title: ابوریحان بیرونی

text: دولت جمهوری اسلامی ایران در ژوئن ۲۰۰۹ به عنوان نشانی از پیشرفت علمی صلح‌آمیز ساختمان-مجسمه‌ای به شکل چهارتاقی که ترکیبی از سبک‌های معماری و تزئینات هخامنشی و اسلامی در آن دیده می‌شود را به دفتر سازمان ملل متحد در وین هدیه داد که در محوطهٔ آن در سمتِ راستِ ورودی اصلی قرار داده شده‌است. در این چهارتاقی مجسمه‌هایی از چهار دانشمندِ ایرانی خیام، ابوریحان بیرونی، زکریا رازی و ابوعلی سینا قرار دارد.


title: ابوریحان بیرونی

text: ابوریحان بیرونی ترازویی برای اندازه‌گیری وزن مخصوص جامدات و نیز تعیین مقدار طلا و نقره در اجسام مرکب اختراع کرد. این ترازوی دقیق برای این اندازه‌گیری‌ها به کار گرفته می‌شد. چگالی‌سنج از دیگر اختراع‌های او می‌باشد.


title: ابوریحان بیرونی

text: سایر اختراع‌های او:


title: کرایسیس

text: کرایسیس نام یک بازی ویدئویی علمی-تخیلی در سبک تیراندازی اول شخص است. این بازی توسط شرکت آلمانی کرای‌تک ساخته شده و بوسیلهٔ الکترونیک آرتز در نوامبر ۲۰۰۷ برای مایکروسافت ویندوز عرضه شده‌است. شرکت کرای‌تک در سال ۱۹۹۹ از سوی سه برادر ترک تأسیس شد. این عنوان اولین قسمت از سری بازی‌های کرایسیس به شمار می‌رود.


title: کرایسیس

text: داستان دربارهٔ موجوداتی فضایی است که سال‌ها قبل در زمین کره شمالی به زمین آمده‌اند و دارای تکنولوژی پیشرفته‌اند. کره‌ای‌ها را به تکنولوژی آن‌ها چشم طمع دارند و بازیکن باید با هر دو گروه بجنگد، البته فضایی‌ها مجهز به سلاحی هستند که زمین را سرد می‌کند و این مانع مهمی در سر راه بازیکنان است. لباس نانو با نوعی تکنولوژی پیشرفته ساخته شده‌است که از یکی از طرح‌های واقعی آمریکا الهام گرفته است. این لباس به شما قدرت‌های خاصی می‌دهد که به دلخواه می‌توانید یکی از این قدرت‌ها را انتخاب کنید.


title: کرایسیس

text: منتقدان گرافیک این بازی را یک شاهکار به حساب می‌آورند که به نظر منتقدان بازی‌های رایانه‌ای از تمام بازی‌های موجود در زمان خود بهتر بود.


title: زادورا: یک ماجرای فضایی

text: زاتورا: یک ماجرای فضایی فیلمی آمریکایی به کارگردانی جان فاورو است که در نوامبر سال ۲۰۰۵ به اکران درآمد. این فیلم بر اساس کتابی مصور نوشتهٔ کریس فن السبورگ (Chris Van Allsburg) تهیه شده‌است. دنی و والتر دو برادر بازی‌گوش یک بازی فکری پیدا کرده‌اند که در آن واقعاً به فضا سفر می‌کنند و با اتفاقات عجیب و غریبی روبه‌رو می‌شوند و چندبار جانشان به خطر می‌افتد تا بالاخره از مهلکه جان سالم به در می‌برند و بازی را به اتمام می‌رسانند.


title: دهان انسان

text: دَهان نخستین عضو دستگاه گوارش بدن است که غذا و آب برای گوارش، اول وارد این عضو می‌شوند. دهان شامل حفره دهان، دندان‌ها، زبان، بزاق، لثه و سقف دهان است.


title: دهان انسان

text: دهان انسان در اعمال زیادی نظیر حرف زدن خندیدن. چشیدن. گاز گرفتن. جویدن، اعمال جنسی و بلعیدن غذا شرکت دارد. اولین قدم در راه گوارش غذا. خرد کرد و جویدن مواد غذایی است که توسط دندان‌ها صورت می‌گیرد. هرکدام از دندان‌ها با شکل خاص خود به عمل جویدن کمک می‌کنند. دندان‌های پیشین برای بریدن. دندان‌های نیش برای پاره کردن و دندان‌های آسیا (دندان‌های آسیاب کوچک و دندان‌های آسیای بزرگ) برای خرد کردن لقمه شکل گرفته‌است.


title: دهان انسان

text: فک بالا ثابت است و حرکت نمی‌کند؛ ولی فک پائین حرکت دارد و عمل باز و بسته شدن دهان را انجام می‌دهد. در داخل استخوان هر فک حفراتی وجود دارد که ریشه دندان‌ها در آن قرار می‌گیرد. در این حفرات دندان‌ها به وسیلهٔ الیاف دور دندان به استخوان فک متصل می‌شوند. روی آرواره‌ها و دور دندان را لثه می‌پوشاند. به آرواره لثه و الیاف نگهدارنده دور دندان بافت نگهدارنده دندان گفته می‌شود.


title: دهان انسان

text: لوله گوارش شامل بخش‌های مختلفی است که از حفره دهان شروع می‌شود و تا راست‌روده امتداد می‌یابد. دهان اولین بخش دستگاه گوارش است که از لب‌ها شروع می‌شود و خود به وسیله قوس‌های دندانی به دو بخش دهلیز و حفره حقیقی دهان تقسیم می‌گردد. سقف حفره دهان را کام تشکیل می‌دهد که خود مرکب از دو بخش کام استخوانی (سخت‌کام) و پرده کامی (نرم‌کام) است. طرفین حفره دهان را گونه محدود می‌کند و کف دهان یک پرده عضلانی است که زبان روی آن قرار می‌گیرد. حفره دهان از عقب به ناحیه حلق دهانی منتهی می‌شود و در هر طرف از حذ خلفی حفره دهان دو چین عمودی پدید آمده‌است به نام‌های کامی‌زبانی و کامی‌حلقی که حفره لوزه کامی را پدید می‌آورند. این حفره در هر طرف جایگاه لوزه کامی است. علاوه بر این، در سطح پشتی قاعده زبان و در جدار خلفی اولین بخش از حلق تشکیلات لوزهای پراکنده‌ای به نام‌های لوزه زبانی و لوزه حلقی پدید آمده‌است که همه جزو دستگاه دفاعی بدن هستند.


title: دهان انسان

text: زبان به صورت یک توده عضلانی به کف دهان چسبیده‌است و چون ماهیچه‌های آن در جهات مختلف واقع شده‌اند می‌توان از حرکت دادن آن به اشکال گوناگون استفاده کرد. سطح فوقانی زبانی دارای پرزهای فراوانی است که به کار ادراک چشایی می‌آیند. پوشش مخاطی داخل دهان از نوع پوشش سنگفرشی مطبق است که تا ناحیه حلق و مری نیز به همین شکل است و تا معده ادامه می‌یابد.


title: دهان انسان

text: سقف دهان اعصاب خود را از اعصاب بزرگ کامی می‌گیرد که رشته‌هایشان را از عصب فک بالا (ماگزیلاری) می‌گیرند. کف دهان توسط شاخه‌ای از عصب فک پایین (عصب مندیبولار، شاخه‌ای از عصب سه‌قلو) که عصب زبانی نامیده می‌شود) عصب‌دهی می‌شود. گونه نیز توسط شاخه‌ای از عصب فک پایین به نام عصب دهانی (بوکال) عصب‌دهی می‌شود.


title: دهان انسان

text: دهان سالم با توجه روزانه به بهداشت دهان و رژیم غذایی مناسب حاصل می‌شود.


title: دهان انسان

text: بوی دهان: دهان علاوه بر محتویاتش، یعنی دندان‌ها، لثه، زبان، غدد بزاقی و مخاط، به علت موقعیت و ارتباط خاص خود با دستگاه‌های تنفسی و گوارشی، منعکس‌کنندهٔ حالات سلامت و بیماری این دستگاه‌ها است. بوی دهان ممکن است نشانهٔ وجود عارضه و ضایعه‌ای در یکی از قسمت‌های مرتبط با آن باشد.


title: دهان انسان

text: سلامتی افراد جامعه، نقش مؤثری در پیشرفت آن جامعه دارد. سلامت، محور توسعه است و سطح سلامتی جامعه نیز از توسعه یافتگی آن تأثیر می‌گیرد. تأثیر دهان و دندان در سلامتی یک فرد و در نتیجه یک جامعه چنان مهم است که هم‌اکنون یکی از ۱۱ شعار مهم قرن بیست و یکم است . شعار ۸۰–۲۰ نمونه‌ای از آن‌ها است و به معنای وجود حداقل ۲۰ دندان طبیعی در دهان هشتاد ساله‌ها در دهه آغازین قرن بیست و یکم می‌باشد. تحقق این شعارها نیازمند((DMFT) گروه سنی) است. DMFT: عبارت است از دندان‌های دائمی که دچار پوسیدگی شده یا در نتیجه پوسیدگی کشیده یا افتاده یا پر شده باشند.


title: دهان انسان

text: دهان انسان جز تکمیلی بدن او به‌شمار می‌آید. پس اگر دچار بیماری شود می‌توانند کل بدن را تحت تأثیر قرار دهد برای نمونه وقتی که لثه فرد دچار خون‌ریزی می‌شود باکترهای پلا ک دندان می‌توانند از این طریق وارد بدن انسان شده، و عامل ایجاد بیماری‌هایی از قبیل ذات‌الریه، بیماری‌های تنفسی و دیابت شوند. سلامتی دهان در زنان و مردان متفاوت است.


title: دهان انسان

text: تاریخچهٔ خمیر دندان‌ها به سال ۱۷۸۰ برمی گردد. در قرن نوزدهم خمیر دندان‌ها به صورت پودر بودن ولی امروزه یک خمیر دندان معمولی از مواد زیر ساخته می‌شود


title: دهان انسان

text: امروزه خمیر دندان چنان تفاوتی با هم ندارند ولی به علت این که مسواک نقش بسیار مهمی در سلامتی دهان دارد باید در انتخاب آن دقت کرد و بعد از هر بار مسواک زدن، مسواک را باید به خوبی شست. یک مسواک خوب باید نرم بوده و دارای رشته‌های نایلونی باشد و اندازهٔ آن باید مناسب دهان فرد باشد. روش‌های مسواک زدن برای کودکان افراد معمولی و معلول متفاوت است بهتر است بهد از هر وعدهٔ غذا دندان‌ها را مسواک زد. برای پاک کردن سطوح بین دندان از نخ داندان استفاده شود.


title: دهان انسان

text: سیگار باعث سیاه شدن دندان‌ها به علت نیکوتین و تار موجود در سیگار، بیماری‌های لثه به علت تشکیل پلاک باکتری و لقی دندان‌ها به علت مشکل در روند تر میم بافتی لثه‌ها، می‌شود و اگر بیش از اندازه مصرف شود باعث سرطان دهان، ریه و مجاری تنفسی نیز می‌شود.


title: دهان انسان

text: انواع لکه‌های رنگی در دهان:


title: دهان انسان

text: رسوب مواد غذایی بستر مناسبی را برای رشد میکرو ب‌ها فراهم می‌آورد این جرم‌ها که به مرور زمان به صورت لکه‌های سیاه رنگ ظاهر می‌شوند با مسواک زدن از بین نمی‌روند این جرم‌ها که بیشترین در صد تشکیل دهندهٔ آن‌ها انواع میکروب‌های خطرناک هستند، در اثر گذشت زمان باعث تخریب لثه‌ها و در نهایت ایجاد انواع بیماری‌های دهان و لق شدن دندان‌ها می‌شوند. جهت جلوگیری از ایجاد جرم دردهان باید به نکات زیر توجه کرد:


title: دهان انسان

text: پدیده دندان درآوردن عبارت است از ظهور متوالی دندان‌های شیری و دایمی. دندان‌های جدید به‌طور مداوم از ۶ ماهگی تا ۳ سالگی در می‌آیند. کودک بین ۱۲–۶ سالگی دندان‌های شیری خود را از دست می‌دهد و دندان‌های دایمی جای آن‌ها را می‌گیرد. به‌طور متوسط اولین مجموعه دندان‌ها در مدت کوتاهی بعد از دومین سالروز تولد، کامل می‌گردد. تولید بیش از حد بزاق، دندان قروچه و جویدن هر چیزی که بچه بتواند بگیرد، درد (این علامت را نمی‌توان ثابت کرد ولی احتمالاً ایجاد می‌گردد)، لثه‌ها ممکن است قرمز و متورم شوند، تحریک‌پذیری، کج‌خلقی؛ لجبازی، اشکال در به خواب رفتن، گریه بیش از حد معمول. دندان درآوردن هرگز نباید علت تب، استفراغ، اسهال، بی‌اشتهایی طولانی، درد گوش، تشنج، سرفه یا بثور محل پوشک در نظر گرفته شود. این‌ها علایم یک بیماری هستند. تکامل فیزیولوژیک طبیعی، عوامل افزایش‌دهنده خطر. مشکلات مربوط به دندان درآوردن با هیچ‌یک از عوامل خطرزای شناخته شده ارتباط ندارند. مشکلات مربوط به دندان درآوردن را نمی‌توان پیشگیری کرد ولی می‌توان علایم آن را تسکین داد. زمان دندان درآوردن بسیار متغیر است. البته توالی دندان درآوردن طبیعی در کودکان به شرح زیر است: اولین دندان‌ها (دندان‌های پیش تحتانی) در حدود ۶ ماهگی، در دخترها زودتر از پسرها اولین دندان دایمی در حدود ۶ سالگی دندان‌های آسیای کوچک بین ۱۲–۱۰ سالگی دندان‌های آسیای بزرگ در حدود ۱۲ سالگی عواقب مورد انتظار ناراحتی حاصل از دندان درآوردن را می‌توان به‌طور نسبی تسکین داد. دندان درآوردن ممکن است به اشتباه به عنوان یک بیماری تب‌زا تشخیص داده شود.


title: دهان انسان

text: پوسیدگی دندان با انحلال مینای دندان به وسیلهٔ اسید شروع می‌شود این اسید از باکتری‌هایی ترشح می‌شود که کربوهیدراتهای موجود در غذا را تخمیر می‌کنند. دیگر عوامل مؤثر در پوسیدگی دندان عبارتند از ژنتیک، تغذیه، رفتار، نژاد، سن و عوامل میزبان. در دندان‌هایی که چگالی مینای کمتری دارند پوسیدگی دندان بیشتر صورت می‌گیرد. سوراخ‌های پوسیدگی در دندان وقتی صورت می‌گیرد که بعد از حملهٔ اسید، مادهٔ معدنی از دست رفته به اندازهٔ کافی بازسازی نشده باشد این سوراخ‌ها تحت دو شرایط حاصل می‌شود یکی اینکه فرد در تمیز کردن دندان‌های خود از خمیر دندان حاوی فلورید استفاده ننمایید و دیگری این که مصرف کربوهیدرات‌ها در این فرد خیلی زیاد باشد.


title: دهان انسان

text: مهم‌ترین علت از دست رفتن استحکام دندان فرسایش ان است که اسیدهای غذایی مهم‌ترین عامل این پوسیدگی‌ها شناخته شده‌اند با این که وقتی دندانی شروع به فاسد شدن می‌کند بزاق دهان کار حفاظت در دهان را شروع می‌کند اما اگر این حملهٔ اسیدی قوی باشد بزاق دهان نمی‌توانند از دهان فرد محافظت نماید و در نتیجه به تدریج دندان فرد دچار فرسایش می‌شود. مصرف ساکارز مهم‌ترین عامل پوسیدگی شدید دندان‌ها تا به حال شناخته شده‌اند.


title: دهان انسان

text: دهان خندقی عبارت است از عفونت بافت بین دندان‌ها، مسری یا سرطانی نیست. در صورت عدم درمان، دهان خندقی می‌تواند به غدد لنفاوی گردن، لوزه‌ها، طناب‌های مغزی، نایژه‌ها، مقعد یا مهبل گسترش یابد. هر دو جنس و تمامی سنین را مبتلا می‌کند ولی در جوانان (۴۰–۲۰ ساله) شایع‌تر است. لثه دردناک، خونریزی از لثه در هنگام فشار دادن آن، ترشح بیش از حد بزاق، نفس بدبو، زخم‌های پوشیده با غشای خاکستری روی لثه‌ها، بلع همراه با سختی، تکلم مشکل، رشد غیرطبیعی باسیل‌های قارچی‌شکل و یک اسپیروکت. این میکروب‌ها ارگانیسم‌های کوچکی هستند که معمولاً بدون آزاری در گردن لثه‌ها وجود دارند. عوامل افزایش‌دهنده خطر تغذیه نامناسب، بیماری که باعث کاهش مقاومت شده باشد، سیگار کشیدن، استرس، بهداشت نامناسب دهان، رسوب جرم دندان، پلاک یا غذا بین دندان‌ها. بهداشت دهان را حفظ کنید. برای مسواک زدن دندان‌ها: هر روز با یک مسواک نرم، دندان‌ها را از پلاک‌های چسبنده و آشکار پاک کنید. در هر لحظه یک قسمت از دندان‌ها را مسواک کنید. سپس زبان را مسواک بزنید. یک مسواک نرم نسبت به یک مسواک سفت آسیب کمتری به دندان‌ها و لثه وارد می‌کند. برای استفاده از نخ دندان از نخ دندان مومی یا غیرمومی استفاده کنید. از یک رژیم غذایی کاملاً متعادل استفاده کنید. سیگار نکشید.


title: دهان انسان

text: منشأ سرطان دهان اغلب رشد سلول‌های بدخیم از اپیتلیوم سنگفرشی مطبق در دهان یا زبان می‌باشد. این سرطان بیشتر در بزرگسالان دیده می‌شود. علایم این بیماری یک برآمدگی رنگ پریده در دهان می‌باشد که امکان بزرگ شدن و خون‌ریزی این برآمدگی وجود دارد. این بیماری در اثر مصرف تنباکو، جویدن تنباکو و الکل و… حاصل می‌شود. این سرطان اگر خوش‌خیم باشد با عمل جراحی آن را را برمی‌دارند (مانند برداشتن فک فوقانی، برداشتن فک تحتانی یا زبان) در غیر این صورت بیمار بایستی از داروهای ضد سرطان استفاده نماید.


title: دهان انسان

text: تکه‌های سفید رنگ در دهان نوزاد به‌طوری‌که نوزاد نمی‌توانند به خوبی شیر بخورد. عامل این بیماری رشد کاندیدا آلبیکنس می‌باشد. این بیماری بیشتر از طریق انتقال عفونت از مونیلیاز واژینال مادری به مخاط دهان نوزاد صورت می‌گیرد. همچنین عدم دقت در تمیز کردن شیشهٔ شیر نوزاد و آلوده شدن سینهٔ مادر به عفونت قارچی نیز می‌توانند از عوامل اصلی این بیماری باشد. داروی این بیماری سوسپانسیون نیستاتین است که این دارو را باید طوری استفاده کرد که به تمام قسمت دهان برسد در واقع باید تمامی سطح برفک‌ها را بپوشاند.


title: دهان انسان

text: عفونت غدد بزاقی ناشی از میکروب‌های عفونت‌زا به غیر از ویروس عامل اوریون. این بیماری در کودکان شایعتر است. درد و تورم غدد بزاقی پاروتید (بناگوشی) یا زیرزبانی درد و تورم غدد لنفاوی گردن (تحت فکی) احساس طعم ناخوشایند در دهان به‌دلیل وجود عفونت غدد بزاقی تب عفونت باکتریایی ناشی از استافیلوکوک یا گونه دیگری از باکتری‌ها عوامل افزایش‌دهنده خطر سن بالای ۶۰ سال استعمال دخانیات بی آبی بدن بهداشت دهانی نامناسب تغذیه نامطلوب، به‌خصوص کمبود ویتامین‌ها بیماری مزمن یا اخیر که باعث کاهش مقاومت بدن شده باشد، به‌خصوص عفونت‌های دهان مصرف داروهایی که باعث خشکی دهان می‌گردند. سنگ مجاری غدد بزاقی دندان‌ها را به‌طور مکرر مسواک زده و پاک نمایید و به‌خصوص هنگامی که بیماری دهان وجود دارد. از دهان شویه‌های ضدعفونی‌کننده استفاده نمایید. به‌طور منظم جهت ارزیابی وضعیت دندان‌ها به دندانپزشک خود مراجعه نمایید. عواقب مورد انتظار با درمان معمولاً در عرض دو هفته بهبود می‌یابد. اگر غده بزاقی در اثر وجود سنگین یا بافت جوشگاهی مسدود گردد، قبل از اقدام به درمان طبی، جراحی لازم است. عوارض احتمالی انسداد دایمی و کامل مجاری غدد بزاقی که نیازمند جراحی است. اصول کلی بررسی‌های تشخیصی ممکن است شامل آزمایش‌هایی نظیر کشت چرک‌گرفته‌شده از غده عفونی باشد. استفاده از کمپرس آب گرم یا بالشتک گرم‌کننده تنظیم‌شده بر روی درجه کم برای تخفیف درد و تسریع بهبودی کمک‌کننده‌است. داروها آنتی‌بیوتیک‌ها برای مقابله با عفونت برای درد خفیف، استفاده از داروهای بدون نسخه نظیر استامینوفن ممکن است کافی باشد. فعالیت محدودیتی وجود ندارد. پس از برطرف شدن تب، فعالیت‌های طبیعی خود را از سر بگیرید. رژیم غذایی رژیم خاصی نیاز نیست. روزانه حداقل ۸–۶ لیوان مایعات مصرف کنید. در این شرایط به پزشک خود مراجعه نمایید. اگر شما یا یکی از اعضای خانواده‌تان دارای علایم عفونت غدد بزاقی باشید. عدم بهبود عفونت در عرض ۴ روز درمان یا تشدید علایم با وجود درمان تداوم تب با وجود درمان، یا عود آن پس از درمان.


title: دهان انسان

text: بیشترین علت بوی بد دهان عامل‌های موضعی است باید گفت که بوی بد دهان نشان دهندهٔ یک بیماری در دهان است که باید به موقع شناسایی و درمان شود طبق مطالعات انجام شده ترکیب گوگرددار متیل مرکاپتان، سولفید هیدروژن و دی متیل سولفید سه عامل اصلی بوی بد دهان شناخته شده‌اند بیماری‌های سینوس نظیر سینوزیت مزمن و فیستول سینوس دهانی و بیماری‌های بینی ازجمله رینیت آتروفیک سل و سیفیلیس و رینیت چرکی همراه با ترشح و بیماریهای حلق، بیماریهای دستگاه تنفس تحتانی، اختلالات گوارشی و سوهضم، زخم‌های معده، سرطان مری و معده، یبوست و عفونت‌های روده‌ای نیز باعث بوی بد دهان می‌شود. راه‌های درمان این بیماری: کیفیت و مواد تشکیل دهندهٔ غذایی که استفاده می‌کنیم می‌تواند نقش بسیار مهمی در بیماری یا سلامت دهان داشته باشد. بهترین مواد غذایی موادی هستند دارای آنتی‌اکسیدان (ضد باکتری) باشد چون این ماده باعث تقویت سیستم دفاعی و در نتیجه سلامتی دهان و دندان شود. همچنین استفاده از کلسیم و ویتامین دی باعث سخت شدن دندان‌ها و در نتیجه عدم خرابی آن‌ها می‌شود یا استفاده از ویتامین ث باعث تقویت لثه‌ها می‌شود. استفاده از ویتامین ب در سلامتی دهان و رشد سلول‌ها بسیار مو ثر است بهتر است از قندها به صورت کم و مخلوط با سایر مواد غذایی استفاده شود. یک رژیم غذایی مناسب برای کودکان باید طوری باشد که علاوه بر این که همهٔ نیازهای بدن او را تأمین می‌کنند، باعث ایجاد انواع بیماری‌های دندانی و دهانی نشود. علاوه بر این رزیم غذایی کودکان در شکل‌گیری کامل دندان‌های کودکان نقش بسیار مهمی دارد باید مراقب بود که کودکان زیا از مواد قندی استفاده ننمایند. البته یک رژیم غذایی مناسب به تنهایی نمی‌تواند فلوریدای لازمه را که برای رشد دندان‌های کودکان لازم است را فراهم کند.


title: دهان انسان

text: خشکی دهان در اثر مصرف برخی از داروهای ضد افسردگی و ضد فشار خون در اثر افسردگی و مشکلات تیروید و دیابت حاصل می‌شود. به این صورت که بزاق دهان کم شده و فرد احساس چسبندگی زبان، سوزش دهان، خشکی زبان، تورم لثه‌ها ترک لب‌ها، از دست دادن حس چشایی و ایجاد زخم در دهان می‌شود.


title: دهان انسان

text: غدد موجود در بافت همبند زیر مخاط دهان که به‌طور مداوم ترشح می‌کنند، غدد بزاقی فرعی نامیده می‌شوند غده‌های بزاقی اصلی عبارتند از بناگوشی، تحت فکی و زیر زبانی که ترشحات این غدد را بزاق می‌نامند. میزان ترشح بزاق دریک شخص سالم معادل ۱۵۰۰–۱۰۰۰ میلی لیتر می‌باشد. بزاق دهان به مرطوب نگه داشتن دهان حفاظت از دهان در برابر باکتریها، و به هضم غذا و.. کمک می‌کند ترشحات بزاق توسط عوامل مکانیکی و اعصاب به‌طور خود کار کنترل می‌گردد. مشکلاتی ناشی از کم شدن بزاق


title: دهان انسان

text: لثه قسمتی از مخاط دهان می‌باشد که به‌طور محکم به پریوست استخوان فک در فک فوقانی و تحتانی چسبیده‌است. بیماری‌های لثه با جمع شدن پلاک در اطراف دندان شروع می‌شود که این‌ها بافت لثه را آلوده کرده و باعث تورم و قرمزی ان می‌شود که در این حالت لثه دچار التهاب شده و اگر به ان توجه نشود باعث جدا شدن لثه از دندان‌ها می‌شود که به ان پریودنتیت مزمن می‌گویند که عدم توجه به ان باعث از دست رفتن دندان خواهد شد البته با تغذیهٔ سالم و مصرف میوه‌ها و سبزیجات می‌توان به مقاومت لثه‌ها افزود. برخی از داروها ی گیاهی که به این بیماری کمک می‌کنند عبارتند از محلول ورم‌های لثه که می‌تواند برای در مان عفونت لثه مفید باشد و گیاه سنون که برای خون ریزی و فساد لثه و بوی بد دهان می‌توانند اثرات مفیدی بگذارد. لثه سالم دارای قوای محکمی بوده و کاملاً بر روی استخوان چسبیده‌است رنگ لثهٔ سالم صورتی رنگ می‌باشد.


title: دهان انسان

text: بیماری‌های لثه بیماری‌های خاموشی اند این بیماری‌ها فقط به لثه اثر نمی‌گذارند بلکه کل بدن انسان را درگیر می‌سازند. اگر کسی در مدت ۲۴ ساعت مسواک نزند با تجمع باکتری‌ها و مواد غذایی در دهان و لثه‌های او التهاب خفیفی در لثه‌های او ژنژیویت نام دارد که سرآغاز بیماری‌های لثه‌است. از جمله از کسانی که دچار بیماری‌های لثه می‌شوند عبارتند از: بیماری التهاب لثه معمولاً ناشی از جرم‌های دندان است و خود را به صورت تورم، قرمزی و احساس مزه ناخوشایند، خون‌ریزی مکرر لثه نشان می‌دهد.


title: دهان انسان

text: شیوهٔ زندگی سالم تغذیه و فعالیت فیزیکی


title: دهان انسان

text: گروه مؤلفین :انستیتوی بین‌المللی علوم زیستی


دهان انسان


title: دهان انسان

text: https://web.archive.org/web/20090123062338/http://irdrug.com/hallitosis.htm https://web.archive.org/web/20140409025303/http://www.doctorrahimi.ir/index.php?ToDo=ShowArticles&AID=18 https://web.archive.org/web/20140409034145/http://www.doctorrahimi.ir/index.php?ToDo=ShowArticles&AID=22 https://web.archive.org/web/20071015210705/http://www.khanevadeyema.com/index.php?module=pagesetter&func=viewPub&tid=9&pid=39 https://web.archive.org/web/20090129110429/http://kidsnursing.com/thrush.htm http://napteam.com/?p=2689 http://aftab.ir/lifestyle/view.php?id=112012 https://web.archive.org/web/20071223151103/http://publicrelations.tums.ac.ir/articles/index.asp?articleID=79


title: دهان انسان

text: Clinical Anatomy, Richard, Snell, ترجمه سهیل سعادت و تورج راسخی راد، دانشگاه‌های علوم پزشکی اصفهان و شهرکرد، معاونت پژوهشی، کنکاش، ۱۳۷۴


title: ماریا رایشه

text: ماریا رایشه ریاضیدان آلمانی بود که نقشی مهم در حفاظت از خطوط نازکا داشت. او در پانزدهم می سال ۱۹۰۳ میلادی در شهر درسدن به دنیا آمد پس از فارغ‌التحصیل شدن در رشته‌های ریاضیات، جغرافیا و زبان‌های خارجی به سرزمین پرو رفت.


title: ماریا رایشه

text: ماریا رایشه در سال ۱۹۳۹ کار تدریس و ترجمه را شروع کرد و به خطوط نازکا علاقه‌مند شد و مسائل عجیبی دربارهٔ آنان کشف کرد و در سال ۱۹۴۹ نتایجش را در کتابی به نام راز بیابان منتشر نمود و با پول کتابش که مقدار نسبتاً ناچیزی بود برای خطوط، نگهبان گذاشت تا از بین نروند و تلاشش نتیجه داد و در سال ۱۹۹۵ این منطقه در فهرست جهانی جای گرفت از آن پس در پرو به عنوان یک قهرمان ملی شناخته می‌شود و به او لقب بانوی بزرگ نازکا را دادند.


title: ماریا رایشه

text: او در اواخر عمر سرطان تخمدان گرفته بود و در سال ۱۹۹۸ درگذشت.


title: بخش محمدیار

text: بخش محمدیار یکی از بخش‌های تابعه شهرستان نقده در استان آذربایجان غربی می‌باشد .


title: بخش محمدیار

text: دهستان‌های بخش محمدیار شهرها: محمدیار.


title: بخش محمدیار

text: بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت بخش محمد یار شهرستان نقده در سال ۱۳۸۵ برابر با ۹۶۵۹۸ نفر بوده‌است. مردم این شهر تماما ترک زبان آذربایجانی و شیعه دوازده امامی هستند.


title: بخش مرکزی شهرستان باروق

text: یکی از بخش‌های شهرستان باروق در استان آذربایجان غربی ایران است. مرکز این بخش، شهر باروق است.شهر: باروق


title: بخش مرکزی شهرستان باروق

text: براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت بخش مرکزی شهرستان باروق برابر با ۱۵٬۸۰۰ نفر بوده‌است.


title: بخش مرکزی شهرستان نقده

text: بخش مرکزی شهرستان نقده یکی از بخش‌های تابعه شهرستان نقده در استان آذربایجان غربی در شمال غربی ایران است.


title: بخش مرکزی شهرستان نقده

text: دهستان‌های بخش مرکزی شهرها: نقده.


title: بخش مرکزی شهرستان نقده

text: بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت بخش مرکزی شهرستان نقده در سال ۱۳۸۵ برابر با ۹۶۵۹۸ نفر بوده‌است.


title: بخش سیمینه

text: بخش سیمینه یکی از بخش‌های تابعه شهرستان بوکان در استان آذربایجان غربی در شمال غربی ایران است.


title: بخش سیمینه

text: دهستان‌های بخش سیمینه شهرها: سیمینه


title: بخش سیمینه

text: بنابر سرشماری مرکز آمار ایران درسال۱۳۹۵، جمعیت بخش سیمینه شهرستان بوکان درسال۱۳۹۵ ، حدود ۲۷٬۰۰۰ نفر بوده‌است.


title: بخش مرکزی شهرستان بوکان

text: بخش مرکزی شهرستان بوکان یکی از بخش‌های تابعه شهرستان بوکان در استان آذربایجان غربی در شمال غربی ایران است.


title: بخش مرکزی شهرستان بوکان

text: دهستان‌های بخش مرکزی شهرها: بوکان.


title: بخش مرکزی شهرستان بوکان

text: بنابر سرشماری مرکز آمار ایران درسال۱۳۹۵، جمعیت بخش مرکزی شهرستان بوکان حدود۲۲۵٬۰۰۰ نفر بوده‌است.


title: بخش تخت سلیمان

text: بخش تخت سلیمان یکی از بخش‌های تابعه شهرستان تکاب در استان آذربایجان غربی در شمال غربی ایران است.


title: بخش تخت سلیمان

text: دهستان‌های بخش تخت سلیمان


title: بخش تخت سلیمان

text: بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت بخش تخت سلیمان شهرستان تکاب در سال ۱۳۸۵ برابر با ۲۳۴۳۵ نفر بوده‌است.


title: بخش مرکزی شهرستان تکاب

text: بخش مرکزی شهرستان تکاب یکی از بخش‌های تابعه شهرستان تکاب در استان آذربایجان غربی در شمال غربی ایران است.


title: بخش مرکزی شهرستان تکاب

text: دهستان‌های بخش مرکزی شهرها: تکاب.


title: بخش مرکزی شهرستان تکاب

text: بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت بخش مرکزی شهرستان تکاب در سال ۱۳۸۵ برابر با ۵۸۸۳۹ نفر بوده‌است.


title: بخش نالوس

text: بخش نالوس یکی از بخش‌های تابعه شهرستان اشنویه در استان آذربایجان غربی در شمال غربی ایران است.


title: بخش نالوس

text: دهستان‌های بخش نالوس شهرها: نالوس.


title: بخش نالوس

text: بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت بخش نالوس شهرستان اشنویه در سال ۱۳۸۵ برابر با ۱۵۳۳۳ نفر بوده‌است.


title: بخش مرکزی شهرستان اشنویه

text: بخش مرکزی شهرستان اشنویه یکی از بخش‌های تابعه شهرستان اشنویه در استان آذربایجان غربی در شمال غربی ایران است.


title: بخش مرکزی شهرستان اشنویه

text: بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت بخش مرکزی شهرستان اشنویه در سال ۱۳۸۵ برابر با ۴۹۲۱۸ نفر بوده‌است.


title: بخش مرکزی شهرستان اشنویه

text: دهستان‌های بخش مرکزی شهرها: اشنویه


title: بخش مرکزی شهرستان چالدران

text: بخش مرکزی شهرستان چالدران یکی از بخش‌های تابعه شهرستان چالدران در استان آذربایجان غربی در شمال غربی ایران است.


title: بخش مرکزی شهرستان چالدران

text: دهستان‌های بخش مرکزی شهرها: سیه چشمه.


title: بخش مرکزی شهرستان چالدران

text: بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت بخش مرکزی شهرستان چالدران در سال ۱۳۸۵ برابر با ۳۶۱۹۰ نفر بوده‌است.


title: بخش دشتک

text: بخش آواجیق یکی از بخش‌های تابعه شهرستان چالدران در استان آذربایجان غربی در شمال غربی ایران است.


title: بخش دشتک

text: نام این بخش را زردشت نیز نامیده‌اند.


title: بخش دشتک

text: دهستان‌های بخش دشتک شهرها: آواجیق.


title: بخش دشتک

text: بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت بخش دشتک شهرستان چالدران در سال ۱۳۸۵ برابر با ۹۴۵۱ نفر بوده است.


title: محمد ششم

text: محمد ششم (۱۴ ژانویه/۲ فوریهٔ ۱۸۶۱ در قسطنطنیه – ۱۵/۱۶ مهٔ ۱۹۲۶ در سانرمو، ایتالیا) یا وحیدالدین محمد سی‌وششمین و آخرین سلطان امپراتوری عثمانی بود.


title: محمد ششم

text: وی در سال ۱۹۱۸ جانشین برادرش محمد پنجم شد. در ۱۹۲۲ به‌حکم مجلس مؤسسان به رهبری مصطفی کمال آتاتورک، نظام پادشاهی از میان رفت. محمد ششم به جزیرهٔ مالت تبعید شد و عبدالمجید دوم به‌عنوان خلیفه جدید انتخاب شد.


title: بهار

text: بهار نخستین فصل در گاه‌شماری خورشیدی و دومین فصل در گاه‌شماری میلادی است. در نیمکرهٔ شمالی زمین، این فصل منطبق با سه ماه فروردین، اردیبهشت و خرداد (براساس تقویم گاه‌شماری خورشیدی) است. در نیمکره شمالی بهار مصادف با پاییز در نیمکره جنوبی است و بالعکس. در اعتدال بهاری، روزها و شبها تقریباً دوازده ساعت طول می کشد، و با پیشرفت فصل و افزایش طول روز، طول شب کاهش می یابد.


title: بهار

text: بسیاری از مردم فصل بهار را آغاز زندگی دوبارهٔ طبیعت می‌دانند. در فصل بهار جانورانی که دارای خواب زمستانی هستند، و همچنین، درختان از خواب زمستانی بیدار شده و زندگی را دوباره آغاز می‌کنند. درختان شکوفه زده و جانوران نیز در این فصل شروع به تولید مثل می‌کنند.


title: بهار

text: بهار واژه‌ای فارسی است، که در فارسی میانه و فارسی نوین به همین شکل بوده‌است.


title: بهار

text: در فرهنگ عمومی برخی از کشورها، مثل ایران و افغانستان، به این فصل بسیار اهمیت می‌دهند، به طوری که، حتی، سال نو آن‌ها در این فصل و با رسیدن خورشید به نقطهٔ اعتدال بهاری (اول فروردین، معمولاً مطابق با ۲۱ مارس) شروع می‌شود. آن‌ها شروع این سال را با مراسمی به نام نوروز جشن می‌گیرند که سیزده روز طول می‌کشد. (سیزده به در) این اهمیت در ادبیات نیز نمود زیادی دارد و بهار یکی از مهمترین سوژه‌های هنری و ادبی می‌باشد.


title: بهار

text: مطلع شعر[غزل]ی بهاریه از جلال الدین محمد بلخی مشهور به مولوی:


title: بهار

text: در فصل بهار انحراف محور زمین نسبت به خورشید افزایش می‌یابد. طول مدت روز به سرعت زیاد می‌شود، زمین گرم می‌شود و گیاهان شروع به رشد کردن می‌کنند. برف‌ها آب می‌شوند و رودها به جریان می‌افتند. یخبندان در مناطق سردسیر کمتر می‌شوند و در مناطقی که آب و هوای سردسیری ندارند، دمای هوا به سرعت افزایش می‌یابد. بسیاری از گیاهان گلدار شروع به شکوفه زدن می‌کنند. این باره زمانی برخی موارد از زمانی از زمستان تا اوایل تابستان به طول می‌انجامد.


title: دژ

text: دِژ یا قَلعه یک سازه مستحکم است که از دیرباز در ایران، هند و چین و در سده‌های میانی توسط نجیب‌زادگان در اروپا احداث می‌شد. قلعه با کاخ که دارای استحکامات نیست و شهرک مستحکم که گونه‌ای از دفاع عمومی بوده، با وجود شباهت‌های بسیار، تفاوت دارد. در طول زمان کاربرد این واژه دستخوش تغییرات فراوان بوده و به بناهای مختلفی اشاره می‌نموده‌است. در طول سده‌های مختلف، با وجود اشتراکات، قلعه‌ها اشکال و ویژگی‌های مختلفی داشته‌اند.


title: دژ

text: قلعه در اروپا در سده‌های نهم و دهم میلادی، پس از سقوط امپراتوری کارولنژی و در نتیجه تقسیم قلمرو میان مالکان شخصی و شاهزاده‌ها پدیدار گشت. این نجیب‌زادگان قلعه‌ها را برای سلطه بر پیرامون خود ساختند و آن‌ها را دارای ساختارهای آفندی و پدافندی کردند؛ چنین سازه‌هایی پایگاهی بودند که نجیب‌زادگان می‌توانستند به کمک آن‌ها همزمان به تهاجم و دفاع بپردازند. اگرچه خاستگاه قلعه‌ها بیشتر نظامی ارزیابی می‌شود اما به عنوان مرکز فرماندهی و نشانه قدرت نیز به کار می‌رفتند. قلعه‌های شهری برای کنترل مردم بومی و راه‌های مهم به کار می‌رفتند؛ قلعه‌های روستایی نیز اغلب در کنار مراکزی همانند آسیاب‌ها و زمین‌های حاصل‌خیز ساخته می‌شدند که برای زندگی به آنها نیاز بود.


title: دژ

text: بسیاری از قلعه‌ها در اصل از گل و چوب ساخته شده بودند اما بعدها با سنگ تقویت شدند. قلعه‌های آغازین بیشتر از مزایای دفاعی طبیعی مانند کوهستان و رودخانه و سازه‌هایی مانند برج‌ها بهره می‌بردند و بر روی یک برجک دفاعی میانی استوار بودند. اواخر سده دوازدهم میلادی و اوایل سده سیزدهم میلادی پدافند قلعه‌ها به پیشرفت‌های علمی دست یافت. این پیشرفت‌ها با شگرد پرتاب گلوله توپ از دو سو مایه گسترش برج‌ها شد. بسیاری از قلعه‌های نوین چند ضلعی و بر پایه دفاع متمرکز بودند. چندین مرحله از دفاع که به همراه یکدیگر می‌توانستند همزمان عمل کرده تا قدرت قلعه را به بالاترین حد برسانند. این تغییرات دفاعی به ترکیب پیشرفت فناوری قلعه‌ها به دنبال کسب تجارب در جنگ‌های صلیبی از جمله استحکامات متمرکز و الهام‌گیری از پدافندهای پیشین مانند پایگاه‌های دفاعی رومی نسبت داده می‌شود. تمامی عناصر معماری قلعه‌ها نظامی نیستند. مواردی مانند خندق‌ها از هدف اصلی خود یعنی دفاع به نمادی از قدرت تبدیل شدند.


title: دژ

text: اگرچه اروپایی‌ها در سده چهاردهم میلادی به باروت دست یافتند اما چنین دستاوردی تا سده پانزدهم، هنگامی که توپ‌ها به قدری توانمند شدند که بر دیوارهای سنگی فائق آیند، چندان بر قلعه‌ها تأثیرگذار نبود. با این که در سده شانزدهم ساخت قلعه‌ها ادامه یافت، فناوری‌های نوین ساخت توپ آن‌ها را به محلی نامناسب برای زندگی تبدیل کرد. بدین ترتیب قلعه‌های مسکونی رها شده و با قلعه‌های توپخانه‌ای که هیچ نقشی در حکومت مدنی نداشتند، جایگزین گشتند. پس از سده هجدهم میلادی، با ساخته شدن قلعه‌های ساختگی، به عنوان بخشی از احیای رمانتیسم معماری سده‌های میانه اروپا، رویکرد به قلعه با وجود این که دیگر اهداف نظامی نداشت، دوباره افزایش یافت.


title: دژ

text: دژ یک واژه فارسی و قلعه وام‌واژه عربی است. قلعه با دژ متفاوت است؛ زیرا دژ یک سنگر نظامی مستحکم و قلعه محل زندگی و سکونت. دربارهٔ گستره معنایی واژه قلعه هماهنگی وجود ندارد اما آن را جایگاهی دارای برج و بارو برای یک پادشاه، فرماندار، مالک یا نجیب‌زاده به‌شمار می‌آورند. قلعه از کاخ که برج و بارو ندارد، سنگر که جایگاه نجیب‌زادگان نیست و مکان مستحکم که یک پایگاه دفاعی عمومیست، متفاوت می‌باشد. با این وجود میان این انواع همانندی‌های فراوانی وجود دارد. در گذر زمان کاربری این واژه گسترش یافته و ساختمان‌های گوناگونی به این عنوان خوانده شده‌اند. در طول بیش از ۹۰۰ سالی که قلعه‌ها ساخته شده‌اند، این سازه‌ها اشکال و ویژگی‌های گوناگونی به خود گرفته‌اند.


title: دژ

text: واژه قلعه از پارسی میانه وارد عربی و ترکی شده‌است و از اکدی (kalakku) وارد پارسی میانه گشته‌است. قلعه معرب واژه‌ای پارسی به صورت‌های کَلا، کَلات و کلاک است که همانند بسیاری از واژگان هنگام تعریب کاف به قاف تغییر کرده و از فارسی وارد عربی شده‌است. در زبان فارسی، در قدیم بیشتر واژه دز و دیز در این معنی رواج داشته و این در بسیاری از نام‌های جغرافیایی هم دیده می‌شود چنان‌که دزفول (دزپل) به معنای پل قلعه است و دیزج که نام بسیاری از روستاهای ایران است معرب دزگ و دیزگ به معنای قلعه کوچک است. دِزدار (دژدار) فارسی به معنای محافظ قلعه نیز در زبان ترکی عثمانی به عاریت گرفته شده و در مناطق تحت چیرگی عثمانی ازجمله در بوسنی استفاده می‌شود. گاهی اوقات این واژه برای تمام انواع استحکامات به کار می‌رود، و در نتیجه در معنی غلط استعمال می‌گردد. یک نمونه از آن قلعه میدن می‌باشد که بر خلاف نامش یکی از استحکامات تپه‌ای در عصر آهن است که ریشه و هدف بسیار متفاوتی دارد.


title: دژ

text: اگرچه واژه دژ به واژه‌ای عمومی برای یک خانه مانور تبدیل نشده‌است، بسیار از این خانه‌ها در نام خود واژه «دژ» را یدک می‌کشند، درحالی که از ویژگی‌های معماری قلعه، عده معدودی را دارا می‌باشند، معمولاً علت اینست که صاحبان آن‌ها علاقه‌مند بودند که با گذشته ارتباط برقرار کنند و احساس می‌کردند که واژه «دژ» تجلی‌گاه قدرت آن‌ها می‌باشد. مطابق مطالعات، همان‌طور که در بالا گفته شد، قلعه به عنوان مفهومی منسجم پذیرفته شده‌است، ریشه آن به اروپا بازمی‌گردد و بعدها صلیبیون آن را به بخش‌هایی از خاورمیانه گسترش داده‌اند. این گروه منسجم یک اصل رایج را به اشتراک می‌گذارند، که با حالتی خاص از جنگ سر و کار دارد، و تأثیرات را رد و بدل می‌کند.


title: دژ

text: در مکان‌های مختلف جهان، ساختمان‌های مشابهی دارای ویژگی‌های استحکامی و سایر مشخصات توصیفی مربوط به مفهوم قلعه می‌باشند، اگرچه آن‌ها در دوران و شرایطی متفاوت ایجاد شده و تحولات و تأثیرات مختلفی را تجربه کرده‌اند. برای مثال استفان ترنبول تاریخ‌دان، شیرو در ژاپن را به عنوان یک دژ قلمداد می‌کند، که شامل «یک تاریخ توسعه کاملاً متفاوت می‌باشد، که به روشی کاملاً متفاوت ساخته و برای مقاومت در برابر حمله‌هایی با طبیعت کاملاً متمایز طراحی شده‌است.» درحالی که قلعه‌های اروپایی ساخته شده از اواخر سده ۱۲ام و اوایل سده ۱۳ام به بعد، در اصل سنگی بودند، شیرو تا سده ۱۶ام عمدتاً از چوب ساخته می‌شود.


title: دژ

text: از زمانی که در اواخر سده ۱۶ام، فرهنگ اروپایی و ژاپنی یکدیگر را ملاقات کردند، استحکامات در اروپا پا خود را از دژها فراتر گذاشت و به نوآوری‌های ایتالیایی مانند استحکامات ستاره‌ای روی آورد. استحکامات هندوستان شرایطی مشابه را دارند؛ زمانی که آن‌ها در سده ۱۷ام با بریتانیا روبرو شدند، در اروپا قلعه‌ها از کاربردهای نظامی فاصله گرفته بودند. استحکامات هندوستان، یعنی دورگا یا دورگ نیز همانند شیرو ویژگی‌های مشابهی با قلعه‌های اروپایی داشتند، از جمله به عنوان اقامت‌گاه لرد به کار می‌رفتند و همچنین مستحکم بودند. ساختار آن‌ها نیز با مواردی که در اروپا به عنوان قلعه شناخته می‌شد متفاوت بود.


title: دژ

text: در ساده‌ترین شکل تعریف که توسط پژوهشگران مورد پذیرش قرار گرفته‌است، قلعه «یک عمارت شخصی مستحکم» می‌باشد. این بنا با استحکامات قدیمی‌تر مانند بورهای آنگلوساکسون و شهرهای دارای دیوار مانند قسطنطنیه و انطاکیه، متفاوت است. قلعه‌ها صورتی از دفاع جمعی نبودند بلکه توسط حاکمان فئودال ساخته شده و در سلطه آن‌ها بودند. در اواخر سده بیستم، تمایل بر این بود تا تعریف قلعه با شمول معیارهای مالکیت فئودال تغییر یابد. چنین تعاریفی قلعه‌ها را تنها مربوط به قرون وسطی می‌دانست. این مسئله لزوماً بازکننده تعاریف به کار برده شده در قرون وسطی نبود. در نخستین جنگ صلیبی (۱۰۹۶–۱۰۹۹)، فرانک‌ها تمامی شهرک‌های دارای دیوار و استحکاماتی را که با آن روبه‌رو می‌شدند، بی‌استثنا «قلعه» خطاب می‌کردند. به هر حال، چنین سازه‌هایی با آنچه که امروزه قلعه نامیده می‌شوند، تفاوت داشتند.


title: دژ

text: قلعه‌ها برآورده کننده طیفی از اهداف بودند که مهم‌ترین آن‌ها شامل مسائل نظامی، حکومتی و اجرایی می‌شدند. علاوه بر کاربرد دفاعی، قلعه‌ها می‌توانستند ابزاری تهاجمی به عنوان پایگاه عملیات درون اراضی دشمن باشند. مهاجمان نورمن در انگلستان از قلعه‌ها برای اهداف دفاعی و پاکسازی ساکنین محلی استفاده کردند. ویلیام یکم هنگام پیشروی در اراضی انگلستان، جهت امنیت‌بخشی به مواضع کلیدی، استحکاماتی بنا نمود. او میان سال‌های ۱۰۶۶ و ۱۰۸۷ میلادی، ۳۶ قلعه همانند قلعه وارویک، جهت مقابله با شوروشی‌ها احداث کرد.


title: دژ

text: با نزدیک شدن به اواخر قرون وسطی، با ظهور توپ‌های نیرومند و استحکامات توپ‌خانه‌ای دائمی، دژها اهمیت نظامی خود را از دست دادند. در پی این موضوع، قلعه‌ها از آن پس به عنوان اقامت‌گاه و مظاهر قدرت اهمیت یافتند. یک قلعه علاوه بر اینکه می‌توانست به عنوان یک سنگر یا زندان عمل کند، مکانی برای سرگرمی یک شوالیه یا لرد و همراهانش بود. با گذر زمان، با بدل شدن ظاهر و اندازه قلعه به مظهری از اعتبار و قدرت ساکنانش، زیبایی‌شناسی طراحی قلعه‌ها اهمیت فراوانی یافت. اگرچه در دوره‌های بعدی قلعه‌ها هنوز در مقابل سطوح پایین تهاجم مقاوم بودند، در نهایت جای خود را به عنوان اقامت‌گاه‌های سطح بالا، به خانه‌های ویلایی مجلل دادند.


title: دژ

text: تپه قلعه عارضه‌ای خاکی با فرازی مسطح بود. این تپه اگرچه گاهی بخشی‌هایی از عوارض طبیعی از پیش موجود را نیز دربر می‌گرفت، اغلب مصنوعی بود. با حفاری زمین دور تپه یک شیار در اطراف آن ایجاد می‌شد که خندق نامیده می‌شود. این خندق ممکن بود دارای آب یا خشک باشد. تپه اغلب به همراه حصار یک قلعه تپه‌وحصار را شکل می‌داد. با این حال در برخی موارد تپه به تنهایی به کار برده می‌شد. تپه به تنهایی به یک زمین مرتفع اشاره دارد. بر فراز این تپه اغلب یک سازه مستحکم مانند یک برجک دفاعی قرار می‌گرفت و قسمت مسطح ممکن بود به وسیله پرچین احاطه شود. معمولاً در منتهی‌الیه تپه پلی معلق قرار داشت دو طرف خندق را به هم وصل می‌کرد. گاهی اوقات تپه بر روی یک قلعه یا تالار قدیمی دیگر می‌گرفت که موجب می‌شد اتاق‌های سازه قبلی به عنوان انبار و زندان در زیر برجک دفاعی نو به کار شود.


title: دژ

text: محوطه یک محیط محصور بود. محوطه یکی از ویژگی‌های رایج قلعه‌ها بود و اکثر آن‌ها حداقل یک محوطه داشتند. درحالیکه برجک دفاعی در بالای تپه اقامتگاه مالک قلعه و آخرین سنگر دفاعی به حساب می‌آمد، محوطه سکونتگاه سایر ساکنان قلعه بود و از آن‌ها حفاظت می‌کرد. سربازخانه، اصطبل، کارگاه و انبارها اغلب در این محوطه قرار داشتند. آب از طریق چاه یا آب‌انبار فراهم می‌شد. با گذر زمان، تمرکز از برجک دفاعی به محوطه انتقال یافت. این مسئله موجب ایجاد یک محوطه دیگر شد که ساختمان‌های مجلل همچون اقامتگاه‌های حاکم و کلیسا را از ساختمان‌های دیگر مانند کارگاه‌ها و سربازخانه‌ها متمایز می‌نمود.


title: دژ

text: از اواخر سده دوازدهم شوالیه‌ها از خانه‌های کوچکی که در محوطه قبلاً در آن می‌زیستند، خارج شدند و در خانه‌های مستحکم واقع در حومه شهرها زندگی کردند. با وجود این که عموماً مربوط به قلعه‌های نوع تپه‌وحصار بودند، محوطه‌ها می‌توانستند صورتی از سازه‌های دفاعی مستقلی به حساب بیایند. برون‌بارو حصار اصلی دفاعی قلعه بود. یک قلعه می‌توانست چندین محوطه اما تنها یک برون‌بارو داشته باشد. قلعه‌های بدون برجک دفاعی که بر دفاع بیرونی خود جهت محافظت متکی بودند، گاهی قلعه‌های برون‌بارو نامیده می‌شوند. این نوع از قلعه‌ها نخستین شکل قلعه‌ها بودند که به پیش از ابداع برجک دفاعی در سده دهم، بازمی‌گردند.


title: دژ

text: برجک دفاعی برجی عظیم و قبل از رواج دفاع متمرکز، مستحکم‌ترین نقطه قلعه بود. در قلعه‌های تپه‌وحصار، برجک دفاعی در بالای تپه قرار داشت. اگرچه برجک دفاعی اغلب مستحکم‌ترین بخش قلعه و آخرین پناهگاه در زمان سقوط دفاع خارجی بود، در زمان حمله خالی نمی‌ماند بلکه به عنوان اقامت‌گاه مالک قلعه یا مهمانان و نمایندگان او استفاده می‌شد. برجک دفاعی در ابتدا تنها در انگلستان رایج بود. هنگامی که پس از پیروزی نورمن‌ها در سال ۱۰۶۶ میلادی، فاتحان برای مدتی طولانی در شرایط مدام آماده‌باش به سر می‌بردند. در جاهای دیگر همسر حاکم یک اقامت‌گاه جدا در نزدیکی برجک دفاعی داشت و برجک دفاعی پادگان و مرکز فرماندهی نظامی بود. این دو ساختمان به تدریج در یکدیگر ادغام شدند. فضای داخلی بزرگی که در بسیاری از برجک‌های دفاعی به چشم می‌خورد، می‌تواند گمراه‌کننده باشد؛ این فضا همانند ساختمان‌های اداری مدرن، به چندین اتاق تقسیم می‌شدند.


title: دژ

text: ورودی قلعه اغلب ضعیف‌ترین بخش از نظر دفاعی بود. برای غلبه بر این نقطه ضعف، اتاق دروازه ابداع شد تا افراد داخل قلعه بر جریان و رفت‌وآمد تسلط داشته باشند. در قلعه‌های گلی و چوبی، اتاق دروازه نخستین بخشی بود که با سنگ بازسازی می‌شد. جلوی دروازه یک نقطه کور به حساب می‌آمد. به منظور مقابله با این نقطه کور، در هر دو سوی دروازه، برج‌هایی به شیوه‌ای مشابه رومیان طراحی شد. اتاق دروازه شامل مجموعه‌ای از موانع تدافعی بود تا یک حمله مستقیم را دشوارتر کند. معمولاً در قلعه‌ها یک یا چند دروازه بالارو و چند پیکان‌درز وجود داشت که به سربازان اجازه می‌داد با دشمنان مقابله کنند. گذرگاه درون اتاق دروازه طولانی ساخته می‌شد تا زمان عبور مهاجمین و تحت حمله قرارگرفتن آن‌ها در مکانی محدود را بدون امکان پاسخگویی، افزایش دهد.


title: دژ

text: شایعه‌ای معروف است که سوراخ‌های مرگ که در سقف مسیر دروازه قرار داشتند، برای ریختن روغن جوشان یا سرب ذوب‌شده بر سر مهاجمان به کار می‌رفتند؛ درحالیکه هزینه روغن و سرب و فاصله اتاق دروازه از کوره‌های آتش‌نشان می‌دهند که این موضوع عملی نبود. به احتمال زیاد از این سوراخ‌ها برای پرتاب اشیا به طرب مهاجمان و خاموش کردن آتش آن‌ها با ریختن آب، ایجاد شده بودند. تدارکات طبقه بالایی اتاق دروازه برای اقامت ایجاد شده بودند، لذا دروازه هرگز بی دفاع نمی‌ماند.


title: دژ

text: در طول سده‌های سیزدهم و چهاردهم، برج‌وبارو شامل حصار، خندق و یک برج در مقابل اتاق نگهبان دروازه، توسعه یافت لایه حفاظتی دیگری ایجاد شده باشد. هدف این مانع تنها ایجاد خط دفاعی دیگر نبود، بلکه مسیر حمله را نیز به مهاجمان تحمیل می‌نمود.


title: دژ

text: خندق گودالی بزرگ به صورت خشک یا پر از آب بود که قلعه را احاطه یا بخش‌های مختلف آن را از یکدیگر جدا نمی‌نمود. هدف آن غالباً دفاعی و جلوگیری از رسیدن تجهیزاتی مانند برج محاصره به دیوار بیرونی و سخت‌تر کردن حفر تونل بود. خندق‌های دارای آبی در مناطق پست قرار داشتند و اغلب در آن‌ها از تخته‌پل استفاده می‌شد. این پل‌ها اغلب با پل‌های سنگی جایگزین می‌شدند. پدافند آبی مانند خندق‌ها و دریاچه‌های طبیعی مسیر دشمنان به سمت قلعه را تعیین می‌کردند.


title: دژ

text: دیوارهای حایل دیوارهایی دفاعی هستند که حیاط بیرونی را محصور می‌کنند. آن‌ها باید به قدری بلند باشند که نتوان به راحتی با استفاده از نردبان از آن‌ها بالا رفت، و به اندازه‌ای ضخیم باشند که در مقابل بمباران سلاح‌های محاصره که از سده ۱۵ام به بعد شامل باروت توپخانه می‌شدند، مقاوم باشند. یک دیوار معمولی سه متر پهنا و ۱۲ متر ارتفاع داشت، اگرچه این مقدار می‌تواند با توجه به اندازه قلعه متفاوت باشد. گاهی اوقات برای ممانعت از از زیر خراب کردن دیوارهای حایل، دامنه‌ای سنگی در پایه آن‌ها ساخته می‌شد. راه‌روهای بالای دیوارهای حایل به نیروهای تدافعی اجازه می‌داد که مهمات را بر سر دشمنان فرو ریزند، و کنگره‌ها امنیت را افزایش می‌دادند. برج‌های نوک تیز بر فراز دیوارهای حایل امکان شلیک در طول دیوار را فراهم می‌ساختند. تا سده ۱۳ام استفاده از درزپیکان‌ها در اروپا رواج پیدا نکرد، زیرا این ترس وجود داشت که آن‌ها استحکام دیوار را کاهش می‌دهند.


title: دژ

text: لانه‌موری اصطلاحی برای نوعی از ساختارهای دفاعی زیرزمینی است، این ساختارها اکنون با یکی از اصطلاحات کمتر شناخته شده «غار / پناهگاه / قلعه / چاله / شهر زیرزمینی» یا اصطلاحات مشابه دیگر شناخته شده‌اند. این سازه‌ها که در بسیاری از مناطق ایران و ترکیه دیده شده‌است، راهروهای پیچ در پیچ و راهروهایی با چندین طبقه و هزارتوی است که به تقلید از لانه مورچه ساخته شده‌است. طرح این لانه‌ها چنان پیچیده، تودرتو و تاریک بوده که اگر دشمن یا شخص غریبه یا ناآشنایی وارد آن می‌شد، در راهروهای تاریک گم می‌شد و سرانجام توسط بومیان یا تشنگی و گرسنگی و کمبود هوا کشته می‌شد. نمونه‌های شاخصی از این لانه‌موری‌ها در نیاسر و نوش‌آباد، مورچه‌خورت اصفهان، قلعه آتشگاه و بُناب در آذربایجان غربی شناسایی شده‌اند.


title: دژ

text: کنگره‌ها اغلب بر بالای دیوارهای حایل و بالای خانه‌های دروازه به چشم می‌خورند، و شامل چند عنصر از جمله هردنجس می‌باشند. هردنجس‌ها سازه‌هایی چوبی بودند که دربالای دیوار قرار می‌گرفتند، و به سربازان اجازه می‌دادند که بدون خطر به مهاجمان حمله کنند و وسایل را بر سراشان بیندازند.


title: دژ

text: درزپیکان‌ها، دهانه‌های عمودی باریکی در دیوار دفاعی بودند که به کمانداران اجازه می‌دادند به سمت مهاجمان شلیک کنند. شکاف باریک با ایجاد هدفی بسیار کوچک از مدافعان محافظت می‌کرد، اما اگر اندازه شکاف بیش از حد کوچک بود، مانع از بازده کامل مدافعان می‌شد. یک شکاف افقی کوچکتر می‌توانست دید کماندار را به‌طور چشم‌گیری افزایش دهد. گاهی اوقات دروازه زندان شامل می‌شد؛ این دروازه به پادگان اجازه می‌داد قلعه را ترک کند و نیروها را محاصره نماید. فاضلاب اغلب از طریق دیوارهای خارجی به داخل چاه ریخته می‌شد.


title: دژ

text: اجتماع ثروت و منابعی مانند غذا، نیاز به ساختمان‌های دفاعی را ایجاد نمود. اولین استحکامات در هلال حاصل‌خیز، دره رود سند، مصر و چین شکل گرفتند، که شهرک‌ها به وسیله دیوارهای بلند محافظت شدند. مردم اروپای شمالی در توسعه ساختمان‌های دفاعی از شرقیان کندتر بودند و تا عصر برنز که استحکامات تپه‌ای توسعه یافتند و شروع به گسترش در اروپا کردند، این شرایط ادامه یافت.


title: دژ

text: در آغاز قرون وسطی در حدود سال ۵۰۰ پس از میلاد، در پهنه قاره اروپا تقریلا هیچ قلعه‌ای به معنایی که امروزه از آن مستفاد می‌شود، وجود نداشت. دهه یا حتی سده خاصی را نمی‌توان آغازی بر فرایند قلعه‌سازی در این قاره دانست. با وجود این که بسیاری از تاریخ‌دانان سده نهم میلادی را مبدأ این موضوع فرض می‌کنند اما به هر صورت این دیدگاه نیز از عمومیت برخوردار نیست. آنچه روشن است این است که در طول این مدتِ حدوداً ده سده‌ای، طراحی و ساخت قلعه‌ها تکامل یافته و در هر دوره ایده‌های جدیدی به آن اضافه شده و طراحی‌های قبلی دست‌خوش اصلاح گشته‌است. بدین ترتیب قلعه‌های ساخت سده‌های میانه اروپا را می‌توان حاصل نوآوری جمعیِ چندین نسل از بنایان، صنعت‌گران و مهندسان دانست.


title: دژ

text: با این حال که قلعه به روشنی یکی از سازه‌های مربوط به سده‌های میانه بوده‌است، برخی جنبه‌های تکنیک‌های طراحی و ساخت آن به زمان‌های بسیار فراتر از سده‌های میانه بازمی‌گشت. امپراتوری روم انواع مختلفی از دژها در پهنه اروپا احداث کرده بود. بیشتر این دژها جهت دفع حملات دشمنان ساخته شده بودند. از دژهای رومی تقریباً هیچگاه به عنوان اقامتگاه اشراف و حاکمان استفاده نشد به همین جهت تاریخ‌دانان به ندرت آن‌ها را در رده قلعه‌های قرون وسطی قرار داده‌اند. البته دژهای رومی در برخی جهات شباهاتی به قلعه‌های قرون وسطی داشته‌اند. از جمله این که در هر دو نوع از دیوارهایی با جنس چوب و سنگ استفاده گشته بود.


title: دژ

text: با اضمحلال امپراتوری روم، حاکمان جدید با آگاهی از ارزش نظامی آن‌ها، به‌نحوی از این سازه‌ها استفاده نمودند. این مردمان با تعمیر و تقویت دژهای رومی، گاهی تغییرات بزرگی در طراحی اصلی آن‌ها ایجاد می‌کردند. اروپایی‌ها بین سال‌های ۵۰۰ تا ۸۰۰ میلادی شروع به ساخت قلعه‌هایی برای خود کردند. برای مثال احداث قلعه سیلوس در پرتغال مربوط به این دوره و حوالی سال ۷۰۰ میلادی است. با این حال، قلعه‌ها از اهمیت زیادی در اوایل قرون وسطی برخوردار نبودند. منابع تاریخی و باستان‌شناسی مربوط به این دوره نشان‌گر ساخت تعداد نسبتاً اندکی قلعه در این زمان است. تعداد دژهای رومی که در این دوره ویران شده‌اند نیز بیشتر از دژهای تعمیر شده رومی بوده‌است. اهمیت‌زدایی از دژها در اثر تغییر سبک جنگ‌افزارهای رایج در آن برهه بود. از آن جایی که تسلیحات اوایل قرون وسطی عموماً جهت رزم نزدیک طراحی شده بودند، نبردها اغلب در فضای باز اتفاق می‌افتاد. در این شرایط، یک دژ به هر اندازه که مستحکم هم که می‌بود، نمی‌توانست کارگشا باشد. شرایط سیاسی و اقتصادی نیز دیگر عامل افول دژها در این دوره بود. خزائن خالی و عدم نیاز نظامی، توجیه‌گر صرف کردن منابع محدود درآمدی پادشاهان به دژهای بزرگ نبود. فروپاشی امپراتوری روم سبب ایجاد صدها واحد سیاسی کوچک در سرتاسر اروپا گشته بود که غالباً توانایی گردآوری سپاهیان پرتعداد را نداشتند. لشکرهای این دوره به ندرت به فراتر از ۱۵۰ تن می‌رسیدند. از همین رو با وجود متداول و ممتد بودن درگیری‌های نظامی، ایجاد و حفظ دژها منطقی به نظر نمی‌رسید.


title: دژ

text: از حدود سال ۸۰۰ میلادی دو تغییر عمده در اروپا سبب افزایش تأکید بر قلعه‌ها شد. نخستین مسئله ظهور نیروهای قدرتمند غارتگر و در راس آن‌ها وایکینگ‌ها بود. تهدید پدید آمده از جانب این غارتگران در مناطق ساحلی و روستایی نمود بیشتری داشت. با توجه به مهارت و شدت‌عمل این مهاجمان حتی شهرهای بزرگی نیز در مقابله با آن‌ها دچار مشکل بودند. در مناطق غیر شهری دفاع در مقابل این حملات تقریباً غیرممکن بود. بهترین و احتمالاً تنها راه مقابله با این معضل ایجاد استحکاماتی بود که پیشه‌وران را در پناه خود حفظ کند. مزارع و خانه‌ها همچنان آسیب گسترده‌ای می‌دیدند اما دست‌کم جان ساکنان ناحیه نجات میافت. تغییر دوم مربوط به تحولات اقتصادی و سیاسی جدیدی بود که تحت عنوان فئودالیسم اوایل سده نهم در اروپا بروز کرد. در این نظام اروپا بین بین تعداد حاکم قدرتمند تقسیم شد که همگی از طبقه نجیب‌زادگان بودند. این حاکمان به نوبه خود اراضی خود را بین حاکمان خردتر تقسیم نمودند. هر یک از این قسمت حاکم، خانواده او و رعایای فراوانی را دربرمی‌گرفت. این نظام از منظر سیاسی ناپایدار بود. نجیب‌زادگان به طمع دستیابی به زمین‌های بیشتر، دائماً بر سر ثروت و قدرت با یکدیگر درگیر بودند. به جهت مرسوم بودن این جنگ‌ها و اهمیت بالای زمین، حاکمان به جهت اجتناب از گرفتاری به مشکلات مالی، تأکید زیادی بر دفاع از اراضی خود می‌کردند. از همین رو ساخت استحکامات و قلعه‌ها رونق فراوانی در اروپای قرون وسطی یافت. این قلعه‌ها برای دفع تهاجمات احداث می‌شدند و اگر از ابهت کافی برخوردار بودند، می‌توانستند حتی پیش از آغاز حمله جلوی آن را بگیرند. در این زمان نجیب‌زادگان رفته‌رفته مزیت خود را در سکنا گزیدن درون این قلعه‌ها به جای زندگی در خانه‌هایی با دفاع ضعیف، یافتند. بدین ترتیب ترکیب اهداف دفاعی و مراکز سکونتی نوع جدیدی از سازه‌ها را پدیدآورد.


title: دژ

text: این احتمال وجود دارد که دژ تکامل یافته عمل مستحکم‌سازی خانه یک لرد باشد. اگر خانه لرد مطابق معمول چوبی بود، بزرگترین تهدید پیش رویش آتش‌سوزی به حساب می‌آمد. برای جلوگیری از این خطر و سایر تهدیدات، چندین دسته از عمل‌ها وجود داشت: ایجاد سنگری حلقه‌ای برای دورنگه داشتن دشمن؛ ساختن تالار با استفاده از سنگ؛ یا ایجاد آن بر فراز یک تپه مصنوعی، که به «بیشه کوچک» مشهور است تا مانعی برای مهاجمان فراهم آید. درحالی که مفهوم خندق‌ها، باروها و دیوارهای سنگی به عنوان ابزاری دفاعی، تاریخچه‌ای دیرینه دارد، ایجاد بیشه کوچک یکی از نوآوری‌های سده‌های میانه است.


title: دژ

text: یک ساحل و خندق شکلی ساده از دفاع بودند، و زمانی که بیشه کوچک نداشتند، نامشان حلقه‌کاری بود؛ زمانی که این محل برای مدتی طولانی مورد استفاده قرار می‌گرفت، به وسیله ساختمانی پیچیده‌تر جایگزین می‌شد یا با استفاده از دیوارهای حایل سنگی اضافی بهبود می‌یافت. ساختن تالار با سنگ، هنوز ایمنی آن را تضمین نمی‌کرد، زیرا آن‌ها هنوز پنجره‌ها و درهای چوبی داشتند. این موجب تغییر مکان پنجره‌ها به طبقه اول شد (تا پرتاب اشیا به داخل دشوارتر شود)، و ورودی از طبقه هم‌کف به طبقه اول انتقال یافت. این ویژگی‌ها در بسیاری از برجک دفاعی‌های قلعه‌های برجا مانده قابل رویت است که نمونه‌های پیچیده‌تر تالارها می‌باشند. قلعه‌ها تنها مکان‌های دفاعی نبودند، بلکه کنترل لرد بر زمین‌هایش را افزایش می‌دادند. آن‌ها اجازه می‌دادند که پادگان محیط اطراف را کنترل کند، یک مرکز فرماندهی شکل دهد و مکانی برای دربار لرد فراهم گرداند.


title: دژ

text: گاهی اوقات ساختن قلعه به اجازه پادشاه یا سایر مقامات بالا نیاز داشت. در سال ۸۶۴، شارل تاس پادشاه فرانسه غربی، ساختن قلعه را بدون اجازه خود قدغن کرد و دستور داد تمام آن‌ها تخریب شوند. شاید این اولین مرجع قلعه‌ها باشد، اگرچه آلن برون مورخ اشاره می‌کند که در آن زمان واژه قلعه ممکن بود به هر چیزی اطلاق شود.


title: دژ

text: در برخی کشورها، سلطنت کنترل کمی بر لردها داشته، یا برای کمک به امنیت یک سرزمین به ساختن قلعه‌هایی نو نیاز بود، لذا در آن‌ها به اعطای اجازه اعتنایی نمی‌شد. سویس مظهر نبود کنترل بر ساختن قلعه بود، و در نتیجه در این کشور ۴۰۰۰ قلعه ساخته شد. قلعه‌های بسیار کمی وجود دارند که تاریخچه آن‌ها به اواسط سده نهم بازگردد. قلعه دوئه لا فونتین در فرانسه، با تبدیل شدن به یک برجک دفاعی در سال ۹۵۰، قدیمی‌ترین قلعه پابرجای اروپاست.


title: دژ

text: بعد از سال ۱۰۰۰، منابع اشاره‌کننده به قلعه‌ها در متونی مانند منشورها به شدت افزایش یافت. مورخان این را گواهی بر افزایش ناگهانی تعداد قلعه‌های اروپا در این زمان می‌دانند. این مطلب توسط آن دسته از بررسی‌های باستان‌شناسی حمایت می‌شود که با مطالعه سرامیک‌ها تاریخ ساخت قلعه‌ها را تعیین کرده‌اند. افزایش در ایتالیا از دهه ۹۵۰ آغاز شد، و تعداد قلعه‌ها هر۵۰ سال سه تا پنج برابر گشت، این درحالی است که در سایر بخش‌ها مانند فرانسه و اسپانیا سرعت رشد کمتر بود. در سال ۹۵۰ پروانس میزبان ۱۲ قلعه بود، در سال ۱۰۰۰ این مقدار به ۳۰ قلعه رسید و در سال ۱۰۳۰ مقدارش به ۱۰۰ عدد افزایش یافت. اگرچه روند افزایش در اسپانیا کند بود، دهه ۱۰۲۰ شاهد رشدی ویژه در تعداد قلعه‌های این منطقه بود، مخصوصاً در مرزهای مشترک مسلمانان و مسیحیان.


title: دژ

text: با وجود دوره‌ای رایج که قلعه‌ها به‌طوری برجسته در اروپا توسعه یافتند، شکل آن‌ها از مکانی به مکان دیگر متفاوت بود. در اوایل سده ۱۱ام، در همه‌جای اروپا به جز اسکاندیناوی، بیشه کوچک و برجک دفاعی رایجترین شکل قلعه بودند. درحالی که در انگلستان، فرانسه و ایتالیا از سنت ساختمان‌های چوبی تبعیت می‌شد، اسپانیایی‌ها برای ساختن قلعه از سنگ یا خشت استفاده می‌کردند.


title: دژ

text: هجوم مسلمانان به شبه‌جزیره ایبری در سده ۸ام نوعی از ساختمان را معرفی کرد که در آفریقای شمالی ساخته شده بود، و به سنگریزه‌های درون سیمان وابسته بود و چوب کمتر مورد استفاده قرار می‌گرفت. اگرچه بعدها ساختمان‌های سنگی در همه جا رایج گشتند، بعد از سده ۱۱ام، سنگ به عنوان ماده اصلی قلعه‌های مسیحی در اسپانیا به کار رفت، درحالی که در همان زمان، چوب به عنوان ماده اصلی ساختمان در اروپای شمال غربی به‌شمار می‌رفت.


title: دژ

text: مورخان حضور گسترده قلعه‌ها در اروپا در سده ۱۱ام و ۱۲ام را گواه رایج بودن جنگ در آن زمان و به خصوص در میان لردها می‌دانند. ورود قلعه به انگلستان به اندکی قبل از پیروزی نورمن‌ها در سال ۱۰۶۶ بازمی‌گردد. پیش از سده ۱۲ام، قلعه‌ها در دانمارک رایج نبودند. ترویج قلعه‌ها در دانمارک به حمله‌های دزدان دریایی وندی بازمی‌گردد و آن‌ها اغلب برای دفاع ساحلی ساخته شده بودند. با ورود به سده ۱۲ام، قلعه‌های بیشه کوچک و حیاط بیرونی بر انگلستان، ولز و ایرلند مسلط شدند. در همین زمان، معماری قلعه‌ها در اروپا پیچیده‌تر شد.


title: دژ

text: در سده ۱۲ام، برجک دفاعی مرکز تغییرات در معماری قلعه بود. برج‌های مرکزی افزایش یافت، و با دیوارهایی با پهنای ۳ تا ۴ متر نقشه‌ای مربعی داشت. دکوراسیون آن‌ها معماری رومی‌وار را شبیه‌سازی می‌کرد، و گاهی اوقات دو پنجره مشابه آن‌هایی که در برج‌های ناقوس کلیسا مشاهده می‌شوند، گنجانده شده بودند. برجک‌های دفاعی که اقامت‌گاه لرد قلعه بودند، تکامل فراوانی یافتند. طراحی آن‌ها از حالت کاربردی خارج شد و به حالت تشریفاتی روی آورد تا نشانی از قدرت لرد بر چشم‌انداز باشد. این موضوع گاهی اوقات موجب به خطر افتادن دفاع به خاطر ظاهر می‌شد.


title: دژ

text: تا سده ۱۲ام، قلعه‌های سنگی، گلی، و چوبی رواج یافته بودند، اما در اواخر این سده تعداد قلعه‌های ساخته شده کاهش یافتند. این موضوع به هزینه بالاتر استحکامات سنگی و کهنه شدن مکان‌های چوبی و گلی نسبت داده شده‌است، که بدین معناست که ترجیح داده می‌شد سنگ‌های با دوام‌تر مورد استفاده قرار گیرند. اگرچه قلعه‌های گلی و چوبی به وسیله سنگ جایگزین می‌شدند، آن‌ها بی‌فایده نبودند. گواه این موضوع نگه‌داری مداوم قلعه‌های چوبی در دراز مدت و گاهی تا چند سده می‌باشد؛ قلعه چوبی اواین گلیندر که در سده ۱۱ام ساخته شده بود، تا اوایل سده ۱۵ام مورد استفاده قرار گرفت، و ساختمان آن به مدت چهار سده تعمیر شد.


title: دژ

text: در همان زمان تغییراتی در معماری قلعه به وجود آمد. تا اواخر سده ۱۲ام، قلعه‌ها به‌طور کلی برج‌های معدودی داشتند؛ یک دروازه با ویژگی‌های تدافعی کمتر مانند درزپیکان‌ها یا یک در مشبک؛ یک برجک دفاعی بزرگ اغلب به شکل مکعب مربع و بدون درزپیکان؛ و شکل قلعه به وسیله طبیعت زمین معین می‌شد. طراحی قلعه‌ها یکسان نبود، ولی ویژگی‌هایی وجود داشت که می‌توان آن‌ها را در یک قلعه معمولی در اواسط سده ۱۲ام پیدا نمود. در اواخر سده ۱۲ام و اوایل سده ۱۳ ام، از یک قلعه تازه ساخت انتظار می‌رفت که ساختاری چندضلعی داشته باشد و برج‌ها در گوشه‌ها امکان شلیک مستقیم را فراهم کنند. این برج‌ها اندکی جلوتر از دیوارها و درزپیکان‌ها قرار داشتند تا کمانداران قادر باشند افرادی را که نزدیک می‌شوند یا روی دیوار حایل قرار دارند، نشانه‌گیری کنند.


title: دژ

text: این قلعه‌های بعدی همواره برجک دفاعی نداشتند، ممکن است علت آن پیچیدگی طراحی قلعه‌ها و بالا بودن هزینه بوده، و برجک دفاعی قربانی ذخیره ثروت شده باشد. برج‌های بزرگتر به منظور جبران کمبود برجک دفاعی، فضای لازم برای اقامت را فراهم می‌کردند. در مکان‌هایی که برجک دفاعی وجود داشت، مکعبی نبود، بلکه یا استوانه‌ای بود یا قاعده چندضلعی داشت. با قرار گرفتن ورودی قلعه میان دو برج و وجود مسیری که آن دو برج را از بالا به هم وصل می‌کرد، دروازه‌ها به شدت مستحکم شده بودند (اگرچه دروازه‌ها و ورودی‌ها دارای تنوع فراوانی بودند).


title: دژ

text: یکی از ویژگی‌های منحصر به فرد قلعه‌های مسلمانان در شبه‌جزیره ایبری استفاده از برج‌های مستقل بود، این برج‌ها را می‌توان در اطراف قلعه الکازابا از بادازوج مشاهده نمود. این برج‌ها که احتمالاً در سده ۱۲ام توسعه یافته بودند، بر سر دشمنان از طرفین آتش می‌ریختند. آن‌ها به وسیله پل‌های چوبی قابل حذف به قلعه متصل شده بودند، لذا اگر این برج‌ها به دست مهاجمین می‌افتاد، به قلعه اصلی دسترسی پیدا نمی‌کردند. زمانی که باستانیان به دنبال یافتن توضیحی برای این تغییرات در پیچیدگی و سبک قلعه‌ها می‌گشتند، آن‌ها پاسخ خود را در جنگ‌های صلیبی یافتند. به نظر می‌رسد که جنگجویان صلیبی در طول درگیری با مسلمانان و مشاهده معماری روم شرقی، چیزهای زیادی دربارهٔ ساختن استحکامات آموخته‌اند. افسانه‌هایی مانند لالیس (معماری از فلسطین که بعد از جنگ‌های صلیبی به ولز رفت و به‌طور چشم‌گیری قلعه‌های جنوبی آن کشور را ارتقا داد) وجود دارد، و گفته می‌شود معماران بزرگ مانند جیمز سن جورج در شرق به دنیا آمده‌اند. در اواسط سده ۲۰ام این موضوع به چالش کشیده شد. این افسانه‌ها بی‌اعتبار بودند، و دربارهٔ سن جورج ثابت شد که او اهل اسپرانچ سن جورج در فرانسه بوده‌است. اگر این نوآوری‌ها در استحکامات محصول شرق بودند، این انتظار به وجود می‌آید که این نوآوری‌ها از ۱۱۰۰ به بعد و درست بعد از پیروزی مسیحیان در نخستین جنگ صلیبی (۱۰۹۶–۱۰۹۹) ظهور کنند، نه اینکه حدوداً ۱۰۰ سال بعد آشکار شود. باقی‌مانده‌هایی از سازه‌های رومی در اروپای غربی هنوز در بسیاری از مکان‌ها پابرجا هستند، برخی از آن‌ها دارای برج‌های استوانه‌ای جناحی بودند و ورودی میان آن دو برج جناحی قرار داشت.


title: دژ

text: سازندگان قلعه در اروپای غربی تحت تأثیر طراحان رومی قرار گرفته بودند؛ استحکامات ساحلی رومیان در ساحل ساکسون مورد استفاده قرار گرفت و در سال ۱۰۹۱ دیوار اطراف شهر آبیلا در اسپانیا به تقلید از معماری رومی ساخته شد. اسمیل مورخ در جنگ‌های صلیبی، بیان کرد که تأثیرگذاری استحکامات شرقی بر استحکامات غربی اغراق‌آمیز بوده‌است، و در سده ۱۲ام جنگجویان صلیبی اندک چیزی را از دانش طراحی استحکامات روم شرقی و مسلمانان آموختند. قلعه‌ای که در محل مناسبی ساخته شود و از استحکامات طبیعی سود جوید و خندق‌ها و دیوارهای مستحکمی داشته باشد، هیچ نیازی به طراحی علمی ندارد. نمونه‌ای از این روش قلعه کرک در اردن است. اگرچه هیچ عنصر علمی در طراحی آن وجود نداشت، این قلعه تسخیر ناپذیر بود.


title: دژ

text: پس از نخستین جنگ صلیبی، جنگجویانی که به خانه خود بازنگشتند، ایالات صلیبی اصالت انطاکیه، شهر ادسا، پادشاهی اورشلیم و شهر تریپولی را تأسیس کردند. قلعه‌هایی که آنان برای برقراری امنیت ساختند، اکثراً توسط سنگ‌تراشان سوریه‌ای طراحی شده بودند. طراحی آنان شباهت بسیاری با استحکامات رومی و تتراپیرگیای روم شرقی داشتند، که نقشه‌ها مکعبی بود و در هر گوشه برج‌هایی مکعبی وجود داشت که بلندی آن‌ها از دیوارهای حایل چندان زیاد نبود. برجک دفاعی این قلعه‌های صلیبی مکعبی شکل بودند و در حالت کلی تزئیناتی نداشتند.


title: دژ

text: درحالی که از قلعه برای حفظ یک مکان و کنترل حرکت ارتش استفاده می‌شد، در سرزمین مقدس برخی موقعیت‌های استراتژیک کلیدی بدون استحکامات باقی‌مانده بودند. در اواخر سده ۱۲ام و اوایل سده ۱۳ام بعد از پایان جنگ سوم صلیبی (۱۱۸۹–۱۱۹۲) معماری قلعه در شرق پیچیده شد. هم مسلمانان و هم مسیحیان شروع به ساختن استحکامات نمودند و هر یک از آن‌ها روش متفاوتی داشتند. عدل ابوبکر بن ایوب، خلیفه مسلمین در سده ۱۳ام، سازه‌هایی با برج‌های مستطیلی بزرگ بنا نهاد که معماری مسلمانان را تحت تأثیر قرار داد و این کار بارها تکرار شد، ولی آن‌ها تأثیر اندکی بر قلعه‌های صلیبی داشتند.


title: دژ

text: در اوایل سده ۱۳ام، قلعه‌های صلیبی اغلب به خاطر سفارش‌های نظامی شامل شوالیه‌های خوش‌آمدگویی، شوالیه‌های معبد، و شوالیه‌های تتونیک ساخته شدند. این سفارش‌ها مسئول تأسیس مکان‌هایی مانند دژ کردان، مارگات، و استحکامات بلویر بودند. طراحی نه تنها میان سفارش‌ها فرق می‌کرد، بلکه از قلعه‌ای به قلعه دیگر متفاوت بود، البته در میان قلعه‌های ساخته شده در این دوران، دفاع متمرکز، یک استراتژی رایج بود.


title: دژ

text: این مفهوم، که در قلعه‌هایی مانند کردان ریشه دارد، حذف تکیه بر نقطه قوت مرکزی و تأکید بر دفاع از دیوارهای حایل بود. در آنجا چندین حلقه از دیوارهای دفاعی وجود داشت، یکی داخل دیگری، به‌طوری‌که دیوار داخلی برفراز دیوار خارجی ساخته می‌شد لذا منطقه آتش آن به‌طور کامل خارج از دید نبود. اگر مهاجمان موفق به عبور از اولین خط دفاعی می‌شدند، در فضای مرگبار میان دیوارهای داخلی و خارجی محصور می‌گشتند.


title: دژ

text: قلعه‌های متمرکز به‌طور گسترده‌ای در اروپا گسترش یافتند، برای مثال زمانی که ادوارد یکم (که در جنگ‌های صلیبی شرکت داشت) در اواخر سده ۱۳ام قلعه‌ها را در ولز بنا نهاد، دستور داد تا ۴ عدد از ۸ قلعه را متمرکز بسازند. البته تمام ویژگی‌های قلعه‌های صلیبی در اروپا تقلید نشد. برای مثال، در قلعه‌های صلیبی مرسوم بود که دروازه اصلی در اطراف یک برج قرار گیرد و در نتیجه دوطرفه بودن گذرگاه، زمان رسیدن شخص به محوطه خارجی را افزایش می‌داد. به ندرت می‌توان این‌گونه ورودی‌های خمیده را اروپا یافت.


title: دژ

text: یکی از تأثیرات جنگ‌های صلیبی لیوونوی در بالتیک، مطرح شدن استحکامات سنگی و خشتی بود. اگرچه در پروس و لیوونی صدها قلعه چوبی وجود داشت، پیش از جنگ‌های صلیبی استفاده از ملات و خشت در این مکان‌ها ناشناخته بود. تا سده ۱۳ام و اوایل سده ۱۴ام، طراحی آنان ناهماهنگ بود، اما این دوران شاهد ظهور نقشه‌ای استاندارد در این منطقه بود: نقشه‌ای مربعی به همراه چهار باله در اطراف حیاط. در قلعه‌های شرقی رایج بود که دیوار حایل در چند مرحله درزپیکان داشته باشد؛ سازندگان معاصر در اروپا در این باره محتاطانه عمل می‌کردند، زیرا اعتقاد داشتند که درزپیکان استحکام دیوار را کاهش می‌دهد. گریزگاه‌ها قدرت دیوار را کاهش نمی‌دادند، بلکه تا زمان برنامه ادوارد دربارهٔ ساختن قلعه استفاده از آن‌ها در اروپا رواج نداشت.


title: دژ

text: همچنین صلیبیون منجر به معرفی مزغل‌سازی در معماری غرب شدند. تا سده ۱۳ام، بالای برج‌ها به وسیله حصارهای چوبی محدود شده بودند تا به مدافعان اجازه دهد اشیا را بر سر مهاجمان فرو ریزند. اگرچه مزغل‌سازی‌ها هدف یکسانی را دنبال می‌کردند، آن‌ها بیشتر یک اختراع شرقی بودند تا یک تکامل از شکل چوبی. مزغل‌سازی بسیار قبل‌تر از رسیدن صلیبیون و احتمالاً در نیمه اول سده ۸ام در سوریه رواج داشت.


title: دژ

text: دوره رونق ساخت قلعه در اسپانیا به سده ۱۱ام تا ۱۳ام مربوط می‌شود، و آن‌ها اغلب در مرز میان مسیحیان و مسلمانان یافت می‌شوند. تعامل و تعارض میان این دو گروه موجب تغییراتی در ایده‌های معماری شد، و اسپانیایی‌های مسیحی تصمیم به استفاده از برج‌های جدا گرفتند. بازپس‌گیری آندلس و بیرون راندن مسلمانان از شبه‌جزیره ایبری، در سال ۱۴۹۲ تکمیل شد.


title: دژ

text: اگرچه فرانسه به عنوان "قلب معماری سده‌های میانهً شناخته می‌شود، در سده ۱۲ام، انگلستان پیشرو معماری قلعه بود. فرانکویس گبلین، مورخ فرانسوی می‌نویسد: "تقویت شدید معماری نظامی همان‌طور که انتظار می‌رفت، به دست پادشاهان و شاهزادگان قدرتمند زمان رهبری می‌شد؛ یعنی به وسیله فرزند ویلیام فاتح و نوادگانش، دودمان پلانتاژنه، در زمان تبدیل شدن آن‌ها به دوک نورماندی. با این وجود، با آغاز سده ۱۵ام، سرعت ساخت قلعه در انگلستان و ولز کاهش یافت." قلعه‌های جدید عموماً ساختمانی سبک‌تر و نوآوری‌هایی کمتر داشتند، اگرچه هنوز مکان‌های مستحکمی مانند قلعه راگلان در ولز ایجاد می‌شدند. در همان زمان، معماری فرانسوی قلعه، پیشرفت کرد و در مسیر استحکامات سده‌های میانه رهبری را به دست گرفت. در سراسر اروپا (به ویژه بالتیک، آلمان و اسکاتلند) تا سده ۱۶ام، قلعه‌ها به خوبی ساخته شدند.


title: دژ

text: توپخانه با مهمات باروت در دهه ۱۳۲۰ در اروپا معرفی شد و به سرعت توسعه یافت. توپ‌ها که در ابتدا سلاح‌هایی غیرقابل پیش‌بینی و نادرست بودند، تا قبل از دهه ۱۳۸۰ ثبت نشده‌اند. قلعه‌ها به گونه‌ای سازگار بودند که می‌توانستند قطعات کوچک توپخانه را در برج‌ها قرار دهند. این توپ‌ها برای حمل شدن و شلیک شدن توسط یک نفر بسیار سنگین بود، اما اگر این فرد انتهای اسلحه را در دست گیرد و نوک آن را در جایی ساکن قرار دهد، می‌تواند از اسلحه استفاده نماید. اسلحه‌هایی که در آن زمان توسعه یافتند، یک ویژگی واحد را نمایان نمودند، که در سراسر آن محل از الوار استفاده شود. یک قلاب در انتهای اسلحه به الوار متصل می‌شد، لذا توپچی نیازی به نگه‌داشتن کل اسلحه نداشت. این نوآوری در سراسر اروپا به چشم می‌خورد، و اگرچه الوار به ندرت تاکنون به جای می‌ماند، یک نمونه دست‌نخورده در قلعه نورنبورگ در هلند باقی مانده‌است. درگاه‌های اسلحه به شکل سوراخ کلید بودند، و در پایین برای اسلحه یک سوراخ دایره‌ای داشتند، و یک شکاف باریک در بالا وجود داشت که به توپچی اجازه هدف‌گیری می‌داد.


title: دژ

text: این شکل در بسیاری از قلعه‌ها به چشم می‌خورد، و می‌توان آن را در مصر، ایتالیا، اسکاتلند و اسپانیا یافت. سایر انواع درگاه‌ها، اگرچه کمتر رایج بودند عبارتند از شکاف‌های افقی (که تنها امکان جابجایی‌های عرضی را فراهم می‌کند) و ورودی‌های مربعی بزرگ، که امکان جابجایی بزرگتر را فراهم می‌نمایند. استفاده از اسلحه برای دفاع موجب برتری قلعه‌های توپخانه‌ای می‌شد و این موضوع را می‌توان در قلعه کاتئایو در فرانسه مشاهده نمود. دفاع در برابر اسلحه خیلی دیر توسعه یافت. «هم» نمونه‌ای از تمایل به قلعه‌های نو برای توسعه ویژگی‌های ابداع شده مانند مزغل‌سازی و برج‌های بلند بود.


title: دژ

text: توپ توسعه یافتند و در سده ۱۵ام، مانند جایگزین درب‌شکن‌هایی مانند منجنیق مخصوص پرتاب مرمی شدند. مزیت توپ‌ها بزرگ بر منجنیق (بزرگترین درب‌شکن سده‌های میانه قبل از اختراع باروت)، برد بیشتر و قدرت بالاتر بود. درتلاشی برای افزایش تأثیرگذاری آن‌ها، اسلحه‌های بزرگتری ساخته شد، اگرچه این موضوع توانایی آن‌ها برای دست‌یابی به قلعه‌های دور دست را کاهش داد. در دهه ۱۴۵۰، توپ‌ها، سلاح‌های درب‌شکن بودند، و تأثیر آن‌ها در سقوط قسطنطنیه توسط محمد دوم نشان داده شده‌است.


title: دژ

text: طراحان قلعه در پاسخ به توپ‌های پیشرفته، دست به ساختن دیوارهای ضخیم‌تر و برج‌های استوانه‌ای زدند، زیرا سطوح منحنی نسبت به سطوح صاف، شلیک‌های بیشتری را منحرف می‌کردند. درحالی که این موضوع به قلعه‌های نو محدود می‌شود، سازه‌های قدیمی نیز مجبور بودند راهی برای مقابله با توپ‌ها پیدا کنند. استفاده از یک کناره خاکی در پشت دیوارهای حایل قلعه می‌توانست اندکی از انرژی برخورد شلیک را کاهش دهد.


title: دژ

text: اغلب، ساخت قلعه‌ها قبل از اختراع باروت و استفاده از آن در توپ بوده‌است، لذا دیوارهای آن‌ها نازک می‌باشد. راه حل پایین آوردن بالای برج و پرکردن بخش پایینی با قلوه سنگ به منظور ایجاد سطحی برای شلیک توسط توپ بود. پایین آوردن ارتفاع تا این حد امکان عبور از دیوار توسط نردبان را افزایش می‌داد. جایگزین بهتر که از آسیب‌رسیدن به قلعه جلوگیری می‌کرد، ساختن سنگرهایی در پشت دفاع قلعه بود. این سنگرها از خاک یا سنگ ساخته می‌شدند و اسلحه در آن‌ها قرار می‌گرفت.


title: دژ

text: در حدود سال ۱۵۰۰، قلعه‌های زاویه‌دار در ایتالیا ابداع شدند. ایتالیا با توسعه‌هایی مشابه آن، در استحکامات توپخانه‌ای دائمی پیشگام شد، که از نقش دفاعی قلعه‌ها شکل می‌گرفت. در پی آن استحکامات ستاره‌ای تکامل یافتند. نخبگان نظامی مسئول ساخت قلعه، موظف بودند که میان نوع جدیدی که می‌توانست در مقابل شلیک توپ‌ها مقاومت کند و نوع جدید که بسیار استادانه‌تر بود، یکی را انتخاب کنند. نوع اول زشت و بدون راحتی بود و نوع دوم امنیت نداشت، اگرچه از نظر زیبایی‌شناسی و نمادین بسیار جذابتر بود. انتخاب دوم محبوبتر بود، زیرا آشکار گشت که نقاط معدودی یافت می‌شد که باید در مقابل توپ‌ها تدافعی‌تر گردند. به چند دلیل، از جمله این که بسیاری از قلعه‌ها تاریخ مکتوبی ندارند، تعداد دقیق قلعه‌های ساخته‌شده در سده‌های میانه معلوم نیست. اما تخمین زده می‌شود که در اروپای غربی میان ۷۵۰۰۰ تا ۱۰۰۰۰۰ قلعه ساخته شده بود؛ از این تعداد ۱۷۰۰ عدد در انگلستان و ولز و حدوداً ۱۴۰۰۰ عدد در آلمان بودند.


title: دژ

text: در قاره آمریکا نیز برخی قلعه‌ها توسط منطقه اسپانیایی و فرانسوی ساخته شدند. اولین دوره ساخت استحکامات اسپانیایی به «دوران قلعه» مشهور بوده که از سال ۱۴۹۲ تا پایان سده ۱۶ام ادامه یافته‌است. این قلعه‌ها که از قعله فورتالزا اوزاما آغاز شده بودند، در اصل قلعه‌های سده‌های میانه اروپایی می‌باشند که به آمریکا انتقال یافتند. در اواخر سده ۱۷ام، از میان سایر ساختمان‌های دفاعی (مانند دژها و ارگ‌ها)، قلعه‌ها نیز در فرانسه نو ساخته شدند. در منتریال توپخانه‌ها به اندازه اروپا توسعه نیافتند، برخی از استحکامات دورافتاده این منطقه مشابه خانه‌های مانور مستحکم فرانسوی ساخته شده بودند. قلعه لونگوئیول که میان سال‌های ۱۶۹۵ و ۱۶۹۸ و توسط یک خانواده بارونی ساخته شد، به عنوان از سده‌های میانهیی‌ترین سازه‌های کانادا شناخته می‌شود. خانه مانور و اصطبل‌ها داخل یک حیاط بیرونی مستحکم قرار داشتند، و در هر گوشه آن حیاط بیرونی برجک‌هایی دایره‌ای قرار داشت. قابل‌توجه‌ترین سازه قلعه‌مانند در اطراف منترال قلعه سنویل به‌شمار می‌رفت که در سال ۱۶۹۲ ساخته شده بود. این قلعه برج‌هایی مربعی داشت که به وسیله دیوارهای ضخیم به یکدیگر متصل می‌شوند. قلعه‌های سنگی مشابه آن‌ها به عنوان اقامت‌گاه‌های دفاعی به کار می‌رفتند.


title: دژ

text: اگرچه ساخت قلعه در اواخر سده ۱۶ام کمرنگ شد، ولی قلعه‌ها به‌طور کامل بدون استفاده باقی نماندند. برخی نقش حکومتی را به دست گرفتند و به دادگاه قانون تبدیل شدند، در حالی که سایر قلعه‌ها به عنوان میراث برای خانواده‌های اشرافی باقی مانند. نمونه بارز این موضوع قلعه ویندسور در انگلستان است که در سده ۱۱ ام بنا نهاده شد، و به عنوان خانه سلطنتی بریتانیا تلقی می‌شود. در موارد دیگر آن‌ها هنوز نقش تدافعی را بر عهده داشتند. خانه‌های برجی که ارتباط تنگاتنگی با قلعه‌ها داشتند و شامل خانه‌های پیل می‌شدند، برج‌هایی تدافعی بودند که از سده ۱۴ام تا ۱۷ام برای سکونت ساخته شدند. این خانه‌ها که در ایرلند و اسکاتلند رایج بودند، ارتفاعشان به بیش از ۵ طبقه می‌رسید، و به وسیله افراد طبقه بالای جامعه ساخته می‌شدند. آن‌ها که به اندازه قلعه‌های پیچیده ایمن نبودند، اغلب تنها در برابر مهاجمان و تهدیدات کوچک مقاومت داشتند.


title: دژ

text: براساس گفته‌های الیور کریتون و رابرت هیگام باستان‌شناس، «خانه‌های ییلاقی بزرگ سده ۱۷ام تا سده ۲۰ام، از نظر اجتماع، قلعه‌های روزگار خود بودند.» اگرچه اشراف علاقه‌مند بودند که از سده ۱۷ام به بعد به خانه‌های ییلاقی مهاجرت کنند، اما قلعه‌ها بی استفاده باقی نماندند. در تعارضات بعدی مانند جنگ‌های داخلی انگلستان (۱۶۴۱–۱۶۵۱)، بسیاری از قلعه‌ها نوسازی شدند، اگرچه بعدها تخریب گشتند تا دوباره مورد سوءاستفاده قرار نگیرند.


title: دژ

text: قلعه‌های مرمت شده به عنوان مظاهر رمانتیک در سده‌های میانه و جوانمردی، و به عنوان بخشی از احیای گسترده‌تر گوتیک در معماری محبوب گشتند. نمونه‌هایی از این قلعه‌ها شامل قلعه چاپولتپک در مکزیک، نوی‌شوان‌شتین در آلمان، و قلعه دروگو (۱۹۱۱–۱۹۳۰) می‌باشد. درحالی که کلیساهای گوتیک قادر بودند به‌طور مستقیم از نمونه‌های سده‌های میانهیی تقلید کنند، خانه‌های ییلاقی جدید مشابه قلعه‌ها ساخته شدند ولی طراحی داخلی آن‌ها متفاوت بود. علتش این بود که وفاداری به طراحی سده‌های میانهیی سبب می‌شد که بر اساس استانداردهای معاصر، خانه‌ها سر و تاریک شوند.


title: دژ

text: خرابه‌های مصنوعی که برای بازسازی بقایای عمارت‌های تاریخی به کار می‌روند، مشخصه‌ای از این دورانند. آن‌ها معمولاً به عنوان قطعات مرکزی چشم‌اندازهای برنامه‌ریزی شده اشرافی ساخته می‌شدند. سازه‌های تزئینی نیز مشابه‌اند، اگرچه آن‌ها تفاوت‌هایی با خرابه‌های مصنوعی دارند، در واقع آن‌ها بخشی از چشم‌انداز برنامه‌ریزی شده نیستند، بلکه به نظر می‌رسد هیچ دلیلی برای ساخت آن‌ها وجود ندارد. هر دو آن‌ها مشابه عناصر معماری قلعه بودند، ولی هیچ کاربرد نظامی نداشتند و تنها برای نمایش به وجود آمده بودند.


title: دژ

text: زمانی که جای قلعه گزینش می‌شد (چه یک موقعیت استراتژیک و چه مکانی برای برتری بر چشم‌انداز همانند نشانه‌ای از توانمندی) باید مواد ساختمان تعیین می‌گشت. یک قلعه چوبی یا گلی ارزانتر و ساده‌تر از یک قلعه سنگی بود. هزینه‌های ساخت‌وساز به خوبی یادداشت نشده‌اند، و بیشتر اسناد به‌جامانده برای قلعه‌های پادشاهی اند. می‌توانستند یک دژ با باروی گلی، برجک دفاعی، و پدافند و ساختمان‌های چوبی را با نیروی کار ناآزموده بسازند. نیروی کار بیشتر بومی بود، و با کارهایی مانند بریدن درختان، کندن زمین، و کار با چوب آشنا بودند. شاید از روی ناگزیر بودن کار برای لرد، ساخت یک قلعه چوبی و گلی هزینه چندانی برای مالکش نداشت. از دید زمانی، برآورد می‌شود که یک بیشه کوچک میانه (۵ متر ارتفاع و ۱۵ متر عرض) به ۴۰ روز کار ۵۰ کارگر نیاز دارد. یک بیشه کوچک و حیاط بیرونی بسیار گران که در سال ۱۲۱۱ در کلنز ایرلند ساخته شده بود، ۲۰ پوند هزینه به بار آورد. ریشه هزینه بالای آن در برابر دیگر قلعه‌ها، بکارگیری کارگران ورزیده بود.


title: دژ

text: هزینه ساخت قلعه‌ها با توجه به عواملی مانند پیچیدگی آن‌ها و هزینه جابجایی مواد گوناگون است. بیگمان قلعه‌های سنگی گران‌تر از قلعه‌های چوبی و گلی بودند. حتی یک برج کوچک مانند قلعه پروریل نزدیک به ۲۰۰ پوند هزینه به بار آورده‌است. میانگین، قلعه‌ای مانند اورفورد که در اواخر سده ۱۲ام ساخته شده‌است، نزدیک به ۱۴۰۰ پوند هزینه به بار آورده‌است، و در بالای فهرست، بهای قلعه‌هایی مانند قلعه دور است که میان سال ۱۱۸۱ تا ۱۱۹۱، ۷۰۰۰ پوند هزینه برداشته است. هزینه قلعه‌های گسترده مانند قلعه گایلارد (که میان سال‌های ۱۱۹۶ و ۱۱۹۸، ۱۵۰۰۰ تا ۲۰۰۰۰ پوند خرج داشت) بدست حکومت فراهم می‌شد، ولی لردهای سرزمینهای کوچکتر، نمی‌توانستند هزینه‌های بسیار هنگفت را بپردازند. ساخت یک قلعه سنگی در بیشتر نمونه‌ها یک دهه زمان می‌بُرد. هزینه قلعه‌ای بزرگ که در این دوران ساخته می‌شد، بر دارایی‌های لرد بازتاب فراوانی داشت. هزینه قلعه‌های ساخته شده در اواخر سده ۱۳ام نیز مشابه بودند و قلعه‌هایی مانند بئائوماریس و رئودلان به ترتیب ۱۴۵۰۰ پوند و ۹۰۰۰ پوند هزینه به بار آوردند. هزینه قلعه‌سازی ادوارد یکم در ولز میان سال‌های ۱۲۷۷ و ۱۳۰۴، ۸۰۰۰۰ پوند و میان سال‌های ۱۲۷۷ تا ۱۳۲۹ ۹۵۰۰۰ پوند، شد. جیمز سن جورجطراح سرشناس بئائوماریس هزینه‌ها را بدین گونه بازگو می‌کند:


title: دژ

text: نه تنها قلعه‌های سنگی گرانند، که نگهداری از آن‌ها نیز کار سختی است. آن‌ها دربرگیرنده شمار فراوانی تخته چوب می‌شدند، که بیشتر جانشین ناپذیر بودند و ازاینرو به نگهداری درست و خوبی نیاز داشتند. برای نمونه، مستندسازی شده‌است که در اواخر سده ۱۲ام، بازسازی قلعه‌هایی مانند قلعه اکستر و قلعه گلوسستر سالانه میان ۲۰ تا ۳۰ پوند هزینه داشتند.


title: دژ

text: کاربرد دستگاه‌ها و نوآوری‌های سده‌های میانه در فرایند ساخت گزیرناپذیر شد، و فناوری ساخت داربست‌های چوبی از زمان اروپای دوران قدیم به جای مانده بود. در زمان ساختن قلعه‌ها از سنگ یکی از نگرانی‌های اصلی سازندگان سده‌های میانه در دسترس نگه‌داشتن معادن بود. نمونه‌هایی از قلعه‌هایی هست که سنگ در جای ساخت آن‌ها بود، مانند قلعه چیئون، قلعه کوکی و قلعه گیالارد. زمانی که در سال ۹۹۲، در فرانسه ساخته شد، قلعه سنگی قلعه لانگیاس ۱۶ متر ارتفاع، ۱۷٫۵ متر عرض و ۱۰ متر طول داشت، ارتفاع دیوارهایش به‌طور میانگین ۱٫۵ متر بود. دیوارها شامل ۱۲۰۰ متر مکعب سنگ اند و مساحت آن‌ها کلا ۱۶۰۰ متر مربع می‌باشد. ساخت برج ۸۳۰۰۰ روز کاری طول کشیده‌است که اغلب کارگران نیز غیرماهر بوده‌اند.


title: دژ

text: کشورهای بسیاری هر دو نوع قلعه سنگی و چوبی را دارا می‌باشند، ولی دانمارک دارای معادن اندکی است و در نتیجه اکثر قلعه‌هایش گلی یا چوبی بوده، یا بعداً از خشت ساخته شده‌اند. سازه‌های خشتی ضرورتاً از همتایان سنگی خود ضعیف‌تر نیستند. در انگلستان قلعه‌های خشتی به نسبت قلعه‌های سنگی، چوبی و گلی کمتر به چشم می‌خورند، و اغلب دلیل انتخاب آن زیبایی ظاهری و مد بودنش می‌باشد. برای مثال قلعه تاترشال که میان سال‌های ۱۴۳۰ و ۱۴۵۰ ساخته شد، پیرامونش سنگ‌های زیادی وجود داشتند، اما مالک آن، لرد کرومول، خشت را انتخاب کرد. برای ساخت این قلعه از ۷۰۰۰۰۰ خشت استفاده شده‌است، که به عنوان بهترین قطعه کار خشتی سده‌های میانهیی در انگلستان شناخته می‌شود. اکثر قلعه‌های اسپانیایی، از سنگ ساخته شده بودند، ولی قلعه‌های اروپای شرقی معمولاً چوبی بودند.


title: دژ

text: با بودن لرد در قلعه، اینجا مرکز فرماندهی بود که به او توان سرپرستی سرزمینش را می‌بخشید. او بر پشتیبانی زیردستانش امید داشت، و بی پشتوانه مردان نیرومندش، ناتوان می‌شد. لردهای پیروز به همراه زیردستان‌شان در برابر مردم دادگاه برگزار می‌کردند، ولی توان غایبان پایین‌تر بود. لردهای بزرگتر دارای شکوه بیشتری بودند و کمتر پیش می‌آمد که یک لرد همیشه به همه پیشامدها و کارها رسیدگی کند، از این رو او از سوی خود نمایندگانی را می‌گماشت. این نکته به ویژه شامل خاندان پادشاهی می‌شد که بیشتر در کشورهای گوناگون زمین داشتند.


title: دژ

text: برای ایجاد امکان تمرکز لرد بر مسئولیت‌های مربوط به حکومت، او خانه‌ای رأی کارمندان داشت که به کارهای معمول مانند تهیه غذا رسیدگی می‌کردند. خانه به وسیله یک ناظر اداره می‌شد و یک خزانه‌دار از اطلاعات مکتوب ایالت محافظت می‌کرد. خانواده‌های سلطنتی در اصل مشابه خانواده‌های بارونی عمل می‌کردند، اگرچه مقیاس این‌ها بسیار بزرگتر و اعتبارشان نیز بیشتر بود. یکی از نقش‌های مهم کارمندهای خانه آماده‌سازی غذا بود؛ در زمان مراسم آشپزخانه قلعه مکانی شلوغ بود، که باید غذاها را از قبل سفارش داد. بدون حضور خانواده لرد، قلعه به مکانی ساکت به همراه تعدادی از ساکنین تبدیل می‌شد که از قلعه نگه‌داری می‌کردند.


title: دژ

text: قلعه‌ها مرکز اجتماعی مهمی برای نمایش بودند. سازندگان می‌کوشیدند تا با استفاده از نقوش، نمادها را نشان و احساس جوانمردی را در میان نخبگان گسترش دهند. سازه‌های بعدی احیای رمانتیک برای همین هدف عناصر معماری قلعه را نشان می‌دادند. قلعه‌ها به عنوان افتخار معماری با کلیساهای بزرگ مقایسه شده‌اند، و در برخی قلعه‌ها باغ‌هایی زینتی قرار گرفته‌اند. حق مستحکم‌سازی که به وسیله سلطنت اعطا می‌شد، تنها به این دلیل مهم نبود که به لرد اجازه می‌داد از دارایی‌هایش دفاع کند، بلکه مستحکم‌سازی و سازه‌های مرتبط با قلعه به دلیل استفاده شدن توسط افراد برجسته، برای لرد اعتبار می‌آورد.


title: دژ

text: عشق شهسوارانه پیوندی عاشقانه میان اشراف بود. بر خودداری عاشقان تأکید می‌شد. اگرچه این اتفاق گاهی به وسیله وقایع جوانمردانه مانند مسابقات تجربه می‌شد، این کار ممکن بود در خفا انجام شود. داستان تریستان و ایزولت نمونه‌ای از داستان‌های عشقی شهسوارانه بوده که در سده‌های میانه گفته شده‌است. این داستان، حکایت عشق میان دو نفر بود که بایکدیگر ازدواج نکردند، اما مرد با کسی دیگر ازدواج کرد. زناکاری نیز در میان لردها رایج است (برای مثال هنری یکم بیش از ۲۰ فرزند نامشروع داشت)، اما رابط نامشروع برای زن موضوعی غیرقابل قبول بود.


title: دژ

text: هدف ازدواج اشراف سده‌های میانه ایجاد امنیت در سرزمین بود. دخترها در نوجوانی ازدواج می‌کردند، اما سن ازدواج پسرها بالا بود. نقش جانبی زنان در خانواده‌های سده‌های میانه موضوعی مشهور است و این خود در اختیار لرد می‌باشد. ریشه این موضوع نظامی بودن قلعه است، اما اغلب قلعه‌ها در انگلستان، فرانسه، ایرلند، و اسکاتلند درگیر هیچ جنگی نشده‌اند، لذا از زندگی خانوادگی غفلت کرده‌اند. زن لرد «بخش ازدواج» ایالت همسرش را که حدوداً یک سوم آن می‌باشد، به دست می‌آورد، و آن را در تمام عمرش در اختیار داشت، اگر می‌مرد آن بخش به همسرش می‌رسید. اداره آن به‌طور مستقیم دست زن بود، و لرد نیز اداره زمین خود را بر عهده داشت. یک زن برخلاف محروم بودن از خدمات نظامی، می‌توانست مسئول یک قلعه باشد، خواه از سوی همسرش و خواه اگر بیوه می‌شد. به دلیل تأثیر زن‌ها بر خانواده سده‌های میانهیی، آن‌ها بر ساخت و ساز و طراحی تأثیر می‌گذاشتند.


title: دژ

text: گزینش جایگاه قلعه به زمین دردسترس وابسته بود. درحالی که قلعه‌های کوهستانی مانند مارکسبورگ در آلمان (جایی که ۶۶ درصد همه سازه‌های سده‌های میانه پرآوازه، دژ کوهستانی و ۳۴ درصد آن‌ها قلعه‌های پست بودند) پر کاربرد بودند، در انگلستان کمتر به چشم می‌خوردند. قلعه‌ها از روی گستره رنگارنگ کارکردهایشان در جاهای گوناگون ساخته می‌شدند. عوامل چندگانه در زمان جانمایی بررسی می‌شد، و هماهنگی میان کارکرد پدافندی و نزدیکی به منابع برپامیگشت. برای نمونه قلعه‌های فراوانی در کنار جاده رومی (جاده ای ارزشمند برای جابجایی در سده‌های میانه) جای داشتند. هرجایی که می‌شد، از استحکامات پیشین مانند قلعه رومی یا باروهای قلعه تپه‌ای دوره آهن استفاده می‌شد. گاهی جایی در بلندی که بر پیرامون خود دید خوبی داشت و دسترسی به موانع طبیعی داشت، از روی نماد نیرومندی بودن، گزینش می‌شد. قلعه‌های شهری در کنترل جمعیت و تولید، مخصوصاً به همراه نیروی مهاجر نقشی مهم ایفا می‌کردند، برای مثال بعد از پیروزی نرمن‌ها بر انگلستان در سده ۱۱ام تعداد زیادی قلعه سلطنتی در شهرها و اطرافشان ساخته شد.


title: دژ

text: از آنجا که قلعه‌ها تنها سازه‌های نظامی نبودند، بلکه به عنوان مرکز حکمرانی و نشانه قدرت شناخته می‌شدند، تأثیر عظیمی بر مناطق اطراف خود داشتند. قلعه‌های روستایی به دلیل نقششان در مدیریت ایالت لرد، به سیستم‌های تولید مرتبط بودند. استخر ماهی یکی از نعمت‌های اشراف لرد بود، و بسیاری از آن‌ها در کنار قلعه‌های یافت می‌شدند. آن‌ها نه تنها در تأمین آب و ماهی تازه به کار می‌رفتند، بلکه نمادی از قدرت بودند، زیرا ساخت و نگه‌داری آن‌ها بسیار هزینه‌بر بود.


title: دژ

text: اگرچه گاهی اوقات ساختن یک قلعه سبب نابودی یک روستا مانند ایتون سوکون در انگلستان می‌شود، اما اغلب ساخت قلعه موجب رشد و رونق روستاها شده‌است. گاهی اوقات شهرها یا روستاهای قلعه‌ای را پیرامون یک قلعه ساخته‌اند. سود بردن از ساختن قلعه در شهرک‌ها تنها به اروپا محدود نمی‌شود. زمانی که قلعه صفد در سده ۱۳ام در الجلیل سرزمین مقدس ساخته شد، اهالی ۲۶۰ روستا از جابجایی رایگان ساکنین قلعه تازه تأسیس سود بردند. با ایجاد قلعه، مناطق پیرامونش بازسازی، و برای رفاه لرد، راه‌هایی مناسب ایجاد می‌شدند. شهرک‌ها نیز به دلیل نزدیکی به مرکزی اقتصادی و با امنیت، به‌طور طبیعی در اطراف قلعه رشد می‌کردند. البته تمام شهرک‌ها تا این حد خوش‌شانس نبودند، با از دست رفتن اهمیت برخی قلعه‌ها، زندگی شهری اطراف آن‌ها نیز از میان برداشته می‌شد و شهرک‌ها متروکه می‌گشتند.


title: دژ

text: اندکی بعد از فتح انگلستان به دست نورمن‌ها، قلعه‌هایی در اطراف شهرهای مهم ساخته شدند، تا مردم را کنترل کنند و آنان را مطیع حکومت سازند. آن‌ها معمولاً در کنار استحکامات پیشین مانند دیوار رومی ساخته می‌شدند، اگرچه گاهی اوقات به دلیل اشغال فضا برخی از ان استحکامات تخریب می‌گشتند. در لینکلن، انگلستان ۱۶۶ خانه برای ساختن قلعه تخریب شدند و در یورک، زمین‌های کشاورزی به زیر آب رفتند تا خندقی برای قلعه ساخته شود. با کاهش اهمیت نظامی قلعه‌های شهری، آن‌ها به مرکز حکومت، تبدیل شدند و نقش‌های مالی و عدالتی را به عهده گرفتند. در زمان حمله نورمن‌ها به ایرلند، اسکاتلند و ولز در قرون ۱۱ام و ۱۲ام، مناطق مسکونی آن کشورها عمدتاً غیر شهری بودند، و تأسیس شهرها اغلب به زمان ایجاد قلعه‌ها بازمی‌گردد.


title: دژ

text: وجود قلعه‌هایی با ویژگی‌های سطح بالا مانند استخر ماهی، نمادی از قدرت و کنترل منابع بود. اغلب در اطراف قلعه و گاهی درون استحکامات، یک کلیسای محلی یافت می‌شد. این موضوع نشان‌دهنده ارتباط نزدیک لرد فئودال با کلیسا به عنوان یکی از مهم‌ترین اعضای انجمن سده‌های میانهیی بود. حتی این امکان وجود داشت که از عناصر نظامی معماری قلعه برای نمایش قدرت استفاده کرد. عوارض آبی قلعه کنیلورث در انگلستان، تمام افراد ملاقات‌کننده را وادار می‌کرد که با عبور از راهی غیر مستقیم، قبل از رسیدن به دروازه، پیرامون تمام استحکامات بگردند. نمونه دیگر قلعه بودیام در انگلستان است که به سده ۱۴ام بازمی‌گردد؛ اگرچه در ظاهر این قلعه نمونه بارزی از هنر و تکنولوژی است، از نظر استراتژیکی، اهمیت چندانی ندارد، و خندق‌های آن کم عمقند و بیشتر برای جذاب کردن قلعه ایجاد شده‌اند. مسیر آن طولانیست و ملاقات‌کننده را پیرامون قلعه می‌گرداند، تا اطمینان حاصل شود که آن‌ها قبل از ورود به خوبی عظمت آن را دیده باشند. به علاوه، درهای توپخانه غیرمعمول و ناکارامد بودند.


title: دژ

text: قلعه‌ها را سازه‌ای استوار می‌پنداشتند. بُرد کارایی آن‌ها نزدیک به ۴۰۰ متر بود، و حتی در زمان توپخانه‌ها نیز جنگ‌افزارهای آن‌ها بردی کوتاه داشتند. به هر روی، ماندن دشمن در برابر قلعه، بختِ حمله را برای قلعه فراهم می‌کند. پادگان‌ها گران و بیشتر در جاهایی که قلعه ارزش ویژه‌ای نداشت، کوچک بودند. همچنین هزینه‌ها مایه این می‌شد که پادگان‌ها در زمان آشتی و آرامش کوچکتر شوند و قلعه‌های کوچک بیشتر دو دیده‌بان یا نگهبان دروازه داشتند. در سال ۱۴۰۳، ۳۷ کماندار در قلعه کائرنارفون توانستند دو حمله هم پیمانان اوین گلیندور را در محاصره‌ای دراز مدت شکست دهند، و نشان دادند که نیروی کم نیز می‌تواند کارساز باشد.


title: دژ

text: در آغاز، گرداندن قلعه کار فئودال‌ها در برابر زمینداران، و زمینداران در برابر پادشاهان بود، ولی این کار در آینده بدست نیروهای مزدبگیر به انجام می‌رسید. بیشتر یک پاسبان فرمانده پادگان بود، که در دوران سازش نقش او نگهبانی از قلعه بود. شهسوارانی که به لطف آموزش‌های نظامی به عنوان افسر عمل می‌کردند، تحت فرمان او بودند. پایین‌تر از آن‌ها کمانداران قرار دارند که وظیفه آن‌ها جلوگیری از رسیدن دشمن به دیوارها می‌باشد.


title: دژ

text: ارتش در مواقعی که لازم بود کنترل قلعه را در دست بگیرد، می‌توانست حمله‌ای را ترتیب دهد یا آن را محاصره کند. در مکان‌های مهم دفاعی خالی کردن پادگان بهتر از حمله کردن بدان است. مدافعان بدون رسیدن کمکی خارجی، نهایتاً تسلیم می‌شدند. اگر تدارکات زیاد بودند، محاصره از چند هفته تا چند ماه و بعضاً چند سال طول می‌کشید. محاصره طولانی مدت به مدافعان فرصت طلب کمک می‌دهد و برای مهاجمان امکان جمع‌آوری نیروی بیشتر را فراهم می‌سازد. چنین روشی تنها به قلعه‌ها محدود نمی‌شد، بلکه در شهرهای استحکامی امروزی نیز مورد توجه قرار می‌گیرد.


title: دژ

text: حمله کنندگان به قلعه انتخاب‌های فراوانی داشتند. در سازه‌ها چوبی مانند بیشه کوچک و حیاط‌های بیرونی اولیه، آتش تهدیدی جدی بود، و تلاش به شعله‌ور کردن آن در بایئوکس تاپستری دیده می‌شود. سلاح‌های پرتابی از زمان باستان مورد استفاده قرار می‌گرفتند و منجنیق و پتراریا (که به ترتیب ریشه‌ای رومی و شرقی دارند) به عنوان دو سلاح اصلی در سده‌های میانه به کار می‌رفتند. پیش از توسعه توپ‌ها، منجنیق مخصوص پرتاب مرمی مهم‌ترین اسلحه در زمان محاصره قلعه بود که در سده ۱۳ام اختراع گشت. این اسلحه‌ها به دلیل برد پایین و بزرگ بودن، امکان آسیب‌پذیری از قلعه را دارا بودند. در مقابل، اسلحه‌هایی مانند منجنیق مخصوص پرتاب مرمی به دلیل ارتفاع بالای پرتابه قادر بودند مرکز قلعه را هدف‌گیری کنند، و به دلیل از آتش مستقیم دیوارهای حایل در امان بمانند.


title: دژ

text: بالیستا و اسپرینگالد سلاح‌هایی هستند که همانند کمان پولادی عمل می‌کنند. با توجه به ریشه یونانی آن‌ها، در پرتاب نیزه به کار می‌رفتند. تیرهایی که به وسیله این سلاح‌ها پرتاب می‌شدند، ارتفاع کوتاه‌تری داشتند و هدف‌گیری آن‌ها دقیق‌تر بود. اغلب از این سلاح‌ها به جای ساختمان‌های قلعه، در مقابل پادگان استفاده می‌شد. نهایتاً توپ‌ها پیشرفت کردند، و به جایی رسیدند که قدرت و بردشان از منجنیق‌ها بیشتر شد، و به سلاح اصلی جنگ محاصره‌ای تبدیل گشتند.


title: دژ

text: ممکن بود دیوارها از زیر تخریب شوند. امکان حفر کانال به دیوار وجود داشت، و زمانی که به هدف می‌رسید، پایه نگه‌دارنده تونل به آتش کشیده می‌شد. این کار موجب فروریختن و تخریب ساختمان بالایی می‌شد. ساختن قلعه بر روی سخره و ایجاد خندق عمیق و عریض می‌توانست مانع از آن شود. امکان حفر ضد-راه در کنار تونل محاصره شوندگان وجود داشت؛ با فرض همگرا بودن آن‌ها این موجب مبارزه رو در روی زیر زمینی می‌شد. دژکوب نیز که از تنه درخت ساخته شده و سری آهنی داشت، مورد استفاده قرار می‌گرفت. از آن‌ها برای بازکردن دروازه‌ها استفاده می‌شد، البته گاهی نیز با تأثیر کمتر برای تخریب دیوارها به کار می‌رفتند.


title: دژ

text: نردبان نیز می‌توانست تلاشی برای صعود بر دیوارها و جنگ در راه‌روهای بالای دیوار باشد. در این مورد، مهاجمان بسیار آسیب‌پذیرترند. راهی امن‌تر برای مهاجمان استفاده از برج محاصره بود. زمانی که خندق‌های اطراف قلعه پر می‌شدند، این برج‌های چوبی متحرک می‌توانستند راهی برای صعود به دیوارهای حایل باشند.


title: رنده (نجاری)

text: رنده یک ابزار نجاری است که برای صاف کردن، یا کم کردن ضخامت، یا یکدست کردن سطح ناهموار چوب بکار می‌رود.


title: رنده (نجاری)

text: رنده‌های نجاری در دو نوع چوبی و فلزی موجود هستند. رنده‌های چوبی همگی دارای یک تیغه هستند؛ به جز رندهٔ دستگاه (یا رندهٔ بلند) که دارای یک تیغهٔ پشت‌بند نیز هست. تمامی رنده‌های فلزی دو تیغه دارند که تیغهٔ دوم برای شکستن پوشالهای برداشته شده توسط تیغهٔ اصلی و خارج کردن پوشال‌ها از داخل رنده به کار می‌رود. رنده در درودگری می‌تواند همچنین ابزار پیرامونی دیگری داشته باشد مانند رنده‌بند و رنده‌گیر که برای ثابت نگه‌داشتن رنده بر روی سطوح کاربرد دارند.


title: رنده (نجاری)

text: نوع بخصوصی از رنده‌ها که دارای تیغه‌های فرم دار هستند برای ساختن زهوارها و فرم‌های تزئینی دور قاب عکس‌ها یا دیوارها و ... بکار می‌روند. هرکدام از رنده‌های دستی -چوبی و فلزی- دارای اجزای نسبتاً متفاوتی هستند.


title: رنده (نجاری)

text: A: دهانه که شیاری است در قسمت زیرین رنده که قسمت برندهٔ تیغه در آن قرار می‌گیرد.


title: رنده (نجاری)

text: B: تیغه فلزی که با زاویهٔ ۲۵ درجه تیز می‌شود.


title: رنده (نجاری)

text: C: نگه‌دارندهٔ تیغه


title: رنده (نجاری)

text: D: پیچ تنظیم که میزان خروج تیغه از دهانه (پرتیغی و کم‌تیغی رنده) را می‌توان با آن تنظیم کرد.


title: رنده (نجاری)

text: E&H: دسته‌ها


title: رنده (نجاری)

text: ّF: تیغ پشت‌بند که اغلب در رنده‌های دوتیغ فلزی بسته می‌شود و برای محکم نگه‌داشتن تیغه، جلوگیری از فرورفتن بیش از حد تیغه در داخل چوب و خرد کردن پوشال‌ها در هنگام رندیدن به کار می‌رود.


title: رنده (نجاری)

text: G: تنظیم‌کنندهٔ زاویه که با حرکت آن به سمت راست و چپ زاویهٔ قرارگیری تیغه در دهانه تغییر می‌کند.


title: بخش مرکزی شهرستان بناب

text: بخش مرکزی شهرستان بناب تنها بخش شهرستان بناب در استان آذربایجان شرقی در شمال غربی ایران است.


title: بخش مرکزی شهرستان بناب

text: شهرها: بناب


title: بخش مرکزی شهرستان بناب

text: بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت بخش مرکزی شهرستان بناب در سال ۱۳۸۵ برابر با ۱۲۶۸۸۸ نفر بوده است.


title: چکش

text: چَکُّش ابزاری است متشکل از دسته و ضربه‌زننده که غالباً برای وارد کردن ضربه به میخ به کار می‌رود.


title: چکش

text: معمول‌ترین استفاده از چکش برای ضربه زدن به میخ، جا انداختن قطعات در ماشین‌ها و شکستن اشیا می‌باشد. هر چکش برای کار خاصی طراحی و ساخته می‌شود، بنابراین چکش‌ها را به انواع مختلف می‌توان یافت، اما همه آن‌ها به‌طور کلی دارای یک دسته و یک وزنه در سر آن دسته می‌باشند، و اغلب وزن چکش در همان وزنه سر دسته قرار دارد.بسته به وزن وزنه می‌تواند، سبک یا سنگین باشد . به چکش سبک، چکش نرم گویند.


title: چکش

text: اگرچه اکثر چکش‌ها طوری ساخته شده‌اند که با دست باید آن‌ها را به کار گرفت ولی بعضی از انواع چکش‌ها نیز طوری ساخته شده‌اند که با کمک نیروی ماشین قابل استفاده می‌باشند و بیشتر در مواقعی بکار می‌روند که احتیاج به نیروی بسیار زیادی می‌باشد.


title: چکش

text: چکش یکی از ابتدائی‌ترین ابزارهای اکثر حرفه‌ها می‌باشد. ضمناً از چکش به عنوان یک سلاح نیز می‌توان استفاده کرد.


title: چکش

text: قدمت چکش در تاریخ بشر بسیار طولانی است، به‌طوری‌که اکثراً آن را جزو اولین ابزارهای ساخته دست بشر می‌دانند.


title: چکش

text: یکی از استانداردهای معتبر چکش‌ها DIN ۱۰۴۱ است.


title: میخ

text: میخ وسیله‌ای است مصرفی که در مهندسی، کارهای چوبی ، کارهای ساختمانی و غیره بکار می‌رود. میخ یک مفتول فلزی (غالباً آهنی) است. معمولاً یک رأس نوک تیز برای فرو رفتن و یک قاعده پَخ برای ضربه خوردن دارد. میخ به‌عنوان موصول و محکم‌کننده بین دو شی بکار می‌رود.


title: میخ

text: میخ‌ها برحسب موارد استفاده آن‌ها می‌توانند از آهن، فولاد، فلز برنج یا آلومینیوم ساخته شوند. برای وارد کردن میخ به قطعات مورد نظر عموماً از چکش های دستی یا چکش های بادی (که با نیروی باد کار می‌کنند) استفاده می‌شود. گاهی اوقات برحسب نیاز ، ممکن است سر میخ وارد شده را کج کنند تا امکان بیرون کشیده شدن آن نباشد. میخ‌های فولادی به خاطر استحکام زیادی که دارند بیشتر استفاده می‌شوند ولی در فشارهای بالاتر خم می‌شوند. معمولاً میخ‌های فولادی را با روکش روی (گالوانیزه) تولید می‌کنند تا در برابر رطوبت مقاوم تر شود.


title: فرهنگ زمین خاکستردان

text: فرهنگ زمین خاکستردان (حدود ۱۳۰۰ پ.م. تا ۷۵۰ پ.م.) از فرهنگ‌های عصر برنز در اروپای مرکزی بود.


title: فرهنگ زمین خاکستردان

text: نام این فرهنگ از سنت مرده‌سوزی آن مردم و قرار دادن خاکستر مردگان در خاکستردان‌های مدفون در یک زمین و محوطه ویژه گرفته شده است.


title: فرهنگ زمین خاکستردان

text: ویکی‌پدیای انگلیسی.


title: خاکستردان

text: خاکِستَردان(Zarqab) به ظرف‌هایی گفته می‌شود که خاکستر مردگان را پس از مرده‌سوزی در آن قرار می‌دهند.


title: خاکستردان

text: در کشورهای غربی، گورستان‌ها بخشی نیز به نام «باغ خاکستردان‌ها» دارند که خاکستردان‌های درگذشتگان در آن بخش نگهداری می‌شود.


title: خاکستردان

text: Wikipedia contributors، "Urn،" Wikipedia، The Free Encyclopedia، http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Urn&oldid=180196903 (accessed January ۳۱، ۲۰۰۸).


title: منوچهر انور

text: منوچهر انور (متولد ۲۱ مهر ۱۳۰۷ در تهران) کارگردان، نویسنده، ویراستار، گوینده و مترجم؛ فارغ‌التحصیل آکادمی سلطنتی هنرهای دراماتیک انگلستان است. وی فعالیت هنری را در لندن-سال ۱۳۳۲- به عنوان نویسنده، بازیگر و گوینده در رادیو فارسی بی‌بی‌سی آغاز کرد.


title: منوچهر انور

text: او برای تحصیلات متوسطه خود وارد دبیرستان فیروزبهرام شد و در سال ۱۳۲۳ با کمک غلامحسین صالحیار، بخش تئاتر انجمن ادبی فیروز بهرام را تشکیل داد. او تحصیلاتش در دبیرستان را نیمه تمام رها کرد و به انگلستان رفت و در مرکز آموزش رویال آکادمی تئاتر به تحصیل پرداخت.


title: منوچهر انور

text: سال ۱۳۳۷ پس از بازگشت به ایران، وارد مؤسسهٔ انتشارات فرانکلین شد؛ در آنجا حرفهٔ ویراستاری را پایه‌گذاری کرد و تا ۱۳۴۱ سرویراستار فرانکلین بود. انور پس از پیوستن به گروه هنر ملی و تدریس در دانشگاه به‌طور عمده فعالیت گویندگی و نویسندگی متن آنونس فیلم‌ها را شروع کرد. مهم‌ترین آثار هنری او فیلم مستند "نیشدارو" محصول سال ۱۳۴۳ و نسخهٔ سینمایی نمایش‌نامه مشهور بیژن مفید یعنی "شهر قصه" است که فیلمنامهٔ آن در سال ۱۳۵۲ توسط منوچهر انور و بیژن مفید نوشته شد و انور آن را کارگردانی کرد. نمایش "شهر قصه" یکی از محبوب‌ترین آثار هنری در تاریخ معاصر ایران محسوب می‌شود.منوچهر انور در طول سال‌های متمادی، همیشه گویندگی را در کنار سایر کارهایش ادامه داده‌است. از همهٔ آن‌ها می‌توان نمونه‌های زیر را نام برد:


title: جدول آلبوم‌های بریتانیا

text: جدول موسیقی آلبوم‌های بریتانیا ، جدولی برای مشخص نمودن رتبه و موقعیت فروش آلبوم‌ها در بریتانیا است. این جدول به وسیلهٔ شرکت آفیشال چارتس و فهرستی از ۲۰۰ آلبوم برتر منتشرشده در چارتس‌پلاس تنظیم و ایجاد شده‌است (تنها ۱۰۰تای برتر در منابع اطلاعاتی شمارده می‌شوند). امتیاز یک برنامهٔ هفتگی به نام «Album Chart» به رادیو بی‌بی‌سی ۲ داده شد و به وسیلهٔ سایمون مایو اجرا می‌شد، تا این‌که در ۲ آوریل ۲۰۰۷ مهلت این امتیاز به پایان یافت.


title: جدول آلبوم‌های بریتانیا

text: آلبوم‌هایی که برای موسیقی متن فیلم‌های سینمایی یا تلویزیونی عرضه می‌شوند، اغلب در جدول موسیقی آلبوم‌های تلفیقی رتبه‌بندی می‌شوند. اما اکنون بیان شده‌است که موسیقی‌های متن فیلم‌های سینمایی می‌توانند در جدول رسمی آلبوم‌ها قرار گیرند، مانند موسیقی متن فیلم سینمایی «دختران رؤیایی» با رتبهٔ ۱ و «».


title: جدول آلبوم‌های بریتانیا

text: گرچه فروش آلبوم‌ها عامل مهم‌تری در کسب درآمد هستند و در انتها عامل اصلی‌تری در اندازه‌گیری موفقیت یک هنرمند می‌باشند، اما این جدول توجه کمتری را نسبت به جدول تک‌آهنگ‌های بریتانیا به خود جلب می‌کند. البته، در سال‌های اخیر، جدول آلبوم‌ها با وجود ترس از نوآوری‌های موسیقی مانند دستگاه پخش صوت دیجیتال که موسیقی را تهدید خواهند کرد، جایگاه مناسبی را داشته‌است. حتی در سال ۲۰۰۵ میلادی، شاهد رکوردی برای فروش آلبوم‌ها با میزان ۱۶۲.۲ میلیون آلبوم فروخته‌شده در بریتانیا بود .


title: جدول آلبوم‌های بریتانیا

text: موفق‌ترین آلبوم‌ها در جدول‌ها به ضوابط تعریف‌شده بستگی دارد. تا سال ۲۰۰۵، آلبوم‌های کوئین بیشتر از آلبوم‌های سایرین در جدول آلبوم‌های موسیقی بریتانیا مانند بیتلز، الویس پریسلی و یوتو بوده‌است . اما از نظر بیشترین هفته‌ٔ سپری‌کننده در رتبهٔ ۱، بیتلز در ردهٔ اول قرار دارد؛ از نظر بیشترین آلبوم‌های قرارگرفته در ۱۰تای برتر، الویس پریسلی پیشتاز است . آلبومی که مدت طولانی‌تری را هم به صورت پیوسته و هم ناپیوسته در رتبهٔ ۱ قرار داشته، موسیقی متن فیلم آرام جنوبی است. این آلبوم برای ۷۰ هفته از نوامبر ۱۹۵۸ تا مارس ۱۹۶۰ (که در نتیجه برای تمام سال ۱۹۵۹ در رتبهٔ ۱ قرار داشت) در جایگاه نخست این جدول بود و بعد از آن در سال‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۶۱ در ۱۰تای برتر قرار داشت، و در مجموع برای صدو پنجاه هفتهٔ نامتوالی در ۱۰ آلبوم برتر قرار داشت.


title: جدول آلبوم‌های بریتانیا

text: برای این‌که یک آلبوم بتواند در این جدول قرار گیرد، می‌بایست از نظر زمانی و قیمت، مطابق استانداردها باشد. آلبوم‌ها می‌بایست حداقل ۳ آهنگ داشته باشند یا مدت آن‌ها ۲۰ دقیقه باشد و در ردهٔ آلبوم‌های ارزان‌قیمت (budget album) قرار نگیرند. قیمت یک آلبوم ارزان در محدودهٔ ۵۰/۰£ تا ۲۴/۴£ قرار می‌گیرد. برای اطلاعات بیشتر «قوانین شرکت رسمی جدول‌های موسیقی بریتانیا» را ببینید.


title: اودسا

text: اودسا ؛ (به لاتین odesa) یکی از شهرهای بندری کشور اوکراین در کرانه دریای سیاه است.


title: اودسا

text: شمار ساکنان آن در حدود ۱٫۱ میلیون نفر است و چهارمین شهر بزرگ اوکراین به‌شمار می‌آید. اودسا بزرگ‌ترین شهر کرانه دریای سیاه است و مرکز استانی است به نام استان اودسا. شهر اودسا بر روی تپه‌هایی پیرامون بندرگاهی کوچک ساخته شده‌است.


title: اودسا

text: نخستین سکونت انسانی در این منطقه در اوایل دوران دیرینه‌سنگی آغاز شد. از سده هشتم پیش از میلاد اقوام هندواروپایی کیمری در این منطقه نشیمن گزیدند که با گذر زمان جای خود را به اقوام ایرانی‌تبار سکا و سرمت (سلم) دادند. مدت‌ها پس از آن، یونانی‌ها و اسلاوها به این منطقه وارد شدند.


title: اودسا

text: در زمان پادشاهی کیف، تیره‌های اولیچی و تیورتسی در این محل نشیمن داشتند و در میان سال‌های ۱۲۳۹ و ۱۲۴۰، لشکر مغول این ناحیه را فتح کرد.


title: اودسا

text: در آغاز سده ۱۵ میلادی، حاجی گرای تاتار این منطقه را به دوک‌نشین لیتوانی واگذار کرد. حاجی گرای، تحت حمایت این دوک‌نشین، خاناتی را در برابر لشکر مغول ایجاد کرد که خانات کریمه نامیده می‌شد.


title: اودسا

text: محل کنونی شهر اودسا در این زمان حاجی‌بی نامیده شد و جزئی از منطقه دیکرا به‌شمار آمد.


title: اودسا

text: De mythe van Odessa. Het Oog in't Zeil Stedenreeks nr 1. Amsterdam, 1993


title: ووشیا

text: ژانر ووشیا (Wuxia، 武侠) سبکی در ادبیات معاصر، سنتی، سینما و تلویزیون است. ووشیا از دو کلمه وو که هنرهای رزمی یا نبرد را شرح می‌دهد و کلمه شیا که جوانمرد، قهرمان، سلحشور، لیدر مبارز را شرح می‌دهد ترکیب شده‌است. در حالت کلی ووشیا را می‌توان قهرمان‌های هنرهای رزمی معنی کرد. ووشیا جزئی از فرهنگ چین از زمان قدیم بوده و نویسندگان مشهوری در این ژانر به خلق آثار ادبی مشغولند.


title: ووشیا

text: مهارت‌های مبارزه در ژانر ووشیا شامل:


title: ووشیا

text: فیلم‌های زیادی در ژانر ووشیا تولید و پخش شده که یکی از معروفترین آن‌ها فیلم ببر خیزان، اژدهای پنهان کاری از آنگ لی است که به خوبی نمایانگر ژانر ووشیا است. فیلم‌های معروف دیگر مانند:


title: ووشیا

text: رمان‌نویس‌های مشهور ژانر ووشیا شامل:


title: ماشین‌های ساده

text: یک ماشین ساده ابزاری است که انجام کارها را برای انسان آسان‌تر می‌کند.


title: ماشین‌های ساده

text: هنگام کار کردن با ماشین‌های ساده، کمیت‌های انرژی و کار ثابت می‌مانند و ممکن است نیرو، توان، سرعت، مسافت تأثیر نیرو یا جهت نیرو تغییر کنند.


title: ماشین‌های ساده

text: به‌طور کلی 1نوع ماشین ساده داریم که عبارت‌اند از:


title: ماشین‌های ساده

text: یکی از ویژگی‌های ماشین‌ها، مزیت مکانیکی آنها است که رابطهٔ کلی آن چنین است: البته این فرمول فقط برای مزیت مکانیکی واقعی است؛ اگر از اضطکاک صرف نظر شوداز تقسیم بازوی محرک(LE) بر بازوی مقاوم(LR)مزیت مکانیکی کامل ماشین بدست می‌آید.


title: ماشین‌های ساده

text: بازده یا راندمان ماشین‌های ساده از رابطهٔ زیر به‌دست می‌آید:


title: مزیت مکانیکی

text: مزیت مکانیکی اقدام به تقویت نیرو با استفاده از ابزار، در یک سیستم مکانیکی یا دستگاه است. چنین دستگاهی توان ورودی را ذخیره می‌کند و نیروهای گردآمده را در ازای حرکت مورد نیاز نیرو در خروجی ارائه می‌دهد تا تقویت دلخواه بدست آید.


title: مزیت مکانیکی

text: یکی از ویژگی‌های ماشین‌های ساده، "مزیت مکانیکی" آن‌ها است که نشان می‌دهد ماشین نیروی وارده را چند برابر کرده‌است. مزیت مکانیکی کمیتی بی‌بُعد است.مقدار آن از رابطهٔ formula_10 به دست می‌آید.  به کمک مزیت مکانیکی میتوان تشخیص داد که یک ماشین چه کاری انجام میدهد.


title: مزیت مکانیکی

text: با در نظر گرفتن یک دوچرخه ۱۸ سرعته با طول بازوی پدال ۷ اینچ (شعاع) و ۲۶ اینچ (قطر) چرخ‌ها: اگر چرخ‌دنده‌های متصل به بازوی پدال و چرخ عقب هم‌اندازه باشند، پس نسبت نیروی خروجی وارد بر چرخ به نیروی ورودی وارد بر پدال را می‌توان از طریق قانون اهرم‌ها به دست آورد.


title: مزیت مکانیکی

text: چرخ‌زنجیرهای کوچک و بزرگ جلویی را در نظر بگیرید که به ترتیب ۲۸ و ۵۲ دندانه دارند، و چرخ‌زنجیرهای کوچک و بزرگ عقبی را که ۱۶ و ۳۲ دندانه دارند در نظر بگیرید. با استفاده از این عددها می‌توانیم نسبت‌های سرعت حاصل بین چرخ‌زنجیرهای جلو و عقب را محاسبه کنیم.


title: مزیت مکانیکی

text: نسبت نیروی گرداننده دوچرخه به نیروی پدال، که مزیت مکانیکی کل دوچرخه است، از حاصل‌ضرب نسبت سرعت و نسبت پدال به چرخ به دست می‌آید. در هر مورد نیروی وارد بر پدال‌ها بزرگتر است از نیروی رانش رو به جلو دوچرخه (در طرح بالا، نیروی واکنش رو به عقب وارد به زمین مشخص شده‌است). مزیت مکانیکی کم باعث سرعت کم بازوی پدال نسبت به سرعت چرخ دوار، حتی در چرخ‌دنده‌های کوچک، می‌شود.


title: جوزقدان

text: جوزَقدان نام روستایی است در بخش بیرم از توابع شهرستان لارستان که در جنوب استان فارس در کشور ایران واقع شده‌است. این روستا در ۷ کیلومتری شهر بیرم واقع شده و شغل مردم آن کشاورزی و دامپروری و عمده محصولات آن غلات گندم و جو و خرما می‌باشد. همچنین در اطراف روستا درختان گز و سدر و کهور وجود دارد.بخش بیرم در جنوب لارستان وگراش در مجاورت شهرستان لامرد قرار دارد. تابستان آن گرم و خشک و زمستان آن سرد است.


title: معماری سازمانی

text: معماری سازمانی () رویکردی جامع و یکپارچه است که جنبه‌ها و عناصر مختلف سازمان (سیستم) را با نگاه مهندسی تفکیک و تحلیل می‌نماید و شامل مجموعه مستندات، مدل‌ها، استانداردها و اقدامات اجرایی برای تحول از وضعیت موجود به وضعیت مطلوب با محوریت فناوری اطلاعات است که در قالب یک طرح مشخص اجرا شده و سپس به صورت مداوم توسعه و بروزرسانی می‌شود.


title: معماری سازمانی

text: معماری سازمانی از «معماری سیستم‌های اطلاعاتی» و «معماری اطلاعات» نشأت گرفته و چارچوبی برای تببین، هماهنگ‌سازی و همسوسازی کلیه فعالیت‌ها و عناصر سازمان در جهت نیل به اهداف راهبردی سازمان است و تمام جنبه‌های سازمان نظیر کاربران، موقعیت جغرافیایی سیستم‌ها، نحوه توزیع آنها، فرایندهای حرفه، انگیزه کارها، راهبردها، مأموریت‌های سازمان و نظایر آن‌ها را در نظر می‌گیرد. در واقع معماری سازمانی نوعی مهندسی مجدد را در کل سازمان، از منظر سیستم‌های اطلاعاتی در جهت بهبود فرایندهای کاری سازمان از طریق به‌کارگیری فناوری اطلاعات شکل می‌دهد، در حالیکه تمرکز معماری اطلاعات بر اطلاعات جاری در سازمان است. معماری سازمانی ناشی از گسترش بکارگیری فناوری اطلاعات در سازمان‌ها و افزایش تعاملات درون و برون سازمانی، و همچنین شتاب روزافزون تغییرات در سازمان‌ها است.


title: معماری سازمانی

text: معماری سازمانی مجموعه‌ای از نقشه‌های فنی، نمودارها، و مستندات است که به منظور تعریف مأموریت‌ها، اطلاعات لازم جهت انجام مأموریت‌ها، فناوری‌های مورد نیاز و فرفرایندهای انتقالی لازم جهت انجام آن‌ها استفاده می‌شوند و شامل معماری وضع موجود، معماری وضع مطلوب، و یک طرح انتقالی است. فرایند معماری نیز شامل سه فاز اصلی برنامه‌ریزی راهبردی فناوری اطلاعات، برنامه‌ریزی معماری سازمانی، و اجرای معماری سازمانی است.


title: معماری سازمانی

text: زمینه معماری سازمانی در سال ۱۹۸۷ با انتشار مقاله‌ای با نام «چارچوبی برای معماری سیستم‌های اطلاعاتی» توسط ایجاد شد. این مقاله به چالش و چشم‌انداز معماری سیستم‌های اطلاعاتی اشاره می‌کند. زکمن در یکی از نخستین تلاش‌های خود تأثیر عمیقی در معماری سازمانی وزارت دفاع ایالات متحده گذارد.


title: معماری سازمانی

text: در سال ۱۹۹۲ وزارت دفاع آمریکا پروژه‌ای تحقیقاتی TAFIM را با هدف تهیه یک طرح جامع برای انسجام و هماهنگی کلیه منابع اطلاعاتی در داخل مجموعه وزارت آغاز نمود. در سال ۱۹۹۴ این وزارت با انتشار بیانیه‌ای کلیه واحدهای تابعه خود را ملزم به اجرای نتایج TAFIM و انطباق سیستم‌های اطلاعاتی خود با آن نمود. این تجربه وزارت دفاع، مورد استقبال سایر وزارتخانه‌ها و موسسات دولتی آمریکا قرار گرفت. براساس تجربیات بدست آمده از پروژه TAFIM، در سال ۱۹۹۶ قانونی به نام «» در کنگره آمریکا به تصویب رسید که بر طبق این قانون همه وزارتخانه‌ها و سازمان‌های دولتی آمریکا ملزم به تنظیم معماری فناوری اطلاعات سازمانی خود شدند. همچنین مسئولیت تدوین، اصلاح و اجرای معماری فناوری اطلاعات در هر سازمان برطبق این قانون برعهده مدیر ارشد فناوری اطلاعات سازمان قرار گرفت. قانون کلینگر-کوهن مهم‌ترین سند قانونی در مورد الزام تنظیم معماری اطلاعاتی در سازمان‌های دولتی آمریکاست و پس از آن اغلب موسسات دولتی آمریکا از جمله وزارتخانه‌ها، سازمان‌ها، نیروی انتظامی و دانشگاه‌هایی که از بودجه دولتی استفاده می‌کنند، پروژه‌هایی را برای تنظیم و تدوین معماری فناوری اطلاعات خود آغاز نمودند. سپس شورای مدیران ارشد فناوری اطلاعات آمریکا سندی را منتشر ساخت که حاوی چارچوب معماری سازمانی دولت فدرال بود که سند محسوب می‌شود. اولین اقدامات مرتبط با معماری سازمانی در سال ۱۳۷۷ در وزارت جهاد کشاورزی آغاز شد، شروع رسمی فعالیت‌های مرتبط با معماری سازمانی در مقیاس کشور در سال ۱۳۸۲ و با تأسیس کمیته فنی معماری اطلاعات ایران – تحت پوشش دبیرخانه شورای عالی اطلاع‌رسانی- رقم خورد و به دنبال آن کسب و ترویج دانش بومی معماری سازمانی در اولویت قرار گرفت. از اوایل دهه ۸۰ در کنار تحقیقات علمی و فنی، اجرای پروژه‌های کاربردی برای دستگاه‌های دولتی و شرکت‌های خصوصی آغاز شد و شرکت‌های مشاور در حوزه تدوین و اجرای طرح‌های معماری سازمانی فعال شدند که مشتریان متنوعی از وزراتخانه‌ها و سازمان‌های دولتی تا شرکت‌های خصوصی و تولیدی داشته‌اند. دستاورد نزدیک به دو دهه تجارب معماری سازمانی در ایران، اجرای نزدیک به ۱۰۰ پروژه بزرگ معماری سازمانی و طرح جامع فاوا بوده‌است. در سال ۸۶ با گسترش فعالیت‌های پژوهشی و کاربردی حوزه معماری سازمانی، دانشگاه شهید بهشتی موفق شد به عنوان اولین دانشگاه ملی مجوز پذیرش دانشجوی کارشناسی ارشد در رشته معماری سازمانی را کسب نموده و از سال ۸۷ تا اکنون در این مقطع هرساله دانشجویان کارشناسی ارشد مهندسی فناوری اطلاعات را با تمرکز بر معماری سازمانی پذیرش می‌کند. با گسترش فعالیت‌های پژوهشی و نیز اجرای پروژه‌های موفق متعدد، سرانجام در سال ۹۰ با حمایت سازمان فناوری اطلاعات ایران، اولین آزمایشگاه معماری سازمانی سرویس‌گرا با هدف ترویج، آموزش و استانداردسازی متدهای معماری سازمانی سرویس‌گرا در دانشگاه شهید بهشتی تأسیس شد. سرانجام در سال ۱۳۹۴ و با تصویب طرح تدوین چارچوب و برنامه ملی معماری سازمانی ایران، مجموعه فعالیت‌های علمی، فنی و اجرایی معماری سازمانی در کشور منسجم تر از گذشته تحت هدایت کمیسیون توسعه دولت الکترونیکی قرار گرفت. در همین راستا نهایتاً نسخه اول چارچوب معماری سازمانی در سال ۹۵ منتشر شد. در سال ۱۳۹۶ اولین همایش ملی پیشرفت‌های معماری سازمانی در ایران به میزبانی دانشگاه شهید بهشتی در تهران برگزار شد.


title: معماری سازمانی

text: مزایای معماری سازمانی (فناوری اطلاعات) برای سازمان‌های متفاوت بر اساس تحقیقات صورت گرفته در چند دسته متفاوت قابل تقسیم‌بندی است.


title: معماری سازمانی

text: مزایای «معماری سازمانی» در مقیاس کشوری (دولت الکترونیک):


title: معماری سازمانی

text: مزایای معماری سازمانی (فناوری اطلاعات) برای دستگاه‌های دولتی و شرکت‌های خصوصی:


title: معماری سازمانی

text: هدف از فرایند معماری سازمانی ایجاد و اجرای معماری و ارائه خروجی‌های معماری در سازمان است. این فرایند در کنار دیگر فرایندهای اصلی سازمان قرار گرفته و به صورت پیوسته اجرا می‌شود. به‌طور کلی، این فرایند شامل سه مرحله اصلی است که عبارتند از:


title: معماری سازمانی

text: نیاز به ارائه تفکرهای سازماندهی شده و ساختارهای منطقی طبقه‌بندی اطلاعات پیچیده و توصیف و مفهوم کارهای معمار پیشگامان معماری را بر آن داشت تا روش‌ها و الگوهای مختلفی را ابداع و به جامعه معماری این امکان را بدهند تا اطلاعات کار معماری را تبدیل به یک چارچوب نموده و به روش علمی و مدون نموده و بدین طریق هنر و علم خود را در اختیار دیگران بگذارد. چارچوب معماری به عنوان اولین چارچوب معماری سازمانی، جان زکمن در سال ۱۹۸۷ برای صنعت و تجارت ارائه کرده‌است. وی در ابتدا این کار را با ارائه یک الگوی جامع در زمینه معماری اطلاعات شروع نمود و چون معتقد به تحلیل سازمان با استفاده از چارچوب معماری بود جنبه‌های مختلف طراحی یک سیستم از نظر محتوی، مفهوم، منطق، فیزیک و توصیف‌های دقیق غیر محتوایی را به صورت یک سری سؤال از دیدگاه داده، وظیفه، شبکه، افراد، زمان و انگیزه در یک جدول که تکمیل آن توصیف معماری انجام شده و پاسخ چه چیز، چطور، کجا، چه کسی، کی و چرا ی آینده سازمانی پویا می‌باشد.


title: معماری سازمانی

text: این چارچوب‌ها برای دولت یا صنعت خاصی تولید نشده‌اند و به صورت عمومی برای سازمان‌ها و مقاصد مختلفی قابل استفاده هستند. البته به دلیل عمومی بودن نیاز به سفارشی سازی در هر صنعت یا کاربرد خاص دارند، معروف‌ترین چارچوب‌های معماری سازمانی عمومی به قرار زیر است:


title: معماری سازمانی

text: این چارچوب‌ها توسط دولت‌ها و برای هدایت، حمایت و نظارت بر پیشرفت معماری سازمانی دستگاه‌های دولتی تولید شده‌اند و پس از طی مراحل قانونی به‌صورت رسمی ابلاغ و الزام شده‌اند. اگرچه محتوای این چارچوب‌ها برای کشور خاصی تهیه شده‌است اما روش‌شناسی، متدها و مدل‌های مرجع تولید شده دربردارنده مخزن غنی از دانش و تجارب معماری سازمانی است که می‌تواند با سفارشی‌سازی مورد استفاده سایر صنایع و کشورها نیز قرار گیرد. معروف‌ترین چارچوب‌های معماری سازمانی ملی (دولتی) به قرار زیر است: