title: فلسفه دوران باستان

text: دموکریتوس یا دموکریت ذیمقراطیس((Democritus حدود(۴۶۰–۳۷۰ ق. م) از آنجاییکه بر ارزش شادمانی تأکید می‌کرده‌است، معروف به " فیلسوف خندان" و آخرین فیلسوف طبیعت‌گرا بود. او از اهالی بندر آبدرا در شمال دریای اژه بود. دموکریتوس (دموکریت) نظامی فلسفی تأسیس کرد که تبیینی مادی از جهان طبیعی به حساب می‌آید و در این راه البته وی از معلمش لئوسیپوس متأثر است. دموکریتوس بعد از مرگ پدرش برای یافتن دانش و حکمت سفرهای متعددی را آغاز کرد به‌طوری‌که ارثیه فراوانش صرف انجام این سفرها شد. گفته می‌شود که او از مصر، اتیوپی (حبشه) , آریانا و هند دیدن کرده‌است. هنگامی که دموکریتوس به زادگاهش آبدرا برگشت نه چیزی از ارثیه پدر برایش باقی‌مانده بود، نه وسیله امرار معاشی داشت به همین سبب برادرش داموسیس در این زمینه به او کمک کرد. او باقی‌مانده عمرش را صرف آزمایش‌هایی دربارهٔ طبیعت کرد. آشنایی او با پدیده‌های طبیعی و قدرت او در پیش‌بینی وضع هوا موجبات شهرت دموکریتوس را فراهم آورده بود. او از این توانایی‌هایش برای متقاعد ساختن مردم به اینکه آینده قابل پیش‌بینی است استفاده می‌کرد. دموکریتوس در حالی که بیشتر از صد سال داشت در گذشت. دموکریتوس از ساز و برگ الکترونیکی و دیجیتالی امروزی هیچ آگاهی و اطلاعی نداشت. عقل او یگانه ابزار واقعی او بود. عقل، انتخاب دیگری را برای او اجازه نمی‌داد. اگز پذیرفته یاشیم که هیچ چیزی به خودی خود نمی‌تواند به چیزی دیگری مبدل شود، هیچ چیزی از هیچ به وجود نمی‌آید و هیچ چیزی از میان نمی‌رود، آن وقت طبیعت باید از ذره‌های کوچکی ساخته شده باشد که به یکدیگر بپیوندند؛ و دوباره از یکدیگر جدا شوند. دموکریتوس به وجود نوعی "نیرو" یا "روح" در تغییرات طبیعی معتقد نبود. از نظر او تنها چیزی که امکان وجود داشت، اتم‌ها بودند و فضایی خالی. چون دموکرایتوس تنها به "ماده" توجه داشته‌است، او را ماده گرا نامیده‌اند. او معتقد بود که حرکت اتم‌ها تحت تسلط اراده‌ای مشخص قرار ندارد. اما این نکته به آن معنی نیست که حرکت آن‌ها صرفاً اتفاقی است. وی اعتقاد داشت که برای هر رویدادی، دلیلی طبیعی وجود دارد و این دلیل درخود اشیاء نهفته‌است. دموکریتوس را عقیده برین بود که حتی احساس ما از جهان بر اساس نظریهٔ ذره‌های تجزیه نا پذیر قابل توجیه است. اگز چیزی را حس می‌کنیم، به خاطر حرکت اتم‌ها در فضای خالی است. اگر من می‌توانم مهتاب را ببینم، به این خاطر است که اتم‌های ماه به چشمان من می‌خورد. دموکریتوس پیرامون رابطه ادراک با اتم اعتقاد داشت که روح انسان از نوعی اتم‌های گرد و صاف تشکیل شده‌است. وقتی کسی می‌میرد اتم‌های روح او از هر سوی جسمش خارج می‌شوند و سپس روح دیگری به وجود می‌آورند، که به جسمی جدید تعلق می‌گیرد. این نظر به آن معنی است که روح انسان هیچ‌گاه نمی‌میرد. تا هنوز هم در جهان قرن بیست و یکمی، بسیاری از مردم آن همانند دموکریتوس معتقدند که روح آدمی در پیوند با مغز اوست و وقتی انسان از میان برود، ممکن نیست ادراکی وجود داشته باشد. یعنی دموکریتوس روحی جاودانه و غیر مادی را در بشر قبول نداشت به نظر او روح انسان از ماده‌ای رقیق با اتم‌هایی صاف گرد تشکیل شده بود که اتم‌های این ماده هنگام مرگ از هم جدا و پراکنده می‌شوند. دموکریتوس پایان فلسفه طبیعت‌گرایی یونانی را، با طرح نظریهٔ ذره‌های تجزیه ناپذیر خود اعلام کرد. او با هراکلیتوس در مورد این نظریه که همه چیز در " حرکت " است، هم داستان بود. به نظر او همه چیز در تغییر بود. اما دموکریتوس بر این باور بود که در پشت هر آنچه در حرکت است، شی جاودانه و غیرقابل تغییر قرار دارد که ثابت است و اتم است. به عقیده او نیروی ماوراءالطبیعه یا چیزی خارج از طبیعت وجود ندارد. برای دموکریتوس تنها وجودی قابل قبول است که از اتم تشکیل یافته باشد از این روست که او را فیلسوفی کاملاً ماتریالیست (ماده گرا) می‌شناسیم. به نظر او همه چیز در طبیعت مکانیکی و جبری و تخلف ناپذیر است. چون همه چیز از اتم ساخته شده و آن هم فقط از قوانین ذاتی خود پیروی می‌کند. پس با کشف قوانین طبیعت به راحتی قادر خواهیم بود آینده را پیش‌بینی کنیم. بیشتر فلسفه دموکریتوس دربارهٔ اتم می‌باشد. اتم در زبان یونانی به معنای تجزیه ناپذیر است. دموکریتوس به این نتیجه رسیده بود که ماده را نمی‌توان به صورت نامحدود به ذرات ریزتر تقسیم کرد و پس از تقسیم کردن متوالی ماده به ذره‌ای تجزیه ناپذیر به نام اتم خواهیم رسید. اتم‌ها در نظر دموکریتوس جاودانی بودند یعنی ازلی و ابدی دلیل آن هم این است که نه هیچ چیز از عدم پدید می‌آید نه وجود قابل تبدیل به عدم است. از این جهت دموکریتوس با الئایی‌ها موافق است ولی برخلاف آن‌ها دموکریتوس خلأ و حرکت و تغییر را قبول دارد. به اعتقاد او اتم‌ها با یکدیگر فاصله دارند و حرکت می‌کنند و فاصله بین اتم‌ها نیز خلأ است. او معتقد بود که اجسام از اتم‌های گوناگونی تشکیل شده‌اند که این اتم‌ها با هم پیوند یافته‌اند، اگر جسم تجزیه شود این اتم‌ها دوباره از هم جدا خواهند و پراکنده می‌گردند. نظریات ارسطو دربارهٔ طبیعت باعث شد که تئوری اتم دموکریتوس تقریباً به دست فراموشی سپرده شود تا اینکه بالاخره قریب دو هزار سال بعد دوباره همین نظریه توسط شیمیدان انگلیسی جان دالتون دوباره مطرح شد. دموکریت همیشه آماده استقبال از چیزهای خوب و محبوب زندگی بود. آفرینش را کامل می‌دانست و پیوسته در شکوه نبود. آثار دموکریت که در عهد عتیق شهرت فراوان یافته بود به دست ما نرسیده‌است تنها دیوژن عنوان چند اثر از آثار او را یاد کرده‌است: دربارهٔ آرامش روان، دربارهٔ طبیعت انسان، دوزخ‌ها، درباه سه نسل، علل زمینی هماهنگی و اعداد.


title: فلسفه دوران باستان

text: در همان ایامی که فلاسفهٔ یونان سعی در توضیح طبیعی تغییرات موجود در طبیعت داشتند، رفته رفته برای تاریخ نیز دانشی به وجود آمد. در این علم سعی برآن بود تا دلایل طبیعی رویدادهای تاریخی بررسی شود. از آن پس دیگر شکست در جنگ به پای انتقام خدایان نوشته نمی‌شد. معروف‌ترین مورخان یونانی را می‌توان هرودوت(۴۸۴تا۴۲۴) و توسیدید(۴۶۰–۴۰۰ ق. م) دانست.


title: فلسفه دوران باستان

text: هرودوت تاریخ‌نگار یونانی دورهٔ باستان، در سدهٔ پنجم پیش از میلاد می‌زیسته‌است. نوشته‌های هرودوت شامل نه کتاب است و از این جهت آن را «تاریخ در نه کتاب» می‌نامند و هر یک از کتاب‌های او به نام یکی از ارباب انواع یونان کهن نامگذاری شده‌است. بعضی از محققان تقسیم و نام‌گذاری آثار هرودوت راکار دیگران در قرون بعدی می‌دانند و معتقدند که تألیفات او در ابتدا تقسیماتی نداشته‌است. از فرهیختگان یونانی گرفته تا مورخین معاصر، از جمله ویل دورانت و آرنولد توین‌بی، هرودوت را پدر تاریخ دانسته‌اند. به بیان هنری اس. لوکاس، استاد تاریخ دانشگاه میشیگان، هرودوت شایستهٔ این لقب است، زیرا همهٔ اطلاعات بشر قرن بیستم از ملت‌های مشرق باستان به ویژه، مادها، پارس‌ها، بابلی‌ها، یونانی‌ها، ایتالیایی‌ها، فینیقی‌ها و مصریان مرهون کوشش‌های اوست. اگر هرودوت نبود، شامپلیون فرانسوی نمی‌توانست خط هیروگلیف را بخواند زیرا هرودوت اطلاعات پراکنده‌ای از ملت‌های کهن در کتابش به یادگار گذاشته‌است، که همین اطلاعات باعث برانگیخته شدن حس کنجکاوی تاریخ‌شناسان و باستان‌شناسان سده‌های جدید و در نتیجه کشف بسیاری از حقیقت‌های تاریخی سده‌های باستانی آدمی شد. پیش از هرودوت تاریخ‌نگاران دیگری مانند کادموس، هلانیکوس، میتی‌لین، شارن و هکاته، می‌زیستند که هرودوت در جوانی آرزو داشته‌است که روزی با آن‌ها از نزدیک آشنا شود. آن تاریخ‌نگاران بیش‌تر دربارهٔ چگونگی بنیان‌گذاری شهرهای باستانی و شکوه و جلال خانواده‌های بزرگ و اشراف سخن گفته‌اند و اغلب با استدلالی خیالی نسب کسانی را به خدایان و قهرمانان باستان می‌رسانده‌اند. هرودوت در جوانی نوشته‌های آنان را می‌خوانده و از افسانه‌های خیالی آنان لذت می‌برده‌است، اما پس چندی دریافته بود که شیوهٔ تاریخ‌نگاری آنان چندان درست نیست و آنان را به افسانه‌پردازی و داستان‌سرایی متهم کرده‌است. اثر هرودوت نخستین اثری بود که از تفکرات دینی و کنجکاوی گردآورندگانِ آگاهی‌های جغرافیایی و قوم‌شناختی فراتر رفت و به «تحقیق» رسید. تحقیق در واقعیت‌های انسانی که مشخص کردن آن‌ها از خلال سنن ایمانی و دینی امکان‌پذیر است. به همین علت هم هرودوت واژه historiai را عنوان کتاب خود قرار داده‌است. historiai در زبان یونانی به معنی تحقیق و جستجو برای کشف حقیقت است. نباید فراموش کرد که پیش از هرودوت نویسندگانی که آن‌ها را «گفتارنگار» می‌نامیدند به این اکتفا می‌کردند که داستان‌های اساطیری را که ریشه‌های خدایی و انسانی داشتند از منظومه‌های حماسی و نسب‌نامه‌ها و شرح رویدادها اقتباس کنند و به نثر بنویسند. طبیعی است که هرودوت نیز بیشتر از لحاظ پیروی از سبک آسان و روان داستان‌گویان و نیز از لحاظ زبانی که به کار می‌برد به گفتارنگاران نزدیک‌تر است تا از لحاظ طرز تفکر؛ چرا که هرودوت به لهجه یونانی نوشته‌است.


title: فلسفه دوران باستان

text: توسیدید میان "سبب" و "دلیل" جنگ تفاوتی مهم می‌گذارد، که برای تاریخ‌نویسی جنگی پس از او از اهمیت بسیاری برخوردار است، و به همین گونه ما می‌توانیم این تفاوت‌گذاری را برای توضیح جنگ آمریکا علیه عراق بکار بندیم. دلایل متفاوتی، که در سده پنجم پیش از میلاد از سوی طرفین جنگ بکار رفتند، تا اسپارتی‌ها را برآن داشت، که به آتن اعلان جنگ بدهند، یعنی گسست قرارداد بین دوطرف از سویی و حمله بزرگتر آتن از سوی دیگر، را توسیدید تنها به عنوان "سبب" جنگ، یعنی دلایل بلاواسطه جنگ برمی‌شمرد و او به آن‌ها ارزش چندانی نمی‌دهد. توسیدید تاریخدان برجسته یونانی پس از تحلیل جامع و کامل مبتنی بر داده‌های بیشمار پیش زمینه این جنگ، به این نتیجه می‌رسد، که مهم‌ترین دلیل این جنگ این پنداشت اسپارتی‌ها بود، که آن‌ها در یک پیمان با آتن، یعنی آتنی که همواره روبه گسترش و توسعه طلبی داشت، در درازمدت تنها زیان می‌بینند و ضرر می‌کنند: "نخستین دلیل و دلیل اصلی؛ که البته کمتر در باره آن سخن گفته می‌شد؛ را من در افزایش قدرت آتنی‌ها می‌بینم، که اسپارتی‌ها را به وحشت انداخت و آنان را به جنگ وادار کرد. ..." ژاکلین دو رمه ئی معتقد است که تاریخ توسیدید در عین حال که تاریخ حوادث جنگ‌های پلوبونزی است، از ویژگی‌های خاصی برخوردار است که تا ان زمان نظیرش دیده نشده بود. توسیدید همه وقایع را با تجزیه و تحلیل روانکاوانه، با در نظر گرفتن انگیزه‌هایی که موجب بروز آن واقعه شده‌است، بررسی می‌کند و سپس واقعه را توضیح می‌دهد. اثر او یک نوشته علمی است که در آن جوانه‌های همه علوم انسانی را در حال رشد می‌بینیم. در اثر او نه خرافات، نه هاتف غیبی معابد و نه خدایان نقشی دارند. تاریخ جنگ‌های پلوپونزی اثر جاودانه توسیدید است.


title: فلسفه دوران باستان

text: یونانیان آن ایام خدایان را حتی مسئول بروز بیماری‌ها می‌دانستند. بیماری‌های ساری، انتقامی از سوی خدایان تعبیر می‌شد؛ و سلامتی نیز از طرف آنان به ارمغان می‌آمد، مشروط بر آنکه با قربانی کردن خشنودی آن‌ها فراهم شده باشد. در همان ایامی که فیلسوفان یونانی در صدد بودند تا مسیری جدید در تفکر به وجود آورند، دانشی جدید نیز در یونان در زمینهٔ طب شکوفا می‌شد. این علم جدید سعی داشت تا برای سلامت و بیماری انسان توضیحاتی طبیعی بیابد. بنیان‌گذار دانش جدید طبابت (پزشکی) را در یونان آن زمان، بقراط دانسته‌اند. او حدود سال ۴۶۰ ق. م. در جزیرهٔ کوس به دنیا آمد.


title: فلسفه دوران باستان

text: بر اساس سنت طبابت بقراط، مهم‌ترین محافظ انسان در برابر بیماری‌ها، تعادل در زندگی و تطبیق با اصول صحی است. سلامتی برا ی انسان امری طبیعی است و بروز بیماری به این خاطر است که طبیعت آدمی به خاطر اختلالی جسمانی یا روانی برهم می‌خورد. راه سلامتی انسان در تعادل، هماهنگی و و جود روحی سالم در جسمی سالم نهفته‌است. بقراط که به عنوان پدر علم طب جدید شناخته شده‌است، نخستین کسی بود که طبابت را از خرافات جدا کرد. وی که در جزیره یونانی توس به دنیا آمد پسر یک طبیب بود. بقراط اعتقاد معاصرین خود را که می‌گفتند بیماری توسط خدایان انتقام جو به وجود می‌آید، رد کرد و به جای آن اعلام کرد که هر بیماری، یک علت طبیعی دارد. او گفت که اگر علت را بیابید، می‌توانید آن را درمان کنید. بقراط می‌گفت با مشاهده نشانه‌های یک بیماری و در نظر گرفتن شدت آن، پزشک می‌تواند چشم‌انداز این بیماری را برای یک بیمار خاص پیش‌بینی کند. بقراط بر اساس چنین اندیشه‌های منطقی یک مدرسه طبی را بنیان نهاد. عقیده طبی دیگری که بقراط قبول داشت، آن بود که روش درمانی که برای یک بیمار به کار می‌رود، ممکن است برای بیمار دیگر مؤثر نباشد. وی اعلام کرد که آنچه برای یک نفر غذاست، ممکن است برای دیگری زهر باشد. بقراط همچنین سایر طبیبان را تشویق می‌کرد که از درمان‌های ساده مانند یک رژیم غذایی سالم، استراحت زیاد و محیط تمیز استفاده کنند. او می‌گفت زمانی که طبیبان نمی‌توانند بیماری را درمان کنند، طبیعت اغلب این کار را می‌کند. در بیماران رو به مرگ نباید از روش‌های سادهٔ درمان استفاده کرد و پیشنهاد کرد که بیماری‌های بحرانی، معالجه‌های بحرانی هم می‌خواهد. از دیگر توصیه‌های بقراط چیزی است که امروزه رفتار خوب بالینی نامیده می‌شود، با این عنوان که بیماری زمانی سخت‌تر است که ذهن مضطرب باشد و بعضی بیماران زمانی که از رفتار خوب طبیب رضایت داشته باشند، بهبودی خود را بازمی‌یابند. وی معتقد بود که طبیبان باید خادم بیماران خود باشند و معیارهای سلوک شرافتمندانه را رعایت کنند. در زمان وی گاهی طبیبان برای از بین بردن بعضی از بیماران خود تطمیع می‌شدند و امکان داشت که یک حاکم به طبیبی دستور دهد که برای کشتن دشمن خود از سم استفاده کند. بقراط گفت: طبیب در مورد بیمار مسئول است. بقراط تعهد نامه‌ای را که امروزه دانشجویان طب موقع اخذ درجه دکتری اظهار می‌کنند، تهیه کرده‌است. «در بخشی از این سوگند نامه آمده‌است که من عمیقاً تعهد می‌کنم که خود را وقف خدمت به انسانیت بنمایم. من حرفه خود را با وجدان و شرافت انجام خواهم داد و سلامتی بیماران نخستین وظیفه من خواهد بود.»


title: فلسفه دوران باستان

text: فیلسوفان طبیعت‌گرا پیش از هر چیز محقق مسایل طبیعی به‌شمار می‌رفتند؛ آنان به همین دلیل نیز جایگاهی مهم در تاریخ علم دارند؛ ولی در آتن که در حدود سال ۴۵۰ ق. م. مرکز فرهنگی یونان شده بود، به تدریج نوعی دموکراسی در این شهر به وجود آمد. یکی از پیش فرض‌های دموکراسی در آتن، تربیت مردم برای مشارکت در چنین سیاستی بود. این مسئله حتی امروز نیز مورد تأیید است که دموکراسی در جامعه‌ای می‌تواند تحقق یابد که مردم نسبت به ان شناخت داشته باشند. به همین دلیل فن سخن وری برای آتنی‌ها بیش از هر چیز اهمیت داشت.


title: فلسفه دوران باستان

text: پس از چندی، گروهی از معلمان و فیلسوفان دوره‌گرد از مستعمرات یونان راهی آتن شدند. آنان خود را سوفیست می‌نامیدند. واژهٔ «سوفیست» به معنی صاحب معرفت و حکمت آموز بود. سوفیست‌ها در آتن از طریق آموزش مردم امرار معاش می‌کردند.


title: فلسفه دوران باستان

text: این گروه فیلسوفان دوره‌گرد نیز مانند فلاسفهٔ طبیعت‌گرا به باورهای اساطیری معتقد نبودند، ولی از سوی دیگر تفکرات فلسفی را نیز مردود می‌دانستند. به اعتقاد آنان، حتی اگر برای مسایل فلسفی پاسخی هم وجود می‌داشت، این پاسخ نمی‌توانست برای حل معمای طبیعت و عالم هستی ملاکی قطعی باشد. این دیدگاه فلسفی را شکاکیت می‌نامند. به هر حال اگر هم نتوانیم پاسخی برای معمای طبیعت بیابیم، می‌دانیم که انسان هستیم و باید بیاموزیم که در کنار یکدیگر زندگی کنیم. این دیدگاه سبب شد تا سوفیست‌ها به انسان و جایگاه او در اجتماع توجه داشته باشند.


title: فلسفه دوران باستان

text: یکی از سوفیست‌ها به نام پروتاگوراس(۴۸۷ تا ۴۲۰ ق. م) گفته‌است که " انسان مقیاس همه چیز است. " به اعتقاد وی، حق و ناحق و خوب و بد و باید بر اساس نیازهای انسان ارزیابی شود. پروتاگوراس نخستین و مهم‌ترین نظریه‌پرداز فلسفه سوفسطایی پیش از سقراط و استاد سخنوری اهل آبدره در شمال یونان آنزمان و همشهری دمکریت مشهور بود. او در برابر این سؤال که آیا خدایان یونان را قبول دارد یانه، چنین جواب داده‌است: " در بارهٔ خدایان، هیچ نمی‌دانم که هستند یا نیستند… چیزهای زیادی ما را از این شناسایی بازمی‌دارد: پیچیدگی مسئله و کوتاهی عمر ما ". کسی را که نسبت به وجود خدا مردد است لا دری می‌نامند.


title: فلسفه دوران باستان

text: افلاطون بعدها در یک برخورد لجاجت آمیزی با او گفته بود که: "خدا میزان همه چیزها است ". و پراگماتیسم هاِیی آمریکایی سال‌هاست که می‌نویسند: "علم میزان همه چیز است ". پروتاگوراس بخاطر کتاب (پیرامون خدایان) به اتهام کفر و الحاد! به مرگ محکوم شده بود و در سن هفتاد سالگی حین فرار از اجرای حکم اعدام در دریا غرق شد. وی در کنار آناکساگوراس، فیدیاس، آسیازیا و سقراط ازجمله اعدامیان سیر تاریخ اندیشه غرب است!. آنزمان توجه نداشتن به خدایان دولتی! برای اندیشمندان ایجاد دردسر می‌نمود. جمله (انسان- میزان) پروتاگوراس- مورد توجه اندیشمندان دوره رنسانس - روشنگری و اومانیسم نیزشد. پیرامون اهمیت پروتاگوراس گفته می‌شود که نه افلاطون و نه ارسطو فلسفه باستان را نمایندگی کردند بلکه پروتاگوراس و گورگیاس آغازگران فلسفه روشنگری غرب می‌باشند.


title: فلسفه دوران باستان

text: سوفیست‌ها اغلب در آتن به بحث در بارهٔ آنچه طبیعی است و آنچه از طریق اجتماع بروز می‌کند، می‌پرداختند و زمینه را برای نقد و تحلیل‌های اجتماعی فراهم می‌آوردند. به عنوان یک نمونه، آنان نشان دادند که «احساس شرم» پدیده‌ای طبیعی نیست، زیرا اگر چنین احساسی طبیعی می‌بود، باید ذاتی انسان می‌شد. ممکن نیست ترس از برهنه بودن عاملی ذاتی باشد و فقط به آداب و رسوم حاکم بر اجتماع وابسته است.


title: فلسفه دوران باستان

text: دروسی که سوفیست‌ها ارائه می‌دادند عبارت بود از فلسفه، ادبیات، هنر، علوم ریاضی، ستاره‌شناسی، دستور زبان، علم سیاست شامل قانون اساسی و امور اداری و هنر جنگ و خصوصاً فن سخنوری.


title: فلسفه دوران باستان

text: سوفیست که اصلاً به معنی استاد و هنر مند بود معنی مربی و آموزگار پیدا کرد. سوفسطاییان معلمانی دوره‌گرد بودند که شهر به شهر می‌گشتند و در مقابل درسی که می‌دادند اجرت دریافت می‌کردند. سوفیست‌ها اندیشه‌های تازه‌ای را با خود آوردند، در بارهٔ اصالت ارزش‌های اخلاقی تردید کردند و طرفدار پان هلنیسم یعنی اتحاد اقوام یونانی بودند. «غایت تعلیم و تربیت سوفیستی این بود که شاگردان بتوانند به ادارهٔ امور خصوصی خود توانا شوند و به یاری فن سخنوری در اجتماعات سیاسی مردمان را به درستی عقاید خود معتقد سازند و بدین سان در ادارهٔ امر کشور نقشی بازی کنند.»


title: فلسفه دوران باستان

text: سوفسطاییان سیاست را به گونهٔ سرگرم‌کننده‌ای وارد زندگی روزانهٔ مردم کردند. اگر بخواهیم سوفسطاییان را با کسانی که امروز زندگی می‌کنند مقایسه کنیم شاید بشود گفت که " نیمه استاد و نیمه روزنامه نویس " بودند لذا ورود یک سوفیست به شهر حادثه‌ای مهم بود و جوانان گرد او جمع می‌شدند، که صحنه‌ای از آن را افلاطون در رسالهٔ پروتاگوراس به تصویر کشیده‌است.


title: فلسفه دوران باستان

text: سوفسطاییان از نظر سیاسی به دو دسته تقسیم می‌شدند. یک دسته معتقد بودند که طبیعت خوب ولی تمدن بد است (مثل روسو) قانون، اختراع اقویا و برای برده ساختن انسان‌ها است. ترازیماخوس در جمهوری کتاب نخست در تعریف عدالت می‌گوید " عدالت آن چیزی است که برای قوی سودمند باشد ." و در ادامه در پاسخ ایرادات سقراط می‌گوید " هر حکومت هر قانونی را با در نظر گرفتن منافع خود وضع می‌کند؛ حکومت دموکراسی منافع عموم مردم را در نظر می‌گیرد و حکومت استبدادی منافع حاکم مستبد را، حکومت‌های دیگر نیز مطابق همین قاعده عمل می‌کنند و با وضع قانون آنچه به نفع حاکم تشخیص دهند حق می‌نامند؛ و از همهٔ مردمان می‌خواهند که آن را محترم بشمارند و کسی را که از آن سر پیچید قانون شکن و ظالم نام می‌دهند و به کیفر می‌رسانند. بنابراین معنی پاسخ من این است که در هر کشور حق و عدالت چیزی است که برای حکومت آن کشور سودمند باشد، و چون در همهٔ کشورها قدرت در دست حکومت است از این رو اگر نیک بنگری خواهی دید که عدالت در همه جا یک چیز بیش نیست: "چیزی که برای قوی سودمند باشد ."


title: فلسفه دوران باستان

text: دستهٔ دیگر معتقد بودند که طبیعت نه خوب و نه بد است (مثل نیچه) و قانون، اختراع ضعفا است برای بازداشتن و منع اقویا. قدرت بالاترین فضیلت است و عاقلانه‌ترین و طبیعی‌ترین حکومت‌ها، حکومت اشراف است. افلاطون در رسالهٔ گرگیاس از زبان کالیکلس خطاب به سقراط می‌گوید " کسی که بخواهد چون آزاد مردان روزگار بگذراند باید هوس‌ها و شهوات خود را به جای محدود ساختن بپرورد و به آن‌ها نیرو رساند و دانش و زیرکی خود را برای راضی کردن آن‌ها به کار اندازد. البته بیشتر مردمان به ان کار توانا نیستند و چون از ناتوانی خود شرم دارند برای پنهان ساختن آن لگام گسیختگی و نا پر هیز کاری را زشت می‌شمارند و بدین سان می‌کوشند کسانی را که از نظر طبیعی قوی ترند محدود سازند، و چون خود از ارضای هوس‌ها و رسیدن به آرزوها نا توانند خویشتن داری و عدالت را می ستایند. پس این ستایش از نا توانی است. برای کسانی که فرمانروایی را از پدر به ارث برده یا به یاری نیروی طبیعی خود تاج و تخت به دست آورده‌اند، چه چیزی زشت تر و بد تر از خویشتن داری است؟ اینان که می‌توانند از هر موهبتی بر خوردار گردند بی‌آنکه مانعی در راهشان باشد، چگونه چشم داری به دست خود فرمانروایی بر خود بتراشند و در برابر قانون و داد گاه و سخن‌های واهی تودهٔ مردم سر فرود آورند؟ کسی که بر کشوری فرمان می‌راند اگر به اسارت خویشتن داری و عدالت چنان گردن نهد که نتواند در آن کشور به دوستان خویش نصیبی بیش از دشمنان برساند، زبون و سیه روز نیست؟ "


title: فلسفه دوران باستان

text: چرا مردم یونان از سوفسطاییان انزجار داشتند؟ افلاطون در رسالهٔ پروتاگوراس از زبان سقراط به هیپوکراتس می‌گوید: " شرم نداری که در نزد یونانیان به سوفیستی شهره شوی ؟"


title: فلسفه دوران باستان

text: خدمات سوفسطاییان: بزرگ‌ترین فیلسوفان یونان باستان؛ سقراط، افلاطون و ارسطو. هر یک از این سه فیلسوف نقش مؤثری در شکوفایی تمدن اروپا داشته‌است.


title: فلسفه دوران باستان

text: «شناخت واقعی از درون انسان سرچشمه می‌گیرد». در تاریخ اندیشهٔ غرب سقراط یک مرجع است، زیرا «قبل از سقراط» و «بعد از سقراط» سخن می‌رانند. پیش از او فلاسفه نظریه‌های خود را به گونه‌ای شاعرانه و بیشتر نزدیک به روش پیامبران و کاهنان بیان می‌کردند. پس از او اما، بیشترین مکاتب باستان خود را وارث او یا متأثر از او می‌دانند. سقراط، از آن پس مبدل می‌شود به فرزانه‌ای قهرمان، پایه‌گذار پرسش فلسفی و تجسد مطالبات اخلاقی. این مرد عجیب که بود که به رغم این همه تأثیر، چیزی ننوشت. آیا هنوز می‌توان او را، ورای تودهٔ وسیع افسانه‌ها و تفسیرها، باز شناخت؟ سقراط(۴۷۰ تا ۳۹۹ ق. م) نخستین فیلسوفی است که در شهر آتن به دنیا آمد و بیشتر عمر خود را در بازار و خیابان‌های این شهر به صحبت با مردم گذراند. سقراط ظاهری ناخوشایند و زشت داشت، کوتاه قد و چاق بود چشمانی تنگ و بینی پهن و بزرگی داشت؛ ولی آن گونه که گفته‌اند، دارای باطنی دلپذیر بود. علاوه بر همه‌ای اینها، اگر تمامی گذشته و حال را جستجو کنیم، محال است بتوانیم کسی را مانند او بیابیم. به‌جا خواهد بود سقراط را اسرار آمیزترین شخیصت تمامی تاریخ فلسفه دانست. فیلسوفی که یک سطر مطلب هم ننوشته‌است؛ ولی بیشترین تأثیر را درتفکر اروپایی و حتی بیرون اروپا داشته‌است. پس از مرگش مؤسس چندین دیگاه فلسفی شد. نسبت دادن دیدگاه‌های مختلف فلسفی به او بیشتر به دلیل همین اسرار آمیزی شخصیتش بود. آنچه ما در بارهٔ سقراط می‌دانیم، بیشتر از نوشته‌های افلاطون استخراج شده‌است. افلاطون شاگرد سقراط بود و خودش هم یکی ار بزرگترین فیلسوفان تاریخ به‌شمار می‌رود.


title: فلسفه دوران باستان

text: افلاطون رساله‌های متعددی نوشته‌است و در بسیاری از این رساله‌ها با گفتگوها، سقراط در بحث‌های فلسفی وی شرکت دارد. وقتی افلاطون از زبان سقراط سخن می‌گوید، مشخص نمی‌شود که آنچه بازگو می‌شود، دیدگاه افلاطون است یا سقراط. به همین دلیل تشخیص آرای سقراط از افلاطون ساده نیست. این نکته که سقراط واقعاً که بوده‌است، اهمیت چندانی ندارد. آنچه اهمیت دارد، تصویری است که افلاطون از او به دست می‌دهد و پس از ۲۴۰۰ سال هنوز باقی و جاری است. هسته اصلی مباحثات سقراط این نکته بود که او قصد آموزش کسی را نداشت. او به ظاهر نشان می‌داد که می‌خواهد از طرف مقابل خود چیزی یاد بگیرد. به این ترتیب روش تعلیم او اصلاً به معلم‌های دیگر شباهت نداشت. او به جای درس دادن، از بحث کردن استفاده می‌کرد. سقراط که مادرش قابله بود مدعی بود که پیشه مادرش را دنبال می‌کند. وی می‌گفت که قابله خودش نمی‌زاید بلکه هنگام زایمان به دیگران کمک می‌کند. بدین‌ترتیب سقراط معتقد بود که وظیفه اش یاری رساندن به دیگران است تا آرا و اندیشه خودرا بیان کنند و از حمل آن فارغ شوند. زیرا شناخت واقعی از درون انسان سر چشمه می‌گیرد. به اعتقاد سقراط شناخت را نمی‌توان به درون آدمی وارد کرد بلکه باید از درون او بیرون کشید؛ تنها شناختی که از درون می‌جوشد بصیرت حقیقی است. تأکید سقراط بر این است که زایمان پدیده‌ای طبیعی است. به همین ترتیب انسان‌ها نیز می‌توانند با استفاده از عقل خود، واقعیت‌های فلسفی را دریابند. اگر انسان از «عقل» بهره بگیرد چیزی از درون خود به کار برده‌است. سقراط با بهره‌گیری از نقش فردی که هیچ نمی‌داند مردم را مجبور می‌کرد که از عقل خود استفاده کنند. او خود را نادان یا دست کم نادان‌تر از آنچه بود نشان می‌داد. این رفتار او را استهزای سقراطی می‌نامند. هدف سقراط این بود که باکمک پرسش‌های دیالوگی اش، اصول اخلاقی را به شنونده منتقل کند. او می‌گفت، هنر قابله گی دیالکتیک، در بحث باعث تولد و کشف حقیقت می‌شود. سقراط می‌کوشید با کمک تمام تکنیک‌های سخنوری و منطق دیالکتیک، شرکت کنندگان دربحث را به تعمق بکشاند. فیلسوفی به نام سیسرون چند قرن بعد از آن دوره گفته‌است که سقراط فلسفه را از آسمان به زمین فرود آورد. فلسفه را به خانه‌ها و شهرها برد و فلسفه را واداشت به زندگی و به اخلاقیات و خیر و شر بپردازد. سقراط هم عصر سوفیست‌ها بوده‌است. او مانند آنان و بر خلاف دیدگاه فلاسفه طبیعت‌گرا به مسئله انسان و زندگی آدمی می‌پرداخت. اما سقراط خود را سوفیست یا به عبارت دیگر صاحب معرفت نمی‌دانست، حتی خود را معلم هم نمی‌دانست. سقراط به معنی واقعی کلمه خود را فیلسوف می‌نامید. فیلسوف در واقع کسی است که «دوستدار معرفت» باشد کسی که حاضر است به خاطر معرفت جان خود را از دست بدهد. اعتراف به جهل مبدأ فلسفه سقراط محسوب می‌شود. بدین مفهوم که «داناترین فرد کسی است که می‌داند که نمی‌داند.». سقراط می‌گفت:خود را بشناس. اگر ذهن و فکر متوجه خود نباشد و خود را نیازماید، فلسفه واقعی تحقق نخواهد یافت. وی معتقد بود که طبیعت خارجی اشیا (افکار فیلسوفانی نظیر پارمنیدس، زنون، فیثاغورس) خوب است اما فیلسوف موضوعی بسیار جالب و شایسته‌تر از از درختان و احجار و ستارگان داردکه نظر دقتش را جلب کند و آن روح انسانی است انسان چیست و چه می‌تواند باشد؟. برای سقراط مهم بود که بتواند، مبنای برای معرفت آدمی بیابد. او معتقد بود که این بنیان در عقل انسان جای دارد. اعتقاد راسخ سقراط به عقل انسان سبب می‌شود که بتوان او را خرد گرا دانست. سقراط بر خلاف سوفسطاییان که به درک درست و مطلقی از حقیقت اعتقاد نداشتند قصد داشت که فلسفه خود را بر پایه‌ای محکم بنا کند. سقراط معتقد بود کسی که بداند چه چیزی خوب است، خوب هم عمل می‌کند و معرفت درست به عمل صحیح منجر می‌شود. کسی که اعمالش نیک باشد به انسان واقعی مبدل می‌شود. اشتباهات ما به آن خاطر است که درست را تشخیص نمی‌دهیم و به همین دلیل باید همواره در تلاش دستیابی به دانش بیشتر باشیم. سقراط همیشه سعی داشت مشخص کند چه چیزی حق و چه چیزی ناحق است. او بر خلاف سوفیست‌ها معتقد بود که تشخیص حق از ناحق در شعور آدمی نهفته‌است و نه در اجتماع. سقراط به این باور بود که همه مردم با استفاده از شعور شان می‌توانند واقعیت‌های فلسفی را درک کنند. او می‌گفت که یک برده نیز می‌تواند همانند یک اشراف‌زاده به کمک شعور خود مسایل فلسفی را حل کند. سقراط شعور زن و مرد را نیز به یک اندازه می‌دانست. قبلاً اشاره کردیم که سوفیست‌ها و سقراط خود را از مسایل فلاسفهٔ طبیعت‌گرا جدا کرده بودند و بیشتر به انسان و اجتماع توجه داشتند. این درست؛ ولی سوفیست‌ها و سقراط هم از دید خاص به رابطه میان آنچه از یک سو جاودانه است و آنچه از سوی دیگر «در تغییر» است، توجه داشتند. برای آن‌ها این مسئله زمانی مطرح بود که به اخلاق انسان و کمال و فضلیت اجتماع مربوط می‌شد. به‌طور کلی، سوفیست‌ها معتقد بودند که مسئله حق و ناحق از ولایتی به ولایت دیگر و از نسلی به نسل دیگر تغییر می‌کند. بنابرین مسئله حق و ناحق «در تغییر» است و قطعی نیست. سقراط با این عقیده موافق نبود. او به اصول یا ملاک‌هایی جاودانه در رفتار انسان اعتقاد داشت. او معتقد بود که اگر ما از شعور خود بهره بگیریم، می‌توانیم این‌گونه ملاک‌های تغییر نا پذیر را تشخیص بدهیم، زیرا شعور انسان در اصل جاودانه و تغییرناپذیر است. سقراط عقاید مبنی بر تعدد خدایان نشسته در کوه المپ را ویران کرد، چه ضمانت اجرای اخلاقیات فقط ترس از این خدایان بود؛ که در صورت انکار و نبودشان دیگر برای متابعت از لذایذ و هوای نفس مانعی در کار نبود، و فقط قانون بشری می‌ماند. وی معتقد به خدای یگانه بود؛ و امیدوار بود مرگ وی را از بین نخواهد برد. نتیجه اینکه سقراط دو مسئله را روشن کرد. یکی مسئله فضیلت (نظریه سقراطی دربارهٔ رابطه میان معرفت و فضیلت مشخصه اخلاق سقراطی است. بنا بر نظر سقراط معرفت و فضیلت یکی است. به این معنی که شخص عاقل، که می‌داند حق چیست، به آنچه حق است عمل نیز می‌کند. به عبارت دیگر، هیچ‌کس دانسته و از روی قصد مرتکب بدی نمی‌شود. هیچ‌کس شر را به عنوان شر انتخاب نمی‌کند) و دیگری مسئله حکومت بود. برای جوانان آتن در آن عصر چیزی حیاتی تر از این دو مسئله نبود. سوفسطاییان عقاید آنان را راجع به خدایان کوه المپ بهم ریخته بودند. اخلاق سست شده بود زیرا عمده ضمانت اخلاق ترس از این خدایان بود. می‌گفت: هیچ چیز مسخره تر از آن دموکراسی که عوام بر آن مسلط باشند نیست. حکومت در دست مردمی بود که دایم در شور بودند سران لشکر به سرعت انتخاب و به همان سرعت عزل و اعدام می‌شدند. اعضای هیئت عالی بر اساس حروف الفبا انتخاب می‌شدند؛ و در میان آن‌ها کشاورزان و بازاریان ساده پیدا می‌شدند. اخلاق در آن جامعه فقط با قوانینی که اینان پایه‌ریزی می‌کردند؛ و ترس از کیفر آن و عذاب خدایان کوه المپ قرص می‌شد حکومتی که بر اساس عقل دانش و اعتقاد درست نبود. می‌گفت:اداره حکومت امری است که برای آن تنها هوش زیاد کافی نیست و مستلزم اندیشه و تفکر وسیعی است که باهوشترین و دقیقترین افراد باید در آن شراکت داشته باشند. روش عملی سقراط صورت دیالکتیک یا گفت و شنود داشت. وی با کسی داخل گفتگو می‌شد و می‌کوشید تا از او افکارش را دربارهٔ موضوعی بیرون بکشد. همین افکار جدید وی را به نوشیدن شوکران رساند. ارسطو را عقیده برین بود که دو پیشرفت در علم هست که به حق می‌توانیم به سقراط نسبت دهیم_به کار گرفتن «استدلالات استقرائی و تعاریف کلی». صاحبنظران تاریخ سیر اندیشه، سقراط را روشنفکری خوشبین می‌دانند. به دلیل اعتقاد عمیق اش به خرد انسانی، آن‌ها او را یک راسیونالیست به‌شمار می‌آورند. سقراط می‌گفت، دانش تجربی مفید، واسطه‌ای است برای طرح فلسفه زندگی. کارل پوپر او را در خردگرایی انتقادی، یک مبلغ عالی و نمونه می‌دانست. برشت به زبان طنز، او را یک مارکسیست ماقبل تاریخ نام گذاشت. نیچه می‌نویسد، سقراط نقطه عطف و گردبادی است درتاریخ جهان. او پیشنهاد می‌کند که در سر در ورودی تمام دانشکده‌های علوم، پرچم و نشانی با نام او نصب گردد. نیچه ادامه می‌دهد که سقراط نابغه کج اندیش ناراضی و سازش‌ناپذیری بود. به نظر گروهی دیگر، سقراط ماتریالیسم و فلسفه طبیعی را رد کرد و اشاعه اخلاق را هدف خود قرار داد. فیلسوفان مسیحی در قرون وسطی او را خویشاوند روحی عیسی مسیح می‌دانند که دانایی اش را در میدان شهر در اختیار مردم کوچه و بازار می‌گذاشت و حاضرشد در راه عقیده اش جان دهد، گرچه او قادر به فرار و مهاجرت نیز بود. نسلی از شاعران دوره باستان سقراط را معلم خود می‌دانستند، چون او روشنفکری نستوه، انقلابی و اصلاحگر اجتماعی بود. سقراط می‌گفت، مهم‌ترین صفت آدمی، تقوای او است و یکی از شرایط انسان بودن این است که انسان خود را بشناسد. تقوا صفتی است که موجب استقلال و آرامش انسان در زندگی می‌گردد. به نظر او تقوا یعنی دانایی و شناخت و هردو را می‌توان آموخت. سقراط جستجوی حقیقت را بالاترین نشان تقوا و راه رسیدن به سعادت می‌دانست. او وجدان درونی انسان را انگیزه حقیقت جویی او به‌شمار می‌آورد. به نظر سقراط آگاهی و تقوا به تکامل انسان کمک می‌کنند، چون کردار و گفتار از پندار نیک ریشه می‌گیرند و برای پندار و شناخت و دانایی باید به ضعف‌ها و نادانی‌های خود واقف بود.


title: فلسفه دوران باستان

text: محاکمه سقراط این پیرمردی هفتاد ساله، و جنگاور پیشین جنگ «پلوپونز»، عضو پیشین شورای شهر و شخصیت برجستهٔ آتنی در سال ۳۹۹ق. م. در آتن برپا می‌شود. سقراط در آن جا به جرم منحرف کردن جوانان و کفر حاضر می‌شود. او متهم است که با فلسفهٔ ویرانگرش، سنت‌ها را زیر سوا ل برده و خدایانی تازه معرفی کرده‌است. سقراط که به مدت یک هفته زندانی بود با مخالفت با طرح فرار از سوی دوستانش، تصمیم گرفت که به مرگ تن در دهد. این تصمیم همواره بخشی از معمای سقراط به‌شمار می‌آید. هیئت منصفه دادگاه با اکثریت آرا سقراط را گناهکار دانستند. سقراط می‌توانست تقاضای بخشش کند و اگر می‌پذیرفت که آتن را ترک کند، جان خود را نجات می‌داد ولی اگر او چنین می‌کرد، دیگر سقراط نبود نکتهٔ اصلی اینجاست که او وجدانش و حقیقت را مهم‌تر از زندگی اش می‌دانست. او معتقد بود که در راه منافع کشورش تلاش کرده‌است. اما انگار به همین خاطر نیز به مرگ محکوم شد. لحظاتی بعد در میان انبوهی از مردم و نزدیکترین دوستانش جام شوکران را به دستش دادند و سقراط آن را مستانه سر کشید و جاودانه گشت.


title: فلسفه دوران باستان

text: افلاطون و «عالم مُثـُـل» بحث روی فلسفه افلاطون از چند منظر بسیار مهم و قابل بازخوانی است:


title: فلسفه دوران باستان

text: زمانی که سقراط جام شوکران را نوشید افلاطون(۳۴۷تا۴۲۷ ق. م) بیست و نه ساله بود. او مدت‌ها شاگرد سقراط بود و تمامی آنچه بر سقراط آمد به جشم خود دید. این موضوع که آتن نجیب‌ترین انسان آن شهر را به مرگ محکوم کرد نه تنها تأثیری فراموش نشدنی در افلاطون باقی گذارد بلکه او را مصمم کرد که دیدگاه استاد را در زمینه‌های مختلف فلسفی مشخص سازد. مرگ سقراط به افلاطون ثابت کرد که ممکن است میان واقعیت اجتماعی و رؤیای اجتماعی تضادی وجود داشته باشد. نخستین کار افلاطون به عنوان فیلسوف انتشار دفاعیه سقراط بود. افلاطون در این اثر آنچه در دادگاه عالی آتن بیان داشته بود به رشته تحریر درآورد. افلاطون جز دفاعیه سقراط تعدادی نامه و چیزی بیش از سی و پنج رساله از خود باقی گذاشته‌است. یکی از مهم‌ترین دلایل محفوظ ماندن این نوشته‌ها و جود مدرسه‌ای بود که افلاطون خارج از شهر آتن شخصاً تأسیس کرد. این مدرسه فلسفه در باغی نزدیک آتن قرار داشت و صاحب آن پهلوانی به نام آکادموس بود. به همین دلیل مدرسه فلسفه افلاطون به نام آن پهلوان معروف شد. از آن زمان تاکنون هزاران آکادمی در سرتا سر دنیا تأسیس شده‌اند. در آکادمی افلاطون فلسفه ریاضیات و ژیمناستیک مورد گفتگو قرار می‌گرفت به همین خاطر است که افلاطون فلسفه خود را به صورت مکالمه نوشته‌است. افلاطون به رابطه میان آنچه از یک سو جاودانه و تغییرناپذیر است و آنچه از سوی دیگر "در تغییر " است توجه داشت. درست مانند فلاسفه پیش از سقراط! یعنی افلاطون به آنچه در طبیعت جاودانه و تغییرناپذیر بود توجه داشت و هم به آنچه در اخلاق و اجتماع جاودانه بود اهمیت می‌داد. این دو موضوع برای افلاطون یک مسئله واحد بود. او بدنبال نوعی «واقعیت» واحد بود که جاودانه و تغییر نا پذیر باشد. افلاطون معتقد بود هر چیزی که در طبیعت می‌توانیم لمس یا حس کنیم تغییر می‌کند. بنا برین عنصری وجود ندارد که تجزیه ناپذیر باشد. تمامی محسوسات از ماده‌ای تشکیل شده‌اند که در طول زمان تجزیه می‌شود. اما از سوی دیگر همه چیز از شکل یا صورتی کلی ساخته شده که جاودانه و تغییرناپذیر است. پدیده جاودانه و غیرقابل تغییر در نزد افلاطون «عنصر اولیه» فیزیکی نیست بلکه نمونه‌هایی ذهنی و انتزاعی است که اصل تمامی محسوسات را تشکیل می‌دهند. افلاطون از شباهت میان پدیده‌ها در حیرت بود و به همین دلیل نتیجه گرفت که هر چه در اطراف ما وجود دارد در اصل با نمونه‌پذیری از مجموعه محدودی نمونه‌های اولیه ساخته شده‌است. او این نمونه‌ها را مُثُل نامید. به اعتقاد او در پس تمامی اسب‌ها خوک‌ها و آدم‌ها «مثال اسب» «مثال خوک» و «مثال آدم» قرار دارد. افلاطون در پس «محسوسات جهان» تنها به وجود یک واقعیت معتقد بود. او این واقعیت را «عالم مُثُل» نامید و اعتقاد داشت که نمونه‌های اصلی یعنی همان تصاویر اولیه که نمونهٔ تمامی پدیده‌های موجود در طبیعیت اند در این عالم قرار دارند. این نظر مهم را نظریه مُثُل افلاطون می‌نامند. افلاطون عقیده داشت که هیچ‌گاه نمی‌توان دربارهٔ آنچه تغییر می‌یابد درک درست و اطمینان بخشی به دست آورد. ما دربارهٔ آنچه به دنیای محسوسات تعلق دارد و قابل رویت و لمس است فقط می‌توانیم نظری نا مطمئن داشته باشیم. معرفت حقیقی را تنها می‌توان دربارهٔ موضوعاتی به دست آورد که از طریق عقل قابل تشخیص‌اند. به‌طور خلاصه ما در مورد آنچه احساس یا تصور می‌کنیم درکی نا مطمین داریم ولی در مورد آنچه با عقل تشخیص می‌دهیم معرفت حقیقی و اطمینان بخش داریم. در هر شرایطی مجموع زوایای یک مثلث ۱۸۰ درجه خواهد بود و این همان مُثُل است که افلاطون مطرح می‌کند و به خاطر همین مُثُل است که همه اسب‌ها چهار پا دارند و روی این چهار پا می‌ایستند حتی اگر در جهان محسوسات همه اسب‌ها لنگ باشند. دنیا در نظر افلاطون به دو بخش عمدهٔ دنیای محسوسات و ظواهر و دنیای مثال و ایده‌ها که تنها با عقل قابل دستیابی می‌باشد تقسیم‌بندی می‌شود. جهان محسوسات: که دربارهٔ آن فقط می‌توان به کمک حواس پنج‌گانه ناقص و تقریبی شناختی ناقص و تقریبی به دست آورد. در جهان محسوسات همه چیز «در تغییر» است و هیچ چیز نمی‌تواند پایدار بماند. چیزی در جهان محسوسات ثابت نیست همه چیز می‌آید و می‌رود. جهان مُثُل: که دربارهٔ آن می‌توان به کمک عقل شناخت مطمئن و معرفت حقیقی به دست آورد. این جهان از طریق حواس قابل درک نیست. مُثُل همواره جاودانه و تغییر نا پذیر است. از نظر افلاطون انسان هم موجودی دو بعدی است. ما بدنی (جسم) داریم که «تغییر» می‌کند. این بدن در پیوند ناگسستنی با جهان محسوسات است و مانند هرچیز دیگر تابع اتفاقات است. حواس ما هم به بدنمان مربوط می‌شود و به همین خاطر قابل اطمینان نیست؛ ولی ما از یک روح فنا نا پذیر هم بر خورداریم که در اصل جایگاه عقل ماست و چون روح پدیده‌ای مادی نیست می‌تواند به جهان مُثُل نظر بیفکند. افلاطون معتقد است که روح قبل از این که در جسم حلول کند وجود دارد، روح قبل از حلول در جسم در جهان مُثُل قرار دارد؛ ولی وقتی روح در جسم حلول کند جهان مُثُل را از یاد خواهد برد. وقتی هوس برگشت در روح به جهان اصلی بیدار می‌شود این اشتیاق را افلاطون (Eros) می‌نامد که به معنی عشق است. بنابرین روح نوعی «اشتیاق عاشقانه» برای بازگشت به مبدأ خود بروز می‌دهد و از همان زمان است که بدن و تمامی آنچه را به حواس مربوط است ناقص و ناپایدار می‌بیند. خواست روح این است که بر بال‌های عشق به پرواز در آید و به کاشانه خود بازگردد و از زندان جسم رها شود.


title: فلسفه دوران باستان

text: از دیدگاه افلاطون بدن انسان از سه بخش سر، سینه و تن تشکیل می‌شود. هر یک از این سه بخش ویژگی‌های خود را دارد.


title: فلسفه دوران باستان

text: زمانی که این سه جز آدمی هماهنگ عمل کنند آن وقت انسانی معتدل به وجود خواهد آمد. افلاطون مدینه فاضله اش را همانند انسان ساخته‌است. این دولت هم مانند انسان که سر، سینه و بدن دارد از دولتمرد و سر باز و کارگر برخوردار است. برای او طبقه کارگر شامل تاجر کاسب و کشاورز نیز می‌شود. دراینجا معلوم می‌شود که افلاطون از طب یونان آن ایام به عنوان نمونه استفاده کرده‌است. طب یونانی در آن ایام بر این اعتقاد بود که انسان سالم از اعتدال و تناسب برخوردار است به همین خاطر در دولت او نیز هر فرد جای خاص خود را دارا بوده‌است تا تناسبی به وجود آورد. فلسفه افلاطون و حکومت فلسفی اش هر دو از خردگرایی سر چشمه گرفته‌است. تصمیم‌گیری در دولت او بر اساس خرد صورت می‌پذیرد و همان گونه که سر جسم را رهبری می‌کند، فیلسوف هم راهبری اجتماع را بر عهده دارد. وظایف اجزای جسم و دولت را از نظر افلاطون به شکل زیر می‌توان ترسیم کرد. جسم روح فضلیت دولت سر فکر خرد رهبر سینه اراده شجاعت سرباز تن میل اعتدال کارگر


title: فلسفه دوران باستان

text: شاید دولت افلاطون را امروز دولتی استبدادی بدانند و به همین دلیل نیز فیلسوفانی وجود دارند که این نظر افلاطون را شدیداً انتقاد می‌کنند؛ ولی باید در نظر داشته باشیم که او در زمانی زندگی می‌کرده‌است که با زمانهٔ ما تفاوت فراوان دارد. باید توجه داشت که او معتقد بود زنان هم مانند مردان می‌توانند رهبری حکومت را در دست داشته باشند، زیرا رهبری حکومت براساس خرد صورت می‌پذیرد و زنان نیز اگر همانند مردان آموزش ببینند و پرورش بیابند، به اندازه آنان از خرد برخوردار خواهند بود. افلاطون سعی بر آن داشت تا مشکل خانواده و مسایل شخصی را از دوش رهبران و سربازان بردارد. به اعتقاد او، پرورش کودکان مهم‌تر از آن بود که بتواند بر عهده مردم قرار گیرد. پرورش کودکان در مدینهٔ فاضلهٔ او بر عهده دولت بود. افلاطون نخستین فیلسوفی بود که در مورد کودکستان و مدارس شبانه‌روزی صحبت کرده‌است. افلاطون پس از چند سال تجربه تلخ سیاسی در کشور، مکالمه «نوامیس» را به رشته تحریر درآورد. او در این رساله حکومت آرمانی دیگری را مطرح می‌کند و در این حکومت جدید دارایی شخصی و خانواده را نیز تأیید می‌کند. به این ترتیب، در حکومت جدید افلاطون آزادی زنان محدود می‌شود؛ با وجود این افلاطون بر این نکته تأکید دارد که زنان در دولت او باید آموزش ببینند و پرورش بیابند و اگر چنین کاری صورت نپذیرد درست مانند آن است که انسان فقط به پرورش دست راست خود بپردازد و دست چپش را فراموش کند. افلاطون علاقه وافری به ریاضی داشت. زیرا نتیجه عملیات ریاضی هر چند بار که تکرار شود، تغییر نمی‌کند و از این نظر آن را «مطمئن‌ترین دانش» می‌نامید. اما به‌طور کلی افلاطون دربارهٔ دانستنی‌ها و دستیابی انسان به معرفت واقعی بسیار شکاک بود و معتقد بود آنچه ذهن آدمی درک می‌کند چندان مطمئن نیست. برای مطالعه در زندگی افلاطون بهترین روش همان مطالعهٔ آثار وی است. مهم‌ترین اثر وی (جمهور) است که با زبانی ادبی به نگارش درآمده‌است و از این راه می‌توان به ذوق ادبی وی پی برد. در این اثر در باب مسائل گوناگونی از فلسفه، اخلاق، سیاست، هنر، تربیت و مسائل مابعدالطبیعه سخن به میان آمده‌است. فلسفه سیاسی افلاطون نه تنها فلسفه‌ای ضد دموکراسی است بلکه مقوله‌ای ماوراء طبیعی نیز می‌باشد (Metaphysics). واژه الهیات (Theologies) را برای اولین بار افلاطون بزبان آورد و در کتاب Nomoi فیلسوف طرح یک نظم الهی را پایه‌گذاری نمود که در آن اجازه بیان هیچ گونه اختلاف نظری با این جهان بینی مذهبی وجود ندارد. سؤال افلاطون هنوز باب روز است: کدام دولت بهتر و کدام نظم منصفانه تر است.


title: فلسفه دوران باستان

text: ارسطو نه تنها آخرین فیلسوف بزرگ یونان به‌شمار می‌رود، بلکه نخستین زیست‌شناس اروپا نیز محسوب می‌شود. ارسطو از اهالی آتن نبود. او در مقدونیه در سال ۳۸۵ پیش از میلاد به دنیا آمد و زمانی به آکادمی راه یافت که خود ۱۷ ساله بود و افلاطون ۶۱ سال داشت. تأثیر حرفهٔ پدر که طبیب شخصی پادشاه مقدونیه به نام “ امین تاز “ بود، در طرح فلسفی ارسطو کاملاً محسوس است. طبیعت و حیات برای او اهمیت خاصی داشت. ارسطو بعد از مرگ اسکندر به غرب آسیای صغیر گریخت، چون غرض ورزان او را متهم به کفر و الحاد نمودند. قبل از فرار به آسیای صغیر ارسطو گفته بود که نمی‌خواهد باردیگر دست آتنی‌ها را، مانند مورد سقراط، به قتل فیلسوفی آلوده نماید. پس از فرار، او در غرب ترکیه امروزی به خدمت یکی از حاکمان محلی علاقه‌مند به فلسفه درآمد. و بعد از اینکه، به نقل از مورخین یونان، هخامنشی‌ها آن امیر و حاکم را به قتل رساندند، ارسطو باردیگر مجبور به بازگشت به آتن شد؛ و در سال ۳۲۲ پیش از میلاد در آتن درگذشت. اگر افلاطون در صورت‌های جاودانه یا "مُثُل" غرق شده بود که اصلاً به تغییرات طبیعت توجه نداشت. ارسطو، برخلاف استادش به تغییرات یا به عبارت امروزی، به فرایندهای طبیعی اهمیت می‌داد. اگر افلاطون جهان محسوسات را نادیده می‌گرفت و آنچه ما در اطراف خود می‌بینیم، به صورت بسیار سطحی از نظر می‌گذراند؛ ولی ارسطو درست عکس افلاطون رفتار می‌کرد. او به طبیعت می‌رفت و در بارهٔ موجودات طبیعی به تحقیق می‌پرداخت. به هین دلیل می‌توان گفت که افلاطون فقط از عقلش استفاده کرد و ارسطو در کنار عقل از حواس هم بهره گرفت. اختلاف در روش کار استاد و شاگرد به همین‌جا ختم نمی‌شود. نوشته‌های افلاطون بیشتر جنبهٔ شاعرانه و اساطیری دارد درحالی که آثار ارسطو خشک و مفصل است، درست مثل دائرةالمعارف. بسیاری از نوشته‌های ارسطو به بررسی‌های دقیق طبیعت می‌پردازد. در آثاری که از دوران باستان باقی مانده‌است به بیش از صد و هفتاد نوشته ارسطو اشاره شده‌است. از این مجموعه تنها چهل و هفت اثر باقی مانده‌است که هیچ‌کدام کامل نیست. اکثر نوشته‌های ارسطو یادداشت‌هایی است که او برای سخنرانی تهیه کرده بود. در زمان ارسطو نیز فلسفه هنوز جنبهٔ شفاهی داشته‌است. اهمیت ارسطو برای فرهنگ اروپا تنها به این خاطر نبود که او برای نخستین بار زبانی علمی به وجود آرد و اصطلاحاتی را ابداع کرد که هنوز هم در علوم مختلف به کار می‌رود. او اساسی نهاد که بر مبنای آن علوم مختلف به وجود آمدند و نظم یافتند. قبلاً اشاره کردیم که افلاطون هم مانند فیلسوفان قبل از خود، سعی داشت تا در تمامی تغییرات، عاملی جاودانه و تغیر ناپذیر بیابد. به همین خاطر هم به مُثُل متوسل شد و اعلام کرد که مُثُل نمونه‌های کامل تمامی پدیده‌های هستند که در جهان محسوسات دیده می‌شوند. به علاوه افلاطون معتقد بود که این مثال‌ها از تمامی پدیده‌های موجود در طبیعت واقعی ترند. ابتدا مثال "اسب" پدید می‌آید، سپس تمام اسب‌های موجود در جهان محسوسان از روی آن به وجود می‌آید. بنابرین ار نطر او مثال"مرغ" قبل از مرغ و تخم مرغ پدید آمده‌است. ارسطو معتقد بود که افلاطون همه چیز را سرچپه دیده‌است. او مانند استادش معتقد بود که هر اسب مشخص"تغییر "می‌کند و هیچ اسبی جاودانه نیست. ارسطو این نظر استادش را هم تأیید می‌کرد که صورت اسب جاودانه و تغیر نا پیر است؛ اما معتقد بود که "مثال" اسب مفهومی است که انسان پس از دیدن اسب‌های مختلف در ذهنش به وجود آورده‌است. بنابرین ممکن نیست"مثال" یا صورت" اسب قبل از شناخت اسب وجود داشته باشد. از نظر ارسطو،"صورت" اسب شامل ویژگی‌هایی است که اسب دارد و این ویژگی‌ها در کل، نوع اسب را به وجود می‌آورد. ارسطو اعتقاد نداشت که این صورت‌ها در طبیعت مستقل از یکدیگرند. به اعتقاد او"صورت هاً ویژگی‌های اشیاء هستند و این ویژگی‌ها در درون هر شیی نهفته‌است. ارسطو با این نظر افلاطون نیز مخالف بود که مثال"مرغ" قبل از خود مرغ پدید آمده باشد. آنچه ارسطو"صورت" مرغ می‌نامید، به ویژگی‌های مرغ مربوط است. مثلاً این ویژگی که مرغ تخم می‌گذارد. بنابرین، مرغ و "صورت"مرغ از یکدیگر قابل تفکیک نیستند؛ درست مثل روح و جسم. اصل مهم در این بحث توجه به نوعی تغییر جهت روش تفکر است. بالاترین واقعیت برای افلاطون اندیشیدن به کمک عقل بود و ارسطو حواس را تنها منبع دانش و واقعیت می‌دانست. افلاطون معتقد بود که آنچه در طبیعت قابل رویت است، بازتابی از واقعیت‌های جهان مُثُل است که در روح انسان نهفته‌اند. نظر ارسطو درست عکس این بود. به اعتقاد ارسطو، آنچه در روح انسان وجود دارد، در اصل بازتابی از اشیاء موجود در طبیعت است. به نظر ارسطو، افلاطون خود را دربند تصویری اسطوره‌ای از جهان ساخته بود که تصورات را به جای واقعیت‌ها نشان می‌داد. ارسطو به این نکته تأکید داشت که شناخت تنها از طریق ادراک میسر است. در مورد حتماً افلاطون معتقد بود که هیچ چیزی نمی‌تواند در طبیعت پدید بیاید مگر این که قبلاً در جهان مُثُل وجود داشته باشد. به اعتقاد ارسطو، افلاطون از این طریق همه چیز را دو برابر کرده بود. این پرسش به میان می‌آید که "مثال اسب" از کجا آمده‌است؟ شاید اسب سومی هم وجود دارد که این مثال اسب از روی آن ساخته شده باشد؟ ارسطو معتقد بود که آنچه ما در فکر و نظر خود داریم از طریق آنچه دیده و شنیده‌ایم تحقق یافته‌است. اما انسان نوعی شعور ذاتی نیز دارد. درما این استعداد ذاتی وجود دارد که بتوانیم تأثیرات جسی ما را طبقه‌بندی کنی و آن‌ها را منظم سازیم. به همین ترتیب است که مفاهیمی نظیر"سنگ"،"گیاه"،"انسان"،"حیوان" به وجود می‌آید. به این ترتیب ارسطو با ذاتی بودن شعور در انسان مخالف نبود، بلکه برعکس، او شعور را مهم‌ترین ویژگی انسان می‌دانست، ولی معتقد بود که این شعور تا زمانی که از طریق محسوسات به درک چیزی نایل نیاید،"خالی" است. به این ترتیب ممکن نیست"مُثُل" ذاتی انسان باشد. ارسطو بالاخره به طرح خود پرداخته و تکلیفش را با نظر مُثُلی افلاطون روشن کرد. به اعتقاد ارسطو، واقعیت‌ها از پدیده‌های مختلفی تشکیل شده‌است که اتحادی میان"صورت" و "ماده" را نشان می‌دهند. "ماده" در اصل جوهر تشکیل دهندهٔ پدیده هاست و "صورت" مشخصه‌های ویژه پدیده‌ها را نشان می‌دهد. ارسطو به تغییرات طبیعت توجه داشت. ماده بالقوه می‌تواند صورتی داشته باشد. به این ترتیب می‌توان گفت که ماده کوشش و تلاش دارد از قوه به فعل در آید و بر اساس دیدگاه ارسطو هر نوع تغییری در اصل تبدیل یک ماده از قوه به فعل است. اختلاف فلسفه سیاسی ارسطو از افلاطون را چنین می‌توان فورمول بندی کرد:


title: فلسفه دوران باستان

text: ارسطو مردی در نهایت نظم و ترتیب بود که می‌خواست مفاهیم موجود در اذهان مردم را جمع و جور و مرتب کند. او از همین طریق علم منطق را مطرح کرد و قواعد ریاضی وار و خشکی را برای این علم در نظر گرفت تا به کمک آن‌ها بتوان قضایای منطقی را تعریف کرد. مثلا: " همه جانداران می‌میرند"(گزاره اول)، " ما همه جاندار هستیم"(گزاره دوم)، نتیجه چنین می‌شود که،" ماهم می‌میریم". در این مثال ما بصراحت رابطه میان مفاهیم را می‌بینیم. ارسطو هنگام طبقه‌بندی پدیده‌های موجود در طبیعت، آن‌ها را در مرحلهٔ نخست به دو گروه تقسیم می‌کند. گروه اول را بی جان می‌نامد؛ مانند سنگ و چوب و قطرهٔ آب و پستی‌ها و بلندی‌های زمین. در این دسته از پدیده‌ها امکان تغییر وجود ندارد و به اعتقاد ارسطو تنها از طریق عوامل خارجی می‌توان تغیری در آن‌ها به وجود آورد. گروه دوم جاندار نام دارد که در درون آن‌ها امکان تغییر وجود دارد. به اعتقاد ارسطو، پدیده‌های موجود در طبیعت را می‌توان از نهایت بی جانی تا نهایت جانداری طبقه‌بندی کرد. پس از طبقهٔ کاملاً بی جان، به گیاهان می‌رسیم که نسبت به بی جان‌ها، جاندار به حساب می‌آیند و نسبت به جانداران بی جانند. ارسطو جانداران را نیز در دو گروه جانوران و انسان‌ها طبقه‌بندی می‌کند. ارسطو تصور می‌کرد که هر گونه حرکت بر روی زمین از طریق حرکت ستارگان و سیارات هدایت می‌شود. اما به هر حال باید چیزی هم سبب حرکت اجرام آسمانی می‌شد. او این قوه را محرک اول یا خداوند می‌دانست. از دیدگاه ارسطو، محرک اول حرکت ندارد ولی علت حرکت اجرام آسمانی است که خود موجب حرکت در طبیعت می‌شوند. ارسطو معتقد بود که"صورت " انسان از "روح گیاهی"،"روح حیوانی" و "روح منطقی" برخوردار است. به عقیده او انسان زمانی می‌تواند خوشبخت شود و زندگی خوبی داشته باشد که از تمامی استعدادها و امکانات خود بهره بگیرد. ارسطو به سه نوع خوشبختی معتقد بود. او نوع اول خوشبختی را زندگی شاد و خوش می‌دانست. نوع دوم خوشبختی را در زندگی به عنوان شهروندی آزاد و مسئول می‌دید و عقیده داشت که نوع سوم خوشبختی در زندگی شامل کسی می‌شود که متفکر و فیلسوف باشد. ارسطو معتقد بود که این سه نوع خوشبختی وابسته به یکدیگرند، تا انسان از طریق آن‌ها بتواند به خوشبختی در زندگی دست یابد. به این ترتیب او مخالف زندگی یک بُعدی بود. اگر ارسطو امروز زندگی می‌کرد، شاید فردی را که فقط به پرورش اندام می‌پردازد همانند فردی که فقط به پرورش ذهن خود توجه دارد، یک بُعدی می‌نامید؛ زیرا به اعتقاد او این افراط و تفریط به یک اندازه بر خوشبختی اثر منفی می‌گذارد. او دربارهٔ فصلیت معتقد است که فصلیت"حد وسط طلایی"میان افراط و تفریط است. نه ترس درست است و نه جسارت بی منطقی؛ آنچه برای ما نهایت مطلوب به‌شمار می‌رود شجاعت است. از شجاعت کمتر، ترس است و بیشتر از آن جسارت خواهد بود. نه خست شایسته‌است و نه اسراف؛ آنچه پسندیده به‌شمار می‌رود، سخاوت است. از سخاوت کمتر، خست است و از آن بیشتر اسراف. این موضوع در مورد خوردن هم صادق است. کم خوری و پرخوری هر دو خطرناکند. آنچه افلاطون و ارسطو در بارهٔ اخلاق مطرح می‌کنند بر پایهٔ طب یونان باستان استوار است. در دانش پزشکی آن ایام اعتقاد بر این بود که با اعتدال و تناسب می‌توان فردی خوشبخت و "متناسب" بود. دیدگاه ارسطو در بارهٔ اجتماع نیز بر اساس مخالفت با افراط و تفریط پی ریزی شده‌است. او انسان را "موجودی سیاسی" می‌داند و معتقد است که انسان بدون اجتماع، کامل نیست. براساس نظر ارسطو، خانواده و دهکده نیازهای اولیه و ابتدایی مردم را نظیر غذا، گرما، همسر و فرزند تأمین می‌کند، اما شکل نهایی اجتماع، تنها می‌تواند دولت باشد.


title: فلسفه دوران باستان

text: ارسطو سه نوع حکومت را طرح کرده‌است:


title: فلسفه دوران باستان

text: به اعتقاد ارسطو، چیزی در زنان کم است. او به همین خاطر زنان را «انسان ناقص» می‌دانست. ارسطو معتقد بود که زنان در تولید مثل منفعل و پذیرا هستند در حالی که مردان فعال و مولدند؛ به همین دلیل کودک ویژگی‌های خود را فقط از پدر به ارث می‌برد. ارسطو معتقد بود که تمامی خصوصیات کودک در نطفهٔ مرد شکل می‌گیرد و زن در این میان تنها نقش محیطی را ایفا می‌کند که نطفه در آن رشد می‌کند. به این ترتیب، مرد «صورت» کودک را به وجود می‌آورد و زن «ماده» آن را می‌سازد. این موضوع که اندیشمندی زیرک و دانا مانند ارسطو در مورد رابطهٔ جنسی تا این اندازه اشتباه کند، طبعاً شگفت‌انگیز و تاسف آوراست؛ ولی همین موضوع به دو نکته اشاره دارد. نخست این که ارسطو اطلاعات تجربی کافی در مورد طبیعت زنان و کودکان نداشته‌است و دوم این که وقتی مردان تنها خود را شایسته فیلسوف و محقق بودن بدانند، بالاخره نقصی در کار وجود خواهد آمد. دیدگاه ارسطو در بارهٔ زن متأسفانه در تمامی دورهٔ قرون اوسطی تأیید شد و نظر افلاطون به دست فراموشی سپرده شد. نظر ارسطو در کلیسا رواج پر دامنه یافت.


title: فلسفه دوران باستان

text: «محققین غرب به اغراق رقم آثارش را بین ۴۰۰ تا ۱۰۰۰ جلد کتاب حدس می‌زنند. یکی از دوستداران او حتی مدعی است که تعداد جملات بیان شده او به حدود نیم میلیون می‌رسد. آثار بجا مانده از ارسطو در زمینه: منطق، طبیعت شناسی، متافیزیک، نویسندگی، سیاست، سخنرانی، اخلاق و جانورشناسی هستند. او تأثیر دورانسازی روی تعریف و تغییر علومی مانند: گیاهشناسی، جانورشناسی، منطق، ریاضیات، و سیاست گذاشت. ارسطو از اولین دانشمندانی بود که بین علوم گوناگون زمان خود فرقی قایل شد. او در کتاب سیاست، انسان را موجودی اجتماعی معرفی می‌نماید، گرچه او بین انسان‌ها فرقهای طبیعی قایل است و از برده داری و خواجه کردن خادمین دفاع می‌کند. درکتاب متافیزیک، او به بررسی رابطه بین ماده و فرم اشیا می‌پردازد. در اینجاست که واژه متافیزیک یا مافوق طبیعت او مارا بیاد واژه باطن اشیا می‌اندازد. آثار ارسطو در طول سده‌های میانه، نرم و اصلی برای مکتب مدرسین یا اسکولاستیک گردید. او روی جریانهای فلسفی ایده‌آلیستی و ماتریالیستی قرون وسطی تأثیری به جای ماندنی گذاشت. سیستم فکری او از قرن پنجم میلادی تاکنون در اروپا با مسیحیت درهم آمیخت وبا کمک مکتب مدرسین اسکولاستیک پایه فلسفه رسمی مسیحیت شده. ارسطو از نظر کیفی، طبیعت را درحال یک پروسه تکامل می‌بیند و آغاز هر حرکت را به دلیل نیروی الهی حدس می‌زند، گرچه نیروی آغازین مورد نظر او با خالق اذلی در دین مسیحیت با هم شباهتی ندارند. متفکرین رومی و فیلسوفان مسلمان، فلسفه ارسطو را به اروپا در سده‌های میانه رساندند. او علم و فلسفه کشورهای مسلمان و عرب را قرنهاست که تحت تأثیر خود قرار داده. گروه دیگر ارسطو را جاده صاف کن الهیات و ایده‌آلیسم مسیحی در میدان تاریخ می‌دانند. مارتین لوتر، اصلاحگر پروتستان به تحقیر، ارسطو را شاعر قصه گو و فیلسوف افکار زنگزده نامید.»


title: فلسفه دوران باستان

text: در سالی که(۳۲۲ پیش از میلاد) ارسطو در گذشت، یونان در آن سال‌ها و ایام قدرتی بزرگی در دنیا بود و این قدرت بیشتر به خاطر لشکر کشی‌های پردامنه و فتوحات گستردهٔ اسکندر مقدونی(۳۵۶ تا۳۲۳ ق. م) بود. اسکندر پادشاه مقدونیه بود. ارسطو هم از اهالی مقدونیه به‌شمار می‌رفت و حتی مدتی هم به تعلیم اسکندر پرداخت. اسکند توانست از مصر وایران گرفته تا آریانا یا افغانستان امروز و هند لشکر کرده و تمامی این سرزمین‌ها را زیر سلطهٔ خود درآورده و تمدن یونانی در آن ساحات گسترش و جاری سازد. به این ترتیب دورهٔ جدیدی از تاریخ بشر آغاز شد. جامعه‌ای بین‌المللی به وجود آمد که فرهنگ و زبان یونانی در آن نقش تعیین‌کننده‌ای داشت. این دورهٔ از تاریخ که حدود سه صد سال طول کشید، معمولاً دروهٔ هلنیسم نامیده می‌شود. منظور از هلنیسم فرهنگ غالب یونانی است که بر چهار امپراطوری بزرگ هلنی، یعنی مقدونی، سوریه، مصر و آریانا آن زمان حاکمیت داشت. حدود سال ۵۰ قبل از میلاد امپراتوری روم حاکمیت سیاسی و نظامی را در اختیار گرفت. از آن پس، این قدرت جدید تمامی امپراتوری‌های هلنی را زیر سلطهٔ خود گرفت و زبان لاتین و فرهنگ رومی از اسپانیا تا اعماق آسیا گسترش یافت؛ و به این ترتیب دوره استیلای روم آغاز شد. این همان دوره‌ای است که به دورهٔ متاخر باستان معروف است. در اینجا باید به نکته‌ای توجه داشته باشیم؛ قبل از این که رومیان جهان هلنی را به زیر سلطهٔ خود درآورند، روم یکی از ایالات زیر نفوذ فرهنگ و طبعاً فلسفهٔ یونانی نقش مهم خود را حفظ کرد و حیات خود ادامه داد. هلنیسم با ازمیان رفتن مرزهای کشورها و فرهنگ‌های مختلف رشد کرد. پیش از این دوره، یونانیان، رومیان، مصریان، بابلیان، آشوریان، آریاییان (شامل ایران و افغانستان امروزی و قسمت‌های شمال دریای آمو) باورهای خاص مذهبی خود را داشتند و خدایان خود را می‌پرستیدند، ولی در این دوره فرهنگ‌های مختلف در هم آمیختند و مجموعه‌ای از اعتقادات دینی، فلسفی و علمی آن زمان در کنار هم قرار گرفتند. عقاید یونانی در سرتاسر منطقهٔ زیر نفوذ یونانی‌ها گسترش یافت. آهسته، آهسته میادین جنگ به بازارهای تجاری مبدل شد. در پهلوی تبادل اموال و اجناس، تبادل افکار هم به قوت جریان یافت. از سوی دیگر عقاید و آرای سرزمین‌های دیگر هم به مناطق مختلف دنیا راه پیدا و نفوذ کرد. در تمامی حوزهٔ مدیترانه خدایان شرقی نیز پرستیده می‌شدند و ادیانی به وجود آمدند که خدایان و عقاید مذهبی شان از فرهنگ‌های کهن وام گرفته شده بود و به این ترتیب آمیزه‌ای از ادیان یا اختلاط دینی پدید آمد. پیش از این دوره مردم خود را وابسته به ملت و ولایت خود می‌دانستند. پس از فروریختن مرز کشورها و تبادل آزادانهٔ افکار، بسیاری از مردم نسبت به جهان بینی‌های خود مردد شدند. مشخصه بارز این دوره را می‌توان تردیدهای مذهبی، گسستگی فرهنگی و بدبینی دانست. در حقیقت فلسفه هلنیسم چیز تازه‌ای نبود. در این دورهٔ ما شاهد کدام سقراط، افلاطون یا ارسطوی جدیدی نیستیم، بلکه دیدگاه‌های این سه فیلسوف بزرگ آتن، اساس، الگو و منشأیی برای چندین جریان فلسفی متفاوت از یکدیگر شد. در دورهٔ هلنیسم علم نیز تحت تأثیر آمیزش فرهنگ‌های مختلف قرارگرفت. شهر اسکندریه در مصر نقش مهمی در تبادل افکار میان شرق و غرب ایفا می‌کرد. در حالی که آتن با مکاتب فلسفی به جا مانده از سقراط و افلاطون و ارسطو هم چنان مرکز فلسفه به‌شمار می‌رفت، اسکندریه هم مرکز علم شد. این شهر با کتابخانهٔ بزرگش کانون مطالعات ریاضی، نجوم، زیست‌شناسی و طب شده بود. امروز نیز همانند آن روزگاران آمیزه‌ای از دین، فلسفه و دانش قدیم و جدید زمینه‌ای برای طرح جهان بینی‌های جدید است. بخش بزرگ این «شناخت جدید» در اصل تفکرات قدیمی اند که ریشه در دورهٔ هلنیسم و قبل از آن داشت که توسط سقراط، افلاطون، ارسطو و فلاسفه قبل از آن‌ها مطرح شده بود. وجه مشترک همه فیلسوفان این عصر یافتن پاسخی برای این پرسش مهم بود که زندگی و مرگ برای انسان کدام است؟ به همین خاطر اخلاق مهم‌ترین بخش فلسفه این دورهٔ یا مهم‌ترین موضوع مورد توجه فیلسوفان این جامعهٔ بین‌المللی به حساب می‌آمد. پرسش اصلی این بود که خوشبختی واقعی در چیست و چگونه به دست می‌آید؟


title: فلسفه دوران باستان

text: برای یافتن پاسخ به آن دو پرسش مهم حد اقل چهار مکتب فلسفی در این دوره مشخصت و برجسته تر از دیگران وارد معرکه شده بودند: کلبیان، رواقیون، اپیکوریان و نو افلاطونیان.


title: فلسفه دوران باستان

text: ۱- کلبیان: در حقیقت یک کردار سقراط باعث زایش این روش فلسفی شده‌است. بدین قرار که روزی سقراط در مقابل دوکانی ایستاد و به اجناس درون آن خیره شد و سپس گفت: «نگاه کنید، آتنی‌ها برای زندگی شان به چه چیزهایی نیاز دارند!» منظور سقراط از این بیان چه بود؟ در واقع سقراط می‌خواست به دیگران تفهیم کند که او به این چیزها احتیاجی ندارد. این بیان و رفتار سقراط مبنای فلسفهٔ کلبی قرار گرفت. این فلسفه در حدود سال ۴۰۰ ق. م در آتن به وجود آمد و بنیان‌گذارش شخصی به نام آنتیستنس (Antisthenes) بود که از شاگردان سقراط به‌شمار می‌رفت. کلبیان معتقد بودند که خوشبختی واقعی در ظواهری فریبنده چون تجملات، قدرت سیاسی یا سلامت نهفته نیست. این خوشبختی زمانی به دست می‌آید که انسان خود را از قید و بند تمامی آنچه اتفاقی و گذرا است رها سازد. چون خوشبختی واقعی وابسته به پدیده‌های موقتی و بی‌ثبات نیست، ممکن است برای همه وجود داشته باشد. خوشبختی واقعی وقتی به دست بیاید، دیگر از دست نمی‌رود. معروف‌ترین کلبی دیوجانس(Diogens) نام داشت. او یکی از شاگردان آنتیستنس بود. گفته‌اند که او لباس پاره‌ای به تن می‌کرد، عصایی به دست می‌گرفت، توبره‌ای بر دوش داشت و در بشکه‌ای می‌خوابید. به این ترتیب گرفتن این خوشبختی از او زیاد هم ساده نبود! روزی اسکندر مقدونی به سراغ او آمد و از او خواست تا آرزویی کند و چیزی از وی بخواهد. دیوجانس از اسکندر خواسته بود که کنار برود و جلوی آفتاب را نگیرد. او از این طریق نشان داد که غنی تر و خوشبخت تر از فرمانروای بزرگ است، زیرا آنچه را می‌خواست، در اختیار داشت. کلبیان معتقد بودن که انسان نباید نگران سلامتی اش باشد و حتی درد و مرگ هم نباید انسان را نگران کند. انسان نباید نگران رنج و درد دیگران باشد. این گروه از فیلسوفان را به همین خاطر «کلبی» می‌گفتند، زیرا زندگی شان بیشتر به زندگی سگ شباهت داشت.


title: فلسفه دوران باستان

text: ۲- رواقیون: کلبیان برای فلسفهٔ رواقی که حدود سال ۳۰۰ ق. م در آتن پدید آمد، اهمیت به سزایی داشتند. بنیان‌گذار فلسفه رواقی فیلسوفی به نام زنون(Zenon)(۳۳۳ پیش از میلاد تا۲۶۲ پیش از میلاد) از اهالی قبرس بود. او پس از سانحه دریایی که به غرق شدن کشتی اش منجر شد، به آتن رفت و در آنجا سکنی گزید. زنون در زیر یک رواق برای شاگردانش صحبت می‌کرد و به همین خاطر آنان به رواقیون مشهور شدند. این دیدگاه بعدها در فرهنگ رومی اهمیت فراوانی یافت. رواقیون هم مانند هراکلتیوس معتقد بودند که همهٔ انسان‌ها به یک اندازه از خرد- «لوگوس» – برخوردارند (لوگوس به مفهوم رواقی آن، نه تنها خاستگاه همه چیز، بلکه بنیاد قانونمندی رویدادهاست. در یک قانونمندی عمومی، نه تنها اشیاء، بلکه شناسندهٔ آن‌ها نیز مستتر است. به این ترتیب، ساختارهای تفکر مفهومی و واقعیت برهم منطبق‌اند؛ بنابراین، درک لوگوس به مثابه اصل یک نظم کیهانی، نه تنها کارکرد معرفت‌شناختی و متافیزیکی مهمی دارد، بلکه این آموزه فراتر از آن این امکان را نیز پدیدمی‌آورد که روندهای طبیعت هم علّی و هم غایت‌مندانه فهم شوند. آنجا که غایت‌ها تأثیرگذارند، اهدافی نیز وجود دارند که می‌بایست متحقق گردند و این به این معناست که طبیعت، مطابق درک غایت‌شناختی، نظمی هنجاری نیز به حساب می‌آید. خصلت هنجاری مفهوم رواقی طبیعت، بر شالودهٔ کارکرد آن در فلسفهٔ اخلاق استوار است که واجد خصلتی با حق طبیعی است) به اعتقاد رواقیون انسان در مقابل جهان مانند «عالم صغیر» است در مقابل «عالم کبیر» و انعکاسی است از آن. این دیدگاه سبب شد که رواقیون به نوعی حق همگانی یا به اصطلاح حق طبیعی اعتقاد بیابند. این حق طبیعی بر پایهٔ خرد انسان و کائنات استوار است و به همین خاطر در زمان و مکان تغییر نمی‌کند؛ بنابراین می‌توان گفت که رواقیون در کنار سقراط و در مقابل سوفیست‌ها قرار می‌گیرند. حق طبیعی متعلق به تمام انسان هاست و حتی شامل بردگان هم می‌شود. رواقیون معتقد بودند که قوانین حاکم بر هر کشور چیزی جز تقلید ناقص از حق طبیعی نیست. از آنجاییکه رواقیون انسان را انعکاسی از جهان می‌دانستند، بنابراین تفاوتی میان این دو قایل نبودند. آن‌ها به همین ترتیب، میان «روح» و «جسم» نیز تمایزی نمی‌دیدند، زیرا معتقد بودند که طبیعت فقط یکی است. این دیدگاه در فلسفه یگانگی نامیده می‌شود تا تقابل آن با دیدگاه افلاطون که معتقد به دوگانگی واقعیات بود، معلوم شود. رواقیون فرزندان خلف زمانه‌شان بودند، دنیا را سرمین خود می‌دانستند و به همین خاطر ذهنی بازتر از کلبیان هم عصر خود داشتند. آن‌ها به اجتماع انسان‌ها توجه می‌کردند، به سیاست اهمیت می‌داند و حتی بعضی از آن‌ها از جمله قیصر مارکو آورلیوس(Marcus Aurelius)(۱۲۱ تا ۱۸۰ م) به مقام‌های بالای کشوری رسیدند. رواقیون به ویژه سیسرون(Cicero) خطیب، فیلسوف و سیاستمدار پیرو این مکتب، سعی داشتند تا فرهنگ و فلسفهٔ یونانی را در امپراتوری روم گسترش دهند. سیسرون(۱۰۶تا ۴۳ق. م) مفهوم انسان مداری(Humanismus) را به صورت نوعی جهان بینی مطرح کرد، که هستهٔ مرکزی آن انسان بود. چند سال بعد، رواقی دیگری به نام سنکا()(۴ق. م تا ۶۵م) در نوشته‌هایش این جمله را آورد که انسان به خاطر وجود انسان هاست که آرامش می‌یابد. این عبارت شعاری شد برای مکتب انسان مداری ای که قرن‌ها بعد به وجود آمد. علاوه بر این رواقیون معتقد بودند که تمامی فرایندهای طبیعی مثلاً بیماری و مرگ تابع قوانین تغییرناپذیر طبیعت‌اند. انسان باید سرنوشت خود را بپذیرد، زیرا هیچ رویدادی تصادفی نیست. هر اتفاقی بنا به ضرورتی رُخ می‌دهد و مشکل می‌توان فهمید که ضرورت هر رویدادی چیست. انسان باید در مقابل بزرگ‌ترین خوشبختی‌هایی که نصیبش می‌شود آرام و متین باشد. این دیدگاه رواقیون بی شباهت به نظر کلبیان نیست. برای آنان هم هیچ رویدادی چه خوب و چه بد اهمیتی نداشت. حتی امروزه هم اصطلاح «آرامش رواقی» در مورد افرادی که نسبت به همه چیز بی‌توجه‌اند، به کار می‌رود.


title: فلسفه دوران باستان

text: اپیکوریان: در بحث‌های گذشته متوجه شدیم که یکی از مسایلی که سقراط در تلاش دانستن آن بود، فهم این مسئله بود که انسان چگونه می‌تواند به زندگی خوب دست یابد. همچنان ما از دیدگاهٔ روافیون و کلبیان در زمینه آگاه شدیم. رواقیون و کلبیان فرار انسان از تجملات مادی را پاسخ آن پرسش و راه رسیدن به زندگی خوب می‌دانستند. آریستیپوس(Aristippos) شاگرد دیگر سقراط برخلاف رواقیون و کلبیان، زندگی یا زندگی کردن خوب را در لذت‌های دنیوی می‌دید. به باور آریستیپوس نهایت بدی زندگی در درد و رنج نهفته‌است و نهایت خوبی زندگی در خوشی و لذت بردن از آن. فرق دیدگاه آریستیپوس با رواقیون و کلبیان در این بودکه رواقیون آرزو و تلاش داشتند تا درد و رنج را از انسان دور سازند. اما آریستیپوس به دنبال روشی در زندگی بود که بتواند درد و رنج انسان را از بین ببرد. اپیکور(Epikur)(۳۴۱تا۲۷۰ ق. م) مدرسهٔ فلسفه‌ای به نام خود در حدود سال ۳۰۰ ق. م. در آتن تأسیس کرد. او دیدگاه آریستیپوس را گسترش داده و با نظریهٔ و دیدگاه اتمی دموکریتوس در هم آمیخت. «ای غریبه، اینجا به تو خوش خواهد گذشت، زیرا در اینجا خوشی والاترین نیکی هاست.» این جمله بر سر در باغی آویخته شده بود که اپیکوریان معمولاً در آن اجتماع و تبادل افکار می‌کردند. اپیکور اعتقاد داشت که در کنار هر خوشی نا خوشی و عوارضی هم وجود دارد. مثلاً شکر با همه خوبی اش، اضافه مصرف آن انسان را به مرض شکر مبتلا می‌سازد. اپیکور به دونوع خوشی باور داشت خوشی‌های کوتاه مدت و خوشی‌های دراز مدت. او می‌خواست خوشی‌های کوتاه مدت را با خوشی‌های دراز مدت و دایمی مقایسه کند. مثلاً خریدن و خوردن شیرینی و شکلات یک خوشی کوتاه مدت است، اگر برای یکسال تمام شکلات نخری و پول آن را ذخیره کرده برای خود یک بایسیکل (دوچرخه) بخری یا با آن پول سفر کنی لذت آن بیشتر و خوشی آن دراز مدت تر است. او معتقد بود که انسان بر خلاف حیوانات قادر به برنامه‌ریزی است. انسان می‌تواند برای خوشی‌هایش تصمیم بگیرد. اپیکور بر این باور تأکید داشت که «خوشی» الزاماً با لذت جسمانی، مثلاً خوردن شکلات یکسان نیست. دوستی و تماشای اثر هنری هم می‌تواند به خوشی منجر شود. دیدگاه یونان باستان که عفت و اعتدال و وقار را پایهٔ زندگی خوش می‌دانست، یکی از شرایطی بود که اپیکور برای زندگی خوش در نظر می‌گرفت. او معتقد بود برای بدست آوردن آرامش روحی و غلبه بر درد و رنج، انسان باید جلو تمایلات جسمانی و نفسانی را درست داشته باشد. ما قبلاً گفتیم که دموکرایتوس معتقد بود که زندگی پس از مرگ وجود ندارد، زیرا با مردن انسان، اتم‌های روح از هم گسسته می‌شوند. اپیکور برای مقابله با مذهب و خرافات از دیدگاه اتمی دموکرایتوس استفاده می‌کرد. او معتقد بود که برای دستیابی به زندگی خوب باید ترس از مرگ را کنار گذاشت. اپیکور می‌گفت که «چرا باید از مرگ هراسید؟ تا وقتی ما وجود داریم، مرگ وجود ندارد و وقتی مرگ به سراغمان بیاید دیگر ما وجود نخواهیم داشت.»


title: فلسفه دوران باستان

text: فلسفه متافیزیک اپیکور که در واقع مقدمه‌ای برای اثبات وجود اتم‌ها و خلأ می‌باشد از دو نقطه زیر شروع می‌شود: "به نظر اپیکور مسئول ذهن و روان و فکر آدمی (mind) اندامی در بدن (brain) اوست و طبیعتاً امری است کاملاً مادی و قابل توجیه با نظریه اتمی که مسلماً مرگ و نابودی هم دارد. اپیکور در شناخت شناسی کاملاً تجربه گرا و غیرشک گراست. او معتقد است که تمام اطلاعات و معلومات ما از طریق حواس به دست می‌آیند و در صورت استفاده درست، داده‌های حسی قابل اعتماد می‌باشند. به نظر او ذهن ما در عین حالی که فرایندی مادی است اصول و پیش فرض‌هایی برای استدلال و استنتاج هم دارد که خود اینها نتایج تجارب تکرار شده انسان است. اپیکور بر ضد شک گرایی این چنین استدلال می‌کند: اگر شخصی کاملاً شک گرا باشد هیچ تصمیمی در زندگی نمی‌تواند بگیرد و این چنین شخصی محکوم است به سکون و مرگ. اگر از کسی که معتقد است هیچ چیز را نمی‌توان شناخت سؤال کنیم که آیا او می‌داند هیچ چیز را نمی‌توان شناخت؟ او با هر پاسخی دچار تناقض بزرگی در گفتارش خواهد شد. زیرا با پاسخ منفی روشن است که اعتقاد اولیه خود را نقض کرده و درصورتی که جواب او مثبت باشد به این مطلب معترف شده‌است که جواب این سؤال را می‌داند و شناخته‌است که باز هم ناقض گزاره هیچ چیز را نمی‌توان شناخت است. اگر شخص شک گرا بگوید چیزی نمی‌تواند شناخته شود یا واقعیت را نمی‌توانیم تشخیص دهیم می‌توانیم به او چنین اعتراض کنیم که اطلاعاتش را دربارهٔ مفاهیمی نظیر دانش و واقعیت و غیره چگونه کسب کرده‌است؟ اگر کاملاً به حواس بی‌اعتماد باشیم قادر به کار بردن مفاهیمی که از طریق حواس به دست می‌آیند نیز نخواهیم بود."


title: فلسفه دوران باستان

text: اپیکور فلسفه خود را در چهار جمله خلاصه می‌کند و آن را تعلیمات چهارگانه می‌نامد: اپیکوریان برخلاف رواقیون به سیاست و اجتماع اهمیت چندان نمی‌دادند. شعار اپیکور" زندگی دور از جنجال" بود. اپیکوریان پس از اپیکور، تنها به لذت‌های نفسانی توجه کردند. شعار آنان به "دم غنیمت است!" مبدل شد. در عصر ما هم به آندسته از آدم‌ها که دم را غنیمت می‌شمارند، "اپیکوری" می‌گویند.


title: فلسفه دوران باستان

text: نو افلاطونیان: دیدگاه‌های رواقیون، کلبیان و اپیکوریان بر بنیاد نظرات سقراط بنا یافته بود؛ و حتی به نظریات، باورها و دیدگاه‌های دموکرایتوس و هراکلیتوس هم مراجعه و پیوند داشتند؛ ولی در این میان مهم‌ترین جریان تفکر فلسفی با پیروی از دیدگاه‌های افلاطون به وجود آمد. این جریان فلسفی را به همین دلیل نو افلاطونی می‌نامند. فلوطین(Plotin) (ح. ۲۰۵تا۲۷۰م) مهم‌ترین فیلسوف نوافلاطونی است. او در اسکندریه شهری که قرن‌های متمادی محل تلاقی و برخورد فلسفهٔ یونانی و عرفان شرقی بود، به تحصیل فلسفه پرداخته و سپس به روم رفت. فلوطین دیدگاهی با خود به روم برد که به رقیبی جدی برای آنچه امروزه مسیحیت نامیده می‌شود، مبدل ش۶د؛ البته دیدگاه نوافلاطونی بر مسیحیت تأثیر فراوانی گذاشته‌است. فلسفه نو افلاطون در عین اختلافات بنیادی که با فلسفه باستان دارد، یک سری شباهت هائی هم با آن دارد که از آن جمله می‌تواند به شباهت زیر اشاره نمود و آن این است که فلوطین فلسفه خود را به زبان یونانی می‌نویسد و برای تشریح آن از مفاهیم و اصطلاحات یونانی استفاده می‌کند برخلاف فلسفه مسیحی که در عین حال که از مفاهیم یونانی سود می‌جوید، مفاهیم دیگری را نیز به میان می‌آورد که هیچگونه شباهتی با مفاهیم فلسفی یونانی ندارد. علاوه براین، فلسفه فلوطین متکی به عقل و استدلال است و تعبد وایمان و معتقدات جزمی و استناد به مقام مافوق عقل در آن راه ندارد. در حالی که فلسفه مسیحی نمی‌تواند از آن چشم بپوشد. فلوطین توانست در زمانی که فلسفه افلاطونی بخاطر ناتوانی اصحاب آکادمی از راه اصلی خود منحرف گردید، و سیمای حقیقی آن از یادها زدوده می‌شد، با مایه‌گیری از مفاهیم و مقولات فلسفه افلاطون، آن را دو باره در اذهان زنده کند و به صورت نظامی فراگیر، یکی از مهم‌ترین و اثر بخشترین نظام فکری جهان، درآورد و همة مکتب‌های دیگر را در حاشیه براند و لا اقل چهار صد سال بر آسمان علم و تمدن سایه گستر سازد بگونه‌ای که قرن‌ها در غرب و تا هنوز در جهان شرق، نتوانند آن را از فلسفه افلاطون تمیز دهند. نظریه مُثُل افلاطون به تمایز میان جهان مُثُل و جهان محسوسات معتقد بود و بین روح و جسم هم تفاوتی قطعی قایل می‌شد. یعنی انسان موجود دو بعدی یا انسان وجود دوگانه داشت: جسم و روح


title: فلسفه دوران باستان

text: جسم که به باور افلاطون بخشی از وجود انسان را تشکیل می‌داد که از خاک ساخته شده بود؛ درست مانند مابقی آنچه به جهان محسوسات مربوط می‌شد؛ و بخشی دیگر از وجود انسان را روح فنا ناپذیر تشکیل می‌داد. این دیدگاه پیش از افلاطون نیز در یونان مورد قبول بسیاری از مردم بود. فلوطین با نظری شبیه به این دیدگاه که در آسیا متداول بود، آشنایی کامل داشت. فلوطین به دو قطبی بودن جهان اعتقاد داشت. به باور او در یک قطب نور خدایی قرار دارد. او آن را "احد" می‌نامد، البته بعضی اوقات در این مورد از اصطلاح خدا هم استفاده می‌کند. در قطب دیگر تاریکی مطلق چیره است و نور "احد" به آن نمی‌تابد. به اعتقاد فلوطین در آن تاریکی چیزی وجود ندارد. در آنجا فقط فقدان نور است و بس. به اعتقاد فلوطین نوری که از "احد" به تاریکی می‌تابد، همان روح است، در حالی که ماده تاریکی است و وجود واقعی ندارد. هر صورتی در طبیعت دارای انعکاسی خفیف از نور "احد "است. فلوطین ادعا می‌کرد چند بار در طول زندگی اش احساس کرده که روحش با خداوند در هم آمیخته‌است. معمولاً این دیدگاه را عرفان می‌نامند.


title: فلسفه دوران باستان

text: زنان و مردان فیلسوف دوره باستان


title: نخود (ابهام‌زدایی)

text: نخود ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:


title: باستان‌گرایی در ایران

text: باستان‌گرایی در ایران ، پدیده‌ای است که از اواخر دوران قاجار در عرصهٔ فرهنگی، اجتماع و سیاست جامعهٔ ایرانی پدیدار گشته است. نگرش باستان‌گرایی در پی آن است که فضای مربوط به زمان گذشته را بازآفرینی کند و یک ایدئولوژی جدید بسازد.


title: باستان‌گرایی در ایران

text: برخی باستان‌گرایی را «از مؤلفه‌های جدید برای نوسازی ایران» به حساب می‌آورند که «در پی آن است تا با احیاء و تجدید حیات سنت‌ها و عقاید کهن و باستانی، نظم جدیدی را در تفکر اجتماعی، فرهنگی و سیاسی بازتولید نماید و زیرساخت‌های فرهنگی و اجتماعی نوین را بر پایهٔ سنت‌های کهن بنا نهد»


title: باستان‌گرایی در ایران

text: به عقیدهٔ بیگدلو، مهم‌ترین اهداف باستان‌گرایی را می‌توان به شرح زیر دانست:


title: باستان‌گرایی در ایران

text: از الگوهای باستان‌گرایی ایرانی میتوان به فرهنگ آریایی، آیین زرتشتی ایران، معماری هخامنشی شامل تخت جمشید، آرامگاه کوروش بزرگ ،نقش رستم و کعبه زرتشت ، همچنین نامگزاری فرزندان به نام های اساطیر شاهنامه فردوسی اشاره کرد.


title: شهلا شرکت

text: شهلا شرکت (زادهٔ سال ۱۳۳۵ در اصفهان) روزنامه‌نگار و فعال فمینیست ایرانی و مدیر مسئول و صاحب امتیاز نشریه "زنان امروز" و "ماهنامه زنان" است.


title: شهلا شرکت

text: او در رشتهٔ روانشناسی بالینی از دانشگاه تهران مدرک کارشناسی داشته و در رشتهٔ مطالعات زنان از دانشگاه علامه طباطبائی کارشناسی ارشد گرفته‌است.


title: شهلا شرکت

text: خانم شرکت روزنامه‌نگاری را با مجلهٔ "اطلاعات بانوان" آغاز کرد و سپس سردبیری هفته‌نامهٔ "زن روز" را به عهده گرفت. او که ۱۰ سال سردبیر و مدیر مسئول "زن روز" بود تغییرات مهمی در آن داده و آن را از نظر حرفه‌ای به سطح بالاتری برد ولی بعد از ۱۰ سال کار به دلیل تأکیدی که روی مسائل فمینیستی و مسائل جامعهٔ مدرن داشت از مجلهٔ "زن روز" اخراج شد. سپس بلافاصله در بهمن سال ۱۳۷۰ شروع به انتشار "ماهنامه زنان" کرد. به گفتهٔ خود وی، مجلهٔ "زن روز" گروه مخاطب وسیعی داشت ولی "ماهنامه زنان" برای مخاطبان خاص‌تری بود.


title: لوئی دوفونس

text: لوئی دوفونس (به فرانسه: Louis de Funès) هنرپیشه و کمدین فرانسوی اسپانیایی تبار بود .


title: لوئی دوفونس

text: او در ۳۱ ژوئیه ۱۹۱۴ میلادی متولد شد وی در سال ۱۹۷۳ دچار حمله قلبی شد و ده سال بعد در ۲۷ ژانویه ۱۹۸۳ درگذشت.


title: لوئی دوفونس

text: دوفونس در طول حیات خود در بیش از یکصد فیلم سینمایی و مجموعه تلویزیونی شرکت کرد که از این نظر یک هنرپیشه پرکار به‌شمار می‌آید .


title: لوئی دوفونس

text: نام‌هایی که در زیر می‌آید نام‌هایی است برای نمایش در ایران انتخاب شده‌است و ممکن است با نام‌های اصلی متفاوت باشند.


title: لوئی دوفونس

text: عمده آثار او را در ایران عزت الله مقبلی دوبله کرده‌است که پس از درگذشت او اصغر افضلی گویندگی و مدیریت دوبلاژ برخی از آثار او را بعهده داشته‌است.


title: کلمبوس (آزمایشگاه فضایی)

text: آزمایشگاه فضایی کلمبوس یک آزمایشگاه علمی و بخشی از ایستگاه فضایی بین‌المللی است که توسط سازمان فضایی اروپا ساخته شده‌است. کلمبوس عمده‌ترین همکاری این سازمان در پروژه ایستگاه فضایی بین‌المللی تاکنون محسوب می‌شود. این آزمایشگاه فضایی به شکل استوانه‌ای به قطر ۴ و نیم متر است و فضای داخلی آن با گنجایش ۷۵ متر مکعب از انعطاف زیادی برای نصب ابزارهای گوناگون پژوهشی برخوردار است.


title: کلمبوس (آزمایشگاه فضایی)

text: علاوه بر محیط درون آزمایشگاه، از محوطه بیرونی کلمبوس نیز برای پژوهش‌های علمی استفاده می‌شود.


title: کلمبوس (آزمایشگاه فضایی)

text: آزمایشگاه فضایی کلمبوس در روز پنجشنبه ۱۸ بهمن ۱۳۸۶ برابر ۷ فوریه ۲۰۰۸ میلادی توسط شاتل آتلانتیس طی مأموریت STS-122 به مدار زمین منتقل شد. پس از دو روز، فضاپیمای آتلانتیس در ۲۰ بهمن (۹ فوریه) در ساعت ۱۸:۴۰ دقیقه به وقت گرینویچ به ایستگاه فضایی بین‌المللی متصل شد. در این مأموریت، هانس شلگل و لئوپولد ایهارتس - فضانوردان سازمان فضایی اروپا - شرکت دارند. از جمله وظایف آن‌ها انجام پیاده‌روی فضایی و شرکت در عملیات اتصال کلمبوس به ایستگاه فضایی بین‌المللی است.


title: کلمبوس (آزمایشگاه فضایی)

text: در روز دوشنبه ۱۱ فوریه، لئوپولد ایهارتس بوسیله بازوی روباتیک اروپایی، کلمبوس را از محفظه بار آتلانتیس خارج کرد و در محل نصب در جوار ایستگاه بین‌المللی فضایی قرار داد. پس از آن رکس والهایم و استنلی لاو طی یک راهپیمایی فضایی، آزمایشگاه را به‌طور کامل نصب کردند.


title: کلمبوس (آزمایشگاه فضایی)

text: یک روز بعد در ۱۲ فوریه، دریچه اصلی کلمبوس به ایستگاه فضایی باز شد، و لئوپولد ایهارتس به عنوان نخستین نفر وارد آزمایشگاه شد. از آنجاییکه احتمال داده می‌شد بخاطر تکان‌های شدید در زمان پرواز فضایی، فطعاتی از جای خود جدا و در فضا معلق شده باشند، وی محض احتیاط صورت و چشمان خود را با ماسک و عینک محافظت‌کننده پوشاند.


title: کلمبوس (آزمایشگاه فضایی)

text: پرتاب کلمبوس ابتدا برای روز ۹ دسامبر ۲۰۰۷ پیش‌بینی شده بود اما بروز نقص فنی در شاتل آتلانتیس پرواز را تا فوریه ۲۰۰۸ به تاخیر انداخت. فضاپیمای آتلانتیس روز چهارشنبه ۲۰ فوریه به زمین بازگشت.


title: کلمبوس (آزمایشگاه فضایی)

text: عمر عملیاتی این آزمایشگاه ۱۰ سال برآورد شده‌است. در طی این مدت، پژوهشگران روی زمین با همکاری سرنشینان ایستگاه فضایی بین‌المللی خواهند توانست هزاران آزمایش مختلف را در زمینه‌هایی مانند دانش زیست‌شناسی، دانش مواد، فیزیک مایعات در شرایط بی‌وزنی انجام دهند.


title: کلمبوس (آزمایشگاه فضایی)

text: برای صرفه‌جویی در هزینه‌ها و افزایش اطمینان کار، طراحی سازه و سیستم‌های پشتیبانی حیات کلمبوس از MPLM (بخش پشتیبانی چندمنظوره) سازمان فضایی ایتالیا اقتباس شده‌است.


title: کلمبوس (آزمایشگاه فضایی)

text: آزمایشگاه فضایی کلمبوس فضای کافی برای نصب ده قفسه تجهیزات با استاندارد بین‌المللی (ISPR) است. هشت قفسه در دیواره‌ها و دوتای آن‌ها در سقف آزمایشگاه قرار دارد. از این مجموعه، پنج قفسه متعلق به سازمان فضایی اروپا و پنج قفسه دیگر در اختیار ناسا است.


title: کلمبوس (آزمایشگاه فضایی)

text: هرکدام از این قفسه‌ها تقریباً به بزرگی یک اتاقک تلفن هستند، و قابلیت پشتیبانی یک آزمایشگاه مستقل به همراه تمام تجهیزات آن را دارا می‌باشند. این تجهیزات شامل واحدهای نیرودهنده، خنک کننده، و سیستم‌های ارتباط داده‌ای و ویدئویی به پژوهشگران مستقر در زمین است.


title: کلمبوس (آزمایشگاه فضایی)

text: سازمان فضایی اروپا گونه‌های مختلفی از قفسه‌های آزمایشی را برای کلمبوس طراحی و آماده کرده‌است. همه این گونه‌ها طوری طراحی شده‌اند که پژوهشگران اروپایی بتوانند از حداقل فضا برای انجام بیشترین آزمایش‌ها در محیط بی‌وزنی بهره‌برداری کنند.


title: کلمبوس (آزمایشگاه فضایی)

text: در زمان پرتاب به فضا، پنج قفسه آزمایشگاهی در کلمبوس نصب شده بوده‌است:


title: کلمبوس (آزمایشگاه فضایی)

text: در ورای محیط کنترل‌شده و مطبوع درون آزمایشگاه، از بخش بیرونی کلمبوس هم استفاده پژوهشی به عمل می‌آید. بخش بیرونی آزمایشگاه در خلاء فضا قرار دارد و دارای چهار نقطه برای اتصال ابزار و ادوات آزمایشی و پژوهشی است. حداکثر وزن مجموعه ابزارآلاتی که می‌توانند در بیرون آزمایشگاه نصب شوند ۲۲۷ کیلوگرم است.


title: کلمبوس (آزمایشگاه فضایی)

text: از جمله پژوهش‌هایی که قرار است در محیط بیرون کلمبوس انجام شود می‌توان به آزمایش زندگی باکتری‌ها روی شهاب سنگ مصنوعی در محیط فضا اشاره کرد. ضمناً با نصب دوربین‌های ویژه روی بخش بیرونی کلمبوس می‌توان پدیده‌های مختلفی مانند فعالیت‌های آتشفشانی روی سطح زمین را بررسی کرد.


title: کلمبوس (آزمایشگاه فضایی)

text: بلافاصله پس از اتصال آزمایشگاه کلمبوس به ایستگاه فضایی بین‌المللی، دو محموله پژوهشی روی بخش بیرونی آن نصب می‌شود:


title: کلمبوس (آزمایشگاه فضایی)

text: از میان آزمایش‌هایی که سازمان فضایی اروپا برای بخش بیرونی کلمبوس در نظر گرفته می‌توان به نصب ساعت اتمی بسیار دقیقی در فضا (ACES) اشاره کرد.


title: کلمبوس (آزمایشگاه فضایی)

text: مرکز کنترل کلمبوس روی زمین مکمل آزمایشگاه فضایی کلمبوس در مدار زمین است. پژوهشگران در سراسر اروپا می‌توانند از طریق یکی از مراکز تخصصی و حتی از دفتر کارشان آزمایش‌های مورد نظر خود را در کلمبوس ساماندهی کنند. تمامی ارتباطات با کلمبوس - چه از طرف پژوهشگران چه توسط همکاران سازمان فضایی اروپا در ناسا - از طریق مرکز کنترل کلمبوس در آلمان انجام می‌شود.


title: کلمبوس (آزمایشگاه فضایی)

text: سازه این آزمایشگاه استوانه‌ای شکل است و بخش‌های مخروطی شکلی در هر دو انتهای استوانه قرار دارند. بخش مخروطی که به سمت ایستگاه فضایی قرار دارد شامل سخت‌افزارهای اتصال به ایستگاه و درب عبور سرنشینان است. از بخش مخروطی دیگر برای جاسازی کامپیوترهای آزمایشگاه استفاده می‌شود. شکل و ابعاد آزمایشگاه برای این طراحی شده که بتوان آن را برای انتقال به مدار زمین در بخش باری فضاپیمای شاتل حمل کرد.


title: کلمبوس (آزمایشگاه فضایی)

text: برخی ویژگی‌های کلمبوس عبارتند از:


title: دیتر هالروردن

text: دیتِر هالِ‍روُردن، معروف به دیدی (زادهٔ ۵ سپتامبر ۱۹۳۵) هنرپیشه، کمدین و خواننده آلمانی است.


title: دیتر هالروردن

text: هالروردن، که متولد آلمان شرقی است، در سال ۱۹۵۸، بعد از آنکه با رژیم کمونیستِ حاکم بر آن کشور مشکل پیدا کرد، از آنجا گریخت.


title: دیتر هالروردن

text: در تابستان سال ۲۰۱۵، همزمان با هشتادمین سالگرد تولدش، ویدئو کلیپی همراه با آواز خود در فضای مجازی منتشر کرد و اعلام کرد که ۱۰۰ درصدِ درآمد فروش آلبومش را به پناه‌جویان اختصاص خواهد داد.


title: دیتر هالروردن

text: در سال ۲۰۱۴، هالروردن برای بازی در فیلم "آخرین مسابقه او" موفق به کسب جایزهٔ بهترین بازیگر مرد کشور آلمان شد.


title: دیتر هالروردن

text: نام‌هایی که در زیر می‌آیند، نام‌هایی هستند که برای نمایش در ایران انتخاب شده‌اند و ممکن است با نام‌های اصلی متفاوت باشند. دوبلهٔ تمامی فیلم‌های دیدی که در ایران پخش شده، با صدای حسین عرفانی انجام گرفته‌است.


title: مالاگا (استان)

text: مالاگا (به اسپانیایی: Málaga) استانی در ساحل جنوبی اسپانیا، در جنوب بخش خودمختار اندلس است.


title: مالاگا (استان)

text: این استان هم‌مرز با دریای مدیترانه از جنوب و استان‌های کادیس، سبیا، استان کوردوبا، گرانادا است.


title: مالاگا (استان)

text: مرکز استان شهر مالاگا است.


title: مالاگا (استان)

text: جمعیت این استان ۱٬۳۳۰٬۰۱۰ نفر است (۲۰۰۲) که از این میان دو پنجم در شهر مالاگا ساکن هستند. مساحت استان ۷٬۳۰۸ کیلومتر مربع است و ۱۰۰ دهستان دارد.


title: مالاگا (استان)

text: بزرگترین صنعت استان گردشگری ساحلی است که هر سال میلیون‌ها گردشگر را از اروپا به خود می‌کشاند.


title: گویش هزارگی

text: هزارگی () گویشی از زبان فارسی دری است که در افغانستان بیشتر مردمان هزاره به آن صحبت می‌کنند.


title: گویش هزارگی

text: تعدادی واژه‌های ترکی، مغولی و اوستایی در این گویش موجود است. گویش هزارگی برخی از ویژگی‌های دستوری سدهٔ چهارم و پنجم هجری، را در خود حفظ کرده‌است.


title: گویش هزارگی

text: گویش هزارگی از گونهٔ زبان فارسی غزنه و خراسان خاوری ریشه گرفته‌است. در گویش هزارگی دو حرف «د» و «ت» غلیظ نیز وجود دارد که تلفظ‌شان نزدیک به تلفظ آن حروف در زبان‌های اردو و پشتو است. بسیاری از واژه‌های اوستایی نیز در این لهجه موجود است که به گفته برخی محققان و زبان شناسان، بیش از ۲۵٪ از واژگان این لهجه ریشهٔ اوستایی دارند؛ مثلاً: هزارگی آبست-اوستایی آبستا که هردو به معنی خویشاوند است یا واژه‌های دیگری مثل: ابسو، اِنگهَ، اوته، اوثه، جُنگه، کوور، خسور، تفت، خیرتو، پیتَو، اسپی، گیرو و… برخی از زبان‌شناسان بدون تحقیق و ریشه‌یابی واژه‌ها به روش علمی، به نظریه‌پردازی اقدام نموده و این واژگان را غیر (فارسی، ترکی، مغولی، و عربی) دانسته‌اند.


title: گویش هزارگی

text: هزارگی یک نوع شرقی از زبان فارسی است که با گویش دری ارتباط نزدیک دارد. از نظر تاریخی به عنوان گویشی از زبان فارسی با وام‌واژه‌های زیادی از تُرکی و اندکی از مُغولی طبقه‌بندی می‌شود. این عضو شاخه ایرانی از خانواده زبان‌های هندواروپایی است و با گویش دری، یکی دیگر از انواع شرقی زبان فارسی و یکی از دو زبان اصلی در افغانستان، ارتباط نزدیکی دارد. تفاوت‌های اصلی بین دو گویش دری و هزارگی لهجه است و این که در گویش هزارگی به نسبت گویشی دری وام‌واژه‌های ترکی و مغولی بیشتر وجود دارد. علی‌رغم این تفاوت‌ها، آن‌ها از یکدیگر قابل درک هستند.


title: گویش هزارگی

text: هزارگی توسط مردم هزاره، که عمدتاً در افغانستان (بویژه در منطقه هزاره‌جات و همچنین در مناطق عمده شهری) زندگی می‌کنند، با جمعیت قابل توجهی در پاکستان (به خصوص در شهر کویته) و ایران (به ویژه مشهد)، و توسط مهاجران هزاره در شرق ازبکستان، تاجیکستان شمالی، قاره آمریکا، اروپا و استرالیا سخنور دارد.


title: گویش هزارگی

text: برخی از اقوام ترک و مغول که به مناطقی از خراسان بزرگ مهاجرت کردند و در کشور افغانستان کنونی ساکن شدند. تحت شرایط خاص اجتماعی دوران گذشته مسلمان و فارسی‌زبان گردیدند، چرا که زبان فارسی آن‌چنان همراه دین اسلام شده‌بود، که تقریباً به هر کجا که اسلام ریشه دواند، زبان فارسی نیز گسترش می‌یافت. به همین دلیل زبان فارسی وارد ایمان و گفتمان دینی نوکیشان مسلمان در سراسر آسیای جنوبی و آسیای میانه شد که برخی از مردم هزاره در حقیقت و به احتمال زیاد همان اقوام ترک و مغول هستند که به زبان فارسی سخن می‌گویند.


title: گویش هزارگی

text: پروفسور بیکن اظهار داشته‌است: وام‌واژه‌های هزارگی به هفت گروه زیر تقسیم می‌شود:هرگاه کلمه به حروف «ن» ختم شود، در این‌صورت این حروف به‌شکل بی‌قاعده جای خود را به حروف «ه» می‌دهد؛ مانند: هرگاه حروف «ه» و «ح» در اول یا وسط کلمه بیاید، حذف می‌گردد؛ مانند: دیگر ویژگی‌های آوایی گویش هزارگی، قرار زیر است:


title: گویش هزارگی

text: ۱- «ب» به «و» تبدیل می‌شود: ۲- «پ» به «ف» تبدیل می‌شود: ۳- «ف» به «و» تبدیل می‌شود: ۴- «د» به «ت» تبدیل می‌شود: ۵- «ر» به «ل» تبدیل می‌شود: ۶- «ب» به «و» تبدیل می‌شود: گویش هزارگی برای خود هزاره‌ها قابل فهم است اما باز هم بعضی مناطق واژگان و گویش خاص خودشان را دارد. پروفسور دولینگ چند نمونه از آن را ثبت کرده‌است:


title: گویش هزارگی

text: بچه‌های هزاره هم مثل دیگران از چیستان لذت می‌برند. اکثر چیستان‌های هزارگی منظوم است. مانند:


title: گویش هزارگی

text: تا خانه بالا خانهمنی‌شی بلبل می‌خانه


title: گویش هزارگی

text: برگردان


title: گویش هزارگی

text: طبقه پایین، طبقه بالامیان آن بلبل می‌خواند (جواب: زبان)


title: گویش هزارگی

text: هزاره‌ها ضرب‌المثل‌های بی‌شماری دارند. ندانستن ضرب‌المثل در جامعهٔ هزاره نوعی جهالت به‌شمار می‌رود. افراد کهن‌سال با گفتن ضرب‌المثل مخاطب خود را تحت تأثیر قرار می‌دهد. مانند:


title: گویش هزارگی

text: غم نداری، بز بخر!


title: گویش هزارگی

text: بز گرگ از گله دور!


title: گویش هزارگی

text: بچهٔ مردم از خود نموشه!


title: گویش هزارگی

text: بیشتر اشعار هزارگی به‌صورت دوبیتی و چهاربیتی است و سینه به سینه حفظ شده‌است که در این اواخر تنی چند از نویسندگان آن‌ها جمع‌آوری نمودند. در زیر چند نمونه از آن آورده شده‌است:


title: گویش هزارگی

text: عجب قومه ای قومه هزاره'که احساس خودی هرگز نداره'به‌مثل پرِ کوک تیت‌پرگ شد'به هرجایی که افتاد کد گزاره"'برگردان


title: گویش هزارگی

text: افسوس! هزاره چه ملت عجیبی است که احساس دوست‌داشتن خود را ندارد. مثل پر کبک هر جا پراکنده شد و هرجا که تقدیر نوشت خود را از همان‌جا دانست.


title: گویش هزارگی

text: به همرایت رفاقت می‌کنم من'رفیقی با صداقت می‌کنم من'ازو زحمت که در جانم تو کردی'مه استوم که طاقت می‌کنم من"'برگردان


title: گویش هزارگی

text: من همراه تو رفاقت می‌کنم و صداقت می‌باشم و مشکلاتی را که تو برایم بوجود آوردی، فقط من می‌توانم تحمل کنم.


title: گویش هزارگی

text: اَلی اسپِ سمند الغار و بولغار'جلو از نقره و تنگ از گل نار'سحرگاهی مرا به یار رسانی'تو جو بِشکو که من بوسم لب یار""'برگردان


title: گویش هزارگی

text: اسپ خاکستری رنگ عزیزم، که با یراق و زینی از گل انار مجهز شده‌ای. مرا صبح زود به معشوقم برسان. در حالیکه تو جَو می‌خوری من لب یار را ببوسم.


title: گویش هزارگی

text: فیضو خو رایی شدهخدا نگهداری مونهاسپ فیضو تاخته میهخون فیضو ریخته میهفیضو مه کشته شدهقد خاک و خون ششته شدهشباش فیضو خوی ماامیر یکک خوی ما


title: گویش هزارگی

text: فیض‌خان سفرش را آغاز کرده‌است. خداوند نگهدار او خواهد بود. اسب فیض‌خان به‌سرعت می‌آید. خون او هم قطره قطره می‌ریزد. پیکر بی‌جان او با خاک و خون آغشته شده‌است. آفرین ای فیض‌خان، تنها سردار و سرلشکرم


title: گویش هزارگی

text: ساختار دستوری «زبان هزارگی» عملاً با «لهجه پارسی کابلی» یکسان است.


title: گویش هزارگی

text: جمع‌بندی اسم‌ها در گویش هزارگی نسبت به‌زبان دری کمی فرق می‌کند. در جمع‌بستن اسم‌ها به‌جای پسوندهای «ان» و «ها» از پسوند «ا» استفاده می‌شود:


title: گویش هزارگی

text: در بعضی حالات به‌جای پسوند «ا» از پسوند «اُو» استفاده می‌شود:


title: گویش هزارگی

text: وقتی اسم به حرف «ه» ختم شود، برای جمع‌بستن از پسوند گو استفاده می‌شود:


title: گویش هزارگی

text: در اکثر حالات اسم‌ها، با تکرار جمع بسته می‌شوند، طوریکه حرف اول کلمهٔ دوم همیشه «م» است:


title: گویش هزارگی

text: نحوه تلفظ تمام ضمیرها در گویش هزارگی با زبان دری یکی است؛ اما فقط در دو مورد تمایز دارد:


title: گویش هزارگی

text: در شخص سوم مفرد، برای نسبت دادن به‌جای پسوند دری «اَش»، از پسوند «شی» استفاده می‌شود:


title: گویش هزارگی

text: در گویش هزارگی ضمیرهای اشاره زیر استفاده می‌شود:


title: گویش هزارگی

text: پسوند «واری» که در زبان دری «مانند» معنا می‌دهد، در این گویش کاربرد فراوانی دارد:


title: گویش هزارگی

text: پسوند «ک» که نیز کاربرد فراوان دارد، برای حالت تصغیری استفاده می‌شود و نشان‌دهنده دوست داشتن است:


title: اعظم طالقانی

text: اعظم طالقانی (زاده تهران – درگذشته تهران) روزنامه‌نگار، سیاست‌مدار و کنشگر حقوق زنان ایرانی بود که در دوره نخست مجلس شورای اسلامی، بعنوان نماینده تهران در مجلس حضور داشت. طالقانی، فمینیست اسلامی و از کنشگران ملی-مذهبی بود. او از سال ۱۳۶۳ تا هنگام درگذشت در سال ۱۳۹۸ دبیر کلی جامعه زنان انقلاب اسلامی را برعهده داشت. وی فرزند سید محمود طالقانی بود.


title: اعظم طالقانی

text: اعظم علائی طالقانی در سال ۱۳۲۲ در تهران زاده شد. پدرش سید محمود طالقانی، از مراجع شیعه و از کنشگران ملی-مذهبی مخالف دودمان پهلوی بود. وی در نوجوانی با مرتضی اقتصاد ازدواج کرد و با وجود داشتن ۲ فرزند، در سن ۱۷ سالگی، یک دوره مدیریت را گذراند و به آموزگاری و مدیریت مدرسه پرداخت.


title: اعظم طالقانی

text: اعظم طالقانی در دهه ۱۳۵۰ (خورشیدی) چندین‌بار توسط ساواک دستگیر و دوره‌هایی را بعنوان زندانی سیاسی، در زندان اوین و زندان قصر سپری نمود. او در شهریور سال ۱۳۵۴ همزمان با دستگیری پدرش دستگیر و به حبس ابد محکوم شد. اما پس از دو سال آزاد شد و دوباره به فعالیت سیاسی مخالف شاه پرداخت.


title: اعظم طالقانی

text: در سال ۱۳۵۰ (خورشیدی) همراه با ۲ خواهرش، یک مدرسه دوره راهنمایی به نام "بنیاد علایی" راه‌اندازی کردند. اما پس از آزادی از زندان برای مدت طولانی بی‌کار شد ولی به فکر راه‌اندازی یک سازمان مردم‌نهاد برای زنان افتاد که به راه‌اندازی جامعه زنان انقلاب اسلامی پس از انقلاب انجامید.


title: اعظم طالقانی

text: پس از آن وارد دانشگاه شد و در رشته ادبیات فارسی تحصیل کرد.


title: اعظم طالقانی

text: اعظم طالقانی پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران، جامعه زنان انقلاب اسلامی را به خواست پدرش و با آرمان آموزش زنان و حل مشکلات آنها بنیان گذاشت. سپس نماینده مجلس نخست شورای اسلامی شد و پس از آن دوباره به آموزگاری پرداخت. او از سال ۱۳۶۳ دبیر کل جامعه زنان انقلاب اسلامی نیز بود.


title: اعظم طالقانی

text: اعظم طالقانی پیرو سیاست اداره شورایی تشکیلات و سازمان‌هایی بود که خود او راه‌اندازی کرده بود. سیاست اداره شورایی در ادامه پیشنهاد اداره شورایی کشور، از سوی پدرش، آیت الله طالقانی بود.


title: اعظم طالقانی

text: اعظم طالقانی در دور اول مجلس شورای اسلامی، تلاش زیادی برای جلوگیری از تصویب قوانین ضد زن در مجلس کرد که در برخی موارد موفق شد.


title: اعظم طالقانی

text: اعظم طالقانی همچنین امتیاز انتشار مجله اصلاح‌طلب «پیام هاجر» را گرفت. این نشریه با دیدگاه منتقدانه و روشمند به نقد ساختار سیاسی حاکم و توسعه ایده‌های محمود طالقانی درباره حقوق زنان در ایران و جامعه و سیاست می‌پرداخت. پیام هاجر دردوران سال ۱۳۷۹ توقیف شد و پس از رفع توقیف در سال ۱۳۹۳ با نام «پیام ابراهیم» منتشر شد. طالقانی نخستین زنی است که خود را نامزد ریاست جمهوری در ایران کرد. او به رغم بیماری، در سال ۱۳۷۶ نامزد انتخابات ریاست‌جمهوری ایران (۱۳۷۶) شده بود. به گفته خودش:


title: اعظم طالقانی

text: او باور داشت تعبیر "رجال" در اصل ۱۱۵ قانون اساسی معادل جنس مرد نیست و شماری از متخصصان و سیاسیون در ایران نیز با وی هم دیدگاه بودند. (برابر اصل ۱۱۵ قانون اساسی ایران، نامزدهای ریاست جمهوری باید جزو «رجال» دینی و سیاسی باشند) اما شورای نگهبان با تفسیر اصل ۱۱۵ نامزدی او را رد کرد. او در سال ۱۳۸۸ نیز اعلام نامزدی کرد و گفت:


title: اعظم طالقانی

text: طالقانی در سال ۱۳۹۶ نیز خود را نامزد انتخابات ریاست‌جمهوری کرد. وی در زمان ورود به ستاد انتخابات کل کشور گفت:


title: اعظم طالقانی

text: طالقانی از آن دست از سیاستمداران ایرانی بود که آشکارا به خارج‌شدن قطار انقلاب از ریل معتقد بود. او به اداره کشور از سوی افراد نالایق و انحصارطلب اعتراض می‌کرد.


title: اعظم طالقانی

text: اعظم طالقانی که به علت آسیب مغزی، در یکی از بیمارستان‌های تهران بستری بود در شامگاه چهارشنبه ۸ آبان ۱۳۹۸ درگذشت.


title: پاپی ثنایایی

text: پاپی ثنایایی یا تاولچهٔ نیشی برجستگی گِردی است در انتهاء پیشین خط پیوستگی در استخوان کام دهان انسان و دیگر جانداران.


title: پاپی ثنایایی

text: پاپی ثنایایی در پشت دندان‌های نیش واقع شده و یکی از مرزهای درز کامی را مشخص می‌کند.


title: ثبت اختراع روش‌های کسب و کار

text: اخیراً، مدل‌های کسب و کار از طریق نوعی «مالکیت معنوی» با استفاده از «ثبت اختراع» مورد حمایت قرار می‌گیرند. درحقیقت، مدل‌های کسب وکار ( یا روش‌های کسب وکار) در محدوده ثبت اختراع قانونی قرار می‌گیرند. اخیراً تعدادی از «ثبت اختراع روش کسب و کار» مربوط به «تجارت الکترونیک» اعطا شده‌است، اما چیز جدید و بدیع به عنوان کسب وکار خیلی شفاف نیست. تعدادی ثبت اختراع برجسته تر ممکن است در دادگاه‌ها چالش ایجاد نماید.


title: ثبت اختراع روش‌های کسب و کار

text: نمونه‌هایی از این اختراعات ثبت شده در جدول زیر آمده‌است:


ثبت اختراع روش‌های کسب و کار


title: ثبت اختراع روش‌های کسب و کار

text: روش و سامانه‌ای برای یک تقاضای خرید از طریق شبکه ارتباطی (خرید با یک کلیک).


title: ثبت اختراع روش‌های کسب و کار

text: روش و سامانه امن برای ارتباط فهرستی از شماره‌های کارت اعتباری بر روی شبکه غیر امن قرار می‌گیرد.


title: ثبت اختراع روش‌های کسب و کار

text: روش امن برای ارتباط داده‌های کارت اعتباری وقتی که تقاضا در روی شبکه غیر امن قرار می‌گیرد.


title: ثبت اختراع روش‌های کسب و کار

text: روش و دستگاهی برای ساختار صف و مفسر اطلاعات نیمه ساختیافته.


title: ثبت اختراع روش‌های کسب و کار

text: روشی برای جمع‌آوری داده از فرم‌ها و جستجوها


title: ثبت اختراع روش‌های کسب و کار

text: روشی برای ایجاد جستارهای متوالی


title: ثبت اختراع روش‌های کسب و کار

text: سامانه ارجاع مشتریان مبتنی بر اینترنت (برنامه پیوسته برای شعبات)


title: ثبت اختراع روش‌های کسب و کار

text: روش و سامانه‌ای برای اداره مذاکره مرتبط با اقلام


title: ثبت اختراع روش‌های کسب و کار

text: روش و دستگاهی برای انتشار مستندات ابررسانه


title: ثبت اختراع روش‌های کسب و کار

text: فشرده سازی انتخابی فایل‌ها در شبکه


title: ثبت اختراع روش‌های کسب و کار

text: یکپارچگی بدون درز منابع اینترنتی


title: ثبت اختراع روش‌های کسب و کار

text: خط مشی، محدودیت نرخ میزگردهای روی خط


title: ثبت اختراع روش‌های کسب و کار

text: سامانه شرح حال مشتری با پردازش تصمیم گیری تحلیلی


title: ثبت اختراع روش‌های کسب و کار

text: سامانه بی‌درنگ فروشگاهی


title: ثبت اختراع روش‌های کسب و کار

text: 5,761,648 شبکه بازاریابی محاوره‌ای و پردازش با استفاده از مجوزهای الکترونیکی (توزیع کوپن‌های تخفیف بر روی وب


title: ثبت اختراع روش‌های کسب و کار

text: سامانه ممیزی حوادث


ثبت اختراع روش‌های کسب و کار


title: ثبت اختراع روش‌های کسب و کار

text: روش عرضه، هدفگیری و اندازه‌گیری تبلیغات بر روی شبکه‌ها


title: ثبت اختراع روش‌های کسب و کار

text: مدیریت و ارائه اطلاعات در یک محیط تجاری روی خط


title: ثبت اختراع روش‌های کسب و کار

text: سامانه خودکار دادوستد اطلاعات الکترونیکی


title: ثبت اختراع روش‌های کسب و کار

text: روش و دستگاهی برای اقلام اجاره‌ای


title: ثبت اختراع روش‌های کسب و کار

text: سامانه و روشی برای تأثیر در یک مکان با فهرست نتایج تولید شده در یک جستجو به وسیلهٔ موتور جستجوی شبکه کامپیوتری (پرداخت برای جستجوی مؤثر)


title: ثبت اختراع روش‌های کسب و کار

text: سامانه بنگاه عرضه شرایط فروش به خریداران


title: ثبت اختراع روش‌های کسب و کار

text: سامانه مدیریت عرضه شرایط فروش برای تماس‌های تلفنی


title: ثبت اختراع روش‌های کسب و کار

text: روش و سامانه‌ای برای بکارگیری پرسشنامه نمودار روانی در یک سامانه بازرگانی مشتری مدار


title: ثبت اختراع روش‌های کسب و کار

text: سامانه مدیریت عرضه شرایط فروش برای بلیط‌های مسابقه


title: ثبت اختراع روش‌های کسب و کار

text: سامانه مدیریت عرضه شرایط فروش برای سفر دریایی


title: ثبت اختراع روش‌های کسب و کار

text: سامانه مدیریت عرضه شرایط فروش برای چیزهای قابل گردآوری


title: ثبت اختراع روش‌های کسب و کار

text: سامانه مدیریت عرضه شرایط فروش


title: ثبت اختراع روش‌های کسب و کار

text: سامانه و روشی برای ترغیب رضایت شرایط عرضه فروش


title: ثبت اختراع روش‌های کسب و کار

text: روش و دستگاهی برای فروش بلیط‌های پرواز خطوط هوایی


title: ثبت اختراع روش‌های کسب و کار

text: روش، دستگاه و برنامه برای قیمت گذاری، فروش و انجام اختیارات برای فروش بلیط خطوط هوایی (Walker Digital)


title: ثبت اختراع روش‌های کسب و کار

text: روش و دستگاهی برای رمزنگاری سامانه شبکه تجاری برای تسهیل شرایط عرضه فروش خریدار مدار(Walker Digital)


ثبت اختراع روش‌های کسب و کار


title: ثبت اختراع روش‌های کسب و کار

text: سامانه و روشی برای فیلترکردن اطلاعات شخصی و تولید اخطار


title: ثبت اختراع روش‌های کسب و کار

text: دستگاه و روشی برای مستندات زبان علامتگذاری انتزاعی


title: ثبت اختراع روش‌های کسب و کار

text: سامانه و روش نظارت بر وب سایت از راه دور


title: ثبت اختراع روش‌های کسب و کار

text: روش و دستگاهی برای سامانه ناهمگن سرویس گیرنده-سرویس دهنده


title: ثبت اختراع روش‌های کسب و کار

text: روشی برای ارتباطات سرویس گیرنده – سرویس دهنده از طریق یک رابط کوچک


title: ثبت اختراع روش‌های کسب و کار

text: بازیابی اطلاعات از مستندات ترکیبی سلسله مراتبی


title: ثبت اختراع روش‌های کسب و کار

text: تولید صفحات پویا


title: درز کامی

text: دَرز کامی یک درز (raphe) در سق انسان و حیوانات است که از جلو تا عقب کام ادامه دارد. درز کامی از زبان کوچک در عقب آغاز می‌شود و به پاپی ثنایایی در نزدیکی دندان‌های نیش در جلو ختم می‌شود.


title: درز کامی

text: ویکی‌پدیای انگلیسی.


title: کوآن

text: کوآن (Choana) یا قیفَک نام روزنه‌ای در بخش پسین (پُشتی) بینی است.


title: کوآن

text: قیفک‌های بینی توسط استخوان خیش جدا شده‌اند.


title: کوآن

text: در جانوران تنها چارپایان دارای قیفک هستند.


title: کوآن

text: Wikipedia contributors, "Choana," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Choana&oldid=193188071 (accessed February 26, 2008).


title: زنستان

text: دوهفته‌نامه زَنـِستان نخستین مجله اینترنتی حقوق زنان به زبان فارسی بود.


title: زنستان

text: وب‌گاه زنستان از سال ۱۳۸۴ آغاز به کار کرد و ۳۳ شماره از آن منتشر شد.


title: زنستان

text: این نشریه در هر شماره به موضوعی تخصصی در حوزه حقوق زنان، حقوق کودکان و حقوق بشر می‌پرداخت.برای مثال، در فروردین ۱۳۸۵ برای نخستین بار مکمّل شروط ضمن عقد به قلم زهره ارزنی، وکیل دادگستری را منتشر کرد و چند ماه بعد نیز مکمّل شروط ضمن عقد به قلم قوه قضائیه ایران منتشر شد. همچنین فراخوان تجمع ۲۲ خرداد ۱۳۸۵ در این نشریه منتشر شد. جنبش زنان و جنبش مشروطه، خاطرات زنان از زندان، زنان کارگر، کودکان، بررسی قوانین مربوط به زنان و خانواده، مردان در جنبش زنان و … از موضوعات شماره‌های مختلف آن بود.


title: زنستان

text: این نشریه که پیش از آن ۶ بار فیلتر شده بود، در اواخر آبان ۱۳۸۶ با اخطار دادسرای اتاق اینترنت وزارت ارشاد بسته شد. دادسرای اتاق اینترنت وزارت ارشاد با احضار مسئولان شرکت‌هایی که هاست و دامین مجله اینترنتی زنستان از آنها خریداری شده بود، از آنها خواست که فضای اینترنتی فروخته شده به زنستان را مسدود کنند.


title: زنستان

text: لیلا علی‌کرمی، وکیل و حقوقدان در این مورد گفته‌است از آنجایی که این سایت بدون هیچ حکم دادگاهی بسته شده، پیگیری برای رفع توقیف از آن نیز مشکل است. «سایت زنستان سایتی بوده که اخبار را پخش می‌کرده و در آنجا هیچ مطلبی خلاف اصول شرع و قانون نوشته نمی‌شده یا اینکه در معرض مراجعه‌کنندگان سایت قرار نداشته‌است. بنابراین اصلاً ما قانونی در این خصوص نداریم که بخواهیم با استناد به آن حتا سایت را فیلتر یا مسدودش کنیم. ولی متأسفانه الان خیلی از سایتها هستند که با این مشکل مواجه هستند و فیلترینگ خیلی قوی هست در ایران و بنابراین این کار اصلاً پایه قانونی ندارد».


title: گیجگاه

text: گیجگاه یا شَقیقه به قسمت‌های کناری سر در عقب چشم‌ها گفته می‌شود. وجه تسمیه آن است که ضربت به شقیقه آدم را گیج می‌کند. گیجگاه گودی دو پهلوی پیشانی است که به گوش متصل است.


title: گیجگاه

text: گیجگاه جمجمه و صورت که در طرفین کاسه سر در پایین ناحیه پشت سری پیشانی قرار دارد. حدود این ناحیه در بالا خط منحنی گیجگاهی فوقانی و در طرف جلو زایده کاسه چشمی خارجی و کنار خلفی فوقانی استخوان گونه و در پایین قوس گونه است.


title: گیجگاه

text: استخوان زیر گیجگاه استخوان گیجگاهی نام دارد.


title: چانه

text: در کالبدشناسی انسان، به پایین‌ترین بخش صورت، چانه گفته می‌شود.


title: چانه

text: تورفتگی میان چانه، زَنَخ نام دارد و در ادبیات به چانه زنخدان نیز گفته می‌شود.


title: چانه

text: چانه دو قسمت آرواره زیرین را به هم چسبانده و نگه می‌دارد. بر روی چانه مردان ریش می‌روید.


title: راتاتویی (فیلم)

text: راتاتویی که در ایران با عنوان موش سرآشپز دوبله شده‌است، انیمیشنی برنده جایزه اسکار و جایزه گلدن گلوب است که توسط شرکت پیکسار در سال ۲۰۰۷ میلادی تولید و توسط شرکت والت دیزنی توزیع شده‌است.


title: راتاتویی (فیلم)

text: این انیمیشن داستان رمی (Rémy) است. موشی که در پاریس زندگی می‌کند و می‌خواهد یک سرآشپز شود، ولی به خاطر نارضایتی خانواده‌اش و تعصب آدم‌ها ناگزیر است کارهای دیگری انجام دهد.


title: راتاتویی (فیلم)

text: این هشتمین فیلمی است که پیکسار تولید کرده‌است. کارگردان این فیلم برد برد است.


title: راتاتویی (فیلم)

text: راتاتویی نام یک خوراک روستایی فرانسوی است.


title: راتاتویی (فیلم)

text: Wikipedia contributors, "Ratatouille (film)," Wikipedia, The Free Encyclopedia, English Wikipedia (accessed February 8, 2008).


title: استان اورنسه

text: اورنسه (Ourense) استانی در شمال‌غرب اسپانیا، در جنوب‌شرق بخش خودمختار گالیسیا است.


title: استان اورنسه

text: این استان هم‌مرز با استان‌های پونتودرا، لوگو، لئون، سامورا و کشور پرتغال است.


title: استان اورنسه

text: مرکز استان شهر اورنسه است.


title: استان اورنسه

text: ۳۴۳٬۷۶۸ نفر (۲۰۰۲) در اورنسه زندگی می‌کنند که از این میان ۳۰٪ در شهر اورنسه ساکن هستند. مساحت استان ۷٬۲۷۸ کیلومتر مربع است و ۹۲ دهستان دارد.


title: سالامانکا (استان)

text: سالامانکا (Salamanca) استانی در غرب اسپانیا، در غرب بخش خودمختار کاستیا-لئون است. این استان هم‌مرز با استان‌های سامورا، وایادولید، آبیلا، کاسرس و کشور پرتغال است.


title: سالامانکا (استان)

text: مرکز استان شهر سالامانکا است. ۳۵۳٬۱۱۰ نفر (۲۰۰۶) در سالامانکا زندگی می‌کنند که از این میان ۴۵٪ در شهر سالامانکا ساکن هستند. استان ۳۶۲ دهستان دارد که بیش از نیمی از آنها کمتر از ۳۰۰ نفر جمعیت دارند.


title: سالامانکا (استان)

text: مساحت استان 12,058 کیلومتر مربع است


title: سالامانکا (استان)

text: زبان لئونی هنوز در دهات شمال‌غرب این استان تکلم می‌شود، اما این زبان به شدت در خطر نابودی است.


title: سانتا کروس (جزایر قناری)

text: سانتا کروس (Santa Cruz de Tenerife) استانی متشکل از قسمت‌های غربی بخش خودمختار جزایر قناری است.


title: سانتا کروس (جزایر قناری)

text: این استان از جزایر تنریف، لاگومرا، الهیرو لاپالما در اقیانوس اطلس تشکیل شده است.


title: سانتا کروس (جزایر قناری)

text: مرکز استان شهر سانتا کروس در جزیره تنریف است.


title: سانتا کروس (جزایر قناری)

text: ۹۷۱٬۶۴۷ نفر (۲۰۰۶) در سانتا کروس زندگی می‌کنند که از این میان ۲۴٪ در شهر سانتا کروس ساکن هستند. مساحت استان ۳٬۳۸۱ کیلومتر مربع است و ۵۳ دهستان دارد.


title: سگبیا (استان)

text: سگُبیا ، استانی در مرکز اسپانیا، در جنوب بخش خودمختار کاستیا-لئون است. ا


title: سگبیا (استان)

text: ین استان هم مرز با استانهای بورگُس، سُریا، گوادالاخارا، مادرید، آبیلا و بالادولید است.


title: سگبیا (استان)

text: مرکز این استان شهر سگوبیا است. ۱۴۹٫۲۸۶ نفر (۲۰۰۵) در سگوبیا زندگی می‌کنند که از این میان ۳۵٪ سکن شهر سگوبیا هستند.


title: سگبیا (استان)

text: مساحت استان ۷٬۸۲۰ کیلومتر مربع است و ۲۰۹ دهستان دارد که بیش از نیمی از آنها دهکده‌های با کمتر از ۲۰۰ نفر هستند.


title: سریا (استان)

text: سُریا (به اسپانیایی: Soria) استانی در مرکز اسپانیا، در شرق بخش خودمختار کاستیا-لئون است.


title: سریا (استان)

text: این استان هم‌مرز با استان‌های لاریوخا، ساراگوسا، گوادالاخارا، سگبیا و بورگس است.


title: سریا (استان)

text: مرکز استان شهر سوریا است.


title: سریا (استان)

text: جمعیت این استان ۹۱۴۸۷ نفر است (۲۰۰۵) که از این میان ۴۰٪ در شهر سوریا ساکن هستند. مساحت استان ۱۰٬۱۵۶ کیلومتر مربع است و ۱۸۳ دهستان دارد که از این میان بیش از نیمی کمتر از ۱۰۰ نفر جمعیت دارند و تنها ۱۲ روستا بیش از یکهزار نفر جمعیت دارند.


title: سریا (استان)

text: با متوسط ۹ نفر در هر کیلومتر مربع، این استان کمترین چگالی جمعیت را در اسپانیا دارد.


title: استان تاراگونا

text: تاراگونا (به اسپانیایی: Tarragona) استانی در شرق اسپانیا، در جنوب بخش خودمختار کاتالُنیا است.


title: استان تاراگونا

text: این استان هم‌مرز با استان‌های کاستلیُن، تروئل، ساراگُسا، لیدا، بارسلونا و دریای مدیترانه‌است.


title: استان تاراگونا

text: مرکز استان شهر تاراگونا است.


title: استان تاراگونا

text: جمعیت این استان ۶۳۱٬۱۵۶ نفر است (۲۰۰۲) که از این میان ۲۰٪ در شهر تاراگونا ساکن هستند.


title: استان تاراگونا

text: این استان ۱۸۳ دهستان دارد.


title: استان تاراگونا

text: از شهرهای مهم ان رئوس است


title: سبیا (استان)

text: سبیا (به اسپانیایی: Sevilla)، استانی در جنوب اسپانیا، در غرب بخش خودمختار اندلس است.


title: سبیا (استان)

text: این استان هم مرز با استانهای مالاگا، کادیس، هوئلبا، باداخوس و استان کوردوبا است.


title: سبیا (استان)

text: مرکز استان شهر سبیا است.


title: سبیا (استان)

text: جمعیت این استان ۱٬۷۵۸٬۷۲۰ نفر است (۲۰۰۲) که از این میان ۴۰٪ در شهر سبیا ساکن هستند. مساحت استان ۱۰٬۰۴۲ کیلومتر مربع است و ۱۰۵ دهستان دارد.


title: شهلا اربابی

text: شهلا اربابی (زاده ۱۳۲۳، شیراز) نقاش اهل ایران است.


title: شهلا اربابی

text: شهلا اربابی در سال ۱۳۲۳ در شیراز در خانواده‌ای اهل هنر متولد شد و در سن ۹ سالگی نقاشی را آغاز نمود. او از سال ۱۳۴۱ تا ۱۳۴۴ در مدرسه هنرهای زیبا در تهران به تحصیل پرداخت سپس به رم رفت و به مدت چهار سال در رشته هنرهای زیبا ادامه تحصیل داد.


title: شهلا اربابی

text: اربابی در اواخر دهه ۱۳۶۰ و اوایل دهه ۱۳۷۰ مدرس دانشگاه تهران شد، سپس به ایالات متحده مهاجرت کرد و در سال ۱۳۵۸ در رشته نقاشی و در سال ۱۳۶۱ در رشته حکاکی از دانشگاه واشینگتن فارغ‌التحصیل شد.


title: شهلا اربابی

text: نمایشگاه‌های بسیاری از آثار وی در اروپا و آمریکا برگزار شده‌است؛ و آثارش همواره مورد قدر دانی واقع شده‌است. آثار او موضوع مطالعه مقالات بسیاری در مورد نقاشی معاصر بوده‌است و برخی از آثارش به‌طور دایم در واشینگتن نگهداری می‌شود.


title: آشناپنداری

text: آشناپنداری یا دژا-وو (, ; ) یا حالت پیش‌دیده حالتی از ذهن است که در آن فرد پس از دیدن صحنه‌ای احساس می‌کند قبلا آن را دیده است؛ البته بعضی از افرد مذهبی معتقدند که فرد قبل از متولد شدن این دنیا را دیده‌است؛ بنابراین این صحنه‌ها برای او آشنا می‌باشند و در اسلام به آن عالم ذر نیز آن صحنه را قبلاً دیده‌است و در گذشته با آن مواجه شده‌است. روش‌های علمی دژاوو را به عنوان پیش‌بینی یا پیش‌گویی رد کرده و آن را به صورت کارکرد نادرست حافظه به هنگام بازخوانی یک تجربه توضیح می‌دهند. گرچه اخیراً دانشمندان توضیحاتی راجع به این مسئله یافته‌اند اما همواره این مسئله با دیده شک نگریسته می‌شود. این لغت ابتدا توسط روان‌شناس فرانسوی امیل بویراک (۱۸۵۱–۱۹۱۷) در کتاب "روان‌شناسی آینده" معرفی شد.


title: آشناپنداری

text: به نظر می‌رسد این حالت را بسیاری از افراد تجربه کرده‌باشند. در تحقیقات رسمی اعلام شد که حدود ۸۵٪ افراد حداقل یک مورد تجربه آشناپنداری را داشته‌اند.


title: آشناپنداری

text: پروفسور سوسومو تونگاوا برنده نوبل پزشکی در سال ۱۹۸۷ در مورد این پدیده می‌گوید: به نظر آرتور فرانک هاوزر ۳ نوع اصلی از آشناپنداری وجود دارند. به تجربه این که شخص حس می‌کند مطمئن است چیزی را قبلاً شنیده اما از جزئیات زمان و مکان شنیدن آن مطمئن نیست و این تردید را نیز دارد که ممکن است شنیدن این موضوع را تصور کرده‌باشد شنوده‌پنداری می‌گویند.


title: آشناپنداری

text: برای این پدیده علل مختلفی وجود دارد که البته بسیاری از آن‌ها فقط در حد فرضیه می‌باشند.


title: فلسفه پیشاسقراطی

text: فلسفه پیشاسقراطی به عنوان مشغله‌ای متمایز از الهیات اشاره به فیلسوفان پیشاسقراطی نخستین متفکران یونانی که کوشیدند تا به جای تفسیر دینی یا اسطوره شناختی، جهان را به روشی عقلانی توصیف کنند، و برای ادّعاهایشان دلیل ارائه دهند.


title: فلسفه پیشاسقراطی

text: کوشش نخستین فیلسوفان یونانی برای شناختن جهان، از آن رو از سخنان پیشینیانشان افتراق داده می‌شود که آن‌ها در تلاش بودند تا از راه مشاهده و تفکّر و واقع‌بینی، با کنارگذاشتن تفسیرهای اساطیری و دینی، و بی‌توسل به خدایان و افسانه‌ها و نیروهای نامحدود آنان، جهان را بفهمند.


title: فلسفه پیشاسقراطی

text: از جمله، مشهورترین متفکّران پیش از سقراط می‌توان به تالس، فیثاغورس، هراکلیتوس، پارمنیدس، دموکریت، و پروتاگوراس اشاره نمود؛ که به ترتیب به مکاتب ملطی، فیثاغوری، افسوسی، الئایی، اتم‌گرایی و سوفسطائی‌گری تعلّق داشتند؛ ولی این جریان از جهتی دیگر نیز با فلسفهٔ پس از سقراط متمایز است. پیش از سقراط، فیلسوفان به‌طور کلی برون‌نگر بودند و تلاش می‌کردند تا پدیده‌های جهان را توضیح دهند.


title: فلسفه پیشاسقراطی

text: فلسفه با سقراط به مسیر تازه‌ای افتاد. انقلاب سقراط، وارد کردن اخلاق در فلسفه، اخلاق را در کانون توجّه فلسفه قراردادن و تأکید ورزیدن بر فنّ جدل و استدلال نظری است، و این کار به معنای درون‌نگری، روی تافتن از جهان خارج و نظر کردن به انسان و خویشتن انسان است.


title: فلسفه پیشاسقراطی

text: هدف نخستین فیلسوفان یونانی این بود که برای آنچه که در طبیعت روی می‌داد، توضیحی طبیعی بیابند. تفکّر و فلسفه پیشاسقراطی از بنیان متفاوت از تفکّر پساسقراطی است. در تفکّر پیشاسقراطی، شاهد تمایزی جدی میان جهان و انسان نیستیم. انسان و جهان، توسط ارسطو از هم جدا می‌شوند. فلاسفه پیشاسقراطی توجهی به فهم متعارف و عمومی نداشتند؛ در حالی که موضوعات و مسائل در فلسفه سقراطی از جزئیات روزمره زندگی گرفته می‌شوند.


title: فلسفه پیشاسقراطی

text: از بسیاری از فیلسوفان پیشاسقراطی مطلب چندانی که نوشتهٔ خودشان باشد، به‌جانمانده‌است و مورخان صرفاً بر اساس تعداد محدود نقل‌قول‌ها و برداشت‌هایی که افلاطون و ارسطو در آثارشان از این فیلسوفان آورده‌اند، دربارهٔ آن‌ها کسب اطلاع کرده‌اند.