title: محمد تقی

text: علمای شیعه کرامات گسترده و دانش وسیع نامکشوفات را به محمد تقی نسبت می‌دهند. بعلاوه او را نویسنده مواعظ و حکم می‌دانند. آنها دانش و صلاحیت او را معمولاً با عیسی بن مریم مقایسه می‌کنند که با وجود خردسالی به مقام رسالت رسیده‌بود. همچنین مأمون علاقهٔ بسیاری به او ابراز می‌کرد. اولین برخورد مأمون با محمد تقی، به گونه‌ای که در منابع شیعی ثبت شده‌است، جالب توجه است. روایت شده‌است که وقتی مأمون با پرنده‌های شکاری‌اش برای شکار از شهر خارج شده‌بود، از جاده‌ای می‌گذشت که تعدادی کودک از جمله محمد تقی در آن مشغول بازی بودند. وقتی مأمون و همراهانش با اسب به آن‌ها نزدیک شدند، همهٔ بچه‌ها به جز محمد تقی پا به فرار گذاشتند. این حرکتِ محمد تقی، تعجب مأمون را برانگیخت. مأمون از کودک جویا شد که علت عدم فرارش چیست؟ محمد تقی پاسخ داد: «جاده آنقدر تنگ نیست که جا برای عبور تو نباشد؛ و گناهی مرتکب نشدم که از تو بترسم؛ و گمان نمی‌کنم از آن دسته آدم‌ها باشی که بی تقصیر به کسی آسیب بزنی، پس دلیلی برای فرار ندارم.» خلیفه از این جواب خوشش آمد. پس از اینکه کمی از او فاصله گرفت، یکی از بازهای شکاری‌اش، ماهی‌ای کوچک برایش آورد. مأمون ماهی را در دست پنهان کرد و به سمت محمد تقی که هنوز آنجا ایستاده بود برگشت و از او خواست حدس بزند چه در دست پنهان دارد. محمد تقی پاسخ داد: «خالقِ موجوداتِ زنده، ماهی کوچکی در دریا خلق کرده تا باز پادشاهان آن را شکار کند و خلفا بوسیله آن اولادِ پیغمبر را امتحان کنند.» مأمون که از این پاسخ به وجد آمده بود از نَسَبش پرسید و محمد تقی پاسخش را داد. مدت زیادی از این اتفاق نگذشت که مأمون گردهمایی بزرگی ترتیب داد که در آن انواع سوالات از محمد تقی پرسیده شد و پاسخ‌های محمد تقی همه را به شگفتی واداشت. بعد از آن مأمون رسماً اعلام کرد که دخترش را به ازدواج محمد تقی درآورده‌است. از جمله کراماتی که به محمد تقی نسبت داده‌شده سخن گفتن در هنگام تولد، طی‌الارض از مدینه به خراسان برای مراسم تجهیز پدرش، اطلاع از باطن و اسرار افراد، اطلاع از آینده و هنگامه قتلش، شفا دادن بیماران و استجابت دعاهای او برای یاران و علیه دشمنانش می‌باشد. گذشته از این‌ها سخنانی که نشان از علم غیرمتعارف او داشت، دوستان و حتی دشمنانش را تحت تأثیر قرار می‌داد. همچنین در الارشاد شیخ مفید آمده‌است که محمد تقی در مسیر حج وارد کوفه شد و در خانه مسیب بن زهیر که در آن مسجدی بود فرود آمد. و در پای درخت سدری که بار نداشت وضو گرفت. پس از نماز مردم دیدند که درخت به بار نشسته‌است و از میوه آن خوردند.


title: محمد تقی

text: روز وفاتش به نقل از کلینی، طوسی و نوبختی آخر ذیقعده سال ۲۲۰ ه.ق ذکر شده‌است. مسعودی وفات او را پنجم ذی‌الحجه دانسته‌است اما در "تاریخ بغداد"، روز ششم ذی‌الحجه به عنوان روز وفات محمد تقی ذکر شده‌است. مادلونگ، تاریخ ۶ ذی‌الحجه ۲۲۰ ه.ق را به واقع نزدیک‌تر می‌داند. بدین ترتیب مدت زندگانی محمد تقی، ۲۵ سال می‌باشد که کمترین عمر در میان امامان شیعه است. با فراخوان دوباره محمد تقی به بغداد در سال ۲۲۰ ه.ق به دستور معتصم عباسی، محمد تقی دوباره به بغداد عزیمت کرد و در همین سال در این شهر از دنیا رفت. این مرگ زودهنگام که در سن ۲۵ سالگی اتفاق افتاده‌است، احتمال مسمویت و قتل وی را تقویت می‌کرد. به نقل از مسعودی، قتلِ محمد تقی به دست ام‌فضل در بغداد صورت گرفت و ام‌فضل به پاداش این خدمت، به حرمسرای معتصم راه یافت. ابن طولون و همچنین ابن صباغ در "الفصوص المهمه" نیز راه یافتن ام‌فضل به حرمسرای معتصم را گواهی بر این قتل و آن را اجر ام‌فضل می‌دانند. رسول جعفریان، مورخ معاصر شیعه، در اثبات تاریخی این قتل می‌نویسد؛ سال ۲۱۵ ه.ق وقتی محمد تقی توسط مأمون به بغداد احضار شد، جانشینی برای خود انتخاب نکرد اما در این سفر اخیر که به دستور معتصم انجام شد، برای خودش جانشین برگزید که این خود می‌تواند نشان از خطری باشد که محمد تقی در این سفر احساس کرده‌بود. عده‌ای از مورخین روایت مسمومیت محمد تقی را قول مرجوح می‌دانند اما این موضوع نزد علمای شیعی نظیرِ شیخ مفید، طوسی و کلینی به اثبات نرسیده‌است. مسعودی اما در روایتِ مفصلی بر مسمومیت محمد تقی به دست ام‌فضل و به تحریک معتصم و جعفر -برادر تنی ام‌فضل- صحه گذاشته‌است. بنا به روایتی که ابن شهرآشوب و عیاشی نقل کرده‌اند، یکی از وزرای معتصم، به دستور خلیفه او را مسموم کرد. احضار محمد تقی به بغداد و مرگ ناگهانی او در سن جوانی را عموماً به عنوان قرائن قتل محمد تقی نام می‌برند. گفته می‌شود پسر معتصم بر جنازه محمد تقی نماز گذارد.


title: محمد تقی

text: آرامگاه محمد تقی در شمال بغداد و در کنار جدش موسی کاظم قرار دارد. این بارگاه امروزه به اعتبار دفن موسی کاظم و محمد تقی، کاظمین نامیده می‌شود. این محل در ابتدا گورستان قریش بوده‌است. موسی کاظم، پیش از مرگ خویش، قطعه‌ای از قبرستان را جهت خاکسپاری خویش، خریداری نمود. پس از مرگ محمد تقی در بغداد، وی را در کنار قبر پدربزرگ خویش به خاک سپردند. پس از مدتی بنایی بر این قبرها ساخته‌شد که بقعه «کاظمیه» نام گرفت. شیعیان با مراجعه به مسجدی که آنجا بود، این بقعه را زیارت می‌کردند تا اینکه به تدریج خانه‌هایی در اطراف ساخته شد و روستایی شکل گرفت. بعدها ضریح‌هایی بر این دو مقبره ساخته‌شد. در زمان دیلمیان که ترس شیعیان کمتر شد، ازدحام اطراف حرم بیشتر شد و خانه‌ها و ساختمان‌های جدیدی ساخته‌شد. در سال ۳۳۶ ه.ق معزالدین احمد بن بویه، ضریح‌ها را تزئین و صحن اطراف حرم را گسترش داد و سربازانی برای امنیت زائران گماشت. در سال ۳۶۹ ه.ق عضدالدوله به تعمیر این بقعه پرداخت. در سال ۴۴۳ ه.ق بر اثر درگیری شیعی-سنی بنای حرم تخریب، اما در سال ۴۴۶ ه.ق دوباره تجدید بنا شد. در سال ۴۹۰ ه.ق یکی از وزرای ملکشاه سلجوقی گلدسته‌های حرم را بنا کرد. در سال ۵۱۷ ه.ق و مصادف با حکومت مسترشد عباسی، حرم غارت یا تخریب شد اما در سال ۵۷۵ ه.ق ناصر لدین‌الله به بازسازی و توسعه حرم پرداخت. تا اینکه در دوران حکومت پسرش ظاهر بامرالله حرم دچار آتش‌سوزی شد و خسارت دید. ظاهر و پسرش مستنصر بالله به تعمیر حرم پرداختند. تا اینکه دوباره حرم و شهر بغداد بر اثر فوران دجله آسیب دید. در سال ۹۶۶ ه.ق شاه اسماعیل صفوی به تجدید عمارت پرداخت و گلدسته‌ها را به چهار مناره گسترش داد. همچنین مسجد معروف صفوی را در کنار آن بنا کرد. در سال ۱۲۱۱ ه.ق محمدشاه قاجار به طلاکاری و کاشی‌کاری حرم پرداخت و برخی خانه‌های اطراف را خریداری و به حرم اضافه کرد. به عقیده شیعیان، زیارت موسی کاظم و محمد تقی پاداشی همچون بهشت دارد و به مانند زیارت قبر پیامبر اسلام، علی بن ابی‌طالب و حسین بن علی تلقی شده‌است.


title: محمد تقی

text: از ام‌فضل دختر مأمون و سمانه -ام ولد- به عنوان همسران محمد تقی نام برده می‌شود. محمد تقی از همسر اولش، ام‌فضل صاحب فرزندی نشده‌است و تمام فرزندانش از سمانه، کنیزی اهل مغربی- متولد شده‌اند.


title: محمد تقی

text: در تمامی منابع از هادی و موسی معروف به مُبرقع به عنوان پسران محمد تقی نام برده شده‌است. در کتب انساب همچون آثار عمری و فخر رازی، از پسران دیگری نیز یاد شده‌است اما منابع کهن آن‌ها را تأیید نمی‌کنند. موسی مبرقع فرزند دوم محمد تقی است که به زیبایی مشهور بوده و سادات رضویه در ایران، عراق، هند و پاکستان از نسل اویند. نام‌های دختران محمد تقی نیز گوناگون گزارش شده‌اند. ابن صباغ، عالم سنی مذهب، از فاطمه و أمامه اسم برده‌است اما در "دلائل الامامه" اسامی آن‌ها خدیجه، حکیمه و ام کلثوم ذکر شده‌است. فخر رازی اسامی بهجت و بریهه را هم به آن اضافه کرده و می‌گوید از هیچ‌یک از دختران محمد تقی نسلی باقی نمانده‌است. ضامن بن شدقم، دختران محمد تقی را چهار نفر- فاطمه، خدیجه، ام کلثوم و حکیمه- گزارش می‌کند. او از حکیمه به عنوان کسی نام می‌برد که در تولد حجت بن الحسن، نقش قابله را برعهده داشته‌است. به نوشته ضامن بن شدقم، حکیمه همچنین به عنوان راوی «حرز امام جواد» شناخته می‌شود.


title: محمد تقی

text: به نوشته مادلونگ، رنگ چهره محمد تقی تیره بوده‌است و ظاهراً یکی از دلایلی که تصمیم مأمون برای ازدواج دخترش با او، مورد انتقاد اطرافیان واقع‌شده، همین بوده‌است. به نوشته منابع شیعی، محمد تقی به خاطر کَرَم و بخششی که نسبت به مردم داشت، «جواد» -به معنای بخشنده- خوانده‌می‌شد. گزارش‌ها حاکی از آن است که در سال‌های اولیهٔ زندگی، وقتی پدرش در خراسان بود؛ اصحابش او را از دَربِ فرعی خانه خارج می‌کردند تا با افراد کمتری که برای دریافت کمک گِرد خانه‌اش تجمع می‌کردند مواجه شود. گفته می‌شود پدرش با شنیدن این خبر از خراسان نامه‌ای برایش ارسال کرد تا از او بخواهد به حرف کسانی که به او می‌گویند از درب اصلی رفت‌وآمد نکند، گوش ندهد؛ که این بخاطر خِسَّت آنهاست و می‌ترسند از او خیری به دیگران برسد. رضا در این نامه به پسرش سفارش کرده بود: «هر وقت می‌خواهی از خانه خارج شوی، مقداری سکه طلا و نقره همراه داشته‌باش. هیچ‌کس از تو درخواستی نکند مگر اینکه چیزی به او بدهی. از عموها یا دایی‌هایت اگر کسی نیازی داشت، کمتر از پنجاه دینار به او نده، و می‌توانی بیشتر ببخشی اگر بخواهی؛ و از عمه‌ها و خاله‌هایت اگر کسی درخواستی داشت، کمتر از بیست و پنج دینار به او نده و می‌توانی بیشتر ببخشی اگر بخواهی.» گفته می‌شود محمد تقی اول هر ماه صدقه می‌داد و نزد اهل منصب برای رفع گرفتاری‌های مردم شفاعت می‌کرد. نماز ویژه‌ای منسوب به اوست؛ و علاقه وی به مناجات از حجم زیاد ادعیه‌ای که از او باقی‌مانده و تعویذات روزهای هفته و حرزهای مشهوری که از او نقل‌شده، هویدا است.


title: محمد تقی

text: محمد تقی با وجود اینکه در خردسالی به امامت رسید و دوران امامتش کوتاه بود، در منابع شیعه و سنی بیش از دویست حدیث در مسائل فقهی، تفسیری، اخلاقی و اعتقادی از او باقی مانده‌است. با این وجود موقعیت علمی وی ظهور و بروز کافی نداشته‌است. جدای از دوران کوتاه امامتش، خردسالی محمد تقی باعث شد سال‌ها طول بکشد تا مورد پذیرش جامعه شیعه واقع شود. دلیل عمده اما تنگنای سیاسی زمانه بود که باعث شد محمد تقی بنا به روایتی تا ده سالگی امامت خود را مخفی نگه دارد. به همین دلیل ارتباط شیعیان با او از طریق نامه‌نگاری صورت می‌گرفت. این نامه‌ها که اغلب نام و نشان کسی که محمد تقی به او نامه می‌نوشته را در خود دارد، بیشتر در جواب سوالات فقهی شیعیان نگاشته شده‌است.


title: محمد تقی

text: محمد تقی از جانب دو گروه به مناظره خوانده می‌شد. گروه اول شیعیانی بودند که به دلیل خردسالیِ او دربارهٔ امامتش شک داشتند. گروه دوم عناصر ضد شیعی در دربار مأمون و معتصم بودند که از ازدواجش با دختر مأمون و ورود او به دربار عباسی ناراضی بودند. برای همین یحیی بن اکثم را تحریک به مناظره با او کردند تا اعتبارش را از بین ببرند. یحیی بن اکثم، قاضی القضاتِ خلافت عباسی، در گردهمایی‌ای که به همین منظور تشکیل شده‌بود، از محمد تقی پرسید: «کفارهٔ گناه کسی که در لباس احرام حیوانی را شکار کند چیست؟» گفته می‌شود محمد تقی قبل از پاسخ، سؤال‌هایی پرسید که باعث شگفتی مخالفین شد. محمد تقی از یحیی پرسید: «آیا شکار در خارج از منطقه احرام بوده یا در داخل آن؛ آیا شکارچی از گناهش آگاه بوده یا از روی جهل مرتکب شده؛ آیا شکارچی به عمد شکار را کشته یا از روی اشتباه؛ آیا شکارچی آزاد است یا بنده، بالغ بوده یا نابالغ، برای اولین بار مرتکب شده یا قبلاً هم انجام داده؛ شکار، پرنده بوده یا چیز دیگری، کوچک بوده یا بزرگ، آیا فرد خاطی از گناهش پشیمان است یا بر آن اصرار دارد، آیا شکارش را مخفیانه، در شب کشته، یا در روشنایی روز و در ملا عام؛ آیا شکارچی در لباس احرام حج بوده یا عمره؟ …» ابن تیمیه، عالم سنی مذهب، ضمن تمجید از محمد تقی، در صحّت این روایت تشکیک کرده و به نقد محتوایی آن پرداخته‌است. حسین میلانی این نقد را ناروا می‌داند چون بر صورتِ مختصرِ این روایت که در "منهاج الکرامه" آمده، نوشته شده‌است. در روایت کامل‌تری که شیخ مفید، عالم شیعی، نقل کرده، محمد تقی به درخواست مأمون پاسخ یک یکِ فروضی را که مطرح کرده را می‌دهد. همچنین گزارش شده‌است که مأمون از محمد تقی می‌خواهد، محمد تقی از یحیی بن اکثم سوالاتی را بپرسد. سؤال محمد تقی این است که چگونه نگاه مردی به زنی در اول روز حرام است، وقتی روز بالا می‌آید حلال می‌شود، در هنگام ظهر دوباره حرام می‌شود و هنگام عصر حلال می‌شود و هنگام غروب حرام می‌شود و هنگام عشا حلال و نصف شب حرام و هنگام سپیده دوباره حلال می‌شود؟ محمد تقی می‌پرسد این چگونه زنی است. سؤالی که ظاهراً یحیی از پاسخ به آن درمی‌ماند و محمد تقی خودش پاسخ آن را می‌دهد.


title: محمد تقی

text: گردهمایی مشابهی با حضور افراد برجسته شیعی از سراسر سرزمین‌های اسلامی که به سفر حج آمده بودند و در امامت محمد تقی با وجود سن کم او شک داشتند، در شهر مدینه برگزار شد. این گفتگوها چنان باعث حیرت جمع شیعیان شد که تمام شک‌ها در خصوص امامت محمد تقی را از بین برد. همچنین شیخ کلینی، محدث شیعی، روایت می‌کند که مشاورین حرم به او آزمونی دادند که چندین روز طول کشید و محمد تقی در آن به سی هزار سؤالی که از او پرسیده‌شد، پاسخ داد. همچنین مناظره‌های دیگری با موضوع فضائل خلفا به محمد تقی نسبت می‌دهند که در آن یحیی بن اکثم دربارهٔ برخی احادیث با موضوع فضیلت ابوبکر و عمر، سوالاتی را از محمد تقی پرسیده‌است. در این مناظرات محمد تقی ضمن اینکه فضیلت خلفا را رد نکرده، برای دروغ بودن احادیث مزبور دلایلی را آورده‌است. بر طبق یکی از این احادیث جبرئیل نازل شده تا از طرف خدا بپرسد آیا ابوبکر از خداوند راضی است چون خدا از او راضی است. محمد تقی با استناد به آیه‌ای از قرآن می‌پرسد «آیا خدا از رضا و سخط ابوبکر آگاهی نداشت که از او می‌پرسد؟» در حدیث دیگری از ابوبکر و عمر به عنوان سرور پیران اهل بهشت یاد می‌شود. محمد تقی استدلال می‌کند که همه اهل بهشت جوان هستند.


title: محمد تقی

text: آخرین مناظرهٔ محمد تقی، بنا به روایت مجلسی، عالم شیعی، در دربار معتصم صورت گرفته‌است. بر این اساس، معتصم از او دربارهٔ کیفیت قطعِ دستِ دزد سؤال می‌کند و محمد تقی بر خلافِ حکمِ ابن ابی دؤاد و بقیه فقهای دربار، به قطعِ دستِ دزد از مفصل انگشتان حکم می‌دهد. با توضیحات محمد تقی، معتصم، حکم او را بر همه ترجیح می‌دهد. سه روز پس از این مناظره، ابن ابی دؤاد، نزد معتصم رفت و به وی هشدار داد که رها کردن حکم فقهای دربار و پذیرفتن حکم محمد تقی که عده کمی به امامت وی معتقدند، عواقب سختی را برای حکومت دربرخواهد داشت. به گفته عیاشی، نتیجه این مناظره سبب شد تا معتصم به قتل محمد تقی راضی گردد.


title: محمد تقی

text: در "موسوعه الامام الجواد"، علاوه بر پدر و پسرش، نام شصت و سه تن از افرادی که محمد تقی با آن‌ها مکاتبه داشته، گزارش شده‌است. برخی از این مکاتبات در پاسخ به گروهی از شیعیان نگاشته شده‌است و برخی مخاطبِ خاص دارد. مخاطب برخی نیز ناشناس هستند. همچنین احادیث فراوانی در تقریباً نیمی از ابواب فقهی، که بسیاری از آن‌ها را محمد تقی از پیامبر و ائمهٔ پیش از خودش روایت کرده، از او باقی مانده‌است. در دیگر کتب حدیث و ادب نیز احادیثی دربارهٔ مسائل اعتقادی، مواعظ اخلاقی و کلمات قصار از او به جا مانده‌است. کلمات حکمت‌آمیز او با مضامین اخلاقی در کتاب ابن‌حمدون با نام "التذکره الحمدونیه" به جا مانده‌است. پاره‌ای احادیث در موضوع طب و علاج برخی بیماری‌ها نیز از محمد تقی به یادگار مانده‌است. همچنین دعاها و تعویذات روزهای هفته و حرزهای مشهوری از او نقل شده‌است. ابن صباغ مالکی برخی از کلمات قصار محمد تقی را در کتاب "الفصول المهمه" جمع‌آوری کرده‌است. همچنین در "تحف العقول" و منابع دیگر از اینگونه کلمات زیاد گزارش شده‌است.


title: محمد تقی

text: ابن صباغ مالکی در کتابش "الفصول المهمه" از محمد تقی به عنوان کسی که سنش کمتر از همه و قدر و شأنش اعظم است یاد کرده‌است؛ و او را دارای کمالات و معجزات بسیار می‌داند. ابن تیمیه و صلاح‌الدین صفدی، محمد تقی را یکی از افراد برجسته هاشمی می‌دانند که به خاطر سخاوتش جواد لقب گرفته‌است. به نوشته مادلونگ، مخالفت عباسیان با ازدواج محمد تقی با دختر مأمون بیشتر ناشی از ترس آنها از میدان دادن مأمون به علویان سرچشمه می‌گرفت. شمس‌الدین ذهبی در "تاریخ الاسلام"، محمد تقی را با وجود سن کمش، یکی از زعمای اهل بیت معرفی می‌کند. شبراوی در "الإتحاف بحب الأشراف"، در توصیف محمد تقی، او را صاحب کرامات عدیده و فضایل او را مشهور میان دانشمندان دانسته‌است. شبلنجی، از فضائل محمد تقی گزارش‌هایی را نقل می‌کند و در نهایت دلیل اصرار مأمون به ازدواج دخترش با محمد تقی را، فضل و علم و کمال محمد تقی با وجود سن کم او می‌داند. سبط بن جوزی نیز محمد تقی را در دانش و تقوا و سخاوت بر روش پدرش رضا می‌داند. محمد بن طلحه شافعی دربارهٔ او می‌گوید: «گرچه سنش کم است، لیکن بزرگمنش و بلندآوازه است.» به نوشته شبلنجی، فضل و دانش وی بر همگان آشکار بوده‌است. ابن حجر هیتمی او را از نظر دانش بر همگان سرآمد می‌داند.


title: محمد تقی

text: دلیلِ شیعیان برای پذیرشِ امامتِ محمد تقی، روایت‌ها یا نصوص عام و خاصی است که از پیامبر اسلام و ائمه دوازده‌گانه مخصوصاً پدرش، علی بن موسی الرضا، به آن‌ها رسیده‌است. پس از تولد محمد تقی، رضا او را مولود پر خیر و برکت نامید که حق را از باطل جدا کرد. رضا به شیوه‌های مختلف از جمله نشان دادن مُهر امامت فرزندش به یاران خود و تأکید بر امامت وی پس از خویش، سعی داشت تبلیغات فرقه واقفیه را خنثی کند.


title: محمد تقی

text: پس از مرگ رضا، هشتاد تن از هواداران اصلی او در بغداد در خانه عبدالرحمن بن حجاج، از اصحاب ممتاز جعفر صادق، موسی کاظم و علی بن موسی الرضا جمع شدند. آنان در آنجا تصمیم گرفتند که فرزندِ رضا شایسته امامت است. حامیان محمد تقی استدلال کردند که در قرآن عیسی در گهواره سخن گفته‌است و حتی در کودکی به او وحی می‌شد و بدین ترتیب با امامی که کودک است مخالفتی وجود ندارد. اما همچنان در بین شیعیان بر سر این که امامِ نابالغ در همهٔ جنبه‌ها با امام بالغ برابر هست یا نه اختلاف وجود داشت. از جمله اینکه آیا دانش امام از منابع عادی نظیر معلمین و کتب حاصل شده یا از منابع فراطبیعی چون فرشتگان بدست آمده‌است. اما در نهایت این دیدگاه که امامان بالغ و کودک در همه جوانب از جمله منبع فراطبیعی دانششان برابرند بر دیگر دیدگاه‌ها غالب شد. گفته می‌شود دربارهٔ این اختلاف از خود محمد تقی هم سؤال شد. محمد تقی در پاسخ، خودش را با علی بن ابی‌طالب، امام اول شیعیان، مقایسه کرد که در نه سالگی ایمان آورد؛ و همچنین با سلیمان نبی که داوود او را در کودکی به جانشینی خود انتخاب کرد. شیعیان با این وجود اصرار داشتند جنبهٔ الهیِ امامتِ محمد تقی را در علم و دانش او هم ببینند. به همین دلیل در مواضعِ مختلف با طرح سوال‌هایی او را مورد آزمایش قرار می‌دادند. از جمله به پرسش‌هایی اشاره می‌شود که در موسم حج توسط فقهای شیعه مطرح شد و محمد تقی با وجود خردسالی به همه آن‌ها پاسخ داد. به جز گروه‌های مثل زیدیه و اسماعیلیه که گاهی کودکیِ محمد تقی را مورد طعن قرار می‌دادند، تقریباً همه پیروان شیعه امامت او را پذیرفتند و اختلافات مذکور هیچ وقت باعث ایجاد بحران در جامعه شیعه نشد.


title: محمد تقی

text: "باب‌المراد" عنوان سریالی تاریخی مذهبی است که به وقایع زندگی محمد تقی از بدو تولد، وقتی هنوز پدرش علی بن موسی الرضا در قید حیات بود تا هنگام وفات محمد تقی می‌پردازد. این سریال در مناطق مختلف ایران و سوریه با مشارکت یک گروه هنری از کشورهای ایران، سوریه، عراق، لبنان، بحرین و کویت فیلمبرداری شده‌است.


title: علی النقی

text: علی بن محمد بن علی (به عربی: عَلیِّ بن محمّدٍ بن الّهادی؛ زادهٔ ۱۵ ذی‌الحجه سال ۲۱۲ هجری قمری / ۷ مارس ۸۲۸ میلادی – درگذشتهٔ ۳ رجب سال ۲۵۴ هجری قمری / ۲ ژوئیهٔ ۸۶۸ میلادی) معروف به عَلیّ النَّقیّ و هادی، دهمین امامِ شیعیانِ دوازده امامی پس از پدرش محمد تقی و پیش از پسرش حسن عسکری است. کنیه‌اش «ابوالحسن» است و برای اینکه با موسی کاظم و علی بن موسی الرضا — جد پدری و پدربزرگ که آنان نیز ابوالحسن نامیده می‌شدند — اشتباه نشود، او را «ابوالحسن ثالث» می‌نامند. مادرش سمانه مغربیه، یک اُم‌ِّوَلَد بوده‌است.


title: علی النقی

text: به‌اعتقاد امامیه، هادی در کودکی پس از درگذشت پدرش به امامت رسید. تمایل خلفای عباسی پیش از مُتَوَکِّل (مُعتَصَم و واثق) به مُعتَزِله، فضای سیاسی و فکریِ نسبتاً آزادی برای فعالیت و تدریسِ هادی در مدینه فراهم کرد. با روی کار آمدنِ متوکل و پررنگ شدنِ اهل حدیث، عرصه تا حدِّ زیادی بر هادی و شیعیانش تنگ شد. پس از آن بود که متوکل به تحریکِ عده‌ای مبنی بر تصمیم هادی برای شورش، او را به پایتخت خود، سامَرّا، فراخواند تا در این شهرِ نظامی، او را از نزدیک زیر نظر گیرد. هادی در سامرا زندگیِ نسبتاً آزادی داشت اما برای ارتباط با شیعیانش ناگزیر به نامه‌نگاری بود. این نامه‌ها به وکلایی ارسال می‌شد که هادی در سرزمین‌های مختلف برای ادارهٔ امور شیعیان و دریافتِ خُمس به‌کار گماشته بود. از مهم‌ترینِ این وکلا عثمان بن سعید بود که بعدها به‌عنوان اولین نایبِ امام دوازدهمِ شعیان شناخته شد. هادی در سامرا به مناسبت‌های مختلف مورد سوءظن و آزار متوکل قرار گرفت. بعد از متوکل، مُنتَصِر و مُستَعین دوران کوتاهی حکومت کردند که نسبتاً فشارِ کمتری به هادی وارد می‌کردند. سرانجام مُعتَزّ، بنابر اعتقاد شیعه، دستور مسمومیت هادی را صادر کرد. در جریانِ تشییعِ هادی به‌خاطر ازدحام جمعیت، تابوتش به منزلش بازگردانده و همان‌جا دفن شد. جایی که بعدها پسرش، حسن عسکری، در جوارش دفن شد و «حرم عَسْکَریَّیْن» نام گرفت.


title: علی النقی

text: از هادی کرامات و معجزات زیادی نقل شده‌است که به اعتبارِ آن، بعضی غُلات از جمله محمد بن نُصَیر نُمَیری به او نسبتِ رُبوبیَّت دادند. رساله‌ای در جبر و اختیار و زیاراتی چون «جامعهٔ کبیره» و «غدیریه» را به هادی نسبت می‌دهند. زیارت جامعه کبیره، توصیف بلند و بلیغی از جوانب مختلف اصل ولایت و امامت به عنوان یکی از اصول پیشران جامعهٔ شیعی به حساب می آید و بر رهبری ائمهٔ شیعه به‌عنوان پیشوایان حکومت اسلامی تاکید دارد.


title: علی النقی

text: پدرش امام نهمِ شیعیان دوازده‌امامی، محمد تقی بود. از محمد تقی به‌عنوان تنها فرزندِ علی بن موسی الرضا یاد می‌شود. و به همین دلیل معاصرینش او را ابنُ الرِّضا می‌نامیدند. در حدیثی منتسب به علی بن موسی الرّضا، بشارتِ تولد محمد تقی توسط پیامبر اسلام، به‌عنوان «فرزندی که از بهترین کنیزانِ اهل نوبه پدید خواهد آمد» داده شده‌است. در احادیث شیعه با عنوان ابوجعفر از او یاد می‌شود و برای اینکه با محمد باقر — امام پنجمِ شیعیان که او نیز ابوجعفر نامیده می‌شد — اشتباه نشود؛ تاریخ‌نویسان به او «ابوجعفرِ ثانی» می‌گفتند.


title: علی النقی

text: مادرِ علی النقی یک اُم‌ِّوَلَد با تبار مَغربی، به نام سوسن یا سَمانه، یا اُم‌ِّفَضْل، دخترِ مأمون بوده است. به‌اعتقادِ برنارد لوئیس روایتِ اول محتمل‌تر است چون بنابر تواریخی چون "طبری" و "مسعودی"، هرچند پیمان ازدواجِ محمد تقی و ام‌فضل سال‌ها پیش بسته شده بود، اما زودتر از سال ۲۱۵ ه.ق رخ نداده است. درمقابل، بعضی راویانِ شیعی از جمله مجلسی، اعتقاد دارند ام‌فضل بدون فرزند از دنیا رفته است، و مادرِ علیّ النَّقی همان سمانه بوده است. بنابر آنچه در "نَقدُ الرِّجالِِ" تَفرِشی ثبت شده، ام‌فضل از القابِ سمانه بوده است.


title: علی النقی

text: القابِ معروفِ علیّ بن محمّد، نَقیّ و هادی بوده است. عالِم، امین عَسکَری، فَقیهْ، عَلیم و طَیِّب از القابِ دیگرش به‌شمار می‌روند. پدرش کنیهٔ «اَبُوالْحَسن» را به‌احترامِ کنیهٔ پدربزرگش، علی بن موسی الرضا و پدرِ پدربزرگش، موسی کاظم به او اعطا کرد؛ و برای اینکه این سه ابوالحسن با هم اشتباه نشوند، مورخان معمولاً موسی کاظم را ابوالحسنِ اول، علی بن موسی الرضا را ابوالحسنِ ثانی و هادی را ابوالحسنِ ثالث می‌نامند. همچنین شیعیان هادی و فرزندش، حسن را «اِمامَیْنِ عَسکِریّین» می‌خوانند، زیرا در شهرِ نظامیِ سامَرّاء، زیر نظرِ خلفای عباسی بودند.


title: علی النقی

text: خلفای عباسیِ مقارن با امامت هادی عبارت بودند از معتصم عباسی، که از سال ۲۱۸ تا ۲۲۷ ه.ق حکومت کرد. پس از او واثق تا ۲۳۲ ه.ق و سپس متوکل عباسی تا سال ۲۴۷ ه.ق حکومت کرد. سپس منتصر به مدت یک سال، بعد از او مستعین تا اواخر ۲۵۱ ه.ق و سپس معتز تا سال ۲۵۵ ه.ق زمام حکومت را در دست داشت. هادی در دوران معتز از دنیا رفت.


title: علی النقی

text: به‌اعتقادِ رسول جعفریان، رفتار نرمِ خلفای عباسیِ ماقبلِ مُتَوَکِّل با هادی متأثر از سیاستِ مأمون بود. به این دلیل که مأمون از مُعتَزِله در مقابل اهل حدیث حمایت می‌کرد و این مسئله، فضای سیاسیِ مناسبی برای شیعه به‌وجود آورده بود. به‌نوشتهٔ موژان مومن تا قبل از به حکومت رسیدن متوکل، هادی کمتر مورد آزار قرار گرفت. از زمان حکومت متوکل عباسی (خ. ۲۳۲–۲۴۷ ه.ق/۸۴۷–۸۶۱ م) که از اهل حدیث دفاع می‌کرد، سیاست مُدارای مَأمون (خ. ۱۹۸–۲۱۸ ه.ق/۸۱۳–۸۳۳ م) و خلفای پس از وی با شیعیان و معتزله، یکباره به کنار گذشته شد. در دوران متوکل، به‌دستور خلیفه حرم حسین بن علی تخریب، و امام دهم شیعه، هادی، به‌همراهِ فرزندش حسن عسکری از مدینه به سامرا، پایتخت متوکل، فراخوانده شد تا تحت نظارتِ خلیفه باشد. متوکل از هیچ وسیله‌ای در آزار رساندن و بی‌احترامی به وی دریغ نمی‌کرد. گزارش‌ها حاکی از آن است که فشارِ شدیدی بر امامان در سامرا می‌آمد و شیعیان در عراق و حجاز در شرایط دشواری زندگی می‌کردند. به‌نقل از اَبُوالْفَرَجِ اصفهانی، تخریبِ حرمِ حسین بن علی به‌عنوانِ یکی از نمونه‌هایِ برخوردِ تندِ متوکل با جریان‌های شیعی به‌شمار می‌رفت. منتصر، پسر و جانشین متوکل این سیاست‌ها را برداشت و در نتیجه هادی آزادی بیشتری پیدا کرد. سیاست‌های متوکل در زمان مستعین (خ. ۲۴۸–۲۵۲ ه.ق/۸۶۲–۸۶۶ م) هم ادامه یافت. هادی تحت نظر جاسوسانِ خلیفه بود. به‌نوشتهٔ موژان مؤمن متوکل حداقل یک بار سعی کرد وی را به قتل برساند اما به طرز معجزه‌گونه‌ای نقشه‌اش خنثی شد.


title: علی النقی

text: در دوران آخرین امامانِ شیعه، شبکه‌ای از وکلا شکل گرفته بود؛ البته این شبکه بیشتر از آنکه به‌مانند سایر شبکه‌های علویِ آن زمان — نظیر اسماعیلیه، زیدیه و نوادگان حسن بن علی — به‌قصد برپاییِ قیام تشکیل شده باشد، کار گردآوریِ وجوهاتِ دینی مانند خمس و زکات را انجام می‌داد.


title: علی النقی

text: به‌واسطهٔ سیاست‌های اداری، مالی و نظامیِ متوکل ازجمله ولخرجیِ فراوان، عدم ثباتِ مقاماتِ اداری و تغییر مکانِ پایتخت به سامرا و نیز چرخش مذهبیِ وی به‌سمت حَنابِله، خلافت تضعیف شد و با قتل وی در ۲۴۷ ه.ق/۸۶۱ م توسط غلامانِ تُرک، زمینهٔ زوالِ قدرتِ عباسیان فراهم شد. با وقوع جنگ داخلی در بغداد و سامرا طی یک دهه پس از مرگ متوکل که به کشته‌شدنِ چهار خلیفه انجامید، امپراتوریِ عباسی عملاً تکه‌تکه شد و سلسله‌های نسبتاً مستقلی توسط قدرت‌های نظامیِ محلی تحت عنوانِ «امیر» در جای‌جای سرزمین‌های اسلامی ظهور کردند. این سلسله‌های جدید مانند صَفّاریان، برخلاف امرای قبلی مانند طاهریان، در پی خودمختاری و مرکزگریزی بودند.


title: علی النقی

text: بنا به گزارشِ بیشتر منابع شیعه و سنی از جمله "اَلْکافیِ" کُلَیْنی، "اَلْاِرشادِ" شیخِ مُفید، "اَلتَّهذیبِ" شیخ طوسی و "اَلْکامِلِ" ابن اَثیر، هادی در نیمهٔ ذِی‌الْحَجّهٔ سال ۲۱۲ ه.ق در روستایی به‌نام صِریا در نزدیکیِ مدینه به دنیا آمد. ویلفرد مادِلونْگ ۱۶ ذیحجه "مَسارُ الشّیعهٔ" شیخ مفید، ۲۷ ذیحجه ۲۱۲ ه.ق، "مِصْباحُ الْمُتَهَجِّدِ" شیخ طوسی دوازدهم یا پنجم رَجَبِ ۲۱۴ ه.ق، و "کَشفُ الْغُمَّة" اِربِلی سیزدهم رجبِ آن سال را ذکر کرده‌اند.


title: علی النقی

text: به‌نوشتهٔ قُرَشی، بعد از مسمومیتِ پدر هادی، به‌تحریکِ مُعتَصَم، وی به عُمَر بن فَرَج، حاکمِ مدینه، دستور داد تا برای هادی معلمی از میان علمای مخالفِ اهل بیت انتخاب کند تا او را از اعتقاداتِ شیعی بازدارد، و مانع از ملاقاتِ شیعیان با وی شود. طبقِ این گزارش، جُنَیْدی که برای این مأموریت انتخاب شده بود، اغلب روایت می‌کرد که هادی چنان هوشی و ذکاوتی از خود نشان می‌داد و چنان دید عمیقی از ادبیات عرب و ظاهر و باطنِ قرآن داشت که از یک کودک بعید به‌نظر می‌رسید، مگر اینکه ارتباطی با سرچشمهٔ علمِ ماورایی داشته باشد. به‌نقل از "مَآثِرُ الْکُبَراء فی تاریخِ سامَرّاء"، جنیدی در نتیجهٔ این مشاهدات، دشمنیِ خود با اهل بیت را کنار گذاشته‌است.


title: علی النقی

text: هادی با فاصله گرفتن از دورانِ کودکی، در مدینه مشغول به تدریس شد. به‌تدریج شاگردانِ زیادی از مناطقی که خاندانِ پیامبر در آنجا حامیان زیادی داشتند — مانند ایران، عراق و مصر — جذب کرد. به‌نوشته دونالدسون، هادی پس از قتلِ پدرش و در دوران باقی‌مانده از حکومتِ معتصم و پنج سال خلافتِ واثق، در مدینه زندگیِ آرامی داشته و مورد آزارِ حکومت قرار نگرفته است. به‌نوشتهٔ دونالدسون، هادی حدودِ ۲۵ سال داشت که متوکل زیارتِ قبرِ حسین بن علی را ممنوع کرد. بعد از آن بود که دستورِ تخریب آن را نیز صادر کرد. در همین زمان بود که خلیفه کم‌کم به هادی مشکوک شد.


title: علی النقی

text: پس از اینکه متوکلِ عباسی به خلافت رسید، حاکم مدینه، عبدالله بن محمد بن داودِ هاشمی، نامه‌ای به او نوشت و در مورد فعالیت‌های هادی و پیروانش به خلیفه هشدار داد. ابن اثیر از عبدالله بن محمد هاشمی و برخی ناصِبیان به‌عنوان عاملِ تحریکِ متوکل علیه عَلَویان نام می‌برد. عبدالله بن محمد در نامه‌ای خطاب به متوکل نوشت: «اگر نیازی به حَرَمَیْن داری، علی بن محمد را از آن طرد کن؛ زیرا او مردم را به‌سوی خود خوانده و جمعیتِ زیادی به دعوتِ وی پاسخ مثبت داده‌اند.» هادی وقتی از این نامه مطلع شد، در دفاع از خود نامه‌ای برای متوکل فرستاد و ضمن ردِّ اتهامات، متقابلاً از حاکمِ مدینه شکایت کرد. متوکل در پاسخ، حاکمِ مدینه را از مقامش عزل، و هادی را از بالاترین احترام و اعتمادِ خود مطمئن کرد؛ بااین‌حال از او خواست با خانواده و خدمه به سامرّا نقل مکان کند. از همسرِ متوکل به‌عنوان یکی دیگر از محرّک‌های متوکل برای احضارِ هادی به سامرا یاد می‌کنند.


title: علی النقی

text: متوکل یَحیَی بن هَرثَمه را به مدینه فرستاد تا هم دربارهٔ اتهامات واردشده به هادی تحقیق کند و هم مأمورِ انتقالش به سامرا شود. در این‌باره ابن جُوزی از یحیی نقل می‌کند که مردم مدینه از خبرِ احضارِ هادی آشفته شدند و بی‌قراری کردند؛ چرا که بر جان هادی می‌ترسیدند، تا جایی‌که یحیی مجبور شد قسم بخورد که هیچ‌گونه دستوری مبنی بر رفتارِ خشونت‌آمیز با هادی دریافت نداشته‌است. در ادامهٔ این روایت — که در "تَذکِرَةُ الْخَواصّ" ثبت شده — آمده است یحیی، خانه علی النقی را بازرسی کرد اما چیزی جز نسخه‌هایی از قرآن و کتاب‌های مذهبیِ دیگر کشف نکرد. بر مبنای این گزارش، در مسیرِ انتقالِ هادی به سامرا، اسحاق بن ابراهیم طاهری، والیِ بغداد به دیدارِ هادی آمد و به یحیی سفارش کرد دربارهٔ هادی گزارشِ تحریک‌آمیزی به متوکل ندهد. یحیی در ادامه نقل می‌کند وقتی به سامرا رسیدند وصیف ترکی سفارش، مشابهی به او کرد و هشدار داد که اگر آسیبی به هادی برسد، از او بازخواست خواهد کرد. بر مبنای این روایت، یحیی سپس نزد متوکل رفت و گزارشی داد که حاکی از حُسنِ سیرت و وَرَع و زُهدِ هادی بود و افزود که در منزلِ هادی چیزی جز چند کتابِ علمی و مُصحَف نیافته است.


title: علی النقی

text: پس از نزدیک شدنِ هادی به بغداد، جمعیتِ زیادی به استقبالش آمدند. والیِ شهر، اسحاق بن ابراهیم طاهری، شخصاً به ملاقات او آمد و تا پاسی از شب نزدش ماند. اما در سامرا خلیفه فوراً او را به حضور نپذیرفت. ولی خانهٔ خُزَیْمَة بن حازِم را برای اقامتش تعیین کرد. به‌نوشتهٔ ویلفرد مادلونگ، هادی باقی عمرش را در سامرا دائماً زیر نظر بود، بااین‌حال آزادانه در شهر رفت‌وآمد می‌کرد و از طریق وکلایش با شیعیانش در ارتباط بود و از آنان خمس دریافت می‌داشت. وی از قولِ هادی نقل می‌کند که داوطلبانه به سامرا آورده نشده، اما از آنجایی که آب‌وهوای شهر را می‌پسندد، فقط بر خلاف میلِ خود، آنجا را ترک خواهد کرد. از مهم‌ترین وکلای هادی که واسطهٔ ارتباط او با شیعیانش بودند می‌توان به عُثمان بن سَعید عَمروی اشاره کرد که بعدها به‌عنوان اولین سفیرِ امام دوازدهم شیعیان شناخته شد.


title: علی النقی

text: به‌نوشتهٔ شیخ مفید، عالم شیعی، پس از ورودِ هادی به سامرا، ابتدا او را در کاروانسرایی به نام «صعالیک» سُکنیٰ دادند. به‌نقل از صالح بن سعید، این اقدام به قصدِ تحقیرِ هادی صورت گرفته‌است. شیخ مفید احترام متوکل به هادی را ظاهری و اقامتِ بیست سالهٔ هادی در سامرا را اجباری می‌داند. طبرسی، دیگر عالمِ شیعی، از تلاش متوکل برای پایین آوردنِ شخصیتِ هادی نزد مردم سخن می‌گوید. رسول جعفریان، مورخِ معاصر شیعه، با استناد به "تاریخ مسعودی"، دو نمونه از پرسش‌هایی را که متوکل از هادی پرسید، برمی‌شمرد و پاسخ هادی را ناشی از تَقیّه و احتیاط می‌داند. یکی از این پرسش‌ها دربارهٔ عبّاس بن عبدُالْمُطَّلِب و دیگری دربارهٔ منظورِ آیهٔ ۲۵ سورهٔ فُرقان — که از «حسرتِ ستمگر در روزِ قیامت» سخن می‌گوید — پرسیده شده است. به‌اعتقاد جعفریان، متوکل با طرح پرسشِ اخیر در مجلس همگانی، قصد داشت هادی را در مقابلِ اهل سنت یا اهل حدیث قرار دهد. زیرا خبر داشت از نظرِ هادی این آیه اشاره به بعضی خلفا دارد. هادی در پاسخ، منظور از آیه را دو مرد می‌داند که «خداوند از آنها به کنایت سخن گفته و با عدم تصریح به نام‌شان، بر آنان منّت نهاده‌است؛» و پرسید «آیا خلیفه می‌خواهد آنچه را که خدا مخفی نگاه داشته در اینجا بر ملا کند؟» متوکل به‌ناچار از پرسشِ بیشتر خودداری کرد. بنا به روایت دیگری که در "مُرُوجُ الذَّهَب" و "مِرآةُ الْجَنان" آمده‌است، به متوکل گزارش دادند هادی در خانه، ادواتِ جنگی به‌همراه نامه‌هایی از شیعیانش را مخفی کرده‌است. متوکل دستورِ حمله و دستگیریِ هادی را داد اما چیزی در خانه‌اش یافت نشد. براساس این گزارش، متوکل، هادی را در مجلسِ بزمش حاضر، و به او شَراب تعارف کرد. وقتی هادی امتناع کرد، از او خواست شعری بخواند که آنها را به وجد آورَد. هادی گفت کمتر شعر می‌گوید اما در مقابلِ اصرارِ خلیفه شعری خواند که متوکل متأثر شد. متوکل سپس دستور داد بساطِ شراب را برچینند و هادی را با احترام به خانه‌اش برگردانند.


title: علی النقی

text: به‌نوشتهٔ سید محمدحسین طباطبایی، متوکل در مواجهه با هادی به ادب رفتار می‌کرد، بااین‌حال نمی‌توانست دست از آزارِ او بردارد و حتی سعی کرد او را از بین ببرد. بر اساس گزارشِ مجلسی در "بِحارُالْاَنوار" و راوَندی در "اَلْخَرائِجُ وَ الْجَرائِح"، متوکل برای تحقیرِ علی النقی، به او دستور داد در مقابلِ او و وزیرش که سوار بر اسب بودند، راهی را پیاده بپیماید. به نقل از زراقه، حاجبِ متوکل — که برای تسکین هادی به او نزدیک شده بود — هادی درحالی‌که در زیرِ آفتاب عرق می‌ریخت، آیه‌ای خواند که حکایت از پیش‌بینیِ مرگِ متوکل پس از سه روز را داشت: «سه روز در خانه‌هاتان بهره برید [تا عذاب فرا رسد]. این وعده‌ای بی‌دروغ است.» به‌نوشتهٔ جعفریان در همین هنگام بود که هادی به «دُعاءُ الْمظلوم علَی الظّالم» توسل جُست. به‌گفتهٔ مجلسی و راوندی، سه روز بعد متوکل طی توطئه‌ای کشته شد. روایتِ مشابهی می‌گوید که هادی در زندانِ متوکل، مرگِ خلیفه را پیش‌بینی کرده بود. بنابر نقل دیگری از ابن ارومه، متوکل، هادی را به دست حاجب سپرده بود تا به قتل برساند؛ اما دو روز بعد، طبق پیش‌بینی هادی، شبانه مورد حملهٔ نگهبانانِ ترکِ خود قرار گرفت و در بسترش کشته شد.


title: علی النقی

text: پس از متوکل، پسرش مُنتَصِر به حکومت رسید که نسبتاً سختگیری کمتری نسبت به علویان داشت. بااین‌حال در سایر سرزمین‌ها، شیعیان همچنان تحت فشار بودند. منتصر یک سال بعد مرد و مُستَعین جایش را گرفت. مستعین نیز فقط سه سال حکومت کرد و در سال ۸۶۵ م مرد. بعد از او مُعتَزّ به حکومت رسید که در طول حکومتش، علی النقی همچنان در سامرا تحت نظر بود.


title: علی النقی

text: بر مبنای اعتقادِ شیعه، هادی بعد از قتلِ پدرش در سال ۲۲۰ ه.ق در سن شش یا هشت سالگی عهده‌دارِ امامتِ شیعیان شد. از آنجایی که پدرش جواد هم در کودکی به امامت رسید، شیعیان این تجربه را از سر گذرانده بودند و دربارهٔ امامتِ هادی چندان دچارِ تردید نشدند. به نقل از شیخ مفید و طبرسی، تقریباً همهٔ شیعیانِ جواد، به هادی پیوستند. به‌جز عدهٔ کوچکی که موسی مُبَرْقَع را امام می‌دانستند. به‌نقل از سَعد بن عبدالله، این عدهٔ کم هم بعد از بیزاری جستنِ موسی مبرقع از آنان، به سمت هادی آمدند. طبرسی و ابن شهرآشوب، این اجماعِ شیعیان را دلیلی برای امامتِ هادی می‌دانند. کلینی و دیگران، نَصِّ باقی‌مانده از امامانِ پیشین را دلیلِ امامتش می‌دانند. از جمله به روایتی استناد می‌کنند که برپایهٔ آن، جواد هنگام احضار به بغداد از سوی معتصم، به‌خاطر خطری که احساس کرده بود، هادی را به جانشینیِ خودش انتخاب کرد. به‌نوشتهٔ مدرسی، بر طبق شهادتِ خیرانِ خادم — خدمتکار محمد تقی — جواد، پسرش هادی را به امامت برگزیده است. براساس این گزارش، بزرگانِ شیعه در روز وفاتِ محمد تقی گرد هم آمدند تا در این‌بارهٔ تصمیم بگیرند و پس از مباحثاتی که انجام شد، عاقبت شهادتِ خیران را پذیرفتند. به‌اعتقاد برن هایمر، امامتِ هادی، نقطهٔ عطفی در تاریخِ شیعه محسوب می‌شود؛ به این دلیل که با سکونتِ او در سامرا، رهبریِ مستقیمِ شیعیان توسط امامانِ شیعه به پایان رسید.


title: علی النقی

text: مقارن با امامتِ هادی، جمعیتِ شیعه در سرتاسر سرزمین‌های اسلامی گسترده شده بودند. به‌اعتقاد جعفریان، به همان نسبت، تلاش‌های ضدشیعی برای جلوگیری از این گسترش مشهود بود. شبکه وکالت که از دوران امامان پیشین پا گرفته بود، حالا نقشِ اساسی در تثبیتِ موقعیتِ سیاسی–فرهنگیِ شیعه ایفا می‌کرد و تا یَمَن و عراق و ایران گسترش یافته بود. وکلا علاوه بر جمع‌آوریِ خُمس و ارسال آن برای هادی، در مناظراتِ کلامی و فقهی نیز نقش سازنده‌ای ایفا می‌کردند. ارتباط ائمه با وکلا از طریق نامه بود که توسط افرادِ مطمئن ارسال می‌شد. بسیاری از مباحثِ فقهی و کلامی که امروزه در دسترس است، از طریق این نامه‌ها به‌دست آمده‌است. پس از مرگ متوکل، تا اندازه‌ای فشار از روی شیعیان برداشته شد. ازاین‌رو سازماندهیِ وکلای هادی در مناطق مختلف تقویت شد. هر یک از وکلا که دستگیر می‌شد، هادی شخصِ دیگری را جانشین می‌کرد.


title: علی النقی

text: به‌نوشته جاسم حسین، شهرهای مورد نظر برای تعیین وکلا، به چهار منطقه تقسیم می‌شد؛ منطقهٔ اول، بغداد، مَدائِن، سَواد و کوفه را شامل می‌شد؛ منطقهٔ دوم، بَصره و اهواز بود؛ قُم و همدان منطقه مجزایی بود؛ و حِجاز، یمن و مصر منطقهٔ دیگری محسوب می‌شد. جاسم حسین از قول کِندی، وکلای هادی در مصر را از طرف یزید بن عبدالله، حاکم مصر، تحت فشار توصیف می‌کند. علی بن جعفر و محمد بن فرج از جمله وکلای مصر بودند که دستگیر شدند. ابوحمزه از دیگر رهبرانِ علوی در مصر است که به‌همراه پیروانش به‌اتهامِ فعالیت‌های زیرزمینی در مصر دستگیر شدند. به‌نوشتهٔ شیخ کلینی، محمد بن حجر، یکی دیگر از وکلای هادی، کشته شد و املاک سیف بن لیث، یکی دیگر از وکلا مصادره شد.


title: علی النقی

text: از یعقوب بن یزید کاتب، ابراهیم بن محمّد همدانی، علی بن جعفر، حسین بن عبدِرَبِّهْ، ابوعلی بن راشد اَیّوب بن روح، احمد بن اسحاق رازی، حسن بن راشد، ابوب بن نوح، عبدُالْعَظیم حَسَنی، عثمان بن سعید عمروی، و محمد بن عثمان می‌توان به‌عنوان وکلا و اصحاب هادی نام برد.


title: علی النقی

text: در سدهٔ نخست هجری قمری، بیشتر شیعیان از کوفه بودند و کوفی خوانده می‌شدند. از دوران محمد باقر و جعفر صادق، لفظِ قمی نیز در آخرِ نامِ بعضی شیعیان به‌چشم می‌خورد که نشان از گسترشِ شیعیان در این شهر داشت. در زمانِ هادی، بیشترین شیعیانِ ایران از قم بودند. شهرهای آوه و کاشان تحت تأثیر تعلیماتِ شیعیِ علمای قم قرار داشتند. محمد بن داود قمی و محمد طَلْحی از جمله کسانی بودند که از قم و مناطقِ اطرافش به‌وکالت از هادی، اموال و اخبار دریافت می‌کردند. با وجود اقلیتِ شیعه در ایرانِ آن روز، جُرجان و نیشابور از دیگر شهرهایی بودند که به مرکزِ نفوذِ شیعه در قرن چهارم هجری قمری تبدیل شد. همچنین همدان و سپس اصفهان از شهرهایی بودند که گروهی از شیعیانِ هادی در آن به‌سر می‌بردند. بُشر بن بَشّار نیشابوری، فَتح بن یزید جرجانی، احمد بن اسحاق رازی، حسین بن سعید اهوازی، حَمْدان بن اسحاق خراسانی و علی بن ابراهیم طالقانی از جمله شیعیان هادی بودند که نام‌شان بیانگرِ انتساب‌شان به شهرهای مختلفِ ایران است.


title: علی النقی

text: به‌نوشتهٔ قرشی، معجزاتِ فراوانِ هادی عده‌ای از مردم را واداشت تا بِدعَت‌های برخی رافِضیان، از جمله علی بن حَسَکه را — که ادعا می‌کردند هادی درواقع خداست و آنان خودشان پیامبران مُرسَلِ اویند — باور کنند. به‌عقیدهٔ جعفریان، با اینکه امامان همیشه سعی داشتند غُلات را از خود طرد کنند، اما غالیان نقشِ مؤثری در بدنام کردنِ شیعه ایفا می‌کردند. جعفریان می‌گوید غلات به‌خاطر کج‌فکری یا به قصدِ سوءاستفاده از موقعیتِ ائمه، مخالفتِ امامان را نوعی تَقیّه قلمداد می‌کردند و همچنان به کارِ خود ادامه می‌دادند تا جایی‌که برای ائمه راهی نمی‌مانْد جز اینکه فرمانِ قتلِ بعضی از آنان را صادر کنند. از غُلاتِ معاصرِ هادی که مشمولِ این فرمان شدند، می‌توان از علی بن حسکه و قاسم یَقطینی نام برد که با نسبت دادنِ احادیثی به هادی، شیعه را بدنام می‌کردند. به‌عنوان نمونه، منظور از فَحشا و مُنکَر در آیهٔ «ان الصّلاة تنهی عن الفحشاء و المنکر» را شخصی می‌دانستند که اهلِ رُکوع و سُجود نیست. یا زَکات را مردِ مشخصی می‌دانستند، نه پرداختِ مبلغی دِرهَم و دینار؛ و بدین ترتیب بسیاری از فَرایض و سُنَن و مَعاصی را تأویل می‌کردند.


title: علی النقی

text: قاسم شَعرانی یقطینی، حسن بن محمد بن بابای قمی و محمد بن موسی شُریقی از شاگردان علی بن حسکه بودند. محمد بن نُصَیر نُمَیری و فارس بن حاتم قزوینی، از دیگر غالیانی بودند که مورد لعنِ هادی قرار گرفتند. هادی ضمن نامه‌ای مخصوصاً از ابن بابای قمی بیزاری جسته و نوشته‌است: «ابن بابا گمان برده که من او را به نَبُوَّت برانگیخته‌ام و او باب من است.» سپس از شیعیانش خواست اگر می‌توانند او را بکُشند. محمد بن نصیر نمیری، رییس فرقهٔ نُمَیْریّه یا نُصَیْریّه، از دیگر غالیانی بود که ادعا می‌کرد از طرف هادی به نبوت منصوب شده‌است. نمیری معتقد به تناسُخ و رُبوبیَّتِ هادی بود و نِکاحِ محارم و ازدواجِ مرد با مرد را مجاز می‌دانست. عباس بن صدقه، ابُوالْعباس طرفانی (طَبَرانی) و ابوعبدالله کِندی، معروف به شاه رئیس، از دیگر بزرگانِ غلات به‌شمار می‌آیند. فارس بن حاتم از دیگر غالیانی بود که هادی دستور قتلش را صادر کرد و برای قاتل وی سعادتِ اُخرَوی و بهشت را تضمین نمود. یکی از شیعیان به‌نامِ جُنید این دستور را اجرا کرد. به‌عقیدهٔ جعفریان، روایات زیادی که در "رجالِ کَشّی" دربارهٔ ابن حاتم آمده، نشان‌دهندهٔ خطری است که از جانب او، شیعه را تهدید می‌کرده‌است. احمد بن محمد سیاری از دیگر غالیانی است که کتاب "اَلْقِرائاتِ" او منبع کسانی است که برای تحریفِ قرآن استدلال می‌کنند. حسین بن عبید از دیگر غالیانی است که همراه با عده‌ای دیگر به اتهامِ غُلُوّ از قم اخراج شد. به‌اعتقادِ جعفریان، تکذیبیه‌های امامان، جریانِ غالیان را تا حد زیادی رو به زوال بُرد، اما انتساب آنان به ائمه سبب شد تا قرن‌ها همچنان در گوشه و کنار سرزمین‌های اسلامی دوام بیاورند.


title: علی النقی

text: مادلونگ از قول شیخ صدوق نقل می‌کند که هادی به‌دستور متوکل، یا مُعتَمِد مسموم شد، گرچه هیچ‌یک از این دو در زمان درگذشتِ هادی خلیفه نبودند. به‌نوشتهٔ طباطبایی، علی بن محمد به‌دستور معتز مسموم شد. تاریخِ مسمومیتش را سال ۲۵۴ ه.ق در سن ۴۱ سالگی و بعد از سی و سه سال امامت ذکر می‌کنند. این در حالی است که در روز و ماهِ درگذشتش بین مورخان اختلاف است. منابعی چون "مسارالشّیعه"، "مصباح المتهجد" و "فِرَقُ الشّیعه" سوم رجب و "کشف الغمه"، "الکافی" و "مروج الذّهب" ۲۵ یا ۲۶ جمادی‌الثانی را ذکر کرده‌اند. طَبَری و کلینی تاریخ درگذشتش را را ۲۶ جمادی‌الثانی سال ۲۵۴ ه.ق می‌دانند. رسول جعفریان با تکیه بر روایتی که از مسعودی و سبط بن جوزی مبنی بر مسمومیت هادی نقل شده، و با توجه به اینکه هادی در هنگامِ مرگ تنها ۴۴ سال داشته و از بیماریِ خاصی رنج نمی‌برده است، احتمالِ مسمومیتِ او را زیاد می‌داند. "مَقاتِلُ الطّالِبیّن" نامِ علی النقی را در میان شهدای علوی قرار نداده است.


title: علی النقی

text: پس از قتلِ هادی، معتز، برادرش ابواحمد مُوَفَّق را برای خواندنِ نماز مَیِّت فرستاد، اما به‌خاطر شیون و ازدحامِ زیاد افرادی که در عزاداری‌اش حاضر شده بودند، بدنِ هادی به خانه‌اش برگردانده و در حیاط آنجا به خاک سپرده شد. این خانه در سده‌های اخیر به‌وسیله گروه‌های مختلفِ سنی و شیعه از طرفداران هادی، به یک حرم اصلی توسعه پیدا کرده‌است. فرمِ کنونی آن از زمان بازسازی توسط ناصرالدین شاه قاجار پابرجا است. گنبدِ طلاییِ حرم در سال ۱۹۰۵ م به آن افزوده شده‌است. حسن عسکری، امام بعدی شیعیانِ دوازده‌امامی نیز در این مکان به خاک سپرده شده‌است. حرم علی النّقی و حسن عسکری دو بار تخریب شد. در نخستین حمله در ۳ اسفند ۱۳۸۴ ه.ش با بمب‌گذاری در مرکز گنبد، گنبد و بخشی از گلدسته‌های حرم ویران شد. دومین حمله در ۲۳ خرداد ۱۳۸۶ ه.ش رخ داد که گلدسته‌ها نیز تخریب شد.


title: علی النقی

text: به‌نوشتهٔ شیخ مفید، همسر علی النقی — که حسن عسکری از او به‌دنیا آمد — یک اُم‌ِّوَلَد به‌نام «حُدَیْثه» بوده است. ابن شهرآشوب از او با نامِ «حدیث»، اِربِلی با نام «سوسن» و حسین بن عبدُالْوَهّاب در "عُیونُ الْمُعجِزات" با نام «سَلیل» یاد می‌کنند. از حدیثه فرزندانی با نام‌های محمد، حسین، جعفر، عالیه و درنهایت حسن عسکری — امام یازدهم شیعیان دوازده‌امامی — متولد شدند. جعفر بعدها به خلفای عباسی به‌ویژه معتمد عباسی گرایش پیدا، و عده‌ای از شیعیان را به‌سوی خود جلب کرد، ازاین‌رو «جعفرِ کَذّاب» لقب گرفت.


title: علی النقی

text: پسرِ هادی، محمد — که بعضی او را جانشینِ پدر می‌دانستند — پیش از او از دنیا رفت؛ و علی النقی پسرِ دیگرش حسن را — که بعدها به حسن عسکری معروف شد — به جانشینیِ خود انتخاب کرد. بنا به روایاتِ متعددی، علی النقی ضمن ردِّ جانشینیِ فرزندِ بزرگش محمد، جانشینیِ حسن را به شیعیانش گوشزد کرده‌است. روایتی در "الکافی" به سندِ عبدالله بن محمد اصفهانی نقل می‌کند علی النقی، امامِ بعد از خودش را کسی دانسته است که بر پیکرش نماز بُگزارد؛ و حسن عسکری بر جنازهٔ پدرش نماز خوانده است. حسن، و جعفر دو پسرِ دیگر هادی بودند. شیعیان امامی حسن را جانشینِ هادی می‌دانند. گرچه گروهی دیگر معتقد بودند پسرش محمد — که پیش از او درگذشته بود — امامِ پنهان است. احتمالاً محمد بن نُصَیر نُمَیْری که به علی النقی نسبتِ ربوبیّت داد و مدعی شد باب و پیامبرِ اوست، به این گروه مرتبط بوده‌است. او بنیان‌گذارِ فرقه‌ای از غُلاتِ شیعه به نام نُصَیْریّه شمرده می‌شود.


title: علی النقی

text: اکثریت شیعه، پس از درگذشتِ علی هادی به امامت فرزندش حسن عسکری گردن نهادند. اما چند اقلیت نیز پدیدار شدند که آن را نپذیرفتند. گروهی گفتند که هادی نمرده و غایب شده‌است. برخی به امامت محمد بن علی هادی، پسر ارشدِ علی هادی — که پیشتر مرده بود — معتقد شده و گفته‌اند که او غایب شده یا پس از مرگ مجدداً زنده می‌شود. جمعی نیز به امامت جعفر بن علی، برادر دیگر حسن عسکری، گرویدند. به هر صورت، احمد پاکتچی در "دائرةالمعارف بزرگ اسلامی" می‌نویسد بر اساس قرائن، در آن زمان برخی بر انقطاع امامت باور داشته‌اند، اما منابع دربارهٔ وجودشان تصریح نکرده‌اند. به‌گفتهٔ وی، درگذشتِ محمد و ویژگی‌های ناشایستِ جعفر، سبب شد که حسن عسکری با چالشی جدی از سوی قائلان به امامت آن‌ها روبرو نشود، بلکه مشکل اصلی وی با معتقدان به انقطاعِ امامت بوده‌است. این تردیدها و اختلافات موجب آن شده که حسن عسکری با ارسالِ نامه‌هایی برای اصحابِ خود در تثبیتِ امامتِ خود و دفع شک و اختلاف بکوشد؛ ازجمله وی نامه‌هایی در این خصوص به اسحاق بن اسماعیل نیشابوری و احمد بن اسحاق اشعری و برخی دیگر می‌نویسد و این نامه‌ها نشان‌دهندهٔ پراکندگیِ این اختلافات در سرزمین‌های مختلفی است که شیعیان در آن می‌زیسته‌اند.


title: علی النقی

text: علی النقی همچون جدّش علی بن موسی الرضا و پدرش محمد تقی گندم‌گون توصیف شده‌است. راویان او را دارای چشمانی سیاه و فَراخ، بینیِ کشیده، دندان‌های فاصله‌دار و چهره‌ای دلگشا توصیف کرده‌اند که مانند جَدَّش محمد باقر، دارای شانه‌های پهن و مفاصلِ درشت و میانه‌بالا بوده است. علی النقی به‌خاطر تقوا و فروتنی‌اش مورد احترام بود. بنا بر آنچه در تاریخ "یعقوبی" و "مسعودی" ثبت شده، هادی ساکت و خوش‌خُلق توصیف شده که با اینکه از سوی متوکل آزارِ زیادی دیده، جانبِ صبر را رها نکرده و وقارش را حفظ کرده‌است. نقشِ انگشترش «الله رَبّی و هُوَ عِصمَتی مِن خَلقه» بوده‌است. به‌نوشتهٔ قرشی، وقتی یک چادرنشینِ مقروض جهت درخواستِ کمک برای ادای قرضش به او مراجعه کرد، هادی هیچ سرمایه‌ای در خانه نداشت، اما او را رد نکرد. هادی به او یادداشتی داد مبنی بر اینکه از هادی مبلغی طلب دارد، و به مرد توصیه کرد وقتی هادی در جایی با عده‌ای جلسه دارد، بر آنان وارد شود و به اصرار از هادی بخواهد تا طلبش را — که سندش را در دست دارد — پس دهد. مردِ مقروض به توصیهٔ هادی عمل کرد. هادی در حضورِ جمع از او عذر خواست که قادر به بازپرداختِ قرضش است. چند نفر از افرادِ حکومتی حاضر در جلسه، خبر را به خلیفه رساندند. متوکل سی‌هزار درهم برای هادی فرستاد و هادی پول را به مردِ مقروض داد.


title: علی النقی

text: دربارهٔ اهمیتی که هادی برای علما قائل بود، قرشی به روایتی از "اَلْاِحتِجاجِ" طَبرِسی استناد می‌کند. بر طبق این روایت، هادی در جلسه‌ای با حضورِ بزرگانِ بنی‌هاشم نشسته بود که عالِمی بر آن‌ها وارد شد. هادی بلند شد و او را در کنار خود نشاند و احترام زیادی به او نشان داد به‌طوری که هاشمیانِ حاضر در جلسه اعتراض کردند که چرا هادی، عالِم را به آنان که بزرگانِ بنی‌هاشمند ترجیح داده است. هادی آنان را برحذر داشت از اینکه مصداق این آیه باشند: «آیا داستان کسانی را که بهره‌ای از کتاب [آسمانی] یافته‌اند ندانسته‌ای که چون به سوی کتاب خدا فراخوانده می‌شوند تا میان‌شان حکم کند، آنگاه گروهی از آنان به حال اعراض، روی برمی‌تابند؟» سپس برای توجیهِ عملش، به آیاتی از قرآن استناد کرد از جمله: «ای کسانی که ایمان آورده‌اید، چون به شما گفته شود: «در مجالس جای باز کنید»، پس جای باز کنید تا خدا برای شما گشایش حاصل کند، و چون گفته شود: «برخیزید»، پس برخیزید. خدا [رتبه] کسانی از شما را که گرویده و کسانی را که دانشمندند [بر حسب] درجات بلند گرداند.» و آیه: «آیا کسانی که می‌دانند و کسانی که نمی‌دانند یکسانند؟» به‌عقیدهٔ هادی خداوند همان‌طور که مؤمن را به غیرمؤمن ترجیح داده، مؤمنِ دانشمند را از مؤمنِ غیردانشمند، برتر دانسته اما برای نسبِ خانوادگی چنین برتری‌ای قائل نشده است.


title: علی النقی

text: به‌نوشتهٔ قرشی یکی از پرسش‌هایی که ابن سِکّیت به‌قصدِ به‌چالش کشیدنُ هادی در حضور علمای دین و در قصرِ متوکل از او پرسید، این بود که چرا خداوند موسی را با عصا و یَدِ بَیْضا نزد مردم فرستاد، عیسی را با شفای نابینا و جُذامی و زنده کردنِ مرده، اما محمد را با قرآن و شمشیر به رسالت مبعوث کرد؟ به‌عقیدهٔ هادی، تفاوتِ معجزاتِ پیامبران به تفاوت مقتضیاتِ زمان‌شان ربط دارد. در عصرِ موسی سِحر و جادو رواج داشت و عصا و یدِ بیضای موسی می‌بایست در جهت مقابله و به شکست کشیدنِ آن باشد؛ در عصر عیسی، علم طب غالب بود و عیسی می‌بایست با شفای نابینا و جذامی و زنده کردن مرده، این علم را به مقابله بطلبد؛ و در عصرِ محمد شعر و شمشیر غلبه داشت؛ پس محمد با قرآن، شعر را و با شمشیرش، شمشیرشان را به شکست و تسلیم واداشت.


title: علی النقی

text: یکی دیگر از موضوعاتی که هادی دربارهٔ آن به چالش کشیده شد، سیاست‌های جنگیِ علی بن ابی‌طالب بود. به‌نوشتهٔ قرشی، این مسئله توسط یَحیَی بن اَکثَم که به‌منظور امتحانِ هادی به‌وسیلهٔ متوکل دعوت شده بود، مطرح شد. بنا بر روایتی که در "مَناقبِ" ابن شهرآشوب و "تُحَفُ الْعُقولِ" ابن شُعبهٔ حَرّانی آمده است، هادی موفق شد به همهٔ پرسش‌های یحیی پاسخ دهد. بعد از آن بود که یحیی از متوکل خواست از پرسیدن پرسش‌های بیشتر از هادی خودداری کند، چون این کار علمش را آشکار و باعثِ تقویتِ رافضی‌ها (شیعیان) در بین مردم خواهد شد. از جمله پرسش‌هایی که یحیی از هادی پرسید، این بود که چرا علی بن ابی‌طالب در جنگ صِفّین همهٔ افرادِ دشمن را — چه آنان که فرار می‌کردند و چه کسانی که حمله می‌کردند — می‌کشت اما در جنگ جَمَل دستور داد هرکس در خانه‌اش پناه گرفته در امان باشد؟ اگر تصمیمِ اول درست بود پس تصمیمِ دوم غلط خواهد بود! به‌عقیدهٔ هادی در جنگ جمل، سرانِ لشکرِ مقابلِ علی کشته شده بودند و افرادِ لشکر، فرماندهی نداشتند تا به او برگردند و دوباره تجهیز شوند؛ اما در جنگ صفین، سربازانِ مقابلِ علی به لشکرِ مجهزی تعلق داشتند با فرماندهی که آنان را به انواعِ تجهیزات مجهز کرده بود؛ و اگر علی آنان را رها می‌کرد دوباره زخم‌هاشان مداوا می‌شد و با هدایا و دستمزدِ فراوان به جنگ با او ترغیب می‌شدند.


title: علی النقی

text: ممکن یا غیرممکن بودنِ مشاهدهٔ خداوند از مباحثاتِ رایجِ دورانِ هادی بود که وی رأی به عدم امکانِ مشاهدهٔ خداوند می‌داد. به‌عقیدهٔ هادی مشاهده اتفاق نمی‌افتد مگر اینکه هوایی (فضایی) بین مشاهده‌گر و مشاهده‌شونده وجود داشته باشد تا بینِش از طریق آن سیر کند. به‌عبارتی اگر هوا یا نوری بین مشاهده‌گر و مشاهده‌شونده موجود نباشد، بینشی در کار نخواهد بود. وقتی مشاهده‌گر و مشاهده‌شونده در موقعیتِ برابری از لحاظ علتِ بینش قرار داشته باشند، بینش اتفاق می‌افتد. اما مقایسهٔ خداوند با بشر، نوعی تشبیهِ خداوند به بشر است.


title: علی النقی

text: هادی همچنین با کسانی که برای خداوند بدنِ مادی تصور می‌کنند، مخالفت کرده و اظهار می‌دارد کسی که چنین اعتقادی داشته باشد از ما نیست. هادی استدلال می‌کند که ماده یا بدن، مخلوقِ خداوند است، و خداوند به آن سر و شکل داده‌است. تصور و تجسمِ خداوند در یک بدنِ مادی، به‌معنیِ نیازمندیِ خداوند و محدود کردنش در بدن و شکل است، که به‌گونه‌ای مساوی دانستنِ خداوند با بشر از لحاظ نیاز به بدن است. هادی توصیفِ وجودِ خداوند را غیرممکن دانسته و می‌گوید خداوند آنقدر بزرگ است که در خیال بشر نمی‌گنجد؛ و اینکه خداوند خودش فقط می‌تواند خود را توصیف کند. هادی از این بحث استفاده کرده تا نتیجه بگیرد که پیامبران و امامان نیز قابل وصف نیستند به‌خاطر اینکه در نتیجهٔ اطاعت و بندگیِ خداوند به اندازه‌ای به خدا نزدیک شده‌اند که از دایرهٔ تصور انسان فراتر رفته‌اند.


title: علی النقی

text: مسئلهٔ تحریفِ قرآن از جمله مسائلی است که غلات به آن دامن زده و باعث حملهٔ دیگر فِرَقِ اسلامی به شیعه شده‌اند. به نقل از فَضل بن شاذان در "اَلْایضاح" خَیّاطِ مُعتَزِلی در "اَلْاِنتصار"، اعتقاد به تحریفِ قرآن در قرن سوم هجری قمری به شیعه نسبت داده شده‌است. هرچند اکثریتِ مسلمانان از سنی و شیعه — به‌جز غلات — با این اعتقاد مبارزه کرده‌اند. هادی در ضمن رسالهٔ مفصلی که ابن شعبه حرّانی آن را روایت کرده‌است، ضمن تأکید بر اصالتِ قرآن، آن را به‌عنوان معیاری دقیق برایِ تشخیص احادیثِ صحیح از ناصحیح به‌کار می‌برد. به‌عنوان نمونه، حدیثِ ثَقَلَیْن را با توجه به آیهٔ ولایت و شأن نزولی که برای آن در احادیث اهل سنت ذکر شده، تفسیر می‌کند. دربارهٔ حدیثِ «لا جَبرَ و لا تَفویضَ، بَل اَمرٌ بینَ الْاَمرَیْن» به ده‌ها آیه از قرآن استناد می‌کند که از جهتی به جبر و از جهتی به تفویض اشاره دارند.


title: علی النقی

text: به‌نوشتهٔ جعفریان، امامان شیعه همیشه بر تنزیه — در مقابل تشبیه — خداوند، تأکید داشته‌اند. بااین‌حال یکی از اتهام‌هایی که همیشه بر شیعه وارد بوده، تهمتِ تشبیهِ خداوند بوده‌است. هر چند روایاتِ ائمه در ردِّ تشبیه در کتاب "اَلتُّوحید" شیخ صَدوق جمع‌آوری شده‌است. به‌اعتقادِ جعفریان، منبع این اتهام، هُشام بن حَکَم بوده، (شایع شده بود هشام به تشبیه و تجسیم اعتقاد دارد) هرچند منظورِ هشام از «جسم» و «شیء»، «وجود» بوده‌است. بااین‌حال، هادی با نظریهٔ هشام (با نظریه‌ای که به نام هشام شایع شده بود)، مخالفت کرد و البته در فرصت‌های مختلف هشام را از اعتقاد به تشبیه مبری کرد. در این‌باره، بیش از بیست و یک روایت از هادی باقی مانده‌است که در همه آنها بر تنزیهِ خداوند تأکید می‌شود. از جمله از صَقر بن ابی‌دُلَف روایت شده که از قول هادی نقل کرده‌است: «از ما نیستند کسانی که گمان می‌برند خدای عزوجل جسم است و ما در دنیا و آخرت از آنها بیزاریم. ای پسر ابی‌دلف! جسم، خود مخلوق است و پدیدآورندهٔ آن خداست و اوست که بدان جسمیت بخشیده‌است.»


title: علی النقی

text: به‌اعتقادِ جعفریان، بیشترین احتجاجاتی که از هادی باقی مانده، در موضوعِ جبر و اختیار است. در این زمینه از هادی رسالهٔ مفصلی دربارهٔ مباحثِ کلامیِ شیعه باقی مانده‌است. در بخشی از این رساله آمده‌است: «در امر و نهی، حقِّ انتخاب و اختیار با خداست. به آنچه می‌خواهد، امر و از آنچه اکراه دارد، نهی کرده و بر اساسِ آن مؤاخذه می‌فرماید، به‌خاطر آن که به بندگانِ خود تواناییِ پیروی از اوامر و پرهیز از گناهان را عطا فرموده‌است؛ زیرا او عدالت و انصاف و حکمتِ بالغه‌اش آشکار و غیرقابل انکار است.» نیز هادی در این رساله به شبهاتی که با توجه به ظواهرِ آیاتِ قرآن در اثباتِ جبر به آن استدلال شده، پاسخ می‌دهد.


title: علی النقی

text: حُدوث و قِدَمِ قرآن، از جمله مسائلی است که در آغاز قرن سوم هجری قمری، اهل سنت را به خود مشغول داشته‌است و موجبِ انشعاب در میان آنها شده‌است. نخستین بار احمد بنِ اَبی‌دُؤاد این مسئله را مطرح کرد. سپس مأمون و به‌دنبالش معتصم تلاش کردند جانبِ خلقِ قرآن را بگیرند و علما و محدثان را بر قبولِ این نظریه وادارند. این فشار به‌عنوان «مِحْنَةُ الْقرآن» در تاریخ شهرت یافت. احمد بن حَنبَل، از مخالفانِ این نظریه، سختی زیادی را تحمل کرد و حتی تازیانه خورد. با به‌حکومت رسیدن متوکل و طرفداری او از ابن حنبل، نظریهٔ قدیم بودنِ قرآن پاگرفت. متوکل با طرفداری از ابن حنبل و مذهبِ اهل حدیث، نظریاتِ مخالف را با عنوان «بدعت» رد کرد. به‌اعتقادِ جعفریان در همین دوره بود که اهل حدیث «سنّی»، و مخالفین‌شان اهل بدعت نام گرفتند. مسئلهٔ حدوث یا قدمِ قرآن در میان شیعه انعکاس نداشته به این دلیل که بحثی عَبَث و بیهوده تلقی می‌شده‌است. ائمهٔ شیعه و از جمله هادی، از شیعیان خود خواستند در این مسئله ورود، و درباره‌اش اظهار نطر نکنند. در نامه‌ای که از هادی خطاب به یکی از شیعیان نوشته شده، چنین آمده‌است که: «جدال و گفتگو دربارهٔ قرآن، بدعت است و در گناه و مسئولیتِ آثارِ زشتِ ناشی از آن، پرسش‌کننده و پاسخ‌دهنده هر دو شریکند؛ زیرا پرسش‌کننده بی‌جهت دربارهٔ آنچه که بر عهده‌اش نیست می‌پرسد و پاسخ‌دهنده را بدون هیچ دلیلی دربارهٔ چیزی که به پاسخش مکلّف نیست به زحمت می‌اندازد. آفریننده‌ای جز خدا نیست و غیرِ او، همه آفریدگان او هستند؛ قرآن کلامِ خدا است؛ از پیش خود اسمی بر آن نپذیر که در این صورت از ستمگران خواهی بود.»


title: علی النقی

text: به‌اعتقادِ جعفریان، در هیچ‌یک از فرقه‌های اسلامی به‌مانند شیعه دعا نقش ندارد. کارکردِ این دعاها گوناگون ذکر شده‌است. یکی از آنها، تعمیقِ رابطهٔ شیعیان با اهل بیت بوده‌است طوری که ادعیهٔ باقی‌مانده از هادی معمولاً با صلوات بر محمد و آل محمد شروع می‌شود. زیارتِ جامعهٔ کبیره یکی از زیارت‌نامه هایی است که علی النقی به یکی از اصحابش تعلیم داده است تا در هنگام زیارتِ امامان خوانده شود، و از آنجاییکه مختص امامی خاص نیست، «جامعه» نامیده می شود. این زیارتنامه، توصیف بلند و بلیغی از جوانب مختلف اصل ولایت و امامت به عنوان یکی از اصول پیشران جامعهٔ شیعی به حساب می آید. نقشِ این زیارت، تأکید بر رهبریِ ائمهٔ شیعه به‌عنوان پیشوایانِ حکومتِ اسلامی است. عباراتی چون «اَئِمَةُ الْهُدیٰ»، «وَرَثَةُ الْاَنبیاء» و «حُجَجُ الله» بر این معنی تأکید می‌کند. هادی در این دعاها، نور و برهانِ خداوند را نزد اهل بیت می‌داند و تنها کسانی را بر حق می‌داند که از این معارف بهره گیرند. توصیف رابطه ائمه با پیامبر و همچنین ارتباط امامت و توحید، توصیف مقام علمی و سیاسی و اخلاقی ائمه، و نیز پرداختن به عصمت و تولی و تبری از دیگر جنبه های این زیارتنامه به شمار می رود. «شرح الزیارة الجامعة الکبیرة»، شرح چهار جلدیِ احمد احسائی بر این زیارت می باشد و از آن به عنوان علمی ترین و مفصل ترین شرح این زیارتنامه یاد می شود. برشمردن فضایلِ علی بن ابی‌طالب و اشاره به مشکلاتِ سیاسی و اجتماعی دورانِ وی، بخشی از فرازهای غدیریه را تشکیل می‌دهد. کارکردِ دیگر دعاهای باقیمانده از علی النقی، ظلم‌ستیزی است. «دعاءُ الْمظلوم علَی الظّالم» از جمله این دعاهاست که در آن از خداوند برای مبارزه با ستم استمداد شده‌است. به‌اعتقاد جعفریان، گرچه در این دعا، رفعِ ستم به خداوند واگذار شده اما نقشِ مهمِ آن، آگاه کردنِ مردم نسبت به ستمِ ظالمان است. چنانچه این دعا در واکنش به اهانتی بود که متوکل به هادی روا داشت.


title: علی النقی

text: رساله‌ای در موضوع اختیار و چند متن و اظهار کوتاه یا حدیث به علی النقی نسبت داده می‌شود که توسط ابن شعبه حرانی در کتاب "تحف العقول" جمع‌آوری شده‌اند.


title: علی النقی

text: فضل بن روزبهانِ شافعی هادی را با عنوان «اَلشّهید بِکَیْدِ الْاَعداء» توصیف می‌کند. اَبُوالْفَلاح حَنبَلی و یافِعی هادی را فقیه، امام و مُتَعَبِّد توصیف کرده‌اند. ابن صَبّاغ مالکی از قول یکی از اهل دانش، او را بر خوی نَبَوی و خُلقِ عَلَوی و دارای روحی پاک و همتی والا توصیف کرده که کسی از مردم همسان و نظیرش نبوده‌است و اخلاق و نَفْسِ هادی را مُهَذَّب و مُنَزَّه می‌داند. ذَهَبی از او به‌عنوان فقیه و یکی از امامانِ دوازده‌گانهٔ شیعیان یاد می‌کند. ابن حَجَر هادی را وارثِ دانش و سخاوتِ پدرش می‌داند. محمد بن طَلحهٔ شافعی در "مَطالِبُ السَّؤُول"، پس از درجهٔ نبوّت، او را داری اوجِ عظمت‌ها و والاترین شخصیت‌ها می‌داند. خیرالدّین زِرِکْلی او را از پرهیزکاران و شایستگان می‌داند. شَبْلَنْجی مناقبِ هادی را فراوان می‌داند. ابن کَثیر او را عابد و زاهد توصیف می‌کند.


title: علی النقی

text: منابع شیعی و سنی کرامات زیادی را به هادی نسبت می‌دهند. از جمله اینکه: به زبانِ ایرانیان، اسلاوها، هندیان و نبطیان مسلط بود؛ طوفان‌های غیرمنتظره، مرگ و میرها و دیگر رخدادها را به‌درستی پیش‌گویی می‌کرد. پیش‌گوییِ مرگِ متوکل از جمله این پیش‌گویی‌ها بود. بر اساس این روایات، در حضور متوکل، و برای اثبات این امر که شیرها به اولادِ واقعیِ علی بن ابی‌طالب آسیبی نمی‌رسانند، زنی را که ادعای فرزندی علی را داشت، رسوا کرد. معجزهٔ مشابهی به پدربزرگش، علی بن موسی الرضا نسبت داده شده‌است. بنابر این روایات، هادی شیری را که بر فرشی نقش بسته بود، زنده کرد و آن را واداشت تا شعبده‌بازی هندی را — که به‌دستور متوکل، سعی کرد با شعبده‌اش او را مسخره کند — ببلعد. همچنین روایت شده‌است که مُشتی ماسه و سنگ را برای یکی از پیروانِ فقیرش به طلا تبدیل کرد.


title: علی النقی

text: شاهین نجفی، خوانندهٔ ایرانی در ترانه «نقی» به علی النقی اشاره می‌کند. این ترانه با واکنش‌های زیادی همراه بود.


title: فرهنگ لغت

text: فرهنگ لغت، لغت‌نامه یا فرهنگ‌نامهیا دیکسیونر یا دیکشِنِری کتابی است که در آن معانی واژه‌های یک، دو، یا چند زبان همراه با توضیحات مربوط به ریشه، تلفظ، یا اطلاعات دیگر مربوط به واژه‌ها به ترتیب حروف الفبای زبان یا زبان‌هایی معیّن گردآوری می‌شوند.


title: فرهنگ لغت

text: واژه‌نامه عموماً به فهرست واژه‌هایی که در انتهای کتاب‌ها می‌آیند گفته می‌شود، و معادل واژهٔ "glossary" در زبان انگلیسی است.


title: فرهنگ لغت

text: فرهنگ واژگان با دانشنامه تفاوت دارد. در یک واژه‌نامهٔ معمولاً، فقط به معنای واژه‌ها اکتفا می‌شود و اطلاعات دیگری (نظیر تاریخچه و ریشهٔ آن‌ها) داده نمی‌شود. به‌علاوه، در واژه‌نامه‌ها فقط به واژه‌های عمومیِ یک زبان اشاره می‌شود، و اسامی خاص (مانند اسامی مکان‌ها و اشخاص) کمتر نوشته می‌شود. با این حال، مرز دقیقی بین واژه‌نامه و دانشنامه نمی‌توان تعیین کرد، و برخی کتاب‌ها به نوعی در هر دو طبقه جا می‌گیرند؛ مانند "لغت‌نامهٔ دهخدا".


title: فرهنگ لغت

text: پیر بوردیو هر فرهنگ لغتی را حاوی سوگیری می‌داند و در این رابطه بر این عقیده است که تمام فرهنگ‌نامه‌ها، اعم از جامعه‌شناسی، انسان‌شناسی، فلسفه و غیره، اغلب زورگویانه هستند. او علت این امر را این می‌داند که آن‌ها در تظاهر به توصیف، در واقع به برخی واژه‌ها مشروعیت می‌دهند. او فرهنگ‌نامه‌ها را ابزارهایی می‌داند برای ساخت واقعیتی که مدعی ثبت آن‌اند، و مدعی است آن‌ها می‌توانند مؤلفان و مفاهیمی را که وجود ندارند به‌وجود بیاورند و، برعکس، دربارهٔ مفاهیم یا مؤلفانی که وجود دارند خاموش بمانند.


title: فرهنگ لغت

text: تاکنون فرهنگ لغات متعددی در ایران نوشته شده‌است. از مهم‌ترین فرهنگ‌های یک‌زبانهٔ فارسی، به ترتیبِ تاریخِ تألیف، می‌توان به این‌ها اشاره کرد:


title: جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران

text: جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران با نام رسمی «دو هزار و پانصدمین سال بنیانگذاری شاهنشاهی ایران به‌دست کوروش بزرگ» نام مجموعه جشن‌هایی است که به‌مناسبت دو هزار و پانصد سال تاریخ مدون شاهنشاهی ایران و در زمان سلطنت محمدرضا شاه پهلوی از تاریخ ۱۲ تا ۱۶ اکتبر ۱۹۷۱ (برابر با سه شنبه ۲۰ مهر تا شنبه ۲۴ مهر ۱۳۵۰) در تخت جمشید برگزار شد. در این جشن‌ها سران حکومتی و پادشاهان ۶۹ کشور جهان شرکت کردند و تمدن و تاریخ کهن ایران را ارج‌نهادند.


title: جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران

text: پیشنهاد برگزاری جشن‌ها اولین‌بار توسط شجاع‌الدین شفا مطرح گردید.


title: جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران

text: برای برگزاری جشن‌ها، سازمانی به نام «شورای مرکزی جشن‌های شاهنشاهی» تأسیس شد. اسدالله علم وزیر دربار وقت هم به عنوان رئیس شورای مرکزی جشن‌ها، تعیین شد و سناتور جواد بوشهری هم نیابت علاء را بر عهده داشت.


title: جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران

text: جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران در شهر مرودشت و در کنار تخت جمشید (پارسه) با حضور سران کشورهای گوناگون جهان برگزار شد. از میهمانان در خیمه‌های بزرگی که به همین مناسبت سفارش داده شده بود، پذیرایی شد. شرکت فرانسوی مزون ژانسِن، طراحی و دکور خیمه‌های جشن‌های ۲۵۰۰ ساله را بر عهده داشت.


title: جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران

text: زدنیک لیشکا، آهنگ‌ساز برجسته اهل چکسلواکی، قطعاتی را برای جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران، تحت عنوان «"میراث دوران‌ها"» ساخته و تنظیم کرد.


title: جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران

text: آغاز مراسم در پاسارگاد و در جوار آرامگاه کوروش بود که طی آن شاه نطق خود را خواند و سپس سران و پادشاهان ۶۹ کشور جهان، به کوروش بزرگ ادای احترام کردند.


title: جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران

text: ده میلیون بیننده، این مراسم را از تلویزیون تماشا کردند. پس از پایان پیام شاه، ۱۰۱ تیر توپ در آسمان پاسارگاد شلیک شد. تاج گل باشکوهی در پای آرامگاه کوروش نهاده شد.


title: جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران

text: هزینه برگزاری جشن‌ها و ساخت تأسیسات جانبی و بناها معادل حدود ۱۲۰ میلیون تا ۳۰۰ میلیون تومان (معادل حدود ۲۲ میلیون دلار با نرخ برابری سال ۱۳۵۰) از سوی منابع مختلف ذکر شده‌است. البته رقم هزینه شده برای این مراسم به گفته عبدالرضا انصاری که مسوول مستقیم برگزاری جشن بود نزدیک به دویست میلیون تومان بود که ۶۰ میلیون آن از محل کمک بخش خصوصی، ۵۰ میلیون از محل کمک دولتی و بقیه از محل ذخیره دفتر برگزاری جشن‌های شاهنشاهی ایران تأمین شد. برای تأمین هزینه برگزاری جشن‌ها از سال ۱۳۳۹ تا پایان جشن، از روش‌های مختلفی استفاده گردید. از جمله صرفه جویی در هزینه‌های سازمان‌ها و ادارات دولتی و همچنین تخصیص بودجه.


title: جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران

text: این در حالی‌ست که ژان لوروریه هزینه جشن‌ها و پروژه‌های عمرانی مرتبط را پانصد میلیون دلار و ویلیام شوکراس، سیصد میلیون دلار برآورد می‌کند. البته این هزینه شامل ساختن بنای یادبود شهیاد در تهران، توسعه زیرساخت مخابراتی شهرستان اسدآباد همدان، توسعه فرودگاه شیراز و ساخت و تجهیز هتل‌های تهران و شیراز و راه‌سازی نیز بود. در پایان این جشن‌ها دوازده میلیون تومان در صندوق کمیته برگزاری جشن‌ها باقی‌ماند که به تکمیل مسجد اعظم آیت‌الله بروجردی در قم اختصاص یافت.


title: جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران

text: ادعاشده که در آخرین شب حضور سران کشورها در ایران، از رستوران ماکسیم در پاریس سفارش شام داده شده بود.


title: جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران

text: ۲۰ پادشاه و امیر، ۵ شهبانو، ۲۱ شاهزاده، ۱۶ رئیس‌جمهور، ۳ نخست‌وزیر، ۴ معاون رئیس‌جمهور و ۶۹ وزیر خارجه از ۶۹ کشور در مراسم شرکت کردند.نام رژه‌ای که در روز دوم جشن در مقابل تخت جمشید برگزار شد و در این برنامه ارتش ایران در دوره‌های مختلف تاریخی ایران از برابر شاه و میهمانان رژه رفتند. برنامه با تقدیم نامه‌ای از سوی ملت به شاه ایران به وسیله دو سوار که از مجلس شورای ملی در تهران تا مرودشت را با اسب طی کرده بودند شروع شد. آغاز رژه با به حرکت درآمدن درفش کاویانی در مقابل صف سربازان بود و در ردیف دوم درفش همانشان کوروش و ارتش هخامنشی قرار داشتند.


title: آلکوئین

text: فلاویوس آلبینوس آلکوئینوس یا آلکوئین (به لاتین: Flaccus Albinus Alcuinus)، یا اِلواین (زاده ۷۳۵-مرگ: ۱۹ مه ۸۰۴ (میلادی)) پژوهشگر، کشیش و شاعر اهل یورک انگلستان بود. آموزگار او در یورک کسی به نام اِگبرت بود. در پاسخ به فراخوان شارلمانی وی به دربار کارولنژی‌ها رفت و برای دو دهه-دهه‌های ۷۸۰ و ۷۹۰ میلادی-پژوهشگر، راهنما و آموزگار دربار ایشان بود. او رساله‌های دینی و متعصبانه بسیاری را نگاشت، همچنین شماری شعر و کارهای دستوری از خود به جای گذارد. او در ۷۹۶ (میلادی) راهب بزرگ سن مارتن در تور شد و تا زمان مرگش هم همان‌جا ماند. در میان شاگردان او بسیاری از خردمندان چیره دوره کارولنژی دیده می‌شد.


title: آلکوئین

text: او دربرابر شارلمانی که بی‌دینانی را که به کیش مسیحیت نمی‌گرویدند می‌کشت چنین استدلال می‌کرد که تو می‌توانی که آنان را به مسیحیت بگروانی، ولی نمی‌توانی مسیحیت را به آنان با زور بباورانی. اینگونه شارلمانی در ۷۹۷ از کشتن کسانی که به مسیحیت تن در نمی‌دادند پرهیز کرد.


title: آلکوئین

text: در سال ۵۹۷ م بود که آگوستین به عنوان یک مبلغ مذهبی وارد کانتربری شد. دقیقاً حدود ۱ قرن پس از مسیحی شدن ایرلند آن‌ها کتاب‌های محدودی در مورد عبادت و نماز در دست داشتند و تنها با آن کتاب‌ها انگلیس از دانش بهره‌مند نشد، بلکه با حضور ۲ گروه مشخص بود که تا آن حد پیشرفت کرد. یکی از این دو گروه ایرلندها و دیگری اروپائیانی بودند که از رم به انگلیس رفتند. آن‌ها در انگلیس به دانش پرو بال دادند. فرهنگ آنگلو-ایرلندی که از آگوستین استفاده می‌کردند، با تجدید رابطه با روم تقویت شد. در سال ۶۶۹ م بود که تئودور با هادرین به انگلیس آمدند و مدرسه‌ای در کانتربری ایجاد کردند. راهب سنت بید در مورد مدرسه‌ای که این ۲ ایجاد کردند می‌گوید: مدتی بعد بیسکاپ، راه آن‌ها را ادامه داد و در تشکیل مدارس انگلیس شرکت کرد. او در سال ۶۳۷ م در یرمس و در سال ۶۸۱ م در جارو ۲ صومعه ایجاد کرد و این صومعه‌ها مرکز اصلی آموزش در احیای دانش غربی شدند. هنگامی که این مدرسه ایجاد شد پسرانی که از خاندان‌های مهم شمالی به آنجا سفر کرده‌بودند وارد مدارس شدند و احتمالاً بهترین و بزرگ‌ترین کتابخانه در این مکان و برای آن‌ها بوده‌است. بهترین دانش‌آموز «آلکوین» نامیده می‌شد. آلکوین از سال ۷۸۲ تا ۷۹۶ م مشاور امور کلیسایی و مدیر مدرسهٔ کاخ هم بود. به دنبال همین رویداد، در سال ۷۸۱ م شارلمان آلکوین را دعوت کرد تا در اکس لاشاپل حاضر شود و اقدامات علمی خود را به انام برساند؛ بنابراین حضور مسیحیت در این کشور باعث رابطه میان مردم با دانش و علم شد؛ البته نباید از تأثیرات مهم ایرلند و اروپا غافل شد. آلکوین به آموزش لاتین خیلی توجه کرد و تقسیم‌بندی‌های دانش‌ها هم طبق نظر کاسیودوروس پذیرفت و در تربیت قرون وسطا این تقسیم‌بندی اساس کار شد. Of Alcuin's letters, just over 310 have survived.


title: تاریخ عراق (۲۰۰۳ تا ۲۰۱۱)

text: این مقاله، سیر مهم‌ترین حوادث و تحولات پس از جنگ عراق را از زمان اعلام رسمی «پایان جنگ عراق» که توسط جورج دبلیو بوش در تاریخ ۱ مه ۲۰۰۳ میلادی صورت گرفت را تا سال ۲۰۱۱ دنبال می‌کند.


title: تاریخ عراق (۲۰۰۳ تا ۲۰۱۱)

text: درپی حمله نظامی ایالات متحده آمریکا و کشورهای متحد آن، دولت بعث عراق به رهبری صدام حسین تکریتی سرنگون و به سرعت سیر جدیدی از خشونت‌ها و درگیری‌های قومی و مذهبی در عراق ریشه گرفت.


title: تاریخ عراق (۲۰۰۳ تا ۲۰۱۱)

text: پس از پیروزی‌های گسترده و سریع‌السیر نیروهای ائتلاف در سرنگون کردن رژیم بعث انتقال بخشی از قدرت در اداره امور عراق به دولت موقت عراق محول شد.


title: تاریخ عراق (۲۰۰۳ تا ۲۰۱۱)

text: نیروهای ائتلاف حمله به عراق، شامل ارتش کشورهای ایالات متحده آمریکا، بریتانیا و لهستان بودند، اما ۲۹ کشور دیگر از جمله ژاپن، کره جنوبی، اسپانیا، ایتالیا و... با فرستادن بخشی از نیروهای نظامی و لجستیکی خود به همراهی با نیروهای ائتلاف در حمله نظامی به عراق پرداختند. همچنین برخی شرکت‌های پیمانکار تأمین نیروی نظامی و امنیتی با فرستادن ده ها هزار نفر از سربازان خود که دارای تابعیت کشورهای مختلف دنیا بودند، مسئولیت تأمین امنیت بخش‌های وسیعی از مراکز زیرساختی عراق، به‌ویژه در زمینه تأمین امنیت چاه‌های نفت و مراکز پتروشیمی عراق را برعهده گرفتند.


title: سامانه چندبرخالی

text: یک سامانه چندبَرخالی تعمیمی از یک سامانه بَرخالی (فراکتالی) است که در آن یک توان تکین (بعد برخالی) برای توصیف پویایی آن کفایت نمی‌کند؛ به جای آن طیف پیوسته‌ای از توان‌ها (که به آن طیف تکین می‌گویند) مورد نیاز است.


title: سامانه چندبرخالی

text: در یک سامانه چندبرخالی formula_1، رفتار سامانه حول هر نقطه به صورت یک قانون توان محلی توصیف می‌شود:


title: سامانه چندبرخالی

text: تحلیل چندبرخالی به‌طور موفقیت‌آمیزی در رشته‌های مختلف از جمله فیزیک، علوم اطلاعات و علوم زیستی کاربرد پیدا کرده‌است. به عنوان مثال، تعیین کمّی الگوی شکاف‌های باقیمانده بر روی تنش‌های برشی دیواره‌های سطح بتن مسلح.


title: لیگ قهرمانان آسیا

text: لیگ قهرمانان آسیا با نام رسمی ای‌اف‌سی چمپیونز لیگ، یک رقابت سالانهٔ فوتبال باشگاهی قاره‌ای است که توسط کنفدراسیون فوتبال آسیا (ای‌اف‌سی) برگزار می‌شود. این رقابت از سال ۱۹۶۷ و با نام جام باشگاه‌های آسیا آغاز گردید و در فصل ۲۰۰۳−۲۰۰۲ با الگوبرداری از لیگ قهرمانان اروپا به لیگ قهرمانان آسیا تغییر نام داد. یک رقابت سالانهٔ فوتبال باشگاهی قاره‌ای است که توسط کنفدراسیون فوتبال آسیا اداره می‌شود. لیگ قهرمانان آسیا، ۱ تا ۴ تیم برتر هر کشور در این جام حضور دارند (تعداد تیم‌ها بستگی به رتبه‌بندی هر کشور دارد و به فراخور آن می‌تواند افزایش یا کاهش یابد). این رقابت فقط شامل تیم‌های برتر آسیا می‌باشد. این مسابقات مهم‌ترین مسابقات باشگاهی در سطح قاره آسیا است و می‌توان آن را هم‌ارزش با جام لیبرتادورس، لیگ قهرمانان اروپا، لیگ قهرمانان آفریقا، لیگ قهرمانان کونکاکاف و لیگ قهرمانان اقیانوسیه دانست.


title: لیگ قهرمانان آسیا

text: در مجموع ۴۰ تیم در مرحله گروهی این رقابت با یکدیگر مسابقه می‌دهند. باشگاه‌هایی از لیگ‌های قدرتمند آسیایی به صورت مستقیم سهمیهٔ حضور در رقابت‌ها را به دست می‌آورند. افزون بر آن، باشگاه‌هایی از لیگ‌های کم‌اعتبارتر هم می‌توانند با برگزاری یک یا دو دیدار پلی‌آف سهمیه حضور در رقابت‌ها را به دست آورند، ضمن اینکه آن‌ها می‌توانند در ای‌اف‌سی کاپ حضور یابند. از سال ۲۰۰۹ به این سو، قهرمان رقابت‌ها نمی‌تواند به صورت مستقیم سهمیهٔ سال بعد رقابت‌ها را به دست آورد. قهرمان لیگ قهرمانان آسیا، سهمیهٔ حضور در جام باشگاه‌های فوتبال جهان را به دست می‌آورد.


title: لیگ قهرمانان آسیا

text: تیم‌های کره‌ای با ۱۲ قهرمانی، تیم‌های ژاپنی با ۷ قهرمانی، تیم‌های عربستانی با ۶ قهرمانی و تیم‌های ایرانی با ۳ قهرمانی (استقلال و پاس) بیشترین قهرمانی در لیگ قهرمانان آسیا را داشته‌اند. استقلال پرافتخارترین تیم ایرانی در این رقابت‌ها است که سومین تیم پرافتخار این قاره نیز به‌شمار می‌رود.


title: لیگ قهرمانان آسیا

text: این رقابت‌ها با عنوان جام باشگاه‌های آسیا آسیا در سال ۱۹۶۷ شروع شد. تورنمنتی برای قهرمانان لیگ یا قهرمان اول فوتبال هر کشور آسیایی. باشگاه‌های قدرتمند اسرائیلی ۴ دوره ابتدایی مسابقات را تحت سلطه خود قرار دادند. بعضی وقتها با مواجه نشدن تیم‌های عربی با نمایندگان اسرائیل در سال ۱۹۷۰ توسط باشگاه لبنانی هومنتمن و در سال ۱۹۷۱ توسط باشگاه الشرطه عراق روبه رو شدند. مسابقات در سال ۱۹۷۲ برگزار نشد و بین سال‌های ۱۹۷۲ تا ۱۹۸۵ تعطیل شد و سرانجام با خروج اسرائیل از قاره آسیا مسابقات بعد از ۱۳ سال در سال ۱۹۸۵ از سر گرفته شد. همچنین از سال ۱۹۸۶ تا ۱۹۹۸ مسابقاتی با عنوان جام باشگاهی آفریقا–آسیا بین قهرمانان جام باشگاه‌های آسیا و لیگ قهرمانان آفریقا برگزار شد. در سال ۱۹۹۰ کنفدراسیون آسیا مسابقاتی تحت عنوان جام برندگان جام آسیا را تأسیس کرد و در سال ۱۹۹۵ سوپرجام آسیا را تأسیس کرد اما در سال ۲۰۰۳−۲۰۰۲، با انحلال جام برندگان جام آسیا و سوپرجام آسیا، رقابت‌های جام باشگاه‌های آسیا به لیگ قهرمانان آسیا تغییر نام داد. جام باشگاه‌های آسیا از سال ۲۰۰۲ تاکنون با نام لیگ قهرمانان آسیا برگزار می‌شود. در سال ۲۰۰۴ کنفدراسیون فوتبال آسیا مسابقاتی با نام ای‌اف‌سی کاپ را تأسیس کرد.


title: لیگ قهرمانان آسیا

text: لیگ قهرمانان آسیا برای اولین بار در بازی ویدیویی PES 2014 قرار گرفت. امتیاز لیگ قهرمانان آسیا هم‌اکنون در اختیار شرکت کونامی و بازی ویدیویی PES است و هر سال در بازار به فروش می‌رسد. جدول زیر لیست باشگاه‌ها همراه با تعداد و سال‌های قهرمانی و نایب قهرمانی آن‌ها را در لیگ قهرمانان آسیا و جام باشگاه‌های آسیا نمایش می‌دهد.


title: لیگ قهرمانان آسیا

text: در سال ۱۹۷۴ اتحادیه فوتبال اسرائیل از کنفدراسیون فوتبال آسیا کنار گذاشته شد و در سال ۱۹۹۴ عضو یوفا شد.


title: لیگ قهرمانان آسیا

text: جدول زیر لیست کشورها در تعداد قهرمانی و نایب قهرمانی باشگاه‌ها در لیگ قهرمانان آسیا و جام باشگاه‌های آسیا را نشان می‌دهد.


title: لیگ قهرمانان آسیا

text: یادداشت: باشگاه‌های اسرائیلی، برندگان دوره‌های ۱۹۶۷، ۱۹۶۹ و ۱۹۷۱، شامل نمی‌شوند.


title: لیگ قهرمانان آسیا

text: تعداد تیم‌های منتخب هر کشور با توجه به رنکینگ کنفدراسیون فوتبال آسیا برای هر لیگ داخلی و به دست آوردن شرایط لازم ای‌اف‌سی انتخاب شده‌اند.


title: لیگ قهرمانان آسیا

text: از لیگ قهرمانان آسیا در سال ۲۰۰۹ رقابت‌ها با شکل جدیدی برگزار شد. تیم‌ها در دو منطقه غرب آسیا و شرق آسیا و در هر منطقه ۱۶ تیم منتخب قرار گرفته‌اند. با توجه به سهمیه بندی، تیم‌های غرب آسیا و شرق آسیا از لیگ قهرمانان آسیا در سال ۲۰۱۴ تا دیدار فینال با یکدیگر رو به رو نخواهند شد. ۱۶ تیم هر منطقه در ۴ گروه ۴ تیمی به‌طور رفت و برگشت به مصاف هم می‌روند، از هر گروه ۲ تیم اول در بازی یک‌هشتم‌نهایی با یکدیگر مسابقه می‌دهند.


title: لیگ قهرمانان آسیا

text: دو تیمی که از گروه خود صعود کرده‌اند به شکل زیر با یکدیگر به رقابت می‌پردازند (تیم اول هر گروه مسابقه دور برگشت را میزبانی می‌کند):


title: لیگ قهرمانان آسیا

text: از لیگ قهرمانان آسیا در سال ۲۰۱۳ مسابقات دور یک‌هشتم نهایی به صورت رفت و برگشت انجام می‌شود.


title: لیگ قهرمانان آسیا

text: مسابقات از دور یک‌چهارم نهایی با در نظر گرفتن تقسیمات منطقه‌ای یعنی غرب آسیا و شرق آسیا، با قرعه‌کشی معین خواهد شد، در این قرعه‌کشی امکان بازی دو تیم از یک کشور با یکدیگر در این مرحله وجود دارد.


title: لیگ قهرمانان آسیا

text: در مرحلهٔ نیمه نهایی، از مرحلهٔ یک‌چهارم نهایی دو تیم صعودکننده از غرب آسیا با یکدیگر و دو تیم صعودکننده ازشرق آسیا با یکدیگر دیدار خواهند کرد.


title: لیگ قهرمانان آسیا

text: و در آخر برندهٔ دیدارهای نیمه نهایی که یک تیم از غرب آسیا و دیگری از شرق آسیا به مرحلهٔ فینال صعود کرده‌اند، در دو دیدار رفت و برگشت مسابقه می‌دهند.


title: لیگ قهرمانان آسیا

text: "قاره آسیا" به دلیل وسعت زیاد و اختلاف مسافت و ساعت و همچنین تغییرات آب و هوایی متفاوت هر منطقه نسبت به هر کشور امکان همگروهی کشورهای شرقی و غربی آسیا تا حد زیادی سخت و طاقت فرسا و همین‌طور شامل هزینه‌های هنگفت می‌شود؛ به همین دلیل "کنفدراسیون فوتبال آسیا" تصمیم به سهمیه بندی جداگانه برای کشورهای شرقی و غربی برای راحتی و عدم مشکل و همچنین حفظ کیفیت مسابقات در نظر گرفته که سهمیه هر کشور و منطقه به شرح زیر است:


title: لیگ قهرمانان آسیا

text: تغییرات زیر آخرین تغییرات اعمالی در لیگ قهرمانان سال ۲۰۲۱ می‌باشد.


title: لیگ قهرمانان آسیا

text: کشورهای کره‌جنوبی و چین دارای ۳ سهمیهٔ مستقیم و یک سهمیه پلی‌آف، کشور ژاپن دارای ۲ سهمیه مستقیم و ۲ سهمیه پلی‌آف، کشور استرالیا دارای ۲ سهمیهٔ مستقیم و یک سهمیهٔ پلی‌آف، کشور تایلند دارای ۱ سهمیه مستقیم و ۲ سهمیه پلی‌آف و کشور مالزی دارای ۱ سهمیه مستقیم و ۱ سهمیه پلی‌آف هستند. کشورهایی که حائز شرایط حضور در بالاترین سطح مسابقات باشگاهی آسیا باشند (مانند مالزی، ویتنام، سنگاپور و …) و همچنین به رشد فوتبال اهمیت دهند، طبق صلاحدید کارشناسان "AFC" می‌توانند در مرحله پلی آف ورودی مسابقات تیم داشته باشند؛ گفتنی است که در صورت موفقیت در آن مرحله، به مرحله گروهی راه خواهند یافت.


title: لیگ قهرمانان آسیا

text: کشورهای امارات، ایران و عربستان سعودی دارای ۳ سهمیهٔ مستقیم و ۱ سهمیهٔ غیر مستقیم (پلی‌آف)، کشور قطر دارای ۲ سهمیهٔ مستقیم و ۲ سهمیهٔ غیر مستقیم (پلی‌آف)، کشور ازبکستان دارای ۱ سهمیهٔ مستقیم و ۲ سهمیهٔ غیر مستقیم (پلی‌آف) بوده و کشور عراق ۱ سهمیه مستقیم و ۱ سهمیه غیر مستقیم (پلی‌آف) دارد. البته کشورهای دیگری که امتیاز بالایی از نظر ملی و باشگاهی در سطح آسیا کسب نمایند می‌توانند در مرحله پلی آف صاحب ۱ سهمیه باشند و در صورت موفقیت در آن مرحله به مرحله گروهی برسند (مانند تاجیکستان، هند، اردن، کویت و بحرین)


title: لیگ قهرمانان آسیا

text: البته این تقسیم‌بندی و سهمیه بندی هر ۲ سال یکبار به نسبت عملکرد تیم‌های ملی، باشگاهی و امکانات آن کشور تغییر می‌کند که شرایط فوق آخرین تغییرات اعمال شده می‌باشد.


title: فرهاد دریا

text: فرهاد ناشر با نام هنری فرهاد دریا (زاده ۲۲ سپتامبر ۱۹۶۲ در کابل، افغانستان) موسیقی‌دان، خواننده، بازیگر و فعال حقوق بشر افغان و تأثیرگذارترین هنرمند افغانستان از دهه ۱۹۸۰ تا اکنون می‌باشد. او به عنوان یکی از برترین موسیقی‌دانان افغانستان نه تنها توسط موسیقی‌اش بلکه توسط اعمال خیرخواهانه و وطن‌دوستانه‌اش نزد مردم افغانستان شناخته می‌شود و از سال ۲۰۰۶ تاکنون سفیر صلح سازمان ملل متحد در افغانستان می‌باشد. طرفداران او شامل مناطق آسیای مرکزی، پاکستان، تاجیکستان، ازبکستان و در غرب بین افغانستانی‌ها و فارسی‌زبان‌ها هستند. دریا به زبان‌های گوناگون شامل فارسی، ازبکی، انگلیسی، پشتو و اردو ترانه می‌خواند. او تاکنون چندین کنسرت را در افغانستان، تاجیکستان، ایالات متحده، امارات متحده عربی و آلمان برگزار نموده است. کنسرت‌های او در افغانستان همیشه رایگان و بدون سود اجرا می‌شوند.


title: فرهاد دریا

text: فرهاد دریا در شهر کابل از مادری تاجیک و پدری پشتون به دنیا آمد. دریا در مدرسه (مکتب) متوسطه شیرخان در کندز درس خواند، که البته نام این مدرسه از نام پدربزرگش گرفته شده بود. او اولین گروه موسیقی خود را با نام "نیستان" تشکیل داد، او بعداً از دبیرستان حبیبیه فارغ‌التحصیل شد. بعد از دبیرستان او در دانشگاه پلی‌تکنیک کابل و بعداً در دانشگاه کابل به تحصیل مشغول شد. در همین زمان بود که اولین گروه موسیقی حرفه‌ای خودش را با نام گروه باران شکل داد. خود گروه به دلیل ترانه‌های غیرسنتی‌شان آن‌قدر موفق نبودند؛ اگرچه چهره‌های آن‌ها مانند فرهاد دریا، اسد بدیع، مختار مجید و جاوید راهی که از اعضای اصلی این گروه بودند در بین مردم شناخته شده بودند. دریا در حال درس خواندن در دانشگاه، برای دیگر خواننده‌های موسیقی زیر نام مستعار "ابر" موسیقی می‌نوشت. در سال ۱۹۸۸ در دانشگاه به عنوان استاد دانشگاه در دانشگاه کابل شناخته می‌شد و برای یک‌سال پیش از رهسپار شدن به اروپا، موسیقی کلاسیک اروپایی را خواند.


title: فرهاد دریا

text: بعد از سفر به پراگ و هامبورگ به پاریس رسید و با ""سلطانه امام"" آشنا شد. آن دو در ۱۹۹۳ ازدواج کردند و به ایالات متحده در ۱۹۹۵ رهسپار شدند و در حال حاضر در ویرجینیا سکونت دارند. "هجران دریا" نخستین فرزند فرهاد دریا در سال ۱۹۹۶ به دنیا آمد.


title: فرهاد دریا

text: در طول دهه ۱۹۸۰، دریا روی تحصیل تمرکز کرده بود و مهارتش در موسیقی به یک حرفه تبدیل نشده بود. او بیشتر در این سال‌ها با گروه باران همکاری می‌کرد و خودش به تنهایی به عنوان فرد اصلی گروه شناخته می‌شد. بعد از ترک افغانستان و منحل شدن گروه باران، او کارهای تکی خود را آغاز کرد.


title: فرهاد دریا

text: او در طول سال‌های ۱۹۸۰ تا ۱۹۹۰ چندین آلبوم را عرضه کرد که بیشتر آن‌ها با موضوع ورود شوروی به افغانستان و جنگ و آوارگی مردمش سروکار داشت. بیشتر موسیقی‌اش در مورد مردم افغانستان و یکپارچگی آنان بود. آلبوم او در سال ۲۰۰۳، سلام افغانستان که اولین آلبوم او بعد از سال‌های جنگ در افغانستان بود، با همین موضوع سروکار دارد. او جزو اولین هنرمندانی بود که بعد از ورود ایالات متحده به افغانستان به کشورش بازگشت و کارهای فرهنگی و بشردوستانه‌اش را آغاز کرد. این تلاش‌هایش او را یکی از برترین موسیقی‌دان‌های افغانستان و «بهترین خواننده سال» در کشورش و همچنین در دانمارک تبدیل کرد. دریا در این مدت بیش از ۱۸ آلبوم موسیقی عرضه کرد.


title: فرهاد دریا

text: از سال ۲۰۰۳ تاکنون فرهاد دریا روی پروژه‌های خیرخواهانه و بشردوستانه خویش کار می‌کند. او همچنین در عملکردهای صلح و انتخابات با دولت افغانستان همکاری می‌کند. او به عنوان «سفیر حسن نیت و صلح» سازمان ملل در افغانستان انتخاب شد. او از سال ۲۰۰۳ تاکنون فعالیت‌های زیادی در عرصه کمک به کودکان خیابانی داشت و کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان نیز در سال ۲۰۰۶ از این هنرمند، به خاطر «خدماتش در زمینه حقوق بشر» قدردانی کرد. او از سوی سازمان ملل متحد به عنوان «بهترین مدل نسل کنونی افغانستان» شناخته شد و از او به خاطر کمک‌هایش به صلح قدردانی شد. مراسمی نیز با نام «روز سپاس از دریا» در کابل به خاطر کمک‌های مالی و بشردوستانه دریا برگزار شده بود.


title: فرهاد دریا

text: در سال ۲۰۰۸، دریا آلبوم بین‌المللی و استودیویی‌اش با نام "هه!" را عرضه کرد. مطابق با وبگاه "بیروبار" سی‌دی این آلبوم یک اثر بسیار موفق در افغانستان بود. ویدئو «نزدیک شدن» از همین آلبوم در تلویزیون ملی افغانستان عرضه شد که یکی از آثار موفق در همان سال به حساب می‌آمد. او در این آلبوم بیشتر از ترانه‌های وطن‌پرستانه استفاده کرده‌است. در موزیک ویدیوی این ترانه، «هه!»، فرهاد دریا از سبک‌های نوین موسیقی کمک گرفته که آن را به موسیقی عامه‌پسند تبدیل کرده‌است.


title: فرهاد دریا

text: فرهاد دریا در بعدازظهر روز یکشنبه ۱۹ اکتبر ۲۰۰۸، کنسرتی را در تاجیکستان انجام داد. وی یک روز قبل از برگزاری کنسرت نشستی برای خبرنگاران تشکیل داده و در آن‌جا گفت که از نخستین سفر خود به تاجیکستان خوشحال است و این سفر را رویدادی جالب ارزیابی می‌کند. او در این کنفرانس به خبرنگاران گفته بود، «مادامی که در تاجیکستان مرا دوست می‌دارند، افغانستان که وطنم است و آنجا بزرگ شده‌ام، در ایران هم هوادارانی دارم، پس ریشه من در شرق است. من چون یک هنرمند به مرزبندی باور ندارم، مهم‌تر از این، پیام من است که در ترانه‌هایم می‌شنوید.» این کنسرت با حمایت شرکت‌های «آریانا مدیا» و «قیام اینترتینمنت» در تالار کاخ باربد، یکی از بزرگ‌ترین تالارهای شهر دوشنبه برگزار شده‌بود.


title: فرهاد دریا

text: در ۱۴ سپتامبر ۲۰۱۰ فرهاد دریا کنسرتی را در شهر هرات در بین هوادارانش انجام داد. بلافاصله پس از پایان کنسرت حمله‌کننده‌ای انتحاری سوار بر موتورسایکل، بمب خود را انفجار داد که باعث زخمی شدن ۱۳ نفر شد. در این حادثه به فرهاد دریا آسیبی نرسید. جنرال مجید روزی، فرمانده پلیس بخش غرب افغانستان، بیان کرد که هدف این انفجار ایجاد رعب وحشت و پراکنده‌شدن شرکت‌کنندگان این کنسرت بوده‌است. این انفجار از سوی تمامی مردم افغانستان و مقامات افغانستان محکوم شد و فرهاد دریا اعلام کرد که این‌طور حوادث نمی‌تواند پیش‌روی او و دیگر فعالان حقوق بشر را از کمک به صلح برای مردم افغانستان بگیرد.


title: فرهاد دریا

text: فرهاد دریا در طی فعالیت‌های بشردوستانه‌اش، موسسه‌ای با نام «کوچه» را ترتیب داده است که به جمع‌آوری و سوادآموزی کودکان بی‌سرپرست می‌پردازد. خود دریا از این مؤسسه چنین می‌گوید: او در طی این پروژه برای بیش از ۲۰۰۰ کودک خیابانی در کابل، حساب بانکی گشود و گفت که در هر کدام از این حساب‌ها، مقداری پول از حساب شخصی خود واریز خواهد کرد. او همچنین اعلام کرده بود که به منظور جلب کمک، در کشورهای اروپایی و آمریکا کنسرت خواهد داد تا نظر سازمان‌های خیریه خارجی را نیز برای کمک به این برنامه جلب کند.


title: فرهاد دریا

text: فرهاد دریا می‌گوید «با راه‌اندازی این برنامه توانسته‌ایم برای ده‌ها تن از کودکان کارگر حمایت مستمر مالی جمع کنیم تا آن‌ها بتوانند درس بخوانند.» محمد غوث بشیری معاون وزارت کار و امور اجتماعی افغانستان در کنفرانسی، گفت که کارشناسان این وزارت، در مورد استفاده مؤثر از حساب‌های بانکی جدید، به خانواده‌ها مشورت خواهند داد. او اعلام کرده‌است که این طرح از شهر کابل به دیگر شهرها نیز خواهد رفت. دریا کنسرت‌هایی را در استادیوم کابل، که در زمان طالبان به محلی برای قطع دست، اجرای حکم اعدام و سنگسار تبدیل شده بود، انجام داد. او در سال ۲۰۰۶ در اقدامی بی‌سابقه در رادیو و تلویزیون افغانستان در برابر حدود چهارصد کودک خیابانی در کابل برنامه‌ای موسیقی و تفریحی اجرا کرد. فرهاد دریا این کودکان را فرزندان خود خواند و گفت: «من پسری به نام هجران دارم که ده سال دارد. آرزو می‌کنم هجران من خواهران و برادرانی چون شما می‌داشت.» این کودکان که در حوادث و جریانات سیاسی افغانستان والدین خود را از دست داده‌اند و توسط دولت فراموش شده‌اند، فرهاد دریا با اجرای برنامه ویژه‌ای برای آنها، تلاش دارد توجه دولت و مردم را به این کودکان جلب کند.


title: فرهاد دریا

text: دریا در سال ۲۰۰۶ با پیتر مه فی خواننده آلمانی و دوازده آوازخوان دیگر از سراسر جهان دیداری داشت که منجر به رابطه دوستانه آن‌ها و طرح پروژه "دیدارها" شد. این پروژه به توری تبدیل شد که به‌واسطه آن دریا و گروه هنرمندان آلمانی‌اش به ۱۵ شهر آلمان سفر کردند و ترانه‌هایی را برای مردم اجرا نمودند. تور "دیدارها" از آوریل ۲۰۰۷ آغاز شد و با طی کردن ۱۵ شهر آلمان در ۸ مه ۲۰۰۷ در میدان نورنبرگر پایان یافت. در این تور، هر هنرمند تو ترانه اجرا می‌کرد، فرهاد دریا ترانه‌های «سلام‌علیک» را به زبان‌های فارسی و انگلیسی و «گورگورو» را به زبان پشتو در مراسم پایانی آن اجرا کرد. این دو ترانه هر دو منحصراً برای همین تور نوشته شده بودند.


title: فرهاد دریا

text: بعد از اجراهای موفقانه در آلمان، دریا به افغانستان بازگشت و پس از حدود هشت ماه، موزیک ویدئو ترانه «دهلی بزن» را عرضه کرد. این ویدئو مجموعی از صحنه‌ها و حرکات نمادین تشکیل داده که خواست جمعی مردم افغانستان را برای «آغاز زندگی صلح آمیز و باهمی» نشان می‌دهد.


title: فرهاد دریا

text: دریا روی آلبوم استودیویی‌اش با نام "یاهو" سرگرم شد. بعد از اتمام آلبوم، سی‌دی آن به‌طور رایگان در بین مردم توزیع شد. این آلبوم دارای دوازده ترانه به زبان‌های فارسی و پشتو است که همه پیام «صلح و آشتی» دارد و با حمایت «مؤسسه خدمات توسعه‌ای آلمان» توزیع شده بود.


title: مجاهدین افغانستان

text: مجاهدین افغانستان یا مجاهدین به گروه‌های مختلف شورشگر و اسلامگرایی اطلاق می‌شود که در افغانستان در برابر اتحاد جماهیر شوروی و دولت جمهوری دموکراتیک افغانستان در طول جنگ شوروی و افغانستان و پس از آن در دورهٔ اولین جنگ داخلی افغانستان جنگیدند.


title: مجاهدین افغانستان

text: نبردهای این گروه‌ها منجر به خروج ارتش شوروی از افغانستان در سال ۱۹۸۹ و سرنگونی حکومت افغانستان در سال ۱۹۹۲ شد. پس از آن به دلیل به توافق نرسیدن گروه‌های مجاهدین بر سر تقسیم قدرت جنگ داخلی افغانستان میان آن‌ها آغاز شد که تا زمان سقوط حکومت طالبان در سال ۲۰۰۱ ادامه داشت.


title: مجاهدین افغانستان

text: مجاهدین که متشکل از اقوم مختلف افغانستان (به خصوص سمت شمال) بودند، پس از روی کار آمدن رژیم کمونیستی توسط حزب دمکراتیک خلق افغانستان به رهبری نورمحمد تره‌کی که با همکاری اتحاد جماهیر شوروی و در اثر کودتای افسران کمونیست به وجود آمده بود، آنان به مخالفت و جنگ مسلحانه پرداختند. این جنگ‌ها با ورود ارتش سرخ شوروی به افغانستان ابعاد گسترده تری یافت که مداخلات خارجی در اوضاع افغانستان را به نفع رژیم یا نیروهای مقاومت در پی داشت.


title: مجاهدین افغانستان

text: در آن سوی مرزها در پاکستان و ایران روحانیون مردم را به ادامه قیام علیه حکومت کمونیستی تشویق می‌کردند. رفته رفته احزاب جهادی از دل روحانیون و روشنفکران و مهاجرین به وجود آمدند. در پاکستان ۷ گروه که بعدها به ائتلاف هفتگانه مشهور شد محور فعالیت‌های مهاجرین و مجاهدین قرار گرفت و در ایران نیز شورای احزاب هشتگانه که مهم‌ترین شان حزب حرکت اسلامی افغانستان و همچنین سازمان نصر که شدیدا به ایران وابسته بود.


title: مجاهدین افغانستان

text: رفتار خشن افسران و سیاست‌مداران رژیم کمونیستی که با کودتا، رژیم جمهوری را ساقط کرده بودند با مخالفین و به ویژه برخورد تند آن‌ها با جامعهٔ مذهبی و رهبران مذهبی، موجب روگردانی عمومی از حکومت کودتا گردید. در اثر سرکوب‌های خشن حکومت، ابعاد مخالفت با رژیم بیشتر گردید و اتحاد جماهیر شوروی، برای نجات «انقلاب» به خواستهٔ حکومت وقت افغانستان وارد خاک افغانستان شد و آن را اشغال نظامی کرد. اشغال نظامی توسط ارتش سرخ، موجب مقاومت گسترده با رژیم کمونیستی افغانستان و ارتش شوروی گردید که در اثر آن صدها هزار نفر کشته شدند و حدود هشت میلیون نفر از اتباع افغانستان به کشورهای دیگر مهاجر گردیدند.


title: مجاهدین افغانستان

text: سازمان سیا در مسلح کردن مجاهدین در زمان جنگ شوروی نقش به سزایی داشت و بر پایهٔ اطلاعاتی که از جاسوسان خود به‌دست آورده بود، حمایت از مجاهدین را حتی پیش از حملهٔ شوروی به افغانستان آغاز کرده بود. چالمرز جانسن می‌نویسد:


title: مجاهدین افغانستان

text: مهمترین ائتلاف مجاهدین شامل این هفت گروه می‌شد که در سال ۱۳۶۴ در شهر پیشاور پاکستان با یکدیگر متحد شدند. همه این گروه‌ها از مسلمانان سنی تشکیل شده و از نظر اعتقادات سیاسی چهار گروه اول به اسلام سیاسی و برقراری حکومت مبتنی بر شریعت معتقد بودند و سه گروه آخر بیشتر به جریان سنتی مذهبی تعلق داشته و رابطه خوبی با ظاهرشاه پادشاه مخلوع افغانستان داشتند:


title: مجاهدین افغانستان

text: ائتلاف هشتگانه شامل مجاهدین شیعه می‌شد که بیشتر به قوم هزاره تعلق داشتند:


title: مجاهدین افغانستان

text: اغلب احزاب شیعه با تشکیل حزب وحدت اسلامی به رهبری عبدالعلی مزاری در سال ۱۹۸۹ جذب آن شدند و پس از آن حزب وحدت به عنوان نماینده اصلی هزاره‌های افغانستان درآمد.


title: مجاهدین افغانستان

text: پیروزی مجاهدین از اصطلاحات تاریخ نوین افغانستان است و در گاهنامه افغانستان ثبت شده‌است.


title: مجاهدین افغانستان

text: مجاهدین بالاخره پس از چهارده سال درگیری‌های گوناگون با نیروهای ارتش سرخ شوروی در ۸ اردیبهشت ۱۳۷۱ (۸ ثور) موفق شدند وارد کابل پایتخت افغانستان شودند.


title: مجاهدین افغانستان

text: پس از آنکه نیروهای شوروی از افغانستان بیرون رفتند، جنگ داخلیِ قومی بین گروه‌های مجاهدین رخ داد که در پایان این جنگ عده ای از آن‌ها به‌نام طالبان به قدرت رسیدند.


title: مجاهدین افغانستان

text: پیروزی مجاهدین افغانستان، هم‌زمان شد با جنگ داخلی بین احزاب مجاهد: برهان الدین ربانی و احمدشاه مسعود تاجیک تبار به عنوان رئیس‌جمهور و وزیر دفاع دولت موقت، در تقابل با حزب‌های دیگر که خواستار قدرت بودند.


title: حرکت اسلامی افغانستان

text: حزب حرکت اسلامی از احزاب مجاهدین افغانستان می‌باشد. این حزب در فروردین (برج حمل) سال ۱۳۵۷ توسط جمعی از روحانیان شیعه افغانستان مقیم حوزه علمیه قم به رهبری آصف محسنی برای مبارزه با حکومت افغانستان تشکیل شد. حرکت اسلامی تنها جریان مهم شیعه مجاهدین افغانستان بود که حاضر نشد به حزب وحدت اسلامی افغانستان هزاره‌ها بپیوندد. حزب حرکت اسلامی مجموعه‌ای از گروه‌های کوچکی چون: دفاع از محراب، ملت، تشیع، و قرآن و عترت و روحانیت مبارز، سازمان آزادی، ندای عدالت و… بود. رهبری آن در ابتدا آصف محسنی،سید محمد علی جاوید رئیس شورای مرکزی و شهید غلامحسن کاشفی مسئول نظامی سید حسین انوری و سید اسدالله مسرور از فرمانده های قدر و بزرگ


title: حرکت اسلامی افغانستان

text: این حزب بود .


title: حرکت اسلامی افغانستان

text: با وجودی ماهیت شیعی حزب حرکت اسلامی این حزب بعدها به سبب برخی سیاستهای ایران در امور افغانستان به پاکستان کوچید. این حزب در دوران حکومت طالبان به ائتلاف شمال پیوست.


title: حرکت اسلامی افغانستان

text: حزب حرکت اسلامی افغانستان در مرحله اول در افغانستان و خارج از افغانستان پیش رفت طوریکه صدها پایگاه نظامی در افغانستان و خارج از افغانستان داشت و این پایگاه‌ها در مقابل ارتش شوروی سابق مبارزه می‌کردند و پیروزی‌های زیادی را بدست آوردند.


title: حرکت اسلامی افغانستان

text: حزب حرکت اسلامی در بُعد نظامی بیش از ۱۰۰ پایگاه نظامی در ۱۹ ولایت (استان) افغانستان ایجاد نموده و ده‌ها هزار نیروی مسلح را علیه قوای شوروی سابق سازماندهی و رهبری کرد.


title: حرکت اسلامی افغانستان

text: در سال ۱۳۸۴ محسنی از رهبری این حزب کناره گرفت وسید محمدعلی جاوید به عنوان رهبر این حزب انتخاب شد و فعلا این این حزب به نام حزب حرکت اسلامی آزاد افغانستان در وزارت عدلیه ثبت می باشد.  حزب حرکت اسلامی افغانستان در حال حاضر از لحاظ تشکیلاتی دارای سه بخش عمده و اساسی می‌باشد:


title: حرکت اسلامی افغانستان

text: http://www.afghanpaper.com/info/dolati/ahzab%20siasi.htm http://www.iec.org.af/jemb.org/dari/Political%20Parties/political_update_18june_dar.pdf http://moj.gov.af/fa/page/registered-political-parties-and-social-organizations/1700 https://web.archive.org/web/20141028064240/http://www.harakatislami.af/


title: حرکت اسلامی افغانستان

text: سایت وزارت عدلیه جمهوری اسلامی افغانستان


title: هستک

text: هستک مهمترین ساختار در هسته سلول‌های یوکاریوت و محل رونویسی آران‌ای ریبوزومی، پردازش قبل از ساخت آران‌ای و ساخت زیر واحد ریبوزوم است. هستک یک ساختار پویا است که در اواخر مرحله تلوفاز در اطراف خوشه‌های تکرارهای ژن‌های آران‌ای ریبوزومی شکل می‌گیرد، در طول مرحله اینترفاز به بقا ادامه می‌دهد و نهایتاً وقتی سلول وارد مرحله میتوز می‌شود فرو می‌پاشد. به دلیل تفاوت غلظت و تراکم مواد بین هستک و پلاسمای هسته‌ای که آن را احاطه می‌کند، هستک به راحتی در تصویر تفاضلی تداخل کنتراست (DIC) (به انگلیسی :) سلول‌ها قابل‌مشاهده است، چه سلول زنده باشد چه سلول نگهداری شده به روش تثبیت (بافت‌شناسی).


title: هستک

text: مثل همه ساختارهای درون‌هسته‌ای، هستک هم در اطرافش غشاء ندارد؛ اما غلظت منحصربه‌فرد و ساختمان قوی آن باعث می شود خالص‌سازی هستک نسبت به بسیاری از ساختارهای درون سلولی دیگر کار کم‌دردسرتری باشد. بنابراین می‌توان به وسیله سانتریفیوژ آن را جداسازی کرد. هستک‌های جدا شده از این روش از لحاظ اندازه و ریخت شناسی مشابه هستک های سلول های زنده هستند و حتی تا حدودی به فعالیت های رونویسی آران‌ای ریبوزومی هم ادامه می دهند.


title: هستک

text: ساختار درونی هستک هم به روش میکروسکوپ الکترونی روبشی(SEM) و هم به روش میکروسکوپ الکترونی عبوری(TEM) مطالعه شده است. ریخت شناسی نمایان شده از مشاهدات به روش TEM از برش‌های نازک از هستک، سه زیرمجموعه را در درون هستک مشخص کرده: مراکز رشته‌ای (FCها) توسط اجزای رشته‌ای متراکم (DFCها) احاطه شده‌اند، و این مجموعه های FC-DFC در یک جزء سوم -که حالت پودری و گرده مانند دارد- (GC) جا گرفته اند. آزمایش ها با استفاده از میکروسکوپ الکترونی ایمن(به انگلیسی: ) نشان می دهد که پروتئین‌های هستک هر یک در یکی یا دو تا از این زیرمجموعه‌ها جمع شده اند، و حاکی از آن هستند که هر کدام از زیرمجموعه‌ها ترکیب پروتئینی و کارکردهایی متمایز از دیگری دارند. داده‌های اخیر نشان می دهد که بعضی فاکتورها در هستک به مناطقی محدود شده اند که به طور دقیق با هیچ کدام از سه زیرمجموعه شناخته‌شده هستک قرین نیستند، و این حرف مطرح می شود که هستک مرکب از اجزایی بیش از این سه جزء است.


title: هستک

text: کارکرد اصلی هستک زیست‌زایی ریبوزوم و همچنین نقش آن در تولید پروتئین می‌باشد.در آن دی‌ان‌ای وجود دارد و به سرعت از روی آن آران‌ای ریبوزومی ساخته می‌شود.در آن موادی مانند دی‌ان‌ای و انواع آران‌ای فعالیت دارند و در ساخت پروتئین نقش ایفا می‌کنند.مثلاً آر ان آی حامل (جابه جایی) یکی از انواع آران‌ای است که آمینواسیدهای مورد نیاز برای ساخت پروتئین را به ریبوزوم می‌برد. آر ان آی پیک یا نامه رسان اطلاعات موجود در دی‌ان‌ای را برای پروتئین سازی رو نوشت می‌کند و به سمت ریبوزوم می‌برد و آران‌ای ریبوزومی در ساختار ریبوزوم نقش دارد و به عنوان کاتالیزور ، باعث ایجاد پیوند پپتیدی بین آمینواسیدها می‌شود.


title: هستک

text: به تازگی یک پروتئوم از هستک گونه ی رشادی گوش‌موشی یا Arabidopsis thaliana شناسایی شده است. یک اکتشاف تکان دهنده که از این مطالعات پروتئومی به دست آمده، این است که تا سقف 30% از پروئین های هستک توسط ژن هایی که از قبل مشخصه‌دار نشده بوده‌اند کدگذاری شده اند. و بنابراین این مساله مطرح می شود که علی‌رغم تحقیقات گسترده ای که طی بیش از دو قرن اخیر روی هستک انجام شده، هنوز چیزهای زیادی درباره ساختارو عملکرد آن کشف نشده باقی مانده است.اخیراً با در دسترس قرار گرفتن بیشتر پایگاه داده‌های پروتئین‌های گیاهی و انسانی، مطالعات بیوانفورماتیک آغاز به یافتن حقایق جدیدی در رابطه با موتیفهای پرتکرار یافته شده در پروتئین‌های هستک و دگرگونی‌های این اندامک هسته کرده است. بررسی این پروتئوم نگاهی گذرا از پیچیدگی کارکردهای هستک به دست می دهد. با توجه به دخالت داشتن پروتئین‌های متعدد (بیش از یک سوم از پروتئین‌های پروتئوم) در مراحل مختلف رونویسی، پردازش و تغییر آران‌ای ریبوزومی، و همین طور حضور این پروتئین‌ها در میان پروتئین‌های زیرواحد ریبوزوم، نقش کلیدی هستک در تولید این زیرواحد اثبات می شود. با این حال، پروتئین‌های زیادی هم هستند که رابطه واضحی با این فرایندهای متداول هستکی ندارند. مثلاً تعداد زیادی پروتئین‌های مربوط به تنظیم چرخه سلول (٣/٥ درصد پروتئین‌های پروتئوم)، بازسازی دی‌ان‌ای (حدود ١ درصد)، پردازش‌های پیش از تولید آران‌ای حامل (حدود ٥ درصد)، در هستک‌های جداسازی شده مشاهده شده‌اند. این مشاهده با این ایده که هستک نقش‌هایی مضاف بر تولید زیرواحد های ریبوزومی دارد سازگار است. نمونه‌های جدیدتر از فعالیت‌های سلولی منسوب به هستک شامل این موارد می شوند: ویرایش آران‌ای، ترمیم آسیب‌های دی‌ان‌ای، متابولیسم تلومر، پردازش آران‌ای حامل (آران‌ای ای که در تبدیل آران‌ای پیام‌رسان به پروتئین نقش دارد)، و تنظیم پایداری پروتئین.


title: هستک

text: به رغم پیشرفت های چشمگیر در سال های اخیر، سوال های مهم بسیاری درباره هستک بدون پاسخ مانده است. به عنوان نمونه هنوز معلوم نیست چه اجزایی منشا یک‌پارچگی ساختاری هستک اند. به جز این، نمی‌دانیم چگونه شکل‌گیری و فروپاشی هستک در هنگام میتوز تنظیم می شود؛ و دامنه کامل پروسه های زیستی که درون هستک یا با دخالت آن اجرا می شوند هم روشن نیست. با اینکه نزدیک است که به یک توصیف دقیق از محتوای پروتئینی هستک برسیم، اما هنوز درباره کارکردهای این پروتئین‌ها و طیف توالی های دی‌ان‌ای و آران‌ای که با هستک مرتبط‌اند اطلاعات کمی داریم، بنابراین محتمل است که هستک منبع اکتشافات باقی بماند و در آینده نزدیک شگفتی‌های بیشتری از آن دیده شود.


title: ویکی‌چگونه

text: ویکی‌چگونه یک پایگاه داده بر پایه ویکی است که به ارائه چگونگی انجام امور (How to) می‌پردازد. این وبگاه که در سال ۲۰۰۵ توسط جک هریک (Jack Herrick) ایجاد شده است، در مه ۲۰۰۸ (میلادی) بیش از ۳۶۵۰۰ مقاله در زبان انگلیسی داشته‌است.


title: ویکی‌چگونه

text: هدف بلند مدت ویکی‌چگونه ساخت یک راهنمای «چگونه...» رایگان برای هرکسی روی کره خاکی است. این وبگاه بجز انگلیسی به زبان‌های دیگری چون اسپانیولی، آلمانی، فرانسوی، ترکی و پرتغالی و فارسی نیز نوشته می‌شود.


title: ویکی‌چگونه

text: تمامی محتوای این سایت زیر مجوز کریتیو کامانز منتشر می‌شود. وب‌گاه از یک ارائه (Version) اصلاح شده نرم‌افزار مدیاویکی ۱٫۹٫۳ بهره می‌برد.هدف ویکی هاو ساخت بزرگ‌ترین و باکیفیت‌ترین کتابچه کمک و راهنما در جهان است. این وب‌گاه تا ماه مه ۲۰۰۸ حدود ۲۳٬۵۰۰٬۰۰۰ بازدیدکننده داشته‌است.


title: ویکی‌چگونه

text: در ۱۵ جنوری ۲۰۰۵ جک هریک وبگاهی را تأسیس کرد که هدف آن ایجاد راهنمای انجام کار دقیق و به‌روز در زبان‌های مختلف باشد. روز تأسیس آن از روی عمد همزمان با تأسیس ویکی‌پدیا انتخاب شد. جک هریک برای ایجاد این وبگاه از ای‌هاو الهام گرفت.


title: انتشارات کاروان

text: انتشارات کاروان به سال ۱۳۷۶ با مدیریت آرش حجازی، نویسنده، مترجم و پزشک ایرانی، تأسیس شد که عمده فعالیت آن در زمینه‌هایی همچون ادبیات داستانی، شعر، ادبیات کودک و ادبیات نوجوان بود. کاروان ناشر انحصاری همه ی کتاب‌های پائولو کوئلیو در ایران و به زبان فارسی بود. انتشارات کاروان در سال ۱۳۸۱ با همکاری مؤسسه فرهنگی- انتشاراتی اندیشه‌سازان، جایزه ادبی یلدا را بنیان‌گذاری کرد و چهار دوره از این جوایز را اهدا نمود.این انتشارات همچنین از سال ۱۳۸۳، ماهنامه جشن کتاب را منتشر کرد."جشن کتاب" به داستان کوتاه، اطلاعات عمومی و معرفی و بررسی کتاب می‌پرداخت؛ مجوز انتشار دوره ی جدید این نشریه، که به صورت فصلنامه منتشر می گشت در تیرماه ۱۳۸۷ و پس از پنج شماره انتشار، از سوی هیئت نظارت بر مطبوعات لغو گردید. به گفته ی آرش حجازی، مجوز این انتشارات، بعد از وقایع سال ۸۸ لغو شده است.


title: سازمان پیمان مرکزی

text: سازمان پیمان مرکزی (سنتو) در دوران جنگ سرد و با هدف مبارزه با شوروی و نفوذ مارکسیسم تشکیل شد. جورج کنان سفیر ایالات متحده آمریکا در سال ۱۹۴۷ در مقاله‌ای به دولت آمریکا پیشنهاد کرد برای مقابله با خطر توسعه طلبی شوروی، سیاست سد نفوذ را به دور شوروی به مرحله اجرا گذارد تا با گذشت زمان، نظام شوروی فروپاشد. پیمان‌های ناتو، سیتو و سنتو بر اساس این راهکار به وجود آمدند. پس از فروپاشی بلوک شرق این سازمان‌ها فلسفه وجودی خود را از دست دادند.


title: سازمان پیمان مرکزی

text: نخستین بار نوری سعید نخست‌وزیر عراق در اوائل فوریه ۱۹۵۵ (بهمن ۱۳۳۳) از تشکیل اتحادیه‌ای مرکب از آمریکا، انگلیس، ترکیه، پاکستان، ایران و عراق خبر داد که دولت ایران نه آن را تأیید و نه تکذیب کرد. اسدالله میرزا شهاب‌الدوله سناتور تهران از وزارت امور خارجه توضیح خواست که آیا نوری سعید بی آن‌که ایران خبری داشته باشد، صلاحیت دارد این کشور را جزء اتحادیه یا بلوکی معرفی کند: «با توجه به مسئله بی‌طرفی ما و با توجه به مقتضیات امروز روزگار، با این اخلافاتی که بین بلوک‌ها موجود است، داخل کردن ما در این قضیه خیلی عجیب می‌نماید».


title: سازمان پیمان مرکزی

text: عبدالله انتظام وزیر امور خارجه وقت، پیوستن ایران را به چنین اتحادیه‌ای تأیید نکرد و گفت: «دولت ایران بعد از اینکه مطالب را مطالعه کرد، هر تصمیمی که بخواهد می‌گیرد و آزاد است و مذاکراتی که در خارج می‌شود به هیچ وجه مربوط به نظریه و مشی دولت ایران نیست».


title: سازمان پیمان مرکزی

text: در همان ماه فوریه، عراق و ترکیه پیمان بغداد را بستند و اعلام کردند که کشورهای عضو اتحادیه عرب و «دیگر کشورهای علاقه‌مند به صلح و امنیت خاورمیانه» که عراق و ترکیه آن‌ها را به رسمیت شناخته باشند، می‌توانند به این پیمان بپیوندند.


title: سازمان پیمان مرکزی

text: در ۲۱ فروردین ۱۳۳۴ خبرنگاران در فرودگاه بیروت از حسین علاء نخست‌وزیر وقت که برای سفر درمانی در راه اروپا بود پرسیدند آیا دولت او با الحاق به پیمان دفاعی خاورمیانه موافق است یا نه؟ علاء در پاسخ گفت که دولت وی موضوع الحاق ایران را به پیمان دفاعی ترکیه - پاکستان مطالعه کرده و اخذ تصمیم در این باره محتاج مدتی وقت است و نمی‌توان عاجلاً در این خصوص تصمیم گرفت. رادیو بی بی سی نیز همان روز گزارش داد که پیشنهادی برای الحاق ایران به پیمان ترکیه - پاکستان تسلیم دولت ایران شده است.


title: سازمان پیمان مرکزی

text: از اظهارات علاء چنین برداشت شد که مقصود او، پیمان ترکیه - عراق است. در ۲۴ فروردین ۱۳۳۴ خبرگزاری فرانسه با حسین علاء که در یکی از کلینیک‌های پاریس دوره معالجات قبل از عمل جراحی را می‌گذراند، مصاحبه‌ای کرد که او در آن، اظهاراتی را که از وی در بیروت نقل شده بود، تکذیب کرد و گفت هرگز نگفته است که دولت ایران پیشنهادهایی درباره الحاق ایران به پیمان ترکیه - عراق را مطالعه کرده است. او تأکید کرد که هیچ‌گونه پیشنهادی برای شرکت ایران در پیمان ترکیه - عراق داده نشده است.


title: سازمان پیمان مرکزی

text: اما کمی بعد، ایران و بریتانیا و پاکستان به پیمان بغداد پیوستند. در آن سال‌ها آمریکا از نفوذ شوروی در خاورمیانه نگران بود و نگرانی از جمال عبدالناصر، انگلستان را به فکر پیشگیری از نفوذ و گسترش نهضت مصر انداخته بود.انگلستان و آمریکا پیمان بغداد را در «حلقهٔ مالی» دفاع از خاورمیانه در برابر شوروی می‌دانستند. در مقابل، شوروی آن را ابزاری در دست تجاوزگرانی می‌دانست که «علاقه‌ای به صلح و امنیت بین‌المللی ندارند». در مه و ژوئن ۱۹۵۷ نمایندگان آمریکا به عضویت کمیته‌های اقتصادی و نظامی پیمان درآمدند اما ایالات متحده خود به پیمان نپیوست.


title: سازمان پیمان مرکزی

text: عراق پس از کودتای عبدالکریم قاسم در ۲۳ تیر ۱۳۳۷ و سرنگونی نظام سلطنتی، در مارس ۱۹۵۹ از پیمان بغداد خارج شد و این پیمان ضربه اساسی خورد. در اوت آن سال، نام پیمان بغداد به سازمان پیمان مرکزی (سنتو) تغییر یافت و مرکز آن را از بغداد به آنکارا بردند.


title: سازمان پیمان مرکزی

text: تفاوت پیمان بغداد با پیمان سعدآباد که در سال ۱۳۱۶ میان ایران، ترکیه و افغانستان به امضا رسید، این بود که در آن پیمان این سه کشور متعهد شده بودند به خاک یکدیگر تعرض نکنند ولی در پیمان بغداد، همکاری‌های متقابل نظامی پیش‌بینی شده بود.


title: سازمان پیمان مرکزی

text: پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، این کشور در بیستم اسفند ۱۳۵۷ (یازدهم مارس ۱۹۷۹) از پیمان سنتو خارج شد و به عضویت کشورهای غیرمتعهد درآمد. یک روز پس از ایران، پاکستان نیز که از این پیمان ناراضی بود و منتظر فرصت مناسب می‌گشت، به فاصله کمتر از ۲۴ ساعت از پیمان سنتو خارج و این پیمان منحل شد.


title: سازمان پیمان مرکزی

text: == اعضاء سازمان =


title: لال مسجد

text: مسجد لال، (به معنی: مسجد سرخ) مسجدی واقع در اسلام‌آباد، پایتخت پاکستان است. مدرسه‌ای مذهبی مخصوص زنان و مدرسه‌ای مخصوص مردان به مسجد متصل هستند. این مسجد در ۱۹۶۵ تأسیس شد و نامش را از دیوارهای سرخش گرفته‌است. سال‌های سال است که این مسجد مرکز آموزه‌های تندروانه و بنیادگرایانهٔ اسلامی بوده‌است و بسیاری از اعضای دولت، نخست وزیران، روسای ارتش و روسای جمهور از مریدان این مسجد و رئیس سابق آن، مولانا عبدالله، بوده‌اند. ژنرال ضیاءالحق، دیکتاتور نظامی سابق پاکستان، رابطهٔ بسیار نزدیکی با مولانا عبدالله داشت. در حین جنگ شوروی در افغانستان (۱۹۷۹ تا ۱۹۸۹) این مسجد نقشی کلیدی در سربازگیری برای مجاهدین افغان داشت. این مسجد از پس از واقعهٔ ۱۱ سپتامبر و پیوستن پاکستان به طرفداران آمریکا در «جنگ علیه ترور»، درگیری‌هایی با دولت داشته‌است که اوج آن در ژولای ۲۰۰۷ و ماجرای محاصرهٔ آن بود.


title: لال مسجد

text: لال مسجد دارای ۸ مدرسه یا موسسه آموزشی مربوط به خود است؛ و ۲۰۰۰ پسر و ۳۰۰۰ دختر در حال تحصیل در این مسجد هستند. امام این مسجد عبدالعزیز قاضی گفته است که در این مدارس سعی می‌شود افکار و برنامه‌هایی را آموزش دهیم که مد نظر بن لادن بود. تمام هزینه‌های این مدرسه مثل ایاب و ذهاب و غذا رایگان است. در مدارس آموزشی دختران، معلمان مرد از پشت دیوارها و حفاظ‌های مشخص شده به دانش آموزان خود تدریس می‌کنند.


title: شاخ طلایی

text: شاخ طلایی مدخلی است که بخش اروپاییِ استانبول را به دو قسمت تبدیل می‌کند. در افسانه‌های یونانی، بیزاس آن را به نام مادرش کروئسا نام گذاشت.


title: شاخ طلایی

text: این مدخل با دریای مرمره تشکیل شبه‌جزیره می‌دهد. خلیج شاخ طلایی به این دلیل به این نام گذاشته شده که در غروب خورشید به مدت دو یا سه دقیقه نمای خلیج به رنگ طلایی تغییر می‌کند و اگر این خلیج از بالا دیده شود به شکل شاخ شبیه است.


title: جزایر پرهنتیان

text: جزایر پرهنتیان


title: جزایر پرهنتیان

text: جزایر پرهنتیان در ۱۹ کیلومتری سواحل شمال شرقی مالزی و ۶۴ کیلومتری جنوب


title: جزایر پرهنتیان

text: مرزی تایلند واقع شده است. از آنجایی که این جزایر یک نقطه شروع عملیاتی برای معامله


title: جزایر پرهنتیان

text: گران سفر از مالزی به بانکوک بوده است، نام پرهنتیان را که در زبان مالایی


title: جزایر پرهنتیان

text: به معنی نقطه توقف می‌باشد را برای این جزایر برگزیدند.


title: جزایر پرهنتیان

text: قابل توجه گردشگران تور مالزی که جزایر پرهنتیان دارای دو جزیره اصلی


title: جزایر پرهنتیان

text: می‌باشد: جزیره پرهنتیان بزرگ و جزیره پرهنتیان کوچک.


title: جزایر پرهنتیان

text: مسافران تور مالزی، جزیره پرهنتیان کوچک را به عنوان محل اقامت ارزان‌تر


title: جزایر پرهنتیان

text: می‌شناسند و به همین دلیل این جزیره جذب مسافر بیشتری دارد، در حالی


title: جزایر پرهنتیان

text: که جزیره پرهنتیان بزرگ کمی گران‌تر است و بیشتر مورد توجه خانواده‌ها می‌باشد.


title: جزایر پرهنتیان

text: گردشگران تور مالزی توجه داشته باشند که تمامی این جزایر متعلق به یک پارک


title: جزایر پرهنتیان

text: دریایی حفاظت شده می‌باشد. در این مناطق ماهیگیری، جمع‌آوری مرجان


title: جزایر پرهنتیان

text: دریایی و آشغال ریختن ممنوع می‌باشد. همچنین با توجه به باران‌های موسمی


title: جزایر پرهنتیان

text: شرقی، فصول گردشگری در پرهنتیان به طور مؤثر بین آغاز ماه مارس تا اواخر ماه


title: جزایر پرهنتیان

text: اکتبر محدود شده است. خارج از این دوره دریا می‌تواند بسیار خشن و اندکی


title: جزایر پرهنتیان

text: متلاطم، آسمان پوشیده از ابر و با جریان باشد، و در این صورت خارج از این


title: جزایر پرهنتیان

text: دوره شنا برای مسافرین تور مالزی بسیار خطرناک خواهد بود.


title: جزایر پرهنتیان

text: گردشگران تور مالزی می‌توانند از فعالیت‌های توریستی محبوب از قبیل:


title: جزایر پرهنتیان

text: غواصی، شنا، کمپینگ، قایقرانی، ماهیگیری، کوه پیمایی در جنگل و سواری


title: جزایر پرهنتیان

text: قایق سواری موزی نیز استفاده نمایند. آب و هوای گرمسیری سراسر پرهنتیان


title: جزایر پرهنتیان

text: به رنگ فیروزه ای روشن است. دمای جزیره به طور متوسط حدود ۳۰ درجه سانتی گراد می‌باشد.


title: جزایر پرهنتیان

text: گردشگری در پرهنتیان بزرگ برای مسافرین تور مالزی به دلیل دارا بودن


title: جزایر پرهنتیان

text: استراحتگاه‌های مختلف و امکانات غواصی در حال افزایش می‌باشد.


title: جزایر پرهنتیان

text: غواصان می‌توانند در این جزیره از گونه‌های متعددی نظیر: لاک پشت‌های دریایی،


title: جزایر پرهنتیان

text: دلقک، ده پا، اشعه آبی خال دار و کوسه نوک سیاه و سفید دیدن نمایند. جزایر پـِرهِنتیان (در مالایی: پولائو پرهنتیان) واقع در دریای جنوبی چین هستند و در ۱۹ کیلومتری ایالت ترنگگانو در مالزی غربی و ۶۵ کیلومتری مرز تایلند قرار دارند. دو جزیرهٔ اصلی پرهنتیان بسار (پرهنتیان بزرگ) و پرهنتیان کچیل (پرهنتیان کوچک) نام دارند. جزایر کوچک و بی‌سکونت سوسو دار، سرینگی و راوا نیز در ساحل «پرهنتیان کوچک» هستند. جزایر پرهنتیان جزئی از پارک ملی دریایی جزایر ردانگ هستند و به همین خاطر ماهیگیری، جمع کردن مرجان و آشغال ریختن در آن‌ها به شدت ممنوع است.


title: جزایر پرهنتیان

text: جزایر پرهنتیان از مهم‌ترین اماکن گردشگری مالزی هستند و با شن‌های سفید و آب شفاف و آبی سالانه هزاران نفر را به خود می‌کشانند.