title: جنگ نفت‌کش‌ها

text: جنگ نفت‌کش‌ها به مجموعه عملیات نظامی (هوا- دریا) بین سالهای ۱۹۸۵ تا ۱۹۸۸ در خلیج فارس و در طول جنگ ایران و عراق گویند که طرفین درگیر جنگ و نیروی دریایی آمریکا (۲۴ ژوئیه ۱۹۸۷ تا ۲۶ سپتامبر ۱۹۸۸) علیه کشتی‌های تجاری و نظامی یکدیگر به کار می‌بستند. هدف عراق از به‌راه انداختن این جنگ جلوگیری از صادرات نفت ایران بود، اما در این کار شکست خورد. آمریکا نیز در این جنگ عملیاتی را در راستای ضربه زدن به ایران و کمک به پیروزی عراق انجام داد. کشورهای عرب حوزه خلیج فارس نیز سعی کردند با در انزوا قرار دادن اقتصادی و سیاسی به ایران فشار وارد کنند. این نبرد در ۸ اوت ۱۹۸۸ با اعلام آتش‌بس دوجانبه خاتمه یافت. این جنگ بعد از نبردهای دریایی جنگ جهانی دوم دومین نبرد بزرگ دریایی قرن بیستم به‌شمار می‌رود که آمریکا در آن درگیر شده‌است. در پایان این نبرد، ایران و عراق هرکدام به دلایل مخصوص به خود نتوانستند به طرف مقابل ضربه کاری وارد نمایند. ایران به دلیل نداشتن هواپیماهای کافی و عراق نیز به دلیل ضعف مهارتی خلبانانش. وحشت خلبانان عراقی از رویارویی با سامانه‌های پدافند هوایی ایران موجب می‌شد که آن‌ها از ارتفاع بالاتری اقدام به بمباران نمایند که به دلیل نداشتن مهارت و آموزش کافی، بیشتر بمب‌ها و موشک‌ها به هدف اصابت نمی‌کرد و این موضوع قدرت حملات هوایی عراق را کاهش داده بود. در این نبرد بین ۴۱۱ تا ۵۴۳ کشتی از انواع گوناگون مورد حمله قرار گرفتند.


title: جنگ نفت‌کش‌ها

text: تأمین ۷٪ نفت مورد نیاز آمریکا، ۲۵٪ نفت اروپای غربی و ۶۰٪ نفت ژاپن، از طریق منابع نفتی کشورهای حوزه خلیج فارس میسر بود. بر این اساس آمریکا سعی می‌کرد از طریق حضور نظامی فعال در این منطقه امنیت صادرات نفت مورد نیازش را تأمین کند.


title: جنگ نفت‌کش‌ها

text: با حمله عراق به نفت‌کش‌ها، ایران از سه طریق تحت فشار فزاینده قرار می‌گرفت:


title: جنگ نفت‌کش‌ها

text: الف-کاهش درآمد نفتی از طریق محدود شدن صدور نفت


title: جنگ نفت‌کش‌ها

text: ب-افزایش هزینه‌های تولید و صدور نفت به دلیل انهدام منابع و پایانه‌های نفتی و افزایش حق بیمه نفت‌کش‌های خارجی


title: جنگ نفت‌کش‌ها

text: ج-دسیسه کشورهای صادرکننده نفت به ویژه عربستان سعودی و کویت در افزایش صدور نفت و کاهش قیمت آن. این روند تا آن‌جا پیش رفت که با وجود کاهش صادرات نفت از خلیج فارس قیمت نفت که در سال ۱۳۵۹ بشکه‌ای ۴۱ دلار بود، در سال‌های پایانی جنگ به ۱۵ دلار و در سال ۱۳۶۵ که یکی از سال‌های بحرانی جنگ بود تا ۸ دلار هم کاهش یافت.


title: جنگ نفت‌کش‌ها

text: سوریه خط لوله نفت کرکوک را که از خاکش می‌گذشت و به لبنان می‌رسید مسدود کرد و با این عمل صادرات نفت عراق تقریباً به نصف کاهش یافت. از صادرات نفت عراق از طریق خاک این کشور به دریایی مدیترانه جلوگیری به عمل آورد. در پی این اقدام سوریه، عربستان سعودی خط لولهٔ جدیدی از شهر الزبیر عراق به شهر ینبع در ۳۵۰ کیلومتری ریاض احداث کرد که منجر به بارگیری نفت عراق از سواحل دریای سرخ گردید. ترکیه نیز برای کمک به صادرات نفت عراق، اقدامی مشابه را در کشورش انجام داد.


title: جنگ نفت‌کش‌ها

text: در سال ۱۹۸۱ عراق در مرحله اول به کشتیهای غیرنظامی ایران که وظیفه واردات کالاهای نظامی پشتیبانی جنگ را به عهده داشتند حمله هوایی کرد. در مرحله بعد این حملات کلیهٔ کشتی‌های تجاری ایران را نیز شامل شد. عراق حملاتش را با کمک جنگنده‌های داسو میراژ اف۱ و هلیکوپتر سوپر فرلون که مجهز به موشکهای اگزوسه بود و میگ-۲۳ انجام می‌داد. این سلسله حملات تا سال ۱۹۸۳ ادامه پیدا کرد. اما ایران در این میان اقدام خاصی برای مقابله با این حملات انجام نداد.


title: جنگ نفت‌کش‌ها

text: در ۳۰ می ۱۹۸۲ نفت‌کش اطلس متعلق به ترکیه در حال صادرات نفت ایران، اولین نفت‌کش خارجی بود که در خلیج فارس توسط هواپیماهای عراق بمباران شد و آسیب دید.


title: جنگ نفت‌کش‌ها

text: در تاریخ ۱۸ دسامبر ۱۹۸۲ نفت‌کش یونانی اسکپمانت در حالی که در حال صادرات نفت ایران بود مورد حمله یک عدد موشک اگزوست عراق قرار گرفت و آسیب جدی دید. آسیب‌دیدگی به‌حدی بود که کشتی از ادامه سرویس‌دهی بازماند و کشتی غیرقابل استفاده گردید.


title: جنگ نفت‌کش‌ها

text: از سال ۱۹۸۱ تا ۱۹۸۳ مجموعاً ۴۸ کشتی تجاری مورد حمله قرار گرفت.


title: جنگ نفت‌کش‌ها

text: جنگ نفت‌کش‌ها در سال ۱۹۸۴ به مرحله جدیدی گام نهاد. عراق با اجاره ۵ فروند هواپیمای داسو سوپر اتاندارد نیروی دریایی فرانسه برد حملات خود را افزایش داد. در این سال جنگنده‌های عراق با حمله به تأسیسات نفتی جزیره خارگ و نفت‌کشهای موجود در اسکله آن، صادرات نفت ایران را با خطر مواجه ساختند. شرکت‌های بین‌المللی بیمه که تا این زمان نفت‌کش‌های خریدار نفت ایران را بیمه می‌کردند با افزایش حملات عراق از این کار سرباز زدند و ایران مجبور شد که نفت تحویلی به مشتری‌های خارجی خود را در مسافت دورتری از ناحیه خطر تحویل دهد؛ بنابراین در ابتدا، نفت خام که در جزیره خارگ به نفت‌کش‌ها تزریق می‌شد بعد از حملات به خارگ، محل تحویل نفت، به جزیره سیری تغییر پیدا کرد؛ با شروع حملات به جزیره سیری در سال ۱۳۶۵، نفت‌ها در تنگه هرمز و در روی دریا (به صورت کشتی به کشتی) به مشتری‌ها تحویل داده می‌شد.


title: جنگ نفت‌کش‌ها

text: به تلافی این حملات، نیروی هوایی ایران با کمک موشکهای هوا به سطح از نوع خا-۲۵ و ای‌جی‌ام-۶۵ ماوریک شروع به حمله به کشتی‌های کوچک عراقی کرد. این موشک‌ها که بیشتر برای اهداف زمینی مناسب بودند نمی‌توانستند آسیب جدی به کشتی‌ها وارد آورند؛ ولی دستاورد این حملات ایجاد رعب و وحشت نزد ناوگان کشتی‌های عراق و سلب امنیت و آرامش از آن‌ها بود. نیروی دریایی ایران نیز نفت‌کش‌های کویت را مورد حمله قرار داد. به این خاطر که می‌توانست از این طریق کویت و عربستان سعودی را تحت فشار قرار دهد تا از کمک‌های فراوان مالی، نظامی و تجاری خود به عراق دست بردارند. ایران برای در امان ماندن نفت‌کش‌هایش صادرات نفت خود را از جزیره لارک در تنگه هرمز ادامه داد.


title: جنگ نفت‌کش‌ها

text: در ۵ ژوئن ۱۹۸۴ عربستان سعودی در جهت فشار بر ایران برای پایان دادن به عملیات‌های نظامیش در خلیج فارس، یک فروند جنگنده مک‌دانل داگلاس اف-۴ فانتوم ۲ ایران را به خلبانی همایون حکمتی و کمک‌خلبانی سیروس کریمی در خلیج فارس توسط یک فروند جنگنده مک‌دانل داگلاس اف-۱۵ ایگل منهدم ساخت. بعد از این حمله، ایران یک نفت‌کش کویتی را در نزدیکی سواحل قطر مورد حمله هوایی قرار داد. عربستان نیز به جنگنده‌های عراقی اجازه داد که بتوانند در طول نوار ساحلی این کشور به پرواز درآیند و سپس به سمت شمال و کشتی‌های هدف حمله کنند.


title: جنگ نفت‌کش‌ها

text: تنها در سال ۱۹۸۴، ۷۱ کشتی تجاری مورد حمله قرار گرفتند.


title: جنگ نفت‌کش‌ها

text: از آوریل ۱۹۸۵ (فروردین ۱۳۶۴) حملات عراق با شدت و قدرت بسیار بیشتر همراه شد و تأسیسات جزیره خارگ هدف اصلی حملات هوایی جنگنده‌های عراقی شد. در پی حملات ماه‌های اولیه خسارت‌های بسیار سنگینی به پایانه‌های نفتی جزیره خارگ وارد شد، به‌طوری‌که اکبر هاشمی رفسنجانی از اشراف اطلاعاتی هواپیماهای عراق به وضعیت دفاع هوایی این منطقه به شدت گلایه کرد.


title: جنگ نفت‌کش‌ها

text: بعد از سال ۱۹۸۴ ایران تلاش کرد برای مقابله با حملات و فشارهای عراق و متحدانش از حق حاکمیت ایران بر تنگه هرمز استفاده کند و نظارت بیشتری بر عبور و مرور کشتی‌ها داشته باشد تا مانع از رسیدن کمک‌های تسلیحاتی به ارتش صدام شود. این کار مداخله مستقیم نظامی کشورهای غربی علیه ایران را به دنبال داشت. در نهایت تهران اعلام داشت:


title: جنگ نفت‌کش‌ها

text: به دنبال این هشدار ناوگان‌های آمریکا و ناتو برگشت زنی خود در آبهای منطقه افزودند. یک ماه بعد شش کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس با راهنمایی آمریکا و اطمینان از حمایت سیاسی آنها، در نامه‌ای به رئیس شورای امنیت سازمان ملل متحد تجاوز ایران به آزادی کشتیرانی را تهدید علیه ثبات و امنیت منطقه و خطر جدی نسبت به صلح و امنیت بین‌المللی دانسته و خواستار تشکیل جلسه فوری شورا شدند. شورای امنیت نیز با تصویب طرح قطعنامه پیشنهادی شش کشور شورای همکاری در قالب قطعنامه ۵۲۲ حمله به کشتی‌های تجاری را محکوم کرد و بی‌توجه به دخالت نظامی اعراب و غربی‌ها و همچنین حملات عراق، به‌طور تلویحی ایران را مسئول این حملات دانست.


title: جنگ نفت‌کش‌ها

text: نیروی دریایی سپاه با طرح‌ریزی و انجام عملیات عملیات کربلای ۳ در تاریخ ۱۰شهریور ۱۳۶۵ توانست بخش اعظم پایانه‌های نفتی البکر و العمیه عراق را نابود سازد و صادرات نفت عراق را با مشکل روبرو کند.


title: جنگ نفت‌کش‌ها

text: در تاریخ ۱۴ فوریه ۱۹۸۵ نفت‌کش لیبیایی نپتونیا در حال صادرات نفت ایران مورد اصابت موشک اگزوسه عراق قرار گرفت و موتورخانه‌اش منفجر شد. این نفت‌کش ۳ روز بعد در دریا غرق شد. این نفت‌کش اولین کشتی غرق‌شده در این نبرد به‌شمار می‌رود. نیروی دریایی سپاه پاسداران در سال ۱۹۸۶ تصمیم به اجرای بلوکه کردن تنگه هرمز برای عبور هر نوع کشتی خارجی را گرفت. این نیرو زمانی که قصد اجرای این عملیات داشت در آخرین لحظات قبل از حمله به اولین هدف خود ناوچه یواس‌اس استارک، با دستور مستقیم سید روح‌الله خمینی از این کار منع شد. به دلیل گسترش روزافزون برد عملیاتی هواپیماهای پیشرفته اهدایی به عراق، ایران از سال ۱۹۸۶ تصمیم به ایجاد یک خط لوله نفت گرفت که نفت خلیج فارس را به بندرعباس منتقل کند و کشتی‌های نفت‌کش بتوانند از این بندر که خارج از محدوده عملیات عراق بود نفت را بارگیری کنند. این پروژه ۳ سال طول کشید و ایران نتوانست در زمان جنگ از آن بهره‌برداری کند.


title: جنگ نفت‌کش‌ها

text: در این سال ایران با خرید موشک خشکی به دریای ضد کشتی کرم ابریشم توانست دامنه حملات خود را به کشتی‌های جنگی عراق نیز گسترش دهد. به دنبال بکارگیری این موشک از جانب ایران، کویت از آمریکا درخواست کرد تا از نفت‌کش‌های آن کشور در مقابل حملات احتمالی موشک‌های ایران محافظت نماید. آمریکا در ابتدا از پذیرش این درخواست سرباز زد. اما وقتی پافشاری کویت را در این کار، با پیشنهاد این کار از جانب کویت به شوروی مشاهده کرد، با اسکورت نفت‌کش‌های کویتی تحت پرچم آمریکا موافقت کرد. آمریکا این کار را به جهت جلوگیری از نفوذ شوروی در منطقه خلیج فارس انجام داد.


title: جنگ نفت‌کش‌ها

text: در ۱۷ می ۱۹۸۷ یک فروند جنگنده داسو میراژ اف۱ عراق ناو یواس‌اس استارک آمریکا را با دو فروند موشک اگزوست مورد حمله قرار داد و موجب کشته شدن ۳۷ نظامی آمریکایی گردید. شواهد از اشتباه نیروی هوایی عراق در شناسایی ملیت این ناو خبر می‌دهند.


title: جنگ نفت‌کش‌ها

text: ایران در اکتبر ۱۹۸۷ موفق شد توسط موشکهای کرم ابریشم پایانهٔ نفتی البکر را منهدم کند و صادرات نفت عراق را از این اسکله متوقف سازد. در همان زمان، آمریکایی‌ها با حمله به قایق‌های سپاه پاسداران در جزیره فارسی، خساراتی به بار آوردند و چند نفر از نظامیان سپاه پاسداران را ربودند. یکی از آنها، نادر مهدوی، مجری عملیات مین‌گذاری نفت‌کش بریجتون بود که چند روز پس از اسارت، زیر شکنجه نیروهای آمریکایی کشته شد. بعد از این اتفاق، ایران تصمیم گرفت که در مقابله با نیروهای آمریکایی، احتیاط عمل بیشتری را به کار بندد.


title: جنگ نفت‌کش‌ها

text: در ۱۸ آوریل سال ۱۹۸۸ نیروی دریایی ایالات متحده عملیات آخوندک را علیه نیروهای فعال ایرانی در خلیج فارس اجرا نمود. در بخشی از این درگیری‌ها نیروی ایالات متحده در پاسخ به حمله موشکی ایران به یک سکوی نفت کویتی، دو سکوی نفتی ایران در خلیج فارس را منهدم نمود. در اوج درگیری‌ها دو ناوچه نیروی دریایی ایران، سهند و سبلان، که برای دفاع از سکوهای مزبور وارد عمل شده بودند مورد هدف قرار گرفتند.


title: جنگ نفت‌کش‌ها

text: در ۳ ژوئیه ۱۹۸۸ ناو یواس‌اس وینسنس آمریکا هواپیمای ایرباس ای۳۰۰ مسافربری ایران به شماره پروازی ۶۵۵ ایران ایر را مورد اصابت دو فروند موشک ریم-۶۶ استاندارد قرار داد و منهدم کرد. در این حادثه ۲۹۰ نفر مسافر جان خود را از دست دادند. با این اقدام سپاه اقدام به مین‌گذاری وسیع دریایی در خلیج فارس و بازرسی کشتی‌هایی که تحت مالکیت یا اجارهٔ کشورهای حامی عراق بودند نمود. بر اثر این اقدام چندین کشتی نظامی و تجاری متعلق به کشورهای حامی عراق و از جمله آمریکا آسیب دیدند پایگاه یکم دریایی سپاه که در جزیرهٔ ابوموسی واقع شده بود به فرماندهی مصطفی نصر نقشی اساسی در این عملیات‌ها به عهده داشت. آمریکا نیز در ادامه حملاتش چندین عملیات دریایی علیه کشتی‌های جنگی و سکوهای نفتی ایران انجام داد. آمریکا در این حملات توسط هواپیماهای گرومن ای-۶ اینترودر از بمب‌های خوشه‌ای علیه کشتی‌ها و قایق‌های تندروی ایرانی استفاده می‌کرد.


title: جنگ نفت‌کش‌ها

text: در این سال خلیج فارس از هر زمان دیگر حساس‌تر شده بود. حداقل ۱۰ ناوگان دریایی کشورهای غربی و ۸ ناوگان دریایی کشورهای منطقه در خلیج فارس و تنگه هرمز حضور داشتند و هم جبهه با صدام علیه ایران می‌جنگیدند.


title: جنگ نفت‌کش‌ها

text: این آلودگی نفتی بی‌سابقه بیشترین خسارات را به کشورهای بحرین، قطر، کویت و عربستان سعودی وارد آورد و آن‌ها را با کمبود آب آشامیدنی و ماهی روبرو کرد. بسیاری از کارخانجات تصفیه آب این کشورها تعطیل شدند. همچنین بسیاری از جانداران دریایی خلیج فارس از گونه‌های گاو دریایی، لاک‌پشت، دلفین، مار آبی و پرندگان نابود شدند. بر اساس برآورد کارشناسان، در بین سال‌های ۸۷–۱۹۸۰، ۲۸٪ از نفت استخراج شده از چاه‌های نفت کشورهای حوزه خلیج فارس به هدر می‌رفت. جمهوری اسلامی ایران، رژیم عراق را متهم به نقض مادهٔ ۳۵ پروتکل ۱۹۷۷ الحاقی به کنوانسیون ژنو کرد.


title: جنگ شهرها

text: جنگ شهرها به پنج دوره از بمباران شدید مناطق شهری در جنگ ایران و عراق (۱۳۶۷–۱۳۵۹) گفته می‌شود. این حملات به وسیله هواپیماهای جنگنده-بمب‌افکن و موشک‌های بالستیک (و توپخانه در مورد شهرهای مرزی) انجام می‌شد و هدف از آن در هم شکستن روحیه مردمی در کشور مقابل بود. سازمان ملل بارها از طرفین درخواست کرد تا از حمله به شهروندان غیرنظامی اجتناب کنند.


title: جنگ شهرها

text: در مجموع پنج سری از جنگ شهرها اتفاق افتاد که اولین آن از ۷ تا ۲۲ فوریه ۱۹۸۴ (بهمن ۶۲) ادامه داشت. دومین سری آن در پاسخ به عملیات تهاجمی ایران در طی عملیات بدر بود که از ۲۲ مارس تا ۸ آوریل ۱۹۸۵ (فروردین ۶۴) ادامه داشت. در این دوره حملات هوایی اکثر شهرهای بزرگ مرکزی و نیمه غربی ایران از جمله تهران، تبریز، شیراز، اصفهان،خرم‌آباد،ایلام ،همدان، زنجان، کرمانشاه و ارومیه مورد حمله قرار گرفتند. ده روز از این سری حملات بسیار شدید بود. سومین سری از جنگ شهرها پاسخ به عملیات ایران در منطقه سومار بنام عملیات کربلای ۶ از ۱۷ تا ۲۵ ژانویه ۱۹۸۷ (دی و بهمن ۶۵) انجام گرفت و به دنبال آن سری چهارم جنگ شهرها به مدت طولانی ۳ ماه از فوریه تا آوریل (بهمن ۶۵ تا اردیبهشت ۶۶) ادامه یافت.


title: جنگ شهرها

text: در زمستان سال ۱۳۶۶ (فوریه ۱۹۸۸) هنگامی که زمزمه‌هایی از پیروزی عراق در جنگ به گوش می‌رسید، صدام حسین دستور انجام پنجمین سری جنگ شهرها را صادر نمود. این سری جنگ شهرها شدیدترین و آخرین مرحله جنگ شهرها بود که تا اردیبهشت ۶۷ به طول انجامید. در زمان این حمله روحیه مردمی در ایران کاملاً شکسته شده‌بود، بطوریکه علاوه بر شهروندان عادی، کارمندان دولتی نیز شروع به ترک تهران به سمت روستاها و شهرهای کم جمعیت‌تر کردند. در آن هنگام عراقی‌ها پس از شش سال عملیات ایستای تدافعی با تجدید قوا مجدداً آغاز به عملیات تهاجمی در جبهه‌ها کرده‌بودند.


title: جنگ شهرها

text: در این مرحله از جنگ شهرها، عراقی‌ها در طول قریب به ۵۰ روز به شلیک ۱۸۹ موشک اقدام کردند. بیشتر موشک‌های عراقی از نوع الحسین بود که موشک اسکاد-بی اصلاح و تولید شده در عراق بود. از این تعداد ۱۳۵ فروند در تهران، ۲۳ فروند در قم، ۲۲ فروند در اصفهان و تعدادی در تبریز و شیراز و کرج فرود آمد. این حملات بیش از ۲ هزار ایرانی را کشت و حدود یک‌چهارم جمعیت تهران، پایتخت ایران، را فراری داد. ایرانی‌ها در پاسخ به این موشک‌باران با شلیک ۷۵ تا ۷۷ موشک هواسونگ-۵ - مدل تولید کره‌شمالی اسکاد - به این حمله پاسخ دادند. بیشتر اهداف نیروهای نظامی ایران در شهر بغداد بودند.


title: جنگ شهرها

text: این عملیات‌ها به منظور شکستن روحیه مردمی در طرف مقابل جنگ انجام می‌شد. در مجموع غیر از سری پنجم جنگ شهرها که توسط نیروی هوایی ارتش عراق انجام شد در بقیه حملات هر دو طرف جنگ از دست یافتن به نتایج مورد نظر خود بازمی‌ماندند. در واقع این عملیات‌ها نتیجه‌ای برعکس هدف نظامی آن‌ها بدنبال داشتند و حس وطن‌پرستی را در بین مردمان شهرهای هدف افزایش می‌داد.


title: جنگ شهرها

text: چند عامل اصلی باعث عدم نتیجه‌گیری ارتش عراق از اکثر مراحل جنگ شهرها و دست کشیدن آنها از این نبرد تا سال ۱۹۸۸ می‌شد: با وجود برتری تعداد هواپیماهای عراقی به هواپیماهای ایرانی، هواپیماهای آمریکایی نیروی هوایی ایران توانایی حمل سلاح بیشتر و بمب‌های سنگینتری نسبت به هواپیماهای عراقی داشتند همچنین خلبانان ایرانی تبحر بیشتری در ضد حملات و نیز در هدف قرار دادن اهداف زمینی داشتند و توانایی تحمیل خسارت سنگین‌تری را به شهرهای عراق داشتند. موقعیت جغرافیایی عراق و نزدیک بودن شهرهای مهم و استراتژیک عراق همچون بصره و بغداد به نوار مرزی با ایران و دور بودن نسبی مناطق پر جمعیت ایران از مرز مشترک دو کشور این حملات را برای طرف ایرانی آسان‌تر می‌نمود. به عنوان مثال شهر بغداد پایتخت عراق تنها ۱۵۰ کیلومتر تا خاک ایران فاصله داشت و فانتوم‌های ایرانی می‌توانستند در کمتر از ده دقیقه پس از عبور از مرز دوکشور خود را به آسمان بغداد برسانند در مقابل تهران پایتخت ایران در فاصله ۶۰۰ کیلومتری از مرز عراق قرار داشت که فرصت کافی برای آمادگی سیستم دفاع‌هوایی ایران را در زمان حملات هوایی عراق فراهم می‌نمود. دیگر شهرهای بزرگ ایران نیز خارج از برد ۳۰۰ کیلومتری موشکهای اسکاد عراق قرار داشتند بطوریکه تا سال آخر جنگ اکثر حملات عراقی‌ها محدود به بمباران توسط بمب‌افکن می‌شد. در سال‌های انتهای جنگ عراق با انجام اصلاحاتی روی موشک اسکاد-بی توانست برد آن‌ها را افزایش داده و تهران را موشکباران کند. با وجود اصلاحات انجام‌شده به دلیل موانع طبیعی در شمالغرب ایران، بسیاری از شهرهای این مناطق نظیر تبریز تا انتهای جنگ از حملات موشکی عراقی‌ها مصون ماندند. در این سال‌ها ایران نیز با خرید موشک‌های مشابه از کشورهای لیبی و کره شمالی، به مقابله به مثل با عراق پرداخت. به مانند بمباران هوایی ایران در عراق نتیجه‌ای معکوس هدف تعیین شده ایرانی‌ها داشت و بمباران هوایی شهرهای این کشور باعث افزایش حس وطن دوستی در میان شهروندان عراقی می‌شد.


title: مریم هژیروند

text: مریم هژیروند (زاده ۱۳۴۶ تهران) برنامه‌ریز، دستیار کارگردان، منشی صحنه و بازیگر ایرانی است.


title: مریم هژیروند

text: وی در بیست اردیبهشت‌ماه سال ۱۳۴۶ در تهران متولد شد و در سال ۶۴، دوره بازیگری کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان را گذراند.


title: مریم هژیروند

text: فیلم «تصویر آخر» مهدی صباغ‌زاده اولین تجربه تصویری او به‌شمار می‌آید. حضور در فیلم «خواستگاری» مهدی فخیم‌زاده به عنوان بازیگر و منشی صحنه، آغاز فعالیت‌های وی محسوب می‌شود.


title: حسین بصیر

text: حسین بصیر (زاده ۱۳۲۲ فریدون‌کنار - درگذشته ۲ اردیبهشت ۱۳۶۶ ماووت) نظامی ایرانی بود، که در خلال جنگ ایران و عراق به‌عنوان قائم‌مقام فرمانده لشکر ۲۵ کربلا فعالیت می‌کرد.


title: حسین بصیر

text: حسین بصیر در سال ۱۳۲۲ در شهر فریدونکنار زاده شد. از همان اوایل کودکی علاقه خاصی به مسایل مذهبی داشت و طی سال‌های قبل از وقوع انقلاب، مشاغل گوناگونی را تجربه کرد. در همین سال‌ها به مبارزه با رژیم پهلوی پرداخت.


title: حسین بصیر

text: پس از وقوع انقلاب، مدتی در کنار مجاهدین افغانی علیه شوروی به مبارزه پرداخت. با آغاز جنگ ایران و عراق به جبهه رفت و سرانجام در شامگاه یکی از روزهای اردیبهشت ماه در سال ۱۳۶۶ و در عملیات کربلای ۱۰ با مسئولیت قائم مقام لشکر در دشت ماووت در خاک عراق کشته شد. سفارشم این است که امام را که پشتیبان بوده‌اید بیشتر پشتیبانی کنید، گوش به حرف رهبرتان باشید و سنگر را خالی نگذارید.


این مقاله شامل فهرست فرماندهان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از ابتدا تاکنون است. درجات فرماندهان زیر در ابتدای تصدی مسئولیت‌هایشان است.


title: فهرست فرماندهان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی

text: "رئیس ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی"


text: "ستاد مرکزی سپاه از سال ۱۳۶۳ زیر نظر فرمانده کل سپاه شکل گرفت. در خرداد ۱۳۶۵ به منظور اداره نیروهای سه‌گانه، «ستاد مرکزی» تبدیل به «ستاد کل» شد." "از ۲۵ دی ۱۳۷۰ «ستاد کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی» به «ستاد مشترک سپاه پاسداران انقلاب اسلامی» تغییر نام داده شد." "از ۷ اسفند ۱۳۸۶ جایگاه ریاست ستاد مشترک سپاه به «معاونت هماهنگ‌کنندهٔ سپاه پاسداران انقلاب اسلامی» تبدیل گردید." "از مهر ماه سال ۱۳۸۸ «نیروی هوایی سپاه» به «نیروی هوافضای سپاه» تغییر یافت." "از ۱۴ تیر ۱۳۵۹ ستاد بسیج مستضعفین به سپاه پاسداران پیوست." "از سال ۱۳۶۹، «واحد بسیج مستضعفین» به «نیروی مقاومت بسیج» ارتقا یافت." "سرپرست فرماندهی نیروی مقاومت بسیج: سرلشکر پاسدار محمدعلی جعفری (۲۹ شهریور ۱۳۸۶ – ۲۲ تیر ۱۳۸۷)" "از ۱۲ مهر ۱۳۸۸ ساختار «نیروی مقاومت بسیج» به «سازمان بسیج مستضعفین» تغییر پیدا کرد."


title: عملیات والفجر ۱۰

text: عملیات والفجر ۱۰ عملیات تهاجمی گسترده نیروهای مسلح ایران در خلال جنگ ایران و عراق بود، که به مدت ۶ روز در اسفندماه ۱۳۶۶ به فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و مشارکت نیروی زمینی ارتش و پشتیبانی نیروی هوایی ارتش و هوانیروز، در منطقه حلبچه و سلیمانیه، عراق و نیز در منطقه نوسودِ ایران، انجام شد.


title: عملیات والفجر ۱۰

text: عملیات والفجر ۱۰ در تاریخ ۲۴ اسفند ۱۳۶۶ به منظور تصرف شهر حلبچه و بخش‌هایی از خاک عراق و دستیابی به یک برتری سیاسی، طراحی و اجرا شد و در تاریخ ۲۹ اسفند ۱۳۶۶ با تصرف منطقه‌ای به وسعت ۱٫۲۰۰ کیلومتر مربع شامل شهرهای حلبچه، خرمال، بیاره و طویله از سوی نیروهای ایرانی، پایان پذیرفت. در این عملیات ارتش عراق به اتهام همکاری با نیروهای ایرانی، اقدام به بمباران شیمیایی حلبچه نمود که در نهایت به کشته شدن بیش از ۵ هزار نفر از افراد غیرنظامی انجامید.


title: عملیات والفجر ۱۰

text: عملیات والفجر ۱۰ در تاریخ ۲۴ اسفند سال ۱۳۶۶ در منطقه عمومی حلبچه و با هدف آزاد سازی شهر حلبچه و دسترسی به دریاچه دربندیخان آغاز شد و تا روز ۲۹ همین ماه ادامه داشت. در این عملیات، علاوه بر اهداف سیاسی، سه هدف عمده نظامی هم مدنظر بود: آزادسازی حلبچه، خرمال، دوجیله، بیاره و طویله از دست نیروهای عراقی، فراهم‌سازی مقدمات تصرف سد دربندیخان و انسداد عقبه اصلی نیروهای عراقی در استان سلیمانیه. این عملیات یک هفته مانده به پایان سال، به منزله عملیات اصلی سالانه ایران، در ارتفاعات و زمین‌های غرب دریاچه دربندیخان، موسوم به دشت زور انجام شد. ارتش عراق تصور می‌کرد ایران همچنان در جبهه‌های جنوب عملیات خواهد کرد و بر این اساس برنامه‌ریزی کرده بود و این باعث غافل‌گیری نیروهای عراقی و عقب ماندن از اهداف‌شان شد و سبب شد منطقه‌ای به وسعت ۱٫۰۰۰ کیلومتر مربع (دشت‌زور) شامل ۳ شهر و بالغ بر ۷۰ روستا، ابتدا محاصره و سپس تصرف شوند. در عملیات والفجر۱۰ تعداد اسیران عراقی و حجم غنایم به دست آمده توسط نیروهای ایرانی زیاد بود. به طوری که یک لشکر و ۲۸ تیپ ارتش عراق از ۵۰ تا ۱۰۰ درصد خسارت دیدند. همچنین ۴۸۴۸ نظامی عراقی (در برخی منابع ۵٫۴۴۰ نفر) شامل ۱۸۹ افسر از جمله فرمانده لشکر ۴۳ ارتش عراق با درجه سرلشکری، ۲ سرتیپ، ۲۶ افسر ارشد، ۱۶۰ افسر جزء و ۴٫۶۵۹ درجه‌دار، سرباز و چند مقام سیاسی استان سلیمانیه، از جمله فرماندار حلبچه و بخشدار سیدصادق و حدود ۴۰۰ نفر از افراد سایر گروه‌های مسلح، به اسارت نیروهای ایرانی درآمدند.


title: عملیات نصر ۴

text: عملیات نصر ۴ عملیات نظامی نیمه‌گسترده نیروهای مسلح ایران، در خلال جنگ ایران و عراق بود، که با فرماندهی سپاه پاسداران و مشارکت نیروهای پیشمرگه، بر علیه نیروهای ارتش عراق در اقلیم کردستان عراق انجام شد. این عملیات در ۳۱ خرداد ۱۳۶۶ در منطقه ماووت، عراق آغاز شد و در ۵ تیر ۱۳۶۶ با پیروزی نیروهای ایرانی و تصرف شهر ماووت به پایان رسید.


title: عملیات کربلای ۵

text: عملیات کربلای ۵ عملیاتی نظامی و تهاجمی از سوی نیروهای مسلح ایران، علیه نیروهای ارتش عراق، در جریان جنگ ایران و عراق است. این عملیات ششمین عملیات نیروهای نظامی ایران برای فتح بصره و شدیدترین نبرد تاریخ جنگ ایران و عراق محسوب می‌شود. نیروهای ایرانی عملیات را در محور شلمچه به منطقه‌ای موسوم به کانال ماهی، به صورت گسترده در تاریخ ۱۹ دی ۱۳۶۵ با فرماندهی سپاه پاسداران آغاز کردند. عملیات کربلای ۵ با فاصله ۱۵ روز پس از عملیات کربلای ۴ انجام شد. این عملیات، پرهزینه‌ترین و پرتلفات‌ترین عملیات این جنگ بود و از آن به عنوان آغازی بر پایان جنگ ایران و عراق یاد می‌شود.


title: عملیات کربلای ۵

text: در نتیجه این عملیات، نیروهای نظامی ایران اگرچه از دستیابی به هدف اصلی عملیات، یعنی تسخیر شهر بصره، بازماندند اما با این حال توانستند حدود ۱۵۰ کیلومتر مربع از منطقه اشغال شده شلمچه را آزاد، و قسمت‌هایی از جنوب عراق را نیز به تصرف خود درآورند. در انتهای عملیات کربلای ۵ خطوط پدافندی ایران در نزدیکی پتروشیمی عراق ایجاد شد. از این عملیات به عنوان عملیات محاصره بصره نیز نام می‌برند.گردان های قدرتمند ایذه ای هم در این عملیات حضور حیاتی داشته اند.


title: عملیات کربلای ۵

text: در هفتمین سال جنگ ایران و عراق هر دو کشور درگیر متوقف شده بودند و هر یک از طرفین جنگ می‌کوشیدند تا رکود موجود را به نفع خود برهم بزنند. ایرانی‌ها شهر بصره را به عنوان شهری نفت‌خیز و پردرآمد هدف اصلی قرار داده بودند. آن‌ها پیش تر در عملیات والفجر ۸ مناطقی در جنوب این شهر در شبه‌جزیره فاو را اشغال کرده بودند. با تصرف شمال شاهراه مبادلاتی این شهر با باقی عراق قطع می‌شد و محاصره شهر آن را در معرض سقوط قرار می‌داد. تصرف این شهر همچنین می‌توانست نیروهای ایرانی را که طی عملیات والفجر ۸ با عبور از اروندرود فاو را به تصرف خود درآورده بودند از طریق زمینی به مابقی نیروهای ایرانی متصل کند. تصور سیاستمداران ایرانی بر این بود که با سقوط بصره حکومت صدام حسین نیز سقوط خواهد کرد. از این رو برای بسیاری از سیاستمداران و نظامیان ایرانی جنگ برای تصرف این شهر نبرد آخر به‌شمار می‌رفت.


title: عملیات کربلای ۵

text: ایرانی‌ها پیش از این عملیات نیز بارها تلاش خود را متوجه تسخیر یا محاصره شهر بصره کرده بودند. با این حال نیروهای نظامی ایران در تمامی این عملیات‌ها از رسیدن به اهداف عملیاتی خود بازمانده بودند. از جمله این تلاش‌ها عملیات انجام عملیات کربلای ۴ به فرماندهی سپاه پاسداران بود که لو رفتن این عملیات شکست سنگینی را برای نیروهای نظامی ایران به همراه داشت.


title: عملیات کربلای ۵

text: به گفته قاسم سلیمانی؛ اجرای بلافاصله عملیات کربلای ۵ نیروهای عراقی را غافلگیر کرد. عملیات کربلای ۵ به فاصلهٔ ۱۵ روز و در پی عدم موفقیت عملیات کربلای ۴ انجام شد، که به روایت قاسم سلیمانی عملیاتی «پیچیده‌تر» بود و «بزرگ‌ترین موفقیت» را در پی داشت. با وجود مخالفت بسیاری از فرماندهان سپاه برای اجرای عملیات کربلای ۵، اصرار محسن رضایی، فرمانده سپاه پاسداران، منجر به انجام این عملیات شد، که به عقیده سلیمانی؛ «اصرار درستی بود».


title: عملیات کربلای ۵

text: در شب ۱۹ دی‌ماه ۱۳۶۵ عملیات کربلای ۵ توسط نیروهای سپاه از جنوب منطقه‌ای بنام؛ دریاچهٔ پرورش ماهی آغاز شد. همزمان بخش دیگری از نیروهای سپاه پاسداران نیز توسط قایق‌های تندرو، در غرب این دریاچه پیاده شدند. در مراحل ابتدایی این عملیات، ایرانی‌ها توانستند افزایش توان نظامی خود را به نحوی که توانایی باز کردن یک جبهه کامل را داشته‌باشند، به نمایش بگذارند. نیروهای گارد ریاست جمهوری عراق به مقابله پرداختند که این نبرد، تلفات سنگینی برای هر دو طرف به بار آورد. ایرانی‌ها دو روز اول عملیات را صرف غلبه بر دو ستون دفاعی ارتش عراق کردند. آن‌ها با بهره‌گیری از تانک‌های خودی و نیز با استفاده از تانک‌های غنیمت گرفته‌شده، شروع به توپ باران بصره و سایر استحکامات عراقی‌ها کردند.


title: عملیات کربلای ۵

text: در روز پنجم عملیات، گارد مرزی ارتش عراق، ارتباط خود را با یک سوم سنگربندی‌هایش از دست داد. سرانجام در روز هشتم عراقی‌ها کانال جاسم را تخلیه کردند. نیروی هوایی عراق که در آن زمان برتری هوایی را از آن خود کرده بود، به حمایت از نیروهای خود وارد عمل شد. با این حال، موشک‌های زمین به هوای ساخت بوفورس سوئد، بنام آربی‌اس ۷۰، که ایرانی‌ها در آن زمان به‌تازگی و مخفیانه تهیه کرده بودند، صدمات زیادی را به جنگنده‌های نیروی هوایی عراق وارد نمود. در عملیات کربلای ۵ نیروهای مسلح ایران توانستند در حدود ۵۰ تا ۶۰ فروند جت جنگندهٔ عراقی را ساقط کنند، که این رقم، معادل ۱۰ درصد از کل هواپیماهای نیروی هوایی عراق در آن زمان را شامل می‌شد. با این روند، نیروی هوایی تضعیف‌شدهٔ ایران توانست مدت کوتاهی برتری هوایی را از آن خود کند. عراقی‌ها همچنین برای مقابله، شروع به بمباران خطوط مواصلاتی ایران، با سلاح‌های شیمیایی کردند. برای افزایش فشار عراق بسیاری از شهرهای نیمهٔ غربی ایران از جمله تهران، اصفهان، تبریز و قم را با بمب‌های معمولی بمباران نمودند. بمباران شهرهای ایران تلفاتی در حدود ۳٬۰۰۰ غیرنظامی در پی داشت. (از جملهٔ این تلفات کشته شدن ۳۰ دانش‌آموز در حملهٔ هوایی به مدرسهٔ زینبیه در میانهٔ استان آذربایجان شرقی است) ایران نیز برای مقابله، با موشک‌های دوربرد، شهرهای مرکزی عراق را مورد هدف قرار داد که این حملات جان ۳۰۰ غیرنظامی عراقی را گرفت.


title: عملیات کربلای ۵

text: در روز ۲ بهمن ایرانی‌ها موج جدیدی از حملات خود را آغاز نمودند، که خطوط چهارم دفاعی عراقی را اشغال کرده و توانستند تا ۱۲ کیلومتری بصره پیشروی کنند، به‌طوری‌که ساختمان‌های شرق بصره از خطوط مقدم ایران، قابل رؤیت بودند. تلویزیون دولتی ایران، صحنه‌هایی از این پیشروی و دورنمای شهر بصره را از خطوط ایرانی به نمایش گذاشت. با این حال ایرانی‌ها نتوانستند بیش از این پیشروی کنند. توپخانه و موشک‌های میان‌برد ایرانی خسارات سنگینی را به شهر بصره وارد می‌آورد. نیروهای ارتش عراق، که خود را در اطراف شهر بصره می‌دیدند، مجبور شدند بسیاری از شهروندان عراقی را به قسمت‌های شمالی عراق تخلیه کنند.


title: عملیات کربلای ۵

text: شرایط برای عراقی‌ها به قدری وخیم شده بود، که صدام حسین با حضور در بین نیروهایش سرلشکر طالع خلیل رحیم الدوری از لشکر سوم را تنزیل درجه داد و از سمت خود برکنار کرد. او همچنین چندین نفر از درجه‌داران رده پایین ارتش عراق را به دلیل بازدهِ نظامی پایین، توسط جوخه‌های اعدام تیرباران نمود. او سپهبد ضیاءالدین جمال؛ فرمانده سپاه پنجم در شمال عراق را به فرماندهی لشکر سوم منصوب کرد. عراقی‌ها شروع به سربازگیری مجدد کردند و حتی سربازانی با سن ۱۵ سال را به استخدام ارتش درآوردند. (عراق همواره استفادهٔ ایرانی‌ها از کودکان را در جنگ، مورد انتقاد قرار می‌داد) جانشین فرمانده کل قوای ایران در آن زمان، اکبر هاشمی رفسنجانی، چندین بار در خطوط مقدم از نزدیک در جریان پیشروی‌ها قرار گرفت.


title: عملیات کربلای ۵

text: در هفتهٔ چهارم عملیات کربلای ۵، ایرانی‌ها در کنار دریاچه‌های پرورش ماهی، جزیره‌های ام‌الطویل، رودخانهٔ جاسم و کانال آبیاری، مستقر شده بودند. با این حال توان نظامی ایران مصروف شده بود و نبرد در این زمان به حالت واماندگی رسیده بود. عراقی‌ها توپخانهٔ خود را روی خطوط تأمین ایرانی‌ها متمرکز کرده بودند و به‌طور مؤثری این خطوط را توسط جنگ‌افزارهای عادی و شیمیایی بمباران می‌نمودند و ایرانی‌ها در درون سنگرهای کنده‌شده، پناه گرفتند.


title: عملیات کربلای ۵

text: در بیستمین روز از شروع عملیات کربلای ۵، گارد ریاست جمهوری عراق وارد میدان نبرد شد. آن‌ها با استفاده از موجی از تجهیزات نظامی و تسلیحات سنگین، شامل؛ تانک، توپخانه و بالگردهای توپ‌دار، به خطوط ایرانی‌ها یورش بردند. لشکر سوم ارتش عراق نیز از غرب دریاچه‌های پرورش ماهی، حمله خود را آغاز کرد، سپس به سمت جنوب و رودخانهٔ جاسم متمرکز شد. این حملات، به همراه هجوم سنگین تجهیزات زرهی عراق، در روز سی‌ام از شروع عملیات، خطوط ایرانی‌ها را در هم شکست.


title: عملیات کربلای ۵

text: از جمله کشته‌شدگان ایرانی در این نبرد، فرمانده نیروهای داوطلب ایرانی؛ حسین خرازی بود. ایرانی‌ها تا آستانهٔ شکست خطوط عراقی‌ها و تا دروازه‌های بصره پیش رفتند، اما در نهایت مقاومت عراقی‌ها توانست تاب حملات ایران را بیاورد و آن‌ها توانستند شهر بصره را حفظ کنند. با وجود تلفات بسیار سنگین عراقی‌ها و کشته شدن تعداد زیادی از نیروهای داوطلب ایران، آن‌ها تنها توانستند به اندازه‌ای به بصره نزدیک شوند، تا با توپخانهٔ سنگین آن را مورد هدف قرار دهند. فرماندهی عالی ایرانی‌ها اعلام نمود که آن‌ها ۱۵۰ کیلومتر مربع از خاک عراق را در شلمچه به تصرف خود درآورده‌اند و توانسته‌اند ۸۱ تیپ و گردان عراقی، ۷۰۰ تانک و ۱٬۵۰۰ خودروی نظامی ارتش عراق را منهدم کنند. آن‌ها همچنین اعلام کردند که ۸۰ فروند هواپیمای عراقی را نیز ساقط نموده و ۲۵۰ توپ ضدهوایی و ۴۰۰ قطعه تجهیزات زرهی عراق را از بین برده‌اند. بر اساس اطلاعیهٔ ایرانی‌ها ۲۰٬۰۰۰ نظامی عراقی نیز در این عملیات کشته شدند. در مقابل عراق اعلام نمود ۶۵٬۰۰۰ نظامی ایرانی در جریان این درگیری‌ها جان خود را از دست داده‌اند.


title: عملیات کربلای ۵

text: بر اساس آماری دیگر در این عملیات ۷ هزار و ۶۵۱ ایرانی (از جمله حسین خرازی، فرمانده لشکر ۱۴ امام حسین و اسماعیل دقایقی، فرمانده لشکر ۹ بدر) کشته، ۳ هزار و ۵۲۲ نفر مفقودالاثر و ۵۳ هزار و ۲۹۹ نفر زخمی شدند. این در حالیست که تعداد کشته شدگان جنگ در سال ۱۳۶۵ بر اساس آمار بنیاد شهید و امور ایثارگران؛ ۴۱ هزار و ۵۰ نفر است، که عمده آنها در نتیجه عملیات کربلای ۴ و ۵ می‌باشد.


title: عملیات کربلای ۵

text: این جاده که در ۱۳ کیلومتری شهر خرمشهر (به سمت اهواز) واقع است، به عنوان یکی از محورهای اصلی عملیات کربلای ۵ شناخته می‌شود. این جاده توسط قرارگاه صراط‌المستقیم به فرماندهی سید محسن صفوی احداث شده بود. گفته می‌شود صبح ۱۹ دی ۱۳۶۵ «لشکر ۷ ولیعصر» که قرار بود برای استقرار و جایگزینی با نیروهای خط مقدم، به منطقه عملیاتی اعزام شود، در این جاده، با بمباران شیمیایی راکت، موشک و هواپیماهای عراقی مواجه می‌شود و ۹۰ نفر کشته و ۲۰۰ مجروح شیمیایی به جا می‌گذارد. امروزه یادمان کشته‌شدگان بمباران شیمیایی گردان فجر بهبهان، در این جاده ساخته شده‌است.


title: عملیات کربلای ۵

text: پس از پایان عملیات کربلای ۵ ایران همچنان به حملهٔ توپخانه‌ای به بصره ادامه داد، که در یکی از حملات، واحد پتروشیمی در این شهر صدمه دید و نشت گازهای سمی بخشی از شهر بصره را فرا گرفت. نیروهای عراقی در این عملیات، در مجموع ۲۰٬۰۰۰ کشته دادند. عراقی‌ها بعدها تأیید کردند که ۵۰ تا ۶۰ فروند هواپیمای جنگی را در این عملیات از دست دادند، که برای مدت کوتاهی برتری هوایی را از آن نیروی هوایی تضعیف‌شدهٔ ایران کرده بود. بسیاری از شهروندان بصره از بیم حملات ایران، این شهر را ترک کردند و جمعیت بصره از حدود یک میلیون نفر، به صد هزار نفر کاهش یافت. عراق اعلام نمود نیروهای ایرانی ۶۵٬۰۰۰ نفر از نیروهای عمدتاً داوطلب بسیجی و سپاهی را از دست داده‌است. در مقابل برخی فرماندهان سپاه از جمله مرتضی قربانی تعداد کشته و زخمی‌های نیروهای عراقی را در حدود ۹۰٬۰۰۰ هزار نفر تخمین زدند. تلفات گسترده دو طرف در این عملیات، عملاً باعث شد تا پس از این عملیات تا انتهای جنگ، ایران و عراق نتوانند تجدید قوا کرده و عملیات گسترده دیگری را علیه یکدیگر انجام دهند. با کمبود نیرو، ایرانی‌ها پس از این عملیات، استفاده از تاکتیک یورش موج انسانی را کنار گذاشتند. شهر بصره نیز تا انجام عملیات توکلنا علی‌الله توسط ارتش عراق در اواخر جنگ در وضعیت نیمه محاصره باقی ماند.


title: عملیات کربلای ۵

text: از نظر اقتصادی، انجام این عملیات بنا بر اعلام محسن رضایی؛ فرمانده وقت سپاه پاسداران، نیازمند تشکیل ۵۰۰ گردان تازه تأسیس، شامل ۴۸۰ هزار نیرو، از جمله ۹۵ هزار پاسدار، ۲۲۰ هزار بسیجی و ۱۶۰ هزار سرباز بود. تأمین هزینه چنین عملیاتی با توجه به شرایط ارزی کشور غیرممکن بود. درآمد نفتی ایران در سال ۱۳۶۴ به میزان ۵٫۹ میلیارد دلار سقوط کرده بود. درآمدی که ۳ سال پیش از آن حدود ۲۰ میلیارد دلار بود. مسعود روغنی زنجانی، رئیس وقت سازمان برنامه و بودجه، در گفتگو با شماره ۲۹ ماهنامه اندیشه پویا اعلام کرد که سال ۱۳۶۵ با درخواست ستاد پشتیبانی جنگ و بر اساس فتوای روح‌الله خمینی، بانک مرکزی ایران اقدام به چاپ ۳۰ میلیارد تومان اسکناس بدون پشتوانه کرد.


title: عملیات کربلای ۵

text: مطابق آمار بانک مرکزی ایران، حجم نقدینگی کشور که در پایان سال ۱۳۶۴ حدود ۹۰۰ میلیارد تومان بود و دو سال پیش از آن، یعنی در سال ۱۳۶۳ کمی بیش از ۷۵۰ میلیارد تومان بوده، در پایان سال ۱۳۶۵ به بیش از هزار میلیارد تومان بالغ گردید. به عبارت دیگر، نرخ رشد نقدینگی که در سال ۱۳۶۳ حدود ۶ درصد و در سال ۱۳۶۴ نزدیک به ۱۳ درصد بود، در سال ۱۳۶۵ به ۱۹٫۱ درصد رسید.


title: عملیات کربلای ۵

text: بدین ترتیب، نرخ تورم اقتصاد ایران، که در سال ۱۳۶۴ حدود ۶٫۹ درصد بود، طی سال ۱۳۶۵ به ۲۳٫۷ درصد بالغ شد. نرخ دلار در سال ۱۳۶۵ نزدیک به ۷۶ تومان بود. در نتیجه فرماندهان جنگ در سال ۱۳۶۵ معادل ۳۹۳ میلیون دلار، اسکناس ریالی بی‌پشتوانه، برای تکمیل بودجه عملیات کربلای ۴ و متعاقب آن کربلای ۵ اختصاص دادند. به بیان دیگر بانک مرکزی در آن سال به اندازه حدود ۳٫۳ درصد از نقدینگی کل کشور، اقدام به انتشار اسکناس ریالی کرد، که بر پایه نقدینگی ۱۷۰۰ هزار میلیارد تومانی حال حاضر اقتصاد ایران، ارزش روز چاپ پول بانک مرکزی، معادل ۵۶٫۶ هزار میلیارد تومان خواهد بود.


title: عملیات کربلای ۵

text: نرخ رشد نقدینگی در سال‌های ۱۳۶۶ و ۱۳۶۷ نیز به ترتیب ۱۸٫۱ و ۲۳٫۸ درصد شد، تا حجم نقدینگی اقتصاد ایران در آستانه پذیرش قطعنامه ۵۹۸ و پایان جنگ با عراق، از مرز یک‌هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان گذشت و نرخ تورم به آستانه ۲۹ درصد رسید. در عین حال، نرخ رشد اقتصاد ایران که در سال ۱۳۶۵ به منفی ۹ درصد رسیده بود و در سال ۶۷ به منفی ۱۴ درصد بالغ شد. درآمد نفتی دولت نیز کمتر از ۱۱ میلیارد دلار بود.


title: عملیات کربلای ۱

text: عملیات کربلای ۱ عملیات تهاجمی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، علیه نیروهای ارتش عراق در خلال جنگ ایران و عراق بود، که در تیر ماه ۱۳۶۵ به‌مدت ۱۰ روز به‌صورت گسترده در منطقه مهران، استان ایلام انجام شد. این عملیات با پیروزی نیروهای ایرانی و بازپس‌گیری شهر مهران بپایان رسید.


title: عملیات کربلای ۱

text: باز پس‌گیری شهر مهران و سلسله ارتفاعات قلاویزان و دستیابی به مرز و تأمین کل منطقه توسط نیروهای ایرانی.


title: عملیات کربلای ۱

text: منطقه عملیاتی کربلای ۱ از جنوب به ارتفاعات قلاویزان، از شمال به ارتفاعات نمه کلان کوچک، از غرب به امتداد غربی ارتفاعات قلاویزان و پاسگاه مرزی بهرام‌آباد و از شرق به جاده مهران به دهلران، در استان ایلام منتهی می‌شد.


title: عملیات کربلای ۱

text: پس از اشغال مهران، استحکامات و موانع متعددی توسط ارتش عراق ایجاد شد. در محور شمالی (جاده ایلام به مهران و باغ کشاورزی) هفت ردیف مین همراه با کانال و بیش از پنج ردیف سیم‌خاردار رشته‌ای وجود داشت. در محور میانی، حد فاصل رودخانه گاوی و جاده دهلران به مهران، به لحاظ کوهستانی بودن منطقه، استحکامات نسبتاً ضعیف بود. در محور جنوبی (ارتفاعات قلاویزان) سنگرهای کمین و در بعضی شیارها، یک ردیف سیم‌خاردار و مین وجود داشت.


title: عملیات کربلای ۱

text: منطقه مورد نظر برای عملیات کربلای ۱، تحت مسئولیت لشکر ۱۷ زرهی از سپاه دوم ارتش عراق بود. حفظ پدافندی این لشکر از رودخانه کنجاچم به سمت میانکوه امتداد می‌یافت. علاوه بر یگان‌های سازمانی این لشکر (تیپ‌های ۷۰ زرهی، ۵۹ زرهی و ۷۰۵ پیاده) یگان‌های زیر نیز تحت امر آن بودند: با شروع عملیات، یگان‌های زیر نیز وارد منطقه شدند:


title: عملیات کربلای ۱

text: قرارگاه نجف هدایت نیروهای زیر را به عهده داشت:


title: عملیات کربلای ۱

text: مناطق آزاد شده:


title: عملیات کربلای ۱

text: تجهیزات منهدم شده عراق:


title: عملیات کربلای ۱

text: یگان‌های منهدم شده عراق:


title: عملیات کربلای ۱

text: گروهان پیاده انهدام بیش از ۵۰ درصد ارتش عراق:


title: عملیات کربلای ۱

text: تلفات عراق:


title: عملیات کربلای ۱

text: غنائم:


title: عملیات کربلای ۲

text: عملیات کربلای ۲ عملیات نظامی نیمه‌گسترده نیروهای مسلح ایران، در خلال جنگ ایران و عراق بود، که بصورت مشترک توسط سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و نیروی زمینی ارتش انجام شد. این عملیات در ساعت ۱ بامداد ۱۱ شهریور ۱۳۶۵ در منطقه‌ای به وسعت ۵۰ کیلومتر مربع، در چومان مصطفی، حاج عمران، عراق آغاز شد و یک روز بعد، با پیروزی نیروهای ایرانی به پایان رسید. در این عملیات محمود کاوه؛ فرمانده تیپ ۱۵۵ ویژه شهدا سپاه پاسداران کشته شد.


title: عملیات کربلای ۲

text: عملیات کربلای ۲ در منطقه‌ای به وسعت تقریبی ۵۰ کیلومتر مربع، از جبهه‌های شمالی نبرد، در تاریخ ۱۰ شهریور ۱۳۶۵ اجرا شد. در این عملیات بار دیگر ارتفاعاتی در منطقه حاج عمران، به تصرف نيروهاي ایرانی درآمد. در این عملیات از نیروهای ارتش عراق در حدود ۳۰۰۰ نفر کشته و زخمی و نیز ۲۰۰ نفر اسیر شدند. لشکر ۱۰ سیدالشهداء نیز در این عملیات با استعداد ۵ گردان، وارد عمل شد و تا ۲۵ مهر ۱۳۶۷ نیز در این منطقه باقی ماند. گردان حضرت علی‌اکبر از این لشکر در این عملیات وظیفه پدآفند از ارتفاع موسوم به شهدا را برعهده داشت.


title: عملیات کربلای ۲

text: پس از اجرای موفقیت‌آمیز عملیات کربلای ۱، موسوم به عملیات طریق‌القدس، طرح‌ریزی و اجرای عملیات کربلای ۲ در دستور کار قرار گرفت. آزادسازی خرمشهر که هدف غایی سلسله عملیات‌های کربلا بود، ایجاب می‌کرد که پیش از آن شکست سنگین دیگری بر ارتش عراق وارد آورده و نیروی قابل توجهی از قوای اصلی آنها نیز منهدم شود. شناسایی‌های زمینی و هوایی حاکی از تمرکز بیش از حد نیروهای زرهی، مکانیزه و پیاده عراق در منطقه غرب کرخه و شوش بود. منطقه‌ای از دهلران در شمال تا تنگ رقابیه در جنوب، به عمق ۷۰ تا ۸۰ کیلومتر در اشغال عراقی‌ها بود. هر چند عوارض حساس و نقاط مهمی در این منطقه وجود نداشت، اما تهدید محور اندیمشک به اهواز و قرار داشتن شهرهای شوش، اندیمشک و دزفول در برد توپخانه‌های ارتش عراق، قابل تحمل نبود.


title: عملیات کربلای ۲

text: پیش از این و در آغاز یورش ارتش عراق در مهرماه ۱۳۵۹، نیروهای ایرانی با بهره‌گیری از مانع طبیعی رودخانه کرخه، به همراه تلاش توپخانه، هوانیروز و نیروی هوایی ارتش نه تنها موفق به زمین‌گیر ساختن ارتش عراق در غرب رودخانه کرخه شدند، بلکه با حفظ سرپل منطقه پل نادری، کرخه و شوش و گسترش آن با انجام عملیات‌های کانال هندلی، تپه چشمه و انگوش، ایرانی‌ها نیروهای قابل توجهی را در غرب کرخه مستقر ساختند.


title: عملیات کربلای ۲

text: عملیات کربلای ۲ از جمله عملیات‌هایی است که در قالب عملیات متوسط نيروهاي مسلح ایران دسته‌بندی شده و در اواخر سال چهارم جنگ انجام گرفت. از جمله ویژگی‌های مهم این عملیات حضور یک گردان از اسیران داوطلب عراقی در زیر مجموعه تیپ ۹ بدر در این عملیات است، که به نوبه خود برای اولین بار در طول جنگ این اتفاق افتاد.


title: عملیات والفجر ۳

text: عملیات والفجر ۳ عملیات تهاجمی نیروهای مسلح ایران، علیه نیروهای ارتش عراق، در خلال جنگ ایران و عراق بود، که در مردادماه ۱۳۶۲ به مدت ۱۴ روز، به‌صورت نیمه‌گسترده، به فرماندهی مشترک سپاه پاسداران و نیروی زمینی ارتش انجام گرفت. در خلال این عملیات، شهر مهران ۲ بار میان نیروهای ایرانی و ارتش عراق، دست به دست شد و در نهایت، بار دیگر مهران به اشغال نیروهای عراقی درآمد.در منطقه دشت مهران، ۲ رشته ارتفاعات وجود دارد؛ در شمال، ارتفاعات زالوآب، کانی سخت و نمه کلان بو واقع است، که قسمت عمده آن در خاک ایران قرار دارد. در جنوب نیز ارتفاعات قلاویزان واقع است، که مرز ایران و عراق را مشخص می‌سازد. بین این ۲ ارتفاعات، دشت مهران، دشت ورمهراز و زرباطیه عراق قرار دارد. در قسمتی از ارتفاعات زالوآب و کانی سخت، مرز مشترک ایران و عراق است، در سمت شرق نمه کلان بو قرار دارد، که مهم‌ترین قله آن معروف به کله قندی؛ دارای ۳۶۳ متر ارتفاع است. تنگه کناپنجم نیز در امتداد جاده مهران به ایلام و در شمال‌شرقی مهران واقع است، که گلوگاه ورودی به دشت مهران، از طرف ایلام، محسوب می‌شود.فرماندهی عملیات والفجر ۳ برعهده قرارگاه نجف بود و یگان‌های تحت امر این قرارگاه، شامل لشکرها و تیپ‌های مستقل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و تیپ‌های نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران شامل:


title: عملیات والفجر ۳

text: با توجه به مختصات جغرافیایی منطقه، عملیات والفجر ۳ به ترتیب در ۳ محور زالوآب و نمه کلان بو، دشت مهران و قلاویزان طراحی شد. نیروهای مسلح ایران می‌بایست پس از تأمین اهداف عملیات، در شرق رودخانه کنجاپنجم مستقر شوند. در غیر این صورت، نیروهای ایرانی باید با احداث خاکریز، در پشت رودخانه، اقدام به پدافند می‌کردند.


title: عملیات والفجر ۳

text: عملیات والفجر ۳ در ساعت ۱۱ شب ۷ مرداد ۱۳۶۲ با یورش نیروهای ایرانی، آغاز شد و در محور شمالی عملیات، ارتفاعات نمه کلان بو، بلافاصله توسط نیروهای ایرانی تصرف شد و ارتفاعات زالوآب نیز به محاصره آنها درآمد، ولی بخش اصلی که ارتفاعات کله‌قندی نام داشت، در کنترل نیروهای عراقی باقی ماند. در محور میانی (دشت مهران) نیروهای ایرانی پس از عبور از جاده مهران به ایلام، از پاسگاه دوراجی تا فرخ‌آباد را تصرف کردند. در محور جنوبی، نیروهای ایرانی فرصت لازم برای احداث خاکریز از قلاویزان به سمت فیروزآباد و از آن جا به فرخ‌آباد را به دست نیاوردند و در مرحله اول، اهداف این محور محقق نگردید. نیروهای ارتش عراق که در ارتفاعات زالوآب و کله قندی محاصره شده بودند، بمدت ۱۱ شبانه روز مقاومت کردند. در تاریخ ۱۸ مرداد ۱۳۶۲ فرمانده لشکر ۲۷ محمدرسول‌الله (محمد ابراهیم همت) با یک گردان وارد عمل شد و مقاوت نیروهای عراقی مستقر در ارتفاعات مذکور را در هم شکست.


title: عملیات والفجر ۴

text: عملیات والفجر ۴ عملیات تهاجمی نیروهای مسلح ایران، در خلال جنگ ایران و عراق بود، که در مهرماه و آبان‌ماه ۱۳۶۲ به مدت ۳۳ روز، در شهرهای سلیمانیه و پنجوین، در استان سلیمانیه عراق، با مشارکت سپاه پاسداران و ارتش، همچنین با همکاری پیشمرگه‌های کُرد، وابسته به اتحادیه میهنی کردستان عراق انجام گرفت. با انجام این عملیات نیروهای ایرانی توانستند بخش کوچکی از خاک عراق را به تصرف خود درآورند.


title: عملیات والفجر ۴

text: عملیات والفجر ۴ در ۳ مرحله، با هدف اتصال ارتفاعات سورن به سورکوه، از روز ۲۷ مهرماه ۱۳۶۲ به مدت ۳۳ روز، در شمال شهرهای سلیمانیه و پنجوین، در استان سلیمانیه عراق انجام شد.


title: عملیات والفجر ۴

text: مرحله نخست این عملیات، در ساعت ۲۴ در منطقه‌ای به وسعت صدها کیلومتر مربع آغاز شد. نیروهای ایرانی از ۲ محور بانه و بلندی‌های لری، گرمک، کنگرک و در محور مریوان و بلندی‌های پنجوین به نام زله، مارو و خلوزه، به پیشروی پرداختند.


title: عملیات والفجر ۴

text: در مرحله دوم، پس از گذشت ۲ روز از مرحله نخست، بلندی‌های سورن و کانی‌مانگا توسط نیروهای ایرانی تصرف شد، اما بر اثر پاتک‌های ارتش عراق روی قله‌های کانی‌مانگا، برخی از مناطق برای مدتی، دست به دست شد و در نهایت این مناطق بار دیگر به اشغال نیروهای عراقی درآمد.


title: عملیات والفجر ۴

text: مرحله سوم عملیات والفجر ۴ در تاریخ ۲ آبان‌ماه ۱۳۶۲ آغاز گردید. در این مرحله تنها سپاه پاسداران با استعداد ۲۵ گردان، وارد عمل شد و در مجموع هزار کیلومترمربع شامل ۳۰۰ کیلومتر مربع از اراضی ایران و ۷۰۰ کیلومتر از اراضی عراق، به تصرف نیروهای ایرانی درآمد و با این اقدام، معابر نفوذی گروه‌های مخالف با نظام جمهوری اسلامی به داخل ایران، در دره شیلر مسدود گردید.


title: عملیات والفجر ۴

text: دشت شیلر با فرورفتگی خاص خود، واقع در مرز ۲ کشور ایران و عراق و در حد فاصل شهرهای مریوان و بانه قرار دارد. این منطقه از جمله مناطقی است که طی قرارداد ۱۹۷۵ الجزایر، به دلیل وجود ارتفاعات جانبی آن (فرو رفتگی در خاک ایران) تعیین شد.


title: عملیات والفجر ۴

text: لشکر یکم ارتش عراق، به مدت ۲ ماه، در خندق‌های شیاری منتظر شروع این عملیات بودند. تهاجم نیروهای پیش‌مرگه و نیروهای ایرانی در ۲۷ آبان‌ماه ۱۳۶۲ آغاز شد و با انجام این عملیات، نیروهای ایرانی موفق شدند در حدود ۶۵۰ کیلومتر مربع از خاک عراق را به اشغال خود درآورند. در پی انجام این عملیات، تهدید نیروهای مسلح ایران، متوجه شهر پنجوین، عراق گردید. نیروهای عراقی عضو گارد ریاست جمهوری، با استفاده از سلاح شیمیایی، به پاتک پرداختند، که در نهایت پاتک آن‌ها توسط نیروهای ایرانی دفع شد.


title: عملیات والفجر ۴

text: تلفات ارتش عراق در طول این عملیات، بالغ بر ۱۹ هزار نفر، کشته، زخمی و اسیر بود، همچنین در خلال انجام این عملیات ۱۰ فروند هواپیمای جنگنده عراقی و یک فروند هلیکوپتر ساقط شدند و نیز بیش از ۹۰ دستگاه تانک و نفربر زرهی، ۲۰۰ دستگاه خودروی سبک و سنگین از ارتش عراق منهدم گردید و ۵ دستگاه تانک و نفربر، ۱۰ دستگاه لودر و بولدوزر، ۲۰۰ دستگاه خودرو سبک و سنگین، ۲۰ قبضه سلاح ضدهوایی نیز به غنیمت نیروهای ایرانی درآمد.


title: عملیات والفجر ۴

text: عملیات والفجر ۴ توسط ۸ لشکر و ۲ تیپ از سپاه پاسداران و یک لشکر پیاده از ارتش جمهوری اسلامی ایران انجام شد. از دستاوردهای انجام عملیات والفجر ۴ برای نیروهای ایرانی، تصرف پیشرفتگی دشت شیلر، شهر و پادگان‌های پنجوین و گرمک، در خاک عراق و تسلط نیروهای ایرانی بر ۱۳ شهر و روستای عراقی بود. دستاورد دیگر این عملیات خارج ساختن شهر مریوان از زیر دید و تیر توپخانه ارتش عراق و فراهم‌سازی مقدمات برای انجام عملیات‌های آتی در استان سلیمانیه عراق بود.


title: عملیات والفجر ۴

text: در این نبرد بر خلاف اکثر نبردهای جنگ ایران و عراق، عوامل و موانع جغرافیایی نقشی تعیین‌کننده داشتند. با وجود آنکه نیروهای ایرانی توسط پیش‌مرگ‌های کُرد، در کوه‌ها پناه می‌گرفتند، با این حال استفاده عراقی‌ها از سلاح‌های شیمیایی، تلفات سنگینی را متوجه نیروهای ایرانی کرد. همچنین ارتش عراق برای اعمال فشار سیاسی از داخل ایران، برای پذیرش صلح، با استفاده از موشک‌های اسکاد بی، شروع به موشک باران شهرها و مناطق مسکونی ایران نمود.


title: عملیات والفجر ۴

text: در عملیات والفجر ۴ و عملیات‌های زیر، نیروهای عراقی، از سلاح‌های شیمیایی استفاده کردند.


title: عملیات خیبر

text: عملیات خیبر عملیات تهاجمی نظامی نیروهای مسلح ایران، در خلال جنگ ایران و عراق بود، که به‌صورت مشترک توسط سپاه پاسداران (در منطقه هورالعظیم) و نیروی زمینی ارتش (در منطقه زید) و نیز با پشتیبانی هوانیروز ارتش و نیروی هوایی ارتش، اجرا گردید. این عملیات در تاریخ ۳ اسفند ۱۳۶۲ آغاز شد و پس از ۲۰ روز نبرد خونین، در ۲۲ اسفندماه ۱۳۶۲ با اشغال جزیره مجنون توسط نیروهای ایرانی و با بجا گذاشتن ۱۵ هزار نفر کشته و زخمی از نیروهای عراقی و ۳۰ هزار کشته و زخمی از نیروهای ایرانی، به‌پایان رسید. در این عملیات همچنین ۲ فرمانده میانی سپاه پاسداران؛ محمد ابراهیم همت (فرمانده لشکر ۲۷ محمد رسول‌الله) و حمید باکری (جانشین فرمانده لشکر ۳۱ عاشورا) کشته شدند. عملیات خیبر بخشی از تهاجم نیروهای مسلح ایران در جریان نبرد نیزارها محسوب می‌شود.


title: عملیات خیبر

text: در پی انجام عملیات‌های والفجر ۴ و والفجر ۵ در جنوب عراق، نیروهای ایرانی توانستند جبهه جدیدی را در نیزارهای هویزه باز نمایند، که از این محل ۲۵۰ هزار نفر از نیروهای ایرانی با پشت سر گذاشتن هورالعظیم، به بیابان‌های سرزمینی عراق راه یافتند، ولی پس از عبور از نیزارها، نیروهای زرهی ارتش عراق مترصد رسیدن ایرانی‌ها به این محل بودند. در این برهه از جنگ، نیروی هوایی ارتش ایران (به علت تحریم‌های بین‌المللی و نبود قطعات یدکی) قادر به پشتیبانی هوایی از نیروهای پیاده نبود و این مسئله نیروهای زمینی ایران را بسیار آسیب‌پذیر کرده بود.


title: عملیات خیبر

text: در طرح عملیات خیبر، دو قرارگاه کربلا و نجف مأموریت داشتند که ضمن تأمین اهداف محوله، روی پل دوعیجی، واقع در شمال نشوه (غرب نهر کتیبان) با یکدیگر الحاق نمایند، سپس هر دو قرارگاه به سوی بصره ادامه عملیات دهند. قرارگاه کربلا می‌بایست با عمل از منطقه زید و چسبیدن به نهر کتیبان، برای مسدود کردن منطقه ورودی نیروهای عراقی در منطقه دوعیجی اقدام می‌کرد. طراحی عملیات خیبر به گونه‌ای بود که قرارگاه نجف نیز پس از دستیابی به مناطق العزیر، القرنه و نیز تصرف جزایر مجنون و الحاق به طلاییه، باید برای باز کردن جاده طلاییه-نشوه که تنها محل انتقال نیرو و مهمات برای نیروهای ایرانی بود، اقدام می‌کرد، سپس یگان‌های تحت امر این قرارگاه می‌بایست با عبور از منطقه طلاییه، به سمت نشوه و تأمین آن در پل دوعیجی، به قرارگاه کربلا (نیروی زمینی ارتش) ملحق می‌شدند.


title: عملیات خیبر

text: قرارگاه نجف برای تصرف اهداف خود در عملیات خیبر، اقدام به تشکیل پنج قرارگاه فرعی به نام‌های قرارگاه نصر، بدر، حنین، حدید و فتح کرد. در این عملیات، قرارگاه دیگری نیز با نام قرارگاه نوح، وظیفه ترابری دریایی و پشتیبانی از یگان‌های عمل‌کننده را برعهده داشت.


title: عملیات خیبر

text: در تاریخ ۳ اسفند ۱۳۶۲ نیروهای ایرانی به سمت جزیره مجنون یورش بردند. عملیات خیبر نخستین عملیات استراتژیک تهاجمی نیروهای ایرانی در طول جنگ ایران و عراق به‌شمار می‌آید. در این زمان نیروی هوایی ارتش ایران زمین‌گیر بود و تنها توانست در حدود ۱۰۰ سرتی عملیات انجام دهد. این موضوع دست نیروهای عراقی را در استفاده از بالگرد، برای هدف قرار دادن نیروهای پیاده ایرانی باز گذاشت. با وجود تلفات بالای انسانی در عملیات خیبر، ایرانی‌ها توانستند نیروهای عراقی را از جزیرهٔ مجنون بیرون برانند و این جزایر را به تسخیر خود درآورند.


title: عملیات خیبر

text: در تاریخ ۵ اسفند ۱۳۶۲ ایرانی‌ها عملیات خیبر را آغاز کردند. نیروهای ایرانی پیشتر و از تاریخ ۲۶ بهمن، حملات خود را متوجه جبهه مرکزی کرده بودند، ;i که سپاه دوم نیروی زمینی ارتش عراق، با استعداد ۲۵۰ هزار سرباز، در حال دفاع از مواضع خود در آن بخش بود. نفرات ایران نیز با استعداد برابر با نیروهای عراقی (در حدود ۲۵۰ هزار نفر) در حال تهاجم به این مواضع بودند. در ۵ اسفند نیروهای ایرانی در یک عملیات آبی خاکی، با استفاده از قایق‌های تندرو از نیزارهای هورالهویزه گذشتند و موفق شدند عراقی‌ها را غافلگیر نمایند. این نیزارها همچنین ضرب توپخانه عراق را نیز محدود می‌نمود. (بسیاری از مهمات در آب یا زمین‌های گلی منفجر نمی‌شوند) ایرانی‌ها با استفاده از بالگرد، نیروهای خود را در جزیره مجنون پیاده نمودند و پس از تثبیت نیروهای خود در این بخش از خاک عراق، حملات خود را متوجه شهر قرنه کردند.


title: عملیات خیبر

text: از روز ۱۵ فوریه به نظر می‌رسید خطوط دفاعی عراق در آستانه شکست باشد، ولی استفاده از استراتژی دفاع عمقی چند لایه، مانع از سقوط مواضع آن‌ها شد. نیروهای ایرانی در هر یورش، حتی در صورت شکستن خط اول دفاعی ارتش عراق، به علت خستگی مفرط و از دست دادن نفرات زیاد، از شکستن خط دوم دفاعی بازمی‌ماندند. ایران همچنین از ضعف پشتیبانی هوایی به دلیل زمین‌گیر شدن نیروی هوایی ایران رنج می‌برد. در این عملیات گروه‌هایی از نیروهای سپاه پاسداران، اقدام به استفاده از تکنیک‌های جنگ چریکی نمودند و تلاش کردند با استفاده از موتورسیکلت، با سرعت در عمق خطوط دفاعی چندلایه ارتش عراق نفوذ نمایند. عدم پشتیبانی هوایی مناسب نیروی هوایی ارتش ایران، دست عراقی‌ها را در استفاده از هلی‌کوپتر برای سرکوب تهاجم زمینی ایرانی‌ها باز گذاشت. عراق با استفاده از هلی‌کوپترهای میل می-۲۴، اقدام به شکار بسیاری از نیروهای ایرانی در نیزارها نمود. با این حال در روز ۸ اسفند ایران توانست جزیره مجنون (در داخل اروندرود) را به اشغال خود درآورد، ولی این اشغال به قیمت از بین بردن تعداد زیادی از بالگردهای متعلق به هوانیروز ارتش ایران تمام شد. بطوریکه ۴۹ فروند بالگرد از مجموع ۵۰ بالگرد متعلق به هوانیروز، توسط جنگنده‌های عراقی هدف قرار گرفتند. در این مرحله از عملیات خیبر، نبرد در آب‌هایی با عمق ۲ متر انجام می‌شد، که در این میان، عراقی‌ها با استفاده از کابل‌های برق نصب شده در برخی کانال‌ها، اقدام به جاری کردن جریان الکتریسیته در آب‌های نیزارها نمودند، که این اقدام به برق‌گرفتگی و کشته‌شدن بسیاری از نیروهای ایرانی انجامید و در همان ایام نیز تلویزیون دولتی عراق، اجساد سربازهای ایرانی را در این کانال‌ها به نمایش گذاشت.


title: عملیات خیبر

text: در نهایت تا تاریخ ۱۰ اسفند، نیروهای ایرانی از این نیزارها عبور کردند و فرماندهان ایرانی در حال تثبیت نیروهای خود در دروازه‌های شهر قرنه و برنامه‌ریزی برای تصرف بزرگراه بغداد به بصره بودند. از سوی دیگر نیروهای ایرانی پس از عبور از پوشش حائل نیزارها، به‌طور مؤثر در تیررس نیروهای ارتش عراق قرار داشتند. از طرفی در اراضی مسطح بیرون نیزارها، عراق به‌طور مؤثری می‌توانست از گاز خردل استفاده نماید و تنها در پی انجام یکی از این پاتکها، بیش از ۱٫۲۰۰ نفر از نیروهای ایرانی کشته شدند. با استفاده از این روش عراقی‌ها توانستند نیروهای ایرانی را به درون نیزارها عقب برانند، که در نهایت در پایان این نبرد خونین پس از ۱۹ روز، ایرانی‌ها توانستند جزیره مجنون را تصرف کرده و تا حدود یک سال پس از این اجرای این عملیات نیز جزیره مجنون در اشغال نیروهای ایرانی باقی ماند.


title: عملیات خیبر

text: در عملیات خیبر از نیروهای مسلح ایران، ۹ لشکر پیاده و ۶ تیپ مستقل پیاده و نیز ۲ لشکر زرهی و ۳ تیپ مستقل زرهی حضور داشتند و در مجموع ۲۸ گردان از ارتش ایران و ۲۴ گردان مانوری از سپاه پاسداران، در مقابل ۴۳ گردان پیاده، ۱۱ گردان تانک و ۷ گردان مکانیزه از ارتش عراق قرار داشتند.


title: عملیات خیبر

text: منطقه مورد نظر برای عملیات خیبر، در حوزه استحفاظی سپاه سوم ارتش عراق قرار داشت و در جریان این عملیات، یگان‌های زیر در این منطقه حضور داشتند:


title: عملیات خیبر

text: در عملیات خیبر، هدایت و فرماندهی عملیات برعهده قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیاء بود و ۲ قرارگاه اصلی؛ بنام‌های قرارگاه کربلا و قرارگاه نجف، به همراه ۵ قرارگاه فرعی (قرارگاه‌های نصر، حنین، بدر، حدید و فتح، که قرارگاه نجف فرماندهی قرارگاه‌های فرعی را برعهده داشت) تحت امر قرارگاه مرکزی قرار داشتند. یگان‌های عملیاتی نیروهای مسلح ایران شامل:


title: عملیات خیبر

text: در سال ۱۳۶۳ مهندسی رزمی سپاه پاسداران، به فرماندهی محمد ستاری وفایی، با مشارکت جهاد سازندگی و وزارت صنایع سنگین، در طرحی ابتکاری برای وصل کردن ساحل شرقی هورالهویزه به جزایر مجنون، در مدت ۷۵ روز، پل شناوری به طول ۱۳ کیلومتر را طراحی و احداث کردند.


title: عملیات خیبر

text: پل خیبر طولانی‌ترین پل شناور در تاریخ نظامی جهان است، که پایداری زیادی در مقابل بمباران داشت و برای شناورسازی آن نیز از مواد پلیمری در سازه آن استفاده شده بود و در فواصل معینی از طول پل، پارکینگ و محل نصب توپ‌های ضدهوایی، همچنین اتصالاتی برای قطعات یدکی در طول مسیر پل تعبیه شده بود، تا در صورت نیاز قسمت‌های مختلف پل، به سرعت قابل تعمیر و تعویض باشند.


title: عملیات خیبر

text: در عملیات خیبر نیروهای ایرانی، منطقه‌ای به وسعت ۱٫۰۰۰ کیلومتر مربع در هورالعظیم، ۱۴۰ کیلومتر مربع در جزایر مجنون و ۴۰ کیلومتر مربع در طلائیه را آزاد کردند.


title: عملیات خیبر

text: عملیات خیبر در مجموع ۲۰ روز به طول انجامید، که در خلال آن بیش از ۳۰ هزار نفر از نیروهای ایرانی کشته و زخمی شدند. از نیروهای سپاه پاسداران و بسیج در این عملیات حدود ۱٫۸۰۰ نفر کشته، حدود ۵٫۰۰۰ نفر مفقود و بیش از ۱۵٫۰۰۰ نفر مجروح شدند. در این عملیات محمد ابراهیم همت؛ فرمانده لشکر ۲۷ محمد رسول‌الله و حمید باکری جانشین فرمانده لشکر ۳۱ عاشورا، همچنین اکبر زجاجی و مرتضی یاغچیان از فرماندهان میانی سپاه پاسداران کشته شدند. همچنین حسین خرازی فرمانده لشکر ۱۴ امام حسین نیز در عملیات خیبر به شدت مجروح شد و یک دستش نیز قطع گردید. تلفات نیروهای عراقی در این عملیات بیش از ۱۵ هزار نفر (کشته و زخمی) اعلام شد.


title: عملیات خیبر

text: در عملیات خیبر ارتش عراق برای نخستین بار به‌صورت گسترده و در حجم زیاد از سلاح‌های شیمیایی استفاده کرد. گرچه این اولین باری نبود که عراق از سلاح‌های شیمیایی علیه نیروهای ایرانی استفاده می‌کرد. در خلال عملیات خیبر، ارتش عراق از تاریخ ۶ اسفند ۱۳۶۲ با به‌کارگیری ۳۳ فروند بمب‌افکن، حدود ۱۰۰ قبضه توپ و نیز با استفاده از هواپیماهای تک‌موتوره و بالگردها، اقدام به بمب‌باران شیمیایی گسترده مناطق عملیاتی، خطوط مقدم، مواضع توپ‌ها، عقبه و واحدهای پشتیبانی نیروهای ایرانی نمود. نقاط مورد هدف حملات شیمیایی در عملیات خیبر شامل: هورالهویزه تا طلائیه، جزایر مجنون شمالی و جنوبی، پاسگاه‌های شط‌علی، کیان‌دشت و جفیر تا پادگان حمید، شهر هویزه و سه‌راهی جفیر تا آب‌تیمور، همچنین قرارگاه‌های خاتم، نصرت، کربلا، نجف، حنین، حدید، فتح و نصر بود. ارتش عراق در عملیات خیبر با اجرای حدود یکصد حمله شیمیایی، نزدیک به یک‌هزار بمب و راکتِ حامل عوامل شیمیایی و بیش از ۳ هزار گلوله توپ شیمیایی شلیک کرد، که وزن تقریبی هر بمب شیمیایی (راکت) ۲۵۰ کیلوگرمی؛ حاوی بیش از ۲۵ لیتر، هر گلوله توپ؛ حاوی ۳ لیتر و هر خمپاره؛ حاوی یک لیتر از عوامل شیمیایی بود.


title: عملیات بدر

text: عملیات بدر عملیات گسترده نظامی نیروهای مسلح ایران، در خلال جنگ ایران و عراق بود، که در اسفندماه ۱۳۶۳ به مدت ۱۰ روز در منطقه هورالعظیم، به فرماندهی سپاه و با مشارکت نیروی زمینی ارتش، بر علیه نیروهای ارتش عراق انجام شد.


title: عملیات بدر

text: عملیات بدر در تاریخ ۱۹ اسفند ۱۳۶۳ آغاز شد و تا ۲۹ اسفند ۱۳۶۳ ادامه داشت. نیروهای ایرانی در پیشروی اولیه از جزایر مجنون، موفق به گرفتن پاسگاه ترابه و تسخیر بخشی از بزرگراه بغداد-بصره شدند. با این حال پاتک عراقی‌ها نیروهای ایرانی را به عقب راند و حالت واماندگی جنگ ادامه یافت. در این عملیات میزان تلفات طرفین بسیار بالا بود و از سمت نیروهای ایرانی بالغ بر ۱۵ هزار نفر و از سوی عراق نیز بیش از ۱۰ هزار نفر کشته شدند. مهدی باکری؛ فرمانده لشکر ۳۱ عاشورا، از جمله کشته‌شدگان ایرانی در عملیات بدر بود.


title: عملیات بدر

text: پس از عدم‌موفقیت نیروهای ایرانی در تسخیر شهر بصره، در بین سال‌های ۱۳۶۲ تا ۱۳۶۳ فرماندهی نیروهای مسلح ایران، هدف خود را متوجه تسخیر بزرگراه بغداد-بصره کردند. اولین این تلاش‌ها نبرد نیزارها بود، که با شکست نیروهای ایرانی همراه بود و آن‌ها تنها موفق به تسخیر جزایر مجنون در قسمت عراقی هورالعظیم شدند. با این حال ایرانی‌ها برنامه‌ریزی برای ادامه تهاجم را ادامه دادند که این امر منجر به طراحی و اجرای عملیات بدر گردید. نامگذاری این عملیات با الهام از اولین نبرد پیامبر مسلمانان در صدر اسلام، انجام شد.


title: عملیات بدر

text: هدف از اجرای عملیات بدر، تسخیر بزرگ‌راه بغداد-بصره بود، که محور ارتباطی حیاتی بین این دو شهر محسوب می‌شد. هدف دیگر این عملیات، عبور از رودخانه دجله بود، که در عمل شهر بصره را از باقی عراق جدا می‌نمود، همچنین در صورت تحقق، ضربه روانی بزرگی برای نیروهای عراقی به‌شمار می‌رفت. این عملیات مشابه عملیات خیبر بود، ولی برنامه‌ریزی مفصلی برای آن انجام شده بود. ایرانی‌ها برای این عملیات از یکصد هزار نیروی عملیاتی، با پشتیبانی ۶۰ هزار نیروی ذخیره استفاده نمودند. نیروهای ایرانی با ارزیابی نیزارها، نقاط مناسب برای استقرار تانک‌هایشان را شناسایی کرده بودند. در طی این عملیات ایرانی‌ها برای گذر از نیزارها از پل‌های شناور استفاده می‌کردند و نیروهای داوطلب بسیج را به سلاح‌های ضد تانک مجهز نموده بودند.


title: عملیات بدر

text: در این زمان ایران با توجه به شکست‌های مکرر در نبردهای گذشته، شروع به تقویت سازمان رزم سپاه پاسداران و سازماندهی نیروهای داوطلب بسیج، در قالب نیروهای نظامی منظم نمود. با این حال و با اینکه ایرانی‌ها روحیه بالایی برای نبرد داشتند و غالباً نفرات بیشتری نیز نسبت به عراقی‌ها داشتند، اما از ضعف آموزش و سازماندهی، رنج می‌بردند. قوای نظامی ایران همچنین از تحریم‌های ایالات متحده با نام عملیات ثابت قدم در مضیقه بودند. در طرف مقابل نیروهای ارتش عراق با فرماندهی سلطان هاشم أحمد محمد الطائی، از تجهیزات مدرن، آموزش بهتر و استفاده غیرقانونی از سلاح‌های شیمیایی برخوردار بودند.


title: عملیات بدر

text: برای انجام عملیات بدر، در طرح عملیاتی، منطقه مورد نظر به دو محور شمالی و جنوبی تقسیم شد. محور شمالی به قرارگاه نجف و محور جنوبی به قرارگاه کربلا واگذار گردید. قرارگاه نجف از شمال منطقه البیضه تا امتداد آبراه جمل و قرارگاه کربلا از شمال، مقابل آبراه جمل و روستای نخیره در شرق دجله و از جنوب، منطقه القرنه (خط الهاله) وارد عمل می‌شدند. قرارگاه نوح نیز مأموریت داشت ضمن تصرف پدافندی و گسترش در آن محور، به سوی پل زردان پیشروی کند، سپس کانال صوئیب را شکافته و آب را به سمت شهر بصره جاری نماید. همچنین به دو قرارگاه فرعی ظفر و نصرت ماموریت‌های جداگانه‌ای به صورت احتیاط و نیز انجام عملیات فریب، واگذار شد. به این ترتیب که قرارگاه ظفر می‌باید آماده می‌شد تا در صورت امکان به طریق هلی‌برن از منطقه العزیز به طرف شمال (در غرب روخانه دجله) حرکت کند. قرارگاه نصرت نیز مأموریت اجرای آتش روی جاده العماره به بصره و نیز شمال پل العزیر را برعهده داشت.


title: عملیات بدر

text: در عملیات بدر به منظور تسهیل در انجام شناسایی‌ها و توجیه نیروهای عمل‌کننده، تسهیل در بردن عقبه‌ها به جلو و حراست از جزایر مجنون، به یگان‌های عمل‌کننده خطوط پدافندی واگذار گردید. بر این اساس کار شناسایی آبراه‌ها و مواضع ارتش عراق، از آبان‌ماه ۱۳۶۳ شروع شد و تا قبل از عملیات ادامه یافت. در این عملیات برای اولین بار با هلی‌کوپتر از مواضع و خطوط دفاعی عراق، فیلمبرداری انجام شد. در گزارش‌های بعد از انجام عملیات، کار شناسایی در مجموع مناسب ارزیابی شد، گرچه از خط اول نیروهای ارتش عراق، به سمت رودخانه دجله و بعد از آن، شناسایی ضعیف بود.


title: عملیات بدر

text: در ۲۰ اسفند ۱۳۶۳ نیروهای ایرانی در نزدیکی جزایر مجنون و در شهر قرنه، در محل تلاقی رود فرات با بزرگراه، پیاده شده و تهاجم به سمت بزرگراه را آغاز نمودند. آن‌ها توانستند بخشی از بزرگراه را به تسخیر خود درآورند، که در این زمان با پاتک نیروهای عراقی توسط توپخانه، قوای زرهی و نیروی هوایی مواجه شدند. این عملیات نخستین عملیاتی بود که نیروهای ویژه گارد ریاست جمهوری عراق به عنوان نیروی ذخیره در آن شرکت نمودند. در ابتدای عملیات ایرانی‌ها با اصل غافلگیری به سمت نیروهای ارتش عراق یورش بردند و جبهه‌ای به طول ۱۲ کیلومتر در برابر لشکر ۴ام عراق گشودند. سرانجام در ۲۳ اسفند با فشار بیش از حد، نیروهای مسلح ایران توانستند با شکستن خطوط دفاعی ارتش عراق، از شمال قرنه به داخل خطوط عراقی‌ها نفوذ نمایند. پس از ۲ روز نبرد، نیروهای سپاه پاسداران با پشتیبانی تانک و توپخانه، ۱۶ کیلومتر به داخل خطوط ارتش عراق نفوذ کردند. در همان شب ۳۰ هزار نفر از نیروهای مسلح ایرانی خود را به رودخانه دجله رساندند. آن‌ها با استفاده از ۳ پل شناور که یکی از آن‌ها توانایی عبور خودروهای سنگین را داشت، از عرض رودخانه عبور کرده و با پیشروی، ساحل مقابل بزرگراه را به اشغال خود درآوردند. با وجود موفقیت ایرانی‌ها، آن‌ها به‌طور گسترده‌ای خود را در معرض آتش مستقیم عراقی‌ها قرار دادند. ایرانی‌ها هم‌زمان از کمبود تجهیزات نیز رنج می‌بردند. پاسخ صدام حسین به این عملیات، استفاده از سلاح‌های شیمیایی علیه نیروهای مستقر در عملیات بدر و نیز آغاز دور دوم جنگ شهرها و بمباران و موشک‌باران ۲۲ شهر ایران، از جمله تهران، تبریز، اصفهان، و شیراز بود. عراقی‌ها از پیش توپخانه خود را بر روی مواضع اطراف بزرگراه هدف‌گیری نموده بودند. هنگامی که ایرانی‌ها به اهداف خود در تسخیر بزرگراه رسیدند، نیروهای عراقی، پاتک خود را آغاز نمودند.


title: عملیات بدر

text: نیروهای ارتش عراق تحت امر سلطان هاشم أحمد محمد الطائی و جمال زانون، حملات هوایی و توپخانه‌ای را علیه نیروهای مسلح ایران آغاز نمودند. سپس با استفاده از توپخانه، تانک و نیروهای زرهی، عملیات گازانبری را شروع نمودند. در اوج نبرد در عملیات بدر، صدام حسین دستور استفاده از سلاح‌های شیمیایی را صادر کرد. هم‌زمان عراقی‌ها با استفاده از خطوط‌لوله‌ای که مهندسان عراقی طراحی کرده بودند، آب دجله را به داخل خاکریزهای نیروهای ایرانی هدایت نمودند. تحت فشار شدید عراقی‌ها، نیروهای مسلح ایران مجبور به عقب‌نشینی شدند. حملات بالگردهای عراقی به هنگام عقب‌نشینی ایرانی‌ها تلفات بیشتری به نیروهای مسلح ایران وارد نمود. تا ۲۵ اسفند ایرانی‌ها به داخل نیزارها عقب رانده شده بودند. ایران عملیات تهاجمی دیگری را نیز برای زمان بعد از تصرف بزرگراه طرح‌ریزی نموده بود، که شروع با تأخیر خارج از برنامه، آن طرح را با شکست مواجه کرد. سرانجام ایرانی‌ها از مواضع تسخیر شده، عقب رانده شدند. در عملیات بدر، تلفات زیادی به هر دو طرف وارد شد و از نیروهای ایرانی در حدود ۱۵ هزار نفر و از نیروهای عراقی نیز در حدود ۱۰ هزار نفر، کشته شدند. سرانجام نیروهای ایرانی بدون دست‌آوردی جدید، به مواضع قبلی خود در نیزارهای هورالعظیم عقب رانده شدند.


title: عملیات بدر

text: منطقه‌ای که عملیات بدر در آن انجام شد، در هورالهویزه قرار داشت و از شمال به مناطق ترابه و زجیه و از جنوب به القرنه و کانال صوئیب محدود می‌شد. این منطقه دارای دو نوع طبیعت متفاوت؛ هور و خشکی می‌باشد. قسمت خشکی که حداقل عرض آن ۲ کیلومتر در منطقه زجیه و حداکثر عرض آن ۸ تا ۹ کیلومتر در مناطق العزیر و الهاله است و توسط دو هور بزرگ؛ هورالهویزه در شرق و هورالحمار در غرب احاطه شده‌است. طول منطقه عملیات از مناطق ترابه تا الهویدی، در حدود ۵۰ کیلومتر می‌باشد. زمین آن از جنس خاک‌رُسِ نمکی و به حالت گَرد است، که در نزدیکی سیل‌بندهای هور، با نشت آب، حالتی باتلاقی به خود می‌گیرد. قسمت خشکی منطقه توسط سیل‌بندهایی به عرض ۱۲ متر و ارتفاع ۲۴ متر، از هور جدا شده‌است. همچنین رودخانه دجله، این منطقه را به دو قسمت شرقی و غربی تقسیم می‌کند، که سه‌چهارم آن در شرقِ رودخانه واقع شده‌است. جادهٔ عماره-بصره نیز در غرب رودخانه دجله قرار دارد.


title: عملیات بدر

text: وسعت کل منطقه عملیات بدر، اعم از خشکی و هور، حدود ۱٫۰۰۰ کیلومتر مربع بود، که ۲۵۰ کیلومتر مربع از آن، خشکی و مابقی از هور تشکیل می‌شد. در این منطقه علاوه بر ذخایر نفتی عراق و چاه‌های نفت آن، دکل‌های برق، دکل‌های تقویتی رادیو و تلویزیون، دکل‌های استراق‌سمع و پارازیت، تأسیسات صنعتی و کارخانجات کاغذسازی نیز وجود داشت. منطقه هور پوشیده از نِی، بردی و چولان بود و تردد در آن منطقه، تنها از طریق آبراه‌ها صورت می‌گرفت.


title: عملیات بدر

text: بعد از عملیات خیبر، ارتش عراق با تشکیل فرماندهی شرقِ دجله، اقدام به تشکیل رده‌های پدافندی مختلف در این منطقه نمود و با ایجاد کمین‌های شناور و ثابت، دکل‌های دیده‌بانی، نصب سیم‌خاردار و بشکه‌های فوگاز، خطوط دفاعی خود در این منطقه را تقویت کرد. یگان‌های مسلح ارتش عراق، تحت فرماندهی نیروهای شرق دجله، از منطقه قلعه‌صالح تا نهر صوئیب، گسترش یافته بودند:


title: عملیات بدر

text: نیروهایی که ارتش عراق در حین عملیات وارد منطقه کرد، عبارت بودند از: لشکر ۱۰ زرهی؛ با تیپ‌های ۱۷ زرهی، ۴۲ زرهی و ۲۴ مکانیزه، لشکر گارد ریاست‌جمهوری؛ با تیپ‌های ۱ مکانیزه، ۲ زرهی، ۳ نیروی مخصوص و ۴ زرهی، لشکر ۴ پیاده کوهستانی؛ با تیپ‌های ۵، ۱۸ و ۱۹ پیاده، لشکر ۶ زرهی؛ با تیپ‌های ۱۶ زرهی، ۳۰ زرهی و ۲۵ مکانیزه، لشکر ۱ مکانیزه؛ با تیپ‌های ۲۷ مکانیزه، ۳۴ زرهی و ۵۱ مختلط، لشکر ۵ مکانیزه؛ با تیپ‌های ۲۰ و ۱۵ مکانیزه، تیپ‌های ۶۵، ۶۶ و ۶۸ نیروی مخصوص و تیپ ۱۰ زرهی.


title: عملیات بدر

text: نیروهای عمل‌کننده ایرانی در عملیات بدر، تحت امر ۴ قرارگاه عملیاتی و با فرماندهی قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیاء، سازماندهی شدند. در حین انجام عملیات نیز قرارگاه ظفر، تحت امر قرارگاه مرکزی تشکیل و وارد عمل شد. در مجموع نیروهای عمل‌کننده سپاه پاسداران در عملیات بدر شامل: ۳۱٫۳۴۵ نفر نیروی داوطلب بسیج، ۱۳٫۹۶۴ نفر نیروی وظیفه و ۱۷٫۰۱۰ نفر نیروی رسمی بود. این عملیات با مشارکت نیروی زمینی ارتش، همچنین با پشتیبانی نیروی هویی ارتش و نیز هوانیروز ارتش انجام گرفت.


title: عملیات بدر

text: در پی این عملیات، عراق در پاسخی مشابه با عملیات‌های قبلی، دور دیگری از جنگ شهرها را آغاز نمود و بسیاری از مراکز شهری پرجمعیت ایران را مورد حمله هوایی و موشکی قرار داد. در پاسخ ایرانی‌ها با استفاده از توپخانه و موشک‌های برد کوتاه، مراکز شهری و به ویژه شهر بصره را هدف قرار دادند. این دوره از جنگ شهرها برای ۱۰ روز با شدت زیاد، ادامه داشت و سرانجام پس از ۳ ماه، پایان یافت. در طول اسفندماه شورای امنیت سازمان ملل در طی ۲ قطعنامه، حملات به غیرنظامیان را محکوم کرد و از طرفین درخواست نمود تا به دنبال راه‌حلی بر پایه صلح باشند. در روز ۲۵ اسفند ۱۳۶۳ طارق عزیز، وزیر خارجه وقت عراق، به سازمان ملل رفت و درخواست صلح و بازگشت طرفین به مرزهای بین‌المللی را مطرح کرد. در ۲۹ اسفند نخست‌وزیر وقت هند، هیئتی به هر دو کشورهای عراق و ایران فرستاد، تا آن‌ها را ترغیب به صلح نماید. در ۱ فروردین ۱۳۶۴ رهبر وقت جمهوری اسلامی ایران، روح‌الله خمینی، در بیانیه‌ای که از تلویزیون دولتی ایران پخش شد، بار دیگر بر قصد خود در ادامه جنگ، تا هنگامی که جامعه جهانی حق ایران برای مجازات متجاوزین را به رسمیت نشناسد، تأکید نمود.


title: عملیات والفجر ۱

text: عملیات والفجر ۱ عملیاتی نظامی نیروهای نظامی ایران در جنگ ایران و عراق می‌باشد که با رمز" یا الله" در محور "جبل فوقی "به صورت گسترده در تاریخ ۲۸ فروردین ماه ۱۳۶۲ انجام شد. بیشتر نیروهای ایرانی در این عملیات از نیروهای سپاه بودند. در حین این عملیات ایرانی‌ها به عین خوش حمله نمودند. هدف اصلی عملیات تسخیر فکه (در شرق عماره) بود. عمده این عملیات توسط پاسداران انجام گردید که از فن یورش با موج انسانی استفاده کردند. این عملیات یکی از سه عملیات پر تلفات ایران در حین جنگ ایران و عراق می‌باشد که با وجود تلفات سنگین، ایرانی‌ها از دست یابی به هدف عملیات باز ماندند.


title: عملیات والفجر ۱

text: در ۲۱ فروردین ۱۳۶۲٬ تعداد ۵۰٬۰۰۰ نیروهای ایرانی از دزفول به سمت غرب حرکت کردند و با ۵۵٬۰۰۰ نیروی عراقی مواجه شدند. هدف ایرانی‌ها از این عملیات قطع ارتباط بصره با سایر نقاط عراق بود. نیروی هوایی ایران به دلیل محدودیت در تأمین قطعات یدکی تنها پشتیبانی ناچیزی می‌توانست ارائه کند. از همین رو ایرانی‌ها این عملیات را در یک روز بارانی شروع نمودند تا از گزند حملات هوایی عراقی مصون بمانند. ولی با رفتن ابرها عراقی‌ها عملیات هوایی گسترده‌ای را با ۱۵۰ سورتی عملیات تهاجمی هوایی در روز آغاز کردند. پاتک عراقی‌ها نسبت کشته‌های نظامیان ایرانی به نظامیان عراقی را به ۳ به ۱ رسانید.


title: عملیات والفجر ۲

text: عملیات والفجر ۲ نام عملیات نظامی در طی جنگ ایران و عراق در تابستان ۱۳۶۲ می‌باشد که در طی آن نیروهای مسلح ایران و نیروهای کرد عراقی مورد حمایت ایران به مواضع عراقی حمله‌ور شدند و مناطقی را در کردستان عراق اشغال نمودند. این عملیات در کردستان عراق انجام شد و با این عملیات ایرانی‌ها جبهه جدیدی علیه نیروهای عراقی گشودند. این عملیات با رمز یا الله در محور پیرانشهر - حاج عمران به صورت نیمه گسترده در تاریخ ۲۹/۴/۱۳۶۲ به فرماندهی مشترک انجام شد.


title: عملیات والفجر ۲

text: در سال منتهی به این عملیات جنگ بین ایران و عراق به مرحله واماندگی رسیده بود. ایرانی‌ها عملیات‌هایی را با استفاده از تکنیک یورش موج انسانی در جبهه‌های جنوبی اجرا نمودند که اکثراً با واکنش ارتش سوم عراق خنثی شدند. دولت ایران در این زمان توانسته بود حمایت‌های کردهای عراقی را بدست آورد و این فرصتی برای بازنمودن جبهه جنگی جدید در شمال را بدست آورد.


title: عملیات والفجر ۲

text: در ۲۹ تیرماه نیروهای نظامی ایرانی تهاجم خود را از پیرانشهر شروع نمودند و توانستند با موفقیت حاج عمران را به محاصره درآورند. در این عملیات ایرانی‌ها و جنگجویان کرد تهاجم خود را از کوها و بلاندیها شروع نمودند و توانستند ۳۹۰ کیلومتر مربع را به اشغال خود درآورند.


title: عملیات والفجر ۲

text: عراقی‌ها با حمله هوایی به این عملیات‌ها پاسخ گفتند و برای نخستین بار در طول جنگ از گازهای شیمیایی استفاده نمودند. حمله شیمیایی با گاز خردل هنگامی انجام شد که ایرانی‌ها در حال پیش روی از قله کوه‌ها به سمت حاج عمران بودند و نیروهای عراقی مشغول دفاع از کوه پایه‌ها بودند. به دلیل ناآشنا بودن نیروهای عراقی با خواص گازهای شیمیایی، گازهای شیمیایی از بالای کوه به سمت پایین سرازیر شده و نیروهای عراقی را در کوه پایه‌ها و دره‌ها در معرض گازهای شیمیایی قرار داد. همچنین به دلیل ناهمواری‌های منطقه تانک‌های عراقی توان پیشروی در منطقه را نداشتند. استفاده عراقی‌ها از بالگرد نیز با مانع روبرو شد زیرا ایرانی‌ها و کردها به خوبی استتار نموده بودند.


title: فهرست فرماندهان ارتش ایران

text: فهرست فرماندهان ارتش ایران فهرستی از افراد نظامی ایرانی است، که از زمان تشکیل ارتش مدرن در ایران در سال ۱۳۰۰ تاکنون، در جایگاه فرماندهی (در دوره‌هایی تحت عنوان رئیس ستاد) حضور داشته‌اند. در این فهرست همچنین نام فرماندهان ادوار مختلف نیروی زمینی ارتش، نیروی هوایی ارتش، نیروی دریایی ارتش و نیروی پدافند هوایی ارتش، ذکر شده است. درجهٔ نظامی عنوان‌شده پیش از نام هر یک از فرماندهان، درجهٔ ابتدای تصدی آن مقام است.


title: فهرست فرماندهان ارتش ایران

text: "در آغاز «ارکان حرب کل قشون» نام داشت. در ۲۵ اردیبهشت ۱۳۱۴ «میهن ستاد» و کمی بعد «ستاد ارتش» نامیده شد." "در ۱ شهریور ۱۳۳۴ تغییری در سازمان ارتش به وجود آمد و نیروهای هوایی و دریایی دارای ستاد جداگانه شدند و در کنار نیروی زمینی که آن نیز ستاد خود را داشت زیر نظر «ستاد کل» قرار گرفتند. در دی ماه ۱۳۳۵ نام ستاد کل به «ستاد بزرگ‌ارتشتاران» تغییر کرد." "پس از انقلاب نخست به «ستاد کل ارتش ملی[-اسلامی] ایران» و سپس «ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران» تغییر نام یافت."


title: فهرست فرماندهان ارتش ایران

text: "در شهریور ۱۳۷۷ سمتی با نام فرماندهی کل ارتش به وجود آمد که عالی‌ترین سمت ارتشی است و از اهمیت سمت ریاست ستاد مشترک ارتش کاسته شد ولی این سمت همچنان برقرار ماند."


title: فهرست فرماندهان ارتش ایران

text: "جایگاه «رئیس ستاد مشترک ارتش» به «معاون هماهنگ‌کننده فرمانده کل ارتش» تغییر یافت." "متصدی دفتر هواپیمایی در رکن سوم ارکان حرب کل قشون"


title: فهرست فرماندهان ارتش ایران

text: "فرماندهان «هواپیمایی نظامی ایران»، «ادارهٔ هواپیمایی کل قشون دولت ایران» و «قوای هوایی ایران»"


title: فهرست فرماندهان ارتش ایران

text: "فرمانده قوای هوایی" "فرمانده نیروی هوایی"


title: فهرست فرماندهان ارتش ایران

text: "کفیل فرماندهی نیروی هوایی شاهنشاهی" "نیرو در شهریور ۱۳۲۰ از هم پاشید و در ۱۲ مهر ۱۳۲۰ به «وزارت جنگ»، به نام «ادارهٔ پنجم» سپرده شد. همچنین بارها نامِ نیرو، گاه ستاد فرماندهی نیروی هوایی بود و گاه نیروی هوایی."


title: فهرست فرماندهان ارتش ایران

text: "رئیس ستاد نیروی هوایی"


title: فهرست فرماندهان ارتش ایران

text: "فرمانده نیروی هوایی"


title: فهرست فرماندهان ارتش ایران

text: "کفیل فرماندهی نیروی هوایی ملی ایران"


title: فهرست فرماندهان ارتش ایران

text: "کفیل ریاست ستاد نیروی هوایی ملی ایران"


title: فهرست فرماندهان ارتش ایران

text: "رئیس ستاد نیروی هوایی ملی ایران"


title: فهرست فرماندهان ارتش ایران

text: "نیروی دریایی در اوایل مهر ۱۳۲۰ منحل شد و در آذر ۱۳۲۵ دوباره تشکیل شد."


title: فهرست فرماندهان ارتش ایران

text: "فرمانده پدافند هوایی نیروی هوایی ارتش"


title: فهرست فرماندهان ارتش ایران

text: "فرمانده قرارگاه پدافند هوایی خاتم‌الانبیاء"


title: فهرست فرماندهان ارتش ایران

text: "فرمانده نیروی پدافند هوایی ارتش"


title: فهرست فرماندهان ارتش ایران

text: "فرمانده هوانیروز ارتش"


title: کلیسای مارخنه

text: کلیسای مارخنه در روستاهای جمال آباد بر سر راه گردنه و پادگان قوشچی واقع شده‌اند. کلیسای مارخنه به آشوری‌های روستای جمال‌آباد تعلق دارد و به ابنیه مذهبی مسیحیان دوره ساسانی شبیه است. این بنا تاق‌ها و تاق نماهایی با طرح بیضی دارد و مصالح آن عمدتاً از سنگ است. جبهه خارجی آن غیر از مجسمه سنگی قوچی، تزئینات دیگری ندارد. جبهه داخلی کلیسا نیز با اندود ساده گچ پوشش داده شده است.


title: کلیسای سورپ سرکیس

text: کلیسای سورپ سرکیس مربوط به سدهٔ ۹ ه.ق است و در شمال غربی شهر خوی، در میدان قمسال واقع شده است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۲۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.


title: کلیسای سورپ سرکیس

text: تاریخ ساخته شدن این بنا به دو دوره متفاوت در سده چهارم میلادی نسبت داده می‌شود اما تعمیراتی اساسی در دوره صفویه بر روی آن انجام شده‌است و شکل فعلی کلیسا محصول آن است.


title: کلیسای سورپ سرکیس

text: سرکیس گابادوکیان، از مبلغان آیین مسیحت در قرن سوم میلادی و در زمان شاپور ساسانی بود که به دست وی کشته شد. کلیسای منتسب به سرکیس مقدس، یادگار قرن چهارم میلادی است و پلانی مستطیل شکل دارد و طرحش متأثر از معابد زرتشتی ایرانی است.


title: مسجد سیدالشهداء

text: مسجد سیدالشهداء خوی مسجدی است که در میدان مرکزی، اول خیابان مطهری شهرستان خوی واقع شده و از آثار دوره قاجار است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۵۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.


title: مسجد سیدالشهداء

text: نقشه مسجد مستطیل است و تا ارتفاع ۶۰ سانتی‌متر با سنگ و بقیه آن با آجر ساخته شده و شبستان یک طبقه دارد. ستون‌های شبستان سنگی و از نظر نظم و دقت در کاربرد آجر، بسیار جالب توجه است. تزئینات آجری نمای‌داخلی گنبدهای سقف پوش و گوشواره‌های آن نیز بسیار جالب و دیدنی است.


title: مسجد ملاحسن

text: مسجد ملاحسن از مسجدهای دوره قاجار در شهرستان خوی است. در سال ۱۳۱۶ هجری قمری ساخته شده‌است. هشتی و شبستان مسجد دو ردیف ستون سنگی زیبا دارد. در ضلع شرقی ورودی مسجد، مناره آجری نسبتاً عریضی احداث شده‌است. تزئین گنبدهای پوشش از نظر کاربرد آجر، جالب توجه است. نورگیرهایی در اطراف دهانه گنبدهای ضلع شمالی شبستان وجود دارد. هشتی ورودی نیز طاقنماهای رسمی بندکشی شده و گنبدی آجری دارد.


title: دهستان ایسین

text: ایسین دهستانی از توابع بخش مرکزی شهرستان بندرعباس در استان هرمزگان در جنوب ایران است. جمعیت دهستان ایسین طبق سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۸۵ ، برابر با ۲۲۲۲۷ نفر بوده‌است.


title: سید محسن صفوی

text: سیدمحسن صفوی (زاده ۱۳۳۳ همام - درگذشته ۱۸ اسفند ۱۳۶۵) نظامی ایرانی بود، که در خلال جنگ ایران و عراق از اعضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بشمار می‌آمد و فرماندهی قرارگاه صراط‌المستقیم را برعهده داشت. وی برادر کوچکتر سیدیحیی رحیم‌صفوی می‌باشد.


title: سید محسن صفوی

text: سیدمهرداد صفوی ملقب به سیدمحسن صفوی، در سال ۱۳۳۳ در روستای همام، استان اصفهان زاده شد و در طفولیت به همراه خانواده به شهر خمینی‌شهر عزیمت نموده و در محله جوی آباد این شهر ساکن شدند. پس از گذراندن دوران تحصیلات دبستانی و دبیرستانی، تحصیلات دانشگاهی خود را در رشته راه و ساختمان در اصفهان به پایان رسانید. او حرکتهای سیاسی خود را در خمینی شهر و شهرهای اطراف آن از جمله اصفهان شروع کرد و به سرعت دامنه فعالیت خود را گسترش داد.


title: سید محسن صفوی

text: سیدمحسن صفوی با سید محمد بهشتی ارتباط نزدیک داشت و با چند نفر از همرزمان خود در حرکتهای مخفی پیش از انقلاب فعالانه عمل می‌کرد. در درگیریها و عملیات نظامی اوایل سال ۱۳۵۶، مسئولیت تهیه مواد منفجره و سلاح به عهده او بود و در این جهت، سفرهایی به مراکز و توابع استان‌های همدان، کردستان و چند استان دیگر داشت. نام او در لیست اسامی تحت تعقیب ساواک بود و دستور تیر برای او داده شده بود، به همین دلیل نامش را به محسن تغییر داد و پس از آن، به این نام معروف شد. صفوی در سال ۱۳۵۶ ازدواج کرد و در آبان سال ۱۳۵۷ صاحب اولین فرزند شد.


title: سید محسن صفوی

text: صفوی پس از وقوع انقلاب طی حکمی مأمور تشکیل کمیته انقلاب اسلامی در شهرستان شهرضا شد. علاوه بر این، کمیته شهرستان سمیرم را نیز راه اندازی کرد. با توجه به حضور خوانین و مسئله‌سازی آن‌ها در منطقه، با همکاری روحانیون در منطقه و نیروهای حزب‌الله سپاه را در این دو شهر تشکیل داد و تا مدت‌ها فرماندهی سپاه شهرهای یاد شده را به عهده داشت.


title: سید محسن صفوی

text: مدتی بعد به عنوان مسئول مهندسی وزارت سپاه پاسداران در استان اصفهان انتخاب شد. او در مواقع عملیات نیز اغلب در جبهه حضور می‌یافت.


title: سید محسن صفوی

text: مدتی پس از جنگ، با توجه به لزوم شرکت گسترده‌تر دولت در جنگ، هیئت دولت به منظور پشتیبانی فعال تر از جنگ، طبق مصوبه‌ای، وزارت سپاه را مأمور تأسیس قرارگاهی بنام صراط الستقیم کرد تا از توان وزارتخانه‌ها در امر جنگ به نحو مطلوب‌تری استفاده کند. مسئولیت این قرارگاه با حکم وزیر وقت سپاه محسن رفیق دوست، به صفوی محول گردید. قرارگاه صراط‌المستقیم تمام پروژه‌های مهندسی وزارتخانه‌های مختلف را زیر پوشش خود قرار داد و علاوه بر پشتیبانی آن‌ها نسبت به حسن اجرای پروژه‌های فوق نیز نظارت فنی می‌کرد.


title: سید محسن صفوی

text: مهدی مبلغ دربارهٔ صفوی و تشکیل قرارگاه صراط‌المستقیم می‌گوید:


title: سید محسن صفوی

text: هر چند قرارگاه صراط با حداقل امکانات آغاز به فعالیت کرد، اما با توانایی و مدیریت صفوی در مدت کوتاهی توانست جایگاه ویژه‌ای در مهندسی-رزمی جنگ از آن خود کند. صفوی دربارهٔ آغاز فعالیت قرارگاه صراط المستقیم می‌گویند:


title: سید محسن صفوی

text: بعد از عملیات کربلای ۵ او جهت انجام مأموریتی از جبهه به تهران آمد و در هنگام بازگشت در یک سانحه هوایی در مسیر تهران-اهواز در تاریخ ۱۸ اسفند ماه ۱۳۶۵ کشته شد. وی در گلستان شهدای اصفهان در قطعه حمزه سیدالشهدا واقع در مقابل درب ورودی جنوب گلستان شهدا و در غرب بقعه شهید شمس‌آبادی دفن شد.


title: بهار سومخ

text: بهار سومخ (زاده ۳۰ مارس ۱۹۷۵ در شهر تهران) بازیگر یهودی تبار ایرانی-آمریکایی است که در سینمای هالیوود به فعالیت در زمینه بازیگری اشتغال دارد.


title: بهار سومخ

text: وی در فیلم‌های مطرح تصادف، مأموریت غیرممکن ۳ و اره ۳ بازی کرده‌است.


title: بهار سومخ

text: بهار در سال ۱۹۷۹ بخاطر وقوع انقلاب ایران در سن ۴ سالگی به همراه والدین و خواهرش صبا سومخ به لس آنجلس، کالیفرنیا آمد. او در دانشگاه کالیفرنیا، سانتا باربارا تحصیل نمود و در یک شرکت مشغول به کار شد. همزمان او به کلاس‌های بازیگری نیز می‌رفت. اولین بازی بهار در سن ۲۷ سالگی در شوی تلویزیونی «Without a Trace» در قالب یک بازیگر میهمان بود. او در سال ۲۰۰۴ در فیلم تصادف ساخته پاول هگیس به ایفای نقش پرداخت. او همچنین در فیلم سیریانا بازی کرد که البته نقش او در نسخه اکران فیلم حذف شد. از دیگر فیلم‌های مطرحی که بهار در آن به ایفای نقش پرداخته می‌توان به «سریال ۲۴»، «مأموریت غیرممکن ۳» و «اره ۳» اشاره کرد. او در فیلم اره ۳ نقش دکتر لین را بازی کرد که یکی از مهمترین بازی‌های او به حساب می‌آید.


title: بهار سومخ

text: بهار در سال ۲۰۰۶ از سوی مجله پیپل در لیست ۱۰۰ زن زیبای جهان قرار گرفت.


title: بهار سومخ

text: بهار در سال ۲۰۰۱ با یک مدیر تجاری به نام کلیتون ازدواج کرد. کلیتون برای ازدواج با بهار دینش را به یهودی تغییر داد. حالا آنها دارای سه فرزند می‌باشند.


title: محسن وزوایی

text: محسن وزوایی (زاده ۵ مرداد ۱۳۳۹ تهران - درگذشته ۱۰ اردیبهشت ۱۳۶۱) نظامی ایرانی بود، که در خلال جنگ ایران و عراق از اعضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی محسوب می‌شد و فرماندهی تیپ ۱۰ سیدالشهدا را برعهده داشت. وی در اردیبهشت‌ماه ۱۳۶۱ در حین اجرای عملیات بیت‌المقدس، بر اثر اصابت گلوله و ترکش، کشته شد. وزوایی از اعضای دانشجویان مسلمان پیرو خط امام در زمان بحران گروگان‌گیری در سفارت آمریکا بود.


title: محسن وزوایی

text: محسن وزوایی پس از اتمام دوره ابتدائی دوره متوسطه را در دبیرستان دکتر هشترودی به پایان رساند و در سال ۱۳۵۵ به دانشگاه راه یافت و در رشته شیمی دانشگاه صنعتی شریف مشغول به تحصیل شد. وزوایی با تشکیل انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه به این انجمن پیوست. در سال‌های ورودش به دانشگاه، نقش فعالی در تشکیلات اسلامی دانشگاه از خود نشان می‌داد. از تظاهرات ۱۷ شهریور تا ۱۲ بهمن ۱۳۵۷ و ورود سید روح‌الله خمینی به ایران، در اغلب صحنه‌ها حضور فعال داشت.


title: محسن وزوایی

text: با وقوع انقلاب در ایران در سال ۱۳۵۷ و تشکیل جهاد سازندگی، وی به عضویت این نهاد درآمد و راهی لرستان شد. او در تسخیر سفارت آمریکا در تهران مشارکت داشت و با داشتن تسلط به زبان انگلیسی، در نقش سخنگوی دانشجویان پیرو خط امام در دوران اشغال سفارت ظاهر شد. وی از اعضای دانشجویان پیرو خط امام بود.


title: محسن وزوایی

text: در جریان اشغال سفارت آمریکا، وزوایی مصاحبه‌ای با شبکه تلویزیونی ZDF آلمان داشت، که با عنوان «مصاحبه مطبوعاتی با سخنگوی جوانان خشمگین طرفدار خمینی که چند روز قبل سفارت آمریکا در ایران را اشغال کردند» معروف شد. در این مصاحبه آمده‌است: ما هم با قوانین و شئون دیپلماتیک دنیا آشنایی داریم، ما هم می‌دانیم که دیپلمات‌ها در کشورهای خارجی مصونیت دارند. از این‌ها گذشته، قوانین دین ما، اسلام هم به ما توصیه می‌کند با میهمان به درستی برخورد کنیم، اما متاسفم که بگویم اینجا نه سفارتخانه بود و اینها هم نه کاردار و دیپلمات. شاید برای شما باور کردنی نباشد، اما ما بعد از گذشت چند ماه از انقلاب، فهمیدیم که سرنخ بسیاری از توطئه‌ها اینجاست.


title: محسن وزوایی

text: ما ایمان پیدا کردیم که درگیری‌های کردستان، گنبد، بلوچستان و خیابان‌های تهران از این‌جا خط می‌گیرند. همین‌جا توضیح بدهم که ما با دولت ایران کاری نداریم. خط ما از خط دولت آقای بازرگان (دولت وقت ایران) جداست. ما تعدادی دانشجو هستیم که برحسب احساس وظیفه دینی، برای خشکاندن توطئه آمدیم و سفارت آمریکا را تصرف کردیم. شما اگر واقعاً دنبال حقیقت هستید، این حرف‌های من را که سؤال همه مردم ایرانی‌ها و مردم آزاده است، به دنیا مخابره کنید تا یک نفر پاسخ ما را بدهد. ما می‌گوییم اگر اینجا سفارتخانه است، چرا این همه سیستم‌های پیچیده شنود و جاسوسی در آن نصب شده؟ چرا این همه سند را در دستگاه‌های کاغذ خردکن ریختند و نابود کردند؟


title: محسن وزوایی

text: با تشکیل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به عضویت این نهاد آمد و مدتی به عنوان فرمانده مخابرات سپاه و سپس سرپرستی واحد اطلاعات و عملیات فعالیت کرد.


title: محسن وزوایی

text: وی به دنبال حمله عراق به ایران بصورت داوطلبانه در جبهه غرب حضور پیدا کرد.


title: محسن وزوایی

text: در اردیبهشت ۱۳۶۰ طرح آزادسازی ارتفاعات بازی‌دراز در دستور کار سپاه پاسداران قرار گرفت و در این رابطه، وزوایی با علی‌اکبر شیرودی، غلامعلی پیچک و علیرضا موحد دانش همکاری داشت. در این مقطع وی فرمانده گردان ۹ رزمی سپاه بود. در جریان این عملیات، محسن وزوایی فرماندهی محور چپ عملیات را برعهده داشت. فرماندهی محور راست نیز برعهده محسن حاجی‌بابا بود. در این عملیات از کل نیروهای گردان نهم، تنها شش نفر توانستند خود را به بالای ارتفاع ۱۰۵ بازی‌دراز برسانند. وزوایی با وجود آنکه ۳ تیر کالیبر به بدنش اصابت کرده بود، همچنان به نبرد ادامه داد و موفق شد با کمک ۵ همرزم خود، ۳۵۰ تن از نیروهای گردان کماندویی ارتش عراق را به اسارات بگیرد.


title: محسن وزوایی

text: وزوایی در طول جنگ ایران و عراق، در عملیات‌های متعدد با مسئولیت‌های گوناگون حضور داشت. در ۲۰ آذرماه ۱۳۶۰ در عملیات مطلع الفجر، فرمانده عملیات بود. در اسفندماه سال ۱۳۶۰ فرمانده گردان حبیب بن مظاهر، تیپ تازه تأسیس محمد رسول‌الله شد، که در عملیات فتح‌المبین این گردان در نوک عملیات حضور داشت. با تأسیس تیپ ۱۰ سیدالشهدا، وی فرمانده این تیپ شد. تیپ ۱۰ سیدالشهدا در ۲۳ فروردین ماه ۱۳۶۱ وارد عملیات بیت‌المقدس شد و با تیپ حضرت رسول ادغام گردید. در این عملیات وزوایی فرماندهی محور اصلی را برعهده داشت.


title: محسن وزوایی

text: محسن وزوایی در ۱۰ اردیبهشت‌ماه ۱۳۶۱ در عملیات بیت‌المقدس هنگام هدایت نیروهایش، بر اثر اصابت گلوله مستقیم و ترکش از ناحیه ران، کشته شد. پیکر وی در قطعه ۲۶ بهشت زهرا در تهران دفن شده‌است.


title: محسن وزوایی

text: کتاب "یک محسن عزیز"، روایتی مستند از زندگی محسن وزوایی است. فائضه غفارحدادی (نویسنده کتاب) برای نخستین‌بار از نامه‌هایی استفاده کرده که وزوایی سال‌ها برای خواهری که در آمریکا داشته، ارسال می‌کرده‌است.


title: محسن وزوایی

text: کتاب "ققنوس فاتح"، روایت شفاهی از سرگذشت محسن وزوایی است، که تاکنون بیش از ۱۱ بار تجدید چاپ شده‌است. در این کتاب به مصاحبه با تلویزیون دوم آلمان اشاره شده‌است.


title: محسن وزوایی

text: نمایش «"رؤیای دهم اردیبهشت"» با موضوع زندگی محسن وزوایی در تالار وحدت بر روی صحنه رفته‌است. وی لحظه کشته شدن و ادغام تیپ ۱۰ سیدالشهدا و تیپ ۲۷ محمد رسول‌الله، در فیلم ایستاده در غبار نیز به تصویر کشیده شده‌است.


title: شهرستان شوش

text: شهرستان شوش یکی از شهرستان‌های مهم استان خوزستان است. مرکز این شهرستان، شهر شوش است.


title: شهرستان شوش

text: شهرستان شوش شامل ۲ بخش،۴ دهستان و ۳ شهر به شرح زیر است:


title: شهرستان شوش

text: بنابر آخرین سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت شهرستان شوش در سال ۱۳۹۵ برابر با ۱۳۶٬۳۸۹ نفر بوده‌است.


title: شهرستان مسجدسلیمان

text: شهرستان مسجدسلیمان یکی از شهرستانهای استان خوزستان است. مرکز این شهرستان، شهر مسجدسلیمان است. این شهرستان در سال ۱۳۹۵، تعداد ۱۱۳٬۴۱۹ نفر جمعیت داشته‌است.


title: شهرستان مسجدسلیمان

text: شهرستان مسجد سلیمان در سال ۱۳۳۳ تأسیس شده‌است. این شهرستان در سال ۱۳۸۱ دارای چهار بخش مرکزی، گلگیر، لالی و اندیکا بود. در سال ۱۳۹۱، بخش عنبر شهرستان مسجد سلیمان تأسیس شد. بخش لالی در سال ۱۳۸۲ و بخش اندیکا در سال ۱۳۸۴ از شهرستان مسجد سلیمان جدا شدند و به شهرستان ارتقا یافتند. در حال حاضر، شهرستان مسجد سلیمان دارای سه بخش، شش دهستان و دو شهر است:


title: ویلا فورد

text: آماندا لی ویلفورد با اسم هنری ویلا فورد (؛ زادهٔ ۲۲ ژانویه ۱۹۸۱) بازیگر، مجری، رقصنده حرفه‌ای پاپ، موسیقی‌دان، ترانه‌سرا، خواننده و مانکن آمریکایی است که در سالهای اخیر به چهره‌ای تلویزیونی تبدیل شده‌است.


title: ویلا فورد

text: وی با عریان شدن در شمارهٔ ماه مارس ۲۰۰۶ مجله پلی‌بوی به مشهوریت مضاعفی دست یافت.


title: حسین خرازی

text: حسین خرازی (زادهٔ ۱ شهریور ۱۳۳۶ اصفهان – درگذشت ۸ اسفند ۱۳۶۵ شلمچه) نظامی ایرانی بود، که در خلال جنگ ایران و عراق از فرماندهان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بشمار می‌آمد و فرماندهی لشکر ۱۴ امام‌حسین را برعهده داشت.


title: حسین خرازی

text: وی در طول جنگ در عملیات‌های طریق‌القدس، فتح‌المبین، بیت‌المقدس، رمضان، والفجر ۴، بدر و والفجر ۸، حضوری فعال داشت. خرازی در خلال عملیات خیبر در پی برخورد ترکش، دست راست خود را از دست داد، ولی پس از مدتی به صحنه نبرد بازگشت و سرانجام در عملیات کربلای ۵ در شلمچه کشته شد.


title: حسین خرازی

text: حسین خرازی در سال ۱۳۳۶ در کوی کلم، در اصفهان زاده شد. مذهبی بودن والدین از کودکی تأثیر زیادی بر وی داشت و رویکرد مذهبی در دوران جوانی به ورود او به محافل مذهبی انجامید.


title: حسین خرازی

text: حسین خرازی در کنار گذران دوران تحصیل عمومی، به آموزش‌های دینی نیز می‌پرداخت. در این گذار، به تدریج به مسائل سیاسی نیز آشنایی پیدا کرد، که در این زمینه علاقه زیادی به مطالعه جزوات و کتاب‌های اسلامی داشت. در سال ۱۳۵۵ پس از اخذ دیپلم طبیعی در دبیرستان ادب، برای گذراندن خدمت وظیفه عمومی، به مشهد اعزام شد. پس از مدتی ارتش شاهنشاهی وی را به همراه عده‌ای دیگر به عملیات ظفار در کشور عمان فرستاد. وی این سفر را معصیت می‌دانست. در سال ۱۳۵۷ به دنبال صدور فرمان سید روح‌الله خمینی مبنی بر فرار سربازان از پادگان‌ها و سربازخانه‌ها، به همراه برادرش از خدمت سربازی فرار کرد. در این مدت، وی در پی فعالیت‌های انقلابی بود و با تشکل‌های انقلابی محل زندگی خود نیز در تماس بود.


title: حسین خرازی

text: حسین خرازی با وقوع انقلاب ۱۳۵۷، درگیر فعالیت در کمیته انقلاب اسلامی و مبارزه با مخالفان شکل‌گیری جمهوری اسلامی در داخل کشور بود. وی به خاطر روحیه نظامی و استعدادش در این زمینه، مسؤولیت‌هایی را نیز در اصفهان پذیرفت و با شروع فعالیت مخالفان نظام جمهوری اسلامی در گنبد، مأموریتی به آنجا داشت.


title: حسین خرازی

text: خرازی در اوج درگیری با مخالفان جمهوری اسلامی در کردستان به آنجا رفت، بعد از باز پس‌گیری سنندج (همراه با علی رضاییان؛ فرمانده قرارگاه حمزه) در سمت فرماندهی گردان ضربت، که از قوی‌ترین گردان‌های آن دوره محسوب می‌شد، وارد عمل شد. در تسخیر شهرهای دیگر کردستان توسط سپاه پاسداران، از قبیل دیوان‌دره، سقز، بانه، مریوان و سردشت وی نقش مؤثری ایفا نمود.


title: حسین خرازی

text: خرازی در شروع جنگ ایران و عراق در کردستان حضور داشت و پس از یک سال فعالیت در کردستان، راهی منطقه جنگی جنوب شد و به سمت فرمانده اولین خط دفاعی که مقابل عراقی‌ها در جاده آبادان به اهواز، در منطقه دارخوین تشکیل شده بود، منصوب گشت. این خط به مدت ۹ ماه در برابر هجوم ارتش عراق مقاومت کرد، در حالی که نیروهای آن از نظر تجهیزات جنگی و امکانات تدارکاتی نیز در مضیقه بودند. در عملیات شکست حصر آبادان، خرازی فرماندهی جبهه دارخوین را برعهده داشت و نیروهای تحت امر وی، پل‌های حفار و مارد را که نیروهای عراقی با نصب آنها، بر روی رودخانه کارون، از عرض رودخانه عبور کرده بودند و اقدام به محاصره نمودن شهر آبادان کرده بودند را، به تصرف خود درآوردند.


title: حسین خرازی

text: خرازی در آزادسازی بستان، مانور عملیاتی قوی‌ای را با دور زدن عراقی‌ها از چزابه و تپه‌های رملی و محاصره کردن آن‌ها در شمال منطقه بستان انجام داد و پس از عملیات طریق‌القدس بود، که تیپ امام حسین، متشکل از نیروهای سپاه اصفهان تشکیل شد. چیزی نگذشت که این یگان از تیپ به لشکر ارتقاء یافت و خرازی به مقام فرماندهی لشکر امام‌حسین منصوب شد.


title: حسین خرازی

text: وی در جایگاه فرماندهی، در این برهه نیاز تیپ امام حسین به یگان دریایی را مطرح کرد و محمدحسین صادق‌زاده را به عنوان اولین مسئول یگان دریایی منصوب نمود. سپس صادق‌زاده با آموزش شماری غواص و تأمین چند قایق، اولین یگان دریایی سپاه پاسداران را در لشکر امام حسین تشکیل داد.


title: حسین خرازی

text: لشکر امام‌حسین به فرماندهی خرازی در حین اجرای عملیات فتح‌المبین، نیروهای عراقی را در جاده عین‌خوش، مسافتی در حدود ۱۵ کیلومتر، دور زد و با اجرای این طرح ارتش عراق را غافلگیر نمود.


title: حسین خرازی

text: یگان تحت امر خرازی در عملیات بیت‌المقدس جزو اولین لشکرهایی بود، که از رودخانه کارون عبور کرد و به جاده اهواز-خرمشهر رسید و در عملیات آزادسازی خرمشهر نقش مهمی ایفا نمود. خرازی پس از آن در عملیات‌های مختلفی همچون رمضان، والفجر مقدماتی، والفجر ۴ و خیبر، در سمت فرماندهی لشکر امام‌حسین شرکت داشت.


title: حسین خرازی

text: عملیات خیبر توأم با دشواری‌های زیادی برای لشکر تحت امر او بود. عراقی‌ها، منطقه را با اقسامی از جنگ‌افزارها و بمب‌های شیمیایی مورد حمله قرار داده بودند، که در این میان خرازی حاضر به عقب‌نشینی و ترک موضع خود نشد، تا اینکه یک دست او بر اثر اصابت ترکش قطع گردید و در این شرایط بود که به عنوان مجروح به عقب فرستاده شد.


title: حسین خرازی

text: در عملیات والفجر ۸، لشکر امام‌حسین که تحت فرماندهی خرازی بود، به عنوان یگان عمل‌کننده، تعداد زیادی از نیروهای لشکر گارد ریاست‌جمهوری عراق را به اسارت گرفت و موفقیت‌هایی را در منطقه فاو و کارخانه نمک، که از سخت‌ترین پیچیده‌ترین مناطق جنگی آن دوره بود، کسب کرد.


title: حسین خرازی

text: حسین خرازی در عملیات کربلای ۵ سمت فرماندهی را عهده‌دار بود. لشکر او در این عملیات با عبور از خاکریزهای هلالی که در پشت نهر جاسم، از کنار اروندرود تا جنوب کانال پرورش ماهی ادامه داشت، شکست سنگینی به ارتش عراق وارد آورد. عبور از این نهر علاوه بر تثبیت مواضع فتح شده، عامل سقوط یکی از دژهای شرق بصره بود، که در کنار یکدیگر قرار داشتند.


title: حسین خرازی

text: حسین خرازی سرانجام در روز ۸ اسفند ۱۳۶۵ در عملیات کربلای ۵ کشته شد. پیکر وی در قطعه شهدای کربلای ۵ در منتهی‌الیه شمال‌غربی گلستان شهدای اصفهان دفن گردید. در طرفین سنگ قبر خرازی دو قطعه سنگ، به نشان یادبود از همرزمان خرازی بنام‌های رضا حبیب‌اللهی و مصطفی ردانی‌پور مستقر می‌باشد، که جنازه آنها هیچگاه یافت نشد.


title: درو بریمور

text: درو بریمور (زاده ۲۲ فوریه ۱۹۷۵ در کالور سیتی، کالیفرنیا) تهیه‌کننده و هنرپیشه آمریکایی مطرح سینمای هالیوود است.


title: درو بریمور

text: وی صاحب شرکت تهیه فیلم با نام فلاور فیلمز است و همراه با بازیگری به تهیه و تولید فیلم اشتغال دارد. وی در اوایل دهه هشتاد و از کودکی با بازی در ئی.تی. موجود فرازمینی که ساخته ی استیون اسپیلبرگ بود به معروفیتی جهانی دست یافت و راه خود را در فیلم‌های پرهزینه و مطرح سینمای هالیوود باز کرد.


title: درو بریمور

text: اما اعتیاد به مواد مخدر و مشروبات الکلی و رسیدن خبر آن به رسانه‌ها در همان سال‌ها باعث ضربه خوردن به اعتبار بازیگری وی شد. وی همچنین در سال ۱۹۹۵ برای مجله پلی‌بوی در شماره ژانویه ۱۹۹۵ برهنه شد. هم‌اینک وی یکی از ستارگان مطرح سینمای هالیوود است. وی دارای گرایش جنسی، دوجنس‌گرا است.


title: عباس کریمی قهرودی

text: عباس کریمی قهرودی(١٣٣۶ - ٢۴ اسفند ١٣۶٣) از فرماندهان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بود. وی چهارمین فرمانده «لشکر پیاده - مکانیزه ۲۷ محمد رسول‌الله» (که در سال ۱۳۸۷ به دنبال تغییرات ایجاد شده «سپاه پاسداران» به «سپاه محمد رسول‌الله» تغییر ساختار پیدا کرد) است.


title: عباس کریمی قهرودی

text: وی در سال ۱۳۳۶ در قهرود کاشان به دنیا آمد. دوران ابتدایی و هنرستان را در این روستا به گذراند. بعد از اخذ دیپلم در رشته نساجی، در سال ۱۳۵۵به سربازی رفت. دوران خدمت وظیفه او با مبارزات مردمی در انقلاب اسلامی ایران هم‌زمان بود. با وجود خفقان شدید حاکم بر مراکز نظامی، اعلامیه‌های خمینی را مخفیانه به پادگان عباس‌آباد تهران منتقل و آنها را پخش می‌کرد. پس از فرمان خمینی، خدمت سربازی خود را رها کرده و به صف مبارزین انقلاب ایران (۱۳۵۷) پیوست و در جریان ورود خمینی به ایران جزو نیروهای انتظامی کمیته استقبال بود.


title: عباس کریمی قهرودی

text: به هنگام تأسیس سپاه پاسداران کاشان در بهار سال ۱۳۵۸ به عضویت سپاه درآمد و در قسمت اطلاعات مشغول به خدمت شد. در تابستان سال ۱۳۵۹ داوطلبانه برای مبارزه عازم کردستان گردید و در سپاه پیرانشهر با واحد اطلاعات عملیات همکاری کرد. پس از مدتی، به عنوان مسئول اطلاعات عملیات این سپاه معرفی گردید. عباس کریمی بعدها همراه احمد متوسلیان و رضا چراغی به جبهه‌های جنوب عزیمت کرده و به عنوان مسئول اطلاعات عملیات تیپ محمد رسول‌الله به فعالیت خود ادامه داد.


title: عباس کریمی قهرودی

text: وی در عملیات فتح المبین از ناحیه پا بشدت مجروح شد و حدود ۲ ماه بستری بود و در این ایام (به توصیه پدرش) مقدمات ازدواج خود را فراهم کرد. در ۲۱ مهر سال ۱۳۶۱ با دختری از شهر خودش کاشان ازدواج کرد. در تیرماه ۱۳۶۱ با همان وضعیت مجروح به عملیات مسلم بن عقیل بود پیوست. پسرش داوود در بیمارستان یازهرا شهر دزفول در سال ۶۳ به دنیا آمد.


title: عباس کریمی قهرودی

text: در عملیات والفجر مقدماتی به عنوان مسئول اطلاعات سپاه ۱۱ قدر (که تازه تشکیل شده بود) معرفی گردید و مدتی به مسئولیت فرماندهی تیپ سوم سلمان از لشکر ۲۷ حضرت رسول منصوب گردید. با شهادت محمد ابراهیم همت در عملیات خیبر، از اواخر اسفند۶۲ فرماندهی لشکر ۲۷ محمد رسول‌الله را به عهده گرفت.


title: عباس کریمی قهرودی

text: عباس کریمی در روز پنج شنبه ۲۴ اسفند سال ۱۳۶۳ در حالی که آخرین دستور ابلاغی از جانب قرارگاه را در عملیات بدر (منطقه شرق دجله و شمال القرنه) اجرا می‌کرد بر اثر اصابت ترکش خمپاره به ناحیه سرش زخمی شد و درگذشت. کریمی طبق وصیت خودش در قطعه ۲۴ بهشت زهرا در جوار مزار دکتر مصطفی چمران دفن شد.


title: عباس کریمی قهرودی

text: حسین انصاریان می‌گوید:توی یکی از مجالس دعا و مداحی ام برای رزمندگان، متوجه ناآرامی و بی قراری یکی از بسیجی‌ها شدم… بعد از دعا سراغ فرمانده لشکر را گرفتم. می‌خواستم راجع به آن جوان ازش بپرسم، اما انتظار نداشتم همان جوان را به عنوان فرمانده لشکر به من معرفی کنند!


title: عبدالله میثمی

text: عبدالله میثمی در ۱۲ خرداد ۱۳۳۴ خورشیدی در خانواده‌ای مذهبی در شهر اصفهان متولد شد. عبدالله در دورهٔ دبیرستان، هم‌زمان با تحصیل، در کنار پدرش به کار پرداخت. از نوجوانی به فراگیری دروس حوزوی پرداخت.


title: عبدالله میثمی

text: عبدالله میثمی در کنار کسب علوم دینی به اتفاق چند تن از دوستانش در مسجد محل، انجمن دینی و خیریه، هیئت رقیه بنت حسین، کلاس‌های آموزش قرآن و صندوق قرض‌الحسنه را پایه‌گذاری کرد. او از چند سال تحصیل حوزوی و تبلیغ و ترویج امور دینی، در سال ۱۳۵۳ به همراه برادرش رحمت‌الله میثمی به قم رفته و در مدرسهٔ حقانی سکنی گزید و تکمیل دروس دینی پرداخت.


title: عبدالله میثمی

text: وی در کنار درس به مبارزه با حکومت نیز مشغول بود. وی در سال ۱۳۵۳ به دلیل مبارزه با رژیم پهلوی دستگیر و زندانی شد.


title: عبدالله میثمی

text: میثمی که سی ماه از عمرش را در زندان به سر برده بود، در سال ۱۳۵۷ به دنبال انقلاب ۱۳۵۷ از زندان آزاد شد.


title: عبدالله میثمی

text: او با پیروزی انقلاب اسلامی، جهت ادامهٔ تحصیل به حوزهٔ علمیهٔ قم رفت و از محضر اساتید کسب علم کرد. سپس در کنار دوست دیرینه‌اش روحانی «مصطفی ردانی‌پور» مدتی را در کردستان گذراند و از آنجا به دنبال تشکیل سپاه در یاسوج، به آن شهر عزیمت کرد، تا در کنار پاسداران به سازماندهی و ارشاد عشایر محروم بپردازد.


title: عبدالله میثمی

text: او از سوی نمایندهٔ خمینی در سپاه، به عنوان مسؤول دفتر نمایندگی آیت‌الله خمینی در منطقهٔ نهم (فارس، بوشهر، کهگیلویه و بویراحمد) منصوب گردید.


title: عبدالله میثمی

text: از آغاز جنگ ایران و عراق، نگاه عبدالله میثمی جنگ


title: عبدالله میثمی

text: یکی از برادرش در مقابل دیدگان او در (تپه‌های شهید صدر) چشمانش کشته شد.


title: عبدالله میثمی

text: او همچنین به پیروی از روح‌الله خمینی معتقد بود که «جنگ در رأس همهٔ امور است و بقیهٔ مسایل در مرحلهٔ بعد». بنابراین بسیار مشتاق بود که همیشه در جبهه بماند، تا اینکه از طرف فضل‌الله محلاتی، «نمایندهٔ ولی فقیه در سپاه» به مسؤولیت نمایندگی ولی فقیه در قرارگاه خاتم‌الانبیاء ـ که قرارگاه مرکزی و هدایت کنندهٔ تمامی نیروهای سپاه و بسیج و سایر نیروهای مردمی بود ـ برگزیده شد، تا با حضور در میان نیروهای سپاهی، بسیجی و ارتشی، شمع محفل رزمندگان و مایهٔ قوت قلب آنان باشد.


title: عبدالله میثمی

text: در تاریخ ۹ بهمن ۶۵ سحرگاهان، در منطقهٔ عملیاتی کربلای ۵، از ناحیهٔ سر مورد اصابت ترکش قرار گرفت و بعد از سه روز در ۱۲ بهمن درگذشت. پیکر وی در گلستان شهدای اصفهان بخاک سپرده شد. مصلح الدین مهدوی، مزارات اصفهان، تصحیح و اضافات: دکتر اصغر منتظر القائم، ۱۳۸۷، دانشگاه اصفهان، ص ۳۶۸


title: عبدالله میثمی

text: در تاریخ ۱۹ تیرماه ۱۳۹۱، روابط عمومی سازمان ایثارگران و جانبازان اعلام کرد که نمایش رادیویی «سی پارهٔ صبر» بر اساس زندگی وی را به صورت سریالی هفت قسمتی در قالب سی دی عرضه کرده‌است. نویسندهٔ این نمایشنامه امیررضا مافی و سردبیری آن را نادر برهانی مرند به عهده داشتند. گفتنی است که این نمایش به زوایای گوناگون زندگی ایشان می‌پردازد. کارگردانی ای نمایش را نیز رضا عمرانی به عهده دارد.


title: یوهانس اشتارک

text: یوهان اشتارک (زاده ۱۵ آوریل ۱۸۷۴ – درگذشته ۲۱ ژوئن ۱۹۵۷) فیزیکدان آلمانی (فیزیک تجربی) بود که در ۱۹۱۹ جایزه نوبل فیزیک را دریافت کرد.


title: یوهانس اشتارک

text: در ۱۸۹۷ مدرک دکتری خود را دانشگاه مونیخ گرفت.


title: یوهانس اشتارک

text: در ۱۹۰۵ اثر دوپلر در پرتوهای مجرایی را کشف کرد.


title: یوهانس اشتارک

text: در ۱۹۱۴ شکافتگی خطوط طیفی در اثر میدان الکتریکی را کشف کرد که این پدیده بعدها به نام خود او به اثر اشتارک معروف شد. در ۱۹۱۹ به خاطر این دو کشف جایزه نوبل فیزیک به او داده شد. بعد از به قدرت رسیدن نازیها او رهبری حرکت «فیزیک آلمانی» در مقابل «فیزیک یهودی» را به عهده گرفت و با نظریه نسبیت مخالفت کرد که به همین علت با ورنر هایزنبرگ مشاجراتی انجام داد.


title: یوهانس اشتارک

text: بعد از جنگ در سال ۱۹۴۷ توسط دادگاه ضدنازی به چهار سال حبس محکوم شد.


title: اظهارنامه مالیاتی

text: کارنامه مالی یک سال کاری شرکت یا شخص که جهت محاسبه مالیات به سازمان امور مالیاتی ارائه می‌گردد را اظهارنامه مالیاتی می‌نامند. اظهارنامه مالیاتی عبارت است از تکمیل اسنادی که درآمد یک نهاد یا فرد را با میزان مالیات قابل پرداخت به دولت، سازمان‌های دولتی یا مودیان احتمالی محاسبه می‌کند. فرم‌های خاص مالیاتی در نظر گرفته شده‌است که توسط مودیان مالیاتی یا مؤسسات خصوصی که باید گزارش بدهی‌های مالیاتی را همراه با درآمدزا، مشاغل و شرکت‌ها گزارش کنند، مورد استفاده قرار می‌گیرد.


title: اظهارنامه مالیاتی

text: مالیات یکی از بزرگترین منابع درآمد دولت است. دو نوع مالیات وجود دارد - مستقیم و غیرمستقیم - که هر دو بخشی از درآمد مالیات هستند. درآمد مالیاتی، درآمد دولت حاصل از مالیاتی است که از درآمد، سود، کالاها و خدمات، درآمد زمین، مالکیت و انتقال دارایی و سایر مالیات اخذ می‌شود. این نشان می‌دهد که دولت تا چه اندازه به‌طور مؤثر و تا چه اندازه منابع اقتصاد را مدیریت می‌کند. درآمد کل مالیاتی بیش از درصد تولید ناخالص داخلی است که به عنوان شاخص سهم تولید کشور توسط دولت از طریق مالیات جمع‌آوری می‌شود. درآمد مالیاتی توسط دولتها برای اعطای مبالغی به جوامع از جمله ارتش، آموزش و پرورش، بیمارستان‌ها و زیرساخت‌ها استفاده می‌شود. برنامه‌های بسیاری وجود دارد که از درآمد مالیاتی از جمله دفاع و امنیت استفاده می‌کنند که شامل کمک هزینه برای وزارت دفاع است. برنامه‌های تأمین اجتماعی، برنامه‌های مهم بهداشتی، یا برنامه‌های شبکه ایمنی که برای مثال بیمه بیکاری، مسکن کم درآمد، تمبر غذا و غیره است.


title: اظهارنامه مالیاتی

text: شهروندان در سوئد، دانمارک، فنلاند و ایسلند بالاترین مالیات را پرداخت می‌کنند. گذشته از کشورهای شمال اروپا، اتریش، هلند و بلژیک نیز مالیات بالایی دارند. در مقابل این کشورها عربستان سعودی، برونئی، موناکو، جزایر کیمن، باهاما و آندورا ایستاده‌اند که به اصطلاح بهشت مالیاتی هستند. در اینجا مالیات بر درآمد یا بسیار کم است یا اصلاً وجود ندارد.


title: اظهارنامه مالیاتی

text: در ایران مالیات به دو صورت خوداظهاری یا علی الرأس محاسبه می‌گردد. در روش خوداظهاری شخص حقیقی یا حقوقی خود اعلام می‌نمایند که چه مقدار درآمد داشته و چه مقدار باید مالیات پرداخت نماید بی‌آنکه ممیزین و کارشناسان سازمان امور مالیاتی در محاسبه و دریافت مالیات، دخالت قابل توجهی داشته باشند. برای این منظور اظهارنامه‌ای تکمیل کرده که شامل کل درآمدها و کل هزینه و استهلاک و حقوق کارمندان و …می‌باشد و پس از کسر معافیت مالیاتی، مبلغ مالیات سالیانه نیز محاسبه می‌گردد. کارشناسان سازمان امور مالیاتی نیز به شرط صحت مطالب و کامل بودن مدارک و عدم تخلف از قوانین ثبت دفاتر و اظهارنامه و … آن را مورد پذیرش قرارداده و با توجه به آن مالیات محاسبه شده را دریافت می‌نماید. در صورت عدم پذیرش اظهارنامه مالیاتی یا عدم ارائه آن به سازمان امور مالیاتی، ممیز مربوطه به صورت علی الرأس مالیات را محاسبه نموده و به مودی اعلام می‌نماید و نظر ممیز و کارشناس سازمان امور مالیاتی ملاک پرداخت مالیات می‌باشد.


title: اظهارنامه مالیاتی

text: فرم اظهارنامه مالیاتی در ایران شامل ۲۶ جدول می‌باشد:


title: اظهارنامه مالیاتی

text: جدول ۱: پرداخت‌های مربوط به این اظهارنامه


title: اظهارنامه مالیاتی

text: جدول ۲: اطلاعات مجوزهای تأسیس و بهره‌برداری


title: اظهارنامه مالیاتی

text: جدول ۳: اسامی اعضای هیئت مدیره و مدیر عامل


title: اظهارنامه مالیاتی

text: جدول ۴: فهرست دفاتر رسمی ثبت شده


title: اظهارنامه مالیاتی

text: جدول ۵: جزئیات پذیرش بورس سهام


title: اظهارنامه مالیاتی

text: جدول ۶:درآمدهایی که مالیات آن‌ها قبلاً به صورت مقطوع پرداخت شده است


title: اظهارنامه مالیاتی

text: جدول ۷: درآمدهای معاف


title: اظهارنامه مالیاتی

text: جدول ۸: استهلاک زیان سنواتی


title: اظهارنامه مالیاتی

text: جدول ۹: معافیت‌ها و بخشودگی‌های مالیاتی


title: اظهارنامه مالیاتی

text: جدول ۱۰: توسعه، نوسازی و بازسازی واحدهای صنعتی و معدنی (ماده ۱۳۸ ق.م. م)


title: اظهارنامه مالیاتی

text: جدول ۱۱: معافیت‌ها و بخشودگی‌های درآمد حاصل از فعالیت‌های خارج از کشور (کسر از مالیات مقرر) تبصره ماده ۱۸۰ ق.م.م.


title: اظهارنامه مالیاتی

text: جدول ۱۲: فعالیت‌های حاصل از توافقنامه‌های مالیاتی موضوع ماده ۱۶۸ ق.م.م.


title: اظهارنامه مالیاتی

text: جدول ۱۳: ثبت کمک‌های مالی پرداختی


title: اظهارنامه مالیاتی

text: جدول ۱۴: ترازنامه


title: اظهارنامه مالیاتی

text: جدول ۱۵: صورت سود و زیان


title: اظهارنامه مالیاتی

text: جدول ۱۶: گردش حساب سود (زیان) انباشته


title: اظهارنامه مالیاتی

text: جدول ۱۷: موجودی مواد و کالا


title: اظهارنامه مالیاتی

text: جدول ۱۸: سرمایه


title: اظهارنامه مالیاتی

text: جدول ۱۹: انواع محصولات اصلی به ترتیب بیشترین فروش


title: اظهارنامه مالیاتی

text: جدول ۲۰ :بهای تمام شده کالای فروش رفته


title: اظهارنامه مالیاتی

text: جدول ۲۱: بهای تمام شده کار انجام شده پیمانکاری/ خدمات


title: اظهارنامه مالیاتی

text: جدول ۲۲: تعداد کارکنان


title: اظهارنامه مالیاتی

text: جدول ۲۳: درآمد ناخالص پیمانکاری/ ارائه خدمت


title: اظهارنامه مالیاتی

text: جدول ۲۴: فهرست صادرات و مابازاء دریافتی


title: اظهارنامه مالیاتی

text: جدول ۲۵: اطلاعات مالک/ مالکین


title: اظهارنامه مالیاتی

text: جدول ۲۶: اطلاعات سرمایه‌گذاری خارجی


title: اظهارنامه مالیاتی

text: طبق ماده۱ قانون مالیات‌های مستقیم اشخاص زیر ملزم به تکمیل و تسلیم اظهارنامه مالیاتی و پرداخت مالیات می‌باشند:


title: اظهارنامه مالیاتی

text: ماده ۱– اشخاص زیر مشمول پرداخت مالیات می‌باشند: ماده ۲– اشخاص زیر مشمول پرداخت مالیات‌های موضوع این قانون نیستند:


title: اظهارنامه مالیاتی

text: ۱– وزارتخانه‌ها و مؤسسات دولتی


title: اظهارنامه مالیاتی

text: ۲– دستگاه‌هایی که بودجه آن‌ها به وسیله دولت تأمین می‌شود.


title: اظهارنامه مالیاتی

text: ۳– شهرداری‌ها


title: اظهارنامه مالیاتی

text: تبصره ۱– شرکت‌هایی که تمام یا قسمتی از سرمایه آن‌ها متعلق به اشخاص و مؤسسه‌های مذکور در بندهای فوق باشد، سهم درآمد یا سود آن‌ها مشمول حکم این ماده نخواهد بود. حکم این تبصره مانع استفاده شرکت‌های مزبور از فعالیت‌های مقرر در این قانون حسب مورد، نیست.


title: اظهارنامه مالیاتی

text: تبصره ۲– درآمدهای حاصل از فعالیت‌های اقتصادی از قبیل فعالیت‌های صنعتی، معدنی، تجاری، خدماتی وسایر فعالیت‌های تولیدی برای اشخاص موضوع این ماده، که به نحوی غیر از طریق شرکت نیز تحصیل می‌شود، در هر مورد به‌طور جداگانه به نرخ مذکور در ماده (۱۰۵) این قانون مشمول مالیات خواهد بود. مسئولان اداره امور در این گونه موارد نسبت به سهم فعالیت مذکور مکلف به انجام دادن تکالیف مزبور طبق مقررات این قانون خواهند بود. در غیر این صورت نسبت به پرداخت مالیات متعلق با مؤدی مسئولیت تضامنی خواهند داشت.


title: اظهارنامه مالیاتی

text: تبصره ۳– معافیت‌های مالیاتی این ماده برای مواردی که از طرف حضرت امام خمینی (ره) یا مقام معظم رهبری دارای مجوز می‌باشند براساس نظر مقام معظم رهبری است.


title: اظهارنامه مالیاتی

text: از ابتدای سال ۱۳۹۱(سال مالی ۱۳۹۰) مودیان باید با مراجعه به پایگاه اینترنتی سازمان امور اقتصادی و دارایی نسبت به تکمیل و تسلیم اظهارنامه مالیاتی الکترونیکی اقدام نمایند.