title: الیور کان

text: پدرش در مورد او می‌گوید وقتی بچه بود روزهای یکشنبه (در آلمان یکشنبه‌ها تعطیل است) مرا از خواب بیدار می‌کرد و مرا وادار به تمرین کردن با خود می‌کرد.


title: الیور کان

text: در جواب خبرنگار یوفا که در مورد چگونه دروازبان شدنش از وی پرسید اینگونه جواب داد:یکروز پدر بزرگم به خانه ما آمد ومن دیدم که یک ست کامل از لوازم سپ مایر برایم خریده‌است. آن روز تصمیم گرفتم دروازبان شوم.


title: الیور کان

text: وی لقب پیروزمندترین بازیکن تاریخ بوندسلیگا را یدک می‌کشد.


title: الیور کان

text: کان در یک جلسه تمرینی، از ۱۰ پنالتی سپ مایر، ۹ پنالتی را مهار کرد و همگان برای او هورا می‌کشیدند. اما پس از این تمرین کان که ناراحت به نظر می‌رسید، در فکر آن ضربه‌ای بود که نتوانست مهار کند.


title: الیور کان

text: کان با مهار ضربه پنالتی یاران والنسیا، باعث قهرمانی بایرن مونیخ در سال ۲۰۰۱ در ضربات پنالتی شد.


title: الیور کان

text: کان در نهم ژوئیه ۲۰۱۱ برای بار دوم ازدواج کرد.


title: الیور کان

text: بهترین دروازبان اروپا در سال‌های :۱۹۹۹_۲۰۰۰_۲۰۰۱_۲۰۰۲


title: الیور کان

text: بهترین دروازبان جهان در سال های:۱۹۹۹_۲۰۰۱_۲۰۰۲


title: الیور کان

text: بهترین دروازبان جام جهانی :۲۰۰۲


title: الیور کان

text: بهترین بازیکن جام جهانی در سال ۲۰۰۲ افتخارات شخصی


title: مالزی

text: مالزی (به مالایی:Malaysia) با نام رسمی فدراسیون مالزی (به مالایی: Persekutuan Malaysia)کشوری در جنوب شرقی آسیا و پایتخت آن کوالا لامپور است. سازمان‌های دولتی و وزارت‌خانه‌های این کشور در شهر جدید پوتراجایا (پایتخت اداری) این کشور واقع است. مالزی عضو سازمان ملل متحد و اتحادیه کشورهای همسود است. این فدراسیون شامل سیزده ایالت در جنوب شرقی آسیا است. نام «مالزی» زمانی انتخاب شد که فدراسیون مالایا؛ سنگاپور، صباح و ساراواک یک اتحادیه متشکل از ۱۴ ایالت را تشکیل دادند. در سال ۱۹۶۵ سنگاپور از مالزی جدا شد و به کشوری مستقل تبدیل گردید. مالزی دربردارنده دو ناحیهٔ جغرافیائی است و دریای جنوبی چین این دو را از هم جدا می‌کند: شبه جزیره مالزی یا مالزی غربی که بر روی شبه جزیره مالایی قرار دارد و از شمال با تایلند مرز خشکی دارد و از طریق جادهٔ شوسهٔ جوهور از جنوب با سنگاپور پیوند دارد. این کشور دربردارندهٔ شاه‌نشین‌های جوهور، کداح، پاهنگ، نگری سمبیلان، کلانتان، پراک، سلانگور، پرلیس و ترنگانا بوده و دو ایالت آن را فرمانداران ملاکا و پنانگ و دو منطقهٔ فدرال پوتراجایا و کوآلالامپور سرپرستی می‌کنند. بورنئوی مالزی یا مالزی شرقی که بخش شمالی جزیره بورنئو را دربردارد، هم‌مرز با اندونزی و پادشاهی برونئی است. مالزی شرقی دربردارندهٔ ایالات صباح و ساراواک و حوزهٔ فدرال لابوآن است. اگرچه از دیدگاه سیاسی مالزی را بیشترمالاییها سرپرستی می‌کنند؛ اما جمعیت جدید مالزیایی با وجود اقلیت‌های چینی و هندی، یک‌دست نیست. سه حزب اصلی تشکیل دهندهٔ ناسیونال باریسان، هریک وابستگی خود را به یکی از گروه‌های نژادی کاسته‌است. تنها تنش مهم دیده‌شده در این کشور؛ از زمان استقلال آن تا کنون، شورش‌های نژادی ۱۳ می‌در آستانهٔ مبارزهٔ انتخاباتی و بر سر درگیری‌های نژادی بوده‌است. با این همه، مالزی الگویی از هماهنگی نژادی شمرده می‌شود.


title: مالزی

text: اولین بار پرتغالی‌ها شبه جزیره مالایا را کشف کرده سپس برای حکومت به این جزیره تمرکز کردند، مدتی بعد بریتانیایی‌ها وارد عمل شده و این کشور را تصرف کردند. در طول استعمار بریتانیا روز به روز تجارت در جزیره رونق پیدا می‌کرد.


title: مالزی

text: اولین پادشاهی مالزی که بر بنادر شهرهای ساحلی حکومت می‌کرد در قرن ۱۰ میلادی تشکیل شد. این پادشاهی شامل لنگ کاسوکا، لمبابوجانگ، کداح، برآس، گانگانگارا در پراک و پان پان در کلانتن می‌باشند. تصور بر این است که آن‌ها در گذشته کشورهایی هندی یا بودائی بوده‌اند.


title: مالزی

text: در حدود ۸۰ سال پیش این جزیره به استقلال خود حرکت می‌کرد تا اینکه با تلاش‌های «ماهاتی‌محمد» که خود مدتی نخست‌وزیر این کشور بود بریتانیایی‌ها از جزیره بیرون رفتند. سپس فدراسیون مالزی با دربر گرفتن صباح، برونی، سنگاپور و شبه جزیره مالایی تشکیل شد، ولی برونی و سنگاپور به راه خود رفتند و از فدراسیون خارج شدند. هم‌اکنون سنگاپور و برونی دو کشور جداگانه‌اند.


title: مالزی

text: مالزی پس از استقلال از انگلیس در سال ۱۹۵۷، حکومت سلطنتی دوره‌ای را پذیرفت. بر اساس قانون اساسی مالزی، پادشاه، از میان ۹ سلطان ایالت‌های مختلف مالزی از ۱۳ ایالت، به‌طور دوره‌ای و برای مدت ۵ سال انتخاب می‌شود. در چهار ایالت دیگر که سلطان ندارند بالاترین مقام رسمی، فرمانداران انتصابی هستند که آن‌ها نیز با ترتیب خاصی انتخاب شده و مقام تشریفاتی و اختیارات رسمی سلاطین را دارا می‌باشند. پادشاه در مالزی در ظاهر دارای اختیارات و وظایف تشریفاتی است ولی در عمل بر بسیاری از امور دخالت داشته و حتی قدرت انحلال مجلس را نیز دارا می‌باشد.


title: مالزی

text: پادشاه در مقام فرماندهی کل نیروهای مسلح کشور دارای اختیاراتی رسمی بوده و به عنوان بالاترین مقام کشور، تنفیذ نخست‌وزیر (پس از انتخاب شدن وی از طریق پارلمان) و توشیح پیشنهاد انحلال مجلس یا عدم قبول آن را بر عهده دارد. انتصاب قضات دادگاه فدرال و دادگاه‌های عالی از جمله معدود وظایف پادشاه است. تصمیمات پارلمان نیز به سمع و نظر شاه می‌رسد ولی وی اجازه اظهار نظر ندارد. انحلال مجلس هم از معدود اختیارات پادشاه محسوب می‌شود. قوه قانونگذاری مالزی متشکل از دو مجلس سنا و مجلس نمایندگان است که ۴۰ نفر از ۶۹ عضو مجلس سنا را پادشاه انتخاب می‌نماید.


title: مالزی

text: سازمان حکومتی در مالزی نسبتاً الگوبرداری از سازمان پارلمانی سیستم وست مینستر، یا به عبارتی میراث حکومت امپراتوری بریتانیا است. اما در عمل، بیشتر قدرت در شاخهٔ اجرائی دولت متمرکز می‌شود تا بخش مقننهٔ آن، و قوهٔ قضائیه در اثر حملات مداوم دولت در دورهٔ ماهاتیر تضعیف شده‌است. از زمان کسب استقلال در سال ۱۹۵۷، مالزی توسط یک ائتلاف چند نژادی تحت عنوان ناسیونال باریسان (قبلاً یک اتحاد بوده) اداره شده‌است.


title: مالزی

text: مجلس مالزی شامل یک مجلس نمایندگان "(Dewan Rakyat)" (یعنی «خانه ملت») و یک مجلس سنا یا "(Dewan Negara)" (یعنی خانه کشور) می‌باشد. مجلس ۲۱۹ عضوی نمایندگان از طریق هیئت‌های تک عضوی موکلانی انتخاب می‌شوند که اعضای آن برای حداکثر یک دوره ۵ ساله برگزیده شده‌اند. قدرت قانونگذاری بین قانونگذاران فدرال و ایالتی تقسیم می‌شود. تمام ۷۰ سناتور آن برای مدت ۳ سال متصدی امور وکالت خود هستند؛ که ۲۶ نفر از آن‌ها از سوی مجامع ایالتی، ۲ نفر به نمایندگی از منطقهٔ فدرال کوآلالامپور، یعنی ۱نفر از حوزه‌های فدرال لابوآن و پوتراجایا، و ۴۰ نفر باقی نیز توسط شاه منصوب می‌گردند. انتخابات پارلمانی مالزی دست کم یکبار در هر ۵ سال برگزار می‌شود، که آخرین انتخابات عمومی آن در مارس ۲۰۰۴ برگزار شده‌است. سن رأی‌دهندگان باید از ۲۱ به بالا باشد تا بتوانند برای اعضای مجلس نمایندگان و نیز بیشتر ایالات و نیز مجمع قضائی ایالتی رأی بدهند. رأی دادن اجباری نیست.


title: مالزی

text: قدرت اجرایی در اختیار کابینهٔ مالزی (هیئت دولت) به ریاست نخست‌وزیر است؛ و قانون اساسی مالزی تأکید می‌کند که نخست‌وزیر باید عضو مجلس سفلای پارلمان مالزی باشد که بنابر نظر حاکم عالی می‌تواند به گروه اکثریت در مجلس دستور دهد. کابینه از میان اعضای دو مجلس انتخاب می‌گردد و مسئول ادارهٔ آن مرجع نیز می‌باشد. همچنین دولت مالزی در تلاش است که میزبانی جام جهانی ۲۰۳۰ را کسب کند.


title: مالزی

text: دولت‌های ایالتی با ریاست وزرای عالی ("Menteri Besar" در ایالات مالایایی یا "Ketua Menteri" در ایالاتی که حاکمان موروثی ندارند) با شوراهای ایالتی ("Dewan Undangan Negeri") و با رأی شاهان و فرمانداران آن‌ها برگزیده می‌شوند.


title: مالزی

text: مالزی دارای ۱۳ ایالت است و هر ایالت دارای یک سر وزیر است و اکثر ایالت‌ها دارای «پادشاه» هستند.


title: مالزی

text: کشور مالزی در جنوب شرقی آسیا واقع شده و از لحاظ جغرافیائی از دو قسمت کاملاً جدا تشکیل شده. میان ۱ تا ۷ درجه عرض شمالی و ۱۰۰ تا ۱۱۹ درجه طول شرقی قرار دارد.


title: مالزی

text: دو بخش متمایز مالزی از طریق دریای چین جنوبی از یکدیگر جدا شده‌اند، که هردو بخش غربی شبه جزیره مالزی و شرق مالزی، دارای منظرهٔ بسیار مشابهی از دشت‌های مرتفع ساحلی هستند که اغلب از تپه‌ها و کوهستان‌های جنگلی انبوه پوشیده شده که مرتفع‌ترین آن، کوه کینابالو به ارتفاع ۴٬۹۵۲ متر بر روی جزیرهٔ بورنئو قرار دارد. آب و هوای محلی، استوایی بوده که مشخصهٔ آن بادهای موسمی سالانه‌است که (در ماه‌های آوریل و اکتبر) در جنوب غرب و (از اکتبر تا فوریه) در شمال غرب می‌وزد.


title: مالزی

text: تانجونگ پی آی، که در ایالت جنوبی جوهور قرار دارد، جنوبی‌ترین نقطهی قارهٔ آسیا می‌باشد.


title: مالزی

text: تنگهٔ مالاکا که بین سوماترا و شبه جزیرهٔ مالزی قرار دارد، به شکل بحث‌برانگیزی مهم‌ترین مسیر کشتیرانی جهان محسوب می‌شود.


title: مالزی

text: پوتراجایا، مرکز اداری جدیدالتأسیسی برای دولت فدرال مالزی است که تا حدی در نظر دارد از تراکم فزاینده داخل پایتخت مالزی، کوآلالامپور بکاهد. کوآلالامپور به عنوان مقر پارلمان و علاوه برآن مرکز بازرگانی و مالی کشور باقی می‌ماند. دیگر شهرهای اصلی آن عبارتند از پنانگ جرج تاون، ایپوه، جوهور باهرو، کوچینگ، کوتا کینابالو، الور ستار، کوتاباهارو و شهر مالاکا.


title: مالزی

text: مالزی به خوبی از منابع طبیعی در نواحی خود برخوردار است همچون کشاورزی، جنگلداری و نیز مواد معدنی. از لحاظ کشاورزی، مالزی اولین صادرکننده پلاستیک طبیعی (کائوچو) و خرمای روغنی است که همراه آن الوارها و تنه‌های بریده شده درختان، کاکائو، فلفل سیاه|فلفل، آناناس و تنباکو (توتون) موجب رشد این بخش شده‌است. خرمای روغنی، نیز یک جنس عمده صادراتی خارجی است.


title: مالزی

text: در ارتباط با منابع جنگلی، ذکر شده که برش الوار تنها برای اعطای یک کمک عمده به اقتصاد در طی قرن۱۹ انجام گرفته‌است. امروزه، تقریباً ۵۹٪ مالزی از جنگل پوشیده شده‌است. گسترش سریع صنعت تولید الوار (چوب)، به ویژه پس از دهه ۱۹۶۰، موجب فرسایش جدی منابع جنگلی کشور شد. اما، در راستای اقدام دولت برای حفاظت از محیط و سیستم‌های اکولوژیکی، منابع جنگلی توانستند به یک مبنای پایدار دست پیدا نمایند و بر این اساس نرخ قطع درختان روند نزولی در پیش گرفت.


title: مالزی

text: علاوه بر این، در این نواحی جنگل کاری صورت گرفته و در نقاط کم‌تراکم جنگلی مجدداً درختکاری نیز انجام شده‌است. دولت مالزی برنامه‌هایی را برای غنی‌سازی حدود ۳۰/۳۱۲کیلومتر مربع (۵/۱۲۰ مایل مربع) از این سرزمین را تحت شرایط جنگل طبیعی با نخل رونده کشت داده، و درختکاری‌های کائوچو به همراه آن‌ها انجام داده‌است. همچنین برای غنی‌سازی بیشتر منابع جنگلی، گونه‌های سریع رویان درختان مولد الوار را همچون meranti tembaga ,merawan و sesenduk در این ناحیه کاشته‌است. در عین حال، پرورش درختان پرارزش همچون ساج و درختان دیگر را نیز برای استفاده از مغر آن‌ها و کاغذ ترویج نموده‌است. کائوچو به عنوان تنها تکیه‌گاه اقتصاد مالزی، به‌طور وسیعی با روغن خرما به عنوان کالای صادراتی عمده کشاورزی مالزی جایگزین شده‌است.


title: مالزی

text: قلع و نفت خام دو منبع عمده معدنی هستند که در اقتصاد مالزی از اهمیت خاصی برخوردارند. مالزی تا زمان فروپاشی بازار قلع در دهه۱۹۸۰، به تنهایی بزرگترین تولیدکننده قلع جهان بود. در قرون۱۹ و۲۰، قلع نقش غالبی را در اقتصاد مالزی ایفا می‌کرد. درست در سال ۱۹۷۲ بود که نفت خام و گاز طبیعی، جای قلع را به عنوان عامل اتکاء بخش معدن مالزی اشغال نمودند. ضمناً، مالیات برای قلع کاهش یافته‌است. نفت خام و گاز طبیعی در حوزه‌های برون‌ساحلی صباح، ساراواک و ترنگانو، به خصوص در آن سه ایالت، کمک فراوانی به اقتصاد مالزی نموده‌است. دیگر کانی‌های دارای اهمیت یا ویژگی (خاص) شامل مس، طلا، بوکسیت، سنگ آهن و زغالسنگ به همراه مواد معدنی صنعتی نظیر خاک رس، کائولن، سیلیس، آهک، باریت، فسفاتها و سنگ‌های ساختمانی همچون گرانیت و نیز بلوک‌ها و قطعات مرمر هستند. مقادیر اندکی از طلا نیز تولید می‌شوند. در سال۲۰۰۴، وزیر در امور دفتری نخست‌وزیر، داتوک مصطفی احمد، فاش کرد که ذخایر نفتی مالزی در حدود ۸۴/۴ میلیارد بشکه می‌باشد در حالی که ذخایر گاز طبیعی آن ۸۹تریلیون فوت مکعب (۲۵۰۰کیلومتر مکعب) است. این یک افزایش ۲٪/۷ بود.


title: مالزی

text: دولت برآورد نمود که مالزی با نرخ فعلی تولید قادر خواهد بود برای ۱۸ سال نفت و به مدت ۳۵سال گاز طبیعی تولید کند. مالزی در سال ۲۰۰۴رتبه ۲۴ ام را از لحاظ ذخایر نفتی و ۱۳ ام را از نظر گاز طبیعی در دنیا دارد. ۵۶٪ ذخایر نفتی در این شبه جزیره قرار دارند درحالی که ۱۹٪ آن در شرق مالزی واقع شده‌است. دولت درآمد حاصله از نفت را به میزان ۵٪ به ایالات خود و باقی آن را به حکومت فدرال اختصاص داد. هریک از ایالات حق دارند تا منابع موجود در داخل محدوده خود را کنترل نمایند. اما، نفت و گاز تحت نظارت دولت فدرال قرار دارد. به ایالاتی که منابع مزبور در آن‌ها وجود داشته باشد، امتیازاتی اعطاء خواهد شد.


title: مالزی

text: شبه جزیره مالایی و آسیای جنوب شرقی، همواره مرکزی برای تجارت بوده‌است. اقلام گوناگونی همچون چینی‌آلات و چاشنی‌ها، حتی پیش از آنکه سلطان‌نشین مالاکا و سنگاپور به این شهرت برسند، فعالانه تجارت می‌شده‌است. در سده هفدهم، ذخایر فراوانی از قلع در چند ایالات مالایایی کشف شد. سپس، همان‌طور که امپراتوری بریتانیا بر مالایا چیره شدند، درختان کائوچو و خرمای روغنی برای مقاصد بازرگانی عرضه شدند. در طول این دوران، مالایا به بزرگترین تولیدکننده عمده قلع، کائوچو و خرمای روغنی تبدیل شد.


title: مالزی

text: همزمان با این که مالایا به سوی کسب استقلال خود حرکت می‌نمود، دولت به اجرای برنامه‌های پنج‌ساله خود پرداخت. برنامه پنج‌ساله اول آن کشور در سال ۱۹۵۵ آغاز گردید. با تأسیس مالزی، این برنامه‌ها بازنگری و تکرار شدند، که اولین برنامه مالزی در سال ۱۹۶۵ آغاز شد. در دهه ۱۹۷۰، مالزی به تقلید از رویه چهار قدرت اقتصادی اصلی آسیا پرداخت و از وابستگی به استخراج معادن و کشاورزی به اقتصادی صنعتی تغییر هویت داد. با سرمایه‌گذاری ژاپن، در طول چند سال صنایع سنگین آن شکوفا شد، و صادرات مالزی به موتور اولیه رشد کشور تبدیل شدند. مالزی پیوسته به رشد بیش از ۷ درصد در تولید ناخالص ملی در کنار تورمی پایین در دهه‌های ۱۹۸۰و۱۹۹۰ دست یافت. طی همان دوره، دولت کوشید تا با سیاست اقتصادی جدید (مالزی) (ان‌ای‌پی) پس از حادثه شورش نژادی ۱۳ مه ۱۹۶۹ فقر را ریشه‌کن سازد.مالزی امروزه پس از حدوداً ۱۴ سال پیشرفت بسیاری کرده به عنوان یک کشور در حال توسعه شناخته می‌شود.


title: مالزی

text: مالزی چند سال اخیر پیشرفت‌های زیادی کرده که می‌توان برای مثال به پیشرفت در حوزه برداشت نفت و فروش ان اشاره کرد. همچنین دولت این کشور برای بالاتر آمدن درآمد سرانه پیشنهاد داده که مرزهای این کشور به‌روی مهاجرانی از چین، هند، عربستان، اندونزی و… باز شود.


title: مالزی

text: مالزی جاده‌های بزرگی دارد که تمامی شهرها و نقاط اصلی را در ساحل غربی شبه جزیره مالزی به همپیوند می‌دهد. درازای شبکه آزادراهی مالزی نزدیک به ۱۱۹۲کیلومتر (۷۴۰مایل) است. این شبکه تمامی شهرها و مراکز مهم همچون دره کلانگ، جوهور باهرو و پنانگ را به دیگر نقاط پیوند می‌دهد. بزرگراه اصلی، بزرگراه شمال- جنوب به ترتیب از نقاط شمالی و جنوبی بوکیت کایوهیتام و جوهور بهرو در شبه جزیره مالزی امتداد می‌یابد. این بزرگراه بخشی از شبکه بزرگراهی آسیا است که تایلند و سنگاپور را نیز به هم پیوند می‌دهد.


title: مالزی

text: جاده‌های شرق مالزی و کرانه خاوری شبه جزیره مالزی هنوز به نسبت توسعه نیافته هستند. آن‌ها از جاده‌های پرپیچ و خم در نواحی کوهستانی تشکیل شده‌اند و برخی از آن‌ها هنوز آسفالت نشده و شنی هستند. به همین سبب استفاده همیشگی از رودخانه‌ها به عنوان روش اصلی ترابری برای ساکنان داخلی شمرده می‌شود.


title: مالزی

text: سرویس قطار در غرب مالزی با خط آهن مالایایی Keretapi Tanah Melayu انجام می‌گیرد و شبکه گسترده‌ای دارد که تمام نواحی و شهرهای این شبه جزیره و از جمله سنگاپور، را به یکدیگر پیوند می‌دهد. خط آهن کوتاهی در ساباه وجود دارد که راه‌آهن بورنئوی شمالی از آن برای ترابری کرایه‌ای بهره می‌گیرد.


title: مالزی

text: بنادر دریایی Tanjong Kidurong, کوتا کینابالو، کوچینگ، Kuantan, پاسیر گودانگ، Tanjung Pelepas, Penang, Port Klang, سانداکان و Tawau وجود دارند.


title: مالزی

text: همچنین فرودگاه‌هایی در رده جهانی وجود دارند مانند فرودگاه بین‌المللی کوآلالامپور در سپانگ، فرودگاه بین‌المللی بایان لپاز در پنانگ و فرودگاه بین‌المللی کوچینگ و فرودگاه بین‌المللی لنگکاوی که حرکت به سوی مقاصد بین‌المللی و داخلی و نیز مسیرهای هوایی کوتاه داخلی در نواحی روستایی ساباه و ساراواک در آن انجام می‌گیرد. مالزی موطن کم هزینه‌ترین سیستم حمل بار، خطوط هوائی آسیا در منطقه‌است. فرودگاه کوآلالامپور است به عنوان یک مرکز پروازی نواحی آسیای جنوب شرق و چین را نیز تحت پوشش قرار می‌دهد.


title: مالزی

text: خدمات مخابراتی درون‌شهری عمدتاً از طریق پست رادیوئی مایکرو ویو برای شبه جزیره مالزی فراهم می‌شود. مخابرات بین‌المللی به وسیله کابل‌های زیر دریایی و ماهواره انجام می‌گیرد. یکی از بزرگترین و مهم‌ترین شرکت‌های مخابراتی در مالزی، تلکام مالژیا برهاد (TM) است که تولیدات و خدماتی را برای خطوط ثابت، و موبایل و نیز خدمات دسترسی شماره‌گیری و پهنای باند اینترنتی را ارائه می‌نماید. این شرکت تقریباً دارای خدمات انحصاری خطوط ثابت تلفنی در کشور می‌باشد.


title: مالزی

text: در حال حاضر شرکت‌های سل کام (Celcom)، مکسیس (Maxis) و دی جی (دیجی) بیشترین سهم در ارائه خدمات تلفن همراه این کشور را دارا می‌باشند.


title: مالزی

text: در دسامبر ۲۰۰۴ لیم کینگ یایک وزیر انرژی، آب و مخابرات گزارش داد که کمتر از یک درصد یا حدود ۲۱۸۰۰۴ نفر از مردم مالزی از خدمات باند پهن (اینترنتی) استفاده می‌کنند. اما این مقادیر براساس شماره مشترکین می‌باشد، در حالی که درصد مصرف داخلی آن می‌تواند به‌طور دقیق تری بر این وضعیت تأثیر بگذارد. این نشان دهنده افزایش ۴۵٪/۰در سه چهارم از موارد است. او همچنین بیان نمود که دولت در نظر دارد که استفاده از آن تا سال ۲۰۰۶ به ۵٪ افزایش یافته و تا سال ۲۰۰۸ به ۱۰٪ برسد. وی به شرکت‌های مخابراتی بومی و سرویس دهندگان توصیه نمود تا به خاطر منافع کاربران بیشترین خدمات را در اقصی نقاط با هزینه‌های پایینتری ارائه دهند.


title: مالزی

text: جامعه مالزی برای گسترش و توسعه بهداشت اهمیت قائل بوده، و ۵٪ بودجه توسعه بخش اجتماعی دولت به بهداشت عمومی اختصاص داده شده – که یک افزایش بیش از ۴۷٪ نسبت به رقم پیشین آن است. این یعنی بهداشت دارای افزایشی بیش از ۲میلیارد RM است. با افزایش و بالا رفتن سن جمعیت، دولت می‌خواهد در بسیاری از حوزه‌ها اصلاحاتی انجام دهد از جمله نوسازی بیمارستان‌های موجود، ساختمان و تجهیزات جدید پزشکی، گسترش تعداد پلی کلینیک‌ها (درمانگاه‌ها)، و اقدامات ارتقاء آموزش و توسعه ترویج از راه دور بهداشت. در طی چند سال گذشته، آن‌ها تلاش‌های خود را برای بازسازی سیستم‌ها و جذب بیشتر سرمایه‌گذاری خارجی افزایش داده‌اند.


title: مالزی

text: سامانه بهداشتی مالزی نیازمند پزشکانی است که یک دوره ۳ساله اجباری خدمت را در بیمارستان‌های عمومی بگذرانند تا همواره نیروی کار این بیمارستان‌ها حفظ شود. اخیراً، پزشکان خارجی نیز در این کشور برای اشتغال مورد تشویق قرار گرفته‌اند. اما هنوز، یک کمبود پیچیده از نیروی کار پزشکی به خصوص در سطوح کارشناسان کارآزموده وجود دارد که موجب می‌شود خدمات درمانی و بهداشتی پزشکی خاص تنها در شهرهای بزرگ در دسترس قرار گیرد. تلاش‌های اخیر دراثر فقدان تخصص برای استفاده از لوازم موجود که توسط سرمایه‌گذاری مهیا می‌شود، ارائه امکانات به دیگر شهرها به حالت توقف باقی مانده‌است.


title: مالزی

text: فعلاً ۱۴ بیمارستان دولتی و مرکز بهداشتی با ظرفیت کلی ۲۸۱۶۳تخت وجود دارد. همچنین ۷ مؤسسه تخصصی درمانی (از جمله موسسات روانشناسی) با ظرفیت ۶۲۹۲تخت وجود دارند. همچنین در مورد بیمارستان‌های خصوصی، ۲۲۵ واحد درمانی (از جمله زایشگاه و شیرخوارگاه) در مالزی وجود دارد و آن‌ها ظرفیت ۹۴۹۸تخت را فراهم می‌سازند. اکثر آن‌ها در نواحی شهری قرار دارند و نیز بسیاری از بیمارستان‌های عمومی مجهز به جدیدترین تجهیزات تشخیصی و پرتونگاری هستند. برای بیمارستان‌های خصوصی به‌طور کل سرمایه‌گذاری بهینه‌ای منظور نشده‌است – و آن‌ها اغلب ظرف ۱۰سال پیش از آن که شرکت‌ها از آن سودی حاصل کنند، به کار خود خاتمه می‌دهند. اما، هم‌اکنون وضعیت تغییر کرده و شرکت‌ها اینک به دنبال ورود مجدد به این حوزه می‌باشند، به خصوص از این لحاظ که خارجی‌ها علاقه فراوانی دارند که برای مراقبت درمانی به مالزی وارد شوند.


title: مالزی

text: ساکنین کشور مالزی از سه نژاد مالایی (۶۰٪)، چینی (۲۷٪)، هندی (۱۲٪) و غیره (۱٪) تشکیل شده‌است.


title: مالزی

text: زبان اصلی مالزی زبان مالایی با خط انگلیسی است، اما مهاجرانی که از سراسر جهان به این کشور آمدند، به زبان مادری خود سخن می‌گویند. در اصل زبان مالایی به خط جاوی که از خط عربی گرفته شده‌است نوشته می‌شد، اما به دلیل استعمارات بریتانیا اکثر مردم زبان مالایی را با خط انگلیسی می‌نویسند


title: مالزی

text: اسلام دین رسمی مالزی است و از تعداد ۳۲٫۳ میلیون جمعیت این کشور حدود ۶۱ درصد از مردم دارای دین اسلام بوده‌اند. مذهب مسلمانان مالزی اغلب شافعی است و البته از برخی فرقه‌های دیگر مثل صوفیه و اسماعیلیه نیز در این کشور تعدادی زندگی می‌کنند. اولین مدرک مبنی بر وجود اسلام در شبه جزیره مالایی به قرن ۱۴ میلادی در ترنگانو برمی گردد، اما طبق گاهنامه، سلاطین کداح، مهاراجا دربار راجا (۱۱۷۹- ۱۱۳۶ میلادی) در قرن ۹ به اسلام روی آورد و نام خود را به مظفرشاه تغییر داد و از آن تاریخ به بعد ۲۷ سلطان بر کداح حکومت نمودند.


title: مالزی

text: مالزی یک جامعه چند دینی است، و اسلام دین رسمی این کشور می‌باشد. بر طبق ارقام آماری در سال ۲۰۰۰، چهار دین اصلی آن عبارتند از اسلام، بوداگرایی، مسیحیت و هندوگرایی


title: مالزی

text: اگرچه قانون اساسی مالزی از لحاظ نظری آزادی مذهبی را تضمین می‌کند، در عمل، این وضعیت چندان هم ساده نیست (نگاه کنید به آزادی مذهبی در مالزی) اغلب غیر مسلمانان در فعالیت‌های خود همچون احداث ساختمان‌های مذهبی با محدودیت‌هایی روبرو هستند. ضمناً، مسلمانان خود را نسبت به اطاعت از تصمیمات احکام شریعت ملزم می‌دانند. به عنوان یک مسئله قانونی هنوز کاملاً مشخص نشده که آیا مسلمانان آزادانه از احکام اسلام پیروی می‌کنند یا خیر. در برخی از موقعیتها، دادگاه‌های مالزی حق آزادی انتخاب مذهب را برای فرد حتی زمانی که از دین اسلام برگشته، نادیده گرفته‌اند. (همچون یوشع جمال الدین در برابر موضع وزارت کشور در دهه ۱۹۸۰)


title: مالزی

text: در کل، هرکسی که می‌خواهد از دین اسلام برگردد باید به‌طور قانونی اظهار نماید، اما این امر هنوز توسط دادگاه‌های داخلی مالزی به رسمیت شناخته نشده‌است. گفته می‌شود هرکسی می‌تواند ارتداد خود را به یک دادگاه شریعت اظهار کند، اما کلاً دادگاه چنین مجوزی را به وی نمی‌دهد.


title: مالزی

text: مردم مالزی شخصاً به اعتقادات مذهبی یکدیگر احترام می‌گذارند، و عمدتاً مشکلات مذهبی داخلی از جهت سیاسی به وجود می‌آید.


title: مالزی

text: مردم مالزی افرادی بسیار خونگرم و میهمان نواز هستند. مسلمان‌ها دارای رستوران‌ها و فروشگاه‌هایی هستند که با آرم حلال مشخص می‌شوند. هندوها به برهما و چینی‌ها به بودا معتقد هستند.


title: مالزی

text: با توجه به طبیعت بخشنده این سرزمین بومی‌ها که اکثراً مسلمانند دارای اخلاقی خوش و دست و دل باز هستند. دارای نظم و ترتیب بسیار در کارها می‌باشند؛ که با توجه به سرمایه‌گذاری‌های شرکت‌های ژاپنی در این کشور و نظارت و مدیریت ژاپنی‌ها این نظم در تمام جاها مشهود است.


title: مالزی

text: تنها قمار خانه کشورهای مسلمان در این کشور و در بلندای تله کابین شهر گنتینگ و ورود مسلمانان مالائی به آن ممنوع است. مالزی کشوری است تفریحی و بسیار زیبا که در سال ۲۰۰۶ برابر با ۲۲ میلیون نفر توریست را پذیرا بوده‌است.


title: مالزی

text: مالزی یک جامعه چند نژادی، چند فرهنگی و چند زبانی است که شامل ۶۵٪مالایایی و دیگر قبایل بومی، ۲۵٪ چینی، و ۷٪ هندی می‌باشد. مالایایی‌هایی که بزرگترین مجموعه را تشکیل می‌دهند، همگی مسلمان می‌باشند چرا که هر فرد باید مسلمان باشد تا از لحاظ قانونی بتواند تحت شرایط امور قانونی مالزی قرار گیرد. مالایایی‌ها از لحاظ سیاسی نقش غالبی را ایفا نموده و گروهی را تشکیل می‌دهند که بومیپوترا نامیده می‌شود. زبان بومی آن‌ها مالایایی، «باهاسا مالایو» است. باهاسای مالزی بسیار شبیه به باهاسا مالایو در کاربردی‌ترین مواردی است که زبان ملی کشور مالزی شمرده می‌شود.


title: مالزی

text: در گذشته، زبان مالایایی عمدتاً به خط جاوی نوشته می‌شد که یک الگوی خطی بر اساس زبان عربی است. با گذشت زمان، ترکیب لاتین بر الگوی جاوی به عنوان یک الگوی غالب نگارشی چیره شد. این بیشتر در اثر نفوذ نظام آموزشی استعماری بوده که به بچه‌ها نگارش لاتین را به جای الگوی عربی آموزش داده‌است.


title: مالزی

text: بزرگترین قبیله بومی از لحاظ تعداد، مردم ایبان از ساراواک هستند که تعدادشان بیش از ۶۰۰ هزار نفر است. برخی از مردم ایبان هنوز در روستاهای قدیمی جنگلی در کلبه‌هایی در کنار رودهای راجانگ و لوپار و سرشاخه‌های آن زندگی می‌کنند، اما بسیاری از آن‌ها به شهر مهاجرت کرده‌اند. بیدایوه، (۱۷۰۰۰۰) قبیله‌ای است که افراد آن در بخش جنوب غرب ساراواک قرار دارند. بزرگترین قبیله بومی در ساباه، کادازان است. بیشتر آن‌ها کشاورزان مسیحی هستند که از این طریق امرار معاش می‌کنند. اورانگ اسلی (۱۴۰۰۰۰) یا قبایل بومی، شامل تعداد ی از جوامع نژادی مختلف هستند که در شبه جزیره مالزی زندگی می‌کنند. از لحاظ سنتی، شکارچیان و کشاورزان عشایر بسیاری از آن‌ها در مکان مشخصی ساکن بوده و تا حدودی جذب شهرهای جدید مالزی شده‌اند. اما، آن‌ها به عنوان فقیرترین گروه اجتماعی در کشور باقی‌مانده‌اند.


title: مالزی

text: جمعیت چینی‌ها در مالزی عمدتاً شامل فرقه‌های بدائیست ماهایالنا، تائوئیست یا مسیحی می‌باشند. زبان چینی در مالزی به انواع لهجه‌های چینی تکلم می‌شود از جمله چینی ماندارین، هوکین / فوجیان، زبان کانتونی، هاکا و تئوچو. برخی از چینی‌ها به انگلیسی به عنوان زبان اول صحبت می‌کنند. زبان چینی از لحاظ تاریخی در جامعه تجاری مالزی رایج بوده‌است.


title: مالزی

text: هندی‌ها در مالزی عمدتاً مردم تامیل هندو از جنوب هند هستند که به زبان تامیلی، مردم تلوگو، مالایالام، و هندی تکلم می‌کنند و بیشتر در شهرهای بزرگتر غرب شبه جزیره زندگی می‌کنند. بسیاری از طبقات متوسط تا بالای متوسط هندی در مالزی به زبان انگلیسی به عنوان زبان اول صحبت می‌کنند. همچنین جامعه‌ای بزرگ از سیک‌ها در مالزی زندگی می‌نمایند که جمعیت آن‌ها در اینجا بالغ بر ۸۳۰۰۰ نفر می‌باشد.


title: مالزی

text: نژاد مرکب اوراسیایی، کامبوجی، ویتنامی، و قبایل بومی باقی جمعیت مالزی را تشکیل می‌دهند. تعداد کمی از اوراسیایی‌ها که ترکیبی از اعقاب پرتغالی- مالایایی هستند، به یک زبان درآمیخته با پرتغالی تکلم می‌کنند که زبان پاپیا کریستانگ گفته می‌شود. همچنین اوراسیایی‌هایی با اعقاب دورگه مالایایی و اسپانیائی وجود دارد که عمدتاً در ساباه سکن هستند. مهاجران موجود از کشور فیلیپین، به زبان چاواکانو صحبت می‌کنند، که تنها زبان ممزوج با مبنای اسپانیولی در آسیا می‌باشد. کامبوجی‌ها و ویتنامی‌ها عمدتاً بودائی هستند. (کامبوجی‌های فرقه تراوادا و ویتنامی‌های فرقه ماهایانا)


title: مالزی

text: موسیقی سنتی مالزی شدیداً تحت تأثیر اشکال چینی و اسلامی قرار گرفته‌است. این موسیقی به‌طور گسترده‌ای حول ابزار موسیقی چون گدانگ (طبل) می‌چرخد، اما دیگر ابزار ضربی (برخی ساخته شده از صدف)، رباب، وسایل موسیقی رشته‌ای یا کششی، سرونای (سرنا)، و ابزار موسیقی دهل مانند (نی دوشاخه)؛ فلوت و ترومپت هستند. این کشور دارای سنت توانمندی از رقص و درام‌های همراه بارقص می‌باشد، که برخی ریشه تایلندی، هندی و پرتغالی دارند. دیگر اشکال هنرمندانه شامل (تئاتر سایه‌ای خیمه شب بازی)، سیلات (هنر رزمی دارای سبک) و صنایع دستی همچون باتیک، بافندگی با نقره و برنزکاری، می‌باشد.


title: مالزی

text: به بیشتر مالزیایی‌ها بر اساس حقوق مدنی شهروندی داده شده‌است همه مالزیایی‌ها بدون هیچ شهروندی رسمی در داخل ایالات خود شهروند فدرال هستند. برای هر شهروند کارت شناسائی بهداشتی تحت عنوان "MyKad" در سن ۱۲ سالگی صادر می‌شود، و باید همیشه آن را با خود داشته باشد. هر شهروند لازم است کارت شناسائی خود را به پلیس نشان دهد، یا در مواقع اضطراری که هر فرد نظامی باید خود را به وسیله آن معرفی نماید. اگر کارت فوراً در دسترس نباشد، شخص به لحاظ فنی ۲۴ساعت بر اساس قانون فرصت دارد تا با مراجعه به نزدیکترین کلانتری برای دریافت آن اقدام نماید.


title: مالزی

text: مردم مالزی در طول سال تعدادی روزهای تعطیلی و جشن دارند. برخی از این تعطیلات جزو تعطیلات عمومی فدرال معرفی شده‌اند و بعضی دیگر توسط خود ایالات به عنوان تعطیلات عمومی معرفی می‌شوند. برخی جشن‌ها نیز که جزو تعطیلات عمومی محسوب نیستند از سوی گروه‌های خاص نژادی یا مذهبی تعطیل محسوب می‌شوند.


title: مالزی

text: مشهورترین روز تعطیل (در مالزی) «هاری مرداکا» (روز استقلال-National Day) در ۳۱ اوت به یادبود استقلال فدراسیون مالزی در سال ۱۹۵۷ می‌باشد. هاری مرداکا، و نیز روز کارگر (۱می)، روز تولد شاه (اولین شنبه ماه ژوئن) و برخی اعیاد دیگر به عنوان تعطیلات عمومی و رسمی و فدرال در این کشور محسوب می‌شوند.


title: مالزی

text: مسلمانان در مالزی (ازجمله تمام مالایایی‌ها و دیگر مسلمانان غیر مالایایی) در تعطیلات مسلمین جشن می‌گیرند. معروفترین عید، عید فطر (که «هاری رایا عیدالفطر نیز گفته می‌شود) و ترجمه مالایایی آن عیدالفطر است. کلاً این عید از سوی مسلمانان سراسر جهان در پایان ماه رمضان، ماه روزه داری، برگزار می‌شود. علاوه بر، Hari Raya Puasa، آن‌ها عید قربان (به» هاری رایاً عیدالاضحی نیز گفته می‌شود و ترجمه آن عیدالاضحی (قربان) بوده)، و اول ماه محرم (سال جدید اسلامی)، و مولد الرسول (روز تولد پیامبر (ص)) را نیز جشن می‌گیرند.


title: مالزی

text: فرهنگ چینی در مالزی به عنوان نمونه جشن‌هایی برگزار می‌شود که از سوی تمام چینی‌های سراسر جهان انجام می‌گیرد. سال جدید چینی معروفترین این جشن‌ها است که ۱۵ روز طول می‌کشد و با " جشن فانوس به پایان می‌رسد. دیگر جشنهای برگزار شده از سوی چینی‌ها عبارتند از جشن کینگمینگ، جشن قایق اژدها و جشن میانه پاییز. علاوه بر جشنهای سنتی چینی، بودائی‌های چینی نیز جشن روز وساک را برگزار می‌نمایند.


title: مالزی

text: اکثر هندیهای مالزی هندو هستند و جشن دیپاوالی (دیوالی)، یا جشن نور نور برگزار می‌کنند، در حالی که تایپوسام مراسمی است که در سراسر کشور با تجمع هندوها در باتو کیوز (غارهای باتو) برگزار می‌گردد. گذشته از هندوها، سیکها نیز جشن وایساکی، یا سال جدید سیکها را برگزار می‌کنند.


title: مالزی

text: جشنهای دیگر همچون کریسمس، هاری گاوای بین مردم ایبان در دایاک، پستاکاآماتان از مردم کادازان دوسون نیز در کشور مالزی برگزار می‌شود.


title: مالزی

text: با وجود آن که بیشتر این جشنها مربوط به نژاد یا مذهب خاصی می‌شود، تمامی مالایایی‌ها بدون توجه به پیشینه مذهبی و نژادی خود، این جشنها را با هم برگزار می‌کنند. در سالهای ۱۹۹۸–۱۹۹۶ زمانی که جشنهای هاری رایا پوآسا و سال جدید چینی با یکدیگر هم‌زمان گردید، شعار «Raya Kongsi» که ترکیبی از Gong Xi Fa Cai بود، برای تبریک سال نوی چینی استفاده شد، و هاری رایا (که در زبان مالایایی به مفهوم «جشن‌گیری با همدیگر» می‌باشد) بکار رفت. در طول سال‌های ۲۰۰۶–۲۰۰۵، هاری رایا پوآسا و دیپاوالی با یکدیگر مقارن شده، و یک شعار مشابه «Raya Deepa» ابداع می‌شود.


title: مالزی

text: شبه جزیره مالزی به سبب داشتن سواحل بیشمار و گوناگون در بخش‌های مختلفش، یکی از بزرگترین و مهم‌ترین مکان‌های غواصی در دنیا شمرده می‌شود. محدوده ساراواک به سبب داشتن آب‌های شفاف و گوناگونی ماهی‌ها از زیباترین جاذبه‌های مالزی به‌شمار می‌رود.


title: مالزی

text: طبیعت زیبا و استوایی مالزی مکان‌های متعددی را برای گردشگران علاقه‌مند به طبیعت ارائه می‌کند. تامان نگارا یا جنگل ملی مالزی از قدیمی‌ترین جنگل‌های جهان به‌شمار می‌رود.


title: مالزی

text: سواحل شرقی شبه جزیره مرکزی مالزی، دارای جزایر بسیار دیدنی و بکر می‌باشند که از آن جمله عبارتند از: جزایر پرهنتیان، جزیره ردانگ، جزیره تیومان. همچنین می‌توان به جزیرهٔ لنکاوی اشاره کرد که در شمال غربی مالزی واقع شده‌است و در زبان مالایی به معنی جزیرهٔ عقاب سرخ قهوه‌ای است. جزیرهٔ لنکاوی با جزیره کیش در خلیج پارس خواهر خوانده هستند. جزایر پرهینتان از جاذبه‌های اصلی و ملی به حساب آمده که عدهٔ عظیمی از توریست‌های مالزی را به سمت خود جذب می‌کند.


title: مالزی

text: برج‌های دوقلوی پتروناس که متعلق به شرکت نفتی پتروناس مالزی می‌باشند در حال حاضر بلندترین برج دوقلوی جهان می‌باشند که یکی از مکان‌های توریستی شهر کوالالامپور را به وجود آورده‌اند.


title: مالزی

text: مجسمهٔ ایستادهٔ هندو در باتو کیو (کوالالامپور) یکی از مجسمهٔ‌های بلند ایستاده دنیاست که همه روزه تعداد زیادی از توریست‌ها از آن دیدن می‌کنند.


title: مالزی

text: پارک پرنده‌ها واقع در شهر کوالالامپور نیز بزرگترین باغ پرنده‌های روباز در دنیاست.


title: مالزی

text: سرسره آبی ۱۱۴۰ متری که اخیراً در پارک ESCAPE مالزی ساخته‌شده، بلندترین سرسره آبی دنیا است. رکورد بلندترین سرسره آبی دنیا از سال ۲۰۱۵ متعلق به سرسره ۶۰۵ متری پارک اکشن در نیوجرسی بود، اما جای خود را به سرسره جدید مالزی داد. این سرسره افراد را به یک سفر چهاردقیقه‌ای پیچ‌درپیچ در دل جنگل خواهد برد و افراد می‌توانند طی شیب هفتاد متری‌ای که سرسره از آن می‌گذرد از مناظر جنگل هم دیدن کنند. برخلاف سرسره پارک اکشن نیوجرسی که بادی است، این سرسره از پلیمر مسلح به فیبر ساخته‌شده و سازه‌ای دائمی خواهد بود که روی میله‌های فولادی سوار می‌شود. چو خِنگ مدیرعامل گروه تفریحات انسانی اپراتورهای پارک ESCAPE در بیانیه‌ای گفت: «قصد ما هرگز شکستن رکورد جهانی نبود. همیشه این موضوع که چرا سرسره‌های آبی این‌قدر کوتاه ساخته می‌شوند و سریع به پایان می‌رسند مرا متحیر می‌کرد. می‌خواستم سرسره‌ای بسازم که افراد بتوانند حداقل چند دقیقه روی آن لیز بخورند».


title: مالزی

text: یکی از جاذبه‌های معروف لنکاوی، پل آسمان است. برای رسیدن به بالای این پل باید از تله‌کابین استفاده شود. بعضی از قسمت‌های سطح پل شیشه‌ای است و یکی از جاذبه‌های بسیار زیبای لنکاوی محسوب می‌شود.


title: ردیف (شعر)

text: ردیف در شعر فارسی به واژه یا واژه‌هایی اشاره می‌کند که به‌صورت مکرر و بدون هیچ تغییری در آخر بیت‌ها یا مصراع‌های شعر و پس از قافیه می‌آیند. ردیف در شعر فارسی اهمیت زیادی دارد و هر چه شعر فارسی پیشرفت کرده‌است، میزان کاربرد ردیف نیز بیشتر شده و استفاده از ردیف‌های دشوارتر نیز متداول شده‌است. اهمیت ردیفی در حدی است که بیشتر غزل‌های شناخته شده دارای ردیف (یا اصطلاحاً «مُرَدَّف») هستند و در زمان خواندن شعر نیز ممکن است پیش یا پس از ردیف مکث شود تا بر آن تأکید شود.


title: ردیف (شعر)

text: ردیف می‌تواند از یک هجا تا چند کلمه باشد، و گاهی ردیف خود یک جملهٔ کامل است. اگر چه بین منابع مختلف در زمینهٔ تعریف ردیف اختلافاتی هست، کامل‌ترین تعریف‌های ردیف معمولاً کاربرد ضمیرها را هم برای ردیف مجاز می‌شمارند. با این حال، بیشتر ردیف‌ها از یک اسم یا فعل تشکیل شده‌اند و فعل «است» رایج‌ترین ردیف در اشعار فارسی است. ردیف یکی از ویژگی‌های شعر فارسی دانسته می‌شود و در قالب‌های شعری که از شعر عربی ریشه‌گرفته‌اند (مثل قصیده) کمتر کاربرد دارد تا قالب‌های دیگر مثل دوبیتی و غزل. در خود شعر عربی نیز ردیف کاربرد کمی دارد که احتمالاً از شعر فارسی اقتباس شده‌است؛ اشعار ترکی، هندی و اردو نیز گاهی ردیف دارند که احتمالاً از شعر فارسی به اقتباس برده‌اند. قدیمی‌ترین نمونه‌های ردیف، در شعرهای اولیهٔ فارسی دیده می‌شوند که این شامل شعرهای عامیانه نیز هست.


title: ردیف (شعر)

text: ردیف به جلوهٔ هنری شعر کمک می‌کند. نه فقط تکرار این واژه یا واژه‌ها، به آهنگ کلام شعر یاری می‌رساند، بلکه ردیف می‌تواند زمینه‌ساز به‌کارگیری آرایه‌های ادبی و شکل‌گیری صور خیال در شعر نیز باشد. همچنین ردیف دست شاعر را در انتخاب قافیه باز می‌کند و می‌تواند برای عیب‌پوشی از قافیه‌ها نیز استفاده شود. در عین حال، در استفاده از خود ردیف نیز عیب‌ها و ناهنجاری‌هایی در شعر کلاسیک فارسی دیده می‌شود، از جمله این که گاهی ردیف و قافیه با هم ترکیب می‌شوند (که به آن «امتزاج ردیف» می‌گویند) و گاه ردیف در میانهٔ شعر تغییر می‌کند.


title: ردیف (شعر)

text: واژهٔ "ردیف" ریشه در زبان عربی دارد و از مصدر "رَدِفَ" مشتق می‌شود که معنای فارسی آن «از چیزی پیروی کردن» یا «پشت سر چیزی سوار شدن» است. به شعری که ردیف دارد، «مُرَدَّف» می‌گویند.


title: ردیف (شعر)

text: به‌طور خلاصه، ردیف واژه یا واژه‌هایی است که که پیوسته یا گسسته، در یک یا چند معنی، پس از قافیه در پایان مصراع‌ها یا بیت‌های شعر می‌آیند. برای مثال، در بیت زیر از غزلی از حافظ، واژه‌های «کیمیا» و «ما» قافیه هستند و واژهٔ «کنند» ردیف است:


title: ردیف (شعر)

text: در منابع مختلف، تعاریف مختلفی برای ردیف در شعر فارسی مطرح شده‌است. برخی از تعاریف، استفاده از ضمیرها را هم برای ردیف مجاز می‌دانند؛ از جمله، در کتاب "المعجم فی معاییر اشعار العجم" چنین آمده‌است. اما بین نویسندگان منتقدان در اینباره اتفاق نظر وجود ندارد.


title: ردیف (شعر)

text: ردیف در شعر اهمیت بالایی دارد، چنان‌که شعرا وقتی از شعر دیگر شاعران اقتباس می‌کنند، معمولاً ردیف آن را عیناً تکرار می‌کنند و بین شعرای معاصر که شعرشان را نامگذاری می‌کنند نیز استفاده از ردیف شعر به عنوان نام شعر متداول است. به گفتهٔ محمدرضا شفیعی کدکنی، ردیف تنها یک پیرایه نیست و نقش آن در شعر فارسی مهم‌تر است، چنان‌که حدود هشتاد درصد غزلیات خوب فارسی دارای ردیف هستند و این که غزلی بدون داشتن ردیف موفق شود دشوار است. در زمان خواندن شعر نیز ردیف معمولاً مورد تأکید قرار می‌گیرد و گاهی قبل و بعد از آن مکث می‌شود تا تأکید و تمرکز بر آن بیشتر شود. خود شاعران نیز به استفاده از ردیف می‌بالند و حتی برخی در خودِ شعر به مردّف بودن آن اشاره کرده‌اند و آن را باعث تفاخر دانسته‌آند، مخصوصاً وقتی که از ردیف‌های دشوار استفاده کرده باشند. استفاده از ردیف‌های دشوار، خود دستمایهٔ رقابت بین شاعران نیز بوده‌است.


title: ردیف (شعر)

text: بین تعاریف مختلفی که برای ردیف ارائه شده اختلاف‌هایی وجود دارد.


title: ردیف (شعر)

text: برخی از منابع در تعریف ردیف ذکر کرده‌اند که واژه یا واژگان ردیف، باید در تمام مصراع‌ها یا ابیات به یک معنی به کار گرفته شده باشند. برای مثال، علی‌محمد حق‌شناس ردیف را «تکرار یک عنصر دستوری یگانه … با توالی یکسان و با "نقش‌های صوتی، صرفی، نحوی و معنایی یکسان"» تعریف کرده‌است. اما این تعریف مورد قبول همگان نیست و در اشعار شاعران سرشناسی همچون حافظ نیز مصادیقی از ردیف که در آن معنای واژه در مصراع‌ها تغییر کرده‌است یافت می‌شود. برای مثال، در شعر زیر از حافظ، فعل «خواهد شد» در برخی مصراع‌ها فعل خاص (به معنای «خواهد رفت») و در برخی دیگر فعل عام است:


title: ردیف (شعر)

text: علی‌اکبر شیری با بررسی شعرهای مردّف به این نتیجه می‌رسد که واژگانی که چندمعنایی همزمان دارند (یعنی امروزه بیش از یک معنا دارند، مثل «روشن» که در عبارات «چراغ روشن» و «آبی روشن» و «روشن شدن مسئله» معانی مختلفی دارد) یا چندمعنایی در زمان‌های مختلف دارند (یعنی معنایشان در گذشته و حال تفاوت دارد، مثل «خسته» که در گذشته به معنی زخمی بوده اما امروزه به معنی ناتوان است، یا «گران» که در گذشته به معنای سنگین بوده اما امروزه متضاد ارزان است) می‌توانند به عنوان ردیف استفاده شوند. در مقابل، واژه‌هایی که صرفاً هم‌نام هستند (یعنی ظاهراً و تلفظ یکسان دارند اما معنای متفاوت دارند، مثل «شانه» که هم اسم عضوی در بدن است، هم وسیلهٔ آراستن مو و هم ظرفی برای تخم مرغ) در ردیف استفاده نمی‌شوند و در قافیه به کار می‌روند. یکی از تفاوت‌های چندمعنایی با هم‌نامی آن است که در چندمعنایی، معناها با هم مرتبط هستند اما در هم‌نامی چنین نیست.


title: ردیف (شعر)

text: مرز ردیف و قافیه نیز یکی از موضوعات مورد اختلاف بین منابع مختلف بوده‌است. البته کتاب‌های عروض و قافیه، در مورد انواع قافیه بسیار سخن گفته‌اند اما کمتر به تعیین حدود قافیه و ردیف پرداخته‌اند.


title: ردیف (شعر)

text: یکی از تفاوت‌های ردیف و قافیه آن است که ردیف واژه‌ایست که عیناً (بدون تغییر) تکرار می‌شود، اما قافیه واژگانی هستند که وزن هجاهای آخرشان مشابه است اما معمولاً با هم مطابق نیستند. با این حال، از دیرباز اشعاری وجود داشته که در آن‌ها یک واژه عیناً تکرار می‌شده و نقش قافیه را ایفا می‌کرده‌است.


title: ردیف (شعر)

text: برخی از کتب علم عروض، محدودیت‌هایی برای قافیه ذکر کرده‌اند از جمله این که چه حروفی را می‌توان در قافیه استفاده کرد. برای مثال، شمس قیس رازی استفاده از حرف «ت» در انتهای واژه را یکی از ویژگی‌های قافیه می‌داند (مثل «گیسویت» و «رویت») و چنین واژگانی را مصداق ردیف نمی‌داند. اما این دیدگاه از این جهت به چالش کشیده می‌شود که شعرهای مختلفی وجود دارند که در آن قافیه‌ای دیگر، به همراه یک ردیف استفاده شده که آن ردیف در چارچوب تعیین شده توسط شمس قیس باید قافیه تلقی شود.


title: ردیف (شعر)

text: همچنین، این که واج‌ها یا واژهٔ پایان مصراع‌ها جدا یا پیوسته نوشته می‌شوند، توسط برخی به عنوان یکی از روش‌های افتراق ردیف از قافیه مطرح شده‌است. با این حال، از آنجا که شیوهٔ نگارش فارسی نزد همه یکسان نیست، این روش نیز می‌تواند دچار مشکل شود؛ مثلاً در بیت «چشمه‌ای خواهم که از وی جمله را افزایش است / دلبری خواهم که از وی مرده را آسایش است» می‌تواند واژهٔ جداگانهٔ «است» را ردیف دانست و واژه‌های «افزایش» و «آسایش» را قافیه خواند؛ اما اگر این بیت به صورت «چشمه‌ای خواهم که از وی جمله را افزایشست / دلبری خواهم که از وی مرده را آسایشست» نوشته شود (که در قدیم مرسوم بود) آنگاه باید کل «افزایشست» و «آسایشست» را قافیه خواند و ردیفی برای بیت قائل نشد. مشابه این وضع برای ضمیرها و افعال کوتاه شده نیز پیش می‌آید؛ مثلاً در بیت «ما دُردفروشِ هر خراباتیم / نه عشوه‌فروش هر کراماتیم» می‌توان گفت که «یم» در انتهای دو مصراع، مخفف واژهٔ مستقل «هستیم» است پس ردیف است، و «خرابات» و «کرامات» قافیه هستند، هر چند که جداگانه نوشته نشده‌اند. اما در بیت «ز آب روان گرد برانگیختند / جوهر تو زان عرض آمیختند» نمی‌توان گفت که «ند» در انتهای دو مصراع یک واژهٔ جداست (چون ضمیر است) و در نتیجه نمی‌توان برای این بیت ردیف قائل شد.


title: ردیف (شعر)

text: ردیف در شعر فارسی از جهت خصوصیات واژه، نوع دستوری، ساختمان، جایگاه، و کارکرد آن می‌توان طبقه‌بندی کرد.


title: ردیف (شعر)

text: از نظر خصوصیات واژه، ردیف می‌تواند از واژگان بسیار کوتاه همچون ضمیرها که تنها یک هجا طول دارند، تا عباراتی چندبخشی متشکل از چند واژه باشد. به گفتهٔ خواجه نصیر، قافیه و ردیف حتی می‌تواند این قدر طولانی باشد که کل مصراع را تشکیل بدهد، و کوتاه یا طولانی بودن ردیف به آن اعتبار خاصی نمی‌بخشد. در عمل نیز شعرهایی وجود دارند که در آن تمام هجاها در قافیه و ردیف به کار رفته باشند؛ مثلاً در بیت «ای یار که دل ربودی از من / عیار که دل ربودی از من» واژه‌های «یار» و «عیار» قافیه هستند و تنها واژه‌ای که جزو قافیه و ردیف نیست «ای» در مصراع اول است.


title: ردیف (شعر)

text: تقسیم‌بندی دیگری که از نظر خصوصیات واژهٔ ردیف مطرح شده، تقسیم ردیف به دو نوع «مضمّر» و «مظهر» است که در رسالهٔ "کنز الفواید" آمده‌است. در این تقسیم‌بندی، منظور از ردیف مظهر ردیفی است که متشکل از یک یا چند واژهٔ مستقل است، و ردیف مضمر ردیفی است که به صورت یک ضمیر، به انتهای واژهٔ پیشین (قافیه) چسبیده‌است. تقسیم‌بندی مشابهی نیز ردیف را به دو دستهٔ «گسسته» و «پیوسته» تقسیم می‌کند که در این تقسیم‌بندی هر گاه واژهٔ ردیف به واژهٔ پیشین بچسبد آن را پیوسته می‌نامیم، خواه ضمیر باشد و خواه نه؛ مثلاً در بیت «ما دُردفروشِ هر خراباتیم / نه عشوه‌فروش هر کراماتیم» ردیف پیوسته‌است.


title: ردیف (شعر)

text: اگر چه اصطلاح ردیف عموماً برای توصیف واژه یا واژه‌هایی در "انتهای" مصراع‌ها یا بیت‌ها به کار می‌رود، اما در برخی شعرها در میانهٔ مصراع‌ها نیز واژه یا واژه‌هایی عیناً تکرار می‌شوند که به آن «ردیف میانی» می‌گویند (در مقابل «ردیف کناری» که به ردیف در انتهای مصراع یا بیت اشاره می‌کند). برای مثال، در بیت زیر از سعدی، واژهٔ «بس» نقش ردیف میانی دارد:


title: ردیف (شعر)

text: به‌طور خاص، اوزان شعری که افاعیل طولانی، متحد و دوره‌ای دارند برای شکل‌گیری ردیف میانی مناسب‌تر هستند. در مثال بالا، وزن شعر چهار لختی است، و لخت‌های اول تا سوم با ردیف میانی پایان یافته‌اند.


title: ردیف (شعر)

text: از نظر نوع دستوری، ردیف‌ها دو نوع عمده دارند: ردیف‌های فعلی و ردیف‌های اسمی. قدیمی‌ترین ردیف‌ها، اغلب فعلی و ساده بودند. با گذشت زمان ردیف‌های پیچیده‌تر و ترکیبی نیز به کار گرفته شدند. ردیف‌های اسمی توجه مخاطب را به آن اسم افزایش می‌دهند و می‌توان آن‌ها را از ظریف‌ترین نمونه‌های ردیف دانست. در غزلیات که معمولاً موضوع شعر دربارهٔ عشق است، ردیف‌های اسمی نیز معمولاً از واژگانی ساخته می‌شوند که بار غنایی دارند.


title: ردیف (شعر)

text: از نظر کارکرد واژه، ردیف را می‌توان به دو دسته تقسیم کرد: دستوری و قاموسی. در ردیف دستوری، واژه صرفاً یک جایگاه دستوری را گرفته و نقش مؤثری در معنی شعر ندارد. ردیف‌هایی مثل «اندر»، «هست» یا «است»، «را»، «در»، «از» و «دگر» بیشتر چنین هستند. اما در ردیف قاموسی، این واژه در معنی شعر و آفرینش صور خیال یا آرایه‌های ادبی نیز نقش دارد. برای مثال، در قصیدهٔ زیر از خاقانی که در مرثیهٔ رشیدالدین وطواط سروده شده‌است، شاعر با استفاده از واژهٔ «بگشایید» به عنوان ردیف، به گشودن عقده‌های دل خود می‌پردازد که این رابطه به زیبایی کلام کمک می‌کند:


title: ردیف (شعر)

text: ردیف از ویژگی‌های شعر فارسی است، و اگر چه نامش واژه‌ای با ریشهٔ عربی است، اما در شعر عربی استفاده از ردیف مرسوم نیست. حتی در شعرهای فارسی هم کاربرد ردیف در قالب‌های شعری که از شعر عربی اقتباس شده‌اند کمتر است، چنان‌که مثلاً بین شعرهای سبک خراسانی که در قالب قصیده سروده شده‌اند کاربرد ردیف حدود ۲۰٪ است اما بین شعرهایی که در قالب دوبیتی و رباعی سروده شده‌اند، کاربرد آن ۷۰٪ تخمین زده می‌شود. همچنین، استفاده از واژگانی که ریشه در زبان عربی دارند برای قافیه رایج است، اما در واژگان ردیف رایج نیست.


title: ردیف (شعر)

text: پرویز ناتل خانلری نمونه‌ای از شعر به زبان پهلوی را شناسایی و گزارش کرده‌است که واژهٔ گیهان در انتهای بیشتر (اما نه همهٔ) بیت‌های آن تکرار شده‌است. اگر چه این شعر قافیهٔ دیگری ندارد و نمی‌توان «گیهان» را در آن مصداق ردیف به معنای امروزی دانست، اما خانلری آن را نمونه‌ای از یک ردیف ابتدایی دانسته‌است. در یکی از اشعاری که ابن خردادبه نقل کرده و به باربد منسوب کرده نیز واژه‌ای تکرار شده که حالت ردیف‌گونه دارد. این شعر در مدح خسرو پرویز است و واژهٔ «خرشیذ» در آن مانند یک ردیف تکرار شده اگر چه قافیهٔ دیگری ندارد. هچنین در منظومهٔ «درخت آسوریک» که به زبان پارتی یا پهلوی اشکانی سروده شده اما امروزه نسخهٔ پلهوی آن در دسترس است، عبارت «مَن کَرِند» پس از قافیهٔ «از» تکرار شده که می‌توان آن را نوعی ردیف دانست. قدیمی‌ترین شعری که حالت ردیف‌گونه در آن دیده می‌شود در کتیبه‌های هخامنشی است که در آن واژهٔ «ادات» به صورت ردیف به کار رفته‌است:


title: ردیف (شعر)

text: عبدالحسین زرین‌کوب با استناد به بیت زیر، پیدایش ردیف را به دورهٔ پیش از اسلام نسبت می‌دهد؛ این بیت احتمالاً قدیمی نمونهٔ استفاده از ردیف پس از قافیه است:


title: ردیف (شعر)

text: در قدیمی‌ترین اشعار مردمی فارسی نیز نشانه‌هایی از ردیف دیده می‌شود. از جمله، در شعر زیر از یزید بن مفرغ، که از قدیمی‌ترین شعرهای فارسی و جوشیده از میان مردم دانسته می‌شود، مصراع‌های اول و سوم هم قافیه و هم ردیف دارند:


title: ردیف (شعر)

text: در شعر زیر از هجویه‌های خراسانی نیز که مربوط به قرن سوم هجری است، دو سطر پایانی قافیه و ردیف دارند:


title: ردیف (شعر)

text: قدیمی‌ترین دوبیتی دارای ردیف، شعری از محمود وراق است که از شعرای دورهٔ صفاریان و طاهریان بود. اولین شعرهایی که در آن‌ها از واژه‌های «شد»، «شود»، «به»، «تو»، «را»، «بود»، «همه» و «آمده‌است» به عنوان ردیف استفاده شده سرودهٔ ابوشکور بلخی هستند. پس از او شاعران دیگر نظیر دقیقی، کسایی مروزی، منجیک ترمذی، رابعه قزداری و بشار مرغزی اشعار مردّف سرودند و دایرهٔ واژگانی که برای ردیف استفاده می‌شود را گسترش دادند.


title: ردیف (شعر)

text: قدمت ردیف به قدیمی‌ترین اشعار فارسی می‌رسد، اگر چه بیشتر از نیمهٔ دوم قرن پنجم هجری است که خود را نشان داده‌است. هر چه شعر فارسی مسیر تکامل را طی کرده‌است، کاربرد ردیف نیز بیشتر شده‌است. همزمان، علایق شاعران به استفاده از ردیف‌های تازه نیز بیشتر شده و در نتیجه ردیف‌های دشوارتر به شعر راه یافته‌اند.


title: ردیف (شعر)

text: رودکی، که از او به عنوان پدر شعر فارسی یاد می‌شود، در حدود دو سوم رباعیاتش و حدود یک پنجم قصیده‌ها و قطعه‌ها از ردیف استفاده کرده‌است. دلیل این تفاوت آن است که قالب قصیده از شعر عربی اقتباس شده و در زمان رودکی کماکان از قالب عربی پیروی می‌کرده‌است که فاقد ردیف بودند. تنوع ردیف‌ها در اشعار رودکی قابل توجه است و علاوه بر ردیف‌های ساده‌تر مثل «است» و «شد» و «بود»، از ردیف‌های فعلی دیگر همچون «گیرد»، «پیچیده» و «تاخت» و غیره نیز استفاده کرده‌است. رودکی از ردیف‌های اسمی نیز استفاده کرده‌است (مثل «دل»، «غم» و «مرد») و ردیف‌های چندکلمه‌ای نیز به کار برده‌آست. طولانی‌ترین ردیف در اشعار رودکی «آید همی» است که در شعر قصیدهٔ بوی جوی مولیان به کار برده‌است. در شعر دیگر شاعران عهد سامانی نیز ردیف یافت می‌شود اما معمولاً ساده، کوتاه و بی‌تکلف است.


title: ردیف (شعر)

text: فردوسی و بسیاری از مثنوی‌سرایان پس از او بسیار از ردیف استفاده کرده‌اند. اگرچه قافیهٔ مثنوی در هر بیت تغییر می‌کند، اما بین دو مصراع بیت می‌توان با تکرار واژه‌ها، ردیف ایجاد کرد. فردوسی به‌طور خاص از ردیف‌هایی که بر وزن «فَعَل» یا «فَعول» هستند (یعنی با رکن پایانی وزن شعر شاهنامه مطابق هستند) بسیار بهره برده‌است. حدود ۱۲ درصد از بیت‌های شاهنامه دارای ردیف هستند. نظامی گنجوی هم در "مخزن الأسرار" به کمک فعل‌های ربط «است»، «بود» و «شد» ردیف‌های فراوانی ایجاد کرده‌است چنان‌که بیش از نیمی از ابیات "مخزن الأسرار" مرّدف هستند.


title: ردیف (شعر)

text: فرخی یزدی اگرچه در کل کمتر از ردیف استفاده کرده‌است (کمتر از ۷٪ از قصیده‌های او مردّف هستند) اما به‌طور خاص در ترجیع‌بندهایش از ردیف استفادهٔ بسیار کرده‌است. در اشعار عنصری بلخی و منوچهری دامغانی، ردیف‌ها ساده هستند و این در شعرهای سبک خراسانی نیز بسیار دیده می‌شود.


title: ردیف (شعر)

text: از قرن پنجم به بعد، کاربرد ردیف تغییر می‌کند. ناصرخسرو برای اولین بار اسم‌های خاص را در ردیف قرار می‌دهد و پس از او مسعود سعد سلمان و ابوالفرج رونی نیز این روش را ادامه می‌دهند و به التزام‌های دشوار در ردیف روی می‌آورند. ناصرخسرو همچنین شروع به هنجارشکنی در کاربرد ردیف می‌کند، مثل استفاده از تخییر (بخش § ناهنجاری‌ها در ردیف را ببینید). مسعود سعد نه تنها ردیف را بیشتر استفاده می‌کند (حدود یک چهارم قصیده‌های او مردّف هستند) که استفاده از ردیف‌های دشوار (مثل «فتح» و «قلم») نیز در آثار او دیده می‌شود.


title: ردیف (شعر)

text: پس از این دوره، ردیف به سوی تکلف و دشواری پیش می‌رود و شاعرانی همچون ابوالفرج رونی، فرقدی، مجیر بیلقانی، جمال‌الدین اصفهانی، ظهیر فاریابی، خاقانی، ضیاء خجندی و کمال‌الدین اصفهانی به این عنصر شعری توجه ویژه‌ای نشان می‌دهند. گاهی یک ردیف شهرت می‌یابد و شعرای دیگر تلاش می‌کنند که همان ردیف را به کار ببرند و طبع‌آزمایی و حریف‌افکنی کنند. در اثر همین تحولات است که درآوردن ردیف‌های پیچیده یکی از ملاک‌های نقد ادبی دورهٔ معاصر شده‌است. برخی از شعرا در به‌کارگیری ردیف‌های دشوار خود را گرفتار می‌کنند تا جایی که مضمون شعرشان ضعیف می‌شود و مشخص است که به بن‌بست برخورده‌اند. برخی از شعرای این دوره به تقید در استفاده از ردیف‌های دشوار شهرت دارند که اثیرالدین اخسیکتی و کمال‌الدین اصفهانی از آن جمله‌اند.


title: ردیف (شعر)

text: خاقانی بین قصیده‌سرایان از نظر کاربرد ردیف رتبهٔ اول را دارد، چرا که سه چهارم قصیده‌های او مردّف هستند. قدرتی که او در التزام ردیف‌های دشوار نشان داده کم‌نظیر دانسته می‌شود و بسیار موفق شده که ردیف‌های دشوار و نامتداول را با ساختار جمله الفت دهد. بسیاری از شاعران پس از خاقانی، از ردیف‌های شعر او اقتباس کرده‌اند که مولوی از آن جمله است. مولوی از ردیف و تکرار آن برای ایجاد لذت صوتی و سماعی در شعر بهره می‌برد. او گاهی از جمله‌های کامل به عنوان ردیف استفاده می‌کند، که این شامل جمله‌های پرسشی و جمله‌های امری می‌شود. همچنین مولانا از «حاجب» در غزل‌هایش استفاده می‌کند؛ حاجب واژه یا واژگانی هستند که مثل ردیف، عیناً تکرار می‌شوند اما پیش از قافیه قرار دارند. برخلاف ردیف که باید پس از تمام قافیه‌ها بیاید، حاجب می‌تواند در برخی ابیات نیاید. مولوی با استفاده از حاجب، موسیقی شعرش را غنی‌تر کرده‌است.


title: ردیف (شعر)

text: سعدی و حافظ هر دو از ردیف بسیار استفاده کرده‌اند، چنان‌که بیش از ۸۰ درصد غزل‌های هردوشان مردّف است. سعدی، همچنان که در شعرش پی سادگی است و از تکلف پرهیز می‌کند، در ردیف‌ها هم از واژگان دشوار پرهیز می‌کند و ردیف «است» به‌طور بارزی در شعر او فراوان‌تر از ردیف‌های دیگر است. حافظ نیز از ردیف برای ایجاد آرایه‌های لفظی و معنوی و خلق صور خیال بهره می‌گیرد. اما جامی که در نسل بعدی غزلسرایان بود، کمتر از ردیف استفاده کرده (حدود ۶۶ درصد غزل‌های جامی مردّف هستند) و بیشتر ردیف‌هایی ساده به کار برده‌است. برعکس، صائب تبریزی، که یک نسل پس از جامی بوده‌است، هم بیشترین تعداد غزلیات را سروده و هم بسیار از ردیف استفاده کرده؛ او ۷۰۱۵ غزل سروده که بیش از ۹۴ درصدشان مردّف هستند. صائب یک نمایندهٔ تمام عیار از سبک هندی دانسته می‌شود و همچنان که در این سبک رایج بوده، هر جا که قافیه در اشعار او تکرار می‌شده صائب از ردیف هم استفاده می‌کرده تا تکرار قافیه را عیب‌پوشی کند.


title: ردیف (شعر)

text: در بین شاعران معاصر نیز ردیف کماکان استفاده‌ای فراگیر داشته‌است. ایرج میرزا در ۱۴ تا از ۱۳۶ قصیده‌اش از ردیف استفاده کرده، از ۱۸۸ غزل فرخی یزدی فقط ۷ غزل فاقد ردیف است، و از ۲۸۰ شعر پروین اعتصامی ۸۲ شعر ردیف دارد. بیش از نیمی از شعرهای شهریار نیز مردّف هستند، به خصوص غزلهایش. نیما یوشیج هم بیش از صد رباعی سروده که نزدیک به نیمی از آن‌ها دارای ردیف هستند. توجه نیما، به عنوان یک شاعر سنت‌شکن و نوآور به استفاده از ردیف در رباعیاتش می‌تواند نشان‌دهندهٔ اهمیت ردیف در شعر کلاسیک فارسی باشد.


title: ردیف (شعر)

text: ردیف در بین اشعار عامیانه نیز کاربرد فراوانی دارد. از جمله، در بسیاری از لالایی‌ها می‌توان ردیف یافت. به عقیدهٔ احمد محسنی، پژوهشگر زبان و ادبیات فارسی، دلیل این امر آن است که تکرار ردیف برای کودکان دوست‌داشتنی است و آن‌ها را شاد می‌کند و آرام به خواب می‌برد. بین اشعار عامیانه دیگر که برای عروسی یا بدون مناسبت خاصی خوانده می‌شوند نیز ردیف دیده می‌شود. حتی گاهی شعرهایی عامیانه‌ای که وزن و قافیه در آن‌ها به درستی رعایت نشده نیز دارای ردیف هستند.


title: ردیف (شعر)

text: استفاده از ردیف، از شعر فارسی به شعر زبان‌های مناطق مجاور ایران نیز راه یافته‌است. برای مثال، در شعری عربی از جارالله زمخشری که رشیدالدین وطواط آن را نقل کرده و «بر منوال عجم» توصیف کرده‌است، عبارت «علاءالدوله» به صورت ردیف به کار رفته‌است:


title: ردیف (شعر)

text: همچنین در ادبیات صوفیانهٔ عرب نیز در نمونه‌های متأخر، استفاده از ردیف دیده می‌شود. به گفتهٔ محمدرضا شفیعی کدکنی در کتاب "موسیقی شعر"، قدیمی‌ترین کاربرد ردیف در شعر عربی که در آن قافیه هم کاملاً رعایت شده‌است یک رباعی از ابوالعباس محمد بن ابراهیم کاتب باخرزی است که از شاعران خراسان در پایان قرن چهارم و اوایل قرن پنجم هجری بود.


title: ردیف (شعر)

text: اشاره به این که کاربرد ردیف در شعر عربی از شعر فارسی اقتباس شده‌است، پیشینهٔ طولانی دارد. خواجه نصیر طوسی در "معیار الاشعار" به این نکته اشاره کرده‌است و در رسالهٔ "غصن البان" نیز این نکته ذکر شده و نویسندهٔ رساله، دلیل آن را «ویژگی‌های زبانی» دانسته‌است. شمس‌العلما قریب گرکانی نیز در کتاب "ابدع البدایع" قاطعانه می‌گوید که «شعرای عرب ردیف در شعر نیاوردند». در رساله‌های "کنز الفواید" و "حدایق السحر" نیز بر این نکته تصریح شده‌است.


title: ردیف (شعر)

text: احمد محسنی، این «ویژگی‌های زبانی» که باعث شده در شعر فارسی استفاده از ردیف ممکن باشد و شکل بگیرد، به دو دسته تقسیم کرده‌است. نخست، ویژگی‌های زبان‌شناختی (دستوری) هستند، چنان‌که در فارسی فعل کمکی به شکلی استفاده می‌شود که در زبان عربی موجود نیست؛ این فعل‌های ربط می‌توانند مسیر را برای شکل‌گیری ردیف فراهم کنند، چنان‌که در شعرهای قدیمی‌تر نیز استفاده از فعل کمکی نظیر «است» و «بود» برای ردیف رایج بود. ویژگی دوم، موسیقی کلام است که در زبان عربی (به دلیل این که واژه‌ها با حرکت تمام می‌شوند) متفاوت از فارسی است، و باعث می‌شود که در شعر فارسی برای تقویت موسیقی کلام نیاز به استفاده از ردیف احساس شود. به بیان دیگر، در زبان عربی ساختن واژگان دارای قافیه آسانتر است و کمبود واژگان دارای قافیه در فارسی را می‌توان با استفاده از ردیف جبران کرد. شفیعی کدکنی دلیل سومی نیز برمی‌شمرد: این که در زبان فارسی، جای واژه‌ها در جمله قابل تغییر است، و این که فعل معمولاً در پایان جمله می‌آید، هر دو باعث می‌شوند که شکل گرفتن ردیف در فارسی ساده‌تر از زبانی مانند عربی باشد. بی‌جهت نیست که واژهٔ «است» از پرکاربردترین واژه‌هایی است که برای ردیف به کار رفته‌است.


title: ردیف (شعر)

text: در شعر ترکی نیز استفاده از ردیف متداول است که آن نیز اقتباسی از شعر فارسی دانسته می‌شود. نمونه‌های ردیف را می‌توان در غزل‌های هیدجی دید. همچنین، در دیوان اشعار محمد فضولی، انواع مختلف از شعر همچون غزل، ترجیع بند، مسمط، رباعی و قصیده دیده می‌شود که تقریباً همگی دارای ردیف هستند. یک نکتهٔ قابل توجه در این اشعار آن است که واژهٔ ردیف در بسیاری از آن‌ها، یک واژه با ریشهٔ فارسی یا عربی است. شفیعی کدکنی در کتاب "موسیقی شعر" می‌گوید که از دید برخی، ردیف تنها اقتباس شعر ترکی از فارسی نیست و جنبه‌های دیگر شعر ترکی همچون مضموع اشعار، وزن و قافیه نیز از شعر فارسی اقتباس شده‌اند.


title: ردیف (شعر)

text: در شعر هندی نیز استفاده از ردیف دیده می‌شود. در دانشنامهٔ "تحفة الهند"، نوشتهٔ میرزاخان بن فخرالدین محمد در قرن یازدهم هجری، از ردیف با نام تُکانت یاد شده و آمده که «تکانت یک کلمه یا بیشتر بود که بعد از تُک (قافیه) به یک معنی تکرار یابد و آن را به عربی ردیف گویند. وقوع آن در شعر لازم نیست و آن را محض زینت کلام آورند و چون در کلام واقع شود تکرار آن با همهٔ تُک‌ها واجب بُوَد و اختلاف آن به هیچ وجه جایز نیست.» مشخص نیست که آیا ردیف در شعر هندی هم از شعر فارسی اقتباس شده یا نه. در یکی از قدیمی‌ترین شعرهای زبان سانسکریت که در قرن سوم هجری به عربی ترجمه شده، نسخهٔ عربی دارای ردیف است؛ از این نکته می‌توان چنین برداشت کرد که نسخهٔ سانسکریت هم احتمالاً دارای نوعی ردیف بوده‌است. همچنین استفاه از «حاجب» (واژه‌های ردیف مانند که "قبل" از قافیه تکرار می‌شوند) نیز اگر چه در شعر فارسی فراگیرتر است، اما در شعر هندی نیز وجود داشته‌است و از آن با لفظ تُکادی یاد می‌کرده‌اند.


title: ردیف (شعر)

text: به گفتهٔ محمدرضا شفیعی کدکنی، ردیف در شعر زبان اردو نیز در دوره‌های متأخر یافت می‌شود و در زبان‌هایی که از زبان دری مشتق شده‌اند نیز یافت می‌شود.


title: ردیف (شعر)

text: ردیف مانند قافیه باعث غنا و زیبایی شعر می‌شود. تکرار ردیف در شعر آن را خوش‌آهنگ می‌کند، و به‌خصوص وقتی که ردیف به اجبار نیامده باشد و جوشیده از شعر باشد، به آن زیبایی و اهمیت می‌بخشد.


title: ردیف (شعر)

text: به عقیدهٔ کوروش صفوی، زبان‌شناس ایرانی، بین وزن، قافیه و ردیف در شعر سلسله‌مراتبی به همین ترتیب برقرار است؛ یعنی وقتی ردیف وجود دارد، حتماً قافیه و وزن نیز وجود دارند، و وقتی قافیه وجود دارد حتماً وزن نیز وجود دارد. وقتی خواننده یا شنوندهٔ یک شعر، مصراع اول آن را می‌شوند، آهنگی در ذهن او می‌نشیند و این انتظار را در او ایجاد می‌کند که همان آهنگ آغازین را در ادامه بشنود؛ همین انتظار است که قافیه و ردیف را ایجاد می‌کند. هر چه تعداد حروف و مصوت‌هایی که در قافیه و ردیف تکرار می‌شوند بیشتر باشد، این انتظار بیشتر برآورده می‌شود؛ از این رو چنین قافیه‌ها و ردیف‌هایی را زیباتر می‌دانند. به بیان دیگر، معیار زیبایی در قافیه، همسانی‌های بیشتر بین مصراع‌ها و بیت‌هاست و ردیف — از آنجا در تمام بیت‌ها که کاملاً همسان است — به این زیبایی کمک بیشتری می‌کند.


title: ردیف (شعر)

text: شاعر می‌تواند با تأکید بر مصوتی که در ردیف به کار رفته، به زیبایی شعر بیفزاید. برای مثال، در بیت‌های زیر از غزلی از عطار که عبارت «ما را» ردیف آن است و حاوی دو مصوت «آ» است، شاعر با استفادهٔ مکرر از همین مصوت در باقی واژگان شعر، به زیبایی آن افزوده‌است:


title: ردیف (شعر)

text: بنابراین، یکی از نقش‌های ردیف جذب واژگانی است که با آن‌ها در صامت‌ها و مصوت‌ها اشتراکاتی دارد.این امر می‌تواند به اشکال مختلفی رخ بدهد، همچون «تکریر» (تکرار واژهٔ ردیف در اواسط مصراع‌ها)، واج‌آرایی (پیاپی آمدن واژگانی که در مصوت‌ها یا صامت‌هایی با ردیف دارای اشتراک هستند، برای تأکید بر آن مصوت‌ها و صامت‌ها)، یا «تجنیس» (به کار بردن واژه‌هایی در مصراع‌ها که با ردیف پایان بیت دارای جناس باشند). به‌طور مشابه، هر گاه ردیف و قافیه از نظر آوایی با هم نزدیک باشند، این باعث زیبایی بیشتر شعر می‌شود. برای نمونه، در شعر زیر از انوری، قافیه‌ها به «آر» ختم می‌شوند و ردیف که «روزگار» است نیز به همین صدا ختم می‌شود و این باعث زیبایی شعر می‌شود:


title: ردیف (شعر)

text: همچنین ردیف می‌تواند باعث جذب واژگانی شود که با آن ارتباط معنایی دارند؛ مثلاً وقتی از «محمد» به عنوان ردیف استفاده شود، واژگانی همچون «قرآن» و «دین» و نظایر آن نیز ممکن است به شعر راه یابند تا مراعات نظیر رخ دهد. یا بر عکس، وقتی شاعر از واژهٔ «رَوَد» به عنوان ردیف استفاده می‌کند، می‌تواند با گنجاند واژهٔ «آید» در لابه‌لای مصراع‌ها شعر را به آرایهٔ تضاد مزیّن کند.


title: ردیف (شعر)

text: گذشته از این‌ها، ردیف از نظر حفظ وزن شعر نیز نقش مؤثری دارد. هر بار که ردیف تکرار می‌شود، تعداد مشخصی از هجاهای وزن شعر نیز به شکلی هماهنگ تکرار می‌شوند که این امر هماهنگی خاصی به شعر می‌دهد. نمونهٔ بارز این امر زمانی است که ردیف، دقیقاً تشکیل‌دهندهٔ رکن پایانی وزن عروضی باشد؛ مثلاً در شاهنامه فردوسی که در بحر متقارب مثمن محذوف سروده شده ("فعولٌ فعولٌ فعولٌ فعول" یا "فعولٌ فعولٌ فعولٌ فعل")، بسیار پیش می‌آید که واژهٔ ردیف دقیقاً هم‌وزن آخرین رکن این بحر (یعنی «فعول» یا «فعل») باشد؛ نمونه‌هایی از این ردیف‌ها در شاهنامه عبارتند از «همی»، «شدند»، «بُوَد»، «مرا»، و «همو». مشابه این وضع در لیلی و مجنون نظامی هم دیده می‌شود. در اشعار مولوی که ردیف بیشتر جنبهٔ موسیقایی دارد، گاهی حتی ردیف دو رکنِ وزن عروضی را در بر می‌گیرد. این ویژگی ردیف، همچنین به شاعر امکان آن را می‌دهد که یک یا چند رکن به وزن شعرش بیفزاید و همین دست شعرا برای تنوع بخشیدن به اوزان را بازمی‌گذارد. پس ردیف دست شاعر را در استفاده از فاقیه بازتر می‌کند و اجازه می‌دهد که واژگان بیشتری را بتوان برای قافیه به کار برد و با وزن شعر سازگار کرد. برای مثال، واژگانی نظیر «جهان» و «روان» در بحر متقارب مثمن سالم (فعولن فعولن فعولن فعولن) نمی‌توانند به عنوان قافیه استفاده شوند، اما شاعر می‌تواند با افزودن «ی» یا «را» به انتهایشان به عنوان ردیف، وزن ترکیب قافیه و ردیف را با رکن آخر آن بحر سازگار کند (مثل «روان را» که بر وزن «فعولن» است). این کاربرد ردیف، در بین شاعران دوره‌های نخستین شعر فارسی رواج داشت. از این حیث، ردیف به «الف اطلاق» نیز شباهت دارد. این ویژگی ردیف، در مثنوی کاربرد زیادی دارد؛ بررسی ابیات مردّف در شاخص‌ترین آثار مثنوی همچون شاهنامه، اسکندرنامه، مثنوی معنوی، هفت پیکر، لیل و مجنون و امثال آن‌ها نشان می‌دهد که در ۲۰ تا ۴۰ درصد این ابیات، واژه‌ای که به عنوان قافیه به کار رفته برای این که به وزن شعر مطابقت کند حتماً نیاز به ردیف داشته‌است. اما این شکل کاربرد ردیف به‌خصوص در قصیده اهمیت پیدا می‌کند، چراکه تنگنای قافیه در قصیده بیشتر از انواع دیگر شعر فارسی است. در بررسی غزل‌ها و قصیده‌های شاعرانی همچون عنصری بلخی، فرخی یزدی، ناصر خسرو، خاقانی، عطار و حافظ نیز بین ۱۰ تا ۵۰ درصد بیت‌هایی که ردیف دارند، قافیه‌ای دارند که بدون ردیف به وزن شعر نمی‌نشیند.


title: ردیف (شعر)

text: یک نقش زیبایی‌شناسی دیگر برای ردیف، پوشاندن عیب قافیه است. برای مثال، از دید برخی از متخصصان عروض، وزن واژهٔ قافیه باید در تمام ابیات یکسان باشد (مثل «روان» و «نشان») و نباید از واژه‌هایی با وزن دیگر (مثل «مردان») برای قافیه استفاده کرد، اگر چه برخی یک‌بار تخطی از این قاعده را مجاز دانسته‌اند. قافیه‌ای که از این قاعده تخطی کند، «قافیهٔ شایگان» نام می‌گیرد. وقتی شعری ردیف داشته باشد، وجود قافیهٔ شایگان در آن کمتر به چشم می‌آید و شاعر به این شکل می‌تواند شعرش را بی‌عیب یا کم‌عیب جلوه دهد. همچنین استفاده از یک واژه برای قافیه در چند بیت، پسندیده دانسته نمی‌شود اما شاعر می‌توان با استفاده از ردیف، این عیب را نیز از نظر بپوشاند. مصادیق هر دوی این‌ها در شعر شاعران بزرگ همچون سعدی و حافظ دیده می‌شود. تکرار قافیه در شعرهای سبک هندی رواج بیشتری دارد و به‌کارگیری ردیف برای عیب‌پوشی از آن نیز در این سبک مرسوم بوده‌است. عیب دیگری که در قافیه پیش می‌آید، استفاده از واژگانی است که اگر چه به صامت یکسانی ختم می‌شوند اما مصوت انتهایی آن‌ها فرق دارد (مثل قافیه کردن «چادُر» و «لاغَر» و «خاطِر») که به این عیب در قافیه «اقوا» می‌گویند. نمونه‌ای از این عیب در یکی از قصیده‌های ناصر خسرو دیده می‌شود که وی با افزودن ردیف «است» پس از قافیه‌ها، از آن عیب‌پوشی کرده‌است.


title: ردیف (شعر)

text: ردیف می‌تواند از گسیختگی و پراکندگی افکار شاعر بکاهد و او را در سرودن شعر یاری کند. این نکته در غزل‌ها که گاهی ابیات‌شان از نظر معنایی مستقل هستند، به چشم می‌خورد؛ ردیف در این غزل‌ها وحدت کلام را حفظ می‌کند و استفاده از واژه‌هایی که بار غنایی دارند (مانند «ابرو») در ردیف باعث می‌شود که پیوستگی موضوع در غزل (که شعری عاشقانه است) راحت‌تر حفظ شود. به بیان دیگر، ردیف باعث می‌شود که شاعر بتواند افکار و عواطف خود را با محوریت یک واژهٔ خاص سازماندهی کند.


title: ردیف (شعر)

text: دست آخر این که ردیف می‌تواند در ایجاد صور خیال در شعر نیز نقش‌آفرینی کند؛ مثلاً وقتی واژهٔ «مانَد» به عنوان ردیف به کار رود، محتوای مصراع‌ها و ابیات نیز از تشبیه و استعاره غنی خواهد شد. حتی استفاده از واژگان دیگر نیز می‌تواند زمینه‌ساز تشبیهات مکرر شود، چنان‌که حافظ در یکی از اشعارش از واژهٔ «عمر» به عنوان ردیف استفاده کرده و بیت‌های این شعر با تشبیهاتی همچون «کباب عمر»، «سحاب عمر» و «سراب عمر» زیباتر شده‌اند. به غیر از تشبیه و استعاره، ردیف می‌تواند زمینه‌ساز دیگر انواع آرایه‌های ادبی همچون کنایه نیز بشود. ردیف حتی ممکن است که زمینه‌ساز شکل‌گیری استعاره‌ها و کنایه‌های جدید باشد. مثلاً حافظ در غزلی که با مصراع «در وفای عشق تو مشهور خوبانم چو شمع» از ردیفِ «چو شمع» استفاده کرده و با تمرکز بر آن توانسته استعاره‌ها و تعبیرات جدیدی را خلق کند. البته این نکته، یک جنبهٔ منفی هم دارد: ردیف باعث شده که ترکیب‌های حسی و ملموس که از طریق تشبیه می‌توانستند ارائه شوند، جای خود را به ترکیب‌های استعاری و کنایی بدهند.


title: ردیف (شعر)

text: با این حال، ردیف همیشه منجر به جلوه‌های هنری نمی‌شود. اگر شاعر بتواند با مهارت، ردیف را با واژهٔ پیشینش جور کند، می‌تواند استحکام شعر را بالا ببرد و هنر شاعر را نیز نمایان سازد؛ اما اگر ردیف درست نشانده نشود و حالت متکلف داشته باشد، صرفاً تبدیل به عنصری تکراری شبیه به ترجیع‌بند می‌شود. این حالت به‌خصوص زمانی آسان رخ می‌دهد که ردیف، یک جملهٔ کامل باشد. اصرار درآوردن ردیف‌های پرتکلف، پیوند عناصر دیگر شعر با آن را نیز سست می‌سازد.


title: ردیف (شعر)

text: اگر چه بهنجارترین شکل کاربرد ردیف آن است که ردیف واژه‌ای مجاز از قافیه باشد که همیشه به یک معنا به کار رود، اما گاهی شعرا از این هنجارها تخطی می‌کنند و چنان‌که این کار را با ظرافت انجام دهند، حاصل کار می‌تواند به زیبایی شعر کمک کند.


title: ردیف (شعر)

text: «امتزاج ردیف» اصطلاحی است که برای توصیف وضعیتی به کار می‌رود که ردیف و قافیه با هم «ممتزج» می‌شوند، یعنی هر دو جزئی از یک واژه می‌شوند. برای مثال، امیر معزی نیشابوری قصیده‌ای دارد که با بیت «بهاری کز دو رخسارش همی شمس و قمر خیزد / نگاری کز دو یاقوتش همی شهد و شکر خیزد» آغاز می‌شود و در تمام بیت‌های دیگرش نیز «خیزد» ردیف است و قافیه از واژه‌ای مجزا تشکیل شده که به «ـَر» ختم می‌شود؛ اما در بیت دوم این شعر، «خروش از شهر بنشاند هر آنگاهی که بنشیند / هزار آتش برانگیزد هرآنگاهی که برخیزد»، واژهٔ «برخیزد» هم شامل قافیه («بر») و هم ردیف است، که مصداق امتزاج ردیف است. در واژه‌هایی که به «نه» یا «آنه» ختم می‌شوند نیز این وضع دیده می‌شود؛ مثلاً سعدی در بیت «یکی در بیابان سگی تشنه یافت / برون از رمق در حیاتش نیافت» واژهٔ «نیافت» را به کار گرفته که حاصل امتزاج قافیهٔ شعر (که به «نه» ختم می‌شود) و ردیف آن («یافت») است. خاقانی، عطار و دیگران نیز از این ویژگی در شعر خود استفاده کرده‌اند. همچنین واژگانی که به «را» ختم می‌شوند (مثل «آشکارا») می‌توانند در اشعاری که واژهٔ را ردیفشان است و قافیه‌شان به «آ» ختم می‌شود، برای امتزاج ردیف به کار بروند؛ چنان‌که حافظ در غزلی که با «دل می‌رود ز دستم صاحب دلان خدا را» آغاز می‌شود، ترکیب‌های قافیه و ردیف مثل «آشنا را» و «قضا را» به کار برده اما در برخی بیت‌ها هم از «آشکارا» و «الکسارا» و غیره برای امتزاج ردیف بهره برده‌است. به‌طور مشابه، اگر «است» به عنوان ردیف استفاده شود و قافیه به یک مصوت ختم شود، می‌توان در برخی ابیات قافیه و ردیف‌هایی که به هم می‌چسبند (مثل «غوغاست» و «کجاست» و «ناپیداست»، یا «لشگری‌است» و «سرسری‌است») به کار گرفت و در برخی بیت‌ها از ترکیب‌های ممتزج (مثل «برخاست» و «راست»، یا «گریست» و «نگریست») استفاده کرد.


title: ردیف (شعر)

text: یکی دیگر از ناهنجاری‌ها، «تخییر» نام دارد و عبارت است از استفاده از واژه‌ای به عنوان ردیف در چند بیت، و سپس استفاده از آن به عنوان قافیه (بدون ردیف) در بیت بعدی. برعکس این نیز تخییر نام می‌گیرد، یعنی وقتی شاعر ابتدا واژه‌ای را به صورت قافیه به کار ببرد و در ادامه قافیه‌ای دیگر به کار بگیرد و واژهٔ اولیه را تبدیل به ردیف کند. به شعری که تخییر داشته باشد «مُخَیَّر» می‌گویند و در رسالهٔ "کنز الفواید" آمده که یک بار تخییر در شعر جایز است. نمونه‌ای از تخییر، این غزل از مولوی است که اگر چه در بیت اول «مایی» و «چرایی» را به صورت قافیه و بدون ردیف استفاده می‌کند اما در تمام بیت‌های بعدی شعر مردّف می‌شود:


title: ردیف (شعر)

text: تخییر نوعی گریز از ردیف محسوب می‌شود. نوع دیگر گریز از ردیف زمانی رخ می‌دهد که شاعر در میانهٔ شعر ناگهان ردیف را تغییر می‌دهد. البته این کار همیشه مطلوب و دلنشین نیست و جایز شمرده نمی‌شود. خواجه نصیر تغییر ردیف را تنها جایی مجاز می‌داند که با ذکر علت و عذرخواهی همراه باشد. یک نمونهٔ شاخص از تغییر ردیف در شعری از کمال‌الدین اسماعیل اصفهانی رخ می‌دهد و ردیف از «می‌آمد» به «می‌آید» تغییر می‌کند و شاعر در خودِ شعر به این تغییر ردیف اشاره می‌کند و به نوعی بابت آن پوزش می‌طلبد:


title: ردیف (شعر)

text: شکل خاص دیگری از تغییر ردیف زمانی رخ می‌دهد که ظاهر واژه یکسان است اما نقش دستوری آن تغییر می‌کند؛ مثلاً ردیف «بسته‌ای» (به صورت فعل) و «بسته‌ای» (اسم حالت نکره). از دید خواجه نصیر، این نوع تغییر ردیف هم مجاز است اما به جز این و مورد قبلی (که شاعر تغییر ردیف را با عذرخواهی همراه می‌کند) تغییر ردیف مجاز نیست. البته برخی از ادیبان تغییر معنای واژهٔ ردیف را نیز ناپسند می‌دانند. با این حال، این شکل از تغییر ردیف چنان پرکاربرد بوده که تبدیل به یک سنت شده‌است.


title: دوتریوم

text: دوتریوم ، یا هیدروژن سنگین همان عنصر هیدروژن است که علاوه بر پروتون یک نوترون نیز درون هستهٔ آن وجود دارد. در ترکیب با اکسیژن و تشکیل آب اگر مولکول آب توسط دوتریم تشکیل شود به آن آب سنگین می‌گویند. درهستهٔ هیدروژن سبک نوترون وجود ندارد. در هر لیتر از آب دریا نزدیک به (۳۵) میلی‌گرم دوتریم وجود دارد. دوتریم یکی از پایه‌های لازم برای همجوشی هسته‌ای است. در آب در کنار هر ۶۴۲۰ اتم هیدروژن ۱ اتم دوتریم موجود است که تقریباً برابر ۰٫۰۱۵۶٪ است. جدا کردن آن با توجه به نزدیکی خواص آب سنگین و آب سبک بسیار سخت است.


title: دوتریوم

text: این دوتریم‌ها باید تغلیظ و انبار شوند تا ابتدا به آب سنگین ۱۵ ٪ و سپس به آب ۹۹ ٪ تبدیل شود، جداسازی آب سنگین از آب سبک کاری بسیار سنگین، پیچیده و سخت است. با این همه با توجه به حجم آب در طبیعت دوتریم به اندازهٔ کافی در دریاها برای تأمین نیاز میلیاردها نفر وجود دارد و جهان صنعت کمبودی در این زمینه ندارد.


title: دوتریوم

text: والتر راسل در سال ۱۹۲۶ میلادی با استفاده از جدول تناوبی «مارپیچ» وجود دوتریم را پیش‌بینی کرد. و سرانجام در سال ۱۹۳۱ میلادی دوتریوم توسط هارولد یوری کشف و نام‌گذاری شد. این کشف هارولد یوری را برندهٔ جایزهٔ نوبل شیمی در سال ۱۹۳۴ میلادی کرد. به دنبال این کشف، نوترون در سال ۱۹۳۲ میلادی کشف شد که ساختار هسته‌ای دوتریوم را بدیهی و آشکار کرد. بزودی پس از پیدایش دوتریم نمونه‌هایی از «آب سنگین» که در آن درصد دوتریوم بسیار بالاتر بود تهیه شد.


title: دوتریوم

text: سرعت از میان رفتن دوتریم در فضای داخلی ستارگان بیشتر از سرعت تولید شدن آن‌هاست. بنا بر دانسته‌ها و باور کنونی، سایر فرایندهای طبیعی دوتریم ساز فقط مقدار ناچیزی دوتریم می‌سازند و تقریباً تمام دوتریوم موجود در طبیعت در انفجار بزرگ مه‌بانگ ۱۳٫۸ بیلیون سال پیش تولید شده‌است زیرا نسبت بنیادی یا بسیار کهن به دست آمده میان هیدروژن-۱ (پروتیوم)، و هیدروژن-۲ (دوتریوم)، که ۲۶ اتم دوتریوم در هر میلیون پروتیوم است از آن زمان سرچشمه می‌گیرد. این همان نسبتی است که امروز در سیاره‌های غول پیکر گازی، مانند مشتری مشاهده می‌شود.Wikipedia contributors, "Deuterium, The Free Encyclopedia, https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Deuterium&oldid=663450677 (accessed May 30, 2015).


title: ویزیگوت‌ها

text: ویزیگوت‌ها یا باختَرگُت‌ها یا (به لاتین: Visigothi) یکی از دو شاخه اصلی گوتها -از ژرمن‌های خاوری- بودند. شاخه دیگر اوستروگوت‌ها (خاورگت‌ها) بودند. اینان امپراتوری روم را در دوره کوچ آشفته ساختند.


title: ویزیگوت‌ها

text: نامدارترین نیروهای ویزیگوت زیر فرمان آلاریک یکم در سال ۴۱۰ میلادی به رم تاختند. پس از فروپاشی روم غربی ویزیگوت‌ها تا دو سده و نیم دیگر در اروپا نقش بزرگی را بازی کردند. آنها کم‌کم در آغاز سده پنجم پس از میلاد مسیح به شبه‌جزیره ایبری کوچیدند و پادشاهی‌هایی را در تولوز و تولدو برپا نمودند و نوادگانشان تا اوایل سده هشتم هم بر آن فرمان می‌راندند و سر انجام در سال ۷۱۱ به دست اعراب مسلمان که به شبه جزیره ایبری حمله کرده بودند از میان رفتند.


title: ویزیگوت‌ها

text: این قوم ژرمن در سدهٔ چهار و پنج میلادی از آن‌سوی رودخانه راین به سمت جنوب فرانسه امروزی آمده و یک پادشاهی را در نواحی شهر «تولوز» تأسیس کردند که بعدها توسط «کلوویس» پادشاه فرانک‌ها از این منطقه بیرون رانده شده و به سمت اسپانیا عقب‌نشینی کردند. با گذشت زمان، ویزیگوت‌ها در این شبه جزیره یک پادشاهی اشرافی و فئودالی ایجاد می‌کنند. در حقیقت ویزیگوت‌ها الگوی حکومت رومی را برای فرمانروایی برگزیده بودند. آنها از فرهنگ یا تمدن مشخصی برخوردار نبودند و قدرت آنها در سایه شمشیر و تاخت‌وتاز سرداران و سربازان معنا می‌یافت. در روزگار ویزیگوت‌ها، کشاورزان وابسته به زمین بودند و حق آزادی برای رفتن به جای دیگری را نداشتند.


title: ویزیگوت‌ها

text: در یک شب تابستانی در سال ۴۱۰ میلادی، ویزیگوت‌ها به شهر رم حمله کردند و به مدت سه روز بربرهای گرسنه، خانه‌های ثرومندان را چپاول نمودند. در طول ۸۰۰ سال، این اولین باری بود که رم مورد حمله قرار گرفته بود.


title: ویزیگوت‌ها

text: در سال ۵۸۷ میلادی «ریکارد» پادشاه ویزیگوت به مسیحیت گروید و پس از آن در توسعه این دین در میان مردم اسپانیا و در شهرها و روستاها کوشید. پادشاهان بعدی اسپانیا در ترویج مسیحیت تعصب زیادی از خود به خرج دادند. آن‌ها با هر گونه آزادی دینی مخالف بودند و برای پیروان سایر ادیان کیفرهای سختی در نظر می‌گرفتند.


title: پارک ملی گرند کنیون

text: گِرَند کَنیون یک پارک ملی در ایالت آریزونا در آمریکا است. پارک زیبا و از نظر گونه گونی طبیعی منحصربه‌فرد گرند کنیون در شمال غربی آریزونا قرار گرفته‌است. شکل امروزی گرند کنیون محصول میلیون‌ها سال حفاری و فرسایش طبیعی است که جریان نیرومند رودخانه کلرادو در دوام و قوام بخشیدن به آن نقشی اساسی بر عهده داشته‌است. شکاف دره گرند کنیون با عمق تقریبی یک مایل (حدود ۱۶۰۰ متر) بسیار خیره‌کننده است، و عرض آن در وسیع‌ترین نقطه به پانزده مایل می‌رسد. این دره عمیق و باریک، زیستگاه بیش از ۱۵۰۰ نوع گونه گیاهی مختلف است. در اینجا نیز بیش از ۵۰۰ گونه جانور زندگی می‌کنند که شوربختانه بسیاری از آن‌ها در معرض انقراض قرار دارند. بسیاری از این جانوران منحصربه‌فرد بوده و تنها در این منطقه یافت می‌شوند. همچنین، سطح پرشیب دره، و رنگ‌های خیره‌کننده دیواره‌های آن- تاریخ حیات ۲ میلیارد ساله زمین را به شکلی رمزگونه و بزبان زمین‌شناسی بیان می‌کند.


title: پارک ملی گرند کنیون

text: این پارک یک تنگه رنگارنگ بریده شده توسط رودخانه کلرادو واقع در ایالت آریزونا ایالات متحده است. محدوده زیادی از آن درون پارک ملی - که یکی از اولین پارک‌های ملی در ایالات متحده‌است - جای گرفته‌است. رئیس‌جمهور تئودور روزولت یکی از بزرگ‌ترین طرفداران حفاظت از منابع طبیعی اینجا بود، و چندین و چند مرتبه برای شکار به آنجا رفت و از منظره لذت می‌برد. واژه انگلیسی «"گرند کنیون"» به معنای «درهٔ بزرگ» است. این پارک در سال ۱۹۱۹ به فهرست پارک‌های ملی آمریکا پیوست.


title: پارک ملی گرند کنیون

text: این پارک ملی ۴۹۲۷ کیلومتر مربع وسعت دارد و در سال ۲۰۰۶ تعداد بازدید کنندگان پارک ۴٬۳۹۴٬۲۷۹ نفر بودند.


title: پارک ملی گرند کنیون

text: این پارک بر روی فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده‌است.


title: پارک ملی گرند کنیون

text: گِرَند کَنیون توسط رودخانه کلرادو در شش میلیون سال پیش به وجود آمده‌است.


title: پارک ملی گرند کنیون

text: در دوران پیش از تاریخ، ساکنان بومی آمریکا این منطقه را با ساخت زیست‌گاه در دره و غارهای آن آباد کردند. گارسیا لوپر ده کاردناس از اسپانیا به‌عنوان نخستین اروپائی که دره بزرگ را دید شناخته می‌شود. او در سال ۱۵۴۰ میلادی (۹۱۸ یا ۹۱۹ خورشیدی) به آنجا رسید. در سال ۱۵۴۰ میلادی، جهانگرد و کاوشگر اسپانیائی (کورونادو) یک گروه اکتشافی را به این منطقه اعزام کرد. گفتنی است، منطقه گِرَند کَنیون، نخست، توسط این گروه اروپایی کشف شد، اما دور افتادگی این دره عظیم موجب شد کا تا ۳۰۰ سال پس از این رویداد، هیچ گروه یا فرد دیگری از جزئیات این منطقه طبیعی آگاه نشود. گِرَند کَنیون تا پس از جنگ داخلی آمریکا زیاد شناخته نمی‌شد. به نظر می‌رسد که نام درّه در سال ۱۸۶۸ به آن داده شده‌است. مقاله‌ای در هفته‌نامهٌ معدنچی آریزونا، مربوط به کاوش قریب‌الوقوع دره، از کاوش‌گران خواست «آسوده 'درّه بزرگ' را بکاوید…»


title: پارک ملی گرند کنیون

text: در ۱۸۶۹، جان وزلی پاول معروف، سرباز کهنه‌کار جنگ داخلی که یک دستش را در جریان این جنگ از دست داده بود، برای ماجراجویی و کسب علم، اولین سفر ثبت‌شده روی رود کلرادو در لابه‌لای دره را ثبت کرد. او این سفر را به همراه نه نفر که سوار بر چهار قایق بودند، به انجام رساند؛ ولی فقط شش نفر سفر را به اتمام رساندند. پاول در کتابی با عنوان «برگ‌ها در یک کتاب داستان بزرگ» به واحدهای سنگی رسوبی که در دره پیدا کرده، اشاره می‌کند. جان وسلی پاول، زمین‌شناس آمریکایی که واژه «گرند کنیون» را در سال ۱۸۷۰ میلادی بر سر زبان‌ها انداخت، نخستین کسی بود که توانست طول این تنگه را در سال ۱۸۶۹ میلادی طی کند. این سفر هولناک (به دلیل ناشناخته بودن منطقه) به همراه چهار زورق پاروئی انجام شد.


title: پارک ملی گرند کنیون

text: در ژانویه ۱۹۰۸، تئودور روزولت، رئیس‌جمهوری وقت آمریکا، بیش از ۸۰۰ هزار هکتار از زمین‌های گِرَند کنیون را به مجموعه آثار ملی ایالات متحده اختصاص داد. این منطقهٌ عظیم در دوران ریاست جمهوری وُودرو ویلسون، در تاریخ ۲۶ فوریه ۱۹۱۹ میلادی به پارک ملی گِرَند کنیون تغییر نام داد.


title: پارک ملی گرند کنیون

text: این درّه، که رود کلرادو آن را بیش از ۶ میلیون سال پیش ساخته، ۴۴۶ ک‌م (۲۷۷ مایل) طول دارد، عرض آن از ۶٫۴ تا ۲۴ ک‌م (۴ تا ۱۸ مایل) متغیر است و عمق آن به بیش از ۱٫۶ ک‌م (۱ مایل) می‌رسد. تقریباً دو میلیارد سال از تاریخ کره زمین به صورت رود کلرادو و ریزابه‌های آن کانال‌هایشان را از میان لایه می‌برد پس از مادامی که لایه سنگی فلات کلرادو بود بالا ببرد.


title: پارک ملی گرند کنیون

text: گرند کانیون شکاف بزرگی در جلگه کلرادو است که لایه‌های بالاآمدهٔ مربوط به دوران پیشین‌زیستی (پروتروزوییک) و دیرینه‌زیستی را در معرض دید قرار داده‌است. درّه بزرگ چشم‌اندازهای بی‌همتایی را به کسانی که از حاشیه بازدید می‌کنند، پیشکش می‌کند. این عمیق‌ترین درّه جهان نیست - هردو دره‌های بارانکا دل کوبره در شمال مکزیک و دره جهنم روی مرز اورگن-آیداهو ژرف‌ترند - اما اینجا به دلیل وسعت بسیار زیادش و همین‌طور مناظر پیچیده و رنگارنگی که دارد شناخته شده‌است. از لحاظ زمین‌شناسی نیز به دلیل رشتهٔ ضخیم سنگ‌های باستانی که به زیبائی از دیواره‌های دره حفاظت و خودنمائی می‌کنند، دارای اهمیت است. این لایه‌های سنگی در دل خود مقدار زیادی از تاریخ اولیهٔ زمین‌شناسی قارهٔ آمریکای شمالی را نگهداشته‌است. درّه بزرگ یکی از تماشایی‌ترین نمونه‌های فرسایش طبیعی در جهان است.


title: گرند کنیون

text: گرَند کَنیِن یک ژرف‌دره است که میان آن رودخانه کلرادو قرار دارد و در ایالت آریزونا، آمریکا قرار دارد. بخشی بزرگی از گرند کنیون در پارک ملی گرند کنیون قرار دارد که یکی از اولین پارک‌های ملی در آمریکا است.


title: گرند کنیون

text: درازای گرند کنیون و پهنای آن تا می‌رسد و عمق آن یک مایل () است این دره احتمالاً در دو میلیارد سال پیش و با فرسایش سنگ‌ها توسط رود کلرادو به وجود آمده‌است. البته دربارهٔ مسائل زمین‌شناسی به وجود آمدن گرند کنیون بحث‌هایی وجود دارد.


title: گرند کنیون

text: پیش از مهاجرت اروپاییان این دره محل زندگی بومیان آمریکایی بوده‌است آنها محل‌های زندگی در دره و خیلی از غارها ساخته بودند و حتی مردم پوئبلو این دره را یک ناحیه مقدس می‌شمردند. نخستین اروپایی که به دره گرند کنیون رسید فردی اسپانیایی به نام گارسیا لوپز دکاردناس است که در سال ۱۵۴۰ به این دره رسید هم‌اینک هنوز در حدود ۵۰۰ سرخ‌پوست در گرند کنیون زندگی می‌کنند.


title: گرند کنیون

text: گرند کنیون از جاذبه‌های بزرگ گردشگری در آمریکا است، به‌ویژه چشم‌اندازهای کنارهٔ جنوبی آن، اما مکان‌های بسیار آرامی نیز در محدودهٔ گردشیِ آن یافت می‌شود.


title: گرند کنیون

text: پیاده‌روی تا کف دره به خاطر ژرفای زیاد و گرمای هوا نیاز به سطح بالایی از قدرت بدنی دارد. هرچه فرد به بخش‌های پایین‌تر دره نزدیک می‌شود گرمای هوا هم افزایش می‌یابد.


title: نیروی زمینی اسرائیل

text: نیروی زمینی اسرائیل (در عبری: צבא ההגנה לישראל) بخشی از نیروهای دفاعی اسرائیل است. نیروی زمینی ارتش اسرائیل زیر نظر ستاد کل نیروهای دفاعی اسرائیل فعالیت می‌کند. همینک فرمانده کنونی نیروی زمینی ارتش اسرائیل برعهده آلوف غای تسور است.


title: نیروی زمینی اسرائیل

text: نیروی زمینی به همراه نیروی هوایی اسرائیل و نیروی دریایی اسرائیل وظیفهٔ «حفظ کیان و استقلال کشور اسرائیل و عقیم کردن تلاش‌های دشمنان آن در مختل کردن روال عادی زندگی در داخل کشور» را بر عهده دارند.


title: نیروی زمینی اسرائیل

text: نیروهای تحت امر شامل پیاده‌نظام، نیروی زرهی، نیروی توپخانه، واحدهای دوره احتیاط یا ذخیره نیروی زمینی ارتش، واحد شنود، واحد گردآوری اطلاعات تیپ‌ها و نیروی مهندسی ارتش می‌باشند.


title: نیروی زمینی اسرائیل

text: Wikipedia contributors, "Israel Defense Forces," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Israel_Defense_Forces&oldid=137742202 (accessed June 12, 2007).


title: نیروی هوایی اسرائیل

text: نیروی هوایی اسرائیل، (در عبری: זרוע האויר והחלל) که اسم مخفف آن در عبری هِل آویر می‌باشد، یکی از بخش‌های ارتش اسرائیل است. نیروی هوایی ارتش اسرائیل دَه‌ها جنگنده در اختیار دارد. این نیرو زیر نظر ستاد کل نیروهای دفاعی اسرائیل فعالیت می‌کند. فرماندهی کنونی آن برعهدهٔ آلوف امیر ایشیل است.


title: نیروی هوایی اسرائیل

text: نیروی هوایی اسرائیل به همراه نیروی زمینی اسرائیل و نیروی دریایی اسرائیل وظیفهٔ «حفظ کیان و استقلال کشور اسرائیل و عقیم کردن تلاش‌های دشمنان آن در مختل کردن روال عادی زندگی در داخل کشور» را بر عهده دارد.


title: نیروی هوایی اسرائیل

text: ستاد فرماندهی نیروی هوایی، اسکادران‌های نیروی هوایی، خلبان‌های نیروی هوایی، ستاد نیروی هوایی، فرماندهی و فرماندهان نیروی هوایی از زیر مجموعه‌های نیروی هوایی ارتش اسرائیل می‌باشند.


title: نیروی هوایی اسرائیل

text: ستاد نیروی هوایی ارتش اسرائیل در وزارت دفاع اسرائیل در شهر تل‌آویو قراردارد. این ستاد به شش زیرگروه تقسیم می‌شود که در صدر هر یک از گروه‌های شش‌گانه، فرمانده‌ای با رتبه نظامی سرهنگ تمام قرار دارد. هر یک از این فرماندهان مستقیماً زیر نظر فرمانده کل نیروی هوایی فعالیت می‌کنند.


title: نیروی هوایی اسرائیل

text: این شش گروه عبارتند از:


title: نیروی هوایی اسرائیل

text: در سال ۱۹۶۷ میلادی ارتش اسرائیل طی ۶ روز صحرای سینا، کرانه باختری رود اردن، نوار غزه، ارتفاعات جولان و شهر قنیطره را به اشغال درآورد و بخش شرقی اورشلیم را که طبق مصوبات سازمان ملل متحد یک شهر بین‌المللی و تحت کنترل ارتش اردن بود را به اشغال درآورد.


title: نیروی هوایی اسرائیل

text: نیروهای ارتش اسرائیل با دریافت اطلاعاتی حیاتی به وسیله عوامل اطلاعاتی خود در مصر پی بردند که ارتش مصر بیش از چهارصد هواپیمای جنگنده خود را در نقطه‌ای جمع کرده‌است تا صبح روز بعد صفوف ارتش اسرائیل را شدیداً در هم بکوبد. ژنرال‌های اسرائیلی که کار کشور تازه تأسیس اسرائیل را با بلند شدن هواپیماهای مصری تقریباً تمام شده می‌دیدند تصمیم به زدن شبانه تمام جنگنده‌های مصری قبل از بلند شدن یک باره آن‌ها بر روی اسرائیل کردند و با فرستادن تمام ۲۰۰ هواپیمای جنگندهٔ فعال خود بیش از ۳۰۰ هواپیمای مصری را در عرض ۳ ساعت از بین بردند و نیروی هوایی مصر را بر روی زمین درهم کوبیدند.


title: نیروی هوایی اسرائیل

text: با پایان همان روز، جنگنده‌های نیروی هوایی اسرائیل، نیروی هوایی اردن و نیروی هوایی عراق را درهم کوبیدند و در پایان جنگ شش روزه مجموع ۴۵۱ هواپیمای جنگی متعلق به اعراب را نابود کردند.


title: نیروی هوایی اسرائیل

text: در آغاز جنگ ایران و عراق، نیروی هوایی اسرائیل طی یک عملیات محرمانه نظامی با نام عملیات اپرا به اوسیراک، نیروگاه اتمی عراق، که مراحل ساختمان آن تمام شده بود و آماده رسیدن سوخت هسته‌ای از کشور روسیه جهت آغاز فعالیت اتمی بود حمله کرد و آن را به‌طور کامل منهدم نمود.قابل ذکر است که قبل از عملیات هوایی اپرا نیز نیرو هوایی جمهوری اسلامی ایران نیز در جریان جنگ ۸ ساله ایران و عراق نیز اقدام به بمباران این رآکتور درحال ساخت کرد و خساراتی را به ان وارد ساخت و عملیات اپرا نیرو های هوایی اسرائیل نیروگاه را کاملاً منهدم و غیرقابل استفاده ساخت.


title: نیروی هوایی اسرائیل

text: این عملیات اندکی پیش از تحویل سوخت هسته‌ای روسیه به این نیروگاه انجام گرفت، زیرا اسرائیل حساب کرده بود که در صورت حمله بعد از رسیدن سوخت هسته‌ای خطر تشعشعات اتمی گسترده در منطقه وجود دارد، و بر این اساس با حمله‌ای پیش‌دستانه در سال ۱۹۸۰ به نیروگاه اتمی عراق آن را کاملاً ویران ساخت تا خطر یادشده امکان وقوع پیدا نکند. در این عملیات یک اسکادران شامل ۸ فروند جنگنده اف-۱۶ به همراه ۶ فروند جنگنده اف-۱۵ برای تحقق هدف که نابودی این تأسیسات بود، شرکت داشتند. عملیات اپرا با موفقیت کامل برای نیروهای اسرائیلی به همراه بود، چرا که در این عملیات هیچگونه خسارتی به جنگنده‌ها و خلبانان نیروی هوایی اسرائیل وارد نیامد و هدف عملیات نیز به‌طور کامل منهدم گردید.قابل ذکر است که قبل از عملیات هوایی اپرا نیز نیرو هوایی جمهوری اسلامی ایران نیز در جریان جنگ ۸ ساله ایران و عراق نیز اقدام به بمباران این رآکتور درحال ساخت با جنگنده های F-4 کرد و خساراتی را به ان وارد ساخت و عملیات اپرا نیرو های هوایی اسرائیل ۳ ماه بعد از حمله نیرو هوایی ایران ، نیروگاه را کاملاً منهدم و غیرقابل استفاده ساخت.


title: نیروی هوایی اسرائیل

text: در تاریخ ۱ اکتبر ۱۹۸۵ نیروی هوایی اسرائیل طی عملیات محرمانه‌ای با نام عملیات پای چوبین مقر مرکزی سازمان آزادیبخش فلسطین در تونس را مورد حمله قرار داد.


title: نیروی هوایی اسرائیل

text: این عملیات که طولانی‌ترین مسیر یک عملیات هوایی برای جنگنده‌های اسرائیلی به مسافت ۲۳۰۰ کیلومتر بود، به‌وسیله ۸ جنگنده اف-۱۵ ایگل و ۸ جنگنده اف-۱۶ فایتینگ فالکن انجام گرفت که بارها مجبور به سوخت‌گیری بر روی هوا از تانکرهای یک بوئینگ ۷۰۷ متعلق به ارتش اسرائیل شدند.


title: نیروی هوایی اسرائیل

text: عملیات پای چوبین با موفقیت نسبی همراه بود زیرا باوجود موفقیت در منهدم کردن مرکز سازمان آزادیبخش فلسطین و کشته شدن بیش از ۶۰ نفر در بمباران نیروی هوایی اسرائیل، یاسر عرفات و دستیارانش در آن هنگام در ساختمان حضور نداشتند و جان سالم به در بردند. در این عملیات هیچگونه خسارتی به جنگنده‌ها و خلبانان نیروی هوایی اسرائیل وارد نیامد و هدف عملیات نیز به‌طور کامل منهدم گردید.


title: نیروی هوایی اسرائیل

text: بمباران ساختمان مرکزی سازمان آزادی بخش فلسطین در تونس دستمایه محکومیت‌های بین‌الملی و انتقادات همپیمانان اسرائیل از جمله ایالات متحده آمریکا شد.


title: نیروی هوایی اسرائیل

text: ! style="text-align:left; background:#acc; width:26%;"|هواگرد ! style="text-align:left; background:#acc; width:13%;"|کشور ! style="text-align:left; background:#acc; width:15%;"|نوع ! style="text-align:left; background:#acc; width:19%;"|مدل‌ها ! style="text-align:left; background:#acc; width:9%;"|فعال ! style="text-align:left; background:#acc; width:9%;"|فعال ! style="text-align:left; background:#acc; width:19%;"|فعال ! style="align: center; background: lavender;" colspan="7" | جنگنده ! style="align: center; background: lavender;" colspan="7" | هواپیمای آموزشی ! style="align: center; background: lavender;" colspan="7" | هواپیمای حمل‌ونقل نظامی / سوخت‌رسانی هوایی / آتش‌نشانی هوایی / چندمنظوره / تجسسی / گشت دریایی / هشدار سریع هوایی ! style="align: center; background: lavender;" colspan="7" | بالگردها ! style="align: center; background: lavender;" colspan="7" | هواپیمای بدون‌سرنشین


title: نیروی هوایی اسرائیل

text: در گذشته نیروی هوایی اسرائیل از این هواپیماهای جنگنده نیز استفاده می‌کرد:نیروی هوایی اسرائیل، به غیر از محدوده جغرافیایی اسرائیل می‌تواند برای مانورهای نظامی از حریم هوایی ترکیه استفاده کند. این مسئله به علت کوچک بودن آسمان اسرائیل برای تمرین، دستاورد بزرگی برای این کشور به حساب می‌آید.


title: نیروی دریایی اسرائیل

text: نیروی دریایی اسرائیل (در عبری: חיל הים הישראלי) بخش مهمی از نیروهای دفاعی اسرائیل می‌باشد که در دریای مدیترانه، خلیج ایلات، دریای احمر و کانال سوئز حضور دارد. نیروی دریایی ارتش اسرائیل زیر نظر ستاد کل نیروهای دفاعی اسرائیل فعالیت می‌کند. هم‌اکنون فرمانده کنونی نیروی دریایی ارتش اسرائیل برعهده آلوف الی ماروم می‌باشد. نیروی دریایی به همراه نیروی زمینی اسرائیل و نیروی هوایی اسرائیل وظیفهٔ «حفظ کیان و استقلال رژیم اسرائیل و عقیم‌کردن تلاش‌های دشمنان آن در مختل‌کردن روال عادی زندگی در داخل کشور» را بر عهده دارند.


title: نیروی دریایی اسرائیل

text: نیروهای تحت امر شامل ستاد نیروی دریایی، واحدهای تسلط دریایی، تیپ‌های زیر دریایی و تیپ‌های کماندویی متخصص در جنگ‌های غیرمتعارف می‌باشند.


title: نیروی دریایی اسرائیل

text: نیروی دریایی ارتش اسرائیل دارای هشت پایگاه دریایی لجستیک و عملیات در این کشور است.


title: نیروی دریایی اسرائیل

text: نیروی دریایی اسرائیل دارای ۳ ناوچه سبک کلاس ساعر ۵ به نام‌های آی‌ان‌اس ایلات، آی‌ان‌اس لهب و آی‌ان‌اس هانیت است.


title: نیروی دریایی اسرائیل

text: این نیرو هم‌چنین دارای ۸ فروند قایق موشک‌انداز کلاس ۴٫۵ ساعر به نام‌های آی‌ان‌اس روماه، آی‌ان‌اس کشت، آی‌ان‌اس هتز، آی‌ان‌اس کیدون، آی‌ان‌اس نارشیش، آی‌ان‌اس یافو، آی‌ان‌اس هرو و آی‌ان‌اس سوفا است.


title: نیروی دریایی اسرائیل

text: نیروی دریایی اسرائیل، هم‌اکنون پنج زیردریایی کلاس دلفین ساخت آلمان در اختیار دارد. این زیردریایی‌ها گرانترین دستگاه‌های ارتش اسرائیل هستند و توانایی حمل ۱۶ اژدر یا موشک کروز دارند. موشک‌های کروز حداقل ۱۵۰۰ کیلومتر برد داشته و بسیاری معتقدند که کلاهک‌های هسته‌ای ۲۰۰ کیلویی (حاوی ۶ کیلو پلوتونیوم) بر روی آن‌ها نصب شده‌است.


title: شهرستان برخوار و میمه

text: شهرستان برخوار و میمه یکی از شهرستان‌های سابق استان اصفهان بود. مرکز این شهرستان، شاهین‌شهر بود. این شهرستان در اواخر سال ۱۳۸۶ به دو شهرستان جداگانه به نام‌های شهرستان برخوار و شهرستان شاهین‌شهر و میمه تقسیم شد.


title: شهرستان برخوار و میمه

text: آخرین تقسیمات کشوری و جمعیت این شهرستان پیش از تقسیم از قرار زیر بود:


title: شهرستان برخوار و میمه

text: بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت شهرستان برخوار و میمه در سال ۱۳۸۵ برابر با ۲۷۹٬۷۷۸ نفر بوده است .


title: شهرستان تیران و کرون

text: شهرستان تیران و کَروَن یکی از شهرستان‌های استان اصفهان است. مرکز این شهرستان، شهر تیران است.


title: شهرستان تیران و کرون

text: عبور جاده غرب کشور از طریق استان چهارمحال و بختیاری باعث رونق شهرستان گردیده‌است. ایجاد کارخانه‌های سنگبری متعدد در رضوان‌شهر و همچنین توسعهٔ منطقهٔ صنعتی شهر تیران باعث ایجاد هزاران شغل برای مردم منطقه گردیده‌است.


title: شهرستان تیران و کرون

text: شهرستان تیران و کرون دارای ۲ بخش، ۴ دهستان و ۳ شهر به شرح زیر است:


title: شهرستان تیران و کرون

text: ناحیه تیران و توابع آن را در قدیم جزء بلوک کرون به‌شمار می‌آورده‌اند. اینکه کرون ناحیه خوش آب و هوای سرسبز و خرمی است در غرب اصفهان که از حدود نجف‌آباد شروع شده و تا به نواحی غربی‌تر فریدن منتهی می‌شود. این ناحیه همه قنات آب است و خود کلمه کرون یعنی جایی که قنات دارد و صاحب کاریزهای بسیار است.در حدود ۶۰ روستا و دو شهر رضوانشهر و عسگران از توابع این شهرستان می‌باشد.


title: شهرستان تیران و کرون

text: بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت شهرستان تیران و کرون در سال ۱۳۹۹ برابر با ۱۰۱۳۱۴ نفر بوده‌و به زبان فارسی سخن می‌گویند.


title: شهرستان تیران و کرون

text: از محصولات مهم کشاورزی این شهرستان می‌توان به گندم،جو،بادام، گردو، انگور، انار، زردآلو، آلبالو، هلو، زعفران، سیر، پیاز، ذرت،نهال های درختی، صیفی جات،موسیر، محصولات گلخانه‌ای و… اشاره نمود. موسیر و زعفران منطقه کرون از عیار بسیار بالایی برخوردار می باشد و این منطقه رتبه یک تولید موسیر در ایران و رتبه دوم تولید زعفران پس از نطنز و رتبه یک تولید محصولات گلخانه ای در استان اصفهان می باشد. از قطب های تولید موسیر می توان به روستا های دولت آباد، کرد سفلی ، قلعه ناظر، کرد علیا و مبارکه اشاره کرد. از قطب های تولید زعفران می توان به روستا های دولت آباد، کرد سفلی ، قلعه ناظر، الور و شهر عسگران اشاره کرد.


title: شهرستان تیران و کرون

text: http://www.ichodoc.ir/p-a/CHANGED/175/html/175-51.HTM منبع:مرکز اسناد و مدارک میراث فرهنگی] دلیل اینکه پسوند فامیل بسیاری از افراد این شهر تهرانی می‌باشد آن است که در گذشته‌ای دور تر نام این شهر طهران بوده‌است. تیران متشکل از دو کلمه «تیر» به معنی درخت و بیشه و «آن» محل آن می‌باشد. کرون نیز از «کر» به معنی توانا و «ون» نسبت آن می‌باشد. منبع: کتاب «الاصفهان» تألیف میر سید علی جناب سال ۱۳۵۳ هجری قمری.


title: شهرستان تیران و کرون

text: در دورهٔ قاجاریه کرون از بلوکات اصفهان به‌شمار می‌رفته، و شامل دو قسمت علیا و سفلی بوده که مساحتی حدود ۴ × ۱۲ فرسخ را دربر می‌گرفته‌است. آبادیهای معروف کرون علیا دهق، علویجه و هُسنیجه بوده‌است؛ تیران و عسگران نیز از آبادیهای معروف کرون سفلی به‌شمار می‌رفته‌است. در منابع دورهٔ قاجاریه نام‌این شهر به صورت طهران، تیران و آهنگران نیز ضبط شده‌است


title: شهرستان تیران و کرون

text: در ۱۳۷۶ ش، شهرستان تیران و کرون به مرکزیت شهر تیران تشکیل شد که مشتمل بر دو بخش، چهار دهستان (رضوانیه، وَرْپُشت، کرون سفلا و کرون علیا) و شهر تیران بود (ایران. وزارت کشور. معاونت سیاسی و اجتماعی، ۱۳۷۷ ش، ص ۱۲). سپس در خرداد ۱۳۷۹ آبادی عسکران تبدیل به شهر شد و به عنوان مرکز بخش کرون، در ترکیب شهرستان تیران و کرون درآمد (همو، ۱۳۸۲ش، ص ۲۰).


title: شهرستان تیران و کرون

text: پارک ملی قمیشلو


title: شهرستان تیران و کرون

text: این حیات وحش یکی از مهمترین و با ارزش‌ترین زیستگا ه‌های احیای گونه قوچ وحشی است و هم عاینک به غیر از گله‌های قوچ و میش وحشی پستانداران دیگری از قبیل آهو، کل، بز وحشی، پلنگ، گربه وحشی، گرگ، روباه، کفتار، شغال، خرگوش، جوجه تیغی، تشی و نیز خزندگانی نظیر مار، مارمولک، بزمجه، لاک‌پشت و پرندگانی شکاری مانند عقاب طلایی، شاهین، بالابان، بحری، کرکس، قرق و پرندگان دیگر از جمله کبک، تیهو، کوکر، باقرقره، کبوتر، از وحوش این پناهگاه هستند.


title: شهرستان تیران و کرون

text: این زیستگاه از قدیمی‌ترین ایام، محل تفرجگاه پادشاهان بوده‌است و به همین مناسبت است که بعضی از آنان مانند شاه عباس اول و مسعود میرزا ظل السلطان در این منطقه قصرهایی را ساخته که یکی از قصرها و پارک‌ها متعلق به ظل السلطان است که بر اثر سکونت در این ناحیه شکل یک دهکده را به خود گرفته‌است. این عمارت و باغ از آثار تماشایی دوران حکومت مسعود میرزا است.


title: شهرستان تیران و کرون

text: قلعه تاریخی قمیشلو در ۱۲ کیلومتری شمال شرقی شهر تیران با مساحت تقریبی ۹ هزار متر مربع در مرکز پهنه گسترده پارک ملی قمیشلو (وسعت ۸۶ هزار هکتار) واقع شده‌است؛ که متأسفانه بر اثر کمبود فرهنگ حفظ ارزش‌های تاریخی دچار خرابی شده (از جمله نوشتن یادگاری، از بین بردن دیوار هاو.. که شدیداً در کشور ما مرسوم است) البته شایان ذکر است که میراث فرهنگی از این مشکلات جلوگیری کرده و توانسته کمی از این خرابی‌ها بکاهد. نکته جالب توجه این است که این قلعه دارای امتیاز برق بوده و برق آن توسط اولین موتور برق استان اصفهان که دراین قلعه قرار دارد تأمین می‌شده‌است.


title: شهرستان تیران و کرون

text: قدمت ساخت قلعه به ۱۴۰ الی ۱۶۰ سال قبل بر می‌گردد.


title: شهرستان تیران و کرون

text: دائرةالمعارف بزرگ اسلامی


title: رزوه (چادگان)

text: رزوه شهری از توابع بخش مرکزی شهرستان چادگان در استان اصفهان ایران واقع شده است.


title: رزوه (چادگان)

text: این شهر در هشت کیلومتری شهر چادگان، مرکز شهرستان و بیست کیلومتری شهر داران مرکز شهرستان فریدن واقع شده است.


title: رزوه (چادگان)

text: رزوه در منطقه‌ای پایکوهی واقع و دارای آب و هوای معتدل و خشک است. رشته کوه دالان کوه در هفت کیلومتری شمال و شمال شرقی آن قرار دارد


title: رزوه (چادگان)

text: جمعیت آن در سال ۱۳۹۰ برابر ۴۵۳۶ نفر گزارش شده‌است. مردم این شهر اصالتا ترک هستند، و به زبان ترکی صحبت میکنند


title: رزوه (چادگان)

text: رزوه در سال ۱۳۷۷ به جرگهٔ شهرهای ایران پیوست. این شهر به سه بخش محله امامزاده، مرکز شهر و محله قلعه بالا تقسیم می‌شود. این سه محله توسط پلی که بر روی رودخانهٔ فصلی رزوه احداث گردیده با یکدیگر ارتباط دارند.


title: رزوه (چادگان)

text: این شهر بهترین نقطه برای کشت سیب زمینی در استان اصفهان به دلیل کم نشاسته بودن و ماندگاری زیاد می‌باشد. از ویژگی‌های این شهر دارا بودن آب شیرین دارای املاح معدنی است. در سال 1369 حاج حبیب صالحی رزوه سه روش نوین کشت سیب زمینی در سطح کشوری ارائه داد که برای اولین بار جایزه سالانه ی کشت سیب زمینی به کشاورزی از رزوه تعلق گرفت


title: رزوه (چادگان)

text: از اماکن زیارتی شهر رزوه امامزاده عبدالله ابن زید حسنی است که پدر شاه عبدالعظیم شهرری می‌باشد. این شهر در منطقهٔ فریدن به علت وجود امامزاده عبدالله زید حسنی به شهر مذهبی معروف شده‌است.


title: شهرستان خمینی‌شهر

text: شهرستان خمینی‌شهر یکی از شهرستانهای استان اصفهان است. مرکز این شهرستان شهر خمینی‌شهر است. کوشک و اصغرآباد و درچه از دیگر شهرهای آن هستند. این شهرستان در سال۱۳۹۵ طبق سرشماری ۳۱۹،۷۲۷ نفر و در سال ۱۴۰۰طبق داده های مرکز امار ایران جمعیتی برابر۴۱۳،۸۰۲نفر دارد.


title: شهرستان خمینی‌شهر

text: این شهرستان از شرق به شهر اصفهان از شمال به شهرستان شاهین‌شهر و میمه از جنوب به شهرستان فلاورجان و از غرب به شهرستان نجف‌آباد محدود می‌شود.


title: شهرستان خمینی‌شهر

text: شهرستان خمینی‌شهر دارای ۱ بخش، ۳ دهستان و ۴ شهر به شرح زیر است:


title: شهرستان خمینی‌شهر

text: براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت شهرستان خمینی‌شهر برابر با ۳۱۹٬۷۲۷ نفر بوده‌است.


title: شهرستان خوانسار

text: شهرستان خوانسار یکی از شهرستان‌های استان اصفهان است. مرکز این شهرستان، شهر خوانسار است.


title: شهرستان خوانسار

text: این شهرستان در شمال غرب استان اصفهان واقع و از سمت شمال به شهرستان گلپایگان، از سمت شرق به شهرستان نجف‌آباد و از جنوب و غرب به شهرستان فریدن و شهرستان بوئین میاندشت محدود می‌باشد. شهر خوانسار در موقعیت جغرافیایی ۳۳درجه و ۱۳ دقیقه عرض شمالی و ۵۰درجه و ۱۹دقیقه طول شرقی قرار دارد. فاصله مرکز این شهرستان از مرکز استان ۱۵۵کیلومتر و از پایتخت کشور تهران ۳۸۰ کیلومتر می‌باشد. بیشینه دمای این شهرستان در طول سال ۳۶٫۵ و کمینه آن ۱۲٫۵- می‌باشد. مساحت حوزه استحفاظی شهرستان خوانسار ۹۵۷۸۰ هکتار می‌باشد و مساحت محدوده و حریم شهر به ترتیب ۱۲۲۳ و ۶۸۸۹ هکتار می‌باشد.


title: شهرستان خوانسار

text: به استناد نقشه‌های ۱:۲۵۰۰۰ سازمان نقشه‌برداری کشور حداقل ارتفاع شهرستان ۱۹۷۹ متر و حداکثر ارتفاع آن ۳۴۴۶ متر از سطح دریاهای آزاد است.و از این جهت جز ده شهر مرتفع ایران به حساب می آید.


title: شهرستان خوانسار

text: شهرستان خوانسار دارای ۱ بخش، ۳ دهستان و ۲ شهر به شرح زیر است:


title: شهرستان خوانسار

text: دکترمحمد جواد ظریف  خونساری وزیر سابق امورخارجه در دولت یازدهم و دوازدهم ، علی اکبر محرابیان وزیر فعلی نیرو دولت سیزدهم مهدی غضنفری مدیرعامل صندوق توسعه ملی و وزیر سابق صنعت، معدن و تجارت در دولت دهم ، دکترعباس رضایی استاندار سابق اصفهان ، دکتر سیدامیر جعفری فرماندار سابق شهرستان های اردستان ،نطنز و فرماندار فعلی شهرستان شهرضا و امیرحسین مدنی مدیرعامل سابق بنیاد برکت بخشی از مشاهیر سیاسی شهرستان خوانسار می‌باشند.


title: شهرستان خوانسار

text: خوانسار دارای ۵۰ اثر تاریخی است که ۲۳ اثر آن ثبت ملی شده‌است.


title: شهرستان خوانسار

text: این تپه واقع در روستای رحمت‌آباد در ۳۵ کیلومتری شمال شرق شهرستان خوانسار قرار دارد که مربوط به دوره آریایی‌ها و قدمتی حدود ۸هزار سال است. این تپه تاریخی به دلیل زندگی اقوام پیشین در غارهایی که در دل این تپه تاریخی کنده شده شهرت دارد. در زیر این تپه تاریخی اغلب غارها که محل زندگی انسان بوده به هم وصل است و هنوز آثاری از درب‌های سنگی و … در این تپه موجود است. براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت شهرستان خوانسار برابر با ۳۳٬۰۴۹ نفر بوده‌است.


title: عملیات اپرا

text: عملیات اُپرا که با نام عملیات بابِل نیز شناخته می‌شود، نام عملیاتی نظامی است که در ۱۷ خرداد ۱۳۶۰ خورشیدی برابر با ۷ ژوئن ۱۹۸۱ میلادی و در جریان جنگ ایران و عراق، توسط نیروی هوایی اسرائیل علیه تأسیسات اتمی عراق به نام اوسیراک صورت گرفت.


title: عملیات اپرا

text: عملیات توسط ۸ فروند جنگنده اف-۱۶ پس از حمله نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران به نیروگاه اوسیراک و تعمیر آن توسط کارشناسان فرانسوی در عملیات شمشیر سوزان انجام شد.


title: عملیات اپرا

text: در اواخر دههٔ ۱۹۷۰ عراق یک رآکتور هسته‌ای «کلاس ازیریس» را از فرانسه خریداری کرد. اطلاعات نظامی اسرائیل اینگونه تصور نمود که این کار با هدف تولید پلوتونیوم برای پیشبرد برنامهٔ سلاح‌های هسته‌ای عراق بوده‌است.


title: عملیات اپرا

text: همچنین اطلاعات نظامی اسرائیل باور داشت تابستان سال ۱۹۸۱ آخرین فرصت برای نابودی رآکتورها پیش از بارگیری سوخت هسته‌ای است.


title: عملیات اپرا

text: طراح حمله هوایی موفقیت‌آمیز اسرائیل که باعث تخریب ۱۰۰ درصدی نیروگاه اتمی شد. ژنرال ابیعام صلع نام داشت. نام بسیاری از خلبانان نیروی هوایی اسرائیل که در عملیات اپرا شرکت داشتند تا سال‌ها منتشر نشد، اما پس از گذشت دو دهه از انجام آن، نام برخی از خلبانان و طراحان آن منتشر شد که از آن‌جمله می‌توان به ژنرال دان حالوتس (خلبان ایرانی الاصل نیروی هوایی اسرائیل) و ایلان رامون نخستین فضانورد اسرائیلی که در حادثه انفجار فضاپیمای کلمبیا کشته شد، اشاره کرد. وی بعدها رئیس ستاد کل نیروهای دفاعی اسرائیل شد.


title: عملیات اپرا

text: بر طبق برخی اسناد مبهم، اسرائیل در این عملیات از نقشه، عکس‌ها و اطلاعاتی بهره برد که توسط ایران به آنها داده شده بود. همچنین هواپیماهای اسرائیلی می‌توانستند برای حمله از حریم هوایی ایران نیز استفاده کنند. حتی بگفته آری بن مناشه ، مقامات اسرائیلی و فرستاده آیت‌الله خمینی یک ماه قبل از این عملیات در پاریس جهت تبادل نظر و اطلاعات محرمانه با یکدیگر دیدار کردند که در آن حتی موافقت شد که در صورت بروز مشکل فنی در حین اجرای این عملیات، بمب افکن‌های اسرائیلی به‌طور مخفیانه در پایگاهی در تبریز فرود اضطراری آیند.


title: عملیات اپرا

text: بنیامین نتانیاهو نخست‌وزیر سابق اسرائیل در سال ۲۰۲۱ گفت حمله به اوسیراک به اندازه‌ای مخفی بوده که اسرائیل متحد اصلی خود آمریکا را نیز در جریان نگذاشت. افراد شرکت کننده در این عملیات عبارت بودند از: پارلمان عراق در سال ۱۳۹۵ اعلام کرد که قصد شکایت از اسرائیل برای حمله به این مرکز و دریافت غرامت را دارد.


title: عملیات اپرا

text: الحرب النوویة: مَن یهدد مَن ..؟


title: شهرستان مبارکه

text: شهرستان مبارکه یکی از شهرستان‌های استان اصفهان است. مرکز این شهرستان، شهر مبارکه است.


title: شهرستان مبارکه

text: شهرستان مبارکه از شمال با شهرستان فلاورجان و شهرستان لنجان ، از شمال شرقی با شهرستان اصفهان ، از شرق با شهرستان شهرضا ، از غرب با شهرستان بروجن استان چهارمحال و بختیاری و از جنوب با شهرستان دهاقان همسایه است.


title: شهرستان مبارکه

text: شهرستان مبارکه دارای ۲ بخش، ۵ دهستان و ۷ شهر به شرح زیر است: براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت شهرستان مبارکه برابر با ۱۵۰٬۴۱۱ نفر بوده‌است.


title: شهرستان مشهد

text: شهرستان مشهد یکی از شهرستان‌های استان خراسان رضوی در شمال شرقی ایران است. مرکز این شهرستان کلانشهر مشهد است.


title: شهرستان مشهد

text: بر اساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت این شهرستان بالغ بر ۳٬۳۷۲٬۰۰۰ نفر بوده که از این تعداد، ۳٬۰۱۲٬۰۰۰ نفر در شهر مشهد ساکن بوده‌اند. دو شهر جدید (نوین شهر) گلبهار و بینالود برای اسکان سرریز جمعیت مشهد ساخته شده‌است. تغییرات جمعیت شهرستان مشهد در دهه‌های اخیر در جدول زیر دیده می‌شود. شهرستان مشهد در سال ۱۳۱۶ تأسیس شده‌است. این شهرستان از غرب با شهرستان چناران و شهرستان گلبهار و شهرستان بینالود و شهرستان زبرخان و از شمال با شهرستان کلات و شهرستان درگز از شرق با شهرستان سرخس و شهرستان صالح‌آباد و از جنوب غربی با شهرستان تربت جام و از جنوب با شهرستان فریمان و شهرستان تربت حیدریه همسایه است. مشهد در سال ۱۳۶۹ دارای پنج بخش مرکزی، احمدآباد، کلات، طرقبه و فریمان بود. در سال ۱۳۷۰، بخش رضویهٔ شهرستان مشهد تأسیس شد. بخش فریمان در سال ۱۳۷۲، بخش کلات در سال ۱۳۸۱ و بخش طرقبه در سال ۱۳۸۶ از شهرستان مشهد جدا شدند و به شهرستان ارتقا یافتند. در حال حاضر، شهرستان مشهد دارای سه بخش، یازده دهستان و سه شهر است: شهر: مشهد شهرها: ملک‌آباد، بینالود شهر: رضویه


title: شهرستان مشهد

text: بزرگترین مرکز جذب گردشگر در شهرستان مشهد، حرم امام رضا در شهر مشهد است. افزون بر مراکز تفریحی مشهد، جاذبه‌های تاریخی و طبیعی گوناگونی در شهرستان مشهد وجود دارند. بخشی از این جاذبه‌ها شامل مکان‌های زیر هستند:


title: ناصر دیوان کازرونی

text: ناصر دیوان خان کازرونی معروف به ناصرلشکر (زادهٔ دی ماه ۱۲۵۳ در کازرون - درگذشت ۹ اردیبهشت ۱۳۲۱ در کازرون) با قومیت و نسب پارس رهبر قیام مردم کازرون علیه استعمارگران انگلیسی بود که همراه با سردار عشایر صولت‌الدوله قشقایی در جنگ اول جهانی علیه انگلیسی‌ها جنگید.


title: ناصر دیوان کازرونی

text: وی در ۳ دی ۱۲۵۳ در شهرستان کازرون از پدری به نام حسنعلی متولد گردید، پدر و اجداد وی به طور موروثی به سمت کلانتری کازرون منصوب می‌شدند. دوران جوانی ناصر دیوان مصادف با رقابت‌های سیاسی و اقتصادی بنیان برانداز قدرت‌های بزرگ آن زمان یعنی روس و انگلستان در کشور ما بود، روح حساس و سر پرشور ناصر دیوان در چنین هنگامه‌ای، حیات را برای خود ننگ می‌دانست و نمی‌توانست به آسانی شاهد نابودی کشور خود به دست استعمار باشد، در چنین زمانی ناصر دیوان همراه با کازرونی‌ها قیام نمود، جهادی که هدفش جز مبارزه با استعمار و مقابله با ظلم و ستم بیگانگان نبود.


title: ناصر دیوان کازرونی

text: مهم‌ترین انگیزه مبارزات ناصر دیوان، میهن‌پرستی و دفاع از خاک میهن، و نیز اهداف دینی مذهبی بود. نخست رهبری خردمندانه ناصردیوان کازرونی و سپس فتاوی علما و مراجع آن زمان نظیر آیت‌الله شیرازی، آیت‌الله کاشانی و روحانیون متنفذ محلی نظیر آیت‌الله موسی لاری، حاج شیخ جعفر محلاتی و حاج شیخ محمد حسین مجتهد برازجانی از جمله عنصر مهم در شکل‌گیری حرکتی بود که مردم کازرون را در جبهه‌ای متحد و متشکل از پیر و جوان در مقابل هجوم استعمارگران قرار داد.


title: ناصر دیوان کازرونی

text: گفته‌ها و سخنرانی‌ها و نامه‌های هر کس نشان دهنده طرز تفکر و روحیه اندیشه، جهان بینی و ایمان یک شخص می‌باشد. از این جهت برای شناخت بیشتر ناصر دیوان این مرد ایمان و عمل نگاهی هم به سخنان او می‌کنیم که از او بیادگار مانده‌است: «ما به موجب تعالیم اسلامی باید با قوای کفر جهاد کرده از تسلط ملحدین به مردم مسلمان جلوگیری به عمل آوریم.» «من هدفی جز استقلال و عظمت وطن ندارم و با هر کس که با ایران دشمن باشد و در جهت مخالفت مصالح ما گام بردارد مبارزه خواهیم کرد.» «ما که تا جان در بدن داریم جانبازی خواهیم کرد و با دشمنان ایران انبازی نخواهیم جست.» «من به پشتیبانی شما [مردم کازرون] با دولت مقتدر بیگانه [انگلیس] وارد جنگ شده‌ام زیرا می‌دانم شما همه شجاعت پیشه و وطن دوست هیچوقت راضی نیستید که پای اجنبی در شهر شما باز شود.»


title: ناصر دیوان کازرونی

text: ناصر دیوان مردی بزرگ بود با خصلت‌های انسانی و مردم دوستی، بنا به گفته نزدیکان او، وی ماهانه برای فقرا و بیچارگان مقداری غذا و آذوقه و هم‌چنین پول مقرری تعیین کرده بود و در اواخر هر ماه فقراء و بیچارگان و بینوایان شهر در کنار خانه او جمع می‌شدند. خانه وی همیشه بر روی عموم باز بود و بدین جهت هر انسان نیازمندی را به سوی خود جذب می‌کرد، بخشودگی، فداکاری، احترام به کودکان، ایجاد آثار خیریه از خصوصیات دیگر وی می‌توان نام برد. دینداری و ایمان به خدا از خصوصیات بارز ناصر دیوان بود و در تمام جهادهای خود نظر به فتوای جهاد مراجع عالیقدر از جمله عبد الحسین لاری و علمای اعلام کازرون داشت. دوستی اهل بیت و پرداختن به آن‌ها و فنا شدن در ولایت آن‌ها از نکات بارز زندگی این مرد به‌شمار می‌آید. وی همان‌طور که در حفظ استقلال و عظمت وطن بی‌نظیر بود در برپایی شعائر اسلامی (از جمله مراسم تاسوعا، عاشورا، تعزیه) نیز معروف بود و نسبت به ادای فرایض مذهبی حرص شدیدی داشت. از خصوصیات چشمگیر ناصر دیوان، فتوت، جوانمردی وفرزانگی است.


title: ناصر دیوان کازرونی

text: ناصر دیوان در اردیبهشت ماه ۱۳۲۱ سرانجام پس از سال‌ها تلاش و مبارزه علیه استعمارگران و متجاوزین درگذشت و در محلی بنام "شاه ارغوان" (شارغون، به زبان بومی) در کازرون بخاک سپرده شد.


title: عملیات پای چوبین

text: عملیات پای چوبین (در عبری: מבצע רגל עץ) نام عملیات محرمانه‌ای بود که طی آن جنگنده‌های نیروی هوایی اسرائیل مقر مرکزی سازمان آزادی‌بخش فلسطین (ساف) در تونس را مورد حمله قرار دادند.


title: عملیات پای چوبین

text: این عملیات بزرگ که در تاریخ ۱ اکتبر ۱۹۸۵ انجام گرفت، طولانی‌ترین مسیر یک عملیات هوایی برای جنگنده‌های اسرائیلی به مسافت ۲۳۰۰ کیلومتر بود. این مسیر که به‌وسیله ۸ جنگنده اف-۱۵ ایگل و ۸ جنگنده اف-۱۶ فایتینگ فالکن انجام گرفت که بارها مجبور به گرفتن بنزین بر روی هوا از تانکرهای یک بوئینگ ۷۰۷ متعلق به ارتش اسرائیل شدند.


title: عملیات پای چوبین

text: عملیات پای چوبین با موفقیت نسبی همراه بود زیرا با وجود موفقیت نظامی در منهدم کردن مرکز سازمان آزادی‌بخش فلسطین و کشته شدن بیش از ۶۰ عضو سازمان آزادی‌بخش فلسطین در بمباران نیروی هوایی اسرائیل، یاسر عرفات و دستیاران ارشدش در آن هنگام در ساختمان حضور نداشتند و زنده ماندند.


title: عملیات پای چوبین

text: در این عملیات هیچگونه خسارتی به جنگنده‌ها و خلبانان نیروی هوایی اسرائیل وارد نیامد و هدف عملیات نیز به‌طور کامل منهدم گردید.


title: عملیات پای چوبین

text: بمباران ساختمان مرکزی سازمان آزادی‌بخش فلسطین در تونس دستمایه محکومیتهای بین‌الملی و انتقادات هم‌پیمانان اسرائیل از جمله ایالات متحده آمریکا شد.


title: پیمان کمپ دیوید ۲

text: کمپ دیوید ۲ به رشته مذاکرات صلح خاورمیانه در سال ۲۰۰۰ که در کمپ دیوید برگزار شد اطلاق می‌شود.طرفین این مذاکرات بیل کلینتون رییس جمهور وقت آمریکا، ایهود باراک نخست وزیر وقت اسرائیل و یاسر عرفات رئیس وقت تشکیلات خودگردان فلسطین بودند.این مذاکرات در نهایت با شکست مواجه شد.


title: پیمان کمپ دیوید ۲

text: پیمان کمپ دیوید


title: عباس مهری

text: سید عباس (حسینی) مهری (زادهٔ ۱۲۹۴ - درگذشتهٔ ۲۶ بهمن ۱۳۶۶) نمایندهٔ سید روح‌الله خمینی در کویت و مؤسس بنیاد معارف اسلامی قم بود.