title: جنگ در افغانستان (۲۰۲۱–۲۰۰۱)

text: براساس گزارش سالانه سازمان ملل متحد، در ۱۵ فوریه، "نیویورک تایمز" از افزایش تلفات غیرنظامیان افغان توسط طالبان خبر داد. این گزارش ارزیابی مفصلی از جنگ ۱۶ ساله افغانستان ارائه می‌دهد و نشان می‌دهد که عملیات پیچیده بمب‌گذاری عمداً غیرنظامیان را در سال ۲۰۱۷ هدف قرار داده و ۱۰۴۵۳ غیرنظامی افغان زخمی یا کشته شده‌اند. از آنجا که ایالات متحده و دولت افغانستان آمارهای کمتری منتشر می‌کنند، گزارش سازمان ملل متحد یکی از معتبرترین شاخص‌ها در مورد تأثیر جنگ تا سال ۲۰۱۸ است. این گزارش بر افزایش، حملات انتحاری که در حال مرگبارتر شدن است، تأکید می‌کند، که نیویورک تایمز آن را نشانه بارز جنگ در سال ۲۰۱۸ توصیف کرده‌است. این حملات به عنوان واکنش طالبان به استراتژی جدید جنگی رئیس‌جمهور آمریکا ترامپ (افزایش سرعت بمباران هوایی علیه طالبان و شبه نظامیان داعش) نامیده می‌شود و این پیام را می‌دهد که طالبان می‌تواند به دلخواه حتی در پایتخت نیز حمله کند. طالبان آمریکا و متحدانش را مسئول جنگ در افغانستان می‌دانست و هدف قرار دادن غیرنظامیان را رد می‌کرد. نیویورک تایمز به نقل از عتیق الله امرخل، ژنرال بازنشسته و تحلیلگر نظامی مستقر در کابل، گفت که گزارش سازمان ملل متحد شکست مذاکرات صلح را ثابت کرد، زیرا طالبان و دولت ایالات متحده هر دو برای پیروزی به جای مذاکره مصمم هستند. او گفت «حملات هوایی بیشتر به معنای حملات انتحاری بیشتر است»، که شدت جنگ را تا سال ۲۰۱۸ ثابت می‌کند.در ماه سپتامبر، سازمان ملل متحد نگرانی خود را از افزایش تلفات غیرنظامیان در اثر حملات هوایی آمریکا در افغانستان ابراز داشت. نیروی هوایی آمریکا در شش ماه نخست سال جاری حدود ۳۰۰۰ بمب پرتاب کرد تا شبه نظامیان طالبان را مجبور به مذاکرات صلح کند. در بیانیه یوناما، این سازمان به همه طرف‌های درگیر در «رعایت تعهدات خود برای حفاظت از غیرنظامیان در برابر آسیب» یادآور شد.


title: جنگ در افغانستان (۲۰۲۱–۲۰۰۱)

text: در ۱۷ دسامبر۲۰۱۸، دیپلمات‌های آمریکایی با طالبان در امارات متحده عربی دربارهٔ احتمال پایان جنگ مذاکره کردند. طالبان پیش از هرگونه مذاکره با دولت کابل، شرایط خروج نیروهای تحت رهبری آمریکا را اعلام کرده و از واشینگتن خواسته‌است که با استقرار حکومت اسلامی مخالفت نکند. با این حال، مقامات آمریکایی بر حفظ برخی نیروهای و حداقل چند پایگاه در این کشور اصرار دارند. مقامات آمریکایی این دیدار را «بخشی از تلاش‌های ایالات متحده و سایر شرکای بین‌المللی برای ترویج گفتگوی بین الافغانی با هدف پایان دادن به درگیری در افغانستان» توصیف کردند.


title: جنگ در افغانستان (۲۰۲۱–۲۰۰۱)

text: در ۲۵ فوریه ۲۰۱۹، مذاکرات صلح بین طالبان و ایالات متحده در قطر آغاز شد و عبدالغنی برادا ، بنیانگذار طالبان، در آن حضور داشت. زلمی خلیلزاد ، فرستاده ویژه آمریکا گزارش داد که این دور از مذاکرات «بازدهی بیشتری نسبت به گذشته داشته‌است» و در مورد نسخه پیش نویس توافقنامه صلح توافق شده‌است. این توافق شامل خروج نیروهای آمریکایی و بین‌المللی از افغانستان بود و طالبان اجازه نمی‌داد گروه‌های جهادی دیگر در داخل کشور فعالیت کنند. طالبان همچنین گزارش دادند که پیشرفت‌هایی در مذاکرات صورت گرفته‌است.تا ماه اوت، طالبان بیشتر از هر زمان دیگری از سال ۲۰۰۱ قلمرو را کنترل کردند. "واشینگتن پست" گزارش داد که ایالات متحده نزدیک به دستیابی به توافق صلح با طالبان است و در حال آماده‌سازی برای خروج ۵۰۰۰ سرباز از افغانستان است. اما در همان ماه، برخی از رهبران طالبان، از جمله برادر هیبت‌الله آخونزاده، امیر طالبان، حافظ احمدالله و برخی دیگر از بستگان در انفجار بمب در مسجد خیر المداره، که در کویته واقع شده بود، کشته شدند. در سپتامبر، ایالات متحده مذاکرات را لغو کرد.


title: جنگ در افغانستان (۲۰۲۱–۲۰۰۱)

text: مذاکرات صلح در دسامبر ۲۰۱۹ از سر گرفته شد. این دور از مذاکرات منجر به آتش‌بس جزئی ۷ روزه شد که در ۲۲ فوریه آغاز شد. در ۲۹ فوریه، ایالات متحده و طالبان توافقنامه صلح مشروطی را در دوحه قطر که طی آن ده روز خواستار مبادله زندانیان شد و قرار بود تا ۱۴ ماه آینده نیروهای آمریکایی از افغانستان خارج شوند. با این حال، دولت افغانستان طرف معامله نبود و روز بعد رئیس‌جمهور غنی در یک کنفرانس مطبوعاتی از این قرارداد به دلیل «امضای پشت درهای بسته» انتقاد کرد. وی گفت که دولت افغانستان «هیچ گونه تعهدی برای آزادی ۵۰۰۰ زندانی طالبان» نداده‌است و چنین اقدامی «اختیار ایالات متحده نیست، بلکه از اختیارات دولت افغانستان است». غنی همچنین اظهار داشت که هرگونه تبادل زندانیان «نمی‌تواند پیش شرط مذاکرات باشد» بلکه باید در چارچوب مذاکرات صورت گیرد.در ۲ مه، مقامات افغان دست کم ۱۰۰ عضو طالبان را از زندان در کابل آزاد کردند. این امر در واکنش به توافق صلح با ایالات متحده صورت گرفت با اینکه دولت افغانستان آزادی و هرگونه اختیار ایالات متحده در قبال این تصمیم را رد کرده بود، اکنون با آزادی ۱۵۰۰ عضو این سازمان شبه نظامی موافقت کرده‌است.


title: جنگ در افغانستان (۲۰۲۱–۲۰۰۱)

text: در ماه نوامبر، کاخ سفید به پنتاگون گفت که برنامه‌ریزی برای کاهش تعداد سربازان خود در افغانستان و عراق را تا ۲۵ ژانویه به ۲۵۰۰ نفر، چند روز قبل از خروج دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا آغاز کند.


title: جنگ در افغانستان (۲۰۲۱–۲۰۰۱)

text: در ژانویه ۲۰۲۱، تعداد سربازان ایالات متحده به ۲۵۰۰ پرسنل در افغانستان رسید. این پایین‌ترین سطح نیرو از سال ۲۰۰۱ بود.در ماه مارس، اشرف غنی، رئیس‌جمهور تأیید کرد که دولتش آماده است تا مذاکرات مسالمت آمیز با طالبان را پیش ببرد. وی خطاب به نمایندگان مجلس گفت که در مورد انتخابات جدید و تشکیل دولت از طریق یک روند دموکراتیک بحث و گفتگو کنید.


title: جنگ در افغانستان (۲۰۲۱–۲۰۰۱)

text: در ۲۹ مارس، نیروی دفاعی نیوزلند نیروهای خود را از افغانستان خارج کرد و به دخالت نیوزلند در جنگ پایان داد.


title: جنگ در افغانستان (۲۰۲۱–۲۰۰۱)

text: در ۱۳ آوریل، جو بایدن ، رئیس‌جمهور آمریکا، خروج تمام نیروهای باقی مانده در افغانستان را تا ۱۱ سپتامبر ۲۰۲۱ اعلام کرد. (تاریخی که بعداً ۳۱ آگوست تعیین شد)


title: جنگ در افغانستان (۲۰۲۱–۲۰۰۱)

text: در ۱۵ آوریل، نخست‌وزیر استرالیا، اسکات موریسون ، اعلام کرد که ۸۰ سرباز باقی مانده که در افغانستان مستقر شده‌اند، تا سپتامبر ۲۰۲۱ مطابق خروج آمریکا از این کشور خارج می‌شوند.


title: جنگ در افغانستان (۲۰۲۱–۲۰۰۱)

text: تا ۳۰ ژوئن، هم آلمان (که دو ماه قبل برنامه خروج خود را اعلام کرده بود) و هم ایتالیا نیروهای و تجهیزات خود را به‌طور کامل از افغانستان خارج کرده و به دخالت خود در جنگ پایان دادند. در همان روز، آخرین سربازان لهستانی افغانستان را ترک کردند و در نتیجه به دخالت لهستان در جنگ پایان دادند. حدود ۳۳۰۰۰ سرباز لهستانی در طول جنگ در افغانستان خدمت کرده بودند که ۴۴ نفر در عملیات کشته شدند. در ۲ ژوئیه، مقامات اعلام کردند که نیروهای غربی پایگاه هوایی بگرام را بدون اطلاع قبلی ترک کرده و کنترل آن پایگاه را به دولت افغانستان واگذار کرده‌اند.


title: جنگ در افغانستان (۲۰۲۱–۲۰۰۱)

text: تا ۵ ژوئیه، طالبان تقریباً دو سوم افغانستان را تحت کنترل خود داشت و نیروهای ناتو در حال تکمیل خروج خود بودند. و گزارش‌هایی مبنی بر فرار دسته جمعی سربازان ارتش افغانستان وجود داشت.


title: جنگ در افغانستان (۲۰۲۱–۲۰۰۱)

text: در ۱۱ ژوئیه، وزیر دفاع استرالیا، پیتر داتون ، گفت که کشورش به دخالت خود در افغانستان پایان داده‌است.


title: جنگ در افغانستان (۲۰۲۱–۲۰۰۱)

text: در آوریل ۲۰۲۱، جو بایدن، رئیس‌جمهور ایالات متحده، خروج همه نیروهای آمریکایی از افغانستان تا سپتامبر ۲۰۲۱ را اعلام کرد، در حالی مدعی بود که بر ۳۰۰۰۰۰ نیروی آموزش دیده افغان برای حفظ امنیت در این کشور اعتماد کرده‌است. اما نیروهای افغان آموزش دیده توسط ایالات متحده طی چند هفته به راحتی مغلوب طالبان شد.تا ۱۶ اوت، کابل و بخش اعظم کشور به دست طالبان افتاده بود. که به سرعت اقدامات آشتی جویانه ای را به غرب نشان دادند و عفو عمومی را به افغانهایی که در عملیات علیه هموطنان خود به آمریکاییها کمک کردند و همچنین در ابتدا اجازه انتقال اتباع خارجی به فرودگاه را برای خروج از کشور دادند، اعطا کردند.تخلیه کامل نیروهای آمریکایی، اکثر شهروندان و برخی متحدانش تا ۳۰ اوت ۲۰۲۱ به پایان رسید و به دخالت این کشور در جنگ پایان داد. با این وجود، هزاران شهروند آمریکایی و دارندگان گرین کارت با وجود وعده‌های جو بایدن، رئیس‌جمهور آمریکا به مردم آمریکا مبنی بر ماندن سربازان آمریکایی تا خروج هر آمریکایی از افغانستان، توسط وزارت خارجه آمریکا رها شدند.گفته می‌شود که بایدن پیش از خروج آمریکا به این نتیجه رسیده بود که این یک «جنگ غیرقابل پیروزی» و یک وضعیت بدون «راه حل نظامی» است.


title: جنگ در افغانستان (۲۰۲۱–۲۰۰۱)

text: ۲۹ آگوست ۲۰۲۱، ۹۸ کشور به‌طور مشترک اعلام کردند که طالبان عبور ایمن از کشورش را، چه اتباع افغان و چه خارجی، تضمین می‌کنند.


title: جنگ در افغانستان (۲۰۲۱–۲۰۰۱)

text: جنایات جنگی (نقض جدی قوانین و آداب و رسوم جنگ که منجر به مسئولیت کیفری فردی می‌شود) توسط هر دو طرف انجام شده‌است از جمله کشتار غیرنظامیان، بمباران اهداف غیرنظامی، ترور، استفاده از شکنجه و قتل اسرای جنگی به علاوه جنایات متداول دیگر شامل سرقت، آتش‌سوزی و تخریب اموال.


title: جنگ در افغانستان (۲۰۲۱–۲۰۰۱)

text: بر اساس گزارش عفو بین‌الملل، طالبان با هدف قرار دادن غیرنظامیان از جمله کشتن معلمان، ربودن امدادگران و آتش زدن ساختمان‌های مدرسه جنایت جنگی انجام می‌دهند. عفو بین‌الملل می‌گوید که در سال ۲۰۰۶ بالغ بر ۷۵۶ غیرنظامی بر اثر انفجار بمب‌ها کشته شدند که بیشتر آنها در جاده‌ها یا توسط مهاجمان انتحاری متعلق به طالبان حمل شده بودند.


title: جنگ در افغانستان (۲۰۲۱–۲۰۰۱)

text: در دسامبر ۲۰۰۱، کشتار دشت لیلی رخ داد، جایی که بین ۲۵۰ تا ۳۰۰۰ جنگجوی طالبان که تسلیم شده بودند، در حین حمل و نقل توسط نیروهای اتحاد شمالی در ظروف فلزی کامیون مورد اصابت گلوله قرار گرفتند یا خفه شدند. گزارش‌ها نیروهای زمینی آمریکایی را در محل حادثه نشان می‌دهد. مستند ایرلندی "" این ادعاها را بررسی کرد و مدعی شد که گورهای دسته جمعی هزاران قربانی توسط بازرسان سازمان ملل پیدا شده‌است و ایالات متحده تحقیقات در مورد این حادثه را مسدود کرده‌است.


title: جنگ در افغانستان (۲۰۲۱–۲۰۰۱)

text: در نوامبر ۲۰۱۴، عفو بین‌الملل پنتاگون را متهم کرد که مدارک مربوط به جنایات جنگی، شکنجه و کشتارهای غیرقانونی در افغانستان را مخفی کرده‌است.


title: جنگ در افغانستان (۲۰۲۱–۲۰۰۱)

text: در ۳ اکتبر ۲۰۱۵، یک حمله هوایی USAF به بیمارستانی که توسط پزشکان بدون مرز در قندوز در جریان نبرد قندوز اداره می‌شد، حمله کرد. در این حمله هوایی ۴۲ نفر کشته و ۳۰ نفر زخمی شدند. زید رعد الحسین، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد گفت که حمله هوایی ممکن است جنایت جنگی باشد. یازده روز پس از حمله هوایی، یک تانک آمریکایی وارد محوطه بیمارستان شد. مقامات پزشکان بدون مرز گفتند: «ورود ناگهانی و اجباری آنها به اموال آسیب رساند، شواهد احتمالی را از بین برد و باعث استرس و ترس تیم MSF شد.»


title: جنگ در افغانستان (۲۰۲۱–۲۰۰۱)

text: استفاده فسفر سفید از سوی سازمان‌های حقوق بشری به دلیل بی رحمی و غیرانسانی محکوم شده‌است زیرا باعث سوختگی شدید می‌شود. سوختگی فسفر سفید بر روی اجساد غیرنظامیان زخمی شده در درگیری‌ها در نزدیکی بگرام تأیید شد. ایالات متحده ادعا می‌کند که حداقل ۴۴ مورد وجود دارد که در آن شبه نظامیان از فسفر سفید در سلاح‌ها یا حملات استفاده کرده‌اند. در ماه مه ۲۰۰۹، ایالات متحده تأیید کرد که نیروهای نظامی غربی در افغانستان از فسفر سفید برای روشن کردن اهداف یا به عنوان یک محترقه برای از بین بردن پناهگاه‌ها و تجهیزات دشمن استفاده می‌کنند. نیروهای آمریکایی از فسفر سفید برای غربالگری عقب‌نشینی در نبرد گنجگل هنگامی که مهمات دودی معمولی در دسترس نبود، استفاده کردند.


title: جنگ در افغانستان (۲۰۲۱–۲۰۰۱)

text: بنا بر گزارش‌ها، هزینه جنگ عامل مهمی بوده‌است که مقامات ایالات متحده در سال ۲۰۱۱ تصمیم گرفتند نیروهای خود را کاهش دهند. برآورد متوسط هزینه اعزام تنها یک سرباز آمریکایی در افغانستان بیش از ۱ میلیون دلار آمریکا در سال است.


title: جنگ در افغانستان (۲۰۲۱–۲۰۰۱)

text: در مارس ۲۰۱۹، وزارت دفاع ایالات متحده تخمین زده‌است که ۷۳۷٫۵۹۲ میلیارد دلار در طول سال مالی ۲۰۰۱ تا سال مالی ۲۰۱۸ در افغانستان هزینه شده‌است و به ازای هر مالیات دهنده ۳۷۱۴ دلار هزینه شده‌است. با این حال تحقیقات دانشگاه براون رقم بالاتری را ۹۷۵ میلیاردمیلیارد دلار برای سال مالی ۲۰۰۱ تا سال مالی ۲۰۱۹ را به دست آورده‌است


title: جنگ در افغانستان (۲۰۲۱–۲۰۰۱)

text: برای سال مالی ۲۰۱۹، وزارت دفاع ایالات متحده تقریباً ۴۶٫۳ میلیارد دلار برای عملیات FREEDOM'S SENTINEL (نام رمز ایالات متحده برای جنگ در افغانستان) و ماموریت‌های مربوطه درخواست کرد


title: جنگ در افغانستان (۲۰۲۱–۲۰۰۱)

text: در مارس ۲۰۱۳، لیندا بیلمز، مدرس ارشد سیاست عمومی در مدرسه کندی هاروارد، تخمین زد که هزینه‌های کل جنگ‌های آمریکا در افغانستان و عراق حداقل ۴ تا ۶ تریلیون دلار آمریکا خواهد بود. این دو جنگ به دلیل وقوع همزمان و استفاده از تعداد زیادی از نیروهای آمریکایی به عنوان یک هزینه در نظر گرفته شد. در مجموع ، انتظار می‌رود که جنگ عراق و افغانستان به گران‌ترین جنگ در تاریخ ایالات متحده تبدیل شود.


title: جنگ در افغانستان (۲۰۲۱–۲۰۰۱)

text: هزینه ۴ تا ۶ تریلیون دلار شامل هزینه‌های طولانی مدت پزشکی و از کار افتادگی برای اعضای خدمت، جبران سربازی و هزینه‌های اجتماعی و اقتصادی است. انتظار می‌رود هزینه‌های مزایای جانبازان در ۴۰ سال آینده افزایش یابد. بخش قابل توجهی از هزینه نهایی مورد انتظار ناشی از «تأثیر بودجه جنگی است که تا حد زیادی از طریق استقراض تأمین می‌شود» و هزینه‌های اضافی ناشی از آن - از ۹ تریلیون دلار بدهی ایالات متحده از سال ۲۰۰۱، حدود ۲ تریلیون دلار بوده‌است. برای تأمین مالی جنگ افغانستان و عراق وام گرفته‌است.


title: جنگ در افغانستان (۲۰۲۱–۲۰۰۱)

text: تا سال ۲۰۲۱، دانشگاه براون تخمین زده‌است که جنگ در افغانستان ۲٫۲۶۱ تریلیون دلار هزینه داشته‌است که از این میان ۵۳۰ میلیارد دلار برای پرداخت سود و ۲۹۶ میلیارد دلار برای مراقبت از جانبازان هزینه شده‌است.


title: کشتار دبیرستان کلمباین

text: کشتار دبیرستان کلمباین یک تیراندازی در مدارس بود که در ۲۰ آوریل ۱۹۹۹ در دبیرستان کلمباین، واقع در کلمباین که یک منطقه غیرصنعتی در جفرسون کانتی ایالت کلرادو است، اتفاق افتاد. علاوه بر تیراندازی، حمله‌های پیچیده و به شدت برنامه‌ریزی شده شامل یک بمب آتش‌زا برای منحرف کردن آتش نشانان، مخزن‌های پروپان تبدیل شده به بمب که در کافه تریا قرار داده شده بود، ۹۹ عدد مواد منفجره و بمب‌های جای‌گذاری شده در اتومبیل، صورت گرفته بود. دو دانش‌آموز دبیرستانی، اریک هریس و دیلن کلبولد، در نهایت ۱۲ دانش‌آموز و یک معلم را به قتل رساندند. آن‌ها ۲۴ دانش‌آموز دیگر را زخمی کردند که سه نفر از آن افراد، زمانی زخمی شدند که در حال فرار از مدرسه بودند. اریک و دیلن، سپس اقدام به خودکشی کردند.


title: کشتار دبیرستان کلمباین

text: اگرچه انگیزه آن‌ها نامعلوم باقی‌مانده‌است، یادداشت‌های شخصی عاملان این کشتار، تمایل آن‌ها را به انجام کاری شبیه انفجار اکلاهماسیتی نشان می‌دهد. این حمله در روزنامه یواس‌ای تودی به عنوان «حمله انتحارانه برنامه‌ریزی شده به عنوان بمب‌گذاری تروریستی» معرفی شده‌است. کشتار دبیرستان کلمباین، مرگبارترین قتل‌عام انجام شده در یک ساختمان دبیرستان آمریکایی است. با توجه به تأثیر بسیار بالا، این حادثه به عنوان یکی از اولین و جدی‌ترین موارد قانون‌شکنی تیراندازی سطح بالا که تا کنون اتفاق افتاده‌است، مورد اشاره قرار گرفته‌است.


title: کشتار دبیرستان کلمباین

text: این کشتار باعث برانگیخته شدن بحث پیرامون قوانین کنترل سلاح، در دسترس بودن سلاح گرم در ایالات متحده آمریکا و خشونت مسلحانه مربوط به جوانان شد. بیشتر بحث‌ها نیز در مورد ماهیت دار و دسته‌ها، خرده‌فرهنگ‌ها و قلدری در دبیرستان، به علاوه تأثیر فیلم‌ها و بازی‌های ویدئویی خشونت‌آمیز در جامعه آمریکایی صورت گرفت. تیراندازی منجر به تأکیدی مضاعف بر امنیت مدارس، هراس اخلاقی از خرده‌فرهنگ گوت، رانده شدگان اجتماعی، فرهنگ تفنگ، استفاده از داروهای ضد افسردگی توسط نوجوانان، استفاده نوجوانان از اینترنت و بازی‌های ویدئویی خشن شد.


title: کشتار دبیرستان کلمباین

text: در سال ۲۰۰۲ مایکل مور با ساختم فیلمی مستند به نام بولینگ برای کلمباین با اشاره به ماجرای تیراندازی در این مدرسه، به نقد آزادی حمل سلاح در آمریکا پرداخت. این فیلم در سال ۲۰۰۳ برندهٔ جایزهٔ بهترین فیلم مستند اسکار شد.


title: کشتار دبیرستان کلمباین

text: در سال ۱۹۹۶ اریک هریس یک وب سایت شخصی در ای‌اوال ایجاد کرده بود. هریس این وب سایت را در ابتدا به منظور سرور مرحله‌های بازی کامپیوتری «رستاخیز» با دوستش، دیلن کلبولد، برای دوستانشان ایجاد کرده بودند. هریس در این وب سایت یک وب‌نوشت را شروع کرد که شامل جوک و نوشته‌های مجله کوتاه در مورد افکارش نسبت به والدین، مدرسه و دوستانش می‌شد. در پایان آن سال محتوای سایت شامل دستورالعمل‌های شرارت و همچنین نحوه ساخت مواد منفجره و مشکلاتی که او و دیلن ایجاد کرده بودند می‌شد. در اوایل سال ۱۹۹۷، مطالب وبلاگ شروع به نشان دادن اولین نشانه‌های خشم رو به رشد هریس مقابل جامعه می‌کرد. در این مدت سایت هریس چند بازدیدکننده جذب کرد و تا اواخر سال ۱۹۹۷ هیچ نگرانی ایجاد نکرد. دیلن کلبولد، آدرس سایت اریک هریس را به بروکس براون که دوست پیشین اریک بود، داد. مادر براون شکایات متعددی از اریک، با توجه به اینکه فکر می‌کرد او خطرناک باشد، در دفتر کلانتری شهرستان جفرسون کانتی تکمیل کرده بود. این وب سایت حاوی تهدیدات مرگ علیه شخص براون هم بود: کلبولد می‌دانست که اگر براون به آدرس دسترسی پیدا کند، محتوا را خواهد فهمید و به اطلاع پدر و مادر خود خواهد رساند و به احتمال زیاد مقامات نیز آگاه می‌شوند. هنگامی که والدین براون سایت را دیدند، با دفتر کلانتری شهرستان جفرسون کانتی تماس گرفتند و به بازپرس مایکل گوئرا در اینباره گفته شد. هنگامی که بازپرس سایت را دید، تهدیدات خشونت‌آمیز متعدد علیه دانش آموزان و معلمان دبیرستان کلمباین را کشف کرد. موضوعات دیگری نیز کشف شد که شامل نوشته‌های مبالغه گونه از نفرت کلی‌اش از جامعه و تمایل برای کشتن کسانی که او را اذیت کرده بودند می‌شد. هریس در سایت خود به بمب‌های لوله‌ای ساخت خودش اشاره کرده بود. علاوه بر این او به یک اسلحه و فهرست افرادی که قرار بود به آن‌ها صدمه بزند، اشاره کرده بود (او هیچگونه مطلبی در مورد نقشه چگونگی حمله به اهدافش در وبلاگ پست نکرده بود). هنگامی که اریک در وب سایت خود این مطلب را که مواد منفجره در اختیار دارد نوشت، بازپرس گوئرا با نوشتن یک پیش‌نویس استشهاد، درخواست یک حکم بازرسی از خانه اریک را کرد. او هیچوقت این پیش‌نویس را ارسال نکرد. استشهاد توسط دفتر کلانتری شهرستان جفرسون کانتی پنهان شد و در سپتامبر ۲۰۰۱، که آن هم نتیجه تحقیق شبکه تلویزیونی «۶۰ دقیقه» بود، نمایش داده شد.


title: کشتار دبیرستان کلمباین

text: پس از افشا شدن دربارهٔ استشهاد، یک مجموعه از تحقیقات توسط هیئت منصفه عالی دربارهٔ سرپوش گذاشتن مقامات جفرسون کانتی آغاز شد. تحقیقات نشان داد که مقامات عالی‌رتبه این شهر چند روز پس از قتل‌عام، برای بحث در مورد انتشار این استشهاد به مردم با یکدیگر ملاقات کرده بودند. تصمیم گرفته شد که به دلیل فقدان علت احتمالی محتویات استشهاد برای پشتیبانی از صدور حکم بازرسی خانه هریس توسط یک قاضی، این امر می‌تواند بهترین دلیل برای افشا نکردن استشهاد در کنفرانس خبری باشد، اگرچه صحبت‌های واقعی و اهداف بحث هرگز برای کسانی غیر از اعضای هیئت منصفه عالی، فاش نشد. پس از کنفرانس مطبوعاتی، اصل اسناد گوئرا ناپدید شد. در سپتامبر سال ۱۹۹۹، یک بازپرس اهل جفرسون کانتی، نتوانست اسنادی را که در طول تحقیق محرمانه‌اش از کامپیوترهای این شهر انجام می‌دهد، پیدا کند. تلاش دوم در اواخر سال ۲۰۰۰، پیدا شدن نسخه‌هایی از اسناد در بایگانی‌های جفرسون کانتی را دربرداشت. اسناد بازسازی و در سپتامبر ۲۰۰۱ نزد عموم مردم منتشر شدند، اما اصل مدارک هنوز مفقود هستند. تحقیقات نهایی هیئت منصفه عالی، در سپتامبر ۲۰۰۴ منتشر شد.


title: کشتار دبیرستان کلمباین

text: در ۳۰ ژانویه سال ۱۹۹۸، اریک هریس و دیلن کلبولد ابزار و تجهیزاتی را از یک ون پارک شده در نزدیکی شهر لیتلتون به سرقت بردند. هر دو جوان دستگیر شدند و به دنبال آن با شرکت در دادگاه مشترک، به ارتکاب سرقت اعتراف کردند. قاضی هر دو را برای حضور در برنامه انحراف ویژه نوجوانان محکوم کرد. هر دو پسران در کلاس‌های اجباری حضور داشتند و با افسران انحراف صحبت کردند. در یکی از کلاس‌ها به آن دو، مدیریت خشم آموزش داده می‌شد. هریس همچنین شروع به حضور در کلاس درس درمانی با حضور یک روانشناس کرد. کلبولد سابقه مصرف الکل داشته و با آزمایش رقیق ادرار نتوانستند مشخص کنند، اما نه او و نه هریس در هیچ کلاس سوء مصرف مواد شرکت نکردند.


title: کشتار دبیرستان کلمباین

text: در نهایت هریس و کلبولد در چند هفته اول از برنامه انحراف، به دلیل اقدامات مثبت در این برنامه آزاد شدند. به هر دو آن‌ها آزادی مشروط داده شد. مدت کوتاهی پس از جلسه دادگاه هریس و کلبولد، وبلاگ آنلاین هریس ناپدید شد. وب‌سایت او به هدف اصلی‌اش، یعنی پست کردن مراحل ایجاد شده بازی «رستاخیز» برگردانده شد. هریس شروع به نوشتن مجله کاغذی «خشم پر» کرد که در آن افکار و برنامه‌هایش را ثبت می‌کرد. در آوریل سال ۱۹۹۸، هریس به عنوان انجام بخشی از برنامه انحراف خود، نامه عذرخواهی به صاحب ون نوشت. با این حال، در همان زمان، در نوشته‌هایش در مجله خود، با خشم صاحب ون را به تمسخر گرفته و بیان کرده بود که به اعتقاد خودش حق دارد اگر چیزی را بخواهد، آن را بدزدد. هریس جلسات برنامه‌ریزی شده با روانشناس خود را تا چند ماه قبل از اینکه او و کلبولد مرتکب قتل‌عام دبیرستان کلمباین شوند، ادامه می‌داد.


title: کشتار دبیرستان کلمباین

text: هریس بخشی از وب‌سایت خود را برای ارسال مطالبی در مورد پیشرفت خودش و کلبولد در جمع‌آوری اسلحه‌هایشان و ساختن بمب اختصاص داد (آن‌ها به دنبال آن هر دو مورد را در حمله به دانش‌آموزان مدرسه‌شان استفاده کردند). پس از آن‌که وب‌سایت به صورت عمومی منتشر شد، ای‌اوال به‌طور دائم آن را از سرورهای خود حذف کرد.


title: کشتار دبیرستان کلمباین

text: در یکی از جلسات برنامه‌ریزی شده اریک هریس با روانپزشک خود، او از افسردگی، عصبانیت و داشتن افکار خودکشی گله و شکایت کرده بود. در نتیجه، روانپزشک اریک برای او داروی ضد افسردگی سرترالین تجویز کرد. اریک از احساس بی‌قراری و عدم تمرکز نیز گله می‌کرد که در ماه آوریل، دکترش داروی او را به یک داروی ضد افسردگی مشابه به نام فلووکسامین تغییر داد. در زمان مرگ، هریس سطح‌های درمانی فلووکسامین در سیستم خون خود داشته‌است. برخی از تحلیلگران، مانند روانپزشک پیتر برگین، استدلال کرده‌اند که یک یا هر دو این داروها ممکن است در اقدامات هریس مؤثر بوده‌اند. برگین گفته‌است که عوارض جانبی این داروها شامل افزایش پرخاشگری، از دست دادن ندامت، خوددگربینی، و شیدایی می‌شود.


title: کشتار دبیرستان کلمباین

text: هریس و کلبولد بلافاصله پس از دستگیری هر دو شروع به نوشتن وقایع روزانه کردند. هر دوی آنها، مهمات و نوارهای ویدئویی‌شان را به صورت مخفی نگه می‌داشتند. دست نوشته‌هایشان، نقشه آن‌ها را برای یک بمب‌گذاری بزرگ به منظور رقابت با انفجار اکلاهماسیتی ثابت می‌کند. نوشته‌های آن‌ها شامل شرح‌های مبالغه گونه در مورد راه‌های فرار به مکزیک، ربودن یک هواپیما در فرودگاه بین‌المللی دنور و کوباندن آن به یک ساختمان در شهر نیویورک و همچنین جزئیات بیشتر در مورد این حمله برنامه‌ریزی شده بود. این دو امیدوار بودند که بعد از تنظیم کردن مواد منفجره دست‌ساز در کافه تریا در شلوغ‌ترین زمان از روز، این کار منجر به کشته شدن صدها نفر از دانش آموزان شود و آن‌ها به بازماندگان که در حال فرار از مدرسه هستند، شلیک کنند. سپس، هنگامی که خودروهای پلیس، آمبولانس، کامیون‌های آتش‌نشانی و خبرنگاران به مدرسه آمدند، بمب‌هایی را که در خودروشان کار گذاشته‌اند باید منفجر و منجر به کشته شدن این افراد و سایر پرسنل شود. اما در رویداد اصلی بمب‌های کار گذاری شده در ماشین‌هایشان، منفجر نشد.


title: کشتار دبیرستان کلمباین

text: اریک و دیلن ویدئویی دارند که ثابت می‌کند تمام مواد منفجره، مهمات و سلاح‌هایی که داشتند به‌طور غیرقانونی به دست آمده بود. در این ویدئو، آن‌ها روشی که مهمات خود را در خانه مخفی کرده‌اند و اینکه چگونه والدین خود را در مورد فعالیت‌هایشان فریب می‌دهند، نشان داده‌اند. آن‌ها صحنه‌هایی از تمرین تیراندازی در تپه‌های نزدیک شهر و مناطقی از دبیرستان که نقشه حمله به آن را کشیده بودند، ضبط کرده بودند. در ۲۰ آوریل، حدود سی دقیقه قبل از حمله، آن‌ها آخرین فیلم خود را که در آن از دوستان و خانواده خود خداحافظی و عذرخواهی می‌کنند، ساختند.


title: کشتار دبیرستان کلمباین

text: در ماه‌های پیش از حمله، هریس و کلبولد دو تفنگ کالیبر ۹ میلی‌متری و دو تفنگ ساچمه‌زنی گیج ۱۲ فراهم کرده بودند. در دسامبر سال ۱۹۹۸ دوست آن‌ها رابین اندرسون، یک تفنگ انفرادی و دو تفنگ ساچمه زنی از نمایشگاه اسلحه تنر، خریده بود. هریس و کلبولد از طریق دوست دیگرشان فیلیپ دوران، یک تفنگ دستی از مارک مینز به قیمت ۵۰۰ دلار خریداری کردند.


title: کشتار دبیرستان کلمباین

text: با استفاده از دستورهای موجود در اینترنت، هریس و کلبولد در مجموع ۹۹ بمب دست‌ساز در طرح‌ها و اندازه‌های مختلف ساختند. آن‌ها لوله و انتهای دستهٔ اسلحه‌های ساچمه زنی خود را به منظور استفاده راحت‌تر و پنهان شدن بهتر بریدند. آن دو تا قبل از آغاز کشتار در دبیرستان، مرتکب تخلف‌های متعدد از جمله قانون سلاح گرم ملی و قانون کنترل اسلحه مصوب سال ۱۹۶۸ شدند.


title: کشتار دبیرستان کلمباین

text: در ۲۰ آوریل سال ۱۹۹۹ (روز حادثه)، اریک هریس به یک تفنگ ساچمه‌زنی گیج ۱۲ سویج-اسپرینگفیلد ۶۷اچ (که در مجموع ۲۵ شلیک از آن اسلحه انجام داد)، و یک تفنگ کالیبر ۹ میلی‌متری های- پوینت ۹۹۵ کارباین با ۱۳ عدد خشاب ۱۰ تایی (که در مجموع ۹۶ شلیک از آن اسلحه انجام داد) مجهز شده بود.


title: کشتار دبیرستان کلمباین

text: دیلن کلبولد نیز به یک اسلحه دستی نیمه اتوماتیک کالیبر ۹ میلی‌متری تک-۹ با یک خشاب ۵۲ تایی، یک خشاب ۳۲ تایی و یک خشاب ۲۸ تایی، و یک تفنگ ساچمه‌زنی گیج ۱۲ استیونز ۳۱۱دی دو لول دارای لولهٔ بریده شده، مجهز شده بود. کلبولد در مجموع ۵۵ شلیک از اسلحه تک-۹ خود انجام داد.


title: کشتار دبیرستان کلمباین

text: صبح روز سه شنبه ۲۰ آوریل ۱۹۹۹، هریس و کلبولد یک بمب آتش زا کوچک در یک میدان در حدود سه مایلی جنوب دبیرستان کلمباین، و دو مایلی جنوب ایستگاه آتش‌نشانی قرار دادند. بمب برای منفجر شدن در ساعت ۱۱:۱۴ صبح تنظیم، و به عنوان یک انحراف به منظور جلب توجه آتش نشانان و پرسنل اورژانس و دورکردن از مدرسه در نظر گرفته شده بود. (در نهایت تنها بخشی از آن منفجر و باعث یک آتش‌سوزی کوچک که آن هم به سرعت توسط آتش‌نشانی خاموش شد، گردید.)


title: کشتار دبیرستان کلمباین

text: در ساعت ۱۱:۱۰ صبح هریس و کلبولد به‌طور جداگانه وارد دبیرستان کلمباین شدند. هریس وسیله نقلیه خود را در پارکینگ دانش آموزی، در ورودی جنوبی و کلبولد ماشین خود را در مجاور پارکینگ دانش آموزان ارشد، در ورودی غربی پارک کرد. کافه تریا مدرسه، هدف‌های بمب‌گذاری شان، با درب‌ها و پنجره‌ها و دیوارهای بلند و سطح زمین آن، بین پارکینگ هریس و پارکینگ دیلن قرار داشت.


title: کشتار دبیرستان کلمباین

text: پس از آنکه خوردروهای شان را پارک کردند، آن دو همدیگر را در کنار ماشین هریس ملاقات کردند و قبل از اینکه وارد کافه تریا شوند که هنگام شروع تعویض شیفت ناهار بود، خود را به دو بمب پروپان ۲۰ پوندی (۹ کیلویی) مسلح کردند. اریک و دیلن کیسه‌های لوازم و اثاثه حاوی مجموعه بمب‌ها —که برای انفجار در زمان تقریبی ۱۱:۱۷ تنظیم شده بود— را در داخل کافه تریا قرار دادند و پس از آن جداگانه به وسایل نقلیه خود بازگشتند و در آنجا منتظر انفجار شدند تا پس از انفجار، بازماندگانی را که در حال فرار از ساختمان هستند مورد شلیک قرار دهند. اگر بمب‌ها با تمام قدرت خود منفجر می‌شد، همه دانش آموزان کشته یا تمام ۴۸۸ دانش آموز در کافه تریا به شدت زخمی می‌شدند و احتمالاً سقف دبیرستان و بخشی از کتابخانه به سمت کافه تریا فرو می‌ریخت.


title: کشتار دبیرستان کلمباین

text: معاون کلانتر جفرسون کانتی، نیل گاردنر، به عنوان یک افسر تمام وقت مسلح منابع مدرسه دارای یونیفورم در دبیرستان اختصاص داده شده بود. گاردنر معمولاً ناهار را با دانش آموزان در کافه تریا می‌خورد اما در تاریخ ۲۰ آوریل او به خوردن ناهار در ماشین گشت خود در گوشه شمال غربی محوطه دانشگاه در حال تماشای دانش آموزان در جایگاه افراد سیگاری در پارک کلمنت مشغول بود. از آن جایی که یکی از سرایداران، نوار ویدئویی امنیتی مدرسه را در هنگام اتفاق تعویض کرده بود، بمب‌های قرار داده شده در کافه تریا توسط کارکنان امنیتی دبیرستان مشاهده نشده بود. کیسه‌های حاوی بمب‌ها در نوار امنیتی تازه، برای اولین بار قابل مشاهده بود، اما آن‌ها به عنوان موارد مشکوک شناخته نشدند. هیچ شاهدی نیز کیسه‌های حاوی بمب را که به ۴۰۰ کوله پشتی موجود در کافه تریا اضافه شده باشد، به یاد نمی‌آورد.


title: کشتار دبیرستان کلمباین

text: هنگامی که هریس و کلبولد به سمت ماشین‌هایشان بازمی‌گشتند، هریس با یکی از همکلاسیهایش به نام بروکس براون که سابقه اختلاف طولانی مدت با او داشت، مواجه شد. براون از دیدن هریس شگفت زده شد؛ اریک کسی بود که براون به تازگی متوجه شده بود در آزمون مهم کلاس غایب شده‌است. هنگامی که براون این موضوع را به او یادآور شد، اریک بی‌اعتنا به نظر می‌رسید و اینگونه اظهار نظر کرد که «دیگر مهم نیست». هریس سپس به براون توضیح داد که: «بروکس، من اکنون تو را دوست دارم. از اینجا خارج شو. به خانه برو». براون که احساس اضطراب می‌کرد، از آنجا رفت. چند دقیقه بعد، دانش آموزانی که دبیرستان را برای صرف نهار ترک می‌کردند، براون را مشاهده کردند که به سمت خیابان ساوث پیرس در حال دور شدن از مدرسه است. در همین هنگام هریس و کلبولد خود را به سلاح‌هایشان در ماشین مسلح کردند و منتظر شدند تا بمب‌ها منفجر شود.


title: کشتار دبیرستان کلمباین

text: وقتی بمب‌های کافه تریا منفجر نشد، هریس و کلبولد به هم پیوستند و به سمت مدرسه راه افتادند. هر دو مسلح بودند و به سمت بالای فضای باز حرکت می‌کردند، جایی که به سطح فضای ورزشی در غرب ساختمان قرار می‌گرفتند و کتابخانه داخل ورودی غربی، درست در بالای کافه تریا قرار داشت. از جایگاه دید برتری که داشتند، ورودی غربی کافه تریا در زیر راه پله‌ها، بعد از پارکینگ دانش آموزان ارشد قرار داشت.


title: کشتار دبیرستان کلمباین

text: در ساعت ۱۱:۱۹ صبح، یک شاهد فریاد "برو! برو!" اریک هریس را شنیده بود، دو مرد مسلحی که تفنگ‌هایشان را از زیر پالتوهایشان کشیده و شروع به تیراندازی به دو دانش آموز ۱۷ ساله که در چمن‌های کنار ورودی غربی مدرسه نشسته بودند، می‌کنند. به راشل اسکات ۴ گلوله اصابت کرد و بلافاصله کشته شد. ریچارد کاستالدو هشت بار مورد اصابت تیر در ناحیه قفسه سینه، بازو و شکم قرار گرفت و از کمر به پایین فلج شد. این که چه کسی اولین تیر را زده یا کدام یک از آن دو راشل اسکات را کشته‌است، مشخص نیست.


title: کشتار دبیرستان کلمباین

text: پس از آن حادثه، بسیاری از شایعات به علت حمله و هدف قرار دادن احتمالی مسیحیان مربوط می‌شد. از جمله یک شایعه مربوط به قتل راشل اسکات ادعا می‌کرد که تیراندازان ابتدا از اسکات پرسیده بودند که آیا او به خدا معتقد است، و او را بعد از گفتن بله کشته‌اند. اف‌بی‌آی بعداً به این نتیجه رسید که این اتفاق نیفتاده است.


title: کشتار دبیرستان کلمباین

text: پس از اولین دو تیراندازی، هریس پالتو خود را درآورد و تفنگ ۹ میلی‌متری کارباین خود را به سمت سه نوجوان در راه پله غربی نشانه گرفت: دنیل روربو و شان گریوز ۱۵ ساله و لنس کرکلین ۱۶ ساله. این سه دوست در حال بالا آمدن از راه پله بودند، درست در پایین تیراندازان. بعدها لنس کرکلین گزارش داد که هریس و کلبولد را قبل از آتش گشودن در بالای راه پله دیده‌است که ایستاده‌اند. هر سه این نوجوانان مورد اصابت گلوله قرار گرفتند و مجروح شدند. هریس و کلبولد بازگشتند و شروع به تیراندازی در غرب، به سمت ۵ دانش آموز که روی تپه‌های چمنی مجاورشان، و در خلاف ورودی غربی نشسته بودند، کردند. مایکل جانسون ۱۵ ساله از ناحیه صورت، پا و بازو مورد اصابت گلوله قرار گرفت ولی دوید و فرار کرد؛ مارک تیلور ۱۶ ساله از ناحیه قفسه سینه، بازو و پا مورد اصابت قرار گرفت و بر روی زمین افتاد و خود را به مردن زد. سه نفر دیگر بدون اینکه زخمی‌شوند فرار کردند. کلبولد از پله‌ها به طرف کافه تریا پایین می‌رفت. او به صورت کرکلین شلیک کرد و به شدت او را مجروح کرد. دنیل روربو و شان گریوز زمانی که توجه کلبولد و هریس به دانش آموزان روی چمن‌ها منحرف شده بود از پله‌ها پایین آمده بودند؛ شان گریوز به سمت راهرو غربی کافه تریا خزید و افتاد. کلبولد از فاصله نزدیک به سمت چپ بالای قفسه سینه دنیل روربو شلیک کرد و او را کشت، سپس از روی شان گریوز زخمی برای ورود به کافه تریا رد شد. مقامات بر این باورند که کلبولد برای بررسی بمب‌های پروپان به سمت کافه تریا رفته‌است. هریس به سمت چندین دانش آموز که در ورودی کافه تریا نشسته بودند، تیراندازی کرد. ان-ماری هک‌هالتر ۱۷ ساله، هنگامی که می‌خواست فرار کند مورد اصابت گلوله قرار گرفت و به شدت زخمی و در نهایت نیمه فلج شد. کلبولد از کافه تریا خارج شد و از پله‌ها برای پیوستن به هریس بالا رفت.


title: کشتار دبیرستان کلمباین

text: آن‌ها به سمت دانش آموزانی که در کنار زمین فوتبال ایستاده بودند شلیک کردند، اما هیچ‌کس مورد اصابت قرار نگرفت. اریک و دیلن به سمت ورودی غربی می‌رفتند و بمب‌های لوله‌ای پرتاب می‌کردند که تعداد بسیار کمی از آن بمب‌ها منفجر شد. معلم دبیرستان، پتی نیلسون متوجه هیاهو شد و همراه برایان آندرسون ۱۶ ساله به سمت ورودی غربی حرکت کردند. او قصد داشت به بیرون برود و به آن دو دانش آموز بگوید «تمامش کنید» چون فکر می‌کرد کلبولد و هریس در حال فیلمبرداری هستند یا دارند شوخی دانشجویی می‌کنند. هنگامی که اندرسون اولین لنگه در دوتایی را باز کرد، هریس و کلبولد به سمت پنجره تیراندازی کردند و او به وسیله پرتاب خرده‌شیشه‌ها زخمی شد، به شانه نیلسون نیز ترکش اصابت کرد. نیلسون ایستاد و به سمت سالن کتابخانه فرار کرد، به دانش آموزانی که در داخل بودند در مورد خطر هشدار می‌داد و به آن‌ها می‌گفت که به زیر میزها بروند و ساکت باشند. او با ۱-۱-۹ تماس گرفت و زیر باجه اداری کتابخانه مخفی شد. برایان آندرسون پشت سرش مانده بود و بین درب‌های داخلی و خارجی گیر کرده بود.


title: کشتار دبیرستان کلمباین

text: در ساعت ۱۱:۲۲ نگهبان مدرسه همکارش نیل گاردنر را در بیسیم مدرسه، برای درخواست کمک در پارکینگ دانش آموزی فراخواند. تنها مسیر آسفالتی که او را به طرف مدرسه در شرق و جنوب خیابان پیرس می‌رساند، جایی بود که در ساعت ۱۱:۲۳ از بیسیمش شنیده بود که یک زن به وسیله برخورد با ماشین کشته شده‌است و او فرض کرده بود که موضوع درخواست کمک همین بوده‌است. او چراغ‌های گردان و آژیر ماشین خود را روشن کرده بود. هنگامی که از ماشین خود در پارکینگ دانش‌آموزی در ساعت ۱۱:۲۴ پیاده شد او پیغام دیگری در بیسمش شنید که: «نیل، اینجا تیراندازان در دبیرستان هستند». هریس در ورودی غربی، بلافاصله به طرف گاردنر تیراندازی کرد، جایی که ۵۰ متر با او فاصله داشت. گاردنر هم با اسلحه خود شروع به تیراندازی به هریس کرد. گاردنر به دلیل اینکه عینک طبی خود را به چشم نزده بود، قادر به زدن تیراندازان نبود.


title: کشتار دبیرستان کلمباین

text: بنابراین، پنج دقیقه بعد از شروع تیراندازی، و دو دقیقه بعد از اولین تماس رادیویی با بیسیم، گاردنر به وسیله تیراندازی با این دو تیرانداز درگیر شده بود. آنجا قبل از آن دو نفر مرده و ده نفر نیز زخمی شده بودند. تا قبل از اینکه هریس به داخل ساختمان عقب‌نشینی کند، هریس ده و گاردنر چهار شلیک به سمت یکدیگر داشتند که کسی صدمه ندید. گاردنر در بیسیم پلیسش گزارش داد که: «در ساختمان تیراندازی شده‌است. من به یک نفر در جنوب ساختمان احتیاج دارم.»


title: کشتار دبیرستان کلمباین

text: درگیری باعث منحرف شدن هریس و کلبولد از برایان آندرسون زخمی شد. اندرسون به سمت کتابخانه فرار کرد و در داخل اتاق باز استراحت کارکنان مخفی شد. هر دو به داخل مدرسه بازگشتند و در امتداد راهرو اصلی شمالی حرکت کرده، بمب‌های لوله‌ای پرتاب می‌کردند و به هر کسی که با آن مواجه می‌شدند شلیک می‌کردند. آن‌ها به قوزک پای استفانی مانسن شلیک کردند، اگرچه او قادر بود که از مدرسه بیرون برود. هر دو به سمت پنجره‌های ورودی شرقی مدرسه شلیک می‌کردند. پس از چندین بار رفتن و آمدن در امتداد راهرو و تیراندازی —ناموفق— به سمت هر دانش آموزی که می‌دیدند، هریس و کلبولد به سمت ورودی غربی رفته و وارد راهرو کتابخانه شدند.


title: انفجار اکلاهماسیتی

text: انفجار اکلاهماسیتی حادثه ای است که در آن یک در اکلاهما سیتی در روز ۱۹ آوریل ۱۹۹۵ با انفجار مهیبی فروریخت. در این حادثه ۱۶۸ نفر که تعداد زیادی از آنان کودکان یک مهد کودک بودند، جان باختند.


title: انفجار اکلاهماسیتی

text: با تحقیقات پلیس مشخص شد که تیموتی مک‌وی عامل این انفجار بوده‌است. در بازجویی‌ها وی علت این اقدام را انتقام‌جویی از مرگ ۸۰ تن از اعضای فرقه داودیه در حادثه واکو اعلام کرد. سه سال قبل از آن حادثه واکو رخ داده بود. تا قبل از وقوع حادثه ۱۱ سپتامبر انفجار اکلاهما سیتی بزرگ‌ترین حادثه تروریستی تاریخ ایالات متحده آمریکا به‌شمار می‌آمد و همچنین مرگبارترین حمله انجام شده به دست یک آمریکایی در خاک آمریکاست.


title: واقعه ویکو

text: حادثه وِیْکو محاصره نظامی محوطه‌ای متعلق به فرقهٔ مذهبی فرقه داودیه از سوی مأمورین فدرال آمریکا و ایالتی اجرای قانون در تگزاس و ارتش آمریکا بین ۲۸ فوریه و ۱۹ آوریل ۱۹۹۳ بود. فرقه داویدیان، فرقه‌ای که در سال ۱۹۵۵ از کلیسای ادونتیست‌های روز هفتم جدا شد، تحت رهبری دیوید کورش قرار داشت و در مزرعهٔ مرکز جبل کارمل در منطقهٔ الک تگزاس،در نه مایلی (۱۴ کیلومتری) شمال شرقی ویکو، تگزاس سکونت داشت. این گروه مشکوک به نقض قانون در خصوص اسلحه بود که باعث شد دفتر الکل، تنباکو، سلاح گرم و مواد منفجره (ای تی اف) یک حکم قضایی جستجو و دستگیری در خصوص آن دریافت کند.


title: واقعه ویکو

text: این واقعه وقتی شروع شد که ای تی اف تلاش خود به منظور یورش به مزرعه را آغاز کرد. یک نبرد مسلحانه شدید درگرفت، که منجر به مرگ چهار مأمور حکومتی و شش داویدی شد. پس از ناکامی ای تی اف در یورش به محوطه اف‌بی‌آی شروع به محاصرهٔ آن کرد، وضعیتی که ۵۱ روز با بلاتکلیفی ادامه یافت. نهایتاً اف بی آی در تلاش برای بیرون کردن داویدیان از مزرعه حمله‌ای با گاز اشک‌آور را صورت داد. در جریان حمله مرکز جبل کارمل دچار آتش‌سوزی شد. ۷۶ نفر، از جمله دیوید کورش کشته شدند.


title: واقعه ویکو

text: در خصوص وقایع رخ داده در محاصره اختلاف نظر بسیاری وجود دارد. یک مجادله مشخصاً بر سر منشأ آتش بروز کرد؛ تحقیقی از سوی دولت در سال ۲۰۰۰ نتیجه گرفت خود اعضای فرقه آتش را شروع کرده بودند. وقایع ویکو و محاصره‌ای ۱۲ ماه قبلتر در روبی ریج به وقوع پیوسته بودند هر دو به عنوان انگیزه‌های بمبگذاری ذکر شده‌اند که دو سال بعدتر در اکلاهماسیتی به وقوع پیوست.


title: واقعه ویکو

text: در ۲۸ فوریه ۱۹۹۳ مأموران پلیس اف‌بی‌آی در ایالات متحده آمریکا به مقر فرقه داویدیان به رهبری دیوید کورِش در شهرک ویکو (Waco) در ایالت تگزاس، بدستور دادستانی آمریکا، یورش بردند و این مرکز را محاصره نمودند.


title: واقعه ویکو

text: پس از ۵۱ روز مقاومت و محاصره توسط اف بی آی و کشته شدن ۴ تن و زخمی شدن ۲۰ تن از مأموران توسط افراد مسلح فرقه داویدیان، در روز ۱۹ آوریل سال ۱۹۹۳، در جریان یک آتش‌سوزی، ۷۶ تن از اعضای این فرقه در آتش جان باختند. در میان کشته‌شدگان ۲۱ کودک و دو زن باردار نیز بودند.


title: واقعه ویکو

text: گزارش نهایی تحقیقات پیرامون این واقعه حاکیست که افراد مسلح در درون این فرقه به‌طور عمد آتش‌سوزی را به راه انداختند و زنان و کودکانشان را بهمراه خود کشتند. در حالیکه بعضی از اعضای این فرقه از جمله تیموتی مک‌وی، دولت بیل کلینتون رئیس جمهور ایالات متحده آمریکا را مسبب این کشتار معرفی کردند. مک وی به تلافی این حادثه، ساختمان فدرال اوکلاهما سیتی را در روز ۲۰ آوریل سال ۱۹۹۵ منفجر کرد که ۱۶۸ کشته (از جمله چندین کودک) و ۸۰۰ زخمی بر جای گذاشت.


title: اوتسی مرد یخی

text: اوتسی یا اوتسی مردِ یخی یا فریتسِ یخ‌زده یا مرد سیمیلائون نام‌های امروزی مومیایی طبیعی خوب به‌جاماندهٔ مردی‌است از سال ۳۳۰۰ پیش از میلاد. اوتسی قدمتی ۵۳۰۰ ساله دارد.


title: اوتسی مرد یخی

text: این پیکر یخ‌زده در ۱۹۹۱ در یخ‌رود شنالشتال در کوه‌های آلپ اوتسال در نزدیکی هاوبسلابیوخ در مرز میان اتریش و ایتالیا یافت‌شد. نام او از اوتسال همان منطقه‌ای که وی را یافتند گرفته‌شده‌است. او کهن‌ترین مومیایی طبیعی پیداشده در اروپاست.


title: اوتسی مرد یخی

text: اوتسی را دو گردشگر آلمانی نورنبرگی در ۱۹ سپتامبر ۱۹۹۱ پیدا کردند.


title: اوتسی مرد یخی

text: در آغاز پنداشته‌شد که این لاشه‌ای تازه است، مانند پیکر بی‌جان بسیاری دیگر که در آن منطقه یافت می‌شد یا حداقل جسد یک خلبان جنگ جهانی است. پیکر به جلو خوابیده بوده و زیر یخ‌ها پیچیده‌شده‌بود.


title: اوتسی مرد یخی

text: نیروهای اتریشی با بی‌ظرافتی با یک مته دستی کوچک - که به سهو کفل اوتسی را هم سوراخ کرده‌بود - و یک تبر یخ‌شکن (که در روش‌های باستانشناسی کاربردی ندارد) لاشه را از یخ‌رود بیرون کشیدند.


title: اوتسی مرد یخی

text: لاشه را به اینسبروک بردند و در آنجا بود که دیرینگی اوتسی آشکار گشت. پس از آن با بازدید منطقه روشن گشت که جسد در ۹۲٫۵۶ متری خاک ایتالیا بوده‌است. از ۱۹۹۸ تاکنون این پیکر در موزه باستانشناسی تیرول جنوبی در بولتسانو ایتالیا به نمایش گذاشته شد.


title: اوتسی مرد یخی

text: بررسی‌های انجام‌شده روی جسد نشان می‌دهد که او از انگل روده‌ای رنج می‌برده‌است، مشکل کبد داشته‌است و رنگ چشم‌ها و مویش تیره بوده‌است.


title: اوتسی مرد یخی

text: او ردایی از جنس سبزه و جلیقه و پای‌افزار چرمی به تن داشت. کفش‌ها ضدآب و پهن بودند و این پهنا برای راه رفتن بر روی برف‌ها مناسب می‌نمود و جنسش نیز به گیاه بود که به شکل حصیر درآورده بود. یک لایه چمنی نرم دور پاها را گرم نگه می‌داشته‌است.


title: اوتسی مرد یخی

text: بازماندگانی از نسل مادری اوتسی اکنون دیگر در اروپا یافت نمی‌شود، اما بازماندگان نسل پدری او آریایی‌تبار و در اروپا بسیارند. بازماندگان اوتسی به‌خصوص در مناطقی چون جزایر ساردین و کورسیکا زندگی می‌کنند. منظور از مفهوم خویشاوند رابطه مستقیم نسبی با فرد خاصی است، اما در ارتباط با اوتسی «پس از ۲۰۰ نسل» دیگر نمی‌توان از خویشاوندی مستقیم نامی برد. با این تعریف همه اروپائیان می‌توانند از این جهت خود را خویشاوند اوتسی بنامند که او از نخستین اروپائیان بوده‌است. پژوهش دانشمندان نشان داده‌است که شجره حدود یک میلیون نفر شهروند اروپایی به اوتسی می‌رسد.


title: اوتسی مرد یخی

text: پژوهشگران در سال ۲۰۱۳ به این نتیجه رسیدند که ۱۹ نفر از اهالی منطقه تیرول دارای ژن‌هایی هستند که در زیرگروهِ ژن‌های اوتسی جای دارند. یکی از کسانی که نسب خود را به اوتسی منسوب می‌داند، یک مرد سوئیسی به‌نام سیمون گربر است. سیمون گربر که تحقیق روی ژن‌های خود را انجام داده به این نتیجه رسیده‌است که موردهای بسیار مشابهی در دی‌ان‌ای (DNA)های او و اوتسی موجود است. یکی از موردهای تشابه این است که اوتسی ۵۳۰۰ سال پیش نارسایی لاکتوز داشته و سیمون گربر نیز امروز به عدم تحمل لاکتوز دچار است.


title: اوتسی مرد یخی

text: در سپتامبر ۲۰۱۶ دانشمندان با استفاده از سی‌تی اسکن توانستند با موفقیت صدای این مرد عصر حجری را بازسازی کنند. آنها با موفقیت توانستند از تارهای صوتی مومیایی، گلو و دهان وی یک مدل دیجیتالی تهیه کنند. با اندازه‌گیری، طول مجرای صوتی و تارهای صوتی این مومیایی، آنها قادر به خلق دوباره نسبی و تقریبی صدای این مومیایی شدند. با تمام این اطلاعات به دست آمده دانشمندان پیش‌بینی می‌کنند که صدای این مومیایی در فرکانسی بین ۱۰۰ هرتز تا ۱۵۰ هرتز بوده که در مقیاس نرمال و طبیعی صدای یک مرد امروزی است.


title: باشگاه فوتبال ذوب‌آهن

text: باشگاه ذوب‌آهن اصفهان یک باشگاه فوتبال در لیگ برتر ایران است که در ۳۱ خرداد ۱۳۴۷ در شهر اصفهان بنیان‌گذاری شد. مالک این باشگاه، شرکت ذوب‌آهن اصفهان است. ذوب‌آهن پس از سپاهان، دومین تیم ایرانی است که به فینال لیگ قهرمانان آسیا (فرمت جدید) راه یافت. ذوب‌آهن با چهار قهرمانی در جام حذفی، یکی از تیم‌های پرافتخار این جام به حساب می‌آید.


title: باشگاه فوتبال ذوب‌آهن

text: محمدعلی تقی‌زاده فرهمند در ۳۱ خرداد ۱۳۴۷ تأسیسات ورزشی کارخانه ذوب‌آهن اصفهان را بنیان گذاشت. ذوب‌آهن نخستین بازی رسمی خود را هم‌زمان با بازگشایی ورزشگاه ۲۲ بهمن برابر پیکان انجام داد و ۲–۴ شکست خورد. از جمله بازیکنان آن تیم می‌توان روح‌الله زرگر، اصغر نیلچیان، نعمت‌الله زرگر و مصطفی قانعی را نام برد. ذوب‌آهن در تمام ادوار جام تخت جمشید نیز حضور داشته‌است. ذوب‌آهن که باشگاه متمول و سرمایه‌داری بود، تعدادی از بازیکنان سپاهان را به خدمت گرفت و یوگنی لیادین را به عنوان مربی برگزید.


title: باشگاه فوتبال ذوب‌آهن

text: آن‌ها بعد از انقلاب از سال ۱۳۷۲ با خرید امتیاز تیم تام به لیگ کشور بازگشتند و به جز سال ۱۳۷۴ که در دسته دوم حضور یافتند در بقیه سال‌ها در دسته اول فوتبال کشور حضور داشتند.


title: باشگاه فوتبال ذوب‌آهن

text: ذوب‌آهن در تمام ادوار لیگ برتر حضور داشته‌است و چهار بار نایب قهرمانی در این لیگ را تجربه کرده اما تاکنون موفق به قهرمانی در لیگ برتر نشده‌است. این تیم در جام حذفی چهار قهرمانی و یک نایب قهرمانی کسب کرده‌است و از تیم‌های پرافتخار این جام می‌باشد. ذوب‌آهن در سال ۱۳۸۹ به مقام نایب قهرمانی لیگ قهرمانان آسیا رسیده‌است. این باشگاه همچنین یک بار قهرمان سوپر جام نیز شده‌است.


title: باشگاه فوتبال ذوب‌آهن

text: تیم فوتبال ذوب‌آهن با غلبه بر تیم‌های قدرتمند آسیا با شایستگی راهی فینال مسابقات لیگ قهرمانان آسیا ۲۰۱۰ شد. این تیم در تاریخ ۲۲ آبان ۱۳۸۹ و در تک بازی فینال که در استادیوم ملی المپیک توکیو واقع در کشور ژاپن برگزار شد، به مصاف تیم سئونگنام ایلهوا چونما رفت. ذوب‌آهن در این دیدار با نتیجهٔ ۱–۳ مقابل نمایندهٔ کره جنوبی شکست خورد و به مقام نایب قهرمانی لیگ قهرمانان آسیا ۲۰۱۰ رسید.


title: باشگاه فوتبال ذوب‌آهن

text: ورزشگاه فولادشهر ورزشگاه خانگی ذوب‌آهن است که در سال ۱۳۷۷ افتتاح شده‌است. باشگاه ذوب‌آهن ورزشگاه‌ها و زمین‌های ورزشی زیادی در اصفهان دارد.


title: باشگاه فوتبال ذوب‌آهن

text: این باشگاه از معدود باشگاه‌های ایرانی است که ورزشگاه اختصاصی دارد. تیم سپاهان، همشهری ذوب‌آهن هم از سال ۱۳۸۶ تا ۱۳۹۵ بازی‌های خانگی خود را در این ورزشگاه برگزار می‌کرد.


title: باشگاه فوتبال ذوب‌آهن

text: باشگاه موزهٔ افتخارات خود را در روزهای آغازین دی ۱۳۸۷ بازگشایی کرد.


title: باشگاه فوتبال ذوب‌آهن

text: ورزشگاه فولادشهر نیز دارای ۲۲ سکوی تماشاچیان است. در جریان بازسازی سال ۱۳۸۸ در این ورزشگاه تمامی سکوها ایزولاسیون و مجهز به صندلی گردیده‌است. مطابق با قوانین ای‌اف‌سی نورافکن‌ها تقویت شده‌است و ساختمان VVIP و VIP نیز در ورزشگاه احداث گردیده در داخل ساختمان ورزشگاه سمت راست رختکن میهمان و چپ میزبان است و اتاق کنفرانس طبقه دوم قرار دارد.


title: باشگاه فوتبال ذوب‌آهن

text: فهرست بازیکنان باشگاه فوتبال ذوب‌آهن اصفهان در فصل ۰۱–۱۴۰۰ به شرح زیر است:


title: باشگاه فوتبال ذوب‌آهن

text: برای دیدن نام بازیکنان پیشین باشگاه، را ببینید.


title: باشگاه فوتبال ذوب‌آهن

text: شهرآورد فوتبال اصفهان که بین تیم‌های همشهری ذوب‌آهن و سپاهان انجام می‌شود، از حساسیت بالایی نیز برخوردار است. آغاز این شهرآورد به دههٔ ۱۳۵۰ برمی‌گردد و همواره یکی از مهم‌ترین شهرآوردهای فوتبال ایران می‌باشد. این دو تیم اولین بار در زمستان ۱۳۵۱ در فینال مسابقات قهرمانی باشگاه‌های اصفهان و در ورزشگاه باغ همایون اصفهان (ورزشگاه تختی اصفهان فعلی) با یکدیگر رو به رو شدند. این دیدار در پایان ۹۰ دقیقه وقت قانونی و همچنین وقت‌های اضافه بدون گل به پایان رسید تا کار به ضربات پنالتی بکشد. در پنالتی‌ها، تیم فوتبال سپاهان با نتیجهٔ پنج بر چهار موفق شد تیم ذوب‌آهن را مغلوب کند و به مقام قهرمانی نیز برسد.


title: باشگاه فوتبال ذوب‌آهن

text: جدول زیر عملکرد کلی ذوب‌آهن را در دههٔ ۱۳۸۰ و دههٔ ۱۳۹۰ نشان می‌دهد. نشان‌واره، آرم یا لوگوی ذوب‌آهن در طول تاریخ این باشگاه دست‌خوش تغییراتی شده‌است. اولین نشان‌واره این باشگاه، مشابه نشان‌واره شرکت ذوب‌آهن اصفهان نیز بوده‌است. در نشان‌واره فعلی باشگاه ذوب‌آهن، رنگ‌های اصلی باشگاه (سبز و سفید) به کار رفته شده‌است.


title: باشگاه فوتبال ذوب‌آهن

text: این باشگاه در مرداد ۱۳۹۳ گاندو یا تمساح پوزه‌کوتاه که نسل‌اش در ایران در خطر انقراض قرار گرفته را به عنوان نماد خود برگزید. هدف از انتخاب این نماد کمک به حفظ محیط زیست و اطلاع‌رسانی دربارهٔ این جانور در معرض خطر اعلام شد. باشگاه ذوب‌آهن گاندو را نماد سخت‌کوشی، جنگندگی و مقاومت قرار داده‌است.


title: باشگاه فوتبال شموشک نوشهر

text: باشگاه فوتبال شموشک نوشهر یک باشگاه فوتبال ایرانی بوده که توسط مسعود درویش تأسیس و به صورت خصوصی فعالیت می‌کرد. پس از فوت مسعود درویش امتیاز این باشگاه متعلق به ورثه آن مرحوم بوده‌است و آن‌ها امتیاز را به باشگاه فوتبال عظیم گستر نوشهر واگذار کردند. شموشک نوشهر اولین تیم کاملاً خصوصی فوتبال ایران بود.


title: باشگاه فوتبال شموشک نوشهر

text: این تیم ۶ سال پس از تأسیس در سطح اول حضور داشت و بهترین مقام تاریخ خود را در لیگ آزادگان به دست آورد که یازدهم از لیگ شانزده تیمی شد. اما فصل بعد با نتایج بسیار ضعیف به لیگ دسته دوم سقوط کرد.


title: باشگاه فوتبال شموشک نوشهر

text: پس از سقوط به دسته دو نتوانست نتایجی به دست بیاورد که به لیگ آزادگان صعود کند که هیچ بلکه در سال بعد سقوط به لیگ سه سقوط کرد اما با این اتفاق توانست یک جام از این لیگ را از آن خود کند.


title: باشگاه فوتبال شموشک نوشهر

text: این تیم پس از ۶ سال به سطح اول فوتبال ایران بازگشت. سال اول حضورش رتبه آخر آن زمان یعنی رتبه ۱۴ را کسب کرد و به لیگ آزادگان سقوط کرد. اما تصمیم ۱۶ تیمی کردن لیگ برتر شموشک را از سقوط نجات داد. سال بعد هم برای بقا جنگید اما این دفعه موفق به ماندن در لیگ برتر شد و اتفاقی که باعث شد تنها دو دوره این تیم در لیگ آزادگان بماند نیفتاد. در لیگ برتر چهارم این تیم پانزدهم شد و به لیگ آزادگان سقوط کرد.


title: باشگاه فوتبال شموشک نوشهر

text: در لیگ آزادگان این تیم سه فصل متوالی به رتبه‌های دهم، یازدهم و یازدهم قرار گرفت. اما فصل بعدی اوضاع عوض شد این تیم به عنوان سومین تیم به لیگ دسته دو سقوط کرد. متأسفانه این تیم هم مانند برخی از تیم‌ها مسیر بی‌بازگشت را طی کرد و تنها دو فصل در لیگ دو دوام آورد. در لیگ سه نیز رتبه خوبی پیدا نکرد و فصل بعد از لیگ کنار گذاشته شد تا برای همیشه نابود شود و یک ورزشگاه و دو جام قهرمانی لیگ‌های دو و سه از آن باقی بماند.


title: باشگاه فوتبال شموشک نوشهر

text: ورزشگاه خانگی این تیم ورزشگاه شهدا نوشهر است که در سال‌های گذشته با تخریب سکوها در بخش‌های غربی و جنوبی و بازسازی سکوهای بخش شمالی، ساختمان رختکن و اتاق داوران هم بهسازی و بازسازی شد. این ورزشگاه هم‌اکنون و با سکوهایی که نصب شد ۴ هزار نفری است و ۱۵ میلیارد تومان برای بازسازی آن هزینه شد.


title: باشگاه فوتبال شموشک نوشهر


title: باشگاه فوتبال پگاه گیلان

text: باشگاه فوتبال پگاه گیلان یک باشگاه سابق فوتبال ایرانی است که در رشت بنا شده بود. مالک این باشگاه شرکت صنایع شیر ایران بود. این باشگاه در سال‌های حیات خود در لیگ آزادگان و لیگ برتر به میدان رفت.یکی از بهترین تیم ها بود


title: باشگاه فوتبال پگاه گیلان

text: پس از سقوط تیم فوتبال استقلال شهرداری رشت از دوره اول لیگ برتر، شرکت صنایع شیر ایران با خرید امتیاز این تیم در سال ۱۳۸۱ پا به عرصه فوتبال گذاشت و با نام پگاه گیلان در مسابقات لیگ دسته اول فوتبال کشور حضور یافت. پگاه گیلان در دوره سوم لیگ برتر با مجید جهانپور بازیهایش را آغاز کرد اما پس از هفته پانزدهم میودراگ یسیچ جانشین وی گردید. تیم فوتبال پگاه در این دوره لیگ برتر یعنی فصل ۸۳–۸۲ تمام تیم‌های مدعی لیگ را در استادیوم عضدی رشت زمینگیر کرد از جمله برد یک بر صفر مقابل پاس تهران (قهرمان آن فصل) و تساوی صفر صفر با تیم پرمهره پرسپولیس (در حالی که یک ضربه پنالتی پگاه هم از دست رفت) و پیروزی ۳–۱ مقابل سپاهان اصفهان و ۳–۰ مقابل استقلال اهواز و برد مقابل ذوب آهن و ابومسلم خراسان.


title: باشگاه فوتبال پگاه گیلان

text: پس از کناره‌گیری یسیچ در فصل بعد تیم فوتبال پگاه برای ۲ بازی از سید مهدی ابطحی که سرمربی تیم فوتسال پگاه بود به عنوان سرمربی در تیم فوتبال خود استفاده کرد اما ابطحی نیز جز دو شکست پی در پی ارمغانی برای پگاه بهمراه نیاورد. مدیران پگاه آنگاه اصغر شرفی را مجدداً از آمریکا فراخواندند و برای دومین بار مربیگری تیم خود را به وی سپردند. اصغر شرفی نیز نتوانست گره گشای مشکلات پگاه شود و این تیم برای بار سوم مربی خود را عوض کرده و این بار یکی از مربیان معروف اروپا به نام برند کراوس را از اتریش در سال ۲۰۰۵ به رشت آورد. وینگو بگوویچ در سال ۲۰۰۵ هدایت تیم پگاه گیلان را به عهده گرفت، پیروزیهای پی در پی تیم پگاه در گروه الف دسته اول فوتبال ایران نشان داد که مجموعه پگاه عزم خود را جزم نموده تا مجدداً در سطح اول فوتبال ایران حضور یابد اما مرحله پلی آف مسایلی داشت که وینگو نتوانست از عهده آن‌ها بر آید و پیکان صعود کرد.


title: باشگاه فوتبال پگاه گیلان

text: مجید جهانپور پس از ۲/۵ سال دوری از میدان‌ها فوتبال مجدداً سکان هدایت این تیم پر طرفدار را بر عهده گرفت. تیم جهانپور که در ابتدای فصل با مشکلات عدیده مالی مواجه بود توانست در چند ماه ابتدایی مسابقات بدون شکست به کار خود ادامه دهد. تیم پگاه با حفظ دروازه اش در مدت ۱۲۴۰ دقیقه توانست نگاه تمام کارشناسان را بخود جلب نماید. اما چند شکست شرایط را برای پگاه سخت کرد با این حال پگاه توانست با ۲ امتیاز اختلاف و پس از ۲۲ هفته صدرنشینی مجدداً به مرحله پلی آف صعود نماید. پگاه در مرحله پلی آف پس از کسب یک نتیجه مساوی بدون گل در گرمای ۵۰ درجه بندرعباس موفق شد حریف جنوبی خود را در حضور بیش از ۲۵ هزار تماشاگر با نتیجه ۲–۰ شکست داده و پس از ۲ سال دوری از سطح اول فوتبال کشور به دوره هفتم لیگ برتر صعود کرد. دارکو درازیچ در سال ۲۰۰۷ سرمربی تیم پگاه شد اما وی تنها در ۳ بازی و کسب تنها یک امتیاز جایش را به نادر دست‌نشان داد که چند ماه پیش به عنوان سرمربی شهرداری بندر عباس در پلی اف به پگاه گیلان باخته بود.


title: باشگاه فوتبال پگاه گیلان

text: یکی از دوران طلایی این تیم حضور در فینال جام حذفی فوتبال ایران است که در خرداد ماه ۸۷ برگزار شد. تیم فوتبال پگاه توانست تیمهای مطرح فوتبال کشور را شکست دهد نظیر پرسپولیس (قهرمان آن فصل که با گل بازیکن هفده ساله مغلوب پگاه شد)، استقلال (با نتیجه چهار بر یک در استادیوم آزادی که سنگین‌ترین شکست خانگی استقلال در تاریخ لیگ برتر بود)، سپاهان اصفهان (با نتیجه چهار بر دو)، ذوب آهن، سایپا (رفت و برگشت) و صباباتری. این تیم در آن دوران بیش از ۲۵ هزار هوادار که فراتر از گنجایش ورزشگاه سردار جنگل رشت بود به ورزشگاه کشاند و تا فینال جام حذفی صعود کرد. این نتایج همچنین بهترین عملکرد دست نشان در دوران مربیگریش بود.


title: باشگاه فوتبال پگاه گیلان

text: پگاه پس از عبور از سد تیمهای مس سرچشمه و آلومینیوم در اراک در مرحله یک چهارم نهایی به مصاف سپاهان رفت. پگاه بعد از تثبیت جایگاهش در لیگ برتر با پیروزی برابر تیم صبا و با روحیه‌ای مضاعف به مصاف تیم سپاهان رفت و با حمایت طرفدارانش نایب قهرمان ایران و آسیا را ۴–۲ شکست داد تا در مرحله نیمه نهایی بتواند برق شیراز را نیز با یک بازی سراسر تهاجمی حذف نماید. در بازی پرحرارت فینال تیم پگاه در بازی رفت ۱–۰ در مقابل استقلال به پیروزی رسید و درخشش وحید طالبلو از گل شدن چندین موقعیت صددرصد دیگر جلوگیری گرد اما در تهران و در بازی نفسگیر صد و بیست دقیقه ای مغلوب استقلال شد تا بازنده ای سربلند لقب گیرد.


title: باشگاه فوتبال پگاه گیلان

text: در ابتدای فصل ۸۸–۸۷ تیم فوتبال پگاه گیلان به علت مشکلات مالی توسط شرکت خصوصی داماش خریده شد و به داماش گیلان تغییر نام داد. امیر عابدینی مدیر عامل سابق تیم پرسپولیس، مدیر عامل داماش گیلان شد.تیم فوتبال پگاه گیلان در طول حیات خود ۱۷۹ بار به طور رسمی مسابقه داد که از این تعداد ۷۰ برد، ۴۷ مساوی و ۶۲ شکست عاید این تیم شده‌است. پگاه از این تعداد بازی ۸۰ بار در لیگ برتر به میدان رفته‌است. تیم فوتبال پگاه در ۱۷۹ بازی خود موفق شده‌است تا ۱۸۹ بار دروازه حریفان را باز کند. پگاهی‌ها ۱۸۴ بار نیز گل خورده‌اند. بهترین گلزن پگاه در طول تاریخ این تیم افشین چاووشی می‌باشد.رجبعلی شیرزاد(۲۰۰۱


title: باشگاه فوتبال برق شیراز

text: باشگاه فوتبال برق شیراز یک باشگاه فوتبال ایرانی است که در سال ۱۳۲۵ در شهر شیراز پایه‌گذاری شد. این تیم قدیمی ترین تیم شیراز است .


title: باشگاه فوتبال برق شیراز

text: در سال ۱۳۲۵ عده‌ای از جوانان ورزش‌دوست شیرازی که در «کارخانه چراغ‌برق شیراز» کار می‌کردند، به رهبری «ابراهیم نعمت‌اللهی» تصمیم به تشکیل یک تیم فوتبال گرفتند. در روز ۲۵ اردیبهشت ۱۳۲۵، مهندس خمسی، مدیر کارخانه در جلسه‌ای با تأسیس باشگاه برق موافقت کرد. برق شیراز قدیمیترین باشگاه فوتبال ایران است و قدیمیترین تیم شهرستانی.


title: باشگاه فوتبال برق شیراز

text: باشگاه برق کار خود را با سرپرستی نعمت‌اللهی و مربیگری بهادر قهرمان آغاز کرد. حمایت‌های کارخانه و مدیریت آن از ابتدا غیرمالی بود، اما همان کمک‌ها نیز چندان دوام نداشت و پس از مدت کوتاهی قطع شد. پس از آن نعمت‌اللهی با سرمایه شخصی عهده‌دار نیازهای مالی باشگاه شد. با افزایش مشکلات مالی بهادر قهرمان پس از ۶ تا ۷ ماه از تیم کناره‌گیری کرد و مسئولیت مربیگری هم بر دوش نعمت‌اللهی افتاد.


title: باشگاه فوتبال برق شیراز

text: در سال ۱۳۵۶ برق شیراز با مربیگری عباس رضوی به عنوان بهترین تیم شهرستانی جام تخت جمشید دست یافت و به عنوان پاداش به جام استقلال چین اعزام شد. در این جام تیم‌های مقتدری ازجمله تیم ملی چین /مراکش/غنا/ مکزیک /فلیپین و برق شیراز حضور داشتند که در نهایت تیم برق شیراز به عنوان سومی دست یافت. بردهای پر گل این تیم مقابل دو تیم پر طرفدار آنروزها یعنی تاج و پرسپولیس موجب شگفتی کارشناسان بود حال آنکه ناتمام ماندن لیگ در این سال موجب قطع شدن نوار پیروزی‌های لاله‌های نارنجی مقابل سرخابی پایتخت شده و در ادامه این تیم به دومین بحران از سه بحران بزرگ تاریخ خود پا گذاشت، بحران سال ۵۷ و سال‌های نخست پس از انقلاب که با تلاش‌های حسن منجمی این تیم به حیات خود در فوتبال کاملاً دولتی شده پس از انقلاب در ایران ادامه داد. دهه هفتاد را دههٔ طلایی برق شیراز می‌دانند. سال‌هایی که بازیکنان بزرگی همچون غلام حسین پیروانی، داریوش یزدانی، رحمان آرامی، رضا استواری، افشین پیروانی، مهدی شیری، محسن رنجبران ،بهروز محمد زایی و… چهره قدرتمندی از فوتبال شیراز را به نمایش می‌گذاشتند کما این که در روزهای بازی برق در ورزشگاه ارتش شیراز هیچ جای خالی روی سکوها پیدا نمی‌شد.


title: باشگاه فوتبال برق شیراز

text: این تیم در دههٔ هفتاد ۲ بار به فینال جام حذفی راه یافت و یک بار به قهرمانی دست یافت. درسال۱۳۷۴ برق با سردمداری جوانان برومند و باتجربه در کنار ستاره‌های بی چون و چرای آن روزهای فوتبال ایران همچون داریوش یزدانی به فینال جام حذفی رسید ولی درفینال دربرابر تیم پرمهره استقلال تهران مغلوب شد وکاری از پیش نبرد. برق در سال بعد با پشت سرگذاشتن تیم‌های چون تراکتورسازی و پرسپولیس تهران در فینال جام حذفی به بهمن کرج پرستاره رسید. در تابستان داغ ۷۶ ورزشگاه ارتش شیراز پذیرای بیش از بیست و پنج هزار تماشاچی برق بود تا جایی که بر روی نورافکن‌ها ی ورزشگاه هام تماشاچیان نشسته بودند. بازی در وقت معمول و اضافه با تساوی به پابان رسید. در ضربات پنالتی دروازه‌بان وقت برق، محمدرضا مهربان کاری کرد کارستان، سه پنالتی اول بهمن توسط وی مهار شد و با گل شدن هرسه پنالتی برق، این تیم به مقام قهرمانی جام حذفی ایران رسید. در آن سال برق در دور اول با تیم پلیس عراق مواجه شد. بازی رفت درشیراز با تساوی به پایان رسید این تیم در جام باشگاه‌های آسیا به دلیل عدم همکاری دولت صدام فقط با ۱۳ بازیکن به عراق عازم شد و به توفیق نرسید و با شکست دربرابر پلیس از این رقابت‌ها حذف گردید. در آن زمان مصطفوی رئیس فدراسیون فوتبال ایران بود که رابطه بسیار بدی با تیم برق شیراز و مدیرانش داشت. مصطفوی تیم برق را فردای بازگشت از عراق وادار به بازی با استقلال کرد، آنروز در حالی که یاران برق به سختی به عدد ۱۱ می‌رسیدنند شکست سختی از استقلال خوردند و در سراشیب سقوط به دسته ۲ قرار گرفتند و در همان سال در حالی که نماینده ایران در آسیا بودند به دسته دو سقوط کردند. در سال ۱۳۷۸ باتکیه بر جوانان خود همچون برادران عباسفرد، مهدی شیری، ناصر شیردل، محمد منصوری، محمد خلف مطوری، ایمان امین ستار زارع… دوباره به سطح اول فوتبال ایران بازگشتند.


title: باشگاه فوتبال برق شیراز

text: فصل باحضور ستاره‌هایی چون مهدی شیری ستار زارع برادران کریمیان و داریوش یزدانی آغاز گردید. درحالیکه برق در پایان هفته هفتم با شانزده امتیاز در رده اول جای داشت با جدایی برخی بازیکنان و اختلافات داخلی شدید همچنین عدم همکاری برق منطقه‌ای و مدیر عامل وقت مهندس مشفقیان در سراشیبی سقوط قرارگرفت و در پایان فصل این تیم پس از کسب رتبه ۱۸ لیگ برتر، به لیگ دسته اول سقوط کرد


title: باشگاه فوتبال برق شیراز

text: تیم برق شیراز پس از کسب نتایج خوب پس از اولین سال سقوط به لیگ یک به علت کمبود یک امتیاز نسبت به تیم اول گروه و کمبود ۲ گل تفاضل نسبت به تیم دوم در جایگاه سوم قرار گرفت و از صعود دوباره به لیگ برتر بازماند.


title: باشگاه فوتبال برق شیراز

text: در ابتدا این تیم در زمین معروف محلهٔ سعدی شیراز بازی می‌کرد که سالمندان شیرازی خاطرات بسیار زیادی از این زمین دارند. پیش از انقلاب اسلامی در دهه پنجاه، باشگاه کنونی با امکانات استخر سرپوشیده، زمین چمن استاندارد، سالن‌های فوتسال ، بدنسازی ،زمین بسکتبال و والیبال در بلوار رازی ساخته شد که در زمان خود منحصربه‌فردترین امکانات در کشور برای یک تیم فوتبال محسوب می‌شد. بخشی از این امکانات در دهه هفتاد به باشگاه اضافه شد.


title: باشگاه فوتبال برق شیراز

text: بهترین تیم شهرستانی به عنوان نماینده ایران در تورنمنت بین‌المللی دیوار بزرگ چین ۱۳۵۶


title: باشگاه فوتبال برق شیراز

text: بهترین تیم شهرستانی و بهترین خط دفاع ۱۳۷۳


title: باشگاه فوتبال برق شیراز

text: قهرمانی جام حذفی ۱۳۷۶


title: باشگاه فوتبال برق شیراز

text: نایب قهرمانی جام حذفی ۱۳۷۵


title: باشگاه فوتبال برق شیراز

text: قهرمان اولین دوره جام اتحادیه کشور ۱۳۷۹


title: باشگاه فوتبال برق شیراز

text: بهترین نتیجه تاریخ تیم برق شیراز برد ۶ بر صفر برابر استقلال رشت (داماش کنونی) در سال ۱۳۸۰ در استادیوم حافظیه ،ضعیف‌ترین نتیجه این تیم شکست ۷ بر ۲ مقابل پیکان تهران در سال ۱۳۸۴ در پیکان شهر به ثبت رسیده


title: باشگاه فوتبال برق شیراز

text: برق نسبت به تیم‌های همشهری‌اش در شیراز و از محبوبیت بیشتری برخوردار است، اما در بیرون از شیراز چندان هوادار ندارد. گفته میشود وضعیت هواداری از برق شیراز مشابه تراکتور سازی تبریز است ٠ در دورانی که ورزشگاههای تبریز و شیراز مثل تمام شهرهای کشور با ظرفیت کامل در سیطره‌ی سرخابی ها بودند تراکتور و برق از سطح اول فوتبال ایران خارج شدند. وقتی تراکتور سازی بعد از سالها بازگشت اتفاقی عجیب رخ داده بود،همگان شاهد حضور یک تیم پر تماشاگر با مقیاس سرخ آبی ها بودند. آنهم نه از روی هیجان و برای مدتی محدود . امروزه ( نگارش در سال ١٣٩٩) بسیاری معتقد هستند چنین اتفاقی در شیراز هم رقم خورده است. گفته میشودمردم شیراز تیم برق را قربانی تبعیض، سهل انگاری، بی لیاقتی و خیانت میدانند و به همین دلیل در میان شیرازیها به خصوص نسل جوان، تعلق خاطر به برق شیراز بسیار بالا رفته تا جاییکه باور دارند حضور برق در لیگ آزادگان هم بیش از پنجاه هزار تماشاگر را در بازیهای خانگی به ورزشگاه خواهد کشاند. بسیاری معتقدند برق شیراز درگیر دسیسه و سیاسی کاری مسئول سپاه فارس برای اعتبار بخشی به تیم رقیب یعنی فجرسپاسی شده است. از آنجا برق شیراز سابقه بسیار طولانی در ورزش ایران دارد، بسیاری این تیم را شناسنامه ورزش استان فارس دانسته و تیم رقیب را یک تیم وابسته به نظام می دانند. این اهمیت باشگاه برق را در شیراز طی سالهای اخیر دو چندان کرده است. اغلب جوانان برق را نماد مظلومیت مردم فارس می دانند. جدول زیر نتایج حاصل شده توسط باشگاه برق شیراز از سال ۱۳۵۳ می‌باشد.


title: باشگاه فوتبال برق شیراز

text: باشگاه برق شیراز در طول تاریخ خود تنها یک بار به قهرمانی جام حذفی رسیده است. این تیم در سال ۱۳۷۶ باغلبه بر بهمن کرج به مقام قهرمانی دست یافت. همچنین این تیم در سال ۱۳۳۶ در اولین جام سراسری ایران نیز چهارم شد.


title: باشگاه فوتبال برق شیراز

text: برق شیراز در سال ۷۶–۱۳۷۵ به عنوان قهرمان جام حذفی ایران در جام برندگان جام آسیا حضور پیدا کرد و در مرحله اول مقابل نماینده عراق در مجموع دو دیدار رفت و برگشت شکست خورده و حذف شد.


title: باشگاه فوتبال فجر سپاسی

text: باشگاه فوتبال فجر شهید سپاسی شیراز یکی از باشگاه‌های فوتبال ایران می‌باشد. این تیم هم‌اکنون در لیگ برتر خلیج فارس به رقابت می‌پردازد. پیشینه باشگاه به سال ۱۳۶۷ می‌رسد؛ هنگامی که باشگاه فوتبالی در شیراز با نام "بهزاد" گشایش یافت. بعدها، پس از پایان جنگ ایران و عراق و کشته شدن عبدالمجید سپاسی در این جنگ، به افتخار وی، این باشگاه نامش را به "فجر شهید سپاسی" تغییر داد.


title: باشگاه فوتبال فجر سپاسی

text: زیرساخت ورزشی باشگاه در سال ۱۳۴۷ بنیان‌گذاری گردیده و این باشگاه پیش از انقلاب ۱۳۵۷ افزون بر تیم داری در رشته‌هایی مانند والیبال و کشتی و دو و میدانی و هندبال در تمام دوره‌های جام تخت جمشید با تیم فوتبال خود نیز حضور داشته‌است و پس از انقلاب نیز تیم فوتبال فجر شهید سپاسی با کسب یک دوره قهرمانی جام حذفی فوتبال باشگاه‌ها که در پشت زمینه سوابق خود همیشه نقش مهمی در فوتبال و ورزش کشور بازی کرده‌است.


title: باشگاه فوتبال فجر سپاسی

text: در سال ۱۳۶۷ گروهی از جوانان شیرازی با همیاری جعفر جعفری باشگاه فوتبالی را در شهر شیراز به نام "بهزاد" بنیان نهادند. نخستین مربی این تیم، خلیل صالحی بازیکن پیشین تیم فوتبال برق بود. این باشگاه در اوایل فعالیت خود زیر سایه تیم‌های قدرتمند چون برق، کما و مرصاد بود بنابراین توانایی رقابت با این تیم‌ها را نداشت.


title: باشگاه فوتبال فجر سپاسی

text: آنها در لیگ دسته دو محلی شیراز شروع به بازی کردند. پس از پایان جنگ ایران و عراق و کشته شدن عبدالمجید سپاسی در این جنگ، به احترام و افتخار وی، این باشگاه نامش را به فجر شهید سپاسی تغییر داد. در ابتدای دهه ۱۳۷۰ سپاه پاسداران این باشگاه را خرید و تحت ادارهٔ خود گرفت. این باشگاه در سال ۱۳۷۴ قهرمان فارس شد و به مسابقات مناطق راه یافت. فجر از مسابقات منطقه‌ای به لیگ دو رسید و از آنجا هم جواز صعود به جام آزادگان که بالاترین سطح لیگ فوتبال ایران در آن زمان بود را نیز کسب کرد.


title: باشگاه فوتبال فجر سپاسی

text: فجر سپاسی در سه دورهٔ متوالی مسابقات جام حذفی فوتبال ایران با مربیگری غلامحسین پیروانی موفق به حضور در فینال شد. این تیم در فصل ۸۰–۱۳۷۹ قهرمان این جام و در فصل‌های ۸۲–۱۳۸۱ و ۸۱–۱۳۸۰ نایب قهرمان این جام شد. این باشگاه در سال ۱۳۸۷ به مقاومت سپاسی تغییر نام داد اما مجدداً در سال ۱۳۹۰ نام باشگاه به همان نام سابق فجر سپاسی بازگشت.


title: باشگاه فوتبال فجر سپاسی

text: بهترین مقامی که این تیم در لیگ برتر کسب کرد چهارم جدول بود که در دومین دوره رقم خورد و فجری‌ها در کشور مطرح شدند و به کارخانه بازیکن ساز شهرت یافتند و ورزشگاه حافظیه قتلگاه تیم‌های بزرگ کشور شد. زرد پوشان شیرازی در پایان نهمین دوره لیگ برتر برای نخستین بار سقوط کردند اما این پایان کار نبود زیرا این تیم پس از یک سال دوری دوباره به لیگ برتر بازگشت و تا دوره سیزدهم هم حضور داشت.


title: باشگاه فوتبال فجر سپاسی

text: در رقابت‌های فوتبال لیگ دسته اول باشگاه‌های کشور جام آزادگان، ۱۸ تیم شرکت دارند که پس از انجام ۳۴ بازی تیم‌های اول و دوم جدول جواز صعود به لیگ برتر دوره بیست و یکم را کسب خواهند کرد.


title: باشگاه فوتبال فجر سپاسی

text: این باشگاه از زیرمجموعه‌های سپاه پاسداران انقلاب اسلامی است و از تیم‌هایی است که می‌تواند بازیکنان سرباز را نیز جذب کند.


title: باشگاه فوتبال فجر سپاسی

text: منصور پورحیدری و محمود یاوری، همچنین غلامحسین پیروانی و علی اصغر کلانتری به عنوان سرمربیان تیم‌های برق و فجر شهید سپاسی بوده‌اند.


title: باشگاه فوتبال فجر سپاسی

text: بازی‌های خانگی فجرسپاسی در شیراز برگزار می‌شود. ورزشگاه‌های باشگاه نیز ورزشگاه حافظیه، ورزشگاه دستغیب و ورزشگاه پارس هستند و مدتی نیز ورزشگاه سعادت شهر به عنوان ورزشگاه خانگی این تیم بوده‌است.


title: باشگاه فوتبال فجر سپاسی

text: با آغاز دوران فوتبال حرفه ای، تیم‌های برق و فجر نماینده فارس در بالاترین سطح فوتبال کشور بودند، برقی‌ها تا لیگ برتر دوره هشتم مقاومت کردند و این پایانی بود برای تیم نارنجی پوش محبوب شیرازی‌ها و واگذاری این تیم از سوی شرکت برق منطقه ای فارس از قبل نوشته شده بود. برقی‌ها که به تیم کاکوهای شیرازی شهرت داشتند چند صباحی هم در لیگ دسته یک حضور یافتند اما با یک تصمیم که غیر کارشناسی و عجولانه ارزیابی شد، این تیم ۷۵ ساله را به بخش خصوصی واگذار و زمینه فروپاشی آن را فراهم کردند طوری که این تیم در دسته سوم هم دیگر حضور ندارد ضمن اینکه هر دو تیم در جام حذفی کشور قهرمان ایران شدند و در لیگ قهرمانان آسیا هم حضور یافتند.بهترین مقام این تیم در لیگ ایران در فصل ۷۹–۱۳۷۸ به دست آمد که این تیم در رده سوم آن دوره از لیگ قرار گرفت. این تیم سه دورهٔ متوالی به فینال جام حذفی فوتبال ایران رسید و یک بار در سال ۱۳۸۰ با قهرمانی در جام حذفی در مسابقات جام برندگان جام آسیا حضور پیدا کرد که البته در آن مسابقات با قبول شکست در ضربات پنالتی از تیم السد قطر از دور رقابت‌ها حذف گردید.


title: باشگاه فوتبال فجر سپاسی

text: این تیم در فصل ۹۶–۱۳۹۵ به عنوان تیم منتخب نظامیان ایران در جام جهانی نظامیان شرکت نمود و تنها امتیاز خود را برابر آلمان با تساوی بدون گل بدست آورد و درمرحله گروهی حذف گردید.


title: باشگاه فوتبال فجر سپاسی

text: عامل هویت تیمی بیشترین و تعامل اجتماعی کمترین اثر گذاری را بر حمایت تماشاگران هواداران تیم فوتبال فجر شهید سپاسی دارد. عوامل انگیزشی شامل هویت تیمی، سرگرمی، غرور اجتماعی، تمایل اجتماعی و درک بیرونی به خوبی قدرت پیش‌بینی حضور و حمایت هواداران تیم فوتبال باشگاه فجر شهید سپاسی را دارد. عوامل انگیزشی تعامل اجتماعی، سرگرمی، غرور اجتماعی، درک بیرونی و هویت تیمی منجر به حضور و حمایت هواداران باشگاه از تیم فوتبال فجر شهید سپاسی می‌گردد.


title: باشگاه فوتبال فجر سپاسی

text: جدول زیر نتایج حاصل شده توسط باشگاه فجر شهید سپاسی شیراز از سال ۱۳۷۵ می‌باشد. این تیم در اولین حضور خود در آسیا به مصاف السدقطر رفت.


title: باشگاه فوتبال فجر سپاسی

text: فهرست زیر بازیکنان کنونی فجر سپاسی را نشان می‌دهد.


title: بید مجنون (ابهام‌زدایی)

text: بید مجنون یک درخت همیشه سبز است و ممکن است به یکی از موارد زیر نیز اشاره کند:


title: عباس عدالت

text: عباس عدالت، دانشمند و فعال سیاسی ایرانی ساکن در انگلستان است. عدالت هم‌اکنون استاد ریاضیات و علوم کامپیوتر درامپریال کالج لندن و استاد معین دانشگاه صنعتی شریف است. او همچنین بنیان‌گذار بنیاد دانش و هنر می‌باشد. عدالت در سال ۲۰۰۵ کارزار ضد تحریم و حمله نظامی علیه ایران CASMII را با هدف مقابله با تحریم و حمله نظامی علیه ایران تأسیس نمود. یکی از مقالات او تأثیر پایدار فاجعهٔ حملهٔ مغول بر ایران است.


title: عباس عدالت

text: آقای عدالت در روز ۲۶ فروردین ۱۳۹۷ در تهران توسط سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بازداشت شد. با این که نهادهای اطلاعاتی نامی از او نیاورده‌اند، خبرگزاری بی بی سی، راجع به این دستگیری خبررسانی کرد.


title: کینه (فیلم ۲۰۰۴)

text: کینه فیلمی ترسناک آمریکایی است که در سال ۲۰۰۴ از روی فیلمی ژاپنی به ساخته شده‌است. این اولین فیلم از مجموعه فیلم‌هایی با نام کینه است. کارگردانی آن بر عهده تاکاشی شیمیزو بوده و اولین بار در ۲۲ اکتبر ۲۰۰۴ در آمریکای شمالی پخش شد.


title: کینه (فیلم ۲۰۰۴)

text: کینه شرح نفرینی است که به وجود آمدن آن به دو صورت اتفاق می‌افتد: هنگامی که فردی با خشم شدید یا با غصهٔ فراوان می‌میرد. کسانی که با این قدرت ماوراالطبیعهٔ کُشنده مواجه می‌شوند می‌میرند و خود به شکل همین نفرین دوباره متولد می‌شوند، از یک قربانی به قربانی دیگر و این زنجیرهٔ وحشت بی‌انتها ادامه می‌یابد.


title: بلندی

text: بُلندی یا بُلندا اندازه فاصله عمودی است. به یک شیء یا پدیده دارای ارتفاع، مُرتَفَع یا بُلند (در قدیم هم‌چنین بَرز) گفته می‌شود.


title: بلندی

text: واژهٔ ارتفاع در دو معنی کاربرد دارد. یکی بلندی قد یک چیز که در فارسی به آن بُلندی یا بُلندا گفته می‌شود و دیگری فاصلهٔ یک چیز از زمین (مانند هواپیما) که در فارسی به آن نیز فرازا گفته می‌شود.


title: بلندی

text: در معنی اول ارتفاع به معنی فاصلهٔ میان بلندترین نقطهٔ یک جسم (مانند یک ساختمان یا یک کوه) از یک سطح مبنا (مثلاً سطح دریا) است. در کرهٔ زمین ارتفاع در آب و هوا نقش اساسی دارد. هرچه ارتفاع بیشتر باشد، آب و هوا سردتر و هرچه کم‌تر باشد، آب و هوا گرم‌تر است.


title: بلندی

text: در ریاضیات، ارتفاع را در محور (y) از محورهای مختصات می‌سنجند.


title: دستگاه مختصات جغرافیایی

text: دستگاه مختصات جغرافیایی یک دستگاه مختصات است که با آن می‌توان مکان هر نقطه‌ای بر روی زمین را توسط چند عدد مشخص کرد. مختصات معمولاً طوری انتخاب می‌شوند که یک عدد مکان عمودی یا ارتفاع نقطه مورد نظر را بیان کند و دو عدد هم مکان افقی را مشخص کنند. یک انتخاب معمول برای دستگاه مختصات، دستگاهی دارای ارتفاع، طول و عرض جغرافیایی است. مختصات جغرافیایی میانه کشور ایران را در زیر این قسمت می‌بینیم.


title: دستگاه مختصات جغرافیایی

text: ۳۲٫۴۲۷۹°N ۵۳٫۶۸۸۰°E


title: دستگاه مختصات جغرافیایی

text: عرض جغرافیایی(φ) زاویهٔ شمالی یا جنوبی هر نقطه از مدارها نسبت به خط استوا است. با اتصال نقاط هم عرض به یکدیگر، خطوطی موازی خط استوا (مدارها) بدست می‌آید، که در واقع هر کدام یک دایره‌است که شعاع آن از بیشترین در استوا تا کمترین در قطب‌ها متفاوت است. عرض جغرافیایی قطب شمال ۹۰ درجه شمالی (N ۹۰°)، استوا صفر و قطب جنوب ۹۰ درجه جنوبی (°۹۰ S) است.


title: دستگاه مختصات جغرافیایی

text: طول جغرافیایی(λ) زاویهٔ شرقی یا غربی هر نقطه از نصف النهارها نسبت به نصف‌النهار مبدأ که صفر درجه‌است می‌باشد. این زاویه حداکثر (°۱۸۰) شرقی (E) یا غربی (W) است. نصف النهارها نیم‌دایره‌هایی از دوایر بزرگ طولی و هم اندازه‌اند که در دو نقطه متقابل در قطب‌ها به هم می‌رسند.


title: دستگاه مختصات جغرافیایی

text: سیستم‌های Universal Transverse Mercator و Universal Polar Stereographic دو سیستم مختصات جغرافیایی مشابه هم هستند که از سیستم متریک استفاده می‌کنند.


title: دستگاه مختصات جغرافیایی

text: می‌توان تمام نقاطی که با دستگاه مختصات طول و عرض جغرافیایی مشخص می‌شوند را با دستگاه مختصات دکارتی مشخص کرد.


title: هولوسن

text: هولوسن یا هولوسین نام آخریین دور زمین‌شناسی است که در پایان پلیستوسن شروع و همچنان تا به امروز ادامه دارد. هولوسین بخشی از دوره کواترنری به‌شمار می‌رود.


title: هولوسن

text: به عبارت دیگر، نام دور دوم از دوره کواترنری است که ما در همین دور زندگی می‌کنیم. هولوسن از حدود ۱۱۷۰۰ سال پیش شروع شده و هم‌اکنون نیز ادامه دارد.


title: هولوسن

text: این دوره پس از تغییرات نور خورشید دریافتی زمین که آب شدن لایه‌های یخ در نیمکره شمالی را به همراه داشت، آغاز شد. دانشمندان معتقدند آب و هوای معتدل دوره هولوسن شرایط لازم برای ظهور تمدن بشری در حدود ۸ هزار سال پیش و حفظ روند پایدار آن را موجب شد که از آن جمله می‌توان به فراهم شدن شرایط برای افزایش تولید مواد غذایی اشاره کرد.


title: هولوسن

text: نام هولوسین از یونانی گرفته شده و به معنی «کاملاً نو» است.


title: ایرنا

text: خبرگزاری جمهوری اسلامی که بیشتر با سرواژه ایرنا شناخته می‌شود، نام خبرگزاری رسمی دولت جمهوری اسلامی ایران است. نام آن پیش از انقلاب ۱۳۵۷ ایران، آژانس پارس بود. خبرگزاری پارس در سال ۱۳۱۳ خورشیدی و به‌دستور رضاشاه و زیر نظر وزارت امور خارجه ایران بنیانگذاری شد.


title: ایرنا

text: ایرنا هم‌اکنون ۶۰ دفتر نمایندگی در مراکز استانها و شهرستانها و بیش از ۳۰ دفتر در سراسر جهان دارد. این خبرگزاری امروزه اخبار ایران و سراسر جهان را برای استفادهٔ نشریات و سازمان‌های داخلی روی خروجی‌های خود قرار می‌دهد.


title: ایرنا

text: بنیان ایرنا در سال ۱۳۱۳ خورشیدی و با تأسیس «آژانس پارس» گذارده شد؛ بنگاه خبری که در چارچوب سازمانی وزارت امور خارجه و با هدف گردآوری، ترجمه و انتشار اخبار ایران و جهان به وجود آمد. نزدیک به چهار دهه بعد، وزارتخانه‌ای با عنوان اطلاع‌رسانی فعالیت خود را در دولت وقت آغاز کرد و بدین ترتیب در سال ۱۳۴۲، آژانس پارس به «خبرگزاری پارس» با نام اختصاری «پانا» (PANA) تغییر نام داد. پیش از این، آژانس پارس برای مدتی به‌طور مشترک با رادیو فعالیت می‌کرد و تهیه‌کنندگی اخبار این رسانه را بر عهده داشت.


title: ایرنا

text: آژانس پارس از سال‌های نخستین فعالیت، همکاری‌های خود با بنگاه‌های پرسابقه و مهم خبری غربی همچون «خبرگزاری فرانسه»، «آسوشیتدپرس»، «رویترز» و نیز خبرگزاری «آناتولی» ترکیه را آغاز کرد و در مسیر حرفه‌ای شدن گام برداشت. پایه‌گذاری وزارتخانه تازه «اطلاعات و جهانگردی» در سال ۱۳۵۳ سبب شد تا خبرگزاری پارس نیز از نظر تشکیلاتی دگرگونی‌هایی را تجربه کند. در این دگرگونی‌ها، خبرگزاری پارس از اداره کل خبرگزاری به سازمان خبرگزاری تبدیل و به عنوان یک شرکت سهامی دولتی شناسایی شد. اساسنامه آن نیز با ۲۳ ماده و هفت تبصره به تصویب نمایندگان مجلس شورای ملی رسید.


title: ایرنا

text: سه سال پس از پیروزی انقلاب اسلامی در دی ماه ۱۳۶۰، با تصمیم نمایندگان مجلس، خبرگزاری پارس به خبرگزاری جمهوری اسلامی با نام اختصاری «ایرنا» (IRNA) تغییر نام داد.


title: ایرنا

text: گردآوری اخبار ایران و جهان مهم‌ترین کارکرد و وظیفه بنیادین و اولیه ایرنا بود. اما بعدها کار نگارش گزارش‌های خبری، تحلیلی، تفسیری و پژوهشی، مصاحبه‌های تخصصی و نیز انتشار بولتنهای موضوعی، راهبردی و نظرسنجی را به عهده گرفت که همچنان ادامه دارد.


title: ایرنا

text: بخشی از فعالیت‌های ایرنا در وبگاه آن قابل دیدن و دسترسی است. پیش از سال ۱۳۷۶، اخبار ایرنا روی تلکس برای مسوولان دولتی و دیگر رسانه‌ها قابل دسترسی بود. در سال ۱۳۷۶ و پس از انتخاب سید محمد خاتمی به ریاست جمهوری و تشکیل دولت اصلاحات و تقویت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، وبگاه ایرنا به عنوان یکی از نخستین وبگاه‌های خبری فارسی‌زبان گشایش یافت.


title: ایرنا

text: بخش عمده کارکردهای پژوهشی خبرگزاری در اداره کل پژوهش و بررسی‌های خبری ایرنا صورت می‌گیرد. در این پیوند، کارکردهای پژوهشی یاد شده در کنار تولیدات خبری که در اتاق خبر ایرنا سامان می‌یابد، روی وبگاه ایرنا برای بهره‌مندی عمومی قابل دسترسی است. تهیه بولتن های پژوهشی، نمایه‌سازی روزنامه‌ها و نشریات، ایجاد بانک اطلاعاتی- خبری، انجام دادن طرح‌های نظرسنجی و مصاحبه‌های عمقی و حرفه یی، تحقیق، تفسیر و پژوهش در مورد طیف گسترده‌ای از اخبار روز و نیز فرایندهای داخلی و خارجی در حوزه‌های گوناگون در زمره وظایف «دفتر پژوهش‌ها و بررسی‌های خبری» قرار دارد.


title: ایرنا

text: ایرنا همکاری‌های حرفه‌ای با طیف گسترده‌ای از خبرگزاری‌های خارجی دارد؛ عضو بسیاری از گروه‌ها و ائتلاف‌های مهم رسانه‌ای بین‌المللی است؛ «خبرگزاری بین‌المللی اسلامی» (IINA) وابسته به «سازمان کنفرانس اسلامی»، «سازمان خبرگزاری‌های آسیا- اقیانوس آرام» (OANA)، «ائتلاف خبرگزاری‌های غیرمتعهدها» (NANAP)، «خبرگزاری اکو» (ECONA)، «خبرگزاری اوپک» (OPECNA) و «ائتلاف خبرگزاری‌های دریای خزر» (ACSNA) از جمله گروه‌های رسانه‌ای است که ایرنا در آن حضور و نقشی فعال دارد.


title: ایرنا

text: همکاری‌های ایرنا با خبرگزاری‌های جهان پس از انقلاب نیز ادامه یافت و توافقنامه‌های مهمی میان ایرنا و دیگر خبرگزاری‌های مهم آسیایی و منطقه‌ای همچون «شینهوا» (Xinhua) از چین، «ریانووستی» (RIA Novesti) و «ایتارتاس» (ITAR TASS) از روسیه، خبرگزاری «قنا» (QNA) از قطر، «یونهاپ» (Yonhap) از کره جنوبی و … به امضاء رسید.


title: ایرنا

text: فرایند تهیه اخبار در ایرنا همچون بسیاری از خبرگزاری‌های حرفه‌ای به دست سردبیران، خبرنگاران حوزه‌های گوناگون و رابطان خبر صورت می‌گیرد. ایرنا در بیشتر استانها و شهرهای کشور و نزدیک به ۳۰ دفتر نمایندگی در سراسر جهان، خبرنگارانی دارد که کار گردآوری اخبار و گزارش‌ها و ارسال آن به سازمان مرکزی را بر عهده دارند. گردآوری اخبار و گزارش‌ها در شهرستان‌ها زیر نظر هشت منطقه خبری صورت می‌گیرد و هر منطقه تعدادی از استان‌های کشور را زیر پوشش قرار می‌دهد. اخبار و گزارش‌ها توسط رابطین خبری و خبرنگاران شهرستان‌ها تهیه و پس از ارسال به منطقه آن را به‌طور مستقیم بر روی خروجی‌های سازمان قرار می‌دهند که این اقدام به منظور تمرکززدایی و سرعت بخشیدن به ارسال خبرها صورت گرفته‌است.


title: ایرنا

text: فعالیت اداره کل اخبار خارجی به عهده هفت گروه اروپا، آمریکا، آسیا و اقیانوسیه، آفریقا، خاورمیانه، شبه قاره هند و آسیای میانه است که شامل اخبار انگلیسی، اخبار عربی، اخبار بین‌المللی فارسی و اخبار خارجی می‌شود.


title: ایرنا

text: در خبرگزاری جمهوری اسلامی، بخشی از اخبار در بخش شنود رادیو - تلویزیونی شبکه‌های بین‌المللی و نیز بخش ترجمه اخبار خارجی تهیه می‌شود. در این پیوند، روابط عمومی سازمان‌ها و وزارتخانه‌ها نیز اخبار مربوط به خود را به سازمان خبرگزاری جمهوری اسلامی اعلام و ارسال می‌کنند.


title: ایرنا

text: مناطق خبری ایرنا در خارج از کشور شامل منطقه خاورمیانه و آفریقا به مرکزیت بیروت، منطقه اروپا و آمریکا به مرکزیت لندن، آسیا و اقیانوسیه به مرکزیت کوالالامپور و دفتر ارشد هند که پوشش خبری آسیای میانه و شبه قاره را به عهده دارند خبرهای تهیه شده در ۳۰ دفتر خارجی ایرنا و اخبار رابطین خبری و خبرنگاران آزاد ایرنا در سراسر جهان را به‌طور مستقیم بر روی خروجی‌ها ارسال می‌کنند.


title: ایرنا

text: ایرنا به عنوان یکی از پیشگامان ورود اینترنت به ایران محسوب می‌شود و برای نخستین بار اینترنت با سرعت ۱۹٬۲۰۰B/s در این خبرگزاری به‌کارگیری شد و یک سال بعد سرعت آن به ۵۱۲KB/s ارتقاء یافت و در حال حاضر با پهنای باند ماهواره‌ای ۲MG/s به مشتریان خدمات می‌دهد.


title: ایرنا

text: ایرنا همچنین خدمات اینترنتی به شرح ذیل به متقاضیان ارائه می‌نماید:


title: ایرنا

text: دانشکده خبر به دلیل نیاز نظام رو به توسعه رسانه‌ای کشور و نبود رشته‌های تحصیلی خبرنگاری در مراکز آموزش عالی توسط سازمان خبرگزاری جمهوری اسلامی پایه‌گذاری شد و از سال ۱۳۷۶، پذیرش دانشجو برای آموزش و تربیت خبرنگاران، دبیران، سردبیران و عکاسان خبری رسانه‌ها را آغاز کرد. شورای عالی اداری در جلسه ۹۶/۱۰/۰۲ خود مصوب کرد که مؤسسات پژوهشی وابسته به دستگاههای اجرایی ، از سال تحصیلی ۹۸-۱۳۹۷ به هیچ عنوان مجاز به پذیرش دانشجو در هیچ‌یک از مقاطع تحصیلی نمی باشند و مراکز مجری آموزش‌های علمی-کاربردی وابسته به دستگاه‌های اجرایی حداکثر تا پایان سال تحصیلی ۹۸-۱۳۹۷ تعطیل، یا با رعایت ضوابط به بخش خصوصی واجد شرایط واگذار خواهند شد. در چارچوب همین مصوبه دانشکده خبر تهران از نیمسال تحصیلی ۱۴۰۰-۱۳۹۹ به موسسه فرهنگی مطبوعاتی ایران واگذار شد و فعالیت شعب استانی دانشکده خبر در شهرهای شیراز، مشهد، اهواز، اردبیل و میبد یزد به پایان رسید.


title: ایرنا

text: تأسیس موسسه فرهنگی مطبوعاتی ایران در سال ۱۳۷۳ نیز اقدامی در راستای تحقق اهداف رسانه‌ای سازمان خبرگزاری جمهوری اسلامی بود که زیر صاحب امتیازی ایرنا صورت گرفت. دو سال پس از آغاز به کار مؤسسه فرهنگی مطبوعاتی ایران، روزنامه ایران، روزنامه ایران سپید به عنوان نخستین روزنامه به خط بریل ویژه نابینایان و کم بینایان در سال ۱۳۷۵ انتشار یافت تا پنجره تازه‌ای رو به خبر را پیش روی آنان بگشاید. در ادامه، نیاز مخاطبان غیرفارسی زبان نیز سبب شد تا مؤسسه فرهنگی مطبوعاتی ایران روزنامه‌های الوفاق و ایران دیلی را به ترتیب به زبان‌های عربی و انگلیسی، از سال ۱۳۷۶ منتشر سازد. دیگر روزنامه زیر مجموعه مؤسسه فرهنگی مطبوعاتی ایران، ایران ورزشی است که سال‌ها در حوزه خبررسانی به ورزشکاران و ورزش دوستان فعالیت می‌کند. یکی دیگر از فعالیت‌های رسانه‌ای ایرنا، راه‌اندازی «ایرنا فیلم» در سال ۱۳۹۰ بود که به عنوان نخستین وبگاه اختصاصی فیلم خبری در ایران شناخته می‌شود. تازه‌ترین طرح‌های سازمان خبرگزاری جمهوری اسلامی، راه‌اندازی وبگاه «ایرنا مقاله» و نیز «مدرسه روزنامه‌نگاری» است که با هدف تبدیل به قطب مهم آموزشی و پژوهشی - خبری کشور در فضای مجازی صورت گرفته و فعالیت آن‌ها در شهریور ماه ۱۳۹۳ هم‌زمان با هفتهٔ دولت آغاز می‌شود.


title: ایرنا

text: در پی اقدام خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) در درج اسامی مترجمان در ذیل خبرهای ترجمه‌شده، انجمن صنفی مترجمان ایران در نامه‌ای به‌طور رسمی از اقدام این نهاد خبری که در جهت حفظ حقوق معنوی مترجمان صورت گرفت، قدردانی کرد.


title: ایرنا

text: در حالی که قرار بود خبرگزاری ایرنا طبق اصل ۴۴ قانون اساسی به بخش خصوصی واگذار شود، پس از موافقت سید علی خامنه‌ای با درخواست علی‌اکبر جوانفکر، مدیر خبرگزاری ایرنا، مبنی بر مستثنی شدن ایرنا از فهرست شرکت‌های صدر اصل ۴۴، خصوصی‌سازی این خبرگزاری منتفی شد.


title: ایرنا

text: تا سال 1378 ایرنا، تنها خبرگزاری رسمی ایران بود. از سال 1378 در دوران ریاست جمهوری خاتمی خبرگزاری ایسنا تاسیس شد. با پایه گذاری ایسنا، دوران جدیدی از تنوع خبرگزاری در ایران آغاز شد. با ورود ایسنا، خبرگزاری ایرنا وارد دوران رقابتی شد و مرجعیت خبری انحصاری ایرنا مورد چالش جدی قرار گرفت. پس از ایسنا به تدریج خبرگزاری های جدید دیگری از سال 1381 نظیر خبرگزاری کار، خبرگزاری مهر (1381) و ... تاسیس شدند.


title: شهرستان اصفهان

text: شهرستان اصفهان، یکی از شهرستان‌های استان اصفهان است. مرکز این شهرستان، شهر اصفهان است. شهرستان اصفهان از شمال با شهرستان برخوار، از شمال غربی با شهرستان شاهین‌شهر و میمه، از غرب با شهرستان خمینی‌شهر و شهرستان مبارکه و شهرستان فلاورجان ، از شرق با شهرستان هرند و شهرستان کوهپایه، از جنوب شرقی با شهرستان جرقویه و از جنوب با شهرستان شهرضا همسایه است.


title: شهرستان اصفهان

text: هیأت وزیران در جلسه ۱۴۰۰/۴/۲۷ به پیشنهاد شماره ۲۰۷۹۵۲ مورخ ۱۳۹۹/۱۲/۲۰ وزارت کشور و به استناد ماده ۱۳ قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری ـ مصوب ۱۳۶۲، ایجاد چهار شهرستان جدید متشکل از بخش‌های سابق کوهپایه، بن‌رود، جرقویه و جلگه را به تصویب رساند. به این ترتیب شهرستان سابق اصفهان به پنج شهرستان جدید تقسیم شد.


title: شهرستان اصفهان

text: دین اکثریت مردم شهرستان اصفهان، اسلام و مذهب شیعه دوازده امامی است؛ البته اقلیت‌های مذهبی همچون مسیحی، ارامنه، زرتشتیان و کلیمیان نیز وجود دارند.


title: شهرستان اصفهان

text: زبان اکثریت قریب به اتفاق ساکنین شهرستان، فارسی و در بعضی از مناطق به زبان ولایتی یا فارسی، گروهی از ارامنه ساکن در اصفهان به زبان ارمنی و سایر اقوام موجود در مجموعه جمعیتی شهر اصفهان به زبانهای دیگر صحبت می‌کنند.


title: شهرستان اصفهان

text: اصفهان از قدیم الایام یکی از شهرهای فرهنگی کشور بوده و بعنوان یکی از مراکز عمده فرهنگ و تمدن ایرانی و اسلامی بشمار می‌رود.


title: شهرستان اصفهان

text: از جمله شخصیت‌های فرهنگی که در اصفهان بوده و از خود آثار مهمی بر جای گذاشته‌اند می‌توان اشخاص زیر را نام برد:


title: شهرستان اصفهان

text: شهرستان اصفهان دارای ۱ بخش، ۷ دهستان و ۴ شهر به شرح زیر است:


title: شهرستان اصفهان

text: براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت شهرستان اصفهان برابر با ۲٬۱۳۰٬۹۷۰ نفر بوده‌است.


title: شهرستان اصفهان

text: از فراورده‌های شهرستان می‌توان به پنبه، تنباکو، غلات، برنج و صیفی‌جات اشاره کرد.


شهرستان اصفهان


title: رود بار

text: رود بار یکی از رودهای شهرستان نیشابور است. روستای بار در کنار همین رود واقع شده‌است. طول این رود حدود ۴۵ کیلومتر و وسعت حوزه آبریز آن ۴۰۰ کیلومتر مربع می‌باشد. این رود دارای آب دائم بوده و رژیم آبی آن برفی، بارانی است. آب‌دهی این رود در محل روستای اریه و در یک دورهٔ ۳۴ ساله به‌طور متوسط ۹/۱۸ میلیون متر مکعب بوده‌است.


title: رود بار

text: رود بار شاخه‌ای از رود "سلیت" می‌باشد. از دامنه‌های کوه ۲۷۵۰ متری دال خان واقع در ۳۴ کیلومتری شمال نیشابور سرچشمه می‌گیرد. حوضه آبریز آن در بخش مرکزی شهرستان نیشابور قرار دارد. این رود، در جهت جنوب و از میان کوه‌های بینالود جریان می‌یابد. روستاهای بار، دامجان و چهارباغ را مشروب نموده و شاخه‌ای را به‌نام طاقان (طاغان) از غرب مسیر دریافت می‌نماید. رود بار سرانجام از دهکده خانلق رد شده و وارد دشت شده و در اراضی گلشن وارد رود "ماسیت" می‌شود.


title: علی‌محمد افغانی

text: علی‌محمد افغانی (زاده ۱۱ دی ۱۳۰۳) از نویسندگان نامدار ایرانی و نویسندهٔ رمان «شوهر آهو خانم» است.


title: علی‌محمد افغانی

text: وی سال ۱۳۰۳ در شهر کرمانشاه زاده شد و نویسنده نخستین رمان واقعی به زبان فارسی (شوهر آهو خانم) است. ٔپدر علی محمد افغانی، حسینقلی و مادرش صغری اصفهانی بودند، پدر علی محمد در بحبوحه انقلاب مشروطه از اصفهان به کرمانشاه رفت و در آنجا ماندگار شد. افغانی در رابطه با خانواده‌اش می‌گوید: «پدرم در اصفهان با کسی که سرباز ارتش سالارالدوله بود، اختلاف پیدا کرد. او گزارش داد که پدرم به سمت او تیراندازی کرده، می‌خواستند پدرم را بگیرند. پدربزرگم به پدرم گفت که مدتی از اصفهان برو سمت کربلا، پدرم به همراه پسر عمویش راهی عتبات شدند و بعد برگشتند کرمانشاه. پسر عموی پدرم در آن‌جا ازدواج کرد و ماندگار شدند. بعد هم پدرم با مادرم که او هم اصفهانی بود ازدواج کرد و دیگر ماندند در کرمانشاه. در واقع «بافته‌های رنج من» حکایت همین‌ها هست». اما من خود را کاملاً کرمانشاهی می‌دانم، چو پیشرفت خود را مدیون و مرهون بزرگانی چون لاهوتی، مظلومی، رشید یاسمی و… می‌دانم.


title: علی‌محمد افغانی

text: ورود ناگهانی علی محمد افغانی درابتدای دهه ۱۳۴۰ به صحنه ادبیات داستانی ایران، با رمان هزار برگی شوهر آهو خانم یک حادثه بود. تا آن هنگام، دراین صحنه نامی از او نبود، گرچه زندانیان سیاسی پس از کودتا یا آن‌ها که اخبار کوتاه محاکمات نظامی پس از کودتا را دنبال کرده بودند، شاید هنوز نام او را بخاطر داشتند. هر صفحه رمانی که نوشته بود، برگی بود از زندگی واقعی مردم کوچه و بازار به معنای توده مردم، و این یک رویداد مهم ادبی بود.


title: علی‌محمد افغانی

text: چاپ رمانی با هزار برگ، در روزگاری که مردم ایران حوصله داستان‌های پاورقی مجله‌ها را نیز نداشتند، برای انتشاراتی‌ها یک قمار بود. افغانی به این دلیل، با سرمایه خود کتاب را در دو هزار نسخه منتشر کرد. جسارتی که ناشران را حیرت‌زده کرد، اما برای کسانی که با افغانی زندان بودند و دادگاه نظامی او را دیده بودند چندان متعجب نشدند. البته این رمان بسیار مورد استقبال مردم ایران قرار گرفت، به همین دلیل خیلی زود توزیع آن را قبول کردند و به این ترتیب کتاب به چاپ‌های بعدی رسید.


title: علی‌محمد افغانی

text: همان زمان نجف دریابندری که علی‌محمد افغانی را پیش و پس از زندان می‌شناخت، در مطبوعات وقت نوشت: این داستان زندگی مردم عادی اجتماع ما تراژدی عمیقی پدیدآورده و صحنه هائی را پرداخته که انسان را به یاد آثار انوره دو بالزاک و لئون تولستوی می‌اندازد.


title: علی‌محمد افغانی

text: سیروس پرهام نیز در مجله راهنمای کتاب، که یکی از ارزنده‌ترین مجلات دوران، بود نوشت: بی هیچ گمان بزرگترین رمان زبان فارسی خلق شده و تواناترین داستان‌نویس ایرانی، درست همان زمان که انتظارش می‌رفت پا به میدان نهاده‌است.


title: علی‌محمد افغانی

text: محمدعلی اسلامی ندوشن نیز در مجله یغما نوشت: انتشار شوهر آهو خانم نشان داد که به رغم سمومی که در هوا پراکنده‌است، هنوز ایران می‌تواند درست در لحظه‌ای که انتظار می‌رود شگفتی‌های از آستین بیرون آورد.


title: علی‌محمد افغانی

text: استقبال شگفت‌انگیز از رمان «شوهر آهو خانم» چنان بود که سرانجام به فیلمنامه تبدیل شد. پیش از انقلاب «شوهر آهو خانم» بارها تجدید چاپ شد، پس از انقلاب نیز بارها در تیراژهای بالای ۱۰ هزار نسخه‌ای منتشر شد.


title: علی‌محمد افغانی

text: افغانی، پس از شوهر آهو خانم، رمان ۸۰۰ صفحه‌ای «شادکامان دره قره سو» را نوشت.


title: علی‌محمد افغانی

text: «شوهر آهو خانم» داستان ناتمام تبدیل زن ایرانی به ماشین تولید بچه، ارضاءکننده تمایلات جنسی مرد و مسئول پختن و روفتن خانه است. افغانی این کتاب را در زندان نوشته‌است. وی در جایی گفته‌است که مأموران زندان جلوی نوشتن او را می‌گرفته‌اند و یادداشت‌های او را بازرسی می‌کرده‌اند، به همین دلیل در هنگام نوشتن یک دیکشنری انگلیسی جلوی خود باز می‌کرده تا وانمود کند در حال ترجمهٔ یک کتاب انگلیسی می‌باشد و کتاب، کتاب خوداونیست. «بافته‌های رنج» نوشته علی محمد افغانی اولین رٌمان ادبی بود که توسط گروه فرهنگ و ادب وهنر شبکه اول تلویزیون تصویب گشت تا اقتباس از رٌمان ساخت یک سریال داستانی بلند شروع شود این امر با تلاش مجید بهشتی تهیه‌کننده و کارگردان گروه فرهنگ وادب شبکه اول میسر شد و در نهایت ساخت سریال به سرانجام رسید و این کتاب بسیار جذاب وپر محتوا با سختی زیاد در طول دو سال کار گشت. اما بعداز روی کار آمدن علی لاریجانی در صدا وسیما و ورود گروه‌های قشری با جناح‌بندی سیاسی خاص با ادامه کار مخالفت و برخورد شد کار شکنی با کارهای فرهنگی و هنری که در جهت اهداف اون گروه قشری تازه‌وارد نبود شروع شد. سریال «بافته‌های رنج» که آماده پخش شده بود، را توقیف کردند، سریال در ۴۲ قسمت چهل وپنج دقیقه فیلمبرداری و تولید گشته بود و اقدام کننده توقیف سریال مدیر شبکه اول سیما جعفری جلوه بود که کار را راهی آرشیو تلویزیون نمود. البته بعد از مدتی ظهرها در ساعتی کم بینده در برنامه خانواده سریال را در ۴۲ بخش بیست دقیقه سانسور شده و بی سر و ته پخش شد یعنی با هزار دقیقه سانسور از کل کار سریال پخش شد


title: علی‌محمد افغانی

text: علی محمد افغانی افسر سازمان نظامی حزب توده ایران بود. وی در دادگاه به اعدام محکوم شد و سپس همراه با عده‌ای دیگر از افسران توده‌ای محکوم به اعدام، با یک درجه تخفیف به حبس‌ابد محکوم گشت. اسدالله علم (وزیر دربار شاه) می‌نویسد که «اعلیحضرت در روزهای آغاز محاکمه افسران توده‌ای چند بار گفت که باید دست‌کم ۱۵۰ نفر از آن تیرباران شوند تا دیگر هیچ ارتشی از این غلط‌ها نکند، اما فشار جهانی زیاد بود و به همین دلیل اعدام‌ها نتوانست ادامه پیدا کند.»


title: علی‌محمد افغانی

text: علی‌محمد افغانی بدین صورت از اعدام جسته بود و پس از چند سال که شاه موقعیت خویش را تحکیم شده یافت و کار همه سیاسیون و احزاب را تمام شده دانست، گروه‌هایی از حبس‌ابدی‌ها نیز مشمول عفو شده و از زندان بیرون آمدند که علی‌محمد افغانی از آن جمله بود.


title: علی‌محمد افغانی

text: نکته جالب اینجاست که از جمع این محکومین به اعدام که از مرگ جسته و به حبس ابد محکوم شده بودند، شماری (۶ تن به اضافه صفر قهرمانیان) تا انقلاب بهمن ۵۷ در زندان مانده و با انقلاب مردم و سقوط شاه آزاد شدند.


title: موسیقی راک ایرانی

text: راک ایرانی گونه‌ای از موسیقی راک است که در کشور ایران رواج دارد. موسیقی راک در ایران، از اواخر دهه چهل خورشیدی و با ظهور خوانندگانی مانند: کوروش یغمایی، فرهاد مهراد، فریدون فروغی و حبیب محبیان رواج پیدا کرد اما پس از انقلاب فرهنگی دستکم در ظاهر امر به دست فراموشی سپرده شد.


title: موسیقی راک ایرانی

text: موسیقی راک ایرانی از «راک انگلیسی»، «راک آمریکایی» و سبک‌های اروپایی تأثیر گرفته‌است. در این نوع موسیقی نیز همانند بیشتر سبک‌های راک، گیتار الکتریک و گیتار بیس و درامز اصلی‌ترین سازها هستند. در بعضی از گروه‌ها کیبورد نیز وظیفه تنظیم ریتم‌ها و سمپل‌ها را بر عهده دارد. اما نکته قابل توجه این است که به دلیل ایرانی بودن اجرا کنندگان این موسیقی، انواع سازها و ریتم‌ها و لحن‌های ایرانی در بعضی از آهنگ‌های تولیدی وجود دارد و در سبک راک است.


title: موسیقی راک ایرانی

text: در آن زمان موسیقی سنتی در میان مردم محبوب بود و موسیقی پاپ نیز با سرعت زیادی رو به گسترش و پیشرفت بود و به رقابت با سبک‌های غربی و آمریکایی در سطح ملی، می‌پرداخت. همچنین به دلیل برپایی کنسرت خوانندگان غربی در ایران؛ تبادل موسیقی و فرهنگ و هنر نیز میان ایران و سایر کشورها وجود داشت. در آن زمان در ایران افرادی بودند که به گروه‌هایی مانند پینک فلوید، بیتلز و لدزپلین گوش می‌دادند و آلبوم‌هایشان را خریداری نموده و سبک آن‌ها را دنبال می‌کردند.


title: موسیقی راک ایرانی

text: انقلاب اسلامی برای جامعه هنر و موسیقی ایران پیامدهای خوبی در پی نداشت. از همان اولین سال‌های پس از انقلاب، فعالیت هرگونه موسیقی ممنوع گردید؛ موسیقی پاپ غیرمجاز اعلام شده و به تبع آن سبک راک نیز اجازه فعالیت نیافت. تنها نوع موسیقی که مجوز فعالیت داشت، موسیقی سنتی و سرودهای انقلابی بود. وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، فیلترینگ بزرگی را در مقابل هرگونه موسیقی انجام می‌داد و به تبع آن بیشتر خوانندگان پیش از انقلاب به کشورهای دیگر مهاجرت کردند. تنها تعداد انگشت شماری از خوانندگان پیش از انقلاب از ایران خارج نشدند که پیشگامان راک ایرانی نیز از جمله این افراد بودند. کوروش یغمایی، فرهاد مهراد و فریدون فروغی در کشور ماندند تا وزارت فرهنگ و ارشاد فعالیت آن‌ها را ممنوع کند. کوروش یغمایی تا ۱۸ سال اجازه فعالیت نیافت؛ صدای فرهاد سال‌ها پخش نشد و تنها یک آهنگ به نام «وحدت» از او پخش گردید که در وصف پیامبر اسلام بود و مضمونی انقلابی داشت. فریدون فروغی نیز وضعی مشابه و به مراتب سخت‌تر از دیگر همراهانش داشت. با این شرایط، دوران رکود و انزوای موسیقی راک ایرانی آغاز شد.


title: موسیقی راک ایرانی

text: در اوایل دههٔ ۱۳۷۰ نیز وضع به همین ترتیب بود. تنها گروه راک ایرانی که در آن زمان فعالیت می‌کرد، گروه «کوچ» نام داشت. این گروه در آمریکا به ساخت و تنظیم آهنگ‌هایی در سبک کانتری مشغول بود. در ایران نیز به‌طور محدود گروه‌ها و خوانندگان اندکی به فعالیت‌های زیرزمینی مشغول بودند، اما هنوز بستر مناسبی برای راک ایرانی آماده نشده بود. «کاوه یغمایی» از معدود خوانندگان راک ایرانی بود که در این سال‌ها با مجوز رسمی وزارت ارشاد فعالیت می‌کرد و حتی در سال ۷۳ کنسرتی را برگزار کرد که نخستین کنسرت راک ایران پس از انقلاب لقب گرفت.


title: موسیقی راک ایرانی

text: در اواخر دههٔ ۱۳۷۰ و با روی کار آمدن دولت اصلاحات، وزارت فرهنگ و ارشاد دولت وقت؛ فرصتی طلایی به جامعه موسیقی ایران داد. موسیقی پاپ و راک پس از سال‌ها انزوا دوباره شروع به فعالیت کردند و با سرعتی چشمگیر نسبت به گذشته در حال پیشرفت بودند.


title: موسیقی راک ایرانی

text: در این سال‌ها موسیقی راک پیشرفت زیادی کرد. گروه‌های زیادی در داخل کشور فعالیت می‌کردند، اما همچنان بسیاری از خوانندگان و گروه‌ها به فعالیت‌های زیر زمینی مشغول بودند. هنوز دولت صراحتاً موسیقی راک را آزاد اعلام نکرده بود و این نوع موسیقی را با پاپ ادغام می‌کرد. هیچ‌گاه جشنواره و کنسرتی از سوی دولت تحت عنوان موسیقی راک برگزار نشد. تنها یک بار جشنواره‌ای با نام «جشنواره موسیقی پاپ ایران» برگزار گردید که کلیه خوانندگان پاپ آن زمان ایران در این جشنواره شرکت کردند. کاوه یغمایی و داریوش خواجه نوری نیز در این جشنواره حضور داشتند و آهنگ‌هایی را با سبک راک و تحت عنوان پاپ اجرا نمودند. وی موفق شد ستاره طلایی این جشنواره را از نظر «بهترین گروه» به خود اختصاص دهد.


title: موسیقی راک ایرانی

text: در همین سال‌ها جو تازه‌ای از موسیقی راک در میان جوانان ایرانی در حال شکل‌گیری بود. موسیقی «هوی متال» که زیر شاخه‌ای موسیقی راک و جدا شده از سبک «هارد راک» می‌باشد، به سرعت در میان ایرانیان محبوب می‌شد و توجه جوانان ایرانی به انواع سبک‌های متال بیش از پیش در حال اوج‌گیری بود. گروه‌های زیادی در این زمینه تشکیل شدند. هم‌اکنون موسیقی متال و زیر شاخه‌هایش از نظر دولت جمهوری اسلامی ممنوع و غیرمجاز است.


title: موسیقی راک ایرانی

text: دههٔ ۱۳۸۰ دورانی طلایی را برای موسیقی راک ایران به ارمغان آورد. در اوایل این دهه توجّه جوانان ایرانی به این نوع موسیقی و زیرشاخه‌هایش بیش از پیش شدت گرفت و گروه‌های زیادی در این زمینه تشکیل شدند. در این سال‌ها کنسرت‌های زیادی در سطح کشور برگزار شد که بسیاری از آنان به صورت زیرزمینی و تنها تعداد اندکی از این کنسرت‌ها با مجوّز رسمی برگزار گردید. توجه جوانان ایران به راک و زیرشاخه‌های آن بسیار زیاد شده‌بود.


title: موسیقی راک ایرانی

text: دههٔ ۱۳۹۰ را می‌توان دههٔ نوین راک ایرانی دانست. گروه‌های زیادی در داخل و خارج کشور با نوآوری در ساخت موسیقی و ترانه و همچنین استفاده از عنصرهای موسیقایی که تا قبل از این دهه از آن استفاده نمی‌شد، توانسته‌اند پوسته جدیدی به فضای موسیقی راک ایرانی دهند. ترکیب زیر شاخه‌های مختلف راک با یکدیگر و استفاده آن‌ها از ویژگی‌های گروه‌های این دهه می‌باشد


title: موسی کاظم

text: موسی بن جعفر (به عربی: مُوسَی بْنُ جَعْفَرِ الْکاظِم؛ ذیحجهٔ ۱۲۷ یا ۷ صفر ۱۲۸ هجری قمری / سپتامبر یا ۸ نوامبر ۷۴۵ میلادی – ۲۵ رجب ۱۸۳ هجری قمری / ۱ سپتامبر ۷۹۹ میلادی) فرزندِ جعفر صادق و حُمَیْده و از نسل محمد، پیامبر اسلام، است. او امام هفتم شیعیان دوازده‌امامی بعد از پدرش جعفر صادق و پیش از پسرش علی بن موسی الرضاست. او ملقّب به کاظِم و باب‌ُالْحَوائِج است. در ایران اغلب موسی کاظم یا به‌طور ساده کاظم خوانده می‌شود. کنیه‌اش ابوابراهیم و ابُوالْحسن است.


title: موسی کاظم

text: او بیست سالِ اولِ زندگیَش را تحت حمایت پدرش گذراند. این دوران مصادف با کشمکش میان عباسیان و امویان بود. ده سال مانده به پایانِ حکومتِ مَنصورِ عباسی، پدرش از دنیا رفت یا مسموم شد. درگذشت جعفر صادق و شروعِ امامتِ موسی کاظم، در دوران حکومت منصور عباسی بود. پس از جعفر صادق، عده‌ای به امامتِ فرزندِ دیگرش اسماعیل معتقد شدند و فرقهٔ اسماعیلیه را شکل دادند. با این وجود امامتِ موسی کاظم طرفداران زیادی داشت و هم‌زمان با خلافتِ منصور، مهدی، هادی و هارون‌الرشید ادامه پیدا کرد. در این دوران، کاظم، همچون امامانِ پیشین، با مبارزهٔ منفی و رعایت تَقیّه، سعی داشت از درگیریِ مستقیم با حاکمانِ وقت خودداری کند. بااین‌وجود، نهضتی علمی که با اقداماتِ محمد باقر و جعفر صادق اوج گرفته بود، به ائمهٔ شیعه، موقعیت ویژه‌ای در جامعهٔ اسلامی داده بود؛ که این خود نگرانیِ خلفای عباسی را برانگیخته بود. قیام‌های پراکندهٔ علویان در جای‌جای سرزمین‌های اسلامی، زمینهٔ سوءظنِّ بیشترِ خلفا را فراهم کرد تا جایی که کاظم چند بار توسط مهدی عباسی و هارون راهیِ زندان شد.


title: موسی کاظم

text: اولین دورهٔ زندان کاظم را مربوط به دوران حکومتِ ده سالهٔ مهدی عباسی می‌دانند. دوران یک سالهٔ حکومت هادی عباسی هم توأم با تنش بود. هادی که قیام فخّ را به تحریک موسی کاظم می‌دانست، قسم خورد او را زنده نخواهد گذاشت، اما خود به‌زودی درگذشت. موسی کاظم در دورانِ هارون، دو بار راهی زندان شد. "تاریخ فَخری" آن را نتیجهٔ سعایتِ برخی خویشاوندان کاظم می‌داند که به او حسادت می‌کردند. منابع شیعه از جمله شیخ مفید، شیخ صدوق و ابوالفرج اصفهانی، آن را نتیجه توطئهٔ برمکیان می‌دانند که از نفوذِ کاظم در اطرافیان هارون بیمناک بودند. این حبس که منجر به درگذشتِ کاظم شد، هارون را به‌عنوان متهم ردیفِ اول قرار داد. پس از درگذشتِ کاظم، عده‌ای که درگذشتش را باور نداشتند، اعتقاد پیدا کردند که کاظم در غیبت به‌سر می‌بَرد و به‌عنوان آخرین امام در وقتِ مقرر دوباره قیام خواهد کرد. این گروه واقفیه نام گرفتند.


title: موسی کاظم

text: اهل سنت به موسی کاظم به‌عنوان یک محدّثِ مورد وثوق احترام می‌گذارند. منابعِ روایی، بیشترین اتفاقات غیرعادی یا کرامات را مربوط به زندگی کاظم می‌دانند. افزون‌بر این‌ها، آزادیِ کاظم از بندِ هارون را هم معجزه‌گونه می‌دانند. کرامات دیگری از جمله حرف زدن در گهواره، صحبت با حیوانات و پرندگان، اطلاع از مکنونات قلبیِ دیگران، پیش‌بینی برخی اتفاقاتِ آینده، از جمله زمان دقیقِ مرگ خودش، را به او نسبت می‌دهند. بااین‌وجود، کاظم، بیشتر به خاطر بخشندگی و گذشت و فروبردنِ خشمش معروف بوده و بدین دلیل «کاظم» لقب گرفته‌است. به‌نقل از ابن خلکان، هرکس از کاظم بدگویی می‌کرد، هدیه‌ای برایش می‌فرستاد. شقیق بلخی و برخی صوفیه کاظم را از ابدال و ولی‌الله می‌دانستند. پرسش و پاسخ کاظم با ابوحنیفه در باب جبر و اختیار — در حالی که کودکی بیش نبود — را از دیگر اتفاقات نادرِ زندگی او می‌دانند. فرزندان زیادی را برای کاظم نام می‌برند که معروف‌ترین آنان، علی بن موسی الرضا، امام هشتم شیعیان دوازده‌امامی، فاطمه معصومه، احمد بن موسَی الْکاظم (شاهچراغ) ،عبدالله عَوْکَلانی و صالح بن موسَی الْکاظم می‌باشند. بیشترین ساداتِ ایران از فرزندانِ موسی کاظم هستند و به ساداتِ «موسوی» مشهورند.


title: موسی کاظم

text: پدرش ابوعبدالله جعفر بن محمّد صادق، امام ششمِ شیعیان دوازده‌امامی، مذهب جعفری و از نسل علی بن ابی‌طالب و محمد و از قبیلهٔ بنی‌هاشم است. او بیشترین سالِ عمر را در میان یازده امامِ نخستِ شیعیانِ دوازده‌امامی داشته‌است.


title: موسی کاظم

text: نام مادرِ موسی کاظم، اُمِّ وَلَدی به‌نام حُمَیدَه بوده که به «حُمَیْدَةُ الْمُصَفّاة» (تطهیرشده) و «حمیده بَربَریّه» شناخته می‌شده‌است. در "تَذکِرَةُ الْاَئِمَّة" او دارای اصالتِ اَندِلُسی و فرزندِ صاعِدِ بربری دانسته شده است. او در مدینه به‌عنوان کنیز وارد خانهٔ محمد باقر شد و سپس به همسریِ پسرش، جعفر صادق درآمد. جعفر صادق او را آزاد، و به‌مانند یک عالمِ دینی او را تربیت، و سپس با او ازدواج کرد. حمیده برای جعفر صادق دو پسر به نام‌های موسی کاظم و محمد دیباج به‌دنیا آورد. جعفر صادق، زنانِ مسلمان را برای آموختنِ عقایدِ اسلامی نزد حمیده می‌فرستاد و دربارهٔ او گفته که حمیده مانند طلای ناب از هر ناخالصی، پاک است.


title: موسی کاظم

text: نام وی موسی گزارش شده‌است. از القابِ مشهورش می‌توان به کاظِم، صابِر، صالِح، عَبدُ الصّالِح، قائِم، نَفْسِ زَکیّه، وَفی (وفادار)، امین و بابُ الْحَوائِج اشاره کرد. دربارهٔ وجهِ تسمیهٔ «عبد صالح»، از یحیَی بن حسن بن جعفر، نسب‌شناسِ مشهور، نقل شده است که به‌خاطر عبادت و اجتهادش، «عبد صالح» نامیده می‌شد. موسی به‌خاطر صبرِ زیاد و فروخوردنِ خشمش، و مهربانی و بخشندگی نسبت به بدی‌کنندگان بدو، کاظِم لقب گرفته‌است. به‌نوشتهٔ ابن خَلِّکان، وقتی کسی از او بدگویی می‌کرد هدیه‌ای برایش می‌فرستاد.


title: موسی کاظم

text: برای وی کنیه‌هایی چون ابوعلی، ابوابراهیم، ابواسماعیل و ابوالحسن، ذکر شده‌است. و برای اینکه با فرزندانش علیِّ بن موسَی الرِّضا و علیّ النَّقی که آنان هم «ابوالحسن» نامیده می‌شدند، اشتباه نشود او را «ابوالحسن اول» خطاب می‌کردند. نقشِ انگشتریَش «پادشاهی تنها از آنِ خداست» بوده‌است.


title: موسی کاظم

text: در راه بازگشت از مکه و مراسم حج به مدینه، کاروانِ جعفر صادق در اَبْواء توقف کرد. در همین اتراق بود که حمیده وضع حمل کرد و موسی کاظم به‌دنیا آمد. به‌نوشتهٔ بیشتر منابع، تولد موسی در سال ۱۲۸ ه.ق بوده‌است. به‌نوشتهٔ رسول جعفریان ماهِ تولدش در هیچ منبعی نیامده است. ایتان کُلبِرگ در دانشنامهٔ اسلام، تاریخ ذیحجهٔ ۱۲۷ و ۷ صفر ۱۲۸ ه.ق را ذکر می‌کند. او در دوران کشمکش میان عباسیان و امویان به‌دنیا آمد؛ چهار سال داشت که سَفّاح، معروف به «خونریز»، به‌عنوان اولین خلیفهٔ عباسی، روی کار آمد. کاظم در خانوادهٔ پرجمعیتی با نُه خواهر و شش برادر زندگی می‌کرد. او بیست سالِ اولِ زندگیَش را تحت حمایت پدرش گذراند. ده سال مانده به پایانِ حکومتِ مَنصورِ عباسی، پدرش از دنیا رفت یا مسموم شد. بر مبنای گزارشی که ناصر لِلْحَقِّ اُطرُوش، از علمای زیدیه، آن را ثبت کرده‌است، گفته می‌شود کاظمِ جوان یکی از مشارکت‌کنندگانِ قیام محمد بن عبدالله علیه عباسیان بوده‌است. این گزارش با گزارشِ رسول جعفریان، مورخ شیعی، چندان هم‌خوانی ندارد آنجا که می‌گوید پدر موسی کاظم — جعفر صادق — با قیامِ نَفْسِ زَکیّه مخالفت کرد و حتی در زمان قیام در سال ۱۴۵ ه.ق از مدینه خارج شد و در منطقهٔ فُرع، میان مکه و مدینه اقامت گزید و بعد از پایان ماجرا به مدینه برگشت.


title: موسی کاظم

text: پس از اینکه خبر مسمومیت و درگذشتِ جعفر صادق به گوشِ منصور رسید، به والیِ مدینه نوشت که به‌بهانهٔ تسلیت به خانهٔ جعفر صادق برود تا به‌قول سید محمد حسین طباطبایی وصیت‌نامهٔ جعفر صادق را خواسته و بخواند و کسی را که وَصیِّ او معرفی شده، همان‌جا گردن بزند و البته مقصودِ منصور از این دستور این بود که امامت را خاتمه دهد و تشیع را به‌کلی از میان ببرد. حاکم مدینه در وصیت‌نامه دید که جعفر صادق پنج نفر را به‌جای یک نفر برای جانشینی تعیین کرده‌است: خودِ خلیفه، والیِ مدینه، عبدالله اَفطَح — فرزند بزرگ جعفر صادق —، موسی کاظم — فرزند کوچک جعفر صادق — و حمیده — همسرِ جعفر صادق. بدین‌ترتیب تدبیرِ منصور برای خاتمهٔ امامت بی‌نتیجه ماند. در روایتی که رسول جعفریان به آن استناد جسته، از سه جانشین نام برده شده‌است: کاظم و عبدالله افطح و منصور عباسی.


title: موسی کاظم

text: به‌نوشتهٔ رسول جعفریان، حُکّامِ عباسی تا مدتی رفتارِ نرمی با علویان داشتند. اما بعد از استقرارِ حکومت‌شان و هم‌زمان با قیام‌های پراکندهٔ علویان در گوشه‌وکنارِ سرزمین‌های خلافت اسلامی، بر سخت‌گیری و خفقان افزودند. تا جایی‌که حتی نزدیک‌ترین سرداران‌شان مانند عبدالله بن علی، ابومسلم خراسانی و ابوسلمه را تحمل نکردند. به‌عقیدهٔ جعفریان، فشارِ عباسیان به‌طور ویژه زمانی بیشتر شد که جنبشِ علمیِ راه‌اندازی‌شده از سوی امامانِ پیشین، به کاظم موقعیتِ ویژه‌ای برای رهبریِ جامعهٔ اسلامی داده بود. ده سال نخست امامت کاظم، از سال ۱۴۸ تا سال ۱۵۸ ه.ق، مصادف با حکومت منصور بود. بعد از آن تا سال ۱۶۹ ه.ق مهدی عباسی، و سپس یک سال هادی عباسی، و سپس هارون به حکومت رسیدند. کاظم در سال ۱۸۳ ه.ق، در دوران خلافتِ هارون از دنیا رفت. از قیام‌های این دوران، می‌توان به قیام حسین بن علی یا شهید فَخّ در دورانِ حکومت هادی عباسی اشاره کرد. بعد از آن یحیی و ادریس، فرزندان عبدالله بودند که در زمان هارون دست به قیام زدند. بدین دلیل، طبیعی بود خلفای عباسی، علویان را رقیبِ سیاسیِ خود بینند و بر آنان سخت گیرند. در این میان روش مبارزاتیِ کاظم که نوعی مبارزهٔ منفی بود، از خلال تَقیّه — به‌عنوان یک ترفندِ ضداطلاعاتی — به‌سختی قابل تشخیص بود.


title: موسی کاظم

text: روش مبارزهٔ کاظم با حکومت عباسی، گرچه شامل نقشه‌های براندازانه نمی‌شد، اما او از هر فرصتی برای به‌چالش کشیدنِ مشروعیتِ این حکومت استفاده می‌کرد؛ به‌عنوان نمونه از مبارزهٔ کاظم با علمای درآمده به خدمتِ دستگاهِ خلافت یاد می‌شود. نیز انتقادِ او از یکی از شیعیانش به‌نام صَفْوان بن مَهران جَمّال که عادت داشت شترهایش را به هارون اجاره دهد. کاظم این عملِ صفوان را ناپسند می‌دانست بدین دلیل که صفوان دست‌کم تا وقتی شترهایش را پس بگیرد، در دلْ خواهانِ سلامتیِ هارون است؛ و به‌عقیدهٔ کاظم «هر کس بخواهد آنان زنده بمانند، در صفِ آنان قرار می‌گیرد.» گفته می‌شود صفوان پس از آن، همه شترهایش را فروخت. با این وجود، روشِ کاظم همیشه شامل دوری‌گزینی از حاکمیت نمی‌شد. به‌عنوان نمونه از برخوردِ کاظم با علی بن یَقطین، یکی دیگر از شیعیانش، یاد می‌شود که کاظم به او توصیه کرد در دربارِ مهدی و هارون بماند بدین خاطر که «خدا را دوستانی در صفوفِ دوستانِ ستمکاران هست که به‌وسیلهٔ آنان از دوستانش دفعِ شرّ می‌کند.» بدین ترتیب، کاظم عده‌ای از اصحابش را که با کار در دستگاه خلافت، می‌توانستند باری را از روی دوش شیعیان بردارند، به این کار تشویق می‌کرد.


title: موسی کاظم

text: گفته می‌شود موسی کاظم در دوران منصور از امور سیاسی کناره می‌گرفت و در جنبش‌های علویان شرکت نداشت، ازاین‌رو آزاری از جانبِ خلیفه متوجهِ او نبود. در یک مورد، منصور از کاظم درخواست کرد در مجلسی بنشیند و از طرف او هدایای نوروزی ایرانیان را دریافت کند. کاظم به‌بهانهٔ اینکه چنین رسمی در اسلام نیامده است، سعی داشت از زیر بارِ این فرمان شانه خالی کند اما منصور کوتاه نیامد و او را مجبور به این کار کرد. بنابر روایتی که قرشی از "مَناقِب" و "بِحارُالْاَنوار" نقل کرده است، یکی از هدیه‌هایی که در این روز به کاظم تقدیم شد، شعری بود که در مصیبتِ حسین بن علی سروده شده بود و توسط پیرمردی فقیر خوانده شد. وقتی منصور هدایای جمع‌شده را به کاظم بخشید، او همهٔ آن‌ها را به پیرمردِ فقیر تقدیم کرد.


title: موسی کاظم

text: به‌نوشته ایتان کُلبِرگ، کاظم در قبالِ حکومت عباسی، سیاستِ سکوت را پیش گرفته بود و همانند پدرش، صادق، وقتش را به مراقبه و نیایش و تعلیمِ نظریهٔ شیعه به شاگردانش اختصاص داده بود. بااین‌حال از آزار حکومت مصون نماند. کاظم به‌دستور مهدی، خلیفهٔ عباسی، دستگیر و به بغداد منتقل شد و در آنجا تحویل مُسَیِّب بن زُهَیْر ضَبّی شد. مسیّب متأثر از کاظم، از پیروان او شد. تاریخ این بازداشت به‌عقیده کلبرگ نمی‌تواند میان سال‌های ۱۶۳ تا ۱۶۶ ه.ق باشد چون مسیب در آن زمان حاکمِ خراسان بوده است. دلیل این بازداشت، شاید بدگمانیِ خلیفه نسبت به بذل و بخشش‌های فراوانِ کاظم بوده است و نیز ترس خلیفه از اینکه کاظم ثروتِ بسیاری در اختیار دارد و از آن برای سازماندهی و تقویتِ شیعیان استفاده می‌کند. به‌نوشتهٔ ابن خلّکان، پس از این واقعه، خلیفه در خواب علی بن ابی‌طالب را دید که آیه‌ای از قرآن را می‌خوانده است: "«چه بسا چون دست یابید، در این سرزمین فتنه و فساد کنید و پیوند خویشاوندان‌تان را بگسلید.»" ابن خلکان از قولِ رَبیع بن یونس، حاجبِ خلیفه، گزارش می‌دهد که خلیفه نیمه‌شب او را احضار کرد. وقتی به قصر رفت او را تنها و وحشت‌زده یافت درحالی‌که این آیه را با خود تکرار می‌کرد. سپس دستور داد کاظم را آزاد کنند و به نزدش بیاورند و پس از اینکه از او قول گرفت علیه او اقدامی نکند، او را آزاد کرد. ربیع از بیم اینکه مبادا مانعی پیش آید، همان شب ترتیبِ بازگشتِ کاظم به مدینه را داد. به‌نوشتهٔ جعفریان، کاظم از مهدی عباسی که ادعای عدالت‌خواهی داشت، خواست فَدَک را که به‌ستم از اهل بیت گرفته شده بود، بدو بازگردانند اما خلیفه این درخواست را اجابت نکرد. به‌عقیدهٔ جعفریان دادنِ فدک به کاظم می‌توانست به‌معنای مخدوش کردنِ عملِ خلفای پیشین باشد و افزون‌بر این، امکاناتِ مالیِ بسیاری در اختیار کاظم قرار می‌داد که می‌توانست برای حکومت خطرناک باشد، ازاین‌رو خلیفه از اجابتِ این خواسته امتناع کرد.