title: زیاریان

text: مرداویج پیش از حکومتش در لشکر علویان طبرستان و گیلان و سامانیان شهرت داشت و وقتی اسفار بن شیرویه از خراسان به طبرستان لشکرکشی می‌کرد، از مرداویج به عنوان فرماندهی سرشناس دعوت به همکاری نمود. اسفار و مرداویج در سال ۳۱۶ هجری قمری از گرگان به ساری آمدند. داعی صغیر، حاکم علویان، وقتی از هجوم آنان خبردار شد، ماکان بن کاکی را بر ری نهاد و به آمل رفت. اسفار نیز از ساری به سمت آمل لشکرکشی کرد. بیرون از شهر، در نزدیکی ساری، نبرد آغاز شد و علی‌رغم رشادت‌های داعی، سربازانش به خاطر نارضایتی از او، میدان را ترک کردند و او را تنها گذاشتند و مرداویج به انتقام دایی خود، هروسندان، او را به قتل رساند. اسفار سپس علیه خلیفه عباسی و امیر سامانی شورید و سپاهی را که عباسیان برای دفع او فرستادند، شکست داد. مردم قزوین در این جنگ از خلیفهٔ عباسی دفاع کردند و عامل اسفار را کشتند. اسفار پس از صلح با امیر سامانی، به قزوین هجوم بُرد و شهر را تاراج نمود؛ چنان‌که مؤذنان را کشت، مسجدها را ویران کرد، بازارها را سوزاند و نماز خواندن را ممنوع کرد و مالیات را افزایش داد.پس از آن، اسفار سپهسالارش، مرداویج، را برای کمک به مهدی بن خسرو فیروز که در نبردی از محمد بن مسافر شکست خورده بود، فرستاد. مرداویج در طارم، محمد بن مسافر را محاصره کرد و از او برای اسفار بیعت خواست. محمد در همین حال، به مرداویج پیام داد و ستم‌ها و اعمال اسفار را یادآور شد و از وی درخواست کرد که به یاری سپاهیانش، لشکریان اسفار را شکست دهد و بر سرزمین او چیره شود. مرداویج پذیرفت و اسفار را از این اتحاد آگاه کرده و بر او شورید. سپاهیان مرداویج در طالقان اسفار را سربریدند. ابن اسفندیار مرگ اسفار را در ۳۱۹ و ابن اثیر آن را در سال ۳۱۶ هجری ذکر می‌کنند. پس از مرگ اسفار، ماکان کاکی به طبرستان بازگشت و در گرگان سکونت گزید. مرداویج نیز حاکم دیگر مناطق تحت فرمانروایی او شد؛ ولی به گرگان، پایتخت اسفار، نرفت و از همان‌جا به کشورگشایی پرداخت. نخست به مطیع کردن ممالک سابق اسفار اقدام کرد، سپس برای توانایی گسترش مرزهایش کارگزاران خود را به شهرهای تحت امر فرستاد تا خراج جمع‌آوری کنند. در این زمان امرای مناطق گوناگون هم به رهبری مرداویج روی آوردند. مرداویج برای سپاه خود هزینهٔ زیادی می‌کرد که باعث می‌شد عدهٔ زیادی داوطلب حضور در لشکریان او شوند. بخش عمده‌ای از این سربازان از طوایف گیل و دیلم بودند. خواهرزادهٔ مرداویج، ابی الکرادیس علی بن عیسی طلحی، برای طلب خراج عازم شهر همدان شد. در همین هنگام سپاه خلیفهٔ عباسی، به فرماندهی ابوعبدالله بن خلف، نیز در همدان اقامت داشت و در جنگی که میان این دو رخ داد، چهار هزار نفر کشته شدند و ابی‌الکرادیس هم درگذشت. مرداویج قصد کرد انتقام بگیرد و با ارتش خود به همدان بازگشت. مردم شهر در غیاب سپاه خلیفه مقاومت کردند ولی یک روز بیشتر تاب نیاوردند و مرداویج با ورود به شهر سه روز به قتل‌عام مردم پرداخت. در روز سوم ریش‌سفیدان شهر در مصلی نزد مرداویج آمدند ولی مرداویج همگی را کشت و پس از غارت شهر، آن را به آتش کشید. در پایان لشکریان مرداویج پنجاه خروار «بند شلوار ابریشمی» از کشتگان به غنیمت بردند. خلیفه، مقتدر عباسی، با شنیدن اخبار، هارون بن غریب (پسردایی خود) را با لشکر بزرگی به همدان فرستاد که در اطراف شهر با سپاه مرداویج روبه‌رو شد. در نبردی که روی داد، مرداویج سپاه خلیفه را شکست داد. با پیروزی در جنگ جبال، مرداویج توانست به راحتی این نواحی ازجمله کرمانشاه، لرستان، کردستان و پشتکوه را فتح کند. همچنین ابن علان قزوینی را در رأس سپاهی به دینور فرستاد و آن شهر را هم ابن‌علان غارت و تسخیر کرد. گزارش‌ها حاکی از قتل هفده هزار دینوری در روز نخست حمله دارد. ابن‌علان پس از دینور، به حلوان لشکرکشی و آنجا را نیز غارت کرد؛ سپس با غنائم و اسرا نزد مرداویج بازگشت. مسعودی تعداد اسرایی را که سپاهیان از دینور با خود آوردند، بین پنجاه تا صد هزار نفر گزارش کرده‌است. عده‌ای از اهالی دینور با رویِ سیاه‌کرده نزد خلیفه گریختند و کمک خواستند ولی نتیجه‌ای نداشت.


title: زیاریان

text: پس از فتح جبال، مرداویج با خلافت مذاکره کرد و به خواست خلیفه نواحی متصرفی همدان و دینور و پیرامون آن را تخلیه کرد و به نمایندگان خلیفه سپرد و به جای آن از خلیفه خلعت و لوای حکومت بر نواحی شرقی جبال از شرق همدان تا ری را گرفت و بدین شکل یکی از امیران امارت‌های استیلا شد. مرداویج لباس سیاه (شعار عباسیان) را بر تن کرد و این اتفاق موجب خشم برخی از دیلمیان شد. با خلع و قتل المقتدر بالله در شوال ۳۲۰ هجری، برادرش القاهر بالله به خلافت رسید که نام او بر سکه‌هاس مرداویج نقش بسته‌است و نشان از ادامه این رابطه دارد.در ذی‌الحجه ۳۲۱ هجری مرداویج لشکری به رهبری برادرش، وشمگیر، به سمت اصفهان فرستاد و به سادگی آن شهر را فتح کرد. سپس همراه با سپاه چهل الی پنجاه هزار نفرهٔ خود وارد شهر شد. پس از این تا چهار ماه خلیفه در قبال حمله سکوت کرد و پس از آن ضمن تعیین محمد بن یاقوت به حکومت اصفهان، به مرداویج دستور داد که اصفهان را تخلیه نماید تا حکومت ری و جبال را به او واگذار کند و از جمله دوستان خلیفه شود و نامش از لیست سرکشان خارج شود. مرداویج در پاسخ سریعاً شهر را از نیروهای خود خالی کرد ولی در جمادی‌الاول ۳۲۲ هجری مرداویج مجدداً به اصفهان بازگشت. مشخص نیست که خلیفه بعدی، الراضی بالله، با مرداویج چگونه رابطه‌ای داشته‌است. پس از آن مرداویج محمد بن وهبان فضیلی را برای فتح شوشتر، ایذه و اهواز فرستاد. بن وهبان نیز با پیروزی بر اهواز، خراجی تهیه کرد و نزد مرداویج گسیل داشت. پس از فتوحات در خوزستان، مرداویج غنایم بسیاری را میان سپاهیان تقسیم کرد.


title: زیاریان

text: مرداویج پس از فتح اصفهان برای خود دو تخت، یکی زرین و دیگری سیمین، ساخت و هر روز بر روی یکی از آن دو می‌نشست. او جشن سده را در این شهر با تجمل بسیار برپا کرد و قصد داشت شاهنشاهی ساسانیان را احیا نماید ولی در سال ۳۲۳ ه‍جری و در حمام کاخ خود به وسیله چند تن از غلامان ترک خود به قتل رسید.


title: زیاریان

text: بعد از مرداویج سپاهیان و سران دیلمی از اصفهان و خوزستان و دیگر نقاط به شهر ری آمدند و وشمگیر در این شهر به حکومت نشست. سربازان ترک پس از مرگ مرداویج سپاه زیاریان را ترک کردند و گروهی به علی بویه در شیراز پیوستند و گروهی به خلیفه ملحق شدند. این امر سبب تضعیف سپاه زیاری شد. در شرق، امیر نصر بن احمد سامانی درصدد برآمد نواحی طبرستان، گرگان و ری را به قلمرو خود ضمیمه کند، اما وشمگیر پس از زد و خوردهایی، سلطه سامانیان را پذیرفت تا بتواند با خیال آسوده به مقابله با بوییان، در جنوب و غرب، بپردازد. حسن بویه که گروگان مرداویج بود، با استفاده از فرصت، فرار کرد و به برادرش، علی بویه پیوست که منتظر فرصتی برای فتح جبال بود؛ بنابرین حسن را با لشکر مجهزی به اصفهان، همدان و دیگر شهرهای جبال فرستاد و حسن یکی یکی آن‌ها را برای بوییان فتح نمود. از سوی دیگر وشمگیر با آماده‌سازی لشکری به مقابله با او شتافت و نبردهایی در شهرهای اصفهان، همدان، کاشان، قم، کرج، ری، قزوین و… رخ داد. علی که بغداد را پیشتر در دست گرفته بود، خلیفهٔ عباسی را مجبور کرد که سپاهیان بصره را برای مقابله با وشمگیر راهی میدان نبرد کند. در شمال وشمگیر با فرستادن نامه‌ای به ماکان بن کاکی، حکومت گرگان را به او پیشنهاد کرد و بدین ترتیب وشمگیر از قدرت نظامی سامانیان کاهید و با اتحاد وشمگیر و ماکان، زنگ خطر برای دولت سامانی به صدا درآمد. هم‌زمان با این وقایع در دیلم نیز یک علوی علیه وشمگیر قیام نمود که لشکریان طبرستان برای سرکوب او عازم شدند. در سال ۳۲۶ قمری نیز لشکری بن مردی و دیسم بن ابراهیم کُرد بر سر تصاحب آذربایجان درگیر شدند که وشمگیر توانست عامل خود را در آن نواحی یاری کند. پس از آن که وشمگیر توانست اوضاع گرگان و شرق ایران را آرام کند و آذربایجان را مطیع سازد، به مقابله با بوییان شتافت و توانست در سال ۳۲۷ قمری آل‌بویه را شکست دهد و اصفهان را فتح کند و با اخراج حسن بویه، خطبه به نام خود کند. وی پس از این پیروزی لشکریان را به قلعه الموت فراخواند و با فتح آن استحکامات، حکومت خود را پابرجا کرد و بسیار نیرومند شد. امیر سامانی از ماکان کاکی که پیمانش را شکسته و با وشمگیر متحد شده بود، ناراحت شد و در سال ۳۲۸ قمری لشکری را برای فتح گرگان عازم کرد. وشمگیر برای کمک به ماکان نیروی بسیاری به گرگان فرستاد و با اعزام تمام لشکریان زیاری به آن شهر، اصفهان خالی از سپاهیان شد. این مسئله طمع بوییان را برانگیخت و رکن‌الدوله حسن بویی بار دیگر بدون مقاومت، توانست حکومت اصفهان را بدست گیرد و برخی از سران سپاه وشمگیر را دستگیر کند. بوییان پیشروی را به سوی ری ادامه دادند و در دو منزلی ری، وشمگیر و حسن بویی با هم جنگیدند. جناحین لشکر وشمگیر شکست سنگینی متحمل شدند ولی وشمگیر شخصاً قلب سپاه خود را به سمت قلب سپاهیان بویی هدایت کرد و آن‌ها را شکست داد. بدین ترتیب تا سال ۳۲۸ هجری وشمگیر توانسته بود قلمرو مرداویج را نگهدارد.


title: زیاریان

text: در سال ۳۲۹ هجری دو سپاه سامانی و بویی علیه وشمگیر اتحاد جدیدی برساختند و در نبرد ری به مصاف او رفتند. در این جنگ ابوعلی چغانی موفق شد قلب سپاه وشمگیر را محاصره کند و در فرصت پیش آمده، ماکان کاکی را کشت. وشمگیر از معرکه گریخت و از لاریجان به آمل رفت. چغانی هم سر ماکان و دیگر سران سپاه وشمگیر را به بخارا فرستاد. گفته شده که تلفات لشکریان وشمگیر در این نبرد شش هزار نفر بوده‌است. پس از شکست وشمگیر و فرار او به طبرستان، عمادالدوله علی بویه ابتدا به ری رفت و تا پایان زمستان آنجا ماند. سپس زنجان، ابهر، قزوین، قم، کرج، اراک، همدان، نهاوند، دینور و تا مرز حلوان را گشود و بر همه جا عامل و حاکمی مقرر کرد تا باج گیرد. ولیکن بدان جهت که بوییان توان نبرد با سپاه سامانی را در خود نمی‌دیدند، به قلمروشان تعرضی نمی‌کردند و نتیجتاً سامانیان هم با مشکل چندانی روبرو نشدند. وشمگیر هم از معرکه گریخت و به طبرستان رفت تا پس از تجدید قوا به ری بازگردد. پس از این نبرد به تدریج قدرت سیاسی و نظامی زیاریان به سواحل دریای مازندران محدود شد و وشمگیر به عاملی از طرف سامانیان بدل شد. او برای حفظ قدرتش در برابر دشمنانی مانند حسن فیروزان و بوییان مجبور بود به چنین چیزی تن بدهد. وشمگیر خیلی زود تبعیت از سامانیان را پذیرفت. سامانیان هم که به دنبال حکومتی برای حائل قرار دادن بین خود و بوییان می‌گشت، کم‌کم مایل به همکاری با او شد و از او حمایت کرد. بوییان با سماجت برای تسخیر سرزمین‌های اندک وشمگیر می‌جنگیدند و وشمگیر جنگ‌های بسیاری با بوییان داشت که بیشتر حالت دفاعی و حفظ حدود پایتختش را داشتند، بر این اساس او تا پایان زندگیش در حال دفاع در برابر بوییان بود و طبرستان و گرگان و ری بارها بین این دو دست به دست شد. وشمگیر در آینده برای در امان ماندن از این جنگ‌ها حتی حاضر شد با خلیفه القاهربالله رابطه برقرار کند. او به واسطهٔ سامانیان از خلیفه خواست که وساطت نماید و از بوییان بخواهد که از تعرض به سرزمین‌هایش دست بردارند. در سال ۳۵۷ هجری، درست زمانی که سپاه سامانی برای عملیات مشترک علیه حسن بویی به گرگان رسیده بود، وشمگیر در اثر یک حادثه درگذشت.


title: زیاریان

text: در محرم ۳۵۷ هجری، که وشمگیر درگذشت، لشکریان سامانیان برای کمک به او به گرگان آمده بودند و محمد بن ابراهیم سیمجور آن‌ها را فرماندهی می‌کرد. وشمگیر دو پسر داشت؛ بزرگ‌ترشان که بیستون نام داشت، در طبرستان بود و کوچک‌تر، به نام قابوس، در لشکرگاه پدر را همراهی می‌کرد. پس از مرگ وشمگیر، ابراهیم سیمجور و بزرگان طبرستان با قابوس، یعنی برادر کوچک‌تر، بیعت کردند. بیستون سریعاً به گرگان آمد و به ملاقات سیمجور رفت. سپس امیری زیاریان را بر عهده گرفت و چون لشکریان سامانی خواستار آذوقه شدند، گفت برای تهیهٔ آذوقه بایستی به طبرستان بازگردد و بدین گونه آن‌ها را رها کرد. آنگاه پیکی نزد رکن‌الدوله حسن بویی فرستاد و به شهر ری رفت. لشکریان سامانی که آذوقه کافی نداشتند، پراکنده شدند و مجبور شدند بازگردند. بیستون هم با بوییان متحد شد و با دختر عضدالدوله بن رکن‌الدین ازدواج کرد. بیستون پایتخت خود را به طبرستان برده و در آمل مستقر شد و گرگان توسط قابوس که برتری او را به رسمیت شناخته بود، اداره می‌شد. او نخستین فرد از زیاریان است که خلیفه بدان لقب و لوا و منشور حکومت اعطا کرد و لقب «ظهیرالدوله» بخشید. بیستون در ازای آن اعلان اطاعت کرد و شصت هزار دینار همراه لباس و اسبی به هدیه، برای خلیفه فرستاد. بدین ترتیب بیستون بر خلاف پدر و عمویش توانست با واقع‌بینی و دوری از تعصبات مذهبی، با قدرت‌های بزرگ‌تر رابطه ایجاد کند و این گونه بتواند حکومتی آرام و به دور از آشوب و تشنج داشته باشد. حاکمان بعدی زیاری هم در این زمینه، به پیروی از روش بیستون پرداختند. لقب بخشیدن خلیفه به بیستون، علاوه بر این که نشان می‌دهد آل بویه در این دوره بر خلافت و زیاریان تسلط داشتند، حاکی از آن است که آل زیار پس از تنها یک نسل، از شعارها و آرمان‌های مذهبی ابتدایی خود صرف نظر کردند و برای دستیابی به قدرت و مشروعیت دینی، به اطاعت از خلافت تن دادند. بیستون در سال ۳۶۶ یا ۳۶۷ هجری درگذشت و پدرزن او، دباج گیلی، سعی کرد میراثش را تصاحب کند که موفق نگردید.


title: زیاریان

text: پس از بیستون، تعداد زیادی از فرماندهان و لشکریان زیاری، قابوس را به پادشاهی برگزیدند. قابوس دو دوره حکومت کرد: دورهٔ نخست به آرامی آغاز شد، اما بعد از مرگ رکن‌الدوله، فرمانروای بوییان، سرزمین‌های تحت حکومت او میان سه پسرش عضدالدوله، مؤیدالدوله و فخرالدوله تقسیم شد. فخرالدوله در رقابت شکست خورد و به دربار قابوس پناهنده شد. قابوس از تسلیم فخرالدوله به برادرانش امتناع کرد و میان آن‌ها جنگی درگرفت که اتحاد قابوس و فخرالدوله شکست خورد و این دو به خراسان پناه بردند و در درگاه امیر نوح سامانی اقامت گزیدند. در رمضان ۳۷۱ هجری، لشکری به کمک امیر سامانی عازم گرگان شد تا نواحی از دست رفته را به قابوس بازگرداند. اتحاد شکل‌گرفته توانست شهر گرگان را برای ۲ ماه در محاصره نگه دارد ولی با کاردانی‌های صاحب بن عباد، وزیر مؤیدالدوله، گروهی از محاصره‌کنندگان در روز نبرد به سمت دشمن رفتند و با تضعیف روحیهٔ سربازان سامانی-زیاری، این اتحاد در نبرد شکست خورد و منهزم شد.


title: زیاریان

text: قابوس قریب ۱۸ سال از حکومت محروم بود و در پناه دربار امیران سامانی می‌زیست. با مرگ عضدالدوله و تضعیف آل‌بویه، قابوس اسپهبد شهریار بن دارا باوندی را که از سرداران وفادار او بود، به منطقهٔ شهریار کوه فرستاد. در آن زمان، رستم بن مرزبان دشمنزیار از سوی بوییان به آن منطقه حکمرانی می‌کرد. شهریار توانست رستم را شکست دهد و سکه و خطبه به نام قابوس کند. از سوی دیگر باتی بن سعید، حاکم رستمدار، در نامه‌نگاری با قابوس از او حمایت کرد و در استرآباد والی بویی گرگان، فیروزان پسر حسن را شکست داد. اینچنین قابوس توانست پس از مدت مدیدی دوری از وطن، در شعبان ۳۸۸ هجری به پایتخت خود، گرگان، بازگردد. قابوس تا سال ۴۰۳ هجری حکومت کرد و بر دامنهٔ متصرفات خود از هر سوی افزود و گرگان، شهریارکوه، چالوس، رویان و دیلم را ضمیمهٔ قلمرو خود کرد و برخی قلاع قومس را فتح نمود.


title: زیاریان

text: با مرگ قابوس بن وشمگیر، منوچهر رسماً در سال ۴۰۳ هجری بر تخت امارت زیاریان نشست و سکه و خطبه به نام خود کرد. قادر، خلیفهٔ عباسی، نیز برایش خلعت، لوا و منشور حکومت قابوس را فرستاد و او را به رسمیت شناخت و ضمن تسلیت درگذشت پدرش، لقب «فلک‌المعالی» را به او بخشید. با آغاز حکومت منوچهر زیاری، این دودمان وارد دوران افول خود شد و به سلاطین ترک‌تباری وابستگی پیدا کرد که در خراسان قدرت بیشتری داشتند. بدین ترتیب در این دوره زیاریان از حکومت مستقل تبدیل به قدرتی تحت سلطه و دست‌نشانده شدند.


title: زیاریان

text: منوچهر از همان آغاز امارت خود سعی کرد با وابستگی به دربار غزنویان، دست رقیبان را از رسیدن به قلمروش کوتاه کند. او می‌توانست با تکیه بر قدرت نظامی و سیاسی سلطان محمود غزنوی، حکومت خودش را مستحکم کند و هرگونه مخالفت احتمالی را سرکوب سازد. او ابتدا گروهی از بزرگان گرگان را همراه هدایای ارزشمندی نزد سلطان غزنوی فرستاد و اعلام اطاعت کرد. سلطان محمود فرمانبرداری منوچهر را پذیرفت و دستور داد خطبه و سکه را در قلمرو زیاری به نام او بزنند. همچنین خراج سالانه‌ای به مبلغ پنجاه هزار دینار برای منوچهر تعیین کرد. منوچهر درخواست‌های سلطان محمود را پذیرفت و از آن پس در مساجد گرگان، طبرستان و قومس خطبه به نام محمود غزنوی خوانده می‌شد. همچنین منوچهر در ۴۰۹ هجری، با دختر سلطان ازدواج کرد. فلک‌المعالی منوچهر، با آن که صورت ظاهری استقلال زیاریان را حفظ کرد، در عمل حکومتی دست‌نشانده داشت و برخلاف آرمان‌های اولیه‌ای که مرداویج در زمان تأسیس دودمان زیاری داشت، او بیش از پیش به خلافت عباسی و اهل تسنن وابستگی یافت. در حالی که هیچ‌کدام از امیران قبلی آل زیار خراجگزار دیگر حکومت‌های همسایه نبودند، پس از منوچهر پرداخت خراج سالانه‌ای، اغلب به مبلغ پنجاه هزار دینار، مرسوم شد. برخلاف امیران پیشین زیاری، از زمان منوچهر و جانشینان او اطلاعات چندانی وجود ندارد زیرا منابع اولیه دربارهٔ آن‌ها، که قدرت پیشین خود را از دست داده بودند، مطالب چندانی ننوشته‌اند و افزون بر این، سکه‌های محدودی از این فرمانروایان زیاری در دست است.


title: زیاریان

text: پس از مرگ منوچهر، در سال ۴۲۰ یا ۴۲۱ هجری، انوشیروان به حکومت موروثی دست یافت و محمود غزنوی حکومتش را به رسمیت شناخت. مدت کوتاهی پس از بر تخت نشستن انوشیروان، که سن کمی داشت، محمود غزنوی درگذشت و بیشتر دورهٔ نخست امارت انوشیروان نوجوان مقارن با سلطنت مسعود غزنوی (پسر و جانشین محمود) است. در قلمرو انوشیروان به نام مسعود سکه ضرب می‌زدند و خطبه می‌خواندند. باکالیجار کوهی سپهسالار انوشیروان و ناپدری او بود؛ گویا این که پس از مرگ منوچهر، باکالیجار با بیوهٔ او، که مادر انوشیروان بود، ازدواج کرد. باکالیجار که موجب تثبیت قدرت انوشیروان شده بود، تصمیم گرفت تدریجاً او را از صحنه کار بزند و خود بر تخت نشیند. در همین ایام شرح مشاوره‌ای از سلطان مسعود با خواجه احمد بن حسن میمندی در کتاب بیهقی وجود دارد که در آن خواجه به سلطان پیشنهاد می‌دهد حکومت شهر ری را به باکالیجار بسپارند، ولی مسعود ضمن اذعان به توانایی باکالیجار مخالفت می‌کند؛ زیرا ترس آن دارد که انوشیروان نتواند بدون حضور باکالیجار از پس کنترل طبرستان برآید. طبق آنچه برخی منابع اولیه معاصر نوشته‌اند، در سال ۴۲۳ هجری، باکالیجار در نامه‌ای به دربار سلطان مسعود مدعی شد دیگر از تبار مرداویج و وشمگیر فرد ذکوری نیست که توانایی کنترل گرگان و طبرستان را داشته باشد و درخواست نمود فرمانرواییش را به رسمیت بشناسند. سلطان مسعود که مشغول جنگ با مخالفانش بود، با درخواست باکالیجار موافقت کرد و از او خواست چند نفر را برای تحویل منشور حکومت بر آن قلمرو، به دربارش بفرستد.


title: زیاریان

text: پس از به قدرت رسیدن باکالیجار در سال ۴۲۳ هجری، حداقل تا ربیع‌الاول سال ۴۲۶، هیچ خبری از انوشیروان نیست و از سرگذشت او در این مدت، اطلاعی در دست نیست. اما در سال ۴۳۳ هجری، انوشیروان با استفاده از ضعف سلطان مسعود و به تبع آن، بی‌پشتوانه ماندن باکالیجار توانست مجدداً بر تخت امارت زیاری بنشیند. معلوم نیست که انوشیروان چگونه توانست باکالیجار را برکنار کند چون اطلاعی دقیقی از نحوهٔ ارتباط این دو تن موجود نیست. در ادامهٔ سال ۴۳۳ هجری، طغرل بیگ، رهبر سلجوقیان که به تازگی در نبرد دندانقان مسعود را شکست داده‌بود، از نابسامانی در ملک انوشیروان و رویدادهای آنجا مطلع شد و برای تسخیر گرگان، نیرو فرستاد. چغری بیک بدون مقاومت با لشکریانش وارد گرگان شد. طغرل سپس مرداویج بن بسو دیلمی را، که در لشکرش بود، به عنوان حاکم گرگان تعیین کرد و خراج سالیانه‌اش را پنجاه هزار دینار اعلام کرد. طبرستان یا بخشی از آن هم به انوشیروان سپرده شد تا تحت نظر مرداویج بن بسو به حکومت خود ادامه دهد. به این ترتیب، زیاریان تا اواخر قرن تحت امر طغرل و فرمانروایی سلجوقیان، بر ولایت گرگان و طبرستان ادامه دادند. میترا مهرآبادی، مورخ معاصر، می‌گوید: «عصر انوشیروان و باکالیجار را باید آغازی بر پایان حاکمیت نسبتاً مستقل زیاریان دانست؛ اگرچه شاید حتی نتوان از همان آغازین روزهای تشکیل حکومت زیاری توسط مرداویج، حاکمیت زیاریان را کاملاً مستقل خواند.» او در ادامه پذیرش تابعیت سلجوقیان را پایان راه «اندیشهٔ استقلال‌خواهی از نوع زیاری» و آغازی بر پایان حاکمیت اسمی زیاری، حتی از نوع مطیعانه‌اش، می‌داند. او با مقایسه نوع پذیرش حاکمیت سلجوقیان با پذیرفتن تابعیت خلفا، سامانیان، غزنویان و بوییان، موارد پیشین را جدی تلقی نمی‌کند.


title: زیاریان

text: دوران پس از طغرل برای زیاریان نامعلوم و تاریک است. گرچه سخن از امارت دارا در سال‌های ۴۳۶ تا ۴۴۱ هجری به میان آمده‌است، ولی عده‌ای از مورخان معاصر این نام را به انوشیروان نسبت می‌دهند و عده‌ای دیگر دارا و اسکندر (دیگر فرزند قابوس) را یکی می‌پندارند. محمدعلی مفرد، تاریخ‌نگار معاصر، احتمال می‌دهد که جستان پسر انوشیروان در ۴۳۵ هجری به جانشینی او، مدتی بر قلعه‌هایی در مناطق کوهستانی طبرستان حاکم بود و هم‌زمان دارا یا اسکندر بن قابوس در قسمت دیگری از کوه‌ها امارت داشتند.


title: زیاریان

text: گرچه کیکاووس بن اسکندر رسماً وارث امارت زیاریان شد؛ ولی مورخان در مورد حکومت او، پسر و پدرش مشکوکند و بسیاری انوشیروان را واپسین امیر این دودمان برمی‌شمارند. کیکاووس حاصل ازدواج اسکندر زیاری با دختر مرزبان بن رستم (از دودمان باوندیان) بود. عنصرالمعالی کیکاووس سالیان سال در دربار حکومت‌های مختلفی همچون غزنویان و شدادیان می‌زیست و دانش و تجربهٔ بسیاری کسب نمود که حاصل آن کتابی به نام "قابوس‌نامه" است. این کتاب یکی از معدود منابع دوران واپسین زیاریان است. کیکاووس طی نبردی در قفقاز کشته شد و پسرش گیلانشاه جایگزین او شد. گیلانشاه پسر کیکاووس حاصل ازدواج او با دختر سلطان محمود غزنوی بود و کیکاووس کتابش را در خطاب به او نوشته‌است. احتمالاً اسماعیلیان الموت در نهایت بقایای آل زیار را منقرض کردند.


title: زیاریان

text: نمی‌توان فهمید که مردآویج از ابتدا چه افکار و عقایدی داشت؛ او در آغاز کار خود چندین بار تغییر هویت داد که شاید صرفاً در جهت دستیابی به قدرت بیشتر یا پیشبرد اهدافش بوده باشد. مرداویج در ابتدای امر، هنگام مخالفت با اسفار شیرویه، توهین او به اسلام را بهانهٔ جنگ با او قرار داد ولی مدتی بعد در جنگ جبال، به بی‌احترامی لشکریانش به قرآن و مسلمانان وقعی ننهاد و با رویکردی تأییدگرانه رفتار نمود. پس از فتح جبال، مرداویج به خلیفه عباسی نامه نوشت و از او خواست ناحیه‌هایی را که بدست آورده بود، به مقاطعه بگیرد و این گونه از شورش در نواحی مجاور قلمرو خلافت پیشگیری کند. او با پوشیدن لباس سیاه، که نشان عباسیان بود، خلیفه را وادار به به‌رسمیت شناختن خود کرد. در این زمان، وشمگیر، برادر مرداویج، که هنوز در گیلان می‌زیست، به خاطر سیاه پوشیدن مرداویج، او را ملامت می‌کند که می‌تواند نشان دهد که دشمنی با دستگاه خلافت در میان مردمان آن سرزمین امری واضح و ریشه‌دار بود. با این حال، مرداویج زمانی که موفق به تصرف اصفهان شد و از قدرتش اطمینان حاصل کرد، نشانه‌های طغیان علیه خلیفه را بروز داد. از این دوره به بعد، او با دوری جستن از خلافت، خود را علاقمند به تاریخ ایران نشان می‌داد و از پادشاهان ساسانی الگوبرداری می‌کرد. برای خود دو تخت از جنس طلا و عاج ساخت و هر روز بر یکی می‌نشست و برای حلقهٔ اطرافیان خود تخت‌هایی از جنس نقره ساخته بود. تاجی به سبک ساسانی بر سر نهاد و دستور داد تا ایوان کسری را برای او بازسازی کنند. او در پنج ماه پایانی حکومتش به فکر حمله به بغداد بود و از نامه‌ای که به یکی از سرداران خود نوشت، می‌توان این گونه پنداشت که شکست دادن لشکریان خلیفه برای او کار مشکلی نبود و محاسبه‌های لازم برای فتح عراق عرب را انجام داده بود. مورخان متفق‌القولند که مرداویج قصد سرنگونی خلافت عباسی و احیای شکوه پادشاهی ساسانیان را داشته و به دین اسلام پایبند نبوده‌است.


title: زیاریان

text: مرداویج پس از اظهار علاقه و گرایش به ایران، با هر چه غیرایرانی بود، مخالفت می‌کرد و به جز عرب‌ها، با ترک‌هایی هم که در خدمتش بودند، رفتار نامناسبی پیش گرفت. او خود را به سلیمان و ترکان لشکرش را به اجنه تشبیه می‌کرد و همین تحقیرها باعث قتل او توسط سربازان ترک‌تبار خودش شد. این افکار مرداویج تنها در واپسین دورهٔ حضور او مشاهده شد و پس از آن، دیگر امیران زیاری چنین اندیشه‌هایی بروز ندادند. وشمگیر به تاریخ چندان علاقه‌ای نداشت و در پی بازسازی عظمت ساسانیان نبود و قابوس هم به بازگشت به سنت‌های پیش از اسلام نمی‌اندیشید؛ لذا ایران‌دوستی تنها عنصری آغازگر برای این دودمان بود و با مرگ مرداویج، به پایان رسید؛ از آن پس پاره‌ای قوم‌گرایی نسبت به مردمان طبرستان و گرگان در امیران زیاری دیده می‌شود که توجیه‌گر حکومتشان بر این نواحی بود ولی ایران‌دوستی به‌طور کامل کنار گذاشته شد.علی‌رغم این که امیران آل زیار توجه به احیای آیین‌ها و سنن ایران باستان را کنار گذاشتند؛ ولی همچنان اثرات گرایش به فرهنگ ایرانی در آنان زنده بود. برگزیدن نام‌های سرهٔ فارسی و احیای جشن‌های ایرانی از نمودهای گرایش زیاریان به ملیت ایرانی و دین زرتشتی بود.


title: زیاریان

text: هیچ منبع اولیه‌ای مستقیماً دربارهٔ اعتقادات مذهبی مرداویج سخن نگفته‌است. برخی منابع او را غیرمسلمان، کافر، زرتشتی، اسماعیلی یا سنی دانسته‌اند که به نظر صحیح نمی‌آید و با توجه به این که مرداویج ابتدا در خدمت سرداران علوی بود، می‌توان حدس زد که در آن دوران به آیین تشیع و شاید زیدیه درآمده باشد؛ لیکن مرداویج آن‌چنان مقید به دین نبود و حتی نزدیکانش او را به‌سبب پایبند نبودن به اسلام شماتت می‌کردند. مرداویج تنها از دین در جهت پیشبرد اهداف سیاسی و نظامی خود استفاده می‌کرد؛ کمااین‌که او از سویی با خلفای فاطمی نامه‌نگاری داشت و از سوی دیگر لباس و شعار سیاه خلفای عباسی را به تن کرد. پس از مرگ مرداویج، وشمگیر به امارت رسید که با واقع‌بینی وضعیت خود را میان قلمرو خلافت و نمایندگان در خراسان، دریافت و از آنجا که توان مقاومت در برابر تمامی دشمنان را نداشت، سر به اطاعت نهاد. در سکه‌هایی که از دوران وشمگیر باقی است، نام خلیفه در کنار آیات قرآن به چشم می‌خورد ولی بیش از این دربارهٔ روابط او و دستگاه خلافت چیزی دانسته نیست. به نظر می‌رسد وشمگیر همان‌گونه که پیش از رسیدن به امارت با خلافت دشمنی داشت، پس از آن هم تنها در ظاهر امر مطیع شد و بر اساس عقاید شیعی خود، حکومت عباسیان را به رسمیت نمی‌شناخت و حتی فرزندان ناصر کبیر (از امامان زیدی و علویان طبرستان) را به عنوان حاکم شرع منصوب کرد و در برهه‌ای با ثائر علوی متحد شد. شاید وشمگیر نسبت به مرداویج در عقاید دینی متعصب‌تر بود و تنها با اصرار درباریان حاضر شد لباس سیاه به تن کند و سکه به نام خلیفه کند. روایت‌هایی وجود دارد که خلیفه را عامل دسیسه علیه امارت وشمگیر می‌پندارد و جنگ‌های پیاپی او با بوییان و سامانیان را حاصل این دشمنی می‌داند.


title: زیاریان

text: بیستون نخستین امیر زیاری بود که از جانب خلیفه لقب دریافت کرد و به «ظهیرالدوله» ملقب گردید. این مسئله نشانگر تغییر در رفتار و عقاید آل زیار، تنها پس از یک نسل می‌باشد. بعد از بیستون، برادرش قابوس به حکومت رسید که کاملاً شیوه‌ای متفاوت از پدرش را در پیش گرفت و از اهل سنت در برابر شیعیان دفاع می‌نمود. از او نامه‌ای به جا مانده‌است که در آن به برتری خلفای راشدین نسبت به دیگر صحابه پرداخته و حتی گزارش‌هایی از ممنوعیت فعالیت شیعیان و معتزله در قلمرو او وجود دارد. قابوس با سلطان محمود غزنوی، حاکم سنی متعصب غزنویان، روابط نزدیکی برقرار کرد و علیه اسماعیلیان برخورد سختی نشان داد. با مرگ قابوس و امارت منوچهر، بار دیگر حکومت زیاری به شیعیان گرایش پیدا کردند و منوچهر به حمایت از زیدیان گیلان پرداخت و مؤید بالله و ناطق بالله در عصر او شهرت یافتند و مدارس دینی زیدیه گسترش پیدا کرد. اما منوچهر از سوی دیگر داماد سلطان محمود بود و سکه به نام خلیفه می‌زد و از خلیفه لقب «فلک‌المعالی» گرفته بود. پس از منوچهر امیران زیاری ضعیف بودند و دیگر توان تصمیم‌گیری مخالف با پادشاهان ترک را نداشتند؛ لذا انوشیروان، دارا و کیکاووس همگی سنی مذهب بودند. کیکاووس آن گونه که از کتاب "قابوس‌نامه" بر می‌آید، فردی دین‌دار بود؛ او به سفر حج رفت و فرزندش را به رعایت احکام و شئون اسلامی توصیه می‌کرد. در این دوره علویان زیدی هم رو به ضعف گذاشتند و در برخی مناطق کوهستانی دیلم اسماعیلیه رفته‌رفته پیروانی می‌یافتند.


title: زیاریان

text: حکومت زیاریان از ابتدا نظامی بود و نظامیان در ساختار قدرت این دوره جایگاه ویژه‌ای داشتند. مرداویج و وشمگیر به تجهیز سپاهیان اهمیت بسیاری می‌دادند و ارتشیان در رفاه بودند. در قرن‌های سوم و چهارم، به دلیل شرایط خوب جغرافیایی منطقه، تراکم جمعیت زیاد شده و جوانان جویای اشتغال به کارهای مختلفی شدند و به خصوص جوانان روستایی بسیاری به نظامی‌گری روی آوردند و برخی از آن‌ها توانستند از مدارج بالایی برخوردار شوند. اولویت جذب نیروی نظامی زیاریان نیز با اهالی سرزمین اجدادیشان، دیلم و گیلان، بود و قسمت عمدهٔ لشکریان و وفادارترین نظامیان آل زیار از این نواحی بودند. با این حال، زمانی که امیران زیاری به سوی نواحی مرکزی و جنوبی ایران پیشروی کردند، لشکریان دیگری به آنان پیوستند و بافت ارتش تغییر یافت. آن گونه که کیکاووس در کتاب "قابوس‌نامه" اشاره کرده‌است، این رسم بود که سپاهیان را از اقوام مختلف برمی‌گزیدند تا فرماندهان بهتر توانایی ادارهٔ آن‌ها را داشته باشند. ترک‌ها، عرب‌ها و کردها در لشکریان زیاری حضور داشتند؛ ترک‌ها که در آن زمان به جنگاوری شهره بودند و قسمت عمده‌ای از لشکریان حکومت‌های مختلف را تشکیل می‌دادند، در میان سپاهیان مرداویج بسیار بودند و تعدادشان به چهل هزار نفر می‌رسید. مرداویج با تمسخر و تحقیر ترک‌ها موجب دلخوری آنان شده و همین مسئله نهایتاً بساط قتلش را مهیا نمود. پس از آن، ترک‌ها لشکریان زیاری را شبانه رها کرده و به خدمت خلیفه درآمدند. وشمگیر از سربازان ترک استفاده نمی‌کرد و لشکریان دیلمی و گیل به او وفادار بودند. بعدها، زمانی که قابوس پس از شکست در نبرد به سامانیان پناه برد، بخشی از لشکریان او که به کمک امیر سامانی مهیا شده بودند، از افراد ترک بودند و از قضا یکی از همین سرداران به قابوس خیانت کرده و موجب شکست او شد. عرب‌ها بخش قابل توجهی از سپاهیان باکالیجار را تشکیل می‌دادند و در زمان بازگشت قابوس به طبرستان نیز گروهی از نظامیان عرب از جبههٔ مخالف به حمایت او شتافتند. لشکریان زیاری معمولاً به امیران خود وفادار بودند ولی مواردی از خیانت‌های آنان نیز وجود داشته‌است. هنگامی که امیران زیاری قدرت خود را از دست می‌دادند، سپاهیان پراکنده شده و بعضاً به لشکرهای دیگری می‌پیوستند یا کشاورزی و ماهی‌گیری پیشه می‌کردند. به نظر می‌رسد پس از دوران قابوس لشکریان زیاری تقلیل می‌یابند و گویا پس از آن، همین قدر سرباز داشتند که کنترل مرزها را در اختیار داشته باشند و به دربار امرای اطراف نیرو اعزام کنند. دلیل این امر می‌تواند پذیرش حاکمیت غزنویان باشد؛ آل زیار دیگر نیازی به جنگیدن نداشتند و غزنویان که باج می‌گرفتند، وظیفهٔ دفاع از آن‌ها را بر عهده داشتند.


title: زیاریان

text: امیران نخستین زیاری بیشتر عمر خود را در جنگ و رقابت‌های نظامی سپری کردند، اما امیران میانی و پایانی این خاندان مجال بیشتری برای فراگیری علم، ادب و فضیلت‌های زمانه داشتند. ارتباط با دانشمندان بزرگ معاصر، همچون ابوریحان بیرونی و ابوعلی سینا در ایجاد روحیهٔ این امیران بی‌تأثیر نبود.


title: زیاریان

text: وشمگیر، دومین امیر زیاری، علی‌رغم آن که بیشتر دوران حکومتش را در حال جنگ و تعقیب و گریز بود، یک کتاب به سبک بازنامه و به نام "شکره‌نامه ماهانی" نوشت، که به زبان طبری تألیف کرده‌بود و امروزه تنها چند سطری از آن باقی است. فرزند کهتر او، شمس‌المعالی قابوس، بیشترین نقش را در ترویج فرهنگ و هنر داشت و از فضلای زمانهٔ خود برشمرده می‌شد. قابوس دارای تألیفاتی بود که از آن جمله، "کمال‌البلاغه"، که مجموعه نامه‌های او به زبان عربی است، تعدادی از اشعارش به عربی و فارسی و رساله‌ای در «تفضیل عمر، ابوبکر، عثمان و علی»، شناخته شده‌اند. قابوس تعدادی از شاعران به زبان طبری، همچون دیواره‌وز یا مسته‌مرد، را تحت حمایت خویش قرار داد و برخی از علماء و شاعران معاصر، همچون خسروی سرخسی، ابوالفرج علی هندو، ابوبکر خوارزمی، ابومنصور عبدالملک ثعالبی، قاضی ابوبشر فضل جرجانی، ابوعامر جرجانی، قاضی‌القضات ابوالعباس رویانی و ابوالفرج رشید بن عبدالله در نظام او جایگاهی داشتند. سبک مورد علاقهٔ قابوس در ادبیات، سجع بود. او همچنین برج گنبد قابوس را پیش از مرگ خود بنا کرد، که مهم‌ترین اثر معماری در دوران زیاری است و قابوس درون آن دفن شده‌است. معاصر با برج قابوس، سه برج دیگر نیز در قرن پنجم هجری، در قلمرو زیاری ساخته شد، که عبارتند از رادکان، لاجیم و رِسکِت؛ البته هر سهٔ این برج‌ها به دستور اعضای خاندان باوند بنا شدند.


title: زیاریان

text: عنصرالمعالی کیکاووس، که یکی از واپسین چهرهای خاندان زیاری است، بیشتر یک شخصیت ادبی است تا یک سیاستمدار و امیر؛ چنان‌که مورخان در به حکومت رسیدن او تردید دارند. او کتاب معروفش، "قابوس‌نامه"، را خطاب به پسر خود نوشت، که یکی از فصیح‌ترین کتاب‌های ادبیات فارسی و فرهنگ‌نامهٔ کاملی در باب زندگی مردمان قرن پنجم هجری است. "قابوس‌نامه" دارای چهل و چهار باب است و در هر یک از این ابواب دربارهٔ حرفه‌ای یا مسائل خاصی در مورد زندگی صحبت می‌شود که نشانگر دانش بالای نویسنده و آگاهی او از محیط زندگی و جامعه‌اش می‌باشد.


title: زیاریان

text: پیشین‌ترین نهاد آموزشی در دوران اسلامی «مکتب» بود و کودکان از پنج یا شش سالگی که توانایی شست و شو و طهارت شخصی خود را پیدا می‌کردند، می‌توانستند به مکتب بروند. در این مکتب‌ها بزرگسالان جایی نداشتند و هدف از آن‌ها تعلیم الفبا و قرآن به مبتدیان بود. اما، نهاد اصلی آموزش در دوران زیاریان، «مسجد» و شیوهٔ معمول آموزشی مبتنی بر املاء بود. این نظام را «آمالی» می‌خواندند و بسیاری از قضات و بزرگان شهرهای استرآباد و گرگان که در قرون سوم و چهارم به مدارج و مقامات عالی دیوانی و مذهبی می‌رسیدند، در حلقه‌های فقه همین نظام آمالی رشد یافته بودند. علاوه بر حلقه‌های فقه، درس‌های مذهبی دیگر، همچون حدیث، نیز تدریس می‌شد و آثار مهمی از این دوره باقی مانده‌است.


title: زیاریان

text: احتمالاً به خاطر تغییراتی که در روش آموزش به وجود آمد، نهاد آموزشی دیگری به نام «مدرسه» در امارت‌های اسلامی به وجود آمد. از نخستین مدرسه‌های ایجاد شده، مدرسه‌ای در شهر آمل بود که ناصر کبیر، امام و داعی علویان، در سال ۳۰۲ هجری تأسیس کرد و در آن به تدریس شعر، ادب، فقه و حدیث می‌پرداخت. این گونه مدارس رفته‌رفته در قرون چهار تا ششم، که زیاریان بر منطقه فرمانروایی می‌کردند، گسترش می‌یافتند. علاوه بر نهادهای نامبرده، از قرن چهارم به بعد در شهرهای بزرگ جهان اسلام، دانشمندان و فضلا در خانه‌ای جمع می‌شدند و جلساتی ترتیب می‌دادند و چنین سبقه‌ای در تاریخ گرگان، پایتخت زیاریان، هم ثبت شده‌است؛ برای مثال «محمد بن فضل بن عبدالله بن مخلد بن ابیعه تمیمی» (متوفی ۳۲۴ ه) اهل علم را در خانهٔ خود در «کوی عبدالواسع ابی طیبه» دعوت کرد و در پایان جلسات هم هدایایی به حاضران اهدا نمود. همچنین پس از حضور ابن سینا در شهر، گرچه او در طول روز به دربار می‌رفت، شب‌ها شاگردانی به خانه‌اش می‌رفتند تا از او درس بیاموزند.


title: زیاریان

text: وضع اقتصادی و مالی آل زیار علی‌رغم کشمکش‌های دائم و درگیری‌های پیاپی امیران این دوره، بسیار خوب و حتی در اواخر آن دوران، متعادل بود. دودمان زیاریان به عنوان یک سلسلهٔ حکومتی نیاز به پایگاه‌های اقتصادی داشتند تا مخارج امور مملکتی و لشکرکشی و کشورگشایی را برطرف سازند. این خاندان ریشه‌ای از طبقهٔ اشراف نظامی و شاید اقتصادی داشت. پس از تسلط زیاریان بر مناطق گیلان و طبرستان، با توجه به حاصل‌خیزی این مناطق، اتکای اقتصادی این دودمان بر کشاورزی، دامداری و ماهی‌گیری بنا شد و بی‌رقیب بودن امیران زیاری در منطقه موجب شد منابع اقتصادی سرشاری نسیب آنان گردد و به نسبت سایر نواحی، در آن عصر از رفاه خوبی برخوردار بودند. بزرگترین منبع درآمد حکومت زیاریان گرفتن خراج سالیانه از مردم بود که همواره برقرار بود؛ با این حال بار مالیاتی سنگینی بر دوش عامه نبود و مردمان محلی زندگی نسبتاً راحتی داشتند. علاوه بر این، صادرات محصولات کشاورزی، تجارت ابریشم، پارچه، سفال و دیگر آلات معیشت منبع درآمد خوبی هم برای مردم منطقه و هم برای حاکمان زیاری داشت. پطروشفسکی معتقدست گرگان، پایتخت زیاریان، در این دوره اوج قدرت صنعتی و علمی خود را طی می‌کرده و صاحب صنایع پارچه‌بافی، سفال‌گری، شیشه‌سازی، دامپروری و پرورش گل‌های معطر بوده‌است.


title: زیاریان

text: اقدامات مستقیم و غیرمستقیم دستگاه خلافت عباسی و عوامل آن تشکیل حکومت‌های ملی را مغایر با منافع خود می‌دانست و علیه آن‌ها دسیسه‌چینی می‌کرد ولی با توجه به این که پایهٔ اقتصادی منطقهٔ مذکور بر اجتماعات شهری و روستایی استوار بود که بدون توجه به تغییرات و تحولات سیاسی و نزاع‌های جاری، به ادامه کسب و زراعت خود اشتغال داشتند، لطمه‌ای به آن وارد نشد. باسورث با توجه به شکوفایی جهان اسلام در این دوران، می‌گوید: «بی‌شک سکه‌های اولین امرای زیاری در سرتاسر جاده‌های تجاری به روسیه و بالتیک به مبادله رواج داشته‌است.»


title: زیاریان

text: عدم دسترسی دودمان‌های رقیب به کوه‌ها و جنگل‌های صعب‌العبور، موجب می‌شد حاکمان این ناحیه بتوانند در سالیان متمادی گنجینه‌های بسیاری را در قلعه‌های دورافتادهٔ خود پنهان نمایند. منابع در ذکر وقایع این دوران چندین بار به خزائن مخفی آل زیار اشاره نموده‌اند؛ این گنجینه‌ها می‌توانست در تنگناهای محاصره یا شکست پشتیبان خوبی برای امرای زیاری باشد. همچنین گاهی امیران زیاری با تسلط بر قلعه‌های پادوسپانی، باوندی و… بر گنجینه‌های آنان نیز دست می‌یافتند. در کل، غارت مناطق تصرف شده و غنائم حاصل از لشکرکشی از منبع‌های درآمد زیاریان بود و به خصوص مرداویج در ابتدای امر، اتکای ویژه‌ای بدین شیوهٔ کسب ثروت داشت. علاوه بر جمع‌آوری غنائم، مناطق فتح شده می‌بایست باج و خراج سالیانه‌ای نیز به حکومت جدید خود می‌پرداختند و حتی گاهی هزینهٔ لشکریان فاتح بر عهدهٔ طرف شکست‌خورده بود. امیرانِ پس از مرداویج، گرچه محدود به نواحی کوچک‌تری بودند، ولی به راحتی از پس مخارج خود برمی‌آمدند و پس از شکست در جنگ، مجدداً لشکر می‌آراستند و به میدان بازمی‌گشتند. پیش از منوچهر هیچ‌یک از امیران آل زیار خراجی به دیگر حکومت‌ها نمی‌پرداختند ولی از این دوره بود که زیاریان تابع سلطنت غزنوی شد و غالباً در حدود پنجاه هزار دینار خراج سالیانه به غزنویان و پس از آنان به سلجوقیان، می‌پرداختند. علاوه بر این، هر از چند گاهی امیران زیاری مجبور به پرداخت مبالغ اضافه‌ای نیز بودند.


title: زیاریان

text: سکه‌های زیاری از جنس طلا (دینار)، نقره (درهم) و مس ضرب می‌شدند. این سکه‌ها که در ضرابخانه‌های شهرهای جرجان، استرآباد، آمل، سارویه، کرج و ری ضرب می‌شدند، همگی حاوی نام و القاب امیران زیاری، سال و نام شهری که سکه ضرب شده، می‌باشند.


title: پا (یکا)

text: فوت بمعنی پا که در منابع فارسی‌زبان معمولاً قَدَم یا گام ذکر می‌شود، واحد اندازه‌گیری طول برابر ۱۲ اینچ و معادل ۳۰٫۴۸ سانتی‌متر است که با مخفف یا پریم (') نمایش داده می‌شود.


title: سانتی‌متر

text: سانتی‌متر یا سانتیمتر که به‌صورت کوتاه cm نوشته می‌شود، یک یکای طول است که برابر با ۰٫۰۱ متر یا حدوداً ۰٫۳۹۳۷ اینچ است. هر سانتی‌متر برابر است با ۱۰ میلی‌متر.


title: سانتی‌متر

text: Wikipedia contributors, "Centimetre," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Centimetre&oldid=216266122


title: یارد

text: یارد مخفف: "yd"، واحد اندازه‌گیری طول برابر ۹۱۴٫۴ میلیمتر یا ۳ فوت است؛ و هر فوت برابر با ۱۲ اینچ می‌باشد. هر اینچ برابر با ۲٫۵۴ سانتی متر است. فاصله نوک بینی تا نوک انگشتان دست هنری اول تعریف شده که یکای مناسبی نیست. زیرا یکای مناسب باید دارای دو ویژگی زیر باشد که این یکا مورد دوم را ندارد: ۱. قابلیت بازتولید در مکانهای گوناگون را داشته باشد. ۲. تغییر نکند.


title: طول

text: طول یا درازا کمیتی است برای اندازه‌گیری فاصلهٔ دو نقطه در فضا که برای بیان آن یکاهای زیر را به کار می‌گیرند:یکای مورد استفاده برای طول در سامانه استاندارد بین‌المللی یکاها (SI)، متر می‌باشد.


title: موفاسا

text: موفاسا شیری است که برای اولین بار در سال ۱۹۹۴ در فیلم کارتونی سینمایی شیرشاه محصول ۱۹۹۴ هالیوود ظاهر شد؛ و در آن فیلم جیمز ارل جونز به جای او حرف می‌زد. اوپسری به نام سیمبا داشت و برادری به نام اسکار و همسر او (سارابی) ما در انیمیشن شیرشاه ۱ شاهد حضور گرم موفاسا بودیم بعد از مرگ موفاسا سیمبا یعنی پسر او از سرزمین افتخار به دست اسکار حیله‌گر خارج می‌شود و…


title: سیمبا (شیرشاه)

text: سیمبا شیری تخیلی و انسان‌وار است که برای اولین بار در سال ۱۹۹۴ در فیلم پویانمایی «شیرشاه» ظاهر شد.


title: سیمبا (شیرشاه)

text: تا به حال بازیگران بسیار متعددی به جای سیمبا حرف زده‌اند. از آن جمله‌اند: جاناتان تیلور توماس، ماتیو برودریک، جیسون ویور، جوزف ویلیامز، اوان ساسدو، کم کلارک، و مات وینبرگ.


title: سیمبا (شیرشاه)

text: سیمبا در زبان سواحلی به معنای «شیر» است.


title: باریسان ناسیونال

text: باریسان ناسیونال (در مالایی: جبههٔ ملی) (مخفف: بی ان) ائتلافی سیاسی در کشور مالزی است. این ائتلاف در سال ۱۹۷۳ به عنوان ادامه‌روی اتحاد پارتی پریکاتان تأسیس شد. این ائتلاف (با در نظر گرفتن زمانی که به عنوان اتحاد پارتی پریکاتان فعالیت می‌کرد) از زمان استقلال تا کنون بی‌وقفه بر مالزی حکم رانده است.


title: باریسان ناسیونال

text: همهٔ نخست وزیران مالزی تاکنون از این ائتلاف و در واقع از بخش اصلی این ائتلاف، سازمان ملی مالایی‌های متحد، بوده‌اند.


title: باریسان ناسیونال

text: اعضای کنونی باریسان ناسیونال احزاب و تشکل‌های زیر هستند:


title: حزب بومیان سارواک

text: حزب بومیان ساراواک (نام محلی: "پارتی بنگسا دایاک ساراواک") حزبی سیاسی ساکن در ایالت ساراواک کشور مالزی است.


title: حزب ترقی‌خواه صباح

text: حزب ترقی‌خواه صباح (پارتی ماجو صباح) حزبی سیاسی در استان صباح از کشور مالزی است. این حزب در ۲۱ ژانویه ۱۹۹۴ رسماً ثبت شد و عضوی از ائتلاف حاکم بر مالزی، باریسان ناسیونال (جبهه ملی)، است.


title: حزب ترقی‌خواه صباح

text: ویکی‌پدیای انگلیسی، نسخهٔ ۱۳ ژوئن ۲۰۰۷.


title: حزب اعتماد ملی مالزی

text: حزب اعتماد ملی مالزی (به زبان مالایا: Parti Amanah Negara) یک حزب سیاسی چپ‌گرا ثبت شده در مالزی و طرفدار اسلام سیاسی است. این حزب بعنوان حزب کارگران مالزی (Parti Pekerja-Pekerja Malaysia) یا (پارتی پکرجا-پکرجا مالیزیا) قبل از اینکه در اوت ۲۰۱۵ به گروهی از رهبران اسلام‌گرای مترقی حزب اسلامی پان مالزیایی (PAS) تحویل داده شود در انتخابات ژوئن ۲۰۱۵ شکست خورده بود.


title: حزب اعتماد ملی مالزی

text: این حزب در سال ۱۹۷۸ توسط گانگا نایار بنیان گذاشته شد. این گروه اسلام‌گرا (PAS) در ۱۶ سپتامبر ۲۰۱۵ حزب کارگران مالزی را به عنوان یک حزب اسلامی دوباره تعریف کرد. شش عضو این حزب در حال حاضر نماینده پارلمان مالزی و یکی از حزب تشکیل دهنده ائتلاف مخالف در مالزی به نام «پاکاتان هارپان» (PH) است.


title: فیض‌الله لطیف

text: سیتی فیض‌الله شیخ عبدل لطیف (زاده ۱۹۷۰) خوانندهٔ پرطرفداری از ایالت پراک در مالزی است که تابحال میلیون‌ها نسخه از ترانه‌هایش را به فروش رسانده‌است. طرفدارانش او را با نام " فیض الله لطیف زیباً می‌شناسند.


title: فیض‌الله لطیف

text: او در حال حاضر از داوران مسابقهٔ «بت مالزی» است.


title: عبدالله احمد بداوی

text: یانگ آمات برهورمات داتو سری عبدالله حاجی احمد بداوی (زاده ۲۶ نوامبر ۱۹۳۹) نخست وزیر پیشین مالزی است که جانشین دکتر ماهاتیر محمد شده بود. او را به طور غیر رسمی به نام «پاک لا» هم می‌شناسند. او پیش از این، از سال ۱۹۹۹ تا ۲۰۰۳، معاون نخست وزیر مالزی بود.


title: زبان خمر

text: زبان خِمِر یکی از اصلی‌ترین زبان‌های آستروآسیایی است.


title: زبان خمر

text: این زبان به‌طور چشمگیری از مذاهب هندو و بودایی و در نتیجه زبان‌های پالی و سانسکریت تأثیر پذیرفته است. در ضمن به دلیل نزدیکی جغرافیایی این زبان بر زبان‌های تای و لائوسی نیز تأثیر گذاشته است و از آن‌ها تأثیر پذیرفته است. با این حال خمر به نوعی با سایر زبان‌های منطقه مانند تای، لائوسی و ویتنامی متفاوت است. علت آن نیز اینست که از زبان‌های نواختی یا آهنگین نیست.


title: زبان خمر

text: زبان خمر بیشتر در کشورهایی چون کامبوج، ویتنام، تایلند، ایالات متحده، فرانسه و استرالیا صحبت می‌شود و بیش از ۲۰ میلیون گویشور دارد که از این تعداد بیش از نیمی از آن‌ها از کامبوج هستند.


title: زبان خمر

text: خمر، زبان رسمی کشور کامبوج است.


title: شورش‌های ۱۸۵۷ در هند

text: شورش‌های ۱۸۵۷ در هند (نام‌های دیگر: جنگ اول استقلال هندوستان، شورش کبیر، شورش سربازان هندوستان، شورش ۱۸۵۷، شورش سپاهیان) از سوی سپاهیان هندی شاغل در کمپانی هند شرقی بریتانیا (سیپوی‌ها) در ۱۰ مه ۱۸۵۷ در شهر میروت شروع شد و به سرعت به شورش‌های سربازان و مردم عادی بخصوص در فلات گنگ علیا و مرکز هندوستان انجامید.


title: شورش‌های ۱۸۵۷ در هند

text: سربازان شورشی هندی بهادرشاه دوم را که در آن زمان ۸۲ سال داشت و مقرری ماهانه‌اش را از دولت بریتانیا دریافت می‌کرد را به عنوان «پادشاه و رهبر خود» خواندند. این شورش به سرعت به نواحی دیگر نیز راه یافت و کانپور، لکهنو و به ویژه در بخشهایی از بیهار نیز مردم مخالفت خود را با حضور و نفوذ انگلیسیها اعلام کردند. دو روز بعد بهادرشاه برای هدایت قیام و تنظیم امور سپاه و کنترل شهر فرمانهایی صادر کرد. وی به خوبی آگاه بود که نیروهای انگلیسی به زودی به سرکوب آنها خواهند آمد؛ از این‌رو برای متحد ساختن امیران، شاه‌زادگان و راجه‌های مناطق دیگر به پا خاست و در تاریخ ۲ مه ۱۸۵۷ اعلام کرد که برای آزادی هندوستان از چنگال انگلیسی‌ها می‌جنگد و پس از آن از دنیای سیاست کناره‌گیری می‌کند. وی همچنین نامه‌هایی به ۳ گروه زمین‌داران، سپاهیان و صنعت‌گران نوشت و یادآوری پایگاه و اهمیت آنان در دورهٔ فرمانروایی بابریان، خواهان اتحاد و حمایتشان از شاه و قیام شد. اما این درخواست بی‌پاسخ ماند و دوران فرمانروایی او بر دهلی بیش از ۴ ماه دوام نیافت. در پی هجوم نیروهای ارتش بریتانیا به شهر دهلی، بهادرشاه به آرامگاه همایون، دومین پادشاه تیموری هند پناه برد. در تاریخ ۲۰ سپتامبر ژنرال ویلسن دهلی را تصرف کرد و با تعقیب شورشیان، بهادرشاه و خانواده‌اش نیز گرفتار شدند.


title: شورش‌های ۱۸۵۷ در هند

text: تخاصمات اصلی در مناطقی بود که در هند امروز واقع در اوتار پرادش، بیهار، شمال مادیا پرادش و منطقهٔ دهلی هستند. این شورش خطر مهمی در مقابل قدرت بریتانیا در منطقه بود و تنها با سقوط گوالیور در ۲۰ ژوئن ۱۸۵۸ به پایان رسید.


title: شورش‌های ۱۸۵۷ در هند

text: در پیامد این شورش‌ها بود که دوران حکومت مستقیم لندن بر هندوستان و دورهٔ «راج بریتانیا» آغاز شد و تا سال ۱۹۴۷ به طول انجامید.


title: تنگه ملاکا

text: تنگهٔ ملاکا یا تنگهٔ مالاکا (در زبان مالایی: "سلات ملاکا") ملکه نام آب‌راهی درمیان سوماترا و شبه‌جزیره مالایاست که دریای آندامان در اقیانوس هند را به دریای چین جنوبی در اقیانوس آرام متصل می‌سازد. کشور سنگاپور در جنوبی‌ترین نقطهٔ این تنگه واقع شده‌است. نام این تنگه برگرفته از نام بندر ملاکا (ملاکای امروزی) در مالزی است که در سده‌های ۱۶ و ۱۷ میلادی از اهمیت به‌سزایی برخوردار بود.


title: تنگه ملاکا

text: تنگهٔ ملاکا قیفی‌شکل است و مساحتی پیرامون ۶۵ هزار کیلومتر مربع را درمی‌گیرد. این تنگه ۸۰۰ کیلومتر طول و بین ۵۰ تا ۳۲۰ کیلومتر عرض دارد که باریکترین قسمت آن در جنوب تنگه واقع شده و به سمت شمال عریض‌تر می‌شود. همچنین از نظر عمق‌شناسی نیز این تنگه در بخش‌های جنوبی خود به‌ندرت بیش از ۳۷ متر عمق داشته و این عدد معمولاً در حدود ۲۷ متر اندازه‌گیری می‌شود. اما به سوی شمال غربی بر ژرفای تنگهٔ ملاکا افزوده شده و در محل تلاقی آن با حوزهٔ آبریز دریای آندامان به ۲۰۰ متر نیز می‌رسد.


title: تنگه ملاکا

text: تنگهٔ ملاکا یکی از مهم‌ترین گذرگاه‌های دریایی جهان شناخته می‌شود و از مهم‌ترین بندرهای آن می‌توان به بندر بِلاوان در اندونزی و بندرهای ملاکا و پِنانگ در مالزی اشاره نمود. نزدیک به یک چهارم از محموله‌های نفت خام دنیا از این تنگه عبور می‌کنند که پس از تنگه هرمز مهم‌ترین شاهراه حمل و نقل دریایی نفت در دنیا به‌شمار می‌رود. این تنگه در طول تاریخ در کنترل اعراب، هلندی‌ها، پرتغالی‌ها و بریتانیایی‌ها بود و در سدهٔ ۱۹ میلادی، دزدان دریایی از آن به عنوان پناهگاهی برای تهدید کشتی‌های تجاری هلندی و انگلیسی استفاده می‌کردند. مشکل دزدی دریایی حتی در آغاز دههٔ ۲۰۰۰ میلادی نیز ادامه داشت.


title: جنگ داخلی چین

text: جنگ داخلی چین (یا جنگ داخلی کمونیست‌ها و ناسیونالیست‌ها) تخاصمی نظامی در کشور چین، بین کومینتانگ (جبههٔ ناسیونالیست‌های چین) و حزب کمونیست چین بود. این جنگ در ۱۹۲۶ با تصفیهٔ جبههٔ متحد کومینتانگ از اعضای چپ و کمونیست توسط رهبر وقت کومینتانگ، چیانگ کای شک، آغاز شد؛ و در ۱۹۴۹ با پایان غیررسمی تخاصمات نظامی پایان یافت. در نتیجه کمونیست‌ها کنترل بخش قاره‌ای چین را به دست گرفتند و ناسیونالیست‌ها به مناطق کوچکی در تایوان، پنگهو و جزایر فوجیان عقب‌نشینی کردند.


title: جنگ داخلی چین

text: به دنبال شکست چین در جنگ تریاک و حکمرانی ملکه تسوشی (داوگار)، دوره ای سراسر فساد و همراه با اعطای امتیازات به کشورهای خارجی در این کشور آغاز گردید.


title: جنگ داخلی چین

text: در سال ۱۹۰۰ شورش بوکسورها نخست با همکاری ملکه به پیروزی‌هایی دست یافت ولی با تهدید نیروهای نظامی کشورهای خارجی از جمله انگلستان، ملکه از حمایت آنان دست کشیده و این شورش به شکست انجامید.


title: جنگ داخلی چین

text: انقلاب ۱۹۱۱ به رهبری سون یات سن رئیس حزب گومین دانگ (جبههٔ ملی) منجر به سقوط حکومت امپراتوری گردید. اما حکومت جدید بیشتر به یک حکومت ملوک الطوایفی شباهت داشت چون خودش در شانگهای، یوان شی کای در پکن، و چیانگ کای شک در کانتون (گوانگ ژو فعلی) عنوان ریاست جمهوری را یدک می‌کشیدند و ژنرالهای چینی نیز با اختیارات کامل در داخل چین به این سوی و آن سوی لشکر می‌کشیدند. با مرگ سون یات سن، چیانگ کای شک با ادعای رهبری بر حزب گومین دانگ توانست همه رقبا به جز حزب کمونیست چین را کنار بزند که نبرد قدرت با حزب اخیر به جنگ داخلی انجامید.


title: جنگ داخلی چین

text: پس از مدتها درگیری، دولت چیانگ کای شک از مائو دعوت کرد تا پیمان صلح امضا کنند. مائو شخصاً سوار بر هواپیما به شهر نانجینگ مرکز دولت کومینتانگ رفت و پیمان صلح امضا کرد ولی پس از مدتی کومینتانگ‌ها شروع به ترور اعضای حزب کمونیست و در برخی مواقع حمله نظامی به دفاتر این حزب کردند.


title: جنگ داخلی چین

text: در این گیر و دار، لشکرکشی نیروهای امپراتوری ژاپن به چین، سبب آغاز جنگ دوم چین و ژاپن شد؛ بنابراین حزب کومینتانگ و حزب کمونیست اختلافات را کنار گذاشته و علیه ارتش امپراتوری ژاپن وارد عمل شدند. آنچه در عمل اتفاق افتاد شکست‌های پی در پی نیروهای کومینتانگ و پیروزی‌های کمونیست‌ها بود چرا که نزدیکان چیانگ کای شک تا خرخره در فساد مالی دست و پا می‌زدند و بودجه‌ای که باید به مصرف جنگ می‌رسید توسط نزدیکان چیانگ کای شک دزدیده می‌شد. به دنبال این رویدادها، از طرف چیانگ کای شک دستور صادر شد که نیروهای کمونیست‌ها را از پشت بزنند، این کارهای او فقط باعث شکست چین شد در حالی‌که کمونیست‌ها ایستادگی قابل ملاحظه‌ای کرده بودند. این دستور به خاطر کمرنگ کردن شکست‌های حزب کومینتانگ صادر شد.


title: جنگ داخلی چین

text: سرانجام کمونیست‌ها در کیانگسی (جیانگشی) گرد هم آمدند ولی چیانگ کای شک به آنان حمله کرد. کمونیست‌ها به ناچار راهپیمایی طولانی (۱۰۰۰ کیلومتر با پای پیاده) را براه انداختند تا از دست نیروهای مهاجم فرار کنند و این در حالی بود که شوروی همچنان توصیه به اتحاد می‌کرد.


title: جنگ داخلی چین

text: کمونیست‌ها با اصلاحات ارضی در روستاها محبوبیت فراوانی به دست آوردند و توانستند تا از بین روستاییان، داوطلبانی برای شرکت در جنگ جذب کنند. سپس طرح حمله بزرگ ریخته شد و کمونیست‌ها در سراسر چین شروع به جنگ کردند.


title: جنگ داخلی چین

text: در این هنگام مائو اعلام کرد: ۶ ماه بعد همه رهبران کمونیست چین در پکن جمع شوند و کنفرانسی را برگزار کنند و این در حالی گفته می‌شد که پکن در دست نیروهای ملی بود! اما کمونیست‌ها به وعده خود عمل کردند و در کمتر از ۶ ماه، پکن توسط فرمانده نیروهای کمونیست شمال شرق لین بیائو تصرف شد و نیروهای کمونیست به سمت جنوب یعنی نانجینگ پایتخت گومین دانگ سرازیر شدند البته بعد از پیوستن نیروهای کمونیست مرکز چین به این نیروها در این هنگام که چیانگ کای شک کار را تمام شده می‌دید دستور انتقال پایتخت به تایوان را صادر کرد و به جزیره‌ای که در آن زمان فرمز (Formz) خوانده می‌شد گریخت.


title: جنگ داخلی چین

text: چیانگ کای شک در پاسخ به سؤال پسرش که بدین مضمون بود: «پدر! چرا با مائو وارد مذاکره نمی‌شوی؟»، پاسخ داد: «اگر در میدان جنگ پیروزی‌ای به دست نیاوردیم پس در روی میز مذاکره هم هیچ شانسی برای پیروزی نداریم.»


title: جنگ داخلی چین

text: در هنگام پیشروی کمونیست‌ها به جنوب، پیشنهاد تقسم چین از سوی گومین دانگ داده شد بدین مضمون که چین به دو قسمت شمالی و جنوبی تقسیم شود و مرز بین این دو رود هوانگهو باشد. به محض انتشار این خبر، مائو دستور داد: کمونیست‌ها هر چه سریعتر از رود هوانگهو عبور کنند چرا که اگر این خبر قبل از عبور کمونیست‌ها به جنوب به گوش قدرتها می‌رسید احتمال گرفتار شدن چین به سرنوشت کره زیاد بود.


title: جنگ داخلی چین

text: همسر چیانگ کای شک برای درخواست کمک به آمریکا رفت ولی جواب امریکایی‌ها این بود: «ما حواسمان به اروپاست و بودجه ما در راه بازسازی باید خرج شود نه جنگ»


title: جنگ داخلی چین

text: در ماه‌های میانی ۱۹۴۹ نانجینگ پایتخت گومین دانگ و تمامی چین به تصرف کمونیست‌ها درآمد و نام این کشور از جمهوری چین (China Republic) به جمهوری خلق چین (The People's Republic of China) تغییر یافت.


title: مونیکا لوینسکی

text: مونیکا سامیل لوینسکی (زاده ۲۳ ژوئیه ۱۹۷۳) زن یهودی آمریکایی است که پس از آشکار شدن رابطهٔ جنسی‌اش با بیل کلینتون، رئیس جمهور وقت آمریکا، به شهرتی جهانی دست یافت. این رابطه زمانی اتفاق افتاد که لوینسکی در اواسط دههٔ ۹۰ به عنوان کارآموز در کاخ سفید کار می‌کرد. رابطهٔ او با کلینتون را معمولاً رسوایی لوینسکی یا "مونیکاگیت" می‌نامند. با این که بیل کلینتون در آن زمان از استیضاح در امان ماند اما این رسوایی به شدت دومین دوره ریاست‌جمهوری او را از سال ۱۹۹۷ تا ۲۰۰۱ تحت تأثیر قرار داد.


title: مونیکا لوینسکی

text: مونیکا سامیل لوینسکی در سان فرانسیسکو متولد شد و دوران کودکی خود را به همراه خانواده در جنوب کالیفرنیا گذراند پدرش، برنارد لوینسکی، سرطان‌شناس بود. وی یهودی زاده‌ای بود که پدرش از دست آلمان‌های نازی به السالوادور و سپس ایالات متحده گریخته بود. پدر بزرگ مادری مونیکا از یهودیان لتونی بود و مادر بزرگ مادریش از خانوده‌ای یهودی روس تبار بود. طلاق پدر و مادر مونیکا در سال ۱۹۸۸ تأثیر عمیقی بر زندگی مونیکا گذاشت.


title: مونیکا لوینسکی

text: خانواده وی در کنیسه سینای در لس آنجلس حضور می‌یافت. وی تحصیلات ابتدایی خود را در مدرسه بل ایر گذراند سپس به تحصیلات دبیرستان بورلی هیلز رفت هر چند برای سال‌های آخر دبیرستان به پیش دانشگاهی بل ایر رفت. پس از دبیرستان وی به کالج سانتا مونیکا رفت و در بخش دراما دبیرستان بورلی هیلز مشغول به کار شد. در سال ۱۹۹۲ وی با اندی بلیلر معلم پیشین اش که متأهل بود رابطه داشت. او در سال ۱۹۹۳ تحصیلاتش در کالج لویس و کلارک در اورگان آغاز نمود و در سال ۱۹۹۵ در رشته روانشناسی فارغ‌التحصیل شد.


title: مونیکا لوینسکی

text: او به مدد یکی از اقوامش توانست به عنوان کارآموز بدون حقوق در کاخ سفید مشغول بکار شود. مونیکا در ژوئیه ۱۹۹۵ به واشینگتن دی سی نقل مکان کرد و تا دسامبر ۱۹۹۸ که رسوایی اخلاقی او با رئیس جمهور بیل کلینتون بر ملا شد در دفتر قانون‌گذاری کاخ سفید کار می‌کرد.


title: مونیکا لوینسکی

text: وی پس از اتفاقات مرتبط با رسوایی به فعالیت‌های مختلفی پرداخت که از جمله آن‌ها تلاش در جهت آگاه‌سازی مردم در مقابله با پدیدهٔ مزاحمت سایبری بوده‌است.


title: هیلاری کلینتون

text: هیلاری دایَن رادام کلینتون (؛ زاده ۲۶ اکتبر ۱۹۴۷ در ایالت ایلینوی) (نام تولد: "هیلاری داین رادام") سیاستمدار آمریکایی و نامزد حزب دموکرات برای ریاست جمهوری ایالات متحده آمریکا در انتخابات ریاست جمهوری سال ۲۰۱۶ بوده‌است که در مقابل رقیب جمهوری‌خواهش؛ دونالد ترامپ شکست خورد. او نخستین نامزد زنی است که توانسته به چنین جایگاهی در یکی از احزاب اصلی آمریکا برسد. او در دولت باراک اوباما رئیس‌جمهور سابق آمریکا، از سال ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۳ به عنوان ۶۷مین وزیر امور خارجه ایالات متحده آمریکا فعالیت کرد. کلینتون از سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۹ به عنوان سناتور ایالات متحده از نیویورک، از ۱۹۹۳ تا ۲۰۰۱ در دوره ریاست جمهوری شوهرش بیل کلینتون، به عنوان بانوی اول ایالات متحده و در دوره فرمانداری او از ۱۹۷۹ تا ۱۹۸۱ و از ۱۹۸۳ تا ۱۹۹۲ به عنوان بانوی اول آرکانزاس فعالیت کرده‌است.


title: هیلاری کلینتون

text: هیلاری رادام که اهل منطقه کلان‌شهری شیکاگو است، در سال ۱۹۶۹ از کالج ولزلی که در آنجا نخستین دانشجوی سخنران مراسم دانش‌آموختگی شد، فارغ‌التحصیل شد. او در سال ۱۹۷۳، جی.دی. خود را از مدرسه حقوق ییل دریافت کرد. پس از گذراندن مدت کوتاهی به عنوان مشاور حقوقی در کنگره ایالات متحده آمریکا به آرکانزاس نقل مکان کرد، و در ۱۹۷۵ با بیل کلینتون ازدواج کرد. او در ۱۹۷۷ "مدافعین کودکان و خانواده‌های آرکانزاس" را بنیان گذاشت، در ۱۹۷۸ نخستین رئیس زن "ابرشرکت خدمات قانونی" شد، و در ۱۹۷۹ نخستین شریک زن "شرکت حقوقی روز" شد. او به عنوان بانوی اول آرکانزاس از ۱۹۷۹ تا ۱۹۸۱، و از ۱۹۸۳ تا ۱۹۹۲، رهبری کارگروهی را بر عهده داشت که سامانهٔ مدارس دولتی آرکانزاس را اصلاح کرد، و در هیئت مدیره ابرشرکت‌هایی چون وال‌مارت عضو بود.


title: هیلاری کلینتون

text: ابتکار اصلی او به عنوان بانوی اول ایالات متحده، برنامهٔ مراقبت بهداشتی کلینتون ۱۹۹۳ بود که از به رای گذاشته شدن در سنا بازماند. در سال‌های ۱۹۹۷ و ۱۹۹۹ او نقشی رهبری‌کننده در دفاع از ایجاد برنامهٔ ایالتی بیمهٔ سلامت کودکان، لایحهٔ فرزندخواندگی و خانواده‌های ایمن، و لایحهٔ استقلال نگهداری از کودکان بی سرپرست ایفا کرد. او به عنوان نخستین بانوی اولی که برای ارائهٔ توضیحات به دادگاه احضار شده، در سال ۱۹۹۶ در برابر هیئت منصفهٔ فدرال در خصوص مجادله وایتواتر شهادت داد، گرچه حین ریاست جمهوری همسرش در این خصوص یا دیگر تحقیقات هرگز اتهامی متوجه او نشد. ازدواج او با رئیس‌جمهور در پی رسوایی جنسی بیل کلینتون سال ۱۹۹۸ سوژهٔ توجه گستردهٔ عمومی شد، و نقش کلی او به عنوان بانوی اول با پاسخ قطبیده جامعه آمریکا مواجه شد.


title: هیلاری کلینتون

text: کلینتون پس از نقل مکان به نیویورک، در سال ۲۰۰۰ به عنوان نخستین سناتور زن از نیویورک، و نخستین بانوی اولی که برای منصب انتخابی رقابت کرده به سنای ایالات متحده برگزیده شد. در پی حملات ۱۱ سپتامبر، او به جنگ افغانستان و قطعنامه عراق رای موافق داد و از آن حمایت کرد، ولی متعاقباً با نحوهٔ اجرای جنگ عراق از سوی دولت جرج بوش و نیز بیشتر سیاست‌های داخلی دولت بوش مخالفت کرد. کلینتون در سال ۲۰۰۶ بار دیگر به سنا برگزیده شد. او در رقابت برای کسب نامزدی حزب دمکرات در انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۰۸، از هر نامزد زن دیگری در طول تاریخ انتخابات مقدماتی نماینده‌های گزینندهٔ به مراتب بیشتری برنده شد ولی در نهایت نامزدی را به اوباما باخت.


title: هیلاری کلینتون

text: کلینتون به عنوان وزیر امور خارجه در دولت اوباما از ژانویه ۲۰۰۹ تا فوریه ۲۰۱۳، جلودار پاسخ آمریکا به بهار عربی و مدافع مداخله نظامی در لیبی بود. او مسئولیت کاستی‌های امنیتی مرتبط با حمله ۲۰۱۲ بنغازی، که منجر به مرگ کارکنان کنسولگری آمریکا شد را پذیرفت، ولی از اقدامات شخصیش در آن خصوص دفاع کرد. کلینتون «قدرت هوشمند» با ترکیب قدرت نظامی و دیپلماسی و توانایی‌های آمریکا در اقتصاد، فناوری و دیگر زمینه‌ها را به عنوان استراتژی اعمال رهبری و ارزشهای آمریکایی قلمداد می‌کرد. او از رسانه‌های اجتماعی برای مخابرهٔ پیام آمریکا به خارج استفاده کرد. کلینتون به سازمان‌دهی رژیم تحریم‌های بین‌المللی و منزوی کردن دیپلماتیک ایران، در تلاش برای مجبور ساختن آن کشور به محدودسازی برنامه هسته‌ای‌اش کمک کرد، این تلاش‌ها نهایتاً منجر به توافق بین‌المللی برنامه جامع اقدام مشترک در سال ۲۰۱۵ شد. او در پی ترک این منصب در پایان دوره اول ریاست جمهوری اوباما پنجمین کتاب خود را نوشت و پیش از اعلان دومین رقابت خود برای کسب نامزدی حزب دمکرات در انتخابات ریاست جمهوری سال ۲۰۱۶، در آوریل ۲۰۱۵، برای رخدادهای متعددی سخنرانی کرد.


title: هیلاری کلینتون

text: کلینتون پس از کسب بیشتر آرا و دلگت‌ها در انتخابات مقدماتی سال ۲۰۱۶ حزب دمکرات، رسماً نامزدی حزب خود را برای ریاست جمهوری آمریکا در ۲۸ ژوئیه ۲۰۱۶ پذیرفت. او سناتور ایالات متحده تیم کین را برای رقابت به همراه خود برای سمت معاون رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا برگزید. کلینتون نخستین زنی شد که از سوی یکی از احزاب اصلی آمریکا برای ریاست جمهوری نامزد شده‌است. او در پلتفرم انتخاباتی خود بر افزودن بر درامدها، بهبود و اصلاح امور مالی کمپین‌های انتخاباتی و وال استریت تأکید کرده‌است. او موافق فراهم آوری راهی برای شهروند کردن مهاجرین غیرقانونی و حفاظت از حقوق زنان و دگرباشان است و از فراهم آوردن آمادگی پیش از مدرسه همگانی و مرخصی با حقوق پس از زایمان برای والدین حمایت می‌کند. کلینتون این انتخابات را با کسب آرای کمتر مجمع گزینندگان نسبت به دونالد ترامپ واگذار کرد ولی آرای مجموع مردمی بیشتری از او به دست آورد.


title: هیلاری کلینتون

text: وی فرزند نخست دروتی و هیو رادام بود. هیلاری و برادرانش تونی و هیو در بریج پارک در حومه شهر شیکاگو در ایالت ایلینوی رشد یافت. بعد از پایان تحصیلات در کالج ولزلی در رشته علوم سیاسی در سال ۱۹۶۹ وارد مدرسه حقوق دانشگاه ییل شد، و در این مکان برای نخستین بار با بیل کلینتون آشنا شد. او در سال ۱۹۷۳ مدرک جی دی را از همین دانشگاه دریافت کرد.


title: هیلاری کلینتون

text: پس از مردود شدن در آزمون کانون وکلای واشینگتن، دی.سی. و قبولی در آزمون آرکانزاس تصمیم گرفت از «قلبش و نه سرش پیروی کند» او به دنبال بیل کلینتون به آرکانزاس رفت. در ۱۹۷۴ رادام به فایت‌ویل نقل مکان کرد، و یکی از تنها دو عضو زن هیئت علمی مدرسه حقوق دانشگاه آرکانزاس شد.


title: هیلاری کلینتون

text: بعد از مدتی در آرکانزاس در کنار بیل کلینتون که فعالیت زیادی را برای تبدیل شدن به یک سیاست‌مدار حرفه‌ای آغاز کرده بود مشغول شد. بیل کلینتون و هیلاری در سال ۱۹۷۵ با هم ازدواج کردند. هیلاری در سال ۱۹۷۶ عضو هیئت علمی دانشکده حقوق دانشگاه آرکانسا و همچنین عضو مؤسسه حقوقی (Rose law) شد. در سال ۱۹۷۴ در اوج رسوایی واترگیت، هیلاری به عنوان دستیار کمیتهٔ قضایی کاخ سفید که پیرامون ریچارد نیکسون تحقیق می‌کرد مشغول کار شد. در سال ۱۹۸۰ بیل و هیلاری صاحب دختری به نام چلسی شدند. در این موقع همسرش بیل کلینتون به عنوان دادستان کل و بعد از مدتی فرماندار آرکانزاس انتخاب شد هیلاری به مدت ۱۲ سال بانوی اول آرکانزاس بود. او همچنین هوادار سرسخت تأمین رفاه برای کودکان و آموزش و پرورش مناسب و استاندارد بود.


title: هیلاری کلینتون

text: با انتخاب بیل کلینتون به عنوان ریاست جمهوری، هیلاری، بانوی اول کشور شد. او همچنان فعالیت‌های عام‌المنفعهٔ خود را ادامه داد در سال ۱۹۹۳ مسئول گروه ویژه با نام (Health Care Reform) که وظیفه اصلاحاتی را در بخش سلامت جامعه را بر عهده داشت انتخاب شد.


title: هیلاری کلینتون

text: در سال ۱۹۹۸ وقتی تحقیقات فاش کرد رئیس‌جمهور با مونیکا لوینسکی از کارآموزان کاخ سفید رابطهٔ خارج از ازدواج داشته‌است، رابطهٔ کلینتون‌ها در مظان تردید واقع شد. وقایع پیرامون رسوایی جنسی بیل کلینتون نهایتاً منجر به استیضاح بیل کلینتون از سوی مجلس نمایندگان شد. وقتی اتهامات علیه شوهر هیلاری کلینتون علنی شد، او اظهار کرد که این اتهامات ناشی از یک «توطئه گسترده دست راستی» هستند، و تهمت‌های لوینسکی را جدیدترین بخش از یک رشته تهمت‌های طولانی، سازمان دهی شده توسط دشمنان بیل کلینتون تا هر خلافی از سوی شوهرش توصیف کرد. او بعدتر گفت که ادعاهای ابتدایی شوهرش که هیچ رابطه‌ای به وقوع نپیوسته بوده، او را به اشتباه انداخته بوده‌است. پس از اینکه شواهد روابط کلینتون با لوینسکی غیرقابل مناقشه شد، هیلاری کلینتون بیانیه‌ای علنی منتشر کرد و بر تعهد او به ازدواجشان تأکید کرد، ولی گزارش شده که به‌طور خصوصی از او شدیداً عصبانی بوده و مطمئن نبوده می‌خواهد ازدواجشان باقی بماند.


title: هیلاری کلینتون

text: واکنش‌های عمومی متفاوت بود: برخی زنان استحکام و وقار او در امور خصوصی علنی شده را ستودند، برخی با او به عنوان قربانی رفتار بی‌عاطفهٔ شوهرش همدردی کردند، دیگران او را به عنوان مؤید بی‌ملاحظگی شوهرش مورد انتقاد قرار دادند، و دیگران او را متهم به ماندن در ازدواجی شکست‌خورده به منظور روشی برای حفظ یا حتی پیشبرد نفوذ سیاسی خودش مورد انتقاد قرار دادند. میزان رضایت عمومی از او حین این وقایع به ۷۰ درصد رسید، بالاترین میزانی که هرگز او مورد رضایت عمومی بوده‌است. او در خاطرات سال ۲۰۰۳ خود تصمیمش را برای ماندن در ازدواج مرتبط با «عشقی که دهه‌ها پایدار مانده بود» دانست و افزود: «هیچ‌کس مرا بهتر از بیل نمی‌فهمد و بهتر از او نمی‌تواند مرا بخنداند. حتی پس از همهٔ این سال‌ها او هنوز جذاب‌ترین، نیروبخش‌ترین و سرزنده‌ترین شخصی است که هرگز دیده‌ام.»


title: هیلاری کلینتون

text: در پی اعلام بازنشستگی دانیل پاتریک موینیهان از سناتوری نیویورک، چهره‌های برجستهٔ دمکرات چون چارلز بی. رنگل از کلینتون خواستند برای کرسی او در انتخابات سال ۲۰۰۰ به رقابت بپردازد. پس از تصمیم او برای نامزدی، کلینتون‌ها در سپتامبر ۱۹۹۹ خانه‌ای در شمال نیویورک در چاپاکوآ، نیویورک خریداری کردند. او نخستین بانوی اول آمریکا شد که برای یک مقام انتخابی نامزد می‌شد. در انتخابات سراسری او در برابر ریک لیزیو نمایندهٔ جمهوریخواه حوزه انتخابیه دوم نیویورک در مجلس نمایندگان قرار گرفت. در جریان مبارزات انتخاباتی مخالفان کلینتون را از آنجا که هرگز در نیویورک نه زندگی کرده بود و نه پیش از این رقابت در سیاست این ایالت شرکت کرده بود، به خانه به دوشی متهم کردند.


title: هیلاری کلینتون

text: در سال ۲۰۰۰ هیلاری کلینتون به عنوان سناتور ایالت نیویورک انتخاب شد او یکی از اولین زنان منتخب در مجلس سنای ایالات متحده آمریکا بود.


title: هیلاری کلینتون

text: در پی حملات ۱۱ سپتامبر کلینتون خواستار دریافت بودجه برای بهسازی نیویورک سیتی و ارتقای امنیتی در ایالتش شد. تلاش او به همراه سناتور ارشدتر نیویورک چاک شومر در تأمین ۲۱ میلیارد دلار بودجه برای بازسازی جایگاه مرکز تجارت جهانی کلیدی بود.


title: هیلاری کلینتون

text: کلینتون به لایحه میهن‌دوستی در اکتبر ۲۰۰۱ رأی داد. در سال ۲۰۰۵ که لایحه باید تمدید می‌شد، او پیش از رأی به منظور رفع دغدغه‌ها در خصوص آزادی‌های مدنی در آن کار کرد، و سپس به نفع لایحهٔ جدیدی در پی سازش حاصل شده در مارس ۲۰۰۶ رأی داد که حمایت اکثریت بزرگی را به دست آورد.


title: هیلاری کلینتون

text: کلینتون قویاً از مداخلهٔ نظامی آمریکا در افغانستان در سال ۲۰۰۱ حمایت کرد و گفت این اقدام فرصتی برای مبارزه با تروریسم و در عین حال ارتقای زندگی زنان افغانی است که در دولت طالبان در رنج هستند. کلینتون در اکتبر ۲۰۰۲ به قطعنامه جنگ عراق که به رئیس‌جمهور جرج دبلیو بوش اجازهٔ استفاده از نیروی نظامی علیه عراق را می‌داد رأی موافق داد.


title: هیلاری کلینتون

text: هیلاری کلینتون پس از یک مبارزه انتخاباتی درون حزبی که ۱۸ ماه به طول انجامید، در تاریخ ۷ ژوئن ۲۰۰۸ اعلام کرد که به تلاش‌های خود برای احراز سمت اولین رئیس‌جمهور زن آمریکا پایان داده‌است و از باراک اوباما برای احراز مقام ریاست جمهوری ایالات متحده آمریکا حمایت کرد.


title: هیلاری کلینتون

text: در اول دسامبر سال ۲۰۰۸ باراک اوباما به‌طور رسمی هیلاری کلینتون را به عنوان وزیرخارجه دولت خود معرفی کرد


title: هیلاری کلینتون

text: کلینتون در ۲۱ ژانویه ۲۰۰۹ از سنا رأی اعتماد گرفت و همان روز به عنوان وزیر امور خارجه سوگند خورد و از سنا استعفاء داد. او نخستین بانوی اول سابق است که در کابینه ایالات متحده آمریکا کار کرده‌است.


title: هیلاری کلینتون

text: کلینتون در یکی از مصاحبه‌های خود با بی‌بی‌سی فارسی و صدای آمریکا به حمایت ایالات متحده از تجمعات سیاسی داخلی ایران پرداخت و گفت: «از درون جنبش اعتراضی این صدا شنیده می‌شد که آمریکا باید مواظب باشد که طوری عمل نکند که عامل و حامی اصلی این جنبش جلوه کند چون اعتبار جنبش و امنیت هواداران آن به خطر می‌افتد. مثلاً در لیبی، مخالفان قذافی اعلام کردند که از هرگونه حمایت خارجی استقبال می‌کنند و ما هم حمایت کردیم، اما رهبران اعتراضات ایران چنین استقبالی نمی‌کردند."


title: هیلاری کلینتون

text: با گسترش اعتراضات بهار عربی در سراسر منطقه، کلینتون در صف مقدم پاسخ آمریکا به آن قرار داشت، پاسخی که او نیز قبول داشت که گاهی ضد و نقیض بود، از برخی حکومت‌ها حمایت می‌کرد در حالی که از معترضین علیه برخی دیگر حمایت می‌کرد. با وقوع جنگ داخلی لیبی تغییر موضع کلینتون در حمایت از مداخلهٔ نظامی او را در ردیف سفیر آمریکا در سازمان ملل سوزان رایس و سامانتا پاور از چهره‌های شورای روابط خارجی قرار داد و نقطه چرخشی کلیدی در غلبه بر مخالفت درونی در دولت از سوی گیتس وزیر دفاع، مشاور امنیتی تامس دانیلن، و جان برنان مشاور ضد تروریسم در جذب حمایت اعراب و تأیید سازمان ملل برای مداخله نظامی در لیبی (۲۰۱۱) بود.


title: هیلاری کلینتون

text: در ۱۱ سپتامبر ۲۰۱۲، کنسولگری آمریکا در بنغازی، لیبی مورد حمله قرار گرفت که منجر به مرگ کریستوفر استیونز سفیر آمریکا و سه آمریکایی دیگر شد. حمله و سؤالات پیرامون امنیت کنسولگری آمریکا و توضیحات متغیر در پی آن در خصوص آنچه رخ داد، در آمریکا از نظر سیاسی مجادله‌برانگیز شد. کلینتون در ۱۵ اکتبر گفت او در خصوص مسئلهٔ قصورهای امنیتی مسئولیت می‌پذیرد، با این وجود توضیحات متفاوت ناشی از گیجی اجتناب ناپذیر مه جنگ در پی حوادث این چنینی بوده‌است. در ۱۹ دسامبر هیئتی به رهبری تامس آر. پیکرینگ و مایک مولن گزارش خود را در این خصوص منتشر کرد. این گزارش شدیداً از مسئولین وزارت امور خارجه در واشینگتن به دلیل بی‌توجهی به درخواست برای نگهبانان بیشتر و ارتقای امنیتی و قصور در تأمین رویه‌های امنیتی در محیطی که امنیتش در حال کاهش بود، انتقاد کرد. انتقادات متمرکز بر دفتر امنیت دیپلماتیک و دفتر امور خاور نزدیک بود، چهار مسئول وزارت خارجه در سطح دستیار وزیر و پایین‌تر در نتیجهٔ آن از مقام خود برکنار شدند. کلینتون گفت نتایج این گزارش را می‌پذیرد و این که تغییراتی برای پیاده‌سازی پیشنهادها در دست اقدام است. کلینتون در ۲۳ ژانویه ۲۰۱۳ در برابر کنگره در خصوص حملهٔ بنغازی شهادت داد. او از اقداماتش در پاسخ به واقعه دفاع کرد و با وجود پذیرش مسئولیت رسمی، گفت از قبل هیچ نقش مستقیمی در مباحثات خاص در خصوص امنیت کنسولگری نداشته‌است. جمهوریخواهان کنگره او را در موارد متعدد مورد چالش قرار دادند که گاهی باعث پاسخ‌های احساسی یا عصبی از سوی او شد.


title: هیلاری کلینتون

text: او در روز ۳۱ دسامبر ۲۰۱۲ در بیمارستان پرسبیترین نیویورک به دلیل عارضه لخته خونی بستری شد. او هم چنین اواسط ماه دسامبر هنگامی که در خانه تنها بود به دلیل درمان یک ویروس معده دچار بیهوشی شد. درمان وی روز ۱۳ دسامبر آغاز و از او خواسته شد تا سفر به آفریقای شمالی و خاورمیانه که برای هفته بعد از آن تنظیم شده بود را لغو کند.


title: هیلاری کلینتون

text: هیلاری کلینتون روز جمعه اول فوریه ۲۰۱۳ به‌طور رسمی از سمت خود به عنوان وزیر خارجه آمریکا کناره‌گیری کرد. جان کری در کابینه جدید باراک اوباما جایگزین خانم کلینتون شد.


title: هیلاری کلینتون

text: استفادهٔ کلینتون از عامل انتقال پیغام (سرور) شخصی در سراسر دوره‌اش به عنوان وزیر امور خارجه، به جای سرور وزارتی، به دلیل دغدغه‌ها در خصوص امنیت ایمیل‌هایی که او ارسال و دریافت کرده بود، موجود بودن و حفظ آن‌ها به منظور درخواست‌های قانون دسترسی آزاد به اطلاعات و دفتر ملی بایگانی و مدارک آمریکا، و این که آیا اقدامات او هیچ‌یک از قوانین، مقررات یا دستورالعمل‌های فدرال را نقض کرده، توجه گستردهٔ عمومی را برانگیخت. کلینتون در پاسخ گفت که او چند ماه پیشتر همهٔ ایمیل‌های مرتبط با کارش در وزارت امور خارجه را در پی درخواست آن‌ها تحویل داده و می‌خواهد که آن‌ها علناً منتشر شوند، ولی گفت هیچ ایمیل شخصی را تحویل نخواهد داد و آن‌ها را حذف کرده‌است. کمیتهٔ منتخب مجلس نمایندگان در خصوص حمله به کنسولگری آمریکا در بنغازی درخواست کرد سرور ایمیل او به منظور راستی آزمایی اظهاراتش به‌طور مستقل بررسی شود ولی وکیل کلینتون گفت که همهٔ ایمیل‌های باقی‌مانده حذف شده و دیگر موجود نیست. برخی کارشناسان، مقامات، و نمایندگان کنگره بیان داشتند که استفادهٔ وی از نرم‌افزار پیام‌رسانی شخصی و حذف نزدیک به ۳۲۰۰۰ ایمیل که او شخصی تلقی‌شان می‌کرده، ناقض پروتکل‌ها و رویه‌های وزارت خارجه، و قوانین و مقررات فدرال در خصوص مدیریت مستندات بوده‌است. این باعث شروع تحقیق اف‌بی‌آی در خصوص نحوهٔ نگهداری اطلاعات طبقه‌بندی شد.


title: هیلاری کلینتون

text: پس از ترک وزارت امور خارجه، این اولین بار پس از سی سال بود که او هیچ مقام دولتی نداشت. با این که جز استراحت برنامه‌ای برای آینده اش نداشت، شروع به کار بر جلد دیگری از خاطراتش کرد و به همسر و دخترش به عنوان عضوی از بنیاد کلینتون پیوست. او در آنجا بر تلاش‌های بر توسعهٔ امور کودکان تمرکز کرد و در زمینهٔ تلاش جهانی برای نام‌نویسی دختران در مدارس راهنمایی تلاش کرد. بنیاد شروع به پذیرش کمک‌های مالی از دولت‌های خارجی که از زمانی که او وزیر بود متوقف شده بود، کرد. او همچنین شروع به سخنرانی‌های پولی کرد و حدود $۲۰۰٬۰۰۰ برای هر سخنرانی دریافت کرد. او همچنین به نیابت از بنیاد، برخی سخنرانی‌های غیرپولی را انجام داد. در سپتامبر ۲۰۱۴ دختر او دختری به نام شارلوت به دنیا آورد. در آوریل ۲۰۱۵ هیلاری با شروع مبارزات انتخاباتیش از بنیاد کلینتون استعفاء داد و بنیاد اعلام کرد دیگر فقط از شش کشور اروپایی و استرالیا کمک مالی می‌پذیرد.


title: هیلاری کلینتون

text: کلینتون در ۱۲ آوریل ۲۰۱۵، از طریق انتشار یک ویدئو کاندیداتوری خود در انتخابات ریاست جمهوری سال ۲۰۱۶ را اعلام کرد. کلینتون انتخابات مقدماتی آیووا را با اختلاف نزدیکی نسبت به برنی سندرز برنده شد. او در نیو همپشر، با بیش از ۲۰ درصد اختلاف رقابت را واگذار کرد.


title: هیلاری کلینتون

text: نهایتاً او با کسب ۱۷ میلیون رای و ۲۲۱۹ دلگت در برابر ۱۳ میلیون رای و ۱۸۳۲ دلگت رقیبش برنی سندرز نامزدی حزب دمکرات در انتخابات ریاست جمهوری را به دست آورد.


title: هیلاری کلینتون

text: پس از برگزاری انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۱۶ و پیروزی دونالد ترامپ، کلینتون بدون ارائه سند و مدرکی ادعا کرد که روسیه در انتخابات دخالت کرده، به گونه‌ای که منجر به پیروزی ترامپ شده است. این ادعا هیچ‌گاه مورد تایید قرار نگرفت و میان رای دهندگان دمکرات هم چندان مقبولیتی نیافت و همچنین تجمع اعتراضی و راهپیمایی از این جهت برگزار نشد. سازمان‌های گوناگون سعی کرده‌اند با استفاده از رأی‌های کلینتون در سنا جایگاه او در طیف سیاسی را به‌طور علمی اندازه‌گیری کنند. نشنال ژورنال در مطالعه‌ای منتشره در سال ۲۰۰۴، درجهٔ ۳۰ را به کلینتون تخصیص داد، (در این درجه‌بندی ۱ لیبرال‌ترین و ۱۰۰ محافظه کارترین است) رده‌بندی‌های بعدی نشنال ژورنال کلینتون را در سال ۲۰۰۶ در جایگاه سی و دومین و در سال ۲۰۰۷ در جایگاه شانزدهمین سناتور لیبرال قرار داد. تحلیلی در دانشگاه استنفورد در سال ۲۰۰۴ او را در جایگاه ششمین تا هشتمین سناتور لیبرال قرار داد.


title: هیلاری کلینتون

text: در سیاست خارجی، کلینتون در اکتبر ۲۰۰۲ به قطعنامه مجوز استفاده از نیروی نظامی علیه عراق در سنا رای موافق داد، رأیی که بعدتر گفت از آن «افسوس» می‌خورد. در سال ۲۰۱۲ او موافق مسلح کردن جنگجویان شورشی سوریه بود و خواهان برکناری بشار اسد از قدرت شده‌است. او حامی بمباران یوگسلاوی توسط ناتو در سال ۱۹۹۹ و مداخله نظامی به رهبری ناتو در لیبی در سال ۲۰۱۱ به منظور سرنگونی معمر قذافی رهبر لیبی بود. کلینتون موافق حفظ نفوذ آمریکا در خاورمیانه است. او به کمیته روابط عمومی آمریکا و اسرائیل گفته، «آمریکا هرگز وقتی پای امنیت و بقای اسرائیل در میان باشد بی‌طرف نخواهد بود.» کلینتون از حق اسرائیل برای دفاع از خود در جریان جنگ اسرائیل و لبنان ۲۰۰۶ و نبرد ۲۰۱۴ اسرائیل و غزه حمایت کرده‌است. او از راه حل دو دولت بین اسرائیل و فلسطینیان حمایت می‌کند. او خود را «حامی سرسخت و تزلزل ناپذیر امنیت و ایمنی اسرائیل» می‌خواند. او عدم حمایت از برخی شورشیان معتدل سوری را باعث بروز خلأ قدرت و ظهور دولت اسلامی می‌داند.


title: هیلاری کلینتون

text: کلینتون همچون بیشتر دمکرات‌های عالی‌رتبه خواهان اقدام حکومتی برای مقابله با تغییر اقلیمی است. او از سیاست سقف و تجارت (cap and trade) که در چارچوب آن شرکت‌ها می‌توانند با مبادلهٔ اعتبار کربن از انتشار گازهای گلخانه‌ای بکاهند، حمایت کرده‌است. کلینتون از تصمیم اجرایی رئیس‌جمهور اوباما برای تغییر سیاست مهاجرتی حمایت کرده‌است. افراد نزدیک به او، سیاست اقتصادی او را بالا بردن حداقل دستمزد، بستن راه‌های گریز مالیات ابرشرکت‌ها کاستن از مالیات طبقهٔ متوسط و سرمایه‌گذاری بر زیرساخت‌ها اعلام کرده‌اند. او از قانون ۲۰۱۰ داد-فرنک به منظور شدیدتر کردن مقررات مالی حمایت کرده ولی به دلیل پیوندهای گستردهٔ خانواده اش با بخش مالی از جمله ایراد سخنرانی در قبال دریافت پول در وال استریت در معرض انتقاد قرار گرفته‌است.


title: هیلاری کلینتون

text: او از سوی مجلهٔ فوربس به عنوان پنجمین زن قدرتمند جهان در سال ۲۰۱۲ انتخاب شد.


title: هیلاری کلینتون

text: وی در ۱۰ ژوئن ۲۰۱۴ کتاب خاطراتش را تحت عنوان «انتخاب‌های سخت» منتشر کرد. بنگاه انتشاراتی سایمون و شوستر، یک میلیون نسخه از کتاب خاطرات کلینتون را چاپ کرد.


title: چلسی کلینتون

text: چلسی ویکتوریا کلینتون (زاده ۲۷ فوریه ۱۹۸۰) (تنها فرزند رئیس‌جمهور سابق آمریکا بیل کلینتون و وزیر امورخارجه پیشین آمریکا هیلاری رودهام کلینتون است. او فارغ‌التحصیل دانشگاه استانفورد است. چلسی متولد لیتل راک، آرکانزاس است و والدین او نامش را از نام ترانه‌ای به نام «صبح چلسی» الهام گرفته‌اند.


title: چلسی کلینتون

text: ==زندگی شخصی هنگامی که بیل کلینتون در سال ۱۹۹۳، به عنوان رئیس‌جمهوری آمریکا وارد کاخ سفید شد، چلسی کلینتون تنها دوازده سال داشت و از آن موقع تا کنون مردم آمریکا کوچکترین حرکات او را تحت نظر داشته و مطالب دربارهٔ او را با علاقه در رسانه‌ها دنبال می‌کنند.


title: چلسی کلینتون

text: داماد خانواده کلینتون که مدتها دوست چلسی بود، مارک مزوینسکی (Marc Mezvinsky)، نام دارد که که در یک بانک سرمایه‌گذاری صندوق پوشش ریسک در واشینگتن دی سی کار می‌کند. او که در سنت یهودی محافظه کار پرورش یافته فرزند دو عضو سابق کنگره آمریکا، ادوارد و مارجوری مزوینسکی است. گفته می‌شود بین سه تا پنج میلیون دلار خرج عروسی او شد. محل عروسی یک کاخ ییلاقی در منطقه راینبک در دره هودسن بود. اوپرا وینفری، مجری سرشناس یک برنامه تلویزیونی در آمریکا و استیون اسپیلبرگ، کارگردان سینما از جمله ۵۰۰ مدعو جشن عروسی چلسی کلینتون بودند.


title: چلسی کلینتون

text: چلسی در سپتامبر سال ۲۰۱۴یک دختر به نام شارلت کلینتون مزوینسکی و در ژوئن سال ۲۰۱۶ یک پسر به نام ایدن کلینتون مزوینسکی به دنیا آورد.


title: چلسی کلینتون

text: Wikipedia contributors, "Chelsea Clinton," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Chelsea_Clinton&oldid=217847072


title: آژانس اطلاعات مرکزی

text: سازمان اطلاعات مرکزی ، هم‌چنین مشهور با سرواژه «سیا» یا با کوته‌نوشت «سی‌آی‌اِی» یک سازمان اطلاعات برون مرزی غیرنظامی دولت فدرال ایالات متحده آمریکا وظیفه‌اش جمع‌آوری، تجزیه تحلیل و پردازش اطلاعات امنیت ملی عمدتاً با استفاده از اطلاعات گردآوری شده توسط افراد از سرتاسر جهان است. به عنوان یکی از اعضای اصلی جامعه اطلاعات آمریکا، سیا به اداره اطلاعات ملی پاسخگوست و در درجهٔ اول بر روی تأمین اطلاعات برای رئیس‌جمهور و کابینه‌اش متمرکز است.


title: آژانس اطلاعات مرکزی

text: فعالیت سیا متمرکز بر حوزه برون مرزی است و به‌طور محدودی به جمع‌آوری اطلاعات از داخل می‌پردازد. همچنین برخلاف اف‌بی‌آی وظیفه اعمال قانون برعهده ندارد. با آنکه سیا تنها نهاد اطلاعاتی آمریکا نیست که مسئولیت گردآوری اطلاعات توسط اشخاص را برعهده دارد، مأموریت مدیریت ملی هماهنگ‌سازی و رفع تعارض اطلاعات گردآوری شده توسط اشخاص در جامعه اطلاعاتی آمریکا با این سازمان است. سیا تنها سازمان اطلاعاتی آمریکا است که مجاز به عملیات مخفی برون مرزی از سوی رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا است، مگر در مواردی که رئیس‌جمهور سازمان دیگری را مناسب تر تشخیص دهد.


title: آژانس اطلاعات مرکزی

text: تا پیش از تصویب قانون اصلاح اطلاعات و ممانعت از تروریسم در سال ۲۰۰۴، رئیس سازمان سیا، هم‌زمان در رأس جامعه اطلاعات آمریکا نیز بود. اما، اکنون این عملکردها و اختیارات به مدیر جامعه اطلاعات آمریکا (DNI) محول شده‌است. با این حال، حجم فعالیت‌های سیا گسترش داشته‌است به‌طوری‌که طبق گزارش روزنامه واشینگتن پست، در سال مالی ۲۰۱۰ سازمان سیا بیشترین بودجه را در مجموعه جامعه اطلاعات آمریکا داشته‌است. سازمان سیا نقش خود را در حوزه‌هایی نظیر عملیات شبه نظامی مخفیانه گسترش داده‌است و یکی از بزرگترین واحدهای آن، یعنی مرکز عملیات اطلاعاتی (Information Operations Center (IOC)) بر عملیات تهاجمی سایبری متمرکز شده‌است.


title: آژانس اطلاعات مرکزی

text: مرکز سازمان سیا در ایالت ویرجینیاست. این سازمان بخشی از جامعه اطلاعاتی آمریکا است. نقش و ویژگی‌های سازمان سیا تقریباً برابر با سازمان اطلاعات و امنیت خارجی در بریتانیا، سرویس اطلاعات مخفی در استرالیا یا موساد در اسرائیل است.


title: آژانس اطلاعات مرکزی

text: سازمان سیا در ابتدا به منظور ایجاد یک مرکز تبادل اطلاعات و تحلیل برای سیاست خارجی ایالات متحده ایجاد شد، اما امروزه هدف اصلی آن گردآوری، تحلیل، ارزیابی و انتشار اطلاعات خارجی و اجرای عملیات مخفیانه است.


title: آژانس اطلاعات مرکزی

text: بر اساس بودجه سال ۲۰۱۳ پنج اولویت کاری سیا عبارت بوده‌اند از:


title: آژانس اطلاعات مرکزی

text: سازمان سیا یک اداره اجرایی و پنج اداره اصلی دارد که عبارتند از:


title: آژانس اطلاعات مرکزی

text: در این سازمان مراکزی وجود دارد از جمله:


title: آژانس اطلاعات مرکزی

text: موفقیت‌های بریتانیا در جنگ جهانی دوم، فرانکلین روزولت را ترغیب کرد که یک واحد اطلاعاتی مشابه سازمان اطلاعات مخفی بریتانیا تأسیس کند، که «دفتر خدمات راهبردی» (Office of Strategic Services) نامیده شد. در زمان کوتاهی پس از پایان جنگ جهانی دوم، هری ترومن در سال ۱۹۴۵ دستور داد این اداره منحل شود و وظایفش به ادارات دیگر محول گردد. علی‌رغم، مخالفت ارتش، وزارت خارجه و FBI، هری ترومن در ژانویه ۱۹۴۶ دستور تأسیس «مرجع اطلاعات ملی» (National Intelligence Authority) را صادر کرد، که سلف سیا محسوب می‌شود.


title: آژانس اطلاعات مرکزی

text: با تصویب قانون امنیت ملی (۱۹۴۷)، شورای امنیت ملی ایالات متحده آمریکا و سازمان سیا تأسیس شد و نهادهای پیشین منحل گردید. در سال ۱۹۴۹ قانون سازمان اطلاعات مرکزی به تصویب رسید و به سازمان سیا اجازه داد که رویه‌های مالی و اداری محرمانه را به کار بندد و این سازمان را از اغلب محدودیت‌های منابع و اعتبارات فدرال مستثنی کرد. همچنین، این سازمان را از افشای اطلاعات ساختار، کارکردها، پرسنل، عناوین، حقوق‌ها و تعداد کارمندانش مستثنی کرد.


title: آژانس اطلاعات مرکزی

text: سازمان سیا مجبور بود که هم‌زمان در برابر خواسته‌های متفاوت رئیس‌جمهور، وزارت دفاع و وزارت امور خارجه پاسخگو باشد. این مجموعه مطالبات به دو حوزه گردآوری مخفیانه اطلاعات و عملیات مخفیانه معطوف بود. یکی از اهداف اصلی فعالیت‌های اطلاعاتی در این مقطع اتحاد جماهیر شوروی بود. در این زمان اداره عملیات ویژه، اداره گزارش‌ها و تخمین‌ها و اداره هماهنگ‌سازی خط مشی‌ها راه اندازی شد و سیا اقدام به جاسوسی گسترده دربارهٔ اقدامات، توانمندی‌ها و اهداف شوروی در اروپای مرکزی و شرقی کرد. اما، گزارش‌های اطلاعاتی اولیه سیا ضعیف بود و این سازمان نتوانست اطلاعات کافی در خصوص سلطه شوروی بر رومانی و چکسلواکی و نیز محاصره برلین و پروژه بمب اتمی شوروی به دست آورد. تا زمان وقوع جنگ کره در سال ۱۹۵۰، سازمان سیا تنها چند هزار نفر پرسنل داشت و توانایی گردآوری اطلاعات را نداشت. با این حال، این سازمان در مواردی نظیر اثرگذاری بر انتخابات سال ۱۹۴۸ ایتالیا موفق شد با صرف منابع هنگفت مالی سیاستمداران را تطمیع کند.


title: آژانس اطلاعات مرکزی

text: پیش از انقلاب ۱۳۵۷ ایران، سیا در بهشهر و در ارتفاعات کبکان در شهرستان درگز واقع در استان خراسان رضوی، مراکز مخفی بسیار پیشرفته‌ای برای رصد فعالیت‌های موشکی و فضایی اتحاد جماهیر شوروی ایجاد کرده بود.


title: آژانس اطلاعات مرکزی

text: با همکاری سازمان سیا، ارتش ایران توانست با اجرای پروژه آیبکس، ارتباطات مخابراتی ارتش عراق را شنود و از تحرکات نظامی عراق در عمق خاک آن کشور عکس‌برداری کند. چالمرز جانسن در کتاب «برچیدن امپراتوری» می‌نویسد:


title: آژانس اطلاعات مرکزی

text: دوایت آیزنهاور در دورهٔ ریاست جمهوری خود از روشهای جاسوسی سازمان سی.آی. اِی رضایت نداشت و آن را بی‌احتیاط قلمداد می‌کرد. او به آلن دالس گفت:  چالمرز جانسن در کتاب خود می‌نویسد: در طول جنگ سرد، سازمان سیا از فعالیت‌های فرهنگی گوناگونی در قالب مبارزه فرهنگی با بلوک شرق حمایت می‌کرد، از آن‌جمله می‌توان به سبک هنری اکسپرسیونیسم انتزاعی اشاره کرد که بیش از ۲۰ سال در سراسر جهان رونق داده و تقویت شد.


title: آژانس اطلاعات مرکزی

text: فهرستی از رخدادهایی که سیا در آن نقش آفرینی کرده‌است:


title: فرودگاه هیترو لندن

text: فرودگاه هیترو لندن یک فرودگاه بین‌المللی در لندن، انگلستان است که معمولاً تنها با نام «هیثرو» شناخته می‌شود. این فرودگاه پررفت‌وآمدترین فرودگاه در بریتانیا، پررفت‌وآمدترین فرودگاه در اروپا و ششمین فرودگاه پررفت‌وآمدتر جهان بر پایهٔ شمار مسافر است. در سال ۲۰۱۵ میلادی این فرودگاه ۷۴/۹ میلیون مسافر را جابه‌جا کرده‌بود. فردی مرکوری نوازنده،ترانه نویس و خواننده گروه افسانه‌ای کویین قبل از شروع فعالیت با برایان می،راجر تیلور و جان دیکن در این فرودگاه مشغول به کار بود.


title: فرودگاه هیترو لندن

text: هیثرو در منطقهٔ هیلینگدون لندن و در غرب «چرینگ کراس» در مرکز لندن واقع شده‌است.


title: رویال برونئی

text: رویال برونئی ایرلاینز (پربانگان دیراجا برونئی) (شرکت هواپیمایی سلطنتی برونئی) هواپیمای بین‌المللی کشور برونئی و هواپیمایی حامل پرچم این کشور است. مالک این شرکت حکومت برونئی است و پرچم برونئی دارالسلام همیشه بر آن حمل می‌شود. مرکز آن فرودگاه بین‌المللی برونئی در براکاس است.


title: ای‌بی

text: ای‌بِی ، یک شرکت تجارت الکترونیک چند ملیتی آمریکایی است که در سان خوزه، کالیفرنیا مستقر است و از طریق وب سایت خود، فروش کالا به مصرف‌کننده و کسب درآمد از طریق خریدار را تسهیل می‌کند. eBay در سال ۱۹۹۵ توسط پیر امیدیار تأسیس شد و به یک داستان موفقیت‌آمیز حباب دات کام تبدیل شد. eBay یک تجارت چند میلیارد دلاری است که از سال ۲۰۱۹ در ۳۲ کشور فعالیت می‌کند.وب سایت eBay یک وب سایت حراج و خرید آنلاین است که در آن افراد و مشاغل از سراسر جهان، طیف گسترده‌ای از کالاها را خرید و فروش می‌کنند. استفاده از این وب سایت برای خریداران رایگان است، اما پس از تعداد محدودی خرید رایگان، و همچنین هنگام فروش آن موارد، از فروشندگان هزینه لیست موارد استفاده می‌شود.


title: ای‌بی

text: علاوه بر فروش اصلی حراج eBay به سبک حراج حضوری، وب سایت این شرکت نیز توسعه و گسترش یافته‌است و شامل موارد زیر است: خریدهای فوری «اکنون آن را بخرید». خرید با کد جهانی کالا، ISBN یا هر نوع شماره SKU دیگر (از طریق Half.com، که در سال ۲۰۱۷ تعطیل شد)؛ تبلیغات طبقه‌بندی شده آنلاین (از طریق Kijiji یا طبقه‌بندی شده eBay)؛ تجارت آنلاین بلیط رویداد (از طریق StubHub)؛ و سایر خدمات eBay قبلاً به عنوان بخشی از خدمات خود انتقال پول آنلاین (از طریق پی‌پل، که از سال ۲۰۰۲ تا ۲۰۱۵ یک شرکت تابعه کاملاً eBay بود) ارائه می‌داد


title: ای‌بی

text: AuctionWeb در کالیفرنیا در ۳ سپتامبر ۱۹۹۵ توسط برنامه‌نویس رایانه ایرانی-آمریکایی فرانسوی‌تبار به عنوان بخشی از یک سایت شخصی بزرگتر تأسیس شد. یکی از اولین کالاهایی که در AuctionWeb فروخته شد، نشانگر لیزری شکسته به قیمت ۱۴٫۸۳ دلار بود. امیدیار متعجب با داوطلب برنده تماس گرفت تا از او سؤال کند آیا نشانگر لیزر خراب است یا نه. خریدار توضیح داد: «من یک جمع کننده نشانگرهای لیزر شکسته هستم.» به زودی اولین سایت حراج آنلاین شد که امکان معاملات شخص به فرد را فراهم می‌کرد و محبوبیت آن رونق گرفت.


title: ای‌بی

text: گفته می‌شود، eBay به سادگی برای امیدیار یک سرگرمی بود تا اینکه ارائه دهنده خدمات اینترنت وی به او اطلاع داد که به دلیل ترافیک بالای وب سایت، نیاز به ارتقا به یک حساب کاربری دارد. افزایش ماهانه قیمت از ۳۰ دلار به ۲۵۰ دلار وی را بر آن داشت تا شارژ کاربران eBay را شروع کند، که اعتراض نکردند. Chris Agarpao اولین کارمند اضافی eBay برای پردازش پرداخت‌های چک پستی بود. جفری اسکول در اوایل سال ۱۹۹۶ به عنوان اولین رئیس جدید شرکت استخدام شد. در نوامبر ۱۹۹۶، سیستم تجارت الکترونیکی اولین قرارداد صدور مجوز شخص ثالث خود را با یک شرکت به نام حراج مسافرتی الکترونیکی برای استفاده از فناوری SmartMarket برای فروش هواپیما منعقد کرد بلیط و سایر محصولات سفر. رشد فوق‌العاده بود: از ۲۵۰٬۰۰۰ حراج در کل سال ۱۹۹۶ به ۲۰۰٬۰۰۰ حراج فقط در ژانویه ۱۹۹۷.


title: ای‌بی

text: این شرکت پس از گروه فناوری اکو بی، شرکت مشاور امیدیار، در سپتامبر ۱۹۹۷ به‌طور رسمی نام خدمات خود را از AuctionWeb به eBay تغییر داد. نام دامنه echobay.com قبلاً توسط یک شرکت استخراج طلا گرفته شده بود، بنابراین امیدیار آن را به eBay.com کوتاه کرد. در سال ۱۹۹۷ این شرکت ۶٫۷ میلیون دلار بودجه از شرکت سرمایه‌گذاری خطرپذیر Benchmark Capital دریافت کرد. داستان مکرر تکرار شده‌ای که eBay برای کمک به معاملات نامزد امیدیار در پخش کننده‌های آب نبات Pez تأسیس شد،


title: ای‌بی

text: در سال ۱۹۹۷ توسط مدیر روابط عمومی مری لو سونگ ساخته شد تا یک داستان با علاقه انسانی را جذاب تر از دیدگاه اولیه امیدیار در مورد «بازار کامل» بداند. [افسانه تلگراف Pez تبلیغات عظیمی ایجاد کرد و منجر به رشد زودهنگام و انفجاری در میان جمع‌کنندگان اسباب بازی شد. پیشگام در گروه اسباب بازی‌ها به سرعت به Beanie Babies تولید شده توسط Ty , Inc تبدیل شد که سخت‌ترین اسباب بازی است که می‌توان در فروشگاه‌های خرده فروشی یافت. در حالی که مجموعه داران در سطح بین‌المللی سعی داشتند مجموعه خود را از Beanie Babies تکمیل کنند، Ty اولین وب سایت تجارت به مصرف‌کننده را ایجاد کرد، یک پست تجارت آنلاین در بازار ثانویه که مردم می‌توانستند Beanie Babies خود را تجارت کنند. با این وجود، لیست‌های غیرقابل مرتب‌سازی غرق در آن بودند و تقاضای فوری برای یک سیستم تجارت آنلاین کارآمدتر را ایجاد کردند.


title: ای‌بی

text: Beanie Babies به سرعت به محصول غالب در eBay تبدیل شد و ۱۰٪ از همه لیست‌ها را در سال ۱۹۹۷ به خود اختصاص داد، زیرا مجموعه‌ها از طریق رابط کاربر پسند eBay برای جستجو برای Beanie Babies خاص، شلوغ شدند. مگ ویتمن در مارس ۱۹۹۸ توسط هیئت مدیره به عنوان رئیس و مدیرعامل eBay استخدام شد. در آن زمان، این شرکت دارای ۳۰ کارمند، نیم میلیون کاربر و درآمد ۴٫۷ میلیون دلار در ایالات متحده بود. در ۲۱ سپتامبر ۱۹۹۸، eBay عمومی شد. امیدیار در بخش عوامل خطر گزارش سالانه که در سال ۱۹۹۸ به کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا ارسال شد، به وابستگی eBay به استمرار قدرت بازار بچه‌های Beanie اشاره کرد. پس از عمومی شدن eBay، امیدیار و Skoll نیز میلیاردرهای فوری شدند: هدف eBay 18 دلار برای هر سهم، اما نادیده گرفته شد زیرا قیمت در ۵۳٫۵۰ دلار در روز اول معاملات قرار گرفت.


title: ای‌بی

text: همان‌طور که این شرکت دسته‌بندی محصولات خود را فراتر از کالاهای قابل جمع‌آوری تقریباً به هر مورد قابل فروش گسترش داد، تجارت به سرعت رشد کرد. در سال ۲۰۰۰، eBay دارای ۱۲ میلیون کاربر ثبت شده و یک موجودی اینترنتی با بیش از ۴٫۵ میلیون مورد در هر روز برای فروش بود. در سال ۲۰۰۱، eBay بیشترین پایگاه کاربری را در بین سایت‌های تجارت الکترونیکی داشت. در فوریه ۲۰۰۲ این شرکت iBazar را خریداری کرد، وب سایت حراج مشابه اروپایی که در سال ۱۹۹۸ تأسیس شد، و سپس PayPal را در ۳ اکتبر ۲۰۰۲ خریداری کرد. در اوایل سال ۲۰۰۸، این شرکت با شمارش صدها میلیون کاربر ثبت شده و همچنین ۱۵۰۰۰ کارمند و درآمد تقریباً ۷٫۷ میلیارد دلاری، در سراسر جهان گسترش یافته بود. ویتمن پس از نزدیک به ده سال حضور در eBay، تصمیم گرفت وارد سیاست شود. در ۲۳ ژانویه ۲۰۰۸، این شرکت اعلام کرد که ویتمن در ۳۱ مارس ۲۰۰۸ از سمت خود کناره‌گیری خواهد کرد و جان دوناهو به عنوان رئیس و مدیرعامل انتخاب شد. در اواخر سال 2009 eBay فروش اسکایپ را به مبلغ ۲٫۷۵ میلیارد دلار به پایان رساند، اما همچنان ۳۰٪ سهام این شرکت را در اختیار داشت.


title: ای‌بی

text: در سال 2012 eBay توسط وزارت دادگستری ایالات متحده متهم شد که با سایر شرکت‌های فن آوری که شامل کارمندان بسیار ماهر آنها است، توافق‌نامه‌های عدم درخواست را درخواست کرده‌است. در تاریخ ۳۰ سپتامبر ۲۰۱۴، eBay اعلام کرد که PayPal را به یک شرکت عمومی جداگانه معامله می‌کند، این تقاضا ۹ ماه قبل توسط کارل ایکان، بزرگنمای صندوق سرمایه‌گذاری پرچین صورت گرفت. spinoff در ۱۸ ژوئیه ۲۰۱۵ تکمیل شد. جان دوناهو، مدیر عامل وقت eBay، از این نقش کناره‌گیری کرد. Flipkart و eBay در سال ۲۰۱۷ با هم مشارکت راهبردی کردند که طبق آن eBay Inc در ازای تجارت eBay هند با ۲۱۱ میلیون دلار و ۵۱۴ میلیون دلار سرمایه نقدی، ۵٫۴۴ درصد از سهام Flipkart را به دست آورد. به عنوان بخشی از مشارکت، Flipkart تصمیم گرفت از بستر eBay برای برون سپاری جهانی استفاده کند. در ۳۱ ژانویه ۲۰۱۸، eBay اعلام کرد که آنها PayPal را به عنوان ارائه دهنده اصلی پرداخت‌های خود با Adyen تازه‌کار مستقر در هلند جایگزین می‌کنند. قرار بود این انتقال تا سال ۲۰۲۱ به پایان برسد، اما PayPal تا اطلاع ثانوی یک گزینه پرداخت قابل قبول در سایت باقی خواهد ماند. در تاریخ ۳۱ ژوئیه ۲۰۱۹، این شرکت ۵٫۵۹ درصد از سهام Paytm Mall را به دست آورد. در تاریخ ۲۵ سپتامبر ۲۰۱۹، اعلام شد که Devin Wenig از سمت خود به عنوان مدیرعامل eBay کناره‌گیری می‌کند، و اسکات شنکل، معاون ارشد رئیس و مدیر ارشد مالی از سال ۲۰۱۵، به عنوان مدیر عامل موقت منصوب شده‌است. در ۱۳ آوریل سال ۲۰۲۰، اعلام شد که جیمی ایانون در ۲۷ آوریل مدیر عامل خواهد شد. در ۱۵ ژوئن سال ۲۰۲۰، ای بی توضیح داد که ونیگ و پنج کارمند دیگر پس از اخطار اجرای قانون در ماه آگوست در ماه سپتامبر به دلیل احتمالاً پرونده جنایی آزار و اذیت روزنامه نگاران که توسط برخی از کارمندان منصرف شده انجام شده بود، خاتمه یافتند. این شش نفر به اتهامات Cybertalking متهم هستند.


title: ای‌بی

text: = لوگوها = در سپتامبر ۲۰۱۲ لوگوی جدید این شرکت معرفی شد و از تاریخ ۱۰ اکتبر ۲۰۱۲ بر روی وب سایت این شرکت به نمایش گذاشته شد.


title: ای‌بی

text: بر طبق قانون ای بی حراج مواد غذایی در این سایت ممنوع است.


title: ای‌بی

text: _ یک قایق که توسط میلیارد روسی رومن آبراموویچ به مبلغ ۱۶۸ میلیون دلار خریداری شد.


title: ای‌بی

text: _ هواپیمای جت Gulfstream II به مبلغ ۴٫۹ میلیون دلار در سال ۲۰۰۱ میلادی در ای بی به فروش رسید.


title: ای‌بی

text: _ ناهار با وارن بافِت (Warren Buffett) به قیمت ۲٫۶ میلیون دلار در مزایده ای بی به فروش رسید. بافِت یک بازرگان، کار آفرین و سرمایه‌گذار آمریکایی است، که به‌عنوان موفق‌ترین سرمایه‌گذار قرن بیستم شناخته می‌شود و زمان برای او بسیار با ارزش می‌باشد؛ بنابراین هر شخصی علاقه‌مند می‌باشد، که با او زمانی را صرف کند تا از نظرات و تجربیات او در زمینه سرمایه‌گذاری بهرمند شود. بافِت یک بار در سال، خدمات خود را در طول زمان ناهار در ای بی به مزایده می‌گذارد. در سال ۲۰۱۰میلادی، شخصی ناشناس برای ناهار با بافت مبلغ ۲٫۶ میلیون دلار پرداخت کرد. درآمد از این مزایده برای کارهای خیریه صرف می‌شود.


title: ای‌بی

text: _ در سال ۲۰۰۳ میلادی، شهرک کوچکی در آلبرت تگزاس آمریکا به مبلغ ۲٫۵ میلیون دلار در مزایده ای بی فروخته شد.


title: ای‌بی

text: _ خانه مجلل با یک پناهگاه هسته ای به مبلغ ۲٫۱ میلیون دلار در مزایده ای بی فروخته شد.


title: ای‌بی

text: _ شهرک خصوصی Bridgeville در کالیفرنیای آمریکا به مبلغ ۱٫۷ میلیون دلار در مزایده ای بی معامله شد.


title: ای‌بی

text: _ کارت بیس بال Honus Wagner به مبلغ ۱٫۱ میلیون دلار در مزایده ای بی فروخته شد.


title: ای‌بی

text: _ فراری انزو به قیمت ۱ میلیون دلار در مزایده ای بی فروخته شد. تنها ۳۹۹ فراری انزو ساخته شده‌است، که باعث می‌شود آنها یک مجموعه نادر باشند.


title: ای‌بی

text: _ چوب بیس بال یکی از بازیکن‌های معروف بیس بال به نام جو جکسون (Shoeless Joe Jackson) به مبلغ ۵۷۷٫۶۱۰ هزار دلار توسط خواهرزاده اش در سال ۲۰۰۱ میلادی در مزایدهای ای بی به فروش رسید.


title: ای‌بی

text: _ آیا برگزاری مزایده برای فروش زندگی خود در ای بی امکان‌پذیر می‌باشد؟! شخصی به نام یان یاشر (Ian Usher) که تنها به نویسندگی و سفر علاقه داشت. ناگهان او که دچار بحرانی در زندگی خود شده بود، تصمیم جالب و شوکه کننده ای گرفت. او زندگی خود را که شامل دوستان، شغل و ماشینش می‌شد را در ای بی استرلیا به مزایده گذاشت، که در نهایت از این مزایده مبلغ ۳۰۹ هزار دلار کسب کرد. او توانست به مکانهای مختلفی سفر کند و همچنین دو کتاب از تجربه‌های جالب خود نوشت.


title: بافق

text: بافق مرکز شهرستان بافق در استان یزد است.


title: بافق

text: شهرستان بافق از شرق با شهرستان بهاباد و از جنوب با استان کرمان هم‌جوار است. بزرگ‌ترین شوره‌زار استان یزد که بر اثر شوراب‌های رودخانه شور ایجادشده است کویر درانجیر نام دارد، که در شمال غربی بافق قرار دارد. رشته‌کوه‌های موازی با جهت شمال غربی-جنوب شرقی کشیده، که مرتفع‌ترین آن‌ها کوه بن لخت با ارتفاع ۳۰۰۲ متر در جنوب بها باد می‌باشند در شرق شهرستان بافق قرار دارند؛ لذا مناطق شرق بافق آب‌وهوای ملایم‌تر و کوهستانی دارد و مناطق غربی که قسمتی در کویر انجیر است آب‌وهوای بیابانی و گرم و خشک دارد. شهر بافق در بخش مرکزی شهرستان بافق قرار دارد. هوای بافق گرم است و آب آن‌که از قنات‌های قدیمی و چشمه‌ها تهیه می‌شود، قدری شور مزه است. مهم‌ترین رودخانه بافق رودخانه شور است که از ماهان کرمان شروع شده و در کویر در انجیر به گل می‌نشیند که البته در حال حاضر خشک شده است.


title: بافق

text: این منطقه یکی از قطب‌های معدنی کشور محسوب می‌شود. مهم‌ترین معادن سنگ آهن چغارت، فسفات آسفوردی، سرب و روی کوشک و… بوده که بخشی از جمعیت را به کار گرفته‌اند و سنگ آهن بافق مهم‌ترین تأمین‌کننده مواد اولیه مورد نیاز صنعت فولاد و آهن کشور می‌باشد. همچنین محدوده شهرستان بافق با توجه به عملیات اکتشافی بالغ بر ۷۰ آنومالی با ذخیره بیش از ۵/۱ میلیارد تن سنگ آهن و بیش از ۳۰ میلیون تن سرب و روی و معادن گچ و سایر سنگ‌های ساختمانی شناسائی شده که بنا به دلایلی هنوز به بهره‌برداری نرسیده‌است. مهم‌ترین صنایع دستی مردم بافق: قالی بافی، بافت پادری، جارو و بادبزن و حصیر می‌باشد. کارخانه ذوب روی بافق، نئوپان مقاوم، کارخانه کود شیمیایی فرایند کود و سم بافق و کاشی آپادانا از مراکز مهم صنعتی بافق است. اجرای طرح توسعه چغارت و احداث کارخانجات مختلف در شهرک صنعتی و صنایع جوار ریلی و جوار معدنی به ویژه آگلومراسیون و گندله سازی، توسعه شیلات و کشاورزی و دامپروری خصوصاً مرکز تحقیقات شتر از جمله طرح‌های صنعتی این شهرستان هستند.


title: بافق

text: به دلیل آب و هوای گرم منطقه می‌توان خرما و پسته را مهمترین محصولات کشاورزی این شهر دانست. بافق یکی از گرمترین و سبز دشت بافق یکی از سردترین مناطق استان یزد می‌باشد. مهم‌ترین محصولات کشاورزی بافق گندم، جو و روناس می‌باشد. بافق تنها شهرستان استان یزد است که دارای نخلستانهای پهناور است.


title: بافق

text: مناطق گردشگری این شهرستان عبارتند از :امام زاده ظهیرالدین عبدالله ابن موسی ابن جعفر، قاضی میرجعفر، باغ تیتو، پارک آهن‌شهر، پارک آبشار، شن‌های روان صادق آباد و پتکستان (کمپ کویری شن و شادن بافق)، قلعه باقرآباد و روستاهای قطرم، شادکام، شمال آباد، آب مرغون و… شهر بافق همچنین زادگاه شاعر بزرگی چون وحشی بافقی است. محمدتقی بافقی وحاج ملا اسداله قائمی بافقی از روحانیون مخالف رضاشاه هم اهل شهرستان بافق بوده‌است. ۳۱۴ نفر از اهالی این شهر در جنگ ایران و عراق کشته شده‌اند. در سال ۱۳۹۳ بزرگترین اعتصاب کارگری ایران در بعد از انقلاب در این شهر به وقوع پیوست که در جریان ان بیش از پنج هزار کارگر شرکت سنگ آهن مرکزی بافق در اعتراض به خصوصی شدن این شرکت دست از کار کشیدند.


title: ترازو

text: تَرازو؛ که میزان یا "وزن‌سنج" و "جرم‌سنج" نیز خوانده می‌شود، ابزاری است که برای سنجش مقدار (سنگینی) اجسام از آن استفاده می‌شود. ترازوهای سنتی معمولاً از خاصیت اهرم و دو کفه و یک عقربه میزان به نام شاهین تشکیل شده‌اند. برای سنجش وزن هر جسم از برابری آن با وزنه‌هایی پیش‌ساخته که بر اساس واحدهای وزنی اعم از مثقال و گرم و پوند و … در دسترس هستند استفاده می‌گردد.


title: ترازو

text: واژه تراز در فارسی به معنی هم‌سطح بودن است و ترازو یعنی «وسیله‌ای که با اصل هم‌سطحی» کار می‌کند. این نام‌گذاری به تراز شدن شاهین ترازو بر درجهٔ میانی صفحه وزن‌نما اشاره دارد.


title: اوپسالا

text: اوپسالا یکی از شهرهای مرکزی سوئد است و در ۷۰ کیلومتری شمال استکهلم قرار گرفته‌است. این شهر، با ۱۶۸٬۰۹۶ نفر جمعیت (آمار ۲۰۱۷) چهارمین شهر بزرگ سوئد است.


title: اوپسالا

text: دانشگاه اوپسالا در سال ۱۴۷۷ میلادی تأسیس شده‌است که یکی از قدیمی‌ترین دانشگاه‌های منطقه اسکاندیناوی می‌باشد. دانشکده ایران‌شناسی دانشگاه اوپسالا از دانشکده‌های بسیار فعال و معروف در زمینه مطالعات ایران است.Wikipedia contributors, "Uppsala," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Uppsala&oldid=195446449 (accessed March 6, 2008).


title: محمد علی جناح

text: محمد علی جناح () (زاده ۲۵ دسامبر ۱۸۷۶ کراچی – درگذشته ۱۱ سپتامبر ۱۹۴۸ کراچی) از سیاستمداران سدهٔ بیستم و بنیانگذار کشور پاکستان بود. وی رهبر حزب مسلم لیگ پاکستان و نخستین فرماندار کل آن کشور بود.


title: محمد علی جناح

text: محمد علی جناح در ۲۵ دسامبر ۱۸۷۶ در کراچی زاده شد. پدرش بازرگان بود و خواهرش «فاطمه» یکی از مبارزان دوران استقلال پاکستان و هندوستان بود. بعد از گذراندن دوران تحصیل در مقطع ابتدائی و دبیرستان، در سال ۱۸۹۲ وارد دانشگاه لینکلن شد و بعد از چهار سال تحصیل در رشته حقوق وکیلی توانا شد. سخت کوشی و انضباط فکری او صعودش را به مراکز قدرت آسان کرد.


title: محمد علی جناح

text: او در سال ۱۹۰۵ به‌طور رسمی وارد سیاست شد. با ورود محمدعلی جناح به حزب کنگره ملی هند که برای کمک به انگلیسی‌ها تأسیس شده بود، فعالیت‌های این حزب که مقرر بود متناسب با منافع انگلیسی‌ها باشد، مخالف اهداف آنان عمل کرد. مسلمانان هم برای حفظ منافع خود حزبی به نام مسلم لیگ را تأسیس کردند. این دو حزب راه استقلال را هموار نمودند و فعالیت‌های جناح به استقلال پاکستان منجر شد. جناح از تعصب‌های فرقه‌ای دوری می‌کرد و به همین خاطر یکی از بهترین نمایندگان اتحاد مسلمانان با هندوها به‌شمار می‌رفت.


title: محمد علی جناح

text: جناح در ۱۹۱۶ عهده‌دار مسئولیت پیمان اتحادیه‌ای حزب کنگره به نام حزب «لکنو» شد. در این پیمان که دستاوردهای خوبی برای مسلمانان داشت حق داشتن کرسی نمایندگی برای مسلمانان در آن پیش‌بینی شده بود. گاندی در سال ۱۹۱۸ وارد فعالیت سیاسی در شبه قاره شد. وی در حزب کنگره نیز وارد شد و طرح نافرمانی مدنی یا مقاومت منفی را مطرح کرد ولی محمد علی جناح با آن مخالفت کرد. جناح و گاندی بر سر مسائل عقیدتی اختلاف نداشتند بلکه در شیوه عملی اختلاف داشتند.


title: محمد علی جناح

text: در مارس ۱۹۲۷ جناح توانست طرح‌های مسلمانان دهلی را تدوین کند اما در طرح مربوط به قانون اساسی حق رأی دادن از مسلمانان گرفته شد و کارهای جناح بی‌نتیجه ماند. در سال ۱۹۲۹ محمد علی جناح طرح معروفی را در ۱۴ ماده تنظیم کرد و به کنگره داد. کنگره ملی هند به طرح ۱۴ ماده‌ای جناح چندان توجه نکرد. او پس از این ناکامی‌ها به لندن رفت و از دور فعالیت‌های اجتماعی سیاسی شبه قاره را دنبال می‌کرد. جناح عاقبت در سال ۱۹۳۵ به هند بازگشت و رهبری مسلم لیگ را بر عهده گرفت ولی در این زمان مردم سرخورده شده بودند و از نظر سیاسی هیچ موضع روشنی نداشتند.


title: محمد علی جناح

text: جناح به اسلام به مثابه یک فرهنگ دلبستگی داشت و یکی از مؤلفه‌های استقلال‌خواهی او را اتحاد مسلمانان هند تشکیل می‌داد. او اسلام را دین فردی نمی‌دانست و به ابعاد انسانی واجتماعی آن توجه داشت و در پی تشکیل حکومتی اسلامی بود.


title: محمد علی جناح

text: جناح و اقبال لاهوری از مدت‌ها قبل با یکدیگر راجع به تأسیس پاکستان یعنی کشور مستقل مسلمانان صحبت کرده بودند و به نتایجی رسیده بودند. جناح از سال ۱۹۴۰ بعد از پشت سر نهادن مرحله زمینه‌سازی افکار عمومی در این راستا علناً وارد مرحله رویارویی استدلالی با مخالفان بر سر این مسئله شد. مخالفان خواستار این بودند که یک حکومت دموکرات بر هندوستان حکومت کند و گاندی هم موافق این امر بود تا مبادا هندوستان تجزیه شود و حکومت‌های مختلف در آن به قدرت برسند؛ همان‌طور که جناح آرزوی حکومت مستقل اسلامی را داشت.


title: محمد علی جناح

text: جناح لزوم تشکیل پاکستان را در ۱۹۴۰ در سخنرانی معروف خود تدوین نمود. در سال۱۹۴۶ کشتار فجیعی بین مسلمانان و هندوها درگرفت و احزاب مختلف هم نتوانستند آرامش را برقرار کنند و در نهایت گاندی برای جلوگیری از خونریزی با طرح تقسیم هندوستان و استقلال پاکستان موافقت کرد. سرانجام مونت باتن نایب‌السلطنه بریتانیا این طرح را به تصویب رساند و در ۱۵ اوت ۱۹۴۷ پاکستان استقلال یافت.


title: محمد علی جناح

text: جناح در حدود ۱۳ماه در رأس حکومت پاکستان قرار داشت و خط مشی کلی سیاست خارجی آن را مشخص کرد. جناح همیشه در پی حل مسئله کشمیر برای ایجاد روابط دوستانه با هندوستان بود. او همچنین بر آزادسازی فلسطین اصرار می‌ورزید.


title: محمد علی جناح

text: جناح از همه مسلمانان به نیکی یاد می‌کرد و آنان را به سوی وحدت و تشکیل امت اسلامی فرا می‌خواند. او از مسلمانان مصر، اندونزی، عربستان، ایران، افغانستان می‌خواست که برای همکاری و مساعدت با هم تلاش کنند. او بر اتحاد همه مسلمانان اصرار داشت و همواره بر این امر تأکید می‌کرد. او قدرت جهان اسلام را منوط به همبستگی دولتها و ملت‌های اسلامی می‌دانست و می‌گفت: «وظیفه ماست که به برادران (و خواهران) مسلمانمان در هر جای دنیا کمک کنیم، از چین تا پرو، چرا که اسلام به ما توصیه می‌کند تا وظیفه خود را برای نجات برادران مسلمان خود ادا نماییم». جناح در منظر بزرگان: جناح سمبل مبارزه عقلانی و مذهبی مسلمانان است و به همین دلیل به او لقب قائد اعظم دادند. گاندی او را سرسخت‌ترین فرد ملی و مایه امید هند خطاب می‌کرد، اقبال لاهوری او را منجی مسلمانان هند و حتی منجی تمام هندوستان می‌دانست. علاوه بر این‌ها افرادی مثل زوار زیدی، استنلی ولپرت، بیورلی نیکولس و…، از جناح به عنوان فردی سیاست‌مدار، فعال سیاسی، وفادار و صادق به مردم، با انصاف نسبت به دیگران و انسانی حقوق دان و باسواد یاد کرده‌اند.


title: محمد علی جناح

text: جناح از سال ۱۹۳۰ از بیماری سل رنج می‌برد؛ تنها خواهر او و چند نفر دیگر نزدیک به او از وضعیت او آگاهی داشتند. وی معتقد بود که آگاهی عموم از بیماری‌های ریه او به لحاظ سیاسی به جایگاه وی صدمه می‌زند. خواهر وی فاطمه جینا بعداً نوشت: او حتی در اوقات پیروزی خود، شدیداً بیمار بود … او به طرز دیوانه واری برای تقویت پاکستان کار می‌کرد و البته او کاملاً سلامت خود را نادیده می‌گرفت. درحالی که سلامت وی بدتر می‌شد، او در خانه دولتی در کراچی، جایی که فقط او، فاطمه و خادمان اجازه داشتند، به مدت طولانی‌تر استراحت کرد.


title: محمد علی جناح

text: جناح در ۱۱ سپتامبر ۱۹۴۸ در خانه خود در کراچی در سن ۷۱ سالگی، بیش از یک سال پس از استقلال پاکستان، درگذشت.


title: محمد علی جناح

text: جواهر لعل نهرو، نخست‌وزیر هند، در مورد مرگ جناح اظهار داشت: «من در سال‌های گذشته بسیار تحت تأثیر او قرار گرفتم، تنها غم و اندوه زیادی برای همه است… او در تلاش خود موفق شد و هدف خود را به دست آورد، اما با چه هزینه ای و با چه تفاوت‌هایی از آنچه که تصور کرده بود.»


title: محمد علی جناح

text: جناح در ۱۲ سپتامبر ۱۹۴۸ در حالی که هند و پاکستان در حال عزاداری رسمی بود، به خاک سپرده شد. یک میلیون نفر برای مراسم تدفینش جمع شدند. نام آرامگاه جناح در کراچی مزار قائد اعظم است (که لقب جناح می‌باشد).


title: محمد علی جناح

text: در ایران شخصیت جناح و فعالیت‌های او مورد علاقه است تا جاییکه یک بزرگراه در غرب تهران به نام او بزرگراه محمد علی جناح نامگذاری شده است.


title: استان بجایه

text: بجایه نام استان ششم از استان‌های کشور الجزایر است.


title: استان مدیه

text: مدیه نام استان بیست‌وششم از استان‌های کشور الجزایر است.


title: مستغانم

text: مُستَغانِم یکی از شهرهای کشور الجزایر است. این شهر مرکز استان مستغانم است.


title: مستغانم

text: این شهر بندری ۱۳۰٬۰۰۰ نفر جمعیت دارد و بر کرانه خلیج ارزیو در ساحل مدیترانه واقع شده‌است.


title: استان ورقله

text: ورقله نام استان سی‌ام از استان‌های کشور الجزایر است.


title: استان البیض

text: البَیَض نام استان سی‌ودوم از استان‌های کشور الجزایر است.


title: استان البیض

text: این استان دارای ۹ شهرستان و ۲۲ دهستان است.


title: استان البیض

text: جمعیت این استان ۲۳۶٬۳۳۰ نفر و مرکز آن شهر البیض است.


title: استان البیض

text: ویکی‌پدیاهای انگلیسی و عربی.


title: استان الیزی

text: الیزی نام استان سی‌وسوم از استان‌های کشور الجزایر است.


title: استان تبسه

text: تِبِسّه نام استان دوازدهم از استان‌های کشور الجزایر است.


title: استان تبسه

text: ویکی‌پدیای عربی.


title: استان تیارت

text: تیارت نام استان چهاردهم از استان‌های کشور الجزایر است. مرکز آن شهر تیارت است. این استان در شمال غربی کشور واقع شده و آن را مرکز تپه‌های غرب می‌نامند.


title: استان تیارت

text: نام این منطقه در زبان بربری کهن تیهرت بود که به معنای باشکوه است. گونه‌های دیگری از این نام به صورت تاهرت، تاقدمت، تاغزوت، تنقارتیا… نیز رواج داشته‌اند. تیارت پایتخت رستمیان بود و در دوره این دودمان اهمیت راهبردی زیادی به عنوان یک بازار در مسیر صحراگذر آفریقا پیدا کرد و یهودیان چندزبانه در تیارت بازرگانی پررونقی را با کاروان‌ها برقرار کردند. بازرگانان و مبلغان مذهبی با گذر زمان از تیارت به سوی جنوب پایگاه‌های تجاری ایجاد کرده و در آن مناطق کیش اباضی را گسترش دادند.


title: استان تیزی وزو

text: استان تیزی وزو نام استان پانزدهم از استان‌های کشور الجزایر است.


title: استان تیزی وزو

text: این استان ۲۱ شهرستان و ۶۷ ناحیه شهری دارد.


title: استان تیزی وزو

text: مرکز این استان، شهر تیزی وزو است.


title: استان تیزی وزو

text: ویکی‌پدیای عربی.


title: استان سکیکده

text: سکیکدهیکی از استان‌های کشور الجزایر است که در نوار ساحلی شرقی مدیترانهٔ این کشور قرار دارد.


title: استان قالمه

text: قالمه نام استان بیست‌وچهارم از استان‌های کشور الجزایر است.


title: استان عنابه

text: عنابه نام استان بیست‌وسوم از استان‌های کشور الجزایر است.


title: استان سیدی بلعباس

text: سیدی بلعباس نام استان بیست‌ودوم از استان‌های کشور الجزایر است.


title: استان جیجل

text: جیجل نام استان هیجدهم از استان‌های کشور الجزایر است.


title: زبان سواحلی

text: زبان سواحِلی (به سواحلی: Kiswahili) عضوی از خانوادهٔ زبان‌های بانتو و زبان مادری اقوام سواحلی است. سواحلی همچنین زبان میانجی منطقه دریاچه‌های بزرگ و سایر بخش‌های شرق و جنوب آفریقا، شامل تانزانیا، اوگاندا، رواندا، بوروندی، کنیا، بخش‌هایی از مالاوی، سومالی، زامبیا، موزامبیک و جمهوری دموکراتیک کنگو است. گاه زبان قمری که در جزایر اتحاد قمر رایج است نیز به عنوان گویشی از آن برشمرده می‌شود، گرچه سایر پژوهشگران آن را زبانی متمایز در نظر می‌گیرند. شنگ مخلوطی از سواحلی و انگلیسی است که در کنیا و بخش‌هایی از اوگاندا سخن گفته می‌شود.


title: زبان سواحلی

text: شمار دقیق سخنگویان سواحلی، اعم از بومی یا زبان دوم، ناشناخته و طبق برآوردهای مختلف، از ۱۰۰ تا ۱۵۰ میلیون نفر متغیر است. سواحلی زبان ملی کنگو، کنیا، تانزانیا، اوگاندا و سودان جنوبی است. شیکومور (قمری)، زبان رسمی قمر و شیمائوره، زبان رایج در مایوت، نیز به سواحلی مرتبطند. سواحلی همچنین یکی از زبان‌های کاری اتحادیه آفریقا است و رسماً به عنوان زبان میانجی جامعه شرق آفریقا نیز پذیرفته شده‌است. در سال ۲۰۱۸، آفریقای جنوبی آموزش سواحلی در مدارس این کشور را به عنوان یک درس اختیاری از سال ۲۰۲۰ قانونی کرد.


title: زبان سواحلی

text: حدود ۲۰٪ از واژگان سواحلی وام‌واژه هستند که بیشتر از عربی و تا حدود کمتری از هندی، پرتغالی، مالایی و انگلیسی وارد این زبان شده‌اند. سواحلی در گذشته به خط عربی نوشته می‌شد که امروزه الفبای لاتین جای آن را گرفته‌است.


title: زبان سواحلی

text: نام سواحلی از واژه عربی "ساحل" و جمع آن "سواحل" به معنای «کرانه» آمده‌است و "سواحلی" به معنای «مربوط به سواحل و کرانه‌ها» است. در سواحلی نام زبان به صورت "Kiswahili" یا "کی‌سواحیلی" است.


title: زبان سواحلی

text: پیشینه سواحلی به مردم بانتو ساحل شرق آفریقا می‌رسد و میان سواحلی و دیگر زبان‌های بانتوی منطقه اشتراکات فراوانی وجود دارد. سواحلی بسیاری از دستور زبان، واژگان و واج‌های خود را از زبان ساباکی به ارث برده‌است. طبق پژوهش‌های توماس اسپیر در کتاب "بازنگری تاریخ ابتدایی سواحلی" ۷۲–۹۱٪ از واژگان روزانه سواحلی از زبان ساباکی (که به عنوان زبان مادر سواحلی گزارش می‌شود) به ارث رسیده‌است، در حالی که در آن ۴–۱۷٪ وام‌واژه از دیگر زبان‌های آفریقایی و فقط ۲–۸٪ وام‌واژه از زبان‌های غیرآفریقایی بود و وام‌واژگان عربی ۲–۸٪ واژگان کل را تشکیل می‌دادند. با این حال ادعا می‌شود که حدود ۲۰٪ از واژگان سواحلی وام‌واژه، بیشتر از عربی، و تا حدود کمتری از فارسی، هندی، پرتغالی، مالایی و انگلیسی، گرفته شده‌اند.


title: زبان سواحلی

text: کهن‌ترین اسناد یافت‌شده به زبان سواحلی نامه‌هایی است که در کیلوا در سال ۱۷۱۱ به خط عربی نوشته شده و برای پرتغالی‌های موزامبیک و متحدان محلی آن‌ها ارسال شده‌است. نامه اصلی در بایگانی تاریخی گوا، هند حفظ شده‌است.