title: مهرداد دوم

text: مهرداد دوم یا مهرداد بزرگ (اشک هشتم) هشتمین شاهنشاه اشکانی است که از ۱۲۴ پ.م – ۹۱ پ. م سلطنت کرد. لقب «بزرگ» را به دلیل مقتدر بودن در همه امور حکومت تا نظامی و نظم و سازمان دادن به تمام امور ایران و برقرار کردن اقتدار مطلق پادشاه بعد از دوره هرج و مرج بعد از مرگ فرهاد دوم به او داده‌اند. وی هنگامی به شاهی رسید که ایران از هر سو آماج تهاجم اقوام مختلف شده بود در درون کشور نیز مخالفان از هر سو برای بدست آوردن قدرت به مقام پادشاه حمله می‌کردند. مهرداد با دلاوری و درایت تمام نواحی اشغال شده را پس گرفت و مرزهای ایران را در شرق تا کوه‌های هیمالیا و در غرب تا میان‌رودان رساند. در زمان پادشاهی او دولت اشکانی به یکی از بزرگترین قدرت‌های زمان خود تبدیل شد. این شاه یکی از شاهان بزرگ اشکانی است و در زمان او ایران بر سکاها و مردمان صحراگرد که از طرف شمال فشار بر ممالک ایران می‌نمودند فائق آمد و مهرداد چنان شکست سختی به آنها داد که دیگر تا مدت‌ها متعرض ایران نشدند و نیز از زمان این شاه ایران در مرحله‌ی جدیدی داخل شد. توضیح آنکه دولت عالمگیر روم تمام عالم غرب را تسخیر کرده  به سرحدات ایران نزدیک گردید و اوضاع جدیدی در آسیای غربی پیش آمد. در زمان پادشاهی او ایران و روم هم‌مرز شدند. خلاصه اوضاع در چند کلمه این است: از یک طرف دولت جمهوری روم (بعدها امپراتوری روم) تسخیر ایران و هند را برای تکمیل جهانداری خود لازم می‌دید و از طرف دیگر ایران که به طرف غرب بسط و توسعه می‌یافت با این حریف قوی و زبردست که عالم را عاجز کرده‌بود قهراً مواجه می‌شد. در نتیجه این پیشامدهای تاریخی ایران و روم در مدت چند قرن با هم بر سر تقسیم عالم در مبارزه و جنگ بودند و کشمکش اشکانیان با رومی‌ها با فاصله‌هایی در سه قرن دوام یافت و پس از انقراض آنها هم سلسله این جنگ‌ها نگسست؛ چه ساسانیان نیز چنان‌که بیاید در مدت چهار قرن با رومی‌ها و یونانی‌ها در زد و خورد بودند.


title: مهرداد دوم

text: وی همچنین به اوضاع داخلی ایران نظم و سازمان داد و اقتصاد شکوفایی را پایه‌ریزی کرد و فقر در کشور از بین رفت. طول دوره حکمرانی مهرداد بزرگ یکی از عصرهای زرین و پرشکوه تاریخ ایران می‌خوانند.


title: مهرداد دوم

text: مهرداد دوم نخستین شاه اشکانی بود که مانند شاهان هخامنشی خود را «شاه شاهان» خواند.


title: مهرداد دوم

text: مهرداد پس از نشستن بر تخت شاهی، نخست بابل را از تازیان پس گرفت و سپس لشکر به ارمنستان کشید. وی در سال ۱۱۳ پ.م. سراسر میان‌رودان را به دست آورد و آنگاه رو به شرق نهاد. پیش از رسیدن مهرداد به شاهی، در حدود سال ۱۳۳پ. م در شرق، سکاها به مرزهای ایران و بلخ تاختند، دولت بلخ را نابود کردند و دولت‌های کوچک یونانی را تا نزدیک هندوستان از میان بردند. آنها به داخل ایران نیز هجوم آوردند و پارت و گرگان را لگدکوب اسبان خود کردند. گروهی از آنان به سیستان و باختر رفت و حکومتی سکایی پدیدآوردند و از این پس سرزمین زرنگ سکستان (سیستان) نامیده شد. حتی اردوان دوم شاه ایران که پدر مهرداد دوم بود، نیز در نبردی با آنان کشته شد. مهرداد با نبردی سهمگین سکاها را چنان شکست داد که دیگر مدت‌ها متعرض ایران نشدند. او پارت و هرات را آزاد کرد و دولت سکایی سیستان را وابسته به دولت اشکانی کرد. وی همچنین مرو و بخش‌هایی از فرارود را نیز تصرف کرد. او همچنین در نبردی که در شمال عربستان کنونی انجام شد، چادرنشینان تازی را که قصد وارد شدن به قلمرو حکومت اشکانی را داشتند، شکست سختی داد و آنها را تا مرکز بیابان عربستان عقب راند


title: مهرداد دوم

text: پس از پیروزی‌هایی که ذکر آن رفت، مهرداد فرصت یافت تا به امور داخلی کشور بپردازد. او نخستین کس از خاندان اشکانی است که خود را شاهنشاه خواند و ادعا کرد که خاندان اشکانی از نسل اردشیر دوم هخامنشی است. این کار او اقدامی آگاهانه بود تا اشکانیان را ادامه دهنده هویت ایرانی نشان دهد و همین‌طور این کار حکومت اشکانیان را در پرتو ارتباط یافتن با هخامنشیان بر حق جلوه داد. مهرداد دوم به فرهنگ، آداب و سنن ایرانی بسیار پای بند بود. وی با تلاشی خستگی ناپذیر بر آن شد تا فرهنگ ایرانی را از مظاهر فرهنگ یونانی هلنی پاک کند. در عرصه بازرگانی و سر و سامان دادن به اقتصاد کشور، مهرداد اقدامات بسیاری کرد و در روزگار او بود که راه بازرگانی ایران به چین که در تاریخ به «راه ابریشم» معروف است، گشوده شد. از این پس مبادلات کالا میان چین، هند و برخی سرزمین‌های دیگر موجب شکوفایی اقتصاد کشور گردید.


title: مهرداد دوم

text: به دلیل اهمیت سرزمین‌های غربی ایران و میان‌رودان، مهرداد در سال ۹۴ پ.م. به سرزمین‌های شمالی میان دجله و فرات تاخت و پس از کسب پیروزی‌هایی در این منطقه، رود فرات را به عنوان مرز غربی ایران تعیین کرد. وی همچنین در امور ارمنستان که دارای اهمیت بسیاری بود دخالت کرد.


title: مهرداد دوم

text: در سال ۹۶ پ.م. حکومت جمهوری روم در راستای سیاست جهانگشایانه خود به کرانه غربی رود فرات رسیدند و مصمم بودند که ایران و هند را به قلمرو خود ضمیمه کنند. فرمانده قوای روم شخصی به نام لوکیوس کورنلیوس سولا بود. مهرداد به خاطر گرفتاری‌های زیادی که در آن زمان برای اشکانیان پیش آمده بود، صلاح دید که با رومیان وارد جنگ نشود، لذا به آنان پیشنهاد صلح کرد. این پیمان بسته شد، ولی نماینده حکومت اشکانی به دلیل تحقیری که سولا بر او روا داشته بود، در بازگشت اعدام شد.


title: مهرداد دوم

text: در پایان زندگی مهرداد دوم (حدود ۸۷ پ. م) در شرق و غرب قلمرو اشکانیان تهاجماتی صورت گرفت. تیگران (Tigranes) شاه ارمنستان از مرگ مهرداد بهره جست و بخش شمالی میان‌رودان را تصرف کرد. در این زمان گودرز که در زمان مهرداد دوم در بابل قیام کرده بود، برای مدت کوتاهی به شاهنشاهی رسید. اُرُد گودرز را از حکومت انداخت و پس از دوره کوتاهی سیناتروک بر جای او به شاهنشاهی نشست.


title: مهرداد دوم

text: خدادادیان، اردشیر، اشکانیان، منصور ۱۳۸۰


title: سیناتروک

text: سیناتروک یا سنتروک (اشک دهم) دهمین شاه شاهنشاهی اشکانی است. (۷۵ پ.م – ۶۹ پ.م) او پسر مهرداد یکم و برادر فرهاد دوم است.


title: سیناتروک

text: سیناتروک یک سال پس از درگذشت مهرداد دوم بر تخت شاهی نشست. هنگامی که وی به تخت نشست، شخصی پیر و ناتوان بود و دولت اشکانی نیز درگیر منازعات بین شاهزادگان و سران خاندان‌ها بود. تیگران دوم ارمنی از این فرصت استفاده کرد، آذربایجان را متصرف شد و جلگه فرات را غارت کرد. وی علاوه بر این به باقی‌ماندهٔ قلمرو سلوکیان نیز دست‌اندازی کرد و خود را شاهنشاه خواند.


title: سیناتروک

text: ظاهرا در آشوب آن دوران ميان ارمنستان و کاپادوکيه دولت اشکانی در بيطرفی به سر می‌برده است. پس از سیناتروک فرزندش فرهاد سوم (اشک یازدهم) برتخت شاهنشاهی تكيه زد.


title: فرهاد سوم

text: فرهاد سوم (اشک یازدهم) یازدهمین شاهنشاه اشکانی است (۶۹ پ.م – ۵۷ پ.م). او فرزند سیناتروک بود و پس از پدرش به شاهی رسید. در زمان او جنگ‌های دامنه‌دار ایران و روم آغاز شد. در دوران پادشاهی او اشکانیان سرزمین‌های زیادی را در غرب و همچنین در شرق از دست دادند.


title: فرهاد سوم

text: رومیان فرهاد را تحریک به لشکرکشی به ارمنستان کردند. در آن زمان پومپه که یکی از سران حکومت سه نفره روم بود، وارد آسیای صغیر شده بود. پومپه نیرومندی ارمنستان و تیگران شاه ارمنستان را جدی تلقی کرد، سفیری به ایران فرستاد و به فرهاد سوم پیشنهاد لشکرکشی به ارمنستان را داد. او تعهد داد که در صورت انجام این کار دو شهر کردوئنه و ادیابن (این دو ولایت قسمتی از آسور قدیم بودند) از آن ایران خواهند شد.


title: فرهاد سوم

text: فرهاد با سپاهی انبوه و به همراه پسر ارشد تیگران و شاهزاده‌های ارمنی که در دربار ایران بودند، به ارمنستان حمله برد، آرتاشات را محاصره نمود و تیگران به کوهستان‌های اطراف فرار کرد. شاه ایران پس از فرار تیگران و سپاه او، خود را پیروز دانست و بازگشت. تیگران پس از شنیدن خبر بازگشتن فرهاد، به کشورش ارمنستان بازگشت و سپاه ایران که محاصره ارمنستان را بر عهده داشت، پراکنده شد. این پیشامدها و جنگ و گریزهای بین فرهاد و تیگران به پومپه فرصت داد تا ارمنستان را به تصرف درآورد، ولی او به پیمانی که با فرهاد بسته بود، عمل نکرد و افزون بر این فرهاد را شاهنشاه نیز نخواند. این کارهای او باعث تشدید خطر وقوع جنگ میان ایران و روم شد. پومپه که جنگ با ایرانیان را صلاح نمی‌دید، تا زمانی که در آسیا بود، با اشکانیان مدارا می‌کرد، ولی درخواست فرهاد از رومیان که رود فرات را مرز میان ایران و روم بدانند، برآورده نشد. از سوی دیگر پومپه با پارس، خوزستان و آذربایجان ارتباط برقرار کرد و دست به تحریکاتی علیه شاهنشاهی اشکانی زد.


title: فرهاد سوم

text: فرهاد سرانجام به دست دو پسر خود به نام‌های مهرداد و اُرد مسموم شد.


title: مهرداد چهارم

text: مهرداد چهارم (اشک دوازدهم) (به لاتین: Mithridates IV) دوازدهمین شاه ایران از خاندان اشکانی است (۵۷ پ.م - ۵۴ پ.م). او فرزند فرهاد سوم اشکانی است.


title: مهرداد چهارم

text: مهرداد چهارم و برادر کوچکترش، ارد دوم، پدر خود فرهاد سوم را که شاه ایران بود مسموم کردند. پس از این کار، مهرداد که پسر بزرگتر بود به پادشاهی رسید. دوران سلطنت مهرداد چهارم به درگیری با برادر کوچکترش بر سر جانشینی پدرشان گذشت، سرانجام هنگامی که ارد دوم بر مهرداد پیروز شد او را اعدام کرد و بدین ترتیب جانشین وی شد.


title: مهرداد چهارم

text: پیش از سلطنت وی حاکمیت استان ماد آتروپاتن را بر عهده داشت. در سال ۵۷ پ. م، مهرداد پدرش را با کمک برادر کوچکش ارد به قتل رساند؛ با این حال، دو برادر به سرعت از هم جدا شدند و ارد با حمایت خاندان سورن قیام کرد. هر دو برای نشان دادن ادعای برتری خود بر یکدیگر عنوان شاه شاهان را به خود گرفتند. این معنای عنوان را تغییر داد. در ابتدا به عنوان نمادی از سلطه سیاسی بر سایر قلمروها استفاده می‌شد، اما از این زمان این عنوان به عنوان نمادی از قدرت و مشروعیت برای مدعیان در خانواده سلطنتی شناخته شد. مهرداد چهارم مجبور شد به سوریه فرار کند. او به اولوس گابینیوس، معاون کنسول و فرماندار سوریه پناه برد. سپس مهرداد چهارم برای حمله به شاهنشاهی اشکانی با حمایت گابینیوس بازگشت. گابینیوس با مهرداد چهارم به فرات لشکر کشید، اما بعد از مدتی عقب‌نشینی کرد تا حاکم دیگری به نام بطلمیوس دوازدهم مصر را بر تخت سلطنت خود بازگرداند. مهرداد چهارم علی‌رغم از دست دادن حمایت رومیان، به بین‌النهرین پیشروی کرد و موفق شد بابل را فتح کند. او ارد را برکنار کرد و مدت کوتاهی سلطنت خود را به عنوان پادشاه برای مدت کوتاهی در سال ۵۵ پ. م تا ۵۴ پ. م بازگرداند و در سلوکیه سکه ضرب کرد. با این حال، پادشاه مهرداد چهارم در سلوکیه توسط سردار ارد، سورنا محاصره شد و پس از مقاومت طولانی، به نبرد با نیروهای ارد پرداخت و شکست خورد. مهرداد چهارم پس از آن در ۵۴ پ. م توسط ارد اعدام شد.


مهرداد چهارم


title: فرهاد چهارم

text: فرهاد چهارم (اشک چهاردهم) (پادشاهی ۳۷ ق.م - ۲ ق.م) (درگذشت ۲ پیش از میلاد) چهاردهمین شاه ایران از خاندان اشکانی است. پدر وی ارد دوم از سلطنت کناره‌گیری کرد و مقام شاهی را به او واگذار کرد. فرهاد چهارم همین که به تخت نشست، برادران خود را از بین برد. پدر وی که هنوز در قید حیات بود، او را مورد سرزنش قرار داد و فرهاد او را نیز به قتل رسانید وی بعد به وسیله تیرداد از سلطنت برکنار شد و بعد از چند سال به سلطنت بازگشت و با بازگشتش بر قدرت اولین امپراتور روم برای وی کنیز بسیار زیبای به نام تراموزا که بعدا ملکه موزا اشکانی نام میگیرد فرستاد و بعد این زن به ملکه اعظم و اصلی اشکانی و مادر تنها وارث کشور و یگانه همسر فرهاد تبدیل شد و در اواخر سلطنت فرهاد تا هنگام کشته شدن فرهاد به دست وارث و ملکه اش موزا به عنوان نایب السلطنه اداره کشور را به تنهای در دست داشت و بعد از مرگ فرهاد مادر و پسر به صورت فرمانروای مشترک به طور مساوی و مشترک به تخت نشستند و تاجگذاری کردند.فرهاد به قدری با نجبا سختی می‌کرد که بعضی از آنها جلای وطن کردند و مُنِزس – یکی از سردارن نامی او – نزد مارک آنتوان که یکی از سه زمامدار حکومت سه نفره روم و والی مصر بود، رفت و به او گفت که حاضر است وی را برای نبرد با ایران جهت گرفتن انتقام شکست کراسوس یاری دهد و او را برای حمله به ایران تحریک نمود. فرهاد وقتی که خبر را شنید، سردار مزبور را به دربار خویش فراخواند و از او عمیقاً دلجویی کرد. آنتوان توسط او از فرهاد خواهش کرد که پرچم‌های رومی و اسرایی را در زمان پدر او ارد دوم به دست ایرانیان اسیر شده بودند، را به رومیان بازگرداند؛ ولی این ظاهر کار بود و در خفا آنتوان خود را برای نبرد آماده می‌کرد. وقتی که تجهیزات او کامل شد، با لژیون‌هایی که عدهٔ نفراتشان به صدهزار می‌رسید، راهی ایران شد و پادشاه ارمنستان آرتاوازد دوم (Artavardes) شش هزار پیاده و همان قدر سوار به او داد . آنتوان می‌خواست از طرف فرات وارد خاک ایران شود، ولی چون همهٔ راه‌ها را توسط پارتیان بسته یافت، به طرف ارمنستان رفت. پادشاه ارمنستان به او گفت که تمام قشون ایران در نواحی فرات است و بنابراین به سهولت می‌تواند به آذربایجان حمله برد و پایتخت آن را که پْرَاَسْپا (تخت سلیمان) نام داشت، تسخیر کند.


title: فرهاد چهارم

text: او به طرف این شهر روانه شد و چون به آنجا رسید، دید که شهر محکم است و ساخلوی کافی دارد. این بود که منتظر ورود بار و بنهٔ قشون و ادوات محاصره گردید. به زودی پارتی‌ها با اسلوب جنگی خودشان بنای تعرض نسبت به رومی‌ها را گذاشتند و ده‌هزار نفر از آنها را کشتند. متعاقب این حمله قشون اَرتاواردِس نیز از پارتی‌ها شکست فاحشی خورد و کار آنتوان سخت گردید.


title: فرهاد چهارم

text: در این بین اشکانیان از فرصت استفاده کردند و به ساز و برگ نظامیان رومی دست یافتند و غنایم زیادی برگرفتند. زمامدار رومی چاره را منحصراً در این دید که عقب‌نشینی کند و راه‌های کوهستانی را پیش گرفت تا از سواره نظام اشکانی در امان باشد. راه کوهستانی دو روز بیش نبود و روز سوم همین که وارد جلگه شد، پارتی‌ها که در کمین آنان بودند، پدیدار شدند و بنای تعرض را گذاشتند. سپس در مدت ۱۹ روز که او در خاک ایران بود، هشت هزار نفر دیگر از رومی‌ها کشته شدند و پس از عبور از ارس اگر چه پارتی‌ها دیگر او را تعقیب نکردند، لیکن از سرمای زمستان و فقدان آذوقه و مشقات راه هشت هزار رومی دیگر نیز مردند و باقی قشون روم خسته و فلاکت‌زده جان به در بردند. خط عقب‌نشینی رومی‌ها از کنارهٔ شرقی دریاچه ارومیه و محل‌هایی بوده که در حوالی تبریز امروزی واقع است.


title: فرهاد چهارم

text: پلوتارک نوشته که آنتوان در این سفر وقتی که مشقات و صدمات عقب‌نشینی را می‌دید، همواره می‌گفت: «آی ده هزار نفر» و منظورش آن ده هزار نفر یونانی بود که در زمان اردشیر دوم بعد از کشته شدن کورش کوچک از کوناکسا عقب‌نشینی کردند و تمام این صدمات را متحمل شدند.


title: فرهاد چهارم

text: تمجید آنتوان از یونانی‌های مذکور بجاست، لیکن اگر تفاوت اوضاع این زمان و زمان اردشیر دوم را در نظر آوریم، می‌فهمیم که رنج و محن رومی‌ها به مراتب بیشتر بوده، چه در آن زمان از کوناکسا تا طرابوزان متعرض ده هزار نفر یونانی مذکور نشد و در این جنگ، هشتاد هزار نفر رومی وقتی که از ایران خارج می‌شدند، شکر می‌کردند که از دست تیر اندازان ایرانی رسته‌اند.


title: فرهاد چهارم

text: آنتوان برای گرفتن انتقام از ایرانیان بی‌درنگ سپاهی گرد آورد و به ارمنستان تاخت. وی ارمنستان را تصرف کرد و سپس به مصر که مقر فرمانروایی او بود، بازگشت. وی در سال ۳۳ پیش از میلاد به سوی رود ارس بازگشت و با فرمانروای ماد پیمانی بست. در پی این پیمان، بخش‌هایی از ارمنستان به همراه شماری از سپاهیان رومی به فرمانروای ماد واگذار شد. در این هنگام در روم نبرد سیاسی برای قدرت بین مارک آنتوان و رقیبش آگوستوس بالا گرفت. فرهاد چهارم از این پیش‌آمد استفاده کرد و برای باز پس گیری سرزمین‌های از دست رفته با سپاهی راهی ماد شد. در نبردی که بین او و فرمانروای ماد درگرفت، فرمانروای ماد شکست خورد و به اسارت درآمد. فرهاد سپس به ارمنستان رفت و آن دیار را از وجود نیروهای رومی پاک کرد و پس از آن، آن دسته از سپاهیان رومی که زیر فرمان ستاسیانوس افسر رومی بودند، را به کلی نابود کرد. مارک آنتوان که عرصه را چنان تنگ دید، با دادن تلفات سنگین ارمنستان را رها کرد و بازگشت.


title: فرهاد چهارم

text: فرهاد چهارم به خاطر پیروزی بر رومیان مغرور و بسیار خشن شد. تغییر رفتار او نابسامانی‌های بسیاری را موجب شد و ارتشیان و بزرگان کشور از او ناراضی شدند. در سال ۳۲ پیش از میلاد شخصی به نام تیرداد بر فرهاد خروج کرد و وی را به آسیای میانه فراری داد. مردم و بزرگان که از فرهاد به خاطر تندروی‌هایش ناراضی بودند، با بر تخت نشستن تیرداد هیچ مخالفتی نکردند. در سال ۳۰ میلادی فرهاد چهارم به کمک سکاها تیرداد را شکست داد و به سوریه فراری داد و دوباره بر تخت شاهی نشست. تیرداد یکی از پسران فرهاد را به عنوان گروگان با خود برد و به نزد اکتاویوس فرمانروای سوریه رفت و پسر فرهاد را به رومیان داد. او از اکتاویوس که در آن زمان آگوستوس نامیده می‌شد، درخواست یاری کرد، ولی آگوستوس از این کار خودداری کرد.


title: فرهاد چهارم

text: پس از گذشت هفت سال از این واقعه، مذاکراتی میان آگوستوس و فرهاد صورت گرفت. اکتاویوس، پسر فرهاد را به ایران فرستاد و خواستار بازپس دادن پرچم‌های روم بود که ایرانیان در نبردهایشان با رومیان به غنیمت گرفته بودند. آگوستوس برخلاف کراسوس و مارک آنتوان از درگیر شدن در جنگ با ایرانیان خودداری کرد و به بازپس گرفتن پرچم‌ها اکتفا نمود. رومیان پس از دریافت پرچم‌هایشان جشن‌های بزرگ و مفصلی برپا کردند. آگوستوس با فرهاد مناسبات دوستانه‌ای برقرار کرد و در جهت تحکیم این روابط کنیزکی ایتالیایی به نام موزا را برای فرهاد فرستاد.


title: فرهاد چهارم

text: موزا برای اینکه بتواند پسری را که از فرهاد داشت، به شاهی برساند، فرهاد را تحریک کرد تا دیگر پسرانش را به روم فرستد تا در آنجا اقامت گزینند. فرهاد چهارم نیز بنابر میل موزا پسرش فرهاد را که از او بود، به جانشینی برگزید. در سال ۲ پیش از میلاد فرهاد به دست فرزند و همسر خود ملکه موزا و فرهاد که پس از او به عنوان فرهاد پنجم و ملکه موزا اشکانی که در قدرت و سلطنت شریک بودن به قدرت رسیدن، مسموم شد. پس از مرگ فرهاد چهارم استحکام و ثبات در شاهنشاهی اشکانی و به ویژه در خاندان شاهی به تدریج کمتر و کمتر شد و موجبات نبردهای خانگی بسیاری را فراهم کرد که تنها به ضعیف شدن و سپس از میان رفتن شاهنشاهی اشکانی کمک کرد.


title: فرهاد چهارم

text: این نام را در پارسی قدیم «فْرادَاَسْپه» می‌گفتند. این شهر در ۲۵ فرسخی دریاچه ارومیه از طرف جنوب شرقی واقع بود و اکنون مرسوم به تخت سلیمان است.


title: زبان کاتالان

text: زبان کاتالان، کاتالانی یا کاتالونیایی زبانی رومی‌تبار است که زبان رسمی کشور آندورا و یکی از زبان‌های رسمی در سه بخش خودمختار کاتالونیا، والنسیا و جزایر بالئاری در شمال کشور اسپانیا به‌شمار می‌رود. این زبان در شهرستان آلگرو ایتالیا نیز وضعیت رسمی دارد. کاتالان همچنین در دپارتمان پیرنه-اورینتال فرانسه و دو منطقه لا فرانژا در آراگون و کارچه در مورسیا در شرق اسپانیا گفتگو می‌شود.


title: زبان کاتالان

text: مجموع گویشوران کاتالان بیش از ۱۰ میلیون نفر برآورد می‌شود. کاتالان در قرون وسطی از لاتین عامیانه در شرق پیرنه پدید آمد. این زبان در قرن نوزدهم میلادی شاهد یک احیای ادبی بود که در اوایل دهه ۱۹۰۰ به اوج خود رسید. به مناطق کاتالان‌زبان سرزمین‌های کاتالان (Països Catalans) می‌گویند. کاتالان دارای دو گونه معیار است. یکی که بر پایه کاتالان مرکزی (گویش بارسلونا) است و سازمان پژوهش‌های کاتالان در کاتالونیا آن را تنظیم می‌کند و دیگری که بر پایه گویش والنسیایی (گویش والنسیا) است و آکادمی زبان والنسیایی آن را تنظیم می‌کنند


title: زبان کاتالان

text: واژه کاتالان برگرفته از واژه کاتالونیا، نام منطقه‌ای که زبان در آن گفتگو می‌شود، است. برخی از زبان‌شناسان "کاتالونیا" (Catalunya) را از ریشه لاتین "گاتیا لونیا" (Gathia Launia) می‌دانند که از واژه "گوتیا" یا "گاتیا" آمده و به معنی «سرزمین گوت‌ها» است.


title: زبان کاتالان

text: نام کاتالان (català) در گویش‌های شرقی این زبان به صورت کَتَلا و در گویش‌های غربی به صورت کاتالا است. در بخش خودمختار والنسیا و کارچه به این زبان والنسیایی (valencià) گفته می‌شود؛ بنابراین، نام «والنسیایی» اگرچه اغلب برای ارجاع به گویش‌های والنسیا و کارچه استفاده می‌شود، اما توسط والنسیایی‌ها به عنوان یک نام برای کل زبان و هم‌معنی با کاتالان استفاده می‌شود.


title: زبان کاتالان

text: در قرن نهم، کاتالان در دو طرف انتهای شرقی پیرنه، و همچنین سرزمین‌های استان رومی هیسپانیا تاراکوننسیس در جنوب از لاتین عامیانه تکامل یافت. از قرن هشتم به بعد، کاتالان‌ها با دفع مسلمانان قلمرو خود را به سمت جنوب و غرب گسترش دادند و زبانشان را در آن مناطق گستردند. با جدایی شهرستان بارسلونا از امپراتوری کارولنژی در سال ۹۸۸، روند گسترش زبان کاتالان بیش از پیش تقویت شد.


title: زبان کاتالان

text: در قرن یازدهم، تلمیع‌های لاتین این مناطق شروع به نشان دادن عناصر کاتالان کرد. کاتالان باستان اشتراکات بسیاری با گالی-رومی داشت و حاصل واگرایی از اکسیتان باستان بین قرن ۱۱ و ۱۴ بود.


title: زبان کاتالان

text: در طول سده‌های ۱۱ و ۱۲ قلمرو حاکمان کاتالان تا شمال رود ایبرو گسترش یافت و آن‌ها در قرن سیزدهم سرزمین والنسیا و جزایر بالئاری را فتح کردند. شهر آلگرو در ساردینیا در قرن ۱۴ با جمعیت کاتالان‌زبان دوباره آباد شد. این زبان به مورسیا نیز رسید که در قرن پانزدهم اسپانیایی‌زبان شد.


title: زبان کاتالان

text: در قرون وسطی، کاتالان دوران طلایی را پشت سر گذاشت و به اوج بلوغ و غنای فرهنگی رسید. برای نمونه می‌توان به کارهای همه‌چیزدان مایورکایی رامون یوی (۱۲۱۵–۱۳۱۵)، چهار تواریخ بزرگ (سده‌های ۱۳–۱۴) و مکتب شعر والنسیا اشاره کرد که توسط آوزیاز مارک (۱۴۵۹–۱۳۹۷) به اوج خود رسید. در قرن پانزدهم، شهر والنسیا به مرکز فرهنگی اجتماعی تاج‌وتخت آراگون تبدیل شد و کاتالان در سراسر جهان مدیترانه حضور داشت. در این دوره، شورای سلطنتی یک زبان کاملاً معیار شده را تبلیغ کرد. کاتالان در سیسیل تا قرن پانزدهم و در ساردینیا تا قرن هفدهم به عنوان زبان رسمی مورد استفاده قرار می‌گرفت. کوستا کارراس در این دوره کاتالان را «یکی از زبان‌های بزرگ اروپای قرون وسطی» می‌نامید.


title: زبان کاتالان

text: رمان جوانمردانه "تیرانت لو بلانک" (۱۴۹۰) از مارتورل، گذر از ارزش‌های قرون وسطایی به دوران رنسانس را نشان می‌دهد، چیزی که در آثار میجه نیز دیده می‌شود. نخستین کتاب چاپ‌شده با روش چاپ سربی در شبه‌جزیره ایبری به زبان کاتالان بود.


title: زبان کاتالان

text: با اتحاد تاج‌های کاستیا و آراگون در سال ۱۴۷۹، استفاده از زبان اسپانیایی به تدریج از ارج بیشتری برخوردار شد و این آغاز روند زوال کاتالان بود. با آغاز سده ۱۶، ادبیات کاتالان تحت تأثیر زبان اسپانیایی قرار گرفت و ادیبان و مردم شهری دوزبانه شدند.


title: زبان کاتالان

text: با پیمان پیرنه (۱۶۵۹)، اسپانیا قسمت شمالی کاتالونیا را به فرانسه واگذار کرد و به زودی پس از آن گونه‌های محلی کاتالان آن مناطق تحت تأثیر زبان فرانسوی قرار گرفتند که در سال ۱۷۰۰ تبدیل به تنها زبان رسمی منطقه شد.


title: زبان کاتالان

text: اندکی پس از انقلاب فرانسه (۱۷۸۹)، جمهوری اول فرانسه استفاده رسمی از زبان‌های منطقه‌ای فرانسه، مانند کاتالان، آلزاسی، برتون، اکسیتان، فلامان و باسکی را ممنوع کرد و سیاست‌های تبعیض‌آمیزی را اعمال کرد.


title: زبان کاتالان

text: پس از تأسیس مستعمره الجزایر توسط فرانسه از سال ۱۸۳۰، این سرزمین چندین موج از مهاجران کاتالان‌زبان را پذیرفت. مردم استان آلیکانته اسپانیا در اطراف وهران ساکن شدند و الجزیره بیشتر از کاتالونیای شمالی و مینورکا مهاجر داشت. گویش آن‌ها به "پاتوئت" معروف بود. تا سال ۱۹۱۱ تعداد کاتالان‌زبانان الجزایر در حدود ۱۰۰٬۰۰۰ نفر بود. پس از اعلام استقلال الجزایر در سال ۱۹۶۲، تقریباً همه کاتالان‌زبانان به کاتالونای شمالی یا آلیکانته گریختند.


title: زبان کاتالان

text: دولت فرانسه فقط زبان فرانسه را به عنوان زبان رسمی کشور به رسمیت می‌شناسد. با این وجود، در ۱۰ دسامبر ۲۰۰۷، شورای عمومی پیرنه-اورینتال کاتالان را به عنوان یکی از زبان‌های این اداره به رسمیت شناخت و در صدد ارتقا بیشتر آن در زندگی عمومی و آموزش است.


title: زبان کاتالان

text: زوال کاتالان در قرن ۱۶ و ۱۷ ادامه یافت. شکست ائتلاف طرفدار هابسبورگ در جنگ جانشینی اسپانیا (۱۷۱۴) مجموعه‌ای از قوانین را آغاز کرد که در میان سایر اقدامات متمرکز، استفاده از زبان اسپانیایی را در اسناد قانونی در سراسر اسپانیا اجباری می‌کرد.


title: زبان کاتالان

text: با این حال، قرن نوزدهم شاهد احیای ادبی کاتالان بود (رونسانس کاتالان یا "Renaixença")، که تا به امروز ادامه داشته‌است. این دوره با قصیده "به میهن" (۱۸۳۳) از اریباو آغاز می‌شود. این روند در نیمه دوم قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم با کارهای ورداگر (شعر)، اولر (رمان رئالیستی) و گویمرا (درام) دنبال شد.


title: زبان کاتالان

text: در قرن نوزدهم، منطقه کارچه، در استان مورسیا، با حضور کاتالان‌زبانان سرزمین والنسیا دوباره آباد شد. جمهوری دوم اسپانیا (۱۹۳۱ تا ۱۹۳۹) شاهد یک دوره آزادی کوتاه‌مدت برای کاتالان بود و بیشترین محدودیت‌ها در مورد آن برداشته شده بودند. علی‌رغم معیارسازی املایی در سال ۱۹۱۳ و وضعیت رسمی زبان در جمهوری دوم اسپانیا، در اسپانیای فرانکو استفاده از کاتالان در مدارس و در ادارات دولتی بین سال‌های ۱۹۳۹ و ۱۹۷۵ ممنوع بود. با توجه به خواست فرانکو برای همگن بودن جمعیت اسپانیا، برخی از کاتالونیایی‌ها، که بیشتر از اعضای طبقه بالا بودند، آغاز به عدم استفاده از کاتالان کردند. مهاجرت‌های اسپانیایی‌زبانان در دهه ۱۹۵۰ از سایر مناطق اسپانیا به کاتالونیا نیز علاوه بر از دست دادن ارج کاتالان و ممنوعیت استفاده از آن در مدارس، به کاهش استفاده از این زبان کمک کرد. بیشتر این مهاجران از وجود زبان کاتالان بی‌اطلاع بودند و بنابراین نیازی به یادگیری یا استفاده از آن احساس نمی‌کردند. با وجود همه این سختی‌ها، کاتالان همچنان به صورت خصوصی در خانه‌ها مورد استفاده قرار گرفت و پس از پایان دیکتاتوری فرانکو توانست زنده بماند.


title: زبان کاتالان

text: از زمان انتقال اسپانیا به دموکراسی (۱۹۷۵–۱۹۸۲)، کاتالان به عنوان یک زبان رسمی، در آموزش و رسانه‌های جمعی نهادینه شده‌است. همه این‌ها به افزایش ارج آن کمک کرده‌اند. در کاتالونیا، یک جامعه بزرگ غیردولتی چندزبانه وجود دارد. تدریس زبان کاتالان در همه مدارس اجباری است، اما استفاده از زبان اسپانیایی برای تحصیل در سامانه آموزش عمومی کاتالونیا در دو حالت ممکن است - اگر آموزگار تشخیص دهد یا در حین روند یادگیری یک یا چند دانش‌آموز مهاجر تازه‌وارد. همچنین تغییراتی میان‌نسلی به سمت کاتالان وجود دارد.


title: زبان کاتالان

text: براساس آمار مؤسسه آماری کاتالونیا، در سال ۲۰۱۳ زبان کاتالان دومین رایج در کاتالونیا پس از اسپانیایی بود و ۴۷٫۵٪ از جمعیت اسپانیایی، ۳۶٫۴٪ کاتالان و ۷٪ هر دو زبان را زبان بومی خود می‌دانستند. در سال ۲۰۰۳، همان مطالعات نشان داد که هیچ ترجیحی برای شناسایی هویت در بین افراد بالای ۱۵ سال وجود ندارد: ۵٪ با هر دو زبان، ۴۴٫۳٪ با کاتالان و ۴۷٫۵ با اسپانیایی خود را معرفی می‌کردند. دولت خودمختار کاتالونیا برای ترویج استفاده از کاتالان، بخشی از بودجه سالانه خود را با نهادهایی مانند "کنسرسیوم عادی‌سازی زبانی" (Consorci per a la Normalització Lingüística) صرف ارتقا استفاده از کاتالان در کاتالونیا و سایر مناطق می‌کند.


title: زبان کاتالان

text: در آندورا، کاتالان همیشه تنها زبان رسمی بوده‌است. از زمان ابلاغ قانون اساسی ۱۹۹۳ این کشور، چندین سیاست حامی کاتالان، مانند آموزش متوسط کاتالان، اجرا شده‌است.


title: زبان کاتالان

text: از طرف دیگر، چندین فرایند تغییر زبان در حال حاضر در حال انجام است. در ناحیه کاتالونیای شمالی فرانسه، کاتالان همان روند سایر زبان‌های اقلیت فرانسه را دنبال کرده‌است، زیرا بیشتر گویشوران بومی آن ۶۰ سال یا بیشتر (از سال ۲۰۰۴) هستند. کاتالان به عنوان یک زبان خارجی توسط ۳۰٪ از دانش آموزان دوره ابتدایی و ۱۵٪ از دوره متوسطه تحصیل می‌شود. انجمن فرهنگی "La Bressola" شبکه‌ای از مدارس تحت مدیریت جامعه را به کاتالان ترویج می‌کند.


title: زبان کاتالان

text: در استان آلیکانته، اسپانیایی و در آلگرو ایتالیایی در حال جایگزینی با کاتالان هستند. همچنین در بخش والنسیا، ایبیزا، و به میزان کمتری، در بقیه جزایر بالئاری دوزبان‌گونگی کاملاً ریشه‌ای وجود دارد.


title: زبان کاتالان

text: زبان کاتالان را در شاخه اکسیتانو-رومی زبان‌های گالی-رومی است که خود از شاخه غربی گروه رومی زبان‌های هندواروپایی به‌شمار می‌رود.


title: زبان کاتالان

text: کاتالان دارای درجات مختلفی شباهت به گونه‌های زبانی تحت عنوان "اکسیتان" دارد.


title: زبان کاتالان

text: طبق اتنولوگ، تشابه واژگانی بین کاتالان و سایر زبان‌های رومی به شرح زیر است: ۸۷٪ با ایتالیایی؛ ۸۵٪ با پرتغالی و اسپانیایی؛ ۷۶٪ با لادین؛ ۷۵٪ با ساردنیایی؛ و ۷۳٪ با رومانیایی.


title: زبان کاتالان

text: به‌طور سنتی سرزمین‌های کاتالان‌زبان را گاهی سرزمین‌های کاتالان (Països Catalans) می‌نامند که مبتنی بر قرابت فرهنگی و میراث مشترک و همچنین تفسیر سیاسی است اما هیچ وضعیت رسمی ندارد. تفسیرهای مختلف از این اصطلاح ممکن است شامل برخی یا همه این مناطق باشد. شمار افرادی که به زبان کاتالان تسلط دارند، بسته به منابع مورد استفاده متفاوت است. یک مطالعه در سال ۲۰۰۴ شمار کل گویشوران کاتالان را با تطبیق درصد گویشوران هر منطقه‌ای که کاتالان صحبت می‌کند، ۹ تا ۹٫۵ میلیون نفر برآورد کرد. وب سایت دولت کاتالونیا تخمین زده‌است که در سال ۲۰۰۴، ۹٬۱۱۸٬۸۸۲ گویشور کاتالان وجود داشته‌است. این ارقام فقط بیانگر سخنرانان بالقوه است. امروز این زبان، فقط زبان بومی ۳۵٫۶٪ از جمعیت کاتالان‌هاست. طبق "اتنولوگ"، کاتالان در سال ۲۰۱۲ چهار میلیون گویشور مادری و پنج میلیون گویشور دوم داشته‌است.


title: زبان کاتالان

text: طبق پژوهشی در سال ۲۰۱۱ تعداد کل کاتالان‌زبانان بیش از ۹٫۸ میلیون نفر بود که ۵٫۹ میلیون نفر از آن‌ها در کاتالونیا زندگی می‌کردند. بیش از نیمی از آن‌ها به کاتالان به عنوان زبان دوم گفتگو می‌کردند و بومیان در حدود ۴٫۴ میلیون نفر بودند (در کاتالونیا بیش از ۲٫۸ میلیون نفر). شمار بسیار کمی تک‌زبانه کاتالان وجود دارد. اساساً، تقریباً همه کاتالان‌زبانان در اسپانیا دوزبانه کاتالان و اسپانیایی هستند. در کاتالونیای شمالی، امروزه فقط اقلیتی به زبان کاتالان گفتگو می‌کنند و فرانسوی زبان بیشتر ساکنان آنجا است. طبق یک نظرسنجی در سال ۲۰۱۹ توسط دولت کاتالونیا، زبان اصلی ۳۱٫۵٪ از ساکنان کاتالونیا در خانه کاتالان بود در حالی که ۵۲٫۷ درصد اسپانیایی، ۲٫۸ درصد کاتالان و اسپانیایی و ۱۰٫۸ درصد زبان‌های دیگر را انتخاب کرده بودند.


title: زبان کاتالان

text: اسپانیایی بیشترین زبان گفتگو شده در بارسلونا است (طبق سرشماری زبانی که توسط دولت کاتالونیا در سال ۲۰۱۳ برگزار شد) و تقریباً همه آن را درک می‌کنند. طبق این سرشماری سال ۲۰۱۳، کاتالان در شهر ۱٬۵۰۱٬۲۶۲ نفری نیز گفتگو می‌شود: ۹۵٪ مردم آن را درک می‌کنند، ۷۲٫۳٪ از بالای ۲ سالان می‌توانستند با آن صحبت کنند (۱٬۱۳۷٬۸۱۶)، ۷۹٪ می‌توانند آن را بخوانند (۱٬۲۴۶٫۵۵۵) و ۵۳٪ می‌توانند آن را بنویسند (۸۳۵٬۰۸۰). ۷۲٫۳ درصدی که در بارسلونا می‌توانستند به کاتالان صحبت کند نسبت به کل جمعیت کاتالان‌ها کمتر است و در کل ۸۱٫۲٪ از افراد بالای ۱۵ سال می‌توانستند به این زبان صحبت می‌کنند. دانش کاتالان به لطف سامانه آموزشی در دهه‌های اخیر به میزان قابل توجهی افزایش یافته‌است. یک ویژگی مهم اجتماعی زبان کاتالان این است که تمام مناطقی که در آن تکلم می‌شود در عمل دوزبانه هستند: در روسیلون همراه با زبان فرانسوی، در آلگرو با ایتالیایی، در آندورا با اسپانیایی و فرانسوی و در بقیه مناطق با اسپانیایی.


title: زبان کاتالان

text: کاتالان مرکزی گونه معیار این زبان محسوب می‌شود و بیشترین تعداد گویشور را دارد. این گویش در مناطق پرجمعیت استان بارسلون، نیمه شرقی استان تاراگونا و بیشتر استان خیرونا رایج است.


title: زبان کاتالان

text: کاتالان سیستم واکه‌ای معمولی لاتین عامیانه را با هفت واج فشاری به ارث برده‌است که ویژگی مشترک همه زبان‌های رومی غربی به جز اسپانیایی است. بالئاری همچنین مواردی از استرس را دارد. گویش‌ها در کاهش واکه‌ای، و میزان بروز جفت متفاوت هستند.


title: زبان کاتالان

text: گویشهای زبان کاتالان، به ویژه هنگامی که با سایر زبان‌های رومی مقایسه شوند، از نظر واژگان، معناشناسی، نحو، صرف و واج‌شناسی از یکنواختی نسبی برخوردارند. درک متقابل بین گویش‌ها بسیار زیاد است، و برآورد می‌شود میان ۹۰٪ تا ۹۵٪ باشد. تنها استثنا گویش منحصر به فرد آلگری است.


title: زبان کاتالان

text: کاتالان به دو بلوک گویشی عمده تقسیم شده‌است: کاتالان شرقی و کاتالان غربی. تفاوت اصلی در ادای بدون استرس و است که در گویش‌های شرقی به ادغام شده‌اند، اما در گویش‌های غربی به صورت و متمایز باقی مانده‌اند. چند تفاوت دیگر در تلفظ، ریخت‌شناسی کلامی و واژگان وجود دارد.


title: زبان کاتالان

text: کاتالان غربی شامل دو گویش شمال غربی و والنسیایی است. کاتالان شرقی شامل چهار گویش: مرکزی، بالئاری، شمالی و آلگری است. هر گویش را می‌توان به چندین زیرشاخه تقسیم کرد. اصطلاحات «کاتالان» و «والنسیایی» (به ترتیب در کاتالونیا و بخش خودمختار والنسیا استفاده می‌شود) دو گونه از یک زبان هستند. دو سازمان سازمان پژوهش‌های کاتالان در کاتالونیا و آکادمی زبان والنسیایی در جامعه والنسیا دو گونه معیار کاتالان را تنظیم می‌کنند.


title: زبان کاتالان

text: کاتالان مرکزی گونه معیار زبان محسوب می‌شود و بیشترین تعداد گویشور را دارد. این گویش در مناطق پرجمعیت استان بارسلون، نیمه شرقی استان تاراگونا و بیشتر استان خیرونا گفتگو می‌شود.


title: زبان کاتالان

text: گویش‌های اصلی کاتالان به شرح زیرند:


title: زبان کاتالان

text: کاتالان از خط لاتین با برخی نمادهای اضافی استفاده می‌کند. املای کاتالان منظم و اساساً بر پایه واج‌شناسی است. معیارسازی کاتالان از جمله مباحث نخستین کنگره بین‌المللی زبان کاتالان در اکتبر ۱۹۰۶ در بارسلونا بود. سپس بخش فلسفی انستیتو مطالعات کاتالان (IEC، تأسیس در ۱۹۱۱) روزنامه "Normes ortogràfiques" را در سال ۱۹۱۳ به راهنمایی آنتونی ماریا آلکوور و پومپئو فابرا منتشر کرد. در سال ۱۹۳۲، نویسندگان و روشنفکران والنسیایی در کاستلین گرد هم آمدند تا "Normes de Castelló" را تصویب کنند که مجموعه‌ای از دستورالعمل‌ها به دنبال هنجارهای زبان کاتالان پمپئو فابرا بود.


title: زبان کاتالان

text: دستور زبان کاتالان مانند سایر زبان‌های رومی است. ویژگی‌های آن عبارتند از:


title: زبان کاتالان

text: متن از رمان «یک رابطه عاشقانه در خارج از شهر» (۱۹۷۰) از مانوئل دو پدرولو.


title: عبدالکریم حائری یزدی

text: عبدالکریم حائری یزدی , معروف به شیخ عبدالکریم حائری یزدی (آیت‌الله مؤسس) (۱۲۳۸ ه.خ. -۱۳۱۵ ه. خ) از مجتهدان و مراجع تقلید شیعه و بنیان‌گذار حوزهٔ علمیهٔ قم بود.


title: عبدالکریم حائری یزدی

text: عبدالکریم حائری در سال ۱۲۳۸ هجری خورشیدی در مهرجرد، میبد از توابع یزد به دنیا آمد. پدرش محمد جعفر نام داشت.


title: عبدالکریم حائری یزدی

text: وی تحصیلات مقدماتی خود را در حوزه علمیه شهر عقدا از توابع اردکان گذراند. سپس در شش سالگی یکی از بستگانش معروف به میر ابوجعفر که آخوند بود به مهرجرد آمد و تحصیل عبدالکریم را عهده‌دار شد و با رضایت پدر و مادرش، او را به اردکان برد و به مکتب سپرد. عبدالکریم روزها در درس استادان حاضر می‌شد و شبها در خانه میر ابوجعفر به سر می‌برد و گاهی در شبهای جمعه به منظور دیدار با پدر و مادر راه مهرجرد را پیش می‌گرفت. با درگذشت پدر مدتّی از تحصیل بازماند امّا بعد از چندی به حوزه علمیه یزد رفت و در مدرسه محمدتقی خان سکنی گزید و به تحصیل علوم اسلامی پرداخت.


title: عبدالکریم حائری یزدی

text: در ۱۸ سالگی به همراه مادرش با کاروان زیارتی به عراق رفت. چند سالی در کربلا در محضر محمدحسین فاضل اردکان بود و پس از آن با راهنمایی استادش به سامرا و نزد میرزای شیرازی رفت.


title: عبدالکریم حائری یزدی

text: میرزای شیرازی مرجع زمان و سرپرست حوزه علمیه سامرا بود. وی از آنجا که به فاضل اردکانی احترام زیادی می‌گذاشت، شیخ عبدالکریم مهرجردی میبدی را مورد توجه قرار داد. می‌گویند وقتی نامه فاضل اردکانی را خواند به شیخ عبدالکریم گفت: «من به شما اخلاص پیدا کردم»، و او را در منزل خود جای داد. حائری پس از اینکه به اجتهاد رسید از این دوران به نیکی یاد کرده و از خاطرات خانه میرزا این گونه می‌گوید:


title: عبدالکریم حائری یزدی

text: «سرداب خانه میرزا هم محل مطالعه‌ام بود و هم محل استراحتم و در ماه رمضان سحری را نیز در آنجا می‌خوردم امّا برای افطار به خانه میرزا بازنمی‌گشتم، بلکه به علت گرمای طاقت فرسای هوا، به سوی فرات رفته، آب مفصلی می‌خوردم و شنا می‌کردم.» شیخ عبدالکریم دوازده سال در سامرّا به تحصیل پرداخت و در این مدت از درس‌های فقیهانی چون سید محمد بن قاسم فشارکی اصفهانی و شیخ فضل‌الله نوری سود برد.


title: عبدالکریم حائری یزدی

text: شیخ عبدالکریم پس از درگذشت میرزای شیرازی، به نجف و پس از مدت کوتاهی از آنجا به کربلا رفت. اینجا بود که او لقب حائری را برای خود برگزید. (حائر در لغت به گودالی گفته می‌شود که در آنجا آب جمع می‌شود. زمین کربلا را حائر می‌خوانند) حائری در این مدّت دو درس عمده خارج اصول و فقه آموزش می‌داد و باقی اوقاتش را در اختیار طلاب قرار داد و علاوه بر اینها، چون میرزا محمد تقی شیرازی مرجع تقلید شیعه احتیاطات خود را به ایشان ارجاع داده بود، پاسخگویی به مسائل دینی مردم را نیز بر عهده گرفت.


title: عبدالکریم حائری یزدی

text: حائری در ۱۲۹۳ خورشیدی هنگامی که دامنه آشوب‌های ضد انگلیس در بین‌النهرین به شهر کربلا نیز کشیده شده به دعوت مردم سلطان آباد (نام اولیه و سابق شهر اراک) به ایران بازگشت و تا سال ۱۳۰۱ خورشیدی که به قم رفت در حوزه علمیه سلطان آباد بود. وی به مدّت هشت سال در این حوزه تدریس کرد و در کنار مسؤولیت مرجعیت از پرورش استعدادهای طلاب جوان نیز غافل نبود.


title: عبدالکریم حائری یزدی

text: حسین خمینی (نوه عبدالکریم حائری و روح‌الله خمینی) در این‌باره می‌گوید: جارچی فلکزده‌ای که قصد داشت از قرآن‌سوزی در آتش‌سوزی مسجد جلوگیری کند، به قرآن‌سوزی و کفر و بهایی بودن متهم می‌شود. حکومت، اعدام او را منوط به دریافت حکم از سوی علمای شهر می‌کند. مجلس بزرگی از علمای شهر جمع می‌شوند و اولین روحانی حکم مجازات را امضا می‌کند و سپس روحانیان دیگر تا زمانی که نوبت به حاج شیخ عبدالکریم برسد. او اما از امضا خودداری می‌کند و می‌گوید صدور این حکم حجت شرعی ندارد. این احتیاط پرهیزکارانه شیخ با طعنه مواجه می‌شود که «حاج شیخ هم بعله…» حاج شیخ دلش می‌گیرد و از اراک قصد زیارت مشهد می‌کند و سر راه از قم می‌گذرد. در قم به او اصرار می‌کنند که در شهر بماند و حوزه قم را احیا کند. شیخ پیشنهاد را رد می‌کند اما در بازگشت از مشهد علمای قم بار دیگر این پیشنهاد را تکرار می‌کنند و به یاد حاج شیخ می‌آورند روایات منسوب به امام زمان را که در آخرالزمان علم از قم طلوع می‌کند و به شیخ وعده یاری می‌دهند؛ و سرانجام شیخ عبدالکریم حائری در قم می‌ماند و در سال ۱۳۴۰ قمری برابر با سال ۱۳۰۱ شمسی حوزه علمیه قم را احیا می‌کند.


title: عبدالکریم حائری یزدی

text: سید محمدمهدی غضنفری خوانساری (مولف کتاب خودآموز لمعه و مکاسب) در مورد امتحان ورودی حوزه علمیه قم در زمان عبدالکریم حائری بیان داشته است:


title: عبدالکریم حائری یزدی

text: « در سالهای اولیه شکل گیری حوزه علمیه قم توسط آیت الله موسس، یکی از کارهای مهمی که با تعقل و درایت ایشان انجام پذیرفت، برگزاری امتحان و مصاحبه برای کنترل واردین به حوزه علمیه بود، که این امر موجب نظم و سامان بخشیدن به حوزه تازه تاسیس قم بود. حقیر (آیت الله سید محمد مهدی غضنفری) در این امتحان شرکت و در واقع از اولین واردین به حوزه مقدسه قم بودم »


title: عبدالکریم حائری یزدی

text: همسر اولش خواهر عبدالعظیم لورائی از علمای همدرسش در نجف و همسر دومش فرزند حاج محمدابراهیم خوانساری مؤسس مدرسه حاج محمدابراهیم خوانساری در شهر اراک بودند. حائری ۵ فرزند به نام‌های مرتضی حائری یزدی، مهدی حائری یزدی، کبری (همسر سید محمد محقق داماد)، زهرا (همسر محمد تویسرکانی و مادر احمد غروی) و خدیجه (همسر احمد حائری و مادر عبدالهادی و عبدالحسین حائری ) داشت. حائری در۸۴ سالگی، در ۱۷ ذیقعده ۱۳۵۵ قمری (۱۳۱۵ هجری ش) درگذشت و در حرم فاطمه معصومه به خاک سپرده شد.


title: حوزه علمیه قم

text: حوزه علمیه قم بزرگترین حوزه‌های علمیه شیعیان است که در شهر قم قرار دارد. مکتب و حوزهٔ حدیثی قم (در کنار کوفه و بغداد) یکی از سه حوزهٔ حدیثی کهن در تاریخ علمی جهان تشیع بود و در قرن اخیر توسط عبدالکریم حائری یزدی در سال ۱۳۰۱ خورشیدی تجدید حیات شد به گونه ای وی را مؤسس حوزه علمیه قم نامیده‌اند.


title: حوزه علمیه قم

text: این حوزه در دوران رضاشاه بر اثر تعطیلی حوزه علمیه تهران و انتقال علمای شیعه به شهر قم تأسیس شد.


title: حوزه علمیه قم

text: حوزهٔ علمیهٔ قم، با تلاش‌های افرادی همچون میرزا محمد فیض قمی، محمد تقی بافقی یزدی، مهدی پایین‌شهری قمی، میرزا محمد ارباب قمی، محمدرضا شریعتمدار ساوجی و چند تن دیگر و در نهایت با استقرار عبدالکریم حائری یزدی (معروف به مجدد حوزهٔ قم) در این شهر، جانی دوباره گرفت.


title: حوزه علمیه قم

text: حوزه علمیه تهران و قم در طول تاریخ‌شان ارتباطات زیادی با یکدیگر داشته و کماکان نیز دارند.


title: حوزه علمیه قم

text: شهر قم در سال ۲۳ ه.ق در آخرین سال زندگی عمر بن خطاب به دست مسلمانان اشغال شد. و طبق نظر بعضی از نویسندگان، آغاز تشیع در میان مردم قم به تاریخ پس از ورود «اشعری‌ها» به قم (سال ۸۳ ه.ق) بازمی‌گردد.


title: حوزه علمیه قم

text: یکی از فرزندان «مالک بن عامر اشعری» عبدالله نام داشت و عبدالله پسری به نام «سعد» داشت، سعد دارای دوازده پسر بود و آن‌ها از راویان جعفر صادق در کوفه بودند و فرزندان و نوادگان آن‌ها بیش از صد نفر جزو راویان حدیث از دیگر امامان شیعه بودند که پنج نفر از پسران سعد در زمان حجاج هم‌زمان با شکست عبدالرحمان بن محمد بن اشعث، در برابر سپاه حجاج، وارد قم شدند و نقش به سزایی در گسترش تشیع در قم ایفا نمودند. شیخ محمد رازی می‌نویسد: «اغلب مورخین قم نوشته‌اند قم با ورود «اشعری‌ها» دگرگون شده و مرکز علما و محدثان و راویان و فقها گردید…».


title: حوزه علمیه قم

text: در نیمهٔ دوّم قرن اوّل زمینه برای پی‌ریزی حوزه علمیه در قم به وجود آمد و امامان اهل بیت شیعیان از چنین حوزه‌ای خبر می‌دادند، از جعفر صادق نقل شده‌است که حوزه علمیهٔ قم در سال‌های بعدی در حال شکل‌گیری بود، عباس فیض می‌نویسد: در زمان قیام ابومسلم خراسانی قم پایگاه شیعه امامیه شد… و برای نخستین بار مکتب امامیه، توسط اعراب اشعری در قم افتتاح گردید که فقه شیعه به‌طور رسمی در آن تدریس می‌شد؛ که از این مکتب استادان بلندآوازه‌ای مثل «دیلمی» برخاستند که متوکل (دهمین خلیفه عباسی) او را معلم فرزندان خود نمود که در اثر تربیت شیعی یکی از فرزندانش و به خاطر جسارتی که به فاطمه زهرا نموده بود او را کشت.


title: حوزه علمیه قم

text: ورود علی بن موسی، امام هشتم شیعیان در سال ۲۰۰ ه.ق به قم، و استقبال مردم از او بیانگر وجود زمینه‌های مناسب برای اشاعه فرهنگ تشیع و فقه آل محمد بوده‌است. سید ابن طاوس می‌نویسد: «خانه‌ای که رضا در آن جا میهمان شد در زمان حاضر (سده هفتم) مدرسه‌ای است که محل بحث طلّاب می‌باشد.»


title: حوزه علمیه قم

text: در سال ۲۰۱ ه.ق به دنبال ورود علی بن موسی به خراسان، فاطمه معصومه، دختر موسی کاظم از مدینه به سوی خراسان حرکت کرد و در راه در اثر خوردن سم درگذشت و در شهر قم به خاک سپرده شد. ورود فاطمه معصومه به قم، و مرقد او، و سپس ورود امامزادگان بسیار به قم، موجب تحولات تازه در گسترش تشیع گردید، و در کنار آن نقش به سزایی در گسترش حوزه علمیه و رفت‌وآمد و ارتباط علما و راویان و شاگردان برجستهٔ جعفر صادق، موسی کاظم و علی بن موسی الرضا داشت.


title: حوزه علمیه قم

text: در سده‌های پنجم و ششم (در دوره سلجوقیان) قم، مرکزی بزرگ برای فقهای شیعه بوده و عدّه‌ای برای تحصیل به این شهر می‌آمدند و مدارس دایری داشت. شیخ عبدالجلیل رازی وضع علمی قم را در قرن ششم شرح داده و می‌گوید: مدارس دینی قم، دارای وسایل کافی و علما و مدرسان و مفسران بزرگ می‌باشد و کتابخانه‌هایی پر از کتب فرقه‌های مختلف در آن وجود دارد. مدارسی مانند سعد صلت، اثیر الملک، زین الدین، ظهیرالدین و… پر رونق بودند.


title: حوزه علمیه قم

text: در دوره صفویه، حمایت دولتمردان صفوی از تشیع و علمای شیعه موجب تأسیس و گسترش حوزه علمیه اصفهان شد و آن را به بزرگترین و مهم‌ترین حوزه ایران تبدیل کرد، در این میان قم مورد توجه دولتمردان شیعه مذهب آنزمان قرار گرفت و مدارس آن آباد گردید و مدارس دیگری از نو بنا گردید و علمای بزرگ شیعی چون ملاصدرا، ملا محسن فیض کاشانی، علامه لاهیجی، شیخ بهایی در آن جا مشغول تحصیل و تدریس شدند. قم در آن عصر، دارای حوزه علمیّه فعال، مدارس و طلاب بسیار بوده، و علوم مختلف اسلامی تحصیل و تدریس می‌شد. مدرسه فیضیه یکی از آثار دوره صفویه می‌باشد.


title: حوزه علمیه قم

text: در عصر قاجاریه حمایت دولتمردان قاجار از تشیع و علمای شیعه ادامه یافت و موجب تأسیس و گسترش منسجم حوزه علمیه تهران شد، حوزه قم نیز همچنان در نوسانات مختلف ادامه حیات می‌داد ولی دارای تشکل و انسجامی نبود. پس از آغاز حکومت رضاشاه و تعطیلی حوزه علمیه تهران با ورود عبدالکریم حائری یزدی که از شاگردان میرزای شیرازی بود، این حوزه تجدید حیات شد و او را «مؤسس حوزه علمیهٔ قم» نامیدند.


title: حوزه علمیه قم

text: بعد از درگذشت حائری، با ورود سید حسین بروجردی به قم و بر اثر توجهات وی رونق یافت، و در اندک زمانی دارای تحولات عظیم گردید. مدارس، کتابخانه‌ها، درس و بحث‌ها، نشریات، و علوم مختلف اسلامی در سطح عمیق و گسترده‌ای فعال شد و در زمان تصدی وی طلاب ساکن در قم بالغ بر شش هزار نفر شد.


title: حوزه علمیه قم

text: پس از پیروزی انقلاب اسلامی حوزه‌های علمیه سراسر ایران به مرحله تازه سیاسی، اقتصادی وارد شدند و گسترش چشم‌گیری یافتند. قم نیز از این قاعده مستثنی نماند و هم‌اکنون بالغ بر چهل هزار نفر از طلاب ایرانی و خارجی در آن به درس و بحث مشغول هستند و تشکیلات حوزه با مجهز بودن به فناوری روز به روند تکاملی خود ادامه می‌دهد.


title: حوزه علمیه قم

text: البته با لحاظ غلبه طولانی مدت دروس فقه می‌توان گفت هم اینک تمام علوم اسلامی در حوزه قم درس داده می‌شود. آموزش دروس حوزه علمیه در چهار مرحله سطح ۱، سطح ۲، سطح ۳ و سطح ۴ (خارج) انجام می‌گیرد. در مجموع سه سطح اول ده پایه دارد و با اهداف زیر برگزار می‌گردد:


title: حوزه علمیه قم

text: نظام آموزشی این دوره به صورت سالی پایه‌ای است. دوره سطح یک به شش پایه درسی تقسیم می‌شود.


title: حوزه علمیه قم

text: مدت تحصیل در دوره سطح یک حد متوسط ۶ سال و حداقل ۳ سال و حداکثر ۸ سال است.


title: حوزه علمیه قم

text: طلاب پس از گذراندن دروس مقدماتی و سطح وارد درس خارج فقه و اصول می‌شوند و همواره فقط تعداد اندک شماری از طلاب می‌توانند به درجه اجتهاد برسند.


title: حوزه علمیه قم

text: نظام مالی حوزه به مردم متکی است و از طریق بخشی از خمس و اموال وقف شده افراد تأمین می‌شود. این مقدار بنا به رتبه علمی و مجرد و متأهل بودن به طلاب علوم دینی برای حداقل امرار معاش داده می‌شود که به آن شهریه گفته می‌شود. البته امروزه طلاب تحت پوشش بیمه قرار می‌گیرند.


title: حوزه علمیه قم

text: اما در دهه چهل رسم بر این بود که هر یک از مراجع که از رؤسای حوزه علمیه بودند یک دفتر شهریه یا مُقسِّم داشتند، در دفتر شهریه اسامی طلابی که باید به آنان شهریه داده شود، غالباً به تفکیک شهر زادگاه یا شهرتشان ثبت شده بود. مُقسِّم در هر ماه در روزی که باید شهریه پرداخت می‌شد به مدارس محل اقامت طلاب می‌رفت و در همان مدرسه از روی دفتر شهریه، مقرری ماهیانه را به آنان می‌پرداخت. پرداخت شهریه معمولاً چند روز طول می‌کشید و به هر مدرسه روز خاصی تعلق گرفته بود. به مقسّم شهریه معمولاً چند تن کمک می‌کردند و این افراد روحانی و از افراد مورد اعتماد مراجع بودند. در زمان عبدالکریم حائری یزدی، علی محمد قمی و محمد صدوقی جزو مُقسمان شهریه بودند.


title: حوزه علمیه قم

text: سید محمد هاشم غضنفری خوانساری مدرس حوزه علمیه و از ائمه جماعات قم در جلسه ای عنوان کرد، در اوایل مرجعیت سید حسین بروجردی شهریه حوزه پنجاه ریال برابر پنج تومان بوده و در اواخر عمر وی مبلغ شهریه به شصت تومان رسیده بوده‌است.هم‌اکنون آموزش فلسفه در کنار دروس اصلی حوزوی یعنی فقه و اصول، روش معمول در نظام آموزشی این حوزه است.


title: حوزه علمیه قم

text: اسامی به ترتیب الفبایی آمده‌است:


title: حد (ریاضی)

text: حد در ریاضیات عبارت است از مقداری که یک تابع یا یک دنباله به آن نزدیک می‌شود هنگامی که ورودی آن یا ایندکس آن به مقداری ثابت نزدیک می‌شود. به عبارت دیگر، در حد، مقادیری از تابع سنجیده میشوند که برای دامنه آن مقدار مطلق و قابل شناسایی وجود ندارد، و اعدادی بسیار نزدیک به یک عدد خاص(که آن عدد خاص میتواند جزء دامنه تابع نباشد) یا اعدادی بسیار بزرگ (بینهایت) مقدار سنجی میشوند. فرض کنید در تابع f مقدار متغیر به یک عدد ثابت به نام a میل کند (یعنی به آن نزدیک شود ولی به آن نرسد) آن‌گاه اگر مقدار تابع آن، به عددی ثابت به نام L میل کند، L حد تابع f در نقطهٔ a خواهد بود؛ گرچه a می‌تواند در دامنهٔ تابع وجود نداشته باشد. به عبارت خیلی ساده‌تر می‌توان گفت حد یک تابع برای یک عدد معین روی محور xها، به ما نشان می‌دهد که در صورت قرار دادن مجموعه اعدادی که در همسایگی خیلی خیلی نزدیک آن عدد معین هستند در xهای ضابطه تابع، yها به چه عددی خیلی خیلی نزدیک می‌شوند (تابع در نهایت به چه عددی خواهد رسید).


title: حد (ریاضی)

text: کاربرد مفهوم حد در ریاضی در توصیف مقداری است که یک تابع یا دنباله به آن نزدیک می‌شود، هنگامی که ورودی آن تابع یا شمارندهٔ آن دنباله به مقداری مشخص نزدیک می‌شود. حد یک مفهوم اساسی در حساب دیفرانسیل و انتگرال و در حالت کلی در آنالیز ریاضی است و در تعریف پیوستگی، مشتق و انتگرال کاربرد دارد. موضوع حد، به منظور بیان رفتار یک تابع می‌پردازد و می‌تواند رفتار آن را در نقاط روی صفحه یا در بی‌نهایت هم ارزیابی کند.


title: حد (ریاضی)

text: مفهوم حد یک دنباله به حالت کلی تر حد شبکهٔ مکان‌شناسی گسترش می‌یابد و ارتباط نزدیکی با حد و حد مستقیم در نظریهٔ رده‌ها دارد.


title: حد (ریاضی)

text: ریاضی‌دانان پیش از آنکه مفهوم دقیق‌تر حد را ارائه کنند، در مورد آن مجادله‌های بسیار کرده‌اند. یونانی‌ها در عصر باستان درکی از مفهوم حد داشته‌اند. برای نمونه ارشمیدس مقدار تقریبی را با استفاده از پیرامون چند ضلعی‌های منتظم محاط در دایره به شعاع یک، وقتی که تعداد اضلاع بدون کران افزایش می‌یابد به دست می‌آورد. در قرون وسطی نیز تا دورهٔ رنسانس مفهوم حد برای بدست آوردن مساحت شکل‌های گوناگون بکار گرفته می‌شد.


title: حد (ریاضی)

text: در نوشتار ریاضی حد را گاهی به صورت lim نمایش می‌دهند مانند lim("a") = "a"، گاهی با یک پیکان رو به راست (→) نمایش می‌دهند مانند: "a" → "a" و گاهی هم به فارسی "حد" می‌نویسند.


title: حد (ریاضی)

text: فرض کنید "f"("x") تابعی حقیقی و "c" عددی حقیقی باشد. عبارت


title: حد (ریاضی)

text: بدین معنا است که اگر "x" به‌اندازهٔ کافی به "c" نزدیک شود مقدار "f"("x") به‌اندازهٔ دلخواه به نزدیک خواهد شد. رابطهٔ ریاضی بالا را چنین می‌خوانیم: «حد از هنگامی که به نزدیک می‌شود برابر است.»


title: حد (ریاضی)

text: کوشی در ۱۸۲۱ و به دنبال او کارل وایراشتراس تعریفی که در بالا برای حد داده شد را ریاضی وار بیان کردند، این تعریف در سدهٔ ۱۹ میلادی با نام «تعریف (ε, δ) حد» شناخته شد. آن‌ها در این تعریف از اپسیلون، ε، برای نشان دادن یک مقدار مثبت بسیار کوچک بهره بردند. هنگامی که « به‌اندازهٔ دلخواه به نزدیک می‌شود» به این معنی است که مقدار کم‌کم در بازهٔ جای می‌گیرد. با کمک قدر مطلق چنین می‌نویسیم: .عبارت «هنگامی که به‌اندازهٔ کافی به نزدیک می‌شود» به این معنی است که مقدارهای حقیقی از را در نظر داریم که فاصلهٔ آن‌ها از کمتر از عدد مثبت دلتا، δ باشد؛ یعنی عضو یکی از دو بازهٔ یا است، نوشتار ریاضی این عبارت چنین است: . نامساوی نخست یعنی فاصلهٔ میان و بیشتر از صفر است و است در حالی که نامساوی دوم می‌گوید فاصلهٔ از کمتر از است.


title: حد (ریاضی)

text: توجه داشته باشید که تعریف بالا برای حد می‌تواند درست باشد حتی اگر formula_2 باشد. در حقیقت حتی نیازی نیست که در تعریف شده باشد.


title: حد (ریاضی)

text: برای نمونه اگر داشته باشیم:


title: حد (ریاضی)

text: آنگاه تعریف نشده‌است (بخش بر صفر) حال هر چه به ۱ نزدیک می‌شود، متناسب با آن نیز به ۲ نزدیک می‌شود:


title: حد (ریاضی)

text: بنابراین، مقدار به ۲ نزدیک می‌شود هرگاه بتوانیم را به‌اندازهٔ کافی به ۱ نزدیک کنیم.


title: حد (ریاضی)

text: به عبارت دیگر formula_4


title: حد (ریاضی)

text: یک تابع علاوه برداشتن حد در مقدارهای معین، می‌تواند در بی‌نهایت هم دارای حد باشد. برای نمونه:هرگاه مقدارهای بی‌نهایت بزرگ به خود گیرد، مقدار به سوی ۲ کشیده می‌شود. در این حالت می‌گوییم حد به ازای های رو به بی‌نهایت، برابر ۲ است. بیان ریاضی این گفته چنین است:


title: حد (ریاضی)

text: این روش به روش اثبات اپسیلون و دلتا مشهور است که بار اول توسط ریاضیدان آلمانی کارل وایرشتراس عنوان شد. با استفاده از آن حد را چنین تعریف می‌کنیم: گوییم formula_7 در نقطه‌ای مانند formula_8 دارای حد formula_9 است اگر به ازای هر عدد مثبت formula_10 عدد مثبتی مثل formula_11 موجود باشد به‌طوری‌که اگر formula_12، آنگاهformula_13.


title: حد (ریاضی)

text: به عبارت دیگر برای هر formula_14 یک formula_15 وجود داشته باشد، که برای هر formula_16 با خاصیت formula_17، داشته باشیم formula_18.


title: حد (ریاضی)

text: برای تعریف غیر صوری باید گفت حد تابع formula_7 ،formula_20 است اگر وقتی formula_21، formula_7 به حد formula_9 نزدیک بشود، یا formula_7 در formula_25 دارای حد formula_9 است، اگر هنگامی که formula_27 به formula_25 میل می‌کند، formula_7 به formula_9 نزدیک شود.


title: حد (ریاضی)

text: اثبات formula_31 :


title: حد (ریاضی)

text: برای هر formula_14 یک formula_15 وجود دارد به شکلی که:


title: حد (ریاضی)

text: formula_34 اگر formula_35


title: حد (ریاضی)

text: یا formula_36 اگر formula_35


title: حد (ریاضی)

text: با استفاده از مربع (مجذور) هر دو سمت می‌توانیم عبارت قبلی را به شکل زیر بنویسیم:


title: حد (ریاضی)

text: formula_38 اگر formula_35


title: حد (ریاضی)

text: بنابراین formula_40


title: حد (ریاضی)

text: و این formula_41 را اثبات می‌کند.


title: حد (ریاضی)

text: دنبالهٔ روبرو را در نظر بگیرید: می‌توان دریافت که اعداد این دنباله به عدد ۱٫۸ نزدیک می‌شوند. ۱٫۸ حد این دنباله‌است.


title: حد (ریاضی)

text: فرض کنید دنباله‌ای از عددهای حقیقی است. آنگاه می‌توان گفت عدد حقیقی حد این دنباله‌است هرگاه:


title: حد (ریاضی)

text: یعنی:


title: حد (ریاضی)

text: به ازای هر عدد حقیقی می‌توان یک عدد طبیعی پیدا کرد به گونه‌ای که برای تمام آنگاه .


title: حد (ریاضی)

text: عبارت بالا بدان معنا است که همهٔ عضوهای دنباله به حد دنباله نزدیک می‌شوند چون عبارت قدر مطلقی برابر است با فاصلهٔ میان و . همهٔ دنباله‌ها دارای حد نیستند، اگر دنباله ای حد داشت به آن "همگرا" و اگر نداشت "واگرا" می‌گوییم. می‌توان نشان داد که دنباله‌های همگرا، حد یکتا دارند.


title: حد (ریاضی)

text: حد یک دنباله و حد یک تابع رابطهٔ نزدیکی با هم دارند.


title: شیخ احمد مدنی

text: شیخ احمد مدنی فرزند شیخ حسن مدنی . مادرش اهل مصر بوده است. شیخ احمد مدنی همان کسی هست که درتاریخ نادرشاه افشار نامش ذکر شده است، وی باتهام پناه دادن به محمدخان بلوچ توسط قشون نادرشاه بازداشت می‌شود. اهالی روستای مرباغ (مرباخ) از شیخ احمد مدنی درخواست نمودند که در روستا بماند و به امور مردم برسد، وی نیز درخواست اهالی پذیرفتند وتا سال ۱۱۴۵ هجری قمری در روستا مرباخ ماند، اما در نیمه اول همان سال از بندر نخیلوه و مرباغ شیبکوه بأتفاق خانواده اش به قریه کمشک فرامرزان در ناحیه جهانگیریه نقل مکان کرد و بعد از مدتی از کمشک به گچویه منتقل شد. (گچویه یکی از روستاهای آباد وبزرگ فرامرزان است). شیخ احمد مدنی همیشه تحت تعلیمات دینی ومذهبی شیخ عبدالقادر بستکی عباسی بوده وتا شیخ درحیات بوده او را ترک نکرده و در بستر بیماری بربالین وی حاضر بوده است و پس از مرگ وی شیح احمد در مسجد گچویه معتکف و در آرامگاه شیخ عبدالقادر مشغول قرائت قرآن بوده و مدتی نیز در مدرسه کوچک شیخ عبدالقادر مشغول تدریس بوده است و در آنجا زاویه‌ای می‌سازد و به پیروی از طریقت شیخ عبدالقادر بستکی مردم را ارشاد وهدایت می‌نمود، مریدان زیادی از اهالی جهانگیریه وبلوکات خنج و هرم و کاریان دور او جمع می‌شوند، به‌طوری‌که در اردو کشی بفرماندهی سردار طهماسب قلی خان جلایر فرمانده قشون نادر شاه در تعقیب سردار محمد خان بلوچ شیخ احمد مدنی در کمشک باتهام پناه دادن به سردار محمد خان بلوچ دستگیر می‌کنند.


title: شیخ احمد مدنی

text: بعد از انتقال شیخ احمد مدنی به روستای کمشک وگذراندن چندین سال در روستای مذکور، در زمان حکم نادرشاه افشار بتهمت پناه دادن به سردار محمدخان بلوچ از جانب حکومت مرکزی بازدشت شد. سردار محمد خان بلوچ که به حسب ونسب معروف خود و از قبیله بزرگ بلوچستان و از بهترین سرداران نامی وارشد صاحب منصبان شاه طهماسب صفوي وفرمانده کل کهگیلویه بود هنگامیکه نادر شاه از عثمان پاشا فرمانده لشکر عثمانی شکست یافت ومشغول تجدید قوای نبرد دیگری با عثمانی بود، سردار محمد خان بلوچ به‌طرفداری سلطنت شاه طهماسب (مخلوع) برخاسته جمعی از ایلات بختیاری، قشقائی، ومتفرقه دیگر مرکب از سی هزار نفر جمع‌آوری نموده وبقصد تصرف اصفهان حرکت نموده، سردار جلایر معروف خبر شورش محمد خان بلوچ را به نادر شاه گزارش می‌دهد، نادرشاه ستون مجهزی به مقابله وی فرستاد وخودش هم متعاقباً به‌طرف اصفهان حرکت کرد، لشکر نادرشاه که بنزدیکی اصفهان رسید محمد خان بلوچ بایک حمله برق آسا آنهارا در هم شکست، ناگاه سپاه سوار نظام نادرشاه از گرد راه رسید، و محمد خان بلوچ که منتظر چنین خطر مهمی نبود بحملات شدید پرداخت وباکمال رشادت وشجاعت لشکر نادرشاه را از هم متلاشی وبسی کشت وکشتار نمود و چیزی نمانده بوده که پیروز شود که ناگه نادرشاه باعده سوار مخصوص خود بسرعت وارد جنگ شده وفرمان حمله را داده ولشکر محمد خان بلوچ را شکست داده و منهزم گردیده. پس از شکست خوردن از قوای نادرشاه، سردار محمد خان بلوچ باعده هزار سوار به‌طرف لارستان گریخت که شاید بتواند به کمک شیخ محمد سعید بستکی حاکم لار وبرادرش شیخ محمد بستکی حاکم جهانگیریه و بندرعباس و شیخ احمد مدنی پیشوای جماعت تجدید قوا نماید ودوباره به جنگ نادرشاه برگردد. اما نادرشاه، طهماسب قلی خان سردار جلایر را با سی هزار سوار بتعقیب محمد خان بلوچ روانه کرد ودستور داد که در هرمحلی باشد محمد خان بلوچ را قلع وقمع ویا دستگیر نماید. شیخ محمد سعید حاکم لار که به خوبی از موفقیت و پیروزی آینده نادرشاه اطمینان داشت ومی دانست که جنگ با نادرشاه وبرگشت شاه طهماسب صفوی از محالات است درخواست سردار محمدخان بلوچ را رد کرد و فقط وی را راهنمائی نمود که به نزد شیخ احمد مدنی که در کمشک فرامرزان معتکف بود پناه ببرد. سردار محمد خان بلوچ ناچار از طریق بیخهٔ فال باعده کمی به کمشک رفته پس از چند روز توقف به نزد شیخ احمد مدنی می‌رود و چون شنید که قشون نادرشاه بتعقیب وی بنزدیکی کمشک رسیده‌اند بلا درنگ به‌طرف شیبکوه متواری و به جزیره کیش (قیس) پناه برد. سردار جلایر بسرعت محمد خان بلوچ را تعقیب کرد و از طرف خنج بیخفال به فرامرزان و کمشک آمده با حمله به قلعه دولاب و قلعه کلات سرخ غربی کمشک جنگی روی داده که در نتیجه قلاع مذکور باخاک یکسان نموده، جمعی از اهالی ومریدان شیخ احمد مدنی کشته ویا اسیر نموده.


title: شیخ احمد مدنی

text: طهماسب قلی خان سردار جلایر که می‌دانست محمد خان بلوچ در کمشک است، با یک حمله شدید و برق آسا تمام مناطق کمشک وفرامرزان ویران نموده و بسیاری از مردم بی گناه به خاک وخون کشیده وبسیار از قری ویران نموده، ولی چون اثری از محمد خان بلوچ نیافت، شیخ احمد مدنی درحالی که در زاویه خود نشسته ومشغول عبادت واعتکاف بود به جرم اینکه محمد خان بلوچ را پناه داده یا باعث فراری او شده دستگیر نموده وباغل وزنجیر دست بسته به همراه هزار سوار از بلوک هرم وکاریان به شیراز فرستاد. گویا در موقع عبور از حوالی هرم که در آن حدود بود غالباً از مریدان شیخ احمد مدنی بودند بتحریک مادر شیخ عبدالرحیم انصاری که زنی فاضله وعابده ومورد اعتقاد مردم ونفوذ زیادی داشت اهالی آن دهات عموماً از زن ومرد از آبادی خارج شده بااسلحه سرد و گرم اطراف سواران را گرفته زد وخوردی نمودند شاید بتوانند شیخ احمد مدنی را از دست آن‌ها نجات دهند، اما شیخ احمد مدنی به مادر انصاری وریش سفیدان هرم سفارش داد که مقاومت در مقابل لشکر سواره نادر بی‌نتیجه وزحمت جنگ که خطرات جانی وتلفات وخسارت مردم بیچاره دربردارد برخود روا ندارند، با این ترتیب اهالی هرم عقب‌نشینی کرده و شیخ احمد مدنی نیز به شیراز برده وزندانی گردید.


title: شیخ احمد مدنی

text: پس از مدتی که شیخ احمد مدنی در زندان شیراز ماند، سرانجام به فرمان نادرشاه، میرزا تقی خان مستوفی والی فارس شیخ احمد مدنی را از زندان بیرون آورده و امر اعدام وی را صادر نمود. بدستور والی فارس، شیخ احمد مدنی را در آب جوشیده کشتند. می‌گویند در چنین حالی شیخ احمد به تلاوت قرآن و طلب استغفار و بخشش و راز و نیاز با خدای خود مشغول بوده. مریدان وی این را از کرامات عالیه شیخ می‌دانستند و می‌گفتند خاطره حسین بن منصور حلاج را تجدید می‌نمود. با این وضع شیخ احمد مدنی بدست طهماسب قلی خان سردار جلایر دستگیر و به دستور والی فارس در سال ۱۱۴۷ هجری قمری در شیراز اعدام می‌شود.


title: مینا کشورکمال

text: مینا کشور کمال (۱۳۳۳-۱۳۶۵) فعال سیاسی، نویسنده، رهبر و بنیان‌گذار اولین تشکل مستقل زنان افغانستان به نام جمعیت انقلابی زنان افغانستان (راوا) بود.


title: مینا کشورکمال

text: او شعر نیز می‌گفت و مقاله می‌نوشت، و در سال ۱۳۶۲ نیز اولین شماره نشریه «پیام زن»، ارگان «جمعیت انقلابی زنان افغانستان» را منتشر کرد.


title: مینا کشورکمال

text: او که همواره تهدید به مرگ می‌شد سرانجام در سال ۱۳۶۵ ترور شد.


title: مینا کشورکمال

text: مینا در سال ۱۳۳۳ در کابل زاده شد. در دوران مدرسه‌اش افغانستان درگیر تحولات وسیعی گشته و جامعه‌ای سیاسی بود. مینا نیز در این شرایط رشد کرد و شخصیت سیاسی‌اش با مطالعه عمیق‌تر و درگیری عملی در مبارزات استقلال‌طلبانه کشورش شکل گرفت. او که مبارزه اثربخش و انقلابی زنان را بدون داشتن تشکل مستقل آنان فاقد ارزش می‌دانست در سال ۱۳۵۹ (۱۹۷۷) همراه با زنان همفکرش «جمعیت انقلابی زنان افغانستان (راوا)» را در کابل بنیان نهاد.


title: مینا کشورکمال

text: مینا هنگام حمله نیروهای روس به افغانستان دانشجوی فاکولته شرعیات (دانشکده الهیات) بود. در این زمان او تحصیل را متوقف کرد و به یاری نیروهای نظامی افغان رفت. وی در سازماندهی تظاهرات وسیع دختران مکاتب کابل علیه استعمار نقش داشت و دو تن از یارانش به نامهای ناهید و وجیهه به ضرب گلوله کشته شدند و تعدادی نیز زندانی و شکنجه شدند.


title: مینا کشورکمال

text: مینا در سال ۱۳۶۲ اولین شماره نشریه «پیام زن»، ارگان «جمعیت انقلابی زنان افغانستان» را منتشر نمود. وی همچنان شبنامههایی را نیز می‌نوشت و پخش می‌کرد.


title: مینا کشورکمال

text: گفته شده که وی از سوی احزاب بنیادگرا تهدید می‌شده‌است. در ۱۳۶۳ به عنوان نماینده مقاومت افغانستان به دعوت حزب سوسیالیست فرانسه در کنگره حزب در فرانسه شرکت نموده و بعد به چندین کشور دیگر اروپایی رفت و با رجال و سران احزاب این کشورها دیدارهایی انجام داد.


title: مینا کشورکمال

text: مینا در برپایی یک بیمارستان، آموزشگاه پرستاری (کورس نرسنگ)، یک کارگاه و دو مدرسه (مکتب) در پاکستان برای مهاجرین زن نقش داشت.


title: مینا کشورکمال

text: مینا شعر نیز می‌سرود و یکی از اشعارش «هرگز بر نمی‌گردم» مشهور است که در آن گفته می‌شود:


title: مینا کشورکمال

text: مینا با دکتر فیض احمد، رهبر سازمان رهایی افغانستان ازدواج کرد. آن برودسکی، نویسنده پژوهشگر آمریکایی در کتابی که دربارهٔ تاریخچه این جنبش نوشته‌است می‌گوید «هردوی آن‌ها به اهداف مجزای خود بسیار معتقد بودند. تا جایی که وقت کمی با هم صرف می‌کردند و حقیقتاً، نسخه‌های بسیار متفاوتی از آینده جامعه افغانستان در سر داشتند».


title: مینا کشورکمال

text: در ۱۵ بهمن (دلو) ۱۳۶۵ در شهر کویته پاکستان افراد سازمان «خاد» خدمات امنیت دولتی افغانستان وی را به قتل رساندند. «راوا» دست حزب اسلامی گلبدین حکمتیار را در نیز در قتل مینا دخیل می‌داند. دو تن از متهمان اصلی قتل مینا کشورکمال، احمدسلطان و محمدهمایون خادی روز ۷ مه ۲۰۰۲ به حکم محکمه عالی پاکستان به دار آویخته شدند.


title: مینا کشورکمال

text: مجله «تایم» در شماره فوق‌العاده ۱۳ نوامبر ۲۰۰۶ در میان «۶۰ قهرمان آسیایی» یکی نیز به معرفی مینا پرداخته می‌نویسد:


title: آی‌پاد ویدئو

text: گونه‌ای از آی‌پاد نسل پنجم که علاوه بر توانایی نمایش عکس، توانایی پخش فیلم با فرمت mp۴. و mov را نیز داراست.


title: آی‌پاد ویدئو

text: این نوع آیپاد در دو مدل ۳۰ گیگابایتی و ۸۰ گیگابایتی و به رنگهای سیاه و سفید در بازار عرضه می‌شود و یکی از پرطرفدارترین دستگاه‌های پخش موسیقی در کشور آمریکا محسوب می‌شود.البته دلیل محبوبیت آن داشتن یا نداشتن امکانات نیست بلکه زیبایی و سادگی آن است.


title: آی‌پاد ویدئو

text: نسل اول آیپاد ویدئو از هارد دیسک‌های 2.5 اینچی استفاده می‌کرد. استفاده از آن با استفاده از چرخ اسکرول مکانیکی، یک دکمه انتخاب مرکزی و چهار دکمه کمکی ممکن می‌شد. عمر باتری آی پاد ده ساعت بود.


title: آی‌پاد ویدئو

text: آیپاد ویدئو دارای قابلیت پخش موسیقی برای ۱۴-۲۰ ساعت و پخش فیلم برای مدت ۲ - ۳٫۵ ساعت است به همین دلیل بیشتر می‌توان آن را یک دستگاه پخش موسیقی و نه دستگاه پخش فیلم محسوب کرد.


title: آی‌پاد ویدئو

text: وب‌گاه آی‌پاد (در سایت اپل)


title: محمدخان بلوچ

text: سردار لشکر نادرشاه که بنام سردار جلایر معروف بود، پس از دستگیری شیخ احمد مدنی وخراب وغارت کمشک وقلعه جات کهنه وکلات سرخ جناح و آبادی‌های دیگر به‌طرف شیبکوه رهسپار شد.


title: محمدخان بلوچ

text: در هنگام عبور قشون سردار جلایر از منطقه چندین بار چریک‌های شیخ محمد خان بستکی برای مدافعه ونجات شیخ احمد مدنی در گیر شده بودند، ولی چریک‌های شیخ محمد خان که بیش از هزار سوار نبودند در مقابل سی هزار سوار لشکر انبوه جلایر کاری از پیش نبردند وسردار جلایر بالشکر سواره خود به شیبکوه رسانده و به وسیله شیخ عبدالرحمن علاق ظابط بندر نخیلو و شیبکوه سردار محمد خان بلوچ از جزیره کیش دستگیر نموده وباغل وزنجیر از طریق بندرعباس و کرمان به اصفهان برده واورا زندانی نموده.


title: محمدخان بلوچ

text: نادرشاه افشار نائب السلطنه وسپه سالار ایران در سال ۱۱۴۷ هجری قمری سردار محمد خان بلوچ را از زندان بیرون آورده و پس از اینکه یک یک گناهان وی را شمرد دستور داد هر دو چشم او از حَدَقه بیرون آورند. با این وضع خواری وبدبختی سردار محمد خان بلوچ مرگ را بر زندگی ترجیح می‌دهد و در زندان خودکشی می‌کند.


title: اسدالله رشیدیان

text: اسدالله رشیدیان متولد ۱۲۹۸ در کرمانشاه فرزند حبیب‌الله رشیدیان از هواداران سیدضیاءالدین طباطبائی بود. مانند پدرش از آغاز جوانی با انگلیسی‌ها مرتبط شد. پس از روی کار آمدن دولت محمد مصدق فعالیت‌های اسدالله و برادرانش به نام‌های سیف‌الله و قدرت‌الله برای حفظ منافع دولت بریتانیا و سرنگونی دولت محمد مصدق آغاز شد، سرانجام کودتای ۲۸ مرداد پیروز شد.


title: اسدالله رشیدیان

text: اسدالله رشیدیان پیش از انقلاب ۱۳۵۷ سرمایه خود را از کشور خارج کرد و خود نیز به انگلستان رفت و در اوایل دهه ۱۳۶۰ خورشیدی درگذشت. در دومین نقشه سیا برای به انجام رساندن کودتای ۱۳۳۲، مأموران سیا توانستند به کمک رشیدیان حکم عزل محمد مصدق و حکم نخست‌وزیری سر لشکر زاهدی را از محمد رضا پهلوی بگیرند.


title: عالیجناب سرخپوش و عالیجنابان خاکستری

text: عالیجناب سرخپوش و عالیجنابان خاکستری، با عنوان فرعی "آسیب‌شناسی گذار به دولت دموکراتیک توسعه گرا،" نام کتابی است نوشته اکبر گنجی که در آن به نقد دولت و شخص هاشمی رفسنجانی و برخی موضوعات دیگر پرداخته شده‌است. این کتاب در سال ۱۳۷۸ با همکاری شورای فرهنگ عمومی به ریاست عطاء الله مهاجرانی، به طور گسترده در ایران منتشر شد. این کتاب شامل ۴۸ یادداشت و مصاحبه و شش ضمینه است.


title: حیدر یغما

text: حِیْدَر یَغْما (زادهٔ ۱۳۰۲ در روستای صومعه، نیشابور - درگذشتهٔ ۲ اسفند ۱۳۶۶ در نیشابور) شاعر معاصر ایرانی بود.


title: حیدر یغما

text: یغما به سبب شغل اصلی‌اش به «شاعر خشتمال نیشابوری» مشهور است. شغل او خشت‌مالی، در یکی از کوره‌پزخانه‌های نیشابور بود. یغما فاقد سواد دانشگاهی بود اما شعر می‌سرود. بسیاری از اشعار او دیدگاه شخصی وی به جهان است. در مدت شاعری‌اش وی را گاهی متهمش می‌کردند که شعرهای مهجور قدما را می‌دزدد و پس و پیش می‌کند و به اسم خودش می‌سراید. گاهی هم شعرهایش را می‌دزدیدند و بدون پس و پیش کردن به اسم خودشان می‌خواندند! ویدوئی از او در اینترنت موجود است که می‌خواهد شعری بخواند، در بیت دوم ناخوداگاه می‌زند زیر آواز بعد متوجه می‌شود که زده‌است زیر آواز وبه دوربین نگاه می‌کند ومی گوید (شوریدگی است باید ببخشید وادامه می‌دهد) این ویدئو نشاندهنده این است که او بسیار بیشتر از شاعران بزرگ می‌دانست. او با همه علمی که داشت، گمنام ماند، باقی خودستایی کردند، او یک کارگر-شاعر بود او نمادثمره آفرینش بود، نیم کارگر ونیم شاعر، نیم عقل محض نیم دیوانگی او توانسته بود خود را از درون به دو نیم کند سالها زمان لازم است تا کسی این رادرک کند. تا دیروز نیشابور را به عطار وخیام می‌شناختیم، یغما میوه درخت این دو شاعر است


title: حیدر یغما

text: یغما در بیستم دی ماه ۱۳۰۲ در بستر تهیدستی زاده شد، با نداری زندگی کرد و با نداری درگذشت. با این که میهن نیاکان یغما خور و بیابانک اصفهان بود، حیدر فرزند کشور و محمدِ یغما از مهاجران خور و بیابانک اصفهان که دو نسل قبل تر از حیدر، به خراسان آمدند و در بازگشت درماندن و هر طائفه ای به گوشه ای رفت و حیدر بیک (جد مادری حیدر یغما) در سمت صومعه که روستای کوچکی در شمال نیشابور بود، سکنی گزید تا تقدیر شاعری دیگر در گسترهٔ ادب پرور نیشابور رقم بخورد و در سپیده دم ۱۳۰۲ هجری شمسی دیده به جهان گشاید. یغما نیز در چنین خانواده‌ای، ناگزیر به کار سخت برای به دست آوردن روزی بود، تا جایی که از رفتن به آموزشگاه (مدرسه) بازماند و تا میانسالی از خواندن و نوشتن بی‌بهره بود.


title: حیدر یغما

text: یغما با این که خواندن و نوشتن نمی‌دانست ولی از دوران کودکی دلبستگی فراوانی به شعر و شعر گویی داشت. او شعرها و چکامه‌های (غزل و قصیده) شعرسرایانی همچون فردوسی و امیرارسلان نامدار را، که شب‌های بلند زمستان خوانده می‌شد، در کودکی شنیده بود و به خوبی بیاد داشت. وی در جوانی به شهر کوچ کرد و در ۳۰ سالگی همسر گرفت و یکی دو سال دیگر فارسی را آموخت. او به انجمنهایی می‌رفت که در آن جا با ادب پیشگان و شعر شناسان آشنایی پیدا کرد. ادب پیشگان و شعر شناسان با شنیدن شعرهای او که برخاسته از ذوق او و پر از بیت‌های زیبا و پرمایه بود او را به شعر سرایی دلگرم کرده و در این راه راهنمایی‌اش نمودند.


title: حیدر یغما

text: او تا میانسالی سواد نداشت و پس از فراگرفتن خواندن و نوشتن هم دست نوشته‌ای بسیار بد وپر از غلط‌های املایی داشت. پیشهٔ او در بیشتر دوران زندگی اش خشتمالی و بیل زدن بود و در سال‌های واپسین نیز به کشاورزی و کارگری اشتغال داشت. چون از وزن و قافیه چیزی نمی‌دانست شعرهایش ایرادهای بسیاری داشت. هر چند که شعرسرایان دانش‌آموخته هم از پاره‌ای از این ایرادها به دور نبوده‌اند.


title: حیدر یغما

text: وی شب دوم اسفند سال ۱۳۶۶ درگذشت. یغما در شادیاخ، میان راه آرامگاه خیام و عطار به خاک سپرده شد و آرامگاهی در آنجا برای او ساختند.


title: حیدر یغما

text: او در چهل سالگی برای نخستین بار شعرهای خود را بر روی کاغذ آورد و اولین مجموعهٔ شعرهای خود را در سال ۱۳۴۶ با نام «اشک عاشورا» به چاپ رساند؛ پس از سه سال مجموعه‌ای از رباعیاتش و در سال ۱۳۵۵ نخستین مجموعهٔ غزل‌هایش را به چاپ رساند. او همچنین کتاب دیگر خود را در سال ۱۳۶۵ به نام «سیری در غزلیات یغما» به چاپ رساند.


title: حیدر یغما

text: این شعر سرا نزدیک ۴۵۰۰ بیت شعر دارد که گزیده‌ای از آن‌ها در کتاب شاعر خشتمال نوشتهٔ جواد محقق نیشابوری برای اولین بار در سال ۱۳۷۳ به چاپ رسید. شعرهای این شعر سرا را می‌توان در سه جستار گنجاند:


title: حیدر یغما

text: ۸۰ درصد شعرهای یغما سخن عشق می‌باشد. او در این زمینه شعرهایی برابر با شعر سرایان هم ردیف خود ندارد ولی در دیگر جستارها ابیات برجسته و در خور ستایشی با درون‌مایهٔ آزادگی، بسندگی، والا منشی، فرازهای تهیدستی، سرکشی و غرور دارد. شعرهای یغما پر از آرایه‌های ادبی معنوی و ظاهری است. آرایه‌های شعرهای یغما ساختگی نیستند و از درون او جوشیده‌اند. او در شعرهای خود کار و کارگری را ستوده و خود را بی‌نیاز از آستان استاد دانسته و این از آن جا بوده که می‌پنداشته آن‌ها سخنی برای گفتن ندارند. شعرهای زیر برای نمونه آورده شده‌اند:


title: حیدر یغما

text: چون یغما سواد چندانی نداشت شیوهٔ نوشتن پاره‌ای از واژگان را نمی‌دانست و آن‌ها را به گونه‌ای دیگر به کار برده‌است. برای نمونه به جای حشم و بن از حشام و بان در شعرهای خود به کار برده‌است:


title: حیدر یغما

text: و نمونه‌ای دیگر:


title: حیدر یغما

text: مضامین شعری مضامین شعری یغما بسیار وسیع است. تقریباً تمام مضامینی که شاعران بزرگ فارسی در اشعار خود آورده‌اند، در شعر او دیده می‌شود. در برخی موارد، اشعار او دارای مضامین بدیعی است.


title: حیدر یغما

text: در اشعار آیینیِ یغما، زاویهٔ دیدِ شاعر در انتخاب موضوع و طرز بیان آن قابل توجه است. این مضامین کمتر مورد توجه شاعران دیگر قرار گرفته‌است، و نمونه‌ای از آن را می‌توان در این شعری که از زبان زینب خطاب به امام حسین سروده شده ملاحظه کرد:


title: حیدر یغما

text: یکی از مضامین شعری یغما فقر و شکیبایی است. این طرز دید تا حدی از جهان‌بینی شاعر سرچشمه می‌گیرد که دنیا را بی‌اعتبار می‌خواند.


title: حیدر یغما

text: در ادبیاتی از اشعار اوست که: مُردهٔ من، بی‌کفن از فقر خواهد شد به خاک… با خدای خویش این است آخرین پیمان من… بی‌تامل خانه بر فرقش فرو می‌آورم… گر گذارد نعمت دنیا قدم بر خوان من


title: کشورهای فارسی‌زبان

text: کشورهای فارسی‌زبان یا کشورهای پارسی‌زبان کشورهایی هستند که در آن‌ها زبان فارسی، زبان رسمی تلقی می‌شود یا در کنار زبانی دیگر، یکی از زبان‌های رسمی است.


title: کشورهای فارسی‌زبان

text: در حال حاضر، زبان فارسی در کشورهای ایران، افغانستان و تاجیکستان زبان رسمی محسوب می‌شود. نام رسمی این زبان در این ۳ کشور به‌ترتیب فارسی (پارسی)، دری و تاجیکی است. افزون بر این، فارسی در ازبکستان زبان اقلیت بزرگی از کشور است. فارسی دارای بیش از ۷۰ میلیون گویشور بومی در سراسر جهان است که این تعداد با در نظر گرفتن گویشوران زبان دوم در کل به ۱۲۰ میلیون نفر می‌رسد. این زبان در ۲۹ کشور در سراسر جهان گفتگو می‌شود و از این نظر در رتبه ششم جهان قرار دارد.


title: کشورهای فارسی‌زبان

text: ایران بزرگ‌ترین کشور فارسی‌زبان جهان است. اتنولوگ جمعیت فارسی‌زبانان ایران در سال ۲۰۱۶ را ۵۰٬۴۰۰٬۰۰۰ نفر یعنی بیش از ۶۲ درصد از جمعیت کشور می‌داند. بر پایهٔ نتایج سرشماری سال ۱۳۷۵ مرکز آمار ایران دربارهٔ ترکیب و چیدمان قومی و تباری مردم ایران، جمعیت و آمار فارسی‌زبان‌ها نزدیک ۷۳ تا ۷۵ درصد جمعیت ایران است. این آمار نشان می‌دهد که ۸۲ تا ۸۳ درصد مردم به «فارسی» سخن می‌گویند و ۸۶ درصد از آن‌ها تنها فارسی را می‌دانند.


title: کشورهای فارسی‌زبان

text: طی پژوهشی که به سفارش شورای فرهنگ عمومی در سال ۱۳۹۱ انجام شد، فارسی‌زبانان بیشینه جمعیت را در ۱۳ استان تهران، البرز، اصفهان، یزد، سمنان، قم، بوشهر، فارس، مرکزی، خراسان رضوی، کرمان، هرمزگان و خراسان جنوبی می‌سازند و در ۷ استان خوزستان، قزوین، چهارمحال و بختیاری، همدان، گلستان، خراسان شمالی و سیستان و بلوچستان نیز اقلیت قابل توجهی به‌شمار می‌روند.


title: کشورهای فارسی‌زبان

text: تهران بزرگ‌ترین شهر فارسی‌زبان جهان است و ۹۸ درصد تهرانی‌ها به زبان فارسی تسلط دارند. از ۱۰ شهر بزرگ و پرجمعیت فارسی‌زبان جهان، ۸ شهر تهران، مشهد، اصفهان، کرج، شیراز، قم، اهواز و همدان در ایران قرار دارند و تنها شهرهای کابل و دوشنبه در خارج از این کشور واقع شده‌اند.


title: کشورهای فارسی‌زبان

text: فارسی رایج‌ترین زبان در افغانستان و زبان مادری بیش از ۱۶ میلیون نفر (۴۸–۵۲٪) از مردم این کشور است. به دلیل اینکه فارسی زبان میانجی افغانستان نیز به‌شمار می‌رود، در کل بیش از ۲۰ میلیون نفر یا ۸۰٪ از باشندگان این کشور بدان تسلط دارند. تاجیک‌ها، هزاره‌ها و ایماق‌ها گویشوران بومی فارسی در افغانستان هستند.


title: کشورهای فارسی‌زبان

text: بیشتر فارسی‌زبانان افغانستان در نیمه شمالی کشور زندگی می‌کنند. فارسی‌زبان بیشینه مردم ولایت‌های بدخشان، تخار، کاپیسا، بلخ، جوزجان، پروان، کابل، بغلان، پنجشیر، کندز، سمنگان، بامیان، سرپل، دایکندی، غزنی، بادغیس، غور، فراه و هرات به‌شمار می‌رود. اقلیت‌های بزرگ فارسی‌زبان نیز در ولایت‌های لغمان، ننگرهار، پکتیا، پکتیکا، اروزگان، جوزجان، قندهار، فاریاب، زابل، کنر، نیمروز، هلمند، لوگر و میدان وردک این کشور یافت می‌شوند.


title: کشورهای فارسی‌زبان

text: فارسی در کنار پشتو یکی از دو زبان رسمی افغانستان است. در سال ۱۳۴۳ خورشیدی برای ایجاد هویت ملی مستقل از ایرانیان، نام زبان «فارسی» در قانون اساسی افغانستان به «دری» تغییر یافت. با این وجود بیشتر فارسی‌زبانان این کشور هنوز هم نام زبان خویش را فارسی خوانده و به‌کارگیری نام دری را حاصل تلاش پشتون‌ها برای دور کردن آن‌ها از جهان فارسی‌زبان می‌دانند.


title: کشورهای فارسی‌زبان

text: تاجیکستان فارسی‌زبان ملی و رسمی تاجیکستان است که به الفبای سیریلیک تاجیکی نوشته می‌شود. فارسی‌زبان مادری نزدیک به ۷٫۵ میلیون نفر یا ۸۴٫۳٪ از شهروندان این کشور است. شهرهای بزرگ تاجیکستان شامل دوشنبه (پایتخت)، خجند، کولاب، پنجکنت، باختر، خاروغ و استروشن همگی فارسی‌زبانند.


title: کشورهای فارسی‌زبان

text: فارسی در تاجیکستان تا دههٔ ۱۹۲۰ میلادی همانند سایر کشورهای فارسی‌زبان به الفبای فارسی نوشته می‌شد. پس از رخداد انقلاب اکتبر در تاجیکستان گونه‌ای از الفبای لاتین برای نوشتن فارسی معرفی شد که در آوریل ۱۹۲۸، رسماً جای خط فارسی را گرفت. الفبای سیریلیک تاجیکی نیز در اواخر دههٔ ۱۹۳۰ میلادی در جمهوری شوروی سوسیالیستی تاجیکستان رواج یافت و جایگزین الفبای پیشین لاتین شد. پس از سال ۱۹۳۹ میلادی، انتشار آثار به خط فارسی ممنوع اعلام شد.


title: کشورهای فارسی‌زبان

text: در سال ۱۹۸۹ میلادی، با رشد ملی‌گرایی در میان تاجیک‌ها، قانونی تصویب شد که طبق آن «فارسی تاجیکی» به‌عنوان زبان رسمی تاجیکستان اعلام شد. قانون یادشده افزون بر این، تاجیکی را برابر با فارسی در نظر گرفت و خواستار بازگشت دوباره به الفبای فارسی شد. در سال ۱۹۹۹ میلادی، واژهٔ «فارسی» از عنوان رسمی زبان کشور تاجیکستان حذف شد و زبان رسمی این کشور «تاجیکی» نام گرفت.


title: کشورهای فارسی‌زبان

text: بر پایه آمار رسمی ازبکستان تاجیک‌ها ۵٪ از جمعیت کل این کشور را شامل می‌شوند. اما آمارهای غیررسمی شمار تاجیکان این کشور را میان ۱۰ تا ۱۲ میلیون نفر یا ۳۰ تا ۴۰ درصد از جمعیت کل کشور برآورد می‌کند. فارسی‌زبانان در ازبکستان بیشتر در دو شهر سمرقند و بخارا و ولایت سرخان‌دریا سکونت دارند؛ هرچند در دیگر مناطق ولایت‌های سمرقند و بخارا و همچنین ولایت‌های قشقه‌دریا، نمنگان، فرغانه و سیردریا نیز به‌طور پراکنده یافت می‌شوند. ریچارد فولتس در برآوردی در سال ۱۹۹۶ زبان ۷۰٪ از اهالی سمرقند و ۹۰٪ از اهالی بخارا را فارسی اعلام کرده‌است.


title: کشورهای فارسی‌زبان

text: افزون بر سمرقند و بخارا، گروه‌های بزرگ فارسی‌زبان در کاسانسای، چوست، رشتان و ساخ در دره فرغانه، همچنین بورچ‌ملا، آهنگران و باغستان در ولایت تاشکند و افزون بر آن شهرسبز، ترمذ، نخشب، نوایی، کتاب و دره‌های رودهای کافرنهان و چغان‌رود می‌زیند.


title: کشورهای فارسی‌زبان

text: فارسی به واسطه افزایش مهاجرت‌ها در قرن اخیر به کشورهای دیگر نیز راه یافته‌است. بزرگ‌ترین جوامع غیربومی فارسی‌زبان در آمریکا (۲ میلیون)، روسیه (۱ میلیون؛ عمدتاً تاجیک)، ترکیه (۸۰۰ هزار)، امارات (۸۰۰ هزار)، عراق (۵۰۰ هزار)، قطر (۲۸۰ هزار)، کانادا (۲۵۰ هزار)، عربستان (۲۴۰ هزار)، آلمان (۱۲۵ هزار)، و استرالیا (۱۱۰ هزار) ساکن هستند.


title: فهرست پایتخت‌های ایران

text: فهرست پایتخت‌های ایران در طول تاریخ:


title: قزوین (ابهام‌زدایی)

text: قزوین به یکی از موارد زیر اشاره دارد:


title: محسن اراکی

text: محسن محمدی عراقی معروف به محسن اراکی (زادهٔ ۱۳۳۴) از فقهای شیعه است که از سال ۱۳۶۹ تاکنون نماینده مجلس خبرگان رهبری (ابتدا از استان خوزستان و سپس استان مرکزی) است.


title: محسن اراکی

text: اراکی در نجف اشرف، عراق متولد شد و تحصیلات خود را در حوزه علمیه نجف شروع کرد. او در سال ۱۳۵۴ به ایران آمد و پس از استقرار جمهوری اسلامی به ریاست دادگاه‌های انقلاب اسلامی آبادان و خرمشهر، ریاست دادگاه‌های انقلاب اسلامی خوزستان، ریاست دادگستری استان خوزستان و امامت جمعه دزفول منصوب شد.در زمان جنگی تحمیلی، وی امام جماعت مسجد نجفیه دزفول را هم بر عهده داشته است. در سال ۱۳۷۳ به مدت ده سال به عنوان نماینده رهبر جمهوری اسلامی ایران به انگلستان اعزام شد و مرکز اسلامی انگلیس را پایه نهاد و سرپرستی کرد. رهبر ایران او را در ۲۰ تیر ۱۳۹۱ به دبیرکلی مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی منصوب کرد. اراکی در سال ۱۳۹۸ پیش از پایان دوره حکم خود به منظور تمرکز بر فعالیتهای علمی از این سمت کنار رفت.


title: محسن اراکی

text: اراکی هم اکنون مدرس خارج فقه و اصول حوزه علمیه قم،عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم و رئیس دانشکده اصول الدین است.


title: محسن اراکی

text: محسن اراکی در سال ۱۳۳۴ش در شهر نجف در عراق به دنیا آمد.


title: محسن اراکی

text: اراکی تحصیلات ابتدایی را در مدرسه «منتدی النّشر» نجف که زیر نظر محمدرضا مظفر اداره می‌شد، گذراند و تا کلاس اوّل متوسّطه را در همان مدرسه به تحصیل ادامه داد. پس از آن، با راهنمایی پدرش، از سال ۱۳۴۷ش تحصیلات حوزوی را شروع کرد.


title: محسن اراکی

text: دروس مقدّمات و سطوح را و برخی از دروس (نظیر شرح صمدیه، حاشیه ملاعبدالله، مقداری از معالم و مقداری از شرح لمعه، کفایه و رسائل) را نزد پدرش خواند و بقیّه را نزد اساتید حوزه علمیّه نجف گذرانداز جمله: سید عزالدّین بحرالعلوم، سید کاظم حائری، محمّدتقی جواهری، عبدالمجید روشنی، سید محمود هاشمی شاهرودی، سیّد عبّاس خاتم یزدی، سیدحسن مرتضوی، سید مصطفی خمینی، محمد هادی معرفت، سید محمدباقر حکیم، عباس قوچانی. اساتید درس خارج فقه و اصول: سید ابوالقاسم خویی، سید محمد باقر صدر، سید روح‌الله خمینی.


title: محسن اراکی

text: او از طرفداران نظریهٔ وحدت اسلامی و منتقدان اسلام غیرسیاسی است.


title: محسن اراکی

text: اراکی در سال ۲۰۱۲ از دانشگاه پورتسموث با موضوع پایان‌نامه «علیت و آزادی در فلسفه اسلامی و معاصر غربی» دکترا گرفت.


title: محسن اراکی

text: اراکی فعالیت‌های سیاسی خود را در نجف آغاز کرد. او فعالیت‌هایی در حمایت از خمینی داشت که در نتیجهٔ این فعالیت‌ها تحت تعقیب دستگاه امنیتی حکومت عراق قرار گرفت. او در سال ۱۳۵۴ شمسی به قم رفت و بر اساس ادعای وب سایت وی از همان آغاز به ساواک احضار شد و مورد بازجویی قرار گرفت.


title: محسن اراکی

text: مسئولیت‌های وی پس از پیروزی انقلاب ایران (۱۳۵۷)، به این شرح می‌باشند:


title: محسن اراکی

text: از اراکی به عنوان یکی از گزینه‌های رهبری آینده جمهوری اسلامی ایران یاد شده‌است.


title: محسن اراکی

text: وی پایه‌گذار مؤسسات متعدد مذهبی و علمی در لندن و قم بوده‌است که از آن جمله می‌توان به مرکز بزرگ اسلامی انگلیس، مجتمع آموزشی و فرهنگی ایرانیان، حوزهٔ علمیه امام حسین (علیه السلام) لندن، کالج علوم اسلامی لندن Islamic College for Advanced Studies، دفتر همکاری‌های علمی اسلامی در دانشگاه SOAS لندن، کرسی شیعه‌شناسی در دانشگاه بزرگ کمبریج، کرسی شیعه‌شناسی در دانشگاه بریستول، و همچنین مجمع اندیشهٔ اسلامی، مدرسهٔ علمیهٔ امیرالمؤمنین، پژوهشگاه فقه نظام و مرکز جامع علوم اسلامی ولی امر در قم اشاره کرد. وی همچنین مؤسس و رئیس هیئت امناء پژوهشگاه فقه نظام است و علاوه بر این، ریاست عالیهٔ دانشکدهٔ اصول دین را بر عهده دارد.


title: محسن اراکی

text: اراکی در شهر نجف به تدریس دروس مقدمات حوزهٔ علمیه پرداخت. همچنین، از آغاز اعزام به انگلستان به نمایندگی از سید علی خامنه‌ای و پس از تأسیس حوزهٔ علمیه در پایتخت این کشور (لندن)، به تدریس خارج فقه (مباحث حکومت اسلامی و قضاء) و اصول پرداخت، علاوه بر دروسی متنوع نظیر فلسفه، رسائل، مکاسب، حلقات اصول، تفسیر قرآن به زبانهای فارسی، عربی و انگلیسی نیز مشغول شد. هم‌اکنون او مشغول تدریس خارج فقه و اصول و همچنین تفسیر و حدیث در حوزهٔ علمیهٔ قم می‌باشد.


title: محسن اراکی

text: اراکی مبدع نظریه فقه نظام (های اجتماعی) است که بر پایه آن فقه به دو شاخهٔ فقه فردی و فقه اجتماعی تقسیم می‌گردد و فقه اجتماعی ناظر بر تمامی جنبه‌های محتلف زندگی اجتماعی است و زیر شاخه‌هایی نظیر فقه نظام اقتصادی، فقه نظام فرهنگی، فقه نظام حقوقی، فقه نظام سیاسی، فقه نظام تربیتی و … را شامل می‌گردد.


title: آناکساگوراس

text: آناکساگوراس یا انکساغورس فیلسوف پیشاسقراطی مکتب چندگانه‌گرایی بود.


title: آناکساگوراس

text: او در کلازومن واقع در آسیای کوچک به سال ۵۰۰ پیش از میلاد زاده شد. کلازومن پس از سرکوبی شورش ایونی فتح شد و حتی گفته‌اند که وی با سپاه ایران به آتن آمد. حدود سال‌های ۴۵۰ قبل از میلاد متفکری معروف بود. وی در سال سالامیس ۴۷۹/۴۸۰ به آتن آمد و نخستین فیلسوفی بود که در این شهر اقامت گزید و مورد احترام بود. افلاطون می‌گوید که پریکلس شاگرد آناکساگوراس بود. رابطه ای که بعدها وی را به دردسر انداخت، زیرا پس از قریب سی سال در اقامت در آتن حدود (سال‌های ۴۵۰ پیش از میلاد) توسط مخالفین سیاسی پریکلس به محاکمه فراخوانده شد. دیوگنس لائرتیوس با ارجاع به سوتیون می‌گوید که اتهامات مربوط به بدبینی و هواداری از ایرانیان بود. به نقل از افلاطون نخستین اتهام وی این بود که آناکساگراس تعلیم می‌کند که خورشید یک قطعه سنگ گداخته‌است و ماه از خاک ساخته شده‌است. این اتهامات بدون تردید ساختگی و جعلی بودند و اصلاً منظور از آن ضربه زدن به پریکلس از طریق آناکساگراس بود؛ زیرا معلم دیگر پریکلس یعنی دامون را نیز تبعید کرده بودند. وی زندانی شد اما توسط پریکلس از آتن فرار کرد و به ایونیا رفت. در لامپساکوس یک مستعمره کوچ‌نشین میلتوس اقامت گزید. مرگ آناکساگوراس را حدود سال ۴۲۸ پیش از میلاد می‌دانند. طبق وصیت او، سالگرد مرگش را برای کودکانی که در مکاتب درس می‌خواندند، تعطیل کردند.


title: آناکساگوراس

text: آناکساگوراس در زمرهٔ نخستین کسانی است که فهمیدند ماه از خود نوری ندارد و تنها نور خورشید را بازتاب می‌دهد. خورشید و دیگر ستارگان را سنگ‌هایی گداخته می‌دانست که تنها به علت دوریشان از ما، حرارتشان را حس نمی‌کنیم.


title: آناکساگوراس

text: آناکساگوراس باور داشت که عناصر مختلف ریشه‌ها و به وجود آورنده‌های گوناگون دارند؛ به طوری که هر ماده از تخمهٔ مخصوص به خودش به وجود آمده و مثلاً آب به وجود آورندهٔ آتش نیست.


title: آناکساگوراس

text: او تعداد ریشه‌ها را به‌طور نامحدود بالا برد. می‌گفت همهٔ مواد شامل همهٔ ریشه‌ها و عناصر اولیّه هستند؛ امّا هر مادّه‌ای را که در نظر بگیریم، آن عنصری جلوه می‌کند که آن مادّه از آن، بیش از سایر عناصر بهره برده‌است. مثلآ همهٔ اشیاء آتش دارند، امّا ما فقط آتش را در اشیائی تشخیص می‌دهیم که از آتش بیش از سایر عناصر بهره برده باشند.


title: آناکساگوراس

text: مادّه تا بی‌نهایت بخش‌پذیر است، اما حتّی کوچک‌ترین ذرهٔ مادّه شامل همهٔ عنصرهاست.


title: آناکساگوراس

text: آناکساگوراس نیز همچون امپدوکلس بر ضدّ وجود خلأ استدلال می‌کرد و می‌گفت در جایی که به نظر می‌رسد چیزی نیست، هوا هست.


title: آناکساگوراس

text: آناکساگوراس «نیروی زندگی» را که به دنیای مادّه جان می‌بخشد و سرچشمهٔ نیرو و رهبر انسان به سوی حقیقت است؛ "نوس"(عقل یا روح) نامیده‌است. نوس متمایز کنندهٔ زنده از بی‌جان است؛ امّا در جانوران و انسان تفاوتی نمی‌کند. برتری هوش انسان بر جانوران، نه به خاطر نوس؛ بلکه به خاطر برتری جسم اوست. ارسطو از آناکساگوراس انتقاد می‌کرد که چرا پس از طرح مفهوم نوس، از آن چندان استفاده نکرده‌است.


title: ران‌بند

text: ران‌بند نام ابزاری قدیمی است که در قدیم جزئی از جامه جنگ بشمار می‌آمده است.


title: ران‌بند

text: ران‌بند ورقه‌ای فلزی بوده که قسمت بالای ران را می پوشانده و با بند به ران بسته می‌شده تا به عنوان حفاظی برای آن بشمار آید.


title: ران‌بند

text: بر پایه داده‌هایی در لغتنامه دهخدا.


title: گلاج

text: گُلاج نانی است نازک مانند کاغذ که از نشاسته و سفیده تخم مرغ درست می‌کنند. نان گلاج را بیشتر در قدیم در ایران درست می‌کرده‌اند و آن را در شربت قند و نبات ترید کرده و می‌خوردند. گلاج در شربت را لابرلا می نامیدند.


title: زویا کوسمودمیانسکایا

text: زویا آناتولِونا کوسمودمیانسکایا (به روسی: Зо́я Анато́льевна Космодемья́нская)- (زاده ۱۳ سپتامبر۱۹۲۳ - درگذشته ۲۹ نوامبر۱۹۴۱) یکی از محترم‌ترین قهرمانان زن اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی بحساب می‌آید. وی به کسب لقب قهرمان اتحاد شوروی نایل آمد.


title: زویا کوسمودمیانسکایا

text: نام خانواده کوسمودمیانسکایا از ترکیب سنت کاماس ساخته شده‌است. خانواده کوسمودمیانسکی از قرن هفدهم در کلیسای ارتدوکس روسیه کشیش بودند. پدر بزرگ زویا در سال ۱۹۱۸ توسط شبه نظامیان بخاطر مخالفت با توهین به مقدسات کشته شد. پدر زویا به نام آناتولی در یکٰ حوزه دینی theological seminary تحصیل کرد ولی از آن فارغ‌التحصیل نشد. او بعدها به عنوان یک کتابدار مشغول به کار شد. مادرش لیوبوف معلم مدرسه بود. در سال ۱۹۲۵ برادر زویا الکساندر متولد شد او نیز مانند خواهرش به عنوان قهرمان اتحاد جماهیر شوروی (Hero of the Soviet Union) شناخته شد. در سال ۱۹۲۹ خانواده زویا به دلیل ترس از تعقیب به سیبری فرار کردند. در سال ۱۹۳۰ آن‌ها به مسکو نقل مکان کردند.


title: زویا کوسمودمیانسکایا

text: نام زویا نامی روسی برگرفته شده از نامی یونانی به معنی خدا Zoe است. او در سپتامبر ۱۹۲۳ در روستای اوسینو گی Osino-Gay (Осино-Гай) به معنی جنگل صنوبر در کنار شهر تامبوف به دنیا آمد. در دوران مدرسه رشته مورد علاقه زویا ادبیات بود. معلمین او تأکید داشتند که نوشته‌های او بیانگر فهمی عمیق است. سطح دانش او به مراتب فراتر از سطحی بود که در دبیرستان وجود داشت. او آثار نویسنده‌هایی مانند لئو تولستوی، پوشکین، میخائل لرمونتوف، کارامزین، واسیلی ژوکوفسکی، بایرون، مولیر، میگول سروانتز، چارلز دیکنز، ولفگانگ گوته و ویلیام شکسپیر را مطالعه می‌کرد. زویا نقطه نظراتش را در مورد کتابهایی که مطالعه می‌کرد را در یک دفترچه ثبت می‌کرد. برای مثال در یکی از نوشته‌هایش آمده‌است: «در تراژدی‌های شکسپیر مرگ یک قهرمان همواره با پیروزی یک آرمان همراه است.» او اگمونت بتهوون را دوست داشت. موزیک مورد علاقه اش سمفونی شماره ۵ چایکوفسکی بود. تلاش او برای ایده‌های سطح بالا برای همکلاسی‌هایش قابل فهم نبود. در شب عید سال ۱۹۳۹ همکلاسی‌هایش برای یکدیگر بهترین آرزوها را نوشتند. زویا این یاداشت را دریافت کرد: «زویا اینهمه در مورد مردم سخت قضاوت نکن. همه چیز را اینقدر به قلب نزدیک نکن. بدان که اغلب مردم خودخواه، چاپلوس و ریاکار هستند و تو نمی‌توانی به آنها تکیه کنی. می‌بایست به گفته‌های آنها بی‌توجه باشی. این آرزوی سال نو من است.» زویا بعد از خواندن این یاداشت گفت اگر کسی فکر می‌کند که مردم اینگونه هستند، پس انسانها برای چه زندگی کنند؟


title: زویا کوسمودمیانسکایا

text: در سال ۱۹۳۸ زویا به کوسموسول یا اتحادیه لنینیستی جوانان کمونیست پیوست. در اکتبر سال ۱۹۴۱ در جریان جنگ جهانی دوم وی هنوز در مسکو دانش آموز دبیرستان بود ولی داوطلب عضویت در یک واحد پارتیزانی شد. به مادرش که تلاش می‌کرد او را منصرف کند گفت وقتی که دشمن اینقدر نزدیک است من چه می‌توانم بکنم؟ اگر آن‌ها به اینجا بیایند من نمی‌توانم به زندگی ادامه بدهم. زویا یکی از داوطلبان خدمت در سرویس اطلاعاتی شد و به عضویت واحد پارتیزانی شماره ۹۹۰۳ درآمد. این واحد در جبهه غرب روسیه فعال بود. از هزار نفر که در اکتبر سال ۱۹۴۱ به این واحد پیوستد تنها نیمی از آن‌ها بعد از جنگ زنده ماندند. او و پارتیزانهای دیگر در روستای ابوخووو در نزدیکی نارو-فومینسک از خط مقدم جبهه عبور کرد و به سرزمین‌های اشغال شده توسط آلمان‌ها وارد شد. آن‌ها در پشت جبهه آلمانی‌ها به جمع‌آوری اطلاعات مشغول بودند. همچنین جاده‌ها را مین گذاری کردند و خطوط تلفن را قطع کردند. در بیست و هفتم نوامبر سال ۱۹۴۱ زویا حکمی را دریافت کرد که روستای پتریشیوا Petrishchevo جایی که در آن یک گردان سواره نظام آلمانی اردو زده بود را به آتش کشیده‌است. در روستای پتریشیوا زویا توانسته بود یک استبل اسب و چند خانه را به آتش بکشد. یک روسی او را شناخته بود و به آلمانها خبر داده بود. آن‌ها زویا را هنگامی که یک مشعل در دست داشت و می‌خواست یک خانه دیگر را به آتش بکشد دستگیر کردند. سربازان آلمانی نام او را تانیا گذاشته بودند. در طول شب او شکنجه و بازجویی شد ولی تسلیم نشد و هیچ اطلاعاتی را افشا نکرد. صبح روز بعد او را به مرکز شهر بردند و در حالی که نوشته‌ای به گردنش آویزان کرده بودند که روی آن نوشته شده بود «خانه آتش زن» او را به دار کشیدند. آلمانی‌ها مردم دهکده پتریشیوا در ۷۰ کیلومتری مسکو را واداشتند تا شاهد صحنه اعدام او باشند.


title: زویا کوسمودمیانسکایا

text: وقتی زویا آماده اعدام می‌شد این جملات را بر زبان راند که معروفیت یافت: جسد زویا بیش از یک ماه بر سر دار قرار داشت و آلمانی‌ها به کسی اجازه نمی‌دادند که آن را بردارند. فقط پس از آغاز تهاجم متقابل اردوی شوروی به حومه مسکو در ژانویه ۱۹۴۲ بود که جسد وی به خاک سپرده شد.


title: زویا کوسمودمیانسکایا

text: مدفن زویا را در ۲۴ ژانویه ۱۹۴۲ نبش کردند اما چهره‌اش را نمی‌شد شناخت. در ابتدا کسی وی را نمی‌شناخت تا اینکه بعداً عکسی از وی در روزنامه چاپ شد و خواهرش او را شناخت و نام حقیقی‌اش فاش شد.


title: زویا کوسمودمیانسکایا

text: زویا در گورستان نووودویچی مسکو بخاک سپرده شده‌است.


title: زویا کوسمودمیانسکایا

text: برادر زویا نیز در نبردی در کالیننگراد در جریان جنگ جهانی دوم جان باخت و به کسب لقب قهرمان اتحاد شوروی نایل آمد؛ و لوبوف مادر زویا داستان غمناک دو فرزندش را در کتابی نوشت.


title: زویا کوسمودمیانسکایا

text: داستان زویا کوسمودمیانسکایا بعد از آن به سر زبانها افتاد که روزنامه پراودا در بیست و هفتم ژانویه سال ۱۹۴۲ مقاله‌ای را به قلم پیوتر لیدوف منتشر کرد. این روزنامه‌نگار داستان اعدام زویا را از یک دهقان پیر شنید و به خاطر شجاعت این زن جوان تحت تأثیر قرار گرفت. شاهد گفت: «آنها داشتند او را دار می‌زدند ولی او سخنرانی می‌کرد. آنها داشتند او را دار می‌زدند ولی او آنها را می‌ترساند.» پیوتر لیدوف به پتریشیوا سفر کرد و از ساکنان محل اطلاعاتی را در مورد زویا جمع‌آوری کرد و مقاله‌ای را در مورد دختر پارتیزان گمنام نوشت. بلافاصله استالین این مقاله را خواند و گفت: «قهرمان خلق اینجا ست.»


title: زویا کوسمودمیانسکایا

text: در ماه فوریه همان سال به زویا عنوان قهرمان اتحاد جماهیر شوروی اعطا شد.


title: زویا کوسمودمیانسکایا

text: برای زویای جوان صدها شعر و داستان سروده و نوشته شده و جاده‌ها و سازمان‌هایی به نامش نامگذاری شده‌اند. بسیاری از سازمانهای پیشگام در اتحاد جماهیر شوروی نام زویا کوسمودمیانسکایا را به روی خود گذاشتند. شاعران و نویسندگان روس و هنرمندان، مجسمه سازان کارهایشان را به او اختصاص دادند و مجسمههای زویا و برادرش در چند شهر روسیه برپا شدند. در سال ۱۰۴۴ فیلم زویا ساخته شد. دولت شوروی مجسمه زویا را به افتخار او در نزدیکی روستای پتریشیوا نصب کرد. مجسمه دیگر او در ایستگاه مترو پارتیزانسکاوای مسکو نصب شد. قله ۴۱۰۸ متری کوه ترانس ایلی آلاتااو نیز به نام او نامگذاری شد. در سال ۱۹۶۸ نیز یک ستاره‌شناس روس ماخالا میخائیلوانا سمیرنوا سیا سیاره کوچکی را که کشف کرد، بنام زویای ۱۷۹۳ نامگذاری کرد.


title: زویا کوسمودمیانسکایا

text: در سال ۲۰۰۲ کتابی در به نام «زویا: داستان یک زن افغان برای رهایی» انتشار یافت که در آن یک عضو جمعیت انقلابی زنان افغانستان (راوا) داستان زندگیش را نوشته و خاطرنشان می‌سازد که چگونه تحت تأثیر مقاومت و مبارزه زویای روسی نامش را زویا گذاشته و مشوقش در راه مبارزه بوده‌است.


title: مجمع جهانی اهل بیت

text: مجمع جهانی اهل بیت یک تشکل جهانی و غیردولتی است که در سال ۱۳۶۹ در جمهوری اسلامی ایران به ثبت رسیده‌است. بودجه این نهاد ۷۵ میلیارد تومان برای سال ۱۴۰۰ در نظر گرفته شده‌است. این رقم در سال ۱۳۹۹ معادل ۳۰ میلیارد تومان بود.


title: مجمع جهانی اهل بیت

text: این نهاد به دست جمعی از پیروان مذهب شیعه و اهل‌بیت و تحت اشراف "مرجعیت" شیعه تأسیس شد، تا وظایف شناسایی، سازماندهی، آموزش و حمایت از علاقه‌مندان اهل بیت پیامبر را عهده‌دار شوند.در اردیبهشت‌ماه ۱۳۶۹ اولین اجلاس جهانی پیروان اهل‌بیت با شرکت بیش از ۳۰۰ نفر از فرهیختگان و اندیشمندان جهان اسلام ـ بویژه پیروان اهل‌بیت ـ در تهران تشکیل شد.


title: مجمع جهانی اهل بیت

text: از آن تاریخ به بعد و مطابق اساسنامه مجمع جهانی اهل‌بیت، هر چهار سال یک‌بار اجلاسی بین‌المللی با حضور اعضای مجمع عمومی برگزار می‌شود. در این اجلاس، تصمیماتی برای بهبود وضعیت فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و حقوقی مسلمانان اتخاذ و طرح‌ها و پیشنهادهایی در جهت نیل به اهداف مجمع ارائه می‌شود.


title: مجمع جهانی اهل بیت

text: اولین اجلاس مجمع عمومی در بهمن‌ماه ۱۳۷۲ در تهران برگزار گردید و بالغ بر ۳۳۰ نفر از اعضای این مجمع از ۶۱ کشور جهان و نیز گروهی از دانشمندان، پژوهشگران و کارشناسان مسایل گوناگون از کشورهای مختلف اسلامی در آن شرکت کردند.


title: مجمع جهانی اهل بیت

text: اجلاس دوم مجمع عمومی در بهمن ماه ۱۳۷۶ برگزار شد که درآن بیش از ۳۵۰ نفر از اندیشمندان جهان اسلام از ۵۶ کشور جهان شرکت کردند.


title: مجمع جهانی اهل بیت

text: سومین اجلاس مجمع عمومی در مهرماه ۱۳۸۲ نیز با حضور ۵۰۰ نفر از ۸۰ کشور تشکیل شد که در آن علاوه بر بررسی محورهای مورد بحث، کمیته‌هایی نیز برای ساماندهی مسائل اقتصادی شیعیان و نیز دفاع از حقوق آنها بر پایه مبانی و مفاهیم حقوق بشر ایجاد شودید.


title: مجمع جهانی اهل بیت

text: اجلاس چهارم مجمع عمومی مرداد ماه ۱۳۸۶ همزمان با اعیاد شعبانیه ۱۴۲۸ ق. برپا شد که بیش از ۴۶۰ نفر از اعضای مجمع از ۱۱۰ کشور جهان در آن شرکت کردند.


title: مجمع جهانی اهل بیت

text: پنجمین اجلاس مجمع عمومی از ۲۰ تا ۲۳ شهریورماه ۱۳۹۰ با شرکت حدود ۶۰۰ شخصیت خارجی از بیش از ۱۱۰ کشور جهان برگزار شد.از زمان تأسیس مجمع تاکنون، تعدادی از اعضای شورای عالی از دنیا رفته و تعدادی نیز از عضویت کناره‌گیری کرده‌اند


title: مجمع جهانی اهل بیت

text: در جلسه شهریور ۱۳۹۱ محسن مجتهد شبستری به عنوان رئیس شورای عالی، قربانعلی دری نجف آبادی نایب رئیس این شورا و سید ابوالحسن نواب به عنوان دبیر آن انتخاب شدند.


title: مجمع جهانی اهل بیت

text: مطابق اساس‌نامه مجمع، دبیرکل به وسیله شورای عالی انتخاب و با حکم ولی فقیه منصوب می‌شود. دبیرکل و حوزه‌های اجرایی آن ـ که شامل معاونت‌های امور بین‌الملل، فرهنگی، اجرایی و اقتصادی و نیز حوزه ریاست ـ است، امور جاری مجمع را در جهان اداره می‌کند.اداره کل پژوهش، اداره کل همکاری های فرهنگی و مانند: گروه مطالعات راهبردی، بنیادی، فرق و مذاهب و ویکی شیعه و بخش‌هایی که در زمینه‌های فرهنگی، مطالعاتی و تحقیقاتی فعالیت می‌کنند، زیرمجموعه معاونت علمی و فرهنگی هستند. برگزاری کنفرانس‌های علمی و تخصصی در خصوص معارف اهل‌بیت از فعالیت‌های این مرکز است.


title: مجمع جهانی اهل بیت

text: خبرگزاری ابنا، اداره کل اطلاع‌رسانی، روابط عمومی و دانشگاه اهل بیت از بخش‌های وابسته به حوزه دبیرکل مجمع جهانی اهل بیت است.


title: مرکز اسلامی انگلیس

text: مرکز اسلامی انگلیس (Islamic Centre of England  به اختصار ICEL) یک مؤسسه خیریه در شهر لندن (پایتخت انگلستان) که محلی است برای عبادت و برپایی شعائر دینی و تبلیغ معارف اسلامی، و جایگاهی برای آموزش آموزه‌های اسلامی و گردهمایی علمی و فرهنگی و نیز پایگاهی برای تجمع خانواده‌ها برای تقویت روابط اجتماعی. این مرکز تحت عنوان «دفتر علی خامنه‌ای» هم شناخته می‌شود.


title: مرکز اسلامی انگلیس

text: این مرکز در سال ۱۳۷۷ خورشیدی (۱۹۹۸ میلادی) هم‌زمان با مبعث محمد و با حضور مسئولان و شخصیت‌های فرهنگی و اجتماعی ایرانی و انگلیسی و سایر کشورهای اسلامی رسماً به عنوان یک مؤسسهٔ خیریه آغاز به کار نمود. هم‌اکنون سید هاشم موسوی ریاست آن را بر عهده دارد.


title: مرکز اسلامی انگلیس

text: در آبان ۱۴۰۰ روزنامه تایمز لندن گزارش داد که مرکز اسلامی انگلیس در دوران دنیاگیری کووید-۱۹، صد و نُه هزار پوند کمک مالی از دولت بریتانیا دریافت کرده‌است.


title: مرکز اسلامی انگلیس

text: مرکز اسلامی انگلیس با توجه به رسالت فرهنگی و دینی‌ای که بر عهده دارد؛ در انجام این رسالت، اهداف زیر را دنبال می‌کند:


title: زعفرانیه (ابهام‌زدایی)

text: لغتنامه دهخدا.


title: جمیل صدقی زهاوی

text: جمیل صدقی زَهاوی (۱۸۶۳ - ۲۴ فوریه، ۱۹۳۶) شاعر کُرد اهل عراق بود که به زبان‌های عربی، فارسی و کردی شعر می‌سرود.


title: جمیل صدقی زهاوی

text: جمیل صدقی زهاوی نام خانوادگی او تلفظ دیگری از نام زهاب است. پدر و مادر او هر دو از کردهای منطقه ذهاب در استان کرمانشاه بودند. خود جمیل صدقی گفته‌است که دلیل نامگذاری آن‌ها به زهاوی اقامت طولانی جد آن‌ها به نام ملا احمد در سرپل ذهاب بوده‌است. پدر جمیل به نام ملا محمد نیز خود شاعر و فقیه بود و زبان‌های کردی، فارسی، ترکی و عربی را به‌خوبی می‌دانست. ملا محمد به فارسی و عربی شعر سروده‌است و تخلص او در اشعار فارسی "فیضی" بوده‌است و به همین دلیل به "ملا محمد فیضی" مشهور شد. وی همچنین به عنوان یک فقیه به درجهٔ مفتی بغداد رسید.


title: جمیل صدقی زهاوی

text: جمیل صدقی زهاوی در سال ۱۳۱۳ در هزاره فردوسی که در تهران و توس برگزار شد شرکت داشت.


title: جمیل صدقی زهاوی

text: زهاوی در سراسر جهان عرب چهره‌ای شناخته شده‌است. او طرفدار حقوق زنان و از هواداران ترک حجاب بود.


title: جمیل صدقی زهاوی

text: یکی از خیابانهای اصلی بغداد (میان محله اعظمیه و محله وزیریه) به نام او نامگذاری شده‌است.


title: جمیل صدقی زهاوی

text: ویکی‌پدیای عربی


title: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی

text: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، نام مجموعه‌ای آموزشی برای تحصیل دانشجویان و طلبه‌های شیعه است که در سال ۱۳۷۴ پایه‌گذاری شد.


title: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی

text: این مؤسسه آموزشی و پژوهشی بعد از درگذشت محمدتقی مصباح یزدی زیر نظر محمود رجبی کار می کند. کتاب‌خانه و مرکز اسناد آن در سال ۲۰۰۶ میلادی شامل بیش از شصت هزار جلد کتاب فارسی و عربی و نزدیک به بیست هزار جلد کتاب انگلیسی بوده‌است.


title: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی

text: بر اساس آمار منتشره در کارنامه پژوهش مربوط به سال ۱۳۷۴ تا ۱۳۷۹هـ. ش، ۸۴ طرح در بخش پژوهش به تصویب رسیده‌است که از این بین تعداد ۳۹ طرح به انجام رسیده و خاتمه یافته‌است و ۴۵ طرح در دست اجراء و در حال انجام است.


title: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی

text: در بخش ترجمه نیز در بخش عربی ۵۵ طرح به انجام رسیده‌است و ۲۳ طرح نیز در حال انجام و ترجمه‌است. در بخش انگلیسی نیز تا سال ۱۳۷۹هـ. ش ۱۳طرح به انجام رسیده‌است.


title: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی

text: اولین و مهم‌ترین مدیریت در حوزه معاونت پژوهش مدیریت پژوهش است که مسئولیت مستقیم دریافت، تصویب، حمایت و نظارت بر طرح‌های پژوهشی، برگزاری دوره‌های آموزشی لازم برای تحقیق، ترجمه مقالات و کتب مناسب و انتشار نشریات علمی و تخصصی را به عهده دارد برای انجام این وظایف، این مدیریت در ساختار جدید پژوهش، متشکل از ۵ اداره‌است که عبارت‌انداز: اداره امور محققان، اداره نظارت و ارزیابی طرح‌های تحقیقاتی، اداره ترجمه که شامل بخش عربی و انگلیسی است، اداره آموزش ضمن تحقیق و اداره نشریات علمی و تخصصی.


title: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی

text: دومین مدیریت در حوزه معاونت پژوهش مدیریت تدوین متون است که با چهار اداره، وظایف تدوین و آماده‌سازی تحقیقات انجام شده را جهت انتشار انجام می‌دهد. این ادارات عبارت‌انداز: اداره تدوین متون درسی، اداره تدوین متون غیر درسی، اداره ویراستاری و اداره تایپ و امور فنی کتاب.


title: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی

text: دومین معاونت؛ معاونت فناوری اطلاعات می‌باشد که در سال ۱۳۹۰ تأسیس شد. این معاونت پیش‌تر با نام معاونت اطلاع‌رسانی شناخته می‌شد.


title: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی

text: نظارت بر پایگاه‌ها و شبکه رایانه‌ای مؤسسه، نظارت بر امور و عملیات سخت‌افزاری و نرم‌افزاری مؤسسه در زمینه‌های برنامه‌ریزی و اجرایی فناوری اطلاعات، مطالعه، ارزیابی و پشتیبانی وسایل، لوازم و ابزار سخت‌افزاری در جهت بالابردن سطح کارایی بخش‌های مختلف مؤسسه، پشتیبانی و اجرای کلیه امور سمعی و بصری برنامه‌های مؤسسه هم چون: همایش‌ها، نشست‌ها و برنامه‌های تالار، از وظایف و فعالیت‌های این معاونت است. معاونت فناوری اطلاعات از اداره کل پایگاه‌ها، اداره کل رایانه، اداره کل رسانه، دفتر مطالعات و تحقیقات فناوری اطلاعات، و مدیریت گسترش خدمات فناوری، تشکیل شده‌است.


title: خان‌های صوفی

text: خان‌های صوفی، در استان گیلان . سرکردگی ایل صوفی از سال ۱۳۲۵ خورشیدی با نصرت الله خان صوفی - سیاوش است. وی فرزند یحیی خان فرزند نصرالله خان حاکم رانکوه فرزند حاج میرزا محمدعلی خان فرزند حاج جهان گیر خان فرزند حیدر بیگ فرزند علی شاه صوفی می‌باشد. فهرست بزرگان کرد صوفی هم‌اکنون عبارت است از:


title: خان‌های صوفی

text: جلال خان صوفی، امان الله خان صوفی، محی الدین خان صوفی حسین خان صوفی، عبدالعلی خان صوفی، کریم خان صوفی، ناصر خان صفوی، حسن خان صوفی، جمشید خان صوفی، حبیب الله خان صفوی، طاهر خان صوفی، حاج میرزا خان و سرهنگ محمد خان صوفی - میرزان . پسر ارشد نصرت اله خان صوفی احمد علی خان صوفی می‌باشد که سمت شهرداری املش را دارا بوده و خدمات بی نظیری به این شهر ارائه نمود.


title: احمد راشد مدنی

text: جانشین او شیخ راشد دوم مدنی برادر زاده وی بوده‌است. آرامگاه وی که در حدود سال ۱۳۱۰ هجری شمسی بنا شده‌است در تاریخ ۷ مهر ماه ۱۳۸۱ به عنوان اثر ملی ثبت گردید


title: ماهایا پطروسیان

text: ماهایا پطروسیان (زادهٔ ۱۳ دی ۱۳۴۸ در تهران) هنرپیشه سینما، تئاتر و تلویزیون ارمنی‌تبار اهل ایران است.


title: ماهایا پطروسیان

text: او از دانشکدهٔ هنرهای زیبای دانشگاه تهران در رشتهٔ تئاتر فارغ‌التحصیل شد. با بازی در فیلم "عشق و مرگ" به کارگردانی محمدرضا اعلامی پا به عرصهٔ سینما گذاشت و با بازیگری در فیلم‌های "پردهٔ آخر"، "دیگه چه خبر"، "نابخشوده"، و "کمکم کن" در سینمای ایران مشهور شد. وی برای فیلم پردهٔ آخر برنده سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش دوم زن شد.


title: ماکرومدیا

text: ماکرومدیا یک شرکت آمریکایی تولیدکننده نرم‌افزارهای گرافیکی و توسعه وب است. دفتر مرکزی این شرکت سان‌فرانسیسکو بود. از محصولات تولید شده توسط این شرکت می‌توان به فلش و دریم‌ویور اشاره کرد. در ۳ دسامبر ۲۰۰۵ رقیب این شرکت، ادوبی، کنترل محصولات ماکرومدیا را بدست گرفت. در تاریخ ۹/۷/۱۳۹۹ به دلیل تحریم های امریکا این شرکت از ارائه مستقیم خدمات به ایران منع شده.


title: ماکرومدیا

text: شرکت ماکرومدیا در ۳ دسامبر ۲۰۰۵ با هزینه ۳٫۴ میلیارد دلار توسط ادوبی خریداری شد.


title: هوشنگ ظریف

text: هوشنگ ظریف (زادهٔ در تهران – درگذشتهٔ در تهران) موسیقی‌دان و نوازندهٔ تار اهل ایران بود.


title: هوشنگ ظریف

text: هوشنگ ظریف در ۱۶ آذر سال ۱۳۱۷ در تهران زاده شد. او پس از پایان دورهٔ ابتدایی در هنرستان موسیقی ملی، با مدیرت روح‌الله خالقی، نام‌نویسی کرد و از آموزش‌های هنرمندانی نظیر: موسی معروفی، علی‌اکبر شهنازی، روح‌الله خالقی، جواد معروفی و حسین تهرانی بهره‌مند شد. پس از پایان تحصیل در سال ۱۳۳۷ به عنوان هنرآموز سرود و موسیقی، به استخدام وزارت فرهنگ و هنر درآمد. پس از آن به تدریس در سازمان پیشاهنگی ایران پرداخت و همکاری خود را نیز به عنوان هنرآموز موسیقی نابینایان، با سازمان خدمات اجتماعی کشور، آغاز نمود. او به عنوان نوازنده و تکنواز در گروه‌ها و ارکسترهای گوناگونی مانند: ارکستر موسیقی ملی، ارکستر صبا و… به اجرای موسیقی پرداخت. هوشنگ ظریف به دعوت حسین دهلوی، از سال ۱۳۴۲ تا ۱۳۵۹ به مدت ۱۷ سال به تدریس تار در هنرستان موسیقی پرداخت.


title: هوشنگ ظریف

text: هوشنگ ظریف سال‌ها به عنوان تکنواز تار، در ارکسترهای سازمان ملی، وابسته به وزارت فرهنگ و هنر، در سازمان رادیو تلویزیون ملی ایران به اجرای موسیقی مشغول بود. او اجراهای بسیاری با گروه پایور، به سرپرستی فرامرز پایور و با خوانندگان سرشناسی نظیر نادر گلچین، عبدالوهاب شهیدی و محمدرضا شجریان داشت و به همراه این گروه، کنسرت‌های بسیاری در کشورهای اروپایی و آسیایی به اجرا گذاشت.


title: هوشنگ ظریف

text: هوشنگ ظریف همراه با ارکسترهای موسیقی وابسته به وزارت فرهنگ و هنر، برای ۲۰ سال، برنامه‌های موسیقی ایرانی در حافظیه شیراز و سایر شهرهای ایران و کشورهایی نظیر: آمریکا، شوروی، کانادا، ژاپن، فرانسه، انگلیس، آلمان غربی، ایتالیا، مصر، تونس، مراکش، الجزایر، هند، پاکستان، ترکیه و همهٔ کشورهای اروپای شرقی برگزار کرد.


title: هوشنگ ظریف

text: هوشنگ ظریف همچنین در سال ۱۹۷۳ با هدف اجرای برنامه‌های آموزشی موسیقی سنتی ایرانی، در بخش موسیقی شماری از دانشگاه‌های آمریکا، به سراسر این کشور سفر کرد. او در سال ۱۹۷۵ در جشنواره موسیقی «شانکار لعل» هند شرکت کرد و در بیست و یکمین جشنواره جهانی موسیقی که در همان سال، در فرانسه بر پا شده بود حضور یافت.


title: هوشنگ ظریف

text: هوشنگ ظریف با اجرای کنسرت‌های موسیقی ایرانی در وین پایتخت اتریش، موجب شناساندن بیش از پیش موسیقی ایرانی به این مرکز موسیقی اروپا شد. وی در سال ۱۹۸۵ با هدف گسترش موسیقی سنتی ایران، در جشنواره اینسبورگ شرکت کرد.


title: هوشنگ ظریف

text: هوشنگ ظریف علاوه بر نواختن ساز تار، با نواختن سه‌تار و تنبک نیز آشنایی کامل داشت او همچنین در تدوین روش نوازندگی تنبک با حسین تهرانی همکاری نمود که حاصل آن در کتابی تحت عنوان «آموزش تنبک» به چاپ رسید. از دیگر فعالیت‌های او، تصحیح ردیف‌های آوازی محمود کریمی، آوازخوان سرشناس ایرانی بود که با عنوان کتاب «ردیف آوازی موسیقی سنتی ایران» منتشر شده‌است. او دارای مدرک درجه یک هنری بود و شش سال پیاپی، عضو هیئت مدیره خانه موسیقی ایران و چهار دوره، رئیس هیئت مدیره کانون نوازندگان سازهای ایرانی در خانه موسیقی بود.


title: هوشنگ ظریف

text: همسر هوشنگ ظریف، پروین صالح نوازندهٔ ویولن و قیچک بوده‌است. آن دو، سال‌ها در کنار یکدیگر عضو گروه پایور بودند.


title: هوشنگ ظریف

text: هوشنگ ظریف در ۱۷ اسفند ۱۳۹۸ در سن ۸۱ سالگی به علت ایست قلبی درگذشت. مراسم خاکسپاری او، روز ۱۹ اسفند ۱۳۹۸ به صورت خصوصی، به علت دنیاگیری کروناویروس در ایران، در قطعه هنرمندان بهشت زهرا با حضور خانوادهٔ وی و برخی از اهالی موسیقی برگزار شد. او در کنار آرامگاه حسین دهلوی به خاک سپرده شد.


title: هوشنگ ظریف

text: بهمن ۱۳۹۹، در آیینِ ششمین سال‌نوای موسیقی ایران، از تمبر اختصاصی یادبود هوشنگ ظریف، توسط حسین علیزاده رونمایی شد.


title: هوشنگ ظریف

text: هوشنگ ظریف شاگردان بسیاری را در هنرستان موسیقی و مؤسسه‌های فرهنگی و کلاس‌های خصوصی و عمومی آموزش داد. از جمله شاگردان وی می‌توان به هنرمندانی چون: حسین علیزاده، داریوش طلایی، ارشد تهماسبی، حمید متبسم شهریار فریوسفی و مجید درخشانی اشاره نمود.


title: هوشنگ ظریف

text: از میان آثار هنری او می‌توان به کتاب‌ها و مجموعه‌های صوتی زیر اشاره نمود:


title: فرهاد مهراد

text: فرهاد مِهراد (۲۹ دی ۱۳۲۲ در تهران – ۹ شهریور ۱۳۸۱ در پاریس) معروف به فرهاد، خواننده، آهنگ‌ساز و نوازندهٔ پاپ راک اهل ایران بود. وی از خوانندگان صاحب نام راک ایرانی بود که نخستین آلبوم راک اند رول انگلیسی ایران را منتشر کرد.


title: فرهاد مهراد

text: آنچه که او را از دیگر خوانندگان هم نسلش متمایز می‌کرد، خواندن ترانه‌های اجتماعی است که در آثار موسیقی او متبلور شده‌است. این عنصر در مضامین تمامی ترانه‌های او کاملاً به چشم می‌خورد.


title: فرهاد مهراد

text: همچنین او را به عنوان یکی از اولین خوانندگان سیاسی ایران نیز می‌شناسند. وی در اوایل دهه ۱۳۵۰ ترانه‌هایی با مضامین سیاسی و انتقادی می‌خواند و در زمستان ۱۳۵۷ ترانهٔ انقلابی «وحدت» معروف به «محمد» را خواند، اما پس از انقلاب تا سال ۱۳۷۲ از ادامهٔ کار منع شد.


title: فرهاد مهراد

text: از معروف‌ترین آهنگ‌های او می‌توان به «مرد تنها»، «کودکانه»، «جمعه»، «آیینه‌ها»، «خسته»، «اسیر شب»، «هفته خاکستری»، «شبانه ۱ و ۲»، «گنجشکک اشی مشی»، «کودکانه»، «سقف»، «آوار»، «وحدت»، «نجواها»، «کوچ بنفشه‌ها»، «برف»، «مرغ سحر»، «گل یخ»، «شب تیره» و… اشاره کرد. وی آهنگ‌هایی نیز به زبان‌های غیرفارسی دارد.


title: فرهاد مهراد

text: فرهاد مهراد در ۲۹ دی ماه سال ۱۳۲۲ در تهران متولّد شد. پدرش کاردار وزارت خارجهٔ ایران در کشورهای عربی بود. او که کوچک‌ترین عضو خانواده بود، خصوصیّات رفتاری‌اش به گونه‌ای با هم‌سالانش متفاوت بود که از دید دوستان و آشنایان و خانواده به مقلّد بزرگسالان تشبیه می‌شد. سه ساله بود که گرایش ویژه‌اش به موسیقی باعث شگفت اطرافیان شد، به‌طوری‌که از او دیده می‌شد ساعت‌ها در پشت اتاق برادرش مشغول گوش دادن به تمرینات ویلن او و دوستانش شود، که به گفتهٔ خود او: «با وجود اینکه نمی‌دانست این صداها چیست امّا گوش او از همان کودکی با موسیقی آشنا می‌شد.» بعد از اینکه علاقه او به موسیقی توسط دوست برادرش مورد توجّه قرار می‌گیرد، آن فرد خانواده‌اش را ترغیب به فراهم نمودن سازی برای او می‌کند. به هر ترتیب یک ویلن سل برای او تهیه شده و سرآغازی برای یادگیری دانش موسیقی‌اش می‌شود. امّا مدّت زمان یادگیری بیشتر از سه جلسه دوام نمی‌آورد و ویلنسل می‌شکند؛ که خودش بعدها دربارهٔ آن حادثه این چنین می‌گوید: «به هر حال سازی تهیه می‌شود و سپس توسط همان‌هایی که تهیه شده بود شکسته می‌شود، که در آن لحظه ساز صد تکه و روح من نیز به همراه آن هزار تکه می‌شود و به گونه‌ای می‌توان گفت که علاقه من به موسیقی هرز رفت، زیرا باعث شد که موسیقی را به صورت دِیمی و از راه گوش فرا بگیرم.» پس از آن واقعه باز هم تنها دلخوشی او گوش سپردن به همان تمرینات موسیقی برادر بزرگ و داشتن ساز هم تبدیل به یکی از محالات می‌شود. در دوران مدرسه پی به علاقه و توانایی‌اش به رشته زبان و ادبیات فارسی می‌برد و در کنار موسیقی تبدیل به دیگر دغدغه‌اش می‌شود و او را مایل به ادامه تحصیل در رشته ادبیات می‌کند؛ ولی با مخالفت عموی بزرگ که در غیاب پدر سرپرستی خانواده را بر عهده داشت روبرو شده و مجبور به ادامه تحصیل در رشتهٔ طبیعی می‌شود؛ نتیجهٔ علاقه‌مند نبودن به این رشته و دروس آن دلیلی بر ترک تحصیل او در کلاس یازدهم می‌شود.