title: تاریخ فلسفه

text: دانش و هنر پیشرفت‌های عظیمی در ایتالیای سدهٔ پانزدهم و شانزدهم به‌وجود آوردند. این احیای فرهنگی به رِنُسانس مشهور شده‌است. دانشمندان و فیلسوفانی ظهور کردند که با الهام از میراث اصیل روم و یونان با دیدی تازه‌تر به جهان می‌نگریستند.


title: تاریخ فلسفه

text: عصرخرد در تاریخ فلسفه اروپا، اصطلاحی است که در ارتباط با متفکرانِ نخستینِ قرنِ هفدهم میلادی از جمله رنه دکارت، باروخ اسپینوزا، و گوتفرید لایبنیتس به کار می‌رود. جامعه به پیش می‌رود و همراه با پیشرفت تمدن و ترقی دانش و فن، اندیشه انسان نیز سیر تکامل خود را می‌پیماید. در قرن‌های هفدهم و هجدهم فلسفه که گرایش دارد از علم مایه بگیرد و به دست آوردهای آن متکی باشد، وارد مرحله تازه‌ای می‌شود. جامعه بشری در جهت سرمایه‌داری و شناخت بشری در جهت بسط علوم طبیعی رشد می‌کند. این‌ها پایه‌های اجتماعی و معرفتی فلسفه را در این دوران تشکیل می‌دهند. فلسفه بر این پایه مجدداً شکوفا می‌شود و خردگرایی یا عقل‌گرایی آشکار می‌شود. خردگرایی به معنی تکیه بر اصول عقلی و منطق در اندیشه و گفتار است.


title: تاریخ فلسفه

text: واژه خردگرایی (rationalism) هنگامی که در ارتباط با این متفکرانِ به کار رود، به معنایِ باور به عقل به عنوانِ تنها منبعِ معتبرِ شناخت است. آنچه که تجربه و مشاهده به ما می‌گوید بسیار متزلزل‌تر از آن است که بشود به آن اعتماد کرد. در هلند، فرانسه، انگلستان، ایتالیا و روسیه مکاتب مختلف فلسفی با درجات گوناگون پیگیری منطقی و درک ماتریالیستی طبیعت پدید می‌آید.


title: تاریخ فلسفه

text: اومانیست‌ها (انسان گرایان) و (فلاسفه طبیعت) سده‌های هفدهم و هجدهم نقش بزرگی در تاریخ فلسفه ایفا کرده‌اند. کافی است نام‌های فرانسیس بیکن، توماس هابز، رنه دکارت، باروخ اسپینوزا و گوتفرید لایبنیتس، میخاییل لومونسف، دنی دیدرو و ولتر را یادآوری کنیم تا اهمیت مکاتب فلسفی این دوران آشکار شود. نظریات این فلاسفه نیز نمی‌توانست ماتریالیسم پی گیر و جامع باشد زیرا شرایط اجتماعی و امکانات علمی هنوز آماده نبود و این محدودیت تاریخی ناگزیر نمی‌گذاشت نظریات مربوطه در چارچوب معینی فراتر رود.


title: تاریخ فلسفه

text: در این دوران فلسفه ایدئالیستی را در وجود سیستم عقاید جرج بارکلی اسقف مذهبی و دیوید هیوم می‌یابیم. فلاسفه تجربه‌گرای (empiricism) انگلیسی به این نتیجه رسیدند منشأ شناخت بشر در واقع تماماً از تجربهٔ حسی و حواسِ پنجگانه است و نه از عقل. همین امر دلیلِ ناکامیِ تلاش‌هایِ قبلی برایِ اثبات‌هایِ دقیق و بی‌نقص بوده‌است. از جمله مهم‌ترین تجربه‌گرایان جان لاک، جرج بارکلی و دیوید هیوم هستند.


title: تاریخ فلسفه

text: عصر روشنگری در تاریخ فلسفه اروپا، اصطلاحی است که برای فلسفه قرنِ هجدهم میلادی به کار می‌رود. با الهام از انقلاب در فیزیک که با قانون حرکت نیوتن آغاز شد، متفکرین روشنگری استدلال کردند که تفکر روشمند مشابه آن می‌تواند در همهٔ شکل‌های فعالیت‌های بشر به کار بسته شود. از این‌رو عصر روشنگری به انقلاب علمی در جامعه سرمایه‌داری پیوند یافته و برای هر دو حرکت تجربه‌گرایی و خردگرایی اهمیت داشت. در این دوران جامعه بشری در جهت سرمایه‌داری و شناخت بشری در جهت بسط علوم طبیعی رشد می‌کند. دنی دیدرو، ولتر، روسو، شارل دو مونتسکیو، ایمانوئل کانت و مارکی دو ساد از فیلسوفان عصر روشنگری‌اند. عصر روشنگری به عنوان یک حرکت فقط در آلمان، فرانسه، انگلستان و اسپانیا روی داد اما به زودی به دیگر کشورها نیز گسترش یافت. بسیاری از بهوجودآورندگان آمریکا سخت تحت تآثیر آرمان‌های دوره روشنگری به خصوص در مذهب، اقتصاد و حوزهٔ دولت‌داری قرار داشتند.


title: تاریخ فلسفه

text: یک مرحلهٔ بسیار مهم تکامل تاریخی فلسفه، پیدایش فلسفه کلاسیک آلمان در قرن نوزدهم است. فلاسفه‌ای چون کانت، فیشته، شلینگ، هگل و لودویگ فویرباخ نمایندگان برجسته جریانات مختلف این فصل مهم تکامل تفکر فلسفی هستند. در این دوران آلمان راه ویژهٔ رشد خود را می‌پیمود و علوم تجربی و ریاضی آن عصر تکامل چشمگیری یافته و فلسفه فرانسه و انگلستان عمیقاً در افکار تأثیر کرده بود. این عوامل ریشه‌های اجتماعی و معرفتی تکامل فلسفه را در آلمان تشکیل می‌دهند.


title: تاریخ فلسفه

text: در قرنِ هجدهم فیلسوف معروف آلمانی کانت برایِ سنتز خردگرایی و تجربه‌گرایی تلاش کرد. او بخش‌هایی از معرفت را که در عقل ریشه داشتند از بخش‌هایی که ناشی از تجربیات بودند جدا نموده و ادعا کرد که سهمِ هر یک را می‌توان به‌دقت مشخص کرد. تأثیرِ متقابل و مکملِ این دو عنصر را نیز می‌توان تشخیص داد. این شکل از معرفت‌شناسی منجر به آن می‌شود که برایِ شناخت مرزهایی تعیین شود؛ مرزهایی که فراتر از آن‌ها سخن گفتن بی‌اساس خواهد بود. کانت می‌خواست تجربه‌گرایی را با عقل‌گرایی آشتی دهد. او بنیان‌گذار فلسفه کلاسیک آلمان و اندیشمند دوران‌سازی است که تأثیر عمیق و دراز مدتی بر اعقاب خویش نهاده‌است.


title: تاریخ فلسفه

text: هگل که بزرگ‌ترین نمایندهٔ فلسفه کلاسیک آلمان است، ایدئالیستی عینی است. فلسفه هگل دارای یک هستهٔ معقول است که درک روند دیالکتیکی تغییر و تحول واقعیت است. هگل این روند را نه سیر تکاملی ماده بلکه سیر ایده مطلق می‌دانست. ایده‌ای که از خود خارج شده و پس از یک دوره تحول بار دیگر به خود بازمی‌گردد. شالوده طبیعت و جامعه به عقیده او ایده مطلق و روح جهانی است؛ بنابراین اسلوب فلسفه هگل دیالکتیکی است ولی محتوی آن ایدئالیستی است. به همین جهت هگل نتوانست یک سیستم فلسفی علمی و حتی در متدولوژی واقعاً علمی ایجاد کند. او تنها روح مطلق و مقولات و مفاهیم را در حرکت مداوم می‌دید و به دیالکتیک طبیعت و جامعه پی نبرد.


title: تاریخ فلسفه

text: فلسفهٔ معاصر به بخشی از تاریخ فلسفه غرب گفته می‌شود که از اواخر قرن نوزدهم آغاز شد و به شکل‌گیری دو نحله فلسفه تحلیلی و فلسفه قاره‌ای انجامید.


title: تاریخ فلسفه

text: فلسفه قاره‌ای در کاربرد معاصر، به مجموعه‌ای از سنت‌های فلسفی در فلسفهٔ سده‌های ۱۹ و ۲۰ میلادی در قارهٔ اروپا گفته می‌شود. این عبارت نخستین بار در نیمهٔ دوم سدهٔ ۲۰ میلادی به منظور اشاره به حوزهٔ اندیشمندان و سنت‌های خارج از جنبش تحلیلی به کار رفت. ریشهٔ نهادی فلسفهٔ قاره‌ای در بسیاری موارد به پدیدارشناسی ادموند هوسرل بازمی‌گردد و وی همواره یکی از چهره‌های شاخص فلسفهٔ قاره‌ای محسوب می‌شود. سنت‌های فلسفی مختلفی که اصطلاحاً قاره‌ای شامل ایدئالیسم آلمانی، پدیدارشناسی، اگزیستانسیالیسم، هرمنوتیک، ساختارگرایی، پساساختارگرایی، تئوری آسیب‌شناسی روانی، نظریه انتقادی و نئومارکسیسم می‌شود.


title: تاریخ فلسفه

text: فلسفهٔ تحلیلی فلسفهٔ آکادمیک حاکم بر دانشگاه‌های کشورهای انگلیسی‌زبان (آنگلو-ساکسون) است. فلسفهٔ تحلیلی را در مقابل فلسفه قاره‌ای یا فلسفه اروپایی قرار می‌دهند. بنیان‌گذاران اصلی فلسفهٔ تحلیلی، فیلسوفان کمبریج برتراند راسل و جرج ادوارد مور بودند. این دو از ریاضیدان و فیلسوف آلمانی گوتلوب فرگه تأثیر پذیرفته بودند. برتراند راسل و جرج ادوارد مور فلسفهٔ تحلیلی را با به کار انداختن منطق جدید -که راسل سهم زیادی در آن داشته‌است- به عنوان ابزار تحلیل بنیاد نهادند. منطق و فلسفه زبان از همان ابتدا از بحث‌های محوری فلسفهٔ تحلیلی بودند. چند تفکر از بحث‌های مربوط به زبان و منطق در فلسفهٔ تحلیلی پدید آمد؛ مانند اثبات‌گرایی منطقی، تجربه‌گرایی منطقی، اتمیسم منطقی، منطق‌گرایی و فلسفه زبان عادی.


title: تاریخ فلسفه

text: پوزیتیویسم منطقی یا اثبات‌گرایی منطقی نوعی از پوزیتیویسم جدید است که اثبات‌گرایی را می‌پذیرد. پوزیتیویسم منطقی نظریه‌ای است معرفت‌شناسانه که تجربه‌گرایی قوی ــ که عبارت است از این رأی که منشأ همهٔ شناخت‌ها حواس تجربی است ــ را با منطق ریاضی ترکیب می‌کند، و معتقد است که درستی هر گزارهٔ علمی صادق باید قابل اثبات باشد. اثبات‌گرایی منطقی به‌طور جدایی‌ناپذیر با مدل قانونی عام برای تبیین علمی گره خورده‌است. پوزیتیویسم منطقی که دیدگاه حلقه وین به‌شمار می‌رفت گونه‌ای از فلسفه تحلیلی است که در فلسفهٔ انگلیسی ـ آمریکایی از ۱۹۳۰ تا دههٔ ۱۹۶۰ حکم‌فرما بود. از چهره‌های مشهور این نگرش می‌توان از رودلف کارناپ نام برد.


title: تاریخ فلسفه

text: فلسفه ویتگنشتاین پژواکی از تحولات زبانی است که از اواخر سده نوزدهم پدیدار گشت. زبان در این دوره نخست تبدیل به موضوعی فلسفی شد و سپس با رویکرد تألیفی ظهور کرد که امروزه از آن به فلسفه زبان تعبیر می‌کنیم. در فلسفه ویتگنشتاین هر دو کارکرد زبان شکل می‌گیرد. او در رساله منطقی- فلسفی که به سال ۱۹۲۱ انتشار داد، از «نظریه تصویری زبان» سخن می‌گوید اما در دوره فترت که فلسفه را رها کرد، به نظریه دوم می‌اندیشید و با بازگشت به فلسفه، پژوهش‌های فلسفی را تدوین کرد که دو سال پس از درگذشت وی به سال ۱۹۵۳ منتشر گردید.


title: تاریخ فلسفه

text: ویتگنشتاین تنها فیلسوفی است که تمامی آرا و آثار وی بر محور زبان استوار است. او معتقد است که تمام فلسفه نقادی زبان است. در هر دو دوره مقصد و غرض وی فهم ساختار و حدود زبان استوار است وی در دوره نخست معتقد است که ساختار واقعیت، ساختار زبان را تعیین می‌کند و زبان نمی‌تواند جهان و واقعیت را برتاباند. این نظریه آن چنان ژرف صورت‌بندی و معماری شده بود که برتراند راسل را نیز به وجد آورده بود. ویتگنشتاین در مرحله دوم تأمل فلسفی خود، رهیافت نخست را مورد انتقاد، طرد قرار داده و نظریه «زبان، بنیاد جهان» را طرح کرد و از زبان به مثابه دانش و ابزار فاهمه و نه صرف ابزار و میانجی سخن گفت.


title: تاریخ فلسفه

text: ویتگنشتاین معتقد بود که زبان ذاتاً دارای سرشت تصویری است و ساختار عالم، ساختار آن را تعیین می‌کند. فلسفه را نیز فعالیتی نقادی می‌داند که وظیفه آن روشن ساختن اندیشه‌هاست. اما در دوره متاخر از این عقیده صرف نظر کرد و اعتقاد داشت که زبان همچون ابزار است و برای فهم معنای زبان بایستی به کاربرد آن در زندگی مردم توجه کنیم. در این دوره او قایل بود که ساختار زبان ما بیانگر نحوه اندیشه ما در خصوص عالم واقعی است و فلسفه در نظر او نوعی درمانگری است و فیلسوف کسی است که بیماری‌های فهم انسان را علاج می‌کند.


title: تاج‌الدین علیشاه جیلانی

text: تاج‌الدین علیشاه جیلانی معروف به خواجه تاج‌الدین علیشاه وزیر سلطان محمد خدابنده اولجایتو و سلطان ابوسعید بهادرخان بود که برخی از منابع، اصالت وی را تبریزی و برخی گیلانی می‌دانند.


title: تاج‌الدین علیشاه جیلانی

text: وی که تاجر جواهر و کالا بود، به‌واسطهٔ فعالیت‌های بازرگانی‌اش به دربار امیرحسین گورکانی، از امرای ایلخانی، راه یافت و به اولجایتو نزدیک شد. سعدالدین ساوجی، وزیر اولجایتو، که از بالا گرفتن کار تاج‌الدین علیشاه احساس خطر می‌کرد، سرپرستی کارخانهٔ پارچه‌بافی بغداد به‌نام «کارخانهٔ فردوس» را به وی داد و او را از سلطان دور کرد.


title: تاج‌الدین علیشاه جیلانی

text: تاج‌الدین توانست این کارخانه را به‌خوبی اداره کند و هنگام ورود اولجایتو به بغداد، از وی پذیرایی خوبی به‌عمل آورد و سبب شد تا مورد لطف خاص سلطان قرار گیرد. همچنین علیشاه در سلطانیه کارگاه سنگ و آجر با هزینه‌ای اندک ساخت و همین خدمات علیشاه در آبادانی سلطانیه، توجه بیشتر اولجایتو را برانگیخت. از سوی دیگر اختلاف سعدالدین ساوجی و خواجه رشیدالدین فضل‌اللّه ــ که در دورهٔ حکومت غازان‌خان مشترکاً عهده‌دار امور وزارت بودند ــ به سود تاج‌الدین علیشاه بود. سعدالدین ساوجی او را تحقیر، اما خواجه‌رشیدالدین فضل‌اللّه از او حمایت می‌کرد.


title: تاج‌الدین علیشاه جیلانی

text: در سال ۷۱۱ هجری سعدالدین ساوجی به اختلاس در اموال دیوانی متهم شد و به دستور اولجایتو به قتل رسید. تاج‌الدین علیشاه و خواجه‌رشیدالدین فضل‌اللّه در قتل او مؤثر بودند ولی با این حال به نظر می‌رسد که در مرگ وی، تاج‌الدین علیشاه بیشتر از خواجه رشید مداخله داشته‌است.


title: تاج‌الدین علیشاه جیلانی

text: پس از آن، به پیشنهاد و توصیۀ رشیدالدین فضل‌الله، منصب صاحب دیوانی به تاج‌الدین علیشاه سپرده شد، تا با مشارکت خواجه‌رشیدالدین فضل‌اللّه و به شرط نظارت وی، سرزمین وسیع ایلخانان ایران را اداره کند. تاج‌الدین علیشاه نیز در بغداد برای اولجایتو مجلس جشن با شکوهی ترتیب داد و در آنجا خیمه‌ای جواهرنشان، تاجی گرانبها و هدیه‌های دیگر به ایلخان تقدیم داشت.


title: تاج‌الدین علیشاه جیلانی

text: در سال ۷۱۵ هجری، ابوسعید، ولیعهد ایلخانی و حاکم خراسان برای لشکرکشی‌های خود چند بار از خزانه درخواست وجه کرد، اما دو وزیر، دیگری را مسئول پرداخت وجه می‌دانست و همین امر موجب بروز اختلاف تاج‌الدین علیشاه با خواجه رشیدالدین فضل‌اللّه شد. اولجایتو که وحدت قدرت را ضروری نمی‌دانست، منطقهٔ نفوذ آنان را ــ که خراسانِ تحت حکومت شاهزاده ابوسعید را شامل نمی‌شد ــ به دو بخش تقسیم کرد تا موقتاً کدورت آنان را از میان ببرد. اولجایتو، عراق عجم، فارس، کرمان، شبانکاره و لرستان تا حدود خراسان را به خواجه‌رشیدالدین فضل‌اللّه سپرد و تبریز، دیارْبَکر، دیار ربیعه، مغان، اران، بغداد، بصره، واسط، حله و کوفه را به تاج‌الدین علیشاه واگذار کرد، اما این سیاست نیز موجب سازش آن دو نشد و پس از آن، قرار شد دو وزیر در همۀ امور دیوانی، از جمله در تصرف اموال شریک باشند.


title: تاج‌الدین علیشاه جیلانی

text: اولجایتو در پی درخواستهای مالی پیاپی شاهزاده ابوسعید بهادر برای هزینه‌های سپاه خراسان، امیر چوپان را مأمور رسیدگی به دفاتر مالی دیوان کرد. به‌رغم سوءاستفاده‌های نوّابِ تاج‌الدین‌علیشاه، او توانست نظر سلطان را به خود جلب کند. چندی بعد، رشیدالدین به سبب بیماری خانه‌نشین شد؛ تاج‌الدین نیز فرصت را مغتنم شمرد و نزد ایلخان ادعا کرد که خواجه رشیدالدین تمارض می‌کند و به دخل و تصرف در اموال شاهزادگان مغول می‌پردازد. وی توانست نظر اولجایتو را نسبت به خواجه‌رشیدالدین فضل‌اللّه تغییر دهد و حتی حکم یاسای او را بگیرد، اما با میانجیگری زیرکانه، از اولجایتو عفو وی را درخواست کرد.


title: تاج‌الدین علیشاه جیلانی

text: در سال ۷۱۷ هجری، پس از اولجایتو، پسرش سلطان ابوسعید بهادر به فرمانروایی نشست. وی نیز چون پدر، وزارت را به رشیدالدین فضل‌الله و تاج‌الدین علیشاه، و امیرالامرایی را به امیرچوپان سپرد ولی بین سلطان ابوسعید و خواجه‌رشیدالدین فضل‌اللّه اختلافی بروز کرد و رشیدالدین از وزارت استعفا کرد. سپس سلطان ابوسعید وزارت را به تاج‌الدین علیشاه سپرد. با توطئةهٔ تاج‌الدین علیشاه، در سال ۷۱۸ هجری خواجه‌رشیدالدین فضل‌اللّه و پسرش خواجه‌ابراهیم شربتدار، به اتهام کشتن اولجایتو به قتل رسیدند. او از آن پس به تنهایی عهده‌دار وزارت شد.


title: تاج‌الدین علیشاه جیلانی

text: تاج‌الدین علیشاه تا ۶ سال پس از این واقعه، وزارت ابوسعید را در دست داشت، تا اینکه بیمار شد و در اوایل سال ۷۲۴ق/۱۳۲۴م در اوجان (بستان‌آباد کنونی) در ۶۰ سالگی درگذشت. برخی از منابع عربی محل مرگ او را ارجان آورده‌اند. جسد وی را به تبریز بردند و در جوار مسجدی که خود بنا کرده بود و امروزه به ارگ علیشاه مشهور است، به خاک سپردند. او تنها وزیر ایلخانان مغول در ایران بود که به مرگ طبیعی درگذشت.


title: تاج‌الدین علیشاه جیلانی

text: تاج‌الدین علیشاه در هنگام وزارت خویش مساجد و مدارس و عمارات بسیاری ساخت، از جمله عمارت «کارخانهٔ فردوس بغداد» که چهار هزار صنعتگر داشت. سلطان ابوسعید در نظر داشت که یکی از پسران تاج‌الدین علیشاه را به وزارت خود بگمارد، اما به سبب اختلاف میان دو پسر تاج‌الدین علیشاه، رکن‌الدین صاین را وزیر خود کرد.


title: ایران پیش از تاریخ

text: دوران پیش از تاریخ ایران به چندین دوره تقسیم می‌شود:


title: ایران پیش از تاریخ

text: دوران پارینه سنگی ایران به سه دوره :


title: ایران پیش از تاریخ

text: و یک دوره کوتاه بنام فرا پارینه سنگی تقسیم می‌شود. فرهنگ‌های مرتبط با پارینه سنگی قدیم ایران شامل فرهنگ ساطور ابزار الدوان و فرهنگ تبر دستی آشولی هستند. کهنترین شواهد این دوره که مربوط به فرهنگ الدوان است در اطراف رودخانه کشف رود در شرق مشهد یافت شده‌است. این شواهد شامل تعدادی ابزار سنگی ساخته شده از کوارتز است که شامل تراشه و ساطور ابزار هستند. طبق نظر کاشفین این مجموعه حداقل ۸۰۰ هزار سال قدمت دارد. از فرهنگ آشولی نیز مدارک بیشتری در شمال غرب و غرب کشور بدست آمده‌است. برخی از مکان‌های مهم شامل گنج پر در رستم‌آباد گیلان، شیوه تو در نزدیکی مهاباد، پل باریک در هلیلان کرمانشاه هستند.


title: ایران پیش از تاریخ

text: از دوران پارینه سنگی میانی که فرهنگ ابزارسازی آن موستری گفته می‌شود، شواهد بیشتری در غارها و پناهگاه‌ها یافت شده‌است که اغلب مربوط به زاگرس مرکزی هستند. این دوره از حدود ۲۰۰ تا ۱۵۰ هزار سال پیش شروع شده و تا حدود ۴۰ هزار سال پیش ادامه داشته‌است. انسان‌های نئاندرتال در این دوره در ایران می‌زیستند که بقایای اسکلت آن‌ها در غار بیستون و غار وزمه یافت شده‌است. مکان‌های مهم این دوره غارهای بیستون، ورواسی، قبه و دو اشکفت در شمال کرمانشاه، قمری و گرارجنه در اطراف خرم‌آباد، کیارام در نزدیکی گرگان، نیاسر و کفتار خون در نزدیکی کاشان، قلعه بزی در نزدیکی اصفهان و میرک در نزدیکی سمنان است.


title: ایران پیش از تاریخ

text: دوران پارینه سنگی جدید ایران از حدود ۴۰ هزار سال پیش آغاز و تا حدود ۱۸ هزار سال پیش ادامه یافته که مقارن با مهاجرت انسان هوشمند جدیدی به ایران است. آثار این دوره در اطراف کرمانشاه، خرم‌آباد، مرو دشت و کاشان یافت شده‌است. فرهنگ ابزارسازی این دوره تیغه و ریز تیغه برادوستی است. آثار دوره بعدی فراپارینه سنگی در غرب زاگرس و شمال البرز به دست آمده که فرهنگ زرزی خوانده می‌شود.


title: ایران پیش از تاریخ

text: از دوره نوسنگی در ایران تپه‌های باستانی بسیاری باقی‌مانده‌است از جمله تل باکون ٍ جری ٍ موشکی و… در فارسٍ تپه شوش ٍ چغا بنوت ٍ چغا میش و… در خوزستان، گنج دره، سراب و آسیاب در کرمانشاه و تپه اسکندری در چهارمحال و بختیاری در دیگر نقاط ایران.


title: ایران پیش از تاریخ

text: ساکنین ایران را قبل از رسیدن آریایی‌ها می‌توان زیر عنوان کلی کاسپین که دریای خزر به نام آنهاست جمع نمود، کاسپین‌ها کشاورزی می‌کردند. این مردم نخستین کشاورزان جهان بوده‌اند و کشاورزی از سرزمین آن‌ها به خاک‌های رسوبی رودخانه‌های سند و سیحون و جیحون و دجله و فرات رسیده‌است. در دوران نوسنگی در برخی نواحی آسیای غربی (خاورمیانه)، انسان از مرحله جمع‌آوری و شکار به مرحله کشت و اهلی کردن برخی جانوران، انتقال یافت. عصر سنگ یا عصر حجر دوره‌ای است که در آن فناوری در راستای فرگشت انسانی گسترده شده و زندگی انسانی از شرق آفریقا به سراسر جهان پراکنده شد. این دوره با پیشرفت کشاورزی، رام کردن دام‌ها، و گداختن سنگ مس و فلزکاری به‌پایان رسید. ازآنجاکه نوشتن را آغازِ تاریخ می‌دانند، عصر سنگ در دورهٔ پیش از تاریخ جای می‌گیرد.


title: ایران پیش از تاریخ

text: هرچند کاوش‌های مربوط به دوره پارینه‌سنگی در ایران (تا ۱۲۰۰۰ سال پیش) ناچیز است، اما با توجه به موقعیت جغرافیایی فلات ایران، این سرزمین تنها پلی بوده‌است که انسان شکارچی-گردآورنده در مهاجرت از آفریقا به جنوب آسیا می‌توانسته از آن عبور کند. مدارکی از این نخستین مهاجران دوره پارینه سنگی قدیم ایران در منطقه باستانی کشف‌رود یافت شده است که بر اساس مشاهدات زمین‌شناسی بستر کشف آنها مربوط به پلیستوسن قدیم هستند. در نتیجه این مجموعه بیش از هشتصد هزار سال قدمت دارد و یکی از قدیمی‌ترین سکونتگاه‌های انسان در ایران محسوب می‌شود. غار دربند رشی، قدیمی‌ترین سکونتگاه کشف شده انسان در ایران است. طبق مطالعات جدید این غار پیش از ۲۰۰ هزار سال پیش مسکن شکارچیان عصر سنگ بوده‌است. سکونتگاه‌های انسان اولیه در پارینه‌سنگی میانی، اغلب در غارهای ناحیه زاگرس شامل غار قبه، غار خر و پناهگاه سنگی ورواسی کشف شده‌است. این مکان‌ها نزدیک منابع ساخت ابزار سنگی موستری می‌باشد و نوع ابزارها نشانه غلبه روش زندگی شکارگری است. در دوره پارینه‌سنگی پسین، سکونتگاه‌های ناحیه زاگرس در فضای باز واقع شده‌است و ابعاد مختلف آن‌ها نشان دهنده یک نظام سلسله مراتبی است، به‌طوری‌که گویا سکونتگاه‌های بزرگتر گنجایش پنجاه نفر را دارد. سکونتگاه‌هایی نیز برای دسته‌های کوچک شکارچیان تعبیه شده که تا دو تا پنج نفر گنجایش دارد و مناسب اقامت کوتاه مدت است. این سکونت گاه‌ها به دو فرهنگ برادوستی(Baradostian) و زارزی(Zarzian) تعلق دارد. در قیاس با فرهنگ موستری دوره میانی، فرهنگ برادوستی (۴۰۰۰۰ تا ۲۰۰۰۰ سال پیش) توان ساخت انواع بیشتری از ابزارها را داشته و تکنیک‌های پیشرفته تری برای ابزارسازی به کار گرفته‌است . ساخت ابزارهای تیغه‌ای نشانه بهره‌گیری بیشتر از گیاهان است. فرهنگ زارزی که از ۲۰۰۰۰ تا ۱۲۰۰۰ قبل رواج داشته‌است، احتمالاً از فرهنگ برادوستی برآمده باشد، یا با فاصله زمانی از آن شکل گرفته باشد. در این دوره ابزارهای کوچکتری نظیر و ساخته شده‌است. در اواخر این دوره از سنگ برای آسیا کردن دانه گیاهان وحشی استفاده می‌شود.


title: ایران پیش از تاریخ

text: در پایان دوره زارزی انقطاعی در نشانه‌های باستان شناختی پدید می‌آید، که احتمال دارد ناشی از آب و هوای نامناسب موسوم به یانگر درایاس در فاصله ۱۳۰۰۰ تا ۱۱۰۰۰ سال پیش باشد. در این دوره که سردتر یا خشک‌تر بوده‌است، ناحیه زاگرس، با ارتفاع بین ۶۰۰ تا ۱۵۰۰ متر بالاتر از سطح دریا، تقریباً فاقد پوشش درختی بوده‌است. در نتیجه، انسان‌ها مجبور شدند برای یافتن غذا به ارتفاعات پایین‌تر بیایند و با اجداد وحشی بزسانان مواجه شدند.


title: ایران پیش از تاریخ

text: سکونتگاه قره‌کمر، در شمال شهر اَیبَک در ولایت سمنگان افغانستان، کشف شده که آثار به دست‌آمده از آن نزدیکترین مشابه آن فرهنگ برادوستی در کوه‌های زاگرس در ایران است.سکونتگاه‌های دشت ناور، در ولایت غزنی، که قدمتی بین ۳۰٫۰۰۰–۵۰٫۰۰۰ سال دارد و آثار یافت شده در آن شبیه آثار موجود در درهٔ کور بدخشان است.


title: ایران پیش از تاریخ

text: قدیمی‌ترین آثار سکونت روستا نشینان اولیه در غرب زاگرس و شمال خوزستان یافت شده‌است. برخی از این روستاهای اولیه گنج دره، سراب و آسیاب در نزدیکی کرمانشاه، علی کش در دهلران، گوران در هلیلان و چغا بنوت در شمال خوزستان است. قدیمی‌ترین مدارک اهلی شدن بز در مکان گنج دره در نزدیکی کرمانشاه کشف شده که حدود ۱۰ هزار سال قدمت دارد.


title: ایران پیش از تاریخ

text: بین هفت تا هشت هزار سال پیش مراکز روستانشین در چند نقطه از ایران، در منطقه تمدن جیرفت در تمدن تپه سیلک نزدیک کاشان و در اطراف مرودشت و در فاصله کمی از شوش، قدیمی‌ترین شهر موجود دنیا، وجود داشته‌است. شوش یکی از قدیمی‌ترین سکونتگاه‌های شناخته شدهٔ منطقه‌است، با وجود اینکه نخستین آثار یک دهکدهٔ مسکونی در آن مربوط به ۷۰۰۰ سال پیش از میلاد هستند.


title: ایران پیش از تاریخ

text: در طول تاریخ، مهاجرت‌های انسانی و جابجایی انسان‌ها همواره به دلیل دستیابی به شرایط بهتر برای زندگی بوده‌است، در دوران باستان این شرایط بهتر عبارت از آب فراوان‌تر و خاک حاصلخیزتر برای کشاورزی بوده‌است. به عنوان نمونه‌ای از این‌گونه مهاجرت‌ها می‌توان از دو کوچ بزرگ نام برد: نخست، کوچ هندیان آریایی از پیرامون کوهستان‌های هندوکش به سرزمین‌های پنجاب و پیرامون رود سند و دیگری، کوچ ایلامیان و سومریان، به سرزمین‌های باتلاقی تازه خشک شده خوزستان در ایران و میانرودان انجام شده‌است. از این‌گونه مهاجرت‌ها تمدن‌های بزرگ یا گروه‌هایی از تمدن‌های بزرگ برخاستند. ویل دورانت، این آثار تمدن را کهن‌ترین آثار تمدن بشر دانسته‌است.


title: ایران پیش از تاریخ

text: کهن‌ترین نشانه‌های تمدن انسانی، مربوطه به ۵۰۰۰ سال ق.م. است که در ایران تمدن شهر سوخته در سیستان، تمدن عیلام در خوزستان، تمدن جیرفت در کرمان، تپه گُر، قلعه خان و آتشکده اسپاخو در مانه و سملقان، تمدن تپه حصار در دامغان، تمدن تپه سیلک (در کاشان)، تمدن اورارتو (در آذربایجان)، تپه گیان نهاوند، تمدن کاسی‌ها (در لرستان امروز)، پیدا شده‌است. از روی یک قسمت از آثار تمدن تپه سیلک، که گمان می‌رود مربوط به هزاره چهارم پ.م. باشد، پیدا شده‌است که اهالی آنجا به بافندگی و کار کردن با فلزات و استعمال مهر و چرخ کوزه‌گری پی برده بودند. ایران نخستین سرزمینی است که در آن مردم به استخراج و استعمال فلزات پی برده‌اند. تعدادی از نخستین کوره‌های ذوب مس در تل ابلیس کرمان مربوط به هزاره پنجم ق.م. بدست آمد و اشیاء مسی شامل سنجاق و درفش، مهر و دستبند و حلقه انگشتر از آن‌ها کشف گردید. قدیمی‌ترین فلزی که مورد استفاده انسان قرار گرفته مس بوده‌است. این فلز در ۴۵۰۰ ق.م. در آسیای غربی مورد استفاده بوده‌است.


title: ایران پیش از تاریخ

text: از اواسط دوران فلز، بجز مس، فلزات دیگری چون قلع، طلا، نقره در چرخه فناوری مردمان آن عصر پدیدار شدند و شاید به این دلیل است که این دوره را دوره فلز نام نهاده‌اند نه دوره مس. برنزهای مشهور به لرستان اهمیت ایران را به‌عنوان یک مرکز فلزکاری به‌طور روشن نشان می‌دهد. رویدادی مهم در هزاره سوم پ. م؛ که تأثیرگذار در زندگی ساکنان فلات ایران و خصوصاً دشت خوزستان است عبارت است از کشف فلز آلیاژی مفرغ. از مراکز مهم فرهنگ‌های عصر مفرغ ایران غرب ایران و حوزه زاگرس مرکزی (لرستان پیشکوه و پشتکوه) بوده‌است. مفرغ ساخته شده در کوهپایه‌های زاگرس به سومر و عیلام صادر می‌شده‌است.


title: ایران پیش از تاریخ

text: پیش از تاریخ به زمانی گفته می‌شود که انسان هنوز موفق به اختراع خط (نوشتار) نگردیده بود. از حدود ۳۶۰۰ سال ق.م. انسان موفق به اختراع خط گردید. پیش از این پنداشته می‌شد نخستین مخترعین خط ابتدا سومریان (۳۶۰۰ پ. م) و سپس ساکنان نواحی جنوبی میان‌رودان و تمدن ایلام در خوزستان باشند. با کاوش‌های جدید مشخص شد اختراع خط و نوشته، مربوط به تمدن جیرفت در ایران است بر اساس سنگ نوشتهٔ جدیدی که در نوامبر سال ۲۰۰۷ در کاوشگاه جیرفت یافت شد.


title: ایران پیش از تاریخ

text: شهرنشینی، شهر به مفهوم اخصّ آن از اواخر هزاره چهارم پ. م؛ و خصوصاً هزاره سوم پ.م. در ایران موجودیت یافت. شهر شوش یکی از قدیمی‌ترین (۴۰۰۰ سال پ. م) سکونتگاه‌های شناخته شدهٔ منطقه‌است. شهرهای مهم ایران در هزاره سوم پ.م. عبارت‌اند از: تپه حسنلو و هفتوان تپه در آذربایجان - تمدن تپه سیلک (در کاشان) - تپه‌حصار در دامغان - تپه گیان نهاوند، گودین، کنگاور - شاه‌تپه و تورنگ تپه گرگان - تپه قبرستان بویین زهرای قزوین - شوش، خوزستان - تمدن جیرفت، تپه یحیی و شهداد، کرمان - ملیان، فارس - شهر سوخته در زابل.


title: ایران پیش از تاریخ

text: پایان عصر مفرغ و کشف آهن (شروع دوره آهن) مقارن است با رویدادهای مهم تاریخی و فرهنگی که در هزاره دوم پ.م. زمینه‌ساز تشکیل سلسله‌ها و ظهور نخستین حکومت‌های مستقل در هزاره‌های دوم و اول پ.م. همچون: ماننا، اورارتو و ماد و سرانجام امپراتوری وسیع هخامنشی شدند عبارت‌اند از مهاجرت آریایی‌ها به فلات ایران، روی کار آمدن دولتهای مستقل به جای دولت شهرهای پیشین، و تجمع اقوام و قبایل مختلف (مقیم و مهاجر) خصوصاً در مناطق غربی و شمال غربی ایران که هر کدام قلمرو خاص خود را داشتند. این اقوام در شمال غربی ایران با اورارتو و آشور همسایه شدند.


title: ایران پیش از تاریخ

text: ایلامیان مجموعه اقوامی بودند که از هزاره چهارم پ.م. تا هزاره نخست پ.م. بر بخش بزرگی از مناطق جنوب غربی پشتهٔ ایران فرمانروایی داشتند.


title: ایران پیش از تاریخ

text: آنطور که از اسناد و کتیبه‌های آشوری برمی آید عیلام نامی است که آشوریان بر این سرزمین نهاده‌اند خود آن‌ها سرزمینشان را انشان می‌نامیدند و در کتیبه‌های هخامنشی هم به کرّات از همین نام استفاده شده‌است. بر حسب تقسیمات جغرافیای سیاسی امروز، ایلام باستان سرزمین‌های خوزستان، ایلام و بخش‌هایی از استان‌های بوشهر، کرمان و لرستان شامل می‌شد.


title: ایران پیش از تاریخ

text: پس از تمدن جیرفت می‌توان ایلامیان را نخستین مخترعان خط در ایران دانست. البته برخی معتقدند تمدن جیرفت منشأ خط نوشتاری ایلامیان بوده‌است که بعدها در کشور گسترش یافت و به شوش رسید.


title: ایران پیش از تاریخ

text: به قدرت رسیدن حکومت ایلامیان و قدرت یافتن سلسله ایلامی پادشاهی اوان در شمال دشت خوزستان مهم‌ترین رویداد سیاسی ایران در هزاره سوم پ.م. است. تا پیش از ورود مادها و پارسها حدود یک هزار سال تاریخ سرزمین ایران منحصر به تاریخ ایلام است.


title: ایران پیش از تاریخ

text: سرزمین اصلی ایلام در شمال دشت خوزستان بوده. فرهنگ و تمدن ایلامی از شرق رودخانه دجله تا شهر سوخته زابل و از ارتفاعات زاگرس مرکزی تا بوشهر اثرگذار بوده‌است. عیلامیان نه سامی نژادند و نه آریایی آنان ساکنان اولیه دشت خوزستان هستند. تصویر موجود در آجر پخته محافظان داریوش، که در ۵۰۰ سال قبل از میلاد کاخ خود را با آن زینت داده بود، دست کم سه نژاد را به وضوح مشخص کرده‌است. بعضی از محافظان سفید پوستند که به روشنی منظور از تصویر آن‌ها نشان دادن پارسیان بوده‌است.


title: ایران پیش از تاریخ

text: گروه دوم قهوه‌ای‌پوست، که نمایانگر عیلامیان کوه‌نشین می‌باشند.نژادی خشن که به زندگی در کوهستان‌ها عادت دارد و از دشت نشینان کمی بلندترند و امروزه بازماندگان کمی از آنها در خوزستان باقی مانده.


title: ایران پیش از تاریخ

text: گروه سوم باید عیلامیان سرزمین پس کرانه باشند. حتی امروز هم افراد تیره پوست، که به هیچ وجه سیاه‌پوست نیستند، اغلب در خوزستان دیده می‌شوند، به نظر می‌رسد که حتی جمعیت عیلام قدیم هم جمعیتی مختلط بوده‌است و از غیر بومیان تیره پوستی تشکیل می‌شده‌است که نژادشان معلوم نیست و از بین‌النهرین به عیلام نفوذ کرده بودند.[۱۹]


title: ایران پیش از تاریخ

text: فرضیاتی هم در مورد ارتباط زبان‌های دراویدی با زبان ایلامی مطرح شده‌است. وجود یک زبان مشترک که زبان‌های دراویدی و ایلامی از آن منشعب شده‌اند، می‌تواند به معنای نیای مشترک ساکنان بومی ایران و هندوستان پیش از ورود آریائیان به این سرزمین باشد.


title: ایران پیش از تاریخ

text: واژه آریا که معنای آزاده، شریف و بزرگوار می‌دهد به قومی از نژاد هندواروپایی گفته می‌شد که نیاکان مردمان سرزمین‌های ایران، بخشی از آسیای میانه و هندوستان و بخش‌هایی از اروپا هستند. (البته گسترهٔ تاریخی این دو سرزمین در برگیرندهٔ بخش‌هایی از شبه قارهٔ هند، آسیای میانه، خاورمیانه و آسیای کوچک امروزین است). دربارهٔ خاستگاه آریائیان که در نوشته‌های کهن اوستا از آن به نام ایرانویج نام برده شده‌است چند دیدگاه طرح شده‌است.


title: ایران پیش از تاریخ

text: آریائیان بر پایه فرضیه کورگان (۱۹۵۶) حدود دوهزاروپانصد سال پ.م. به شکل قبیله‌های کوچک در دورترین نقطه شرقی فلات ایران و در مغرب فلات پامیر و برخی معتقدند آن‌ها در شمال کوه‌های هندو کش یا در روسیه اطراف دریاچه آرال(خوارزم) می‌زیستند. بر پایه نظریه ایرانی که به تازگی شواهد ژنتیکی از جنوب قفقاز در پشتیبانی از آن به دست آمده است خاستگاه زبان های هندواروپایی و نژاد وابسته به آنها ایران کنونی است. بر پایه گزارش مجله علمی سرشناس "نیچر"، تازه ترین یافته های ژنتیکینشان می دهد نیای هندیان، ایرانیان و اروپاییانی که به زبانی همسان سخن گفته و فرهنگ همگونی داشته اند در سرزمین ایران و در جنوب قفقاز می زیسته اند. به وارون آنچه پیشتر قفقاز را دیواری میان زبان، فرهنگ، فناوری و مردم می پنداشتند، قفقاز پلی جنوبی-شمالی برای مهاجرت نخستین آریاییان به استپ های اوراسیا بوده و زبانی که امروز هندواروپایی می‌نامند به راستی از جنوب قفقاز در ایران به چند شاخه شده؛ شاخه ای از آن به آناتولی، دیگری بسوی هند و آن دیگر از راه قفقاز به سوی سبز دشت پونتی_کاسپی به فرهنگ یمنا(گورچالی) و سپس راه شرق اروپا را در پیش گرفته است.گروه کپنهاگ به سرپرستی کریستین کریستینسن (مکتب باستانشناسی دانمارک) نیز که در زمینه پیش از تاریخ اروپا و دوران مفرغ به دستاوردهای بزرگی دست یافته است، با رویکرد به مدارک یاد شده، از اعتبار نظریه کورگان(استپ) کاسته و جنوب قفقاز را خاستگاه احتمالی راز رام کردن اسب و زبانهای اروپایی می داند. در هفته نامه خبری آلمانی زبان اشپیگل، مصاحبه ای دراین باره از وی به چاپ رسیده است . بر پایه فرضیه آناتولیایی اینان از آناتولی جنوبی به ایران و هند مهاجرت نموده اند. فرضیه ارمنستان نیز جنوب قفقاز را خاستگاه آنان می داند. فرضیه هند نیز تمدن دره سند در پاکستان امروزی را زادبوم آریاییان و اروپاییان می شناسد. اینان زبان و آداب و رسوم مشترکی داشتند. در دوران باستان، اقوام هندی و ایرانی (آنان که به زبان‌های هند و ایرانی سخن می‌گفتند) خود را آریایی می‌نامیدند. نمونهٔ این اشاره‌ها را می‌توان در اوستا، سنگ‌نبشته‌های هخامنشی و متن‌های کهن هندو (مانند ریگ‌ودا) دید.


title: ایران پیش از تاریخ

text: بعدها، با افزایش شمار تیره ها، این خاندان ها ناچار به مهاجرت شدند و به نواحی شرق و غرب و جنوب سرزمین اصلی خود کوچ کردند. دلیل اصلی مهاجرت آن‌ها مشخص نیست، اما به نظر می‌رسد دشوار شدن شرایط اقلیمی و کمبود چراگاه‌ها، از دلایل آن باشد. بر پایه فرضیه، مهاجرت آریائیان به فلات ایران یک مهاجرت تدریجی بوده و در دوره‌های مختلفی صورت گرفته‌است که در پایان دوران نوسنگی (۷۰۰۰ سال پ. م) آغاز شد و تا ۴۰۰۰ پ.م. ادامه داشته‌است. آریاییان ساکن سرزمین‌هایی هستند که از دورترین مرزهای شرقی هندوستان تا اروپا امتداد دارد. به همین جهت به آنان نژاد هندو-اروپایی گفته می‌شود.


title: ایران پیش از تاریخ

text: نخستین آریایی‌هایی که قبل از مادها به ایران آمدند شامل کاسیها (کانتوها - کاشی‌ها)، لولوبیان و گوتیان بودند. لولوبیان و گوتیان نیز در زاگرس مرکزی اقامت گزیدند که بعدها با آمدن مادها به اجبار به تبعیت از آن‌ها درآمدند و بخشی از آن‌ها شدند. سه گروه بزرگ آریایی به ایران آمدند و هر یک در قسمتی از ایران سکنی گزیدند: مادها در شمال ،شمال غربی و غرب ایران، پارسها در قسمت مرکزی و جنوبی و پارتها در حدود خراسان، سیستان، گرگان، کرمان، یزد، سمنان و هرمزگان امروزی (شرق وشمال شرق) . نخستین دسته از آریاییان که در نواحی غرب ایران موفق به تشکیل حکومت شد، قوم ماد بود. پارسها، قوم دیگر آریایی، ابتدا در نواحی شمال و غرب ایران ساکن شدند و سپس به تدریج به سوی جنوب کوچ کردند. پارس‌ها شاهنشاهی هخامنشیان را بر پا کردند. پارتها، دیگر قوم آریایی، ابتدا در نواحی شرقی حدود ماوراءالنهر می‌زیستند. آنان موفق به تشکیل شاهنشاهی اشکانی شدند.


title: ایران پیش از تاریخ

text: تورانیها و سکاها نیز از اقوام آریایی بودند که از سوی شمال به سرزمین ایران وارد شدند و در آسیای مرکزی سکنی گزیدند.


title: ایران پیش از تاریخ

text: یکی از دیدگاه‌ها می‌گوید که آریائیان در حدود هشت‌هزار سال پیش در جنوب سیبری و در اطراف دریاچه آرال می‌زیستند که با مهاجرتی که به طرف جنوب داشتند بخشی به هند و افغانستان و بخشی نیز به طرف کوه‌های قفقاز حرکت کرده‌اند که قوم‌های ماد و پارس از کوه‌ها گذشتند و در اطراف دریاچه ارومیه سکنی گزیداند و بخش دیگری به سمت اروپا حرکت کردند. دیدگاه دیگر آناتولی؛ آذرآبادگان؛ قفقاز و… را خاستگاه نخست این قوم می‌داند.تازه‌ترین دیدگاه در این باره را جهانشاه درخشانی طرح کرده‌است. درخشانی خاستگاه این قوم را بستر کنونی خلیج فارس می‌داند که در دوران یخبندان بی آب بوده و پس از بالا آمدن آب‌های دریای آزاد آریاییان به تدریج به فلات ایران و پهنه‌های میان‌رودان تا فلسطین کوچ کرده‌اند و تمدن‌های آغازین آن دیارها را بنیاد گذارده‌اند. بر پایه همین دیدگاه پهنه‌های شمالی نمی‌توانسته‌اند خاستگاه آریائیان بوده باشند زیرا هوای سرد دوران یخبندان امکان زیست در آن مناطق را نمی‌داده است.


title: جواد نکونام

text: جواد نکونام (زاده ۵ آذر ۱۳۵۹ در شهر ری) بازیکن سابق و مربی فوتبال اهل ایران است. وی با حضور در ۱۵۱ بازی ملی رکورددار بیش‌ترین بازی ملی در تیم ملی فوتبال ایران است همچنین او سابقه گلزنی مقابل باشگاه فوتبال رئال مادرید را نیز در کارنامه دارد. او در لیگ برتر ایران سرمربی تیم فولاد خوزستان میباشد.


title: جواد نکونام

text: او اصالتا اهل گلپایگان واقع در استان اصفهان بوده و عموی وی سابقا نماینده مجلس حوزه گلپایگان و خوانسار بوده‌است. وی سابقه بازی در تیم‌های پاس تهران، اوساسونا اسپانیا، استقلال تهران، الوحده امارات، الشارجه امارات، الکویت کویت، سایپا تهران و العربی قطر را دارد. وی سابقه سرمربی‌گری در تیم نساجی مازندران را دارد.


title: جواد نکونام

text: جواد نکونام در سال ۱۳۷۷؛ به تیم پاس تهران پیوست. پاس در نخستین حضور نکونام در این تیم، در پایان فصل ۷۸– ۱۳۷۷ در رده پنجم جدول جام آزادگان قرار گرفت.


title: جواد نکونام

text: جواد نکونام در دومین فصل حضور در پاس تهران، همراه با این تیم، در رتبه هفتم جدول رقابت‌های جام آزادگان قرار گرفت.


title: جواد نکونام

text: جواد نکونام در سومین فصل حضور در پاس تهران همراه با این تیم، در رتبه ششم جدول رقابت‌های جام آزادگان قرار گرفت.


title: جواد نکونام

text: جواد نکونام در چهارمین فصل حضور در پاس تهران، برای این تیم ۴ گل به ثمر رساند. با پایان رقابت‌ها نخستین دوره لیگ برتر در فصل ۸۱–۱۳۸۰؛ پاس در رتبه چهارم جدول رده‌بندی این رقابت‌ها قرار گرفت.


title: جواد نکونام

text: نکونام در پنجمین فصل حضور در پاس تهران همراه با این تیم، عنوان نایب‌قهرمانی دومین دوره لیگ برتر را کسب کرد. او در این فصل از رقابت‌ها، ۷ بار برای تیم پاس در مسابقات لیگ برتر گل‌زنی کرد.


title: جواد نکونام

text: جواد نکونام پس از شش فصل حضور درپاس تهران، همراه با این تیم؛ عنوان قهرمانی مسابقات لیگ برتر را به دست آورد. نکونام در رقابت‌های لیگ برتر ۱۰ گل برای تیم پاس به ثمر رساند. او در بازی هفته اول لیگ مقابل استقلال تهران که با تساوی ۲–۲ به پایان برسد، اولین گل خود را در رقابت‌های لیگ برتر به ثمر رساند.


title: جواد نکونام

text: جواد نکونام در هفتمین فصل حضور در پاس تهران همراه با این تیم، عنوان ششم لیگ برتر را کسب کرد. او در این فصل از رقابت‌های لیگ برتر؛ ۹ بار برای پاس گل‌زنی کرد.


title: جواد نکونام

text: پاس که در پایان رقابت‌های فصل گذشته لیگ برتر جواز حضور در رقابت‌های لیگ قهرمانان آسیا را به دست آورده بود، پس از صعود از مرحله گروهی، در دور یک‌چهارم‌نهایی این رقابت‌ها در مجموع دو بازی رفت‌وبرگشت مغلوب العین امارات شد و از دور رقابت‌ها کنار رفت. نکونام در مرحله گروهی این رقابت‌ها ۴ بار برای پاس گل‌زنی کرد (۲ گل از روی نقطه پنالتی).


title: جواد نکونام

text: جواد نکونام در پایان فصل (۸۵–۸۴) مورد توجه باشگاه فوتبال باشگاه فوتبال بشیکتاش ترکیه قرار گرفت. رضا چلیم بای مربی وقت بشیکتاش، تعریف‌های مصطفی دنیزلی مربی آن زمان پاس از نکونام را یکی از دلایل ارائه این پیش‌نهاد می‌داند. چند روز بعد از پیش‌نهاد باشگاه فوتبال بشیکتاش ترکیه این بار باشگاه فوتبال کایزرسلاوترن آلمان بود که خواستار وی شد. در حالی که رسانه‌های ایران از هم بازی شدن نکونام در کایزرسلاترن با فریدون زندی خبر می‌دادند باشگاه پاس به این پیشنهادها پاسخ منفی داد.


title: جواد نکونام

text: او در مجموع ۱۸۷ بار پیراهن تیم پاس را برتن کرد و ۴۹ گل هم برای تیمش به ثمر رساند. سرانجام پس از ۷ فصل حضور در پاس و با شروع نیم فصل ۰۶–۲۰۰۵ لیگ امارات نکونام از تیم پاس تهران جدا شد و به باشگاه فوتبال الوحده امارات پیوست.


title: جواد نکونام

text: جواد نکونام که با قراردادی ۱.۰۰۰.۰۰۰ دلاری به الوحده پیوسته بود بعد از انجام ۱۱ بازی و زدن ۳ گل این بار با قراردادی سه‌ماهه به ارزش ۳۵۰.۰۰۰ دلار به باشگاه الشارجه امارات پیوست. او در ۱۵ بازی با پیراهن الشارجه به میدان رفت و ۵ گل هم برای این تیم به ثمر رساند. عمل‌کرد نکونام در جام جهانی فوتبال ۲۰۰۶ آلمان باعث شد تا بار دیگر تیم‌های اروپائی از جمله هرتابرلین آلمان خواهان به خدمت گرفتن وی باشند اما در نهایت وی با قرار دادی ۲ ساله به باشگاه فوتبال اوساسونا اسپانیا که ۱۲۶مین تیم دهه اول قرن ۲۱ باشگاه‌های جهان بود، پیوست.


title: جواد نکونام

text: جواد نکونام در تیر ۱۳۸۵ با عقد قراردادی ۲ ساله، (با بندی که امکان تمدید یک‌ساله آن را به طرفین می‌دهد) به تیم اوساسونا پیوست و پیراهن شماره ۲۴ این تیم را بر تن کرد. اوساسونا که در فصل گذشته لالیگا (۰۶–۲۰۰۵)؛ رتبه چهارم را کسب کرده بود، جواز حضور در "مرحله پلی‌آف" لیگ قهرمانان اروپا را به دست آورد. اوساسونا در این مرحله از رقابت‌ها، در مجموع دو بازی رفت و برگشت مغلوب هامبورگ شد (گل زده کم‌تر در زمین حریف) و از صعود به رقابت‌های لیگ قهرمانان اروپا بازماند. نکونام در بازی رفت مقابل هامبورگ (تساوی ۰–۰) که نخستین حضور او در اوساسونا به‌شمار می‌رفت؛ به عنوان بازیکن ذخیره از دقیقه ۹۰ برای این تیم به میدان رفت. (اولین بازی رسمی در اوساسونا) او در بازی برگشت با هامبورگ؛ که با تساوی ۱–۱ به پایان رسید، بر روی نیمکت ذخیره قرار گرفت و برای این تیم به میدان نرفت.


title: جواد نکونام

text: با شکست در مقابل هامبورگ و عدم صعود به رقابت‌ها لیگ قهرمانان اروپا، اوساسونا در مسابقات جام یوفا به میدان رفت. نکونام در بازی با ترابوزان‌اسپور ترکیه از ابتدا در ترکیب اوساسونا قرار گرفت و برای این تیم در رقابت‌های جام یوفا به میدان رفت. پس از تساوی ۰–۰ با تیم بوردو فرانسه در بازی رفت، اوساسونا در بازی برگشت با گل‌زنی نکونام، این تیم را شکست داد و به مرحله یک‌هشتم نهائی جام یوفا صعود کرد.


title: جواد نکونام

text: جواد نکونام در اولین فصل حضور در اوساسونا، در ۲۴ بازی برای این تیم در مسابقات لالیگا به میدان رفت و ۲ گل نیز به ثمر رساند. او با گذشت ۱۵ هفته از این رقابت‌ها، در بازی با ویارئال که با برتری ۱–۴ اوساسونا همراه بود؛ نخستین گل خود را در مسابقات لالیگا به ثمر رساند. با انجام بازی‌های هفته ۳۸ و پایان رقابت‌های لالیگا در فصل ۰۷–۲۰۰۶، اوساسونا در رتبه ۱۴ جدول این مسابقات قرار گرفت.


title: جواد نکونام

text: جواد نکونام در دومین فصل حضور در اوساسونا؛ پیراهن شماره ۲۵ این تیم را بر تن کرد. نکونام پیش از آغاز رقابت‌های فصل جدید فوتبال اسپانیا، در بازی دوستانه با ویارئال از ناحیه زانو مصدوم شد و شش ماه از میدان‌ها فوتبال دور شد. پس از پایان دوره مصدومیت (تا هفته ۲۳ لالیگا) نکونام از سوی کادر فنی اوساسونا مورد استفاده قرار نگرفت و تا پایان هفته ۳۸ لالیگا (هفته پایانی) در دو بازی به عنوان بازیکن ذخیره (۲۲ دقیقه حضور در دو مسابقه) برای این تیم به میدان رفت. اوساسونا در این فصل از رقابت‌ها، در رتبه ۱۷ جدول قرار گرفت.


title: جواد نکونام

text: جواد نکونام در سومین فصل حضور در اوساسونا؛ پیراهن شماره ۶ این تیم را بر تن کرد. در این فصل از رقابت‌ها، با اضافه شدن مسعود شجاعی به تیم اوساسونا؛ عمل‌کرد نکونام نیز بهبود پیدا کرد. در اولین بازی فصل جدید مسابقات لالیگا، اوساسونا با گل‌زنی نکونام از روی نقطه پنالتی (خطا مدافعین حریف بر روی مسعود شجاعی) به تساوی ۱–۱ در مقابل ویارئال دست پیدا کرد. نکونام در بازی پایانی نیم‌فصل؛ که با شکست ۳–۱ اوساسونا در مقابل رئال مادرید همراه بود، تنها گل تیمش را به ثمر رساند. او در مجموع رقابت‌های این فصل لالیگا؛ ۸ گل به ثمر رساند. (۲ گل از روی نقطه پنالتی) با پایان این فصل از رقابت‌ها اوساسونا در رتبه ۱۴ جدول قرار گرفت.


title: جواد نکونام

text: جواد نکونام در چهارمین فصل حضور در اوساسونا ۳ بار برای این تیم گلزنی کرد.


title: جواد نکونام

text: با گذشت ۵ هفته از رقابت‌های لیگ اسپانیا، نکونام نخستین گل خود را از روی نقطه پنالتی در مقابل اسپورتینگ گیخون به ثمر رساند. او در بازی برگشت با اسپورتینگ گیخون (هفته ۲۴)؛ بار دیگر از روی نقطه پنالتی دروازه این تیم را باز کرد (باخت ۳–۲ اوساسونا). سومین گل نکونام در این فصل از رقابت‌های لالیگا در جریان مسابقه و در بازی مقابل رئال ساراگوسا به ثمر رسید. با پایان رقابت‌های لالیگا در فصل ۱۰–۲۰۰۹، اوساسونا در رتبه دوازدهم جدول این مسابقات قرار گرفت.


title: جواد نکونام

text: جواد نکونام در سال ۲۰۱۰ به رغم پیشنهادهایی از باشگاه‌های فنرباغچه تُرکیه و المپیاکوس یونان؛ بار دیگر قرار داد خود را با اوساسونا تمدید کرد.


title: جواد نکونام

text: او در این فصل از رقابت‌های لالیگا ۶ بار برای اوساسونا گل‌زنی کرد (۵ گل از روی نقطه پنالتی). با پایان رقابت‌های لالیگا در فصل ۱۱–۲۰۱۰، اوساسونا در رتبه نهم جدول این مسابقات قرار گرفت.


title: جواد نکونام

text: جواد نکونام در آخرین فصل حضور در لالیگا همراه با اوساسونا در رتبه هفتم جدول این مسابقات قرار گرفت (با اختلاف ۴۶ امتیاز نسبت به صدر جدول).


title: جواد نکونام

text: با گذشت ۸ هفته از مسابقات؛ نکونام در بازی با اتلتیک بیلبائو که با شکست ۳–۱ اوساسونا همراه بود، تک گل تیمش را از روی نقطه پنالتی به ثمر رساند. با گل کردن این پنالتی، تعداد گل‌های نکونام در اوساسونا از روی نقطه پنالتی به عدد ۱۰ رسید. او در ادامه مسابقات این فصل لالیگا، ۴ گل دیگر برای اوساسونا به ثمر رساند.


title: جواد نکونام

text: جواد نکونام در آخرین فصل حضور در مسابقات لالیگا، سنگین‌ترین شکست‌های حضور در اوساسونا را با این تیم تجربه کرد. باخت ۸—۰ در مقابل بارسلونا، شکست ۷–۱ در بازی رفت مقابل رئال مادرید و باخت ۵–۱ برابر این تیم در بازی برگشت، شکست ۶–۰ در مقابل رایو وایکانو و باخت به والنسیا با نتیجه ۴–۰ از جمله سنگین‌ترین شکست‌های این فصل اوساسونا در رقابت‌های لالیگا بود.


title: جواد نکونام

text: اوساسونا در نخستین بازی خود در رقابت‌های کوپا دل ری؛ پس از غلبه بر آلمریا در مجموع دو بازی رفت و برگشت، در دومین گام به مصاف بارسلونا رفت. اوساسونا در مجموع دو بازی رفت و برگشت با نتیجه ۶–۱ مغلوب بارسلونا شد و از دور رقابت‌ها کنار رفت.


title: جواد نکونام

text: جواد نکونام در بازی رفت مقابل بارسلونا که با شکست ۴–۰ اوساسونا همراه بود، در غیاب دو کاپیتان اصلی تیمش (فرانسیسکو پونیال و میگوئل فلانو)؛ بازوبند کاپیتانی اوساسونا را تا دقیقه ۷۰ بر بازو بست. (در دقیقه ۷۰ فرانسیسکو پونیال کاپیتان اول اوساسونا به میدان آمد. میگوئل فلانو کاپیتان دوم اوساسونا در این مسابقه غایب بود) او در بازی برگشت مقابل بارسلونا که با شکست ۲–۱ اوساسونا همراه بود بر روی نیمکت ذخیره‌های اوساسونا قرار گرفت و برای این تیم به میدان نرفت.


title: جواد نکونام

text: جواد نکونام پس از مهدی مهدوی‌کیا لژیونر ایرانی هامبورگ که در سال ۲۰۰۶ مقابل پورتو در رقابت‌های لیگ قهرمانان اروپا بازوبند کاپیتانی هامبورگ را بر بازو بسته بود؛ دومین لژیونر ایران به‌شمار می‌رود که تجریه کاپیتانی یک تیم باشگاهی اروپائی را دارد.


title: جواد نکونام

text: در تیرماه ۱۳۹۱ نکونام علی‌رغم پیش‌نهاد ۲ میلیون یورویی باشگاه قطری الریان با قرارداد یک‌ساله برای حضور در لیگ برتر فوتبال ایران با باشگاه فوتبال استقلال تهران به توافق رسید و رسماً به این تیم پیوست. پس از جدائی نکونام از باشگاه اوساسونا، این باشگاه در بیانیه‌ای ضمن اشاره به حضور ۶ ساله این بازیکن در پامپلونا، برای او آرزوی موفقیت کرد.جواد نکونام در تیر ۱۳۹۱ با عقد قراردادی یک ساله به تیم استقلال تهران پیوست. پیوستن نکونام به استقلال در حالی انجام شد؛ که امیر قلعه‌نویی سرمربی وقت استقلال، از او به عنوان کاپیتان جدید استقلال در فصل پیش رو نام برد. پس از انتشار خبر کاپیتانی نکونام در استقلال، فرهاد مجیدی که در آستانه پیوستن به استقلال قرار داشت؛ در مصاحبه‌ای انتقادی اعلام کرد: «شرط قلعه‌نویی مبنی بر کاپیتان بودن نکونام در این تیم را نمی‌پذیرد». پس از مصاحبه مجیدی،نکونام نیز در واکنش به موضوع کاپیتانی استقلال اعلام کرد: «برای مربی‌گری یا کاپیتانی به استقلال نیامده‌ام، امدم که به تیم محبوبم کمک کنم اما هر تصمیمی که سرمربی تیم بگیرد، همه باید اطاعت کنند».


title: جواد نکونام

text: جواد نکونام نخستین بار در هفته دوم لیگ برتر، در مقابل سایپا برای استقلال به میدان رفت. در این مسابقه که با شکست ۲–۱ استقلال همراه بود، فرهاد مجیدی که به دلیل مسئله کاپیتانی در استقلال حضور پیدا نکرده بود، از سوی هواداران این تیم تشویق شد. با گذشت شانزده هفته از مسابقات لیگ، نکونام در بازی با فولاد خوزستان که با شکست ۳–۲ استقلال همراه بود، از روی نقطه پنالتی اولین گل خود را برای استقلال به ثمر رساند. او تا پایان رقابت‌های لیگ برتر، در مجموع ۵ بار برای استقلال گل‌زنی کرد (۳ گل از روی نقطه پنالتی) و همراه با این تیم، به مقام قهرمانی لیگ برتر دست پیدا کرد.


title: جواد نکونام

text: جواد نکونام در تیر ۱۳۹۲ برای یک فصل دیگر قرارداد خود را با باشگاه استقلال تمدید کرد. تمدید قرارداد نکونام در حالی انجام گرفت که محمد عباسی وزیر وقت وزارت ورزش و جوانان در دوره محمود احمدی‌نژاد؛ برای جلوگیری از رفتن این بازیکن به لیگ امارات (که به لیگ خلیج عربی تغییر اسم پیدا کرده بود) خواهان تمدید قرارداد این بازیکن با استقلال شده بود. علی کفاشیان رئیس وقت فدراسیون فوتبال ایران نیز اعلام کرد: «در نامه‌ای به احمدی‌نژاد خواهان پرداخت پول به نکونام برای ماندن این بازیکن در لیگ ایران شده‌است». این در حالی بود که امیر قلعه‌نویی سرمربی وقت استقلال؛ از تمدید قرارداد نکونام، اظهار بی‌اطلاعی کرده بود.


title: جواد نکونام

text: جواد نکونام در دومین فصل حضور در استقلال، از روی نقطه پنالتی ۳ بار برای این تیم در مسابقات لیگ برتر گل‌زنی کرد. او در مسابقات لیگ قهرمانان آسیا نیز ۳ گل (۲ گل از روی نقطه پنالتی) برای استقلال به ثمر رساند.


title: جواد نکونام

text: در ۲۴ دی ماه نکونام در فاصله ۳ روز مانده تا شهرآورد با مبلغی بیش از ۵۰۰ هزار دلار به مدت ۴ ماه به این تیم کویتی پیوست. در مصاحبه‌ای با برنامه ۹۰ نکونام علت جدائی‌اش را دل‌خوری از امیر قلعه‌نویی نامید.


title: جواد نکونام

text: جواد نکونام در مرداد ۱۳۹۳ با عقد قراردادی دو ساله، به تیم سابقش اوساسونا؛ که در لیگ دسته دوم اسپانیا حضور داشت پیوست.جواد نکونام در حالی به تیم سابق خود بازگشت که زمستان فصل گذشته رئیس پیشین باشگاه مانع حضور او در این تیم شده بود. بازگشت نکونام به اوساسونا در حالی انجام گرفت که این بازیکن با دریافت طلب گذشته خود، با مبلغ کم‌تری تا پایان فصل برای این تیم به میدان رفت.


title: جواد نکونام

text: با گذشت سه هفته از رقابت‌های لیگ دسته دوم اسپانیا؛ نکونام برای نخستین بار در مقابل آلاوز برای اوساسونا به میدان رفت. در این مسابقه که با شکست ۳–۱ اوساسونا همراه بود، نکونام تک گل تیمش را از روی نقطه پنالتی به ثمر رساند. او تا پایان رقابت‌های لیگ دسته دوم اسپانیا (هفته ۴۲) در نیمی از بازی‌ها (۲۲مسابقه) برای اوساسونا به میدان رفت و ۵ بار برای این تیم در رقابت‌های لیگ دسته دوم اسپانیا گل‌زنی کرد (۳ گل از روی نقطه پنالتی).


title: جواد نکونام

text: در آخرین بازی لیگ دسته دوم اسپانیا، (هفته ۴۲) اوساسونا در غیاب دو بازیکن ایرانی خود (کریم انصاری‌فرد هم‌بازی نکونام)، پس از تساوی ۲–۲ در مقابل سابادل در رتبه ۱۸ جدول رقابت‌های لیگ دسته دوم اسپانیا قرار گرفت و از سقوط به لیگ دسته سه اسپانیا نجات پیدا کرد.


title: جواد نکونام

text: جواد نکونام در این فصل از رقابت‌ها عمل‌کرد خوبی نداشت و در حالی که با تیم اوساسونا قراردادی دو ساله امضاء کرده بود، همراه با کریم انصاری‌فرد در فهرست ۶ نفره "مازاد" اوساسونا قرار گرفت و از این تیم کنار گذاشته شد.


title: جواد نکونام

text: جواد نکونام در تیر ۱۳۹۴ با عقد قراردادی یک ساله، به تیم سایپا پیوست.


title: جواد نکونام

text: جواد نکونام نخستین بار در هفته دوم لیگ برتر ۹۵–۱۳۹۴ در مقابل راه‌آهن برای سایپا به میدان رفت. نکونام که نیمه دوم مسابقه وارد زمین شده بود؛ یکی از دو گل سایپا را در این مسابقه به ثمر رساند. (سایپا۲–۰ راه‌آهن)


title: جواد نکونام

text: با گذشت ۱۷ هفته از مسابقات لیگ برتر؛ نکونام پس از پرداخت مبلغی به مسئولین باشگاه سایپا؛ جهت صدور رضایت‌نامه، از این تیم جدا شد و به تیم العربی قطر پیوست. او در مجموع ۱۵ بار برای سایپا در مسابقات لیگ برتر به میدان رفت و ۳ گل نیز به ثمر رساند.


title: جواد نکونام

text: جواد نکونام در بهمن ۱۳۹۴ با عقد قراردادی ۴ ماهه (با بندی که امکان تمدید آن را به مدت یک فصل دیگر به طرفین می‌دهد) به تیم العربی قطر پیوست.


title: جواد نکونام

text: جواد نکونام که پیراهن شماره ۹۲ العربی را بر تن داشت؛ همراه با این تیم در پایان فصل ۱۶–۲۰۱۵ در رتبه هشتم لیگ قطر قرار گرفت. نکونام در این فصل از رقابت‌ها عمل‌کرد خوبی نداشت و بازی‌های او مورد انتقاد رسانه‌های قطری و مسئولین باشگاه العربی قطر قرار گرفت.


title: جواد نکونام

text: با پایان قرارداد چهارماهه و جدایی از العربی؛ نکونام در تیر ۱۳۹۵ از فوتبال خداحافظی کرد.


title: جواد نکونام

text: جواد نکونام از سال ۱۳۷۹، سابقه بازی در تیم ملی فوتبال ایران را دارد. نکونام نخستین بار در رقابت‌های قهرمانی فوتبال غرب آسیا ۲۰۰۰ در مقابل سوریه پیراهن تیم ملی را بر تن کرد. نکونام پس از چهار سال حضور در تیم ملی، در بازی‌های قهرمانی فوتبال غرب آسیا ۲۰۰۴، در مقابل لبنان اولین گل ملی خود را به ثمر رساند.


title: جواد نکونام

text: جواد نکونام نخستین بار در بازی‌های قهرمانی فوتبال غرب آسیا ۲۰۰۰، در مقابل سوریه؛ پیراهن تیم ملی را بر تن کرد.


title: جواد نکونام

text: او پس از نیمکت نشینی در مقابل تیم‌های قزاقستان و فلسطین، در ۸ خرداد ۱۳۷۹ به عنوان بازیکن ذخیره، در مقابل سوریه به میدان رفت و اولین بازی خود را برای تیم ملی ایران انجام داد. در این مسابقات جلال طالبی هدایت تیم ملی ایران را بر عهده داشت.


title: جواد نکونام

text: نکونام در شهریور ۱۳۷۹ در فهرست اولیه ۳۱ بازیکن دعوت شده برای حضور در بازی‌های جام ملت‌های آسیا ۲۰۰۰ قرار گرفت، اما در لیست نهایی ۲۳ نفره که از سوی جلال طالبی برای حضور در این رقابت‌ها اعلام شد قرار نگرفت، و از تیم ملی کنار گذاشته شد.


title: جواد نکونام

text: با آغاز دور نخست رقابت‌های انتخابی جام جهانی ۲۰۰۲، آدمار براگا هدایت تیم ملی ایران را بر عهده گرفت. در این بازی‌ها که به صورت متمرکز در تبریز برگزار شد، تیم ملی ایران پس از شکست گوآم و تیم ملی فوتبال تاجیکستان به دور دوم این رقابت‌ها راه پیدا کرد. در این مرحله از رقابت‌ها جواد نکونام در فهرست بازیکنان دعوت شده از سوی براگا قرار نگرفت و برای تیم ملی ایران به میدان نرفت. با قرعه‌کشی دور دوم رقابت‌های انتخابی جام جهانی ۲۰۰۲، تیم ملی ایران با تیم‌های عربستان، عراق، بحرین و تایلند هم‌گروه شد. نکونام که پیراهن شماره ۱۳ تیم ملی را بر تن داشت، در نخستین تجربه خود در این رقابت‌ها، در مقابل عربستان به میدان رفت. (ایران ۲– عربستان۰). پس از تساوی بدون گل در دومین بازی مقابل تایلند، نکونام در مقابل تیم‌های عراق و بحرین برای تیم ملی ایران به میدان نرفت. او در بازی برگشت با عربستان که با تساوی ۲–۲ به پایان رسید نیز بر روی نیمکت ذخیره‌های تیم ملی قرار گرفت. در ادامه بازی‌های برگشت، نکونام از سوی میروسلاو بلاژویچ؛ در مقابل تیم‌های تایلند، عراق و بحرین در ترکیب تیم ملی قرار گرفت. با شکست ۳–۱ ایران در آخرین بازی مرحله گروهی در مقابل بحرین، تیم ملی ایران در رتبه دوم گروه قرار گرفت و برای کسب سهمیه در جام جهانی ۲۰۰۲، به مصاف امارات (تیم دوم گروه مقابل) در مرحله پلی آف آسیا رفت. تیم ملی ایران در بازی پلی آف آسیا؛ پس از شکست دادن امارات در بازی رفت با نتیجه ۰–۱، در بازی برگشت نیز با سه گل امارات را مغلوب کرد و برای کسب آخرین سهمیه فوتبال آسیا در جام جهانی ۲۰۰۲ به مصاف ایرلند نماینده قاره اروپا رفت. در این مرحله از رقابت‌ها که به صورت رفت و برگشت در دوبلین و تهران برگزار شد تیم ملی ایران پس از باخت ۲–۰ در بازی رفت؛ با نتیجه ۰–۱ در بازی برگشت ایرلند را شکست داد، اما با توجه به گل زده کمتر؛ از صعود به رقابت‌های جام جهانی ۲۰۰۲ بازماند. نکونام در بازی رفت و برگشت در مقابل ایرلند برای تیم ملی ایران به میدان نرفت.


title: جواد نکونام

text: پس از عدم راهیابی به جام جهانی ۲۰۰۲ و خداحافظی کریم باقری از تیم ملی، نکونام با پیراهن شماره ۶ از سوی برانکو ایوانکویچ به عنوان بازیکن ثابت در ترکیب تیم ملی ایران مورد استفاده قرار گرفت.


title: جواد نکونام

text: با آغاز بازی‌های جام ملت‌های آسیا ۲۰۰۴؛ تیم ملی ایران با تیم‌های تایلند، ژاپن و عمان در گروه چهارم این مسابقات قرار گرفت. نکونام در اولین بازی ایران در این رقابت‌ها؛ که با برتری ۰–۳ در مقابل تایلند همراه بود یک گل به ثمر رساند. پس از باخت ایران در مقابل چین در بازی نیمه نهایی (باخت در ضربات پنالتی)، تیم ملی ایران در بازی رده‌بندی موفق شد با نتیجه ۲–۴ بحرین را شکست دهد و به مقام سوم این رقابت‌ها دست پیدا کند. نکونام در این مسابقه گل اول ایران را به ثمر رساند.


title: جواد نکونام

text: تیم ملی ایران در دور نخست مسابقات انتخابی جام جهانی ۲۰۰۶؛ با تیم‌های لائوس، اردن و قطر در گروه اول این مسابقات قرار گرفت. نکونام در آخرین بازی تیم ملی ایران در این مرحله از رقابت‌ها؛ در مقابل لائوس دو گل به ثمر رساند. (بازی برگشت ایران ۷– لائوس ۰)


title: جواد نکونام

text: در دور دوم این مسابقات؛ تیم ملی ایران با تیم‌های بحرین، کره شمالی و ژاپن در یک گروه قرار گرفت. نکونام در این مرحله از رقابت‌ها؛ در بازی رفت با کره شمالی که با برتری ۰–۲ ایران همراه بود یک گل به ثمر رساند. در آخرین بازی این مرحله از رقابت‌ها، تیم ملی ایران با نتیجه ۲–۱ مغلوب ژاپن شد و به عنوان تیم دوم گروه، به مسابقات جام جهانی ۲۰۰۶ راه پیدا کرد.


title: جواد نکونام

text: تیم ملی ایران پس از صعود به جام جهانی ۲۰۰۶، با تیم‌های مکزیک، پرتغال و آنگولا در گروه D این رقابت‌ها قرار گرفت. پس از شکست ۳–۱ در مقابل مکزیک؛ نکونام برای دومین بار در رقابت‌های جام جهانی ۲۰۰۶ در مقابل پرتغال به میدان رفت. نکونام که در بازی با مکزیک یک کارت زرد گرفته بود؛ در بازی با پرتغال نیز یک کارت زرد دریافت کرد و بازی سوم تیم ملی ایران در مقابل آنگولا را از دست داد. (ایران۱– آنگولا۱)


title: جواد نکونام

text: وی به همراه مهدی مهدوی کیا و یک بازیکن اماراتی تنها بازیکنان آسیا هستند که در چهار دوره از جام ملت‌های آسیا(۲۰۱۱٬۲۰۰۷٬۲۰۰۴ و ۲۰۱۵) حضورت داشته‌اند. وی همچنین در دو دوره جام جهانی در سال‌های ۲۰۰۶ و ۲۰۱۴ به همراه تیم ملی ایران حضور داشته‌است. نکونام در ۱۱ فروردین سال ۱۳۹۴ و بعد از بازی دوستانه مقابل تیم ملی سوئد طی یک نامه از مسابقات ملی خداحافظی کرد. کارلوس کی‌روش، سرمربی تیم ملی ایران پس از خداحافظی وی گفت:


title: جواد نکونام

text: ایران در جام جهانی ۲۰۱۴ با آرژانتین ، بوسنی و هرزگوین و نیجریه همگروه بود و جواد نکونام پس از عملکرد نسبتا خوبی که در الکویت کویت داشت و اعتقادی که کارلوس کیروش به سبک بازی او داشت در جام جهانی۲۰۱۴ برزیل در هر ۳ بازی برابر نیجریه و آرژانتین و بوسنی به میدان رفت و کاپیتان تیم ملی ایران در این تورنمنت بود.


title: جواد نکونام

text: نکونام نخستین تجربهٔ سرمربی بودن را در باشگاه فوتبال خونه به خونه شهرستان بابل در سال ۱۳۹۶ کسب کرد. او در حالی که نتایج قابل قبولی در این تیم بدست آورده بود، با اولین شکست در لیگ آزادگان، پس از برگزاری جلساتی با مدیران باشگاه و ترک تمرینات، از مقام خود استعفا کرد. دلیل این جدایی اختلافات نکونام با صاحبان باشگاه عنوان شد.


title: جواد نکونام

text: او در نیم فصل دو همان سال به باشگاه فوتبال نساجی مازندران رفت. پیش از آن داوود مهابادی سرمربی نساجی مازندران بود و این تیم با کسب ۴۱ امتیاز در جایگاه پنجم جدول لیگ دسته اول قرار داشت ولی با نظر مدیران باشگاه برکنار شد. او پس از عقد قرارداد با نساجی گفت: در حالی که تنها دو تیم از لیگ آزادگان صعود می‌کردند، همه چیز به نتایج همزمان آخرین هفته آن گره خورد. در این هفته نساجی می‌بایست با نتیجه‌ای پر گل بازی در مقابل راه‌آهن را می‌برد. سرمربی خونه به خونه پیش از این بازی گفته بود اگر نساجی فکر می‌کند می‌تواند راه‌آهن را ۷–۰ ببرد، ما در بابل ۱۵ گل خواهیم زد. حدود سی هزار نفر برای این بازی به ورزشگاه تختی در تهران رفتند. در بازی‌ها هم‌زمان نساجی توانست با نتیجه ۶–۰ حریف خود را ببرد و با امتیاز مساوی با خونه به خونه ولی به لطف تفاضل گل بیشتر به لیگ برتر صعود کند. پس از این نتیجه مالک خونه به خونه ادعای تبانی در بازی نساجی کرد و دو تیم از یکدیگر شکایت کردند.


title: جواد نکونام

text: با صعود نساجی به لیگ برتر، در فصل ۱۳۹۷ جواد نکونام با ۳۷ سال سن، رکورددار جوان‌ترین سرمربی لیگ فوتبال ایران را دارا شد.


title: جواد نکونام

text: جواد نکونام، با توجه به عدم توافق تیم فولاد با افشین قطبی، در تاریخ ۳۱ اردیبهشت، قرارداد مربی‌گری خود را با تیم فولاد خوزستان امضا نمود.


title: جواد نکونام

text: او با فولاد در فصل ۹۸-۹۹ با ۱۴ برد، ۹ مساوی و ۷ باخت با ۵۱ امتیاز در رده سوم جدول لیگ برتر خلیج فارس قرار گرفت. وی با این تیم توانست در جام حذفی در فصل ۱۴۰۰-۱۳۹۹ در فینال با غلبه ۴ بر ۲ در ضربات پنالتی مقابل استقلال قهرمان این مسابقات شود بعد از جام حذفی از تیم فولاد خوزستان جدا شد و عبدالله ویسی جایگزین او شد اما بعد از ناکامی های ویسی سر انجام در تا ۱۷ آبان ۱۴۰۰ ویسی با نظر مدیران فولاد از سرمربیگری فولاد خوزستان کنار گزاسته شد و مجددا جواد نکونام سرمربی تیم فولاد خوزستان شد. او توانست با شکست تیم پرسپولیس در سال ۱۴۰۰ به قهرمانی در سوپر جام ایران دست پیدا کند .


title: جواد نکونام

text: در شهریور سال ۱۳۸۸ وب‌سایت باشگاه اوساسونا در خبری مدعی شد که قرارداد جواد نکونام و مسعود شجاعی، دو بازیکن ایرانی خود را به دلیل درگیری در یک کلوب شبانه فسخ کرده‌است. پس از این خبر؛ باشگاه اوساسونا به‌طور رسمی از دو بازیکن ایرانی خود عذرخواهی کرد و علت این اتفاق را هک شدن وبگاه رسمی باشگاه دانست. پس از مدتی با شکایت نکونام و شجاعی، پلیس اسپانیا؛ هکر را دستگیر کرد.


title: جواد نکونام

text: در آخرین دیدار تیم ملی فوتبال ایران در مرحله مقدماتی جام جهانی ۲۰۱۰ آفریقای جنوبی در برابر تیم ملی فوتبال کره جنوبی، جواد نکونام و تعدادی از بازیکنان دیگر تیم ملی ایران با مچ‌بند سبز وارد زمین بازی شدند، در حالی که در آن زمان رنگ سبز به عنوان نماد تبلیغاتی یکی از کاندیدهای دهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری ایران بود. این اتفاق بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های بین‌المللی و هچنین داخلی ایران داشت. در بین دونیمه این دیدار، مهدی تاج نایب رئیس وقت فدراسیون فوتبال ایران، با اطلاع از جوی که بلافاصله در شبکه‌های مجازی راه افتاده بود از بازیکنان درخواست کرد تا این دست بندها را باز کنند.


title: جواد نکونام

text: جواد نکونام پس از جدایی از استقلال در بهمن ۱۳۹۲ و پیوستن به الکویت در مصاحبه‌ای با روزنامه خبر ورزشی بدون اینکه نامی از امیر قلعه‌نویی ببرد وی را تهدید به افشاگری دربارهٔ نحوه جدایی ایمان موسوی از استقلال کرد.


title: جواد نکونام

text: پس از جام جهانی ۲۰۱۴ برزیل و در حالی که نکونام انتظار داشت باشگاه استقلال وی را به خدمت بگیرد و زمانی که هیچ‌کدام از تیم‌های داخلی برای خرید وی علاقه‌ای نشان نداد، وی در مصاحبه‌ای با روزنامه خبر ورزشی (مورخ ۵ مرداد ۱۳۹۳) از تلاش امیر قلعه‌نویی برای گرفتن جای کارلوس کیروش (سرمربی تیم ملی فوتبال ایران) صحبت کرد. وی در این مصاحبه مدعی شد امیر قلعه‌نویی پس از باخت استقلال در دربی هفتاد و پنجم از فرط خوشحالی رقصیده‌است! امیر قلعه‌نویی نیز در واکنش به این اظهارات در جمع دوستانه‌ای عنوان داشت «همه نکونام را می‌شناسند. او از هر تیمی که بیرون آمده علیه مربیانش صحبت کرده و نیازی نیست من در موردش چیزی بگویم.» و سپس در مصاحبه با سایت رسمی باشگاه فوتبال استقلال تهران گفت:


title: جواد نکونام

text: نکونام در جریان این درگیری‌های لفظی نیز در صفحه رسمی خود در اینستاگرام عکسهایی از خود به همراه سید مهدی رحمتی و فرهاد مجیدی که به عنوان مخالفان امیر قلعه‌نویی شناخته می‌شدند منتشر کرد. که البته با واکنش تند هواداران استقلال همراه شد. البته نکونام و قلعه نویی در سال بعد با وساطت آرش برهانی و شاهرخ بیانی در دادسرای دولت و نیز وساطت سعید عرب مشکلاتشان بایکدیگر بر طرف شد و این دو با هم آشتی کردند.


title: جواد نکونام

text: جواد نکونام با انتشار بیانیه‌ای در تاریخ ۲۵ تیر ۱۳۹۵ به صورت رسمی از فوتبال خداحافظی کرد.


title: جواد نکونام

text: او در مصاحبه ای اعلام کرد:برای هیچ فوتبالیستی شیرین تر از این نیست که با پیراهن تیم محبوبش خداحافظی کند، ولی افسوس که نگذاشتند…در مراسم انتخاب بهترین بازیکن فصل فوتبال ایران که با عنوان «توپ طلایی» در سال ۱۳۸۶ برگزار شد جواد نکونام با نظر کارشناسان رشتهٔ فوتبال به عنوان بهترین بازیکن فصل اخیر فوتبال ایران انتخاب شد. در سال ۲۰۱۳ میلادی، جواد نکونام از سوی کنفدراسیون فوتبال آسیا در فهرست ۳ بازیکن برتر آسیا در این سال قرار گرفت.!rowspan="2"|تیم !rowspan="2"|کشور !rowspan="2"|از !rowspan="2"|تا !colspan="8"|رکورد ! ! ! !


title: جواد پزشکیان

text: جواد پزشکیان (زاده ۱۳۱۹ - تهران) دوبلور اهل ایران است. شروع فعالیت دوبله توسط وی از سال ۱۳۴۱ می‌باشد. ایشان از بهترین پیرمرد گوهای تاریخ دوبله ایران محسوب می‌شوند، همچنین صدای منعطف ایشان همواره امکان خلق تیپ‌های متفاوت را داشته‌است.


title: جواد پزشکیان

text: در بیست سالگی کار دوبله را در استودیو شاهین زیر نظر سیروس جراح زاده آموخت. فعالیت جدی در دوبله را از سال ۱۳۴۷ در استودیو شهاب آغاز نمود.


title: جواد پزشکیان

text: وی مدتی در رادیو و در برنام صبح جمعه با شما به کارگردانی منوچهر نوذری همکاری داشته است.دشنه (۱۳۵۱) - حاجیان


title: جواد پزشکیان

text: کندو (۱۳۵۴) - دوست اِبیچاق و لاغر (لاغر)


title: جواد پزشکیان

text: دوبله


title: جواد پزشکیان

text: خانواده دی


title: جواد پزشکیان

text: اسکروج


title: جواد پزشکیان

text: رابین هود


title: چنگیز جلیلوند

text: چنگیز جلیلوند ( – ) دوبلور، مدیر دوبلاژ، و هنرپیشه اهل ایران بود.


title: چنگیز جلیلوند

text: جلیلوند از سال ۱۳۳۶ مشغول به فعالیت بود و در تاریخ ۲ آذر ماه ۱۳۹۹ بر اثر ابتلا به ویروس کرونا درگذشت.


title: چنگیز جلیلوند

text: چنگیز جلیلوند در ۶ آبان ۱۳۱۴ در شیراز زاده شد. او کار هنر خود را در سال ۱۳۳۶ و با تئاتر به همراه ابوالحسن تهامی آغاز کرد.


title: چنگیز جلیلوند

text: چنگیز جلیلوند پس از انقلاب ۱۳۵۷ به مدت بیست سال در ایالات متحده آمریکا زندگی کرد و پس از آن به ایران بازگشت و کار دوبله را از سال ۱۳۷۷ سر گرفت. وی در چند مجموعهٔ تلویزیونی و فیلم سینمایی نیز بازی کرده‌است.


title: چنگیز جلیلوند

text: صدای جلیلوند قابلیت گویندگی به جای شخصیت‌های نقش اول با صلابت و تأثیرگذار سینمایی را فراهم کرده بود. او در گویندگی‌هایش قابلیت تیپ‌سازی را داشت و می‌توانست صداهای گوناگونی به وجود آورد. چنگیز جلیلوند در میان دوبلورها به «مرد حنجره‌طلایی» و «آقای دوبله ایران» شناخته می‌شد.


title: چنگیز جلیلوند

text: از چنگیز جلیلوند در سال ۱۳۵۷ به عنوان یک دوبلور نمونهٔ جهانی نام برده شد. او به جای بازیگران سرشناس خارجی و داخلی بسیاری گویندگی کرده‌است. وی با تیپ‌سازی خلاقانهٔ خود گویندهٔ اصلی نقش‌های مارلون براندو بود.


title: چنگیز جلیلوند

text: پرآوازه‌ترین گویندگی‌های جلیلوند در فیلم‌های سینمایی خارجی به‌جای مارلون براندو، پل نیومن، برت لنکستر، ماکسیمیلیان شل، ریچارد برتون، پیتر اوتول، یول براینر، کلینت ایستوود، دین مارتین، سیلوستر استالونه، لیام نیسون، جانی دپ، رابرت داونی جونیور و در فیلم‌های سینمایی ایرانی به‌جای محمدعلی فردین، بهروز وثوقی، ناصر ملک مطیعی، ایرج قادری، سعید راد بودند.


title: چنگیز جلیلوند

text: چنگیز جلیلوند در ۲ آذر ۱۳۹۹ بر اثر ابتلا به ویروس کرونا، در بیمارستان خاتم‌الانبیا تهران درگذشت. پیکر او در ۵ آذر ۱۳۹۹ در قطعهٔ هنرمندان بهشت زهرا به خاک سپرده شد.


title: شهرستان گلپایگان

text: شهرستان گلپایگان یکی از شهرستان‌های استان اصفهان است. مرکز این شهرستان، شهر گلپایگان می باشد.


title: شهرستان گلپایگان

text: شهرستان گلپایگان دارای ۱ بخش، ۳ دهستان و ۳ شهر به شرح زیر است:


title: شهرستان گلپایگان

text: زبان و لهجه گلپایگان: در گلپایگان مردم اکثراً به زبان فارسی با لهجه محلی صحبت می کنند.


title: شهرستان گلپایگان

text: بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت شهرستان گلپایگان یکی از شهرستان‌های استان اصفهان در مرکز ایران است در سال ۱۳۹۵ برابر با ۹۰٬۰۸۶ نفر بوده‌است. اکثریت مردم گلپایگان به زبان فارسی سخن می‌گویند.


title: زبان ییدیش

text: ییدی، ییدیش (به ییدیش: ייִדיש)، ، ، ، ، و نامِ زبانی است، که نزدیک به هزار سال، زبانِ مادری و گاه، تنها زبانِ بعضی جوامعِ یهودیانِ اشکنازی بود، که در اروپای شرقی و مرکزی می‌زیستند. یِدیش در میانِ فرهنگِ اشکنازی، از حدودِ سدهٔ دهمِ میلادی در کرانه‌های راین پاگرفت و سپس در مرکز و خاورِ اروپا گسترده شد. ییدیش در واقع از لهجه‌های جنوبِ شرقیِ آلمانیِ میانهٔ علیا شاخه شد و در کنارِ دیگر زبان‌های آلمانی علیا، شاخه‌ای از زیرخانوادهٔ زبان‌های ژرمنی است، که با الفبای عبری نوشته می‌شود. آمیختن ییدیش با زبان‌های اسلاوی آن را به دو شاخه شرقی و غربی بخش کرد.


title: زبان ییدیش

text: در بارهٔ ییدیش دانستن، با آگاهی در بارهٔ اشکنازی‌ها رابطهٔ مستقیم دارد. بر خلافِ دیگر زبان‌ها که گویش‌وران آن‌ها، باشندگانِ زادبومی ویژه یا شهروندانِ ملیتی معلوم اند، ییدیش را–در بیش‌تر سال‌های عمرش–یهودیانی با ملیت‌های گوناگون در سراسرِ جهان، به کار می‌برده‌اند. اگرچه ییدیش در میانِ یهودیانِ آمریکا کمابیش از رواج افتاده و در روسیه نیز رو به نابودی است.


title: زبان ییدیش

text: اصطلاحِ خود، در اروپا، تلفظی تطوریافته است از یهودی یا مشابهِ فرانسه ، و این تلفظ تطوریافته، آن گاه که یای نسبتِ فارسی به آن افزوده شود، ترکیبی ناآشنا هم می‌شود. همچنان که برای نمونه، "Kurdish" خود، به معنای کوردی است و کوردیشی ترکیبی است نادرست. طرفه آن که پسوند "isch" در زبان‌های ژرمنی، همان "ic" یا "ig" در زبان‌های ایرانی میانه است و یای نسبتِ فارسی دری نیز بازماندهٔ همان.


title: زبان ییدیش

text: اما گذشته از دستور زبان، شاید بتوان از دریچه‌ای دیگر، بهانه‌ای جست برای پذیرفتنِ نام ییدیش. چنان‌که گفته شد "یِیدیش" خود به معنای یهودی است و زبانِ یهودیان، ناچار باید با یکی از نشانه‌های نسبت، به ایشان نسبت داده و برای نمونه گفته شود: یهودی (یهود+ی) یا یهودانه (یهود+انه)؛ یا آن که به افرادِ یهودی منسوب شود و گفته شود یهودیانه (یهودی+انه). "Jiddisch یا Yiddish" خود بر همین صورت است: Jidd+isch و Yid+ish، به معنای یهودی. اکنون اگر ی نسبت را به آن بیفزاییم واژهای ساخته‌ایم که به یهودیان منسوب است. باید در نظر داشت که یهودیان، در سراسرِ جهان به زبان‌های مختلفی سخن گفته‌اند. پس، خواندن یهودیانی که در میانِ ژرمن‌ها می‌زیسته‌اند و نیز نامیدنِ زبان اشان، با اصطلاحِ ییدیش، ایشان را از دیگر یهودیان مشخص می‌کند و به روشن شدنِ مفهوم یاری می‌رساند.


title: زبان ییدیش

text: یهودیان تنها روزگارِ کوتاهی با زبانی که عبری نامیده می‌شود، سخن گفته‌اند. به ویژه پس از پراکنده شدن در جهان، برای تعامل با دیگران، بیش‌تر به زبانِ مردمی سخن گفته‌اند، که در میان شان جای‌گرفته و به سرزمینِ ایشان منسوب شده‌اند و اگر تفاوتی به چشم بخورد، بسیار ناچیز است و در اندازهٔ لهجه و گویش. پیدایشِ ییدیش نیز بر همین قاعده بوده. بخشِ بزرگی از عمرِ چندصد سالهٔ ییدیش، به دگردیسیِ آن، از گویشی آلمانی، به زبانی ورزیده گذشت که نمونهٔ بی‌مانندی از آمیزشِ زبان‌های آلمانی، لهستانی، روسی، عبری، آرامی و گاه اوکراینی شد.


title: زبان ییدیش

text: برابر با سدهٔ چهارمِ هجری (دهمِ میلادی) یهودیانی از فرانسه و شمالِ ایتالیا، با کوچیدن به سوی شرق، برای نخستین بار به پایه‌گذاری اجتماعِ بزرگی از یهودیان در کرانه‌های راین آغازیدند و فرهنگی یهودی در میانِ ایشان- در اروپای مرکزی- شکل گرفت و از آن پس در میان یهودیان، به اشکنازی شناخته شدند. اگرچه آگاهی‌های ریزی در بارهٔ زبانی که تا آن روز در میانِ ایشان به کار می‌رفت در دست نیست، اما ناگزیر، گویشی یهودی-رومی بوده که لاز نامیده می‌شود و به گمان، عنصرهایی پراکنده از دیگر زبان‌های جنوب اروپا در خود داشته‌است. تازه‌واردانِ یهودی اما، در کرانه‌های راین با لهجه‌های پرشمارِ ژرمنی رویارو شدند، که مقدر بود بعدها ملت‌هایی را پدید آورند. در این میان جامعه ی جوانِ اشکنازی‌ها، گویشِ آلمانی اش را با واژه‌ها و عبارت‌هایی از "لاز" نشانمند کردند که هنوز اندک ردِ پایی از آن، در واژه‌های ییدیشِ امروزی به جا مانده‌است، به ویژه در یِدیشِ غربی. واژه‌ها و عبارت‌هایی نیز از ادبیات دینی قوم یهود به گویش آلمانی ایشان راه یافتند، چراکه ایشان به نوشته‌ها و ادبیاتِ خاخامی دسترس بودند و ناگزیر اصطلاحاتِ آن را در گفتگوهای روزانه اشان شرکت می‌دادند. این چنین یهودیان رفته رفته، این گویش را با نیازهای ویژهٔ فرهنگِ نوپای اشکنازی سازگار کردند. به شدت زیر نفوذ عبری و آرامی واقع شد، چندان که نزدیک به "یک ششم" واژگان ییدیش را شکل داد. کاست‌وفزودها در این گویشِ آلمانی، پرورشِ عمدیِ تفاوت‌هایی زبان‌شناسانه بود، که اشکنازی‌ها را به تمایز و هویتی فرهنگی می‌رساند. به این ترتیب، صورتِ تغییرِ یافته‌ای از آلمانیِ سده‌های میانه پدید آمد، که عنصرهایی را از لاز، عبریِ میشنایی و آرامی به ارث برد تا عمده زبانِ یهودیانِ اشکنازی باشد.


title: زبان ییدیش

text: همچنین جامعهٔ اشکنازی‌ها، جغرافیای خود را داشت، برای ارتباط در میانِ محله‌های یهودی که اندکی مستقل از همسایگانِ غیریهودی اشان بودند. در اروپای سده‌های میانه که هنوز دولت‌های ملی پا نگرفته بود و فرمانروایانِ محلی و زمین‌داران، لگامِ اروپا را به دست داشتند، گسترهٔ فرهنگیِ یهودیان، چندان با قلمروی این فرمانروایانِ محلی نمی‌خواند؛ به گونه‌ای که حوزهٔ زندگیِ اجتماعاتِ اشکنازی تا شمالِ فرانسه و سرزمین‌های غربی‌تری که یهودیانِ سفاردی در آن پراکنده بودند ادامه داشت.


title: زبان ییدیش

text: کهن‌ترین سندِ به‌جامانده به زبان ییدیش، دعایی است، که در نیایش‌نامه‌ای به عبریِ سره گنجانده شده. در این نوشته یِدیش به روشنی زبانی از زبان‌های آلمانی علیای میانه است که واژه‌هایی از آن عبری اند.


title: زبان ییدیش

text: جنگ‌های صلیبی فضایی جزم‌اندیشانه را در اروپای مسیحی گستراند که در پی اش سخت‌گیری بر اشکنازیان نیز افزوده شد. در سدهٔ سیزدهمِ میلادی (سدهٔ هفتم هجری) در اجتماعاتِ کوچکِ یهودی به گویش‌های آلمانی سخن می‌گفتند، جمعیت اِشان به شدت رشد کرد. سخت‌گیری‌ها و فشارها در اروپای کاتولیک -که یهودیان را زمینه‌سازِ به صلیب بسته شدنِ پیامبر اشان می‌دانستند- آنان را برای گریختن از شکنجه‌ها و آزارها به سوی شرق کوچاند. ییدیش به شرقِ آلمان، لهستان، و دیگر سرزمین‌های شرقیِ اروپا رسید. رویاروییِ ییدیش با زبان‌های اسلاویِ رایج در این سرزمین‌ها، ییدیش را با وام‌گیریِ واژه‌هایی از زبان‌های اسلاوی درگیر کرد و دگردیسی اش را از گویشی آلمانی، به زبانی خودساخته در پی آورد. جدا شدن گویش‌وران اروپای شرقی از کانونِ "آلمانی علیای میانه" و در معرض زبان‌های اسلاوی به‌ویژه لهستانی و اوکراینی، قرار گرفتن اش، به نخستین تمایزها میان "ییدیش غربی" و "شرقی" انجامید. ییدیشِ شرقی میانِ یهودیانی گسترده شد که در سرزمین‌های اسلاوی می‌زیستند و یدیشی غربی در میان یهودیانی که در آلمان و فرانسه ماندند. به دو گویش بخش شدنِ یدیشی، خود، مایهٔ متمایز شدنِ اجتماعاتِ گویشورانِ این دو لهجه شد.


title: زبان ییدیش

text: در سده‌های چهاردهم و پانزدهم میلادی ترانه‌ها و چکامه‌ها در ییدیش و همچنین تکه‌هایی در عبری و آلمانی، رختِ نوشتن پوشیدند. ترانه‌ها و چکامه‌هایی در ییدیش و نیز قطعه‌هایی ملمع به آلمانی و عبری از سدهٔ چهاردهم و پانزدهم پیدا شده‌اند که در پایانِ سدهٔ پانزدهم که "مناخیم بن نفتالی اولدن‌درف" گرد آورده‌است. در همین دوره و همزمان با نوزایش، شکل‌گیریِ توافقی در میانِ جامعهٔ یهودی به چشم می‌آید تا نسخهٔ خود را از ادبیاتِ گیتی‌گرایانه ی آلمانی، همساز کند. نخستین چکامهٔ حماسی از این دست که به نظم درآمد "دوکوس هورانت" است که در کتابخانهٔ کمبریج نگاه داشته می‌شود. این دست‌نوشت، در سالِ ۱۸۹۶م. در کنیسه ی قاهره یافته شد و گردایه‌ای از چامه‌هایی داستانی با موضوعاتِ کتابِ مقدس و حقاده را دربرداشت.


title: زبان ییدیش

text: در سدهٔ شانزدهم میلادی اروپای خاوری، به ویژه لهستان، کانونِ جهانِ یهودی بود. پس زبانِ یهودیان به گونه‌ای فزاینده، با عنصرهایی از زبان‌های اسلاوی در هم آمیخت. همچنین در همین روزگار، ییدیشِ الفبای عبری را به کار گرفت و زبانی نوشتاری شد. در میانه‌های این سده، پیشرفتی در ادبیاتِ نوشته‌ها دیده می‌شود. فراگیر شدنِ دستگاهِ چاپ هم، کمکِ چشمگیری کرد به بازماندنِ این نوشته‌ها.


title: زبان ییدیش

text: صرفِ نظر از به کارگیریِ آشکارِ واژه‌های عبری برای موضوعاتِ دینی، حکم کردن در بارهٔ چندوچونِ فاصله گرفتنِ ییدیش از آلمانی، در این دوره، بسیار دشوار است. این به ویژگی‌های آوایی -که فرض می‌شود حروف به ویژه واکه‌ها داشته‌اند- وابسته است. پژوهندگان بر این اجماع دارند، که در این دوره ییدیش شاید- حتی هنگامی که به مؤلفه‌های آلمانی واژگان اش محدود بوده- متمایز از میانگینِ گویش‌های آلمانی به گوش می‌آمده‌است.


title: زبان ییدیش

text: جستار اصلی: هسخلاه


title: زبان ییدیش

text: از سده ی هجدهم میلادی بازارِ ییدیش غربی، اندک‌اندک، از سکه افتاد. اشکنازیان، اگرچه روشن‌گری را "هسخلاه" نامیدند تا این جنبش را از آن چه در اروپای مسیحی در جریان بود مشخص کنند، اما دستاوردِ هسخلاه، سست شدنِ گرایشِ مذهبی در میانِ ایشان بود. گویش‌ورانِ ییدیش غربی، در حوزهٔ فرهنگِ آلمانی می‌زیستند و در حال و هوای روشن‌گری و هسخلاه، ییدیش را انحرافی ناسره و نارس از آلمانی می‌پنداشتند. زبان آلمانی- که هم در کانونِ اندیشهٔ مدرن بود و هم خود یکی از سه بستر پایه‌ای اندیشهٔ متجددانه- با میل تمام، تواناییِ بلعیدنِ گویش‌های خُردترِ همسایه را داشت. پاگرفتنِ عبریِ نو از دیگر سوی، عرصه را بر ییدیش تنگ می‌کرد. چنین بود که ییدیشِ غربی تنها در گفتگوهای خانوادگی اشکنازی‌ها بازماند. در خاور اما- جایی که چنین فضایی حاکم نبود- زبانِ ییدیش همچون نیرویی چسبناک، اجزای فرهنگی را به هم می‌تنید که از آن به "ייִדישקייט" یا "یدیشخیت" (= یدیشیت) نام می‌بردند. یدیشخیت بر پایهٔ اندیشهٔ گیتی‌گرایی شکل گرفت و ادبیاتِ گیتی‌گرایانهٔ ییدیش را پایه گذاشت. پایانِ سدهٔ نوزدهم و آغازِ سدهٔ بیستمِ میلادی، روزگارِ زرینِ ادبیاتِ ییدیش بود. سه نویسندهٔ پرآوازه و بزرگِ ییدیش، "مندل موشر سفاریم"، "شولم یانکوف آبراموویچ" با تخلصِ کتاب‌فروشِ دوره‌گرد، و "اسحاق لایب پرتض" در همین دوره آشکار شدند.


title: زبان ییدیش

text: در آغازِ سدهٔ بیستمِ م. ییدیش به عنوانِ یکی از زبان‌های بزرگ اروپای شرقی پدیدار شد. "سینمای ییدیش" و "تئاتر ییدیش" می‌شکفتند و ادبیاتِ غنی آن بیش از هر زمانِ دیگری منتشر شد، چندان که ییدیش یکی از زبان‌های رسمیِ بلاروس شد. پس از جنگِ جهانیِ نخست، آموزشِ مستقل و هماهنگ برای یهودیان در چند کشور- به ویژه در لهستان- مایهٔ گسترش و رواجِ آموزشِ ییدیشِ روشمند و باقاعده شد و هم‌گرایی و هم‌سانی بیش‌ترِ نگارش و ویرایش را میان یهودیان در پی آورد. این فرایند همچنین به شکل گرفتن و پایه گذاشتنِ "بنیادِ علمیِ ییدیش" در سالِ ۱۹۲۵ انجامید. ییدیش، زبانِ ملیِ قومِ یهود در اروپای خاوری شد و جنبشِ صهیونیسم را برای کوچاندنِ یهودیان به سرزمینی بیرون از اروپا، وقعی ننهاد و راه خود را، در برپا کردن و پیش‌بردنِ فرهنگِ یکپارچهٔ یهودی در اروپا پی گرفت.


title: زبان ییدیش

text: آمریکا سرزمینی است که به دست دریانوردان اسپانیایی به اروپاییان شناسانده شد. اگرچه حضور و نفوذ اسپانیایی‌ها و فرهنگ و زبان اسپانیایی در جنوب و مرکز قاره آمریکا هنوز هم پابرجا است اما شمال این قاره هم دور از این حضور و نفوذ نبوده‌است. تا پایان سدهٔ نوزدهم میلادی بسیاری از ایالت‌های جنوبی ایالات متحده همگی یا در کنترل اسپانیا بودند یا بخشی از خاک مکزیک. شاید از همین رو بود که بیش‌تر یهودیانی که رحل اقامت در ینگه دنیا انداختند، یهودیان سفاردی بودند. تنها در میانه‌های سدهٔ نوزدهم م. بود که نخستین اشکنازیان از آلمان و پس از آن از خاور اروپا به این کشور رسیدند و ییدیش نخستین حضور اش را در آمریکا ثبت کرد. "فورورتس" یکی از هفت روزنامه‌ای بود که هر روز در نیویورک چاپ و منتشر می‌شد.


title: زبان ییدیش

text: تنها در خاور اروپا نبود که ادبیات ییدیش هر روز غنی‌تر می‌شد. در ۱۹۷۶ سول بیلو که در کانادا زاده شده بود اما در آمریکا زندگی می‌کرد برندهٔ جایزه نوبل ادبیات شد. او ییدیش روانی و داشت شعرهای فراوانی را از ییدیش به انگلیسی برگرداند. شعرهایی که سروده‌های ایزاک بشویس سینگر نیز در میان اشان بود. در ۱۹۸۷ اما، خودِ ایزاک بشویس سینگر، نویسندهٔ ییدیش‌زبان زادهٔ لهستان و مقیم آمریکا برندهٔ جایزه نوبل ادبیات شد.


title: زبان ییدیش

text: ییدیش از دیگر سو با عبریِ نو در چالش بود که صهیونیست‌ها می‌کوشیدند در میانِ یهودیان بپراکنند و زبانِ رسمیِ قومِ یهود بشناسانند. در سال‌های نخستِ اشغالِ فلسطین نیز، در سرزمین‌های اشغال شده، جنگی به نامِ "جنگِ زبان" درگرفت، میانِ طرفدارانِ به کارگیریِ زبانِ آلمانی- که هوادارِ استعمارِ آلمان بودند- و گروهی دیگر که هوادارِ استعمار انگلستان بودند و خواستارِ به کار گرفتنِ زبانِ عبری و برخی دیگر که خواستارِ به کار گرفتنِ زبانِ یِدیشی بودند.


title: زبان ییدیش

text: زبان ملی اسراییل، عبریِ نو است. کنار رفتن ییدیش به عنوان زبانی که میل و توان جانشینی دارد، خود بازتابیدهٔ کشاکش دو نیروی مذهبی و گیتی‌گرایانه بود. گروه‌های گیتی‌گرا زبانِ ملیِ نویی برای برجسته کردنِ هویت می‌خواستند و اهل مذهب به‌طور سنتی می‌خواستند که عبری، زبانِ مقدس ویژه نماز و نیایش و مطالعاتِ مذهبی، پذیرفته باشد. در آغازِ سدهٔ بیستم ترسایی کوچندگان صهیونیست در فلسطین کوشیدند تا کاربرد ییدیش را در میان جامعهٔ خودشان از ریشه برکنند یا دست کم از لحاظ اجتماعی ناپذیرفتنی کنند.


title: زبان ییدیش

text: این کشاکش همچنین نگاه‌های مخالف میان یهودیان گیتی‌گرا را در سراسر جهان بازمی‌تاباند. از سویی عبری و صهیونیسم و از دیگر سو ییدیش و انترناسیونالیسم به عنوان وسایل تعریف کردن ظهور ملی‌گرایی یهود. سرانجام پس از ۱۹۴۸ و با نفوذ یهودیان سفاردی مزراحی -که ییدیش برای شان بیگانه بود اما از پیش با عبری آشنا بودند- عبری دیگر تنها گزینهٔ عملی به نظر می‌آمد. اگرچه عامل اجتماعی فرصت‌ها را برای کام یافتن ییدیش از میان برد، اما از دیگر سو اولیای امور در اسراییل نیز، در دههٔ ۱۹۵۰، با گستردن قوانین سانسوری که از حاکمیت بریتانیا ارث رسیده بود، تئاتر ییدیش را در اسراییل کمابیش ممنوع کردند.


title: زبان ییدیش

text: با این همه هنوز برخی کوچندگان کهنسال‌تر به اسراییل از شوروی که بیش‌تر از پنجاه سال دارند، تا اندازه‌ای به ییدیش سخن می‌گویند یا دست کم آن را می‌فهمند. در حلقه‌های مذهبی، این هاردی اشکنازیان و به ویژه یهودیان حسیدی و میتناگدیمِ (ضد حسیدیّه) یشیوایِ جهانیِ لیتوانی بودند که آموزاندن سخن گفتن و به کار بردن ییدیش را پی‌گرفتند و آن را زبانی ساختند، که امروزه صدهاهزار از یهودیان هاردی به کار می‌برند. بزرگ‌ترین این مرکزها در بنی براک و بیت المقدّس است.


title: زبان ییدیش

text: این جمهوری در سالِ ۱۹۳۴میلادی (۱۲۹۳ جلالی) بنیاد نهاده شد. پس از جنگ جهانی دوم، رهبرانِ شوروی را رای بر آن شد، که یهودیانِ روسیه را به نقطه‌ای از سرزمینِ پهناورِ روسیه بکوچانند و فراهم آورند. بیروبیدژان، در دورترین سرزمین‌های خاورِ دورِ روسیه برگزیده شد و یهودیان به این منطقه کوچانده شدند. هم‌اکنون، زبان یِدیش در این جمهوری، زبانِ رسمی است.


title: زبان فارویی

text: زبان فارویی (føroyskt) یکی از زبان‌های ژرمنی است.


title: زبان فارویی

text: این زبان از شاخه نوردیک غربی (اسکاندیناوی غربی) است و ۴۸ هزار گویشوَر در جزایر فارو و ۱۲ هزار گویشور در دانمارک دارد. فارویی یکی از سه زبان جزیره‌ای اسکاندیناوی است که از زبان نروژی باستان که در زمان وایکینگ‌ها صحبت می‌شد مشتق شده‌است. دو زبان دیگر مشتق‌شده عبارت‌اند از ایسلندی و نورن (منقرض شده).


title: زبان فارویی

text: Wikipedia contributors, "Faroese language," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Faroese_language&oldid=198406198


title: چادر

text: چادر (همچنین: چادر نماز) پوششی برای زنان در ایران و برخی منقطه‌های شیعه‌نشین کنونی است که به صورت پارچه‌ای نیم‌دایره‌ای‌شکل و به رنگ‌های سیاه یا سفید یا رنگی است.


title: چادر

text: این پوشش، تکه‌ای بزرگ و دوره‌دوزی شده‌است که سر تا پای زن را در بر می‌گیرد اما بر خلاف برخی از حالت‌های حجاب، چهرهٔ زن در آن نمایان است. این پوشش را به‌طور دقیق‌تر، بیشتر، زنان ایرانی و در بخش‌هایی از افغانستان روی پوشاک خود برای گشتن در جاهای همگانی می‌پوشیده‌اند. این حجاب در جاهای همگانی بیشتر به رنگ سیاه و برای نماز به رنگ سفید است. با وجود نمایان بودن چهرهٔ زن در این حجاب، گروهی از زنان بخشی از چهره‌شان را نیز با آن می‌پوشانند.


title: چادر

text: برخی پژوهشگران اسلامی ایرانی، چادر را برای فرهنگ ایرانی و از دوران هخامنشیان دانسته و گفته‌اند که تعلقی به اسلام ندارد. ریشه‌دار بودن چادر در ایران مورد پشتیبانی مقامات دینی-سیاسی جمهوری اسلامی ایران نیز بوده‌است. در ایران دوره قاجار، زنان اشراف بیشتر هوادار چادرهای مشکی یا بنفش و آبی تیره بودند.


title: چادر

text: کشف حجاب در ایران، رویداد مهمی در این زمینه است که در سال ۱۳۱۴ رخ داد؛ پیش از این تغییر پوشاک حکومتی، زنان ایرانی از پوشاکی چون چادرِ سیاه و روبنده استفاده می‌کردند. در دوران رضاشاه پهلوی برای نخستین‌بار در جامعهٔ سنتی ایران، زنان توانستند از خانه خارج شده و به عرصه‌های اجتماعی پا گذارند. اجباری شدن آموزش برای هم پسران هم دختران و افزایش قشر باسواد نیز موضوع هم‌راستای مهم دیگر بود؛ اینکه زنان پس از این، وارد اجتماع شوند و پیشه‌هایی چون آموزگاری، پرستاری، پزشکی و غیره را بگیرند، بدون آن که پوشش‌ها و کارهای سنتی چون روبنده و عدم سخن با نامحرم را کنار بگذارند، ممکن نبود؛ بنابراین، «کشف حجاب» از سوی حکومت وی صورت گرفت. با این وجود، دیدگاه دیگری نیز وجود دارد که این اقدام رضاشاه را، در جهت مخالفت با اسلام دانسته‌است. او انزجار خویش را از چادر، به گونه‌ای اعلام کرده بود: «چادر و چاقچور دشمن ترقی و پیشرفت مردم است. درست حکم یک دمل را پیدا کرده که باید با احتیاط به آن نیشتر زد و از بینش برد». این اقدام‌ها و سخنان وی با وجود داشتن مخالفان جدی میان مذهبیان ایرانی، اما موافقانی نیز دارد که «کشف حجاب» را «اعلام رسمی آزادی پوشش زنان» خوانده‌اند و اقدامات وابسته را ستوده‌اند.


title: چادر

text: اما در دوران پسین، خمینی، رهبر انقلاب ۱۳۵۷، روی پوشاک ساده برای زنان تأکید داشته‌است و در بهار ۱۹۷۹، دربارهٔ چادرپوشی زنان تأکید کرد. در سال ۱۹۸۳ نیز پارلمان جدید ایران تصمیم گرفت که زنان ایرانی که در جاهای همگانی موهایشان پوشانده نیست را با ۷۴ ضربه شلاق به مجازات برساند تا شرایط نسبت به دوران پیشین، به کلی دگرگون شود. از راه ندادن بیماران بدون چادر به بیمارستان‌های ایران، گزارش‌هایی تهیه شده‌است که در یکی از آنان، حتی از ورود به اورژانس نیز جلوگیری می‌شده‌است. در دوران جمهوری اسلامی تبلیغات تلویزیونی که زنان با چادر را نمایش می‌دادند، ۴۰٪ اضافه‌پخش می‌گرفتند و صدا و سیما نیز برنامه‌هایی برای گسترش چادرپوشی در ایران و بهره‌گیری از آن داشته‌است. در سال ۲۰۱۸ که هنوز سری جدید اعتراضات زنان ایرانی به حجاب اجباری جریان داشت، تصاویری منتشر گردید که از پیوستن آنچه «دختران چادری» خوانده می‌شد به اعتراضات خبر می‌داد. اما جدای از اعتراضات، تبدیل‌شدن چادر به نماد ایران در همین دوره رخ داد و مخالفانی باور داشتند «زنان ایرانی ابزاری شده‌اند برای ارائهٔ بصری این کشور»؛ نفوذ چادر ادامه‌دار بود و حتی به رژهٔ کاروان‌های ورزشی ایران در مسابقات بین‌المللی نیز وارد شد. در آثار فرهنگی یا هنری نیز حاضر بوده‌است. سینمای ایران به آن پرداخته‌است و در جنجالی، در یک شعر، تشبیه زنان چادری به کلاغ رخ داد.


title: چادر

text: اما در کشورهای دیگر، همچون اسرائیل و ترکیه نیز کاربردهایی داشته‌است. در سال ۲۰۲۱، دیوان عالی اروپا اعلام کرد که کارفرمایان، پوشیدن چادر را می‌توانند منع کنند.


title: چادر

text: چادر در مراسم‌های مذهبی مورد استفاده قرار می‌گرفته‌است.


title: چادر

text: در سال ۲۰۱۶، محمدحسین رجبی دوانی، پژوهشگر اسلامی، اعلام کرد که «چادر و پوششی که تمام بدن را در برمی‌گیرد، برای فرهنگ ایرانی است و تعلقی به اسلام ندارد؛ از دوران هخامنشیان و زمانی که تمدن وارد ایران شد، ایرانیان حجاب را در فرهنگ خود داشتند». این پژوهشگر اسلامی باور داشت که عرب‌ها پس از ورود به ایران، از چادر که برای ایران بوده‌است، اثر گرفتند. ریشه‌دار بودن چادر در ایران مورد پشتیبانی مقامات دینی-سیاسی جمهوری اسلامی ایران نیز بوده‌است. در نمونه‌ای یک عضو مجلس خبرگان اعلام کرد که «برخی به واسطه بی‌سوادی یا برای شبهه‌افکنی در دین، پیشینه تاریخی چادر را به دوره قاجار تقلیل می‌دهند».


title: چادر

text: پلوتارک نوشته‌است که ملکه استاتیرا به این خاطر که پرده‌های کالسکه‌اش همواره بالا بود و بدین ترتیب زنان اجازه می‌یافتند که او را ببینند و با او خوش‌وبش کنند، هوادار داشت. این که زنان سلطنتی در کالسکه‌های پرده‌دار حمل می‌شدند، به ظهور موتیفی در ادبیات فارسی انجامید که بهترین نمونه آن، حماسه ویس و رامین بود که در آن ویس نه تنها پشت پرده می‌نشست بلکه نقاب هم می‌پوشید.


title: چادر

text: در نوشتارهای پهلوی در دو جا به چادر اشاره شده‌است: در روایت امید اشوهشتان، از متن‌های حقوقی زرتشتی قرن دهم میلادی، چادر به همراه سربند و واشمگ، از پوشش‌های سر زنان زرتشتی یاد شده و در ماتیکان یوشت فریان، از متن‌های پهلوی مبتنی بر نوشتار مفقود اوستایی نوشته شده که هفریه خواهر یوشت، از زرتشتیان تورانی و همسر اخت، از مخالفان دین نوین زرتشتی، هنگامی که از او خواسته شد به این سؤال که لذت زنان از لباس و خانه‌داری است یا بودن با شوهرانشان چادر بر سر کرد.


title: چادر

text: در ایران دوره قاجار، زنان اشراف بیشتر هوادار چادرهای مشکی یا بنفش و آبی تیره بودند.


title: چادر

text: کشف حجاب در ایران، رویداد مهمی در این زمینه است که در سال ۱۳۱۴ رخ داد؛ پیش از این تغییر پوشاک حکومتی، زنان ایرانی از پوشاکی چون چادرِ سیاه و روبنده استفاده می‌کردند. در دوران رضاشاه پهلوی برای نخستین‌بار در جامعهٔ سنتی ایران، زنان توانستند از خانه خارج شده و به عرصه‌های اجتماعی پا گذارند. اجباری شدن آموزش برای هم پسران هم دختران و افزایش قشر باسواد نیز موضوع مهم دیگر بود؛ اینکه زنان پس از این، وارد اجتماع شوند و پیشه‌هایی چون آموزگاری، پرستاری، پزشکی و غیره را بگیرند، بدون آن که پوشش‌ها و کارهای سنتی چون روبنده و عدم سخن با نامحرم را کنار بگذارند، ممکن نبود. بنابراین، «کشف حجاب» از سوی حکومت وی صورت گرفت. با این وجود، دیدگاه دیگری نیز وجود دارد که این اقدام رضاشاه را، در جهت مخالفت با اسلام دانسته‌است. در بهمن ۱۳۱۳ و در آیین گشایش دانشگاه تهران، به دختران گفتند که بدون پوشیدن حجاب سنتی به دانشگاه بروند. در فروردین ۱۳۱۴، یک جشن در آموزشگاه شاپور شیراز برگزار گردید و دختران ایرانی بدون حجاب سنتی چون چادر، به اجرای مراسمی ورزشی و پایکوبی با حضور علی اصغر حکمت، وزیر معارف و از سیاست‌مداران دوره پرداختند؛ سپس علمای دینی ایران، اعتراض کردند و در تلگرافی به شخص رضاشاه، گفتند رضایت ندارند؛ هرچند که رضاشاه به آنان، پاسخی نداد. در ۲۲ اردیبهشت ۱۳۱۴ «کانون بانوان» با فراخوانی علی‌اصغر حکمت و با آرمان‌هایی شامل آزادی زنان از حجاب با ریاست شمس پهلوی و هاجر تربیت شکل گرفت. از دیگر اقدامات مشابه نیز، برای نمونه برای خو گرفتن ایرانیان با آمیختگی زن و مرد، در اوایل ماه خرداد ۱۳۱۴، رضاشاه به وزرا، مدیران، رئیسان و کارمندان دولتی فرمان داد که هفته‌ای یک‌بار با همسرهای خود در کلوپ ایران، حاضر شوند. رضاشاه افزوده بود که «چادر و چاقچور دشمن ترقی و پیشرفت مردم است. درست حکم یک دمل را پیدا کرده که باید با احتیاط به آن نیشتر زد و از بینش برد.» او انزجار خویش را از چادر، به گونه‌ای اعلام کرده بود. با این وجود، رفع مسئلهٔ حجاب در ایران آن دوره، به آسانی ممکن نبود؛ حتی نزدیکان شاه نیز نخست، در این کار آسوده نبودند. دولتشاهی آخرین همسر رضاشاه، در خاطراتش از دورهٔ کشف حجاب در ایران، گفته‌است که «در آن ایام مسئله چادر نبود، بلکه بیشتر زنان چاقچور داشتند که با روبنده همراه بود». عده‌ای از کارشناسان و فعالان حقوق زنان، قانون کشف حجاب در ایران را سرآغاز و شروع حضور زنان این کشور در عرصه‌های اجتماعی، پدیداری نسلی تحصیل کرده در میان زنان و حضور آن‌ها در پست‌های مدیریتی می‌دانند. بر پایهٔ گزارشی در کیهان لندن، «تاریخ واقعی آزادی پوشش زنان در عصر رضاشاه پهلوی، فراتر از اعلان رسمی آن توسط پادشاه، در تأسیس مدارس دخترانه، فعالیت‌های اجتماعی زنان نوگرا، حضور بانوان در اجتماع با پوشش‌های مدرن، مقالات نشریات نوگرا، ایجاد کانون‌های زنانه و مطبوعات زنانه، قرار دارد؛ اعلام رسمی آزادی پوشش زنان -که به غلط «کشف حجاب» نامیده شد- نتیجهٔ کوشش‌ها و افکار آزادیخواهانه و حق هویت مدرن زنان و مردان نوگرای ایران در کنار مدرنیزاسیون ایران و در آستانهٔ پدیداری هویت مدرن ایرانیان قرار داشت». این رسانه همچنین می‌نویسد: «رضاشاه پهلوی در برابر زنان آزاد از حجاب سنتی و بیان خواسته‌های حقوق اجتماعی- اخلاقی، ضمن تأیید و تأکید برخواسته زنان، فرمان آزادی پوشش را اعلام کرد».


title: چادر

text: بر پایهٔ گزارشی در دویچه وله فارسی، خمینی، رهبر انقلاب ۱۳۵۷، روی پوشاک ساده برای زنان تأکید داشته‌است. او در ۱۹۷۹ به یک خبرنگار ایتالیایی اعلام کرد که «زنانی که در انقلاب سهم داشتند، زنانی بودند و هستند که لباس‌های ساده می‌پوشند.» و افزود: «این زنان عشوه‌گر که صورت خود را آرایش می‌کنند و موها، گردن و بدن خود را در خیابان نمایش می‌دهند، در برابر شاه مبارزه نکرده‌اند. آنها هیچ کار خیراندیشانه‌ای انجام نداده‌اند. آنها نمی‌دانند که چگونه بتوانند برای جامعه، یا در عرصه‌های سیاسی و شغلی مفید واقع شوند. دلیل آن اینست که با نمایش دادن خود، مردم را ناراحت و منحرف می‌سازند». کم‌کم، چادر در ایران به یک نماد روش زندگی کاملاً ضد غربی تبدیل شد. خمینی در بهار ۱۹۷۹، دربارهٔ چادرپوشی زنان تأکید کرد. در سال ۱۹۸۳ نیز پارلمان جدید ایران تصمیم گرفت که زنان ایرانی که در جاهای همگانی موهایشان پوشانده نیست را با ۷۴ ضربه شلاق به مجازات برساند. از سال ۱۹۹۵ به بعد نیز چنین امکانی وجود داشته‌است که زنان بی‌حجاب تا ۶۰ روز زندانی شوند. حجاب اجباری در ایران، بخشی از تلاش برای ساخت یک نظم کاملاً ضد غربی دانسته شده‌است. در سوی دیگر، حجت‌الاسلام علی ذوعلم، عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، به خبرگزاری تسنیم گفت که «در واقع چادر الگوی اسلامی ایرانی برای حجاب بوده و نماد ملی زن‌های ایرانی برای دین‌داری و التزام به حجاب است» و افزود «بیشترین مدافع پوشش چادر در جامعهٔ ما خود خانم‌ها هستند».


title: چادر

text: چادر ملی در دههٔ ۱۳۸۰ در ایران پدیدار گشت و به عنوان یکی از گونهٔ چادرهای آستین‌دار شناخته می‌شود. صدا و سیمای جمهوری اسلامی علاقه‌مند بوده‌است که این چادر را در ایران مطرح کند؛ چرایی‌اش نیز ریشه در سیاستی جنسیتی داشته‌است که می‌پنداشت چادر ساده، دیگر برای زن طبقهٔ میانی که نیاز است بخشی از نیروی کار باشد، مناسب نیست و چنین زنی پوشاکی نیاز دارد که دست‌وپاگیر نبوده و همهٔ بدن او را بپوشند اما جنبش و آزادی کار نیز به همراه داشته باشد؛ پس تغییرهایی در چادر آستین‌دار عربی داده شد و نام پوشاک به دست آمده، شد «چادر ملی».


title: چادر

text: در ژانویه ۲۰۱۸، گزارشی در رسانه‌های درون ایران منتشر شد که از راه ندادن زنان بدون چادر به بیمارستان‌هایی در ایران می‌گفت. در نمونه‌ای، گفته شد که حتی «بدون چادر نمی‌توانید وارد اورژانس بیمارستان شوید». در نمونه‌ای یکی از بیمارستان‌های بزرگ تهران، در وبگاهش اعلام کرده بود که «در این مجموعه ورود همهٔ خواهران با پوشش چادر بوده … و همچنین آرایش نداشته باشند». یکی از مامورهایی که برای اجرای چادری‌بودن زنان گذاشته شده بود، در این گزارش گفت: «خیلی وقت است که چادر اجباری شده. وقتی زن بدحجابی وارد بیمارستان می‌شود، می‌آیند و به ما تذکر می‌دهند… کسی که مریض است باید فکر درمان باشد، نه تیپ‌زدن». وی همچنین اعلام داشت که آرایش بیماران را نیز پیش از ورود پاک می‌کنند.


title: چادر

text: در سال ۲۰۱۸ که هنوز سری جدید اعتراضات زنان ایرانی به حجاب اجباری جریان داشت، تصاویری منتشر گردید که از پیوستن آنچه «دختران چادری» خوانده می‌شد به اعتراضات خبر می‌داد.


title: چادر

text: جدای از مردم، مقام‌های زن نیز دارای مسائلی مشابه بوده‌اند؛ بی‌بی‌سی فارسی در سال ۲۰۱۷ از پروتکل نانوشتهٔ «چادر حجاب اجباری مسئولان» گزارش داده بود.


title: چادر

text: در دوران جمهوری اسلامی تبلیغات تلویزیونی که زنان با چادر را نمایش می‌دادند، ۴۰٪ اضافه‌پخش می‌گرفتند.


title: چادر

text: در سال ۲۰۲۱، دیوان عالی اروپا اعلام کرد که کارفرمایان پوشیدن چادر را می‌توانند منع کنند. قاضی‌های مربوطه، ۱۵ جولای ۲۰۲۱، در پی ادعاهایی حقوقی از آلمان، اعلام داشتند که «منع پوشیدن چادر یا روسری می‌تواند قابل توجیه باشد، در صورتی که کارفرما بخواهد در برابر مشتریان خود یک تصویر بی‌طرفانه ارائه کرده یا از اختلافات اجتماعی جلوگیری کند».


title: چادر

text: در سال ۲۰۱۱، پیدایش ناگهانی گروهی از زنان چادرپوش یهودی در اسرائیل که برایشان لقب «فرقه طالبانی» در نظر گرفته شد، بانی آن شد که دیوان عالی عدالت اسرائیل اینکه «آیا در چارچوب دموکراسی اسرائیل، اقدام افراطی این زنان بنیادگرای یهودی، حق آنان است یا سوء استفاده از دموکراسی» را بررسی کند. حقوقدانان اسرائیلی اعلام کردند که پدر و مادرهایی که دختران‌شان را به بهره‌گیری از این «پوشش عجیب» تشویق می‌کنند «دچار سوءبرداشت از زندگی» هستند. چنین چیزی می‌توانسته‌است که اساس قانونی برای اقدام ضد این دسته پدر و مادرها شود و فرزندان‌شان را نیز به نهادهای آموزشی و تربیتی بفرستد. در این دوران، پوشیدن چیزهایی چون چادر برای مردم این کشور تازگی داشت.


title: چادر

text: در سال ۲۰۱۹، روزنامه جوان (اصولگرای جمهوری اسلامی) با منتشر کردن عکسی که آن را از یک توییتر نقل کرده بود، اعلام کرد: «اینجا نه حوزه علمیه است، نه قم، نه مشهد؛ اینجا کشور جعلی و غصبی اسرائیل است. حجاب و قید و بند را برای خودشان می‌خواهند و بی‌بندوباری را برای دیگران». در آن عکس، چند تن از زنان و دختران که اعلام شد اسرائیلی هستند، با چادر و مقنعه حضور داشتند.


title: چادر

text: در ترکیه نیز گاه زنان با پوشش چادر سیاه دیده شده‌اند.


title: چادر

text: بر پایهٔ برخی آمارها در سال ۱۳۹۳، سالانه بیش از ۱۰۰ میلیون دلار از محصول چادر مشکی، به صورت رسمی وارد ایران می‌شود. در می ۲۰۲۰، اتحادیهٔ پوشاک اعلام کرد که «مافیای واردات چادر مشکی، اجازهٔ خودکفایی نمی‌دهد» و افزوده شد که «برای واردات، تولید و عرضهٔ چادر مشکی از سال‌های قبل یک مافیایی تشکیل شده‌است که اجازه نمی‌داد کشور در تولید چادر مشکی خودکفا شود و سود آن مافیا در واردات بود».


title: چادر

text: در دسامبر ۲۰۱۹، از وجود «بستهٔ حمایت از تولیدکنندگان چادر مشکی» خبر داده شد و اعلام گردید که واردکنندگان چادر، سود ۴۰۰ تا ۵۰۰ درصدی دارند. در همین زمان، مدیرعامل انجمن تولیدکنندگان محصولات حجاب همچنین گفت که نظارتی بر محصولات حجاب و چادر مشکی در ایران وجود ندارد. وی همچنین گفت که واردات چادر مشکی «انحصاری» است و ۹۰ درصد چادر مشکی ایران از چین، کره و ژاپن وارد می‌شده‌است.


title: چادر

text: در سال ۲۰۲۱، آیین کلنگ‌زنی بزرگترین کارخانهٔ چادر مشکی ایران با حضور رئیس ستاد اجرایی فرمان امام در قم، انجام شد. بودجهٔ نخستین اعلامی برای راه‌اندازی این کارخانه، هزار و ۱۳۰ میلیارد تومان بود.


title: چادر

text: جدای از مشکلات بهداشتی پیش آمده از پوشش دائمی بدن و موی سر در جاهای همگانی، دریافت آفتاب کافی از دیگر موارد مورد توجه این دست حجاب‌ها در رسانه‌ها بوده‌است. کمبود ویتامین دی در میان زنان ایران بیشتر دیده شده‌است و حجاب اسلامی از جذب نور خورشید به پوست پیشگیری می‌کند.


title: چادر

text: باوری در میان برخی از پزشکان مبنی بر کمبود ویتامین D (ویتامین د) در میان زنان با پوشش چادر وجود دارد. موارد اعلامی از برخی از پزشکان و متخصص‌های دارویی و مشاورهایی که در این زمینه فعالیت داشته‌اند، بر این موضوع متمرکز بوده‌است که پوشش چادر در میان زنان ایرانی، یکی از مهم‌ترین عامل‌های کمبود ویتامین D در میان‌شان است. اما در ایران، شهاب اولیایی، رژیم‌شناس و متخصص تغذیه، گفت: «حجاب و نوع پوشش تنها عامل کمبود ویتامین D نیست بلکه آلودگی هوا، زاویه تابش نور خورشید، رنگ پوست، محدوده جغرافیایی و چاقی هم می‌تواند عوامل دیگری برای کمبود ویتامین باشد». اولیایی این باور در میان پزشکان مبنی بر کمبود ویتامین D در میان زنان با پوشش چادر را نادرست دانست.


title: چادر

text: در افتتاحیه بازی‌های آسیایی پکن ۱۹۹۰، در رژهٔ رسمی کاروان ایران، زنان ورزشکار ایرانی با چادر سیاه رژه رفتند.


title: چادر

text: ابراهیم رئیسی رئیس قوه قضاییه جمهوری اسلامی، در پاسخ به نقدی دربارهٔ پوشاندن چادر به متهمان زن که می‌پنداشت «موجب زیر سؤال رفتن حجاب برتر می‌شود»، گفت: «بنده هم با شما هم‌نظر هستم و معتقدم متهمان زن لزوماً نباید چادر بپوشند». نسرین ستوده، حقوقدان و فعال حقوق بشر، چندین بار به پوشاندن اجباری چادر در ملاقات‌های هفتگی زندانیان، اعتراض داشته‌است. پیش از این اعتراض‌ها، لاله اسکندری، نمایندهٔ مجلس شورای اسلامی، گذاشتن چادر بر سر متهم‌های زن در دادگاه‌های ایران را «توهین به چادر» اعلام کرده بود. در سوی دیگر اما شیرین عبادی، حقوقدان و برندهٔ نوبل صلح، اینکه زنان زندانی از «چادر» استفاده کنند را توهین به زنانی دانست که به این پوشش، باور ندارند.


title: چادر

text: هاله انواری، هنرمند و نویسنده، در مقاله‌ای که در نشریهٔ نیویورک تایمز نیز انتشار یافت، نوشت: «به (یک) گالری‌دار چند عکس از طرح چادرهایی رنگین نشان داده بودم - می‌خواستم در این تفکر که چادر سیاه را نماد ایران می‌داند، تردید ایجاد کنم و نشان دهم که زنان ایرانی بیش از این تکه پارچه سیاه‌اند. گالری‌دار بی آن که به عکس‌ها توجهی نشان دهد، با خونسردی گفت: عکس‌هایی داری که زنان ایرانی را در فضای خصوصی نشان دهد؟» وی افزود: «از زمانی که حجاب، این نام عام برای هرگونه پوشش اسلامی، پس از انقلاب ۱۳۵۷ اجباری شد، زنان ایرانی ابزاری شده‌اند برای ارائهٔ بصری این کشور. در آغاز عمر جمهوری اسلامی، آن پوشش سراپا یک پارچه‌ای که چادر نام داشت، به نشان افتخار و به علامت تغییر بنیادی کشور تبدیل شد».


title: چادر

text: بر پایهٔ گزارشی از روزنامهٔ جام جم در تیر ۱۴۰۰، سینمای ایران در نمایش چادری‌های سمپاتیک، چهره‌هایی را ساخته‌است اما «جای چادری‌های قدرتمند و کنشگر همیشه در سینمای ایران خالی بوده» است.


title: چادر

text: از آزاده نامداری، مجری سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران به عنوان «چهره زیبای چادر ملی» یاد شده‌است و به گزارش رادیو زمانه، «نامداری خیلی زود نقشی را که ساختار و دستگاه ایدئولوژی صدا و سیما تأیید می‌کرد برای خود برگزید و سعی کرد چهره جدید زن مسلمان و مؤمن موفق باشد - زنی با چادر اما نه هر چادری، چادر ملی… نامداری، زیبایی او و بدنش تا سال‌ها در خدمت دستگاه صدا و سیما بودند که به صورت کارکردگرایانه برنامه‌های تغییر یافته حکومت برای تربیت نیروی کار زن کم خطر برای مردسالاری را پیش ببرند». اما در سوی دیگر، این رسانه در ادامه نوشت که نامداری بعدتر سرکش شد و «جای برای ساخت مجدد او به عنوان سوژهٔ مطیع» نبوده‌است و او نیز با روش خود، با این سیستم مبارزه کرده بود.


title: چادر

text: در سال ۲۰۱۴، علی دهباشی، روزنامه‌نگار، ادب‌پژوه ایرانی و مدیرمسئول مجلهٔ بخارا، به اتهام چاپ یک شعر که از دیدگاه دادستان، در آن زنان چادرپوش به کلاغ تشبیه شده بودند، مجرم شناخته شد. نام شعر «جملگی کلاغ» و سروده‌ای از منصور اوجی، از شاعران معاصر ایران بوده‌است. یکی از رسانه‌های خبری وابسته به بسیج، ادعای «توهین مجله بخارا به زنان چادری با تشبیه آنان به کلاغ» را کرده بود و بسیج دانشجویی نیز در بیانیه‌ای به منصور اوجی، حمله کرد.


title: نازنین بنیادی

text: نازنین بنیادی (زادهٔ ۲۲ مهٔ ۱۹۸۰) بازیگر و کنشگر بریتانیایی زادهٔ ایران است. او در ایران به دنیا آمده و در لندن بزرگ شد و سپس در ایالات متحده به دانشگاه رفت؛ جایی که نخستین نقش بزرگ بازیگری‌اش را در درام پزشکی "بیمارستان عمومی" (۲۰۰۹–۲۰۰۷) و اسپین‌آف آن، "بیمارستان عمومی: شیفت شب" (۲۰۰۷) ایفا کرد. از آن هنگام، او در فیلم‌ها و سریال‌های سرشناس جهانی حضور یافت و بیشتر بابت بازی در نقش نورا در سریال تلویزیونی "آشنایی با مادر"، فارا شیرازی در سریال سیاسی-هیجانی "میهن" (۲۰۱۴–۲۰۱۳)، "" در فیلم درام تاریخی "بن هور" (۲۰۱۶)، کلر کوئیل در سریال هیجانی علمی‌تخیلی "همتا" (۲۰۱۸–۲۰۱۷) و زهرا کاشانی در فیلم هیجانی اکشن "هتل بمبئی" (۲۰۱۸) شناخته شده‌است.


title: نازنین بنیادی

text: بنیادی از سال ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۵، سخنگوی سازمان عفو بین‌الملل بود و از سال ۲۰۱۵ نیز عضو هیئت مدیرهٔ مرکز حقوق بشر در ایران است.


title: نازنین بنیادی

text: نازنین بنیادی در تهران، پایتخت ایران، زاده شد. خانوادهٔ او در بیستمین روز پس از تولد او، به لندن مهاجرت کردند. او تا ۱۹ سالگی در لندن زندگی می‌کرد و سپس به لس آنجلس ایالات متحده آمریکا مهاجرت کرد. او در کودکی رقص باله و نواختن ویولن را آموخت و تجربیاتی هم در اسکیت روی یخ، رقص شکم و غواصی دارد.


title: نازنین بنیادی

text: نازنین از یک آموزشگاه خصوصی در لندن فارغ‌التحصیل شد. او دارای مدرک تحصیلی عالی از دانشگاه کالیفرنیا، ارواین در رشته زیست‌شناسی است و پژوهش‌هایی هم در مورد سرطان داشته‌است که باعث شد برنده جایزه چانگ پی-چون دانشجویان دوره کارشناسی شود.


title: نازنین بنیادی

text: بنیادی حرفه خود را در سال ۲۰۰۶ از زیست‌شناسی به بازیگری تغییر داد. نخستین نقش او با عنوان لیلا میر در سریال درام "بیمارستان عمومی" بود.


title: نازنین بنیادی

text: وی همچنین نامزد دریافت جایزه ایمیج به دلیل نقش خود در "بیمارستان عمومی" شده بود.


title: نازنین بنیادی

text: وی در سن کم، هنگامی که در انگلستان بود در تلویزیون بخش کودکان ایفای نقش کرده‌است. او خود در این مورد در مصاحبه‌ای با بی‌بی‌سی فارسی گفته‌است: «تنها کار تلویزیونی که کردم در سنین جوانی در لندن و برنامه کودکان بنام «یرلی برث» بود؛ ولی در اصل عشق و علاقه‌ام به فیلم است.» نازنین در حال گذراندن دوره دکترا در دانشگاه تورنتو است.


title: نازنین بنیادی

text: وی در مصاحبه‌ای با بخش فارسی صدای آمریکا گفت که از حضور در نقش‌هایی که موضوعی مرتبط با خاورمیانه و تروریسم دارند بیزار است.


title: نازنین بنیادی

text: مادر نازنین عضو کلیسای ساینتولوژی بود. او نیز در میانه دهه ۲۰۰۰ (میلادی) خود را وقف کار داوطلبانه برای کلیسای ساینتولوژی کرد. زیرا فکر می‌کرد کلیسا کارهای انسان دوستانه انجام می‌دهد. در سال ۲۰۰۵ به خاطر رکورد فروش کتاب برای کلیسا، از او تقدیر شد.


title: نازنین بنیادی

text: در سال ۲۰۰۴ هنگامی که تام کروز برای گشایش یک کلیسای جدید در مادرید اسپانیا بود از نداشتن یک دوست‌دختر شکایت می‌کرد. دفتر امور ویژه کلیسا نیز نازنین بنیادی را برای او انتخاب کرد.


title: نازنین بنیادی

text: دیوید میسکوج (رهبر کلیسای سابنتولوژی) «گریگ ولهیِر» را مأمور کرد تا نازنین را از لحاظ تناسب و مقبولیت در برنامه فشرده یک‌ماهه چک امنیتی، مصاحبه و بازرسی کند. سپس نازنین را از خانواده جدا کرده و به مرکز ستاره‌ها بردند. در آنجا مشکلات خاص نیز حل شدند. از جمله، رابطه عشقی نازنین با دوست‌پسر خود که مدت‌ها با یکدیگر ارتباط داشتند. آن‌ها به نازنین نشان دادند که دوست‌پسر او در جلسه اعتراف گفته که به نازنین خیانت کرده‌است؛ بنابراین رابطه آن‌ها پایان یافت. پس از آن ارتودنسی دندان‌های نازنین را بیرون کشیدند و از فروشگاه بربری بورلی هیز بیست هزار دلار آمریکا برایش لباس خریدند. در گام بعدی آرایشگر و طراح سبک موی تام کروز موهای نازنین را طبق ذائقه تام کروز رنگ کرد. به نازنین گفته شد که این کارها بخشی از مأموریت بشردوستانه کلیسا هستند؛ زیرا او باید هنگام دیدار با رهبران جهان زیبا باشد. تنها، هنگامی که نازنین به نیویورک رسید نقش واقعی خود به عنوان معشوقه تام کروز را فهمید.


title: نازنین بنیادی

text: در اواخر سال ۲۰۰۴ آن‌ها زندگی با یکدیگر را آغاز کردند. در آغاز تام کروز بسیار رمانتیک بود. اما در مدت کوتاهی، بسیار خشن و بداخلاق شد. هنگامی که دیوید میسکویج به مهمانی آن‌ها رفت نازنین بیمار بود و به حضور مسکویج توجهی نشان نداد. اینکار موجب خشم مسیکویج شد. روز پس از آن کروز با مشت بر میز کوبیده و نازنین را متهم به توهین به رهبر کلیسا کرد. دو هفته بعد در ژانویه ۲۰۰۵ به نازنین اطلاع دادند که رابطه اش با تام کروز تمام شده‌است. اعضای ساینتولوژی به خانه بنیادی رفته و همه تصاویر مشترک و نامه‌های او با کروز را با خود بردند. هنگامی که بنیادی از بدرفتاری میسکویج و کروز با دوست ساینتولوژیست خود درد دل کرد او این مسئله را فوراً گزارش داد. برای مجازات، بنیادی را به شستن دستشویی‌ها با مسواک مجبور کردند.


title: نازنین بنیادی

text: کلیسای ساینتولوژی او را مجبور به امضای پیمان‌نامه عدم افشا کرد. خودِ کلیسا و وکیل تام کروز این موضوع را رد می‌کنند. اما پل هگیس این موضوع را تأیید کرد. گفته‌های بنیادی از آنچه بر او در دوران عضویت در ساینتولوژی گذشت، از روی اعترافات او به اداره تحقیقات فدرال (اف‌بی‌آی) بدست آمده‌اند.


title: نازنین بنیادی

text: دیوید میسکویج ادعا می‌کند که هیچگاه در زندگی کروز دخالت نکرده و هرگز برای او دنبال دوست‌دختر نبوده‌است.


title: نازنین بنیادی

text: پس از آن، نازنین، کلیسا را ترک کرد. او هم‌اکنون خود را «مسلمان غیرمتعهد» می‌داند.


title: نازنین بنیادی

text: در سال ۲۰۱۷ در توئیتر به لیه رمینی و مایک ریندر برای برنده‌شدن جایزه امی برای مجموعه تلویزیونی تبریک گفت.


title: نازنین بنیادی

text: نازنین بنیادی عضو عفو بین‌الملل ایالات متحده آمریکا است. تمرکز او بر حقوق جوانان، حقوق زنان، و زندانیان عقیدتی در ایران است. او در ژوئن ۲۰۲۰ به عنوان یکی از سفیران سازمان عفو بین‌الملل بریتانیا انتخاب شد.


title: نازنین بنیادی

text: نازنین بنیادی در آذر ۱۳۸۹ کارزاری را برای آزادی محمد رسول‌اف و جعفر پناهی به راه انداخت. سینماگران سرشناسی چون پل هگیس، مارتین اسکورسیزی، شان پن، هاروی واینستین، و ران هاوارد از این کارزار حمایت کردند.


title: نازنین بنیادی

text: در خرداد ۱۳۹۰ او به کارزار آزادی سه آمریکایی دستگیر شده در ایران پیوست.


title: نازنین بنیادی

text: او پس از انتشار بیانیه ۱۴ در ایران که در آن خواستار استعفای علی خامنه‌ای و گذار از نظام جمهوری اسلامی شده بودند، از جمله ۱۴ فعال زنی بود که در خارج از ایران با انتشار نامه‌ای از این زنان پشتیبانی کردند.


title: صدای آمریکا

text: صدای آمریکا یکی از شبکه‌های تلویزیون ماهواره‌ای و رادیو و تلویزیون دولتی ایالات متحده آمریکا است که برای شنوندگان خارج از آمریکا پخش می‌شود و مخاطبان آن مردم آمریکا نیستند. درون آمریکا و برای شنوندگان داخلی، رادیوی عمومی ملی (NPR) استفاده می‌شود. پیشینه صدای آمریکا به ۱۹۴۲ بر می‌گردد.در میانه جنگ جهانی دوم VOA روزانه ۱۵ دقیقه پخش رادیویی به زبان انگلیسی داشت. از ۱۹۴۷ پخش برنامه‌ها به زبان روسی برای ارتباط با مردم اتحاد جماهیر شوروی آغاز شد. بخش عربی از ۱۹۵۰آغاز به کار نمود. همچنین بخش کردی صدای آمریکا از سال ۱۹۹۲ آغاز بکار کرد. امروزه این رسانه دارای بخش رادیویی و تلویزیونی به ۲۵ زبان و بخش منحصراً رادیویی به ۴۶ زبان می‌باشد.


title: صدای آمریکا

text: مخاطبان بخش انگلیسی ویژه مردمی هستند که مهارت متوسط یا کمتر در درک زبان انگلیسی دارند. مجریان اخبار و سایر برنامه‌های این بخش با استفاده از واژگان و دستور زبان ساده‌تر، جملات کوتاه‌تر و بازگویی مطالب با سرعت کمتر امکان بهره‌گیری از این برنامه‌ها را برای افراد بیش تری فراهم می‌کنند.


title: صدای آمریکا

text: این بخش همچنین می‌تواند برای یادگیری زبان انگلیسی سودمند باشد. برای نمونه بخش مذکور میان زبان آموزان چینی بسیار مشهور است و مورد استفاده بسیاری از آن‌ها قرار می‌گیرد. بخش انگلیسی ویژه از ۱۹۵۹ پخش می‌شود.


title: صدای آمریکا

text: بخش فارسی رادیویی صدای آمریکا از ۱۳۵۸(۱۹۷۹) شروع به کار کرد. پخش تلویزیونی برنامه‌های فارسی نیز از ۱۳۷۵(۱۹۹۶) ممکن شد.


title: صدای آمریکا

text: بخش انگلیسی صدای آمریکا در اواخر سپتامبر۲۰۰۱ با ملا عمر از رهبران ارشد طالبان گفتگو کرد.


title: صدای آمریکا

text: بخش فارسی صدای آمریکا در اوایل آوریل ۲۰۰۷با عبدالمالک ریگی رهبر جندالله گفتگو کرد. بینندگان برنامهٔ میزگردی با شما که آن شب به وقت ایران به مجریگری بیژن فرهودی روی آنتن رفته بود، در آغاز گفتگویی با منوچهر گنجی (وزیر اسبق آموزش و پرورش ایران و رهبر کنونی سازمان درفش کاویانی) را شاهد بودند. در اواسط برنامه ارتباط تلفنی با ریگی برقرار شد و فرهودی او را تحت عنوان رهبر جنبش مقاومت مردم ایران (نامی که از چند ماه پیش از آن جندالله خود را با آن می‌خواند) خطاب کرد. گنجی به شدت از اقدامات خشونت بار سازمان ریگی انتقاد کرد و راه سرنگونی جمهوری اسلامی را نافرمانی مدنی و مبارزه بی خشونت دانست. پس از این مصاحبه انتقادهای بسیاری به صدای آمریکا وارد شد و صدا و سیما با پخش گزارشی دربارهٔ این مصاحبه آن را سند حمایت دولت آمریکا از جندالله خواند. میزگردی با شما بعداً جای خود را به روی خط داد.


title: هیر (هرمزگان)

text: از شمال کوه، از جنوب پدل، از مغرب کونه، و از سمت مشرق به هرا محدود می‌گردد.


title: هیر (هرمزگان)

text: دارای ۲۱۴ نفر (۴۸ خانوار) جمعیت است که از اهل سنت و از شاخه شافعی هستند یعنی از پیروان امام محمد ادریس شافعی هستند.  دارای مسجد، دبستان، آب‌انبار (برکه) و درمانگاه است.


title: هیر (هرمزگان)

text: شغل اهالی کشاورزی، دامداری، و تجارت است. دارای ۵۰۰اصله نخل دیم و ۱۰۰۰ من زمین زیر کشت دیم دارد. .


title: هیر (اردبیل)

text: هیر شهری در بخش هیر شهرستان اردبیل استان اردبیل در شمال غربی ایران است.


title: هیر (اردبیل)

text: شهر هیر در زمان زرتشتیان دارای اهمیت بوده‌است. معنی نام هیر یعنی آتش از این رو می‌توان گفت ایرانیان در دوره زرتشت برای روشنایی احترام زیادی قائل بودند.