title: شیخ صفی‌الدین اردبیلی

text: صفی‌الدین در ۶۵۰ هجری قمری در کلخوران پا به دنیا گذاشت. پدر و نیاکانش او در قریه کلخوران اردبیل زراعت داشتند و پیشینیان شان از قریه رنگین گیلان به اسفرنجان در حدود اردبیل آمده بودند. پدر او امین‌الدین جبرئیل نام داشت و می‌گویند با وجود مکنتی که از راه کشاورزی به هم رسانیده بود، علاقه به عزلت و گوشه‌نشینی داشت و از معاشرت با خلق می‌پرهیخت. صفی‌الدین در عین اشتغال به مقدمات علوم رسمی، تمایلی به پارسایی و ریاضت یافت و به روزه‌داری و شب‌زنده‌داری روی آورد. گاه اوقاتش را در مقابر اولیا به سر می‌برد و گاه رؤیاها و مکاشفات صوفیانه می‌دید و گاه به کوه سبلان برای آنچه آن را «ملاقات مردان خدا» می‌خواند، می‌رفت و در آن حال، از آب و خاک آن کوه چیزی به تبرک همراه می‌آورد. این که از علوم رسمی چه اندازه بهره داشت، معلوم نیست، اما از اقوال و احوالش، آشنایی کافی با علوم شرعی پیدا است. به هر حال چنان که از قول مؤلف عالم‌آرای عباسی برمی‌آید، «مدتی به اکتساب فضایل و کمالات صوری پرداخت» و این کمالات او لامحاله، آن اندازه بود که قرآن را ازبرکرد، در فرایض و سنن وقوف تمام یافت، چنان که از لغات عربی و پارسی و ترکی و مغولی هم بهره‌مند گشت و به قول مؤلف روضات الجنان از اشعار و نکات و لطایف نیز محتظی شد.


title: شیخ صفی‌الدین اردبیلی

text: صفی‌الدین بیست ساله بود که به سفارش یکی از زاهدان، بار سفر بست تا به شیراز برود و به خدمت نجیب الدین بزغوش شیرازی، از صوفیان بزرگ آن دوران برسد. با اسباب و وسایل آن زمان، سفر از اردبیل به شیراز، دشوار و طولانی بود. اندکی بیش از دو ماه بعد به شیراز رسید. اما صفی‌الدین زمانی به شیراز رسیده بود که نجیب‌الدین درگذشته بود. چند سالی را در شیراز و شهرهای پیرامون ش به دیدار مشایخ صوفی رفت تا شاید شیخی لایق بیعت بیابد. گویا در همین سال‌ها بود که در شیراز با سعدی نیز دیدار کرد. شاعر پیر، صوفی جوان را با آغوش باز پذیرفت و حتی نسخه‌ای از دیوان ش را نیز به او اهدا کرد؛ دیداری که البته به ارادتی نینجامید. سفر شیراز، اما به کلی بی‌حاصل هم نبود. صفی‌الدین، در شیراز، نام و آوازه تاج‌الدین ابراهیم گیلانی مشهور به زاهد گیلانی را شنید. سفر دراز دیگری را این بار از جنوب به شمال، از فارس به گیلان در پیش گرفت. در سفری دراز که برای صفی‌الدین همراه با سختی و بیماری بود، سرانجام پس از جستجوی بسیار، زاهد را در دهکده‌ای در ساحل دریای خزر یافت. هنگامی که صفی‌الدین در ۶۷۵ هجری قمری به گیلان رسید، بیست‌وپنج ساله بود و زاهد، اندکی بیش از شصت سال داشت. از این زمان تا بیست‌وپنج سال بعد، صفی‌الدین، مرید و مقیم خانقاه زاهد بود. ترقی صفی‌الدین در دستگاه شیخ زاهد، بسیار سریع بود. شیخ زاهد با بالا رفتن سن، بیش از پیش به صفی‌الدین وابسته می‌شد. در سال‌های پایان عمر و با از دست دادن بینایی، در عمل صفی‌الدین بود که امور خانقاه را می‌گرداند و از سوی زاهد با مریدان و بازدیدکنندگان دیدار می‌کرد.


title: شیخ صفی‌الدین اردبیلی

text: روابط این دو در این سال‌ها با دو ازدواج متقابل استوارتر نیز شد. صفی‌الدین با فاطمه، دختر زاهد، ازدواج کرد و دختر خودش، از همسر نخستش، را به ازدواج شمس‌الدین، فرزند زاهد، درآورد. چندی بعد زاهد، صفی‌الدین را به جانشینی خودش برگزید و خطوطی از آینده برایش ترسیم کرد: «برای من کناره‌جویی و عبادت ممکن بود، اما برای تو نه. خداوند تو را برای امری بزرگ در نظر گرفته‌است. باید که تربیت مریدان را جدی‌تر از هر زمان برعهده‌گیری و بر تعداد آن‌ها بیفزایی.»


title: شیخ صفی‌الدین اردبیلی

text: پس از درگذشت زاهد گیلانی صفی‌الدین، اینک رهبر طریقت زاهدیه و وارث تمام میراث مادی و معنوی زاهد شد و صفی خوانده می‌شد. زاهد گیلانی، میراثی عظیم در اختیار صفی نهاد. رهبری طریقتی صوفیانه با انبوهی مرید، ثروتی هنگفت که از محل موقوفات و نذورات و هدایا حاصل شده بود و از همه مهم‌تر روابطی نزدیک با کارگزاران حکومت ایلخانان مغول. می‌توان گفت که ایلخانان مغول در میان جلوه‌های گوناگون فرهنگ ایران، بیش‌تر از هر چیز به تصوف ایرانی علاقه داشتند و مشایخ صوفی را بسیار ارج می‌نهادند. این علاقه نه تنها در میان ایلخانان که در بین دولتمردان ایشان نیز رواج داشت.


title: شیخ صفی‌الدین اردبیلی

text: صفی‌الدین چندین سال بود که عملاً نیز از طرف زاهد با مریدان و نمایندگان او در شهرهای مختلف در ارتباط بود، بنا بر این رهبری او بر طریقت، از سوی مریدان، مورد معارضه جدی واقع نشد. اگرچه پسر ارشد زاهد، جمال الدین، از این انتخاب خشنود نبود و در سال‌های اولیه رهبری صفی علیه او تحریکاتی نیز کرد، اما در مجموع شخصیت و قدرت صفی آن اندازه بود که اساس رهبری ش تزلزلی نیابد.


title: شیخ صفی‌الدین اردبیلی

text: چندی بعد و با استحکام موقعیت، صفی‌الدین، پس از سال‌ها دوری به زادگاه خود بازگشت. اردبیل، مانند زمانی که آن جا را ترک کرده بود، هنوز شهری کوچک و دورافتاده از مسیرهای اصلی بود. از این زمان، اردبیل، جای گیلان را در طریقت زاهدیه گرفت و مرکز طریقت به آنجا منتقل شد.


title: شیخ صفی‌الدین اردبیلی

text: اگرچه صفی‌الدین نسبت به شهر نیاکان ش، که دوران کودکی و نوجوانی اش را در آن گذرانده بود، دلبستگی داشت، اما بازگشت به اردبیل، در حقیقت اهداف بسیار بزرگ‌تری را دنبال می‌کرد. اردبیل، شهری کوچک بود که حساسیت کسی را نمی‌انگیخت، از آن گذشته دسترسی به آن نیز آسان نبود. اردبیل با کوه‌ها، جنگل‌ها و باتلاق‌های غیرقابل نفوذی محاصره شده بود که چونان دژی محافظ برای شهر عمل می‌کردند.


title: شیخ صفی‌الدین اردبیلی

text: گام بعدی صفی‌الدین از گام نخست نیز مهم‌تر بود. چند سالی بعد، صفی‌الدین فرزند ش صدرالدین موسی را به عنوان جانشین و رهبر پس از خود برگزید. انتخابی نامعمول در طریقت که ملاک تعیین رهبر را به انتقال رهبری از پدر به پسر ارشد تغییر می‌داد. بدین ترتیب صفی‌الدین، رهبری طریقت را در خاندانش موروثی کرد. از این زمان بود که طریقت زاهدیه، به نام صفی «طریقت صفویه» نامیده شد.


title: شیخ صفی‌الدین اردبیلی

text: صفی در آغاز بازگشت به اردبیل، تنها مزرعه ای کوچک داشت که میراث پدرش بود، اما میراث زاهد، صفی را در موقعیت مساعدی برای گسترش طریقت خود و افزودن بر گستره نفوذ خود قرار داد. اندک اندک، با افزایش شمار پیروان، املاک فراوانی نیز وقف خانقاه او شد، تا آنجا که در زمان وفات املاک او به بیش از بیست روستا می‌رسید. در کنار همه این‌ها، صوفی دوستی ایلخانان مغول و کارگزاران آن‌ها، پشتیبانی عناصری در حاکمیت را نیز برایش به ارمغان آورد. میزان نفوذ او بر دولتمردان و پادشاهان آن اندازه بود که ابوسعید بهادرخان، ایلخان مغول، بارها برای عرض ارادت به دیدار او رفت.


title: شیخ صفی‌الدین اردبیلی

text: صفی درآمدهای سرشار و روزافزون خود را در دستگیری و رفع نیاز فقرا، صوفیان و پیروان و البته گسترش شبکه‌های تبلیغی طریقت صفویه در گوشه و کنار ایران ایلخانی، هزینه می‌کرد. در کنار این، صفی سخت به عمران و آبادانی و بالابردن سطح رفاه عمومی علاقه‌مند بود. ساخت بناهای عام‌المنفعه همچون مسجد، حمام و امثال آن نشانی روشن بر این علاقه بود. مهم‌ترین نتیجه چنین رویکردی افزایش شمار پیروان و دوستداران خاندان صفوی بود. تعداد این مریدان و دوستداران در اواخر حیات صفی‌الدین، آن اندازه بود که در گفتگویی با امیر چوپان، امیرالامرای ایلخانی، به صراحت گفته بود که شمار مریدان من از شمار لشکریان مغول بیشتر است و امیر چوپان در تأیید این سخن اشاره کرده بود که من از جیحون تا مرزهای مصر و از هرمز تا باب‌الابواب سفر کرده‌ام و انبوه مریدان را همه جا دیده‌ام!


title: شیخ صفی‌الدین اردبیلی

text: او در زمان خویش مورد بزرگداشت مردم بود و مردم آن سامان او را به نام پیر و رهنما پذیرا بودند. از او دیوانی به زبان آذری در دست است. صفی هم‌زمان با الجایتو ایلخان مغول می‌زیست و سلطان محمد الجاتیو (معروف به خدابنده) با وی با حرمت تمام سلوک می‌کرد. می‌گویند این ایلخان مغول، وقتی بنای شهر سلطانیه خویش را تمام کرد، در ضمنِ سایر مراسم و تشریفات، مشایخ و علماء عصر را هم در آنجا به مهمانی خواند. چون طعام پیش آوردند، صفی‌الدین اردبیلی و علاءالدوله سمنانی در دو جانب سلطان نشسته بودند. صفی‌الدین غذایی نخورد، اما علاءالدوله ابایی نکرد. سلطان پرسید که اگر طعام ما حرام بود؛ علاءالدوله چرا خورد؟ صفی‌الدین جواب داد علاءالدوله دریاست؛ دریا را هیچ چیز نمی‌آلاید. علاءالدوله هم گفت: صفی شاهبازست، به هر طعمه‌ای میل نمی‌کند. این روایت که در آثار صوفیه تا حدی به تواتر نقل شده‌است، حرمت را در نزد بزرگان عصر خویش نشان می‌دهد.


title: شیخ صفی‌الدین اردبیلی

text: صفی‌الدین به سبب کثرت ریاضت و مخصوصاً به جهت افراط در روزه و اجتناب از حیوانی، در اواخر عمر تدریجاً ضعیف و مکرر بیمار شد. در پایان عمر تقریباً به کلی از غذا افتاده بود و جز غذاهای ساده غیر حیوانی و آب قند، چیزی از گلویش پائین نمی‌رفت. با اینحال، تا ممکن بود در ادای وظایف شرعی اهتمام داشت. به علاوه خانقاه او محل اطعام فقرا و پناه ضعفا و مسکینان بود و همین نکته دستگاه او و اخلافش را همچنان محل محتاجان و درویشان می‌داشت. در مرض موت هم، «محافظت سفره و خدمت ضعفا» را با تأکید تمام، سفارش می‌کرد. در آخرین روزهای بیماری، در اثر ضعف شدید، تقریباً از سخن گفتن هم بازماند. فقط آهسته قرآن می‌خواند و آخرین سخنش این بود: «صلو علیه و سلموا تسلیماً». روز دوشنبه دوازهم محرم سنه ۷۳۵ قمری، بعد از نماز صبح، در سن هشتاد و پنج سالگی وفات یافت و روز بعد به وقت نماز ظهر، در زاویه عبادت خانقاه خویش دفن شد. هنگام وفات وی، پسرش صدرالدین موسی، در مسافرت بود و زن هم که در ایام بیماری از مراقبت می‌کرد، چند هفته بعد از شوهر وفات یافت.


title: شیخ صفی‌الدین اردبیلی

text: بیشتر مورخان، اجداد وی را سنی شافعی مذهب و از بنی هاشم مهاجر از حجاز به کردستان ایران دانسته‌اند عبدالحسین زرین‌کوب محقق و مورخ فقید هم، در کتاب مشهورش «جستجو در تصوف ایران» با استناد به منابع تاریخی متعدد و گوناگون، وی را سنی مذهب می‌داند. زرین‌کوب می‌نویسد:


title: شیخ صفی‌الدین اردبیلی

text: زرین‌کوب در جای دیگری از این کتاب می‌نویسد:


title: شیخ صفی‌الدین اردبیلی

text: احمد کسروی نیز سید بودن او را با آوردن چندین دلیل رد کرده‌است.


title: شیخ صفی‌الدین اردبیلی

text: در هشتصد و بیست و پنجمین جلسه شورای عالی انقلاب فرهنگی که به ریاست روحانی برگزار شد روز ۴ مرداد به نام روز بزرگداشت شیخ صفی‌الدین اردبیلی سالروز استقرار سلسله صفویه در ایران و نقش این سلسله در گسترش مذهب تشیع و تشکیل ایران یکپارچه بود به نام روز بزرگداشت شیخ صفی‌الدین اردبیلی تعیین و ثبت آن در تقویم رسمی کشور تصویب شد. همزمان با این روز هفته استان اردبیلنیز در تهران و استان اردبیل برگزار می‌شود.


title: صدرالدین موسی

text: صدرالدین موسی پسر شیخ صفی‌الدین اردبیلی و جانشین وی بود. وی پس از پدر پیر و مرشد خانقاه صفوی در اردبیل شد. پس از او پسرش خواجه علی سیاهپوش سرپرستی خانقاه صفوی را بر گرده گرفت.


title: صدرالدین موسی

text: ملک الشرف از امرای چوپانی که به مشایخ صفویه احترامی نمی‌گذاشت، نخست او را به تبریز آورد و زندانی کرد؛ ولی در سومین ماه خوابی ترسناک دید و دستور داد او را آزاد کنند؛ ولی چند روز بعد پشیمان شد و گفت باز زندانی‌اش کنند اما صدرالدین پیش از آن مسند قدرت شیخی خودش را ترک کرده بود و به گیلان گریخته بود. او به همراه دیگر روحانیانی که از دست ملک الشرف می‌گریختند به نزد جانی بیک از نوادگان چنگیز رفتند. جانی بیک چندی بعد به بهانه آن‌ها به آذربایجان تجاوز کرد و ملک الشرف را کشت. کشته شدن دشمن صدرالدین و حمایت جانی بیک از او باعث شد طریقت شیوخی صفویه قدرتی بیش از پیش بگیرد و اموال زیادی به دست آورد.


title: خواجه علی سیاهپوش

text: خواجه علی سیاهپوش پسر شیخ صدرالدین موسی و نوه شیخ صفی‌الدین اردبیلی بود.


title: خواجه علی سیاهپوش

text: او پس از پدر به سرپرستی خانقاه صفوی در اردبیل رسید. او در روزگار تیمور لنگ می‌زیست و از برخورد میان این دو و پیشبینی‌های خواجه علی دربارهٔ آینده و جهانگیری تیمور داستان‌هایی آمده‌است. برپایه یکی از این داستان‌ها او رهاننده چند قبیله تاتار شام از دست تیمور بود که در آینده قزلباش خوانده شدند. البته برخی نیز برخورد تیمور و خواجه علی را رد کرده‌اند. پس از وی پسرش شیخ ابراهیم به جانشینی‌اش رسیده‌است.


title: خواجه علی سیاهپوش

text: عنوان سیاه پوش در مورد سلطان علی هم که ظاهراً تعدادی از پیروان، وی را به التزام همان شعار تشویق می‌کرد؛ مبنی بر غلبه تدریجی احساسات ضد سنّی در آنها بود. از همان ایام گرایش عقیدتی، آنها را به مخالفت با اهل تسنن وامی‌داشت و چنان می‌نماید که با التزام این شعار، پیروان خواجه علی سیاه پوش، خود را در مقابل ظالمان و قدرتمندان اهل تسنن، طالب یا مدعی خونخواهی مظلومان آل علی می‌دانستند و تولی نسبت به اهل بیت رسول و تبری از «دشمنان» آنها را اساس دعوت و مبنای طریقت خود می‌شمردند. کسانی هم که دعوت آنها را اجابت می‌کردند، غالباً با عنوان تولاییان و تبراییان، در کوی و بازار و در شهر و روستا در اطراف خانقاه به نشر این اعتقاد می‌پرداختند. مرشد خانقاه خود را نیز که سرکرده خاندان شیخ بزرگ صوفی بود، مرشد کامل و صوفی اعظم می‌خواند. به نظر می‌رسد که هواداران و پیروان نیز، مدتها پیش از اقدام آنها به «خروج» بر پادشاهان اهل سنت عصر، نسبت به این مشایخ، همه گونه مراسم جانسپاری و جان نثاری را به جا می‌آورده‌اند.


title: خواجه علی سیاهپوش

text: از همین ایام خواجه علی، که در آذربایجان تمایلات افراطی شیعه به وسیله ترکمانان قراقویونلو مجال ظهور پیدا کرد، طوایف ترکمان نواحی شرقی آناتولی نیز که با تمایلات شیعی، گرایش صوفیانه مشابه با عقاید غلات داشتند، در نواحی مجاور مرزهای ایران به زندگی شبانکارگی سر می‌کردند. اینها با گله‌های خویش در ییلاق و قشلاق در اطراف مرزهای ایران، با وجود طول اقامت غالباً خود را از هر گونه تأثیرپذیری از سنتهای ایرانی دور نگه داشته بودند، مع‌هذا اندیشه درگیری با طوایف مسیحی گرجی و ارمنی و رومی‌را به عنوان غزوه و جهاد در خاطر می‌پروراندند و مشایخ صوفی را هم به این اقدام ترغیب می‌کردند.


title: خواجه علی سیاهپوش

text: ترکمانان آق قویونلو که در این ایام در آذربایجان کسب قدرت کردند، تحریکات شیعی را چندان با نظر موافق نمی‌نگریستند؛ اما از سوی دیگر، اشتغال مشایخ اردبیل و مریدان آنها را به اینگونه جنگهای «مقدس» با نصارای اطراف، موجب تخفیف فشار آنها به حکومت خود می‌دانستند. در عین حال درگیری اقوام به جنگهای دینی، سبب انصراف آنها از اعمال تضییق و تهدید به «ثغر» های خویش می‌دیدند و از اینکه شیوخ اردبیل و مریدان آنها را در حوالی گرجستان، ارمنستان، و طرابوزان به اینگونه فعالیتهای مذهبی و نظامی‌مشغول می‌دیدند، تا حدی احساس خرسندی می‌کردند.


title: خواجه علی سیاهپوش

text: در اردبیل که از عهد حیات شیخ صفی، بعضی امرای طالش و اکابر روم به خانقاه صوفی تردد می‌کردند و به ویژه از زمان خواجه علی که یک عده اسیران آزاد شده تیمور به مریدان خانقاه ملحق شدند، محله‌ای به نام «رومیان» به وجود آمد که اهالی آن در ارادت به خاندان صفوی تعصب و علاقه بسیار نشان می‌دادند و خود را آزاد کرده صفویه و صوفیان روملو می‌خواندند. خواجه علی هم آنها و ترکمانان دیگر نواحی را که نیز شیعی و دارای عقاید غلات بودند، و از دور و نزدیک به خانقاه وی می‌آمدند، در ضمن موعظه‌ها، برای اقدام به «خروج و ظهور دین حق» بشارت می‌داد و آماده می‌کرد؛ برای این منظور، عده‌ای خلیفه و پیره هم برای تعلیم و ارشاد آنها منصوب و تعیین می‌نمود. شیخ خانقاه در نزد این مریدان و سایر طالبان طریقت، رشد کامل و صاحب مرتبه ولایت و صوفی اعظم بود؛ بعد از وی نیز بر وفق وصیت یا رسم معهود، پسر وی سجاده نشین، ولی عهد و صوفی اعظم خوانده می‌شد. در خانقاه هم که تحت نظارت وی بود، همواره از محل اوقاف و نذورات، مسافران و فقیران با سایر مریدان اطعام و ضیافت می‌شدند.


title: خواجه علی سیاهپوش

text: در هر صورت «خروج دین حق» در عهد خواجه علی اتفاق نیفتاد و عمر او را یاری نکرد که بتواند این واقعه و ابعاد آن را مشاهده کند. خواجه علی در ۸۳۰ ق / ۱۴۲۷ م چشم از جهان فروبست و داعیه سلطنت شیعه، ظاهراً به پسرش سلطان ابراهیم سپرده شد.


title: اصلی و کرم

text: آسلیی(اصلی) و کَرَم یک داستان عشقی آذربایجانی است. این داستان شخصیتی تاریخی دارند و روایت‌های گوناگون از آن در فرهنگ و ادبیات کشورهای ایران، جمهوری آذربایجان، روسیه، گرجستان، ترکیه و برخی کشورهای آسیای میانه رواج دارد، در اوایل سدهٔ دهم قمری/ شانزدهم میلادی به وجود آمده و از همین زمان به بعد در میان مردم ایران، قفقاز، آسیای میانه و آسیای صغیر رواج یافته‌است. کَرَم مسلمان عاشق دختری مسیحی می‌شود. اقوام دختر در مخالفت با این عشق فرامذهبی مهاجرت می‌کنند. کَرَم ۱۱ سال به دنبال آصلی می‌گردد. دست آخر، هنگامی که دو عاشق به هم می‌رساند، کَرَم تحت تأثیر طلسم قاراملیک پدر آصلی آتش می‌گیرد. آواز یانیخ کَرَم که فلبداهه توسط آصلی خوانده می‌شود یکی از ارکان هنر عاشیقی است.


title: اصلی و کرم

text: پژوهشگران بر این باورند که خاستگاه اصلی این افسانه آذربایجان بوده‌است. برخی دیگر معتقدند اصلی (معشوق) و کرم (عاشق)، قهرمانان داستان، در اواخر سده دهم قمری/شانزدهم میلادی می‌زیسته‌اند و این داستان در حدود یک قرن پس از آنها شکل گرفته‌است. در بیشتر روایات قفقاز، خاستگاه افسانهٔ اصلی و کرم شهر گنجه یاد شده‌است. چون در زمان حکومت صفویه این داستان شکل گرفته و چون تبریز در دوران صفویه پایتخت ایران بوده و بعد قزوین و در نهایت اصفهان به پایتختی برگزیده شده‌است بنابراین اساس داستان نیز از آذربایجان و تبریز شکل گرفته و توسط نقالان حکومتی همزمان با انتقال پایتخت به اصفهان، به این شهر منتقل می‌شود. با این حال در حال حاضر اهالی قراملک تبریز در ایران و روستای کرملی گنجه در جمهوری آذربایجان مدعی وجود مزار این دو اسطوره می باشند.


title: اصلی و کرم

text: بانارلی، پژوهشگر معاصر ترک، می‌گوید اساس این داستان از شعرهای سراینده و نوازندهٔ آوازخوانی به نام کرم دربارهٔ زندگی خود او بوده و به مرور زمان به صورت افسانه‌ای رواج یافته‌است. همچنین به روایت دیگری کرم پسر عنقال‌بیک بوده‌است و در روایت ترکمنی که قرائن و شواهد نزدیکی واقعیت دارد، حوادث داستان در محله قاراملیک یا قره ملیک تبریز روی داده‌است، که به گفته اهالی بومی قراملک تبریز باغ منتسب به قاراملیک پدر اصلی، گوللو باغ هنوز در این منطقه پابرجا می‌باشد.


title: اصلی و کرم

text: هرچند که این افسانه در میان مردم مناطق مختلف از جمله ترکمن‌ها، ترک‌ها، ازبک‌ها و قزاق‌ها به صورت‌های گوناگون نقل می‌شود، در تمامی آنها مایهٔ اصلی داستان و قهرمانان آن یکی است. در متن داستان اصلی و کرم، نظم و نثر در هم آمیخته‌است. «عاشیق‌ها» هنگام نقل داستان، قسمت‌های منظوم را همراه ساز به آواز می‌خوانند. سروده‌هایی از این داستان در برخی از جُنگ‌ها و مجموعه‌های خطی مضبوط است و روایاتی از آن نیز به چاپ سنگی انتشار یافته‌است. پس از ترویج چاپ سربی در دوران حکومت عثمانی، نخستین متن بازنویسی شدهٔ اصلی و کرم توسط احمد راسم (۱۳۵۱ ق / ۱۹۳۲ م) آمادهٔ چاپ شد.


title: اصلی و کرم

text: هنرمندان کشورهای مختلف براساس افسانه اصلی و کرم که در میان اقوام مختلف به صورت نماد و تمثیل عشق پاک درآمده‌است، منظومه‌ها، داستان‌ها و نمایشنامه‌های بسیاری ساخته و پرداخته‌اند. ناظم حکمت، شاعر معاصر ترک با الهام از این داستان منظومهٔ کرم گیبی را سروده‌است و خاچاطور آبوویان (۱۲۶۴ ق / ۱۸۴۸ م) نویسنده ارمنی داستان «دختر ترک» و نریمان نریمانف داستان «بهادر و سونا» را براساس آن نوشته‌اند. یکی از معروف‌ترین آثاری که براساس این افسانه پدید آمده، اپرای اصلی و کرم است که در ۱۹۱۲م توسط عزیر حاجی بیگوف (۱۳۰۳ ۱۳۶۷ ق / ۱۸۸۵ ۱۹۴۸ م) موسیقیدان و آهنگساز مشهور آذربایجانی تصنیف شده و شهرت جهانی پیدا کرده‌است.


title: اصلی و کرم

text: به هرحال آسلی و کرم از داستان‌های مشهور ترکها بخصوص آذربایجانیها است و جایگاهی بخصوص در ادبیات شفاهی ترکی آذربایجانی دارد. آسلی همان مریم مسیحی، معشوقهٔ کرم عاشق مسلمان داستان است که قاراملیک پدر مریم بخاطر تعصب دینی مانع این عشق می‌شود.


title: اصلی و کرم

text: فرض دیگر این است که اساس داستان و وقوع آن به دوران پیش از میلاد مربوط است. چون قهرمانان اصلی یعنی آسلی و کرم از شاهزاده‌گان بوده و نیای هر کدام حاکم منطقه‌ای از شمال و شمال غربایران بودند و بخاطر سرنوشت اندوهبار و همچنین به سبب منزلت اجتماعی خاندان «کرم» و «آسلی» در حافظهٔ تاریخ ثبت و باقی‌مانده‌اند.


title: اصلی و کرم

text: داستان اصلی و کرم با محوریت منطقه قراملک تبریز در سال ۱۳۹۱ توسط میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان آذربایجان شرقی در فهرست میراث ناملموس آثار ملی کشور جمهوری اسلامی ایران ثبت ملی گردید.


title: عزیر حاجی‌بیگف

text: اُوزِئیر حاجی‌بَیُف (زادهٔ ۱۸ سپتامبر ۱۸۸۵ - درگذشتهٔ ۲۲ نوامبر ۱۹۴۸) فرزند عبدالحسین و آهنگساز معروف و سرشناس آذربایجانی بود.


title: عزیر حاجی‌بیگف

text: وی متولد روستای آقجا بدیع در نزدیکی شوشی بود. اُوزِئیر پسر عبدالحسین منشی روستا و شیرین خانم بود. او همچنین وزیر کشور جمهوری دمکراتیک آذربایجان (۱۹۱۸–۱۹۲۰) بود.


title: عزیر حاجی‌بیگف

text: اُوزِئیر حاجی‌بیُف اولین آهنگساز شرق و اولین آهنگساز شوروی بود که به مدال هنرمند خلق شوروی نایل شد. وی همچنین نشان لنین را دریافت نمود.


title: عزیر حاجی‌بیگف

text: موزه خانگی اُوزِئیر حاجی‌بیُف در خیابان نظامی باکو زندگی و فعالیت و همچنین وسایل شخصی وی را به نمایش می‌گذارد.


title: عزیر حاجی‌بیگف

text: وی تدوین‌کننده آهنگ سرود ملی فعلی جمهوری آذربایجان و آهنگ سرود دولتی جمهوری شوروی آذربایجان است. اُوزِئیر حاجی‌بَیُف به عنوان پایه و اساس موسیقی مدرن آذربایجان شناخته می‌شود. این آهنگساز نمادین آذربایجانی که پس از میکس کردن موسیقی کلاسیک با مغام، که به عنوان آهنگ بی‌نظیری از ملودی‌هایی که بر موسیقی در سراسر خزر و میانه نیز تأثیر گذاشته است، به ایجاد سنتزی از آنچه که باعث غرور ملی و هویت قومی شده است، شناخته می‌شود و حتی فراتر از مرزهای آذربایجان پیش رفته است. از سال ۱۹۵۵، روز تولد این آهنگساز مشهور آذربایجانی به عنوان روز موسیقی ملی در آذربایجان جشن گرفته می‌شود. در سال 2015 به مناسبت 130 اُمین سال تولد اُوزِئیر حاجی‌بَیُف، شهردار لُس‌اَنجلس آقای اریک گارستی روز تولد اُوزِئیر حاجی‌بَیُف را روز قدردانی از وی در لُس‌اَنجلس اعلام کرد.


title: اورهان پاموک

text: فریت اورهان پاموک (؛ زاده ۷ ژوئن ۱۹۵۲) که در ایران به اورهان پاموک معروف است، نویسنده و رمان‌نویس اهل کشور ترکیه و برندهٔ جایزه نوبل ادبیات سال ۲۰۰۶ است. او نخستین ترک‌تباری است که این جایزه را دریافت کرده‌است.


title: اورهان پاموک

text: پاموک در کشور خود نویسنده‌ای بسیار نامدار است. آثار او پیش از دریافت جایزه نوبل ادبیات به ۴۶ زبان و پس از آن به ۵۶ زبان ترجمه شده‌است.


title: اورهان پاموک

text: اورهان پاموک در خانواده‌ای پر فرزند و مرفه در محلهٔ نیشان تاشی استانبول متولد شد. او دروس متوسطه را در کالج آمریکایی رابرت در استانبول گذراند. پس از پایان تحصیلات متوسطه به اصرار خانوادهٔ خود به ادامهٔ تحصیل در رشتهٔ معماری در دانشکدهٔ فنی استانبول مشغول شد، هرچند پس از مدتی این رشته را نیمه‌تمام رها کرد. او سپس در دانشگاه استانبول و در رشته روزنامه‌نگاری به تحصیل پرداخت و فارغ‌التحصیل شد. با این حال هیچ‌گاه کار روزنامه‌نگاری نکرد.


title: اورهان پاموک

text: پاموک اولین رمان خود یعنی جودت بیک و پسران را که حکایت خانواده‌ای متمول و پرتعداد است در سال ۱۹۸۲ نوشت که جوایز ملی ارهان کمال و کتاب سال را برایش به ارمغان آورد.


title: اورهان پاموک

text: پاموک بعد از انتشار رمان قلعه سفید کرسی تدریس ادبیات داستانی را در دانشگاه کلمبیا پذیرفت و به همراه همسرش از ۱۹۸۵ تا ۱۹۸۸ مقیم نیویورک شد. این رمان تقریباً به همه زبان‌های اروپایی ترجمه شد. او در این رمان رفاقت یک دانشمند عثمانی را با برده‌ای رومی روایت کرده‌است.


title: اورهان پاموک

text: اوج شهرت پاموک زمانی بود که رمان نام من سرخ را در سال ۱۹۹۸ منتشر کرد و انبوهی از جوایز ادبی در کشورهای مختلف را برایش به ارمغان آورد. سال ۲۰۰۲ رمان برف را منتشر کرد که خودش آن را نخستین و آخرین رمان سیاسی در کارنامه کاری‌اش خواند. ضمیمهٔ روزنامهٔ نیویورک تایمز سال ۲۰۰۴ این رمان را یکی از ۱۰ رمان برتر جهان معرفی کرد. پاموک سال ۲۰۰۳ کتابی با عنوان استانبول منتشر کرد که در واقع اتوبیوگرافی نویسنده‌است. بسیاری این کتاب را یکی از بهترین اتوبیوگرافی‌های نویسندگان ادبی می‌دانند.


title: اورهان پاموک

text: بعد از دریافت جایزه نوبل ادبیات رمانی با عنوان موزه معصومیت نوشت که به موضوع عشق‌های ممنوعه در کشورهای اسلامی و خصوصاً کشورهای خاورمیانه می‌پردازد. اما ماجراهای این رمان نیز مانند اغلب رمان‌های پاموک در شهر استانبول می‌گذرد. پاموک در گفتگویی مفصل با علیرضا غلامی که در سال ۱۳۸۹ در مجله نافه منتشر شد نسبت به عدم انتشار نسخه کامل این رمان در ایران ابراز تأسف نموده بود. رمان موزه معصومیت سرانجام سال ۱۳۹۴ با حذف بخش‌های فراوانی از آن در ایران منتشر شد.


title: اورهان پاموک

text: در ژانویه ۲۰۱۶ جدیدترین اثر او "زنی با موهای قرمز" انتشار یافت. او سال ۱۹۸۲ ازدواج کرد و سال ۱۹۹۱ اولین فرزندش که دختری است به دنیا آمد. پاموک اکنون به اتفاق خانواده اش مقیم استانبول است.


title: اورهان پاموک

text: او اظهارات جنجال‌برانگیزی در مورد کشتار کردهای ترکیه و نسل‌کشی ارمنی‌ها ساکن ترکیه در سال‌های ابتدایی جنگ جهانی اول داشت که با واکنش ملی‌گرایان ترکیه مواجه شد و در پی آن سال ۲۰۰۵ شکایت‌هایی از او صورت گرفت. پاموک در مصاحبه‌ای با نشریه سوئیسی "Das Magazin" گفت «سی هزار کرد و یک میلیون ارمنی در این کشور کشته شده‌است. تقریباً هیچ‌کس جرأت نمی‌کند اسمی از آن ببرد. اما من این کار را می‌کنم.» پاموک نخستین نویسنده در جهان اسلام به‌شمار می‌رود که با فتوای مرگ سلمان رشدی مخالفت کرد.


title: سیستم ناهمگن

text: سیستم ناهمگن یا سیستم هتروژن، در ترمودینامیک، به سیستمی گفته می‌شود که از دو یا چند فاز مجزا ساخته شده باشد.


title: سلطنت ژوئیه فرانسه

text: پادشاهی ژوئیه یا سلطنت ژوئیه به دوران فرمانروایی لوئی فیلیپ بر فرانسه گفته می‌شود. لوئی فیلیپ جانشین شارل دهم بود. شارل بزرگ‌ترین پسرش هنری کنت دو شامبور را به جانشینی برگزیده بود ولی سرانجام لوئی فیلیپ بر تخت نشست و هنری هرگز به تاج و تخت نرسید. سلطنت ژوئیه از زمان انقلاب ژوئیه در ۱۸۳۰ تا جمهوری دوم فرانسه در ۲۴ فوریه۱۸۴۸ پایدار ماند.


title: سلطنت ژوئیه فرانسه

text: لوئی فیلیپ با یاری بورژواها که بر مجلس بیشینگی داشتند به قدرت رسید و خود نیز این را به خوبی می‌دانست. در دوران پادشاهی او از قدرتهای پادشاه کاسته شد، آزادی دینی به تصویب رسید، گارد ملی پدید آمد و آزادیهای شهروندی نهادینه شد، در انتخابات اصلاحاتی پدید آمد. همچنین در جایگاه اشراف بازنگری شد.


title: سلطنت ژوئیه فرانسه

text: در درازای پادشاهی ژوئیه شمار کسانی که حق رای داشتند از زمان شارل دهم که ۹۴ هزار تن بودند دوبرابر شد و به ۲۰۰ هزار تن رسید. این البته تنها یک درصد از جمعیت فرانسه آن زمان بود که همگی از دارایان شمرده می‌شدند و از حق شهروندی بهره می‌بردند. این نشان از گرایشهای دولت بورژوای حاکم بود. لوئی فیلیپ نیز از این بها دادن به بورژواهای هوادار خویش پشتیبانی می‌نمود؛ ولی این در انحصار داشتن حق رای برای بورژواها هرگونه فعالیت پارلمانی را برای گروه‌های رادیکال ناشدنی می‌ساخت.


title: سلطنت ژوئیه فرانسه

text: مجلسی که در ۱۸۳۰ تشکیل شد شاه را از هرگونه قدرت قانونگذاری و قدرت اجرایی بازداشته بود؛ ولی این هنوز برای پادشاه فرانسه جا نیفتاده بود که "باید پادشاهی کند و نه فرمانروایی". او به تکاپو افتاد و کوشید تا دو پسر بزرگش را به مجلس بزرگان برساند. همچنین کوشید تا وزیرانی را بر سر کار برساند که به او و پادشاهی مشروطه توانمندی که او او آرزویش را داشت وفادار باشند. این ولی تنها به پایان کار او یاری می‌رساند.


title: سلطنت ژوئیه فرانسه

text: سرانجام کازیمیر پیر پریه که او را قهرمان اصلاحات می‌دانستند به عنوان نخست‌وزیر بر روی کار آمد. او که یک بانکدار بود ابزار درخوری برای پیشبرد سیاستها و نیز مقابله با اتحادیه‌های کارگری -که در این زمان سازمان یافته بودند- بود. او گارد ملی را از اندیشه‌های رادیکال پالایش نمود. او خواسته‌های شاه را به انجام می‌رساند. گفتاوردی از او هست که همه بدبختی ملت فرانسه را از انقلاب می‌دانست. بر این پایه او دشمن جمهوریخواهان و آشوبگران رادیکال بود. او خواستار برپایی کابینه‌ای معتقد و سختکوش بود. او به اصلاح‌طلبان پروانه سخنرانی نمی‌داد. همچنین دربارهٔ درگیریهای درونی اتحادیه‌های کارگری سیاست عدم مداخله را پیش گرفت.


title: سلطنت ژوئیه فرانسه

text: فرانسوا گیزو در کابینه او وزیر داخلی بود. در این هنگام رادیکالها و جمهوریخواهان رژیم پادشاهی را تهدید می‌کردند. از ۱۸۳۴ گروه‌های غیرقانونی جمهوریخواه فعالیت‌هایی را آغاز کردند. گیزو آن‌ها را سرکوب کرد و مطبوعات ایشان را بازداشت نمود. در این هنگام گارد ملی بر اثر حمله‌های گروه‌های کارگری از هم پاشیده شد. در این هنگام ارتش توانست دولت را نسبت به وفاداریشان قانع سازد. در این هنگام کابینه به دو شاخه از دید اندیشه بخش می‌شد، بخش آزادیخواهان محافظه‌کاری چون گیزو و بخش دیگر آزادیخواهان اصلاح‌طلبی مانند آدولف تیر، البته این گروه دوم دارای برتری نبودند. پس از پریه فردی محافظه کار به نام مول به نخست‌وزیری رسید و او هم اندکی پس از آن جایش را به آدولف تیر داد. تیر پس از آنکه سیاست خارجی پرخاشگرانه‌ای را در پیش گرفت به دست لوئی فیلیپ کنار گذاشته شد. پس از او گیزو به نخست‌وزیری رسید. گیزو به تعقیب جمهوریخواهان پرداخت. او همچنین دست به ایجاد تعرفه‌هایی زد که بازرگانان را ثروتمندتر می‌نمود. دولت گیزو راه‌آهن و قراردادهای معادن را به بورژواهای هواخواه دولت می‌سپرد. کارگران حق داشتن اتحادیه را نداشتن و نمی‌توانستند برای افزایش دستمزد یا کاستن از ساعت‌های کار عریضه‌ای به دولت بدهند. دولت پادشاهی ژوئیه دولتی بود که آزادیها را برپایه مالیات دریافتی معین می‌کرد.


title: اسدی توسی

text: ابونصر علی بن احمد اسدی توسی شاعر، نویسنده ایرانی قرن پنجم هجری و سرایندهٔ اثر حماسی "گرشاسپ‌نامه" است. وی در سال ۴۶۵ هجری در گذشت. مقبره وی در تبریز است.


title: اسدی توسی

text: اسدی از چند جهت در تاریخ ادبیات ایران حائز اهمیت است: کهن‌ترین دستنویس فارسی که به دست آمده‌است به خط اسدی توسی‌است. علاوه بر این وی نخستین واژه‌نامهٔ فارسی را (بنا بر آنچه امروز به ما رسیده‌است) به نام لغت فرس تدوین کرد.


title: اسدی توسی

text: از زندگی اسدی توسی دانسته‌های زیادی در دسترس نیست. آگاهی‌های اندکی که از او امروزه در دسترس است را می‌توان به دو دسته بخش‌بندی کرد. دسته نخست دانسته‌های پراکنده‌ای است که در آثار خودِ اسدی توسی و منابع دیگر یافت می‌شود. اسدی در پایان کتاب الابنیه ابومنصور موفق هروی نام، نسب و تخلص (یا لقب) خویش را یاد می‌کند. در دیباچهٔ گرشاسپ‌نامه به توسی بودن خویش اشاره می‌کند و در پایان این کتاب و در پایان مناظره مسلمان و گبر به تخلص یا لقب خود (اسدی) اشاره می‌کند. اسدی در پایان الابنیه، انجام نگارش کتاب را شوال ۴۴۷ قمری آورده‌است. در دیباچهٔ گرشاسپ‌نامه نیز می‌گوید که این منظوم را به خواهش محمد حصی یا حصنی وزیر ابودلف شیبانی فرمانروای نخجوان، به نام وی سروده‌است و در همان‌جا می‌گوید که در ۴۵۸ قمری آن را به پایان رسانده‌است. نظامی، شاعر پرآوازه سده ششم، در قطعه‌ای در سخا و سخن به بخل سلطان محمود به فردوسی و نواخت‌یافتن اسدی از سوی ابودلف اشاره دارد. رشید وطواط ذیل صنعت «الاغراق فی‌الصفه» تنها یک دو بیتی از علی اسدی شاهد آورده که در آثار بازمانده از اسدی و منابع دیگر دیده نمی‌شود. از این رو آگاهی‌های دقیق از زندگانی اسدی، کم‌وبیش به واپسین دهه از زندگی او محدود می‌شود و پیش از این تنها می‌دانیم که در توس زاده شده و در ۴۴۷ قمری نسخه الابنیه را رونویسی کرده‌است.


title: اسدی توسی

text: دسته‌دوم سرگذشت‌نامه‌هایی هستند که در آن‌ها از اسدی توسی یاد شده که در این میان، تذکره‌الشعرای دولتشاه سمرقندی از همهٔ آن‌ها کهن‌تر است که در سال ۸۹۲ هجری قمری نوشته شده‌است و به گفتهٔ دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، سرچشمهٔ بیشتر آشفتگی‌های موجود در زندگی‌نامهٔ اسدی توسی به‌شمار می‌رود. در منابع کهن‌تر از تذکره دولتشاه، همچون چهار مقالهٔ نظامی عروضی، و لباب‌الالباب عوفی، نامی از اسدی توسی نیامده است، شاید به این دلیل که نظامی عروضی به شاعرانی که به دربارهای کوچک رفت‌وآمد داشتند، توجهی نداشته‌است، و عوفی نیز بیشتر به شاعران قصیده‌سرا پرداخته‌است.


title: اسدی توسی

text: او زاده توس در خراسان بوده‌است. کنیه او را در مجالس‌المومنین و مجمع‌الفصحا ابونصر و در دیباچه لغت فرس، که در سال ۱۳۰۳ هجری نوشته شده، ابومنصور آمده‌است. دست‌نویسی از کتاب الابنیه عن حقایق الادویه، نوشته ابومنصور موفق بن علی الهروی در مفردات طب به زبان فارسی در دسترس است که اسدی توسی آن را در ۴۴۷ هجری قمری رونویسی کرده که در آخر کتاب و در بخش شناسنامه، نام خویش را چنین آورده‌است: علی بن احمد الاسدی الطوسی الشاعر. لقب یا تخلص او اسدی بوده‌است که خود را بدین نام خوانده و سرگذشت‌نویسان هم به همین شیوه از او یاد کرده‌اند.


title: اسدی توسی

text: قاضی نورالله ششتری از فرهنگ لغات فرس نوشتهٔ خود اسدی و گفتهٔ خود او نقل می‌کند که تبار اسدی به پادشاهان عجم می‌رسد و نویسندهٔ مجمع‌الفصحا هم به پیروی از او، بی‌آنکه سند خود را بنویسد، تبار وی را به شهریاران ایران می‌رساند؛ ولی بر پایهٔ گفتهٔ بدیع‌الزمان فروزانفر، در نسخه خطی و چاپی فرهنگ اسدی از آنچه قاضی نورالله نوشته اثری نیست و از آن گذشته، «اسدی» نسبتی است به چندین قبیله عرب که از آن‌ها در «الانساب» یاد شده و شماری از گذشتگان بدین نسبت شهرت یافته‌اند، اگرچه ممکن است نسبت او به اسد از جهت ولاء باشد چنان‌که بسیاری از ایرانیان به همین نظر به قبایل عرب منسوب شده‌اند. بر پایهٔ گفتهٔ فروزانفر، در اینکه اسدی زادهٔ شهر توس بوده‌است، هیچ تردید نیست، چرا که همه سرگذشت‌نویسان او در این باره با هم همداستان هستند و خود اسدی توسی نیز در پایان الابنیه مقدمهٔ گرشاسپ‌نامه نیز چنین نوشته‌است.


title: اسدی توسی

text: بر پایهٔ افسانه‌ای که دولتشاه آورده، اسدی استاد فردوسی بوده‌است و چون او را به سرودن شاهنامه برانگیختند، پیری را بهانه کرد و به جای خویش، فردوسی را به سرودن شاهنامه برانگیخت و هنگامی که فردوسی پس از فرار از غزنین به توس بازگشت و وفاتش در رسید، اسدی را نزد خویش فرا خواند و سرودن مابقی شاهنامه را به او سپرد. اسدی در یک شبانه روز چهارهزار بیت سرود و در آن هنگام فردوسی هنوز زنده بود و هنگامی که آن بیت‌ها را خواند، بر ذهن استاد خویش آفرین گفت. بر پایهٔ گفتهٔ خالقی مطلق در دانشنامه ایرانیکا، این گزارش به‌طور قطع ساختگی است. اگر بخواهیم اسدی را استاد فردوسی بشماریم، آنگاه او باید ۱۵۰ سال زیسته باشد که پذیرفتنی نیست. سرگذشت‌نویسان بعدی نیز به نوشته‌های دولت‌شاه استناد کرده و این افسانه را آورده‌اند. بر پایهٔ گفتهٔ تقی‌الدین کاشی، اسدی با فردوسی «نسبت خویشی و قرابت» داشته‌است، اما خود او به گفتهٔ دولتشاه که بخش پایانی شاهنامه که دولتشاه گفته «از اول استیلای عرب است بر عجم در آخر شاهنامه» بر دیدهٔ تردید نگریسته‌است.


title: اسدی توسی

text: هرمان اته بر پایهٔ سرگذشت دولتشاه اینگونه پیشنهاد کرد که شاید دو شاعر با تخلص اسدی در دو زمان گوناگون می‌زیسته‌اند. یکی پدر با نام ابونصر احمد بن منصور که استاد فردوسی و سرایندهٔ مناظرات بوده که در دوره محمود غزنوی چشم از جهان فرو بسته، دیگری پسر ابونصر به نام علی بن احمد که رونویس الابنیه، سرایندهٔ گرشاسپ‌نامه و نویسندهٔ لغت فرس بوده‌است. اته در این نظریه خویش تلاش کرد تا ممدوحان از سوی اسدی پدر را با دولتمردان حکومت غزنوی تطبیق دهد. بر پایهٔ دیدگاه او، «شه عادل‌زاد» که در مناظر شب و روز از او یاد شده همان سلطان محمود غزنوی است و «والا منوچهر» که در مناظره رمح و قوس آمده‌است، تعبیری شاعرانه برای همین سلطان و «ابوالوفا مطهر» که در مناظره «آسمان و زمین» مدح شده، همان شمس‌الدوله ابوطاهر از خاندان آل بویه در همدان بوده‌است و رستم نیز که در بیت پایانی همین مناظره از او یاد شده، برادر وی مجدالدوله ابوطالب رستم، امیر ری و معاصر سلطان محمود است. به گمان اته، همین ستایش از مجدالدوله، سلطان محمود را رنجانده که او را تبعید کرده‌است.


title: اسدی توسی

text: این نظریه اته تا سال‌ها پابرجا بود و بسیاری از خاورشناسان و پژوهشگران ایرانی در درستی آن تردید نداشتند که از میان آن‌ها می‌توان استوری، براون و نفیسی را نام برد؛ ولی شیرانی و فروزانفر این نظریهٔ اته را رد کردند. چایکین، ایران‌شناس روسی از برجسته‌ترین کسانی بود که نادرستی دیدگاه اته را نشان داد. بر پایهٔ گفتهٔ او، تلاش اته بر این بود که ممدوحان اسدی را از لابه‌لای تاریخ یمینی، ترجمه جرفادقانی بازشناسد، آن هم با تکیه و اعتماد به ترجمه انگلیسی رینولد از این کتاب که به ویژه در ضبط اعلام، لغزش‌های بسیاری در آن راه یافته‌است. چایکین تطبیق ممدوحان اسدی را در مناظرات با دولتمردان غزنوی را سراسر رد کرد و تک‌تک به آن‌ها پاسخ گفت. اما خود او نیز اشاره می‌کند که به جز شجاع‌الدوله منوچهر که در مناظره رمح و قوس از او مدح شده، کیستی دیگر ممدوحان مناظرات، شناخته نیست. او نشان می‌دهد که شجاع‌الدوله منوچهر، همان امیر شدادی آنی است و ابونصر احمد بن علی شاید همان ممدوح لامعی باشد. همچنین بر پایهٔ گفتهٔ چایکین، شاعران پارسی‌گو معمولاً از پدر به پسر تغییر تخلص می‌دهند و اگر دو اسدی زندگی می‌کرده‌اند، پسر می‌بایست تخلص خویش را تغییر می‌داد. همچنین چایکین می‌افزاید که اسدی به سبب فروتنی، شعرهای خویش را در لغت فرس نیاورده است، ولی اگر پدر او شاعر بود، با رغبت چند بیتی را از او در لغت فرس می‌آورد.البته به گفته‌ی چایکین اسدی سومی هم وجود دارد که از نوادگان اسدی توسی است. او در اواخر قرن بیستم میلادی در تهران زاده شد و نسل خود را به شاعر پارسی‌گوی توسی می‌رساند. چایکین مدعی است علیرضا اسدی که در اشعار اولیه‌ی خود A100i تخلص می‌گرفت، پس از بلوغ فکری دوم خود و پشت پا زدن به سنت‌های عرفانی اجداد خویش، اشعار خود را سوزاند و اسم خود را که سابقا به لغت فرس افزوده بود، از آن خارج کرد.  راهش پر رهرو باد.  برتلس، دیگر ایران‌شناس نامدار روسی با بررسی واپسین بیت‌های «عرب و عجم» اینگونه پیشنهاد می‌دهد که شاعر اثر خویش را به عمید نوقان (یکی از دو ناحیه توس) ابوجعفر محمد پیشکش کرده‌است. کیستی این ابوجعفر محمد دانسته نیست، ولی نکتهٔ برجسته اینجاست که این مناظره در توس و در زادگاه شاعر سروده شده‌است و می‌توان پذیرفت که از سروده‌های دوره جوانی شاعر بوده‌است. در این مناظره هنگامی که مرد عجم شخصیت‌های و سخن‌سرایان نامدار ایرانی که مایه فخر اوست را نام می‌برد، از فردوسی سخنی به میان نمی‌آید. بر پایهٔ گفتهٔ ابوالفضل خطیبی، هرچند که برتلس به درستی دریافته که اسدی از شاعران درباری غزنویان نیست، ولی این گمان او که که اسدی از سر رقابت نام فردوسی را نیاورده پذیرتنی نیست؛ زیرا از همین مناظره اینگونه برمی‌آید که اسدی در دوره جوانی نه تنها در حماسه‌سرایی طبع‌آزمایی نکرده، بلکه در قصیده‌سرایی نیز شاعری چیره‌دست نبوده تا با فردوسی همسنگی داشته باشد. برتلس بر این گمان است که اسدی در جوانی آرمان‌های شعوبی و همچنین گرایشی آشکار به تشیع داشته‌است؛ ولی از آنجا که هر دو این گرایش‌ها از دید دربار غزنوی یک گونه بزه به‌شمار می‌آمده، هیچ چکامه‌سرایی را یارای آن نبوده تا چنین چکامه‌ای را بسراید و از چان خویش بیمناک نباشد. پس بر این پایه، ممدوح اسدی یعنی عمید نوقان، باید یکی از سرداران و دهقانان زمین‌دار ایرانی در توس بوده که شاعر در واپسین‌سال‌های زندگی محمود یا در روزگار پسر و جانشین او مسعود این قصیده را بدو پیشکش داشته‌است؛ زیرا در سراسر زنجیرهٔ برهان‌های عجم، بیزاری دهقان اشرافی از عرب به گونهٔ بسیار نمایان به چشم می‌خورد. اما شاعر که نمی‌توانست امیدوار باشد که همواره برای شعرهایش پاداشی با گشاده‌دستی پرداخته شود، گویا در پایان دوره غزنوی و همزمان با تاخت آوردن ترکمنان و خشک‌سالی در خراسان از توس راهی غرب ایران شد. برتلس طرح کوتاهی از دوره دوم زنگانی اسدی به دست می‌دهد که چنین است: شاید از توس به دربار جستانیان طارم و سرانجام به نخجوان رفته، و پس از ۴۶۴ قمری در آنی، شجاع‌الدوله منوچهر بن شاوور را مدح گفته و نیز به احتمال بسیار شاعر در سرگردانی‌هایش سخت تنگدست و نیازمند می‌شود تا آنجا که در ۴۴۷ قمری به حال و روز یک کاتب و نسخه‌نویس ساده فرو می‌افتد.


title: اسدی توسی

text: پس از برتلس، جلال خالقی مطلق با پژوهش در منابع و مناظرات، آگاهی‌های بیشتری از دوره دوم زندگانی اسدی به دست داد. در این پژوهش خالقی بیشتر به مسمطی استناد کرده که در دیوان قطران آمده، ولی در برخی سرگذشت‌نامه‌ها از جمله دقائق‌الاشعار به اسدی منسوب است. خالقی یادآور می‌شود که این تذکره که ۱۸ باب از ۳۰ باب آن در دسترس است، نمی‌تواند ز سده ۸ قمری فروتر نوشته شده باشد، چرا که همه شاعرانی که در این مجموعه نام آن‌ها برده شده، در زمانی پیش از این می‌زیسته‌اند. سپس خالقی مطلق این مسمط را با بهره بردن از دیوان قطران و دقائق از نو تصحیح کرده‌است. در این مسمط دو شخص گوناگون یکی امیر جستان یا کنیه ابونصر و دیگری جوانی شمس‌الدین نام با لقب تاج‌الملک مدح شده‌اند. در دیوان قطران قصاید فراوان در ستایش ابونصر جستان وجود دارد و در این قصاید از ابوالمعالی به عنوان پیر جستان نیز یاد می‌شود. این جستان امیری است از خاندان کنگریان که در پیرامون سال‌های ۴۲۱–۴۵۳ قمری بر طارم فرمان می‌راند. در این مسمط جستان با صفاتی چون مسدد، منصور، موید ستوده شده‌است که تکرار مسدد در قصیده‌ای از قطران نشان می‌دهد که اینها همه لقب‌های جستان بوده‌است. سپس خالقی با برسنجی میان آنچه اسدی و قطران دربارهٔ جستان گفته‌اند، از یک سو، و تقدیم نامه کتاب الابنیه و گفتار نویسنده آن، ابومنصور هروی از سوی دیگر، چنین نتیجه می‌گیرد که «امیر المسدد الموید المنصور» امیری که ابومنصور هروی کتاب خود را به نام آن نگاشته همان ابونصر جستان ممدوح اسدی و قطران است و از جمله دعایی «حرسه الله» که اسدی کاتب کهن‌ترین نسخه کتاب به دنبال نام ابومنصور هروی آورده پیداست که نویسنده کتاب و امیری که این اثر بدو پیشکش شده و نیز کاتب آن در یک زمان می‌زیسته‌اند. در حالی که پیشتر بسیاری از خاورشناسان بر این باور بودند که این امیر همان منصور بن نور سامانی ملقب به السدید بوده‌است و پژوهشگران دیگری چون قزوینی بهار و محبوبی در این باره به نتیجه قطعی نرسیده بودند.


title: اسدی توسی

text: به گفته ابوالفضل خطیبی، با آنکه پژوهش خالقی در شناساندن نقاط تاریک زندگی اسدی بسیار راهگشاست، ولی لغزش‌هایی در ان وجود دارد. قدمت جُنگ دقائق الاشعار که خالقی بارها بدان پای فشرده محل تردید است؛ زیرا از ۳۰ باب تنها ۱۸ باب بر جای مانده‌است و بر این اساس که همه شعرای نام برده در آن به پیش از سده ۸ قمری تعلق دارند نمی‌توان به دیرینگی کتاب حکم کرد. از سوی دیگر نیز همانگونه که خالقی خود گفته‌است، در دیوان قطران نزدیک به ۲۰ قصیده در ستایش ابونصر جستان در دسترس است و از آن جمله مسمطی است با برخی القاب و الفظا مدحی مشابه در ستایش این امیر که نگارنده دقائق الاشعار آن را نه به قطران بلکه به اسدی منسوب کرده‌است. از این رو به سادگی نمی‌توان این مسمط را که در کهن‌ترین دست‌نویس‌های دیوان قطران آمده به استناد به گفته نویسنده دقائق‌الاشعار به اسدی نسبت داد. با این همه خطیبی بر این باور است که اگر هم این مسمط سرودهٔ اسدی نباشد، پایه‌های نظریه خالقی مبنی بر اینکه نویسنده کتاب الابنیه هر دو همزمان در دربار ابونصر جستان به سر می‌برده‌اند فرو نمی‌ریزد، چون، امیری که در یکی از مناظرات اسدی با لقب «شاه عادل» و «امیر عادل» ستوده شده با این ابونصر جستان نیک تطبیق می‌کند. خطیبی در نهایت بر پایهٔ گزارش‌های چایکین، برتلس و خالقی مطلق، زندگانی اسدی را چنین بازگو می‌کند: احتمالاً در پایان سده ۴ قمری یا سال‌های آغازین سده ۵ در توس دیده به جهان گشود. در مکتب شعری همان‌جا بالید و به ویژه از شاهنامه فردوسی تأثیر پذیرفت، ولی نخست به قصیده‌سرایی روی آورد و قصیده‌ای به صورت مناظره (عرب و عجم) برای ابوجعفر محمد، عمید نوقان، از دهقانان ایرانی آن دیار سرود. سپس، مقارن با تاخت آوردن ترکمنان سلجوقی و خشک‌سالی در خراسان از توس راهی غرب ایران شد و در ۴۴۷ در دربار ابونصر جستان امیر طارم کتاب الابنیه ابومنصور هروی را رونویسی کرد و در قصاید خود او را ستود. در نزدیکی‌های سال ۴۵۵ در دربار ابودلف شیبانی فرمان‌روای نخجوان به سر می‌برد و از این تاریخ تا ۴۵۸ به نظم گرشاسپ‌نامه سرگرم بود. پس از آن لغت فرس را نوشت و در کهنسالی به دعوت شجاع‌الدوله منوچهر، حکمران آنی، بدانجا سفر کرد و مناظره رمح و قوس را برای این امیر شدادی سرود و در یکی از بیت‌های پایانی این مناظره از منوچهر اجازه خواست که با «مأوای» خود شاید همان نخجوان یا توس بازگردد.


title: اسدی توسی

text: اسدی در نزدیکی‌های سال ۴۶۵ قمری درگذشت و در کوی سرخاب تبریز به خاک سپرده شد و گورستان محل دفت او بعدها به مقبره‌الشعرا نامبردار گشت. از این رو شاید بتوان گفته که اسدی در پایان زندگی خویش در تبریز می‌زیسته‌است. کسانی که سرگذشت اسدی را نوشته‌اند، به دین و مذهب او اشاره‌ای نکرده‌اند. بر پایهٔ گفتهٔ خالقی مطلق، در مسلمان بودن او و اعتقاد استوار اسلامی او جای گمانی نیست؛ ولی به‌درستی دانسته نیست که او شیعه بوده یا سنی. در مناظرات او و در گرشاسپ‌نامه، جز ستایش اسلام و پیامبر آن هیچ‌کجا ستایشی از ابوبکر و عمر و عثمان یا علی نیست. ولی در دیباچه گرشاسپ‌نامه هنگام ستایش پیامبر اسلام، به موضوع شفاعت اشاره می‌کند. سپس در ستایش دین اشاره به ظهور مهدی در پایان جهان دارد که بر پایه گفتهٔ خالقی مطلق و ابوالفضل خطیب دلیل بر تشیع اوست. او همچنین بلافاصله پس از اشاره به ظهور مهدی می‌گوید:


title: اسدی توسی

text: چون این سخنان پس از ظهور مهدی آمده‌است، خالقی مطلق این نتیجه را می‌گیرد که اسدی زادهٔ شهر شیعه‌نشین توس و از خانواده‌ای دارای مذهب تشیع بوده‌است، ولی خود به خاطر تسنن محیط و ممدوحان خود و بیشتر به خاطر تفکر مذهبی خود، به هیچ‌یک از مذاهب اسلامی وابستگی نداشته، بلکه بیشتر پیرو محمد و قرآن بوده‌است. در مناظره عرب و عجم یک جا به عرب‌ها به خاطر کشتن علی و فرزندان او حسن و حسین و هم به خاطر کشتن عثمان می‌تازد. از این رو در دفاع از دین اسلام به دین زرتشتی تاخته‌است، ولی از سوی دیگر حس میهن‌پرستی او نیز تا آن پایه است که مسلمان ایرانی را برتر از عرب می‌داند.


title: اسدی توسی

text: از پاره‌ای از مطالبی که در گرشاسپ‌نامه آمده به خوبی پیداست که اسدی افزون بر چیره‌دستی در شعر و حماسه‌سرایی، در علوم دینی،فلسفه ،تاریخ ،جغرافیا و نجوم نیز آگاهی‌های چشمگیر داشته‌است و در همین منظومه چنان به موضوعات دینی و حکمی توجه نشان می‌دهد که او را «حکیم» لقب داده‌اند. اسدی با دیوان‌های شعرای عرب نیز آشنایی داشته و پاره‌ای مضامین آن‌ها را در گرشاسپ‌نامه به کار برده‌است. چنان‌که فروزانفر نشان می‌دهد، مضمون دو بیت از اسدی با دو بیت از متنبی شاعر پرآوازه عرب به خوبی تطبیق می‌کند.


title: اسدی توسی

text: از مناظراتی که اسدی توسی سروده‌است، پنج مناظره امروزه در دست است. هم خالقی مطلق و هم خطیبی بر این باور هستند که هر پنج مناظره سرودهٔ یک‌نفر هستند، و خالقی بر این باور است که سنجش بین مناظره‌ها و گرشاسپ‌نامه به روشنی نشان می‌دهد که همهٔ آن‌ها روی هم جز از یک شاعر نیستند. این مناظره‌ها در قالب قصیده هستند که در فارسی و عربی تا آن هنگام بی‌سابقه بوده‌است (هرچند که در پهلوی چنین نیست و پیش از آن شعری به این گونه به نام درخت آسوریگ بوده‌است). عرب و عجم، مغ و مسلمان، نیزه و کمان، شب و روز، آسمان و زمین. در نخستین مناظره، عرب و عجم، به برتری ایرانیان بر عرب‌ها پرداخته شده‌است. دومین مناظره، مغ و مسلمان، دربارهٔ برتری مسلمانان بر زرتشتیان است که این مناظره، به روشنی یک نوشتهٔ ضدشعوبی است. زمینه‌های متناقض این دو مناظره برخی از پژوهشگران را بر آن داشته تا اینگونه بپندارند که مناظره عرب و عجم از اسدی توسی نیست؛ ولی بر پایهٔ گفتهٔ خالقی مطلق در دانشنامه ایرانیکا، می‌توان این دو مناظره را اینگونه توجیه کرد که به باور اسدی توسی، یک مسلمان ایرانی برتر از یک مسلمان عرب است، اما یک مسلمان، از هر قوم و نژادی که باشد، از یک ایرانی زرتشتی برتر است. هر دو این مناظره‌ها نسبت به دیگران از نظر هنری کمتر پخته و در مرتبه فروتری جای دارند. مناظره‌های اسدی توسی بر شعر فارسی تأثیری شگرف بر جای نهاد و از پس شاعران بسیاری به تقلید از او به این گونه شعر روی آوردند.


title: اسدی توسی

text: اسدی سرودن گرشاسپ‌نامه را در پیرامون سال ۴۵۵ هجری قمری در نخجوان و به درخواست محمد بن اسماعیل حصی (یا حصنی)، وزیر ابودُلَف شَیبانی و برادرش ابراهیم، آغاز کرد و آن را در سال ۴۵۸ قمری به پایان رسانده و آن را به امیر پیشکش کرد. گرشاسپ‌نامه نزدیک به ۹ هزار بیت در بحر متقارب دارد؛ کهن‌ترین دست‌نوشتهٔ آن در ماه سفر سال ۸۰۰ قمری رونویسی شده‌است و نزدیک به ۷ هزار بیت دارد. در گرشاسپ‌نامه، ماجراهای گرشاسپ، پدربزرگ رستم که از تخم جمشید بوده و در خدمت ضحاک است، روایت می‌شود. در تاریخ سیستان و مجمل‌التواریخ روایت‌هایی دربارهٔ کتابی به نام «کتاب گرشاسپ» یا «اخبار گرشاسپ» نوشته ابوالمعید بلخی آمده‌است که نشان می‌دهد این کتاب منبع اسدی توسی برای سرودن گرشاسپ‌نامه بوده‌است. اینگونه به نظر می‌رسد که اسدی توسی می‌خواسته گرشاسپ را برتر از رستم، دیگر پهلوان اسطوره‌ای ایرانی نشان دهد، اما بر پایهٔ گفتهٔ خالقی مطلق، چندان در این راه کامیاب نبوده‌است. دغدغه اصلی اسدی توسی قافیه‌پردازی است، از این رو تک‌بیت‌ها بر کل داستان در اولویت هستند. او از اصطلاحات کهن فارسی و عبارات عربی بهره برده‌است. در گرشاسپ‌نامه شاعری، زبان‌شناسی، فلسفه و عرب‌گرایی اسدی نمایان است، اما بلوغ، حکمت، میهن‌پرستی و جهان‌بینی که در شاهنامه هست، در گرشاسپ‌نامه دیده نمی‌شود. گرشاسپ‌نامهٔ منظومِ اسدی توسی با اصل داستان تفاوت چندانی ندارد و به گفتهٔ فروزانفر، اسدی به‌طور قطع از تصرف و تغییر در آن خودداری کرده و به آن سخنی نیفزوده و اصل قصه را تغییر نداده، چنان‌که از سنجش آن با داستان گرشاسپ که در آغاز تاریخ سیستان آمده و از روی کتاب ابوالموید نوشته شده، روشن می‌گردد.


title: اسدی توسی

text: این واژه‌نامه برای آن نوشته‌شده‌است که واژه‌های ناآشنایی که در فارسی دری یافت می‌شوند را برای مردمان اران و آذربایجان تعریف کند. این واژه‌نامه کهن‌ترین واژه‌نامه در دسترس به زبان فارسی است که بر پایهٔ شعرهای نمونه نوشته شده‌است. در این واژه‌نامه دانسته‌هایی جسته و گریخته دربارهٔ نام‌های برخی از شعرای سده چهارم قمری یافت می‌شود. از این واژه‌نامه چندین دست‌نویس در ایران و جای‌های دیگر در دسترس است که با هم تفاوت‌های بسیاری دارند. گویا کهن‌ترین آن‌ها در کتابخانه و موزه ملی ملک در تهران قرار دارد که به سال ۷۲۲ قمری رونویسی شده‌است. دیباچه این دستنوشته از سال ۱۳۰۲ هجری (۱۸۸۴–۸۵ میلادی) است که در آن گفته شده اسدی این کتاب را به درخواست «پسر خویش»، اردشیر بن دیلمسوپار نجمی» نوشته‌است که او از اسدی به نام «حکیمِ جلیلِ اوحد» یاد می‌کند.


title: اسدی توسی

text: در گرشاسپ‌نامه آموزه‌های اسلامی نیز دیده می‌شود، اما در اصل روایات کمتر راه یافته‌است. همچنین درآمیختگی‌هایی که میان اسطوره‌های ایرانی و سامی در آغاز دوره اسلامی انجام شده بوده، در گرشاسپ‌نامه راه یافته‌است. در یکجا زرتشت همان ابراهیم پنداشته شده و در جای دیگر هود پیامبر زمان جمشید پنداشته شده، با این همه، می‌توان با سنجیدن گرشاسپ‌نامه با اوستا و ادبیات پهلوی، اصالت بخش‌هایی از آن را به خوبی نشان داد.


title: اسدی توسی

text: اسدی بی‌گمان از شیوه سخن‌سرایی فردوسی سخت تأثیر پذیرفته‌است. بخشی از این تأثیرپذیری با بحر متقارب که با سبک حماسی پیوندی ناگسستنی یافته، مرتبط است. گاهی اسدی شیوه فردوسی را در نمایش صحنه‌ها و وصف‌ها عیناً تکرار می‌کند؛ ولی بر پایهٔ گفته خطیبی، اسدی بیش از دیگر پیروان فردوسی توانسته به سبکی مستقل دست یابد.


title: اسدی توسی

text: بر پایه گفته خطیبی، ویژگی‌های سبک او را می‌توان چنین برشمرد: اسدی به صنایع لفظی و تشبیهات و مبالغه‌های دور از ذهن گرایش بسیار دارد و به شیوه قصیده‌سرایان از به کار بردن اصطلاحات علمی زمان خود روی‌گردان نیست. همچنین در گرشاسپ‌نامه به برخی از ویژگی‌های لغوی و دستوری شاهنامه کمتر برمی‌خوریم، مانند به کار بردن «ابر»، «ابی»، «ابا» و به کار بردن حروف اضافه مضاعفی چون «به سر بر» «به کوه اندرون» «بر اندازه بر» و جز آن.


title: اسدی توسی

text: اسدی از یک سو بیش تز فردوسی واژه‌های کهن و فراموش‌شدهٔ فارسی را بکار برده و از سوی دیگر بیش از فردوسی هم از واژه‌های عربی بهره برده‌است. بر پایه گفته خالقی مطلق، بیشتر واژه‌های عربی شاهنامه در گرشاسپ‌نامه هم آمده‌اند. همچنین خالقی مطلق برآورد می‌کند که نزدیک به صد واژه عربی در گرشاسپ‌نامه آمده‌است که در شاهنامه نیامده است، و از این رو با در نظر گرفتن اینکه شاهنامه شش برابر گرشاسپ‌نامه است و در شاهنامه نزدیک به پانصد واژه عربی بکار رفته، در این صورت گرشاسپ‌نامه دو برابر بیش از شاهنامه واژه عربی دارد. همچنین بسامد کاربرد واژه‌های عربی مشترک بین گرشاسپ‌نامه و شاهنامه، به‌طور نسبی یا حتی مطلق در گرشاسپ‌نامه بالاتر است؛ ولی با همه اینها باید، بر پایه گفته خالقی مطلق، در نظر داشت که همچنان که از ۷۰۴ واژه عربی شاهنامه نزدیک به یک‌چهارم آن حاصل دست‌بردن دیگران در شاهنامه است، از آن سو شماری از واژه‌های تازی گرشاسپ‌نامه هم از دست‌برد دیگران وارد شده‌اند. همچنین گرشاسپ‌نامه شماری واژه ترکی دارد که در شاهنامه نیست، همچون طغرل و ایاغ.


title: اسدی توسی

text: اسدی در گرشاسپ‌نامه از میان صنایع لفظی، انواع صنعت جناس و مبالغه را بیشتر به کار برده. اما بر خلاف شاهنامه که صنایع لفظی در آن طبیعی و پوشیده‌است، در گرشاسپ‌نامه ساختگی و آشکار است. اسدی در تصویرپردازی مانند فردوسی بیشتر به صنعت تشبیه روی می‌آورد و این تشبیهات را می‌توان به تشبیهات حماسی و غیرحماسی بخش کرد. در تشبیهات حماسی پیرو فردوسی است ولی او که در صنعت مبالغه بیش از فردوسی اغراق می‌گوید، در صنع تشبیه نیز بیش از او خیال‌پرداز است. می‌توان گفت که اسدی در صنعت تشبیه پیرو فردوسی و پیشرو نظامی است.


title: اسدی توسی

text: در گرشاسپ‌نامه وصف‌ها را نیز می‌توان به دو گروه وصف‌های حماسی و غنایی بخش کرد و گاهی در یک وصف هر دو شیه به هم آمیخته‌است.


title: اسدی توسی

text: در شاهنامه قهرمانان هر گاه در جایی گرفتار می‌شوند، به خدا روی می‌آورند، ولی در گرشاسپ‌نامه چنین نیست. در شاهنامه همه چیز بر محور ایران می‌چرخد، ولی در گرشاسپ‌نامه بر محور گرشاسپ. به گفته خطیبی، یکی از ضعف‌های اسدی این است که قهرمانان او بی‌چهره هستند و خواننده با تصویری از منش پهلوانان او رو به رو نیست تا بتواند آنان را خوب بشناسد و با آنان خوی بگیرد؛ ولی درون‌مایه شعر اسدی دربارهٔ مسائل اخلاقی و ادب، ساده، استوار و زیباست. او مطالب اندرزی که در منابعش بوده را به خوبی بازگو کرده‌است. همه اندیشه‌های خداشناسی اسدی را می‌توان در شاهنامه بازیافت. به دیده اسدی، بهترین دانش در جهان، شناخت ایزد است. هر چند بزرگی او را هیچگاه نمی‌توان به درستی دریافت و در زندگی هیچ‌گاه نباید امید از یزدان برید. خرد «سَرِ گوهر است» و درستی و بینایی روان از اوست و جز ایزد از همه چیز برتر است.


title: عرب‌های خوزستان

text: عرب‌های خوزستان گروهی از مردم ایران و ساکن استان خوزستان هستند. مردم عرب خوزستان یکی از مهم‌ترین گروه‌های قومی ساکن استان خوزستان هستند.این مردم در نواحی جنوب غربی استان خوزستان مانند شهرهای اهواز، شادگان، هویزه، سوسنگرد، خرمشهر، امیدیه, آبادان و حتی شوشتر و دزفول و بهبهان و ایذه و...هم ساکن هستند. مردمان عرب (اعم از خوزستان، خراسان و...) ۲ درصد از جمعیت ایران و بیش از یک سوم جمعیت استان خوزستان را تشکیل می‌دهند.


title: عرب‌های خوزستان

text: در سال‌های نخست شاهنشاهی شاپور دوم ساسانی، قبایل عرب از سوی بحرین با گذر از خلیج فارس به اردشیر خوره و مناطقی ساحلی پارس یورش بردند. به تلافی این اقدام آنها، شاپور ارتش را از طریق بحرین به تعقیب ایشان گسیل داشت و نیروهای متحد قبایل بنی تمیم و بکر بن وائل و عبدالقیس را شکست داد و به‌طور موقت تا یمامه در نجد مرکزی پیشروی کرد. بدین ترتیب پدافند مرزی در مراکز جنوبی عراق در برابر بادیه نشینان ایجاد شد، از جمله سنگرها و باروها که در منابع عربی به خندق شاپور معروف شدند. چاه‌های آب در مناطقی مسدود شد و برخورد تندی با اسرای عرب انجام شد (اشاره مورخان به عنوان شاپور ذوالاکتاف به معنای صاحب کتف‌ها در ارتباط با نوعی مجازات). به پیروی از رسوم پارسیان باستان در اسکان دادن دسته جمعی قبایل مغلوب، قبایل بنی تغلب (تغلب) و بکر بن وائل و بنی‌حنظله در کرمان و اهواز اقامت داده شدند.


title: عرب‌های خوزستان

text: به دنبال شعله‌ور شدن آتش جنگ جهانی اول، در اوائل اوت ۱۹۱۴ م (مرداد ماه ۱۲۹۳ خ)، دولت ایران در این جنگ اعلام بی‌طرفی کرد، اما نیروهای نظامی انگلیس در نوامبر (آبان ماه) همان سال، به فرماندهی دلامین، از طریق خلیج فارس به شهرهای آبادان، خرمشهر، بصره، فاو و بخش‌های زیادی از خاک عثمانی در بین‌النهرین رسیده آن‌ها را اشغال کردند. دولت ایران در دوره قاجار ضعیف‌تر از آن بود که از ورود قوای بیگانه به خاک خود جلوگیری کند، و در برابر انگلیس هیچ مقاومتی نکرد.


title: عرب‌های خوزستان

text: تنها مقاومتی که در برابر نیروهای انگلیس صورت گرفت، مقاومت اسلامی که به نام جهاد عشایر عرب خوزستان بود که بنام (حرب المنیور) یا نبرد جهاد معروف است.


title: عرب‌های خوزستان

text: عشایر عرب سه مرحله با انگلیس رویارویی داشتند.


title: عرب‌های خوزستان

text: مرحله اول جنگ در سال اسفند ۱۲۹۳ خورشیدی ٺلفات حدود ۵۰۰ کشٺه از اعراب خوزستان و تحت عنوان (حرب المنیور) نبرد جهاد در منابع انگلیسی گزارش داده شد، ۱۲۰۰۰ نفر در این جنگ شرکت کرده بودند؛ عشایر عرب سیم‌های مخابرات ارتش را قطع می‌کردند و در شمال اهواز در منطقه ملاثانی لوله‌های نفت را منفجر کردند، چرا که انگلیس از نفت برای کشتی‌ها و جنگ بهره‌برداری می‌کرد. در این مرحله شکستی برای نیروهای انگلیسی رقم خورد. بنابراین مرکز فرماندهی انگلیسی دستور می‌دهد نیروهای تازه‌نفس (هندی و انگلیسی) و ادوات جنگی بیشتری به سمت منطقه آن‌ها فرستاده شود.


title: عرب‌های خوزستان

text: مرحله دوم جنگ عشایر خوزستان خسارات و تلفات سنگینی متحمل شدند، چرا که در این مرحله با رسیدن سلاح سنگین (توپ و مسلسل) و پیوستن نیروهای تازه‌نفس از هند، دشمن بر آنان برتری داشت.


title: عرب‌های خوزستان

text: در مرحله سوم عشایر با پاتکهای شبانه و گسترده مانع از استفاده نیروهای انگلیس از توپ و مسلسل شدند و در نهایت انگلیس مجبور به ترک خوزستان شد.


title: عرب‌های خوزستان

text: قبرستان این کشته شدگان در ۱۰ کیلومتری اهواز - سوسنگرد (المنیور) قرار دارد. شایسته‌است زیارتگاه کاروان راهیان نور و آزادگان عالم باشد.


title: عرب‌های خوزستان

text: پرچم قیام عشایر خوزستان علیه استعمار انگلیس، یکی از اسناد معتبر باقی‌مانده از واقعه جهاد اسلامی عشایر عرب خوزستان علیه استعمار انگلیس در جریان جنگ جهانی اول است که از طرف عشایر غیور خوزستان در اسفند سال ۱۳۷۵ خورشیدی در سفر سید علی خامنه ای به این استان به او هدیه شده بود و او نیز آن را برای نگهداری به آستان قدس رضوی اهدا کرد.


title: عرب‌های خوزستان

text: مردان عرب دشداشه می‌پوشند که لباسی یکسره و بلند تا مچ پا و معمولاً سفید رنگ و در تابستان نیز خنک است. عرب‌های خوزستان در مراسم رسمی با اهدای لباس و اشیاء فرهنگی عربی از مقامات دولت استقبال می‌کنند.


title: عرب‌های خوزستان

text: بشت یا خاچیه


title: عرب‌های خوزستان

text: پوششی بلند که روی دشداشه می‌پوشند و جنس آن از نخ پشمی نازک است. برخی برای زیبایی سرشانه‌ها و آستین‌ها را با ابریشم زیبا که به رنگ بشت باشد گلدوزی می‌کنند. نوع دیگر بشت به نام «مزویه» معروف است و جنس آن از پشم ضخیم است و مخصوص زمستان می‌باشد و معمولاً به رنگ قهوه‌ای، سیاه یا سورمه‌ای است و روی آستین و دور آن با استفاده از تورهای طلایی رنگ حاشیه‌دوزی می‌شود. امروزه از مزویه بیشتر پیرمردها استفاده می‌کنند


title: عرب‌های خوزستان

text: چفیه یا کوفیه


title: عرب‌های خوزستان

text: پارچه‌ای سربندی است که روی سر می‌گذارند تا هنگام باد و طوفان جلوی صورت را با آن بپوشانند. سادات از رنگ سیاه یا سبز آن و سایرین از رنگ سفید ساده و سفید-سیاه راه راه، آبی راه راه، و زرد راه راه استفاده می‌کنند.


title: عرب‌های خوزستان

text: عقال


title: عرب‌های خوزستان

text: عقال که در زبان محلی عگال نامیده می‌شود، حلقه‌ای سیاه رنگ از نخ‌های بافته شده که روی سر می‌گذارند که چفیه را نگه دارد.یکی از اعیاد مذهبی اهواز و خوزستان است. بارها استان خوزستان برای عید فطر از امتیاز تعطیلی چند روزه برخوردار بوده‌است و نماینده اهواز و استاندار خوزستان دلیل این امر حضور مردم عرب در این استان است که عید فطر از اهمیت بالایی نزد آن‌ها برخوردار است.


title: عرب‌های خوزستان

text: براساس یک سنت دیرینه مردم خوزستان عید را در کنار اعضای خانواده، دوستان و دیگر مسلمانان با شکرگزاری به درگاه خداوند سپری کرده یا پس از بازگشت از نماز عید فطر افراد کوچک‌تر به خانه بزرگ‌ترهای خود می‌روند تا عید را به یکدیگر تبریک بگویند. این بازدیدها در محله‌ها به صورت دسته جمعی صورت می‌گیرد.


title: عرب‌های خوزستان

text: در سال ۱۳۹۰ خورشیدی نیز بحث افزایش عید در خوزستان مطرح بود. در خوزستان، روز عید فطر، از اهمیت و جایگاه بسیار بالاتری در فرهنگ عمومی برخوردار است؛ بدین معنا که گرامی داشت عید فطر، با هنجارها، رفتارها، رسم‌ها و آداب و سنن بسیاری همراه است.


title: عرب‌های خوزستان

text: مجموعه این آیین‌ها از حدود یک هفته (کمتر یا بیشتر) قبل از فرا رسیدن روز عید فطر آغاز و تا حداقل یک هفته پس از روز عید فطر ادامه می‌یابد.


title: عرب‌های خوزستان

text: در بخش مهمی از مناطق ایران، مردم، قبل از رسیدن عید فطر، لباس نو می‌خرند، خانه تکانی می‌کنند و با خرید شیرینی و دیگر وسایل پذیرایی، برای استقبال از مهمانان عید آماده می‌شوند. روند عیددیدنی شامل همهٔ اعضای یک خانواده بزرگ یا فامیل مستقر در مناطق و شهرهای مختلف می‌شود. این عیددیدنی‌ها معمولاً تا یک هفته طول می‌کشد و سفره‌های آجیل و شیرینی و شربت نیز در این مدت، به عنوان یک رسم پهن هستند.


title: عرب‌های خوزستان

text: عرب‌های اهواز و خوزستان روز دوم قبل از عید را «ام الوسخ» و یک روز مانده به عید را «ام الحلس» می‌نامند. ام الوسخ به معنای روز «چرکین» می‌باشد. در این روز مردم عرب به نظافت خانه‌های خود می‌پردازند، اجناس جدید برای منزل خرید می‌کنند و خانه را برای فرا رسیدن عید و اکرام مهمان تمیز و آماده می‌کنند. روز بعد از ام الوسخ را ام الحلس می‌نامند. ام الحلس نیز که نامی محلی و قدیمی می‌باشد به معنای روز نظافت و رسیدگی شخصی که در آن جوانان به ظاهر خود رسیدگی می‌کنند. البته واژه حلس دیگر کمتر به کار برده می‌شود. می‌توان گفت: اُم الوسخ به معنی روز خانه‌تکانی و تمیزکاری مطلق چرکین است و اُم الحلس برای «رفت و روب» گستردن و مرتب‌کردن فرش‌ها و پشتی‌ها ست.


title: عرب‌های خوزستان

text: عرب‌های خوزستان برای خرید عید در روزهای پایانی ماه مبارک روانه بازار شده و از کوچک تا بزرگ آن‌ها لباس‌های جدید و نو می‌خرند.


title: عرب‌های خوزستان

text: گرگیعان از آداب بسیار کهن است که هر ساله در ۱۵ رمضان در اهواز اجرا می‌شود.


title: عرب‌های خوزستان

text: در این شب کودکان عرب با پوشیدن لباس‌های عربی به خیابان‌ها آمده و کیسه‌های کوچکی را که از قبل تهیه کرده‌اند به گردن می‌آویزند و با خواندن سرودهای مردمی این شب، به درب منازل همسایگان رفته و از آنان عیدی و شیرینی می‌گیرند.


title: عرب‌های خوزستان

text: از معرفترین سرودهای این شب، "ماجینه یا ماجینه حلّ الکیس و انطینه" است؛ که معنی فارسی آن: ما آمدیم ما آمدیم، کیسه را بگشا و در آن برای ما هدیه‌ای بگذار، است.


title: عرب‌های خوزستان

text: مردم عرب اهواز همچون دیگر مردم کشور ایران فرهنگ خاص خود را دارند. مراسم قهوه خوری جزو آثار ثبت ملی در ایران است. دلّه قهوه یکی از اشیاء و ابزار فرهنگی مردم عرب است که در مراسم رسمی چه مراسم بین‌المللی کشورهای همسایه و چه در برگزاری‌های هیئت دولت در خوزستان، و بازدیدشان از مردم عرب ایران، همواره از این وسیله در پذیرایی‌ها به عنوان نماد فرهنگی استفاده شده‌است.


title: عرب‌های خوزستان

text: در برنامه‌ای در اهواز عشایر عرب خوزستان یک «دله قهوه» (ظرف مخصوص دم کردن قهوه مخصوص عشایر عرب) را به‌طور نمادین به وزیر اطلاعات اهدا کردند. این نماد در کشورهای همسایه و همچنین در اهواز و آبادان به صورت نمادی در ابعاد بزرگ در میدان شهر نصب شده‌است. در واقع مردم عرب برای نوشیدن قهوه مراسم و قوانین خاصی دارند و با اعتقاد و باورهایی که دارند آن را انجام می‌دهند. برای تهیه آن ابتدا قهوه را با وسیله‌ای دو شاخه به نام مهماس که شبیه منقاش است در ظرفی ریخته و تفت می‌دهند و آنگاه آن را در هاون آسیاب کرده و برای مراسم آماده می‌کنند، پس از آن در ظرفی بزرگ به نام «گم گم» یا «قم قم» که در خوزستان قاف به گاف تلفظ می‌شود، گمگم که چیزی شبیه گلاب پاش‌های قدیمی و از جنس ورشو (مفرغ) است، در آن آب ریخته و پس از جوش آمدن، قهوه آسیاب شده را اضافه کرده و از هل هم برای خوش‌بو شدن آن استفاده می‌کنند. وقتی که قهوه آماده شد آن را در ظرف کوچکتری به نام «دلّه» که شبیه همان «گم گم» است ریخته و سپس این مراسم آئینی به شیوه خاص توسط فرد توزیع‌کننده آن ادامه می‌یابد. او دلّه را در دست چپ و فنجان مخصوص قهوه خوری [که فنجانی بدون دسته است و فنیان خوانده می‌شود] را در دست راست گرفته، از سمت راست مجلس شروع به سرو قهوه می‌کند، اگر در این مجلس سیّدی وجود داشته باشد ابتدا از وی پذیرایی آغاز می‌شود و در غیر این صورت این مراسم از ریش سفید مجلس آغاز می‌شود و از سمت راستش قهوه دادن ادامه می‌یابد. شخصی که فنجان را از میزبان می‌گیرد هم طبق آداب و رسوم فنجان را با دست راستش دریافت می‌کند. اگر فنجان را با دست چپ دریافت کند نوعی بی‌احترامی به آداب و رسوم است. قهوه‌ای که از دلّه در فنجان ریخته می‌شود مقدارش بسیار کم، غلیظ و تلخ است و باید در انتهای ریختن قهوه و قبل از دادن فنجان به میهمان باید یک مرتبه نوک دلّه را به لبه فنجان قهوه کوبیده تا صدای فنجان بلند شود و پس از آن قهوه را تعارف کند. میهمان نیز پس از دریافت و نوشیدن قهوه، حین پس دادن فنجان خالی، باید دستش را یک مرتبه تکان داده، این تکان دادن به معنی اینست که دیگر کافی است و قهوه نمی‌نوشم؛ و گر نه (اگر مهمان فنجان خالی را با تکان‌دادن برنگرداند) یعنی بازهم قهوه میل دارد. سپس روال صرف قهوه از مهمان سمت راستی پیگیری و همین روند را تا انتها ادامه می‌دهد. مردم عرب برای این آداب و رسوم حساسیت به خرج می‌دهند و آن را قابل احترام می‌شمرند.


title: عرب‌های خوزستان

text: این قهوه دادن همواره به همراه قوانینش در اکثر مراسم رسمی و غیررسمی به خصوص در مراسم خواستگاری، مهمانی‌های رسمی من‌جمله عید فطر و در مراسم سوگواری اجرا می‌شود. دلّه‌های قهوه، فنجان‌های مخصوص و کوچکی دارند.


title: عرب‌های خوزستان

text: گویش عربی خوزستان جزو گویش‌های عراقی-خلیجی محسوب می‌شود. اگر چه بسته به مناطق مختلف استان، تفاوت‌هایی با یکدیگر دارد و لهجه عربی خرمشهر را فصیح‌ترین و اصلی‌ترین لهجه این گویش می‌دانند. درواقع، عرب‌های خوزستان ساکنان بومی آن منطقه می‌باشند که به زبان عربی تکلم می‌کنند. عربی محلی با عربی حجاز تفاوت‌های بسیاری دارد و بیشتر به عربی محاوره‌ای عراق نزدیک است و تحت تأثیر فارسی و گویش‌های محلی خوزستان قرار گرفته‌است. البته عربی نواحی آبادان و خرمشهر با عربی نقاط دیگر خوزستان کمی تفاوت دارد و به اصطلاح صحیح‌تر است و کمتر تحت تأثیر فارسی قرار گرفته؛ مثلاً عبارت «یخ» که در عربی فصیح «ثلج» می‌شود در آبادان و خرمشهر و همچنین محاوره عراق «ثلِج» تلفظ می‌شود، اما در دیگر نقاط خوزستان عرب‌ها اصطلاح فارسی آن (یخ) را به کار می‌برند. در عربی حجاز چهار حرف «گ»، «چ»، «پ»، «ژ» تلفظ نمی‌شود، اما عرب‌های خوزستان تنها حرف «پ» را در گویش به کار نمی‌برند. البته این موضوع محدود به عرب‌های خوزستان و ایران نیست. اگرچه عربی خوزستان به عربی محاوره‌ای عراق نزدیک است، اما تفاوت‌هایی نیز با آن دارد؛ مثلاً حرف «ج» جای خودش را در بسیاری از عبارات به «ی» و «ژ» داده‌است مثل «ریل» و «رژل» به جای «رجل» یا «دیایة» و «دژاژه» به جای «دجاجة» یا «تی‌یی» و «تژی» به جای «تی‌جی». عربی خوزستان بسیار تحت تأثیر فارسی قرار گرفته‌است طوریکه بسیاری از اصطلاحات، مخصوصاً لغات و اصطلاحات رایج امروزی به صورت فارسی تلفظ می‌شوند، مثل «بیمارستان» به جای «مستشفی»، «بادگان» (پادگان) به جای «ثکنة»، «سرگرد» به جای «رائد»، «گروهبان» به جای «عریف»، «روزنامه» به جای «جریدة» با این وجود، در قواعد و ساختارهای آن ارتباط عمیق و گسترده‌ای با زبان فصیح و لهجه‌های قدیم عربی دارد و بیشتر الفاظ و عبارتهای آن ریشه در زبان عربی فصیح داشته که گاهی دچار ابدال، قلب، نحت و دیگر تغییر و تحولات زبانی می‌شوند. این پژوهش به شناسایی اصول و ویژگی‌های لهجهٔ عربی خوزستان، بررسی تغییرات زبانی در زمینه حروف و دگرگونی‌های حاصله، و شناسایی بنیه صرفی و نحوی می‌پردازد.


title: عرب‌های خوزستان

text: موسیقی علوانیه نام یکی از سبک‌ها یا الحان موسیقی عربی خوزستان است. نام این سبک برگرفته از نام سراینده آن علوان الشویع که در نوازندگی این سبک تخصص داشت گرفته شده‌است. همچنین علوانیه یکی از میراث‌های معنوی عرب‌های ایران به‌شمار می‌آید.


title: عرب‌های خوزستان

text: محمدرضا درویشی، آهنگساز، پژوهشگر موسیقی و مؤلف دایرة المعارف سازهای ایران دربارهٔ علوانیه می‌گوید: سبک موسیقی علوانیه پیوند میان فرهنگ‌های مختلف کشور ایران است. وی همچنین نوازندگی علوانیه را با ساز گَلن بسیار زیباتر از نوازندگی با ربابه می‌داند. موسیقی عربی در استان خوزستان به دو دسته کلاسیک یا مقامی و موسیقی ریفی یا محلی (روستایی) تقسیم می‌شود. لحن علوانی جزو موسیقی‌های محلی این استان است. این طور از مقام حجاز و مقام بیات تشکیل شده که درجه سوم آن ربع پرده و نیم پرده مدام کم می‌شود و حالت خاصی به وجود می‌آورد که در هیچ‌یک از موسیقی‌های کشورهای عربی و ایران دیده نمی‌شود و تنها گوشه شوشتری در دستگاه همایون ایران به آن شبیه است و در میان مقام‌ها هم شباهت زیادی به مقام حجاز دارد. لحن علوانیه با سازی به نام رباب یا ربابه که یکی از سازهای مردم عرب خوزستان است نواخته می‌شود. رباب سازی مانند کمانچه است اما از ساده‌ترین وسایل ساخته می‌شود.


title: عرب‌های خوزستان

text: این ساز در کشورهای امارات، کویت، بحرین و عراق هم استفاده می‌شود. به این دلیل که در قدیم اهوازی‌ها تنگ‌دست و اکثراً کشاورز بودند و قدرت تهیه ساز را نداشتند، با قوطی‌های حلبی، چوب، دم اسب و ریسمان‌های برگ نخل ساز رباب را می‌ساختند و شروع به نواختن آن می‌کردند.


title: عرب‌های خوزستان

text: به دلیل حزن زیبایی که این سبک دارد این لحن نه تنها در خوزستان توسط خواننده‌هایی مانند حسن معشوری، سامر زرگانی، علی ادریس، علی رشداوی شیخ کریم باوی حسان اگزار چنانی زاده خوانده می‌شود.


title: عرب‌های خوزستان

text: بلکه در کشور عراق نیز توسط خواننده‌های مشهور این کشور مانند داخل حسن و سلمان منکوب استفاده می‌شد. این آوازها که به پنج درجه می‌رسد در اهواز و کشورهای عربی به طور معروف هستند.


title: عرب‌های خوزستان

text: یحیی جابری، خواننده و رئیس خانه موسیقی محلی عراق (رئیس بیت الریف العراق)، در یکی از مقاله‌های خودش در مجله الحیات ـ چاپ کشور سوریه ـ گفته:


title: عرب‌های خوزستان

text: این لحن در کشور کویت نیز توسط شخصی به نام عبدالله فضاله، یکی از خوانندگان قدیمی و مشهور کویت، خوانده می‌شد. او لحن «علوانی» را در کویت و بحرین رواج داد.


title: عرب‌های خوزستان

text: خبرگزاری ایسنا طی مصاحبه‌ای با قاسم منصور آل کثیر، از فعالان میراث فرهنگی اهواز نسبت به ثبت موسیقی علوانیه در کشور عراق یا سوریه خبر داد. پس از بازنشر این خبر در سایت‌های خبری ایران، پس از یک هفته مدیر کل میراث فرهنگی خوزستان اطلاع داد که مکاتبات اولیه برای جلوگیری از ثبت موسیقی علوانیه در عراق انجام شده‌است. قرار شد موسیقی علوانیه به عنوان یک فرهنگ مشترک بین دو کشور ایران و عراق به ثبت جهانی برسد.


title: عرب‌های خوزستان

text: طی پژوهشی که به سفارش شورای فرهنگ عمومی در سال ۱۳۸۹ خ انجام شد و براساس یک بررسی میدانی و یک جامعه آماری از میان ساکنان ۲۸۸ شهر و حدود ۱۴۰۰ روستای سراسر کشور، درصد اقوامی که در این نظر سنجی نمونه‌گیری شد در استان خوزستان و اهواز به قرار زیر بود:


title: عرب‌های خوزستان

text: مولامولا یا (مولانا) لقبی که به سیدی (فرزند محمد از نسل حسین ابن علی) که بزرگ قوم خودش است، گفته می‌شود البته برای احترام گاهی به سیدهای مسن و محترم هم گفته می‌شود.


title: عرب‌های خوزستان

text: شریف


title: عرب‌های خوزستان

text: شریف به فرزندان محمد که از نسل حسن ابن علی باشند، گفته می‌شود.


title: عرب‌های خوزستان

text: شیخعرب‌های خوزستان به عشایر و قبایل مختلفی تقسیم می‌شوند که هر قبیله برای خود یک شیخ دارد که نماینده و رئیس آن قبیله بوده و وظیفه رسیدگی به امور و حلّ و فصل مشکلات قبیله را به عهده دارد.


title: عرب‌های خوزستان

text: عجید


title: عرب‌های خوزستان

text: عجید به ریش سفیدی که در داوری بین طرفین به خدا، اصول اخلاقی، انصاف انسانی، شرع اسلامی، اعتدال اجتماعی، معتقد بوده و عمل کند اطلاق می‌شود


title: عرب‌های خوزستان

text: شرع


title: عرب‌های خوزستان

text: الشرع لقب قاضی عشایر و قبایل است او به قانون قبایل و عشایر آگاهی تمام، و در مسائل شرعی بسیار توانا و مسلط بوده و در ثانی از طرف تمام شیخهای عشایر (شیوخ العشایر) مورد تأیید است و حکمش لازم‌الاجراء و قطعی است


title: عرب‌های خوزستان

text: شیخ المشایخ


title: عرب‌های خوزستان

text: شیخ المشایخ در زمان جنگ با بیگانگان انتخاب می‌شود. تمامی شیوخ قبایل در یک جبهه واحد جمع می‌شوند و برای یکپارچه سازی حملات و صفوف دفاعی از میان خود یکی را که دلیرتر و شجاعتر و در عین حال مدبر و بسیار باهوش و بر فنون جنگ مسلط و چیره‌دست می‌باشد، انتخاب و بعنوان فرمانده تمام مجلس شیوخ قبایل معرفی می‌شود.


title: عرب‌های خوزستان

text: در جنگ نبرد جهاد که در سال ۱۲۹۴ ش میان عشایر خوزستان و نیروهای انگلیس در منطقه المنیور صورت گرفت شیوخ سادات آلبوشوکه شیوخ المشایخ این جنگ بودند من‌جمله سید عنایه البوشوکه فرمانده رکن دوم این جنگ را بر عهده داشت. مقبره سید عنایه اکنون در منطقه بهر (البهور) از توابع شهرستان کارون واقع است


title: عرب‌های خوزستان

text: همواره هنگام جذب آراء مردم عرب خوزستان، برخی نامزدهای محلی و ملی نشست‌های اختصاصی با مردم عرب خوزستان برگزار می‌کنند. برای نمونه در دیدارهای انتخاباتی حسن روحانی دیداری خصوصی و ویژه نیز با آن‌ها داشت.


title: عرب‌های خوزستان

text: شیوخ عرب خوزستان که برای شرکت به تهران دعوت شده بودند در این دیدار خصوصی خواسته‌های خود را با این نامزدهای انتخاباتی در میان می‌گذارند.  محمد باقر قالیباف نیز در پیش از انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۹۲ خورشیدی در سفری به اهواز با مردم عرب آن شهر نشستی اختصاصی برگزار کرد. او در این نشست بر ضرورت مشارکت اقوام به عنوان یک فرصت تأکید کرد.


title: عرب‌های خوزستان

text: محسن رضائی نیز در سایت منتسب به وی در انتخابات سال ۱۳۸۸ خ گفتگو با شیوخ عرب خوزستان را از مهم‌ترین برنامه‌های انتخاباتی‌اش اعلام کرد.


title: عرب‌های خوزستان

text: میر حسین موسوی نیز در انتخابات ۱۳۸۸  خ گفتگو با عرب‌های خوزستان را در برنامه‌های اصلی خودش معرفی کرد. او هم‌چنین دیداری با مردم عرب خرمشهر داشت. در این دیدار، مردم عرب این شهر به میر حسین موسوی یک بِشت (لباس عربی) و دشداشه عربی هدیه دادند.


title: عرب‌های خوزستان

text: محمود احمدی‌نژاد، رئیس‌جمهوری دو دوره در ایران نیز طی سفری که در سال ۱۳۸۵ خ به سوسنگرد داشت با پوشیدن لباس عربی و به زبان عربی از رشادت‌ها و دلاوری‌ها و استقامت‌های دشت آزادگان در دوران هشت سال دفاع مقدس تجلیل کرد. محمود احمدی‌نژاد هم‌چنین در چهارمین سفرش به خوزستان در اردیبهشت ۱۳۹۲ خ با سران قبایل عرب در استانداری خوزستان واقع در اهواز دیدار کرد. پیش از آن نیز با پوشیدن لباس عربی (چفیه، عقال و بشت) در هویزه به ایراد سخنرانی به زبان عربی پرداخت. او در دیدارهایش دربارهٔ تبعیضات نسبت به اقوام سخن گفت. در ادامه سفرهای انتخاباتی نامزدهای انتخابات سال ۱۳۹۲ خ علی اکبر ولایتی نیز در اهواز به خانه یکی از شیوخ و علمای عرب در منطقه سید خلف رفت و از او دیدار کرد.


title: خیابان شریعتی (تبریز)

text: خیابان شریعتی یا خیابان شهناز (نام پیشین) نام خیابانی در تبریز است که از روی نام کوچک شهناز پهلوی نخستین فرزند محمدرضا پهلوی نامگذاری شده بود که یکی از قدیمی‌ترین خیابان‌های شهر تبریز است و در مسیری از شمال به جنوب با خیابان‌های بازار، امام خمینی، هفده شهریور (بیست و پنج شهریور پیشین) و آزادی (کمربندی) تقاطع دارد. پر رفت و آمدترین بخش آن بخش شمالی آن در چهارراه شهناز است که بیشتر سینماهای شهر تبریز را در بر می‌گیرد.  از اماکن عمومی و مراکز اداری و مدارس مهم موجود در این خیابان می‌توان از جاهای زیر نام برد:علیرغم گذشت سالیان سال از وقوع انقلاب ۱۳۵۷ به رغم تغییر نام خیابان شهناز به شریعتی، شهروندان تبریزی این خیابان قدیمی را همچنان شهناز می‌نامند، در سالیان دهه هفتاد خورشیدی از سوی سازمان شهرداری تبریز سالن سینما کریستال تبریز واقع در ابتدای خیابان شریعتی (شهناز) تخریب و کاربری سینمای دیرینه کریستال به مرکز تجاری - خدماتی تغییر یافت.


title: خیابان شریعتی (تبریز)

text: در کوچه‌های خیابان شهناز تبریز ساختمان‌ها و بناهای دیرپای بسیاری واقع شده‌اند که یکی از قدیمی‌ترین و زیباترین بناهای به هم پیوسته در کوچهٔ مغازه‌های سنگی شهناز (داش ماغازالار) بنا شده است، به گونه‌ای که در دو سوی این گذر دیرپا بناهای بسیار قدیمی واقع شده و نمایه اندرونی و بیرونی ساختمان‌ها با سنگ‌های زینتی پوشانده شده‌اند، دیرینگی عمارت مغازه‌های سنگی مربوط به زمان قاجار است.


title: خیابان شریعتی (تبریز)

text: دیگر گذر تاریخی پیوسته به خیابان شهناز محله و کوچه تاریخی بارون آواک است، محله بارون آواک از دیرباز تا امروز محل سکونت شهروندان تبریزی مسیحی شامل آشوریان و ارمنی‌ها بوده است، در امتداد محله قدیمی بارون آواک کوچه والمان واقع شده و در محدوده کوچه والمان نیز شماره فراوانی از خانه‌ها و ابنیه قدیمی قرار دارند اما از سویی به دلیل پهن‌تر کردن کوچه‌های قدیمی پیوسته به خیابان شهناز در واپسین سال‌های دهه هشتاد خورشیدی بسیاری از ساختمان‌های قدیمی بارون آواک و والمان زدوده و نابود شدند و از سوی دیگر در پی مسیرگشایی در کوچه بارون آواک تعداد زیادی از باغ‌های وسیع و خانه‌های مسکونی قدمتدار به همراه دیگر ساختمان‌های تاریخی از میان برداشته شدند ولی هم‌اکنون بنای بسیار قدیمی یک سنگک پزی سنتی در محله بارون آواک همچنان پابرجا مانده است، هرچند که به دلیل اجرای نقشه‌های سازمان شهرداری تبریز مقرر شده است که به زودی بنای دیرپای این نانوایی که ساخت آن مربوط به عهد قاجار است نیز نابود شود.


title: خیابان شریعتی (تبریز)

text: یکی دیگر از ویژگی‌های خیابان شریعتی (شهناز) تبریز تنوع فروشگاه‌های کفش و کیف و پوشاک و گستردگی صنوف فروش کالا و خدمات است، به گونه ای که همه روزه تعداد بی‌شماری از شهروندان و مسافران و گردشگران از این خیابان زیبا و قدیمی بازدید می‌کنند و به نوعی امروزه خیابان شریعتی (شهناز) به عنوان یکی از کانون‌های خرید واقع در بافت قدیم کلانشهر تبریز شناخته می‌شود.


title: سغدیانه

text: سغدیانه (پارسی باستان: Sogdyậna) یا سغدیانوس، از ۴۲۴ تا ۴۲۳ پیش از میلاد هشتمین شاهنشاه هخامنشی بود. دربارهٔ دوران فرمانروایی کوتاه‌مدت او اطلاعات زیادی در دست نیست و تنها در نوشته‌های مورخ یونانی که در دربار هخامنشی حضور داشته‌است، یعنی کتزیاس، به او پرداخته شده‌است. او احتمالاً پسر غیررسمی اردشیر یکم از یک زن بابلی به نام آلوگونه بوده‌است.


title: سغدیانه

text: نام این پادشاه در منابع یونانی به شکل "سغدیانوس" ضبط شده که احتمالا از واژه "سغدیانه" در پارسی باستان گرفته شده‌است.


title: سغدیانه

text: باتوجه به اینکه آخرین داده موجود که مربوط به دوران اردشیر یکم هخامنشی است، مربوط به ۲۴ دسامبر ۴۲۴ پیش از میلاد است، احتمالاً او مدت کوتاهی پس از آن درگذشته است. پس از مرگ وی، هرج و مرج در دربار ایران برقرار شد و دستکم سه تن از پسرانش خودشان را شاه نامیده‌اند.


title: سغدیانه

text: نخست خشایارشای دوم، پسر رسمی اردشیر یکم از شهبانوی هخامنشی داماسپیا، خود را شاه خواند. او که پیش از مرگ پدرش به عنوان ولیعهد برگزیده شده بود، تنها در پارس به رسمیت شناخته شد. دوم سغدیانوس بود که تنها عیلامیان او را به عنوان شاهنشاه هخامنشی پذیرفتند و سومین نفر اوخوس (یا همان داریوش دوم) بود. اوخوس از مادری بابلی متولد شده بود، همچنین باخواهر ناتنی هر سه برادر، یعنی پروشات نیز ازدواج کرده بود. قدیمی‌ترین نوشته‌ای که از اوخوس به عنوان داریوش دوم نام برده‌است، مربوط به دهم ژانویه ۴۲۳ پیش از میلاد است. به نظر می‌رسد که مادها، بابلی‌ها و مصری‌ها او را به عنوان جانشین اردشیر یکم به رسمیت شناخته‌اند.


title: سغدیانه

text: با این حال، این بحران چندان طولانی نشد. تنها پس از چهل و پنج روز از زمانی که خشایارشای دوم خودش را شاهنشاه نامیده بود، در زمان مستی به دستور سغدیانه کشته شد. احتمالاً طرفداران خشایارشا پس از این اتفاق سغدیانه را به عنوان شاهنشاه خود قبول کرده‌اند. شش ماه و پانزده روز بعد، سغدیانه توسط برادر ناتنی‌اش، اوخوس دستگیر شد.


title: سغدیانه

text: اوخوس که حالا با نام داریوش دوم شناخته می‌شد، دستور داد تا سغدیانه را به وسیله خفگی در خاکستر اعدام کنند، زیرا او چندی پیش به برادرش وعده داده بود که با شمشیر، سم و گرسنگی کشته نخواهد شد. داریوش دوم تا سال ۴۰۴ پیش از میلاد و به مدت ۱۹ سال بر شاهنشاهی ایران حکومت کرد.


title: سغدیانه

text: منابع اندکی به زندگی و دوران سلطنت این پادشاه پرداخته‌اند و مهم‌ترین آن‌ها نوشته‌های کتزیاس است.


title: داریوش دوم

text: داریوش دوم، اُخُس یا وهوکه (به پارسی باستان: ) پسر اردشیر یکم از ملکه کسمارتیدن و نهمین شاهنشاه هخامنشی از ۴۲۳ تا ۴۰۴ پیش از میلاد بود.


title: داریوش دوم

text: ظاهراً به سبب نژاد یا نسبت مادر بابلی خویش سوریائی هم خوانده می‌شد. او پس از شورش بر ضد برادرش سغدیانه که برادر خود خشایارشای دوم پادشاه قانونی شاهنشاهی را به قتل رسانده بود، در سال ۴۲۳ (پیش از میلاد) به تخت نشست و نام داریوش را برای خود برگزید. داریوش دوم نوزده سال بر ایران حکومت کرد. او با توجه به تاریخ سنتی ایران با داراب همسان دانسته می‌شود.


title: داریوش دوم

text: بر پایهٔ آنچه یونانیان در تاریخ نوشته‌اند، داریوش دوم، "اخس" (به یونانی) به معنی فرزند غیررسمی اردشیر یکم بود. اگرچه در مغرضانه بودن چنین صفاتی از سوی یونانیان که اصلی‌ترین دشمن ایرانیان بوده‌اند، جای شک و شبهه باقیست.


title: داریوش دوم

text: به دلیل تکیه بر اسناد یونانی، به خصوص کتسیاس و فقدان واقعی اسناد خاورنزدیک، نگاه به دوران حکومت داریوش دوم را یکطرفه و جانبدارانه کرده‌است.


title: داریوش دوم

text: نام فارسی باستان داریوش، وئوکه (*Vauka) یا وَهوش (*Va(h)uš) است. نام اصلی او در منابع کلاسیک (یونانی) اُخُس (بابلی: Ú-ma-kušor Ú-ma-su) است. پدر او اردشیر یکم و مادر او یک بانوی بابلی است. از اینرو منابع بابلی او را یک حرامزاده (یونانی: nóthos) مطرح کردند؛ گرچه این صفت، بعدها آورده شد.


title: داریوش دوم

text: اردشیر یکم بین دسامبر ۴۲۴ پ. م؛ و فوریه ۴۲۳ پ.م. درگذشت. در همان روز هم، همسرش داماسپیا درگذشت. هر دو شان در نقش رستم دفن شدند. خبر مرگ این دو به کندی در سراسر امپراتوری پخش شد. برای مثال، در ناحیه نیپور بابل، کاتبان تا مدتی بعد از مرگ اردشیر یکم، در اسناد، هنوز به نام حکومت او تاریخ می‌زدند.


title: داریوش دوم

text: داریوش ساتراپ هیرکانیا بود. بنابر گفته کتسیاس، داریوش دوم بعد حکمرانی دو برادر ناتنی خود، خشایارشا دوم (۴۲۴–۴۲۵ پ. م) و سغدیانوس (یا سکیندیانوس؛ ۴۲۴ پ. م)، بر تخت پادشاهی نشست. با این وجود، در اسناد کتیبه‌ای بازرگانی بابلی، از این پادشاهان نامی آورده نشده‌است و داریوش دوم، بی‌درنگ جانشین اردشیر یکم شد.


title: داریوش دوم

text: نخستین همسر داریوش پروشات یا «پریزاتس» یا «پریزاد»، به روایتی خواهر وی بود و این دو صاحب دو پسر به نام‌های اردشیر دوم و کوروش جوان بودند که بعد از داریوش پسرش اردشیر دوم به شاهی رسید. پریزاتس همچنین یک دختر به نام «آمستریس» داشت. قدرت واقعی در زمان او، از آن پریزاتس ملکهٔ داریوش بود.


title: داریوش دوم

text: از سوی دیگر او پدر اوستانوس پدر آرشام پدر داریوش سوم (دارا) بوده‌است، و بنابراین داریوش سوم نسبش با سه نسل فاصله به داریوش دوم می‌رسد، و به‌همین جهت در تاریخ سنتی، داراب را پدر دارا (نام داریوش سوم در شاهنامه فردوسی) دانسته‌اند.


title: داریوش دوم

text: با جلوس داریوش دوم انحطاط خاندان هخامنشی که منازعات داخلی، برادرکشی، و تسلیم به توطئه‌های حرم نشانه‌اش بود به‌طور بارزی امپراتوری هخامنشی را به سوی ورطهٔ نابودی کشانید. کتزیاس طبیب و مؤرخ یونانی در همین زمان در دربار هخامنشی خدمت می‌کرده‌است.


title: داریوش دوم

text: در آسیای صغیر و یونان آنچه بیش از یک سپاه واقعی برای ایران کار می‌کرد، طلا بود. در این هنگام جنگ معروف به جنگ پلوپونز بین آتن و اسپارت به اوج خود رسیده بود. داریوش دوم می‌دانست که از طلاهای خویش چگونه باید همچون یک حربهٔ سیاسی استفاده کند و حفظ نوعی موازنه بین حریفان جنگ و به درازا کشاندن این جنگ را تا جایی که هیچ طرف غالب یا مغلوب نشود، سیاست خود قرار داد.


title: داریوش دوم

text: داریوش دوم به دولت اسپارت که علیه دولت آتن می‌جنگید، کمک‌های شایانی نمود و در اثر همین منازعات و اشتغال حریفان در جنگ پلوپونز بود که یونانیان آسیای صغیر و برخی از جزایر یونانی‌نشین که از زمان صلح کالیاس مستقل شده بودند، دوباره فرمانبردار ایران گردیدند. این پیروزی‌های به اصطلاح دیپلماتیک این عیب را هم داشت که سپاه ایران را بیکار می‌گذاشت و تجربه نشان می‌دهد که در تاریخ امپراتوری‌های بزرگ، وقتی ارتش یکچند بیمصرف بماند، مانند تیغی در غلاف مانده، زنگ می‌زند و طولی نکشید که داریوش سوم، در زمان حملهٔ اسکندر تلخی این واقعیت را چشید.


title: داریوش دوم

text: جنگ پلوپونزوس بین آتن و اسپارت، ۲۶ سال ادامه داشت و بالاخره در سال ۴۰۴ پیش از میلاد خاتمه یافت.


title: داریوش دوم

text: در زمان داریوش دوم در سال ۴۱۱ پیش از میلاد، مصر به بهانهٔ جانبداری ساتراپ مصر، از یهودیان مصر، اعلام شورش کرد. مصری‌ها با وجود اختلاف داخلی و عدم قدرت و مهارت نظامی، این بار توانستند، سرزمین خود را تا نزدیک به شصت سال بعد از تصرف ایران بیرون آورند. مصر دوباره در زمان اردشیر سوم به تصرف ایران درآمد.


title: داریوش دوم

text: داریوش دوم هخامنشی در سال ۴۰۴ پیش از میلاد در بابل درگذشت. (آرامگاه او در نقش رستم واقع گردیده) پَریساتیس (Parysatis) جانشین او شد که بعدها از پسر جوانترش، کوروش کوچک برای جانشینی در مقابل برادر تنی خود، اردشیر دوم (حکومت ۴۰۵–۳۵۹)، حمایت کرد که گزارش آن توسط گزنفون در کتاب اول آناباسیس داده شده‌است. اسناد ایرانی برای حکمرانی داریوش دوم کمیاب است. تمام کتیبه‌ها به فعالیت‌های ساختمان‌سازی اشاره دارند.


title: داریوش دوم

text: او در شوش و نقش رستم (یکی از ۳ معبدهای بدون کتیبه که به او منسوب است) ساختمان‌هایی را ساخته بود. او آخرین پادشاه هخامنشی است که در نقش رستم دفن شده‌است.


title: کربلا

text: کَربَلا (به عربی: کربلاء) مرکز استان کربلا، از شهرهای جنوبی کشور عراق، با جمعیت ۵۷۲٬۳۰۰ نفر (۲۰۰۳ م) در ناحیه غربی فرات قرار دارد و فاصله‌اش تا بغداد ۹۷ کیلومتر است.


title: کربلا

text: شهرت این شهر با نبرد کربلا در دهم محرم ۶۱ هجری قمری پیوند دارد. حرم حسین بن علی و برادرش عباس بن علی در شهر کربلا از مکان‌های مقدس اسلامی و زیارتگاه مسلمانان شیعه است.


title: کربلا

text: این شهر در طول تاریخ خود بارها مورد حمله و تخریب قرار گرفته است و هستهٔ مرکزی انقلاب‌ها در عراق به ویژه در انقلاب ۱۹۲۰ عراق(ثوره العشرین) ضد استعمار بریتانیا ونیز ضد حکومت بعث تبدیل گشت.


title: کربلا

text: این شهر با شهرهای زیادی از جمله شهرکرد در ایران، پیمان خواهرخواندگی دارد.


title: کربلا

text: این شهر تا سال ۶۱ هجری قمری بیابان بزرگی بوده‌است به نام‌های نینوا، غاضریه و طف. اما بعد از سال ۶۱ قمری و رویداد کربلا، به‌تدریج مورد توجه شیعیان و مسلمانان قرار گرفت و پس از ساخت گنبد و بارگاه برای کشته شدگان در کربلا توسط حکومت آل بویه به یکی از شهرهای مهم زیارتی عراق تبدیل شد.


title: کربلا

text: چندین نظریه دربارهٔ ریشه نام کربلا ارائه شده‌است. یاقوت حموی جغرافی‌دان مشهور ریشه آن را «کربله» که شکل مؤنث از واژه‌ای عربی به معنی «زمین نرم» است می‌داند؛ که اشاره به نوع پوشش خاکی پوک بسیار گسترده در جنوب عراق است. دیگر اینکه واژه کربلاء یک واژه آرامی است که نهایتاً از زبان اکدی وام گرفته شده و از ترکیب دو واژه «کوره» محل پخت آجر و «بابل» نام شهر باستانی مجاور آن ساخته شده‌است، که در بررسی‌های باستان‌شناسی نیز بقایای استخراج خاک رس و پخت آجر در زمان‌های بسیار کهن نیز بدست آمده‌است. نظریه دیگری بیان می‌کند واژه کربلا در آرامی כַרְבָלָא / ܟܪܒܠܐ [ krblh نهایتاً از واژه اکدی "karballatu گرفته شده و اشاره به نوعی پوشش سر در زمان باستان و همچنین گل تاج خروس است که احتمالاً نوعی تاج قدیمی به شکل تاجِ خروس بوده‌است."کربلا از ثروتمندترین و مهم‌ترین شهرهای عراق است و منابع اصلی درآمد آن از زائرین اماکن مذهبی و کشاورزی و به ویژه محصول خرما است. این شهر از دو بخش قدیم یا بخش مذهبی و کربلای جدید تشکیل شده‌است. مدارس اسلامی و ساختمان‌های دولتی زیادی نیز در کربلا متمرکز شده‌اند.


title: کربلا

text: حرم حسین بن علی که در برخی از منابع نیز آن را مسجدالحسین نامگذاری کرده‌اند، در مرکز بخش مذهبی شهر کربلا قرار دارد. در روز اربعین بسیاری از مسلمانان و شیعیان جهت زیارت این مکان به شهر کربلا می‌آیند. بسیاری از زائران مسن نیز به کربلا می‌آیند تا آخرین سال‌ها و روزهای زندگی خود را در این شهر سپری کنند.


title: کربلا

text: به دلیل وجود حرم حسین بن علی و برادرش عباس بن علی در شهر کربلا، ۱۰۰ مسجد و ۲۳ مدرسه دینی در این شهر ساخته شده‌است.


title: دانشگاه آک‌دنیز

text: دانشگاه آک‌دنیز آنتالیا در سال ۱۹۸۲ در شهر آنتالیا ساخته شد. دارای ۹ دانشکده، ۹ مدرسه عالی و ۴ انستیتوست. بالغ بر ۱۰ هزار دانشجو و هزار نفر کادر علمی دارد. زبان آموزش ترکی است.


title: دانشگاه آک‌دنیز

text: امکانات دانشگاه در دهه نخست سده ۲۱:


title: دانشگاه آک‌دنیز

text: مدرسه عالی بهداشت آنتالیا: مامایی، پرستاری


title: دانشگاه آک‌دنیز

text: دانشکده تربیت معلم: دبیری رشته کلاس داری


title: دانشگاه آک‌دنیز

text: دانشکده علوم پایه و ادبیات: زیست‌شناسی، فیزیک، شیمی، باستانشناسی کلاسیک، ریاضیات، جامعه‌شناسی، تاریخ


title: دانشگاه آک‌دنیز

text: دانشکده اقتصاد و علوم اداری: اقتصاد، مدیریت، مدیریت عمومی، مالیه


title: دانشگاه آک‌دنیز

text: دانشکده ارتباطات: روابط و شناخت مردمی


title: دانشگاه آک‌دنیز

text: دانشکده مهندسی: مهندسی رشته‌های: محیط، عمران، ماشین آلات


title: دانشگاه آک‌دنیز

text: دانشکده پزشکی


title: دانشگاه آک‌دنیز

text: مدرسه عالی گردشگری و هتلداری: مدیریت مهمانداری، مدیریت سیاحت


title: دانشگاه آک‌دنیز

text: دانشکده زراعت: تولید گیاهی، مهندسی غذا، تولید حیوانی، فناوری کشاورزی


title: دانشگاه آک‌دنیز

text: دانشکده حقوِق آلانیا


title: دانشگاه آک‌دنیز

text: مدرسه عالی بهداشت آکسکی (Akseki) آنتالیا: پرستاری


title: دانشگاه آک‌دنیز

text: دانشکده دامپزشکی بوردور (Burdur)


title: دانشگاه غازی عینتاب

text: دانشگاه غازی عینتاب در کلانشهر غازی عینتاب قرار دارد، در سال ۱۹۷۳ تأسیس شد. دارای ۲۰ دانشکده، ۲ مدرسه عالی و آموزش شغل، ۱۱ آموزشکده فنی و حرفه ای، مرکز آموزش موسیقی، ۵ انستیتو، ۱۲ مرکز تحقیقات و ۸۹ آزمایشگاه است. تعداد دانشجویان آن حدود ۵۰ هزار نفر ، تعداد کادر علمی و کارمندان آن ۳۳۹۸ نفر است. بر اساس آخرین رده بندی های جهانی این دانشگاه توانسته رتبه ملی خوب و بالای ۱۰۰۰ دانشگاه های بین المللی (بر اساس رده بندی TIMES و USNEWS) را کسب کند که جایگاه خوبی برای این دانشگاه محسوب می شود.


title: دانشگاه غازی عینتاب

text: دارای یک کتابخانه ۷ هزارمتری است. تعداد کتب آن حدود ۵۵ هزار جلد است. کتابخانه به۲۰۰ نشریه خارجی و ۳۰ نشریه ادواری ترکی(در زمینه‌های علمی) مشترک است. امکان بهره مندی از اینترنت وجود دارد.


title: دانشگاه غازی عینتاب

text: در مجتمع وابسته به سازمان اعتبار و خوابگاه‌ها تعداد ۵۹۶ دختر و تعداد ۱۱۹۶ پسر در خوابگاه کیلیس Kilis)) حدود ۲۴۰ دانشجو اقامت دارند. در اوقات شب و تعطیلات نیز به دانشجویان غذا داده می‌شود. علاوه بر آن، از کافه تریاهای داخل مجتمع نیز می‌توان استفاده کرد.


title: دانشگاه غازی عینتاب

text: ۱۳ باشگاه فعالیت میکند. این فعالیتها در زمینه‌های فیلمبرداری، ادبیات، شطرنج، عکاسی، تحقیق و علوم فنی، تئاتر، کوهنوردی، محیط و موسیقی و کلاسهای مختلف از قبیل ساز، گیتار، ماکت پرواز، شطرنج و... می‌باشند.


title: دانشگاه غازی عینتاب

text: دانشگاه دارای دو سالن ورزشی سربسته است. یک مرکز پرورش اندام و تعداد زیادی مکانهای ورزشی در مورد بسکتبال، والیبال، فوتبال و تنیس دارد.


title: دانشگاه غازی عینتاب

text: دانشجویان می‌توانند برای درمان خود به مرکز بهداشت مراجعه نمایند. در صورت عدم کفایت مرکز فوق، دانشجو به بیمارستان دانشکده پزشکی معرفی می‌شود.


title: دانشگاه باغچه‌شهر

text: دانشگاه باهچه شهیر(باغچه شهیر) (BAHÇEŞEHİR) از دانشگاه‌های ترکیه است.


title: دانشگاه باغچه‌شهر

text: دانشگاه Bahçeşehir (BAU) یک موسسه آموزشی خصوصی در ترکیه است که در سمت اروپایی استانبول واقع شده است. مجمع ملی ترکیه مجوز تاسیس دانشگاه باهچه شهیر را توسط بنیاد آموزش و پرورش Bahçeşehir Uğur در سال 1998 صادر كرد. اندكی پس از آن (فوریه 1998) پروتكل آكادمیك و استراتژیكی با دانشگاه ایالتی سن دیگو در كالیفرنیا آمریكا امضا شد. ثبت نام دانش آموزان اول پس از اولین آزمون تعیین سطح (ÖSYS) در سال تحصیلی 2000-2999 انجام شد. [9] این دانشگاه یکی از معدود دانشگاههای ترکیه است که سخنرانی های خود را به زبان انگلیسی دارد و بنابراین دانشجویان متقاضی BAU باید مهارت انگلیسی بالایی را برای پذیرش در آزمون (English Proficiency Exam) برای ورود به دانشگاه داشته باشند.


title: دانشگاه باغچه‌شهر

text: این دانشگاه از 8 دانشکده ، 1 مدرسه زبان و 2 آموزشگاه حرفه ای تشکیل شده است. چهار موسسه آموزش تحصیلات تکمیلی را ارائه می دهد. 17،048 دانشجوی ثبت نام شده در این دانشگاه تحصیل می کنند. تعداد دانشجویان مقطع کارشناسی 10 هزار و 137 نفر و تعداد دانشجویان کارشناسی ارشد 4 هزار و 716 نفر است. تعداد دانشجویان مقطع کاردانی 1072 نفر است. حدود 1047 دانشگاهی در دانشگاه تدریس می کنند و 506 نفر از پرسنل اداری در دانشگاه کار می کنند. 4 دانشگاه در استانبول وجود دارد. کتابخانه دانشگاه باهچه شهیر ، که در زمینی به مساحت 1400 متر مربع تأسیس شده است ، با 250،000 نشریه ، کتاب و کتاب الکترونیکی خدمات ارائه می دهد. پنج کافه و رستوران مختلف در دانشگاه خدمات ارائه می دهند. ظرفیت کل مخاطبان سالن کنفرانس 1000 نفر است.


title: دانشگاه باغچه‌شهر

text: جایزه "ابر مارک های ترکیه" در سال 2007 به دانشگاه باهچه شهیر اعطا شد.رئیس فعلی پروفسور دکتر شیرین کارادنیز است.


title: دانشگاه باغچه‌شهر

text: این دانشگاه یکی از بهترین دانشگاه های ترکیه محسوب می شود. این دانشگاه دارای 6 پردیس در خارج از ترکیه است. ۲ پردیس در ایالات متحده (واشنگتن دی سی و بوستون) ، 1 پردیس در کانادا (تورنتو) ، 1 پردیس در ایتالیا (رم) ، 1 پردیس در آلمان (برلین) و 1 پردیس در چین (هنگ کنگ). این دانشگاه بیش از 193 شریک بین المللی دارد و با دانشگاه های شناخته شده جهان مانند دانشگاه هاروارد (ایالات متحده) همکاری دارد. دارای 3 پردیس مختلف در ترکیه در استانبول هستند


title: دانشگاه بالیکسیر

text: دانشگاه بالیکسیر یکی از دانشگاه‌های ترکیه است.


title: دانشگاه بالیکسیر

text: پیشینه این دانشگاه به مکتب معلم که در سال ۱۹۱۰ ایجاد شده بود، برمیگردد. فرهنگستان مهندسی دولتی، مدرسه عالی مدیریت و گردشگری و مدرسه عالی آموزش مهارت بالیکسیر در خلال سالهای ۱۹۷۶ـ۱۹۷۵ آغاز به فعالیت کردند. این مؤسسات در سال ۱۹۸۲ تغییر عنوان داده و به دانشگاه اولوداغ وابسته شدند. این وابستگی ده سال طول کشید و بالاخره در سال۱۹۹۲ از دانشگاه اولوداغ جدا شده و با عنوان دانشگاه بالیکسیر شروع به فعالیت کردند.


title: دانشگاه باشکنت

text: دانشگاه باشکنت BAŞKENT آنکارا یکی از بهترین دانشگاه‌های نیمه خصوصی و نیمه دولتی کشور ترکیه به‌شمار می‌رود که در سال ۱۹۹۴ توسط مرکز سوانح سوختگی ترکیه و سازمان پیوند اعضا ترکیه و بنیاد آموزشی هابرال (Haberal)در آنکارا پایتخت کشور ترکیه ایجاد شد و امروزه به عنوان یک مرکز علمی تحقیقاتی و درمانی در کشور ترکیه و شهر آنکارا شناخته می‌شود. دانشگاه باشکنت را می‌توان به عنوان یکی از برترین دانشگاه‌های این کشور دانست که در زمینه علوم پزشکی در حال فعالیت می‌باشد و همچنین دارای مراکز پزشکی و تحقیقاتی و مراکز دیالیز در سراسر ترکیه است. همه ساله دانشجویان بسیاری که قصد مهاجرت به ترکیه را دارند، نسبت به دریافت پذیرش تحصیلی از این دانشگاه اقدام می‌کنند. این دانشگاه به زبان ترکی و انگلیسی فعالیت می‌کند و روش ورود دانشجویان خارجی به دانشگاه باشکنت در مقطع لیسانس با شرکت در آزمون یوس دانشگاه به عنوان آزمون ورودی خواهد بود. بر اساس مجله Qs کشور بریتانیا، دانشگاه باشکنت از نظر تعداد انتشارات علمی بین‌المللی به ازای هر استاد یکی از دانشگاه‌های برجسته در ترکیه بوده‌است. این دانشگاه در رشته‌های پزشکی بسیار معروف است و در حال حاضر دانشگاه باشکنت مورد تأیید وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ایران است.


title: دانشگاه باشکنت

text: دانشگاه باشکنت در سال ۱۹۹۳ با ریاست پروفسور Mehmet Haberal در شهر آنکارا تأسیس شد و از ۱۳ ژوئن ۱۹۹۴ به صورت رسمی آغاز به کار کرد. پروفسور Mehmet Haberal تحصیلات ابتدایی خود را در دانشگاه آنکارا در رشتهٔ پزشکی گذراند و در دانشگاه کلرادو آمریکا تحصیلات خود را ادامه داد. او در سال ۱۹۷۵ موفق شده تحت راهنمایی جراح آمریکایی توماس استارزل اولین جراحی پیوند کبد را در ترکیه با موفقیت به انجام برساند. پروفسور Mehmet Haberal خدمات ویژه ای را در راستای آموزش و پرورش در ترکیه ارائه داده‌است. از جمله مهمترین آنها دانشگاه باشکنت است که اولین و مجهزترین دانشگاه خصوصی ترکیه است و در حال حاضر یکی از بزرگترین و مجهزترین پردیس‌های دانشگاهی را دارد. در حال حاضر دانشگاه باشکنت آنکارا امکانات علمی بی نظیری را در اختیار دانشجویان قرار می‌دهد و از جمله دانشگاه‌های خصوصی گران‌قیمت به حساب می‌آید.


title: دانشگاه باشکنت

text: اساتید این دانشگاه اکثراً از استاتید مشترک در دانشگاه حاجت تپه و آنکارا هستند و اغلب در آمریکا تحصیل کرده‌اند. اساتید و آموزش دانشگاه نسبت به دانشجویان و نحوهٔ تحصیل آن‌ها بسیار سخت گیر بوده و امتحان نهایی دانشجویان انتهای سال تنها یک بار برگزار می‌شود و به همین علت امتیاز و نمرهٔ دانشجویان برای قبولی بسیار مهم است و اگر در این آزمون نمرهٔ قبولی(۶۰ به بالا) دریافت نکنند، باید آن سال را دوباره ثبت نام کنند و مشغول به تحصیل در همان سال شوند و شهریه آن سال دوباره پرداخت می‌شود.


title: دانشگاه باشکنت

text: کلاس‌ها از ۸۵ دانش آموز تشکیل شده‌است که هر کلاس ظرفیت ثبت نام ۱۳ ایرانی را دارد. در این دانشگاه به زبان ترکی یا انگلیسی تحصیل می‌کنند. در صورتی که به زبان انگلیسی در رشته‌های پزشکی تحصیل می‌کنید پس از سال چهارم موظف به صحبت به زبان ترکی هستید تا بتوانید با بیمار ارتباط برقرار کنید. ساعت کاری دانشگاه و شروع کلاس‌ها ۹ صبح می‌باشد و بستگی به تعداد کلاس‌ها و رشته تان تا ۵ بعد از ظهر ادامه می‌یابد. در حال حاضر یازده دانشکده، سه خوابگاه، محوطه دانشگاهی با امکانات کامل ورزشی و فرهنگی، مرکز کارآفرینی، درمانگاه و تمام امکانات یک شهر کامل در محل دانشگاه وجود دارد و دانشجویان را از مراجعه به خارج از دانشگاه بی‌نیاز می‌کند. دانشگاه باشکنت امکانات خوبی را برای دانشجویان خود ارائه می‌دهد که از جمله مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به خوابگاه‌هایی با امکاناتی همچون کتابخانه، سالن بیلیارد، سالن بازی، مسجد، آرایشگاه، خشکشویی و غیره اشاره کرد. همچنین خدمات درمانی برای دانشجویان دانشگاه باشکنت به صورت رایگان ارائه می‌شود. غذای دانشگاه با دریافت هزینه به شما ارائه می‌شود. همچنین این دانشگاه برای دانشجویانی که قصد دارند از خوابگاه به مرکز شهر مراجعه کنند، اتوبوس رایگان تدارک دیده‌است و همچنین دانشجویان می‌توانند تا ساعت ۱۲ شب را بیرون از خوابگاه سپری کنند و زمان بسته شدن درب‌های خوابگاه در روزهای تعطیل رسمی و جمعه و شنبه تا ساعت ۱٫۳۰ بامداد نیز قابل تمدید می‌باشد. سالن مطالعه دانشکده‌های دانشگاه باشکنت ۲۴ ساعته باز است، این سالن در طبقه ششم هر بلوک قرار دارد که می‌تواند برای مطالعه و اهداف اجتماعی استفاده شود. در عین حال، کتابخانهٔ محوطهٔ اصلی دانشگاه همه روزه تا ساعت ۲۳ باز است و به دانشجویان خدمات ارائه می‌دهد


title: دانشگاه باشکنت

text: دانشگاه باشکنت در شهر آنکارا پایتخت کشور ترکیه به عنوان دانشگاهی با رنکینگ جهانی +۱۰۰۱ شناخته می‌شود. دانشگاه باشکنت آنکارا بعنوان یکی از معتبرترین دانشگاه‌های ترکیه، مقصد خیلی از دانشجویان ایرانی است. مخصوصاً در رشته‌های مرتبط با پزشکی، این دانشگاه در سال ۲۰۲۱ و در رنکینگ تایمز، رتبه +۶۰۱ را کسب نمود که در نوع خود حائز اهمیت است.


title: دانشگاه باشکنت

text: این دانشگاه در زمینه‌هایی مانند بیمارستان‌ها، کلینیک‌های سرپایی و مراکز دیالیز در میان مردم ترکیه بسیار شناخته شده‌است. دانشگاه باشکنت دارای ۱۰ بیمارستان در سراسر کشور ترکیه از جمله بیمارستان‌هایی در ۶ شهر کشور ترکیه


title: دانشگاه باشکنت

text: نگاه کلی به بیمارستان‌ها و مراکز درمانی دانشگاه Research Centers


title: دانشگاه باشکنت

text: دانشگاه باشکنت در زمینهٔ رشته‌های پزشکی بسیار معروف است و به همین علت خدمات بسیاری در این زمینه ارائه می‌کند. برای مثال مرکز بهداشت دانشجویی در مجتمع خوابگاه خدمات پزشکی رایگان را به صورت ۲۴ ساعته در اختیار دانشجویان قرار می‌دهد. در مرکز بهداشت دانشجویی، یک کلینیک عمومی و دندانپزشکی وجود دارد. دانشجویان می‌توانند از خدمات بیمارستان دانشگاه باشکنت آنکارا در صورت لزوم بهره‌مند شوند. علاوه بر این، بیماران می‌توانند از خدمات درمانی بیمارستان‌های دانشگاه باشکنت در شهرهایی مانند آلانیا، آدانا، ازمیر، اسکندران و استانبول استفاده کنند.


title: دانشگاه باشکنت

text: شبکه تلویزیونی Kanal B یک کانال تلویزیونی ملی است که توسط دانشگاه باشکنت تأسیس شده‌است. یک ایستگاه رادیویی (Radio Başkent) نیز در ارتباط با این کانال وجود دارد. در ۹ می ۲۰۰۴ استودیوی کانال تلویزیونی باشکنت در محوطهٔ این دانشگاه تأسیس شد و برنامه‌ها و اخبار این دانشگاه از طریق این کانال به اطلاع عموم مردم می‌رسد. این برنامه از ماهواره Türksat , DigiTurk, D-Smart پخش می‌شود.


title: دانشکده بیکنت

text: دانشکده بیکنت (Beykent) یکی از دانشگاه‌های کشور ترکیه است.


title: دانشکده بیکنت

text: این دانشگاه در سال ۱۹۹۷ آغاز به کار کرد. بانی آن بنیاد آموزشی آدَم چَلیک بیکنت (Adem çelik Beykent) است. تسلط دانشجویان این دانشگاه به انگلیسی اجباری است.


title: دانشگاه بیل‌کند

text: دانشگاه بیلکنت یکی از دانشگاه‌های غیرانتفاعی ترکیه واقع در شهر آنکارا است. بیلکنت مخفف bilim kenti به معنی شهر دانش است. این دانشگاه در رتبه‌بندی سال ۲۰۱۱–۲۰۱۲ بهترین دانشگاه‌های دنیا که توسط مؤسسه تایمز انجام شده رتبه ۲۰۴ جهان را بدست آورده‌است. این دانشگاه با داشتن اساتيد سرشناس توانسته همتراز دانشگاه هاي برتر دنيا سطح آموزشی و تحقیقاتی خود را بالا ببرد. این دانشگاه بر اساس همین رتبه‌بندی بهترین دانشگاه خاورمیانه بعد از دانشگاه آمریکایی بیروت در لبنان است.


title: دانشگاه بیل‌کند

text: این دانشگاه به عنوان اولین دانشگاه خصوصی ترکیه در سال۱۹۸۴ تأسیس شد. زبان آموزشی دانشگاه انگلیسی است. دارای ۷ دانشکده، ۲ مدرسه عالی، ۳ مدرسه عالی شغلی و یک مرکز آموزش فنون موسیقی است. این دانشگاه بیش از ۱۱ هزار دانشجو و یک هزار هیئت علمی دارد.


title: دانشگاه بیل‌کند

text: فعالیت‌های فرهنگی: فعالیت اجتماعی و فرهنگی دانشجویان از طرف شورای دانشجویان به مرحله اجرا گذاشته می‌شود. تمامی دانشجویان دانشگاه می‌توانند به عضویت شورای مذکور دربیایند. انجمن‌های دانشجویی دانشگاه در زمینه‌های مختلف فعالیت می‌کنند.


title: دانشگاه بیل‌کند

text: دانشگاه بیل‌کند بر اساس رتبه‌بندی مؤسسه QS در سال ۲۰۱۹ در رده ۴۵۶ برترین دانشگاه‌های جهان قرار دارد و دومین دانشگاه برتر ترکیه معرفی شده‌است این در حالی است که بر اساس رتبه‌بندی مؤسسه تایمز در بین ۶۰۰ دانشگاه برتر جهان قرار دارد.


title: دانشگاه بغازیچی

text: دانشگاه بغازیچی یکی از دانشگاه‌های ترکیه است که در تپه‌های ببک استانبول واقع شده‌است.


title: دانشگاه بغازیچی

text: دانشگاه بغازیچی با نام پیشین «کالج روبرت» نخستین نهاد آموزش عالی خارج از خاک ایالات متحده آمریکا است که در سال ۱۸۶۳ (میلادی) با پشتیبانی بازرگانی به همین نام آغاز به کار کرد. مدیریت این دانشگاه تا سال ۱۹۷۱ بر عهده آمریکایی‌ها بود. این سال، مدیریت دانشگاه به دولت ترکیه واگذار شد. از آن پس، این دانشگاه، کنش‌های آموزشی خود را با همان رویه‌های پیشین، ادامه داده است.


title: دانشگاه بغازیچی

text: دانشکده تربیت معلم: آموزگاری رشته‌های رایانه و فناوری‌های آموزشی، علوم پایه، فیزیک، ریاضیات دوره ابتدایی، زبان انگلیسی، شیمی، ریاضیات پیش دبستانی، مشاوره و راهنمایی


title: دانشگاه بغازیچی

text: دانشکده علوم پایه و ادبیات: فلسفه، فیزیک، زبان و ادبیات انگلیسی، شیمی، ریاضیات، زیست‌شناسی مولکولی و ژنتیک، روانشناسی، جامعه‌شناسی، تاریخ، زبان و ادبیات ترکی، مطالعات رسانه های اجتماعی


title: دانشگاه بغازیچی

text: دانشکده اقتصاد و علوم اداری: اقتصاد، مدیریت، علوم سیاسی، و روابط بین‌الملل


title: دانشگاه بغازیچی

text: دانشکده مهندسی: مکانیک، رایانه، برق، الکترونیک، صنایع، عمران، شیمی، ماشین آلات


title: دانشگاه بغازیچی

text: مدرسه علوم عملی: مدیریت گردشگری، بازرگانی بین‌الملل، سامانه‌های انفورماتیک مدیریت


title: دانشگاه بغازیچی

text: مدرسه زبان‌های خارجی: مترجمی زیان انگلیسی


title: دانشگاه بغازیچی

text: در سال تحصیلی ۲۰۲۰-۲۰۲۱ دانشگاه بغازیچی بر پایه رشته تحصیلی شهریه دریافت می‌کند. اگر دانشجویی در دوره تحصیلی، ممتاز شناخته شود از تخفیف و بورسیه تحصیلی دانشگاه هم برخوردار می‌شود.هزینه تحصیلی دانشجو در مقاطع کارشناسی ارشد و دکترا سالیانه ۴۵۰۰ لیر است.


title: دانشگاه بغازیچی

text: دانشگاه بغازیچی در بخش‌های مهندسی، علوم اجتماعی، علوم پایه، علوم آموزشی، آموزش کاری، و هنرهای زیبا از موقعیت خوبی برخوردار است. زبان آموزشی در این دانشگاه، زبان انگلیسی است. شمار دانشجویان آن بیش از ۱۶ هزار نفر و شمار کادر علمی آن ۹۱۹ نفر و نسبت استاد به دانشجو ۱ به ۱۰ است.


title: دانشگاه بغازیچی

text: دانشگاه بغازیچی دارای امکانات کتابخانه، رصدخانه، مؤسسات علمی و پژوهشی، مرکز بهداشت، آزمایشگاه، خوابگاه دانشجویی، امکانات ورزشی و… است.


title: دانشگاه بغازیچی

text: کتابخانه: دانشگاه بغازیچی در سال ۱۸۶۳ با ۲۰۰ قفسه کتاب اهدایی از سوی مدرسه حقوق دانشگاه هاروارد آغاز به کار کرد. این کتابخانه در سال ۲۰۰۵ نزدیک به ۳۰۰ هزار کتاب به زبان‌های گوناگون داشت. دانشجویان علاوه بر کتاب، از نشریات دوره‌ای، کتب مرجع و آثار مربوط به خاور نزدیک نیز بهره‌مند می‌شوند. کتب و مجلات زیادی به خط بریل و آثار صوتی برای استفاده دانشجویان نابینا در کتابخانه موجود است.


title: دانشگاه بغازیچی

text: دانشگاه بغازیچی، هفت خوابگاه دانشجویی با ظرفیت ۲۵۰۰ نفر و آپارتمان‌های لوکس برای زندگی ۴۸۶ دانشجو دارد. یک سالن غذاخوری بزرگ به همراه ۴ بوفه در مجتمع دانشگاه وجود دارد که نهار و شام در آنها سرو می شود.


title: دانشگاه بغازیچی

text: دانشگاه امکانات زیادی برای انواع ورزش‌ها چون فوتبال آمریکایی، بدمینتون، دوچرخه‌سواری، آیروبیک (نرمش هوازی)، بدن‌سازی، شمشیربازی، قایق‌سواری، شنا، واترپلو و…برای دانشجویان فراهم کرده است. دانشجویان در ۳۰ باشگاه فرهنگی دانشگاه در امور عکاسی، ادبیات، فیلم، رادیو، شطرنج، موسیقی ترکی و… فعالیت می‌کنند.


title: دانشگاه بغازیچی

text: دانشگاه بغازیچی در سطح ملی، رتبه نخست را به خود اختصاص داده و در سطح جهانی بر پایه رده‌بندی موسسات QS ،Times و U.S.News در رتبه‌های ۲۳۰ تا ۴۰۰ در سال ۲۰۱۸ قرار دارد.


title: دانشگاه بغازیچی

text: در ۱ ژانویه ۲۰۲۱ رجب طیب اردوغان رئیس‌جمهور ترکیه با حکمی رئیس دانشگاه بوغازیچی" را عوض کرد. این کار با مخالفت دانشجویان و استادان دانشگاه، مواجه شد و چند درگیری جدی بین مخالفان و موافقان اردوغان پیش آمد. زیرا به معنی دخالت دولت ترکیه در نهادهای غیر دولتی بود. منتقدان اردوغان، این کار وی را به معنی تلاش وی برای در درست گرفتن همه نهادهای دولتی و مدنی می‌دانند.


دانشگاه بغازیچی


title: دانشگاه چاغ

text: دانشگاه چاغ (به ترکی: Çağ Üniversitesi) در شهر طرسوس ترکیه قرار دارد.


title: دانشگاه چاغ

text: بانی آن بنیاد آموزش بایبوغاری (Bayboğari) است. مجتمع دانشگاه در راه آدانا - مرسین قرار دارد. زبان آموزشی دانشگاه انگلیسی است.این دانشگاه دارای ۴ دانشکده: علوم پایه و ادبیات، حقوقِ، اقتصاد و اداری و مهندسی و معماری و یک مدرسه عالی و ۲ مؤسسه‌است.


title: دانشگاه چاغ

text: وب‌گاه دانشگاه


title: دانشگاه جلال بایار

text: دانشگاه جلال بایار (Celal Bayar Üniversitesi) یکی از دانشگاه‌های ترکیه‌است.


title: دانشگاه جلال بایار

text: این دانشگاه در سال ۱۹۹۲ در شهر مانیسا تأسیس شد. دارای ۵ دانشکده، ۴ مدرسه عالی، ۱۴ مدرسه عالی آموزش مهارت، ۳ انستیتو و ۹ مرکز تحقیقات است.


title: دانشگاه جلال بایار

text: اعضای هیأت علمی آن شامل۴۵ استاد، ۴۳ دانشیار، ۱۹۳ استادیار، ۱۱۵ مربی، ۳۶۲ محقق، ۵۱ مدرس و ۴۲ کادر متخصص می‌باشند. بیمارستان دانشگاه نیز دارای ۴۰۰ تخت بیمارستانی است.


title: ساعت تابستانی

text: تغییر ساعت تابستانی یا صرفه‌جویی در زمان نور روز و هماهنگی ساعت کار اقتصادی (DST) ـ که در بیشتر کشورها با نام ساعت تابستانی نامیده می‌شود ـ به تغییر ساعت در منطقه‌های زمانی گفته می‌شود که موجب طولانی‌تر شدن روز در عصر و کوتاه‌تر شدن آن در صبح می‌شود. این تغییر معمولاً در آغاز بهار هر سال انجام و در پاییز نیز به حالت عادی بازگردانده می‌شود. بسیاری از کشورها برای بهینه‌سازی مصرف انرژی، در فصل بهار و تابستان، ساعت رسمی کشورشان را قدری (معمولاً یک ساعت) به جلو می‌کشند تا ساعات بیشتری از روز با ساعات کاری هم‌خوانی داشته باشد و در ساعات کمتری از روز، نیاز به مصرف انرژی برای تأمین روشنایی وجود داشته باشد.


title: ساعت تابستانی

text: ایدهٔ ابتدایی این تغییر در دوران مدرن در سال ۱۸۹۵ توسط جرج هادسون مطرح شد و برای نخستین‌بار در زمان جنگ جهانی یکم به اجرا درآمد. بسیاری از کشورها در زمان‌های متفاوت از این شیوه استفاده کرده‌اند. پس از بحران انرژی در دههٔ ۱۹۷۰ میلادی، ساعت تابستانی به صورت گسترده مورد استفاده قرار گرفت و تا امروزه نیز در آمریکای شمالی و اروپا استفاده می‌شود.


title: ساعت تابستانی

text: استفادهٔ بیشتر از نور خورشید در طول روز، برای نخستین‌بار در سال ۱۷۸۴ در فرانسه مطرح شد. در این سال، بنجامین فرانکلین، وزیر مختار آمریکا در فرانسه طی مقاله‌ای که در یکی از مجلات فرانسه چاپ شد از مردم خواست که صبح‌ها یک ساعت زودتر از خواب بیدار شوند. فرانکلین معتقد بود که به این ترتیب، مردم می‌توانند روزها از روشنایی خورشید استفاده بیشتری کنند و شب‌ها شمع کمتری مصرف نمایند. البته فرانکلین پیشنهادی مبنی بر تغییر ساعت رسمی کشور ارائه نکرد. این پیشنهاد، برای نخستین‌بار در سال ۱۹۰۷ در انگلستان توسط فردی به نام ویلیام ویلِت پیشنهاد شد؛ هرچند که در آن مقطع زمانی عملی نشد. ویلیام به ورزش گلف علاقه‌مند بود و چون به خاطر غروب آفتاب و تاریک شدن هوا مجبور می‌شد بازی را ناتمام رها کند، به فکر کمپین تغییر ساعت افتاد.


title: ساعت تابستانی

text: اما تغییر ساعت رسمی برای صرفه‌جویی در مصرف انرژی، برای نخستین‌بار در سال ۱۹۱۶ در امپراتوری آلمان عملی شد. بعداً برخی دیگر از کشورها از جمله آمریکا (۱۹۱۸)، بریتانیا، و برخی از کشورهای اروپایی نیز دست به اقدام مشابهی زدند. عاملی که این دولت‌ها را برای استفاده از این روش متقاعد نمود، کمبود شدید انرژی در دورهٔ جنگ جهانی یکم بود.


title: ساعت تابستانی

text: اکنون هفتاد و هفت کشور جهان با استفاده از این روش، ساعات رسمی خود را تنظیم می‌کنند. اما زمان جلو و نلکقخزوکشورها یکسان نیست؛ برای نمونه، کشورهای اروپایی از آخرین یکشنبهٔ ماه مارس تا آخرین یکشنبهٔ ماه اکتبر و آمریکا و کانادا از دومین یکشنبهٔ ماه مارس تا نخستین یکشنبهٔ ماه نوامبر (به مدت هفت ماه) ساعت رسمی خود را جلو می‌کشند.


title: ساعت تابستانی

text: در برخی از مقاطع زمانی، برخی از کشورها تغییر ساعت رسمی خود را در بازهٔ زمانی بیشتری انجام داده‌اند؛ برای نمونه، آمریکا در سال‌های ۱۹۷۵ و ۱۹۷۶ زمان تغییر ساعت رسمی را دو ماه جلو انداخت و دولت بریتانیا نیز در خلال جنگ جهانی دوم، ساعت‌ها را دو ساعت جلو می‌کشید.


title: ساعت تابستانی

text: این در حالی است که بررسی‌های اخیر نشان می‌دهد که این تغییر ساعت بیشتر داری تأثیر اسمی نه واقعی است. از آغاز سال ۲۰۱۱ پژوهش در مورد تأثیر تغییر ساعت ۷۰۰ درصد رشد داشته‌است؛ ولی بیشتر کشورها همچنان بر این امر اصرار دارند. اما کشورهای پیشرفته و پرجمعیتی مثل ژاپن، چین، و هند این تغییرات را اعمال نمی‌کنند.


title: ساعت تابستانی

text: در حال حاضر بیش از هفتاد کشور جهان از قانون تغییر ساعت تابستانی استفاده می‌کنند از جمله کشورهای


title: ساعت تابستانی

text: تغییر ساعت، هم مورد ستایش و هم مورد انتقاد قرار گرفته‌است. به دلیل بهره‌برداری از زمان پس از ساعات کاری، افزوده شدن طول روز پیش از عصر به سود خرده‌فروش‌ها، مسابقات ورزشی و دیگر فعالیت‌ها است. اما می‌تواند برای برنامه‌های سرگرمی و دیگر برنامه‌های مرتبط مشکل ایجاد کند. در حالی که هدف ابتدایی تغییر ساعت تابستانی کاستن مصرف انرژی در ساعات اوج مصرف و کاهش استفاده از لامپ رشته‌ای بود؛ اما شیوه‌های گرمایش و سرمایش مدرن تا اندازه زیادی متفاوت است و به همین دلیل بررسی‌ها در مورد چگونگی تأثیر این شیوه بر مصرف انرژی، اغلب محدود و متناقض هستند.


title: ساعت تابستانی

text: تغییر ساعت تابستانی، امروزه با چالش‌های دیگری نیز روبرو شده‌است. پیچیده‌تر شدن حفظ زمان موجب اختلال در دیدارها، پرداخت صورت‌حساب، حسابرسی، تجهیزات پزشکی، و تجهیزات سنگین و همچنین الگوی خواب افراد می‌شود. نرم‌افزارها به‌طور معمول می‌توانند ساعت را به‌طور خودکار تنظیم کنند؛ اما این قابلیت به خصوص در زمان تغییر ساعت تابستانی بیشتر محدود و دارای خطا است.


title: ساعت تابستانی

text: در ایران، برای نخستین بار، پیش از انقلاب ۱۳۵۷ ساعت رسمی به ساعات تابستانی و زمستانی تقسیم شد. پس از انقلاب، این روند به حالت تعلیق درآمد.