title: آندری شوچنکو

text: در تابستان ۲۰۰۴ شایعه‌های زیادی در مورد انتقال شوا به چلسی بود. می‌گفتند رومن آبراموویچ، مدیر باشگاه چلسی، ۵۰ میلیون پوند به اضافهٔ هرنان کرسپو را پیشنهاد داده‌است. این انتقال هرگز صورت نگرفت اما کرسپو به صورت قرضی به میلان آمد. پس از آن شایعه‌هایی بود که آبرامویچ مبلغ انتقال را به ۸۵ میلیون پوند افزایش داده و حاضر شده هفته‌ای ۲۲۵ هزار پاوند هم به شوچنکو بپردازد اما مجدداً چیزی صورت نگرفت.


title: آندری شوچنکو

text: در فصل ۲۰۰۵–۲۰۰۶ شوچنکو در ۲۲ بازی لیگ به میدان آمد و ۱۹ گل زد. در لیگ اروپای آن سال نیز شوچنکو مجدداً عالی بازی کرد. او در ۱۲ بازی به میدان آمد و ۹ گل زد. در ۲۳ نوامبر ۲۰۰۵ در بازی برگشت مقال فنرباغچه ترکیه، شوا ۴ گل به ثمر رساند تا آث میلان ۴–۰ شود و نام او به عنوان پنجمین فردی که در یک بازی جام باشگاه‌های اروپا ۴ گل به ثمر رسانده ثبت شود. پیش از او تنها فان باستن، سیمونه اینزاگی، دادو پرشو و رود فن نیستلروی به این مهم نائل آمده بودند. در ۴ آوریل ۲۰۰۶ شوچنکو ۵۱امین گل خود در تاریخ جام باشگاه‌های اروپا به ثمر رساند تا با رائول گونزالس از رئال مادرید برابر شود.


title: آندری شوچنکو

text: با این حال شوچنکو در ۴ بازی آخر (یک چهارم نهایی و نیمه نهایی) تنها یک گل به ثمر رساند تا میلان گرچه به زحمت از سد المپیک لیون گذشت اما مقابل بارسلونا حذف شد.


title: آندری شوچنکو

text: شوچنکو در ۳۱ مه ۲۰۰۶ به چلسی انگلستان پیوست.


title: آندری شوچنکو

text: او در طول هفت سال بازی برای آث میلان پس از گونار نورداهل دومین گل‌زن برتر تاریخ این باشگاه شد. (گل او مقابل ترویسو در ۸ فوریه ۲۰۰۶ او را به این مقام رساند)


title: آندری شوچنکو

text: شوچنکو مجموعاً در ۲۰۷ بازی لیگ ایتالیا برای میلان به میدان رفت و ۱۲۷ گل به ثمر رساند.


title: آندری شوچنکو

text: در ۱۱ مه ۲۰۰۶ شوچنکو اعلام کرد بر خلاف صحبت‌های قبلی قصد ترک میلان را دارد.


title: آندری شوچنکو

text: پیش از این شوچنکو بارها گفته بود که دوست دارد در میلان بازی کند و به جایگاه کسانی چون فرانکو بارزی یا پائولو مالدینی برسد.


title: آندری شوچنکو

text: در ۳۱ مه ۲۰۰۶ شوچنکو رسماً به چلسی پیوست. مبلغ قرارداد رسماً فاش نشده اما مبلغی حدود ۳۰ میلیون پوند حدس زده می‌شود که گران‌ترین مبلغ تاریخ فوتبال انگلستان و یکی از گران‌ترین‌های جهان است.


title: آندری شوچنکو

text: شوچنکو در چلسی شمارهٔ هفت را خواهد پوشید. این علاقهٔ خود او بود که از سمت ژوزه مورینیو نیز تمدید شد.


title: آندری شوچنکو

text: در ۲۸ اگوست ۲۰۰۹ شوچنکو قراردادی دو ساله با دیناموکیف امضاء کرد و در اولین بازی خود پس از بازگشت به این تیم دروازه متالوره دونتسک را گشود.


title: آندری شوچنکو

text: شوچنکو اولین گل ملی خود را درمه ۱۹۹۶ در بازی دوستانه‌ای مقابل ترکیه به ثمر رساند.


title: آندری شوچنکو

text: در مارس ۲۰۰۰ والری لوبانوسکی (مربی سابق شوچنکو در دینامو کیف) به مربیگری تیم ملی رسید و اوکراینی‌ها تلاش داشتند به جام جهانی ۲۰۰۲ راه پیدا کنند. شوچنکو در مسابقات مقدماتی ۱۰ گل برای اوکراین به ثمر رساند اما نهایتاً اکراینی‌ها مقابل آلمان حذف شدند و از راه‌یابی به جام ناکام ماندند.


title: آندری شوچنکو

text: اوکراین در ضمن از راه‌یابی به یورو ۲۰۰۰ نیز بازماند. در مسابقات راه‌یابی به آن جام نیز شوچنکو دو گل مقابل روسیه و اسلوونی به‌ثمر رساند.


title: آندری شوچنکو

text: در مسابقات راه‌یابی به یورو ۲۰۰۴ اوکراین مجدداً ناکام ماند. این‌بار نیز شوچنکو حضور داشت و چند گل (از جمله گلی به اسپانیا) را به ثمر رساند.


title: آندری شوچنکو

text: در اکتبر ۲۰۰۵ اوکراین بالاخره (برای اولین بار در تاریخ) به جام جهانی راه یافت. آن‌ها در گروه خود در مسابقات راه‌یابی ۱۲ بازی کردند و با هفت بازی برد و تنها یک باخت در صدر گروه نشستند و مستقیماً صعود کردند. شوچنکو از مجموع ۱۸ گل اوکراین شش تا را به ثمر رساند.


title: آندری شوچنکو

text: شوچنکو در جام جهانی ۲۰۰۶ به عنوان امید اصلی اوکراین به میدان آمد و در بازی دوم در پیروزی چهار بر صفر مقابل عربستان سعودی، یک گل به ثمر رساند. او سپس در بازی بعدی مقابل تونس هم به میدان آمد و با به ثمر رساندن یک گل به تیمش کمک کرد که از گروه بالا بیاید. آندری در مرحله یک‌هشتم نهایی در پیرزی اکراین بر سوئیس در ضربات پنالتی شرکت داشت گرچه خود پنالتی اش را گل نکرد. او در بازی اوکراین و ایتالیا در مرحله یک‌چهارم نهایی هم بازی کرد اما اوکراین ۳–۰ شکست خورد تا از جام حذف شود اما به‌هرحال شوچنکو اولین جام جهانی خود را با به ثمر رساندن دو گل و جای گرفتن در میان هشت تیم برتر به همراه اوکراین با موفقیت به پایان رساند.


title: آندری شوچنکو

text: آندری در ژوئیه ۲۰۰۴ با مدل آمریکایی، کاریستن پازیک، ازدواج کرد. این ازدواج به‌طور خصوصی و در زمینی گلف در واشینگتن صورت گرفت. این دو در ۲۹ نوامبر ۲۰۰۴ صاحب فرزندی شدند که او را به افتخار مایکل جردن، بسکتبالیست مشهور، «جردن» نام نهادند. شوا این تولد را با گل زدن مقابل سامپدوریا در پیروزی ۲–۱ آث میلان در روز بعد جشن گرفت.


title: آندری شوچنکو

text: شوچنکو در فوتبال کسانی چون روماریو، پله، زیکو و پلاتینی را ستایش می‌کند.


title: آندری شوچنکو

text: آندری دوست نزدیک جورجیو آرمانی است و به همراه او شعبه‌ای از فروشگاه مد آرمانی را در کیف گشودند.


title: آندری شوچنکو

text: در آوریل ۲۰۰۶ شوچنکو در آگهی تبلیغاتی برای اسپورتزسنتر شرکت داشت. این آگهی از ای.اس.پی.ان پخش شد.


title: آندری شوچنکو

text: آندری برای برقراری ارتباط کلامی بهتر با همسرش به لندن نقل مکان کرد تا زبان انگلیسی را به‌طور کامل بیاموزد.


title: دنگ شیائوپینگ

text: دنگ شیائوپینگ (زاده ۲۲ اوت ۱۹۰۴ – درگذشته ۱۹ فوریه ۱۹۹۷) سیاست‌مدار و رهبر نخبگان نسل دوم جمهوری خلق چین که از ۱۹۷۸ تا ۱۹۸۹ رهبر عالی‌مقام چین بود. وی در دههٔ ۱۹۲۰ به حزب کمونیست چین پیوست. او در طول فعالیت خود در حزب کمونیست چین سه بار مورد تصفیه قرار گرفت (اما هیچ‌گاه از حزب اخراج نشد) که مهمترین آن در دوران انقلاب فرهنگی چین بود چراکه مائو معتقد بود دو نوع سرمایه‌داری وجود دارد که باید علیه آن مبارزه کرد اول امپریالیسم به مرکزیت آمریکا و دوم سرمایه‌داری درون حزب کمونیسم که از قضا صادق درآمد و حزب کمونیسم چین با یک حرکت به سمت سرمایه‌داری و سرکوب شدید مردم و فساد گسترده سران حزب و خانواده‌هایشان بر پیشبینی مائو صحه گذاشت شیائوپینگ در دوران جئو ئن لای (چوئن لای) به عنوان معاون نخست‌وزیر برگزیده شد گرچه دوباره در سال ۱۹۷۶ برکنار شد.


title: دنگ شیائوپینگ

text: بعد از درگذشت مائو تسه‌تونگ رهبر انقلاب کمونیستی چین و از اواخر دههٔ ۷۰ تا اوایل دههٔ ۹۰ قدرت دنگ به تدریج افزایش یافت. با آغاز رهبری دنگ شیائوپینگ بر حزب کمونیست چین، سیاست‌های درهای باز و حرکت به سمت کاپیتالیسم (با عنوان رسمی سوسیالیسم خاص چین) آغاز گشت. او در سال ۱۹۸۹ برای حرکت به سمت سرمایه‌داری بازار آزاد، اعتراضات دانشجویان چین را در میدان تیان آن من به خاک و خون کشید و دست به یک سرکوب گسترده زد.


title: دنگ شیائوپینگ

text: پس از مرگ مائو او کم‌کم جای خود را در مرکز قدرت دوباره بدست آورد. در سال ۱۹۷۸ دنگ شیائوپینگ با سیاست اصلاحات کشاورزی، صنعت، قوای دفاعی، علم و صنعت باعث تحول عظیمی در چین شد و مسیر این کشور را به کلی تغییر داد.


title: دنگ شیائوپینگ

text: اگرچه دنگ از لحاظ قد و قامت ریز نقش بود، ولی یکی از برجسته‌ترین رهبران به‌شمار می‌رفت. وقتی در اتاقی حضور داشت به سان فرماندهی بود که به صورتی غیرارادی تمام توجهات را به خود جلب می‌کند. اکثر افرادی که وی را دیده بودند در داشتن این اعتقاد مشترک بودند که دنگ به سان نیرویی کهربایی افراد حاضر در اتاق را مجذوب خود می‌کند. دنگ به صورت غریزی خصلت میهن‌پرستی داشت و به حزب کمونیست متعهد بود. از چهارده سالگی درست زمانی که امواج ناسیونالیسم کشور چین را درنوردیده بود وی به عنوان یک شرکت کننده نوجوان دبیرستانی در تظاهرات خیابانی شرکت کرده بود. پنج سال بعد در فرانسه ناامید از کار طاقت فرسا در کارخانه و محیط کثیف آن که برای چینی‌ها اختصاص یافته بود از وعده و قول خود صرف نظر می‌کند و مجبور می‌شود فرصت مطالعه را به کناری نهد و بدین ترتیب به شاخه فرانسوی حزب کمونیست چین می‌پیوندد.


title: دنگ شیائوپینگ

text: دنگ با شرکت در فعالیت‌های زیرزمینی در پاریس و شانگهای در دهه ۱۹۲۰ فهمیده بود که کاملاً باید بر حافظه خود اتکا کند. اون هیچ نوشته‌ای از خود بر جای نگذاشت. طی انقلاب فرهنگی، منتقدان تلاش کردند تا سابقه ای از خطاهای مرتکب شده توسط او جمع آموری کنند، اما هیچ اثر مکتوبی نیافتند.


title: دنگ شیائوپینگ

text: بهار ۱۹۱۹ (۱۴ سالگی): ورود به دوره آموزش برای اعزام به خارج از کشور جهت تحصیل.


title: دنگ شیائوپینگ

text: اکتبر ۱۹۲۰: ورود به فرانسه و شروع به تحصیل دوره متوسطه در مدرسه پسرانه بایو در منطقه نورماندی.


title: دنگ شیائوپینگ

text: آوریل ۱۹۲۱: شروع به کار در شرکت فولاد اشنایدر اند سی در شهر لو کروزو فرانسه و استعفا در آخر همان ماه و سپس کار در یک کارخانه نساجی به مدت سه ماه و بعداً کار در کاخانه صنایع لاستیک HUTCHINSON از فوریه ۱۹۲۲ تا مارس ۱۹۲۳.


title: دنگ شیائوپینگ

text: تابستان ۱۹۲۳: عضویت در کنگره جوانان کمونیست اروپا و شروع به کار در ژوئن آن سال در دفتر تشکیلات کمونیست اروپا در پاریس تحت نظر جئو ئن لای و سردبیری مجله پرتو سرخ (RED LIGHT).


title: دنگ شیائوپینگ

text: ژانویه ۱۹۲۶: حضور در مسکو و ثبت نام در کالج سون جونگ شان (سون یات سن) مسکو تحت شاخه حزب کمونیست چین در روسیه.


title: دنگ شیائوپینگ

text: بهار ۱۹۲۷: بازگشت به چین و اعزام به مدرسه نظامی شهر شیآن به عنوان دبیر بخش سیاسی. در این برهه و در زمان شکست ائتلاف دو حزب کمونیست و گئو مینگدانگ، وی نام خود را به «دِنگ شیائو پینگ» تغییر داده و در هفتم اوت به جلسه اضطراری حزب در ووهان رفته و سپس عازم شانگهای شد.


title: دنگ شیائوپینگ

text: اوائل سال ۱۹۲۸ ازدواج با خانم ژانگ شی یوان (سال بعد هنگام زایمان فوت کرد).


title: دنگ شیائوپینگ

text: از ۱۹۲۸ تا ۱۹۲۹ منصوب شدن به دبیر ارشد (منشی) حزب کمونیست.


title: دنگ شیائوپینگ

text: مه ۱۹۳۳: عزل از تمامی سمت‌ها و «درج اخطار نهایی» در پرونده و اعزام به روستایی در توابع شهر «له آن» به عنوان مأمور گشت زنی؛ و سپس بازگشت به کار در اوت همان سال و منصوب شدن به عنوان دبیر گارد سرخ چین و سر دبیر مجله ستاره سرخ.


title: دنگ شیائوپینگ

text: سپتامبر ۱۹۳۹ ازدواج با خانم جئو لین.


title: دنگ شیائوپینگ

text: ۱۹۴۵ عضویت در کمیته مرکزی حزب کمونیست چین.


title: دنگ شیائوپینگ

text: ۳۰ سپتامبر ۱۹۴۹: انتخاب به عنوان عضو کمیته دولت خلق چین


title: دنگ شیائوپینگ

text: ژوئیه ۱۹۵۲: انتخاب به عنوان معاون نخست‌وزیر دولت خلق چین و معاون رئیس کمیته اقتصادی و سپس انتصاب به رئیس دفتر اموری حمل و نقل و همچنین وزیر اقتصاد با حفظ سمت.


title: دنگ شیائوپینگ

text: آوریل ۱۹۵۴ (بعد از تشکیل هیئت دولت جمهوری خلق چین): انتصاب به عنوان وزیر سازمان دهی و در سپتامبر همان سال انتصاب به عنوان معاون نخست‌وزیر (در تشکیلات جدید) و معاون کمیته دفاع ملی و عضویت در کمیته نظامی.


title: دنگ شیائوپینگ

text: سپتامبر ۱۹۵۶: انتصاب به عنوان عضو دائم دفتر سیاسی حزب کمونیست چین، دبیرکل دبیرخانه حزب و تبدیل شدن به یکی از مهمترین اعضای همکار مائو زدونگ و رهبران نسل اول چین.


title: دنگ شیائوپینگ

text: ۱۹۶۹ تا ۱۹۷۳: مورد غضب مائو واقع شدن و اقدام به خود انتقادی، سلب تمامی پست‌ها و عناوین و اعزام به کارخانه تعمیر تراکتور در استان جیانگشی برای کار اجباری.


title: دنگ شیائوپینگ

text: از مارس تا اوت ۱۹۷۳: شروع بازگشت به سمت‌ها و پست‌های متعاقب نامه درخواست از مائو زدونگ در تاریخ ۳ اوت ۱۹۷۲


title: دنگ شیائوپینگ

text: اول ژانویه ۱۹۷۵: انتصاب به عنوان معاون رهبر حزب مائو زدونگ، معاون نخست‌وزیر، معاون کمیته نظامی مرکزی و رئیس ستاد کل ارتش آزادی‌بخش چین


title: دنگ شیائوپینگ

text: اکتبر ۱۹۷۶: عزل از تمامی پست‌ها و سمت‌ها برای بار سوم توسط مائو، پیرو اعتراضات در مراسم یابود نخست‌وزیر جئو ئن لای و اقدامات گروه چهار نفره


title: دنگ شیائوپینگ

text: ژوئیه ۱۹۷۷ (۱۰ ماه بعد از مرگ مائو): بازیابی تمامی سمت‌ها و پست‌های رهبری دنگ شیائوپینگ به او (پیرو دستگیری همسر مائو و گروه چهار نفره).


title: دنگ شیائوپینگ

text: دسامبر ۱۹۷۸: تشکیل پلنوم سوم یازدهمین کنگره سراسری حزب و بازگشت رسمی وی به قدرت و آغاز رهبری نسل دوم نخبگان چین به رهبری دنگ شیائو پینگ (بدون داشتن سمت رسمی رهبری حزب).


title: دنگ شیائوپینگ

text: ۲۸ ژانویه تا ۶ فوریه ۱۹۷۹: آغاز دور جدیدی از روابط خارجی با ایالات متحده آمریکا و بازدید معاون نخست‌وزیر چین کمونیست (دنگ شیائوپینگ) از این کشور.


title: دنگ شیائوپینگ

text: سپتامبر ۱۹۸۰: استعفاء از مقام معاونت نخست‌وزیری.


title: دنگ شیائوپینگ

text: سپتامبر ۱۹۸۲: انتخاب وی به عنوان عضو دائم کمیته سیاسی حزب و همچنین تثبیت ریاست وی بر کمیته نظامی و کمیته مشورتی در دوازدهمین اجلاس سراسری حزب کمونیست چین. دیدار با مارگارت تاچر نخست‌وزیر وقت بریتانیا و آغاز مذاکرات در خصوص بازگشت هنگ کنگ به چین.


title: دنگ شیائوپینگ

text: آوریل ۱۹۸۹: آغاز اعتراضات و جنبش دانشجویی در میدان تیان آن من پکن همزمان با آمادگی برای اولین حضور میخائیل گورباچف رهبر شوروی در چین و آغاز روابط دو کشور.


title: دنگ شیائوپینگ

text: ژوئن ۱۹۸۹: حادثه میدان تیان آن من و عزل ژائو زیانگ رهبر حزب و انتصاب جیانگ زِمین به عنوان رهبر جدید.


title: دنگ شیائوپینگ

text: نوامبر ۱۹۸۹: استعفا از آخرین و مهمترین مقام خود یعنی ریاست کمیته نظامی مرکزی و قبول آن در مارس ۱۹۹۰.


title: دنگ شیائوپینگ

text: ژانویه و فوریه ۱۹۹۲: سفر به مناطق جنوبی چین و شانگهای و ترسیم سیاست تسریع پیشرفت اقتصادی و «اقتصاد سوسیالیستی بازار محور» در چین و تصویب آن در اکتبر همان سال.


title: دنگ شیائوپینگ

text: ۱۹ فوریه ۱۹۹۷: درگذشت در پکن در سن ۹۲ سالگی.


title: اتودهای پاگانینی

text: اتودهای شش‌گانهٔ پاگانینی مجموعهٔ ۶ اتود برای پیانوست که فرانتس لیست بر اساس کارهای نیکولو پاگانینی نوشت. دو نسخهٔ متفاوت از این اتودها امروز موجود است. این اتودها (حتی نسخهٔ دوم) از قطعات بسیار دشوار پیانو محسوب می‌شوند: این اتودها به کلارا ویک (بعدها کلارا شومان)، از نوازندگان زبردست پیانو در آن زمان و همسر آتی رابرت شومان، پیشکش شده‌اند.


title: اتود

text: اِتود به معنای مطالعه است و در موسیقی به قطعه‌هایی گفته می‌شود که هدف آنها ارتقای شگرد نوازندگی است. هر اتود معمولاً برای یکی از مشکلات فن نوازندگی و رفع یکی از ضعف‌های تکنیکی هنرآموزان تصنیف می‌شود. آهنگسازان و به ویژه رمانتیک‌ها بیش‌تر کوشیده‌اند اتودهای خود را علاوه بر تأمین هدف بالا، زیبا نیز تصنیف کنند، به طوری که تکنوازها آن را در رپرتوار رسیتال خود، به قصد نشان دادن قابلیّت نوازندگی‌شان می‌گنجانند. برای نمونه، اتود اپوس ۲۵ شماره ۶فردریک شوپن برای تمرین پیانیست برای اجرای سریع و موازی فواصل سوم کروماتیک است، و اتود اپوس ۲۵ شماره ۷ او تأکید بر تولید نغمهٔ آوازین در یک ملودی پلی‌فونی دارد، و اتود اپوس ۲۵ شماره ۱۰ او اکتاوهای موازی را پوشش می‌دهد.


title: اتود

text: معنی دیگر اتود، طراحی اولیه است. اصطلاح اتود زدن در نقاشی نیز به کار می‌رود.


title: مردم بختیاری

text: مردم بختیاری یا لرهای بختیاری یا ایل بختیاری از مردمان ایرانی به‌شمار می‌آیند که در جنوب غربی ایران شامل غرب چهارمحال بختیاری، شرق خوزستان، جنوب لرستان و غرب اصفهان زندگی می‌کنند. بختیاری‌ها به گویش بختیاری که یکی از گویش‌های زبان لری است صحبت می‌کنند. ایل بختیاری از دو شاخه چهارلَنگ و هفت‌لَنگ تشکیل شده‌است، که چهارلنگ خود به ۵ باب و هفت‌لنگ به ۴ باب تقسیم می‌گردد و هر باب نیز از چندین طایفه تشکیل می‌شود. این تقسیمات که نمودار سازمانی ایل بختیاری خوانده می‌شود، به قرن شانزدهم میلادی بازمی‌گردد و بر مبنای نظام خاص طبقاتی و مالیاتی طوایف بختیاری سازمان یافته‌است.سرزمین کنونی بختیاری هزاران سال است که سکونت‌گاه گروه‌های «مختلف» انسانی می‌باشد. شواهد گوناگون نشان می‌دهد که سرزمین باستانی بختیاری‌ها ده هزار سال پیش، مسکونی بوده‌است. منابع و امکانات طبیعی از قبیلِ آب، جنگل، مراتع، بارندگی مناسب، آبگیرهای فراوان و درّه‌های مستعد برای کشاورزی، این سرزمین را به یکی از بهترین زیستگاه‌ها و محل تجمع و سکونت گروه‌های انسانی در گذشته تبدیل نموده بود. افزون بر این امکانات، در بلندی‌های زاگرس و دامنه‌های آن، محیط مناسبی برای رویش نباتات علوفه‌ای و گونه‌های مختلف حیوانات فراهم کرده بود.


title: مردم بختیاری

text: کاوش‌های باستان‌شناسی نشان می‌دهد که قدمتِ سکونتِ انسان در این منطقه به "چهل هزار سال" می‌رسد. بازمانده‌های فرهنگیِ دورانِ پارینه سنگی، میان سنگی، نوسنگی و شهرنشینی در این ناحیه به چشم می‌خورد. سرزمین بختیاری، از جمله محدود سرزمین‌هایی است که انسان برای اولین بار به اهلی کردنِ حیوانات و نباتات پرداخته یا به دیگر سخن، زندگی ده نشینی و کشاورزی را که لازمهٔ پیدایش تمدن می‌باشد، آغاز نموده‌است.


title: مردم بختیاری

text: در کتاب "خلاصه تاریخ هنر" آمده‌است: انسان شناسان معتقدند که انقلاب بزرگ نوسنگی یا پیدایش کشاورزی و تولید خوراک در نواحی زاگرس میانی تا نواحی خلیج فارس اتفاق افتاده‌است که به هلال حاصلخیز شهرت دارد. کشت نباتات و غلات از این ناحیه آغاز گردید. تپه ماهورها و دامنه‌های شمال و شمال شرق خوزستان که بخشی از قلمرو بختیاری‌ها می‌باشد با ارتفاع نسبی ۳۰۰ تا ۱٫۵۰۰ متر از سطح دریا و متوسط بارندگی ۳۰۰ تا ۵۰۰ میلی‌متر بر مترمربع در سال، شرایط مساعدی برای رویش نباتات و کشت غلات فراهم ساخته‌است که در محدوده هلال حاصلخیز قرار دارد. همچنین در شهرستان جم واقع در استان بوشهر بختیاری‌ها به کشاورزی و دامپروری مشغول بودند.


title: مردم بختیاری

text: همچنین برخی از حیوانات، به ویژه بز و اسب برای نخستین بار، در دشتها و کوه های زاگرس میانی مقر اجدادی بختیاری اهلی گردید. "هنری تی رایت" باستان‌شناس آمریکایی در سال‌های ۱۹۷۵ و ۱۹۷۶ میلادی در شمال شرقی خوزستان در دشت ایذه و دشتگل به مطالعات باستان‌شناسی مبادرت نمود و از حیات مستمر و فعال گروه‌های انسانی در "۶ تا ۷ هزار سال پیش از میلاد"، در این مناطق گزارش داد.


title: مردم بختیاری

text: در هزاره پنجم تا سوم پیش از میلاد در دوره مس و عصر سنگ، شاهد ظهور قوم عیلام هستیم که از کوه‌ها به دشت سرازیر شده و تمدّن تکامل یافته‌ای را تأسیس نمودند. اصالت بختیاریها به احتما زیاد باید به ایلامیها(انشانی)برسد.


title: مردم بختیاری

text: حدود "چهارهزار سال پیش از میلاد" در سرزمینی شامل جغرافیای چارمحال بختیاری ،فریدن بزرگ ،کهگیلویه بویراحمد،ممسنی،خوزستان،لرستان ،لرستان پشتکوه(ایلام) و جنوب همدان حکومت ایلام رشد و تکامل یافت. مردم ایلام، دولت خود را اَنشان یا آنزان می‌خواندند که محدوده ایذه ، اندیکا و مسجدسلیمان را در برمی گیرد و ظاهراً به زبان انسانی (آنزانی) تکلم می‌کردند.


title: مردم بختیاری

text: بیشترین آثار برجای مانده از دوره عیلامی، در محدوده شهرستان ایذه قرار دارد که شامل چندین کتیبه به خط میخی و صدها نقش برجسته بر روی سنگ‌ها، صخره‌ها و کوه‌ها می‌شود و به همین علت باستان شناسان، این منطقه را "سرزمین سنگ نگاره‌ها" و موزه رو باز جهان نام نهاده‌اند.


title: مردم بختیاری

text: مصنوعات فلزی فراوانی مربوط به عصر آهن شامل: انواع سلاح‌ها، پیکره‌های کوچک اندام آدمی، ابزارهای مخصوص اسب، سنجاق‌ها و ده‌ها ابزار و وسیلهٔ دیگر در "لرستان" وچارمحال "بختیاری و جنوب بختیاری (ایذه,اندیکا،لالی،رامهرمز،باغملک،شوشتر،،مسجدسلیمان،دزفول،گتوند،،دزپارت،شوش دوروک و اهواز )در خوزستان کنونی کشف" شده‌است که از زندگی گروه‌های بسیاری از انسان‌ها حکایت دارد.


title: مردم بختیاری

text: "در هزاره دوم پیش از میلاد"، "اگوم" حکومت کاسیان را در بخش علیای رود کر(کارون)که ازکوه ها و رودهای بختیاری،سرچشمه میگرفت تأسیس نمود.


title: مردم بختیاری

text: از حدود "۷۰۰ سال پیش از میلاد مسیح" نیز پیشینیان بختیاری‌ها در منطقه پارسوماش (مسجدسلیمان کنونی) و "انشان" (ایذه کنونی) که گروهی از دولت تضعیف شده ایلام بودند.توسط شخصی بنام هخامنش که ریاست ایلی کوچرو در پارسوماش بود به قدرت رسیدند. دولت عیلام دیگر در این زمان آن قدرت را نداشت که از تاسیس دولت جدید در این ناحیه مخالفت کند. چیش پیش پسر و جانشین هخامنش، عنوان "پادشاه شهر انشان" یافته و ناحیه مزبور را تا شمال پارسوماش اشغال کرده بود.


title: مردم بختیاری

text: رومن گیرشمن، باستان‌شناس فرانسوی، در کتاب "ایران از آغاز تا اسلام" می‌نویسد: من جای جای این سرزمین (بختیاری) پا نگذاشته‌ام، مگر اینکه ایلامی را یافته‌ام.


title: مردم بختیاری

text: اما بختیاری‌ها در این منطقه، تبدیل به قوم غالبی شدند که فرهنگ و زبان خود را غالب کرده و رواج دادند. محکم‌ترین دلیل، گویش بختیاری‌هاست که امتداد زبان پارسی میانه رایج، در بین پارسی هاقبل از اسلام است. آداب، رسوم و سنن فراوان دیگری نیز، پیوستگی بختیاری‌ها کنونی، نزدیکترین شباهت را به سنت ها و آداب و رسوم ایرانیان باستان را دربرمیگیرد. برخی از منابع عقیده دارند که سایر زاگرس نشینان جنوبی و شمالی بازماندگان قبیله‌های "مارافیان" و "ماسپیان" پارسی هستند که نخستین قبیله‌هایی بودند که به رییس قبایل زاگرس میانی کورش دوم هخامنشی پیوستند.شاید هم جزئی بازماندگان قبیله گرته باشند که مسکن باستانی آنها ابتدا غار ها بوده است


title: مردم بختیاری

text: با به قدرت رسیدن کورش بزرگ در پارسوماش و انشان، از پارسوماش تا استان فارس کنونی به نام پارس نامبردار شد و در دوره اشکانیان به "الیمایید" تغییر کرد. دوباره در زمان ساسانیان به پارسه تغییر یافت و پس از زوال ساسانیان، در سده‌های نخستین اسلام، مورخین تازی همه زاگرس نشینان را اکراد به معنای سبک زندگی نامیدند. ومنطقه آن‌ها را "جبال" خواندند…! از سال سیصد هجری قمری به بعد، به لر بزرگ مشهور شد و از زمان صفویه به بعد نیز، بخش بزرگ ممسنی و کوهگیلویه بویراحمد از آن جدا شد و مانده آن به نام بختیاری در جغرافیای ایران نمایان گردید.


title: مردم بختیاری

text: روایت‌های متفاوتی در مورد خاستگاه قومی لرهای بختیاری وجود دارد ولى همه پژوهشگران و مورخان بختياريها را لُر دانسته‌اند هوسه معتقد است كه بختياريها از طايفة «اوكسين» هستند كه اسكندر در 330ق‌م در خوزستان (ايذه) با آنها جنگيده است گروهی دیگر نسب آن‌ها را به ساکنان فارس رسانده‌اند.بعضى از مورخان از روي شباهت لفظى بختياري با «باختري»، اين طايفه را از اعقاب يونانيان مى‌شمارند كه در باختر (باكتريان) سلطنت داشته‌اند. حمدالله مستوفی نویسنده قرن هشتم به بازگشت طوایفی ازجمله بوتوند،گوتوند،جونک،اشتروک،مختاری (بختیاروند) و... از مصر و سوریه به ولایات لر بزرگ در سرزمینهای بختیاری اشاره کرده است ، که صاحب نظران این طوایف را همان طوایف هخامنشی که همراه با کمبوجیه می دانند که بر مصروسوریه پیروز و براملاک متصرفه حکمرانی میکردند ، حمدالله مستوفی در کتاب "نزهت القلوب" به تاریخ ۷۴۰ ه.ق با برشمردن ایالت‌های مختلف ایران بزرگ در آن زمان و مشخص کردن حدود، مشخصات، تعداد نفوس و مساحت آن‌ها از جمله عجم و عرب و آذربایجان و خراسان، ولایات مانرود (لر کوچک) و لر بزرگ را مشخص کرده است. بر اساس مطالعات ژنتیکی صورت گرفته بختیاری‌ها در بین اقوام ایرانی‌تبار و غیر ایرانی‌تبار موجود در ایران بیشترین شباهت ژنتیکی را با سایر لرها و دیلمی ها دارند. بر اساس بعضی از گفته‌ها نام بختیاری برگرفته از نام عزالدوله بختیاری سر سلسله ملوک آل بویر(بویه) که ساسانی الاصل و در قرن چهارم می زیسته هستند. زیرا پیش از آن نامی از بختیاری وجود ندارد. طرفداران این نظر معتقدند گروهی از نوادگان عزالدوله بختیار در زمان حکومت آل بویر(بویه) در مناطقی از بختیاری می زیستند. خود بختیاری‌ها معتقدند کلمه بختیاری مشتق از کلمه بختیاروند است. بختیاروند ظاهراً همین بهداروند (یکی از طوایف بزرگ بختیاری فعلی) امروزی است.


title: مردم بختیاری

text: خسرو خان سردار ظفر معتقد است، که بختیاری‌ها در زمان صفویه (۱۳۷۲–۱۵۰۱ میلادی) به این نام شهرت جسته‌اند.


title: مردم بختیاری

text: برای نخستین بار، حمدلله مستوفی در شمارش تبارهای لر بزرگ از بختیاری‌ها نام برده‌است . حمدلله مستوفی بختیاری‌ها را از تبارهای بزرگ ایران می‌داند، که به لر بزرگ نیز شناخته شده‌اند. حمدالله مستوفی اشاره به مهاجرت طوایفی از اکراد(نوعی سبک زندگی) از مصروسوریه به مناطق لر بزرگ می‌کند. براساس نظر مینورسکی، شرق‌شناس مشهور، این طوایف احتمالاً همان طوایف لربوده‌اند که شهاب الدین العمری آن‌ها را ذکر کرده‌است. به گفته شهاب الدین العمری طوایفی از لرها در سوریه و مصر زندگی می‌کردند که که طبق روایات همان هخامنشیانی بودند که همراه با کمبوجیه مصر و سوریه را فتح نمودند و براملاک متصرفه حکمرانی میکردند. اما صلاح الدین ایوبی از چالاکی و زبردستی آن‌ها در بالا رفتن از صخره‌های سرسخت به وحشت افتاد و دستور قتل‌عام آن‌ها را صادر کرد. این روایت شاید علل برگشت این چند طایفه لر را به لرستان تا حدی روشن کند. سکندر امان الهی نیز ضمن تأیید نظر مینورسکی دلایل دیگری را نیز برای اشتباه بودن گفته حمدالله مستوفی ذکر کرده‌است. به گفته او زمان مهاجرتی که حمدالله مستوفی ذکر کرده با تاریخی که شهاب الدین العمری برای قتل‌عام لرها در مصر(سوریه), آورده یکی است و طوایف ذکر شده همان لرهایی هستند که صلاح الدین ایوبی درجنگهای صلیبی آنان را وادار به برگشت به لر بزرگ کرد.


title: مردم بختیاری

text: تقسیم‌بندی مردم لر به لر بزرگ و کوچک، به زمان حکومت هزاراسپیان در منطقه لرستان بازمی‌گردد.لر بزرگ شامل بختیاری،شول.ممسنی کوه گیلوبویراحمدی و شوانکاره . و لر کوچک نیز به مردمان استان لرستان و ایلام وجنوب همدان و بخشهایی از کرمانشاه امروزی داده شده بود. رومن گیرشمن باستان‌شناس سرشناس فرانسوی می‌نویسد:


title: مردم بختیاری

text: حسین پژمان بختیاری، شاعر معاصر می‌نویسد: بختیاری‌ها یکی از اقوام ایرانی ساکن غرب و جنوب غرب ایران به‌شمار می‌آیند. بختیاری‌ها به گویش بختیاری که یکی از گویش‌های زبان لری است سخن می‌گویند. دانشنامه ایرانیکا و دانشنامه جهان اسلام سکونتگاهای اصلی این ایل را شامل فریدن بزرگ،چادگان،فریدونشهر،بویین میاندشت،شاهین شهر،فلاورجان،داران و دامنه،نجف اباد،زرین شهرویزدانشهر و مبارکه درمرکز ، غرب وجنوب غربی اصفهان , چارمحال بختیاری ، شرق لرستان (درود_ازنا_الیگودرز) غرب اراک(خمین)_بعلاوه شمال خوزستان شامل ایذه ،لالی،اندیکا،باغملک،رامهرمز،دزپارت،مسجدسلیمان،گتوندوشوشتر،دزفول،شوش،دوروک(شادگان)و اهواز و شهرستان هایی از بوشهر و فارس و کوه گیلویه بویراحمد معرفی می‌کنند.بختیاری‌ها، درچهارمحال بختیاری و مرکز وشمال شرق خوزستان، غرب و جنوب غرباصفهان و جنوب لرستان و اراک و بخشهایی از ممسنی فراشبند.سپیدان.بیضا.کامفیروز.مرودشت.فسا و لامردوگله داروشیراز در فارس , و بخشهایی از تنگستان .جم .دشتستان.گناوه و دیلم در بوشهرساکن هستند. سکونتگاه بختیاری‌ها پیش از صفویان لرستان و قبل از لرستان بخش مهمی از سرزمین پارس خوانده می‌شد، امابعد از صفویه سکونتگاه این مردم کهن به نام سرزمین های بختیاری نامگذاری شد. در نمودار زیر تقسیمات لرستان از ۳۰۰ هجری قمری تاکنون آورده شده‌است.


title: مردم بختیاری

text: چهارمحال بختیاری، شامل: چهار گوشه یامحل لار، کیار، میزدج، گندمان بعلاوهٔ سرزمین‌های بختیاری می‌باشد و از این رو به آن "چهار محال بختیاری" گفته میشود.


title: مردم بختیاری

text: سرزمین‌های بختیاری ازاهواز و دوروک در استان خوزستان بعلاوه مرکز بختیاری (چارمحال بختیاری) و درود ازنا الیگودرز لرستان _خمین دراراک و شهر داران و فریدن بزرگ(دارالعماره بختیاری) در استان اصفهان ، بخشهایی از بوشهر کهگیلویه بویراحمد وبخشهای پراکنده در استان فارس را در بر می‌گیرد.


title: مردم بختیاری

text: این سرزمین‌ها به دو بخش ییلاقی و قشلاقی تقسیم می‌شود.


title: مردم بختیاری

text: محل سکونت ییلاق و قشلاق عشایرهای چهارلنگ هفت لنگ و شولی به دو بخش تقسیم می‌گردد:


title: مردم بختیاری

text: "گویش بختیاری" یا "گویش لری بختیاری"، گویش مردم بختیاری است. گویش بختیاری از جمله گویش‌های جنوب غربی ایران و یکی از شاخه‌های زبان لری به‌شمار می‌رود. این گویش تفاوت‌های اندکی با سایر شاخه‌های زبان لری از جمله لری لرستان ایلام کرمانشاه و جنوب همدان و لری کوهگیلویه بویراحمد ممسنی وشولی دارد.


title: مردم بختیاری

text: گویش بختیاری به‌طور کلی به چهار دسته تقسیم می‌شود:


title: مردم بختیاری

text: گویش‌های لری دارای تفاوت‌هایی هستند. دانشنامه ایرانیکا زبان لری را به دو دسته کلی لری شمالی و لری جنوبی تقسیم کرده‌است. از سوی دیگر فهرست لینگوییست لری را به سه دسته شمالی، بختیاری و جنوبی دسته‌بندی کرده‌است. بنابراین می‌توان لری را به سه دسته زیر تقسیم کرد که خود شامل گویش‌های مختلف است.


title: مردم بختیاری

text: یکی از ویژگی‌های سازمان اجتماعی ایل بختیاری، وجود واحدهای متعددِ اجتماعی و در هم تنیده در داخل ایل است که درجه بسیار بالایی از گروه‌بندی عمودی، در سطوح مختلف در آن جلوه‌گر است. ساختارِ اجتماعی از یک بهون(خانه) و"سیاه چادر" آغاز گشته و تا "ایل" ادامه می‌یابد.


title: مردم بختیاری

text: هر چادر مأوای یک خانوادهٔ بختیاری است که به آن مال نیز می‌گویند.


title: مردم بختیاری

text: هر "اولاد بسته به سبک زندگی" مشتمل بر سه تا پانزده. بهون(خانه) و سیاه چادر یا بیشتر است که خانوادهٔ گسترده‌ای است را شامل میشود.به مجموع چند اولاد، تش گفته می‌شود. سرپرستیِ هر تش را فرد کاردان و فعالی از همان تَش به‌عهده دارد که به "ریش‌سفید" مشهور است.


title: مردم بختیاری

text: درطوایفِ مختلف بختیاری هر تیره به چند "تش" تقسیم می‌گردد. بنابراین مجموع چند تش، که همگی با هم خویشاوند هستند را یک تیره می‌نامند.


title: مردم بختیاری

text: از ترکیبِ تیره‌ها، طایفه به وجود می‌آید مثال چند طایفه پرجمعیت عبارتند از: بابادی،زراسوند،ممزایی،هزاروسی،منجزی گندلی، شهنی، آستاره کی،استکی و... باب یا "بلوک"، نتیجهٔ ترکیبِ چندین طایفه است. (مانند: ممصالح ممی‌وند، دورکی) ولی هیچ نسبت خویشاوندیی بین طوایف یک باب وجود نداردبلکه در پیشینه باستانی بختیاریها که هم نژاد هستند_مجموع چند طایفه که از نظر جغرافیایی نزدیک به هم زندگی کرده‌اند، باب گفته می‌شود.


title: مردم بختیاری

text: چند باب با هم یک "شاخه" می‌سازند. ایلِ بختیاری در کل دو شاخهٔ اصلی دارد که "چهارلنگ بختیاری" و "هفت‌لنگ بختیاری" هستند.


title: مردم بختیاری

text: "هفت لنگ" و "چهارلنگ" دو شاخه مهم مردم بختیاری‌اند. هر چند که این دو شاخهٔ ایل بختیاری از نظر فرهنگی، تفاوت چندانی با هم ندارند، اما "پراکندگی محل سکونت"، باعث ایجاد تفاوتِهای نه چندان زیادی، در گویش و لهجه آن‌ها شده‌است، که در مجموع هر دو شاخه، به گویش بختیاری سخن می‌گویند. چهارلنگ بختیاری از پنج باب بزرگ و شاخه هفت لنگ ازچهار باب بزرگ تشکیل شده است.


title: مردم بختیاری

text: به مجموع تمامی باب ها یعنی هفت‌لنگ و چهارلنگ ایل گفته میشود، البته اکنون هرکدام از باب های بختیاری با افزایش چشمگیر جمعیت به یک ایل جداگانه اما در قالب بختیاری تبدیل شده است.


title: مردم بختیاری

text: این قبیل واحدهای اجتماعی، محیط‌هایی هستند که همبستگی واقعی -نه تنها در حالات نزاع با گروه‌های دیگر- بلکه در امور روزمره کار تولیدی نیز، در داخل آن‌ها برقرار است. کشاورزی.صنعتگری.بافندگی.دامداری، کاشت و برداشت محصول را اعضای هم‌نیای تش ها و همچنین اعضای هم‌نیای تیرها مشترکاً انجام می‌دهند. در این سطح، خانواده‌های به‌هم پیوسته دقیقاً در حکم گروه‌های صنفی‌اند.


title: مردم بختیاری

text: ساختار قدرت سیاسی از ویژگی‌های دیگر سازمان ایلی بختیاری‌هاست. این ساختار، نمودار چنان درجه‌ای از تمرکز سلسله مراتب است، که معمولاً در نظام‌های مبتنی بر خویشاوندی، بعید انگاشته می‌شود. تا دهه ۱۳۳۰–۱۳۴۰ ش قدرت در دست «ایلخانی» (بالاترین مقام ایل) و «ایل بیگی» (دستیار او) متمرکز بود و سپس، در سطوح مختلف هرم ایلی، در میان کلانتران طایفه‌ها و کدخداهای تیره‌ها و ریش سفیدانِ اولاد یا تش‌ها تقسیم می‌شد. این مقامات حافظ نظم و مجری عدالت بودند و میان افراد ایل و خارج از ایل در مقام واسطه عمل می‌کردند؛ ولی از نظر تأثیری که بر زندگی روزمره بختیاری‌ها داشتند، مهم‌ترین وظیفه آن‌ها حل و فصل مشکلات و دعاوی مربوط به استفاده بیش از حد از چراگاه‌ها ، آبشخورها و مباحث سرزمینی بوده است. این مسئولیت، که در اصل خدمتی به افراد ایل به‌شمار می‌رفت، به منشأ امتیاز اقتصادی و اجتماعی (مانند دسترسی به بهترین چراگاه‌ها، امکان جذب اتباع و جز آنها) تبدیل شد. در نتیجه طبقه‌ای از خوانین ظهور کرد که با روستاییان و عشایر ساده فرق فاحش داشت. رهبری بالای ایل نیز از وظیفه اصلی خود که ایجاد هماهنگی بود پا فراتر گذاشت و با بستن مالیات و سربازگیری و گردآوری دارودسته سیاسی (بسته) هوادار منافع و مصالح خان‌ها، رفته رفته نقشی خودکامه یافت.


title: مردم بختیاری

text: عواملی خارج از ایل نیز به تحول رهبری سیاسی بختیاری‌ها در این جهت کمک کرد. یکی از مهم‌ترین آن عوامل اعطای اراضی خالصه به هر یک از خان‌ها به پاداش خدمات نظامی یا جز آن بود و این رسم از قرن‌ها پیش رواج داشت. این اراضی، برخلاف زمین‌های واقع در محدوده ایلی، ملک شخصی خان بود.


title: مردم بختیاری

text: دخالت مستقیم حکومت‌های ایران در عزل و نصب رؤسای ایل، عامل دوم قدرت یافتن بی‌حد و حصر دستگاه خانی بختیاری‌ها بود. این امر در قرن دوازدهم شروع شد و در عصر قاجاریه به صورت شیوه‌ای مرسوم درآمد. شاهان قاجار در پی آن بودند که از طریق نظام حکومت غیرمستقیمِ عمدتاً مبتنی بر هراس از قدرت خوانین بختیاری به نوعی با هم غیرسازگاری میکردند.


title: مردم بختیاری

text: وفاداری به پادشاه دریافت پاداش‌های فراوان از قبیل القاب و افتخارات گوناگون را در پی داشت، ولی علی‌مردان‌خان، رئیس ایل چهارلنگ،که از افراد نخبه،روشنفکر و تحصیلکرده ایرانی در عصرخویش و مسلط به زبانهای فرانسه و انگلیسی که هفت سال با دستگاه پهلوی مبارزه کرد ولی درنهایت عده ای از بختیاریها از ازحمایت خان چهارلنگ سرباز زدند و در ۱۲۵۷ به دلایل فوق و عدم ادوات جنگی به زندان افتاد و برای رقبای او هموار گردید. ناصرالدین شاه، حسینقلی خان را در ۱۲۷۹ به نظامت و در ۱۲۸۶ به ایلخانی بختیاری‌ها منصوب کرد. او نخستین کسی بود که این عنوان را یافت و در ایل به لقب «ایلخانی» معروف شد. در ۱۲۹۹ شاه ترتیب قتل او را داد و برادرش امامقلی خان حاجی ایلخانی، را به جای او منصوب کرد. از آن زمان تا ۱۳۳۵ ش که لقب خان ملغی شد، تقریباً بی هیچ وقفه‌ای رؤسای ایل از فرزندان یکی از این دو برادر بودند. در نتیجه این قتل، بختیاری‌ها به بستگان ایلخانی‌ها و حاجی ایلخانی‌ها تقسیم شدند، ولی تعبیر صحیح‌تر آن است که این تقسیم را وسیله‌ای برای حفظ وحدت ایل در برابر توطئه‌های حکومت مرکزی به‌شمار آوریم. این نوع دسته‌بندی بی‌گمان یکی از عجیب‌ترین جنبه‌های سازمان اجتماعی بختیاری‌هاست و نظیر آن در هیچ جامعه دیگری نشده‌است.


title: مردم بختیاری

text: عامل سوم که به تحکیم قدرت خان‌های بختیاری افزود، حضور شرکت‌های انگلیسی در استان خوزستان از اواخر قرن سیزدهم بود. در پی ساختن راه لینچ در ۱۳۱۵، که از طریق ایذه و اردل از جنوب سرزمین بختیاری می‌گذشت، در مسجدسلیمان و بعداً در نواحی دیگر گرمسیر، میادین نفتی کشف و استخراج شد. در برابر تعهد خان‌ها، مبنی بر حفظ امنیت تأسیسات نفتی، ۵٪ درصد از سهام نخستین کمپانی اکتشافی به آن‌ها داده شد، که از طریق شرکت نفت بختیاری به آن‌ها تعلق می‌گرفت و در نتیجه بخشی از سود شرکت نفت ایران و انگلیس به مدت ۲۵ سال و نیز غرامت هنگفت پس از خلع ید از شرکت، به آن‌ها تعلق گرفت.


title: مردم بختیاری

text: خان‌های بختیاری، در سایه این مشروعیت مضاعف از جانب مقامات خارجی و نیز مزایا و دستاوردهای آن، توانستند هم سلطهٔ خود را بر ایل تحکیم بخشند و هم جای پایی در دستگاه حکومت مرکزی پیدا کنند. اینان، در صورت بروز مشکل با شاه، نیروهای سهمگینی در اختیار داشتند که می‌توانستند به میدان روانه کنند، کما اینکه در زمان انقلاب مشروطه چنین کردند، حال آنکه چنین نیرویی به سرمایه هنگفت حاصل از فروش نفت تجهیز شده بود. اقدامات نظامی بر نفوذ و اعتبار خان‌ها در میان افراد ایل افزود. بختیاری‌ها، در نخستین سال‌های قرن چهاردهم، به واقع، دولتی موازی در دولت شمرده می‌شدند.


title: مردم بختیاری

text: فرهنگ آن چیزی است که مردم با آن زندگی می‌کنند. ادوارد تیلور فرهنگ را مجموعه پیچیده‌ای از دانش‌ها، باورها، هنرها، قوانین، اخلاقیات، عادات و هرچه که فرد به عنوان عضوی از جامعه از جامعهٔ خویش فرامی‌گیرد تعریف می‌کند.


title: مردم بختیاری

text: اگر چه در دهه‌های آغازینِ قرن حاضر گروه‌های بسیاری از ایل بختیاری نیز همانند سایر ایل‌ها و عشایر ایران یکجانشین شدند، اما هنوز هم بخشی از ایل‌های بختیاری، "کوچ‌رو" هستند. کوچ‌روهای بختیاری زمستان را در دشت‌های شرق خوزستان و تابستان را در بخش‌های غربی چهارمحال و بختیاری به سر می‌برند. به مسیرهای کوچ در اصطلاح ایل راه می‌گویند.


title: مردم بختیاری

text: ضرب‌المثل‌های اولیه توسط افراد گمنامی به وجود آمده که شناخته شده نیستند. ضرب‌المثل‌ها جملات موزون، پرمعنی و معمولاً منظومی هستند که سینه به سینه و نسل به نسل منتقل شده‌اند. قابلِ درک بودن برای تمام مردم، سادگی، کوتاهی، توانایی رساندنِ مفهوم، کاربردِ عمومی و حالت طنزِ مثل‌ها سبب شده جایگاه ویژه‌ای در بین مردم داشته باشند.


title: مردم بختیاری

text: موسیقی مردم بختیاری را می‌توان شاخه‌ای از موسیقی لری دانست. این موسیقی به وسیله سازهایی مانند سرنا، کُرنا و کوس و سازهای بادی کوچکتر از سرنا و کرنا نواخته می‌شود. تشمالها سرپرستیِ موسیقی در ایل را بر عهده دارند و اکنون نیز در مجالس عروسی و مراسم سوگواری بختیاری‌ها وظیفه اجرای موسیقی‌های محلی مردم بختیاری را بر عهده دارند.


title: مردم بختیاری

text: در بین بختیاری‌ها مانند دیگر اقوام، باورهای زیادی وجود دارند که با زندگی مردم عجین شده و تمام کارها و برخوردهای روزمره‌شان، بر اساس همین باورها صورت می‌گیرد. باورها (خرافی یا غیرخرافی) جزئی از فرهنگ هر قوم و منشأ حرکت و نشان دهندهٔ نحوهٔ زندگی افراد هستند.در بختیاری‌ها هرگاه کسی از دنیا می‌رود مثل اینکه همهٔ طایفه عضوی از خانواده را از دست داده و ماتم زده می‌شوند. مراسم عزاداری در بین بختیاری‌ها به شکل خاصی برگزار می‌شود که نحوهٔ انجام آن در نقاط مختلف تفاوت‌هایی نیز با هم دارند.


title: مردم بختیاری

text: در هنگام عزا، گونه‌ای "سرودهٔ عزا" بوسیلهٔ زنان خوانده می‌شود که به آن گاگریو می‌گویند. در آغازِ خواندنِ گاگریو، رسم بر اینست که یکی از زنانِ سرشناس و بی بی‌های ایل شروع به خواندنِ بیتی از گاگریوه می‌کند و همهٔ زنان نیز با وی همنوا می‌شوند و آن بیت به بیتِ ترجیعی تبدیل می‌شود و زنان پس از خواندنِ هر چند بیتی آن بیت را دوباره تکرار می‌کنند. معمولاً پس از خواندنِ چهل بیت یا کمتر، زنِ دیگری خواندنِ اشعار و تکرارِ آن‌ها را بعهده می‌گیرد و زنانِ دیگر نیز با وی همنوا شده و این کار در مجالسِ ترحیم ممکنست ساعت‌ها به درازا بینجامد."شیر سنگی" از نمادهای فرهنگ مردم بختیاری است که در گویش لری، برد شیر گفته می‌شود. بختیاری‌ها معمولاً بر سر قبر جوانان، پهلوانان و بزرگانِ خود "شیر سنگی" قرار می‌داده‌اند. "شیر سنگی"، تندیس‌هایی از جنس سنگ‌اند که در گذشته توسط سنگ‌تراش‌های ایل بختیاری در ایران و در استان چهارمحال و بختیاری و شمال استان خوزستان به شکل شیر تراشیده می‌شدند و به نشانهٔ شجاعت، "دلاوری" و ویژگی‌هایی چون هنرمندی در شکار و تیراندازی در جنگ و مهارت در سوارکاری بر آرامگاه بزرگان قوم خود قرار می‌دادند.


title: مردم بختیاری

text: شهر هفشجان در گذشته یکی از مراکزِ مهمِ شیر تراشی بوده‌است و اکنون تعدادی از سنگ‌تراش‌های قدیمی در هفشجان در قیدِ حیاتند. شیرهایی که در قبرستان‌های هفشجان باقی‌مانده‌است از زیباترین و خوش‌نقش‌ترین شیرهای سنگی محسوب می‌شوند. قدیمی‌ترین شیرِ سنگی موجود در استان چهار محال و بختیاری مربوط به دوره صفویه است. بنا به گفته‌ها، شیر سنگی یادگار، دورانِ ماد هاست (اما قدیمی‌ترین شیر سنگی کشف شده مربوط به عیلامی هاست). در ۳ دههٔ گذشته شیرهای سنگیِ بی نظیرِ این قبرستان به غارت رفته‌اند. به‌طوری‌که از هزاران شیر سنگی این شهر، تنها تعداد، انگشت شماری باقی‌مانده‌است. پرویز تناولی از معروف‌ترین مجسمه سازانِ ایران کتابی در خصوصِ شیر سنگی به چاپ رسانده‌است که شیر سنگیِ هفشجان را از مهم‌ترین نمونه‌های ایران برشمرده است.


title: مردم بختیاری

text: کوشک‌ها، حفره‌ها یا اتاق‌هایی کنده شده در صخره‌ها یا اتاق‌هایی ساخته شده بر روی سطح زمین هستند، که بعنوانِ گونه‌ای مقبرهٔ خانوادگی در ایل بختیاری موردِ استفاده قرار می‌گرفتند. در این روش، وقتی یک نفر از اعضای پر نفوذِ خانواده فوت می‌کرد، درِ کوشک را باز کرده و بقایای فردِ درگذشتهٔ پیشین را با احترام به کناری نهاده و جسد تازه را در آن قرار می‌داده و در آن را دوباره می‌بستند. امروزه این روش منسوخ شده و دیگر از آن برای خاکسپاری درگذشتگان استفاده نمی‌شود. از این نمونه کوشک در دو سوی زردکوه -یعنی بازفت و بیرگان- وجود دارد.


title: مردم بختیاری

text: "مهرزاد قنبری سردار اکبری" طی مقاله‌ای در اینباره می‌گوید:


title: مردم بختیاری

text: مردان دلاور و سخت کوش ایل بختیاری از دیر باز در نزد ساکنان فلات ایران به سوارکاری و تیراندازی شهره بودند. چنان‌که رسته برجسته تیر اندازان ارتش ایران در دوره‌های صفوی، افشاریه، زندیه و قاجار از نخبگان تیراندازان ایل بختیاری تشکیل می‌شد.


title: مردم بختیاری

text: امروزه نیز هر خانوار از عشایر بختیاری حداقل یک قبضه اسلحه (مجاز) در اختیار دارد، تا علاوه بر شکار و حفظ کیان ایل، بتواند در مواقع لزوم به استفاده از مهارت خود به دفاع از مرزهای میهن مبادرت نماید. بزرگان ایل اول فنی را که به فرزندان خود می‌آموزند، تیراندازی و سوارکاری است. تیراندازان بختیاری گاه چنان در این فن مهارت پیدا می‌کنند، که می‌توانند سواره و به تاخت، اشیا متحرک را هدف قرار دهند. از جمله دلاورمردی‌های تیراندازان و سوارکاران بختیاری می‌توان نقش ایشان در فتح هرات (زمان نادرشاه)، جنبش مشروطه ایران، فتح تهران اشاره کرد.


title: مردم بختیاری

text: لَچَک، کلاهی است که زیر مینا استفاده و با انواع سکه‌های قدیمی، مروارید، سنگ و پولک تزیین می‌شود و انواع گوناگون دارد. سیخکی، ریالی، صدف، که رایج‌ترین آن ریالی می‌باشد که از سکه‌های قدیمی استفاده می‌شود.


title: مردم بختیاری

text: روسری از جنس حریر و ابعاد بسیار زیاد به شکل مستطیل است که به‌صورت بسیار ویژه‌ای به سر می‌کنند. مِینا را با سنجاق محکم توسط بندی از یک‌سوی لچک به‌سوی دیگر آن از پشت سرشان می‌آویزند که به آن سیزن گفته می‌شود و بعد موهای جلوی سر را تاب می‌دهند و از زیر لچک بیرون می‌آورند و در پشت مینا پنهان می‌کنند و آن موها را "ترنه" می‌نامند و با مهره‌هایی با رنگ‌های گوناگون آن را تزئین می‌کنند که جلوه‌ای خاص به زیبایی مینا می‌دهد.


title: مردم بختیاری

text: پیراهنی به نام "جومه" یا "جوه" است. این پیراهن معمولاً دو چاک در اطرافِ کمر دارد و تا پایینِ کمر می‌رسد و زیر آن دامن بسیار پرچینی به نام شولارقری می‌پوشند که برای تهیه آن گاه از ۸ تا ۱۰ متر پارچه استفاده می‌شود.


title: مردم بختیاری

text: روی پیراهن پوشیده می‌شود که از جنسِ مخمل است. همچنین زنان بازوبندی (بازی‌بند) نیز بدست می‌کنند که با مهره‌های رنگی و سنگ تزیین می‌شود. البته استفاده از آن خیلی رایج نیست و بیشتر در مراسم عروسی پوشیده می‌شود.


title: مردم بختیاری

text: از شلواری معمولی و گیوه استفاده می‌شود. رنگ لباس زنان بختیاری، الهام گرفته از طبیعت است. زنان و دختران جوان در رخت‌های خود از رنگ‌های روشن استفاده می‌کنند و رنگ لباس خانم‌های مسن به دلیل احترام به سن و سال آن‌ها تیره‌است.


title: مردم بختیاری

text: جامهٔ مردان بختیاری از اصیل‌ترین نوع پوشش‌هایی است، که پیشینه آن به دورانِ ایران باستان بازمی‌گردد. این جامهٔ دیرینه، از چهار بخش تشکیل شده‌است.


title: مردم بختیاری

text: کلاهی نمدی است به رنگ‌های مشکی، قهوه‌ای روشن و تیره و سفید که به آن "کلاه خسروی" هم گفته می‌شود. در ابتدا خوانین کلاه سفید رنگ خسروی بسر می‌گذاشتند اما بعد از اینکه رضا شاه آنان را تخت قاپو (یکجانشین) کرد، آنان را از پوشیدنِ لباس بختیاری نیز منع کرد، به همین دلیل به مرور زمان کلاه سفید جای خود را به کلاه سیاهِ مردم عادی داد. امروزه دیگر کودکان کلاه سفید خسروی بسر می‌گذارند. کلاه خسروی همان‌طور که از نامش پیداست، طرحش از کلاه خسروان، پادشاهان ساسانی است، که این خود نشان دهندهٔ قدمت تاریخی فرهنگ منطقه می‌باشد.


title: مردم بختیاری

text: در ابتدا مردان بختیاری بالاپوشی به نام قبا داشتند، که از کنار چاک داشت و همین‌طور از آستین‌های فراخی برخوردار بود اما بعد منع لباس توسط رضاشاه، بالا پوشی به نام چوقا که رعایا آن را می‌پوشیدند متداول شد که دستباف زنان عشایر بود. چوقا از پشم بز به دو رنگ سیاه و سفید تهیه می‌شود و خاصیت ضدباران دارد. گرما را در زمستان نگه می‌دارد و در تابستان رطوبت و خنکی را حفظ می‌کند. نقش‌های چوقا، ستون‌هایی کوتاه و بلند هستند و نقوشی که در پس و پیش آن ترسیم شده، الهام گرفته شده از زیگورات چغازنبیل است که در واقع نام چوقا از واژه چغازنبیل گرفته شده‌است. این ردای بلند، اولین بار مورد استفاده مادها قرار گرفت (که تصاویر آن بر گور دخمه‌های مادی موجود است) همچنین در بعضی از حجاری‌های عهد ساسانی، بر تن بزرگان دیده می‌شود.


title: مردم بختیاری

text: برای پوششِ پایین‌تنه از شلواری به رنگ مشکی استفاده می‌گردد که شلواری گشاد است و از پارچه‌ای موسوم به "دبیت سیاه رنگ" دوخته می‌شود و از یکصد سال گذشته به این سوی، به دلیل استفاده از محصولات پارچه‌ای کارخانه دبیت منچستر انگلستان به آن شلوار دبیت نیز گفته می‌شود. از مجسمه برنزی که در ایذه کشف گردیده و مجسمه مرد شمی نام دارد و در موزه ایران باستان نگهداری می‌شود، چنین به‌نظر می‌رسد، که این شلوار از البسهٔ دوران اشکانی می‌باشد.


title: مردم بختیاری

text: بر نقوش بازمانده از پادشاهان هخامنشی گونه‌ای پا افزار (کفش) بر پای پادشاهان پارسی نمایان است، که شباهت زیادی با آنچه بختیاری‌ها گیوه می‌نامند، دارد. به‌طور کلی پوشش مردان بختیاری بیش از دو هزار و هفتصد سال قدمت دارد، که این بیان‌گر آنست که بختیاریان همان‌طور که زبان، نژاد و فرهنگ خود را از اختلاط و دست اندازی مصون داشته، پوشش و لباس خود را نیز محفوظ و اصیل نگاه داشته‌اند.


title: مردم بختیاری

text: Encyclopedias


title: آلوئه‌ورا

text: آلوئه‌ورا یا آلوئه‌ورا که در ایران با نام‌های شَب‌یار، صَبر یا صبر زرد یا شاخ بزی شناخته می‌شود، گیاهی از سردهٔ سِگِل‌ها، راسته مارچوبه‌سانان و خانواده سریشیان است. آلوئه‌ورا معمولاً با نام آلوئه نیز شناخته می‌شود. این گیاه از دیرباز به‌عنوان گیاه زینتی و گیاه داروئی کشت می‌شده‌است و می‌توان از آن به‌عنوان گیاه آپارتمانی و در گلدان نیز نگهداری کرد.


title: آلوئه‌ورا

text: آلوئه در بسیاری از محصولات غذایی و آرایشی و بهداشتی از جمله نوشیدنی‌ها، لوسیون‌های پوست، پمادها و کرم‌ها مورد استفاده است. از ژل آلوئه‌ورا نیز برای ترمیم سوختگی‌های سطحی پوست استفاده می‌شود. با این وجود، تاکنون شواهد قطعی در رابطه با تأثیرات مثبت درمانی و بی‌خطر بودن مصرف خوراکی آلوئه‌ورا ارائه نشده‌است.


title: آلوئه‌ورا

text: آلوئه‌ورا گیاهی بدون ساقه یا با ساقه‌ای بسیار کوتاه است. این گیاه ۶۰ تا ۱۰۰ سانتی‌متر رشد می‌کند و از طریق پاگیاه تکثیر می‌شود. برگ آن نیزه‌ای کلفت و گوشتی با لبه‌های دندانه‌دار سفید است و رنگ برگ، سبز تا خاکستری می‌باشد. گل‌های آن در تابستان و بر روی سنبله‌ای می‌رویند که گاه تا ۹۰ سانتی‌متر درازا دارد. گل‌های آن آویخته و دارای کاسبرگ‌هایی ۲–۳ سانتی‌متری هستند. نام‌های دیگر آلوئه‌ورا عبارتند از: چادُروار، صبر سقوطری، آلوئه‌ورا، صبر، صبر کموار، صبر زرد، ازوال، ازوادزرد خزانه، مقر، ایلوا، صبارا، آلوئه کوراسائو، آلوئه هندی، آلوئه بارباد، الوا، صباره، برمس، سولع، مقرا، چادروا و صعدنا.


title: آلوئه‌ورا

text: آلوئه نوع خاصی فتوسنتز دارد که از تبخیر آب گیاه جلوگیری می‌کند.


title: آلوئه‌ورا

text: آلوئه‌ورا گیاهی بومی جنوب‌شرق شبه‌جزیره عربستان بوده و مناسب آب‌وهوای گرمسیری و نیمه‌گرمسیری و خشک و نیمه‌خشک است. این گیاه در سده‌های گذشته به بسیاری مناطق دنیا از جمله خاورمیانه، آفریقا، کارائیب، ایالات متحده، آمریکای لاتین، اروپا و شرق آسیا برده شده و امروزه در بسیاری از مناطق گرم و خشک در سراسر دنیا پراکندگی دارد.


title: آلوئه‌ورا

text: دو ترکیب اصلی مورد استفاده، شامل ژل شفاف موجود در برگ‌ها و لاتکس زرد رنگ این گیاه هستند. ژل گیاه برای تولید داروهای موضعی جهت ترمیم زخم‌ها، ترک‌های پوستی، ترمیم آسیب‌های ناشی از سوختگی‌ها، راش‌ها، پسوریازیس و خشکی پوست مورد استفاده است. از ژل آلوئه‌ورا همچنین در تولید صنعتی ماست، نوشیدنی‌ها و دسرها استفاده می‌شود. مصرف مقدار زیاد و مداوم عصارهٔ برگ‌ها یا لاتکس این گیاه باعث مسمومیت می‌شود.


title: آلوئه‌ورا

text: لاتکس این گیاه نیز به تنهایی یا به همراه ترکیبات و افزودنی‌های دیگر برای تولید داروهای ملین ضد یبوست به‌کار می‌رود.


title: آلوئه‌ورا

text: طب سنتی


title: آلوئه‌ورا

text: مصرف آلوئه به‌عنوان یک گیاه طبی سابقه طولانی مدت دارد و قدمت استفاده از آن به سال ۱۷۵۰ پیش از میلاد مسیح بازمی‌گردد. برخی از مردم به عنوان پزشکی جایگزین، این گیاه را در گلدان‌های کوچک در منازل خود به منظور درمان سوختگی‌ها و بریدگی‌های جزئی پرورش می‌دهند.


title: آلوئه‌ورا

text: آلوئه در بسیاری از نقاط دنیا در محیط‌هایی از جمله خاک‌های سنگلاخی و کم‌آب به‌عنوان گیاه دارویی یا زینتی کشت می‌شود. این گیاه نیاز به آب بسیار کمی دارد و می‌تواند شرایط خشکی را تحمل کند اما مقدار کمی آب برای رشد و شادابی این گیاه مورد نیاز است. آلوئه مقاومت پایینی در مقابل سرمای شدید و برف و یخبندان دارد. این گیاه در برابر آفت‌هایی چون کنه تارعنکبوتی، شپشک آردی و شته تا حدودی مقاوم است. آلوئه برای رشد و نمو نیاز به نور خورشید دارد اما می‌تواند در بعضی مناطق با سایه جزئی نیز سازگار باشد.


title: آلوئه‌ورا

text: برگ‌های این گیاه، دارای مواد شیمیایی گیاهی از جمله مانان‌های استیله‌شده، آنتراکینون گلیکوزیدهای C، انتهرن‌ها و آنتراکینون‌هایی از قبیل امودین و چندین نوع از لکتین‌ها هستند.


title: آلوئه‌ورا

text: این گیاه، حاوی مشتقات هیدروکسی آنتراسن از جمله آلوئین‌های A2 و B به میزان ۴۰–۲۵٪ کل ترکیبات و مشتقات کرومون از جمله آلوئه رزین A2،B و C است. ترکیبات مهم دیگر آلوئه شامل قندها از جمله: گلوکز، مانوز و سلولز، آنزیم‌ها از جمله: اکسیداز، آمیلاز و کاتالاز، همچنین ویتامین‌هایی نظیر: B1،B2،B6،C,E و اسیدفولیک و مواد معدنی مانند: کلسیم، سدیم، منیزیم، روی، مس و کروم و ترکیباتی نظیر آلوئین، فامودین، ایزوباربالوئین و مقدار صمغ آن در حدود ۱۲٪ می‌باشد.


title: آلوئه‌ورا

text: تا کنون اثرات جانبی مهمی پس از مصرف آلوئه‌ورا به‌عنوان داروی موضعی گزارش نشده‌است. مصرف خوراکی عصاره کامل و رنگ‌زدایی نشدهٔ برگ‌های آلوئه‌ورا به‌طور بالقوه می‌تواند باعث مسمومیت و ایجاد عوارضی مانند اسهال و درد شکمی شود. مصرف خوراکی این گیاه همچنین می‌تواند باعث کاهش جذب برخی از داروها یا وقوع تداخل دارویی شود.


title: آلوئه‌ورا

text: مصرف خوراکی همزمان آلوئه‌ورا و داروهای تجویز شده می‌تواند باعث تداخل دارویی شود. داروهای ضد لخته شدن خون، داروهای دیابت، داروهای بیماری‌های قلبی-عروقی و داروهای کاهش‌دهندهٔ میزان پتاسیم خون مانند دیگوکسین و داروهای ادرارآور از این موارد هستند.


title: آلوئه‌ورا

text: ۴. ↑دائرةالمعارف گیاه درمانی- گردآورنده:نیره اژدریان- ناشر: آئینه دانش- نوبت چاپ: دوم، ۱۳۹۱- چاپخانه جعفری- شابک: ۹۷۸۶۰۰۵۷۵۶۲۶۵- آلوئه ورا (صبر زرد) ص ۱۳و۱۴- به نقل از روزنامه همشهری آنلاین


title: سهند (اسکو)

text: نوین شهر سَهَند (شهر جدید سهند) یکی از شهرهای نو استان آذربایجان شرقی که در شهرستان اسکو واقع شده است. جمعیت این شهر در سال ۱۳۹۵ خورشیدی ۸۲٬۴۹۴ نفر بود.


title: سهند (اسکو)

text: هدف از احداث این شهر، اسکان دادن سرریز جمعیت تبریز بوده که با استقبال گستردۀ مردم این کلان‌شهر رو به رو شد. نوین شهر سهند در تاریخ ۵ تیر ۱۳۸۷ خورشیدی، با افتتاح ساختمان شهرداری و انتخاب شهردار، به عنوان پنجاه و هشتمین شهر استان آذربایجان شرقی و سومین شهر شهرستان اسکو محسوب می شود که وجود دانشگاه صنعتی سهند در این شهر بر اهمیت این شهر افزوده است.


title: سهند (اسکو)

text: براساس آمار شرکت عمران شهر جدید سهند، با توجه به تحویل مساکن مهر و با توجه به بعد خانوار ۳٫۲ تا پایان سال ۹۸ حدود ۱۳۰ هزار نفر جمعیت در این منطقه اسکان یابند و پیش‌بینی می‌شود که با اجرای طرح اقدام ملی مسکن و تا پایان ۱۴۰۰ جمعیت این شهر به ۱۸۰ هزار نفر نیز افزایش یابد. هم‌اکنون شهر نو سهند در چهار فاز ساخته شده‌است زبان اکثریت مردم شهر جدید سهند مانند اکثریت جمعیت شهرهای آذربایجان ترکی آذربایجانی است.


title: سهند (اسکو)

text: شهر نو سهند در شهرستان اسکو استان آذربایجان شرقی واقع شده‌است. ارتفاع آن از سطح دریا ۱٬۶۰۰ متر می‌باشد و در ۲۰ کیلومتری تبریز قرار دارد.


title: ترمودینامیک آماری

text: ترمودینامیک آماری یکی از شاخه‌های ترمودینامیک و یکی از کاربردهای دانش آمار در مکانیک و فیزیک به شمار می‌آید. با استفاده از ترمودینامیک آماری می‌توانیم کمیت‌های گوناگون ترمودینامیکی همچون کار (فیزیک)، حرارت، و آنتروپی را در سطح و مقیاس مولکولی شرح و تفسیر نماییم.


title: ترمودینامیک آماری

text: ایده‌های اوّلیّه مربوط به نظریّهٔ جنبشی گازها به اواسط سدهٔ هجدهم میلادی و به انتشار رساله «هیدرودینامیک» در سال ۱۷۳۸ م توسط ریاضی‌دان و فیزیک‌دان سویسی برنویی باز می‌گردد. او در آنجا مطرح نمود که گازها از تعداد خیلی زیادی ذرّات بسیار ریز تشکیل شده‌اند که به هر سو در حال حرکت و رفت و آمدند. همچنین مطرح شد که ضربهٔ (impact) برخورد این ذرّات بر یک سطح است که به صورت فشار ظاهر می‌شود، و نیز حرارت حاصله، ناشی از انرژی سینتیک آن ذرّات است. جالب توجّه‌است که همان تفسیرها و برداشت‌ها هنوز هم مورد قبول و استفادهٔ دانشمندان است.


title: ترمودینامیک آماری

text: مکانیک آماری توسط فیزیکدان اتریشی، لودویگ بولتزمن در 1870 م آغاز شد. ترکیب ترمودینامیک آماری برای اولین بار توسط گیبس در 1902 م مورد استفاده قرار گرفت.


title: ادیب‌الممالک فراهانی

text: محمدصادق بن حاجی میرزا حسین فراهانی (۱۱ مرداد ۱۲۳۹، گازران از توابع شهرستان خنداب در استان مرکزی- ۱۲۹۶) ملقب به ادیب‌الممالک فراهانی و امیرالشعرا و متخلص به امیری و پروانه شاعر، ادیب و روزنامه‌نگار دوره مشروطه.


title: ادیب‌الممالک فراهانی

text: او در پانزده سالگی و پس از مرگ پدرش به تهران آمد و به پایمردی حسنعلی‌خان امیرنظام گروسی، به دستگاه تهماسب میرزا مؤیدالدوله راه یافت.


title: ادیب‌الممالک فراهانی

text: ادیب از سال ۱۳۰۷ تا ۱۳۱۱ ه.ق همراه امیر نظام در مناطقی مانند آذربایجان، کردستان، کرمانشاه به سر می‌برد. درسال‌های ۱۳۱۲ و ۱۳۱۳ ه.ق در تهران به سر می‌برد در دارالترجمه دولتی مشغول به کار بود. در سال ۱۳۱۴ ق بار دیگر همراه امیرنظام به آذربایجان رفت و هنگامیکه مدرسه لقمانیه تبریز در سال ۱۳۱۶ ق افتتاح شد، نیابت ریاست آنجا را عهده‌دار گشت و در همین سال روزنامه ادب را در تبریز منتشر ساخت. در سال ۱۳۱۸ ه.ق راهی خراسان شد و انتشار روزنامهٔ ادب را تا سال ۱۳۲۰ در آنجا پی گرفت. در سال ۱۳۲۱ه.ق به تهران آمد و سردبیری روزنامهٔ ایران سلطانی را تا سال ۱۳۲۳ عهده‌دار شد. در این سال به بادکوبه رفت و انتشار بخش فارسی روزنامه ارشاد را که به ترکی منتشر می‌شد، بر عهده گرفت.


title: ادیب‌الممالک فراهانی

text: در سال ۱۳۲۴ه.ق بار دیگر به تهران بازگشت و این بار سردبیری روزنامه مجلس به او سپرده شد. او در سال ۱۳۲۵ روزنامه عراق عجم را در همین شهر منتشر ساخت. در دوران استبداد محمد علیشاه ادیب به صف مشروطه‌خواهان پیوست، و در سال ۱۳۲۷ه.ق همراه با مجاهدان فاتح وارد تهران شد. در سال ۱۳۲۹ه.ق وارد عدلیه یا دادگستری امروزی شد و تا پایان عمر به ریاست چندین شعبه عدلیه در شهرهای اراک، سمنان، ساوجبلاغ و یزد منصوب شد. ادیب‌الممالک فراهانی در روز ۲ اسفند ۱۲۹۵ خورشیدی (۲۸ ربیع‌الثانی سال ۱۳۳۵ه.ق) در شهر یزد سکته کرد و در همین سال پس از بازگشت به تهران درگذشت. آرامگاه او در شهر ری است.


title: ادیب‌الممالک فراهانی

text: پدرش حاج میرزا حسین، پدربزرگش صادق و جدش میرزا معصوم الحسینی الفراهانی متخلص به «محیط» نام داشته‌اند. میرزا معصوم الحسینی الفراهانی متخلص به «محیط» شعر می‌سروده و «محیط» تخلص می‌کرده است. ادیب در زندگی‌نامهٔ خود در مورد او می‌گوید: «... میرزا معصوم الحسینی الفراهانی متخلص به «محیط» از معاریف ادبا و بلغای صدر سلطنت قاجاریه است که ذکرش در دفاتر آن عصر از قبیل کتاب انجمن خاقان تألیف فاضل خان گروسی و گنج شایگان اثر خامهٔ میرزا طاهر دیباچه‌نگار با مختصری از شعر شیرینش درج شده…» ادیب در همین زندگینامهٔ خویش شعری لطیف از میرزا معصوم الحسینی الفراهانی متخلص به «محیط» نقل می‌کند که امیر نظام گَرّوسی بر سر دَرِ خانهٔ پدری خود، روی سنگ کنده بوده‌است(در خیر مقدم به ورود علی اکبرخان کلانتر ملقب به امین الرعایا توسط وی بیان شده):


title: ادیب‌الممالک فراهانی

text: این میرزا معصوم الحسینی الفراهانی متخلص به «محیط»، برادر میرزا ابوالقاسم قائم مقام، وزیر ادیب و دانشمند و مشهور محمدشاه، است که هم به دست وی، در نگارستان خفه شد. عبرت نائینی در تذکرة مدینة الادب شجرهٔ کامل ادیب را به نقل از تذکرهٔ قدسی میرزا تقی خان دانش، سی و شش پشت به حضرت امام همام، سید الساجدین علی بن الحسین علیه الصلوة و السلام، می‌رساند.


title: ادیب‌الممالک فراهانی

text: ادیب نیز در زندگینامهٔ خویش، در آغاز دیوان، نسب جدّ خود سیدالوزراء میرزا عیسی الحسینی الفراهانی را تا امام سجاد سی و شش پشت می‌داند: «... چون «خاتَم» حضرت سیدالساجدین علی بن الحسین بن علی بن ابیطالب - علیهم السلام - که امام چهارم اثنی عشریه و جدِ اعلای این سلسله می‌باشد، در نزد اکابر این خاندان بوده و اکنون نیز در این خانواده مضبوط است. لهذا اجداد قائم مقام را در هر دوره، با وجود وزارت، «میرِ مُهردار» می‌خواندند و نسب میرزا عیسی بر طبق شجره ای که نزد نگارنده موجود است به سی و شش پشت، تا علی بن الحسین پیوسته می‌شود…». ادیب در قطعه ای نیز (به مناسبت نقاشی میر زین العابدین، معروف به میر آقا، از چهرهٔ شاعر)، به زبان شعر از نسب خود، سخن می‌گوید:


title: ادیب‌الممالک فراهانی

text: مادر ادیب دختر میرزا عبدالکریم و او فرزند میرزا حسن برادر میرزا ابوالقاسم قائم مقام دوم است. اگر قدری به عقب برگردیم: میرزا عیسی قائم مقام فراهانی اول (میرزا بزرگ) که در ذی الحجة ۱۲۳۷ هجری قمری در تبریز وقات یافته و در امامزاده حمزهٔ تبریز، مدفون شده‌است، دارای دو همسر بود. یکی همسری آذربایجانی که از این خانم، میرزا موسی الحسینی الفراهانی و تاج ماه بیگم به وجود آمد. میرزا موسی الحسینی الفراهانی که تولیت آستان قدس را عهده‌دار بود، در ۱۲۶۲ هجری قمری در مشهد وفات یافت و تاج ماه بیگم، مشهور به حاجیه عمّه، همسر شاهزاده ملک قاسم میرزا فرزند فتحعلی شاه بود.


title: ادیب‌الممالک فراهانی

text: اما سیدالوزراء میرزا عیسی الحسینی الفراهانی، از همسر دیگر که دختر عموی وی بنام خانم آغا و دختر مرحوم میرزا محمدحسین وفای فراهانی بود، سه فرزند پسر داشت:


title: ادیب‌الممالک فراهانی

text: ۱. میرزا معصوم الحسینی الفراهانی متخلص به «محیط» که در حیات پدر در ۱۲۲۷ در تبریز مرد و او جد پدری ادیب الممالک است. ۲. میرزا ابوالقاسم قائم مقامِ دوم که در ۱۲۵۱ قمری به امر محمد شاه خفه شد. ۳. میرزا حسن.


title: ادیب‌الممالک فراهانی

text: بزرگ‌ترین برادرش میرزا علیخان (یا به قول برخی از اخلاف امروزین ادیب الممالک، میرزا علی اکبر خان) است که اولاد اول خانواده است و از او اولادی بازنماند.


title: ادیب‌الممالک فراهانی

text: برادر دیگر، میرزا مهدی، مشهور به سید الواعظین است که ۸ فرزند از او ماند. پنج دختر و سه پسر. از یکی از این پسران به نام میر مرتضی، دکتر عبدالمجید قائم مقامی به دنیا آمد که استاد درس قانون امور حسبی در دانشکدهٔ حقوق دانشگاه تهران بود.


title: ادیب‌الممالک فراهانی

text: برادر سوم، یعنی کوچک‌ترین برادر ادیب، میرزا علی اصغر نام دارد. (در ۱۲۸۴ قمری متولد شده‌است). بعدها به سید علی اصغر بصیر العدالة قائم مقامی شهرت یافت و دست کم تا سال ۱۳۱۲ هجری شمسی با همسر و دخترانش در رشت «مدرسهٔ بنات اسلامی» را می‌چرخانده‌است. او سه دختر و دو پسر داشته‌است.


title: ادیب‌الممالک فراهانی

text: ادیب الممالک دو خواهر داشته‌است. یکی در حیات ادیب، وفات کرده و دیگری، شاعره ای نسبتاً توانا بوده و ادیب خود دربارهٔ وی در زندگی‌نامهٔ کوتاهی که نوشته‌است می‌گوید: «این خواهرم که در قید حیات است، از زنان ادیبهٔ ایران به‌شمار می‌رود. نامش «فاطمه خانم» است و «شاهین» تخلّص می‌کند. شعرش به طراوت و حلاوت مشهور شده و در خاتمهٔ کتاب خیرات حسان قصیده ای از وی ثبت گشته…».


title: ادیب‌الممالک فراهانی

text: تولد این بانو را که در تذکره‌ها به نام فاطمه سلطان آورده‌اند؛ ششم رجب ۱۲۸۲ نقل کرده‌اند و وفاتش را پس از ۱۳۰۵؛ بنابراین، این خواهر پنج سال از ادیب کوچک‌تر بوده‌است. «به نوشتهٔ مؤلف خیرات حسان، این بانو، در ادبیات فارسی و عرب و شعر فارسی مهارت کامل داشته و مقامش در شعر فارسی همانند خَنساء در شعر عربی است. دیوان او حدود دو هزار قصیده در مدح امام قائم (علیه السلام) و مظفرالدین شاه قاجار (۱۳۱۳–۱۳۲۴ ق) دارد.


title: ادیب‌الممالک فراهانی

text: نورعلی الهی از ادیب‌الممالک فراهانی به عنوان یک سرسپردۀ دین یاری (اهل حق) یاد می‌کند. او اشعار نصیری را تحت عنوان "راز تیموری" به نظم درآورده و وحید دستگردی مصحح دیوان وی آن را با حوادث تاریخی ایران منطبق ساخته‌است. او علاوه بر به نظم درآوردن پیشگویی‌های تیمور بانیارانی، برخی از قوانین یارسان را نیز در دیوان خود درج کرده‌است و کلامی از نظرعلی جناب را نیز به فارسی سرایش کرده‌است. او همچنین پیشگویی‌های ایل‌بگی جاف را به نظم فارسی ترجمه کرده‌است. آثار ادیب‌الممالک حاکی از آن است که او با بزرگان دین یاری و جامعۀ یارسان در ارتباط بوده‌است.


title: ادیب‌الممالک فراهانی

text: شهرت ادیب الممالک در کسوت شاعر باعث شد که ارزش و پایگاه او در روزنامه‌نگاری و نویسندگی تحت الشعاع قرار گیرد و جز گروه خاصی به نقش او در مقام یکی از پیشگامان رشتهٔ روزنامه‌نگاری توجه نکنند. در زمانی که نهضت آزادی خواهان ایرانی ضد استبداد قاجار پا گرفت و مردم طالب استقرار نظام دموکراسی بودند، نوشته‌های ادیب در پیشبرد سطح آگاهی آنان از حقوق سیاسی و اجتماعی خود و تهییج آن‌ها به ایستادگی در برابر فشارها و تهدیدات زمامداران اثری بسزا داشت. به نظر می‌رسد ادیب الممالک نخستین شاعری است که در ایران به کار روزنامه‌نویسی هم پرداخته‌است؛ بنابراین، می‌توان او را طلایه دار شعرای روزنامه‌نگاری چون ملک الشعرای بهار، اشرف الدین گیلانی، علی اکبر دهخدا، فرخی یزدی و میرزاده عشقی دانست. تا پیش از شروع نهضت مشروطه، روزنامه‌های درخور اعتنایی که در ایران نشر می‌شدند یا مستقیماً زیر نظر دولت بودند یا، مخصوصاً در شهرستان‌ها، در سایهٔ حمایت حکام فعالیت می‌کردند. از این رو، روزنامهٔ مردمی و مستقلی در دسترس نبود که ناشر اندیشه‌ها و آرمان‌های توده‌های مردم باشد. ادیب از نخستین کسانی بود که با تأسیس روزنامهٔ ادب رسماً پای به عالم مطبوعات نهاد و کمابیش تا پایان عمر کار روزنامه‌نویسی را همراه با شاعری دنبال کرد.


title: ادیب‌الممالک فراهانی

text: دو سال پس از آنکه ادیب در ذیقعدهٔ ۱۳۱۴ق/آوریل ۱۸۹۶م با امیرنظام گروسی باز به تبریز برود، اقدام به تأسیس روزنامه ای کرد که نخست با عنوان جریدهٔ ادب و پس از چندی فقط با نام ادب از آغاز تا پایان سه دورهٔ مختلف را پشت سر گذاشت.


title: ادیب‌الممالک فراهانی

text: در این شهر، طی دو سال تا اوایل ۱۳۱۷ق/۱۸۹۹م، بر روی هم، به روایتی ۲۲ شمارهٔ مصور و به روایتی دیگر ۱۷ شماره، نخست به خط نستعلیق و پس از مدتی انقطاع به خط نسخ، منتشر شد. ادیب در این روزنامه، افزون بر مقالات سیاسی و اجتماعی، هر بار برخی از اشعار خود را نیز چاپ می‌کرد. یک بار که روزنامه اش را توقیف کردند، روانهٔ تهران شد، لیکن در منزل اول از اسب به زیر افتاد و دستش شکست و مجبور شد به تبریز بازگردد. شاعر پس از بهبود انتشار ادب را پی گرفت. از دورهٔ روزنامهٔ ادب تبریز ظاهراً بیش از یک شماره از سال دوم (۱۳۱۷ق/۱۸۹۹م) بر جای نمانده‌است.


title: ادیب‌الممالک فراهانی

text: ادیب الممالک در اوایل ۱۳۱۸ق/۱۹۰۰م از تبریز به قفقازیه و از آنجا به خوارزم سفر کرد و یک چند نزد محمدامین، خان خیوه، به سر برد و سرانجام در مشهد رحل اقامت انداخت. سبب توطن ادیب در مشهد گویا تلاش برای احراز تصدی موقوفهٔ خانوادگی قائم مقامی در این شهر بوده‌است. او دورهٔ دوم ادب را در این شهر آغاز کرد. نخستین شمارهٔ این جریدهٔ هفتگی در مشهد در ۱۴ رمضان ۱۳۱۸ق/۵ ژانویهٔ ۱۹۰۱م در ۸ صفحه با چاپ سنگی منتشر و تا شوال ۱۳۲۰ق در جمع ۱۱۰ شماره طبع و توزیع شد. ادیب در شمارهٔ اول ادب شعری در قالب مثنوی از خود برای افتتاحیه نشر کرد که در دیوان او در صفحهٔ ۶۰۷ ضبط شده‌است. تا پیش از انتقال ادب از تبریز به مشهد، هنوز در این شهر از روزنامه خبری نبود و بنا براین، تأسیس و نشر ادب زیر نظر سخنور و نویسندهٔ برجسته ای چون ادیب الممالک که از حیث دانش و فضل و خط و ربط در ادب فارسی و عربی انگشت‌نما بود، در محیط آن روز مشهد برای تربیت نسل جوان و تشویق آنان به نویسندگی و گویندگی و برانگیختن افراد مستعد تأثیر بسزایی داشت. حتی شاید وجود ادیب و ادب او در تحول فکری و ذوقی ملک الشعرای بهار و کشاندن او از پیگیری کارهای دستی مانند فیروزه کاری و نقاشی به سوی شعر و ادب بی تأثیر نبوده‌است.


title: ادیب‌الممالک فراهانی

text: مندرجات ادب مشهد مطالبی ادبی، علمی، تاریخی، تجاری، مختصری از اوضاع جهان آن روزگار و البته مقداری مسایل سیاسی و اجتماعی ایران بود. چنین به نظر می‌رسد که چون ادیب الممالک خود شاعری متبحر، تاریخدان و ادیب بود، درونمایه‌های ادبی‌تاریخی روزنامه اش بر مطالب دیگر روزنامه‌ها می‌چربیده‌است. در بعضی از شماره‌های سال دوم ادب مشهد شماری تصاویر و کاریکاتورهای ساده و ابتدایی به چشم می‌خورد که چون طلیعهٔ تکامل هنر چاپ کاریکاتور در روزنامه است، اهمیت ویژه ای دارند.


title: ادیب‌الممالک فراهانی

text: بیش از ۱۴ شماره از سال سوم ادب در مشهد منتشر نشده بود که ادیب الممالک به فرمان مظفرالدین شاه و تصویب میرزامحمد ندیم السلطان، وزیر انطباعات و جراید، دفتر روزنامه را از مشهد به تهران منتقل کرد. ادیب مبدأ انتشار مجدد ادب را نخستین شمارهٔ این روزنامه در تهران قرار داد. ادب از ۲۷ رجب ۱۳۲۱ تا ربیع الثانی ۱۳۲۴ق، جمعاً ۱۸۸ شماره منتشر کرد. در بیشتر این مدت، شیخ احمد مجدالاسلام کرمانی (۱۲۸۸–۱۳۴۲ق/۱۸۷۱–۱۹۲۴م)، از ادبای سرشناس و مدیر روزنامه‌های ندای وطن و کشکول و محاکمات، با ادیب همکاری فعال داشت. در حقیقت، او در دو سال پایانی عمر ادب (سال‌های چهارم و پنجم) با عنوان مدیرکل عهده‌دار تمامی کارهای روزنامه بود، زیرا در این دو سال ادیب الممالک یا بیرون از ایران به سر می‌برد یا متعهد مسئولیت‌های دیگر در داخل کشور بود. از آنجا که ادب به همت دو دانشمند سخندان، روشنفکر و آزادی‌خواه اداره می‌شد، مندرجاتش از کیفیتی بالا برخوردار بود. ادب در طول انتشارش «خدمات زیادی به نشر آزادی و بالا بردن سطح معلومات عمومی نمود.» این جریده حاوی مقالات تاریخی، ادبی، ترجمهٔ داستان‌هایی به ویژه از زبان فرانسه، اخبار سیاسی و اجتماعی و گزارش احوال بزرگان، اخبار خارجی و غیره بود. از سال چهارم به بعد، دو صفحه نیز با چاپ سنگی به تصاویر و کاریکاتورهایی با مضامین سیاسی اختصاص داده شد. بقیهٔ صفحات چاپ سربی بودند.


title: ادیب‌الممالک فراهانی

text: در نخستین ماه‌های ۱۳۲۴ق که اوضاع ایران دستخوش اغتشاش بود و مدیران جراید و دیگر آزادی خواهان بر اثر استبداد صدراعظم، عین الدوله عبدالمجیدمیرزا (م. ۱۳۴۵ق/۱۹۲۶م)، پراکنده شدند، مجدالاسلام همراه با حسن رشدیه، بانی مدارس نوین، به کلات تبعید شد. کوتاه زمانی پس از آن، ادب برای همیشه تعطبل شد. ادیب الممالک، به مناسبت نفی بلد مجدالاسلام قطعه ای دردناک سروده که در صفحهٔ ۱۷۵ دیوان او ضبط شده‌است. ادیب پس از بازگشت به ایران هرچه بابت ظلمی که در حق ادب شده بود به مقامات شکایت برد، دادخواهی نیافت. این بیداد فاحش با قطع حقوق دیوانی و ضبط تیول خراسان این شاعر آزاده هم‌زمان شد.


title: ادیب‌الممالک فراهانی

text: بخشی از درونمایهٔ اشعار ادیب به مشکلات و نابسامانی‌های اجتماعی ایران آن روز اختصاص دارد که دردمندانه از آن سخن می‌گوید، خواه مشکلاتی مانند بی قانونی، استبداد و فساد اداری که ریشه ای و بنیادی بودند، خواه گرفتاری‌هایی مانند گرانی نان که مقطعی و تحت شرایطی خاصی در کشور پیش می‌آمدند. از میان مسایل اجتماعی که ادیب بیش از همه به آن پردخته، فساد دستگاه قضا و تشکیلات نابسامان عدلیهٔ آن روز ایران است. او که خود سال‌ها مسئولیت‌هایی را در ادارت عدلیهٔ چند نقطه از ایران بر عهده داشت و از نزدیک با خرابی‌ها، نابرابری‌ها و حق کشی‌های رایج در نظام قضایی نیک آشنا بود، در اشعار عدیده ای با تیغ زبان به آنان که در لباس قضاوت و به نام اجرای عدالت به جان مردم بی‌پناه افتاده و خود باعث مقداری از همان نابسامانی‌ها شده بودند، حمله کرده و آن‌ها را با هجوهای تیز و تند کوبیده‌است. ابیات زیر تصویری است از وضعیت دادگستری زمان ادیب:


title: ادیب‌الممالک فراهانی

text: ادیب الممالک از میان انواع قالب‌های شعر، بیش از همه به قصیده و قطعه تمایل نشان داده‌است. گرچه غزل، در کنار قصیده، یکی از دو قالب شعری مسلط تا آن زمان بود، ولی ادیب قصیده و سپس قطعه را برای اظهار مقاصد خود مناسب تر می‌یافت. طبیعی هم همین بود، زیرا نه فقط برای بیان وصف و مدح که محور اصلی شعرهایش در این دوره بود، بلکه برای طرح مضامین تاریخی، قرآنی، نجومی و همین‌طور آرایش‌های لفظی و معنوی که پسند طبع شاعری چون ادیب بود، قصیده جولانگاه مستعدتری در اختیارش می‌گذاشت. از قضا این دو قالب شعری در دورهٔ دوم شاعری ادیب نیز که تحولی نسبی در مضامین شعری او رخ داد، بیش از دیگر گونه‌ها به کار او آمد. طبق احصاء علی موسوی گرمارودی، شمار ابیات فارسی و عربی ادیب به ۱۶۶۰۰ بیت سر می‌زند. از ادیب الممالک بیش از ۲۶ غزل و تغزل بر جای نمانده و این در کنار حدود ۱۳۲ قصیده و ۳۰۰ قطعهٔ او رقمی اندک است. در واقع، بخش اعظم اشعار ادیب را حدود ۷ هزار بیت در شکل قصیده و بالغ بر ۳ هزار بیت به صورت قطعه تشکیل می‌دهد. با اینکه صورت کلام در غزل‌های ادیب استوار، پخته و خالی از سستی و ابتذال است، لیکن در محتوای همهٔ آن‌ها نکته‌های بدیع و ناگفتهٔ چندانی به چشم نمی‌خورد. البته بی انصافی است که بعضی غزل‌ها یا لااقل بعضی از ابیات این غزل‌های او را درخور تحسین ندانیم. مثنوی‌های ادیب عموماً شیوا و روان است، ولی بدیهی است که این نوع شعر هم قالب مختار و مرجّح او نبوده و به اقتضای پاره ای موضوعات آن را به کار برده‌است. علاوه بر قصیده و قطعه، ادیب به ترجیع‌بند، ترکیب بند و مسمط، که در واقع قالب‌هایی تفننی اند، گرایش نشان داده‌است، زیرا این گونه‌های شعر که تنوع، موسیقایی و جذابیتی دیگر دارند، قالب‌های مناسبی برای مضامین اجتماعی، سیاسی و وطنی بوده‌است؛ بنابراین، در میان سروده‌های دورهٔ دوم شاعری ادیب این قبیل قالب‌ها بیشتر از دورهٔ اول به چشم می‌خورند.


title: ادیب‌الممالک فراهانی

text: علیرضا خزایی دربارهٔ ادیب الممالک چنین می‌نویسد: «ادیب الممالک، در نگاهی اجمالی، شاعر و ادیبی است سنت‌گرا که نسبت به واپس ماندگی شرق آگاهی تاریخی یافت و این آگاهی را به شعرهایش نیز منتقل کرد. با وجود برخی هجویه‌ها و پرده دری‌ها، او فرهیخته و اخلاق‌گراست و از میان شاعران پیش از مشروطه، به تقریب، تنها گوینده پُراهمیتی است که به دگرگونی‌های محتوایی تن داد. ادیب الممالک عمر درازی نیافت، اما آن قدر زنده ماند تا دشواری‌های متعارف یک انقلاب شاید زودرس را بشناسد. با این همه، به نظر می‌آید در مجموع، وی در واپسین دهه زندگی اش، که برابر است با نخستین دهه انقلاب مشروطه، یک پیشگام ادبی محافظه کار یا دیرمانده جلوه می‌کند. از این رو، اُلفتش با گوینده ای مانند «محمد تقی بهار» (ملک‌الشعرا) دست‌کم، به لحاظ ادبی، بسیار طبیعی به نظر می‌آید. البته، از منظری دورتر، می‌توان موقعیت ادبی وی را دقیق‌تر وصف کرد. ادیب الممالک یکی از واپسین نمایندگان دوره بازگشت است که با اعتدال و چابکی ادبی خاص خود، در انتقال شعر فارسی اواخر قاجار به دوره مشروطه نقشی پُراهمیت بر عهده گرفت. با این همه، به سبب دگرگونی‌های پُرشتاب سیاسی و اجتماعی و فرهنگی، بویژه، در حوزه ادبیات، این نقش، بسیار زود، از یادها رفت. تا جایی که حتی، تاریخ نگاران و یادبودنویسان ادبی سده بیستم میلادی نیز جز چند تن، اغلب با کم مهری، خوانده – نخوانده، شعرهایش را به‌کناری نهاده‌اند.»


title: ادیب‌الممالک فراهانی

text: بمناسبت ورود علی اکبرخان کلانتر ملقب به امین الرعایا(به نقل از میرزا معصوم جد پدری وی که به اشتباه به وی نسبت داده شده):


title: ادیب‌الممالک فراهانی

text: قصیده ای در تهییج ایرانیان به دفاع از میهن و سر برآوردن از خواب غفلت:


title: ادیب‌الممالک فراهانی

text: یکی از معروفترین اشعار او شعری است که به مناسبت زادروز پیامبر اسلام سروده است. این شعر در قالب مسمط می‌باشد و در زمان مظفر الدین شاه سروده شده است:


title: ادیب‌الممالک فراهانی

text: وز سینه‌ام آتشکده پارس نمودار


title: ادیب‌الممالک فراهانی

text: جوشند چو بلبل به چمن کبک به کهسار


title: ادیب‌الممالک فراهانی

text: آن را که درد نامه‌اش از عجب و ز پندار


title: ادیب‌الممالک فراهانی

text: تا صاحب خانه نرساند به تو آزار


title: ادیب‌الممالک فراهانی

text: کانجا شودش صدق کلام تو پدیدار


title: ادیب‌الممالک فراهانی

text: آن را که خبر نیست فگار است ز افکار


title: ادیب‌الممالک فراهانی

text: چونان که ببویید مسیحا به سر دار


title: ادیب‌الممالک فراهانی

text: بر منزلت و قدرش یزدان کند اقرار


title: ادیب‌الممالک فراهانی

text: سنگی که ببوسد کف آن دست گهربار


title: ادیب‌الممالک فراهانی

text: تا لایق بزم تو شود نغز و بهنجار


title: ادیب‌الممالک فراهانی

text: در دست تو بسپرده قضا صارم تبّار


title: ادیب‌الممالک فراهانی

text: بر تخت چو بر چرخ بر این ماه ده و چار


title: ادیب‌الممالک فراهانی

text: خلقی شده دیوانه و شهری شده هشیار


title: ادیب‌الممالک فراهانی

text: مادرش به بستر شده بیمار و نگون سار


title: ادیب‌الممالک فراهانی

text: آلوده به خون دل و چاک از ستم خار


title: ادیب‌الممالک فراهانی

text: آوخ ز فروشنده دریغا ز خریدار


title: ادیب‌الممالک فراهانی

text: و اندیشه نکردیم ز طوفان و ز تیار


title: ادیب‌الممالک فراهانی

text: جاری به زمین و فلک و ثابت و سیار


title: ادیب‌الممالک فراهانی

text: نام هنر و رسم کرم را به سزاوار


title: ادیب‌الممالک فراهانی

text: جغدیم به ویرانه هزاریم به گلزار


title: ادیب‌الممالک فراهانی

text: وز گله اغنام بران گرگ ستمکار


title: ادیب‌الممالک فراهانی

text: ثروت شده بی‌مایه و صحت شده بیمار


title: ادیب‌الممالک فراهانی

text: بشکاف ز هم سینه این ابر شرر بار


title: ادیب‌الممالک فراهانی

text: فریاد از آن خرس کهنسال شکمخوار


title: ادیب‌الممالک فراهانی

text: وآمد سر همسایه برون از پس دیوار


title: ادیب‌الممالک فراهانی

text: حق را تو ظهیرستی و دین را تو نگهدار


title: ادیب‌الممالک فراهانی

text: در دار نمانده‌است ز یاران تو دیّار


title: ادیب‌الممالک فراهانی

text: بسیار برش اندک و زو اندک بسیار


title: ادیب‌الممالک فراهانی

text: وین هر دو پدید است ز گفتار و ز دیدار


title: ادیب‌الممالک فراهانی

text: وز هول تو گشته‌است تعب زار و ستم خوار


title: ادیب‌الممالک فراهانی

text: هم دشمن جادویی و هم آفت سحار


title: ادیب‌الممالک فراهانی

text: وز دست حوادث ببری خاتم زنهار


title: ادیب‌الممالک فراهانی

text: کاندر دو جهان نیست تو را جز به خدا کار


title: ادیب‌الممالک فراهانی

text: کز مهر تو زار آید و از غیر تو بیزار


title: ادیب‌الممالک فراهانی

text: وز صارم دین شسته و پرداخته زنگار


title: پرش از خرک

text: پرش از خَرَک یکی از بخش‌های ورزش ژیمناستیک هنری است. مسابقات پرش از خرک هم توسط ژیمناست‌های مرد و هم ژیمناست‌های زن انجام می‌شود.


title: پرش از خرک

text: این حرکت این‌گونه انجام می‌شود که ژیمناست با سرعت بالا مسیری حداکثر ۲۵ متری را دویده و سپس با جهش از یک تخته فنری پرشی را از روی خرک اجرا می‌کند. امتیاز ورزشکار به شتاب او در انجام حرکت، ارتفاع و طول پرواز از تخته پرش، فرود ثابت و همراه با تعادل، میزان پیچیدگی و دشواری حرکات آکروباتیکی که در پرش انجام می‌شود و زیبایی و اجرای صحیح آن‌ها بستگی دارد.


title: پرش از خرک

text: سرعت دویدن، طول پرش، قدرتی که از پاها و شانه ایجاد می‌شود، هشیاری حرکتی بر روی هوا، و سرعت چرخش از عوامل مؤثر بر یک پرش موفق هستند.


title: پرش از خرک

text: Wikipedia contributors, "Vault (gymnastics)," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Vault_(gymnastics)&oldid=215349578


title: خرک حلقه

text: خرک حلقه یکی از ابزارهای ورزش ژیمناستیک هنری است. این ابزار تنها توسط مردان ژیمناستیک‌کار بکار می‌رود.


title: خرک حلقه

text: اندازه‌گیری‌های فدراسیون جهانی ژیمناستیک:


title: دارحلقه

text: دارحَلقه یکی از ابزارهای ورزش ژیمناستیک هنری است. این ابزار تنها توسط مردان ژیمناست، بکار می‌رود.


title: دارحلقه

text: Wikipedia contributors, "Rings (gymnastics)," Wikipedia, The Free Encyclopedia, (accessed January 31, 2008).


title: بارفیکس

text: بارفیکس (به فرانسوی:barre fixe) یکی از ابزارهای ورزش ژیمناستیک هنری است. بارفیکس یک میله افقی است که از فلز (بیشتر فولاد) ساخته می‌شود. در نوع خانگی بارفیکس، معمولاً میله آهنی بارفیکس در چهارچوب در فیکس می‌شود و برای تمرین‌های ساده در خانه به کار می‌رود.


title: بارفیکس

text: این ابزار توسط مردان و زنان ژیمناستیک‌کار بکار می‌رود.


title: میله پارالل

text: میله‌های پارالِل یا موازی یکی از ابزارهای ورزش ژیمناستیک هنری است. این ابزار هم توسط زن هم توسط مرد به کار میرود. میله‌های پارالل روی چهارچوبی تکیه دارند که از جنس فلز (بیشتر فولاد) ساخته می‌شود. خود میله‌ها از چوب یا ماده‌ای مرکب ساخته می‌شوند.


title: میله پارالل

text: Wikipedia contributors, "Parallel bars (gymnastics)," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Parallel_bars_(gymnastics)&oldid=205645205


title: چوب موازنه

text: چوب مُوازنه یکی از ابزارهای ورزش ژیمناستیک هنری است. این ابزار تنها توسط بانوان ژیمناستیک‌کار بکار می‌رود. این ابزار از چهارچوبی از جنس فلز (بیشتر فولاد) و تیری چوبی با روکش جیر یا چرم ساخته می‌شود. حداکثر زمان تمرین با چوب موازنه یک دقیقه و سی ثانیه است.


title: چوب موازنه

text: ویکی‌پدیای انگلیسی.


title: حرکات زمینی

text: حرکات زمینی یکی از بخش‌های تمرینی و مسابقاتی ورزش ژیمناستیک است. رقابت‌های حرکات زمینی معمولاً بر روی تشک مخصوصی انجام می‌شود که قابلیت ارتجاعی و فنری دارد و به انجام حرکت‌های آکروباتیک ورزشکاران کمک می‌کند. حرکات زمینی یکی از شش اسباب ژیمناستیک هنری مردان و چهار اسباب ژیمناستیک هنری زنان محسوب می‌شود که در مسابقات این رشته ورزشکاران حرکات خود را بر روی آن انجام می‌دهند.


title: حرکات زمینی

text: ابعاد پیست حرکات زمینی تشکی در اندازه ۱۲ در ۱۲ متر و قطر ۱۷ متر می‌باشد و یک منطقه ایمنی دو متری نیز دور تا دور آن قرار می‌گیرد. استفاده از بالش در کنار تشک بلامانع میباشد. رنگ رویه تشک معمولاً به رنگ آبی راه راه انتخاب می‌شود و جنس لایه‌های زیرین آن معمولاً ارتجاعی می‌باشد.


title: حرکات زمینی

text: در مسابقات بین‌المللی ورزشکاران مرد برنامه حرکات زمینی خود را در یک مدت حداکثر ۷۰ ثانیه‌ای و ورزشکاران زن در یک مدت حداکثر ۹۰ ثانیه انجام می‌دهند. ژیمناست‌های زن برخلاف مردان حرکات زمینی خود را همراه با موسیقی انجام می‌دهند. برنامه هر ورزشکار برای حرکات زمینی و موسیقی آن هم توسط خود او و مربیش تعیین می‌شود. در ژیمناستیک بانوان این برنامه ترکیبی از حرکات آکروباتیک و رقص است. در ژیمناستیک آقایان اغلب از حرکات آکروباتیک استفاده شده و حرکات قدرتی، تعادلی، انعطافی و بالانس‌ها نیز به همراه آن انجام می‌شود.


title: پارالل ناهم‌سطح

text: پارالِلِ ناهَم‌سَطح یکی از ابزارهای ورزش ژیمناستیک هنری است. این وسیله از میله‌هایی نامتقارن درست شده‌است. پارالل ناهم‌سطح تنها توسط بانوان ژیمناستیک‌کار استفاده می‌شود. میله‌های آن از چوب، پلاستیک یا مواد مرکب درست می‌شوند.


title: پارالل ناهم‌سطح

text: Wikipedia contributors, "Uneven bars (gymnastics)," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Uneven_bars_%28gymnastics%29&oldid=205721613


title: پیش‌تخته

text: پیش‌تخته یکی از ابزارهای ورزش ژیمناستیک است.


title: پیش‌تخته

text: پیش‌تخته، تخته‌ای شیبدار است که در زیر آن فنرهایی قرار دارد و برای پرش ژیمناستیک‌کاران بر روی وسایلی همچون پرش از خرک استفاده می‌شود.


title: پیش‌تخته

text: پیش‌تخته انواع گوناگون دارد همچون پیش‌تخته هفت‌فنره چوبی یا پیش‌تخته فلزی.


title: پیش‌تخته

text: نگاه کنید به: یاوران ورزش.


title: رختکن

text: رَختکَن به اتاق یا سالنی گفته می‌شود که مخصوص تعویض لباس است و تسهیلاتی برای آن کاربرد ارائه‌می‌دهد مانند کمد وسایل شخصی، نیمکت، آینه و جالباسی.


title: رختکن

text: هدف از ایجاد رختکن ایجاد فضای خصوصی و مناسب برای افراد و همچنین ایجاد جدایی جنسیتی است. بعضی رختکن‌ها ممکن است دارای اتاق‌ها، اتاقک‌ها یا فضاهای خصوصی و همچنین دوش و محل استحمام باشند.


title: رختکن

text: باشگاه‌های ورزشی، ورزشگاه‌ها، پادگان‌ها و دیگر اماکن ورزشی و ارتشی که اعضاء آنها دارای لباس ویژه یا یونیفورم هستند معمولاً دارای رختکن هستند.


title: رختکن

text: اتاق پرو


title: هاینریش هاینه

text: کریستیان یوهان هاینریش هاینه یا «هاری هاینه» (زادهٔ ۱۳ دسامبر ۱۷۹۷ در دوسلدورف – درگذشتهٔ ۱۷ فوریهٔ ۱۸۵۶ در پاریس) شاعر و خبرنگار آلمانی در سدهٔ ۱۹ میلادی بود.


title: هاینریش هاینه

text: هاینه بیشتر به خاطر اشعار غنایی‌اش مشهور شده‌است. او درضمن هم‌زمان، شاعر رمانتیسیسم نیز بود. آثار او یکی از پرترجمه‌ترین نوشتارها در ادبیات آلمانی به‌شمار می‌روند.


title: هاینریش هاینه

text: هاینه در یک خانواده آلمانی‌شدهٔ یهودی فقیر در دوسلدورف زاده شد و با همراهی و مساعدت عموی ثروتمندش از ۱۸۱۱ تا ۱۸۲۹ زندگی حرفه‌ای خود را با تحصیل در رشته حقوق در دانشگاه‌های گوتینگن، بن و برلین آغاز کرد. بعدها ولی به ادبیات بیشتر علاقه‌مندی پیدا کرد و با این وجود، تحصیلاتش در رشته حقوق را سال ۱۸۲۵ به پایان رسانید. در همین زمان نیز او از یهودیت به مسیحیت پروتستانی گروید و در مراسم مذهبی نام خود را از «هاری» به «هاینریش» برگرداند.


title: هاینریش هاینه

text: در سال‌های بعد به‌علت اینکه کار آزاد نویسندگی را برای خود برگزیده بود، زندگانی ناثابتی داشت و مدتی دراز در لندن و مونیخ و ایتالیا به‌سر برد. هاینه سال ۱۸۳۱، آلمان را به قصد پاریس ترک کرد و تا پایان عمرش، زندگی خود را در پایتخت فرانسه گذرانید. آن زمان، در اروپا دوران حکومت مترنیخ بود و هاینه که اینک یک دموکرات انقلابی شده بود در ماه مه ۱۸۳۱ به پاریس رفت و به‌عنوان شاعر و روزنامه‌نویس به همکاری با مطبوعات فرانسه و آلمان پرداخت و از این طریق نیز امرار معاش کرد.


title: هاینریش هاینه

text: در فرانسه او با نظریه‌پردازان سوسیالیسم آرمانشهری (Utopian socialism) از جمله کونت سان-سیمون همکار شد. انتقاد سیاسی او همچنین با نام «"آلمان، یک افسانه زمستانی"» از طرف کارل مارکس در روزنامه فوروِرتس (Vorwärts) به چاپ رسید.


title: هاینریش هاینه

text: در سال ۱۸۳۵ مجلس آلمان نشر آثار هاینه را ممنوع ساخت و در نتیجه اشکالات دائمی مالی هاینریش هاینه ناگزیر شد که در سال ۱۸۳۶ کمک‌های مالی بودجه مخفی دولت فرانسه را برای مهاجرین سیاسی، به مبلغ چهارهزاروهشتصد فرانک در سال بپذیرد. در سال ۱۸۴۸ پس از تغییر دولت این کمک نیز قطع شد. هاینه، دو بار در پائیز ۱۸۴۳ و تابستان ۱۸۴۴ برای بازدید کوتاهی به آلمان بازگشت. از سال ۱۸۴۸ دراثر بیماری ستون فقرات در خانه فقیرانه‌اش در پاریس، که خود آنرا «گورستان تشک‌ها» نام نهاد، پایبند و خانه‌نشین شد و از جانب همسرش اوژنی میرا که در اشعارهاینه «ماتیلده» خوانده می‌شود و بعدها معشوقه‌اش موشه (الیزه کرایتز) وفادارانه پرستاری شد.


title: هاینریش هاینه

text: او در پاریس می‌کوشید میان فرانسوی‌ها و آلمانی‌ها ارتباط فکری برقرار کند. مقالات او زیر عنوان «دربارهٔ تاریخ ادبیات جدید در آلمان» (۱۸۳۴)، اوضاع فرانسه و مجموعه‌ای از مقالاتی که از پاریس برای روزنامه آلگماینه زایتونگ در آگسبورگ می‌نوشت و کتاب «سالن» (۱۸۳۵ تا ۱۸۴۰) که در آن راجع به تاریخ مذهب و فلسفه در آلمان از یک‌طرف و زندگی فرانسوی‌ها از طرف دیگر بحث کرده‌است، نمودار این تلاش اوست.


title: هاینریش هاینه

text: در سال‌های ۱۸۴۰ هاینریش هاینه به اندیشه‌های سوسیالیتی گروید و در ایام دوستی با کارل مارکس که هاینه از او ۲۰ سال پیر بود منظومه‌ای به نام «بافندگان سیلزی» نوشت که در آن موضوع شورش بافندگان در سال ۱۸۴۴ مطرح است. هاینریش هاینه در ۱۷ فوریه ۱۸۵۶ در پاریس درگذشت و در گورستان مونت مارتر به خاک سپرده شد.


title: هاینریش هاینه

text: هاینریش هاینه در سال ۱۸۲۲ با انتشار «اشعار» در جهان ادب جلوه‌گر شد و پس از آن در سال‌های ۱۸۲۶ و ۱۸۲۷ دو کتاب به نام «سفرنامه‌ها یا تصاویری از یک سفر» از او انتشار یافت که در سال‌های ۱۸۳۰ و ۱۸۳۱ دو جلد دیگر نیز بر آن‌ها افزوده شد.


title: هاینریش هاینه

text: هاینه با دید و طنز مخصوص خودش دربارهٔ تمام مسائل مورد توجه عصر خود اظهارنظر کرده‌است و تصویرهای قابل توجهی از طبیعت که در احساس یک شاعر جلوه دارد نشان داده‌است. هاینه این ترانه‌ها را به اضافه آنچه قبلاً نشر داده بود و آثاری که بعد بر آن‌ها افزود در سال ۱۸۲۷ یکجا در کتاب «ترانه‌ها» انتشار داد و این سرشناس‌ترین اثری است که شهرت شاعری او را بنیان گذاشته‌است.


title: هاینریش هاینه

text: هنگام به قدرت رسیدن نازیسم و سوزاندن کتاب‌ها در برلین سال ۱۹۳۳، در میان نوشتارهای سوخته شده، «المنصور» نوشته هاینریش هاینه نیز وجود داشت، که در آن نوشته شده بود:


title: هاینریش هاینه

text: هاینریش هاینه منظومه‌ای نیز با عنوان «فردوسی شاعر» در بزرگداشت شاهنامه و سراینده او دارد. او در این منظومه با اشاراتی به رنجی که فردوسی در سرودن شاهنامه کشید، بیش از همه به ستمی که در حق او روا داشتند پرداخته و از ناسپاسی سلطان محمود غزنوی بسیار گفته‌است و از پشیمانی دیرهنگام او. هاینه در ابیات پایانی منظومهٔ «فردوسیِ شاعر»، صحنهٔ دردناکی را به‌تصویر کشیده‌است: "در حالی که صدای جرس کاروان هدایای سلطان محمود غزنوی و بانگ لااله‌الاالله شتررانان از بیرون دروازهٔ غربی شهر توس به‌گوش می‌رسد، کاروان تشییع جنازهٔ فردوسی از دروازهٔ شرقی شهر خارج می‌شود."


title: هاینریش هاینه

text: برخی از آثار مشهور ادبی او عبارت هستند از:


title: سهند

text: کوهستان سهند یکی از بزرگترین و مهم ترین برجستگی های آذربایجان و از معروف ترین کوه های آتشفشانی ایران است که در جنوب شهر تبریز و جنوب شرقی اوجان «بستان آباد» و شمال شهر مراغه در مرکز استان آذربایجان شرقی است. این رشته‌کوه دارای ۱۷ قله با ارتفاع بیش از ۳٬۰۰۰ متر است که بلندترین آن‌ها قلهٔ قوچ‌گولی (کمال) ۳۷۰۷ متر بلندی داشته و در محدوده‌ی شهرستانی بستان آباد قرار دارد. و مرتفع‌ترین نقطهٔ استان محسوب می‌شود


title: سهند

text: سهند که یکی از مهم‌ترین کوه‌های آتشفشانی خاموش ایران به‌شمار می‌رود به دلیل انبوهی گیاهان، چمن‌زارها، گلزارها و مراتع در آن به عروس کوه‌های ایران مشهور شده‌است؛ چرا که سطح تمام مناطق این رشته‌کوه پوشیده از سبزه است. کوه‌های کمال، جام، سهند، بوز داغ، ارونه، زری داغ، بویوک داغ، کریم داغی، لیقوان داغی، سلطان داغی، دمیرلی، آغ‌داغ، موتال داغی، قبله داغی، ارشد داغی، شیر داغی، حرم داغی، گیروه داغی، چاناق، اوو داغی، آتاشان، درویشلر از مهم‌ترین قله‌های رشته‌کوه سهند محسوب می‌شوند. دره زیبا و سحرانگیز شاه یوردی در شمال قله جام قرار گرفته است.


title: سهند

text: در بندهش، زامیادیشت و زادسپرم از کوهی به نام «اسنوند» نام برده می‌شود که در آذربایجان واقع شده‌است. در زادسپرم مکان آذرگشسب در این کوه قرار دارد؛ البته شواهد زیادی در رابطه با یکسان‌بودن سهند و اسنوند وجود ندارد.


title: سهند

text: در جبهه شمالی سهند مشرف به جلگه تبریز و بستان آباد قله های کمال(قوچ گولی)، بویوک داغ، ارونه کوه، بوز داغ، متال، دمیرلی و ... واقع شده اند که مرتفع ترین بخش کوهستان سهند را تشکیل می دهند. قله های جنوبی سهند همگی مشرف به جلگه مراغه هستند.


title: سهند

text: در دامنه‌های کوهستان سهند، زیباترین دره‌های آبرفتی همراه با روستاها، باغ‌ها و کشتزارها، جلوه‌هایی شگفت پدیدآورده است. کوهستان سهند بعد از سبلان یکی از بزرگ‌ترین و مهمترین برجستگی‌های آذربایجان و از معروفترین کوه‌های آتشفشان و خاموش ایران است که در ۵۰ کیلومتری جنوب تبریز قرار گرفته‌است.


title: سهند

text: متأسفانه در سال های گذشته در دامنه های سلسله جبال سهند و بالاخص در محدوده شهرستان بستان آباد به‌صورت بی رویه معادن پوکه فعال شده اند که باعث به هم ریختگی اکوسیستم منطقه شده است.


title: سهند

text: آب و هوای منطقه قلمرو کوهستان سهند مانند سایر مناطق کوهستانی تابع عواملی چون عرض جغرافیایی، ارتفاع، عوارض پستی بلندی، قرار گرفتن در معرض وزش بادها، وجود دریاها و دریاچه های بزرگ، فشار جریان هوا و بارندگی می باشد. ناحیه کوهستانی سهند دارای آب و هوای سردسیری است و مقدار بارش آن در قله ها ۶۰۰ الی ۷۰۰ میلی متر و در اطراف ۳۰۰ تا ۵۰۰ میلی متر می باشد. از نظر تقسیم بندی فصول از یک نظم خاصی پیروی نمی‌کند و مانند مناطق جلگه ای نمی‌باشد. مدت زمستان طولانی هشت ماهه و فصل گرما کوتان مدت است.


title: سهند

text: رودهایی که از سهند سرچشمه می گیرند به آبگیرهای دو حوضه دریاچه ارومیه و دریای خزر میرزند.مهمترین رودخانه های جاری از سهند عبارتنداز:


title: سهند

text: اوجان چایی (رودخانه اوجان یا بستان آباد)


title: سهند

text: سیداوا چایی (رودخانه سعیدآباد)


title: سهند

text: صوفی چایی (صافی رود مراغه)


title: سهند

text: لیوان چایی (رودخانه لیقوان)


title: سهند

text: زینجانا چایی ( رودخانه زین جناب)


title: سهند

text: اوسکو چایی ( رودخانه اسکو)


title: سهند

text: توفارقان چایی (رودخانه آذرشهر یا دهخوارقان)


title: سهند

text: قالا چایی (قلعه رود عجب شیر)


title: سهند

text: موردی چایی ( رودخانه مردق)


title: سهند

text: لیلان چایی (رودخانه لیلان)


title: سهند

text: قرانقو چایی (رودخانه قرانقو)


title: سهند

text: این کوه پذیرای کوهنوردان در فصل‌های بهار و تابستان می‌باشد. پیست اسکی سهند در مسیر تبریز به بستان آباد و بعد از گذشتن از روستاهای سعیدآباد، ایرانق، متنق و ثمرخزان در طول فصل زمستان فعال است.


title: معادله دیفرانسیل

text: در ریاضیات، معادله دیفرانسیل نوعی معادلهٔ ریاضی است که دارای یک (یا چند) تابع مجهول از یک یا چند متغیّر مستقل و مشتقهای آن توابع (با مرتبه‌های مختلف) است.


title: معادله دیفرانسیل

text: این معادلات در مدل‌سازی ریاضیاتی بسیاری از پدیده‌های طبیعی کاربرد دارند. بسیاری از قوانین عمومی طبیعت (در فیزیک، شیمی، زیست‌شناسی و ستاره‌شناسی) طبیعی‌ترین بیان ریاضی خود را در زبان "معادلات دیفرانسیل" می‌یابند. از جمله کاربردهای آن می‌توان به مدارهای الکتریکی، سرعت حدّی، غلظت مواد شیمیایی و رشد جمعیّت اشاره کرد. "معادلات دیفرانسیل" همچنین در هندسه و نیز در مهندسی و بسیاری از حوزه‌های دیگر کاربردهای فراوانی دارند.


title: معادله دیفرانسیل

text: هر زمان که نرخ تغییرات یک (یا چند) تابع رابطه‌ای با خود یا متغیّرهای خود داشته باشد، آن پدیده با معادلهٔ دیفرانسیل مدل‌سازی می‌شود.


title: معادله دیفرانسیل

text: به عنوان مثال در مکانیک، حرکت جسم به وسیله سرعت و مکان آن در زمان‌های مختلف توصیف می‌شود و معادلات نیوتن به ما رابطهٔ بین مکان و سرعت و شتاب و نیروهای گوناگون وارده بر جسم را می‌دهند. در چنین شرایطی می‌توانیم حرکت جسم را در قالب یک "معادلهٔ دیفرانسیلی" که در آن مکان ناشناختهٔ جسم تابعی از زمان است بیان کنیم.


title: معادله دیفرانسیل

text: برای بسیاری از معادلات دیفرانسیل، ممکن است جوابی وجود نداشته باشد یا جوابشان یکتا نباشد. در صورتی که جواب یکتا وجود داشته باشد نیز، در اکثر مواقع اثبات می‌شود که جواب به صورت یک تابع مقدّماتی قابل بیان نیست.


title: معادله دیفرانسیل

text: به عنوان مثال، جواب معادلهٔ دیفرانسیل formula_1 را "تابع انتگرال سینوس" می‌نامیم formula_2. با وجود این که این تابع یک تابع مقدّماتی نیست، همهٔ خصوصیات این تابع با کامپیوتر قابل محاسبه اند (که در این مورد با توابع مثلّثاتی و نمایی تفاوتی ندارد).


title: معادله دیفرانسیل

text: در حقیقت، تابع نمایی نیز به این صورت تعریف می‌شود: تابعی که در معادلهٔ دیفرانسیل formula_3 صدق کند را formula_4 می‌نامیم (formula_5). در نتیجه ریاضی‌دانان جواب معادلات دیفرانسیل پرکاربرد را نامگذاری می‌کنند. به عنوان مثالی دیگر می‌توان به توابع بسل اشاره کرد.


title: معادله دیفرانسیل

text: بنابرین، جواب اکثر معادلات دیفرانسیل خود یک تابع جدید است که با "روش‌های عددی (تقریبی)" و کامپیوتری (مانند روش‌های رونگه-کوتا) حل می‌شوند (از روش‌های دیگر عددی می‌توان به روش اویلر، روش هون، روش تیلور، آدامز-بشفورث-مولتون، روش میلن سیمپسون، روش هامینگ، روش رانگ-کوتا فلبرگ مرتبه ۵، روش رحمانزاده کای وایت، روش‌های طیفی و شبه طیفی، روش‌های شبکه‌ای همانند اجزای محدود و تفاضل محدود و روش‌های بدون شبکه اشاره کرد).


title: معادله دیفرانسیل

text: در صورتی که جواب یک معادله وجود داشته باشد و یکتا باشد و به صورت یک تابع مقدّماتی قابل بیان باشد، برای پیدا کردن آن از روش‌های حل تحلیلی استفاده می‌شود (تنها برای ساده‌ترین معادلات دیفرانسیل جواب صریح وجود دارد).


title: معادله دیفرانسیل

text: در این حالت نیز یک راه حل کلّی برای حل تمام معادلات دیفرانسیل (قابل حل تحلیلی) وجود ندارد. دلیل این موضوع می‌تواند این باشد که هنوز چنین راه حلّی کشف نشده باشد یا این که چنین راه حل کلّی وجود نداشته باشد. به همین دلیل این معادلات به چند دسته تقسیم می‌شوند که برای هر کدام راه حلّی کشف شده‌است.


title: معادله دیفرانسیل

text: بعضی از معادلات دیفرانسیل در هیچ‌کدام از این دسته‌ها نیز قرار نمی‌گیرند و راه حلّی (تحلیلی) برای آنها وجود ندارد. در این میان روش‌های نیمه‌تحلیلی نیز وجود دارد که از آنها می‌توان به روش تجزیه آدومیان، آنالیز هموتوپی، تبدیل دیفرانسیل اشاره کرد.


title: معادله دیفرانسیل

text: در نتیجه، برای حل یک معادلهٔ دیفرانسیل ابتدا باید بررسی کنیم که آیا جواب یکتا برای آن وجود دارد یا خیر و سپس این که در چه شاخه‌ای قرار دارد. اگر برای شاخهٔ مورد نظر حل تحلیلی وجود داشت، از آن روش استفاده می‌کنیم و در غیر این صورت از روش‌های عددی استفاده می‌کنیم. مسلّماً اگر جواب عددی برایمان کافی باشد، می‌توانیم از همان ابتدا از روش عددی استفاده کنیم.


title: معادله دیفرانسیل

text: در حل مسائل کلّی به "ثابت انتگرال" برمی‌خوریم. به عنوان مثال:


معادله دیفرانسیل


title: معادله دیفرانسیل

text: به این معنی که مقدار پادمشتق می‌تواند هر تابع formula_7 (به ازای هر formula_8) باشد. به عبارتی دیگر تابع formula_9 ممکن است formula_10 یا formula_11 یا موارد مشابه باشد.


title: معادله دیفرانسیل

text: در صورتی که مقدار اوّلیّهٔ formula_9 را بدانیم، می‌توان آن را به صورت دقیق پیدا کرد. در مثال قبلی، اگر بدانیم formula_13 از این موضوع نتیجه می‌گیریم:


title: معادله دیفرانسیل

text: به عنوان مثال، اگر بدانیم سرعت یک جسم (formula_15) برابر ۱ است و همچنین در ثانیهٔ ۱ در مکان ۲ قرار داشته (formula_13)، از روش مذکور برای پیدا کردن معادلهٔ مکان-زمان استفاده می‌کنیم.


title: معادله دیفرانسیل

text: معادلات دیفرانسیل را به‌طور کلی به دو دسته می‌توان تقسیم کرد:


title: معادله دیفرانسیل

text: هر دو نوع این معادلات را می‌توان از دیدگاه خطی یا غیرخطی بودن تابع پاسخ هم دسته‌بندی کرد. اکثر معادلاتی (معمولی) که در فیزیک به آنها برمی‌خوریم خطی هستند.


title: معادله دیفرانسیل

text: اگر درجهٔ مجهول و مشتقاتش یک باشند، آن را "خطی" و در غیر این صورت غیرخطی می‌نامیم.


title: معادله دیفرانسیل

text: به عنوان مثال، معادلهٔ formula_19 خطی است ولی معادلهٔ formula_20 غیرخطی است.


title: معادله دیفرانسیل

text: به دلیل این که معادلات خطی حل (نسبتاً) ساده‌تری دارند، می‌توان معادلات غیرخطی را با تقریب خطی به معادلات خطی تبدیل و آنها را با روش‌های معمول حل کرد. به این عمل "خطی‌سازی" می‌گویند.


title: معادله دیفرانسیل

text: از کاربردهای فیزیکی این معادلات می‌توان به مدل‌سازی حرکت سیارات، که از قانون دوم نیوتن به دست می‌آیند اشاره کرد. در مورد حرکت موشک‌ها در نزدیکی سطح زمین و در فضا، معادلات دیفرانسیل پیچیده‌تر هستند. در رشته سینتیک شیمیایی، معادلات دیفرانسیل نقش منحصر به فردی به عهده دارند. همچنین در مواردی چون سود مرکب، واپاشی رادیواکتیو و قانون سرمایش نیوتن کاربرد فراوانی دارد.


title: معادله دیفرانسیل

text: مرتبهٔ یک معادلهٔ دیفرانسیل عبارت است از مرتبهٔ مشتقی که بالاترین مرتبه را در معادله دارد.


title: معادله دیفرانسیل

text: به عنوان مثال، مرتبهٔ معادلهٔ formula_19 یک است و مرتبهٔ formula_22 دو است.


title: معادله دیفرانسیل

text: همچنین مرتبه معادلات دیفرانسیل را می‌توان به صورت کسری در نظر گرفت که به معادلات دیفرانسیل کسری مشهورند. این نوع از معادلات دیفرانسیل غیرخطی نیز روش‌های حل گوناگونی دارند که می‌توان به روش تجزیه آدومیان، هموتوپی و تکرار تغییرات اشاره نمود.


title: معادله دیفرانسیل

text: یک شاخه‌بندی دیگر این معادلات، تعداد مجهول‌های این معادلات است. اگر یک مجهول وجود داشته باشد، یک معادله برای پیدا کردن جواب کافی است. اگر دو مجهول باشد دو معادله نیاز است که تشکیل دستگاه معادلات دیفرانسیل می‌دهند.


title: معادله دیفرانسیل

text: از این معادلات می‌توان به معادله لوتکا-ولترا اشاره کرد که در مدل‌سازی جمعیّت شکار و شکارچی استفاده می‌شود.


title: معادله دیفرانسیل

text: "معادلات دیفرانسیل مرتبهٔ اوّل" گروهی از "معادلات دیفرانسیل" هستند که تنها شامل مشتق مرتبهٔ اوّل تابع مجهول هستند (و البتّه خود آن تابع). اگر formula_18 تابعی مجهول از متغیّر formula_17 باشد، یک "معادله دیفرانسیل مرتبه اوّل" معادله‌ای ست که بتوان آن را به صورت زیر نمایش داد (که در آن formula_25 می‌تواند هر تابع پیوسته‌ای باشد):


title: معادله دیفرانسیل

text: به عنوان مثال formula_27 یک "معادله دیفرانسیل مرتبه اوّل" است (formula_28) و حل آن ما را به formula_29 می‌رساند.


title: معادله دیفرانسیل

text: یکی از فرم‌های دیگر این معادلات به شکل زیر است:


معادله دیفرانسیل


title: معادله دیفرانسیل

text: برای حل این معادلات روش کلی وجود ندارد. روش‌های متعدّدی وجود دارد که هر کدام تنها برای دستهٔ خاصی از این معادلات کاربردی هستند. از مهمترین آنها می‌توان به "مرتبه اول خطی" و "مرتبه اول تفکیک‌پذیر" اشاره کرد که در ادامه به آنها می‌پردازیم.


title: معادله دیفرانسیل

text: "قضیهٔ پیکارد-لیندلوف" : این معادلات در بازهٔ وجودی‌شان دقیقاً یک جواب دارند. اگر formula_25 پیوسته باشد، بازهٔ وجودی برابر formula_32 است.


title: معادله دیفرانسیل

text: در غیر این صورت، پیدا کردن بازه‌ای که جواب در آن وجود دارد می‌تواند سخت باشد. بازهٔ وجودی جواب شاید هیچ ارتباطی با بازهٔ پیوستگی formula_25 نداشته باشد.


title: معادله دیفرانسیل

text: اگر توابع formula_25 و formula_35 در یک مربّع فرضی (مثل formula_36) پیوسته باشند،


title: معادله دیفرانسیل

text: بازه‌ای از formula_17 (مثل formula_38) وجود دارد که معادلهٔ formula_39 (با مقادیر اوّلیّهٔ دلخواه) در آن جواب دارد.


title: معادله دیفرانسیل

text: توجّه کنید که شروط ذکر شده ضروری نیستند؛ یعنی شاید بتوان به روشی دیگر و بدون کمک گرفتن از این قضیه، بازهٔ وجودی پیدا کرد.


title: معادله دیفرانسیل

text: در صورتی که درجهٔ formula_9 و formula_41 یک باشد به آن خطی گوییم.


title: معادله دیفرانسیل

text: در مدارهای RL، به کمک قانون اهم به معادلاتی مشابه formula_42 می‌رسیم (formula_43 و formula_44 و formula_45 ثابت و formula_46 تابعی از formula_47) و برای پیدا کردن formula_46 باید از "معادلات دیفرانسیل مرتبه اوّل خطی" کمک بگیریم.


title: معادله دیفرانسیل

text: معادلهٔ دیفرانسیل برنولی معادله‌ای ست که بتوان آن را به صورت formula_49 نوشت.


title: معادله دیفرانسیل

text: برای حل این معادلات می‌توان آنها را با تغییر متغیّر formula_50 به معادلهٔ خطی تبدیل کرد:


title: معادله دیفرانسیل

text: "معادلهٔ دیفرانسیل مرتبهٔ اوّل تفکیک‌پذیر" معادلاتی هستند که بتوان آن‌ها را به فرم دیفرانسیلی زیر نمایش داد (formula_52 و formula_53 دلخواه):


title: معادله دیفرانسیل

text: برای حل این معادله، آن را به فرم زیر می‌نویسیم:


title: معادله دیفرانسیل

text: با فرض این که formula_56 و formula_57 پادمشتق formula_25 و formula_59 باشند:


title: معادله دیفرانسیل

text: طبق قاعدهٔ زنجیره‌ای:


title: معادله دیفرانسیل

text: در نتیجه تساوی بالا را می‌توان به صورت زیر نوشت:


title: معادله دیفرانسیل

text: در نتیجه، با انتگرال‌گیری نسبت به formula_17 داریم:


معادله دیفرانسیل


title: معادله دیفرانسیل

text: به عبارتی دیگر، جواب به صورت زیر به دست می‌آید:


title: معادله دیفرانسیل

text: اگر یک "معادلهٔ دیفرانسیل مرتبه اوّل" را به فرم formula_30 بنویسیم، در صورتی که توابع formula_67 و formula_68 هر دو توابع همگن با درجه (مرتبه) یکسان باشند، آن معادله دیفرانسیل مرتبه اول همگن است.


title: معادله دیفرانسیل

text: به عبارتی دیگر formula_69 و formula_70.


title: معادله دیفرانسیل

text: توجّه کنید که مرتبهٔ همگنی توابع (formula_71) با مرتبهٔ معادله (یک) اشتباه نشود.


title: معادله دیفرانسیل

text: حال درصورتی که formula_72:


title: معادله دیفرانسیل

text: به عبارتی دیگر formula_41 را می‌توان به صورت تابعی از تنها کسر formula_75 بیان کرد (formula_25 یک تابع همگن درجه صفر است). این معادلات را می‌توان با تغییر متغیّر formula_77 به معادلات "تفکیک‌پذیر" تبدیل کرد.


title: معادله دیفرانسیل

text: به عنوان مثال، معادلهٔ formula_78 را می‌توان به صورت formula_79 نمایش داد (پس همگن است). با فرض formula_77، می‌توان معادله را به صورت formula_81 تفکیک کرد. ادامهٔ حل، به روش حل "معادلات تفکیک‌پذیر" است.


title: معادله دیفرانسیل

text: اگر یک معادلهٔ دیفرانسیل به فرم formula_82 یا formula_83 باشد، می‌توان معادلهٔ مذکور را با تغییر متغیّر به یک معادلهٔ همگن تبدیل کرد.


title: معادله دیفرانسیل

text: جواب‌های دو معادله دومجهولی formula_84 و formula_85 به صورت زیر به دست می‌آید (اگر formula_86):


title: معادله دیفرانسیل

text: سپس با تغییر متغیّر formula_88 و formula_89 می‌توان معادلهٔ مذکور را به یک معادلهٔ همگن تبدیل کرد:


title: معادله دیفرانسیل

text: در صورتی که نرخ رشد یک تابع (formula_18) تنها به مقدار تابع وابسته باشد، "خودگردان" نامیده می‌شود: formula_92


title: معادله دیفرانسیل

text: "معادلهٔ رشد نمایی" ساده‌ترین نوع معادلات خودگردان است و برای مدل‌سازی رشد بعضی گونه‌ها (مثل میکروب‌ها) استفاده می‌شود. به این معادله «قانون رشد طبیعی» نیز می‌گویند.


title: معادله دیفرانسیل

text: این معادلات را می‌توان به فرم formula_93 نوشت (formula_94 یک عدد و formula_9 تابعی از formula_47 است) و جواب آن برابر formula_97 است.


title: معادله دیفرانسیل

text: "معادلهٔ لُجِستیک یا معادلهٔ ورهولست" از انواع معادلات خودگردان است که اوّلین بار توسّط یک ریاضی‌دان بلژیکی برای مدل‌سازی رشد جمعیّت معرّفی شد.


title: معادله دیفرانسیل

text: به عنوان مثال در حالت کشت سلّول در یک پتری‌دیش، اگر در ابتدا تعداد میکروب‌ها کم باشند به صورت نمایی رشد می‌کنند؛ امّا به دلیل محدود بودن فضای رشد، تعداد آن‌ها از مقدار خاصی فراتر نمی‌رود و سرعت رشد به مرور کاهش پیدا می‌کند. همچنین اگر تعداد اوّلیّهٔ میکروب‌ها از این حد فراتر بود تعدادی از آنها نابود می‌شدند.


title: معادله دیفرانسیل

text: این معادلات را می‌توان به فرم formula_98 یا به شکل معمول‌ترِ formula_99 نوشت (formula_100).


title: معادله دیفرانسیل

text: به ثابت formula_101 "نرخ رشد ذاتی" گفته می‌شود، زیرا در ابتدا (یعنی formula_102) که formula_103 است، formula_104 می‌شود.


title: معادله دیفرانسیل

text: به ثابت formula_105 "حد اشباع" یا "ظرفیّت تحمّل محیطی" گفته می‌شود. تمام توابع لجستیک (با هر مقدار اوّلیّهٔ مثبتی) به formula_105 میل می‌کنند.


title: معادله دیفرانسیل

text: حل این معادلات به صورت زیر است:formula_107formula_108


title: معادله دیفرانسیل

text: اگر یک معادلهٔ دیفرانسیل مرتبه اوّل را به فرم formula_30 بنویسیم، با فرض این که formula_110 و formula_111 مشتق‌های جزئی این توابع باشند (که در یک ناحیهٔ خاص پیوسته است)،


title: معادله دیفرانسیل

text: معادلهٔ مورد نظر "کامل" است اگر و تنها اگر formula_112.


title: معادله دیفرانسیل

text: به بیانی دیگر معادله کامل است اگر و تنها اگر تابعی مانند formula_113 وجود داشته باشد که formula_114 و formula_115. در آن صورت formula_116 می‌شود.


title: معادله دیفرانسیل

text: برای حل این معادلات می‌توان از این روش استفاده کرد:


معادله دیفرانسیل


title: معادله دیفرانسیل

text: در نتیجه با قرار دادن formula_118 به جواب می‌رسیم.


title: معادله دیفرانسیل

text: در بعضی موارد که معادلهٔ formula_30 کامل نیست می‌توان با یک ترفند آن را به یک معادلهٔ کامل تبدیل کرد و سپس آن را به روش مذکور حل کرد. در این ترفند ساده معادله را در یک "عامل انتگرال‌ساز" (مثل formula_120) ضرب می‌کنیم به صورتی که معادلهٔ به دست آمده (formula_121) کامل باشد.


title: معادله دیفرانسیل

text: مشکل این ترفند در پیدا کردن "عامل انتگرال‌ساز" مناسب است. طبق تعریفِ معادلهٔ کامل برای معادلهٔ جدید:


title: معادله دیفرانسیل

text: امّا پیدا کردن formula_120 با حل این معادله بسیار دشوار است (همچنین احتمالاً formula_120 یکتا نیست). برای حل این مشکل حدس می‌زنیم که formula_125 باشد و امیدوار می‌مانیم که همین‌طور باشد. اگر با این فرض formula_120 به دست آمد و معادلهٔ formula_127 طبق تعریف کامل شد، به این نتیجه می‌رسیم که فرضمان درست بوده. گاهی نیز با حدس formula_128 می‌توان به جواب رسید.


title: معادله دیفرانسیل

text: معادلهٔ formula_129 کامل نیست. formula_130 و formula_131.


title: معادله دیفرانسیل

text: برای پیدا کردن عامل انتگرال‌ساز از حدس formula_125 استفاده می‌کنیم:


title: معادله دیفرانسیل

text: معادلهٔ جدید به صورت formula_134 به دست می‌آید.


title: معادله دیفرانسیل

text: باید بررسی کنیم که آیا معادلهٔ جدید کامل هست یا نه، زیرا شاید حدسمان اشتباه بوده. پس از بررسی (تعریف کامل بودن) مشاهده می‌کنیم که معادله کامل شده. حال باید معادلهٔ کامل را حل کنیم تا جواب به دست بیاید.


title: معادله دیفرانسیل

text: تابعی مانند formula_113 وجود دارد که formula_136 و formula_137.


title: معادله دیفرانسیل

text: از طرفی می‌دانستیم که formula_137. پس:


title: معادله دیفرانسیل

text: برای حل معادلات کامل باید از formula_142 استفاده کرد:


title: معادله دیفرانسیل

text: در ادامه می‌توان formula_9 را بر حسب formula_17 به دست آورد.


title: معادله دیفرانسیل

text: همچنین توجّه داشته باشید که formula_120 یکتا نبود. به عنوان مثال formula_147 یک "عامل انتگرال‌ساز" دیگر است که به کمک آن باز هم به همین جواب می‌رسیم.مدل‌سازی ریاضیاتی


title: بلوز بر مبنای باخ

text: بلوز بر مبنای باخ (به انگلیسی : "Blues On Bach") نام آلبومی در سبک جاز از دسته چهارتایی جاز نوین است. این اثر شامل آثاری بر مبنای ملودی‌های مشهور باخ و همچنین چند اثر تصنیف‌شده از اعضای گروه است.شیارهای شمارهٔ دو، چهار، شش و هشت با عناوین «بلوز در ...» آغاز می‌شوند و در ادامه یکی از نت‌های سی‌بِمُل (B-flat)، لا مینور (A)، دو مینور (C) و سی عادی (B یا در آلمانی H) می‌آید که BACH را می‌سازند.


title: لالجین

text: لالِجینْ (لاله‌جینْ) پایتخت سفال جهان می‌باشد. شهر لالجین یکی از قطب‌های گردشگری استان همدان و به عنوان مرکز سفال و سرامیک در خاورمیانه و حتی دنیا شناخته شده‌است. شهر لالجین یکی از شهرهای شمالی استان همدان است که در بخش لالجین شهرستان بهار واقع شده‌است. این شهر در طول جغرافیایی ۴۸ درجه و ۲۸ دقیقهٔ شرقی و عرض جغرافیایی ۳۴ درجه و ۵۸ دقیقهٔ شمالی قرار گرفته و ۱۷۳۱ متر از سطح دریا ارتفاع دارد.


title: لالجین

text: برپایهٔ سرشماری سال ۱۳۸۵ خورشیدی، لالجین جمعیتی بالغ بر ۱۴٬۷۲۴ نفر را در خود جای داده و بخش لالجین با وسعت ۵۰۸ کیلومتر مربع و جمعیت ۴۴٬۵۶۸ نفربه عنوان دومین شهر شهرستان بهار شناخته می‌شود. قحطی سال۱۲۵۰ و شورش مردم علیه غلامعلی خزایی (خان وقت) در سال ۱۳۳۱ خورشیدی از وقایع مهم این شهر محسوب می‌شود.


title: لالجین

text: لالجین در محاورات مردم استان همدان اغلب به‌صورت «لَلین» و «لالون» تلفظ می‌شود. لالجین در نه کیلومتری بهار و هفده کیلومتری همدان قرار گرفته‌است.


title: لالجین

text: به اعتقاد برخی از محققان، نام کنونی شهر لالجین تغییریافتهٔ واژهٔ «لاچین» است که نام پرنده‌ای شکاری و عنوان یکی از قبیله‌های ترک بوده‌است. از همین روی به احتمال زیاد در گذشته قبیلهٔ مذکور این منطقه را برای سکونت برگزیده و ساکن آن شده‌است. به همین جهت شهر لالجین به این نام مشهور گشته و به‌عنوان سرزمین ترکان لاچین شناخته شده‌است. شهری به نام لاچین در جمهوری آذربایجان وجود داشته که اکنون در نواحی تحت کنترل ارمنستان قرار دارد. به اعتقاد گروهی دیگر از محققان، واژهٔ لاله‌جین (لالجین) از دو بخش «لاله» و «جین» تشکیل یافته‌است. جین پسوند مکان برای برخی از شهرها و روستاهای استان همدان نظیر توی‌جین، دیوجین، فارس‌جین، گنده‌جین و وفرجین است؛ برهمین اساس، لاله‌جین (لالجین) به معنای آبادی لاله است. به اعتقاد برخی از اهالی شهر، لشکر چنگیزخان مغول به هنگام گذر از همدان وارد لالجین شده و گروهی از اهالی این شهر را به چین فرستاده تا از هنرمندان آن سرزمین سفالگری را بیاموزند. این افراد پس از آموختن سفالگری به لالجین برگشته‌اند و از همین روی این روستا «لاله‌چین» نام گرفته‌است. اما «لاله‌جین» تحریر و تلفظ فارسی نام این شهر بوده و نام صحیح آن به شکل ترکی آذری یعنی «لَلین» یا «لالون» است. اهالی لالجین نام شهر خویش را «لَلین» تلفظ می‌کنند؛ اما مردم غیربومی به ویژه اهالی بهار نام این شهر را از دوران کهن به صورت «لالون» تلفظ کرده‌اند. در اصل هر دو اصطلاح «للین» و «لالون» تلفظ یک کلمه با دو لهجهٔ متفاوت است.


title: لالجین

text: بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر ۱۴٬۹۱۶ نفر (۴٬۷۱۵ خانوار) بوده‌است.


title: لالجین

text: برپایهٔ سرشماری عمومی نفوس و مسکن مرکز آمار ایران، جمعیت لالجین در نخستین سرشماری رسمی ایران در سال ۱۳۳۵ خورشیدی بالغ بر ۵٬۴۶۸ نفر بوده که این تعداد در سال ۱۳۴۵ خورشیدی به ۷٬۰۴۳ نفر، در سال ۱۳۵۵ خورشیدی به ۷٬۸۹۳ نفر، در سال ۱۳۶۵ خورشیدی به ۱۲٬۲۶۱ نفر و در سال ۱۳۷۵ خورشیدی به ۱۳٬۹۳۶ نفر افزایش یافته‌است.


title: لالجین

text: براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۸۵ خورشیدی، جمعیت لالجین در این سال بالغ بر ۱۴٬۶۸۹ نفر بوده که از این تعداد، ۷٬۵۹۲ نفر مرد و ۷٬۰۹۷ نفر زن بوده‌اند؛ همچنین برپایهٔ همین سرشماری، شمار افراد باسواد این شهر ۱۱٬۰۳۱ نفر و شمار افراد بی‌سواد ۲٬۴۹۰ نفر بوده‌است.


title: لالجین

text: جمعیت لالجین پس از سال ۱۳۲۹ خورشیدی روبه افزایش نهاده‌است؛ به گونه‌ای که بیش‌ترین میزان رشد جمعیت این شهر مربوط به سال‌های ۱۳۵۵ تا ۱۳۶۵ خورشیدی است که طی این مدت جمعیت لالجین سالیانه به‌طور میانگین ۴٫۵ درصد افزایش یافته‌است. رشد جمعیت این شهر در بیست سال گذشته کاهش یافته‌است.


title: لالجین

text: زبان این شهر و روستاهی ان تمامیت ترکی است


title: لالجین

text: برطبق اسناد به‌دست آمده از حفاری‌های چهارراه مرکزی لالجین، همچون سنگ قبرهای متعلق به قرن پنجم هجری که هم‌اکنون در موزهٔ تپهٔ هگمتانهٔ همدان نگهداری می‌شوند، پیشینهٔ استقرار و سکونت در این ناحیه، فراتر از سدهٔ پنجم هجری است.


title: لالجین

text: شهر لالجین ایستگاه مستقل هواشناسی نداشته و تنها ایستگاه باران‌سنجی در این شهر ایجاد شده‌است. البته باتوجه به نزدیکی لالجین به ایستگاه‌های هواشناسی همدان و بهار که اختلاف چندانی از لحاظ فاصله و ارتفاع باهم ندارند، میانگین دمای سالانهٔ منطقه ۱۰٫۵ درجهٔ سانتی‌گراد بالای صفر است که میانگین بیش‌ترین دمای سالانه مربوط به تیرماه با ۲۴ درجهٔ سانتی‌گراد بالای صفر و میانگین کم‌ترین دمای سالانه مربوط به دی‌ماه با ۵ درجهٔ سانتی‌گراد زیر صفر است. میانگین روزهای یخبندان منطقه نیز ۱۳۶٫۳ روز بوده که از آذرماه آغاز شده و تا فروردین ادامه می‌یابد.


title: لالجین

text: چهار دانگ از کل زمین‌های لالجین متعلق به خان لالجین (غلامعلی خزایی) بوده و دو دانگ دیگر آن نیز به نصرت‌الملک علی‌خان پسر رستم‌خان قراگزلو تعلق داشته‌است. نصرت‌الملک این دو دانگ را مهریهٔ همسرش زبیده (دختر فتحعلی شاه) قرار داد.


title: لالجین

text: امروزه دو دانگ سهم نصرت‌الملک علی‌خان پسر رستم‌خان قراگزلواز شهر لالجین موقوفه بوده و این امر مشکلات بسیاری را در پی داشته‌است؛ البته سازمان اوقاف و امور خیریه، مدرک معتبری مبنی بر موقوفه‌بودن زمین‌ها به مسئولان و معتمدان این شهر (از جمله شورای شهر لالجین) ارائه نکرده‌است.


title: لالجین

text: شهر لالجین در دشت نسبتاً همواری واقع شده و روخانهٔ قوری‌چای در شمال و رودخانهٔ یکه‌چای در جنوب آن جریان دارد. این منطقه از لحاظ آب‌های زیرزمینی بسیار غنی بوده و ساکنان آن به ایجاد چاه‌های عمیق و نیمه‌عمیق روی آورده‌اند.


title: لالجین

text: موتورهای آب موجود در پیرامون لالجین، آب موردنیاز کشاورزی در این منطقه را فراهم آورده و اغلب ساکنان به کشت انگور یاقوتی، جو، چغندرلبویی، سیب‌زمینی، و گندم بنفش اشتغال دارند. پیش‌تر آبیاری باغ‌ها و زمین‌های کشاورزی شهر از طریق چشمه‌ها، رودخانه‌ها و کاریزها صورت می‌گرفته که هنوز هم برخی از کاریزهای تاریخی مربوط به دورهٔ صفویه در شمال و شمال غرب شهر دیده می‌شوند.


title: لالجین

text: لالجین در طول تاریخ دو بار به‌شدت ویران گشته‌است؛ یکی در حمله مغول‌ها و دیگری در یورش افغان‌ها. یورش افغان‌ها به سرکردگی محمود افغان از رئیسان طایفهٔ غلجایی که در اواخر دورهٔ صفویه به شهرهای بزرگ و کوچک ایران همچون اصفهان، قزوین و کاشان تاخته و به کشتار و چپاول مردم پرداختند، ویرانگرتر از سایر موارد بوده‌است؛ چراکه هنوز هم کلمات اوغان (افغان) و ازبک در ذهن سالخوردگان تداعی ترس را به همراه دارد.