title: مروان بن حکم

text: پس از مشکلات به وجود آمده در هنگام مرگ معاویه و به رسمیت نشناختن یزید از سوی شهرهای حجاز، مروان به ولید بن عتبه حاکم مدینه توصیه می‌کند تا کسانی که از بیعت تمرد می‌کنند را مجبور به این کار کند. پس از عقب‌نشینی لشکر از محاصره مکه به فرماندهی حصین بن نمیر و بازگشت آن به شام (اوایل سال ۶۴ هجری/پاییز ۶۸۳ میلادی)، بنی امیه (متشکل از آل عاص به سرکردگی عمرو بن سعید بن اشدق و آل ابوالعاص به سرکردگی مروان) که قبلاً هم از حجاز به بیرون رانده شدند اما توسط سپاه یزید دوباره برگشته بودند، بار دیگر به علت فشارهای طرفداران آل زبیر مجبور به تسلیم دارایی‌های خود در حجاز شده و به شام گریختند. مروان در سال ۶۸۴ میلادی به شام رسید و به جای رفتن به دربار معاویه بن یزید یا معاویه دوم (پسر یزید که دوران خلافت بسیار کوتاهی داشت) ابتدا به منطقه پالمیرا رفت. وی از کسانی است که از حاکم مدینه درخواست کرد تا از حسین بن علی بیعت گیرد و اگر خودداری نمود او را بکشد، همچنین مردم مروان را در جنگ حرّه از مدینه بیرون انداختند و علی‌رغم قسمی که خورده بود هم راه سپاه حره در حنگ شرکت کردو سپس به شام تبعید گردید.


title: مروان بن حکم

text: قبایل عرب در سراسر سرزمین‌های فتح شده متفرق بودند، طور کلی اعراب به دو دستهٔ اعراب قحطانی (جنوبی و نواحی یمن) و اعراب عدنانی (غرب و شمال شبه جزیره عربستان) تقسیم‌بندی می‌شدند. عبدالله بن زبیر نیز از قریش و از تیره عدنانی و اعراب شمالی بود از طرفی معاویه زنی از قبیلهٔ بنی کلب گرفته بود که یزید از او زاییده شد در دوران معاویه و یزید به قدرت آنان افزوده شد۔


title: مروان بن حکم

text: در سوریه دو قبیلهٔ اصلی با نام‌های «بَنی قَیس» و «بَنی کَلب» می‌زیستند؛ و بنی قیس از اعراب قحطانی و جنوبی و بنی کلب نیز از اعراب عدنانی و شمالی بودند. این دو گروه با گذشت زمان به صورت دشمنان یکدیگر برآمده بودند و معاویه اول این دو قبیله را از یکدیگر دور نگاه داشته بود ولی با مرگ معاویه دوم هنگامی که سخن از خلیفه تازه به میان آمد آنان به مبارزه پرداختند. ضحاک بن قیس فهری رئیس قبیله بنی قیس، که به روزگار معاویه و یزید همه کارهٔ شام بود جانب "مُضریان" را گرفت و مردمان را به خلافت عبدالله بن زبیر فراخواند وخلافت او را در دمشق اعلام کرد. کلبیان نیز با گروهی از امویان در "جابِیَه" (نزدیک حمص) گرد آمدند و مروان بن حکم را خلیفه و خالد بن یزید را که کودکی بیش نبود ولیعھد او کردند. کَلبیان خواستار خلافت مروان بن حکم و قیسیان از عبدالله بن زبیر طرفداری می‌کردند.


title: مروان بن حکم

text: مروان با هواداران کلبی رو به دمشق نهاد و ضحاک بن قیس به مقابله با او پرداخت در مَرج راهط (سمت شرقی غوطه دمشق) بین این دوتیره جنگی درگرفت که پس از ۲۱ روز به سود کلبیان پایان یافت و مروان خلیفه شد.


title: مروان بن حکم

text: اگرچه این امر به شورش عبدالله بن زبیر پایان نداد و اختلاف بنوکلب و بنو قیس نیز شدیدتر شد. در آیین قبیله ای رسمی معروف است که «خون را باید با خون شست» از این رو اختلاف قیسی و یمانی در سراسر قلمرو اموی گسترش یافت. خونهای ریخته شده خواستار انتقام بود و کینه‌های قدیمی ریشه دارتر شد.


title: مروان بن حکم

text: در ابتدا مروان که از حکومت خاندان خود ناامید شده بود قصد داشت با عبدالله بن زبیر بیعت کند. اما به اصرار عبیدالله بن زیاد، دوباره دلگرم شد. وی خود را به عنوان یک کاندید خلافت مطرح کرد و به نشستی در جابیه (کنگره الجابیه) رفت و مروان خلیفه امویان گردید و قرار شد که جانشینش خالد بن یزید بن معاویه یا عمرو بن سعید بن اشدق باشند. در ژوئیه یا اوایل اوت ۶۸۴ میلادی، مروان به میمنت خلافت خود در شام و با یاری قبیله کلب و تحت یاری حسان بن مالک بن بحدل توانست قبیله قیس به رهبری ضحاک بن قیس فهری را شکست دهد.


title: مروان بن حکم

text: مدتی کوتاه پس از استقرار خلافت مروان در دمشق، وی با ام هاشم فاخته بنت ابی هاشم بن عتبه که بیوهٔ یزید بود و دو پسر از وی داشت ازدواج کرد. این ازدواج سیاسیِ، مروانیان را به آل ابوسفیان ارتباط می‌داد.


title: مروان بن حکم

text: مروان جایگاهش را در فلسطین و شام مستحکم کرد. دوران کوتاه حکومت وی با لشکرکشی‌های زیادی همراه بود. اولین لشکر کشی به مصر و به منظور بیرون کردن عبدالرحمان بن عتبه فهری، عامل آل زبیر در مصر بود که مروان موفق شد وی را بیرون کند و در رجب ۶۵ هجری/ فوریه-مارس ۶۸۵ میلادی، آنجا را برای خودش امن کند و پسرش عبدالعزیز را به حکومت آنجا گماشت. با وجود روایات گوناگون، به نظر می‌رسد که لشکریان مروان، در مقابل حمله مصعب بن زبیر به فلسطین مقاومت کردند. ممکن است لشکریان مروان خود نیز به فرماندهی حبیش بن دلجه به حجاز حمله کرده باشند اما توسط زبیریان از ربذه به شرق مدینه عقب‌نشینی کرده باشند.


title: مروان بن حکم

text: مروان تلاشهایی برای تصرف عراق که در اختیار زبیریان بود نیز انجام داد و سپاهی به فرماندهی ابن زیاد فرستاد که مرکز قبیله قیس در قرقیسیا در جزیره را شکست دادند و وقتی به رقه رسیدند، اخبار مرگ مروان منتشر شد.


title: مروان بن حکم

text: مروان با لشکرکشی موفقیت‌آمیزی که به مصر داشت، توانست با دو پسرش عبدالملک و عبدالعزیز را به عنوان جانشینی خود مطرح کند و عبدالملک جانشین وی شد و ظاهراً خالد بن یزید بن معاویه و عمرو بن سعید بن اشدق مخالفتی با این موضوع نداشتند.


title: مروان بن حکم

text: زخم‌هایی که در طول عمر مروان بر روی بدن مروان بوجود آمده بود بر روی هیکلش اثر گذاشته بود و به او لقب خیط باطل (اشاره به قد دراز بیش از حد) داده بودند. خشونت و عدم رعایت آداب اجتماعی باعث شد که به وی لقب فاحش (بی پرده و ملاحظه) نیز داده شود. وی را طارد بن طارد (یاغی پسر یاغی) می‌نامیدند که اشاره به ماجرای تبعید وی و پدرش حکم به دستور پیامبر اسلام به شهر طائف دارد. به خاطر اینکه پسرش و پنج تن از نوه‌هایش خلیفه شدند، به وی لقب ابوالجباریه نیز تعلق می‌گیرد. با این وجود دانشنامه اسلام از وی به عنوان یک فرمانده نظامی و یک زمامدار با کفایت و صبور و زیرک نام می‌برد که این ویژگی‌ها در اکثر نامداران آل امیه نیز یافت می‌شود. مروان از موقعیتی سخت و در حالی که قدرت خاصی در شام نداشت و عمدتاً در حجاز پست بود و جایگاهی نداشت توانست با اتکا به توانایی‌های فردی و با منصوب کردن پسرانش به خلافت، ۶۰ سال به عمر خلافت امویان بیفزاید.


title: مروان بن حکم

text: علت مرگ مروان این بود که وقتی حسان با مروان بیعت کرد و مردم شام نیز بیعت کردند، کسانی به مروان گفتند: «مادر خالد را به زنی بگیر تا منزلت وی ناچیز شود و به طلب خلافت برنیاید.» مروان نیز مادر خالد را که دختر ابی هشام بن عتبه بود، به زنی گرفت. یک روز خالد پیش مروان رفت، جمع بسیار به نزد وی بودند، خالد از میان دو صف می‌آمد. مروان گفت: «به خدا تا آن‌جا که می‌دانم این احمق است، بیا ای پسر زنی که… نش تر است!» و با به کار بردن کلماتی تحقیرش می‌کرد تا او را از چشم مردم شام بیندازد. وقتی خالد ماجرا را به مادرش رساند، مادرش گفت: «خاموش باش که من زحمت او را از تو برمی‌دارم.» بدین ترتیب زمانی که مروان نزد مادر خالد خوابیده بود، با همدستی کنیزان او را به وسیلهٔ بالشی خفه کرد.


title: مروان بن حکم

text: دربعضی منابع دیگر، علت مرگ مروان را که در بهار ۶۵ هجری/۶۸۵ میلادی رخ داد، طاعونی عنوان کرده‌اند که در شام شیوع پیدا کرد. روزهای متفاوتی برای مرگ مروان در منابع آمده مانند: ۷ مه ۶۸۵ میلادی، ۳ رمضان/۱۳ آوریل و ۲۹ شعبان-۱ رمضان/۱۱–۱۰ آوریل.


title: مروان بن حکم

text: اکثر منابع محل دفن مروان را در دمشق می‌دانند. اما مسعودی در مروج الذهب و یعقوبی مکان دفنش را در سنبره در دریاچه طبره (محل اقامت زمستانی آل امیه) می‌دانند. طول دوران خلافتش را بین ۶ تا ۱۰ ماه ذکر می‌کنند. منابع سن وی در هنگام مرگ را حداقل ۶۳ می‌دانند، اما وی باید بیش از ۷۰ سال در این زمان داشته باشد.


title: سانتریفیوژ گازی

text: مرکزگریز گازی، یا سانتریفوژ گازی، دستگاهی است که برای غنی‌سازی اورانیوم بکار می‌رود.


title: سانتریفیوژ گازی

text: این دستگاه از چندین استوانه درست شده که به سرعت (در حدود ۱۰۰۰ دور در ثانیه) حول محور خود می‌گردند و در آن‌ها گاز UF قراردارد. ملکول‌هائی که دارای U هستند در اثر نیروی گریز از مرکز بیشتری که به آن‌ها وارد می‌شود به طرف جدار استوانه می‌روند و ملکول‌هایی که دارای U هستند در ناحیه میانی استوانه قرار می‌گیرند. با جداکردن گازهای ناحیه میانی و تکرار این کار در استوانه دیگر، UF با درصد بالاتری از ایزوتوپ U بدست می‌آید.


title: سانتریفیوژ گازی

text: کار غنی‌سازی در چند مرحله و با چند مجموعه از مرکزگریزها انجام می‌شود. هریک از این مجموعه‌ها را یک آبشار (cascade) می‌گویند.


title: سانتریفیوژ گازی

text: بریتانیا، آلمان، فرانسه و چین تأسیسات بزرگ مرکزگریز گازی دارند و در آن‌ها اورانیوم غنی‌شده برای مصارف نظامی و غیرنظامی و صادرات تولید می‌کنند. ژاپن از این روش برای تأمین سوخت هسته‌ای داخلی خود استفاده می‌کند. تأسیسات بزرگی نیز در آمریکا در دست ساخت است. ظاهراً پاکستان با این روش اورانیوم لازم برای بمب اتمی خود را تولید کرد. مرکز گریزهای پاکستان به دو صورت پ۱ و پ۲ ساخته شده‌است. در نمونه پ۱ محور مرکزگریز آلومینیومی است. در نمونه پ۲ محور مرکزگریز فولادی است که سرعت دوران بیشتری را ممکن می‌کند و غنی‌سازی بیشتری انجام می‌دهد.


title: سانتریفیوژ گازی

text: سازمان فناوری اتمی و هسته ای ——


title: هگزافلوراید اورانیوم

text: هگزافلوراید اورانیوم با فرمول UF ترکیبی است که در غنی‌سازی اورانیوم بکار می‌رود.


title: هگزافلوراید اورانیوم

text: این ترکیب را از کیک زرد می‌سازند.


title: ناصر رزازی

text: ناصر رزازی (زادهٔ ۳۰ خرداد ۱۳۳۴) خواننده، شاعر و نویسنده کرد اهل ایران است که علاوه بر کار خوانندگی به تدریس زبان کردی و ترجمه و تألیف نیز می‌پردازد. وی بیشتر زندگی خود را در خارج از ایران و در کشور سوئد و اقلیم کردستان گذرانده‌است.


title: ناصر رزازی

text: ناصر رزازی در سال ۱۳۳۴ خورشیدی در محلهٔ «جورآباد» سنندج متولد شد. وی دو فرزند پسر به نام‌های ماردین و کاردو و یک دختر به نام دلنیا دارد. دلنیا رزازی نیز در عرصهٔ خوانندگی مشغول فعالیت هنری است. مرضیه فریقی همسر ناصر رزازی که او نیز خواننده عرصه موسیقی کردی بود در تابستان ۲۰۰۴ در یک سانحهٔ پزشکی در استکهلم سوئد درگذشت. چندی پس از مرگ فریقی با ایران نسیمی که همچون فریقی اهل مریوان است ازدواج کرد.


title: ناصر رزازی

text: در ۲۳ دی ۱۳۹۳، آلبوم ناصر رزازی به نام "چیاوان" از سوی شرکت آوای ماد در تهران با مجوز وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی منتشر شد. به دلیل سابقهٔ عضویت او در گروه کومله موجب اعتراض برخی از رسانه‌های داخل ایران شد.


title: ناصر رزازی

text: محمدحسین نوش‌آبادی، سخنگوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، در نشستی خبری، مبنای صدور مجوز برای آثار موسیقی را محتوای اثر اعلام کرد و نه اندیشه‌ها، رفتارها و گذشتهٔ افراد. با وجود این، او اعلام کرد از طریق مدیرکل موسیقی وزارت ارشاد موضوع را پیگیری خواهد کرد.


title: ناصر رزازی

text: ناصر رزازی در اوایل انقلاب، به دلیل وجود گروه‌های مخالف جمهوری اسلامی در بخش‌های کردنشین ایران مدتی به عضویت حزب کومله درآمده بود. بعدها به اروپا مهاجرت کرد و سپس به اقلیم کردستان عراق بازگشت. در اسفند سال ۱۳۹۰ طی یک مصاحبه با بی‌بی‌سی فارسی به تجزیه طلب نبودن کُردها و یکپارچگی ایران پرداخت. قسمتی از سخنان رزازی در مورد کُردها با بی‌بی‌سی:


title: کیک زرد

text: کیک زرد عنوانی است که به اکسید اورانیوم غلیظ شده (UO) داده شده که برای تهیه اورانیوم غنی‌شده استفاده می‌شود و عموماً برای تهیه سوخت رآکتور هسته‌ای کاربرد دارد.


title: کیک زرد

text: کیک زرد که به نام اورانیا (Urania) هم شناخته می‌شود در واقع خاک معدنی اورانیوم است که پس از گذراندن مراحل تصفیه و فراوری لازم از سنگ معدنی آن تهیه می‌شود. تهیه این ماده به منزله رسیدن به بخش میانی مراحل مختلف تصفیه سنگ معدن اورانیوم است و فاصله بسیار زیادی برای استفاده در بمب اتمی دارد.


title: کیک زرد

text: روش تهیه کیک زرد به‌طور معمول با آسیاب کردن و پردازش‌های شیمیایی بر روی سنگ معدن اورانیوم، پودر زبر و زردرنگی به دست می‌آید و حدود ۸۰ درصد غلظت اکسید اورانیوم آن خواهد بود. این پودر در دمایی معادل ۲۸۷۸ درجه سانتیگراد ذوب می‌شود.


title: کیک زرد

text: برای تهیه کیک زرد، کانسنگ اورانیوم را پس از استخراج از معدن آسیاب می‌کنند و بعد از شستشو با اسید سولفوریک، آن را خشک و صاف می‌کنند. نام «کیک زرد» به خاطر رنگ زرد آن در مراحل اولیه کار است. کیک زرد ماده‌ای پرتوزا است.


title: کیک زرد

text: تمام کشورهایی که در آن‌ها اورانیوم استخراج می‌شود کیک زرد هم می‌سازند.


title: کیک زرد

text: ابتدا سنگ معدن با دستگاه‌های مخصوصی خرد و آسیاب می‌شود، پس از آن برای جداسازی اورانیم و بالابردن خلوص خاک سنگ، آن را در حمامی از اسید سولفوریک، آلکالاین یا پراکسید می‌خوابانند؛ این عمل برای به دست آوردن اورانیوم خالص تر صورت می‌شود، ماده حاصل شده در این مرحله قهوه‌ای یا سیاه است و زرد نیست، سپس این محصول به دست آمده را خشک و فیلتر می‌کنند و نتیجه آن چیزی خواهد شد که به «کیک زرد» معروف است.


title: کیک زرد

text: امروزه روش‌های جدیدی برای تهیه این پودر اورانیوم وجود دارد که محصول آن‌ها بیش از آن که زرد باشد به قهوه‌ای و سیاه نزدیک است، در واقع رنگ ماده به دست آمده به میزان وجود ناخالصی‌ها در این پودر بستگی دارد.


title: کیک زرد

text: نهادن این نام بر روی این محصول به گذشته بر می‌گردد که کیفیت روش‌های خالص‌سازی سنگ معدن مناسب نبود و ماده به دست آمده، زرد رنگ بود.


title: کیک زرد

text: بخش اصلی کیک زرد (معادل ۷۰-۹۰ درصد وزنی) شامل اکسیدهای اورانیوم با فرمول شیمیایی U3O۸ یا سایر اکسیدهاست و بقیه آن از دیگر موادی تشکیل شده‌است که مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از:یکی از کاربردهای کیک زرد، تهیه UF است. این گاز در وضع عادی حدود هفت صدم درصد شامل ایزوتوپ ۲۳۵ و بقیه آن ایزوتوپ ۲۳۸ است. در مرحله غنی‌سازی درصد U-۲۳۵ به حدود ۵٫۳ یا حتی بیشتر افزایش داده می‌شود.


title: کیک زرد

text: کیک زرد عموماً برای تهیه سوخت رآکتور هسته‌ای به کار برده می‌شود، در واقع این ماده است که پس از پردازش‌هایی به UO۲ تبدیل و برای استفاده در میله‌های سوختی به کار برده می‌شود.


title: کیک زرد

text: این ماده همچنین می‌تواند برای غنی‌سازی به گاز هگزافلوراید اورانیوم یا UF6 تبدیل شود، چون در این صورت می‌توان چگالی ایزوتوپ‌های اورانیوم ۲۳۵ را در آن افزایش داد.


title: کیک زرد

text: در هر صورت کیک زرد در اغلب کشورهایی که معادن طبیعی اورانیوم دارند تهیه می‌شود و تولید این ماده مشکل خاصی ندارد و به‌طور متوسط سالیانه ۶۴ هزار تن از این ماده در جهان تولید می‌شود. کانادا، یکی از تولیدکنندگان این ماده است، این کشور معادنی دارد که خلوص سنگ اورانیوم آن‌ها به ۲۰ درصد هم می‌رسد. در آسیا نیز کشوری مانند قزاقستان صنایع بزرگ تولید این پودر را دارد. قیمت این پودر در بازارهای بین‌المللی، هر کیلوگرم حدود ۲۵ دلار است.


title: کیک زرد

text: روزنامه همشهری


title: ام‌اس-داس

text: ام-اس-داس (کوتاه شدهٔ Microsystem Software Disk Operating System) یک سیستم‌عامل تجاری مایکروسافت می‌باشد.


title: ام‌اس-داس

text: اولین نسخهٔ ام‌اس-داس در سال ۱۹۸۱ منتشر شد و شامل هشت نسخهٔ اصلی بود. مایکروسافت توسعهٔ ام-اس-داس را در سال ۲۰۰۰ متوقف کرد. ام-اس-داس تک کاربره و تک کاره با خط فرمانی که در سال ۱۹۸۱ برای کامپیوتر شخصی آی‌بی‌ام ایجاد شده بود، منتشر شد. نسخه اصلی DOS توسط یک شرکت کوچک در سیاتل، واشینگتن به منظور کارهای آزمایشگاهی ایجاد شده بود. از آنجا که مایکروسافت قرار بود سیستم‌عاملی برای آی‌بی‌ام تهیه کند بنابراین آن نسخه را خریداری نمود و با توسعه دادنش سیستم عامل مورد نظر برای IBM را نوشت. مایکروسافت بعدها نگارش‌های بالاتری از داس ارائه نمود.این سیستم عامل قابلیت Multitasking نداشته و فقط میتوانست همزامان یک برنامه را اجرا کند. داس تا مدت‌ها یکی از گسترده‌ترین سیستم‌های عامل محسوب می‌شد. DOS کوتاه شده کلمات Disk Operating System (سیستم‌عامل دیسکی) است. از آنجا که این سیستم بر روی دیسک قرار گرفته و به‌طور مرتب از دیسک سخت برای انجام اعمال مختلف استفاده می‌نماید به این نام معروف شده‌است.


title: ام‌اس-داس

text: برای اجرای برنامهٔ داس در سیستم عامل ویندوز کافی است از منوی استارت ویندوز گزینهٔ Run را انتخاب نمائیم یا اینکه به‌طور همزمان کلیدهای ویندوز (کلیدی در صفحه کلید که علامت لوگوی ویندوز بر روی آن قرار دارد) و کلید R را فشار دهیم (win+R) و سپس در بخش ظاهر شده دستور CMD یا Command را تایپ نموده و دکمه ok یا کلید اینتر را بزنیم تا سیستم عامل داس در ویندوز اجرا شود.البته محیط CMD فقط یک محیط شبیه سازی شده داس است و دستورات زیادی از آن به دلیل ویژگی های امنیتی حذف و دستورات زیادی به آن اضافه شده است.


title: ام‌اس-داس

text: این فرمان مخفف عبارت Clear screen بوده و با اجرای این فرمان، سیستم عامل DOS صفحه نمایش را پاک می‌کند و اعلان آمادگی سیستم عامل را به سطر اول صفحه نمایش منتقل می‌کند.


title: ام‌اس-داس

text: شکل فرمان به صورت [DATE[mm-dd-yy است و از چپ به راست به ترتیب معرف ماه، روز و سال است. مقادیر مجاز برای تعیین ماه و روز و سال به این شرح است:


title: ام‌اس-داس

text: مخفف عبارت Make Directory به مفهوم ایجاد یک شاخه جدید است و وظیفه آن ایجاد شاخه جدید در مسیری است که با پارامتر path مشخص شده‌است. در اینجا منظور از شاخه همان فولدر یا پوشه می‌باشد.


title: ام‌اس-داس

text: تغییر مسیر به شاخه یا نمایش دادن مسیر جاری فرمان ..CD برگشت به شاخه قبل


title: ام‌اس-داس

text: نمایش محتوای یک فایل متنی روی صفحه نمایش.


title: ام‌اس-داس

text: نسخه برداری از فایل‌ها. کپی کردن فایل یا فولدر.


title: ام‌اس-داس

text: با استفاده از این فرمان مسیرهایی که سیستم عامل DOS از طریق آن‌ها به جستجوی فایل‌های اجرایی می‌پردازد، تعیین می‌شود.


title: ام‌اس-داس

text: با استفاده از این دستور می‌توان نام فایل‌ها را تغییر داد.


title: ام‌اس-داس

text: به منظور قالب بندی دیسک‌ها به کار می‌رود. قالب بندی دیسک‌ها به منظور آماده‌سازی آن‌ها برای ذخیره‌سازی و بازیابی اطلاعات انجام می‌گیرد.


title: ام‌اس-داس

text: این دستور باعث پاک شدن اطلاعات هارد دیسک می‌شود.


title: ام‌اس-داس

text: برای حذف یک directory (شاخه) به کار می‌رود.


title: ام‌اس-داس

text: فرمان prompt cmd.exe را تغییر می‌دهد که به صورت ذیل اجرا می‌گردد:


title: ام‌اس-داس

text: PROMPT [متن]


title: ام‌اس-داس

text: متن: دستور جدیدی را مشخص می‌کند.


title: ام‌اس-داس

text: اعلان می‌تواند از کاراکترهای عادی و کدهای ویژه زیر تشکیل شود:


title: ام‌اس-داس

text: اگر دستور Extensions فعال باشد، دستور PROMPT از کاراکترهای قالب بندی اضافی زیر پشتیبانی می‌کند:


title: ام‌اس-داس

text: چنانچه بخواهیم لیست کامل دستورها داس را بیابیم می‌توانیم در محیط داس عبارت Help را تایپ نمائیم تا لیست دستورها موجود در داس همراه با عبارت راهنمایی کوچکی در روبروی آن آشکار شود.


title: ام‌اس-داس

text: همچنین، چنانچه راهنمایی بیشتری در رابطه با هر دستور بخواهیم می‌توانیم همان دستور را با عبارت "/?" در جلوی آن بکار ببریم برای نمونه دربارهٔ دستور کپی برای درخواست راهنمایی دربارهٔ این دستور می‌تواینم عبارت ذیل را تایپ نمائیم:


title: ام‌اس-داس

text: ?/ Copy


title: ام‌اس-داس

text: تا راهنمایی‌های بیشتری در خصوص این دستور همراه با کلیدها و سوئیچ‌های آن (به زبان انگلیسی) برای ما آشکار گردد. برای نمونه با تایپ دستور بالا (?/ Copy) عبارت ذیل آشکار می‌گردد:


title: ام‌اس-داس

text: Copies one or more files to another location.


title: ام‌اس-داس

text: COPY [/D] [/V] [/N] [/Y | /-Y] [/Z] [/L] [/A | /B] source [/A | /B]


title: ام‌اس-داس

text: The switch /Y may be preset in the COPYCMD environment variable. This may be overridden with /-Y on the command line. Default is to prompt on overwrites unless COPY command is being executed from within a batch script.


title: ام‌اس-داس

text: To append files, specify a single file for destination, but multiple files for source (using wildcards or file1+file2+file3 format).


title: رایانه شخصی

text: رایانهٔ شخصی رایانه‌ای همه‌کاره است که از نظر اندازه و قابلیت‌ها و قیمت به‌گونه‌ای ساخته شده که برای استفادهٔ شخصی مناسب بوده و قرار است که کاربر نهایی از آن استفاده کند. این نوع رایانه‌ها با مدل‌هایِ پردازش دسته‌ای و اشتراک زمانی متفاوت است که برای کار عده‌ای فراوان و تولید رایانه‌های بزرگ و کوچک استفاده می‌شود.


title: رایانه شخصی

text: برنامه‌هایی که روی بیشتر رایانه‌ها نصب می‌شود شامل واژه‌پرداز، صفحه گسترده، پایگاه داده‌ها، مرورگر وب، کلاینت ایمیل، بازی رایانه‌ای و ده‌ها برنامهٔ دیگر که برای استفاده‌های خاص استفاده می‌شود. رایانه‌های شخصی امروزی معمولاً به اینترنت متصل هستند که به آن‌ها اجازهٔ دسترسی به وب جهان‌گستر و منابع موجود در آن را می‌دهد. این رایانه‌ها هم‌چنین می‌توانند از طریق سیم یا بی‌سیم به شبکه‌های محلی متصل شوند. رایانه‌های شخصی خود شامل رایانه رومیزی، لپ‌تاپ، نت‌بوک و تبلت می‌شود.


title: رایانه شخصی

text: صاحبان رایانه‌های شخصی اولیه معمولاً مجبور بودند نرم‌افزارهای مورد نیازشان را تولید کنند. رایانه‌های آن‌ها در ابتدا حتّی سیستم‌عامل هم نداشت. این رایانه‌ها نیاز به راه‌اندازهای دستی داشتند که برنامه‌های نوشته‌شده را از روی ذخیره‌سازهای خارجی (مانند دیسکت‌ها) بارگذاری کنند. بعد از مدّتی، راه‌اندازی از روی حافظه‌های فقط‌خواندنی به‌صورت گسترده‌ای رایج شد. کاربران امروزی رایانه‌های شخصی به طیف وسیعی از نرم‌افزارهای تجاری، رایگان‌افزار و نرم‌افزارهای متن‌باز دسترسی دارند که به‌صورت آماده-برای-اجرا و آماده-برای-ترجمه موجود هستند. نرم‌افزارهای رایانه‌های شخصی مانند بازی‌های ویدئویی معمولاً توسط شرکت‌های تولیدکننده سخت‌افزار و سیستم‌های عامل تولید می‌شود و نرم‌افزارهای تلفن‌ها و سیستم‌های همراه توسط یک فروشگاه آنلاین تأیید و پخش می‌شود.


title: رایانه شخصی

text: از اوایل دهه ۱۹۹۰ میلادی، سیستم‌عامل‌های شرکت مایکروسافت (در ابتدا ام‌اس-داس و بعدها ویندوز) به‌همراه سخت‌افزار شرکت اینتل تقریباً تمام بازار رایانه‌های شخصی را در دست داشتند. رقبای مشهور دیگر سیستم‌عامل ویندوز شامل سیستم‌عامل مک اواس شرکت اپل و سیستم‌عامل‌های متن‌باز و آزاد شبه یونیکس مانند لینوکس و بی‌اس‌دی هستند. شرکت ای‌ام‌دی نیز اصلی‌ترین رقیب پردازنده‌های مرکزی اینتل را تولید می‌کند. به‌دلیل حضورِ فراگیر سیستم‌عامل مایکروسافت در کنار این سخت‌افزارها به عنوان سکو، اصطلاح «"PC"» یا «"رایانه شخصی"» معمولاً به سیستم‌های سازگار با معماری X86 گفته می‌شود که سیستم‌عامل ویندوز روی آن‌ها نصب شده است. در مقابل، سیستم‌های شرکت اَپِل مکینتاش نامیده می‌شود.


title: رایانه شخصی

text: در سال ۱۹۷۵، اد رابرتس رایانهٔ التیر ۸۸۰۰ را اختراع کرد. التیر ۸۸۰۰ اولین رایانهٔ شخصی در جهان است. پس از آن رایانه‌های شخصی با استفاده از پردازنده اینتل و سیستم عامل ویندوز بسیار رایج شدند که به اختصار به این نوع رایانه‌ها وینتل گفته می‌شود.


title: رایانه شخصی

text: ایستگاه کاری یک رایانه به‌روز است که برای استفاده‌های تکنیکی، ریاضیاتی یا علمی طراحی شده است. این رایانه‌ها که در ابتدا برای سرویس‌دهی هم‌زمان تنها با یک کاربر ایجاد شده بودند، امروزه معمولاً به شبکه‌های محلی متصل هستند و سیستم‌عامل‌های چندکاربره روی آن‌ها نصب می‌شود. این ایستگاه‌ها وظایفی مانند طراحی به کمک رایانه، پیش‌نویس و مدل‌سازی، محاسبات سنگین علمی و ریاضیات مهندسی، پردازش تصویر، مدل‌سازی معماری و گرافیک رایانه برای ساخت انیمه و جلوه‌های ویژه را برعهده دارند.


title: رایانه شخصی

text: قبل از گسترش استفاده از PCها، رایانه‌ای که روی میز تحریر جا می‌شد، بسیار کوچک به‌نظر می‌آمد. اما امروزه این عبارت به نوع خاصی از جعبه‌های رایانه اشاره دارد. رایانه‌های رومیزی در انواع مختلف از جعبه‌های بزرگ و ایستاده گرفته عرضه می‌شود تا در نسخه‌های کوچکِ در پشت نمایشگرهای LCD جا شود. در این مفهوم، کلمه «رومیزی» به جعبهٔ افقی گفته می‌شود که معمولاً نمایش‌گری روی آن قرار گرفته و روی میز قرار داده می‌شود. بیشتر رایانه‌های رومیزی امروزی دارای صفحه‌کلید و نمایشگر جداگانه‌ای هستند.


title: رایانه شخصی

text: رایانهٔ بازی رایانه رومیزی استاندارد با تجهیزات قدرت‌مند و کارایی بالاست. از جمله ویژگی‌های این رایانه‌ها می‌توان به کارت گرافیک و پردازنده مرکزی قدرت‌مند و حافظه فراوان و سریع اشاره کرد. این سخت‌افزارها برای پاسخ‌گویی به نیازهای بازی‌های رایانه‌ای ضروری است که به آن‌ها "بازی‌های PC" نیز گفته می‌شود. تعدادی از شرکت‌ها مانند ایلینور، رایانه‌های بازیِ آماده و شرکت‌های ریزر و لاجیتک نیز موشواره‌ها، صفحه‌کلیدها و قطعات جانبی مخصوص بازی‌کُن‌ها را منتشر می‌کنند.


title: رایانه شخصی

text: رایانه‌های یک‌قسمتی زیرمجموعه‌ای از رایانه‌های رومیزی هستند که جعبه رایانه با نمایشگر را در یک بسته‌بندی قرار می‌دهند. در این نوع رایانه‌ها، نمایشگرها معمولاً صفحه لمسی بوده و موشواره و صفحه‌کلید جداگانه نیز در کنار آن‌ها موجود است. قطعات داخلی این نوع رایانه‌ها معمولاً در پشت نمایشگر قرار گرفته و مانند لپ‌تاپ ساخته می‌شود.


title: رایانه شخصی

text: نِت‌تاپ نوعی از رایانه‌های رومیزی است که شرکت اینتل در فوریهٔ سال ۲۰۰۸ میلادی معرفی کرد. این نوع رایانه‌ها با قیمت کم و قابلیت تاشو شناخته می‌شود. گونه‌ای مشابه از لپ‌تاپ‌ها نیز با عنوان نت‌بوک تولید شده‌اند. خط تولید این نوع رایانه‌ها با معرفی پردازنده‌های اینتل اتم همراه شد که به آن‌ها کمک می‌کرد تا برق کم‌تری مصرف کند و فضای کم‌تری اشغال نمایَد.


title: رایانه شخصی

text: یک سینمای خانگی رایانه‌ای (HTPC) دستگاهی است که از ادغام قابلیت‌های یک رایانه شخصی با یک دستگاه ضبط تصویر دیجیتال به‌وجود آمده‌است. این دستگاه به یک تلویزیون یا یک نمایشگر بزرگ متصل می‌شود و معمولاً به‌عنوان پخش‌کننده عکس، موسیقی، فیلم یا گیرنده تلویزیون و ضبط‌کننده استفاده می‌شود. به این سیستم‌های رایانه‌ای، سیستم رسانه‌ای (Media System) یا سرور رسانه (Media Server) نیز گفته می‌شود. هدف این سیستم‌ها عموماً بهره‌گیری از همه یا تعداد زیادی از امکانات سینماهای خانگی در یک دستگاه است. این دستگاه‌ها را می‌توان به‌صورت از پیش تنظیم‌شده، با سخت‌افزارهای دلخواه و نرم‌افزارهای مطلوبی خریداری کرد که نیازهای تلویزیونی شما را در کنار یک رایانه رفع می‌کند. امروزه، این سیستم‌ها قابلیت اتصال به سرویس‌هایی را نیز دارند که به درخواست شما فیلم یا مجموعهٔ تلویزیونی را پخش می‌کند.


title: رایانه شخصی

text: رایانه لپ‌تاپ یا به‌صورت کوتاه شده یک لپ‌تاپ، که به آن نوت‌بوک نیز گفته می‌شود. یک نوع رایانهٔ شخصی کوچک است که با هدف راحتی در جابه‌جایی طراحی شده است. معمولاً تمامی درگاه‌ها و قطعات مورد نیاز لپ‌تاپ‌ها مانند یواس‌بی (در گذشته درگاه موازی و سریال)، کارت‌های گرافیک، کانال‌های صوتی و … در درون یک بسته قرار می‌گیرد. این نوع رایانه‌ها دارای باتری‌های پرظرفیتی هستند که می‌توانند تا مدتی برق دستگاه را تأمین کنند. این امر در قابلیت جابه‌جایی لپ‌تاپ‌ها تأثیر به‌سزایی دارد. هنگامی که باتری لپ‌تاپ خالی می‌شود، نیاز است تا از طریق کابل برق مجدداً شارژ شود. برای دست‌یابی به وزن، حجم و مصرف برق کم‌تر این نوع رایانه‌های معمولاً حافظه تصادفی خود را در بین پردازنده مرکزی و پردازنده گرافیکی به اشتراک می‌گذارند. این امر به که کاهش کارایی آن‌ها به نسبت رایانه‌های رومیزی منجر می‌شود و به همین دلیل عموماً استفاده از رایانه‌های رومیزی معمولی برای انجام بازی‌های رایانه‌ای ترجیح داده می‌شود.


title: رایانه شخصی

text: یکی از مشکلات اصلی لپ‌تاپ‌ها عدم ترفیع و بهبود سیستم نسبت به نسخهٔ اولیه است و یا امکانات محدودی برای ارتقای انواع لپ‌تاپ بسته به سال تولید سخت‌افزار آن وجود دارد. این امر از اندازه و تنظیمات قطعات این دستگاه‌ها نشأت می‌گیرد. ترفیع قطعات داخلی یا مورد تأیید شرکت سازنده نیستند، که در صورت بی‌احتیاطی یا دانش ناکافی به لپ‌تاپ ضربه وارد می‌کند یا غیرممکن است. ترفیع برخی از قطعات داخلی مانند حافظه اصلی و دیسک سخت معمولاً به راحتی انجام می‌شود، در حالی که ترفیع نمایشگر و صفحه‌کلید معمولاً غیرقابل ترفیع هستند. لپ‌تاپ‌ها مانند رایانه‌های رومیزی می‌توانند از طریق درگاه یواس‌بی به قطعات خارجی بسیاری مانند صفحه‌کلید، موشواره، دوربین و … متصل شوند.


title: رایانه شخصی

text: یک رایانه جایگزین رایانه رومیزی رایانه‌ای است که تمامی قابلیت‌های یک رایانه رومیزی داراست اما به‌صورت قابل حمل عرضه می‌شود. این نوع رایانه‌های عموماً لپ‌تاپ‌های بزرگ‌تر و سنگین‌تری هستند. از آن‌جایی که اندازه این نوع رایانه‌ها افزایش یافته است، قطعات پرقدرت‌تر و نمایشگرهای بزرگ‌تری در ساخت آن‌ها به‌کار می‌رود و باتری نیز قدرت باتری‌های لپ‌تاپ را نداشته و معمولاً ضعیف‌تر هستند و در مواردی باتری ندارند. بعضی از این رایانه‌ها برای بالا بردن بهره‌وری باتری، از قطعات محدودی از رایانه‌های رومیزی استفاده می‌کنند. رایانه‌های جایگزین رایانه رومیزی با عنوان دِسک‌نوت نیز شناخته می‌شود که از کلمات دسکتاپ (به معنی رومیزی) و نوت‌بوک (معادل لپ‌تاپ) ساخته شده‌است.


title: رایانه شخصی

text: نِت‌بوک‌ها که با نام‌های لپ‌تاپ‌های کوچک یا زیرلپ‌تاپ نیز شناخته می‌شود، زیرمجموعه‌ای از لپ‌تاپ‌ها هستند که به‌عنوان لپ‌تاپ‌های کوچک‌تر، سبک‌تر و ارزان‌تر برای کاربردهای عمومی و دسترسی به برنامه‌های کاربردی وب عمل می‌کنند. نت‌بوک‌ها معمولاً در دسته‌بندی «دستگاه‌های همراه» قرار می‌گیرد. والتر موسبرگ این نوع رایانه‌ها را «یک دسته تقریباً جدید از لپ‌تاپ‌های کوچک، سبک، حداقلی و ارزان» نامید.


title: رایانه شخصی

text: در ابتدا، ویژگی اصلی متمایزکننده این گونه رایانه‌ها نبود وجود دیسک‌گردان نوری بود که نیاز به یک دیسک‌خوان خارجی را ایجاد می‌کرد. کم‌کم با گذشت زمان و افزایش ظرفیت حافظه‌های فلش و جایگزین شدن این نوع حافظه‌ها به‌جای دیسک‌های نوری، از اهمیت این موضوع کاسته شد.


title: رایانه شخصی

text: در زمان آغاز تولید، در اواخر سال ۲۰۰۷ میلادی (که لپ‌تاپ‌های کوچک برای وزن و هزینه کم بهینه می‌شد)، نت‌بوک‌ها شروع به حذف برخی از قابلیت‌های اصلی لپ‌تاپ‌ها (مانند دیسک‌گردان نوری)، قرار دادن نمایشگرها و صفحه‌کلیدهای کوچک‌تر کردند و رایانه‌هایی با قابلیت‌ها و کارایی کم‌تر ارائه دادند. در طول زمان، تکامل نت‌بوک‌ها، نمایشگرهای آن‌ها از اندازه کم‌تر از ۵ اینچ تا بیش از ۱۳ اینچ با وزنی در حدود یک کیلوگرم در حال تغییر بود. قیمت این گونه رایانه‌های معمولاً بسیار کمتر لپ‌تاپ‌ها بود تا جایی که در اواسط سال ۲۰۰۹ میلادی نت‌بوک‌ها در اِزای قرارداد اینترنت موبایل، "به‌صورت رایگان" در اختیار کاربران قرار می‌گرفت.


title: رایانه شخصی

text: در همین دورهٔ کوتاه، ظهور نت‌بوک‌ها در اندازه و قابلیت‌ها پیشرفت کردند و به‌صورت لپ‌تاپ‌های کوچک‌تر و سبک‌تر درآمدند. در اواسط سال ۲۰۰۹ میلادی، CNET اعلام کرد که «ویژگی‌ها به‌قدری شبیه هم است که میانگین خریداران با این سؤال گیج می‌شود که "چرا این بهتر از آن است"» و اشاره کرد که «تنها نتیجه‌گیری این است که دیگر تفاوت فاحشی بین لپ‌تاپ و نت‌بوک وجود ندارد».


title: رایانه شخصی

text: تبلت نوعی از رایانه‌های شخصی قابلِ حمل است که روش استفاده از وسایل ورودی سنتی (مانند موشواره و صفحه‌کلید) را با نمایشگر صفحه لمسی جایگزین کرده است. بعضی از تبلت‌ها ممکن است که طراحی ترکیبی داشته باشند و به‌گونه‌ای که دارای صفحه‌کلید جداشدنی هستند، روی صفحه‌کلید قرار گرفته و قابلیت تا شدن را دارد.


title: رایانه شخصی

text: یکی از جدیدترین نوع مینی کامپیوترها و کامپیوترهای خانگی تین کلاینت‌ها هستند. این دستگاه جایگزین کیس‌های کامپیوتری شده‌اند. رقیب اصلی کیس‌های آماده هستند به علت اینکه در ازای قیمت بسیار کمی که دارند مزایای بسیار بیشتری نسبت به کس‌ها دارند. از اولین ویژگی‌های تین کلاینت‌ها مصرف برق بسیار کمتر است. همچنین این دستگاه‌ها به صورت ۲۴ ساعته قابلیت روشن بودن را دارند بدون اینکه آسیبی به آن‌ها برسد. طراحی این دستگاه‌ها به گونه‌ای است که فضای بسیار کمی را اشغال می‌کنند و استفاده از آن باعث زیبایی محیط می‌شود. دیگر مزیت تین کلاینت‌ها کاهش هزینه‌های پشتیبانی است.


title: پل آلن

text: پل گاردنر آلن (به انگلیسی: "Paul Gardner Allen") (متولد ۲۱ ژانویه ۱۹۵۳ در شهر سیاتل، واشینگتن ایالت واشینگتن – درگذشته ۱۵ اکتبر ۲۰۱۸)، یکی از بنیانگذاران شرکت مایکروسافت بود که به کمک بیل گیتس مایکروسافت را در سال ۱۹۷۵ در شهرآلبوکرکی در ایالت نیومکزیکو تأسیس کردند. پل آلن که یکی از مدیران شرکت مایکروسافت بود، در شهر مرسرآیلند ایالت واشینگتن زندگی می‌کرد. دارایی او در ماه مه سال ۲۰۱۵ میلادی ۱۷٫۶ میلیارد دلار برآورد شده‌بود.


title: پل آلن

text: پل آلن در تاریخ ۱۵ اکتبر ۲۰۱۸ در ۶۵ سالگی به علت سرطان درگذشت.


title: پل آلن

text: https://www.cnbc.com/2018/10/15/microsoft-co-founder-paul-allen-dies-of-cancer-at-age-65.html ویکی‌پدیای انگلیسی


title: مایکروسافت آفیس

text: مایکروسافت آفیس یک مجموعه اداری در بر گیرندهٔ نرم‌افزارهای یکپارچه با هم، سرورها و سرویس‌ها است که برای سیستم‌عامل‌های مایکروسافت ویندوز و مک‌اواس ساخته شده‌است. مایکروسافت آفیس در سال ۱۹۸۹ برای سیستم‌عامل مک اواس معرفی شد و در سال بعد یعنی ۱۹۹۰ نسخه تحت ویندوز آن نیز به بازار آمد. اولین نسخه از مجموعه مایکروسافت آفیس شامل برنامه‌های مایکروسافت ورد، مایکروسافت اکسل و مایکروسافت پاورپوینت بود. همچنین برنامه‌های مایکروسافت اکسس و اسکجول پلاس در نگارش حرفه‌ای این نسخه وجود داشت.


title: مایکروسافت آفیس

text: آفیس مجموعه‌ای است که برای چندین سکوی مختلف عرضه شده‌است. نخستین و پر استفاده‌ترین نگارش مورد استفاده آن، نسخهٔ دسکتاپ است که برای سیستم‌عامل‌های ویندوز و مک‌اواس عرضه شده‌است. مایکروسافت همچنین نگارش‌های موبایل را برای سیستم‌عامل‌های اندروید و آی‌اواس توسعه می‌دهد. آفیس روی وب نگارشی از آفیس است که توسط مرورگرهای وب اجرا می‌شود.


title: مایکروسافت آفیس

text: نسخه کنونی درون-سازمانی دسکتاپ آفیس، آفیس ۲۰۲۱ است که در تاریخ عرضه شده‌است.


title: ویندوز مدیا پلیر

text: ویندوز مدیا پلیر (Windows Media Player) یکی از نرم‌افزارهای پخش فیلم و موسیقی ساخت شرکت مایکروسافت است که در محیط سیستم‌عامل ویندوز اجرا می‌شود. این نرم‌افزار قادر به نمایش تصاویر ،فیلم ها و ویدئو ها در رایانه‌های شخصی است.


title: ویندوز مدیا پلیر

text: اولین نسخه این نرم افزار در ویندوز ۹۵ دیده شد و ویندوز مدیا پلیر ۱۲ جدیدترین نسخه ویندوز مدیا پلیر است که در ۲۲ اکتبر ۲۰۰۹ همراه با ویندوز ۷ منتشر شد است. اما این نسخه در نسخه های بعدی ویندوز به روز نشده است. در عوض ویندوز ۱۰ از گروو میوزیک (برای صدا) و مایکروسافت فیلم ها و تلویزیون (برای فیلم) به عنوان برنامه های پخش پیش فرض برای اکثر رسانه ها استفاده می کند. از مه ۲۰۲۰، ویندوز مدیا پلیر هنوز به عنوان یک جزء ویندوز گنجانده شده است. همچنین ویندوز آرتی٬ ویندوز مدیا پلیر را اجرا نمی کند.


title: راه‌اندازی (رایانه)

text: راه‌اندازی کردن یا بوت کردن ، بارگذاری سیستم‌عامل در حافظه کامپیوتر است که معمولاً از درایو دیسک سخت و گاه‌گاهی از روی دیسک نرم انجام می‌شود.


title: راه‌اندازی (رایانه)

text: راه‌اندازی معمولاً روال خودکاری است که با روشن نمودن یا بازنشانی رایانه شروع می‌گردد. مجموعه‌ای از دستورها که در حافظه فقط خواندنی قرار دارند، شروع به اجرا می‌کند. دستورها مجموعه‌ای از خودآزمایی هنگام روشن شدن (POST) را به منظور حصول اطمینان از صحت عملکرد ابزارهایی مانند دیسکهای سخت انجام می‌دهند، سپس محل سیستم‌عامل را تعیین و آن را بارگذاری می‌کنند. در نهایت کنترل نیز را به سیستم‌عامل می‌دهند.


title: راه‌اندازی (رایانه)

text: بارگذار بوت یا بارگذار راه‌انداز یک برنامه کامپیوتری است که باعث بارگذاری سیستم عامل یا دیگر برنامه‌های نرم‌افزاری به محض روشن شدن سیستم می‌شود.


title: راه‌اندازی (رایانه)

text: هر دیسکی که توان بارگذاری و راه‌اندازی اولیه سیستم‌عامل را دارد، اغلب به یک دیسک نرم گفته می‌شود؛ که دارای یک علامت در اولین سکتور آن (بوت سکتور) یعنی وجود عددی خاص در آخرین ۲ بایت این سکتور است


title: راه‌اندازی (رایانه)

text: روشن کردن رایانه و بار کردن سیستم‌عامل به درون آن روند راه‌اندازی شده کامپیوتر، هنگام روشن کردن آن را گویند. در این روند معمولاً چند تست سخت‌افزار رایانه و سپس بارگذاری سیستم‌عامل از روی دیسک به حافظه صورت می‌گیرد.


title: راه‌اندازی (رایانه)

text: راه اندازی مجدد سیستم به نحوی که نیازی به خاموش و روشن کردن آن نیست. این روند معمولاً به مفهوم بارگذاری، یا بارگذاری مجدد سیستم عامل می‌باشد. در کامپیوترهای IBM و سازگار با آن کاربر می‌تواند با استفاده از ترکیب کلیدهای CTRL-ALT-DEL عملیات راه‌اندازی گرم را انجام دهد.


title: راه‌اندازی (رایانه)

text: اگر کاربر چند سیستم عامل را با هم نصب کرده باشد در اینصورت هنگام شروع ویندوز در منوی بوت، دو سیستم عامل یا بیشتر را خواهد دید که به این حالت بوت چندگانه می‌گویند.


title: پایگاه داده

text: پایگاه داده ، بانک داده، بانک اطلاعاتی، پایگاه اطلاعاتی در محاسبات، پایگاه داده مجموعه ای منظم و سازمان یافته از داده‌های ذخیره شده و الکترونیکی از سیستم رایانه ای است. در جایی که پایگاه داده‌ها پیچیده‌تر هستند، آنها اغلب با استفاده از تکنیک‌های طراحی رسمی و مدل‌سازی توسعه می‌یابند. سیستم مدیریت پایگاه داده (DBMS) نرم‌افزاری است که با کاربران نهایی، برنامه‌ها و خود پایگاه داده برای گرفتن و تجزیه و تحلیل داده‌ها در تعامل است. نرم‌افزار DBMS علاوه بر این، امکانات اصلی ارائه شده برای مدیریت پایگاه داده را نیز در بر می‌گیرد. از مجموع پایگاه داده، DBMS و برنامه‌های مرتبط می‌توان به عنوان «سیستم پایگاه داده» نام برد. غالباً از اصطلاح «پایگاه داده» برای اشاره آزادانه به هر یک از DBMS، سیستم پایگاه داده یا برنامه مرتبط با پایگاه داده استفاده می‌شود. دانشمندان کامپیوتر ممکن است سیستم‌های مدیریت پایگاه داده را براساس مدل‌های پایگاه داده‌ای که پشتیبانی می‌کنند طبقه‌بندی کنند. پایگاه‌های داده رابطه ای در دهه ۱۹۸۰ غالب شدند. این داده‌ها به صورت سطر و ستون در یک سری جداول مدل می‌شوند و اکثریت قریب به اتفاق از SQL برای نوشتن و پرس و جو از داده‌ها استفاده می‌کنند. در دهه ۲۰۰۰، پایگاه داده‌های غیر رابطه ای محبوب شدند که به آنها NoSQL گفته می‌شود زیرا از زبانهای مختلف پرس و جو استفاده می‌کنند.


title: پایگاه داده

text: در اصطلاح نامه کتابداری در تعریف پایگاه اطلاعاتی آمده‌است: واحدی است از سوابق و بایگانی‌های قابل خواندن با ماشین که برای یک کاربرد واحد تعبیه نشده، بلکه به منزله یک مجموعه متجانس برای مقاصد مختلف به کار می‌رود. در فرهنگ کاربران کامپیوتر تعریف پایگاه داده‌ها چنین آمده‌است: مجموعه‌ای از اطلاعات مرتبط دربارهٔ یک موضوع که به صورتی مفید سازمان یافته‌اند و پایگاهی برای روالهایی چون بازیابی اطلاعات، تصمیم‌گیری و نتیجه‌گیری در اختیار قرار می‌دهد. اصطلاح پایگاه داده‌ها در فرهنگ تشریحی کامپیوتری میکروسافت به شرح زیر توصیف شده‌است: مجموعه‌ای از داده‌ها، فایلی شامل تعداد رکورد (یا جدول) متشکل از چند نوع فیلد (ستون)، در کنار عمل کننده‌هایی که جستجو، مرتب‌سازی و عملیات مشابه را سهولت می‌بخشد. پایگاه اطلاعاتی به سیستم نگهداری مجموعه‌ای از داده‌ها هم اطلاق می‌گردد که هدف آن حفظ اطلاعات و اشاعه آن در مواقع لزوم است ۰ اطلاعات مورد اشاره، به آن چیزی گفته می‌شود که فرد با سازمان برای گردش امور جاری خود به آن نیازمند است.


title: پایگاه داده

text: "پایگاه داده" به مجموعه‌ای از داده‌های مرتبط، ساختار مند یا سازمان‌یافته گفته می‌شود که دسترسی به این اطلاعات معمولاً از طریق "سیستم مدیریت پایگاه داده" یا (DBMS) صورت می‌گیرد. "سیستم مدیریت پایگاه داده" متشکل از مجموعهٔ یکپارچه از نرم‌افزارهای رایانه‌ای است که به کاربران اجازه می‌دهد تا با یک یا چند پایگاه داده ارتباط یافته و به اطلاعات موجود در پایگاه داده دسترسی یابند؛ هرچند که این دسترسی کامل بوده یا در صورت وجود محدودیت به بخشی از اطلاعات دسترسی پیدا کنند. DBMS عملکردهای مختلفی را برای ورود، ذخیره‌سازی و بازیابی مقادیر زیادی از اطلاعات فراهم و راه‌های متنوعی برای مدیریت چگونگی سازمان یابی اطلاعات ارائه می‌کند. از آنجا که بین "پایگاه داده" و "سیستم مدیریت پایگاه داده" قرابت بسیاری وجود دارد بعضی اوقات اصطلاح پایگاه داده برای اشاره به هر دو بکار می‌رود.


title: پایگاه داده

text: خارج از دنیای فناوری اطلاعات حرفه‌ای، پایگاه داده مدتی است که اغلب برای اشاره به هر مجموعه‌ای از داده‌های مرتبط (مانند یک صفحه گسترده یا یک کارت شاخص) استفاده می‌شود. در این مقاله تنها با پایگاه داده‌ای که در آن اندازه و شرایط ضروری استفاده از سیستم مدیریت پایگاه داده مهم است سروکار داریم.


title: پایگاه داده

text: موجودیت دی.بی.ام.اس. عملکردهای مختلفی را برای مدیریت یک پایگاه داده در اختیار قرار می‌دهد؛ و داده‌های موجود در پایگاه که می‌توانند طبقه‌بندی شوند به چهار دسته اصلی عملیاتی دسته‌بندی می‌شوند:


title: پایگاه داده

text: هم پایگاه داده و همDBMS مطابق با اصول مدل پایگاه داده خاص است. «سیستم پایگاه داده» اشاره جمعی به مدل پایگاه داده، سیستم مدیریت پایگاه داده، و پایگاه داده‌است. از لحاظ فیزیکی، سرورهای پایگاه داده کامپیوتر اختصاص داده شده‌است به برگزاری پایگاه‌های داده واقعی و اجرا تنها DBMS و نرم‌افزارهای مرتبط است. سرورهای پایگاه داده معمولاً از چند کامپیوتر، با حافظه و دیسک RAID مورد استفاده برای ذخیره‌سازی پایدار است..RAID برای بازیابی داده‌ها استفاده می‌شود اگر هر کدام از دیسک‌ها و یا. سخت‌افزار شتاب‌دهنده پایگاه داده، از طریق یک کانال با سرعت بالا به یک یا چند سرویس دهنده متصل شود، در محیط‌های پردازش تراکنش با حجم زیادی استفاده می‌شوند.. دی.بی.ام. اس در قلب اکثر برنامه‌های کاربردی پایگاه داده یافت می‌شود. دی.بی.ام. اس ممکن است در اطراف یک هسته چند وظیفه سفارشی ساخته شده برای حمایت از شبکه ساخته شده‌است، اما دی.بی.ام.اس. اس مدرن به‌طور معمول در یک سیستم عامل استاندارد وجود دارد. دی.بی.ام.اس. اس شامل یک بازار اقتصادی قابل توجه برای فروشندگان کامپیوتر و ذخیره‌سازی الزامات DBMS در برنامه‌های توسعه داده‌است. پایگاه داده‌ها و دی.بی.ام.اس. اس را می‌توان با توجه به مدل پایگاه داده (بازدید کنندگان) که آن‌ها را پشتیبانی می‌کند (مانند رابطه یا XML)، نوع (بازدید کنندگان) کامپیوترهایی که آن‌ها را اجرا می‌کند (از یک خوشه سرور به یک تلفن همراه) طبقه‌بندی کرد.


title: پایگاه داده

text: مفهوم پایگاه داده از دههٔ ۱۹۶۰ برای کاهش مشکلات فزاینده در طراحی، ساخت، و نگهداشت سامانه‌های اطّلاعاتی (معمولاً با تعداد زیادی کاربرِ نهایی همزمان، و با تعداد زیادی دادهٔ مختلف) ایجاد شده‌است. این مفهوم به همراه مفهوم سیستم‌های مدیریت پایگاه داده که دستکاری مؤثر و کارا به پایگاه داده‌ها را ممکن می‌کند رشد کرده‌است.


title: پایگاه داده

text: اولین کاربردهای اصطلاح پایگاه داده به ژوئن ۱۹۶۳ بازمی‌گردد، یعنی زمانی که شرکت System Development Corporation مسئولیت اجرایی یک طرح به نام «توسعه و مدیریت محاسباتی یک پایگاه داده‌ای مرکزی» را بر عهده گرفت. پایگاه داده به عنوان یک واژه واحد در اوایل دهه ۷۰ در اروپا و در اواخر دهه ۷۰ در خبر نامه‌های معتبر آمریکایی به کار رفت. (بانک داده‌ای یا در اوایل سال ۱۹۶۶ در روزنامه واشینگتن پست کار رفت)


title: پایگاه داده

text: اولین سیستم مدیریت پایگاه داده در دهه ۶۰ گسترش یافت. از پیشگامان این شاخه چارلز بکمن است. مقالات بکمن این را نشان داد که فرضیات او کاربرد بسیار مؤثرتری برای دسترسی به وسایل ذخیره‌سازی را مهیا می‌کند. در آن زمان‌ها پردازش داده بر پایه کارت‌های منگنه و نوارهای مغناطیسی بود که پردازش سری اطلاعات را مهیا می‌کند. دو نوع مدل داده‌ای در آن زمان‌ها ایجاد شد:CODASYL موجب توسعه مدل شبکه‌ای شدکه ریشه در نظریات بکمن داشت و مدل سلسله مراتبی که توسط North American Rockwell ایجاد شد و بعداً با اقتباس از آن شرکت IBM محصولIMS را تولید نمود. مدل رابطه‌ای توسط E. F. Codd در سال ۱۹۷۰ ارائه شد. او مدل‌های موجود را مورد انتقاد قرار می‌داد. برای مدتی نسبتاً طولانی این مدل در مجامع علمی مورد تأیید بود. اولین محصول موفق برای میکرو کامپیوترها dBASE بودکه برای سیستم‌عامل‌هایCP/M و PC-DOS/MS-DOS ساخته شد. در جریان سال ۱۹۸۰ پژوهش بر روی پایگاه‌های مدل توزیع شده و ماشین‌های پایگاهی (database machines) متمرکز شد، اما تأثیر کمی بر بازار گذاشت. در سال ۱۹۹۰ توجهات به طرف مدل شیء گرا جلب شد. این مدل جهت کنترل داده‌های مرکب لازم بود و به‌سادگی بر روی پایگاه داده‌های خاص، مهندسی داده (شامل مهندسی نرم‌افزار منابع) و داده‌های چند رسانه‌ای کار می‌کرد.


title: پایگاه داده

text: در سال ۲۰۰۰ نوآوری تازه‌ای رخ داد و پایگاه اکس‌ام‌ال (XML) به وجود آمد. هدف این مدل از بین بردن تفاوت بین مستندات و داده‌ها است و کمک می‌کند که منابع اطلاعاتی چه ساخت یافته باشند یا نه در کنار هم قرار گیرند.


title: پایگاه داده

text: پایگاه داده‌ها برای حمایت از عملیات داخلی سازمان‌ها و زیر بنای تعامل آنلاین با مشتریان و تأمین کنندگان (نرم‌افزار شرکت مراجعه کنید). استفاده می‌شود. پایگاه داده‌ها برای نگهداری اطلاعات اداری و اطلاعات تخصصی تر، مانند داده‌های مهندسی یا مدل‌های اقتصادی استفاده می‌شود. نمونه‌هایی از برنامه‌های کاربردی پایگاه داده شامل سیستم کتابخانه کامپیوتری، سیستم رزرو پرواز و سیستم‌های موجودی computerizedparts.Access نرم‌افزاری است که به کمک آن می‌توانید بانک اطلاعاتی (پایگاه داده) ایجاد کنید. این نرم‌افزار به شما امکان می‌دهد تا اطلاعات خود را در مجموعه‌ای از جدول‌ها ذخیره کنید. با کمک اکسس می‌توانید مقادیر زیادی از داده‌ها را به‌طور مؤثر مدیریت کرده و به اشتراک بگذارید. این نرم‌افزار به شما امکان می‌دهد داده‌ها را از طریق فرم و گزارش‌های حرفه‌ای نمایش دهید و برای هر کاری از پروژه‌های کوچک گرفته تا مشاغل بزرگ مناسب است. اکسس یکی از نرم‌افزارهای مجموعه مایکروسافت آفیس (Microsoft Office) است که همراه با ورد، اکسل، پاورپوینت و وان‌نوت روی سیستم شما نصب می‌شود.


title: پایگاه داده

text: DBMS یک سیستم نرم‌افزار پیچیده تکامل یافته‌است و توسعه آن به‌طور معمول به هزاران نفر و سال تلاش و توسعه نیاز دارد. برخی از دی.بی.ام. اس مانند Adabas، اوراکل و DB2. هدف دی.بی.ام. اس رفع نیازهای برنامه‌های کاربردی ست. با این حال، این واقعیت است که هزینه توسعه می‌تواند مقرون به صرفه تر باشد. با این حال، DBMS همیشه راه حل بهینه‌ای دارد: در برخی مواردDBMS ممکن سربار غیرضروری را معرفی کند. نمونه‌های بسیاری از سیستم‌های که با استفاده از پایگاه داده‌های خاص وجود دارد. یک مثال رایج سیستم ایمیل است: سیستم‌های ایمیل طراحی شده‌است برای بهینه‌سازی مدیریت پیام‌های ایمیل، و نیازی بخش قابل توجهی از قابلیت DBMS است. بسیاری از بانک‌های اطلاعاتی نرم‌افزار برنامه‌ای است برای دسترسی به پایگاه داده از طرف کاربران نهایی، بدون قرار دادن رابط DBMS به‌طور مستقیم. برنامه نویسان نرم‌افزار ممکن است یک پروتکل سیم به‌طور مستقیم، یا به احتمال زیاد از طریق یک رابط برنامه‌نویسی برنامه استفاده کنند. طراحان پایگاه داده و مدیران پایگاه داده با DBMS از طریق رابط‌های اختصاص داده شده برای ساخت و حفظ برنامه‌های کاربردی ' پایگاه‌های داده، و در نتیجه نیاز به برخی از دانش بیشتر و درک در مورد چگونگی عملکرد دی.بی.ام. اس و رابط خارجی و پارامترهای تنظیم دی.بی.ام. اس تعامل می‌کنند.


title: پایگاه داده

text: یکی از راه‌های طبقه‌بندی پایگاه‌های داده شامل نوع محتویات آن‌ها است، به عنوان مثال: کتابشناسی، سند متن، اشیاء آماری، یا چند رسانه‌ای. راه دیگر این است که توسط منطقه کاربرد آن‌ها طبقه‌بندی شود، به عنوان مثال: حسابداری، آهنگ موسیقی، فیلم، بانکداری، تولید، یا بیمه. راه سوم این است که توسط برخی از جنبه‌های فنی، مانند ساختار بانک اطلاعاتی یا نوع رابط طبقه‌بندی شود. در این بخش برای توصیف انواع پایگاه داده‌ها از چند صفت استفاده می‌شود.. پایگاه داده‌ها در حافظه یک پایگاه داده‌است که در درجه اول در حافظه اصلی ساکن است، اما به‌طور معمول حمایت کردن توسط حافظهٔ غیر فرار داده‌های کامپیوتر انجام می‌شود. پایگاه‌های داده‌ای که در حافظه اصلی هستند سریع تر از پایگاه داده‌های هستند که در دیسک و غیره قرار دارند؛ که اغلب در تجهیزات شبکه ارتباطات از راه دور مورد استفاده قرار می‌گیرند


title: پایگاه داده

text: پلت فرم SAP HANA موضوع بسیار مهم در حافظه پایگاه داده‌است. تا ماه مه سال ۲۰۱۲، HANA قادر به اجرا بر روی سرور با حافظه اصلی 100TB طراحی شده توسط آی بی ام بود. بنیان‌گذار شرکت ادعا کرد که این سیستم به اندازه کافی بزرگ برای اجرای بزرگترین مشتریان SAP بود.


title: پایگاه داده

text: پایگاه داده فعال شامل رویداد معماری محور است که می‌تواند به شرایط هر دو داخل و خارج از پایگاه داده، پاسخ دهد. استفاده احتمالی عبارتند از نظارت بر امنیت، هشدار، جمع‌آوری آمار و مجوز. بسیاری از بانک‌های اطلاعاتی و ارائه ویژگی‌های پایگاه داده فعال در قالب عوامل پایگاه داده.


title: پایگاه داده

text: پایگاه داده ابر متکی بر فناوری ابر. پایگاه داده و بسیاری از DBMS، «در ابر» در حالی که برنامه‌های کاربردی آن هم توسط برنامه نویسان توسعه یافته و بعد حفظ می‌شود و توسط کاربران نهایی از طریق aweb مرورگر و رابط‌های برنامه کاربردی گسترش می‌یابد. آرشیو داده‌ها از پایگاه داده‌های عملیاتی و اغلب از منابع خارجی است مانند شرکت‌های تحقیقات بازار. انبار منبع اصلی اطلاعات برای استفاده توسط مدیران و دیگر کاربران نهایی است که ممکن است دسترسی به داده‌های عملیاتی نداشته باشند. به عنوان مثال، فروش اطلاعات ممکن است به روز بالغ هفته جمع و تبدیل از کد محصول داخلی به استفاده از UPCs به‌طوری‌که می‌توان آن‌ها را با داده‌های ACNielsen مقایسه شده‌است. • بعضی از اجزای اساسی و ضروری از انبار داده‌ها شامل: بازیابی، تجزیه و تحلیل، و داده کاوی، تبدیل، بارگیری و مدیریت داده‌ها، تا که آن‌ها را برای استفاده بیشتر در دسترس قرار دهد.


title: پایگاه داده

text: پایگاه داده استنتاجی ترکیبی از برنامه‌نویسی منطقی با یک پایگاه داده رابطه‌ای است، به عنوان مثال با استفاده از زبان DATALOG


title: پایگاه داده

text: پایگاه داده توزیع شده که در آن داده و DBMS دهانه چندین کامپیوتر است.


title: پایگاه داده

text: پایگاه داده سند گرا برای ذخیره‌سازی، بازیابی و مدیریت اطلاعات، یا داده‌های نیمه ساخت طراحی شده‌است. پایگاه داده سند گرا یکی از دسته‌بندی‌های اصلی پایگاه داده نواسکیوال است. سیستم پایگاه داده‌های جاسازی شدهDBMS که بانرم‌افزار است.


title: پایگاه داده

text: پایگاه داده‌های کاربر نهایی از داده توسعه یافته توسط کاربران فردی نهایی است. نمونه‌هایی از این مجموعه اسناد، صفحات گسترده، ارائهٔ چند رسانه‌ای، و فایل‌های دیگر است.. برخی از محصولات پایگاه داده‌ها بسیار ساده‌تر از دی.بی.ام. اس کامل است. با قابلیت DBMS ابتدایی تر.


title: پایگاه داده

text: یک سیستم پایگاه داده فدرال شامل چندین پایگاه‌های داده مجزا با DBMS مجزا است. آن را به عنوان یک پایگاه داده واحد که توسط یک سیستم مدیریت پایگاه داده فدرال (FDBMS) مدیریت می‌شود، که از ادغام دی.بی.ام. اس‌های مستقل متعدد از انواع مختلف (که در این صورت آن را نیز یک سیستم پایگاه داده ناهمگن است) به کار گرفته شده‌است، و آن‌ها را با یک دیدگاه مفهومی یکپارچه فراهم می‌کند.


title: پایگاه داده

text: گاهی اوقات چند پایگاه داده به عنوان مترادفی از پایگاه داده فدرال استفاده می‌شود، هر چند که ممکن است کمتر اشاره به گروهی از پایگاه داده شود (به عنوان مثال، بدونFDBMS و طرح یکپارچه مدیریت) که در یک برنامه واحد همکاری کنند. این مورد به‌طور معمول برای توزیع استفاده می‌شود، که به‌طور معمول شامل یک پروتکل اتمی مرکب (ACP)است، به عنوان مثال، دو فاز مرکب پروتکل، اجازه می‌دهد تا توزیع (جهانی) معاملات در سراسر پایگاه داده‌های شرکت‌کننده انجام شود.


title: پایگاه داده

text: پایگاه داده نمودار یک نوع پایگاه داده نواسکیوال است که با استفاده از ساختار گراف با گره، لبه، و خواص برای نشان دادن و ذخیره اطلاعات است. پایگاه داده نمودار عمومی است که می‌تواند هر گراف ذخیره‌ای متمایز از پایگاه داده نمودارهای تخصصی مانند triplestores و پایگاه داده شبکه باشد.


title: پایگاه داده

text: آرایه DBMS یک نوع نواسکیوال DBMS است که اجازه می‌دهد تا به مدله فروشگاه و بازیابی (معمولاً بزرگ) arrayssuch چند بعدی به عنوان تصاویر ماهواره‌ای و خروجی شبیه‌سازی آب و هوا تبدیل شود. درhypertext یا hypermedia پایگاه داده، هر کلمه یا یک تکه از متن به نمایندگی یک شی در می‌آید. به عنوان مثال، قطعه دیگری از متن، مقاله، عکس، یا یک فیلم. می‌توان به آن لینکهایی از پایگاه‌های داده ابرمتن به ویژه برای سازماندهی مقادیر زیادی از اطلاعات ناهمگون داده شود. به عنوان مثال، آن‌ها برای سازماندهی دائرةالمعارف آنلاین، مفید هستند که در آن کاربران به راحتی می‌توانند کارهایی مثل پرش اطراف متن را از طریق شبکه جهانی وب دردسترس همه قرار دهند در نتیجه یک پایگاه داده بزرگ توزیع فرامتن به وجود میاورد.


title: پایگاه داده

text: پایگاه دانش یک نوع خاص از پایگاه داده برای مدیریت دانش است، ارائه روشی برای جمع‌آوری، سازمان، و بازیابی دانش کامپیوتری است. همچنین مجموعه‌ای از داده‌های نشان دهنده مشکلات با راه حل‌های خود و تجارب مرتبط با آن است.


title: پایگاه داده

text: پایگاه داده‌های تلفن همراه که در دستگاه رایانه همراه و تلفن‌های همراه قرار دارد.


title: پایگاه داده

text: پایگاه داده عملیاتی ذخیره داده مفصل در مورد عملیات سازمان است. آن‌ها به‌طور معمول پردازش حجم نسبتاً بالایی از به روزرسانی با استفاده از معاملات را بر عهده دارند. مثال‌ها عبارتند از پایگاه داده‌های مشتری که رکورد تماس، اعتبار، و اطلاعات جمعیتی در مورد کسب و کار • مشتریان را بر عهده دارد. پایگاه داده پرسنل که نگهداری اطلاعات مانند حقوق و دستمزد، مزایای، داده مهارت‌های مورد کارکنان، سیستم‌های برنامه‌ریزی منابع سازمانی است که جزئیات رکورد در مورد اجزای محصول، موجودی قطعات، و پایگاه داده مالی که پیگیری پول سازمان، حسابداری و معاملات مالی را بر عهده دارد.


title: پایگاه داده

text: پایگاه داده موازی به دنبال بهبود عملکرد از طریق موازی برای انجام وظایفی مانند: بارگذاری اطلاعات، شاخص ساختمان و ارزیابی نمایش داده‌است. معماری DBMS موازی عمدتاً توسط معماری سخت‌افزار انجام می‌شود که عبارتند از:


title: پایگاه داده

text: به اشتراک گذاشتن معماری دیسک، که در آن هر واحد پردازش (به‌طور معمول شامل پردازنده‌های چند گانه) دارای حافظه اصلی خود است، اما همه واحدهای اشتراک ذخیره‌سازی دیگر نیز وجود دارند.


title: پایگاه داده

text: به اشتراک گذاشتن معماری که در آن هر واحد پردازش حافظه اصلی و ذخیره‌سازی دیگر انجام می‌شود.


title: پایگاه داده

text: پایگاه‌های داده احتمالاتی استخدام منطق فازی به منظور جلب استنتاج از داده‌های مبهم.


title: پایگاه داده

text: زمان واقعی معاملات فرایند پایگاه داده برای نتیجه عملیات.


title: پایگاه داده

text: پایگاه داده فضایی می‌تواند داده‌های با ویژگی‌های چند بعدی را ذخیره کند. نمایش در چنین داده‌هایی مبتنی بر مکان نمایش داده‌است. مانند "کجا نزدیکترین هتل در منطقه من است؟ "


title: پایگاه داده

text: پایگاه داده زمانی بر اساس جنبه‌های زمان ساخته شده‌است، به عنوان مثال یک مدل داده زمانی و نسخه زمانی SQL. بیشتر به‌طور خاص جنبه‌های زمانی معمولاً شامل وقت و زمان معامله معتبر است.


title: پایگاه داده

text: پایگاه داده اصطلاحات گرا ایجاد شده بر یک پایگاه داده شی گرا، اغلب برای یک رشته خاص سفارشی است. پایگاه داده داده‌های بدون ساختار در نظر گرفته شده برای ذخیره در راه کنترل و حفاظت اشیاء گوناگون که متناسب نیست در نظر گرفته شده‌اند. به‌طور طبیعی و به راحتی در پایگاه داده‌های مشترک وجود دارند. اکثردی. بی.ام. اس‌ها در حال حاضر برای حمایت از داده‌های بدون ساختار به روش‌های مختلف است، و دی.بی.ام. اس‌های جدید مخصوص در حال ظهور است.


title: پایگاه داده

text: الگوی کاری کاربران پایگاه داده‌ها را در سطح منطقی مشخص می‌کند. شگردهای مختلفی برای مدل‌های داده‌ای وجود دارد. برای هر یک از مدل‌های منطقی اجراهای فیزیکی مختلفی قابل پیاده‌سازی است و سطوح کنترل مختلفی در انطباق فیزیکی برای کاربران مهیا می‌کند. این مدل‌ها عبارتند از مدل تخت، مدل سلسله مراتبی، مدل شبکه‌ای و مدل رابطه‌ای. مدل رابطه‌ای اساس کار سامانه مدیریت پایگاه داده‌های امروزی است.


title: پایگاه داده

text: اولین وظیفه یک طراح پایگاه داده این است که برای تولید یک مدل داده مفهومی که منعکس‌کننده ساختار اطلاعات در پایگاه داده برگزار می‌شود طرحی پیشنهاد کند. به منظور توسعه یک مدل موجودیت-ارتباط، اغلب با کمک ابزار طراحی. یکی دیگر از روش محبوب زبان مدل‌سازی یکپارچه است. مدل داده موفق به دقت حالت منعکس‌کننده بستگی دارد مدل ممکن از جهان خارج شود: به عنوان مثال، اگر مردم می‌توانند بیش از یک شماره تلفن داشته باشد، در حقیقت اجازه نمی‌دهد که بیش از یک اطلاعات ذخیره شود. طراحی مدل داده مفهومی خوب نیاز به درک خوبی از دامنه کاربرد کاربران دارد. معمولاً شامل پرسیدن سوال‌های عمیق در مورد چیزهایی که یک سازمان به آن علاقه دارد است، مانند " یک مشتری می‌تواند یک عرضه‌کننده کالا باشد؟ "، یا " اگر یک محصول با دو فرم مختلف از بسته‌بندی به فروش می‌رسد، همان محصول یا محصولات مختلف آن است ؟"پرسش تعاریف اصطلاحات برای اشخاص (مشتریان، محصولات، پرواز، بخش پرواز) و روابط آن‌ها و ویژگی‌های ایجاد شده مورد استفاده قرار می‌گیرد. تولید مدل داده مفهومی گاهی اوقات شامل ورودی از فرایندهای کسب و کار، یا تجزیه و تحلیل گردش کار در سازمان است. این می‌تواند به ایجاد اطلاعاتی در پایگاه داده مورد نیاز کمک کند. به عنوان مثال، می‌تواند به تصمیم‌گیری پایگاه داده مورد نیاز برای نگهداری داده‌های تاریخی و همچنین داده‌های فعلی کمک کند. پس از تولید یک مدل داده مفهومی کاربران خوشحال هستند.


title: پایگاه داده

text: مرحله بعدی این است که این طرح را ترجمه کنند که پیاده‌سازی ساختمان داده‌های مربوط در پایگاه داده‌است. این فرایند اغلب به نام طراحی پایگاه داده‌های منطقی، و خروجی مدل منطقی داده‌ها بیان شده در قالب یک طرح است. در حالی که مدل داده مفهومی (در تئوری حداقل) مستقل از انتخاب فناوری پایگاه داده‌است، مدل منطقی داده‌ها یک مدل پایگاه داده خاص پشتیبانی شده توسط DBMS را انتخاب می‌کند. (مدل شرایط داده‌ها و مدل پایگاه داده می‌باشد اغلب به جای یکدیگر استفاده می‌شود، اما در این مقاله ما با استفاده از مدل داده برای طراحی یک پایگاه داده خاص، و مدل پایگاه داده برای نماد مدل‌سازی بیان طراحی استفاده می‌کنیم) مدل پایگاه داده محبوب‌ترین پایگاه دادهٔ مدل رابطه‌ای، یا دقیق تر، مدل رابطه‌ای به عنوان زبان SQLنشان داده‌است. روند ایجاد یک طراحی پایگاه داده منطقی با استفاده از این مدل با استفاده از روش روشمند شناخته شده به عنوان روش عادی است. اطمینان حاصل می‌شود که در ابتدا «حقیقت» است که تنها در یک مکان ثبت شده، به‌طوری به روزرسانی و حذف به صورت خودکار برای حفظ انسجام انجام می‌شود. مرحله نهایی از طراحی پایگاه داده این است که تصمیم‌گیری برای عملکرد، مقیاس پذیری، بهبود، امنیت، و مانند آن تأثیر می‌گذارد که اغلب طراحی پایگاه داده‌های فیزیکی نامیده می‌شود. هدف کلیدی در این مرحله استقلال داده‌است، به این معنی که تصمیمات اتخاذ شده برای اهداف بهینه‌سازی عملکرد باید نامرئی باشد که برای پایان دادن به کاربران و برنامه‌های کاربردی است. طراحی فیزیکی عمدتاً توسط عملکرد مورد نیاز رانده می‌شود، و نیاز به دانش خوبی از الگوهای حجم کار و دسترسی انتظار می‌رود، و درک عمیق از ویژگی‌های ارائه شده توسط DBMS انتخاب شده‌است. یکی دیگر از جنبه طراحی پایگاه داده‌های فیزیکی امنیتی است. این شامل هر دو تعریف کنترل دسترسی به اشیاء پایگاه داده و همچنین تعریف سطوح امنیتی و روش برای داده‌ها است.


title: پایگاه داده

text: در زمینه ساخت بانک اطلاعاتی برخی کدنویسان غیرمتخصص هستند که در آغاز زندگی حرفه‌ای خود بدون آشنایی ساختاری با پایه‌های سرور بانک اطلاعاتی اقدام به ساخت جداول یا حتی ایجاد ارتباطات بین جدولی می‌کنند (relations یا RDBMS). در طراحی بانک اطلاعاتی چند بحث ثابت همیشه مطرح است از جمله نرمال‌سازی (اجتناب از تکرار برای صرفه‌جویی در حجم)، نانرمال‌سازی (تلاش برای تکرار برای افزایش سرعت)، آشنایی با indexing یا مرتب‌سازی هدفمند بر اساس حروف شامل کلاسترد ایندکس (تقریباً همان PKs) و ایندکس‌های دوم با مبحث لوک‌آپ دوم (برای مثال ایندکس نام پس از یافتن به کلاستردایندکس ردیف خودش که معمولاً PK است مراجعه می‌کند تا ردیف را استخراج کند) و بحث‌هایی مانند B-tree که برخی به اشتباه آن را با درخت باینری اشتباه می‌گیرند اما در واقع درخت خود-متعادل‌شونده است بدان معنی که خود سرور بر اساس تعداد ردیف‌های جدول اطلاعاتی تصمیم می‌گیرد که تا چند مرحله ایندکس‌ها را دسته دسته کند تا بتواند با مقایسه مقدار مورد جستجو در سریع‌ترین زمان ممکن به داده‌های ردیف مورد نظر برسد. سطوح مختلف این دسته‌بندی‌ها به سه گونه گره ریشه یا روت (تنها دسته‌بندی آغازین)، گره‌های شاخه با برنچ (میانی) و گره‌های برگ یا لیفز که به لیف پیجز شناخته‌می‌شوند (پایانی) وجود دارند. از جمله مباحث مهم افزایش کارایی بانک اطلاعاتی ایجاد ایندکس‌های ترکیبی یا کامپوزیت متناسب با نوع جستجو است که در زمان ایجاد ارتباطات بین جداول از اهمیت مهمی برخوردار است. در بین تمام این مباحث در برخی سرورها مانند مای‌اس‌کیوال اینکه از چه نوع موتور اطلاعاتی MyISAM یا InnoDB استفاده شود از اولین سوالات است زیرا اولی نماینده سرعت در ثبت اطلاعات است (معمولاً بایگانی) و دومی نماینده تعادل در سرعت هم ثبت و هم خواندن به این دلیل در اولی در زمان ثبت داده کل جدول را قفل می‌کند و با عنوان غیر تراکنشی یا غیر ترزاکشن شناخته می‌شود در حالی که دومی برعکس است و ردیف‌ها را قفل می‌کند.


title: پایگاه داده

text: معمولاً فرایند طراحی بانک اطلاعاتی پس از مرحله طوفان فکر یا مغز آغاز می‌شود که مرحله طراحی مدل نیز ممکن است در همان محیطی انجام شود که برای طوفان فکر استفاده شده مانند MS Visio اما معمولاً پس از قطعی شدن تصمیمات دربارهٔ ساختار پروژه، مرحله مدل‌کشی و طراحی پایگاه داده مستقیم در استودیوهای طراحی بانک اطلاعاتی مانند MySQL Workbench یا SQL server management studio انجام می‌شود از این رو چه پروژه تحت RUP یا اجیل اجرا شود تغییرات می‌تواند بلافاصله در مدل اصلی اعمال شود.


title: پایگاه داده

text: طراحی پایگاه باید به گونه‌ای باشد که از پیش با نحوه عملکرد لایه میانی مدل بانک اطلاعاتی روی برنامه استفاده‌کننده هماهنگ باشد (گاهی برعکس برنامه بر اساس بانک اطلاعاتی موجود ساخته می‌شود اما نه زمانی پایگاه داده مختص پروژه در حال طراحی است) برای مثال بسته به میزان وسعت پروژه و تعداد کاربران ممکن است از لایه (Datamapper) با سرعت بالاتر برای پروژه‌های عظیم‌تر نسبت به الگوی ثبت کنشور (AR) که از سرعت‌پایین‌تری برخوردار است استفاده شود حتی در مواردی ممکن است امکان استفاده از هیچ‌گونه لایه ORM وجود نداشته باشد برای مثال به خاطر مسائل امنیتی هر گونه تراکنش بانک اطلاعاتی بواسطه procedureها و روتین‌های از پیش‌نوشته شده ایمن انجام شود و اجازه افزودن یا ویرایش روی سرور بانک اطلاعاتی برای کاربران سرور وجود نداشته باشد. اکثراً توصیه شده‌است که از AR برای پروژه‌هایی که کاربران بسیار دارند استفاده نشود در عوض دیتامپر گزینه بهتر است. در مبحث بانک‌های اطلاعاتی از عبارت دومین یا دامنه برای امور کاملاً متفاوتی استفاده می‌شود یکی از آن‌ها لایه دومین در تضاد با لایه بیزینس در دیتامپر است که یکی لایه کنترل‌کننده ثبت و ویرایش و بررسی ریلیشن داده‌هاست و دیگری لایه مدل‌سازی در برنامه که از لایه اول استفاده می‌کند.


title: پایگاه داده

text: یک پایگاه داده که یک مجموعه‌ای از اطلاعات سازمان یافته تشکیل شده‌است.


title: پایگاه داده

text: یک سیستم مدیریت پایگاه داده (DBMS) است که یک نرم‌افزار کامپیوتر، است که تعامل با برنامه‌های کاربردی دیگر و پایگاه داده خود را به تصرف و تجزیه و تحلیل داده‌ها درمی‌آورد. DBMS طراحی شده اجازه می‌دهد تا تعریف ایجاد پرس و جو به روز رسانی و مدیریت پایگاه داده. شناخته شده DBMSs شامل خروجیهای PostgreSQLهای MongoDBهای MariaDBبا مایکروسافت SQL سرورهای اوراکلبا Sybaseهای SAP HANAبا MemSQL و آی بی ام DB2. یک پایگاه داده‌است. سیستم‌های مدیریت پایگاه داده اغلب با توجه به مدل پایگاه داده که آن‌ها پشتیبانی می‌شود طبقه‌بندی شده؛ محبوب‌ترین سیستم‌های پایگاه داده از سال 1980s که همه پشتیبانی‌ها را از مدل رابطهای نشان داده شده توسط زبانSQL می‌کند


title: پایگاه داده

text: به‌طور رسمی «پایگاه داده» اشاره به مجموعه‌ای از داده‌های مرتبط که راه آن سازماندهی شده‌است. دسترسی به این اطلاعات معمولاً توسط یک «سیستم مدیریت پایگاه داده» (DBMS) متشکل از یک مجموعه یکپارچه از نرم‌افزارهای کامپیوتری است که به کاربران امکان ارتباط را برای یک یا چند پایگاه داده فراهم می‌کند. دسترسی به تمام داده‌های موجود در پایگاه داده (اگر چه محدودیت ممکن است وجود داشته باشد که محدود کردن دسترسی به داده‌های خاص). از DBMSهای مختلف فراهم می‌کند. توابع امکان این را می‌دهد که تا ذخیره و بازیابی مقادیر زیادی از اطلاعات را فراهم کند.


title: پایگاه داده

text: خارج از دنیای حرفه‌ای فناوری اطلاعاتاصطلاح "پایگاه داده" اغلب به هر مجموعه‌ای از داده‌های مرتبط (مانند یک صفحه گسترده یا یک شاخص) اشاره می‌کند.


title: پایگاه داده

text: پایگاه داده‌ها و DBMSs می‌توان طبقه‌بندی شود با توجه به پایگاه داده مدل(s) که آن‌ها پشتیبانی (مانند رابطهای یا XML) نوع(ها) در کامپیوتر که آن‌ها اجرا بر روی (از یک سرور کلاستر به یک تلفن همراه) query language(s) استفاده می‌شود برای دسترسی به پایگاه داده (مانند SQL یا XQuery) و داخلی مهندسی که بر عملکرد و مقیاس پذیری، انعطاف‌پذیری و امنیت است.


title: پایگاه داده

text: پایگاه‌های داده برای حمایت از عملیات داخلی سازمان و به زیر بنای تعاملات آنلاین با مشتریان و تأمین کنندگان (دیدن Enterprise نرم‌افزار) استفاده می‌شود.


title: پایگاه داده

text: پایگاه‌های داده به نگه داشتن اطلاعات اداری و اطلاعات تخصصی تر داده‌ها مانند داده‌های مهندسی یا مدل‌های اقتصادی. نمونه‌هایی از برنامه‌های کاربردی پایگاه داده شامل کامپیوتری کتابخانه، سیستم، پرواز، رزرو، سیستم‌های کامپیوتری قطعات سیستم‌های موجودیو بسیاری از سیستم‌های مدیریت محتوا که ذخیره وب سایت به عنوان مجموعه‌ای از صفحات وب در یک پایگاه داده استفاده می‌شود.


title: پایگاه داده

text: DBMS ممکن است تبدیل به یک مجموعه سیستم نرم‌افزار شود و توسعه آن به‌طور معمول نیاز به هزاران سال دارد. برخی منظوره DBMSs مانند Adabasهای Oracle و DB2 به روز رسانی شده‌است از آنجا که 1970s. منظوره DBMSs با هدف پاسخگویی به نیازهای به عنوان بسیاری از برنامه‌های کاربردی است. . از سوی دیگر یک منظوره DBMS ممکن است.


title: پایگاه داده

text: نرم‌افزار اغلب می‌توانید به دسترسی به یک پایگاه داده از طرف کاربران نهایی بدون افشای رابط DBMS به‌طور مستقیم بینجامد. برنامه نویسان ممکن است استفاده از یک سیم پروتکل به‌طور مستقیم یا به احتمال زیاد از طریق یک رابط کاربردی برنامه‌نویسی به بانک اطلاعاتی طراحان و مدیران پایگاه داده ارتباط برقرار کند


title: پایگاه داده

text: پس تکنولوژی پیشرفت در زمینه پردازندههای کامپیوتر و حافظههای ذخیره‌سازی کامپیوترو شبکه‌های کامپیوتریبه اندازه قابلیت و عملکرد پایگاه داده‌های مربوط DBMSs در سفارش‌ها رشد کرده‌است. توسعه فناوری پایگاه داده را می‌توان به سه دوره بر اساس داده‌های مدل یا ساختار: ناوبریهای SQL/رابطهایو پس از رابطه‌ای تقسیم کرد.


title: پایگاه داده

text: اصطلاح "پایگاه داده" همزمان با دسترسی مستقیم به ذخیره‌سازی (دیسک و درامز) از اواسط دهه ۱۹۶۰ به بعد معرفی شد.


title: پایگاه داده

text: ادگار Codd در IBM در سن خوزه کالیفرنیادر یکی از شاخه دفاتر که عمدتاً درگیر در توسعه سیستم هارد دیسک مشغول به کاربود. او با ناوبری مدل CODASYL رویکرد ویژه فقدان یک «جستجو» مرکزنا راضی بود. در سال ۱۹۷۰ او نوشت: تعدادی از مقالات که مشخص شده‌است که با یک رویکرد جدید به پایگاه داده می‌توان نگاه کرد که در نهایت به اوج خود رسید..


title: پایگاه داده

text: در 1970s و 1980s به ساخت پایگاه داده و سیستم‌های یکپارچه با سخت‌افزار و نرم‌افزار تلاش کردند. فلسفه‌ای شد که از ادغام ارائه عملکرد بالاتر و هزینه کمتر استفاده شود.


title: پایگاه داده

text: IBM بر روی یک نمونه اولیه سیستم آزادانه در Codd شروع به کار کرد این مفاهیم را به عنوان "سیستم R" در اوایل 1970s ارائه شد. اولین نسخه آماده بود در ۱۹۷۴/۵ و کار پس از آن آغاز شده در چند جدول به‌طور سیستمی در آن داده‌ها را می‌توان تقسیم کرد .. پس از آن چند نسخه توسط مشتریان در سال ۱۹۷۸ و ۱۹۷۹ که در آن زمان استاندارد query language – SQL– اضافه شده بود تست شد.


title: پایگاه داده

text: فناوری پایگاه داده فعال بوده‌است و موضوع تحقیق از دهه ۱۹۶۰در دانشگاها و در تحقیق و توسعه گروهی از شرکت‌ها (به عنوان مثال IBM Research) بوده‌است. فعالیت تحقیقاتی شامل تئوری و توسعه نمونه‌های اولیه است.


title: بایوس

text: بایوس یا سامانهٔ ورودی/خروجیِ پایه به مجموعه‌ای از رویه‌ها یا برنامه‌های ذخیره شده در تراشه در رایانه‌های شخصی گفته می‌شود ، به عبارت دیگر بایوس (BIOS) برنامه‌ای روی قطعه‌ای از مادربورد (Motherboard) است که وظیفه هماهنگ کردن و پیکربندی‌های پایه‌ای و همچنین بوت کردن سیستم عامل را بر عهده دارد.


title: بایوس

text: مفهموم BIOS برای اولین بار توسط Gary Kildall (که یک محقق کامپیوتر بود) بیان شد و برای اولین بار در سیستم عاملش CP/M ظاهر شد. بعدها در نسخه‌هایی از سیستم عامل MS-DOS فایل‌هایی قرار گرفتند که کار مشابه BIOS را انجام می‌دادند.


title: بایوس

text: ورودی/خروجی را اداره می‌کنند. وجود این برنامه‌ها در رایانه موجب می‌شود که برنامه‌های کاربردی به‌طور مستقیم برای کنترل سخت‌افزار،


title: بایوس

text: و از سرویسهای رایانه استفاده کنند. بایوس یک رایانه، نخستین کُدی است که هنگام روشن کردن آن اجرا می‌شود و وظیفه ابتدایی آن بارگذاری و آغاز کردن سیستم عامل است. وقتی رایانه روشن می‌شود، نخستین کار بایوس، تشخیص قطعات سیستم مانند کارت گرافیکی، صفحه کلید و موشواره، دیسک سخت، دیسک‌گردانهای نوری و سایر سخت افزارهاست. بایوس سپس نرم‌افزاری را که در دیسک سخت یا لوح فشرده برای بالاآمدن یا بوت شدن ذخیره شده، تشخیص داده و بوت لودر (Boot loader) آن را اجرا میکند.


title: بایوس

text: مادربردها شامل یک چیپ مخصوص هستند که بر روی آن نرم‌افزاری قرار دارد که بایوس (BIOS) یا رام بایوس (ROM BIOS) نامیده می‌شود. این چیپ ROM شامل برنامه‌های راه‌اندازی و گرداننده‌هایی است که در هنگام راه‌اندازی سیستم مورد نیاز است و یک واسطه به سخت‌افزار پایه سیستم است.


title: بایوس

text: اغلب به CMOS RAM حافظه پاک نشدنی NVRAM(Non-Volatile) نیز می‌گویند چون با یک میلیونیوم آمپر فعال می‌شود و تا هنگامی که باتری لیتیوم فعال باشد داده‌ها باقی می‌مانند.


title: بایوس

text: BIOS مجموعه‌ای از برنامه‌هایی است که در یک یا چند چیپ ذخیره شده‌است، که در طول راه‌اندازی سیستم این مجموعه برنامه‌ها قبل از هر برنامه‌ای حتی سیستم عامل بارگذاری می‌شوند.


title: بایوس

text: BIOS در اکثر سیستم‌های PC شامل چهار تابع است:


title: بایوس

text: 1- POST(Power Self On Test):این برنامه پردازنده، حافظه، چیپست‌ها، وفق دهنده ویدئویی، کنترل‌کننده دیسک، دیسک‌گردان، صفحه کلید و… را تست می‌کند.


title: بایوس

text: 2- Blos Setup: برنامه‌ای است که در طول اجرای برنامه POST با فشار دادن کلید خاصی فعال می‌شود و به شما اجازه می‌دهد مادربرد را پیکربندی کنید و تنظیم پارامترهایی همانند ساعت و تاریخ و پسورد و… را انجام دهید. در سیستم‌های ۲۸۶ و ۳۸۶ برنامه Setup در ROM آن‌ها وجود ندارد و لازم است که شما سیستم را توسط دیسک مخصوص Setup راه اندازی نمائید.


title: بایوس

text: BIOS در حقیقت نرم‌افزار را به سخت‌افزار متصل می‌نماید. قسمتی از بایوس بر روی چیپ ROM و قسمت دیگر بر روی چیپ کارتهای وفق دهنده قرار دارد که FIRMWARE (میانه افزار) نامیده می‌شود.


title: بایوس

text: اصطلاح BIOS (پایه‌های ورودی / خروجی سیستم) توسط Gary Kildall برای اولین بار اختراع شده بود و در سیستم عامل CP/M در سال ۱۹۷۶ ظاهر شد، بخشی از دستگاه خاصی از CP/M لود شده در زمان بوت شدن است که ارتباط مستقیم با سخت‌افزار [۵(یک ماشین CP/M معمولاً تنها یک بوت لودر ساده در ROM است). نسخه‌های بعدی از CP/M (و همچنین همزمان CP/M، همزمان DOS, DOS Plus, DOS چند کاربره، سیستم مدیریت و REAL/32) با XIOS (توسعه یافته ورودی / خروجی سیستم) به جای استفاده از BIOS می‌آیند. اکثر نسخه‌های DOS یک فایل به نام "IO.SYS", "IBMBIO.COM", "IBMBIO.SYS"، یا "DRBIOS.SYS"؛ این فایل به عنوان "DOS BIOS"شناخته شده‌است، که شبیه به "CP/M BIOS است ". میان طبقات دیگر از کامپیوترها عمومی قوانین و مقررات نظارت بر بوت، بوت لودر، و BOOT ROM به‌طور معمول استفاده می‌شود. بعضی SUN و پاور PC مبتنی بر کامپیوترها استفاده نرم‌افزار باز برای این منظور است. چند جایگزین برای " Legacy BIOS" در جهان معماری x86 وجود: رابط نرم‌افزار توسعه پذیر، نرم‌افزار باز (O در رایانه‌های شخصی مدرن BIOS در حافظه ای که قابلیت دوباره‌نویسی در خود دارد ذخیره می‌شود و اجازه می‌دهد محتویات جابه‌جا یا "بازنویسی" شوند. این بازنویسی از مطالب است که گاهی اوقات Termed Flashing نامیده می‌شوند. این می‌تواند توسط یک برنامه خاص، که معمولاً توسط کارخانه سازنده سیستم ارائه شده، یا در POST، با یک Image در یک هارد دیسک یا فلش درایو USB BIOS انجام شود. یک فایل که حاوی مطالب چنین است که گاهی اوقات به "یک IMAGE BIOS نامیده می‌شوند.BIOS ممکن است به منظور ارتقاء به نسخه‌های جدیدتر برای رفع اشکالات و بهبود عملکرد یا برای پشتیبانی از سخت‌افزارهای جدیدتر برنامه‌ریزی گردد، یا جهت یک عملیات reflashing ممکن است لازم باشد برای رOSهای آسیب دیده. همچنین ممکن است BIOS دوباره بازنویسی شود توسط قرار دادن این فایل در ریشه یک درایو USB و بوت شدن آن.


title: بایوس

text: تراشه‌های EEPROM سودمند هستند چون آنها را می‌توان به راحتی توسط کاربر به روز رسانی نمود، اغلب تولیدکنندگان سخت‌افزار به روز رسانی BIOS را جهت به روز رسانی محصولات خود، بهبود سازگاری و حذف اشکالات منتشر می‌کنند. با این حال، این خطر وجود دارد که یک بروز رسانی BIOS که به صورت نادرست اجرا شده یا لغو گریده است می‌تواند کامپیوتر یا دستگاه راغیر قابل استفاده نماید. برای اجتناب از این شرایط BIOSها از یک " boot block " استفاده می‌کنند، بخشی از BIOS که ابتدا باید اجرا شود به روز رسانی آن نیز به‌طور جداگانه انجام می‌گیرد. این کد در صورتی تأیید می‌شود که BIOS دست نخورده مانده باشد (با استفاده از روش hash checksums یا روش‌های دیگر) قبل از اینکه کنترل به آن انتقال پیدا کند. اگر boot block هرگونه خرابی و مشکل را در BIOS اصلی تشخیص دهد، به‌طور معمول به کاربر هشداری در جهت اجرای فرایند بازیابی به وسیله بوت شدن از رسانه‌های جداشدنی (مانند floppy , CD یا USB memory) می‌دهد به طوری که کاربر می‌تواند سعی در برنامه‌ریزی دوباره BIOS نماید. برخی از مادربردها دارای یک BIOS پشتیبان (که گاهی اوقات DualBIOS boards نامیده می‌شود) برای بهبود بخشیدن به خرابی BIOS هستند.


title: بایوس

text: برخی تراشه‌های BIOS اجازه اورکلاک را می‌دهند، این عملی است که در آن CPU به سرعت ساعت بالاتر از پیش تعیین شده کارخانه خود تنظیم می‌شود. اورکلاک ممکن است با این حال قابلیت اطمینان سیستم در کامپیوتر اندازه کافی سرد به خطر بیندازد و به‌طور کلی طول عمر اجزا را کوتاه نماید. اورکلاکی که نادرست انجام شود همچنین ممکن است باعث به سرعت برافروخته شدن اجزای آن‌ها شده و آن‌ها را نابود کند.


title: بایوس

text: حداقل چهار حمله ویروسی شناخته شده به BIOS وجود دارد، که دوتای آن‌ها برای مقاصد ظاهری ونمایشی بود. اولین نوع وحشی آن Mebromiبود و هدف آن هم کاربران چینی بود.


title: بایوس

text: بایوس نرم‌افزاری است که شامل گرداننده‌های مختلفی است که رابط بین سخت‌افزار و سیستم‌عامل هستند یعنی بایوس نرم‌افزاری است که همه آن از روی دیسک بارگذاری نمی‌شود بلکه قسمتی از آن، قبلاً بر روی چیپهای موجود بر روی سیستم یا بر روی کارتهای وفق دهنده نصب شده‌اند.


title: بایوس

text: بایوس در سیستم به سه صورت وجود دارد:


title: بایوس

text: چون بایوس مادربرد مقدمات لازم را برای گرداننده‌ها و نرم‌افزارهای مورد نیاز فراهم می‌کند، اکثراً به صورت سخت‌افزاری که شامل یک چیپ ROM می‌باشد موجود است.


title: بایوس

text: سالها پیش، هنگامی که سیستم‌عامل DOS بر روی سیستم اجرا می‌شد خود ب) مورد نیاز نداشت. بایوس مادر برد به‌طور عادی شامل گرداننده‌هایی است که برای یک سیستم‌عامل پایه همانند صفحه کلید، فلاپی درایو، هارد دیسک، پورتهای سریال، موازی و… است.


title: بایوس

text: اکثر افراد BIOS را با CMOS RAM اشتباه می‌گیرند، این از آنجا سرچشمه می‌گیرد که برنامه Setup برای پیکربندی BIOS و ذخیره آن در CMOS RAM استفاده می‌شود.


title: بایوس

text: در حقیقت BIOS و CMOS RAM دو چیز متفاوت از هم می‌باشند. بایوس مادر برد در یک چیپ ROM به‌طور ثابت ذخیره شده‌است.


title: بایوس

text: همچنین بر روی مادر برد یک چیپ است که RTC/NVRAM نامیده می‌شود که زمان سیستم را نگهداری می‌کند و یک حافظه فرار و ثابت است که اولین بار در چیپ MC۱۴۶۸۱۸ ساخت شرکت موتورولا


title: بایوس

text: استفاده شده‌است و ظرفیت آن ۶۴ بایت است که ۱۰ بایت آن مربوط به توابع ساعت است و…


title: بایوس

text: اگرچه این چیپ غیرفعال نامیده می‌شود اما با قطع برق، ساعت و تاریخ تنظیم شده در آن و داده‌های درون RAM پاک می‌شود.


title: بایوس

text: درز حقیقت غیرفعال نامیده می‌شود چون با استفاده از تکنیک CMOS(Complementarry Metal-Oxide Semicondector)


title: بایوس

text: ساخته شده‌است، در نتیجه با یک جریان بسیارکم که به‌وسیله باتری سیستم تأمین می‌گردد، پایدار باقی می‌ماند که اکثر مردم به این چیپ،CMOS RAM می‌گویند.


title: بایوس

text: هنگامی که وارد BIOS Setup و پارامترهای خود را تنظیم و ذخیره می نیز نامیده می‌شود). در هر موقع که سیستم خود را راه اندازی می‌کنید پارامترها از CMOS RAM خوانده می‌شود و تعیین می‌کند که سیستم چگونه پیکربندی شود.


title: بایوس

text: اکثریت قریب به اتفاق از تأمین کنندگان مادربرد PC گواهینامه استفاده از BIOS و ابزار تجاری را از یک شرکت ثالث شناخته شده مانند " independent BIOS vendor " یا IBV تهیه می‌کنند. پس از آن کارخانه سازنده مادربرد این BIOS را با توجه به سخت‌افزار خاص خود سفارشی وتنظیم می‌کند. به همین دلیل، BIOSهای به روز رسانی شده معمولاً به‌طور مستقیم از تولیدکننده مادربرد به دست آمده می‌آیند.


title: بایوس

text: فروشندگان عمده BIOS شامل " American Megatrends (AMI), Insyde Software Phoenix Technologies and Byosoft می‌باشند.


title: بایوس

text: فروشندگان سابق شامل Award Software و Microid Research که توسط شرکت Phoenix Technologies در سال ۱۹۹۸ خریداری شدند؛ شرکت Phoenix نام Award را از دور خارج کرد. General Software نیز که توسط Phoenix در سال ۲۰۰۷ به دست گرفته شده، BIOSهای فروخته شده برای پردازنده‌های اینتل مبتنی بر سیستم‌های جاسازی شده هستند.


title: بایوس

text: با ارائه ویندوزهای ۸ و ۱۰ دیگر اکثر کامپیوترها به جای بایوس از UEFI استفاده می‌کنند علت این امر سرعت بالاتر آن و امکانات بیشتر آن در مقایسه با بایوس است. تقریباً تمام کامپیوترهایی که در کارخانه بر روی آن‌ها ویندوزهای ۸ و مخصوصاً ویندوز ۱۰ نصب شده باشد از UEFI پشتیبانی می‌کنند، چون ویندوز ۱۰ سازگاری بسیار بالایی با UEFI دارد. همچنین تمام تبلت‌های ویندوزی دیگر قابلیت پشتیبانی از بایوس در آن‌ها وجود ندارد و فقط از UEFI پشتیبانی می‌کنند. متأسفانه در بین کاربران معمولی از UEFI به عنوان بایوس نام می‌برند و تفاوت این دو را نمی‌دانند. بایوس دیگر توسط کامپیوترهای جدید پشتیبانی نمی‌شود و تقریباً از رده خارج است.


title: ام‌آی‌دی‌آی

text: میدی (Midi مخفف Musical Instrument Digital Interface به معنای «رابط دیجیتالی سازهای موسیقی»)، یکی از قالب‌های اصلی ارتباطی برای ضبط و پخش کردن اطلاعات موسیقایی بین رایانه و یک ساز الکترونیک است . برای اتصال دو وسیله با این رابطه از کابل‌های مختلفی استفاده می‌گردد. یک اتصال میدی می‌تواند تا 16 کانال اطلاعات سازهای مختلف اطلاعات را منتقل کند.


title: ام‌آی‌دی‌آی

text: کاربرد اصلی قالب میدی در موسیقی است. در نرم‌افزارهای تخصصی موسیقی فایل‌ها به صورت تخصصی همان نرم‌افزار و قالب مشترک MIDI file قابل ذخیره و بازیابی است.در واقع یک پروندهٔ Mid حاوی نت‌های موسیقی، کشش هر نت ،کنترل شدت صدا،وقفه‌ها و همهٔ اطلاعات تخصصی موسیقی مانند volume یعنی میزان زیاد و کمی لحظه ای صدا و یا pan یعنی جهت چپ و راست بودن صدا به صورت کدشده‌است. اجرای یک MIDI فایل بستگی به صداهای از پیش تعیین شده در منبع صوتی دارد برای همین اجرای یک فایل MIDI در دستگاه‌های مختلف دیجیتال ممکن است با کیفیت‌ها و گونه‌های متفاوتی پخش شوند.بسیاری از فایل‌های صوتی پیش فرض در تلفن‌های همراه از این نوع می‌باشند ولی قطعاً بهترین کیفیت صدایی برای این فایل‌ها از یک منبع صوتی حرفه‌ای است مانند یک سینتی‌سایزر یا نرم‌افزارهای تخصصی رایانه ای که سمپلر می‌باشند .


title: ام‌آی‌دی‌آی

text: در اکثر رایانه‌ها یک درگاه میدی به‌عنوان بخشی از درگاه‌های ورودی-خروجی کارت صدا موجود است که می‌توانیم ابزارهای الکترونیک موسیقی مانند یک سینتی‌سایزررا به آن متصل کرده و موسیقی نواخته شده را به صورت فایل ضبط و پخش کنیم. همچنین می‌توانیم نت‌ها را در نرم‌افزار رایانه بنویسیم و از طریق رابط MIDI ساز الکترونیک آن را برای ما بنوازد.


title: ام‌آی‌دی‌آی

text: فایل‌های میدی حجم بسیار کمی را اشغال می‌کنند و این برای ذخیرهٔ آن‌ها مخصوصاً در تلفن‌های همراه یک مزیت به‌شمار می‌آید. دلیل آن هم این است که این فایل‌ها فقط حاوی اطلاعات نت‌ها به صورت کدهای مختصر است واطلاعات سمپل شدهٔ ساز و یا صدای خواننده را دارا نیست، در نتیجه اکثر فایل‌های MIDI یک آهنگ با 16 کانال مختلف ساز در چند کیلوبایت کد خلاصه می‌شود.


title: ام‌آی‌دی‌آی

text: کابل‌های رابط MIDI قدیمی که هم‌اکنون نیز استفاده می‌شود دارای 5 پین برای اتصال بودند که تنها سه رشته سیم به آن‌ها متصل بوده و اطلاعات را منتقل می‌کنند. در سال‌های اخیر این رابط‌ها به صورت کابل‌های یواس‌بی بین رایانه و ساز الکترونیک می‌باشد .deh' d' dih' eeh' e' eih' f' fih' geh' g' gih' aeh' a' aih' beh' b' bih' \addlyrics { https://whatis.techtarget.com/definition/MIDI-Musical-Instrument-Digital-Interface https://web.archive.org/web/20120830211425/http://www.doc.ic.ac.uk/~nd/surprise_97/journal/vol1/aps2/ https://en.wikipedia.org/wiki/MIDI


title: گروه کارشناسان تصویر متحرک

text: گروه کارشناسان تصویر متحرک گروهی هستند که قالبی رایانه‌ای به نام امپگ (Mpeg) را ارائه داده‌اند.


title: گروه کارشناسان تصویر متحرک

text: فی فشرده سازی صدا و تصویر توسط گروهی از محققین ایجاد شد. این گروه که با نام Motion Picture Experts Group فعالیت می‌کردند، پس از اختراع این فرمت، نام خود را بر آن نهادند. (Mpeg در واقع از حروف اول همین عبارت تشکیل شده‌است). پس از ایجاد این فرمت که Mpg نیز خوانده می‌شد، فرمت‌های دیگری از این خانواده هم ارائه شد، از آن جمله:. mpa، mp1،mp2، mp3 از این میان mp3 بیش از بقیه کارائی داشت و بیشتر مورد استقبال قرار گرفت. دلیل عمده موفقیت آن نیز این بود که در این فرمت، فایل‌های صوتی بسیار فشرده و کم حجم می‌شوند، با این فرمت ما می‌توانیم حجم بیشتری از موسیقی را روی CD ذخیره کنیم (حدود ۱۲ ساعت موسیقی روی هر CD) و همچنین زمان دریافت موسیقی از اینترنت نیز کاهش می‌یابد. mp۳ در ویندوز ۹۵ و اولین نسخه‌های ویندوز ۹۸ پشتیبانی نمی‌شد. ولی در ویندوزهای بعدی، فرمت mp3 به‌عنوان یکی از فرمت‌های پیش فرض گنجانده شده‌است.


title: صحرای سرخ

text: صحرای سرخ فیلمی محصول سال ۱۹۶۴ از کمپانی ایتالیایی فدریز به کارگردانی میکل‌آنجلو آنتونیونی است. آنتونیونی و تونینو گوئرا فیلمنامهٔ این کار را نوشتند.


title: صحرای سرخ

text: زنی برای کار شوهرش وارد کارخانه‌ای که در میان مه و دود است می‌شود و در طول فیلم همراه دیده‌ها و تخیلات زن می‌شویم…


title: صحرای سرخ

text: گرچه از یک دید فیلم "صحرای سرخ" را می‌توان داستانی در مورد جامعه مدرن صنعتی و بی‌رحم پنداشت که تنها جولیانای روان‌رنجور در آن بیدار شده‌است؛ آنتونیونی بعدتر گفت که می‌خواسته نشان بدهد که تکنولوژی صنعتی زیبایی خودش را دارد و این‌که داستانی در مورد قابلیت سازگاری در انسان را به تصویر کشیده‌است که جولیانا در آن باید «با محیط اجتماع اطرافش روبرو شود».


title: بابک خرمدین

text: بابک خرمدین (درگذشته ۶ صفر ۲۲۳ قمری/۷ ژانویهٔ ۸۳۸ میلادی/۱۷ دی ۲۱۶ خورشیدی) رهبر اصلی مبارزان ایرانی خرمدین بود که پس از مرگ ابومسلم بر خلافت عباسی شوریدند. خرمدینان مرگ ابومسلم را انکار کرده و معتقد بودند که ابومسلم باز خواهد گشت تا عدالت را در جهان برقرار نماید. در دوران خلافت عباسیان آذربایجان کانون مقاومت طولانی‌مدت و خطرناک علیه خلافت بود که توسط بابک خرمدین رهبری می‌شده‌است و بر شمال غرب ایران تأثیر گذاشته و بیش از ۲۰ سال - از ۲۰۱ ه.ق/۸۱۶ م تا ۲۲۲ ه.ق /۸۳۷ م - طول کشید. از نگاه باسورث این مقاومت قطعاً پایه‌های دینی داشته ولی ممکن است که پایه‌های سیاسی-اجتماعی نیز داشته باشد. شورش او به روشنی از حس ضد عربی ایرانیان در آذربایجان بهره می‌برده‌است. تعداد نیروهای لشکر بابک را در ابوالمعالی ۱۰۰ هزار نفر، در تنبیه الاشراف مسعودی ۲۰۰ هزار نفر، در تاریخ بغدادی ۳۰۰ هزار نفر یا بیشمار و در تبصره العوام بیشمار ذکر کرده‌اند که بی شک مبالغه آمیز است ولی حداقل دلالت بر بزرگ بودن آن دارد.


title: بابک خرمدین

text: او زندگی گمنامی در آذربایجان داشت تا اینکه مورد توجه جاویدان بن سهل، رهبر خرمی‌ها-که مدت کوتاهی بعد درگذشت-، قرار گرفت. بابک ادعا کرد که روح جاویدان در کالبد او وارد شده و تحریک ساکنین بذ را آغاز کرد. او قدرت جدیدی به جنبش دینی-اجتماعی که ریشه در مذهب مزدک داشت، بخشید و از روش‌های خشونت‌آمیزِ ویژه‌ای بهره گرفت. به نظر می‌رسد که قیام او از ۲۰۱ ه.ق/۸۱۶ م آغاز و با نقشهٔ حاتم پسر هرثمه، یاری شده بود و با مشکلات مختلفی در استان‌های شرقی که به دنبال آن مأمون به بغداد بازگشت، آسان گشته بود.


title: بابک خرمدین

text: در ۲۰۴ ه.ق/ ۸۱۹–۸۲۰ م مأمون، یحیی بن معاذ را به سوی بابک فرستاد که با درگیری بی‌نتیجه در موقعیت‌های مختلف (جنگی) همراه بود؛ همان‌طور که تلاش دیگر فرماندهان خلافت، شانس بهتری نداشتند. در پایان خلافت مأمون مبارزه تا جبال هم کشیده شد، که این باعث نخستین نگرانی خلیفه معتصم گردید و باعث شد تا او مقاومت این ناحیه را ریشه کن کند. در ۲۲۰ ه.ق / ۸۳۵ م معتصم، افشین خاین را مأمور سرکوب بابک کرد. این فرمانده قلعه‌های جادهٔ بذ را که بابک ویران کرده بود را تعمیر کرد و علی‌رغم شکست بغای کبیر در هشتادسر، توانست طرخان، یکی از فرماندهان مقاومت را غافلگیر کند. سپس با نیروهای تحت فرماندهی جعفر خیاط و داوطلبان ابودلف تجدید قوا کرد و در ۲۲۲ ه.ق /۸۳۷ م اردوگاهی را تحت حفاظت دیده‌بان‌ها برپا کرد. (چرا که مکرراً از بذ مورد هجوم واقع شده‌بود) بعد از حملهٔ ناموفق داوطلبان، بذ در ۹ رمضان ۲۲۲ ه.ق/۱۵ اوت ۸۳۷ م توسط نیروهای فرغانه‌ای فتح و غارت شد. بابک فرار کرد ولی توسط سهل بن سنباط - که به او پناه داده‌بود، دستگیر شد و به افشین تحویل داده‌شد. او به سامرا فرستاده شد و در ۳ صفر ۲۲۳ / ۴ ژانویه ۸۳۸ به سامرا رسید. معتصم او را سوار بر فیل به معرض نمایش گذاشت و نخست دست‌هایش را قطع کردند و سپس او را اعدام کردند. جنازهٔ او بر چوبهٔ دارش باقی ماند و منجر شد تا نامش به این منطقهٔ شهر اطلاق گردد.


title: بابک خرمدین

text: دستگیری و اعدام بابک پایان جنبش خرمدینان نبوده و آن‌ها ادامه حیات دادند تا مدرکی گواه بر حیاتشان در قرن ۳ ه.ق/۹ م باشند. داوطلبان شورش گذشته، که خود را بابکیه نام نهادند، در بذ تا قرن ۵ ه.ق/۱۱ م ادامه حیات دادند و به انتظار او ماندند و آئین خاصی انجام می‌دادند.


title: بابک خرمدین

text: نخستین گزارش زندگانی بابک توسط واقدی، در «اخبار بابک» نوشته شده بود که اکنون در دست نیست. این نوشتار توسط ابن ندیم در کتاب الفهرست هم نقل شده‌است و احتمالاً توسط مقدسی مورد استفاده قرار گرفته‌است. بقیهٔ منابع کمتر در این باره توضیح داده‌اند و میانشان اختلافی وجود دارد.


title: بابک خرمدین

text: جدای از ملل و نحل نویسان، متونی که بیش از همه جنبش خرمدینی را یاد می‌کند آثار ابن ندیم، طبری —به ویژه در مورد قیام بابک— و خواجه نظام الملک است. اخباری که نظام الملک و طبری —مخصوصاً در مورد دستگیری و اعدام بابک— روایت می‌کنند، اختلاف کمی با یکدیگر دارند.


title: بابک خرمدین

text: علی بهرامیان معتقد است که با وجود شهرت بابک، آنچه به خانواده و تبار و عقاید و اهداف او مربوط می‌شود، در مأخذ کهن بسیار اندک است و در مجموع نمی‌توان به نتیجه قانع کننده‌ای دست یافت. گو اینکه هر یک از روایت‌ها به نحوی بخشی باور عمومی را از موضوع باز می‌تاباند.


title: بابک خرمدین

text: جزئیات جنگ‌های بیشماری که بین مردان بابک و نیروهای افشین پیش از سقوط «بذ» توسط طبری و ابن اثیر نقل شده‌اند، توسط نفیسی در کتابش گردآوری شده‌است. غلامحسین صدیقی در کتاب خود زیر عنوان «"جنبش‌های مذهبی ایران در قرن دوم و سوم هجری"» در مورد تاریخ خرمیان و شورش‌های آنان نیز سخن به میان آورده‌است.


title: بابک خرمدین

text: صدیقی تعدادی از منابعی که زندگانی بابک را ذکر کرده‌اند را شرح می‌دهد:


title: بابک خرمدین

text: بابک در آذربایجان متولد شد. بی‌گمان او از ایرانیان بوده‌است. ابن حزم، مورخ عرب‌تبار، نویسد: «ایرانیان از نظر وسعت و ممالک و فزونی نیرو بر همهٔ ملت‌ها برتری داشتند، و خود را برترین ذات بشری می‌دانستند و خود را آزادگان نام نهاده و اقوام دیگر را بندگان می‌شمردند. چون دولتشان برافتاد و عرب که نزد آنها دون‌پایه‌ترین قوم جهان بود بر آنها مستولی گردید این امر بر آنها گران آمد و خود به مصیبت تحمل نشدنی روبرو یافتند، و بر آن شدند که با راه‌های مختلف به جنگ اسلام برخیزند؛ ولی هربار خدای تعالی حق را نصرت داد. از جمله رهبران آنان (= ایرانیان) سنباد، مقنع، استادسیس، بابک و دیگران بودند». زبان مادری او نیز پهلویِ آذری یعنی همان زبان باستانی آذربایجان پیش از ترکی بوده‌است. وارتان، مورخ ارمنی، در حوادث سال ۸۲۶ میلادی و ۲۱۱ قمری می‌نویسد: «درین روزها مردی از نژاد ایرانی به نام باب که از بغتات (بغداد) بیرون آمده بود بسیاری از نژاد اسماعیل (ارمنیان در آن زمان به تازیان اسماعیلی و از اسماعیلی‌نژاد می‌گفتند) را به شمشیر از میان برد و بسیاری از ایشان را برده کرد و خود را جاودان می‌دانست. در جنگی که با اسماعیلیان کرد به یکبار سی هزار تن را نابود کرد. تاگغارخونی آمد و خرد و بزرگ را با شمشیر از میان برد. مأمون هفت سال در سرزمین یونانیان (خاک روم) بود و دژ ناگرفتنی لولوا را گرفت و به بین‌النهرین بازگشت …»


title: بابک خرمدین

text: نام بابک معرب نام ایرانی «پاپک» است. به گفته مایکل هِش (آذربایجان‌شناس آلمانی)، نام بابا نخست در زبان فارسی نو (فارسی دری یا فارسی امروزین) به کار رفته، سپس وارد زبان‌های دیگر (از جمله ترکی آذربایجان) گشته‌است. حتی کلمه چینی 爸爸 به معنی بابا، در ادبیات کلاسیک چینی غایب است. آغازین‌ترین مثال این دانشمند برای ادعایش، بابک خرمدین (درگذشت ۸۳۸ میلادی) است.


title: بابک خرمدین

text: در تمامی منابع نام بابک یافت می‌شود، اما مسعودی نام او را حسن ذکر کرده‌است. مورخین ارمنی بابک خرمدین را گاهی «باب»، گاهی «بابن» و گاهی «بابک» ضبط کرده‌اند. بنابر برخی روایات پدر بابک مرد مسلمانی بود به نام عبدالله یا عامر بن عبدالله یا عامر بن احد از شهر مدائن که روغن فروشی می‌کرد؛ و مادرش زنی تک چشم بود که «ماه‌رو» نام داشت و از اهالی آذربایجان بود. نام اصلی که بر بابک (در دوران تولد) گذاشته شده بود، حسن بود؛ و برادران بابک، عبدالله و معاویه (به گزارش طبری) و اسحاق (در فرق بین الفرق بغدادی) بودند که نشان می‌دهد که نام‌های آن‌ها اسلامی بود. به اعتقاد کرون، حسن هنگام ورود به دژ بذ، نام بابک را بر خود برگزید. چرا که بابک یا پاپک به معنی پدر است و نام نیای ساسانیان نیز بوده‌است.


title: بابک خرمدین

text: تبار و طبقه اجتماعی بابک مبهم و متناقض، گاهی شگفت‌انگیز و باورنکردنی است. واقدی و طبری بابک را فردی از طبقه پائین جامعه معرفی می‌کنند ولی جواب بابک به نامه پسرش (بعد از فرار) و کلماتی که عبدالله، برادر بابک به ابن شروین طبری - کسی که او را به بغداد منتقل کرده - گفته‌است، نشان می‌دهد که بابک اشراف‌زاده بوده‌است. به عقیده زرینکوب، مجرد نام بابک، جاویدان و شهرک نیز به رغم آنچه روایات دشمنان قوم القاء می‌کنند این تصور را که رهبران نهضت منحصراً از طبقات بی‌مایه و پست یا از طایفه‌های غیر ایرانی بوده‌اند، چندان پذیرفتنی نمی‌دهد.


title: بابک خرمدین

text: به عقیدهٔ بهرامیان، بابک به زبان آذری باستان سخن می‌گفته‌است.


title: بابک خرمدین

text: بهرامیان معتقد است، در منابع موجود، روایتی که بتوان با توجه بدان سالزاد بابک را تعیین یا تحدید کرد، وجود ندارد. اما سعید نفیسی تخمین می‌زند، با توجه به اینکه از سال ۲۰۱ تا ۲۲۳ هجری قمری مشغول درگیری با نیروهای خلیفه بوده و اگر سن بابک در زمان شروع قیامش را ۲۰ سال در نظر بگیریم، بایستی ۴۲ سال زیسته باشد.


title: بابک خرمدین

text: به گفته واقدی عبدالله پدر بابک روغن فروش دوره‌گردی بود آرامی نژاد که زادگاهش مدائن را به قصد مرز آذربایجان ترک کرده بود و در روستای بلال آباد در استان میمذ در مجاورت کوه سبلان و اردبیل ساکن شده بود. پدر بابک بعد از تولد بابک در سفری که به ناحیه سبلان در اردبیل داشت زخمی شد و از دنیا رفت. همسر بیوه‌اش برای کار دایگی بچه‌های مردم را به عهده گرفته بود در حالی که بابک تا ۱۲ سالگی گاوچرانی می‌کرد. به ما گفته شده که «روزی مادر بابک بیرون رفت و در پی پسر می‌گشت. بابک در آن زمان گاوهای مردم را به چراگاهی می‌برد. مادر، وی را در زیر درختی یافت که خفته و برهنه بود و از بن هر مویی از سینه و سر وی خون می‌تراوید. چون بابک از خواب برآمد دیگر اثری از خون ندید، دانست که دیری برنخواهد آمد که کار پسر بالا گیرد».زرین کوب این روایت را هم تراز افسانه دانیال و بخت‌النصر دانسته و آن را جعل دشمنان بابک می‌داند. واقدی اضافه می‌کند که بابک در دوران جوانی‌اش به عنوان خدمتکار و تیمارگر اسب برای شبل بن منقی در روستای سراب کار می‌کرد و تنبور زدن را یادگرفت. این (مطلب) باید منبع گزارش ابوالمعالی باشد که آورده‌است بابک تنبور می‌زد و آواز می‌خواند درحالی که در روستا میوه‌فروشی می‌کرد. وقتی او بزرگ شد به تبریز رفت و ۲ سال را صرف خدمت به محمد بن رواد ازدی کرد و سپس در ۱۸ سالگی به خانه‌اش در بلال‌آباد بازگشت.


title: بابک خرمدین

text: دو مرد ثروتمند به نام جاویدان بن شهرک و ابوعمران در بلندی‌های اطراف کوهستان بذ زندگی می‌کردند و برای رهبری خرمدینان ساکن در آن مناطق مرتفع می‌جنگیدند. جاویدان وقتی در مسیر زنجان به بذ در برف گیر کرد به دنبال سرپناهی در بلال‌آباد گشت و به خانه مادر بابک رفت. به دلیل فقر مادر بابک فقط برایشان آتش روشن کرد در حالی که بابک به اسب‌ها و نوکرهای جاویدان رسیدگی می‌کرد و برایشان آب آورد. جاویدان بابک را برای خرید غذا، شراب و علوفه فرستاد و وقتی بابک برگشت و با جاویدان سخن گفت، جاویدان تحت تأثیر زیرکی‌اش (علی‌رغم لکنت زبان‌اش) قرار گرفت. بعد از آن جاویدان از مادر بابک اجازه خواست تا بابک را برای مدیریت زمین‌های کشاورزی و دارائی‌هایش با خود ببرد و پیشنهاد کرد که در عوض ۵۰ درهم ماهانه به عنوان حقوق بابک برای او بفرستد. مادر بابک پذیرفت و اجازه داد بابک برود. از آن موقع است که بابک به خرمدینان ملحق شده‌است.


title: بابک خرمدین

text: بعد از ورود بابک به خدمتگزاری جاویدان، رقیبش ابوعمران از بیرون از قلمروی جاویدان به او شبیخون زد و شکست خورد و کشته شد؛ ولی جاویدان سه روز پس از آن بر اثر جراحت وارد شده از دنیا رفت. زن جاویدان خبر مرگ شوهرش را به بابک داد و اضافه کرد که خبر را فردا در جامعه منتشر خواهد کرد؛ و همچنین بابک را به عنوان جانشین جاویدان معرفی خواهد کرد و کسی که دین مزدک را برمی‌گرداند و جامعه را به سوی پیروزی و موفقیت رهبری می‌کند. در روز بعد، بابک قبل از پیروان و جنگجویان جاویدان ظاهر شد. آن‌ها پرسیدند «چرا جاویدان آنها را قبل از به زبان راندن وصیت‌نامه خبر نکرده‌است»، همسرش جواب داد «چون شما در مکان‌های مختلف بودید، انتشار پیام منجر به پخش شدن خبر می‌شد که امنیت شما را به خطر می‌انداخت». بعد از بدست آوردن فرمانبرداری آن‌ها به دستورالعمل جاویدان، همسرش گفت بر طبق وصیت شب قبل از مرگ روحش از جسمش خارج شده و به جسم بابک درآمده و با روح بابک درآمیخته‌است و هرکسی که این وصیت را زیر سؤال ببرد تکفیر خواهد شد. تمام کسانی که حاضر بودند، فرمان جاویدان را قبول کردند و خودشان را مقید به سوگند خوردن دربارهٔ بابک کردند که همان‌گونه که از روح جاویدان پشتیبانی می‌کردند از روح بابک هم بکنند. سپس بابک و بیوه جاویدان در حضور همگان در تشریفات ساده با هم ازدواج کردند.


title: بابک خرمدین

text: برخی مورخین بر این باورند زن جاویدان از قبل عاشق بابک شده بوده که گفته شده پسربچه خوش‌صدا داشته‌است. این اتهام ریشه در ازدواج آن دو بعد از مرگ جاویدان دارد. ابوالمعالی ادعا می‌کند که زن جاویدان به همسرش زهر خورانیده‌است درحالی که طبری و ابن اثیر ادعا می‌کنند که جاویدان پسری داشت که بدست مسلمان دستگیر و بعد از آن آزاد شد. صدیقی تعجب می‌کند که چرا این پسر جانشین جاویدان نشده‌است.


title: بابک خرمدین

text: شهر بذ،(کلیبر کنونی) منطقه و قلعه‌ای در شمال آذربایجان، به خاطر قیام بابک معروف شد. این شهر مرکز اصلی مقاومت خرمدینان و بابک در برابر خلفای عباسی (به ویژه معتصم) بود.


title: بابک خرمدین

text: به خاطر غیرقابل دسترس بودن موقعیت جایگاه بابک، قدرت او بسیار زیاد بود، چنان‌که بُحتُری - شاعر عرب - در شعرهایش به این موضوع اشاره می‌کند. بذ تنها قلعه بابک نبود، قلعه‌های دیگری هم ذکر شده که خرابه‌های آن‌ها امروزه هم قابل شناسایی است. محدوده قلمرو بابک ارتفاعاتی بود که از شرق به دریای کاسپین و ناحیه شروان و شماخی، از غرب تا ناحیه جلفا و نخجوان و مرند، از شمال تا ساحل رود ارس و دشت مغان و از جنوب تا نزدیک اردبیل و مرند کشیده شده‌است. قلعه او - بذ – در کوهستان نفوذناپذیر با گذرگاه باریک و پیچیده واقع شده‌است بطوری که بلعمی می‌گوید یه مشت مرد جنگی می‌توانند هزار نفر از مهاجمین را متوقف کنند. آب و هوای طاقت فرسا زمستان و برف و باران سنگین امکان تسخیر بذ را در زمستان غیرممکن می‌کند. گاهی بابک از فرصت غافلگیری برای شبیخون زدن و کشتن تعداد زیادی از دشمنانش استفاده می‌کرد.


title: بابک خرمدین

text: بابک با پشتوانه زمین کوهستانی، لشگریان خلیفه را یکی پس از دیگری شکست می‌داد. نیروهایش قادر بودند جلوی کاروان‌ها را بگیرند، مأمورین مالیات را بکشند، حریفان محلی را نابود کنند و گاه‌وبیگاه به لشکر دشمن شبیخون بزنند، سپس بلافاصله به قلعه غیرقابل دسترسشان و پناهگاه کوهستانی‌شان عقب‌نشینی کنند.


title: بابک خرمدین

text: خرمدینان در آذربایجان، طبرستان، خراسان، بلخ، خراسان، کاشان، قم، قزوین، ری، کرج، همدان، لرستان، خوزستان و بصره پراکنده بودند و قبل از بابک شورش‌هایی کرده بودند. خرمدینان در گرگان همراه با سرخ‌علمان باطنی در زمان خلافت مهدی در سال ۱۶۲ه.ق/۷۷۸–۷۷۹ م شورش کردند که عمر بن علاء، حکمران طبرستان مأمور دفع شورش آن‌ها شد و در زمان حکومت هارون الرشید در اصفهان، ری، همدان و… شورش شد که عبدالله بن مالک و ابودلف عجلی از جانب خلافت آن‌ها را سرکوب کردند ولی هیچ‌کدام از این شورش‌ها شدت و مدت شورش ۲۰ ساله بابک را نداشتند. بعد از ظهور بابک، آذربایجان کانون شورش جنبش خرمدینان شد و از مناطق دیگر داوطلبان به تقویت جنبش آمدند که احتمالاً شامل نوادگان حامیان ابومسلم و سایر دشمنان خلافت عباسی می‌شد.


title: بابک خرمدین

text: در بیشتر منابع شروع شورش بابک از سال ۲۰۱ ه.ق/ ۸۱۶–۸۱۷ م در دوران حکمرانی مأمون بوده که خرمدینان شروع به رخنه و ایجاد ناامنی در آذربایجان کرده‌اند. قبل یا همزمان با آن، بر طبق برخی منابع حاتم بن هرثمه حکمران ارمنستان فهمید، که پدرش هرثمه بن اعین علی‌رغم اینکه به مأمون وفادار بود، به دستور مأمون زندانی شد و به دستور فضل بن سهل وزیر در زندان به قتل رسید. از اینرو حاتم بن هرثمه نقشه‌ای برای شورش کشید و به فرماندهان محلی نوشت تا آن‌ها را به نافرمانی علیه مأمون وادارد؛ ولی در این لحظه او درگذشت. یکی از مخاطبین نامه‌نویسی حاتم بن هرثمه، بابک (یا شاید جاویدان) بود که او را بسیار تشویق کرده بود. نخستین اقدام بابک تهاجم وسیع به یک روستای مسلمان‌نشین بود که بسیار بی‌رحمانه صورت گرفت. تمامی ناحیه بذ در اختیار بابک بود و مسلمانان به مراغه عقب نشستند. بابک به دلیل‌های امنیتی روستاها و شهرک‌های اطراف قلعه خود را ویران کرد.


title: بابک خرمدین

text: در آغاز مأمون به شورش بابک کم توجهی کرد. از قرار معلوم دلیل این امر این بود که او در خراسان حضور داشت که فاصله زیادی با بابک داشت و درگیر موضوع‌های مهمتری مثل انتصاب جانشینی اش، اقدامات فضل بن سهل و شورش بغداد بود؛ بنابراین شرایط محیط معاصر در همه گیر بودن نفرت از عرب به محبوبیت بابک و پیروانش انجامید.


title: بابک خرمدین

text: در سال ۲۰۴ ه.ق/ ۸۱۹–۸۲۰ م مأمون به بغداد رفت و بعد از مواجهه با مخالفت سیاسی در بغداد، یحیی بن معاذ را مأمور سرکوب شورش کرد. این فرمانده در چندین نبرد خود با بابک هیچ موفقیتی کسب نکرد. پس از آن مأمون نگرانی بیشتر خود را با اعزام پیاپی لشکرهای مجهز به آذربایجان نشان داد. در ۲۰۵ ه.ق/۸۲۰–۸۲۱م عیسی بن محمد بن ابی خالد به حکمرانی ارمنستان و آذربایجان با مسئولیت سرکوب بابک منصوب شد اما لشکرش در گذرگاه باریک توسط مردان بابک به دام افتاد و متلاشی شد و ناگزیر به ارمنستان بازگشت. شکست عیسی از بابک به قول طبری در ۲۰۶ بوده‌است.


title: بابک خرمدین

text: در ۲۰۹ ه.ق / ۸۲۴–۸۲۵ م مأمون زریق بن علی بن صدقه را به حکمرانی آذربایجان و ارمنستان و فرماندهی جنگ علیه بابک منصوب کرد و احمد بن جنید اسکافی را به فرماندهی لشکرکشی علیه بابک منصوب کرد. احمد بن جنید بدست بابک اسیر شد درحالی که زریق در ادامه جنگ شکست خورده بود و مأمون ابراهیم لیث بن فضل را مسئول سرکوب شورش بابک کرد.


title: بابک خرمدین

text: در ۲۱۲ه.ق/۸۲۷–۸۲۸ م خلیفه لشکری به فرماندهی محمد بن حمید طوسی برای مجازات زریق و همچنین سرکوب بابک فرستاد، چرا که زریق شورش به پا کرده بود. این فرمانده بعد از مدتی تأخیر موفق شد زریق را دستگیر و شورشیانش را پراکنده‌سازد و بعد از آن، با دریافت نیروهای کمکی برای نبرد با بابک آماده شد. در درگیری بین این ۲ نفر که ۶ ماه طول کشید محمد بن حمید چندین پیروزی به دست آورد ولی در آخرین نبردش در ۲۱۴ه.ق/۸۲۹ م لشکرش که به خاطر پیروی از استراتژی او ۳ فرسنگ داخل کوهستان رفتند با هجوم مردان بابک که در ارتفاعات بالاتر کمین کرده بودند در گذرگاه شیبدار مواجه شدند. لشکر او فرار کرد و تنها محمد بن حمید و چند افسر باقی‌ماندند، که همگی کشته شدند. مرگ این فرمانده سوگواری شاعران را برانگیخت که برای مثال از قصیده ابوتمام که ۲ شعر از آن توسط دینوری نقل شده‌است.


title: بابک خرمدین

text: مأمون پس از آن عبداللّه بن طاهر را مأمور جبال و آذربایجان و ارمنستان کرد. عبداللّه بن طاهر تا دینور رفت و از آنجا به فرماندهانی که با محمدبن حمید بودند دستور داد تا در مواضع خود بمانند. در این میان طلحه بن طاهر که حاکم خراسان بود درگذشت و مأمون عبداللّه بن طاهر را به جای او مأمور خراسان کرد و عبداللّه به خراسان رفت. به گفتهٔ طبری، مأمون او را میان جنگ با بابک و رفتن به خراسان مخیّر ساخت و او حکومت خراسان را برگزید. ولی طبق سیاست نامه او ابتدا به جنگ با بابک رفت که بابک به قلعه‌اش پناه برد. خلیفه علی بن هشام را همراه با مسئولیت سرکوبی بابک حکمران جبال، قم، اصفهان و آذربایجان کرد.


title: بابک خرمدین

text: علی بن هشام به ساکنین زورگویی می‌کرد، مردان را می‌کشت و اموالشان را مصادره می‌کرد و حتی نقشه قتل فرستاده مأمون – عجیف بن عنبسه – و پس از آن پیوستن به بابک را کشید ولی توسط عجیف دستگیر شد و به پیش مأمون فرستاده شد که مأمون در سال ۲۱۷ ه.ق/۸۳۲ فرمان اعدامش را صادر کرد.


title: بابک خرمدین

text: مأمون حکمرانی جبال و مأموریت سرکوب خرمدینان را به طاهر بن ابراهیم سپرد. درگیری بین بیزانس و خلیفه عباسی مانع از برخورد با شورشیان خرمدین شد که باعث شد خرمدینان اراضی بیشتری را تصاحب کنند. مأمون در جریان نبرد با بیزانس در سال ۲۱۸ ه.ق / ۸۳۳ م درگذشت. فعالیتش در مقابله با خرمدینان با شکست مواجه شد ولی نگرانی او در مورد این مشکل در وصیت‌نامه‌اش بروز کرد. در وصیت‌نامه او به جانشینش معتصم توصیه کرد که از هیچ تلاش و هزینه‌ای برای متلاشی کردن شورش بابک دریغ نکند.


title: بابک خرمدین

text: گرفتاری‌های مأمون در ۲۱۶ و ۲۱۷ و ۲۱۸ در جنگ با روم شرقی و مرگ او در ۲۱۸ موجب شد که خرّمیان در قسمت‌های دیگر ایران یعنی در اصفهان و ری و ماسبذان و مهرجان کذک (لرستان) سر برآوردند و شاید این امر به تشویق و تحریک بابک بوده‌است. شورش خرّمیان در این قسمت از ایران در جنگ خونینی که میان ایشان و سردار معتصم به نام اسحاق بن ابراهیم بن مُصْعَب درگرفت به شکست خرّمیان و کشتار عظیم ایشان منجر شد.


title: بابک خرمدین

text: در سال ۲۱۸ ه قمری / ۸۳۳ م بابک بعد از ۴ جنگ، کنترل بیشتر آذربایجان و جبال را به دست گرفت. خطر خرمدین‌ها نگرانی جدی معتصم در آغاز خلافتش در رجب ۲۱۸ ه.ق/اوت ۸۳۳ بود و در همان سال تعداد زیادی از مردم در جبال، همدان و اصفهان به خرمدین‌ها پیوستند و نزدیک همدان اردو زدند. معتصم برای مقابله با آن‌ها نیروی نظامی تحت فرمان اسحاق بن ابراهیم بم مصعب، فرماندار جبال را فرستاد. در نبرد متعاقب نزدیک همدان، هزاران خرمدینی (به گفته طبری و ابن اثیر ۶۰ هزار نفر) کشته شدند ولی تعداد زیادی از آن‌ها به سرزمین‌های امپراتوری بیزانس فرار کردند. در جمادی‌الاول ۲۱۹ ه.ق/ می۸۳۴ م خرمدین‌های زندانی توسط اسحاق بن ابراهیم به بغداد فرستاده شدند. شورش بابک، جریان داشت و قتل‌عام خرمدین‌ها به نظر می‌رسد انگیزه جنگیدن را در آن‌ها شدت بخشید. در سال ۲۲۰ ه.ق / ۸۳۵ م معتصم خیدر بن کاووس فرمانده و پسر شاهزاده باج‌گزار اشروسنه را مسئول سرکوب بابک کرد. معتصم نه تنها افشین را حکمران آذربایجان کرد و افسرهای عالی‌رتبه را تحت فرمان او کرد، بلکه حقوق و جیره غذایی و مقرری فوق‌العاده به او داد. افشین ۱۰ هزار درهم برای هر روزی که سوار اسب می‌بود و ۵ هزار درهم برای هر روزی که پیاده می‌بود حقوق می‌گرفت. برای انتقال پیام معتصم دستور داد تا سوارکار با اسب چابک در هر فرسنگ در فاصله سامرا حلوان (امروزه پای‌طاق) قرار دهند و آن سوی حلوان تا آذربایجان بالای هر تپه‌ای یک دیدبان گذاشته شد تا به محض نزدیک شدن پیک فریاد بلندی سر دهد که سوارکاری که در نزدیکی او بود آماده باشد تا خریطه را گرفته و تا ایستگاه بعدی برساند. در این مسیر خریطهها از کمپ افشین تا سامرا طی ۴ روز یا کمتر حمل می‌شدند.


title: بابک خرمدین

text: قبل از حرکت افشین، معتصم ابو سعید محمد بن یوسف مروزی را به اردبیل فرستاد با این دستور که قلعه‌های بین زنجان و اردبیل که به دست بابک ویران شده بودند را بازسازی کند و جاده‌ها را با نگهبانان پست بازرسی امن کند. ابوسعید موجبات این کار را فراهم کرد. یک باند سازماندهی شده خرمدین‌ها که توسط معاویه فرماندهی می‌شوند با هدف غافلگیری ابوسعید محمد به آن‌ها در یک منطقه عملیاتی شبیخون زدند؛ ولی ابوسعید و سربازانش فهمیدند و راه معاویه را سد کردند. در نبردهای پیاپی برخی از خرمدین‌ها کشته شدند و باقی دستگیر شدند. سرهای بریده همراه با اسیران به بغداد فرستاده شدند. طبری این را اولین شکست بابک روایت می‌کند.


title: بابک خرمدین

text: چون امرای محلّی آذربایجان دریافتند که معتصم با تمام قوا تصمیم به برانداختن بابک گرفته‌است، از بابک روی برتافتند یا از کمک به او خودداری کردند. محمّدبن البعیث که از امرای محلّی آذربایجان بود و از مرند تا کنار دریاچه ارومیه و تبریز در تصرف او بود و در ایّام شوکتِ بابک ناچار از او اطاعت می‌کرد چون از لشکرکشی بی سابقهٔ افشین آگاهی یافت روی از بابک برتافت و عصمت کردی یکی از فرستادگان و «اسپهبدان» بابک را به غدر گرفت و او را در غل و زنجیر کرد و سربازانش را فریفت و یکی یکی به داخل قلعه کشانید و اکثر آن‌ها را کشت و تعداد کمی قادر به فرار از آنجا شدند. او عصمت را برای معتصم فرستاده شد و معتصم از او اطلاعات مفیدی دربارهٔ سرزمین و تاکتیک بابک و جاده‌های آن منطقه پرسید و سپس او را زندانی کرد.


title: بابک خرمدین

text: افشین عمل‌های احتیاط آمیز مختلفی در این زمان گرفت از جمله کندن خندق، گشت‌زنی، استخدام مرتفع نشینان محلی برای جاسوسی و فرستادن گروه اعزامی نظامی در نقاط استراتژیک. او هر وقت نیاز به پول یا تدارکات داشت با قاصد چابک و تندرو به معتصم خبر می‌داد و خواسته‌اش را دریافت می‌کرد. خلیفه به‌طور منظم دستورهای احتیاطی و تاکتیکی به او می‌داد و هیچ گونه کمکی از او دریغ نمی‌کرد. در یکی از مناسبت معتصم جعفر دینار معروف به خیاط و ایتاخ ترک - برده نظامی که بر آشپزخانه نظارت می‌کرد - را همراه با پول و نیروهای کمکی برای افشین و همچنین خارهای آهنی برای پخش کردن در اطراف اردوگاه به منظور جلوگیری از شبیخون فرستاد. وقتی بابک شنید که جعفر خیاط و ایتاخ ترک به آذربایجان رسیدند به تئوفیل پیغام داد که «هیچ‌کس برای معتصم باقی نمانده، او خیاط و آشپز خود را برای جنگ من فرستاده‌است».


title: بابک خرمدین

text: هنگام رسیدن افشین به آذربایجان، افشین در ۱۵ فرسنگی اردبیل بر روی برزند اردو زد. او قلعه‌هایی بین برزند و اردبیل را تعمیر کرد و حمل و نقل را با فراهم کردن نگهبانان جاده، محافظین کاروان و ایستگاه‌های ایست و بازرسی ممکن ساخت. او یک ماه وقت صرف کرد تا اطلاعاتی در مورد جغرافیا و جاده‌ها از جاسوس‌ها و خبرچین‌ها جمع‌آوری کند. اگر جاسوسی از بابک دستگیر می‌کرد، او را عفو می‌کرد و ۲ برابر پولی که بابک به او می‌داد، به او پرداخت می‌کرد. یکی از گزارش‌های زیرکانه‌ای این بود که بابک می‌دانست، که معتصم، بغای کبیر را با مقدار زیادی پول برای دستمزد و هزینه نیروهایش فرستاده و نقشه کشیده تا به این پول دستبرد بزند. افشین از این اطلاعات استفاده کرد تا بابک را وسوسه کند تا بابک را کاملاً درگیر جنگ سازد که در این جنگ تعداد زیادی از یاران بابک کشته شدند و بابک به دشت مغان و سپس به بذ فرار کرد. گرچه یکی از فرماندهان بابک - آذین یا طرخان- در هشتادسر نیروهای تحت فرماندهی بغای کبیر در ۲۲۱ ه.ق/۸۳۶ م شکست داد.


title: بابک خرمدین

text: بابک و مردانش کنترل ارتفاعات را بدست گرفته‌اند و با شبیخون‌های خود نقشه‌های افشین را نقش بر آب کردند. آن‌ها بارها تدارکاتی که به دستور افشین از مراغه و شروان می‌رسید را غارت می‌کردند. تاکتیک‌های افشین این بود که مردان بابک را وسوسه کند تا از پناهگاه‌های کوهستانی خود بیرون بیایند و در محیط باز درگیر شوند تا با تجسس‌های کارآمد شبیخون‌های آن‌ها را ناکارآمد کند. اما افسرهای زیردست افشین از انفعال و کندی عملیات توسط افشین گله کردند و حتی او را متهم کردند که با بابک همدست شده‌است. درگیری‌های دیگری با تلفات سنگین به دو طرف رخ داد.


title: بابک خرمدین

text: پس از جنگ‌های سخت که به کندی پیش می‌رفت، سرانجام سپاه افشین به کوه بَذ رسید. بابک بر سر راه دشمن چاه‌ها و حفره‌ها کنده بود و پای اسب‌های سپاه افشین در آن‌ها فرومی‌رفت. در این‌جا دستهٔ «گِلْغَریّه» به کمک رسیدند و دیوارهای خانه‌های سر راه را خراب کردند و چاه‌ها را پرکردند. بابک گردونه‌ای پر از سنگ بر بالای کوه آماده کرده بود و چون سپاهیان افشین خواستند از کوه بالا بروند آن گردونه را بر سر ایشان غلتاند، ولی این تدبیر نیز مفید نیفتاد و سرانجام سپاهیان و داوطلبان جهاد به درون قلعهٔ بذ راه یافتند. بابک که امیدش را از دست داده بود، به ملاقات افشین رفت و از خلیفه امان خواست. وقتی افشین گروگان خواست، بابک پسرش و دیگر پیروانش را پیشنهاد کرد و از افشین خواست تا جلوی حمله نیروهایش را بگیرد. در همان زمان درگیری شدید بین مدافعین قلعه با نیروهای افشین درگرفت و در نهایت نیروهای افشین از دیوارهای قلعه بذ بالا رفتند و پرچم‌هایشان را بالا کشیدند. در نهایت قلعه در ۹ رمضان ۲۲۲ ه.ق/۱۵ اوت ۸۳۷ م سقوط کرد. اصحابِ بابک سخت دفاع کردند و افشین دستور داد تا خانه‌ها و کاخ‌های ایشان را آتش زدند. بابک از درِ دیگر قلعه وارد شد و پس از آن مقداری مال و توشه با خود برداشت و بیرون رفت و از رود ارس گذشت و خود را در پناه تپه‌ها و بیشه‌ها به ارمنستان رساند. افشین دستور داده بود که سر راه‌ها و گردنه‌ها و راه‌های خروج از بیشه‌ها را بگیرند. بابک با بعضی از اعضای خانواده و تعداد کمی از جنگجویانش از راه ناهموار کوهستان فرار کردند و به سمت ارمنستان رفتند.


title: بابک خرمدین

text: افشین درخواستی برای خلیفه جهت دریافت امان نامه برای بابک ارسال کرده بود. او از طریق جاسوسانش دریافت که بابک و گروهش در دره پوشیده شده از درخت دز مرز آذربایجان-ارمنستان مخفی شده‌است. وقتی امان نامه خلیفه رسید، او ۲ تن از خرمدین‌ها را مسئول حمل امان نامه به همراه نامه پسر بابک - که زندانی افشین بود - به بابک کرد. بابک مدارک را بدون بازکردن آن بازپس فرستاد و بعد از فرستادن پیغامبران با ۴ یا ۵ بادی مرد و یک زن خانواده‌اش به همراه محافظ به ارمنستان گریخت. همگی اطرافیان او جز برادرش عبدالله و محافظش به دست سربازان افشین افتادند. به خاطر گرسنگی بابک محافظ را به روستا فرستاد تا غذا پیدا کند. حکمران آنجا سهل بن سنباط حضور بابک را فهمید و به گرمی از او استقبال کرد. با این حال بابک جانب احتیاط را به عمل آورد و برادرش عبدالله را به سمت عیسی بن یوسف اصطفانوس فرستاد. افشین نامه‌هایی به این ناحیه فرستاد و قول پاداش بزرگ در ازای دستگیری بابک داد و سهل بن سنباط حضور بابک را به افشین اطلاع داد. بعد از اثبات حضور بابک، افشین نیروی بزرگی به سرپرستی ابوسعید محمد بن یوسف برای دستگیری بابک فرستاد. بابک در حالی که به پیشنهاد سهل بن سنباط برای شکار رفته بود دستگیر شد و در غل و زنجیر شد و در ۱۰ شوال ۲۲۲ ه.ق/ ۱۵ سپتامبر ۸۳۷ به کمپ افشین در برزند برده شد. عیسی بن یوسف هم عبداللّه را گرفت و تسلیم افشین کرد. افشین خبر موفقیتش را به معتصم داد که معتصم دستور داد بی درنگ اسیران را به سامرا بیاورند.