title: محسن کدیور

text: فعالیت‌های آموزشی عمومی وی دروس عمومی تفسیر قرآن را با عنوان «دین پژوهی در پرتو قرآن» در دانشکده فنی دانشگاه تهران پس از آزادی از زندان از مهر ۱۳۷۹ آغاز کرد. «زن در قرآن» را در سال‌های ۸۲ و ۸۳ ارائه کرد. از اسفند ۱۳۸۳ تا بهار ۱۳۸۷ مباحث «قرآن و انسان معاصر» را در حسینیه ارشاد شامل مباحث خدا و انسان، سنن الهی و مناسک دینی عرضه داشت. او سخنران اصلی شب‌های قدر و عاشورا و دیگر مراسم در حسینیه ارشاد و کانون توحید در دهه هشتاد بود. این سخنرانی‌ها از سال ۱۳۸۷ در مراکز دینی و فرهنگی ایرانیان مقیم آمریکا ادامه یافته‌است. از سال ۱۳۹۳ شرح رساله‌های فارسی عرفانی سهروردی را در حلقه فرهنگ و خرد دانشگاه کارولینای شمالی در شهر چپل هیل عرضه کرده‌است. فعالیت‌های پژوهشی کدیور از بدو تأسیس معاونت اندیشه اسلامی مرکز تحقیقات استراتژیک (مرکز پژوهشی تابع نهاد ریاست جمهوری و از سال ۱۳۷۶ تابع مجمع تشخیص مصلحت نظام) در پائیز ۱۳۷۰ تا زمستان ۱۳۷۷ به عهده داشت، که به درخواست وی این بخش از مرکز تا ۱۳۷۶ در قم فعالیت می‌کرد. ریاست این مرکز از بدو تأسیس تا سال ۱۳۷۱ با سید محمد موسوی خوئینی‌ها و بعد از آن با حسن روحانی بود. سعید حجاریان هم از آغاز معاون سیاسی این مرکز بود. دوستی کدیور و حجاریان از این مقطع آغاز شد. وی از ۱۳۷۷ تا ۱۳۸۲ دبیر مجموعه فلسفه و کلام شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، و از ۱۳۷۷ تا ۱۳۸۴به‌همراه عزت‌الله سحابی عضو شورای پژوهشی مؤسسه عالی پژوهشی تأمین اجتماعی (به مدیریت علی اکبر شبیری نژاد) بود.


title: محسن کدیور

text: در تابستان سال ۱۳۸۵ به همراه محمدعلی کوشا و محمدعلی ایازی اقدام به تأسیس بنیادی برای تنظیم و نشر آثار نعمت‌الله صالحی نجف آبادی (نویسنده کتاب شهید جاوید) تحت عنوان بنیاد صالح نمود در ماه‌های آخر زندگی دوست و همدرسش احمد قابل (آبان ۱۳۹۱–۱۳۳۶) زمانی که وی در بستر بیماری بود کدیور کتاب مبانی شریعت وی را از دست‌نوشته‌هایش تدوین و منتشر کرد و تا قبل از نخستین سالگردش هفت جلد دیگر از آثار وی را همراه با یادنامهٔ وی تنظیم و در قالب کتاب الکترونیکی منتشر نمود. کدیور در بیش از پنجاه کنفرانس و سمینار در دانشگاه‌های آمریکا، اروپا، ژاپن و استرالیا با ایراد مقاله سخنرانی کرده‌است. فعالیت‌های مدنی کدیور ریاست انجمن دفاع از آزادی مطبوعات را از آغاز تأسیس آن (۱۳۷۸) تا بهمن ۱۳۹۲ بر عهده داشته‌است. در سال ۱۳۸۲ بعد از زلزله بم ابوالفضل بازرگان، پیمان، سروش، عزت‌الله سحابی، صباغیان، احمد صدر حاج‌سیدجوادی، اعظم طالقانی، کدیور، علی‌اکبر معین‌فر و ابراهیم یزدی گروه تعاون و امداد ملی برای بازسازی بم تشکیل دادند. فعالیت‌های سیاسی کدیور یکی از بنیان‌گذاران شبکه مجازی جنبش راه سبز (جرس) (تیر ۱۳۸۸ تا آخر اسفند ۱۳۹۳) و از اعضای شورای سیاست‌گذاری آن بود. او از جمله ۱۵ فعال سیاسی و مدنی بود که در بهمن ۱۳۹۶ با تأکید بر «اصلاح‌ناپذیری» نظام جمهوری اسلامی ایران خواستار برگزاری همه‌پرسی تحت نظارت سازمان ملل متحد برای «گذار مسالمت‌آمیز» از حکومت فعلی «به یک دموکراسی سکولار پارلمانی» شد.


title: محسن کدیور

text: قبل از انقلاب کدیور در اردیبهشت ۱۳۵۷ توسط مأموران ساواک در مراسم چهلم شهدای مردم یزد بازداشت و در عادل‌آباد شیراز نخستین تجربهٔ زندان خود را چشید و به جرم برهم زدن نظم و اقدام علیه امنیت ملی محاکمه شد. محدودیت در تدریس و سخنرانی کدیور از تابستان ۱۳۶۶ در صحت برخی تصیمات کلان سیاسی جمهوری اسلامی تردید کرد و به بازنگری قانون اساسی جمهوری اسلامی در سال ۱۳۶۸ رأی منفی داد. بعد از انتشار نخستین مقالاتش در حوزهٔ اندیشهٔ سیاسی، به‌تدریج از سال ۱۳۷۴ برای وی در قم تضییقاتی ایجاد شد. این تضییقات در آغاز در جلوگیری از سخنرانی در برخی همایش‌ها و سپس به محیط‌های آموزشی کشید. در شهریور ۱۳۷۴ نمایندهٔ خامنه‌ای در قم از برگزاری درس کدیور در مدرسهٔ فیضیه جلوگیری کرد. از سال ۱۳۷۷ در «دانشگاه امام صادق» تهران ممنوع‌التدریس شد. از سوی انصار حزب‌الله اعلام شد سروش و کدیور، همانند سلمان رشدی، مرتد هستند. رد صلاحیت در تابستان ۱۳۷۷ کدیور نامزد نمایندگی دورهٔ سوم مجلس خبرگان رهبری در حوزهٔ انتخابیهٔ استان تهران شد. شورای نگهبان او را رد صلاحیت کرد کدیور بعد از بی‌پاسخ ماندن اعتراض به رد صلاحیتش از فقهای شورای نگهبان به هیئت پیگیری و نظارت بر اجرای قانون اساسی شکایت کرد حسین مهرپور، دبیر هیئت و مشاور رئیس‌جمهور خاتمی، دو نامه به احمد جنتی، دبیر شورای نگهبان، نوشت و درخواست کرد مطابق قانون اطلاعات لازم دربارهٔ رد صلاحیت وی و مستندات آن در اختیار این هیئت قرار گیرد. احمد جنتی، دبیر شورای نگهبان، طی دو پاسخ به مشاور رئیس‌جمهور چنین حقی را مطلقاً برای رئیس‌جمهور به رسمیت نشناخت. سید محمد خاتمی، ریاست جمهور وقت، در دو نامهٔ کوتاه خود به مشاورش بازخواست از نهادهای ناقض قانون اساسی و اعلام عمومی کارشکنی چنین نهادهایی، یعنی شورای نگهبان را لازم دانست، اما به مصلحت ندید این تخلفات را اعلام عمومی‌کند. محاکمه و زندان به دنبال قتلهای زنجیره‌ای آذر ۱۳۷۷، کدیور در چند یادداشت به ترور دگراندیشان توسط برخی عناصر وزارت اطلاعات دولت اصلاحات به‌شدت اعتراض کرد وی طی سخنرانی شب‌های قدر دی ۱۳۷۷ در تهران و اصفهان دربارهٔ پیامدهای زیرپاگذاشتن حق حیات در جامعه دینی و حرمت شرعی ترور سخنرانی کرد. کدیور در بهمن ۷۷ در مصاحبه تفصیلی با روزنامه خرداد کارنامه بیست ساله انقلاب ۱۳۵۷ را مورد تحلیل انتقادی قرار داد. وی در تاریخ ۲۸ بهمن توسط دادسرای ویژه روحانیت تهران احضار و بدنبال دو روز بازجوئی در ۸ اسفند ۱۳۷۷ بازداشت و به زندان اوین منتقل شد. چهل وهفت روز بعد دادگاه ویژه روحانیت در جلسه‌ای نیمه‌علنی بدون حضور هیئت‌منصفه، کدیور را محاکمه کرد و مجرم شناخت. در این محاکمه دادستان ویژه تهران ابراهیم نکونام، قاضی محمد سلیمی، رئیس کل دادگاه ویژه غلام‌حسین محسنی اژه‌ای بودند. در حکم دادگاه ویژه روحانیت آمده بود که کدیور مسئولیت قتلهای زنجیره‌ای را متوجه نظام نموده‌است و جمهوری اسلامی را در مصاحبه‌اش، بازتولید روابط سلطنتی سابق معرفی کرده‌است. بر این اساس به‌واسطه نشر اکاذیب جهت تشویش اذهان عمومی به یک سال حبس و به‌واسطه تبلیغ علیه نظام جمهوری اسلامی به شش ماه دیگر حبس محکوم نمود. او پس‌از تحمل کامل دوران حبس، روز ۲۶ تیر ۱۳۷۹ از زندان اوین آزاد شد. کدیور پس از ابلاغ حکم تجدیدنظر تصریح کرد: «مبارزه با استبداد دینی را ادامه خواهم داد.» اخراج و انفصال دائم روی کار آمدن محمود احمدی‌نژاد و فشار بر استادان دگراندیش دانشگاه‌ها، باعث حذف کدیور از دانشگاه تربیت مدرس در خرداد ۱۳۸۶ شد. این اتفاق اعتراضات دانشجویان و محافل روشنفکری را به همراه داشت. در آن زمان فرهاد دانشجو رئیس دانشگاه تربیت مدرس، رضا اکبریان رئیس دانشکده علوم انسانی و محمد سعیدی مهر مدیر گروه فلسفه بودند. بالاخره پس از شدت گرفتن انتقادات کدیور از استبداد دینی در جنبش سبز، مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران در نخستین روزهای ریاست عبدالحسین خسروپناه با فشار وزارت علومِ در زمان وزارت کامران دانشجو در خرداد ۱۳۹۰ حکم اخراج کدیور از محل خدمت و انفصال دائم وی را از خدمات دولتی به اتهام «انتشار مقالات توهین آمیز علیه ارکان نظام مقدس جمهوری اسلامی، جایگاه ولایت فقیه و شخص مقام معظم رهبری و تبلیغ علیه نظام» و نیز غیبت غیرموجه صادر کرد. ممنوع‌القلمی این در حالی است که از سال ۱۳۸۸ وبسایت کدیور در ایران فیلتر، و انتشار آثار جدید، حتی تجدید چاپ کتاب‌های قبلی و نیز درج هر مطلبی از وی در مطبوعات کشور ممنوع شده‌است. البته وزرای ارشاد دولتهای دهم و یازدهم ادعا می‌کنند که در ایران نویسنده ممنوع‌القلم نداریم.


title: محسن کدیور

text: اصلاح ساختاری میراث اسلامی، پالایش بنیادی اندیشهٔ شیعی و تعامل سنت و تجدد دغدغه‌های اصلی کدیور است. موارد زیر رئوس بخشی از آراء وی است.


title: محسن کدیور

text: نظریهٔ علمای ابرار اندیشه مسلط (نیمه دوم قرن سوم تا اواخر قرن چهارم) و اندیشه مطرح (از اوایل قرن پنجم) در جامعه شیعی رویکرد بشری به مسئله امامت بوده‌است؛ و اوصاف بشری ائمه از قبیل علم لدنی، عصمت، و نصب و نص‌الهی (نه نص از جانب امام قبل یا پیامبر) از صفات لازم ائمه شمرده نمی‌شده‌است یا حتی به عنوان غلو مورد انکار عالمان شیعه واقع شده‌است. در آن زمان شیعیان اگرچه خود را به نص و وصیت پیامبر ملزم به اطاعت از تعالیم ائمه می‌دانستند، اما امامان را عالمان پرهیزکاری بدون هرگونه صفت فرابشری می‌شناختند. در این دو قرن تغلیظ فضائل ائمه و ترویج اوصاف فرابشری ایشان رهاورد اندیشه مفوّضه است که به تدریج نمایندگی اندیشه تشیع را به دست گرفت و با نوعی تعدیل کلامی از قرن پنجم به بعد به اندیشه رسمی تشیع بدل شد.


title: محسن کدیور

text: مطالعهٔ انتقادی منابع اعتقادی فضایلِ فرابشریِ ائمه مستندی جز روایات ندارد (البته با چشم پوشی از آیاتی چون آیه تطهیر که در شان اهل البیت نازل شده‌است) اکثر این روایات به لحاظ سندی فاقد اعتبارند (بیش از هفتاد درصد/خیلی دقیق). در اخبار واحدی که به لحاظ سندی معتبرند، با توجه به دسیسه غُلات و مُفَوِّضِه در جعلِ احادیثِ متعدد در فضائلِ فرابشریِ ائمه هدی (ع)، اصل بر عدمِ صدورِ این‌گونه روایات است، مگر خلاف آن اثبات شود. اساساً در اصول دین و مسائل اعتقادی، با خبر واحد ظنّی نمی‌توان اصلی از اصول دین و مسئله‌ای از مسائل اعتقادی را اثبات کرد. ادعای تواتر روایات در حوزه فضائلِ فرابشریِ ائمه مسموع نیست. اگر فضائلِ فرابشری ائمه تعبّدی محسوب شدند، در این صورت علاوه بر اینکه این تعبّد محتاج دلیل معتبر است، امر تعبّدی در حوزه اعتقادی نمی‌تواند واجب الاعتقاد باشد، بلکه اگر علمِ آن برای کسی اتفاق افتاد، اعتقادش لازم می‌شود.


title: محسن کدیور

text: اجتهاد در مبانی و اصول فقه سنتی خود را در «اجتهاد در فروع» محصور کرده‌است. تفقه به روش دیگری نیازمند است: به «اجتهاد در مبانی و اصول». «اجتهاد در مبانی» یعنی اجتهاد در مبانی جهان‌شناسی، معرفت‌شناسی، انسان‌شناسی و الهیاتی و توجه به دستاوردهای فلسفهٔ اخلاق، فلسفهٔ حقوق، فلسفهٔ سیاست و به‌طور کلی علوم مرتبط با موضوع حکم شرعی. «اجتهاد در اصول» یعنی اجتهاد در اصول فقه از قبیل توجه به اصول هرمنوتیک، «نگاه تاریخی» به متن، بازخوانی متن در زمینه، قرآن به مثابهٔ «کتاب هدایت» (نه کتاب قانون)، شریعت به مثابهٔ «ارزشهای اخلاقی» (نه نظام حقوقی)، و رعایت چهار اصل لزوم عقلائی بودن، عادلانه بودن، اخلاقی بودن و کارآمدتر بودن نسبت به راه حل‌های رقیب در زمان استنباط حکم شرعی.


title: محسن کدیور

text: دو محور اصلاح شریعت قرآن البته می‌تواند منبع الهام قانون باشد اما یقیناً کتاب قانون نیست. قرآن منبع ارزش‌های اخلاقی است. بخش عظیمی از سنت اسلامی دربارهٔ اخلاق است. تصویر اسلام و شریعت در زمان پیامبر تصویری اخلاقی بوده‌است نه حقوقی و قانونی. پیامبر رسالت خود را شرعی و فقهی معرفی نکرد بلکه گفت برای تکمیل مکارم اخلاقی مبعوث شده‌ام. دو نقطه عطف در تاریخ اسلام اتفاق افتاده‌است: نقطه عطف اول در زمان صحابه و تابعین رخ داده‌است و آن انتقال از «اخلاق محوری» به «فقه محوری» شریعت است. نسبت فقه به اخلاق در میان آثار علمای مسلمان حداکثر ۱۰۰ به ۱ است، یک فقه بسیار فربه و یک اخلاق بسیار لاغر. عملاً اخلاق شرط الزامی اجتهاد و فتوا نبوده‌است. نقطه عطف دوم در حدود دههٔ سی و چهل هجری شمسی در جهان اسلام اعم از سنی و شیعه رخ داده‌است، مشخصا «اسلام سیاسی» تولید شده در آثار متفکران پیشرو مصر، ایران و پاکستان (از قبیل سید قطب، خمینی و ابوالاعلی مودودی علی‌رغم برخی اختلاف نظرهایشان) و آن «شریعت به مثابهٔ نظام قانونی ایدئال» به جای شریعت به مثابهٔ احکام عملی. حکومت اسلامی (theocracy) میوهٔ این نظریه است، که در آن شریعت به مثابهٔ قانون حکومتی و حدود شرعی بارزترین مظهر آن است. در این نظریه دو کارکرد محمد پیامبری و زمامداری با هم خلط شده‌است.


title: محسن کدیور

text: حقوق بشر و اسلام سنتی در شش محور ۱) عدم تساوی حقوقی غیرمسلمانان با مسلمانان، ۲) عدم تساوی حقوقی زنان با مردان، ۳) عدم تساوی حقوقی بردگان با انسان‌های آزاد، ۴) عدم تساوی عوام با فقیهان درحوزه امورعمومی، ۵) آزادی عقیده و مذهب و مجازات ارتداد، ۶) نفی مجازات‌های خودسرانه، خشن و شکنجه موضع اسناد حقوق بشر در مقایسه با احکام اسلام سنتی، قابل دفاع تر، عقلایی تر، عادلانه تر و ارجح است و احکام اسلام سنتی در زمان ما در این مواضع قابل پذیرش نیست. آنچه به عنوان اعلامیه‌های حقوق بشر اسلامی عرضه شده از جمله اعلامیه اسلامی حقوق بشر اجلاس ۱۹۹۰ قاهره از شش محور فوق تنها برده‌داری را نفی کرده، اما در مورد پنج محور دیگر تعارض اسلام سنتی با اندیشه حقوق بشر کاملاً ناموفق بوده‌اند و مسئله را به کلی گویی، ابهام، اجمال یا سکوت برگزار کرده‌اند و عملاً بر تعارض صحه گذاشته‌اند.


title: محسن کدیور

text: حقوق زنان عالمان مسلمان به تاسی از ارسطو عدالت را به عدالت استحقاقی بر مبنای تساوی تناسبی تفسیر کرده‌اند و زنان را به دلیل استعداد ذاتی کمتر مستحق حقوق کمتری دانسته‌اند، و از مردسالاری به عنوان مقتضای عدالت و شریعت دفاع کرده‌اند. عقلانیت معاصر انسان را از آن حیث که انسان است صاحب حق شناخته‌است، لذا از تساوی بنیادی و عدالت مساواتی دفاع می‌کند. آیات و روایاتی که ظهور در عدم تساوی حقوقی و برتری حقوقی مردان بر زنان دارند احکام موقت محسوب می‌شوند که زمان اعتبارشان به‌سر آمده‌است. بر مبنای عدالت مساواتی و تساوی بنیادی با اینکه زنان به لحاظ بدنی و روانشناختی با مردان تفاوت دارند، از حقوق مساوی با مردان برخوردارند چرا که انسانند و این انسان است که صاحب حق و تکیف و کرامت و امانت و خلافت الهی است نه جنسیت و رنگ و نژاد و طبقه و دین و عقیده سیاسی او. این مبنا با روح قرآن و موازین اسلام سازگارتر است و مستندات عدم تساوی حقوقی به دلیل موقت بودن مانعی برای تساوی حقوقی محسوب نمی‌شوند.


title: محسن کدیور

text: حجاب و عرف نوع پوشش و لباس تابع شرائط زمانی و مکانی و عرف محلی و امری اختیاری است. زنان مومنه در جوامع و شرائطی که پوشانیدن سر و گردن و مو و به‌طور کلی تمام بدن غیر از وجه و کفین و قدمین متعارف است به نحوی که بر نپوشانیدن آن‌ها مفسده مترتب می‌شود به حکم ثانوی موظفند این مواضع را بپوشانند. در جوامعی که این حد از پوشش متعارف نیست و بر نپوشاندن این مواضع مفسده‌ای مترتب نیست، پوشاندن آن‌ها الزامی نیست و این مواضع از بدن همانند صورت «زینت ظاهر» محسوب می‌شود که در آیه ۳۱ سوره نور از پوشانیدن استثناء شده‌اند: «ولا یبدین زینتهن الا ما ظهر منها». تشخیص مفسده مثل مصداق هر حکم ثانوی دیگر با خود مکلفین است. اجبار بر بی‌حجابی خلاف شرع بود. اجبار بر رعایت حجاب نیز فاقد مستند معتبر شرعی و در نتیجه خلاف شرع است. حجاب با رعایت حدود شرعی آن اختیار زنان مؤمنه است.


title: محسن کدیور

text: مجازات ارتداد و آزادی مذهب حکم به مهدورالدّم بودن افراد به اتهام ارتداد یا سبّ‌النبی فاقد مستند معتبر شرعی از کتاب و سنت و اجماع و عقل است؛ بلکه برخلاف قرآن و عقل بوده و به‌دلیل مفاسد متعدد مترتب بر آن، یقیناً موجب وهن اسلام است. صدور حکم قضایی، تنها به‌عهدهٔ محکمهٔ صالح و اجرای آن تنها در صلاحیت ضابطین قضایی است. حکم فقیه جامع شرایط فتوا، از محکمهٔ صالحه کفایت نمی‌کند. خروج از دین و ارتداد هیچ مجازات دنیوی ندارد. اعدام افراد به‌دلیل اهانت به پیامبر و قرآن و مقدسات دینی، امری غیرقابل دفاع است. حق حیات، ربطی به عقیده ندارد. عقیده هرچه هست، درست و غلط در دنیا، نه مستوجب برخورداری از مزیتی است و نه مستحق عقوبتی. نتایج صحت و سقم عقیده در آخرت بروز می‌کند. آنچه مدار مجازات دنیوی است، عمل مجرمانه است؛ حتی هر گناه شرعی، مجازات دنیوی ندارد. ارتداد یعنی خروج از اسلام با هر نیتی، شرعاً مجازات دنیوی ندارد؛ چه برسد به اعدام.


title: محسن کدیور

text: اسلام و دموکراسی اسلام سنتی در موارد ذیل با دموکراسی، ناسازگار است: ب: اسلام نواندیش در اصول سه‌گانه فوق با دموکراسی سازگار است.


title: محسن کدیور

text: اصلاح دینی گذار به دموکراسی و اصلاح دینی دو پروژهٔ جدا هستند. اگرچه به دلیل برجسته‌بودن نقش دین در بخش وسیعی از ایرانیان و دعاوی غلیظ مذهبی حکومت ایران‌گذار به دموکراسی به نحوی از انحاء به بازبینی جایگاه دین در دولت مرتبط می‌شود، اما حتی در چنین جامعه‌ای و این ساختار سیاسی نیز نباید دموکراسی را تابع اصلاح دینی فرض کرد. در نیم قرن اخیر ایران روشنفکری یا نواندیشی دینی غالباً با اصلاح سیاسی گره خورده‌است، و این نحوه از اصلاح فکر دینی عملاً به تابعی از اصلاح سیاسی فروکاسته شده، و روشنفکران یا نواندیشان دینی را به عقبهٔ فرهنگی فعالان سیاسی اصلاح‌طلب تبدیل کرده‌است. این نحوه روشنفکری یا نواندیشی دینی اگرچه برای اصلاح سیاسی منافعی دارد، اما برای اصلاح دینی نه تنها مفید فایده نیست، بلکه کاملاً مضر است.


title: محسن کدیور

text: حکومت سکولار تعیین‌کننده نهائی شکل حکومت آینده ایران، ملت ایران هستند که با یک رفراندم آزاد سالم چند گزینه‌ای نظام مطلوب خود را انتخاب خواهند کرد. مدل مطلوب حکومتی من حکومت دموکراتیک سکولار است، به این معنا که کلیه نهادها، مقامات، قوانین و تصمیمات آن بدون هیچ استثنائی به شیوه دموکراتیک تعیین می‌شود، با رأی مردم می‌آیند، با رأی مردم می‌روند (همچون احمدی‌نژاد)، تحت نظارت نهادینه مردم در اتاق شیشه‌ای قرار می‌گیرند. هیچ امتیاز و حق ویژه‌ای برای هیچ فرد و صنف و طبقه‌ای پذیرفته نیست. هیچ مقام مادام العمر و فوق قانون در آن وجود ندارد. همه قوانین با رضایت نمایندگان مردم وضع، تفسیر و نسخ می‌شوند. حقوق پایه همه شهروندان تضمین می‌شود، حقوقی که در هیچ شرائطی مطلقاً قابل نقض نیست. یکی از این حقوق امکان تبدیل اقلیت به اکثریت است.


title: محسن کدیور

text: اسلام سیاسی اسلام سیاسی چهار مؤلفه دارد: یک. سیاست زیرمجموعهٔ دیانت، دو. استفاده از ظرفیت‌های اسلام برای بسیج توده‌ها در زمان انقلاب و استقرار نظام، سه. حق ویژهٔ فقها در حوزهٔ سیاسی، چهار. شریعت به مثابهٔ قانون کشور. مقابل اسلام سیاسی دو گونهٔ اسلام غیرسیاسی و اسلام مدنی است. مراد از اسلام مدنی سیاست‌ورزی مسلمانان در جامعهٔ مدنی در نظام سکولار است.


title: محسن کدیور

text: نظریهٔ ولایت فقیه نظریه‌های متعددی دربارهٔ دولت، زمامداری و اداره امور جامعه از سوی فقیهان شیعه به ویژه فقهای متاخر مط‌رح شده‌است. تعدد این نظریه‌ها نشان می‌دهد که در باب دولت هیچ نظریه‌ای ضروری دین و مذهب یا ضروری فقه محسوب نمی‌شود، به نحوی که انکارش مستوجب عقوبت باشد، حتی نظ‌ریه متفق علیه فقیهان در دست نیست. اعتقاد به «برابری» انسان‌ها در تمامی شئون (یا بعضی شئون) با اندیشه ولایت شرعی در تضاد است. لازمه غیرقابل انفکاک ولایت فقهی، محجوریت است. مولّی علیهم (افراد تحت ولایت) کسانی هستند که در حوزه ولایت شرعاً ناتوان از تصدی امور خود، فاقد اهلیت تدبیر و به نحوی از انحاء در اداره امور خود محجور محسوب می‌شوند. اگر مولّی‌علیهم رشید بودند و شرعاً قادر بر تصدی امور خود بودند تحت ولایت قرار نمی‌گرفتند. ولایت شرعی فقیه بر مردم فاقد مستند معتبر عقلی و نقلی (کتاب و سنت و اجماع) است؛ لذا مورد، تحت اصلِ عدمِ ولایت باقی می‌ماند، یعنی فقیهان ولایت شرعی بر مردم ندارند. به عبارت دیگر «حکومت ولایی» فاقد دلیل موجّه دینی است.


title: محسن کدیور

text: خبرگان منصوب انتصاب از سوی شارع با انتخاب از جانب مردم قابل جمع نیست. تعیین‌کنندگان ولیّ امر، جمعی از فقیهان هستند که خبرگان خوانده می‌شوند. خبرگان را با پنج شیوه می‌توان برگزید. در یکی از این شیوه‌ها بنابر حکم اولی اعضای مجلس خبرگان مستقیماً توسط ولیّ امر منصوب می‌شوند یا با یک واسطه توسط منصوبین وی نصب می‌شوند. شرط مهم همسویی و هم‌سلیقگی و سازگاری با ولیّ امر، ملاک اصلی گزینش «خبرگان منصوب» است. نصب عام فقیهان به ولایت بر مردم راه‌حل برخی فقیهان جهت اقامهٔ دین، بازتاب فرهنگ خارج از دین بوده در زمرهٔ راه‌حل‌های متشرعه به‌حساب می‌آید و هرگز نمی‌توان آن را راه‌حل شارع در حوزهٔ سیاست قلمداد کرد، آن‌هم راه‌حل منحصربه‌فرد شرعی.


title: محسن کدیور

text: تبارشناسی ولایت فقیه ولایت فقیه به‌شدت متأثر از شیوه کشورداری غالب محیطی است که فقها در آن نفس کشیده‌اند. فقها هیچ تصویر دیگری از حکومت، زمامداری و کشورداری جز آنچه در آن بوده‌اند نداشته‌اند، و در پس ذهن خود با الگوی رایج جامعه و عصر خود و استنتاجاتی خاص نتیجه گرفته‌اند که شارع نیز می‌باید برداشت آن‌ها را تأیید کند. آنچه این گروه از فقها به عنوان ولایت فقیه مطرح کرده‌اند آمیزه‌ای از امامت انتصابی در کلام شیعه با شاهنشاهی ایرانشهری است که با فلسفه فیلسوف شاهی افلاطونی عجین شده با تغییراتی جزئی به عنوان نظریه‌ای شرعی و فقهی بازتولید شده‌است. فقیه فرهمند نه از سوی مردم که از سوی شارع به ولایت می‌رسد، مصلحت مردم را بهتر از مردم درک می‌کند، و اختیاراتی همانند انسان کامل محیی الدین دارد: ولایت مطلقه.


title: محسن کدیور

text: ابتکارات خراسانی آخوند خراسانی در میان فقیهان شیعه، کمترین حق ویژه را در حوزهٔ عمومی برای فقیهان قائل است. او درست نقطهٔ مقابل خمینی است که در میان فقیهان شیعه، بیشترین حق ویژه را در حوزهٔ عمومی برای فقیهان قائل است، یعنی ولایت مطلقه با همان اختیارات پیامبر و امام در حوزهٔ عمومی فراتر از احکام متعارف شرعی، اختیاری که خراسانی حتی برای پیامبر و ائمه نیز قائل نبود و آن را منحصر در ذات اقدس الهی دانست و از احکام دین شمردن اختیارات مطلقهٔ غیرمعصوم را بدعت معرفی کرد. به نظر متأخر خراسانی امور حسبیه از جمله اداره جامعه و تصدی حکومت در زمان غیبت «حق جمهور مردم» است که به عقلای مسلمین و ثقات مؤمنین تفویض شده‌است، و سازوکار آن در این زمان انتخابات آزاد است. بر این اساس شرط فقاهت در زمامداری جامعه اسلامی لازم نیست.


title: محسن کدیور

text: استیضاح رهبری من به‌عنوانِ یکی از شهروندان ایرانی، رهبر جمهوری اسلامی ایران حضرت آقای سیدعلی حسینی خامنه (ای) را به استبداد، ظلم، قانون‌شکنی، براندازی جمهوری اسلامی و وهن اسلام متهم می‌کنم. اولاً، معتقدم ایشان با تجاوز به حقوق شهروندیِ مردم ایران به صورت نهادینه، در قامت یک دیکتاتور تمام‌عیار، حکومت مطلقهٔ شاهنشاهی را با ظاهر اسلامی بازآفرینی کرده‌است. ثانیاً، بر این باورم که ایشان با نقض استقلال قضات و قوهٔ قضائیه، سیاسی کردن قضاوت و ظلم آشکار در حق منتقدان و ذوی‌الحقوق، «ولایت جائر» را محقّق کرده‌است. ثالثاً، معتقدم که وی با نقض مکرّر اصول متعدّد قانون اساسی به‌ویژه در حوزهٔ تقنین و اجرا، بزرگ‌ترین قانون‌شکنی را دو دههٔ اخیر مرتکب گردیده، و با استحاله و فروپاشی قانون اساسی، بزرگ‌ترین برانداز جمهوری اسلامی بوده‌است. رابعاً، ازآنجاکه این استبداد و ظلم و قانون‌شکنی و براندازی را به‌نام اسلام و مذهب اهل‌بیت و جانشینی رسول‌الله و ائمه و حکومت اسلامی مرتکب شده، بزرگ‌ترین ضربه را به اسلام و تشیّع و خدا و پیامبر و ائمهٔ اهل‌بیت وارد کرده، با دولتی کردن دین، مایهٔ وهن اسلام و شَین مذهب شده‌است؛ و بالاخره، با توجه به از دست دادن شرائط لازمِ ضمن عقد، ولایت ایشان ساقط است، بی‌آنکه نیازی به عزل داشته باشد.»


title: محسن کدیور

text: ابتذال مرجعیت شیعه مجلس خبرگان رهبری در حق آقای خامنه‌ای حداقل سه بار براساس «مصلحت نظام» تخلف کرد: اول. نادیده گرفتن اشکال خلاف قانون بودن فقدان شرط افتاء و مرجعیت بالفعل (نقض اصل ۱۰۹ قانون اساسی ۱۳۵۸). دوم. عدم اعلام «موقت بودن رهبری» غیرقانونی آقای خامنه‌ای حداقل در دو ماه نخست رهبری ایشان (مصوّبهٔ اجلاسیهٔ ویژهٔ خبرگان رهبری مورخ ۱۴ خرداد ۱۳۶۸). سوم. نادیده گرفتن فقدان اجتهاد مطلق یعنی صلاحیت علمی لازم برای افتاء در ابواب مختلف فقه (نقض اصول ۵، ۱۰۷ و ۱۰۹ قانون اساسی ۱۳۶۸). داستان مرجعیت اعلای خامنه‌ای چهار گام داشت. گام اول خطیبی توانا در خدمت نظام که نه ادعای اجتهاد داشت نه رهبری و مرجعیت را به خواب می‌دید: حجت‌الاسلام‌والمسلمین خامنه‌ای. گام دوم رهبری و ولایت مطلقهٔ مؤمن مقلّد و نهایتاً مجتهد متجزّی به‌عنوان فقیه براساس مصلحت نظام از نیمهٔ خرداد ۱۳۶۸: خامنه‌ای مقام معظم رهبری. گام سوم برنامه‌ریزی برای مرجعیت از نیمهٔ خرداد سال ۶۸ و اعلام رسمی در آذر ۷۳: آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای مرجع جایزالتقلید. گام چهارم خیز برای مرجعیت اعلا و منحصربه‌فرد از تابستان ۱۳۷۶: "امام خامنه‌ای!" در این بلیّه تنها وی مسئول نیست، شرکای روحانی او از مدرسهٔ خمینی نیز در «ابتذال مرجعیت شیعه» با وی هم‌پرونده‌اند. خمینی با پشتوانهٔ مرجعیتش رهبر شد، و جناب خامنه‌ای با اتّکاء به رهبریش مرجع شد! رهبری و مرجعیت ایشان هر دو با قاعدهٔ «حفظ نظام اوجب واجبات است» تحصیل شد. مرجعیت مؤمن مقلّد و نهایتاً مجتهد متجزّی با اکسیر مصلحت نظام یعنی «ابتذال مرجعیت شیعه».


title: محسن کدیور

text: جنبش سبز جنبش سبز مانند مسابقهٔ فوتبالی بود که داور و کمک‌داورهای آن، مربی تیم حریف و دستیاران او باشند و داور به تمام بازیکنان تیم مقابل کارت زرد و قرمز داده و گاهی فراموش می‌کند داور مسابقه است، و به‌جای بازیکنان تیمش بازی هم می‌کند و گل هم می‌زند! آقای خامنه‌ای از همان آغاز اعتراض مسالمت‌آمیز مردمی را «فتنه» نامید و آن را توطئهٔ دشمنان خارجی علیه نظام قلمداد کرد. جمهوری اسلامی هرگز جرأت نکرده‌است رقبای منتقد زمامداران را محاکمه کند. مجازات شریعتمداری، منتظری، میرحسین موسوی و مهدی کروبی همگی برخلاف قانون، برخلاف شرع و برخلاف موازین حقوق بشر بوده‌است. مجازات بدون حکم دادگاه صالح، بدون حق دفاع متهم و تنها به ارادهٔ شخص اول هیچ معنایی جز استبداد و دیکتاتوری ندارد. حکومت قانون یعنی ممنوعیت مجازات غیرقانونی. زمانی استبداد در ایران پایان یافته‌است که احدی به اتهام مخالفت با منویّات اعلی‌حضرت همایونی یا مقام معظم رهبری محبوس و محصور و تبعید نشود. تنها با تغییر اسم رژیم از شاهنشاهی به جمهوری اسلامی که چیزی عوض نمی‌شود. مهم این است که تصمیم‌گیری شخصی شاه یا رهبر مادام‌العمر جایش را به تصمیمات نهادهای قانونیِ جمعیِ پاسخ‌گویِ نظارت‌پذیرِ ادواری بدهد. درهرصورت ایجاد تضییقات برای درمان منتقد محصور غیر از نقض قانون و انسانیت، نهایت ناجوانمردی و عدم مروّت است. به دنبال سوء تفاهمی دربارهٔ شعار «نه غزه نه لبنان جانم فدای ایران» در روز قدس ۱۳۸۸ در تهران، کدیور کتباً توضیح داد که در وقوع این شعار هیچ تردیدی نیست. بحث در صحت آن است.کدیور تا سال ۱۳۸۸ قبل از ممنوع‌القلم شدن ۱۳ جلد کتاب کاغذی و پس از آن تاکنون ۱۱ کتاب جدید الکترونیکی منتشر کرده، که اکثر آن‌ها علی‌رغم عدم انتشار کاغذی و ممنوعیت در فهرست کتابخانه ملی ثبت شده‌است. در مجموع تاکنون ۲۴ کتاب از آثار کدیور منتشر شده‌است، شامل ۱۷ جلد تألیف، ۴ جلد تصحیح و ۳ جلد کتابشناسی.


title: محسن کدیور

text: تصحیح انتقادی کتاب‌شناسی فلسفی


title: محسن کدیور

text: اندیشه سیاسی در اسلام اسلام در حوزه عمومی اندیشه سیاسی استاد منتظری مواجههٔ جمهوری اسلامی با علمای منتقد افضل‌الجهاد جنبش سبز تصحیح انتقادی


title: محسن کدیور

text: اسلام و حقوق بشر


title: شهاب‌الدین مرجانی

text: شهاب‌الدین مرجانی در ۱۶ ژانویه سال ۱۸۱۸ در شهر قازان، در دوران امپراطوری روسیه به دنیا آمد.


title: شهاب‌الدین مرجانی

text: او تحصیلات مقدماتی خود در قازان به اتمام رساند و در ۱۷ سالگی برای تحصیلات عالی به شهرهای بخارا و سمرقند در آسیای مرکزی رهسپار گردید. او در سال ۱۸۴۸ پس از یازده سال تحقیق و تحصیل به قازان بازگشت و در مسجد مدرس قازان به امام جماعت منصوب شد. در سال۱۸۶۷ از طرف مجمع اسلامی مسلمانان قفقاز (ولگا و اورال) به عنوان رهبر دینی منطقه قازان انتخاب گردید. قازان در آن دوران یکی از معتبرترین و بزرگترین مراکز دینی منطقه قفقاز بشمار می‌رفت.


title: شهاب‌الدین مرجانی

text: او در طی دوران رهبری خود با روابط دوستانه و مثبت با مسئولان سکولار حکومتی برقرار نمود. از دستاوردها او در طی این سالها می‌توان به چاپ اولین نسخه قرآن در شهر قازان اشاره نمود. از دیگر کارهای مهم او به جمع‌آوری پول برای سازماندهی آن برای مردم زلزله زده قفقاز، ایجاد دفاتر ثبت گزارش‌ها تولد، ازدواج و مرگ برای مسلمان و تعامل و همکاری با سازمان‌های دولتی در امور قضایی (دادگاه‌ها) می‌توان اشاره کرد. او در سال ۱۸۷۰ کتابی با عنوان ((الحضرت الحق)) منتشر کرد. او در کتاب به مسائل مهم اجتماعی و نظراتی در مورد اصلاح و بازبینی در بعضی مسائل اسلامی اشاره کرده‌است. این کتاب شهرت او را نه تنها در بین مسلمانان قفقاز بلکه در بین مسلمانان آسیای مرکزی نیز گسترش یافت.


title: شهاب‌الدین مرجانی

text: یکی از آروزهاو ایده‌های روشنکفرانه مرجانی در رابطه با پیشرفت علمی و اجتماعی جامعه تاتار بود. به عقیده او یکی از ابزار مهم در آموزش و بالا بردن سطح فرهنگ جامعه مسلمان تاتار و اصلاح سیستم آموزش و پرورش و تغییر به سیستمی نوین و مستقل می‌باشد. او سیستم آموزش و پرورش را قدرتمندترین ابزار پیشرفت برای نجات مردم از خواب زمستانی می‌دانست. وی همیشه سعی در یافتن پاسخ مسائل مطروحه در جامعه امروزی و توسعه یافته تاتار بود و عقیده داشت جهت بالابردن سطح اجتماعی و علمی، سیاسی و فرهنگی جامعه بایستی تمدنی مدرن وجود داشته باشد. او حدود ۳۰ اثر از خود برجای گذاشت که عمدتاً به زبان عربی منتشر شده‌است. دیدگاههای فکری و فلسفی مرجانی باعث شده در کشورها حوزه قفقاز و آسیای مرکزی به عنوان استاد، رهبر دینی، مورخ، فیلسوف و یک پدیده شگرف و قابل توجه در تاریخ آن کشورها باقی بماند. او در ۱۸ آوریل سال ۱۸۸۹ در ۷۱ سالگی در شهر قازان دیده از جهان فرو بست.


title: اون ویلانز ریچاردسون

text: سر اوِن ویلانز ریچاردسون (متولد ۲۶ آوریل ۱۸۷۹ – درگذشته در ۱۵ فوریه ۱۹۵۹)، یک فیزیک‌دان اهل انگلستان بود.


title: اون ویلانز ریچاردسون

text: او در خلال سال‌های ۱۹۰۶ تا ۱۹۱۳ در دانشگاه پرینستون مقام استادی را داشت و در سال ۱۹۲۸ به خاطر گسیل گرمایونی و قانون ریچاردسون موفق به دریافت جایزه فیزیک نوبل شد.


title: اون ویلانز ریچاردسون

text: ریچاردسون در دوزبری، یورکشایر، انگلستان به دنیا آمد و تنها فرزند جاشوا هنری و شارلوت ماریا ریچاردسون بود. او در مدرسه بتلی گرامر تحصیل کرد و از کالج ترینیتی دانش‌آموخته شد.


title: اون ویلانز ریچاردسون

text: تحصیلات مقدماتی را در کلاس هانورس دانشکده علوم طبیعی سپری کرد در سال ۱۹۲۰ او مدال هاقس را از انجمن سلطنتی به دلیل تحقیقاتش در مورد پدیده ترمیونی دریافت کرد. او همچنین در مورد پدیده Gyvomagnetic تحقیق کرد


title: مدرسه مهندسی تندن دانشگاه نیویورک

text: مدرسه مهندسی تندن دانشگاه نیویورک از مدارس و کالج‌هایی است که تشکیل دهندهٔ دانشگاه نیویورک هستند. پردیس اصلی آن در بخش بروکلین شهر نیویورک ایالات متحده آمریکا قرار دارد. این مدرسه دومین دانشگاه فنی خصوصی پرقدمت در آمریکاست که در سال ۱۸۵۴ بنیان‌گذاری شده‌است. در رشته‌های مهندسی برق، شیمی پلیمر، مهندسی هوافضا و مایکروویو سابقهٔ برجسته‌ای دارد و اینک در ارتباطات، علوم اطلاعات و مدیریت فناوری پیشتاز می‌باشد.


title: مدرسه مهندسی تندن دانشگاه نیویورک

text: این مدرسه همچنین برای مراکز پژوهشی و تحقیقاتی و برنامه‌هایی که برای توسعه و تشویق آموزش ریاضیات و علوم در مدارس ابتدایی و دبیرستان نیویورک دارد شناخته شده‌است.


title: مدرسه مهندسی تندن دانشگاه نیویورک

text: مارتین ال پرل برندهٔ جایزه نوبل فیزیک در سال ۱۹۹۵ و گرترود ب الیون برندهٔ جایزه نوبل پزشکی در سال ۱۹۸۸ از دانش آموختگان این مدرسه می‌باشند.


مدرسه مهندسی تندن دانشگاه نیویورک


title: بمانی

text: بمانی فیلم ایرانی محصول سال ۱۳۸۰ توسط داریوش مهرجویی است. این فیلم شرح زندگی سه دختر ایلامی به نام‌های "مدینه"، "نسیم" و "بمانی" است.


title: بمانی

text: این داستان سه عشق است، عشق سه دختر جوان به زندگی که در برخورد با نابسامانی های اجتماعی تا آستانه مرگ ویران می شود. دلارام (مدینه) صابر، زن جوانی از یک خانواده عرب که از شوهر معتادش جدا شده، با مادربزرگش زندگی می کند و به قالیبافی مشغول است. جوانی که اواخر دوران سربازی اش را میگذراند، در جریان سفارش بافت یک قالیچه برای مادرش، با دلارام آشنا و شیفته اش می شود آن دو باهم قرار می گذارند تا پس از پایان سربازی جوان، مادرش به خواستگاری او برود. اما رفت و آمدهای این دو باعث میشود که برادران متعصب دلارام، سر او را به اتهام فساد و فحشا میبرند.


title: بمانی

text: دختر دوم نسیم پویان، دانشجوی سال اول پزشکی، به جهت تعصب و اعتقادات خشک پدرش وانمود میکند که در رشته علوم آزمایشگاهی درس میخواند، اما پدرش واقعیت را میفهمد و چون اعتقاد دارد که بیمارستان ها محل فساد است و دلش نمی خواهد که دخترش شب تا صبح با دکترها در بیمارستان تنها بماند، نسیم را از دانشگاه بیرون کشیده و در زیرزمین خانه زندانی میکند. نسیم از فرط استیصال خود را به آتش میکشد.


title: بمانی

text: سومین دختر "بمانی" است. بمانی حبیبیان، دانش آموز دبیرستان و فرزند خانواده ای پرجمعیت و فقیر است. پدرش که رفتگر شهرداری است، تصمیم می گیرد تا بمانی را در برابر سه سال اجاره خانه، به عقد صاحب خانه شان در آورد که پیرمرد پولداری با نام خالو است. بمانی مقاومت کرده و می گریزد و به خانه یکی از بستگانش پناه می برد. امّا پدرش او را برمیگرداند و بالاخره مراسم ازدواج دختر نوجوان با پیرمرد پولدار برگزار می شود در حالی که او دل در گروی چوپان جوانی دارد که سودایش رفتن به شهر برای کسب موفقیت بیشتر است. یک بار که بمانی راجع به چوپان جوان با پدرش صحبت کرده بود، کتک مفصلی خورده بود. کار بمانی در خانه پیرمرد فقط خدمت به ارباب است، اما پس از چندی عصیان می کند با کوفتن چوبی بر سر خالو، از خانه اش گریخته و به خانه پدری میرود و با ریختن نفت بر سر و رویش خودسوزی می کند. بمانی با تن و صورت و روح سوخته، طلاقش را از خالو می گیرد، این بار نه در خانه پدر که سرگردان است و به گورستانی می رسد و در آنجا با مرده شور جوانی که در حاشیه گورستان زندگی میکند آشنا می شود و آن دو تصمیم میگیرند تا همان جا باهم زندگی کنند


title: الگوریتم دایکسترا

text: در نظریه گراف، الگوریتم دایکسترا یکی از الگوریتم‌های پیمایش گراف است که توسط دانشمند هلندی علوم رایانه، اِدْسْخِر دیْکْسْترا در سال ۱۹۵۹ ارائه شد.


title: الگوریتم دایکسترا

text: این الگوریتم یکی از الگوریتم‌های پیمایش گراف است که مسئلهٔ کوتاه‌ترین مسیر از مبدأ واحد را برای گراف‌های وزن‌داری که یال با وزن منفی ندارند، حل می‌کند و در نهایت با ایجاد درخت کوتاه‌ترین مسیر، کوتاه‌ترین مسیر از مبدأ به همهٔ رأس‌های گراف را به دست می‌دهد. همچنین می‌توان از این الگوریتم برای پیدا کردن کوتاه‌ترین مسیر از مبدأ تا رأس مقصد به این ترتیب بهره جست که در حین اجرای الگوریتم به محض پیداشدن کوتاه‌ترین مسیر از مبدأ به مقصد، الگوریتم را متوقف کرد.


title: الگوریتم دایکسترا

text: الگوریتم دایکسترا یکی از الگوریتم‌های مورد استفاده برای محاسبه کوتاه‌ترین مسیر تک منبع (single-source shortest path) است و مشابه الگوریتم پریم می‌باشد در صورتی که گراف یال با وزن منفی داشته باشد، این الگوریتم درست کار نمی‌کند و می‌بایست از الگوریتم‌های دیگر نظیر الگوریتم بلمن-فورد که پیچیدگی زمانی آن‌ها بیشتر است استفاده کنیم.


title: الگوریتم دایکسترا

text: خط مشی الگوریتم دایکسترا، مشابه با روش حریصانهٔ استفاده شده در الگوریتم پریم برای پیدا کردن زیر درخت فراگیر بهینه است.


title: الگوریتم دایکسترا

text: نام این الگوریتم بر اساس نام ارائه‌دهنده هلندی آن، یعنی اِدسخِر دایکسترا انتخاب شده‌است. در منابع فارسی آن را به شکل‌های دِیکسترا، دکسترا، دایکسترا، دایجسترا، دیجسترا، دایجکسترا و دیجکسترا هم نوشته شده‌است، ولی جیمِ آن در تلفظ هلندی آن تلفظ نمی‌شود، لذا دو مورد اول صحیح هستند.


title: الگوریتم دایکسترا

text: "روند الگوریتم دایکسترا" مطابق زیر می‌باشد:


title: الگوریتم دایکسترا

text: ۱- انتخاب راس مبدا


title: الگوریتم دایکسترا

text: ۲- مجموعهٔ S، شامل رئوس گراف، معین می‌شود. در شروع، این مجموعه تهی بوده و با پیشرفت الگوریتم، این مجموعه رئوسی که کوتاه‌ترین مسیر به آن‌ها یافت شده‌است را در بر می‌گیرد.


title: الگوریتم دایکسترا

text: ۳- راس مبدأ با اندیس صفر را در داخل S قرار می‌دهد.


title: الگوریتم دایکسترا

text: ۴- برای رئوس خارج از S، اندیسی معادل، طول یال + اندیس راس قبلی، در نظر می‌گیرد. اگر راس خارج از مجموعه دارای اندیس باشد، اندیس جدید کمترین مقدار از بین اندیس قبلی و طول یال + اندیس راس قبل، می‌باشد.


title: الگوریتم دایکسترا

text: ۵- از رئوس خارج مجموعه، راسی با کمترین اندیس انتخاب شده و به مجموعهٔ S اضافه می‌گردد.


title: الگوریتم دایکسترا

text: ۶- این کار را دوباره از مرحلهٔ ۴ ادامه داده تا راس مقصد وارد مجموعهٔ S شود.


title: الگوریتم دایکسترا

text: در پایان اگر راس مقصد دارای اندیس باشد، اندیس آن نشان دهندهٔ مسافت بین مبدأ و مقصد می‌باشد. در غیر این صورت هیچ مسیری بین مبدأ و مقصد موجود نمی‌باشد.


title: الگوریتم دایکسترا

text: همچنین برای پیدا کردن مسیر می‌توان اندیس دیگری برای هر راس در نظر گرفت که نشان دهندهٔ راس قبلی در مسیر طی شده باشد. بدین ترتیب پس از پایان اجرای الگوریتم، با دنبال کردن رئوس قبلی از مقصد به مبدا، کوتاه‌ترین مسیر بین دو نقطه نیز یافت می‌شود.


title: الگوریتم دایکسترا

text: در حین اجرای الگوریتم دو چیز به‌طور ضمنی نگهداری می‌شود. یکی مجموعهٔ formula_1 از رأس‌هایی که وزن کوتاه‌ترین مسیر از مبدأ تا آن‌ها مشخص شده و دیگری دنبالهٔ formula_2 که برای هر رأس formula_3، مقدار formula_4 برابر وزن کوتاه‌ترین مسیر از مبدأ تا formula_3 است به شرطی که تمام رأس‌های این مسیر به جز formula_3 از رئوس داخل formula_1 باشند. formula_1 در ابتدا تهی و مقادیر formula_2 برای همهٔ رئوس به غیر از مبدأ بی‌نهایت است و مقدار آن برای مبدأ صفر گذاشته می‌شود. الگوریتم در هر مرحله رأسی خارج formula_1 را که formula_2 برای آن کمترین است انتخاب و به مجموعهٔ formula_1 اضافه می‌کند و سپس مقادیر formula_2 را برای رئوس همسایهٔ آن رأس به‌روز می‌نماید. در صورتی که نیاز به تشکیل درخت کوتاه‌ترین مسیر باشد، الگوریتم می‌بایست دنبالهٔ formula_14 را که formula_15 پدر رأس formula_3 در درخت کوتاه‌ترین مسیر است، به همراه دنبالهٔ formula_2 به‌روز کند.


title: الگوریتم دایکسترا

text: در پیاده‌سازی، برای اینکه مشخص کنیم چه رئوسی در مجموعهٔ formula_1 هستند، در هر مرحله رأسِ وارد شده به formula_1 را برچسب می‌زنیم.


title: الگوریتم دایکسترا

text: یک پیاده‌سازی نوعی به این شرح است:


title: الگوریتم دایکسترا

text: در ساده‌ترین پیاده‌سازی الگوریتمِ دایکسترا، داده‌ها در آرایه یا لیست پیوندی ذخیره می‌شوند که بدین ترتیب مینیمم مقدار formula_2 برای رئوس خارج formula_1 با الگوریتمی خطی یافت می‌شود. در این حالت پیچیدگی زمانی formula_32 خواهد بود، چراکه در گراف بدون جهت هر یال دقیقاً دو بار و در گراف جهت‌دار هر یال دقیقاً یک بار پیمایش می‌شود و هم‌چنین پیدا کردن مینیمم، formula_33 زمان می‌خواهد که این مینیمم پیدا کردن formula_34 بار تکرار خواهد شد.


title: الگوریتم دایکسترا

text: الگوریتم دایکسترا با نگهداری گراف در فهرست مجاورت و استفاده از هرم دودویی یا درخت جستجوی دودویی خود-متوازن (برای پیدا کردن مینیمم) با پیچیدگی زمانی formula_35 پیاده‌سازی می‌شود. در صورت استفاده از هیپ فیبوناتچی به جای صف اولویت‌دار، پیچیدگی زمانی با آنالیز استهلاکی (Amortized analysis) به formula_36 بهبود می‌یابد.


title: الگوریتم دایکسترا

text: از جمله مهم‌ترین کاربردهای این روش می‌توان به محاسبهٔ کوتاه‌ترین فاصلهٔ دو نقطه در یک شهر از طریق راه‌های زمینی اشاره نمود. برای محاسبهٔ کوتاه‌ترین مسیر بین دو نقطه باید نقاط مورد نظر در یک نقشه را علامت‌گذاری کرد و با استفاده از مشخصات نقاط (طول، عرض و ارتفاع) فاصلهٔ دو نقطه را در هر بار عملیات محاسبه نمود. توجه داریم که در ترافیک سرعت خودروها به شدت پایین آمده و این امر می‌تواند در انتخاب کوتاه‌ترین مسیر تأثیرگذار باشد چرا که ممکن است بین دو نقطه a,b راه‌های ۱و۲ موجود باشد که راه ۱ اتوبان و از خارج شهر و راه ۲ از داخل شهر عبور می‌کند. فرض کنید فاصلهٔ a,b از طریق راه ۱ حدود ۱۰ کیلومتر و از طریق راه ۲ حدود ۷ کیلومتر باشد ولی راه ۲ علی رقم فاصلهٔ کمتر دارای ترافیک سنگین است در نتیجه می‌توان انتظار داشت که در ساعات شلوغی استفاده از راه ۱ بهتر باشد. از آن جا که اساس محاسبات در این روش بر پایهٔ فاصله بین دو نقطه است می‌توان کاهش سرعت را با افزایش فواصل هم ارز نمود چرا که اگر رابطهٔ سرعت و فاصله را خطی در نظر بگیریم (D=V.T)تاثیر کاهش سرعت و افزایش مسافت یکسان است. از این رو لازم است تا ضرایب تعدیلی در فواصل بین نقاط ضرب شده و این مسائل را در محاسبات لحاظ کرد. از جمله مهم‌ترین این ضرایب می‌توان به ۳ مورد زیر اشاره نمود: ۱-ضریب ترافیک و شلوغی ۲-ضریب عرض معبر ۳-ضریب شیب که نشانگر افت سرعت در سر بالایی هااست. گرچه تعیین این ضرایب برای نقاط مختلف شهر نیازمند کارشناسان متخصص ترافیک و بررسی‌های آماری دقیق می‌باشد ولی می‌توان انتظار داشت که در اکثر موارد این ضرایب بین مقادیر ۱ تا ۲ بسته به شرایط تغییر کنند.


title: راز گنج پنهان

text: راز گنج پنهان با نام اصلی لیان چنگ جوئه (چینی: 连城诀 پین‌یین: Lián Chéng Jué انگلیسی: Secret of the Linked Cities) نام سریالی چینی به کارگردانی وانگ شین‌مین در ژانر ووشیاست که بر اساس داستانی به همین نام از نویسندهٔ هنگ کنگی "جین یونگ" در سال ۲۰۰۳ ساخته شده‌است. این سریال در سال ۱۳۸۵ برای اولین بار از شبکه ۵ سیمای جمهوری اسلامی ایران با حذف آهنگ‌های آغازین و پایانی آن پخش شده‌است.


title: راز گنج پنهان

text: سه شاگرد استاد می نین‌شنگ به نام‌های وان جنشان، یان داپینگ و چی جانگفا برای به دست آوردن کتاب شمشیرزنی ویژهٔ او که بر اساس اشعار سلسلهٔ تانگ نوشته شده و راز گنجی پنهان را در خود دارد اقدام به کشتن او می‌کنند ولی استاد موفق به فرار شده و توسط مرد نیکوصفتی به نام دینگ دیان نجات می‌یابد. ۳ شاگرد علی‌رغم عدم موفقیتشان در کشتن استاد هریک تکه‌ای از کتاب را به دست آورده، آن را در صندوقی گذاشته و درش را قفل می‌نمایند ولی کتاب دزدیده می‌شود. چی و وان، یان داپینگ را متهم به دزدیدن کتاب کرده و او فرار می‌کند. سال‌ها می‌گذرد و دو شاگرد زندگی جدیدی را شروع کرده‌اند. روزی وان جنشان که اینک فرد متمولی شده‌است از چی جانگفا که زندگی ساده‌ای دارد دعوت می‌کند تا بدیدنش رود. چی جانگفا به همراه دخترش فانگ و شاگردش دی یون به منزل او می‌رود. در آنجا وان گوئی، پسر وان جنشان به فانگ علاقه‌مند می‌شود ولی دی یون را سد راه خود می‌بیند. یون ساده‌دل مورد تحقیر و تمسخر او و دیگر شاگردان ون قرار گرفته و در مبارزه از آن‌ها شکست می‌خورد ولی استاد ژنده‌پوشی ناگهان ظاهر شده و فنونی خاص را به او می‌آموزد. در مبارزهٔ بعدی، دی یون موفق به شکست شاگردان استاد وان می‌شود ولی فنون مورد استفادهٔ او همان فنون کتاب گم‌شده‌است. ون جنشان، چی جانگفا را که شگفت‌زده شده به داخل می‌برد تا از او در این باره پرسش کند ولی ناگهان فریادش شنیده می‌شود. خنجری در بدن او فرورفته و اثری از برادر سوم نیست. پس از این اتفاق دی یون نیز به اتهام دزدی به زندان می‌افتد. او روزها شکنجه شده و شب‌ها از هم‌بند خود کتک می‌خورد. ون گوئی به چی فانگ می‌گوید که دی یون بر اثر بیماری مرگباری مرده و با فانگ ازدواج می‌کند. دی یون از شنیدن این خبر چنان غمگین می‌شود که خود را حلق‌آویز می‌سازد ولی توسط هم‌بند خود که کسی جز دینگ دیان نیست نجات می‌یابد. دینگ دیان می‌گوید سال‌ها پیش استادی را که شاگرانش قصد کشتنش را داشته‌اند نجات داده و او نیز پیش از مرگش راز گنجی پنهان را به او گفته است، به همین دلیل توسط قاضی بیدادگری به نام لینگ توئیتسی زندانی شده و شکنجه می‌شود و چون گمان می‌برده که دی یون نیز جاسوس اوست به همین سبب او را می‌زده. سپس از دختر قاضی لینگ شوانگ‌خوا که دلباختهٔ اوست می‌گوید و اینکه نگرانش است. دینگ دیان فنون ویژه‌ای را به دی یون آموخته و شبی از زندان فرار می‌کنند تا به دیدن شوانگ‌خوا بروند ولی با تابوت او مواجه شوند. دینگ دیان بر تابوت دختر زاری می‌کند ولی می‌فهمد که تابوت آغشته به سم است. طی درگیری بعدی با سربازان، دینگ دیان که مجروح شده و سم در بدنش نفوذ کرده می‌میرد ولی از دی یون می‌خواهد که او را در کنار شوانگ‌خوا دفن کند.


title: راز گنج پنهان

text: دی یون مدتی سرگردان می‌شود و طی واقعه‌ای ملبس به لباس گروه بدنامی به نام شمشیر خونریز شده و مورد ضرب و شتم مردم قرار می‌گیرد ولی توسط رهبر گروه که او را جانشین خود می‌پندارد نجات می‌یابد و به سوی دره‌ای برفی در کوهستان فرار می‌کنند و البته دختری به نام شوئی شنگ را نیز با خود به گروگان می‌برند. پدر دختر که از رزمی‌کاران نیکونام است دیگر برادران رزمی صاحب‌سبک خویش را فراخوانده و برای نجات دختر راه میفتند ولی ریزش بهمنی بین آن‌ها فاصله می‌اندازد. شیه دائو لائوتزو می‌گوید که از دست تعقیب‌کنندگان در امانند ولی باید تا بهار سال آینده صبر کنند تا یخ‌ها آب شده و بتوانند از آن دره خارج شوند؛ ولی ناگهان پدر دختر و ۳ برادر او ظاهر شده و با رهبر گروه شمشیر خونریز درگیر می‌شوند. به غیر از خوا تیگان که بجای مبارزه خود را تسلیم لائوتزو می‌کند ۳ برادر دیگر کشته می‌شوند. شوئی شنگ که از مرگ فجیع پدر خود شوکه شده‌است دی یون را مورد عتاب قرار داده و دی یون هم رهبر گروه شمشیر خونریز را می‌کشد. برادر چهارم که اینک آبروی خود را در خطر می‌بیند سعی در کشتن آندو می‌کند ولی موفق نمی‌شود. سرانجام برف‌ها آب شده و گروه نجات از راه می‌رسد ولی خوا تیگان که حتی از گوشت برادران مردهٔ خود نیز نگذشته و آن‌ها را خورده است شوئی شنگ را به داشتن رابطهٔ نامشروع متهم کرده و با گرفتن ظاهری مهربان به خود اعلام می‌دارد که به احترام برادر درگذشته‌اش سرپرستی او را بر عهده می‌گیرد. دوران سختی برای شوئی شنگ آغاز می‌شود ولی دی یون در طی نبردی موفق به برداشتن نقاب از چهرهٔ واقعی خوان تیگان شده و او را به هلاکت می‌رساند. سپس دی یون به زادگاه خود بازگشته و می‌بیند که به جای خانهٔ روستایی استادش، عمارتی بزرگ ساخته شده و عدهٔ بیشماری در داخل آن مشغول کندن زمین هستند. با دیدن صاحبخانه می‌بیند که او همان استاد ناشناسی است که سال‌ها پیش فنون خاصی را به او آموخت و او کسی نیست جز یان داپینگ. سرانجام دی یون به راز بین استاد خود و ۲ برادر دیگر پی می‌برد. دی یون به دیدن چی فانگ رفته و او می‌فهمد که دی یون زنده است. فانگ به یون می‌گوید که گمان می‌کند پدرش را ون جنشان کشته و بعد چنین عنوان کرده که او فرار کرده‌است. دی یون، ون جنشان و ون گوئی را در فضای پنهان دیوار اتاق ون جنشان زندانی کرده و با چی فانگ فرار می‌کند ولی فانگ به بهانه‌ای بازگشته و شوهر و پدر شوهر خود را آزاد می‌سازد ولی به دست ون گوئی کشته می‌شود. آن دو می‌گریزند و دی یون با جنازهٔ فانگ روبرو می‌شود.


title: راز گنج پنهان

text: دی یون پس از خاکسپاری فانگ برای ادای دینش بر سر مزار لینگ شوانگ‌خوا می‌رود تا خاکستر دینگ دیان را در کنار او دفن کند ولی درمی‌یابد قاضی سنگدل که از دلباختگی دو جوان به یکدیگر اطلاع داشته دخترش را در تابوت سنگی زنده به گور کرده‌است ولی دختر پیش از مرگ دردناکش شعری را بر در تابوت خویش کنده است که پرده از راز گنج پنهان برمی‌دارد. دی یون با فهمیدن این راز تصمیم می‌گیرد آن را علنی سازد پس بر دیوارهای دروازهٔ ورودی شهر آن را نوشته و به نظاره می‌نشیند. ناگهان ون گوئی را نیز در بین مردمی که جمع شده‌اند می‌بیند و به تعقیب او می‌پردازد. طی درگیری بعدی با ون گوئی و پدرش موفق به کشتن پسر می‌شود ولی ون جنشان فرار می‌کند. با معلوم شدن محل گنج، شهر به هم می‌ریزد و همه به جان یکدیگر می‌افتند. دی یون به محل اختفای آن که معبدی متروک است می‌رود و می‌بیند که یان داپینگ نیز آنجاست. پس در گوشه‌ای پنهان می‌شود و می‌بیند برادر سوم که از پیدا کردن گنج ناامید شده، با عصبانیت بر مجسمهٔ بودا شمشیر کشیده و آن را زخمی می‌سازد. او در آستانهٔ خروج از معبد است که ناگهان شعاع‌هایی نور از خراش‌های روی مجسمه خارج می‌شود. یان داپینگ برمی‌گردد و درمیابد که آن شعاع‌ها چیزی نیست جز درخشش طلا. او هنوز چندان شادمانی نکرده که شمشیری بر پشتش می‌نشیند و دی یون با تعجب می‌بیند که ضارب همان استاد گم‌شدهٔ اوست. چی جانگفا با دیدن بودای طلایی پوزخندی زده و می‌خواهد از آن بالا رود که به‌طور اتفاقی دریچهٔ مخفی دیگری در برابرش گشوده می‌شود. تالاری زیرزمینی با ستون‌ها و آجرهایی از طلای ناب و صندوق‌هایی پر از طلا و جواهر. چی جانگ‌فا شروع به خروج صندوق‌ها می‌کند که برادر اول را در برابر خود می‌بیند. ون جنشان در صدد کشتن برادر سوم برمی‌اید ولی دی یون به کمک استاد خود آمده و چی جانگفا موفق به کشتن ون جنشان می‌شود. دی یون که اینک متوجهٔ حرص و آز استاد خود برای تصاحب گنج شده و حتی از قربانی کردن دخترش نیز ابایی نداشته او را ترک می‌گوید. چی جانگ‌فا دوباره مشغول خارج کردن صندوق‌های دیگر می‌شود که مردم و رزمی‌کاران دیگری که از محل گنج باخبر شده‌اند سر می‌رسند. در مقابل پیکرهٔ بودا که جنگ و خونریزی در برابر او ممنوع است جنگی خونین بر سر تصاحب گنجینه‌ها درمی‌گیرد. چی جانگفا سعی در دور کردن آن‌ها دارد ولی موفق نمی‌شود. در این هنگام قاضی لائوتسی نیز با سربازانش از راه می‌رسند. غارتگران برای لحظه‌ای متوقف می‌شوند ولی طمعشان بر ترسشان چیره شده و دوباره مشغول می‌گردند. حتی سربازان نیز شروع به غارت کرده و مجسمهٔ طلایی بودا را نیز بی‌نصیب نمی‌گذارند؛ ولی چیزی که هیچ‌کدام نمی‌دانند این است که این گنجینه مسموم است و پس از مدتی گروهی از غارتگران از جمله چی جانگفا بر زمین افتاده و جان می‌دهند؛ ولی سایرین همچنان به کار خود ادامه می‌دهند و حتی از ستون‌ها و پایه‌های طلایی که معبد بر آن‌ها استوار است نیز نمی‌گذرند و آن‌ها را نیز از جای درمی‌آورند. با این کار ساختمان معبد که دیگر سست شده کم‌کم شروع به فروریختن می‌کند و مجسمهٔ طلایی و سنگین بودا که آسیب جدی دیده است بر روی قاضی لینگ سنگدل فروافتاده و او را در زیر خود له می‌کند. غارتگران بی‌توجه به ریزش معبد همچنان مشغول به تاراج بردن گنجینه هستند که ناگهان تمام معبد فروریخته و آزمندان را در زیر آوار خود مدفون می‌سازد. دی یون نیز آنجا را ترک کرده و به سوی شوئی شنگ که انتظارش را می‌کشد می‌تازد تا زندگی حدیدی را با او آغاز سازد.


title: حرخوف

text: حَرخوف فرماندار مصر بالا در سدهٔ بیست و سوم پیش از میلاد بود.


title: حرخوف

text: آگاهی‌هایی که از حرخوف به ما رسیده‌است مربوط به نوشته‌هایی از آرامگاهش در قبةالهوا در کرانهٔ باختری رود نیل در اسوان در نزدیکی نخستین آبشار بزرگ نیل است. او اهل الفانتین بوده و مرنره فرعون دودمان ششم مصر باستان وی را فرمانروای بخش جنوبی مصر بالا و سرپرست کاروان‌ها نمود. پیش از آن او به بازرگانی با نوبه می‌پرداخته‌است. او زمینه را برای تازش مصر به نوبه فراهم می‌کرده‌است. او دست کم چهار لشکرکشی را در زمان زندگیش رهبری نموده‌بود.


title: حرخوف

text: او به دوردست‌ها سفرکرده و به جای باروری که امروز خارطوم خوانده می‌شود و نیل سفید در آنجا به نیل آبی می‌پیوندد رسیده‌بود.  Wikipedia contributors, "Harkhuf," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Harkhuf&oldid=179649502 (accessed June 23, 2008).


title: قهرمانی ویمبلدون ۲۰۰۸ - تک‌نفره مردان

text: راجر فدرر مدافع عنوان قهرمانی است.


title: دن کویل

text: جیمز دنفورث دن کویل (زادهٔ ۴ فوریهٔ ۱۹۴۷ در ایندیاناپولیس، ایندیانا) سیاست‌مدار آمریکایی و سناتور پیشین از ایالت ایندیانا و همچنین از ۲۰ ژانویهٔ ۱۹۸۹ تا ۲۰ ژانویهٔ ۱۹۹۳ معاون رئیس‌جمهور جورج بوش پدر بود.


title: دن کویل

text: او عضو حزب جمهوری‌خواه آمریکاست.


title: دن کویل

text: Wikipedia contributors, "Dan Quayle," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Dan_Quayle&oldid=220962185 (accessed June 23, 2008).


title: جنبش ویسی

text: جنبش ویسی (به زبان تاتاری: Wäisilär xäräkäte، تلفظ: وَیسیلَر خَرَکَته) جنبشی دینی، اجتماعی و سیاسی در تاتارستان یکی از بخش‌های روسیه بود که در اواخر سده ۱۹ و در سده ۲۰ میلادی روی داد.


title: جنبش ویسی

text: این جنبش عناصر طبقاتی و ناسیونالیسم را با هم درآمیخت. پایه‌گذار اولیه این جنبش بهاءالدین ویسیف بود. این جنبش محبوبیت وسیعی در میان کشاورزان، صنعتگران و خرده بورژوای تاتار داشت بعد از دستگیری بهاءالدین در ۱۸۸۴، تعداد اعضا کاهش پیدا نکرد. در ۱۹۰۸ نزدیک به ۱۵٬۰۰۰ طرفدار در قازان و برخی از دولت‌های آسیای مرکزی داشت.


title: جنبش ویسی

text: در ۱۸۹۳ بهاءالدین در حبس درگذشت و پسرش گاینان رهبری جنبش را در دست گرفت.


title: جنبش ویسی

text: اعضای این جنبش پس از ۱۹۰۵-۱۹۰۷ زیاد شدند و این جنبش نوسازی شد و به عنوان سوسیالیسم اسلامی تغییر نام داد. بعد از انقلاب اکتبر ۱۹۱۷ پیروان این جنبش از حکومت شوروی حمایت کردند. در ۲۸ فوریه ۱۹۱۸ گاینان به وسیلهٔ یک شخصی ناشناس ترور شد در نهایت در دهه دهه ۱۹۳۰ در طول برنامه پاک‌سازی بزرگ این جنبش از بین رفت.


title: شهرستان آلپاین، کالیفرنیا

text: شهرستان آلپاین کوچکتربن شهرستان از نظر جمعیت در ایالت کالیفرنیای آمریکا می‌باشد. مطابق با سرشماری سال ۲۰۰۰ جمعیت آن معادل ۱٬۲۰۸ نفر می‌باشد. بخشداری آن مارک لوی می‌باشد.


title: شهرستان آلپاین، کالیفرنیا

text: شهرستان آلپاین در سیرا نوادا، بین دریاچه تاهو و پارک ملی یوسیمیتی واقع شده‌است.


title: کاتالیزگر نوری

text: فتوکاتالیست به کاتالیزورهایی گفته می‌شود که در حضور نور فعال می‌شوند. فتوکاتالیست‌ها معمولاً اکسیدهای جامد نیمه‌رسانا هستند که با جذب فوتون‌ها، یک جفت الکترون-حفره در آنها ایجاد می‌شود. این الکترون-حفره می‌تواند با مولکول‌های موجود در سطح ذرات واکنش دهد و کاربردهای گسترده‌ای را پدید آورد.


title: کاتالیزگر نوری

text: کلمۀ فوتوکاتالیست ریشۀ یونانی دارد و از دو بخش «فوتو» به معنای نور و «کاتالیست» تشکیل شده است. کاتالیست ماده‌ای است که با شرکت در واکنش های شیمیایی، سرعت آن ها را افزایش می دهد، اما خود دچار تغییر نمی‌شود و در پایان واکنش مجدداً قابل استفاده است. واژه فتوکاتالیست از تلفیق دو علم شیمی نور و شیمی کاتالیست به وجود آمده است.


title: کاتالیزگر نوری

text: گرچه در جامعه علمی درمورد تعریف دقیق فتوکاتالیز اتفاق نظر وجود ندارد، اما این اصطلاح به طور کلی می‌تواند برای توصیف فرآیندی استفاده شود که در آن از نور برای فعال سازی یک ماده فتوکاتالیست استفاده می شود که این ماده میزان واکنش شیمیایی را بدون اینکه خودش درگیر تحول شیمیایی شود؛ تغییر می‌دهد. در شیمی، فتوکاتالیز، شتاب یک واکنش نوری در حضور یک کاتالیزور است. در کاتالیز نوری، فعالیت فتوکاتالیستی (PCA) به توانایی کاتالیزور در ایجاد جفت‌های الکترون-حفره بستگی دارد که این جفت‌های الکترون-حفره، رادیکال‌های آزاد تولید می‌کنند (مثلاً رادیکال‌های هیدروکسیل: • OH) و به همین دلیل توانایی ایجاد واکنش‌های ثانویه را دارند.


title: کاتالیزگر نوری

text: اولین اشاره به فتوکاتالیست‌ها به سال ۱۹۱۱ برمی‌گردد؛ زمانی که دکتر الکساندر ایبنر، شیمیدان آلمانی، این مفهوم را در تحقیقات خود در مورد خاصیت اکسید روی (ZnO) در سفید کردن رنگدانه آبی تیره (آبی پروسی) مطرح کرد. تقریباٌ در همین زمان، برونر و کوزاک مقاله‌ای دربارهٔ خراب شدن اگزالیک اسید در حضور نور و نمک‌های اورانیل منتشر کردند؛ تا اینکه در سال ۱۹۱۳، لاندو مقاله‌ای منتشر کرد و در آن به توضیح پدیدهٔ فتوکاتالیز پرداخت. مشارکت آن‌ها منجر به توسعهٔ اندازه‌گیری آکتینومتری شد؛ که امکان تعیین شار فوتون را در واکنش‌های فتوشیمیایی فراهم می‌کند.


title: کاتالیزگر نوری

text: پس از گذشت چند سال در ۱۹۲۱، (Baly) و همکارانش از هیدروکسیدهای فریک () و نمک‌های اورانیوم کلوئیدی به عنوان کاتالیزور استفاده کردند تا فرمالدهید را زیر نور، در طیف مرئی، ایجاد کنند. با این حال در سال ۱۹۳۸ بود که (Doodeve) و (Kitchener) دریافتند که تیتانیم اکسید (یک اکسید بسیار پایدار و غیر سمی) می‌تواند در حضور اکسیژن باعث حساس شدن رنگ‌های سفیدکننده به نور شود؛ زیرا نور ماورا بنفش جذب شده توسط تیتانیم اکسید منجر به تولید گونه‌های اکسیژن فعال در سطح آن می شود که باعث لکه بینی مواد شیمیایی آلی از طریق فتواکسیداسیون می‌شود. در واقع این کشفیات، اولین مشاهدات از ویژگی‌های اساسی فتوکاتالیز ناهمگن بودند.


title: کاتالیزگر نوری

text: تحقیقات در زمینهٔ فتوکاتالیز به دلیل نداشتن کاربردهای عملی بیش از ۲۵ سال متوقف شد. با این حال در سال ۱۹۶۴، (V.N. Filimonov) فتواکسیداسیون ایزوپروپانول را از اکسید روی (ZnO) و تیتانیم دی اکسید (TiO) بررسی کرد. تقریباٌ در همان زمان، چندین تن از محققان، اکسیداسیون(فتواکسیداسیون) کربن دی‌اکسید و حلال‌های آلی تحت اثر پرتوهای اکسید روی (ZnO) را بررسی کردند. چند سال بعد، در سال ۱۹۷۰، محققان دیگری اکسیداسیون آلکن‌های مختلف و پوسیدگی فوتوکاتالیستی اکسید نیتروژن (NO) را مشاهده کردند.


title: کاتالیزگر نوری

text: دستیابی به موفقیت در تحقیقات فوتوکاتالیز در سال ۱۹۷۲ اتفاق افتاد؛ زمانی که آکیرا فوجیشیما و کنیچی هوندا، فتولیز الکتروشیمیایی آب را که بین الکترودهای تیتانیم دی اکسید و پلاتین اتفاق می افتد، کشف کردند. در این فرآیند نور ماورا بنفش توسط الکترود تیتانیم دی اکسید جذب می‌شود و الکترون‌ها از الکترود تیتانیم دی اکسید ( آند، محل واکنش اکسیداسیون) به سمت الکترود پلاتین (کاتد، محل واکنش احیا) جریان می‌یابند و همچنین این فرآیند باعث تولید هیدروژن در کاتد می‌شود. این فرآیند یکی از اولین روش‌های تولید هیدروژن از یک منبع تمیز و مقرون به صرفه است.


title: کاتالیزگر نوری

text: یافته‌های فوجیشیما و هوندا منجر به پیشرفت در تجزیه و تحلیل فتوکاتالیز شد؛ در سال ۱۹۷۷، نوزیک کشف کرد که ترکیب فلز نجیب در فرآیند فوتولیز الکتروشیمیایی، مانند پلاتین و طلا، می‌تواند باعث افزایش فتواکتیویتی (تغییر فیزیکی یا شیمیایی در پاسخ به نور) شود به طوری که نیازی به پتانسیل خارجی نباشد. تحقیقاتی که در آینده توسط واگنر و سامورجائی (۱۹۸۰) و ساكاتا و كاوای (۱۹۸۱) انجام شد باعث تولید هیدروژن بر روی سطح تیتانات استرانسیم (SrTiO3) و تولید هیدروژن و متان از TiO2 و PtO2، در اتانول شد.تحقیقات و توسعه در زمینه فوتوکاتالیز، به ویژه در فتولیز الکتروشیمیایی آب، تا به امروز ادامه دارد؛ اما تاکنون اهداف تجاری در این مورد توسعه نیافته است. در سال ۲۰۱۷، (.Chu et al) آینده فتولیز شیمیایی را پیش‌بینی کرد و در مورد تولید (Tandem cell)های فتوالکتروشیمیایی مقرون به صرفه و کم مصرف (PEC) بحث کرد که فتوسنتز طبیعی را تقلید می‌کنند.


title: کاتالیزگر نوری

text: در این نوع، واکنش‌دهنده‌ها و کاتالیزور‌ها در یک فاز همگن قرار دارند. متداول‌ترین فتوکاتا‌لیست‌های همگن شامل سیستم‌های ازون و photo- هستند.


title: کاتالیزگر نوری

text: گونه واکنش‌پذیر • OH (هیدروکسیل) به عنوان رادیکال آزاد در کاربردهای مختلف استفاده می‌شود؛ مکانیزم تولید رادیکال هیدروکسیل به‌وسیله ازون دو مسیر زیر را دنبال می‌کند.O3 + hv -> O2 + O(1D)O(1D) + H2O -> .OH + .OHO(1D) + H2O -> H2O2H2O2 + hv -> .OH + .OH


title: کاتالیزگر نوری

text: به طور مشابه سیستم فنتون با مکانیزم زیر رادیکال‌های هیدروکسیل تولید می‌کند.


title: کاتالیزگر نوری

text: Fe^2+ + H2O2 -> HO. + Fe^3+ +OH^-Fe^3+ + H2O2 -> Fe^2+ + HO.2 + H^+Fe^2+ + HO. -> Fe^3+ + OH^-


title: کاتالیزگر نوری

text: در سیستم‌های فنتون منابع اضافهٔ رادیکال‌های هیدروکسیل باید در نظر گرفته شوند؛ که از طریق فوتولیز H2O2 و از طریق کاهش یون های +Fe3 تحت نور UV تولید می‌شوند.


title: کاتالیزگر نوری

text: H2O2 + hv -> HO. + HO.Fe^3+ + H2O + hv -> Fe^2+ + HO. + H^+


title: کاتالیزگر نوری

text: بازده فرآیند photo-Fenton به چندین پارامتر عملیاتی مانند غلظت هیدروژن پراکسید، pH و شدت UV وابسته است. مزیت اصلی این فرآیند، توانایی استفاده از نور خورشید تا طول موج 450 نانومتر است ، بنابراین از هزینه‌های بالای لامپ‌های UV و انرژی الکتریکی جلوگیری می شود. اثبات شده‌است که این واکنش‌ها نسبت به سایر روش‌های فوتوکاتالیز کارآمدتر هستند؛ اما از معایب این فرآیند مقادیر pH پایین مورد نیاز است، زیرا آهن در مقادیر pH بالاتر رسوب می کند.


title: کاتالیزگر نوری

text: در فتوکاتالیز ناهمگن، واکنش‌دهنده‌ها و کاتالیزورها فازهای مختلفی دارند. فتوکاتالیز ناهمگن دسته وسیع و متنوعی از واکنش‌ها را شامل می‌شود: اکسیداسیون خفیف یا کامل، دهیدروژناسیون، انتقال هیدروژن، تبادل ایزوتوپی O–O و دوتریوم - آلکان، رسوب فلز، سم زدایی آب، حذف آلاینده های گازی و...


title: کاتالیزگر نوری

text: متداول‌ترین فوتوکاتالیست‌های ناهمگن، اکسیدهای فلزات گذار و نیمه رسانا‌ها هستند که دارای ویژگی‌های منحصر به فردی هستند. برخلاف فلزات که دارای حالت‌های الکتریکی پیوسته هستند؛ نیمه رساناها دارای مناطقی هستند که خالی از انرژی است بنابرین در این مناطق هیچ سطح انرژی برای تقویت ترکیب الکترون-حفرهٔ تولید شده توسط فوتون‌ها در ماده جامد در دسترس نیست. در فیزیک حالت جامد نوار ممنوعه گاف‌باند، یا گاف انرژی (به انگلیسی: Band gap) به منطقه‌ای از طیف انرژی در یک جامد گفته می‌شود که در آن منطقه از طیف، هیچ حالت الکترونیکی نمی‌تواند وجود داشته باشد. گاف‌باند به طور کلی به تفاوت انرژی در جایی بین «بالای نوار ظرفیت» و «پایین نوار رسانش»؛ اشاره دارد. به عبارتی دیگر، نوار ممنوعه اختلاف انرژی میان حد پایین نوار رسانش و حد بالای نوار ظرفیت است. این انرژی در حقیقت انرژی لازم برای آزاد کردن یک الکترون است که در خارجی‌ترین لایهٔ الکترونی قرار دارد. هنگامی که یک فوتون با انرژی برابر یا بیشتر از گاف‌باند توسط نیمه رسانا جذب می شود، یک الکترون از نوار ظرفیت به نوار رسانش برانگیخته می شود و یک سوراخ مثبت در نوار ظرفیت ایجاد می کند. این جفت الکترون-حفره ایجاد شده، اکسیتون ("exciton)" نامیده می‌شود.


title: کاتالیزگر نوری

text: در یک مکانیزم واکنش اکسیداتیو، حفره‌های مثبت با رطوبت موجود در سطح واکنش نشان می‌دهند و یک رادیکال هیدروکسیل تولید می کنند. واکنش با تولید اکسیتون ناشی از فوتون‌ها، در سطح اکسید فلز شروع می شود (MO مخفف اکسید فلز است):


title: کاتالیزگر نوری

text: MO + hv -> MO(h^+ + e^-)واکنش های اکسیداتیو به دلیل اثر فوتوکاتالیستی:


title: کاتالیزگر نوری

text: h^+ + H2O -> H^+ + .OH2h^+ + 2H2O -> 2 H^+ + H2O2H2O2 -> 2 .OHواکنش های کاهنده به دلیل اثر فوتوکاتالیستی:


title: کاتالیزگر نوری

text: e^- + O2 -> .O2^-.O2^- + H2O + H^+ -> H2O2 + O2H2O2-> 2 .OHدر نهایت، رادیکال‌های هیدروکسیل در هر دو واکنش تولید می شوند. این رادیکال‌های هیدروکسیل از نظر ماهیت بسیار اکسیداتیو هستند.


title: حزب اتفاق‌المسلمین

text: حزب اتفاق المسلمین حزب سوسیال دمکرات مسلمانان در امپراتوری روسیه بود.


title: حزب اتفاق‌المسلمین

text: مهم‌ترین درخواست‌های آنان: سلطنت قانونی، به رسمیت شناختن آزادی‌های دموکراتیک، برابری ادیان و بازگردانی مدارس اسلامی و مسجدها به مسلمانان بود.


title: حزب اتفاق‌المسلمین

text: مؤسسان این حزب عبارت بودند از: یوسف آقچورا، سید گری آلکین، اسماعیل گاسپیرالی، علی‌مردان توپچوباشف، سلیم گری جان‌تورین، احمدهادی مقصودی و دیگران.


title: رانندگی برای خانم دیزی

text: رانندگی برای خانم دیزی فیلمی است در ژانر کمدی و درام که جایزهٔ اسکار بهترین فیلم (جمعاً ۴ جایزهٔ اسکار) را در سال ۱۹۸۹ بدست آورد.


title: رانندگی برای خانم دیزی

text: این فیلم به رابطهٔ بین یک زن یهودی و راننده‌اش در یک دورهٔ زمانی ۲۵ ساله می‌پردازد. خانم دیزی قادر به رانندگی نیست و پسرش اصرار دارد که برای وی راننده‌ای استخدام کند. با این حال، خانم دیزی حاضر نیست به این امر تن دهد و اجازه نمی‌دهد که رانندهٔ استخدام‌شده (مورگان فریمن) برایش رانندگی کند. ولی پس از چندی، راننده جای خود را در دل خانم دیزی باز می‌کند.


title: شهرستان آمادور، کالیفرنیا

text: شهرستان آمادور شهرستانی در سیرا نوادا واقع در ایالت کالیفرنیای آمریکا می‌باشد. مطابق با سرشماری سال ۲۰۰۵ جمعیت آن معادل ۳۸٬۴۷۱ نفر می‌باشد. بخشداری آن جکسون می‌باشد. تعداد قابل ملاحظه‌ای کارخانهٔ تولید شراب در این شهرستان وجود دارد.


title: شهرستان آمادور، کالیفرنیا

text: شهرستان آمادور در سال ۱۸۵۴ از بخش‌هایی از شهرستان کالاوراس و ال دورادو تشکیل‌شد. در سال ۱۸۶۴ بخشی از قلمروی این شهرستان به شهرستان آلپاین واگذارشد.


title: شهرستان آمادور، کالیفرنیا

text: نام این شهرستان از نام خوزه ماریا آمادور، سرباز، گله‌دار و معدنچی که در سال ۱۷۹۴ در سانفرانسیسکو به دنیا آمده‌است گرفته شده‌است. در سال ۱۸۴۸ خوزه ماریا آمادور به همراه تعدادی از بومیان آمریکا کمپ معدن طلایی موفق در نزدیکی شهر امروزی آمادور بنا کردند. آمادور در اسپانیایی به معنی «کسی که عاشق است» می‌باشد.


title: ام. نایت شامالان

text: مانوج نلیاتو شامالان (به مالایالامی: മാനോജ് നെല്ലിയട്ടു ശ്യമലാന് - به تامیلی: மனோஜ் நெல்லியட்டு ஷ்யாமளன்)/ˈʃɑːməlɑːn/ زادهٔ ۶ اوت ۱۹۷۰ - ملقب به‌ام. نایت شامالان - یک کارگردان و نویسنده آمریکایی-هندی است. او بیشتر به خاطر ساخت فیلم‌های فراطبیعی و ترسناک شهرت دارد. هم چنین او معروف به فیلمبرداری در فیلادلفیای پنسیلوانیا می‌باشد. او را بارها با کارگردان‌های بزرگی هم چون استیون اسپیلبرگ و آلفرد هیچکاک مقایسه کرده‌اند.


title: ام. نایت شامالان

text: نخستین ساختهٔ او "دعا با عصبانیت" نام داشت که در سال۱۹۹۲ در حالی که او دانشجوی دانشگاه نیویورک بود، به روی اکران رفت. شامالان زمانی به شهرت جهانی دست یافت که در سال ۱۹۹۹ فیلم حس ششم را کارگردانی و نویسندگی کرد. این فیلم برای دریافت ۶ جایزه از جمله جایزهٔ بهترین کارگردانی و بهترین نویسندگی، نامزد اسکار و کاندیدای بفتای بهترین کارگردانی شد. در سال ۲۰۰۰ نیز فیلم "نشکستنی" را به روی پرده برد که با واکنش‌های متفاوت روبرو شد.


title: ام. نایت شامالان

text: در سال ۲۰۰۲ فیلم نشانه‌ها را با بازی مل گیبسون ساخت که این فیلم مورد استقبال تماشاگران و منتقدان قرار گرفت. او در سال‌های ۲۰۰۴ و ۲۰۰۶ به ترتیب فیلم‌های "دهکده" و "بانویی در آب" را کارگردانی کرد که با انتقاداتی نسبت به او همراه بود. آخرین فیلم او "شیشه" نام دارد.


title: ام. نایت شامالان

text: بارها از فیلادلفیا به عنوان پس زمینه فیلم‌هایش استفاده کرده‌است. به عنوان مثال فیلم‌های کاملاً بیدار، حس ششم، نشکستنی، نشانه‌ها و دهکده.


title: ام. نایت شامالان

text: همواره پایان فیلم‌هایش حاوی پیچیدگی یا غافلگیری بوده‌است.


title: ام. نایت شامالان

text: بارها از انعکاس تصویر مردم بر روی اشیاء مختلف فیلمبرداری کرده‌است.


title: ام. نایت شامالان

text: بیشتر فیلم‌هایش شامل دو شخصیت عادی با توانائیهای غیرعادی یا رویدادهایی که برای آن‌ها اتفاق می‌افتد بوده‌است. یکی از اشخاص یا خود کودک بوده یا در ارتباط با شخص کودکی بوده‌است و کسی که در ارتباط با کودک بوده، همیشه از اختلالات خانوادگی رنج می‌برده‌است.


title: ام. نایت شامالان

text: در فیلم‌هایش اغلب از رویدادی که در گذشته برای شخصیت اصلی رخ داده‌است به عنوان ارتباط اصلی با وقایعی که هم‌اکنون در حال وقوع است استفاده می‌کند. (پرونده وینسنت گری در حس ششم، تصادف اتوموبیل در نشکستنی و مرگ همسر در نشانه‌ها)


title: ام. نایت شامالان

text: همیشه همانند آلفرد هیچکاک (یکی از کارگردانان محبوبش) در نقشی برجسته در فیلم‌هایش ظاهر می‌شود.


title: آخرین امپراتور

text: آخرین امپراطور نام فیلمی است که زندگی پویی، آخرین امپراطور چین را به تصویر درآورده است. این فیلم، برنده ۹ جایزه اسکار شد از جمله جایزهٔ اسکار بهترین فیلم را در سال ۱۹۸۷ بدست آورد. "آخرین امپراتور" بر اساس کتابی به همین نام ساخته شده‌است.


title: سایکرومتری

text: سایکرومتری فن یا روش اندازه گیری رطوبت موجود در هوا را سایکومتری یا نم شناسی می نامند.


title: سایکرومتری

text: سایکومتریک (psychometric) علمی است که خواص حرارتی هوای مرطوب را بررسی می کند، اندازه گیری و کنترل رطوبت هوا را مورد توجه قرار می دهد و اثر رطوبت هوای محیط را بر هوا و آسایش مطالعه می کند.


title: سایکرومتری

text: این دانش به بررسی ویژگی‌های فیزیکی و ترمودینامیکی اصلی این آمیخته مانند دمای حباب خشک، دمای حباب تر، نم نسبی، آنتالپی آمیخته و .. می‌پردازد.


title: سایکرومتری

text: نمودارهای سایکرومتری برای بررسی شرایط خشک‌کردن قطعات سرامیکی بکار می‌روند.


title: سایکرومتری

text: نمودار سایکرومتریک یا جدول زیست–اقلیمی ساختمانی داده‌های اطلاعاتی حاصل از اقلیم همچون دمای خشک، دمای مرطوب وفشار بخار در روی نمودار مشخص می‌شوند و سپس با استفاده از این داده‌ها به تجزیه و تحلیل آن‌ها پرداخته و در نهایت شرایط اقلیمی و اصولی را که برای طراحی باید استفاده شود مشخص می‌شود. باید توجه داشت که این نمودار را می‌توان به‌طور جداگانه برای هر شهر تنظیم نمود تا دقت اصول تعیین شده بالا رود. علایم تعیین شده در نمودار:


title: سایکرومتری

text: N محدودهٔ منطقهٔ آسایش


title: سایکرومتری

text: N’ محدودهٔ شرایط قابل تحمل


title: سایکرومتری

text: M محدودهٔ شرایطی که استفاده ازمصالح ساختمانی متناسب بااقلیم، در ایجاد منطقهٔ آسایش در داخل ساختمان مؤثر است.


title: سایکرومتری

text: M’ محدودهٔ شرایط قابل تحمل در صورت استفاده از مصالح متناسب با اقلیم


title: سایکرومتری

text: V محدودهٔ استفاده ازکوران درساختمان‌های معمولی


title: سایکرومتری

text: V’ محدودهٔ استفاده از کوران در ساختمانهایی که برای استفاده از تهویهٔ طبیعی طراحی شده‌اند.


title: سایکرومتری

text: EC محدودهٔ استفاده از کولر آبی در ساختمان‌های معمولی


title: سایکرومتری

text: EC’ محدودهٔ استفاده از کولر آبی در ساختمانهایی که به‌طورموثرعایق کاری حرارتی شده وسطح خارجی آن‌ها نیز سفید رنگ است.


title: سایکرومتری

text: AC محدودهٔ شرایطی که تنها استفاده از تهویهٔ مطبوع مؤثر است.


title: سایکرومتری

text: D محدوده‌ای که به دستگاه رطوبت‌زن نیاز است.


title: سایکرومتری

text: W محدوده‌ای که علاوه بر تهویهٔ مطبوع، استفاده از دستگاه رطوبت‌گیر نیز لازم است.


title: سایکرومتری

text: H محدودهٔ تأثیرمصالح در گرمایش ساختمان


title: سایکرومتری

text: H’ محدودهٔ استفاده از مصالح متناسب با اقلیم در گرمایش ساختمان


title: گرین دی

text: گرین دی از گروه‌های بزرگ سبک موسیقی پانک راک است و مبدا این گروه در سال ۱۹۸۷ و ایالت کالیفرنیا است، رهبر گروه بیلی جو آرمسترانگ می‌باشد .


title: گرین دی

text: این گروه اولین بار با آهنگ When I Come Around در آمریکا و صحنه موسیقی راک مطرح گشت. آلبوم 21st Century Breakdown و نمایش موزیکال آلبوم "احمق امریکایی" در سال ۲۰۰۹ نیز پنجمین جایزه گرمی را نصیب این گروه آمریکایی کرد.


title: گرین دی

text: بیلی جو آرمسترانگ(گیتاریست و آوازخوان) و مایک درنت(Mike Dirnt)، دوستان دوران کودکی، ابتدا گروهی با نام Sweet Children را در رودئو کالیفرنیا تشکیل دادند. چندی بعد با یک شرکت محلی به نام Lookout قرارداد امضا کردند. آن‌ها نام گروه را به Green Day تغییر داده و در سال ۱۹۸۹ نخستین آلبوم غیررسمی شان به نام ""۱۰۰۰ ساعت"" را بیرون دادند. سال بعد آلبوم 39/Smooth را ارائه دادند. کمی بعد، سوبرانت(درامر گروه) جایش را به درامر دیگری به نام Tre Cool داد.


title: گرین دی

text: دومین آلبوم رسمی گرین دی به نام Kerplunk در سال ۱۹۹۲ منتشر شد. موفقیت زیرزمینی این آلبوم باعث شد که گروه از طرف ناشران موسیقی معتبر پیشنهاد همکاری دریافت کند. آن‌ها سرانجام با شرکت Reprise Recordقرارداد بستند.


title: گرین دی

text: نخستین آلبوم پرفروش و موفق گروه "دوکی" نام دارد که در سال ۱۹۹۴ منتشر شد. نام آلبوم برگرفته از یک اصطلاح بین اعضای گرین دی بود. آن‌ها زمانی که به‌خاطر خوردن غذاهای بی‌کیفیت کنار جاده‌ای اسهال می‌شدند از اصطلاح «liquid dookie» برای توصیف وضعیت‌شان استفاده می‌کردند. مجموع فروش "دوکی" در دنیا بیش از ۱۵ میلیون نسخه بود. در تابستان ۱۹۹۴ گروه در جشنواره‌ی ووداستاک حضور داشتند و این موضوع هم به افزایش فروش آلبوم کمک کرد. "دوکی" همان‌سال جایزه گرمی «بهترین آلبوم آلترناتیو» را به خود اختصاص داد.


title: گرین دی

text: آهنگ «از کار افتاده» از این آلبوم برای ۵ هفته شمارهٔ یک جدول مدرن راک آمریکا بود. «وقتی این دور و برم» قطعهٔ دیگری از "دوکی" بود که به مدت ۷ هفته شمارهٔ یک جدول مدرن راک شد.


title: گرین دی

text: پاییز ۱۹۹۵ آلبوم "بی‌خواب" آمد. آهنگ J.A.R از این آلبوم شماره یک مدرن راک شد و به‌عنوان موسیقی فیلم آنگوس هم استفاده شد. "بی‌خواب" شمارهٔ ۲ جدول بیلبورد ۲۰۰ شد و تا بهار ۱۹۹۶ دو میلیون نسخه از آن به‌فروش رسید. اگرچه این آلبوم نتوانست موفقیت چشمگیر "دوکی" را تکرار کند ولی از طرف منتقدان موسیقی با تحسین رو به رو شد. در بهار ۱۹۹۶ اعضای گرین دی تور کنسرت اروپایی‌شان را به دلیل خستگی لغو کردند.


title: گرین دی

text: بعد از یک سال استراحت، گرین دی در سال ۱۹۹۷ آلبوم Nimrod را عرضه کرد. این آلبوم در جایگاه دهم جداول موسیقی جای گرفت. یکی از ترانه‌های موفق این آلبوم Good Riddance ,Time of Your Life نام دارد که جایزه MTV بهترین موزیک ویدیوی سال موسیقی راک را از آن خود کرد.


title: گرین دی

text: در سال ۲۰۰۰ آلبوم Warning منتشر شد. نگاه منتقدان به این آلبوم بسیار متفاوت بود. مجله تخصصی رولینگ استون با دادن امتیاز ۳ از ۵، انتقادی‌ترین دیدگاه را نسبت به این آلبوم داشت. بعد از انتشار این آلبوم، بعضی از منتقدان موسیقی به این نتیجه رسیدند که گرین دی به دوران سقوط از محبوبیت خود نزدیک شده‌است.


title: گرین دی

text: در ۲۰۰۴ آلبوم ابله آمریکایی بیرون آمد؛ یک آلبوم اپرایی راک که بعد از مدت‌ها گروه را در جداول موسیقی شماره یک کرد. آلبوم American Idiot جایزه گرمی بهترین آلبوم راک را برد. در سال ۲۰۰۶ هم، گرین دی جایزه گرمی بهترین ضبط سال را برای آهنگ Boulevard of Broken Dreams از آن خود کرد.


title: گرین دی

text: اغلب مخاطبین عنوان آلبوم(ابله امریکایی) را اشاره به سکنات و وجنات رئیس‌جمهور وقت آمریکا جورج بوش می‌دانستند ولی خود آرمسترانگ در مصاحبه ای آلبومش را "داستان شخصی مثال می زند که از شهری کوچک به یک کلان شهر می آید و خود را مواجه با جاذبه‌ها و موقعیت‌های غیرقابل پیش بینی می‌یابد. چنین شخصیتی در واقع خیلی شبیه کاراکتر فیلمهای فرانک کاپرا ست یا شاید یادآور شخصیت فیلم فارست گامپ است."


title: گرین دی

text: بعداز آلبوم American Idiot، گرین دی دو تک‌آهنگ موفق ارائه داد؛ یکی اجرای مجدد آهنگ مرحوم جان لنون با نام working class hero بود که به وقایع دارفور سودان اشاره دارد و دیگری اجرای مشترکی با گروه معروف U2 است با عنوان The Saints Are Coming که دربارهٔ کمک داوطلبانه سربازان بازگشته از عراق به حادثه دیدگان طوفان کاترینا می‌باشد .


title: گرین دی

text: آلبوم 21st Century Breakdown در ماه مه ۲۰۰۹ منتشر شد. این آلبوم توسط منتقدان موسیقی با دریافت میانگین امتیازاتی بین ۴ و ۵ از ۵ مورد تحسین قرار گرفت.


title: گرین دی

text: 21st Century Breakdown در جداول موسیقی ۱۴ کشور شماره یک شد و تا کنون موفق‌ترین آلبوم گرین دی می‌باشد .


title: گرین دی

text: تور جهانی 21st Century Breakdown از ۳ ژولای ۲۰۰۹ تا ۲۹ اکتبر ۲۰۱۰ در نقاط مختلف اروپا، امریکا، آسیا و استرالیا برگزار شد.


title: فو فایترز

text: فو فایترز از گروه‌های بسیار موفق سبک راک به لحاظ موفقیت آلبوم‌های این گروه و فروش جهانی آثار در دنیا و اخذ ۱۱ جایزه گرمی در موسیقی راک است.


title: فو فایترز

text: مبدأ این گروه در سال ۱۹۹۵ و شهر سیتل است. رهبر گروه دیو گرول (که سابقاً عضو گروه نیروانا بود) است.


title: فو فایترز

text: این گروه اول بار با آهنگ آمریکا و صحنه موسیقی راک مطرح گشت. همین آهنگ اولین جایزه گرمی گروه را برایشان به ارمغان آورد. آهنگ سال ۲۰۰۶ نیز سومین جایزه گرمی را نصیب این گروه آمریکایی کرد.


title: کرید

text: کرید از گروه‌های بزرگ سبک راک است. مبدا این گروه در سال ۱۹۹۵ و در تالاهاسی در ایالت فلوریدا بود.


title: کرید

text: کرید در سال ۲۰۰۴ از هم فروپاشید اما در سال ۲۰۰۹ و با انتشار آلبوم "Full Circle" کارش را از نو آغاز کرد. آن‌ها در سال ۲۰۰۱ برندهٔ جایزهٔ گرمی «بهترین ترانهٔ راک» شده‌اند.


title: پوزانک خزری

text: پوزانک خزری (Alosa caspia) گونه‌ای ماهی است. نام علمی:(Alosa caspia caspia (Eichwald, ۱۸۳۴


title: پوزانک خزری

text: قاعده باله مخرجی بزرگتر از باله قاعده باله پشتی است. دارای کیل شکمی فلس دار است. برای محافظت از خود به صورت آرایش ماهی بزرگ قرار می‌گیرد. کیسه شنا از جلو با معده و از پشت با مخرج ارتباط دارد. دارای ۲ سوپرماکسیلار هستند. تعداد خار آبششی ۱۱۰-۱۳۰ عدد است. تخم ریزی در چند مرحله صورت می‌گیرد. بعد از سرپوش آبششی ۷-۱۰ لکه سیاه واضح وجود دارد.


title: تویوتا لندکروزر

text: تویوتا لندکروزر (به انگلیسی:Toyota Land Cruiser) از سری خودروهای دو دیفرانسیل و مجهز به سیستم چهار چرخ متحرک است که توسط شرکت ژاپنی تویوتا تولید می‌شود. به دلیل دو دیفرانسیلی بودن این خودرو توانایی زیادی در آفرود دارد.


title: تویوتا لندکروزر

text: علت نامگذاری این خودرو به این دلیل است که وقتی شرکت تویوتا خواست آن را به بازارهای خارجی صادر کند متوجه شد که این خودرو رقیبی سرسخت به نام لندروور خواهد داشت. پس نام آن را طوری گذاشت که بتواند با خودروی لندروور رقابت کند.


title: شگ‌ماهی چشم‌درشت

text: شگ‌ماهی چشم‌درشت گونه‌ای از پرتوماهیان است که کوچکتر از بقیه گونه‌های جنس شگ‌ماهی‌ها (Alosa) است.


title: شگ‌ماهی چشم‌درشت

text: این ماهی دارای کیل شکمی فلس‌دار است و قاعده باله مخرجی آن بزرگتر از قاعده باله پشتی است.


title: شگ‌ماهی چشم‌درشت

text: شگ‌ماهی چشم‌درشت دو سوپرماکسیلار دارد، دارای چشم‌های درشتی است و کیسه شنای آن از جلو با معده و از پشت با مخرج ارتباط دارد. تعداد خارهای آبششی آن ۳۰-۴۰ است و پشت سرپوش آبششی‌اش ۲ لکه سیاه وجود دارد.


title: شگ‌ماهی چشم‌درشت

text: شگ‌ماهی‌های چشم‌درشت برای محافظت از خود به صورت آرایش ماهی بزرگ قرار می‌گیرند.


title: گواف

text: گواف نوعی ماهی است. نام علمی آن Anodontostoma chacunda (Hamilton, 1822) و نام انگلیسی آن Chacunda gizzard shad است.


title: گواف

text: وسایل صید آن میلان، تورهای گردان ساحلی و ترال سطحی است.


title: گواف

text: بیشینهٔ درازای بدن گواف ۱۷ سانتی‌متر و میانگین آن ۱۴ سانتی‌متر می‌باشد. گواف بدنی خیلی مرتفع و فشرده دارد. دارای یک تیغه پولکی در سطح شکم، دهان زیرین، پوزه گرد و بیرون آمده است. فلس‌های جلوی باله پشتی یک ردیف منفرد را تشکیل می‌دهند. رنگ بدن در پشت سبز – آبی و پهلوها نقره‌ای روشن می‌باشد.


title: گواف

text: گونه‌ای لُجه‌زی (پلاژیک) از گواف در آب‌های گلی کم عمق ساحل یافت می‌شود. از فیتوپلانکتون‌ها، زئوپلانکتون‌ها و خرده مواد غذایی تغذیه می‌کند. لارو ماهیان و پاروپایان کوچک غذای غالب این ماهی است.


title: دانشگاه هلسینکی

text: دانشگاه هلسینکی بزرگترین و یکی از اصلی‌ترین دانشگاه‌ها در کشور فنلاند است که در سال ۱۶۴۰ در شهر تورکو تأسیس شد و در ۱۸۲۹ به هلسینکی، پایتخت فعلی فنلاند منتقل شد.


title: دانشگاه هلسینکی

text: این دانشگاه هم‌اکنون ۶۷۰۰۰ دانشجو دارد. دانشگاه هلسینکی در فهرست «برترین دانشگاه‌های جهان» که توسط بنگاه اروپایی تحقیقات دانشگاهی تهیه شده‌است، در ردهٔ ۷۳ جهان قرار گرفته‌است.


title: دانشگاه هلسینکی

text: دانشگاه هلسینکی دارای ۱۱ دانشکده است که عبارتند از:


title: دانشگاه هلسینکی

text: در رتبه‌بندی دانشگاه‌های جهان در سال ۲۰۲۰ که توسط مؤسسه QS انجام گرفته‌است دانشگاه هلسینکی در رتبه ۱۰۷ دنیا و اول فنلاند قرار گرفته‌است. براساس رتبه‌بندی مؤسسه تایمز در سال ۲۰۲۰ نیز این دانشگاه در رده ۹۶ دانشگاه‌های جهان قرار گرفته‌است.


title: محمد عبده

text: شیخ محمد عبدُه، فقیه، حقوقدان و اصلاح‌گر دینی مصری و به روایت طرفدارانش، از اندیشمندان مسلمان و از پیشگامان نواندیشی دینی در دنیای اسلام است.


title: محمد عبده

text: او در سال ۱۲۶۶ ه.ق در یکی از دهکده‌های مصر به نام «محله نصر»، از پدری تُرک و مادری عرب متولد شد. پدرش را عبده خطاب می‌کردند. او محمد را در سن ۱۳ سالگی برای تعلیم معارف اسلامی به جامع احمدی سپرد. اما محمد آموزه‌های آنجا را دوست نداشت و آنجا را رها کرد اما پس از مدتی به سفارش شیخ درویش، دایی پدرش، که نظرات او را می‌پسندید، دوباره به جامع احمدی بازگشت و بعد به جامع الازهر رفت.


title: محمد عبده

text: علاوه بر شیخ درویش او از محضر شیخ حسن الطویل و سید جمال الدین اسدآبادی بهره برد. همچنین به توصیه سید جمال به مطالعه علوم عقلی پرداخت و پس از آن به معلمی پرداخت. او شاگردان زیادی را تربیت نمود که از آن جمله می‌توان به محمد رشید رضا، سعد زغلول، احمد امین، طه حسین، عبدالغادر مغربی، مصطفی عبدالرازق اشاره کرد. در سال ۱۲۹۴ ه.ق موفق به اخذ درجه «علیم» از دانشگاه الازهر شد و سپس در همان‌جا مشغول تدریس علوم دینی و اخلاق گشت. سال بعد به دعوت دانشکده دارالعلوم قاهره به تدریس تاریخ پرداخت. عبده علاوه بر کار معلمی کار سیاسی هم می‌کرد و به خاطر همین کار وارد حزب وطنی مصر شد. وی همچنین بنا به پیشنهاد ریاض پاشا، وزیر خدیو پاشا، به سردبیری روزنامه الوقایع المصریه منصوب شد.


title: محمد عبده

text: در سال ۱۲۹۹ در پی مشارکت با انقلاب عرابی (احمد عرابی) برای مدت شش سال از قاهره تبعید گردید و در لبنان اقامت نمود. سپس عازم پاریس شد و در آنجا درانتشار روزنامه عروةالوثقی که نگرش ضد استعماری و ضد انگلیسی داشت، با سید جمال الدین همکاری کرد. بعد از اقامت در پاریس و لندن عازم بیروت گردید و در آنجا نیز برای وحدت اسلامی و همچنین تقریب ادیان فعالیت می‌کرد.


title: محمد عبده

text: با تغییرات سیاسی و اجتماعی مصر، محمد عبده در اواخر عمر به عضویت در مجلس شورا که هیاتی مشورتی بود، منصوب شد. محمد عبده، بیشتر زندگی خود را صرف اصلاح فکر دینی و سازمان‌های دینی و فعالیت‌های خیریه نمود. مسافرت‌های متعدد به شهرهای اروپائی داشت و مطالعات بسیاری در قوانین مدنی کشورهای اروپائی در وین و برلین انجام داد. در سال۱۸۹۹ خدیو مصر، عبده را به مقام مفتی منصوب کرد وی اصلاحات زیادی در روش تدریس و برگزاری امتحان شاگردان به عمل آورد. عبده تا پایان عمر بر این مسند باقی‌ماند.


title: محمد عبده

text: محمد عبده در سال ۱۳۲۳ ه.ق به علت بیماری سرطان در گذشت.


title: محمد عبده

text: شیخ محمد عبده از مفتیان پیشین مصر از جمله کسانی بود که به شرح و تبلیغ نهج‌البلاغه در میان جوانان مصری پرداخت. وی در مقدمه شرح خود گفته‌است: «در همهٔ مردم عرب‌زبان، یک نفر نیست مگر آنکه معتقد است سخن علی بعد از قرآن و کلام نبوی شریف‌ترین و بلیغ‌ترین و پرمعنی‌ترین و جامع‌ترین سخنان است.»


title: مسواک الکتریکی

text: مسواک الکتریکی مسواکی است که با نیروی الکتریسیته برای حرکت دادن نوسانی و ارتعاشی سر مسواک کار می‌کند. این نوع مسواک به مسواک چرخشی هم معروف است.


title: مسواک الکتریکی

text: مسواک‌هایی که با برق یا باتری کار می‌کنند، قدرت پاک‌کنندگی بیشتری دارند چون با شدت و قدرت مناسبی دندان‌ها را تمیز می‌کنند. در حدود سال‌های ۱۹۴۰ اولین مسواک‌های برقی به شکل کنونی در سوییس ساخته شد و ۲۰ سال بعد در آمریکا این نوع مسواک‌ها با تولید انبوه به بازار عرضه شدند. در این نوع مسواک‌ها قسمت باتری‌دار یا قسمتی که باید شارژ شود، به‌طور کامل بسته می‌شد تا از نفوذ در امان باشند و مشکلی برای مصرف‌کننده پیش نیاید.


title: مسواک الکتریکی

text: در آن زمان مسواک‌های الکتریکی فقط برای استفاده افرادی بود که دارای محدودیت حرکتی و اوتیسم بودند یا ارتودنسی کرده بودند.


title: مسواک الکتریکی

text: ویکی‌پدیای انگلیسی گروه خبرگان عصر نوین


title: مسواک الکتریکی

text: خبرگزاری ایسنا، سایت آفتاب


title: سری جایاواردنپورا کوته

text: سری جایاواردنپورا کوته (به تامیل:ஸ்ரீ ஜயவர்த்தனபுரம் கோட்டே) که با نام کوته هم شناخته می‌شود، پایتخت سیاسی (اداری) کشور سری‌لانکا است.


title: سری جایاواردنپورا کوته

text: نام کوته از واژهٔ تامیلی کوتِی به معنی قلعه ریشه گرفته‌است.


title: سری جایاواردنپورا کوته

text: جایاواردنپورا در زبان سینهالی به معنی «شهر افزاینده پیروزی» است.


title: سری جایاواردنپورا کوته

text: کوته یکی از شهرهای اقماری کلمبو پایتخت سیاسی پیشین و پایتخت تجاری کنونی کشور است.


title: سری جایاواردنپورا کوته

text: پارلمان سری لانکا از تاریخ گشایش رسمی‌اش در ساختمان جدید یعنی ۲۹ آوریل ۱۹۸۲ در این شهر مستقر است.


title: سری جایاواردنپورا کوته

text: این شهر در گذشته با نام کوته شناخته می‌شد، اما از سال ۱۹۷۷، هنگامی که به‌عنوان پایتخت سیاسی کشور معرفی شد، به نام کنونی تغییر یافت، که گاهی بدون نام کوته، یعنی «سری جایاواردنپورا» هم نامیده می‌شود.


title: سری جایاواردنپورا کوته

text: کوته یک شهر چندنژادی و چندمذهبی است.


title: سری جایاواردنپورا کوته

text: ترکیب نژادی


title: سری جایاواردنپورا کوته

text: جمعیت این شهر عمدتاً شامل سینهالی‌ها، با ترکیبی از مسلمانان، بورقرها و تامیل‌ها است. همچنین اجتماعات کوچکی از تبار چینی‌ها، پرتغالی‌ها، هلندی‌ها، مالایی‌ها و هندی‌ها علاوه بر تعداد زیادی از مهاجران دیگر کشورها نیز در این شهر می‌زیند.


title: سری جایاواردنپورا کوته

text: جمعیت این شهر بر اساس آمار سال ۲۰۰۱، برابر با ۱۱۵٬۸۲۶ نفر و با احتساب حومه ۲٬۲۳۴٬۲۸۹ نفر بوده‌است.


title: کوته (ابهام‌زدایی)

text: کوته می‌تواند در معانی زیر به‌کار رود:


title: ماهی صبور

text: ماهی صبور نوعی ماهی از راستهٔ شگ‌ماهی‌سانان (Clupeiformes) و خانوادهٔ شگ‌ماهیان (Clupeidae) و سرده صبوران (Tenualosa) است.


title: ماهی صبور

text: صبور از دریا به رودخانه برای تخم‌ریزی مهاجرت می‌کند و برای محافظت از خود به صورت آرایش ماهی بزرگ قرار می‌گیرد. ماهی صبور تنها گونه آنادرموس در بین ماهیان جنوب ایران است. این ماهی بین اهالی جنوب ایران محبوبیت زیادی دارد.


title: ماهی صبور

text: در ماهی صبور قاعده باله مخرجی بزرگ‌تر از قاعده باله پشتی است. این ماهی دارای کیل شکمی فلس‌دار است و کیسه شنای آن از جلو با معده و از پشت با مخرج ارتباط دارد.


title: ماهی صبور

text: ماهی صبور ۲ سوپر آروارهٔ بالایی دارد و پشت سرپوش آبششی آنها یک لکه سیاه وجود دارد که به دنبال آن لکه‌های کوچک‌تری قرار گرفته‌است. شباهت این ماهی با نوع دیگری بنام پیکو مشکل است اما بدلیل رنگ خاص ماهی صبور که متمایل به آبی و شکل بدنی آن و نوع زاویه چشم‌ها قابل تشخیص است. ماهی پیکو خارهای زیادتری دارد.


title: شگ‌ماهیان رنگی

text: شگ ماهیان رنگی (از خانواده Dussumieridae یا ساردین Sardines ) نوعی از شگ‌ماهیان است که:


title: شگ‌ماهیان رنگی

text: قاعده باله مخرجی بزرگتر از قاعده باله پشتی است.


title: شگ‌ماهیان رنگی

text: دارای کیل شکمی فلس دار است.


title: شگ‌ماهیان رنگی

text: برای محافظت از خود به صورت آرایش ماهی بزرگ قرار می‌گیرند.


title: شگ‌ماهیان رنگی

text: کیسه شنا از جلو با معده و از پشت با مخرج ارتباط دارد. دو سوپر ماکسیلار دارد.


title: شگ‌ماهیان رنگی

text: فاقد کیل شکمی هستند (بر خلاف شگ ماهیان)


title: شگ‌ماهیان رنگی

text: دارای دندان‌های قوی هستند (بر خلاف شگ ماهیان)


title: شگ‌ماهیان رنگی

text: دارای خط جانبی هستند (بر خلاف شگ ماهیان)


title: شگ‌ماهیان رنگی

text: قاعده باله مخرجی کوچکتر از قاعده باله پشتی است (بر خلاف شگ ماهیان)


title: جان ادگار وایدمن

text: جان ادگار وایدمن (زاده ۱۹۴۱) نویسندهٔ آمریکایی. او دو بار برندهٔ جایزهٔ پن/فاکنر شد اما با این حال بیشتر به عنوان آموزگار داستان‌نویسی معروف است.


title: جان ادگار وایدمن

text: در سال ۱۹۴۱ در واشینگتن به دنیا آمد. بعد از مدت کوتاهی خانواده‌اش به هوم‌وود، منطقه‌ای خاص آفریقایی‌تباران در پیتسبورگِ پنسیلوانیا مهاجرت کردند و او در جمع سیاهان آفریقایی‌تبار بزرگ شد. نخستین رمان‌اش در ۱۹۶۷ منتشر شد و پس از آن هفت رمان دیگر، یک کتاب خاطرات، و چهار مجموعه داستان از او منتشر شد.


title: لاشه‌ماهیان

text: نام علمی: (Engraulis albus (Swainson, 1839


title: لاشه‌ماهیان

text: نام انگلیسی:Anchovies


title: لاشه‌ماهیان

text: نام فارسی:آنچوی


title: لاشه‌ماهیان


title: لاشه‌ماهیان

text: دارای کیل شکمی فلس دار است.


title: لاشه‌ماهیان

text: برای محافظت از خود به صورت آرایش ماهی بزرگ قرار می‌گیرد.


title: لاشه‌ماهیان

text: کیسه شنا از جلو با معده و از پشت با مخرج ارتباط دارد.


title: لاشه‌ماهیان

text: 2 سوپر ماکسیلار دارد.


title: لاشه‌ماهیان

text: دارای مانکزیلرهای بزرگی هستند.


title: لاشه‌ماهیان

text: دارای پلک سوم است.


title: لاشه‌ماهیان

text: فاقد خط جانبی است.


title: لاشه‌ماهیان

text: دارای دندان‌های کوچکی است.


title: لاشه‌ماهیان

text: فاقد کیل شکمی است.


title: لاشه‌ماهیان

text: در بعضی از آنها اندام مولد نور وجود دارد.


title: لاشه‌ماهیان

text: دارای دهان بزرگ و آرواره فوقانی طویلی است(بر خلاف شگ ماهیان)


title: خاروماهیان

text: خاروماهیان یا کیروسنتریدا (نام علمی :Chirocentridae) خانوادهای از دو گونه ماهیان پرتوباله است که به شاه‌ماهیها نسبت داده می‌شود. خاروماهیان از راسته شگ‌ماهیان (Clupeiformes) می‌باشند.


title: خاروماهیان

text: منیتیتتیتاین تیره دارای بدنی کشیده و بلند و دندان‌های نیش بزرگ و تیزی هستند که پاره کردن طعمهٔ شکار شده را تسهیل می‌بخشد. این ماهی‌ها دارای فلس‌های ریزی هستند و بدنی نقره‌ای و پشتی آبی رنگ دارند. همچنین فاقد کیل شکمی و خط جانبی هستند و شکاف دهان فوقانی آن‌ها کوچک بوده و چشمانشان نمی‌رسد.


title: خاروماهیان

text: بالههای پشتی و مخرجی آن‌ها در انتهای بدنشان قرار گرفته‌است و باله‌های مخرجی عریض‌تر از باله‌های پشتی می‌باشند. باله‌های شکمی آن‌ها کوچک و بالهٔ دمی نیز دوشاخه می‌باشد.


title: خاروماهیان

text: این ماهی‌ها دارای دریچه‌هایی درهم پیچیده در روده خود هستند و کیسهٔ شنای آن‌ها با معده و مخرج در ارتباط است.


title: کپور

text: کپور معمولی یا کپور اروپایی نام یک گونه از تیره کپورماهیان است که در بخش‌ها و مناطق گسترده‌ای از اروپا و آسیا پراکندگی دارد. این گونه در انواع و اقسام منابع آب شیرین شامل رودها، دریاچه‌ها، سدها، آبگیرها و تالاب‌ها یافت می‌شود. جمعیت‌های وحشی این ماهی در حال کاهش بوده و در معرض خطر هستند اما در بسیاری از مناطق، تکثیر مصنوعی این ماهی در حجم بالا انجام می‌گیرد و در برخی مناطق دنیا نیز به‌طور غیرطبیعی وارد زیستگاه‌هایی جدید شده و تبدیل به گونه ای مهاجم گردیده و باعث آسیب رسیدن به گونه‌های بومی در آن مناطق شده‌است. کپور را می‌توان از نظر گستردگی کشورهای پرورش دهنده بزرگتری گونه ماهی آب شیرین درنظر گرفت.


title: کپور

text: کپور معمولی در حوضه‌های دریای سیاه، دریاچه آرال، دریای خزر، بسیاری از رودهای اروپا و آسیا و حوضه‌های آبریز ایران پراکنش دارد. حداکثر طول در این ماهی ۱۲۰ و به‌طور معمول ۴۰ تا ۸۰ سانتی‌متر است. در نمونه‌های پرورشی سرعت رشد ماهی حدود دو برابر نمونهٔ وحشی است. وزن این ماهی به‌طور معمول بین ۲ تا ۱۴ کیلوگرم می‌باشد اما می‌تواند تا بیش از ۴۰ کیلوگرم نیز رشد کند. سنگین‌ترین نمونهٔ ثبت شده با وزنی معادل ۴۵/۵ کیلوگرم در سال ۲۰۱۳ در فرانسه صید شده‌است. همچنین سن پیرترین کپور ثبت شده معادل ۳۸ سال بوده‌است.


title: کپور

text: سر ماهی بزرگ و در باله پشتی ۳ تا ۴ خار سخت و ۱۵(۱۶) تا ۲۱(۲۲) شعاع نرم و شاخه شاخه وجود دارد. در باله مخرجی نیز ۳ خار سخت و ۵ یا ۶ شعاع نرم شاخه شاخه دیده می‌شود. این ماهی دارای ۲ جفت سبیلک، و دندان‌های حلقی با فرمول ۳٫۱٫۱–۱٫۱٫۳ یا ۳٫۲٫۱–۱٫۲٫۳ می‌باشد. کپور معمولی فلس‌هایی درشت و باله پشتی ممتدی دارد. تعداد فلس‌های خط جانبی در این ماهی ۳۲–۳۰ عدد می‌باشد.


title: کپور

text: این ماهی همه چیز خوار بوده و از گیاهان، موجودات ریز بستر آب، کرم‌ها، سخت‌پوستان، نوزاد حشرات، لاشه حیوانات، تخم ماهیان و حتی نوزادان خود را مصرف می‌کنند.


title: کپور

text: با وجود این که کپورها تحمل و سازگاری بالایی در اکثر آب‌ها دارند اما آب‌های گرم، آرام و پوشیده از گیاه را با بستری نرم ترجیح می‌دهند. این ماهی در آب‌هایی بین ۳ تا ۳۵ درجه سانتی گراد توانایی زیست داشته و دمای بهینه برای آن‌ها بین ۲۳ تا ۳۰ درجهٔ سانتی گراد می‌باشد و تخمگذاری آن‌ها در دمای ۱۷ یا ۱۸ درجه آغاز می‌شود. کپورها آب‌های با اکسیژن بسیار پایین و یخ زدن سطح آب در زمستان را نیز به راحتی تحمل می‌کنند.


title: کپور

text: کپور معمولی یک ماهی تخم‌گذار است و یک کپور ماده به‌طور معمول در هر مرتبه ۳۰۰٬۰۰۰ تخم را در آب رها می‌کند. تکثیر معمولاً در بهار و با افزایش دمای آب و بارندگی صورت می‌گیرد و این ماهی می‌تواند در هر فصل تولیدمثلی چند بار تخمگذاری کند. در مزارع پرورش این ماهی‌ها برای افزایش تخمگذاری و تکثیر بیشتر، از مواد محرک تخمگذاری مانند هورمون‌های گونادوتروپین استفاده می‌گردد. بنابراین یک ماهی در یک فصل میلیون‌ها تخم تولید و در آب رها می‌کند اما درصد بسیار کمی از تخم‌ها تبدیل به نوزاد می‌شوند. بسیاری از تخم‌ها با اسپرم ماهی نر ترکیب نشده و بسیاری از آن‌ها نیز تحت تأثیر عواملی چون قارچ‌ها و باکتری‌ها و انگل‌ها آلوده شده و از بین می‌روند. برخی دیگر از تخم‌ها و همچنین نوزادان توسط ماهی‌ها و سایر جانوران خورده می‌شوند.


title: کپور

text: در سال ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۶ مقدار تولید ماهی کپور معمولی در جهان ۴/۶۷ میلیون تن گزارش شده‌است که معادل ۷/۴درصد از کل ماهی تولیدی در این بازه در تمام دنیا است و کپور معمولی پس از کپور نقره ای و آمور در رتبهٔ سوم میزان تولید بین تمامی گونه‌های ماهیان پرورشی است. چین یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان این ماهی است و سالانه حدود سه میلیون تن از این ماهی را تولید می‌کند. از تخم این ماهی نیز به عنوان خاویار استفاده می‌شود.


title: کپور

text: گسترش تولید این ماهی و توان تطبیق بالای آن با انواع شرایط باعث ورود این ماهی به بسیاری از زیستگاه‌های غیرطبیعی و تبدیل شدن به یک گونهٔ مهاجم در بسیاری از نقاط دنیا شده‌است. در حال حاضر ۵۹ کشور دنیا با این مشکل روبرو هستند و توانایی تکثیری بالای این ماهی باعث آسیب به گونه‌های بومی و حساس شده‌است. این ماهی در برخی مناطق با خوردن ریشهٔ گیاهان آبزی و استفاده از سایر منابع غذایی باعث آسیب به سایر آبزیان و برخی پرندگان به عنوان مثال اردک‌ها و مشخصا گونهٔ بوم‌پشت شده‌است.


title: ماهی سیم

text: ماهی سیم ("Abramis brama") یکی از جنس‌های ماهی از خانواده کپورماهیان است.


title: ماهی سیم

text: ماهی سیم از گونه‌ای که در آب‌های ایران زندگی می‌کند با نام علمی: (Abramis brama orientalis (Berg, 1905 شناخته می‌شود. این ماهی دارای دندان حلقی یک ردیفی به فرمول ۵–۵ می‌باشد. ناحیه شکم در عقب باله‌های شکمی دارای کیل ساده می‌باشد. در تالاب انزلی بیشترین فراوانی را دارد و زیستگاه آن محدود به حوضه جنوبی دریای خزر می‌باشد.


title: ماهی سیم

text: حداکثر طول ۴۷(میانگین ۱۸) سانتی‌متر و حداکثر وزن ثبت شده 9/1 (میانگین 2 تا 4) کیلوگرم است. بدن پهن و از دو پهلو فشرده و از فلسهایی با اندازه متوسط پوشیده شده‌است. شکم در عقب باله‌های لگنی قرار داشته و واجد کیل است. کیل فاقد فلس می‌باشد. باله مخرجی طویل و ۲۸–۲۳ شعاع شاخه شاخه دارد. قاعده باله مخرجی در آن‌ها مانند شگ ماهیان بزرگتر از باله پشتی است. دهان نیمه تحتانی است. به منظور تخم ریزی یا خواب زمستانی وارد رودخانهها می‌شود.


title: ماهی سیم

text: ماهی سیم در دریاچه‌ها و رودخانه‌هایی که دارای جریان کم و بستر لجنی می‌باشند، زندگی می‌کند. در ناحیه دریای شمال و شمال ایران (دریاچه خزر) وارد آب‌های لب شور نیز می‌شود. خواب زمستانی به صورت دسته جمعی در چاهک‌های رودخانه‌ها صورت می‌گیرد، به همین علت به راحتی صید می‌شوند.


title: ماهی سیم

text: تغذیه آن‌ها از سخت پوستان، نرم‌تنان و نوزاد حشرات آبی صورت می‌گیرد. این ماهی برای جستجوی مواد غذایی به هنگام شب به نزدیکی ساحل می‌آید. این ماهی دهان خرطومی شکل خود را که به راحتی به جلو و عقب می‌رود را جهت جستجوی غذا در لجن کف دریاچه فرومی‌کند و آثار آن سوراخ‌هایی است که پس از خشک شدن آبگیر یا محیط آبی در کف آن مشاهده می‌شود. این ماهی تقریباً به‌طور عمودی قادر به جستجوی مواد غذایی در لجن می‌باشد و در آب‌های کم عمق و ساکن، به علت رقابت غذایی با سایر ماهیان، به ناچار از پلانکتون‌ها و گیاهان تغذیه می‌کند.


title: ماهی سیم

text: ماهی سیم در سه سالگی بالغ می‌شود. تخم ریزی از اواسط ماه مارس تا نیمه اول ژوئن صورت می‌گیرد. یک ماهی سیم ۵/۲ کیلویی تا ۱۴۰۰۰۰ تخم تولید می‌کند. بچه ماهیان سیم به صورت دسته‌هایی در نزدیکی سواحل یافت می‌شوند و از پلانکتونها تغذیه می‌کنند. ماهیان مسن تر با احتیاط بوده و در عمق دریاچه‌ها مشاهده می‌شوند. این ماهی جزء ماهیان کم رشد می‌باشد.


title: ماهی سیم‌نما

text: ماهی سیم‌نما یا سیم‌پرک با نام علمی "Blicca bjoerkna" (Linnaeus, 1758) از خانواده کپورماهیان است.


title: ماهی سیم‌نما

text: این ماهی جزء خانواده کپورماهیان بوده و در نتیجه دارای دندان‌های حلقی می‌باشد که فرمول آن ۵٫۳-۳٫۵ یا ۵٫۲-۲٫۵ است. کیل ساده شکمی و چشم‌های درشتی دارد. تفاوت آن با ماهی سیم این است که باله پشتی آن تقریباً کوچکتر می‌باشد. زیستگاه آن حوزه جنوبی دریای خزر است. حداکثر طول در این ماهی ۲۵ (میانگین ۱۰) سانتی‌متر و حد اکثر وزن آن ۱۰۰ (میانگین ۱۴) گرم می‌باشد. بدنی بلند، پهن و از دو پهلو فشرده دارد. طول بدن در آن سه برابر ارتفاع است. دهان نیمه تحتانی دارد. شکم بعد از باله لگنی کیل دارد و کیل فاقد فلس است. باله مخرجی آن نیز کوتاه‌تر از ماهی سیم است (۲۲-۱۷ شعاع نرم دارد). باله‌های زوج قرمز و در انتها خاکستری هستند. قطر چشم بزرگتر یا مساوی طول پوزه‌است.


title: ماهی سیم‌نما

text: از پلانکتونها، کرمها، سخت پوستان ریز، نوزاد حشرات و نرم‌تنان و گاهی اوقات گیاهان آبزی تغذیه می‌کند. ماهی سیم نما کند رشد است و بهترین محل برای رشد آن، در کناره آب‌های گرم و کم عمق که پوشیده از گیاهان آبزی است یا رودخانه‌هایی با جریان کند می‌باشد. با شروع فصل سرما، برای گذراندن دوره آرامش زمستانی، به عمق آب می‌روند. زمان تخم‌ریزی ماه‌های اردیبهشت تا تیر است. در این هنگام ماهیان نر با تن پوش عروسی به همراه ماهیان ماده آماده تخم‌ریزی، به صورت گروهی وارد نقاط وسیع وکم عمق شده و در شب تخم‌ریزی می‌کنند. تخم‌ها چسبناک و به رنگ زرد روشن بوده، به گیاهان آبزی در محل تخم‌ریزی می چسبند. تخم‌ریزی در سه نوبت و در چند روز انجام می‌گیرد. تعداد تخم‌ها ۱۷ تا ۱۰۹ هزار عدد بوده و دارای قطری حدود ۲ میلی‌متر می‌باشند (در دلتای رودخانه ولگا) لارو این ماهی پس از جذب کیسه زرده به شکار پلانکتون‌ها در نزدیکی سواحل می‌پردازد. هنگامی که سن و طول ماهیان سیم نما به ۳-۵ سال و ۱۰-۱۲ سانتی‌متر رسید، بالغ می‌شوند.


title: ماهی سیم‌نما

text: این ماهی رقیب غذایی ماهی سیم و مارماهی می‌باشد. گوشت ماهی سیم‌نما به علت تیغ‌های فراوان چندان اهمیتی ندارد اما از نظر صید ورزشی مورد توجه است.


title: ماهی سیم‌نما

text: این ماهی پرتوباله است و به راستهٔ کپورماهی‌شکلان تعلق دارد. این نوع ماهی در شمال ایران از جمله در تالاب امیرکلایه زندگی می‌کند.


title: فریماه فرجامی

text: فریماه فرجامی (زاده ۱۸ اردیبهشت ۱۳۳۱) بازیگر سینما و تلویزیون ایران است.


title: فریماه فرجامی

text: فریماه فرجامی در ۱۸ اردیبهشت سال ۱۳۳۱ در تهران به دنیا آمد. او دانش‌آموختهٔ دانشکدهٔ هنرهای دراماتیک است. در سال ۱۳۵۶ از این دانشگاه لیسانس کارشناسی دراماتیک دریافت کرد. در همان سال در مرکز مطالعات و هماهنگی فرهنگی «شورای عالی فرهنگ و هنر» و فصلنامه "فرهنگ و زندگی" به عنوان ویراستار، محقق و پژوهشگر مشغول به کار شد. از سال ۱۳۵۵ با گویندگی نمایش‌های رادیویی و بازی در نمایش تلویزیونی "آدمک مومی" فعالیت هنری خود را آغاز کرد. در سال ۱۳۵۹ با فیلم "گفت هر سه نفرشان" به کارگردانی غلامعلی عرفان وارد عرصهٔ سینما شد. او موفق به دریافت سیمرغ بلورین نقش اول زن برای فیلم "پرده آخر" از نهمین دوره جشنوارهٔ فیلم فجر شد.


title: فریماه فرجامی

text: در تاریخ ۷ بهمن ۱۳۸۹، مصاحبهٔ ضبط‌شدهٔ او با برنامه تلویزیونی هفت از شبکهٔ ۳ صدا و سیما پخش شد. این گزارش گفتگویی از فرجامی را پخش کرد. او در این مصاحبه انتقادات تندی را در مورد برخی از سینماگران و فاطمه معتمدآریا بیان کرد. در پی نمایش این مصاحبه امین تارخ در برنامهٔ همان شب و یک روز بعد رخشان بنی‌اعتماد در یک نامه، واکنش نشان داده و به‌خاطر پخش گزارشی از این بازیگر در وضعیتی نامناسب، به صداوسیما اعتراض کردند. اعتراض‌ها به دلیل نمایش فرجامی در وضعیتی بد، غیرعادی و به سخره گرفتن او در گزارش تلویزیونی برنامهٔ هفت بود. در ادامه شورای تهیه‌کنندگان نیز به همین دلیل برنامهٔ هفت را تحریم کرد. این شورا اعلام کرد به دلایلی از جمله «نمایش دردناک چهره‌های سرشناس سینما» این برنامه را تحریم می‌کند.


title: فریماه فرجامی

text: گویندگی در کاست «آفریقا» (کاری از پرتو اشراق و ناصر آقایی)


title: کاراس

text: کاراس جزء کپور ماهیان می‌باشد که دارای دندان‌های حلقی به فرمول ۴–۴ است. فاقد سبیلک و دارای فلس‌های درشتی است. باله پشتی ممتدی داشته و ماده زایی در آنها رایج است. برای کشور ایران یک گونه غیر بومی است اما بین محققان بر سر وجود این‌گونه در ایران اختلاف نظر وجود دارد. حداکثر اندازه در این ماهی ۶۴ سانتی‌متر می‌باشد. این ماهی کفزی بوده و در آب‌های شیرین و لب شور به سر می‌برد. در استان گیلان به این ماهی کپورچیک (اوشین) گفته می‌شود و آفت استخرهای ماهی‌های گرمابی است زیرا غذای ماهیان پرورشی را می‌خورد و بعلت رشد کم و جثه کوچکش ارزش پرورش اقتصادی را ندارد.


title: آمور (ماهی)

text: ماهی آمور یا کپور علف‌خوار (Ctenopharyngodon idella) نوعی ماهی آب شیرین گیاهخوار از خانواده کپورهاست. این ماهی بومی شرق آسیا از شمال ویتنام تا رود آمور در مرز چین و سیبری است.


title: آمور (ماهی)

text: آمور برای پرورش ماهی و کنترل گیاهان آبی به نقاط مختلف دنیا معرفی شده و در برخی نقاط اثرات تخریبی فراوانی داشته‌است. در ایران ماهی آمور پرورشی به دلیل شباهت ظاهری به ماهی سفید خزر به ماهی سفید پرورشی معروف شده‌است .


title: آمور (ماهی)

text: بیشینهٔ درازا و وزن در این ماهی به ترتیب ۱۰۰ سانتی‌متر و ۳۲ کیلوگرم می‌باشد (میانگین ۵۷ سانتی‌متر و ۶/۳ کیلوگرم) و دارای دندان حلقی با فرمول ۴٫۲-۲٫۴ یا ۵٫۲-۲٫۴ می‌باشد. بدن این ماهی گرد و فلس‌های متراکمی دارد. باله پشتی گرد و خط جانبی کاملی دارد. ابتدای قاعده باله پشتی اندکی در جلوی قائمه باله لگنی قرار دارد.خارهای آبششی کوتاه و به تعداد ۱۲ عدد دارد. عمدتاً از گیاهان آبزی تغذیه می‌کند. البته سخت‌پوستان و نوزاد پشه‌های دریاچه (شیرونومیده) را نیز مصرف می‌کند. تعداد تخم‌ها تا ۱ میلیون عدد نیز می‌رسد. نسبت به ماهی کپور معمولی باله پشتی کوتاهتری دارد. تفاوت آن با ماهی کپور سیاه، در دندان‌های حلقی است. دندان حلقی در آمور از نوع شانه‌ای و در کپور سیاه از نوع آسیایی است.


title: آمور (ماهی)

text: ماهی آمور دارای سر مسطح است ولی ماهی سفید سر برآمده دارد. رنگ بدن در ماهی آمور، نقره‌ای واضح و در ماهی سفید نقره‌ای محو است. تفاوت دیگر این دو در دندان‌های حلقی است که فرمول دندان حلقی در ماهی سفید ۵-۶ می‌باشد.


title: آمور (ماهی)

text: ماهی آمور جزء کپور ماهیان چینی می‌باشد و در سیستم پرورشی توأم همراه با کپور معمولی، کپور نقره‌ای (فیتوفاگ) و کپور سرگنده، پرورش می‌یابد. این ماهی در زادگاه اصلی خود در چین، در رودخانه‌های سیلابی با آب گل آلوده و بستر پوشیده از سنگریزه به صورت دسته جمعی تخم ریزی می‌کند.تخم ریزی آن در دمای ۲۳-۲۱ درجه سانتی گراد صورت می‌گیرد. تعداد تخم‌ها ۲۰۰-۵۰۰ هزار عدد بوده و به قطر ۵/۰-۲/۱ میلی‌متر می‌باشند. شرایط لازم برای به وجود آمدن لاروها، غوطه‌وری تخم‌ها می‌باشد که در رودخانه‌های طبیعی در فصل سیلابی چنین شرایطی فراهم می‌گردد. ماهیان نر در زادگاه اصلی خود در ۶-۴ سالگی و ماده‌ها در ۷-۶ سالگی بالغ می‌شوند. این ماهی دارای ارزش شیلاتی می‌باشد.


title: آمور (ماهی)

text: در سال ۱۹۹۰ ورود ماهی غیربومی آمور از سوی شیلات به هامون پوزک در سیستان نسل نی‌های منطقه را از بین برد و این هامون را در فهرست قرمز کنوانسیون رامسر قرار داد.


title: سفیدکولی

text: ماهی سفید کولی (در زبان محلی اَسلِف) در ایران در حوضه دریای خزر و در جنوب شرقی اروپا و آسیا زندگی می‌کند.


title: سفیدکولی

text: دندان حلقی دو ردیفی (۵٫۲-۲٫۵)؛ بیشینه درازا ۴۰ (میانگین ۱۸) سانتی متر؛ بیشینه وزن ۲۵۰ (میانگین ۴۵) گرم؛ دارای بدن کشیده و فک پایین طویل است. بدن از فلس‌هایی نقره‌ای پوشیده شده‌است؛ کیل بدون فلس بین باله‌های لگنی و مخرجی قرار دارد؛ دهان این ماهی فوقانی است.


title: سفیدکولی

text: این ماهی دارای زیر گونه‌های متعدد و مهاجری است که برای تخم ریزی وارد رودخانه می‌شوند. به عنوان مثال زیر گونه Ch. ch. mento Agassis در حوزه دریای سیاه زندگی می‌کند. در دو تا سه سالگی بالغ می‌شود؛ تخم ریزی از اواخر اردیبهشت ماه تا اوایل شهریور انجام می‌گیرد؛ در این هنگام بر روی بدن ماهی نر دانه‌های مرواریدی شکل ایجاد می‌شود. ماهی سفید کولی در ناحیه کم عمق رودخانه تخم ریزی می‌کند و تعداد تخم آن ۲۳-۱۵ هزار عدد است. نوع مهاجر ماهی سفید کولی دارای ارزش شیلاتی است.


title: سفیدکولی

text: این نوع ماهی از پلانکتون‌ها، حشرات و نوزاد آنها، نوزاد ماهیان و جانوران کف‌زی تغذیه می‌کند.


title: بی‌تو باتو

text: بی‌تو باتو نام آلبوم چهارم گروه آریان است که در خرداد ۱۳۸۷ منتشر شد.


title: پیشینه کاغذ

text: شبهه‌ای نیست که کاغذ از مهم‌ترین موادی است که انسان را در مرحله علم و تمدن با قدم‌های سریع پیش انداخته و در این راه به او کمک‌های بزرگ کرده‌است چه علوم و ادبیات تا قبل از آنکه انسان به ساختن کاغذ توفیق یابد در محیط محدود محصور بود و جز یک طبقه معین دیگران به آن دسترسی نداشتند و موادی که در آن ایام برای نوشتن به‌کار می‌رفت هم استعمال و حمل و نقل آن چندان آسان نبود، هم هرگز مانند امروز مخزون کردن آن‌ها امکان نداشت.


title: پیشینه کاغذ

text: کاغد یا کاغذ واژه‌ای است فارسی که از واژهٔ سغدیِ kʾγδʾ وام گرفته شده‌است. واژهٔ سغدی احتمالاً از یک واژهٔ کهنِ ناشناخته در چینی باستان گرفته شده‌است. این واژه در کتب قدیمی عربی نیز دیده می‌شود و از عربی به فارسی رفته‌است.


title: پیشینه کاغذ

text: «کاغذ» کلمه‌ای فارسی و ظاهراً تغییریافتهٔ کلمهٔ «کاهگز»، تشکیل‌شده از دو ریشهٔ «کاه» و «گز» است. «گز»، «گژ» یا «گچ» کلمه‌ای فارسی است به معنای سفید؛ مانند «گز دژ» در بهبهان که قلعه‌ای سفیدرنگ است.


title: پیشینه کاغذ

text: یا شاید کلمهٔ کاغذ از واژهٔ چینیِ «کاکتز» گرفته شده‌است. (نام فارسی آن «رخنده» یا «پرزه» است)


title: پیشینه کاغذ

text: پیش از ساختن کاغذ، مردمان باستان برای ماندگار کردن نظرهای خود از کنده‌کاری روی سنگ و چوب و لوح‌های گلی بهره می‌گرفتند.


title: پیشینه کاغذ

text: سومری‌ها از هزارهٔ چهارم، آن را در آفتاب خشک می‌کردند یا در کوره‌های سفال‌پزی، می‌پختند. از این لوح‌های گلی پخته، شمار زیادی از ویرانه‌های شهرهای باستانی میان‌دورود، به‌ویژه بابل، به دست آمده‌است.


title: پیشینه کاغذ

text: یکی دیگر از این مواد «سنگ» بوده‌است که دوام آن به‌مراتب از گل بیشتر است، اما در عوض سنگین تر بودن آن بیشتر زحمت تولید می‌کرده، استعمال گل و سنگ به‌علت اشکال حمل و نقل و بزرگی حجم چندان شیوع نداشته.


title: پیشینه کاغذ

text: همچنین گاه نوشتن روی ورقه‌های مسی، برونزی و گاهی طلا انجام می‌شد که لوح‌های زرین دورهٔ هخامنشیان از نمونه‌های آن‌هاست.


title: پیشینه کاغذ

text: دست‌کم از هزارهٔ دوم پیش از میلاد، آدمیان آموختند که می‌توانند از پوست جانوران کاغذ چرمی (پارشمن) بسازند. ایرانیان روی پوست گاو، گاومیش و گوسفند و رومی‌ها بر پوست خر وحشی می‌نوشتند. پوست‌ها پس از دباغی و صیقل‌کاری به اندازهٔ نازک و نرم از کار درمی‌آمدند که در زیبایی و نیکویی شاهکار به‌شمار می‌آمدند. پارشمن ایرانی ویژگی‌های بهتری داشت. برای نمونه، ایرانیان برای از بین بردن بوی ناخوشایند چرم، در روند ساختن پارشمن، به آن گلاب می‌افزودند. اوستا را نخستین‌بار روی ۱۲ هزار پوست گاو نوشته بودند. اعراب نیز بیش‌تر برای نوشتن قرآن و نوشته‌های با اهمیت (به دلیل گرانی) از پوست جانوران استفاده می‌کردند.


title: پیشینه کاغذ

text: استعمال پوست نازک برای کتابت پیش از اسلام معمول بود، مسلمین نیز آن را به‌کار می‌بردند لیکن قیمت گزاف آن سبب شد که فقط آن را برای نوشتن نسخ قرآن و قرارنامه‌های رسمی و عهد و پیمان‌ها استعمال کنند. ابوریحان بیرونی آورده‌است: «هندیها عادت نداشتند که مثل یونانیها بر پوست بنویسند. از سقراط پرسیدند که چرا به‌کار تألیف و تصنیف نمی‌پردازد، گفت من نمی‌خواهم که آنچه را که از دل مردم زنده می‌تراود بر پوست گوسفند مرده بنویسم.» در اوایل اسلام نیز مثل دوره قدرت یهود خیبر مردم بر پوست کتابت می‌کردند و اوراق قرآن را بر پوست آهو نوشته بودند چنان‌که یهود توراة را بر همان پوست می‌نوشتند». نوشتن بر روی پوست‌های نازک تا مدت‌ها در مشرق و مغرب شایع بود و کتابخانه‌های مهم این کشورها کتبی بر پوست نوشته بزبان‌های یونانی و لاتینی و آرامی و عبری و عربی و غیره داشتند.


title: پیشینه کاغذ

text: اعراب بیش‌تر نوشته‌های خود را بر استخوان شانهٔ شتر یا سنگ‌های نازک سفید یا شاخه‌های پوست کندهٔ درخت خرما می‌نوشتند و به دلیل گرانی کم‌تر از پوست جانوران استفاه می‌کردند.


title: پیشینه کاغذ

text: مصریان باستان از نزدیک ۲ هزار سال پیش از میلاد، از گیاه پاپیروس، که گونه‌ای از نی است، کاغذی می‌ساختند که به همان نام پاپیروس شناخته شد و امروزه به صورت واژهٔ Paper در زبان انگلیسی ماندگار شده‌است. در مصر سفلی جنگل‌های بسیاری بوده‌است که گیاه پاپیروس در آن‌ها می‌روییده‌است. مصریان مغز این گیاه بلندقامت زیبا را می‌گرفتند و آن را قطعه قطعه می‌کردند بعد بفشار صفحاتی از آن درست می‌نمودند سپس با آلتی از عاج آن‌ها را صیقل می‌دادند بعد آن صفحات را بهم می‌چسباندند و به این ترتیب مجموعه‌هایی درست می‌کردند تا در نوشتن استفاده از آن‌ها آسان باشد. این کاغذ را در بسیاری از مآخذ قدیمی «قرطاس» خوانده‌اند و سیوطی (متوفی سال ۹۱۱ ه'. ق. / ۱۵۰۵ م) یکی از امتیازات مصررا انواع قرطاس آن می‌شمارد. معروف است که ایرانیان در دوران خلفا جز بر پوست کلفت و نازک بر چیزی دیگر نمی‌نوشتند و می‌گفتند که «ما جز بر آنچه در مملکت ما فراهم می‌شود بر چیزی دیگر کتابت نمی‌کنیم».


title: پیشینه کاغذ

text: مردم هندوستان روی برگ و پوست برخی درختان می‌نوشتند. ابوریحان بیرونی که در سال ۴۴۰ ه'. ق. (۱۰۴۸ م) وفات کرده در باب ماده‌ای که مردم هند برای نوشتن به‌کار می‌برده‌اند چنین می‌نویسد: شاید به همین دلیل باشد که امروزه به صفحه‌های کتاب یا دفتر، «برگ» می‌گویند. مسعودی که در سال ۳۴۵ ه'. ق. (۹۵۶ م) مرده از یک ماده دیگری که در هند بر آن می‌نوشته‌اند و نام آن را «کاذی» می‌گویند ذکر می‌کند و معلوم نشد که این «کاذی» همان «تاری» است که ذکر آن در بیان قول ابوریحان بیرونی گفته‌شد یا ماده دیگری بوده‌است. مسعودی می‌گوید که: اما در سرزمین‌های شمالی هند پوست درخت توز را صیقل می‌دادند و روی آن می‌نوشتند. سپس برگه‌های نوشته شده را شماره می‌گذاردند و در پارچه‌ای می‌پیچیدند و نگهداری می‌کردند. نامه‌ای که پادشاه هند به انوشیروان نوشته بود و مسعودی در مروج‌الذهب به آن اشاره کرده‌است، بر پوست درخت بوده‌است. ایرانیان نیز برخی از نوشته‌های خود را بر توز، یعنی پوست گیاه خدنگ، می‌نوشتند. ابن‌ندیم از بیان ابومشعر بلخی نوشته‌است که: به نظر می‌رسد رومیان نیز بخشی از نوشته‌های خود را روی پوست درختان ماندگار می‌کردند. چرا که واژهٔ لاتین Liber، به معنای پوست درونی درخت، برای کتاب به کار می‌رفت. اکنون نیز به جایی که کتاب‌ها در آن نگهداری می‌شود، Library، یعنی کتاب‌خانه، می‌گویند.


title: پیشینه کاغذ

text: «خانبالیق» نام قدیم پکن است که واژه‌ای ترکیبی از الفاظ ترکی است. لیق و لیک درترکی پسوندهایی هستند که به آخر پاره‌ای از اسامی اضافه می‌شوند ومعنای محل مربوط به آن اسم را بیان می‌کنند. ترکیب همین واژه با «خانبا» که برگرفته از کلمه ترکی خان مانند «چنگیزخان» - به عنوان یک مقام دولتی یا اجتماعی است، معنای پاینخت و محل زندگی خان بزرگ را می‌دهد. شهر عظیم خانبالیغ معنایی جز پاینخت و خان‌نشین ندارد (خانبالیق= خان نشین= پاینخت). کاغذ خانبالیق یا کاغذ چینی یا کاغذ ختایی در انواع مختلف ساخته می‌شد، اما با ضخامت نسبتاً زیاد، زیرا که روش کتابت با قلم موی چینی‌ها نیاز به کاغذ ضخیم مقاوم در مقابل آب داشت.


title: پیشینه کاغذ

text: چینی‌های باستان نخست روی پارچهٔ ابریشم می‌نوشتند، اما از نزدیک ۱۵۰ سال پیش از میلاد، آموختند که می‌توانند پوست درخت توت را خرد کنند، به صورت خمیر درآورند و از آن کاغذ بسازند. آن‌ها به کاغذهای خود ساقه‌های کتان و رشته‌های تور ماهی‌گیری کهنه نیز می‌افزودند تا محکم‌تر شود. هر چند گیاهان در بیش‌تر جاها یافت می‌شدند، اما چینی‌ها شیوهٔ ساختن کاغذ را به صورت راز نگه داشته بودند. این راز زمانی فاش شد که عرب‌های مسلمان در سال ۱۳۳ هجری/۷۵۱ میلادی، اسیرانی را از چین با خود به سمرقند، از بزرگ‌ترین و شناخته‌شده‌ترین شهرهای دیرین ایران، آوردند. از جملهٔ اسیرانی که صالح‌بن‌زیاد از چین با خود به سمرقند آورد، کسانی بودند که در کار ساختن کاغذ مهارت داشتند. ایرانیان مسلمان شیوهٔ ساختن کاغذ را از آنان یادگرفتند و آن را بهبود بخشیدند و به‌زودی سمرقند بزرگ‌ترین مرکز خرید و فروش کاغذ در جهان شد.


title: پیشینه کاغذ

text: این کاغذ را ایرانیان از اسیران چینی آموختند. این کاغذ را باید نخستین نمونه کاغذ ایرانی دانست که برابر نیازهای کاتبان ایرانی و شرایط کتابتی با قلم نی پدید آمده‌است. تأیید استادان طراز اول خوشنویسی نظیر سلطان علی مشهدی در «صراط السطور» از مرغوبیت خاص این کاغذ خبر می‌دهد:


title: پیشینه کاغذ

text: حبذا کاغذ سمرقندی مکنش رد، اگر خردمندی خط بر او صاف و خوب می‌آید لیک پاک و سفید می‌باید خواه رسمی و خواه سلطانی جهد کن تا که خوب بستانی


title: پیشینه کاغذ

text: کیفیت مناسب این کاغذ سبب رونق تجارت آن شد، به‌طوری‌که سمرقند را به مرکز تجارت آن تبدیل کرد. حتی مرغوبیت این کاغذ منجر به گرانی و اشتهار آن گردید، به‌طوری‌که از انواع مختلف آن در همه جا، با رغبت و تحسین استقبال می‌شد و در اندازه‌های مختلف کاربرد پیدا کرد و به تمام بلاد اسلامی صادر می‌شد.


title: پیشینه کاغذ

text: کاغذهای سمرقندی در قطع رسمی و سلطانی از شهرت خوبی برخوردار بوده و در متون گذشته اشاراتی فراوان به آن دیده شده‌است، چنان‌که ثعالبی می‌نویسد: «کاغذهای سمرقندی به لحاظ لطافت و نازکی و زیبایی، قرطاس‌های مصری را بی ارج کرد. یاقوت حموی (متوفا به سال ۶۲۶ ق) در شرح حال ابوالفضل جعفر بن فرات (متوفا به سال ۳۹۱ ق) می‌نویسد این وزیر از سمرقند کاغذ وارد می‌کرد تا کاتبانی که برای کتابخانه او کتاب‌ها را استنساخ می‌کردند آن‌ها را به کار ببرند.


title: پیشینه کاغذ

text: محمد بن طاهر مقدسی می‌گوید که در سمرقند مخصوصاً برای ابوالفضل وزیر کاغذ می‌ساختند و از مصر هم هر سال مقداری کاغذ می‌آوردند و در کتابخانه او همیشه عده‌ای از کاتبان به کار استنساخ مشغول بودند. سیوطی هم به نقل اخباری در این مضمون می‌پردازد و می‌گوید: «قراطیس سمرقند برای مردم مشرق همان حکم قراطیس مصری را برای اهل مغرب دارد.»


title: پیشینه کاغذ

text: و این کاغذ سمرقندی و کیفیت جهانگیر آن سبب شده تا کشورهای مسلمان آن روزگار، همیشه ترجیح دهند برای خلق آثار ماندگار، از آن استفاده کنند. حتی وقتی بایسنقر میرزا تصمیم به کتابت آن قرآن معروف و عظیم گرفت، دستور داد تا کاغذگران سمرقندی، تمامی تجربه و همت خویش را به کار بگیرند تا بتوانند صفحاتی عظیم از این کاغذ را پدیدآورند و امروز شاهد بقایای این قرآن عظیم بایسنقری در کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی در ابعاد هر صفحه ۱۰۱در۱۷۷ سانتیمتر با مقیاس امروز هستیم که بزرگ‌تر از کاغذهای صنعتی استاندارد امروزین است.