title: گردنه زالیان

text: گردنه زالیان بخشی از جاده بروجرد - اراک است که در منطقهٔ کوهستانی شرق بروجرد و غرب استان مرکزی معروف به سربند قرار گرفته است. این گردنه به ارتفاع ۲۴۰۰ متر به همراه گردنه‌های رازان و زاغه سه محور کوهستانی عمده استان لرستان هستند که بر سر شاهراه سراسری تهران - خوزستان قرار گرفته‌اند. نام این گردنه از روستای زالیان در همین منطقه گرفته شده است.


title: تونل‌زنی کوانتومی

text: تونل‌زنی کوانتومی به فرایند کوانتومی تونل زدن یک ذره بنیادی در یک سد پتانسیل - که از نظر کلاسیک، ذره قادر به عبور از آن نیست - اشاره دارد. این پدیده مهم در چندین پدیده فیزیکی - برای مثال، در واکنش‌های هسته ای که در ستارگان رشته اصلی مثل خورشید اتفاق می‌افتد - به چشم می‌خورد. همچنین کاربردهای مهمی در ادوات الکترونیکی مانند دیود تونلی دارد. این پدیده در اوایل قرن بیستم پیش‌بینی شده بود و در اواسط همان قرن به عنوان یک پدیده کلی فیزیکی پذیرفته شد. تونل زنی معمولاً با اصل عدم قطعیت هایزنبرگ توضیح داده می‌شود. در واقع مفاهیم مکانیک کوانتومی حول این پدیده توصیف می‌شوند و می‌توان گفت تونل زنی کوانتومی یکی از ویژگی‌های بنیادی مکانیک کوانتومی و نشانه خاصیت دوگانگی موج – ذره است.


title: تونل‌زنی کوانتومی

text: تونل زنی کوانتومی در ابتدا با مطالعه تابش گسترش یافت و در سال ۱۸۹۶ توسط هانری بکرل کشف شد. مسئله تابش بعدها توسط پیر کوری و ماری کوری آزمایش شد، که برای آن در سال ۱۹۰۳ جایزه نوبل فیزیک گرفتند. ارنست رادرفورد ایگون شویدلر طبیعت تابش را مطالعه کردند که بعدها توسط فردیش کلرواش به صورت تجربی اثبات شد. بعدها نظریهٔ نیمه عمر و عدم امکان پیش‌گویی واپاشی از کار آن‌ها نتیجه شد. فردیش هوند اولین کسی بود که در سال ۱۹۲۷ وقتی که حالت پایه چاه دوتایی را محاسبه می‌کرد به پدیدهٔ تونل زنی توجه کرد. اولین کاربرد این پدیده یک توضیح ریاضی برای واپاشی ذرات آلفا بود که در سال ۱۹۲۸ توسط جرج گاموف انجام شد. دو محقق دیگر به نام‌های رونالد گورنی و ادوارد کاندون هم مستقلاً این کار را انجام دادند. این دو محقق به‌طور هم‌زمان معادلهٔ شرودینگر را برای یک چاه پتانسیل درون هسته و یک رابطه بین نیم عمر ذره و انرژی تابشی یافتند که مستقیماً به احتمال ریاضی تونل زنی وابسته بود. بعد از یک سمینار توسط گاموف، فردی به نام ماکس بورن کلید تونل زنی را دریافت. او پی برد که تونل زنی محدود به فیزیک هسته ای نیست بلکه یک نتیجهٔ کلی از مکانیک کوانتومی است که در چندین سیستم مختلف ظاهر می‌شود. اندکی بعد، هر دو گروه موضوع تونل زنی ذرات به درون هسته را مطرح کردند. در پی آن، مطالعه مواد نیمه رسانا و گسترش ترانزیستورها و دیودها منجر به پذیرش تونل زنی الکترون در جامدات، در سال ۱۹۵۷شد. کار لئو ایساکی و ایوار یور و برایان دیوید جوزفسون، زوج‌های کوپر ابررسانایی را پیش‌بینی کرد که در سال ۱۹۷۳ جایزه نوبل فیزیک را برای آن‌ها به ارمغان آورد.


title: تونل‌زنی کوانتومی

text: تونل زنی کوانتومی شامل حوزه مکانیک کوانتومی است. آنچه که در مقیاس کوانتومی اتفاق می‌افتد به‌طور مشخص قابل مشاهده نیست، اما برای درک بیشتر، در اندازه‌های ماکروسکوپیک مجسم شده‌است که مکانیک کلاسیک به اندازه کافی قادر به توضیح آن است. برای درک این پدیده می‌توان ذره‌هایی را که سعی در عبور بین دو چاه پتانسیل دارند را با توپی که دور یک تپه می‌چرخد مقایسه کرد. مکانیک کوانتومی و مکانیک کلاسیک در این زمینه رفتارهای متفاوتی دارند. مکانیک کلاسیک پیش‌بینی می‌کند که ذره‌ای که انرژی کافی برای عبور کلاسیکی از چاه ندارند قادر به رسیدن به سمت دیگر نیست، پس یک توپ بدون انرژی کافی برای عبور از تپه، پس زده شده (بازتاب) یا در بهترین حالت داخل تپه نفوذ خواهد کرد (جذب). در مکانیک کوانتومی این ذره‌ها می‌توانند با احتمال خیلی کم به آن طرف تونل برسند پس می‌توانند از سد عبور کنند. در این مثال توپ نمی‌تواند از اطراف خود انرژی بگیرد پس برای تونل زدن در طول دیوار یا گذر از تپه با پس دادن انرژی، الکترون‌های بازتابی تولید کرده و در نتیجه انرژی بیشتری نسبت به آنچه در سمت دیگر خواهد داشت، دارد. این تناقض به دلیل رفتار ذره، هم به عنوان ذره و هم به عنوان موج در مکانیک کوانتومی است. یک تفسیر دیگر از این دوگانگی شامل اصل عدم قطعیت هایزنبرگ است که ضمن آن حدی برای دقت در اندازه‌گیری مکان و تکانه ذره در یک زمان مشخص تعیین شده‌است. این موضوع دلالت بر این دارد که هیچ جوابی با احتمال دقیقاً صفر یا یک وجود ندارد. پس ممکن است یک جواب به بی‌نهایت برسد؛ بنابراین احتمال حضور یک ذره در سمت مخالف یک سد غیر صفر است و در این صورت است که ذره‌ها -بدون هیچ اثری از عبور فیزیکی از سد- ظاهر خواهند شد و با همین احتمال ذره در سمت دیگر با یک فرکانس متناسب، ظاهر می‌شوند.


title: تونل‌زنی کوانتومی

text: هر پدیده‌ای که می‌توان به عنوان یک سیستم فیزیکی در نظر گرفت، با تابع موج ذره به‌طور مختصر بیان می‌شود. اگرچه مسائل در فیزیک کوانتومی متمرکز به تحلیل تابع موج ذره است، با استفاده از فرمول‌های ریاضی مکانیک کوانتومی نظیر معادله شرودینگر، تابع موج حل خواهد شد و این موضوع مستقیماً به چگالی احتمال مکان ذره وابسته است که احتمال حضور ذره در مکان را توصیف می‌کند. البته در حد سدهای بزرگ احتمال تونل زنی کاهش پیدا می‌کند (سدهای بلندتر و عریض تر). برای نمونه‌های ساده تونل زنی سد، مثل سد مستطیلی یک راه حل تحلیلی وجود دارد. معمولاً مسائل در واقعیت حتی یک راه حل هم ندارند. پس روش‌های نیمه کلاسیکی یا شبه کلاسیکی برای راه حل‌های تقریبی این مسائل، مثل تقریب WKB، گسترش یافتند. احتمال‌ها ممکن است نتیجه‌ای با دقت دلخواه باشند.


title: تونل‌زنی کوانتومی

text: چندین پدیده وجود دارد که رفتاری شبیه تونل زنی کوانتومی دارند، پس می‌توان آن‌ها را دقیقاً با تونل زنی توصیف کرد. پدیده‌هایی مانند جفت شدگی موج ناپایدار (کاربرد معادله موج ماکسول برای نور). این آثار برای سد پتانسیل مستطیلی شبیه‌سازی شده‌اند. در این مثال‌ها یک ناحیه عبور وجود دارد، که در راستای انتشار موج یا در نزدیکی همان مسیر است و محیط دومی هم وجود دارد که در راستایی قرار دارد که موج به‌طور متمایز طی می‌کند. این را می‌توان به عنوان یک ناحیهٔ باریک B بین دو ناحیه باریک A تعریف کرد. حال می‌توان تحلیل یک سد مستطیلی به وسیلهٔ معادله شرودینگر را با آثار دبگر وفق داد، با این شرط که معادله موج دارای جواب موج گذرنده از محیط A باشد اما جواب نمایی حقیقی در محیط B باشد. در اپتیک محیط A خلأ است، البته زمانی که محیط B شیشه باشد. در صوت‌شناسی محیط A می‌تواند مایع یا گاز باشد و محیط B ی جامد باشد. برای هردو حالت محیط A ناحیه‌ای از فضاست که انرژی کل ذره بزرگتر از انرژی پتانسیلش است و محیط B سد پتانسیل است. این حالت‌ها یک موج ورودی دارند و موج برآیند در هر دو جهت خواهد بود. هم چنین می‌توان ناحیه‌ها و سدهای بیشتری داشت و لزوماً نباید این سدها گسسته باشند، تقریب نیز در این مثال‌ها مفید است.


title: تونل‌زنی کوانتومی

text: تونل زنی در سدهایی با ضخامت حدود ۳–۱نانومتر و کمتر اتفاق می‌افتد و دلیل بسیاری از پدیده‌های فیزیکی ماکروسکوپی است. برای مثال تونل زنی در نتایج جریان توان ذاتی و تکنولوژی موبایل دیده می‌شود.


title: تونل‌زنی کوانتومی

text: واپاشی رادیواکتیو عبارت است از انتشار ذرات و انرژی از هسته ناپایدار یک اتم برای تشکیل یک حالت پایدار. این پدیده در اثر تونل زنی کوانتومی ذره خارج از هسته انجام می‌شود (تونل زنی ذره درون هسته جاذبه الکترون است)، که اولین کاربرد تونل زنی کوانتومی بود و به اولین تقریب سوق داد.


title: تونل‌زنی کوانتومی

text: گسیل سرد الکترون‌ها مربوط به فیزیک نیمه رساناها و ابر رساناهاست. این پدیده شبیه پدیده گرما-یونی است.


title: تونل‌زنی کوانتومی

text: یک سد ساده را می‌توان بااستفاده از دو رسانا و یک عایق نازک ایجاد کرد، که اتصال تونل هستند و مطالعه آن نیازمند تونل زنی کوانتومی است. اتصالات جوزفسون از تونل زنی کوانتومی و ابررسانایی تعدادی نیمه رسانا بهره گرفته تا اثر جوزفسون را تولید کند. این اثر در اندازه‌گیری دقیق ولتاژ و میدان مغناطیسی مثل سلول‌های خورشیدی چند اتصالی، کاربرد دارد.


title: تونل‌زنی کوانتومی

text: دیودها قطعات نیمه‌رسانای الکترونیکی هستند که این امکان را به جریان می‌دهند که در یک جهت بیشتر از بقیه برقرار شوند. سازوکار این قطعه وابسته به ناحیهٔ تهی، بین نیمه رسانای نوع nونوع p می‌باشد. وقتی اینها کاملاً پر شوند، ناحیه تهی می‌تواند به قدر کافی برای تونل زدن باریک شود. پس از آن اگر بایاس مستقیم کمی اعمال شود جریان حاصل از تونل زنی بسیار قابل توجه خواهد بود، و مقدار حداکثر در جایی است که ولتاژ بایاس طوری است که سطح انرژی در نوار رسانایی p و n یکسان است. هم‌زمان با افزایش ولتاژ بایاس، دیود به‌طور ایده‌آل عمل می‌کند. چون جریان تونل زنی به سرعت از بین می‌رود، می‌توان دیود تونلی با ولتاژ متغیر برای کاهش جریان با افزایش ولتاژ، تولید کرد. این ویژگی خاص در چندین مورد کاربرد دارد. دیود تونلی تشدید شده، استفاده از تونل زنی کوانتومی را در روش‌های مختلف برای دسترسی به نتایج شبیه به این ممکن می‌سازد. این دیود در جریان زیاد ولتاژ خاصی را ایجاد می‌کند که ولتاژ تشدید گفته می‌شود. اینجا یک چاه پتانسیل کوانتومی ایجاد می‌شود که دارای حداقل سطح انرژی گسسته‌است. وقتی که این مقدار انرژی بیشتر از انرژی الکترون باشد هیچ تونل زنی اتفاق نمی‌افتد و دیود در بایاس معکوس است.


title: تونل‌زنی کوانتومی

text: یک پروژه تحقیقاتی اروپایی اثبات کرد که FETهایی که در آن‌ها Gate ورودی با تونل زنی کوانتومی بیش از پاشش گرمایی کنترل می‌شود، ولتاژ Gateرا از ۱ ولت تا ۰٫۲ ولت همچنین توان مصرفی را نیز تا ۱۰۰ برابر کاهش می‌دهند.


title: تونل‌زنی کوانتومی

text: می‌توان با استفاده از تونل زنی کوانتومی پدیده برخورد و رفتار الکترون‌ها را توضیح داد. وقتی یک بسته موج الکترون آزاد به آرایه‌ای از چند سد برخورد می‌کند، قسمت بازتابیده موج با قسمت عبور کرده تداخل می‌کند، در نتیجه مواردی با صد در صد عبور وجود دارد. این نظریه پیش‌بینی می‌کند که اگر هسته با بار مثبت آرایه مستطیلی کاملی تشکیل دهد، الکترون‌های درون فلز به عنوان الکترون‌های آزاد تونل می‌زنند و این کار منجر به رسانایی بالا می‌شود.


title: تونل‌زنی کوانتومی

text: میکروسکوپ تونل زنی(STM)که توسط Gred binning وHeinrich rohrer ابداع شده‌است، امکان تصویر برداری و مطالعه سطح فلزات و بعضی نیمه رساناها را به ما می‌دهد. این وسیله با بهره‌گیری از رابطهٔ بین تونل زنی کوانتومی با فاصله عمل می‌کند. وقتی نوک سوزن STM خیلی نزدیک به سطح رسانایی که ولتاژ بایاس دارد قرار گیرد با اندازه‌گیری جریان الکترون‌هایی که در حال تونل زدن بین سوزن و سطح رسانا هستند، فاصله بین سوزن و سطح را می‌توان اندازه گرفت. این کار با استفاده از میله پیزوالکتریک که اندازه‌اش تغییر می‌کند، انجام می‌شود. پس از اعمال ولتاژ در دو سر آن‌ها ارتفاع نوک را می‌توان تنظیم کرد و این کار برای تثبیت جریان تونل زنی می‌باشد. ولتاژ متغیر با زمان که به این میله‌ها اعمال می‌شود نیز ثبت می‌شود که برای تصویر برداری از سطح رسانا به کار برده می‌شود. STMها دقتی در حدود0.001 nm یا حدود ۱٪ ضخامت اتمی دارند.


title: تونل‌زنی کوانتومی

text: این بخش فرمول بندی ریاضی تونل زنی کوانتومی را توصیف می‌کند.


title: تونل‌زنی کوانتومی

text: معادله مستقل از زمان شرودینگر برای ذره در یک بعد را می‌توان به صورت زیر نوشت:


title: تونل‌زنی کوانتومی

text: یا در اینجا ħ (ثابت پلانک)، m (جرم ذره)، x (نشان دهنده جابجایی در جهت حرکت ذره)، Ψ(تابع موج شرودینگر)،V (انرژی پتانسیل ذره) و E (انرژی ذره) است که وابسته به حرکت ذره در راستای xو M کمیتی است که با V(x)-E توضیح داده می‌شود و نام پذیرفته شده‌ای در فیزیک ندارد. جواب معادله شرودینگر در مقدارهای مختلف x و با توجه به اینکه M مثبت است یا منفی متفاوت خواهند بود. اگر M ثابت و منفی باشد، می‌توان معادله شرودینگر را به صورت زیر نوشت:


title: تونل‌زنی کوانتومی

text: جواب این معادله موج عبوری با ثابت فاز –k یا +k را نشان می‌دهد. همچنین اگر M ثابت و مثبت باشد، می‌توان معادله شرودینگر را به صورت زیر نوشت:


title: تونل‌زنی کوانتومی

text: جواب‌های این معادله به صورت نمایی به شکل موج نا پایدار در حال افزایش و کاهش است. وقتی M با مکان تغییر می‌کند، بسته به این کهM مثبت است یا منفی، همین تفاوت در رفتار هم رخ می‌دهد. یعنی اینکه علامت M تعیین تعیین‌کننده است.M مثبت متناظر با محیط Aو M منفی متناظر با ناحیه Bاست. همچنین این علامت تعیین می‌کند که جفت شدگی موج ناپایدار می‌تواند اتفاق بیفتد البته اگر ناحیه باM مثبت بین دو ناحیه باM منفی قرار بگیرد؛ بنابراین یک سد پتانسیل ایجاد می‌کند. ریاضیات مربوط با شرایطی که M با x تغییر می‌کند سخت و مشکل است به جز حالت‌هایی خاص که معمولاً در واقعیت اتفاق نمی‌افتد. یک روش تقریبی نیمه کلاسیکی که در کتاب‌های فیزیک طرح شده‌است در قسمت بعدی بررسی خواهد شد. یک روش ریاضی کامل و پیچیده در سال ۱۹۶۵ در مقاله‌ای توسط Froman ذکر شده‌است. این نظریه در کتاب‌های فیزیک ثبت نشده‌است اما تصحیح آن، نتایج کمی اندکی در پی داشت.


title: تونل‌زنی کوانتومی

text: تابع موج به صورت نمایی بیان شده‌است:


title: تونل‌زنی کوانتومی

text: سپسformula_7به قسمت‌های موهومی و حقیقی تقسیم شده‌است:


title: تونل‌زنی کوانتومی

text: که A و B توابعی با مقدارهای حقیقی‌اند. با جاگذاری معادله دوم در معادله اول و استفاده از این موضوع که قسمت موهومی باید صفر باشد، داریم:


title: تونل‌زنی کوانتومی

text: برای حل این معادله با استفاده از تقریب نیمه کلاسیکی، هر تابع باید به صورت سری توانی از ħ بسط داده شود. از معادله داریم که سری توانی باید با جمله حداقل از مرتبه ۱- ħ شروع شود تا قسمت حقیقی معادله را ارضا کند. برای یک حد کلاسیکی خوب شروع با بیشترین توان ثابت پلانک بهتر است که منجر می‌شود به:


title: تونل‌زنی کوانتومی

text: و


title: تونل‌زنی کوانتومی

text: با همان فرض جملات کمترین توان داریم:


title: تونل‌زنی کوانتومی

text: در اینصورت می‌توان دربارهٔ دو حالت نهایی بحث کرد:


title: تونل‌زنی کوانتومی

text: حالت اول : وقتی دامنه به آهستگی در مقایسه با A(x)=۰ تغییر می‌کند و


title: تونل‌زنی کوانتومی

text: که متناظر با حرکت کلاسیکی است. جواب مراتب بعدی بسط نتیجه می‌دهد:


title: تونل‌زنی کوانتومی

text: حالت دوم : وقتی فاز به آهستگی در مقایسه با دامنه B(x)=۰ تغییر می‌کند و


title: تونل‌زنی کوانتومی

text: که متناظر با تونل زنی است. جواب مراتب بعدی بسط نتیجه می‌دهد:


title: تونل‌زنی کوانتومی

text: در هر دو حالت می‌توان از مخرج دریافت که هر دو جواب تقریبی همان‌طور که نشان داده شده، نزدیک نقطه برگشت کلاسیکی هستند formula_18. دور از چاه پتانسیل، ذره مثل یک موج نوسان‌کننده آزاد رفتار می‌کند. تحت اثر چاه پتانسیل دامنه حرکت ذره به صورت نمایی تغییر می‌کند. با در نظر گرفتن رفتار در این حدود و نقطه برگشت کلاسیک، می‌توان یک جواب کلی ساخت. برای شروع یک نقطه برگشت کلاسیک x انتخاب کرده و formula_19 را به صورت سری توانی حول x بسط می‌دهیم:


title: تونل‌زنی کوانتومی

text: فقط جملهٔ مرتبهٔ اول به صورت خطی رفتار می‌کند:


title: تونل‌زنی کوانتومی

text: با استفاده از این تقریب، معادله نزدیک x به معادله دیفرانسیلی تبدیل می‌شود. می‌توان این معادله را با استفاده از عملکرد هوا، حل کرد.


title: تونل‌زنی کوانتومی

text: با استفاده از این جواب برای همه نقاط برگشت کلاسیکی می‌توان یک جواب ساخت که جواب‌های حدی را به هم وصل می‌کند. ضریب ۲ به یک طرف نقطه برگشت کلاسیکی و ضریب ۲ به طرف دیگر نقطه برگشت کلاسیکی می‌دهیم تا با استفاده از این جواب موضعی آن‌ها را به هم وصل کنیم. پس جواب تابع Airy در حدود مناسب با sinx و cosx و تابع نمایی مجانب خواهد بود. رابطه بینformula_23 و formula_24 به صورت زیر است.


title: تونل‌زنی کوانتومی

text: با ضرایب به دست آمده، جواب کلی محاسبه می‌شود. هم چنین ضریب عبور برای ذره که در یک سد پتانسیل تونل می‌زند به صورت زیر است:


title: تونل‌زنی کوانتومی

text: که x و x دو نقطه عطف کلاسیکی برای حد پتانسیل هستند.


title: مهرداد میرکیانی

text: مهرداد میرکیانی، چهره‌پرداز ایرانی است.


title: مهرداد میرکیانی

text: وی پس از اخذ مدرک دیپلم در رشتهٔ اقتصاد، در دورهٔ چهره‌پردازی زیر نظر جلال معیریان و مسعود ولدبیگی در سال ۱۳۶۳ شرکت کرد.


title: مهرداد میرکیانی

text: فیلم سینمایی وکیل اول (جمشید حیدری) آغاز فعالیت سینمایی وی با عنوان چهره‌پرداز به حساب می‌آید.


title: بافت تاریخی بروجرد

text: بافت تاریخی بروجرد به محدوده‌ای از مناطق مرکزی شهر بروجرد گفته می‌شود که هسته قدیمی این شهر را تشکیل می‌دهند. در سال‌های اخیر، مطالعه و حفاظت از بناهای ارزشمند این بافت مورد توجه سازمان‌های مرتبط قرار گرفته‌است. بیشتر آثار موجود در این منطقه مربوط به دوره قاجار و قبل از آن هستند و برخی مسجدها و خانه‌های اعیانی آن از ارزش گردشگری و تاریخی زیادی برخوردارند.


title: بافت تاریخی بروجرد

text: با توجه به قدمت تاریخی و وجود بناها و ساختمان‌های قدیمی قابل توجه، بافت قدیم بروجرد به عنوان یک طرح ویژه مورد توجه سازمان میراث فرهنگی قرار گرفت و کار مطالعاتی آن از سال ۱۳۸۵ آغاز شد. به همین منظور با اختصاص ردیفی در بودجه ملّی، مطالعات اولیه و مستندسازی این بافت آغاز شد. در این راستا با ایجاد پایگاه بافت تاریخی بروجرد، شهرداری بروجرد، سازمان مسکن و شهرسازی استان لرستان و اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی لرستان، طرح مشترکی را برای مطالعه و بررسی بافت تاریخی این شهر آغاز کردند که هدف آن شناسائی حدود بافت تاریخی، بناها و گذرهای موجود و زمینه‌سازی برای حفاظت از آن بوده‌است . «پایگاه بافت تاریخی بروجرد» مشتمل بر گروهی از کارشناسان میراث فرهنگی است و زیرمجموعه اداره میراث فرهنگی این شهر است.


title: بافت تاریخی بروجرد

text: بافت تاریخی بروجرد، مجموعه‌ای بالغ بر ۲۸۰ هکتار از مناطق مرکز و شرق این شهر را شامل می‌شود که امروزه بیشتر در محدوده خیابانهای جعفری، صفا، شهدا و بحرالعلوم قرار گرفته‌اند. این بافت تقریباً شامل حدود تقریبی شهر بروجرد در سال ۱۸۵۰ میلادی (۱۲۲۸ هجری شمسی) است که بر اساس نقشه‌ای که در آن سال توسط ارتش روسیه از این شهر تهیه شده تعریف شده‌است.


title: بافت تاریخی بروجرد

text: بافت تاریخی بروجرد چهار محله یا کوی داشته‌است:


title: بافت تاریخی بروجرد

text: دودانگه محله اصلی و مرکز تجاری و اقتصادی این بافت به‌شمار می‌رود . هر محله نیز دارای مرکزی است که خود هسته‌های دیگری را شامل می‌شوند.


title: بافت تاریخی بروجرد

text: بناهای تاریخی قابل توجهی مانند امامزاده جعفر، مسجد جامع بروجرد و مسجد سلطانی در این بافت قرار گرفته‌اند که قدمت برخی از آن‌ها به بیش از هزار سال می‌رسد. بازار قدیمی بروجرد و چندین کاروانسرای تاریخی نیز در همین منطقه قرار گرفته‌اند. برخی دیگر بناهای تاریخی در بافت قدیمی بروجرد عبارت‌اند از:


title: بافت تاریخی بروجرد

text: در مطالعه ای که بین سال ۱۳۷۰ تا ۱۳۷۱ صورت گرفت، بیش از ۲۰۰ خانه تاریخی در سطح شهر بروجرد شناسایی شد. طی سال‌های بعد به دلایل مختلف از جمله زمین‌لرزه ۱۳۸۵، تعداد زیادی از این خانه‌ها ویران شدند. تا سال ۱۳۹۵، تعداد این خانه‌ها به حدود ۴۰ خانه تاریخی رسیده است که ۱۸ مورد از آن‌ها به ثبت ملی رسیده‌اند. قدیمی‌ترین خانه تاریخی بروجرد، خانه حاتمی در خیابان بحرالعلوم است که بنای آن به پیش از دوره زندیه می‌رسد.  نمونه‌هایی از خانه‌های تاریخی بروجرد عبارتند از:


title: بافت تاریخی بروجرد

text: زمین لرزه، بارش باران وبرف، و نیز فرسودگی، سه عامل طبیعی هستند که بافت قدیمی این شهر را تهدید می‌کنند. قلعه قدیمی شهر که محدوده بافت تاریخی بروجرد بوده در اثر گسترش محدوده شهر به کلی نابود شده‌است و امروزه اثری از آن برجای نمانده‌است.


title: بافت تاریخی بروجرد

text: زمین لرزه سال هشتاد و پنج، موجب تخریب سی و نه اثر تاریخی بروجرد شد که بیشتر آن‌ها در محدوده همین بافت تاریخی قرار داشتند . همچنین با توجه به تعداد زیاد خانه‌ها و آثار تاریخی در این بافت، سازمان‌های مربوطه امکان خریداری یا نگهداری مناسب از همه آن‌ها را ندارند. برخی مالکان خصوصی سودجو نیز تمایل به تخریب خانه‌های قدیمی خود و ایجاد مجتمع‌های مسکونی جدید دارند. گرمابه گلستان در بازار بروجرد که قدمت آن به دوران صفوی می‌رسید نیز به همین ترتیب توسط سودجویان تخریب شده‌است.


title: بافت تاریخی بروجرد

text: علاوه بر چهار محله تاریخی که هسته اصلی شهر بروجرد را تشکیل می دهند مناطق دیگری نیز وجود دارند که دارای قدمت تاریخی هستند. از جمله اینها می‌توان به میدان محمدحسن خان در شمال محدوده مسجد جامع اشاره کرد که بقعه‌ای تاریخی نیز در آن موجود است. بسیاری از محله‌های قدیمی بروجرد با عنوان کوی و کوچه شناخته می‌شوند مانند کوی‌های جعفری، سوزنی، قدغون، یخچال و صوفیان و نیز کوچه‌هایی که بر اساس طبقه اجتماعی یا نوع کار ساکنان نام‌گذاری می شده‌اند مانند نال وَن‌ها (نعلبند ها)، گله دارها، چاروادارها و غیره. اسامی برخی شخصیت‌های محترم نیز ممکن است در نامگذاری یک محله به کار رفته باشند از جمله کوچه حاچ ظُهرابی (سهرابی)و میدان مَد حسن خان (محمدحسن خان). قلعه تاریخی بروجرد نیز در شکل‌گیری نام برخی مناطق نقش داشته از جمله چال قلعه و پشت قلعه. همچنین برخی مناطق که دارای ارتفاع پست تر نسبت به سایر مناطق بوده‌اند با نام چال شناخته می شده‌اند مانند چال قلعه، چال پسته و باغ چال.


title: ماسفت

text: ترانزیستور اثرِ میدانیِ نیم‌رسانا اکسید-فلز یا ماسفت معروف‌ترین ترانزیستور اثر میدان در مدارهای الکترونیک آنالوگ و دیجیتال است. اصطلاح «اکسید-فلز» را نباید به اشتباه «اکسیدِ فلز» خواند. دلیل این نام‌گذاری این است که در ساختمان این ترانزیستور، یک لایهٔ اکسیدِ سیلیسیوم (SiO) در زیر اتصال فلزیِ پایهٔ گِیت قرار گرفته‌است (شکل روبرو را ببینید).


title: ماسفت

text: این گونه از ترانزیستور اثر میدان نخستین بار در سال ۱۹۲۶میلادی معرفی شد. در آن هنگام، ساخت و به‌کارگیری این ترانزیستورها، به سبب نبود علم و ابزار و امکان، با دشواری همراه بود و از همین روی، برای پنج دهه فراموش شدند و از میدانِ پیشرفت‌های الکترونیک بر کنار ماندند. در آغازِ دههٔ ۷۰، بارِ دیگر نگاه‌ها به ماس‌فِت‌ها افتاد و برای ساختنِ مدارهای مجتمع به کار گرفته شدند.


title: ماسفت

text: در مدارهای الکترونیکی، ترانزیستور اثر میدان (FET) را با سه‌پایه به نام‌های گِیت (Gate)، دِرِین (Drain)، و سورس (Source) در نظر می‌گیرند. در این ترانزیستور، گیت (پایهٔ کنترلی)، جریانی نمی‌کشد، و چنان‌که از نام ترانزیستور پیداست، تنها با اعمال ولتاژ و ایجاد میدان الکتریکی درون نیمه رسانا، جریان عبوری از FET کنترل می‌شود. از همین روی، وقتی گیت به عنوان ورودی این ترانزیستور در نظر گرفته می‌شود، هیچ اثر بارگذاری بر روی طبقات قبلی خود در مدار نمی‌گذارد و ترانزیستور در این حالت امپدانس ورودی بسیار بالایی دارد. عمده تفاوت ماس‌فِت با ترانزیستور JFET در این است که گیت ترانزیستورهای ماس‌فِت توسط لایه‌ای از اکسید سیلیسیم (SiO) از کانال مجزا شده‌است. به این دلیل به ماس‌فِت‌ها، فِت با گیت مجزا نیز گفته می‌شود.


title: ماسفت

text: مدارهای مجتمع بر پایهٔ فناوری ماس‌فت را می‌توان بسیار ریزتر و ساده‌تر از مدارهای مجتمع بر پایهٔ ترانزیستورهای دوقطبی ساخت، بی آن که (حتی در مدارها و تابع‌های پیچیده و مقیاس‌های بزرگ) نیازی به مقاومت، دیود یا دیگر قطعه‌های الکترونیکی داشته باشند. همین ویژگی، تولیدِ انبوهِ آن‌ها را آسان می‌کند، چندان که هم‌اکنون بیش از ۸۵ درصدِ مدارهای مجتمع، بر پایهٔ فناوریِ MOS طراحی و ساخته می‌شوند.


title: ماسفت

text: ترانزیستورهای MOS، بسته به کانالی که در آن‌ها شکل می‌گیرد، کانال N یا کانال P نامیده می‌شوند. در آغازِ کار، کانال P ترانزیستورِ پرکاربردتر در فناوری MOS بود. اما از آن جا که ساختنِ کانال N آسان‌تر است و مساحتِ کم‌تری هم می‌گیرد، از کانال P پیشی گرفت. بر خلافِ ترانزیستورهای دوقطبی، در ترانزیستورهای ماس‌فِت، جریان، نتیجهٔ شارشِ تنها یک حامل (الکترون یا حفره) در میانِ پیوندها است و از این رو، این ترانزیستورها را تک‌قطبی هم می‌نامند.


title: ماسفت

text: فت دارای سه‌پایه با نام‌های درین D، سورس S و گیت G است که پایه گیت، جریان عبوری از درین به سورس را کنترل می‌کند. فت‌ها دارای دو نوع N کانال و P کانال هستند. در فت نوع N کانال زمانی که گیت نسبت به سورس مثبت باشد جریان از درین به سورس عبور می‌کند. FETها معمولاً بسیار حساس بوده و حتی با الکتریسیته ساکن بدن نیز تحریک می‌گردند. به همین دلیل نسبت به نویز بسیار حساس هستند. نوع دیگر ترانزیستورهای اثر میدانی ماس‌فِتها هستند. یکی از اساسی‌ترین مزیت‌های ماس‌فِت‌ها نویز کمتر آن‌ها در مدار است.


title: ماسفت

text: برای تست کردن فت کانال N با مولتی‌متر، نخست پایه گیت را پیدا می‌کنیم؛ یعنی پایه‌ای که نسبت به دوپایه دیگر در یک جهت مقداری رسانایی دارد و در جهت دیگر مقاومت آن بی‌نهایت است. معمولاً مقاومت بین پایه درین و گیت از مقاومت پایه درین و سورس بیشتر است که از این طریق می‌توان پایهٔ درین را از سورس تشخیص داد.


title: ماسفت

text: ساختار این گونهٔ ترانزیستور، همانند ساختار ترانزیستورهای افزایشی است، تنها با این تفاوت که هنگامِ ساخت آن، کانال را، به وسیلهٔ یک نوار از جنس سیلیسیم، میانِ سورس و درین تعبیه می‌کنند. از این رو، اگر اختلاف پتانسیل میان آن دو اعمال شود، جریانی از سورس به درین خواهیم داشت؛ هرچند که ولتاژ اعمال شده به گیت صفر باشد.


title: ماسفت

text: اساس این نوع ترانزیستور برای اولین بار توسط ژولیوس ادگار لیلینفلد در سال ۱۹۲۵به ثبت رسید. بیست و پنج سال بعد، هنگامی که اقدام به ثبت اختراع ترانزیستور اتصالی کرد، آن‌ها دریافتند لیلینفلد در حال حاضر برگزاری یک ثبت اختراع که در راه است که می‌تواند شامل تمام انواع ترانزیستورها شود. آزمایشگاه‌های بل قادر به کار کردن توافق با لیلینفلد، کسی که هنوز زنده بود بودند (که معلوم نیست آن‌ها به او پول پرداخت کردند یا نه). که در آن زمان به نسخه آزمایشگاه‌های بل ترانزیستور اتصال دو قطبی، یا اتصال به سادگی ترانزیستور (simply junction transistor) نام داده شد، و طراحی Lilienfeld نام ترانزیستور اثر میدانی بر گرفت.


title: ماسفت

text: در سال ۱۹۵۹،محمد محمد عطاالله و داوون کانگ در آزمایشگاه‌های بل، فلز اکسید نیم‌رسانا ترانزیستور اثر میدانی (ماس‌فِت) به عنوان شاخه‌ای به طراحی FET اختراع شد.


title: ماسفت

text: عملکرد و ساختارهای مختلف از اتصال دو قطبی ترانزیستور، ماس‌فِت با قرار دادن یک لایه عایق در سطح نیم‌رسانا و سپس با قرار دادن یک الکترود گیت فلزی که در آن ساخته شده بود. این سیلیکون کریستالی نیم‌رسانا است و از لایه‌ای از دی‌اکسید سیلیکون برای عایق استفاده می‌شود.


title: ماسفت

text: ماس‌فِت در ساخت نیم‌رسانا اکسید فلزی مکمِّل (CMOS) استفاده می‌شود، که به عنوان بلوک‌های ساختمانی با استفاده از p-و ماس‌فِت کانال N-است. مسئله عمده در مدارهای مجتمع، گنجاندن ترانزیستورهای بیشتر در تراشه‌های کوچکتر است. CMOS مصرف برق را کاهش می‌دهد، زیرا به جز زمانی که ورودی به گیت‌های منطقی در حال تغییر است، هیچ جریانی (ایده‌آل) و در نتیجه هیچ قدرتی مصرف نمی‌شود. این کاهش مصرف با قرار دادن nماس‌فِت در کنار p ماس‌فِت و اتصال هر دو گیت و هر دو درین به هم به دست می‌آید. یک ولتاژ بالا بر روی دروازه باعث خواهد شد n ماس‌فِت برای انجام و p ماس‌فِت به انجام و ولتاژ پایین بر روی دروازه باعث معکوس. در طول زمان سوئیچینگ ولتاژ از یک حالت به حالت دیگر می‌رود. به این ترتیب تا حد زیادی مصرف برق و تولید گرما را کاهش می‌دهد. کاربردهای CMOS دیجیتال و آنالوگ در زیر توضیح داده شده‌است.


title: ماسفت

text: رشد فناوری‌های دیجیتال انگیزه پیشبرد فناوری ماس‌فِت را بیش از هر نوع دیگری از ترانزیستور پایه سیلیکون فراهم کرده‌است. یک مزیت بزرگ ماس‌فِت برای سوئیچینگ دیجیتال این است که لایهٔ اکسید بین گیت و کانال مانع از شارش جریان DC از طریق گیت می‌شود و همچنین اتلاف توان را می‌کاهد و امپدانس ورودی بسیار بالا را ایجاد می‌کند. اکسید عایق بین گیت و کانال، ماس‌فِتی را که در یک مرحله منطقی است به‌طور مؤثر از مراحل قبل و بعد خود جدا می‌کند، این قابلیت اجازه می‌دهد تا خروجی یک ماس‌فِت بتواند ورودی تعداد قابل توجهی از ماس‌فِت‌ها باشد. واضح است که این ویژگی چقدر کار طراحان را آسان می‌سازد تا از بعضی محدودیت‌ها صرف نظر نمایند. این حد با فرکانس عامل تعریف می‌شود: هر چه فرکانس افزایش یابد، امپدانس ورودی ماس‌فِت‌ها کاهش می‌یابد.


title: ماسفت

text: مزایای ماس‌فِت در مدارهای دیجیتال را نباید به عنوان برتری آن در مدارهای آنالوگ تفسیر نمود. دو نوع مدار بر اساس ویژگی‌های مختلف ترانزیستور رفتار می‌کنند. ماس‌فِت‌ها به‌طور گسترده‌ای در بسیاری از انواع مدارات آنالوگ به دلیل مزایای خاصی استفاده می‌شود.


title: کمیسیون وینوگراد

text: کمیسیون وینوگراد (در انگلیسی: Winograd Commission در عبری: ועדת וינוגרדدر روسی: Виноград)نام کمیته تحقیق دولتی و مستقل اسرائیل است که در ۱۷ سپتامبر ۲۰۰۶ برای بررسی عملکرد دولتمردان و نظامیان این کشور در جریان جنگ اسرائیل و لبنان (۲۰۰۶) با حزب‌الله لبنان در شهر تل‌آویو با اختیارات تام تشکیل شد.


title: کمیسیون وینوگراد

text: برخی از رسانه‌های معتبر بین‌المللی در واکنش به انتشار گزارش کمیته وینوگراد، تشکیل این کمیته و نبود هیچ محدودیتی برای انجام تحقیقات و احضار تمامی مقامات بلندپایه و تبعیت مقامات ارشد سیاسی و نظامی اسرائیل به حکم آن را، نشانه وجود دمکراسی و شفافیت در جامعه اسرائیل و پایبندی دولت اسرائیل به ارزش‌های دمکراتیک خواندند و آن را ستودند.این کمیته بعد از بازجویی ۷۰ نفر از جمله نخست‌وزیر در ۱۳ مارس ۲۰۰۷ (۱۰ اردیبهشت) گزارش مقدماتی ۱۵ صفحه‌ای خود را ارائه داد.


title: کمیسیون وینوگراد

text: در این گزارش ایهود اولمرت (نخست‌وزیر)، عمیر پرتز (وزیر دفاع) و دان حالوتس (رئیس پیشین ستاد کل نیروهای دفاعی اسرائیل) را مسئول بخشی از ناکامی‌های جدی در فرماندهی جنگ با حزب‌الله لبنان معرفی کرد.


title: کمیسیون وینوگراد

text: گزارش نهایی کمیته وینوگراد از ارزیابی کامل دلایل ناکامی نیروهای دفاعی اسرائیل در نبرد با حزب‌الله لبنان، با مسئول معرفی کردن سه مقام ارشد، شامل: نخست‌وزیر، وزیر جنگ و رئیس وقت ستاد مشترک کل نیروهای دفاعی اسرائیل منتشر شد. وینوگراد در گزارش نهایی خود، ایهود اولمرت نخست‌وزیر، عمیر پرتز وزیر جنگ و دان حالوتس رئیس سابق ستاد مشترک کل نیروهای دفاعی اسرائیل را مسئول ناکامی اسرائیل در نابودی کامل حزب‌الله لبنان در جنگ اسرائیل علیه لبنان (۲۰۰۶) معرفی کرد.


title: کمیسیون وینوگراد

text: برطبق نتایج تحقیقات کمیته وینوگراد، ایهود اولمرت نخست‌وزیر، در جنگ اسرائیل علیه لبنان (۲۰۰۶) برخلاف قوانین موجود، مسئولیت تصمیم‌گیری و اداره جنگ را به فرماندهان ارتش و ستاد کل فرماندهی و عملیات نیروهای دفاعی اسرائیل واگذار کرده بود، در حالیکه طبق قانون مسئولیت اداره جنگ برعهده شخص نخست‌وزیر بود.


title: کمیسیون وینوگراد

text: عمیر پرتز در مقام وزارت دفاع اسرائیل، از کارشناسان امنیتی استفاده نکرد و دان حالوتس که مقام فرماندهی ستاد کل نیروهای دفاعی اسرائیل را برعهده داشت، توان موشکی حزب‌الله لبنان به شهرهای شمالی اسرائیل را جدی نگرفت و در هیچ برهه‌ای از جنگ به غیر از هدف قراردادن سکوهای پرتاب موشک حزب‌الله، برنامه مشخصی را برای نابودی کامل با این حملات ارائه نکرد.


title: کمیسیون وینوگراد

text: دولت اولمرت فرمان جنگ را در حالی صادر کرد که هیچ برنامه و طرح منسجمی از قبل برای آن نداشت. نخست‌وزیر برای پرهیز از افزایش شمار مجروحان از دست زدن به عملیات زمینی در جنوب لبنان تا روزهای پایانی جنگ خودداری کرد، در حالیکه در ازای آن هیچ راه حل جایگزینی به غیر از حملات بی‌وقفه هوایی ارائه نکرد.


title: کمیسیون وینوگراد

text: عمیر پرتز وزیر دفاع نیروهای دفاعی اسرائیل، پس از آنکه در گزارش کمیسیون وینوگراد از عملکرد او در جنگ اسرائیل و لبنان (۲۰۰۶) انتقاد شد، در روز ۶ مه (۱۶ اردیبهشت) اعلام کرد که از مقام خود کنار خواهد رفت.


title: کمیسیون وینوگراد

text: پس از گزارش، رئیس فراکسیون حزب کادیما در کنیست هم استعفا کرد.


title: کمیسیون وینوگراد

text: در ۲ مه ۲۰۰۷ کمیسیون وینوگراد، ایهود اولمرت را مقصر ناکامی در فرماندهی جنگ با حزب‌الله لبنان معرفی کرد این حکم باعث شد ۱۰۰٫۰۰۰ نفر از مردم اسرائیل در تجمعی در تل‌آویو خواستار استعفای او شوند.


title: مژده دقیقی

text: مژده دقیقی (زادهٔ سال ۱۳۳۵) یک مترجم ایرانی است که در ترجمهٔ آثار ادبی نویسندگان آمریکای شمالی به زبان فارسی فعال بوده است. او فارغ‌التحصیل رشتهٔ علوم سیاسی از دانشگاه شهید بهشتی (ملی سابق) است و پس از تحصیل، مدتی در مطبوعات کار می‌کرد.ظلمت در نیمروز نوشته آرتور کوستلر، ترجمه مژده دقیقی


title: مژده دقیقی

text: گفتگو با مژده دقیقی، فصلنامه مترجم


title: احمد اخوت

text: احمد اخوت (زاده ۱۳۳۰ در اصفهان) داستان‌نویس، داستان‌شناس، مترجم و منتقد ادبی است. وی دارای مدرک دکترای زبان‌شناسی و نشانه‌شناسی است. وی از یاران حلقه ادبی جنگ اصفهان بوده‌است. همچنین وی عضو شورای نویسندگان فصلنامه زنده رود است.


title: شهرک

text: شهرک به شهرهای کوچک اطلاق می‌شود، اما با توجه به گسترش شهرها به محله‌هایی که به شکلی از محله‌های دیگر متمایز هستند (از نظر شهرسازی، جمعیت ساکن در آن‌ها و…)، گاه از پیشوند «شهرک» برای نام گذاری آن‌ها استفاده می‌شود.


title: شهرک

text: رشد سریع جمعیت و مهاجرت روستاییان به شهرها طی سالیانی دراز علت اصلی توسعه بی‌رویه و به دنبال آن تراکم بیش از حد ممکن در شهرهای بزرگ گردید. بدین لحاظ با توجه به اینکه سرمایه‌گذاری بر روی اینگونه شهرها (طی بررسی‌های به عمل آمده) از نظر اقتصادی مقرون به صرفه نمی‌باشد و از طرفی مواجه با مشکلات عدیده می‌گردد و نیز ایجاد زیر ساختها با تکنولوژی و سیستم‌های مدرن امروزی غیرممکن به نظر می‌رسد ضرورت ایجاد شهرهای جدید در جوار شهرهای بزرگ با در نظر گرفتن زمینه‌های اقتصادی فرهنگی، اجتماعی و امکانات رفاهی و خدماتی به منظور به وجود آوردن شرایط زیستی مطلوب تر مورد توجه قرار گرفت و در اسفند ماه سال ۱۳۶۴ به تصویب هیئت وزیران وقت ایران رسید.


title: مترو

text: مترو (، در انگلیسی: Rapid transit, subway) گونه‌ای سامانه ترابری همگانی با گنجایش بالا است که بیشتر در منطقه‌های شهری ایجاد شده‌است. برخلاف اتوبوس یا تراموا، مترو گونه‌ای سامانه ریلی برقی است که در مسیرهای ویژه‌اش کار می‌کند و عابران پیاده یا هیچ وسیلهٔ نقلیه دیگری به این مسیر دسترسی ندارند و بیشتر در تونل‌ها یا ریل‌های مرتفع غیر همسطح حرکت می‌کند.


title: مترو

text: خدمات مترو نوین معمولاً توسط قطارهای خودکششی الکتریکی ارائه می‌شود که بر روی ریل راه‌آهن حرکت می‌کند، هرچند برخی قطارهای دارای چرخ‌های لاستیکی یا شناور مغناطیسی نیز وجود دارند. ایستگاه‌های مترو معمولاً نسبت به ریل قطار در ارتفاع قرار داشته و فاقد هرگونه پله‌ای به سمت قطار هستند. این سکوها معمولاً نسبت به قطار یک فاصله خالی دارند که برای کاهش این فضای خالی میان سکو و قطار نیاز به ساخت قطارهای سفارشی است. سامانه‌های مترو معمولاً برای حداکثر راحتی و بازدهی با دیگر سامانه‌های ترابری مانند اتوبوس‌ها و تاکسی‌ها تکمیل می‌شوند و معمولاً همگی توسط یک نهاد دولتی یا خصوصی اداره می‌شود.


title: مترو

text: نخستین متروی جهان راه‌آهن نیمه‌زیرزمینی متروپولیتن بود که در سال ۱۸۶۳ به عنوان یک سامانه ریلی معمولی افتتاح شد و اکنون بخشی از مترو لندن را می‌سازد.


title: مترو

text: در سال ۲۰۲۱، چین بیشترین شمار سامانه متروی جهان را داشته‌است که شمار آن به ۴۰، و طول آن به بیش از ۴۵۰۰ کیلومتر می‌رسید. همچنین بزرگترین سهم را در درصد گسترش سامانه‌های مترو در جهان در دههٔ گذشته داشته‌است. طولانی‌ترین سامانه متروی تک اپراتور جهان از نظر طول مسیر نیز متروی شانگهای است. بزرگترین متروی جهان از نظر شمار ایستگاه نیز متروی نیویورک سیتی با ۴۷۲ ایستگاه است.


title: مترو

text: تاریخ مترو در لندن و با افتتاح راه‌آهن متروپولیتن، که اکنون بخشی از مترو لندن است، در سال ۱۸۶۳ آغاز شد. دود لوکوموتیوهای بخار یکی از مشکلات اصلی قطارهایی بود که از درون تونل عبور می‌کردند. نخستین بار در سال ۱۸۶۳ در قطار راه‌آهن شهر و جنوب لندن از کشش الکتریکی برای به حرکت درآوردن قطارهایی که از درون تونل عبور می‌کردند استفاده شد.


title: مترو

text: در سال ۱۸۹۰، "راه‌آهن شهر و جنوب لندن" نخستین راه‌آهن ترابری سریع با نیروی کششی برقی بود که کاملاً در زیر زمین قرار داشت. این فناوری به سرعت در سایر شهرهای اروپا، ایالات متحده، آرژانتین و کانادا گسترش یافت، به‌طوری‌که برخی از قطارهای بخار به قطارهای برقی تبدیل شدند و برخی دیگر از همان آغاز به‌صورت برقی طراحی شدند. در زمان وقوع جنگ جهانی اول، شهرهای آتن، برلین، بوستون، بوینس آیرس، بوداپست، گلاسگو، هامبورگ، لیورپول، نیویورک سیتی، پاریس و فیلادلفیا دارای مترو با قطار برقی بودند.


title: موزه

text: موزِه و به مکان خاصی گفته می‌شود که در آن مجموعه‌ای از آثار باستانی، صنعتی، هنری و اشیاء باارزش را به معرض نمایش می‌گذارند. ۱۸ می مصادف با ۲۸ اردیبهشت 'روز جهانی موزه' است.


title: موزه

text: شورای بین‌المللی موزه‌ها که زیر نظر یونسکو فعالیت می‌کند در بند سه و چهار اساسنامه خود موزه را این‌گونه تعریف کرده‌است:


title: موزه

text: «موزه مؤسسه‌ای دائمی است و بدون هدف مادی که درهای آن به روی همگان باز است و در خدمت جامعه و پیشرفت آن فعالیت می‌کند. هدف موزه‌ها، پژوهش در آثار و شواهد به‌جای‌مانده انسان و محیط زیست او، گردآوری آثار، حفظ و بهره‌وری معنوی و ایجاد ارتباط بین این آثار، به ویژه به نمایش گذاردن آن‌ها به منظور بررسی و بهره معنوی است.»


title: موزه

text: نخستین موزه با مجموعه‌های خصوصی افراد توانمند، خانواده‌ها و موسسات هنری آغاز شد که شامل اشیاء طبیعی و نایاب می‌شد. در ایران ساخت اولین موزه به ناصرالدین شاه قاجار و پس از بازگشت وی از سفر اروپا نسبت داده می‌شود.


title: موزه

text: انواع زیادی از موزه وجود دارد از مجموعه‌های بزرگ در شهرهای بزرگ که انواع مجموعه‌ها را پوشش می‌دهد تا موزه‌های کوچک که یک یا چند دسته خاص را شامل می‌شود. این دسته‌ها شامل هنرهای زیبا، هنر کاربردی، صنایع دستی، باستان‌شناسی، مردم‌شناسی، قوم‌شناسی، تاریخ، تاریخ فرهنگی، تاریخ نظامی، علم، فناوری، موزه کودکان، نقشه، تاریخ طبیعی، سکه‌شناسی، گیاه‌شناسی، علوم طبیعی و تمبرشناسی و کاخ موزه‌ها می‌باشد.


title: موزه

text: کلمهٔ موزه را از واژه یونانی "(Mousein)" گرفته‌اند که نام تپه‌ای بوده‌است در آتن که در آن عبادتگاهی برای موزها که نه الهه هنر و صنعت بوده‌اند، ساخته شده بود.


title: موزه

text: موزه "(Mousee)" تلفظ فرانسوی این واژه و موزیم "(Museum)" تلفظ انگلیسی آن است. از حدود سال ۱۲۹۰ هجری قمری این کلمه با تلفظ فرانسوی آن در ایران رایج شد. در افغانستان شکل انگلیسی واژه رایج است.


title: موزه

text: از معروف‌ترین موزه‌های جهان می‌توان به موزه لوور پاریس، موزه ارمیتاژ سن‌پترزبورگ، بریتیش موزیوم در لندن اشاره کرد.


title: موزه

text: در میان مهمترین موزه‌هایی که در ایران وجود دارد، می‌توان موزه ایران باستان، موزه آذربایجان، موزه رضا عباسی، موزه آبگینه، موزه فرش، مؤسسه فرهنگی موزه‌های بنیاد شامل (موزه زمان، موزه پول، موزه کاخ رامسر، موزه خودروهای تاریخی ایران)، موزه هنرهای معاصر (که به کوشش شهبانو فرح پهلوی تأسیس شد) و کاخ موزه نیاوران و موزه اداری سفیر را نام برد. معروفترین موزه در زمینه علوم طبیعی موزه علوم طبیعی بهاباد یزد می‌باشد.


title: موزه

text: علاوه بر موزه‌های دولتی در داخل کشور شاهد هستیم شماری موزه خصوصی نیز به همت افراد مختلف راه‌اندازی و اداره می‌شود. در ایران بزرگترین موزه شخصی که به اعتقاد برخی از کارشناسان، بزرگترین موزه شخصی خاورمیانه نیز هست، توسط محمدصادق محفوظی راه‌اندازی شده‌است. موزه دکتر محمدصادق محفوظی که بیش از دو دهه از تأسیس آن می‌گذرد، دربرگیرندهٔ بیش از ۱۲۰هزار اثر فرهنگی_هنری_تاریخی ست که متعلق به دوران مختلف، به ویژه دوران اسلامی هستند. بیشترین تعداد آثار این گنجینه را، کتب خطی و سایر آثار خط و خوشنویسی، نگارگری‌ها، مهرها و خواتیم به خود اختصاص داده‌اند. در حال حاضر، کتابخانه به قم منتقل شده و موزهٔ اصلی از نظر مکان، در وضعیت جابجایی و انتقال است.


title: مثله کردن

text: مُثله کردن به معنی بریدن گوش یا بینی محکوم برای عبرت گرفتن دیگران است. امروزه این واژه به معنای بریدن اعضاء بدن یک فرد به صورتی که تکه‌تکه شود نیز به کار می‌رود.


title: مثله کردن

text: در گذشته این عمل بیشتر در مورد کسانی به کار می‌رفت که مورد غضب فرد قدرتمند حاکم یا توده کثیری از مردم قرار گرفته بودند، مثل کاری که با دامی‌ین به جرم سوء قصد به جان شاه کردند. البته در زمان حاضر نیز هنوز توسط برخی از دولت‌ها یا آشکارا یا مخفیانه این عمل به علل مختلف صورت می‌گیرد.


title: مثله کردن

text: نظیر چنین عملی در زمان معاصر توسط گروه‌ها و سازمان‌هایی که مبارزات قهرآمیز را ضد نظام یا دولت خاصی سامان‌دهی می‌کنند به چشم می‌خورد. در اکثر مواقع آن‌ها با تنی چند از افراد مخالف خود این عمل را انجام می‌دهند تا اعتراض خود را به گوش دیگران برسانند و با اینکه از خود چهره‌ای خشن و سازش ناپذیر بسازند.


title: مثله کردن

text: از بعد فردی، مثله کردن جنبه لذت‌جویانه دارد (به سادیسم نگاه کنید). این عمل اصولاً از حس تهاجم و میل به کشتار و ویرانی حاصل می‌شود، و ریشه در خشم شدید دارد.


title: مثله کردن

text: مثله کردن هر از چندگاهی و معمولاً در ایران به چشم میخورد. به‌طور مثال میتوان به کشتار بعضی از سران جبهه ملی ایران در جریان قتل‌های زنجیره‌ای ایران اشاره کرد. در بین مشهورترین آن‌ها می‌توان داریوش فروهر و همسرش پروانه اسکندری و به‌طوری شخصی حتی معصومه مصدق نوه محمد مصدق رهبر ملی شدن صنعت نفت ایران و زهرا کاظمی خبرنگار ایرانی-کانادایی را دید. در کنار آن، شاپور بختیار، محمود سخایی، فریدون فرخزاد و بسیاری دیگر به چشم می خورد. ادیان مختلف در این باره نظرات مختلفی دارند. در دین اسلام مثله کردن حتی در مورد حیوانات هم شدیداً منع شده‌است. هم‌چنین از دید قوانین ایران که بر مبنای قوانین اسلام است، مثله کردن جسد یک انسان جرم است و دیه دارد. در اعلامیه اسلامی حقوق بشر نیز مثله کردن مقتولین ممنوع دانسته شده‌است.


title: مثله کردن

text: در ماه ژوئن ۲۰۰۷ نیز رئیس‌جمهور سابق لیبریا نیز به خاطر اتهاماتی از جمله مثله کردن در طول جنگ‌های داخلی این کشور، در دادگاه لاهه محاکمه می‌شود.


title: مثله کردن

text: در ادبیات فارسی مثله کردن از دیرباز مطرح می‌شده‌است. در کتاب تاریخ بیهقی این کلمه در چند جا به کار رفته‌است: "... که عادت ایشان است از مثله کردن و کشتن و سوختن..."


title: مثله کردن

text: در ادبیات معاصر نیز می‌توان به داستان بوف کور اثر صادق هدایت اشاره نمود که در آن راوی جسد زن مورد علاقه خود را مثله کرده و در یک چمدان جای می‌دهد. در عین حال حس علاقه به مثله نمودن در جای جای این داستان به چشم می‌خورد: مرد قصابی که با عشق لذت به لاشه گوسفندان دست می‌کشد و آن‌ها را می‌سنجد و سپس آن‌ها را تکه‌تکه می‌کند، حس تهاجمی گاه‌وبیگاه قهرمان داستان برای مثله کردن همسر خود، و غیره.


title: تبعید

text: اجبار کردن شخصی توسط یک حکومت برای زندگی در یک محل خاص را تبعید می‌نامند. در زمان تبعید شخص باید خود را به‌طور دائم به مقامات تعیین شده معرفی کند و نباید در تمام مدت زمان تبعید اقدام به ترک محل تبعید نماید. در تاریخ بسیاری از افرادی که مورد تأیید حکومت‌ها نبودند، تبعید می‌شدند و همواره در میان حکومت‌ها تبعید بعنوان ابزار حذف مخالفان استفاده می‌شود.در مادهٔ ۱۹۰ قانون مجازات اسلامی ایران یکی از حدهای محاربه و افساد فی‌الارض، نفی بلد دانسته شده‌است.


title: تبعید

text: مراد از نفی بلد در میان فقهای امامیه اخراج محارب از سرزمین محل جرمشان است به شکلی که به هر سرزمینی وارد شوند از هم‌خوارکی، هم‌نشینی، خرید و فروش، ازدواج و… با آن‌ها پرهیز شود است. از این دیدگاه نفی بلد یعنی تبعیدی که همراه با سخت‌گیری‌های دیگری در محل تبعید است. از علی بن موسی الرضا در این مورد که محارب چگونه نفی می‌شوند نقل شده که «محارب از شهری که در آن مرتکب جرم گردیده به شهر دیگری فرستاده می‌شود و به اهل آن شهر نوشته می‌شود که این شخص اخراج شده‌است، پس با او هم‌نشینی، معامله، ازدواج و نیز هم غذا نشوید و این عمل تا یک سال در مورد وی اجرا می‌گردد.» همچنین حبس‌کردن محارب در محل تبعیدشان نیز از مباحث مطرح‌شده در این زمینه است که برخی علمای معاصر شیعه زندانی‌کردن در مکان تبعید را جایز ندانسته‌اند؛ با این حال برخی هم در شرایطی که تبعیدی در تبعیدگاه ایجاد مفسده کند و کنترل و مراقبتش ممکن نباشد، زندانی‌کردن در محل تبعید را جایز شمرده‌اند.


title: میدان بهارستان

text: میدان و محله بهارستان از قدیمی‌ترین میدان‌ها و محله‌های تهران است.


title: میدان بهارستان

text: این محله از جنوب به محله سرچشمه - عودلاجان، از شمال به دروازه شمیران و خیابان بهارستان، از غرب به خیابان جمهوری اسلامی (شاه آباد سابق) و چهارراه سیدعلی و از خاور به خیابان خیابان مجاهدین اسلام (ژاله/نگارستان سابق) و میدان شهدا محدود است.


title: میدان بهارستان

text: میدان بهارستان تا اواخر دوره سلطنت رضاشاه "میدان نگارستان" نامیده می‌شد که از نام باغ و کاخ نگارستان گرفته شده بود. مجموعه نگارستان در شمال میدان قرار داشت و به دستور فتحعلی شاه قاجار به عنوان خانه تابستانی پادشاه در خارج از شهر تهران آن روز ساخته شد.


title: میدان بهارستان

text: این محله از جنوب به محله سرچشمه (و پس از آن چهار راه سیروس و میدان شوش)، از شمال به خیابان بهارستان و خیابان فخرآباد و محله دروازه شمیران (و سپس پل چوبی)، از غرب به خیابان جمهوری اسلامی، باغ سپهسالار و چهارراه سیدعلی و از شرق به خیابان مجاهدین اسلام (ژاله پیشین، نگارستان سابق) و خیابان ایران محدود است.


title: میدان بهارستان

text: دلیل اصلی اهمیت این میدان وجود ساختمان مجلس شورای ملی (مجلس دوره مشروطه) و مجلس شورای اسلامی در این میدان است. ضلع شمال غربی این میدان بورس فروش ساز در تهران است و ساختمان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در شمال غربی این میدان واقع است.


title: میدان بهارستان

text: میدان بهارستان محل رخدادهای مهم تاریخی در تاریخ معاصر ایران بوده‌است. مهم‌ترین این رخدادها ایجاد ساختمان نخستین مجلس قانونگذاری ایران در دوره مشروطه در این میدان، ترور میرزا علی‌اصغرخان اتابک در هنگام خروج از مجلس، ترور حسنعلی منصور و به توپ بسته شدن مجلس توسط قزاقان زیر فرمان لیاخوف روسی، راهپیمایی‌های متعدد مردم در حمایت از دولت مصدق و نیز راهپیمایی مخالفین دولت مصدق در این میدان است.


title: شهرهای ساسانی

text: بنیاد شهرهای نو و گسترش و تجدید بنای شهرهای کهن در زمان ساسانیان باعث کثرت و فزونی شهرها در ایران‌زمین گردید. به تقریب اکثر شاهان ساسانی به احداث شهرهای نو پرداختند. شهرهایی که توسط فرمانروایان بنیاد یافته و یا احیاء گردیدند، طبق سنت معمول با نام شاه همراه بودند و واژه‌هایی به آنها افزوده می‌شد که اغلب از شادی، شکوه و عظمت، نیک بختی و پیروزی فرمانروا و یا مفاهیم مشابه آنها بود.


title: شهرهای ساسانی

text: شهر اردشیر خُوره را می توان جزء اولین شهرهایی دانست که توسط اردشیر بابکان بنا گردیده‌است، او این شهر را قبل از دست یافتن به سلطنت ساخت اما اردشیر بزودی دریافت که ایالت پارس از لحاظ سیاسی شایستگی اقامت فرمانروا را ندارد و پایتخت را در نزدیکی تیسفون قرار داد. این شهر که از قدیم‌ترین ادوار باستانی تا زمان هخامنشیان شهری آباد بود و گور نامیده می‌شد، توسط اسکندر مقدونی ویران گردید تا بار دیگر به همت اردشیر بازسازی و آباد شد. دور این شهر دارای برج و باروی محکم و خندق بود. در مرکز شهر یک آتشکده و در جنب آن برجی احداث شده بود که به هنگام تشریفات مذهبی در بالای آن آتش مقدس در هوای آزاد شعله‌ور بود.


title: شهرهای ساسانی

text: وه اردشیر کرمان را به عربی بردسیر گفتند.


title: شهرهای ساسانی

text: رام‌هرمزاردشیر نویسندهٔ کتاب مجمل‌التواریخ و القصص ضمن شرح پادشاهی اردشیر بابکان در مورد این شهر مطالبی نگاشته است. بعضی گفته‌اند که شهر رامهرمز کنونی نامی کوتاه شده از رامهرمزاردشیر است.


title: شهرهای ساسانی

text: از روایت حمزه اصفهانی چنین بر می‌آید که شهر هرمز اردشیر از دو بخش مجزا که در جوار یکدیگر قرار داشته و مجموعه‌ای واحد را تشکیل می‌دادند، به وجود آمده بود. این شهر در ناحیهٔ خوزستان بنا گردید. از دو شهر تشکیل دهندهٔ هرمز اردشیر شهری که مرکز تجار و بازاریان بود و خوچستان ماچار یا هوجستان واجار یا خوجستان وازار یاخوزستان بازار نام گرفت که این نام‌گذاری به علت سکونت اقوامی بود که خوجی نام داشتند. پس از استیلای اعراب، این شهر به صورت معرب سوق الاهواز در آمد که امروزه آن را اهواز می‌نامند و بخش دیگر که محل سکونت بزرگان و اشراف بود، هومشیر نامیده می‌شد که به دست اعراب به کلی ویران و بدست فراموشی سپرده شد.


title: شهرهای ساسانی

text: ریو اردشیر یا ری شهر نیز از شهرهایی است که توسط اردشیر بابکان بنا گردید این شهر یکی از مهمترین مراکز علمی و ادبی محسوب می‌شد.


title: شهرهای ساسانی

text: بوذ اردشیر یا نوداردشیر یا نوکرداردشیر در ساحل غربی دجله در جائی که شاخه‌های این رود به هم پیوسته و رود بزرگی را تشکیل می‌دهند واقع بود به همین مناسبت پس از پیروزی اعراب آنجا موصل یعنی محل اتصال نامیده شد.


title: شهرهای ساسانی

text: اردشیر بر روی خرابه‌های سلوکیه قدیم شهری بنام وه اردشیر یا به اردشیر در تیسفون بنا نمود و آنجا را پایتخت دولت ساسانی قرار داد. این شهر یکی از شهرهای هفتگانهٔ مدائن و بر مغرب دجله واقع بود. این شهر بصورت استاباد و اشا و استرآباذ و ایساباد نیز در کتب مورخین اسلامی نوشته شده، در محل شهر باستانی کرخای میشان در کنار رود کارون بنا گردید. فعالیت ضرابخانهٔ آن در زمان ساسانیان مخصوصاً دوران خسرو پرویز چشمگیر بود.


title: شهرهای ساسانی

text: شوشتر که اعراب آن را تستر نامیدند، یکی دیگر از شهرهایی است که ساخت آن را به اردشیر بابکان نسبت می‌دهند.


title: شهرهای ساسانی

text: اردشیر پس از تصرف نواحی بحرین شهری به نام تن ارشیر که به صورتهای بتن فسا و فسا و خوران و بنیاد اردشیر نیز در متون اسلامی آمده‌است در آن ناحیه بنا نهاد و آن را مرکز آن نواحی و جزایر قرار داد. این شهر تا دوران اسلامی برجای بود و عربها آنرا مدینه الخط نامیدند.


title: شهرهای ساسانی

text: وهشت آباد اردشیر به وسیلهٔ اردشیر بابکان ساخته و پرداخته شد و ظاهراً این شهر در اواخر دوران ساسانی اهمیت و اعتبار خود را از دست داد اما بعدها به نام بصره آبادی از سر گرفت.


title: شهرهای ساسانی

text: در زمان شاپور یکم طرح و روش مستطیل در شهر سازی بیشتر مورد توجه قرار گرفت و هم آهنگی شهر با وضع طبیعی زمین نیز در نظر گرفته می‌شد در شهر گندی شاپور و بیشاپور از همین طرح مستطیل استفاده شد.


title: شهرهای ساسانی

text: گندی شاپور یکی از مهمترین شهرهایی بود که توسط شاپور یکم ایجاد گردید. معروف‌است که وی پس از غلبه بر والرین و ویران ساختن انتاکیه اسیران رومی را در این محل اسکان داد و نام آنرا وه اندیوک شاپور به معنی به از انتاکیه شاپور نامید.


title: شهرهای ساسانی

text: شاپور در ایالتی که تولد یافته بود، یعنی در ناحیهٔ پارس شهر و کاخی برای خود بنا نمود. این شهر بیشاپور یا به شاپور نامیده شد. طرح این شهر دیگر مانند شهرهای دایره وار اشکانی نبود. نقشهٔ شهر شامل یک چهارضلعی بود که از سوئی محدود به دیوار محوطه و خندق‌ها می‌شد که به کوهی تکیه داشت و یک قلعهٔ نظامی با شبکه‌ای کامل از دیوارها و دژهای کوچک آنرا حفاظت می‌کرد و سوی دیگر آن را رودخانه‌ای فرا گرفته بود.


title: شهرهای ساسانی

text: در زمان شاهپور یکم در خراسان جنگی درگرفت که با پیروزی شاهپور پایان یافت. از این رو او دستور داد بر آبادی محل پیروزی بیافزایند و شهری از نو بنا کنند و آن را نیوشاپور یا نوشاپور نامید، یعنی شاپور نیک و رادمرد یا شهر زیبای شاپور بعدها این نام کوتاه شد و بصورت نیشابور درآمد. عرب‌ها آن را عربی کرده «نیسابور» خواندند.


title: شهرهای ساسانی

text: در زمان فرمانروایی شاپور یکم جنگ با رومیان همچنان ادامه یافت تا آنکه شاپور در فرات شکست سختی به رومی‌ها وارد ساخت به نحوی که در صحنهٔ جنگ گوردین امپراتور روم بقتل رسید. این واقعه در سال ۲۴۴ میلادی اتفاق افتاد شهری که جنگ در نزدیکی آن به وقوع پیوست، به افتخار این پیروزی، پیروز شاپور نامیده شد. این شهر در جانب چپ فرات قرار داشت. در این شهر مخازن بزرگ اسلحه و مواد غذائی برای سپاهیان ساسانی ایجاد گردید، بدین سبب آنجا را شهر انبار نیز می‌نامیدند. قابل ذکر است که اعراب دست نشانده و وفادار دولت ساسانی، مانند شاهان حیره موادغذایی را که بصورت کمک سالیانه از ساسانیان می‌گرفتند، از این شهر دریافت می‌کردند.


title: شهرهای ساسانی

text: شاپورخواست به عقیده بسیاری از مورخین و محققین نام باستانی شهر خرم‌آباد کنونی است. بسیاری از محققان بر این عقیده هستند که شهر باستانی شاپورخواست که به دستور شاپور یکم در دوره ساسانی و قرن نخست هجری بنا شده‌است در مکان فعلی شهر خرم‌آباد قرار داشته‌است. در کتب مورخین و جغرافیا نگاران دوره اسلامی اطلاعات ارزنده‌ای در رابطه با شهرهای لرستان نوشته شده‌است که در شناسایی موقعیت آنها کمک می‌کند. براساس این متون شاپورخواست یکی از شهرهای مهم این منطقه محسوب شده که در طول این دوران از عمران و آبادانی برخوردار بوده‌است. در لرستان آثار و مناطقی منسوب به شاپور ساسانی وجود دارد که از آن جمله می‌توان از شهر شاپورخواست، دژ شاپورخواست، پل شاپوری، پل شاپوری کاکارضا و شاهپورآباد در شهرستان الیگودرز اشاره کرد.


title: شهرهای ساسانی

text: شاپور دوم ملقب به ذوالاکتاف در زمرهٔ بانیان شهرها بود و شهرهای متعددی توسط او بازسازی و احیاء یا بنیاد شد. شهر باستانی شوش یکی از مهمترین شهرهایی بود که توسط شاپور گسترش یافته و مجدداً بازسازی گردید. این شهر در اوایل دوران ساسانی در ضمن جنگهای خونینی که بین اردشیر بابکان و اردوان پنجم واقع شد. به علت پایداری و جانبداری اهالی از اردوان صدمات و خسارات فراوانی دید و قسمتی از آن ویران شد اما پس از خاتمه جنگ اردشیر و پسرش شاپور یکم هر یک در دورهٔ خود به ترمیم ویرانیها پرداختند بدین ترتیب در دوران اولیه حکومت ساسانیان، شوش از ثروت و آبادی بسیار برخوردار بود، در طی جنگ‌های ایران و روم، تعداد زیادی از اسرای رومی را در این شهر مستقر ساختند، هنرمندان بافندهٔ شوشی از رومی‌ها فنون تازه‌ای آموختند که از این زمان بافندگی و نساجی این شهر بیش از پیش رونق گرفت. در دورهٔ ساسانیان یکی از مسائل مهم سیاسی و اجتماعی ایران مسئلهٔ مسیحیت بوده در اثر جنگهای متوالی ایران و روم و تماس بین دنیای شرق و غرب دین مسیح در ایران رواج یافت. یکی از مراکز مهم مسیحیان در این دوره شهر شوش بود که بخصوص با اسکان دادن اسرای رومی در این شهر، بر تعداد آنان افزود شده بود. در زمان شاپور دوم مسیحیان شهر دست به شورش زدند و شاپور در طی فرونشاندن شورش شهر را بکلی منهدم و ویران کرد. شاپور بعد از ویران کردن شوش در نزدیکی این محل شهر ایران خوره شاپور به معنی شاپور شکوه ایران را بنا نهاد و در عظمت بخشیدن و زیبا ساخت آن کوشش بسیار نمود، پس از شاپور نیز در تمام دورهٔ ساسانیان این شهر یکی از مراکز عمدهٔ بازرگانی و اقتصادی و اداری ایران به شمار می‌رفت. ضرابخانهٔ این شهر تا دوران آخرین شهریار ساسانی از مراکز فعال ضرب سکه محسوب می‌شد.


title: شهرهای ساسانی

text: شهر «کرخ» یا «کرخا» یا «کرخ شاپور» در فاصلهٔ کمی از شهر ایران خوره شاپور بنا شد. این شهر را باید جزء شهرهای شاهی بشمار آورد، کرخ به شکل مستطیل و بطول چهار کیلومتر و عرض یک کیلومتر ساخته شده بود. در داخل شهر کاخی بزرگ احداث شده بود که امروزه خرابه‌های آن موسوم به ایوان کرخ هنوز پابرجاست. در مجمل التواریخ ساخت این شهر، به شاپور دوم نسبت داده شده‌است. نام این شهر از آن جهت گذارده شده‌است که در دوره عیلامیان، خدای آن شهر «کرخا» نام داشت.


title: شهرهای ساسانی

text: شهر کهن و باستانی قزوین نیز از شهرهایی است که توسط شاپور بازسازی شده و قلاع و عمارات فراوان در آن احداث شد. اهمیت قزوین بیشتر بعلت مجاورت و همسایگی با سرزمین دیلم بود که معبرهای کوهستانی را که از راه ایالت طبرستان به سواحل دریای خزر می‌رفت، حراست می‌کرد. قزوین به عنوان دژی جهت مقابله با حملات و یورشهای ناگهانی دیلمیان ساخته شد و شاپور به ساختن قلعه و شهر نظامی در این ناحیه فرمان داد و آن را «شاد شاپور» و به روایتی «پاد شاپور» نام نهاد. ناحیهٔ قزوین از نظر قرار گرفتن بر سر تقاطع دو شاهراه بزرگ دارای مرکزیت مهمی بود.


title: شهرهای ساسانی

text: بنای این شهر را نیز به شاپور دوم نسبت می‌دهند. ایرانیان این شهر را «اوهر» می‌نامیدند و این شهر دارای چشمه سارهای برزگی بوده‌است.


title: شهرهای ساسانی

text: طبری نوشته است شاپور دوم بفرمود در باجرمی شهری بساختند و آنرا «خنی شاپور» نامید و آنرا ولایتی کرد. باجرمی، باجرما که بزبان آرامی بیت گرمی و گرمکان نامیده می‌شد، سرزمین آباد و کهن بود که در شرق دجله و جنوب زاب کوچک در ناحیهٔ میانرودان واقع شده بود. در دوران اسلامی این شهر را کرکوک می‌نامیدند.


title: شهرهای ساسانی

text: «باذان پیروز» را پیروز یکم در آذربایجان بنا نمود، فردوسی، دینوری، و یاقوت حموی آنرا با اردبیل یکی دانسته‌اند. به احتمال زیاد این شهر باستانی از دوران کهن برجای بوده و پیروز آنرا توسعه و گسترش داده‌است.


title: شهرهای ساسانی

text: کام پیروز در ساحل راست رودخانهٔ کر در پارس قرار داشت. پیروز رام نیز از شهرهایی است که توسط پیروز در ری ساخته شد. کرخه پیروز شهری بود که پیروز در شمال شهر باستانی سامره و در نزدیکی آن بنا کرد. شاد پیروز احتمالاً در حدفاصل سرزمین میان رودان و ماد قرار داشته‌است. ابن خدادبه، شاد پیروز را یکی از دوازده استان عراق نام برده است. روشن پیروز در مازندران همچنین ساختن دیواری در ناحیهٔ ماوراءالنهر برای جلوگیری از تهاجم و تجاوز اقوام کوچ نشین در حوالی خجند که طول آن در حدود ۳۰۰ کیلومتر بوده‌است.


title: شهرهای ساسانی

text: در زمان قباد همگام با اصلاحات اجتماعی و اقتصادی روند توسعه ایجاد شهرها سرعت گرفت و در نقاط مختلف ایران شهرهای جدیدی ساخته شد. ابن خرداد و قدامه که در قرن هشتم هجری از سرزمین عراق سخن رانده‌اند، گویند عراق مشتمل بر دوازده استان است بنابر این تقسیم بندی هنوز چهار استان آن بنام قباد نامیده می شد که عبارت بودند از استان سوم بنام «شاد قباد» و استان دهم و یازدهم و دوازدهم که به ترتیب بنام استان «به قباد بالا» و «به قباد میانه» و «به قباد پایین» نامگذاری شده بودند.


title: شهرهای ساسانی

text: قباد پس از شکست رومیان و فتح قلعه آمد شهری بنا نمود و آنرا «به از آمد کواذ» یعنی شهر قباد بهتر از آمد، نامید. «به از آمد کواذ» میان پارس و خوزستان و در کنار یکی از شاخه‌های رود طاب به منظور تأمین حمل و نقل در دو سوی رودخانه احداث شده بود. پس از انقراض ساسانیان این شهر به حیات اجتماعی خود ادامه داد و در این زمان ارجان نامیده می‌شد.


title: شهرهای ساسانی

text: در سال ۵۱۶ میلادی گروهی از قبایل هون موسوم به سابیر به ارمنستان تاختند و شهرها را غارت و ویران نمودند. قباد پس از دفع آنان شهری از اران را که پرتو نامیده می‌شد به دژی محکم تبدیل کرد و آن را «پیروز قباد» نامید و آن را جایگاه مرزبان قرار داد. اهمیت این شهر بیشتر از آن جهت بود که در سر راه قبایل مهاجم قرار داشت و مانند سدی مانع از رخنهٔ آنها به شهرستانهای داخل امپراتوری ایران می‌شد.


title: شهرهای ساسانی

text: شهرستان میشان در نزدیکی منطقهٔ کنونی بصره قرار داشت. قباد در آن ناحیه شهری بنا نمود و آن را «ابر قباد» نامید. این شهر از رونق اقتصادی خاصی برخوردار بود و در ضرابخانهٔ بزرگ آن به وفور سکه ضرب می‌کردند. نام ابر قباد در پشت سکه‌های اموی تا سال ۹۶ هجری دیده می‌شود.


title: شهرهای ساسانی

text: قباد شهر دیگری در میان گرگان و ابرشهر بنا نمود و آن را «شهر آباد کواد» نامید. محل دقیق این شهر مشخص نیست اما آنچه مسلم است اغلب شهرهایی که در حوالی گرگان و یا بین گرگان و خراسان توسط شاهان ساسانی احداث می‌شد، جنبهٔ نظامی داشته و برای مقابله با اقوام بیابانگرد آن نواحی مانند اقوام چول و دیگر قبایل مهاجم ایجاد می‌شدند.


title: شهرهای ساسانی

text: گروهی از شرق شناسان از جمله هرتسفلد و کریستن سن آن را همان شهر کرخ یا کرخا در ناحیهٔ شوش تصور کرده‌اند. بنای این شهر را به شاپور دوم نسبت داده‌اند و احتمالاً در زمان قباد دوباره بازسازی شده‌است.


title: شهرهای ساسانی

text: قباد شهری در سرزمین ماد میان حلوان و شهر زور بنا نمود و آن را «ایران شاد کواد» نامید.


title: شهرهای ساسانی

text: به فرمان قباد در سرزمین پارس و در استان اردشیر خُوره شهری ساخته شد که «قباد خُوره» نام گرفت. اغلب مورخان اسلامی نام قباد خُوره را بر ولایتی که در اطراف شهر کازرین واقع بود، اطلاق کرده‌اند.


title: شهرهای ساسانی

text: در سال ۵۱۶ میلادی بدنبال مداخله و تحریکات دولت روم در امور داخلی و سیاسی اعراب دست نشاندهٔ ایران، خسرو انوشیروان با سپاهی بزرگ از فرات گذشته و شهر انتاکیه را که مهم‌ترین و آبادترین شهرهای آن روزگار بود تسخیر نمود. این شهر بقدری مورد پسند خسرو قرار گرفت که شهری در نزدیکی تیسفون با نقشه و مشخصات و وسعت آن بنا نمود و ساکنان انتاکیه را در شهر جدید که وه انتیوک خسرو به معنی شهر خسرو بهتر از انتاکیه نامیده شد، کوچ داد.


title: شهرهای ساسانی

text: یکی از مهم‌ترین شهرهای نظامی که توسط انوشیروان بازسازی گردید، «شهر دربند» (دربند (روسیه)) بود. این شهر در شمالی‌ترین نقطهٔ ایالت شیروان قرار داشت. مولف حدود العالم آن را «شهر دربند خزران» می‌نامد. اعراب آنرا «باب الابواب» می‌نامیدند. شهر در تنگهٔ باریکی قرار گرفته بود که از یکسو به دریا و سوی دیگرش به کوهستان بود خسرو آنرا به دژی استوار تبدیل نمود که باروی محکم آن سد راه قبایل مهاجم خزر گردید.


title: شهرهای ساسانی

text: دستگرد خسرو اقامتگاه و شهر مورد علاقهٔ خسرو پرویز بود اما اغلب مورخان بنای آن را به دوره‌های قبل از خسرو پرویز نسبت می دهند. از آنجا که اغلب شهرهای بنیاد یافته، توسط شاهان ساسانی طبق سنت معمول با نام سازندهٔ آن همراه بود، بنابراین «دستگرد خسرو» را باید از ساخته‌های خسرو انوشیروان دانست.


title: شهرهای ساسانی

text: انوشیروان در کستک خراسان پنج شهر بنا نمود. این شهرها عبارت بودند از: «خسرو شاد»، «خسرو مشت آباد»، ویسپ شادخسرو، «هوبد خسرو» و «شاد فرخ خسرو» متأسفانه به محلی که این شهرها در آن ساخته شده‌اند، اشاره نشده‌است. علاوه بر پنج شهر ساختن دیوار دفاعی عظیمی به طول ۱۰۸۰ کیلومتر را در آن ناحیه به انوشیروان نسبت می‌دهند. به احتمال دیواری با این طول نمی‌توانسته‌است، در روزگار یک پادشاه ساخته شود و احتمالاً ساختمان آنرا پیشینیان آغاز کرده‌بودند.


title: بارش شهابی

text: بارش شهابی یک پیش‌آمد آسمانی در آسمان شب است که در هنگام عبور سیارهٔ زمین در پیمودن مسیر مدار خود از میان توده‌ای از ذرات در فضا که شهاب‌واره خوانده می‌شوند رخ می‌دهد. در جریان حادث شدن این رویداد تعداد زیادی شهاب‌واره در جو زمین می‌سوزند. هر بارش شهابی در ناحیهٔ مشخصی از آسمان اتفاق می‌افتد و به این محل کانون بارش گفته می‌شود. جهت حرکت شهاب‌ها متفاوت است ولی امتداد مسیر آن‌ها به "کانون بارش" آن رویداد منتهی می‌شود. به دلیل دورنمای سه بُعدی، چنین به نظر می‌رسد که تمام شهاب‌هایی که از یک راستا می‌آیند، از یک نقطه گسیل می‌شوند.


title: بارش شهابی

text: از جملهٔ این بارش‌های شهابی، می‌توان از برساوشی‌ها در ماه اوت و جوزائی‌ها در دسامبر نام برد. این نام‌گذاری بر اساس نام برساوش صورت گرفته که آسمان زمین در آن وقت سال در حوالی آن صورت فلکی این رویداد را در بخشی از زمین نشان می‌دهد. به نظر می‌رسد نقطهٔ گسیل در آن‌جا قرار دارد. به‌طور میانگین، در هر ساعت می‌توان چند شهاب پراکنده را دید. در یک بارش شهابی شدید، حتی تا چند ده شهاب در دقیقه قابل رؤیت است؛ هر چند که نرخ عادی، چند ده شهاب در ساعت است.


title: بارش شهابی

text: در طول سال زمین در زمان‌های مشخّصی از میان توده‌های ذرات عبور می‌کند. این توده ذرات معمولاً بجا مانده از عبور سیارک‌ها و دنباله‌دارها است. برخی بارش‌های شهابی مشهور عبارت‌اند از:ویژه نامهٔ بارش شهابی در سایت رصدگاه


title: آغوز ترش‌شده

text: آغوز ترش شده یکی از خوراک‌های مایع است که برای تغذیه گوساله مصرف می‌شود. اغلب آغوز اضافی جمع‌آوری شده از دوشیدن اولیه گاو بعد از زایش را، برای این تهیه آغوز ترش شده‌استفاده می‌کنند. استفاده از آغوز ترش برای دامدارانی که ۵۰ رأس یا بیشتر گاو شیری دارند و گاوهای آن‌ها در طول سال به صورت یکنواخت زایش دارند، مفید است. چنانچه آغوز ترش شده به‌طور صحیح رقیق شود، خوراک عالی خواهد بود. نتایج استفاده از آن بر افزایش وزن روزانه، مانند استفاده از شیر کامل یا جایگزین‌های دیگر شیر است.


title: آغوز ترش‌شده

text: بهترین درجه حرارت برای تهیه آغوز ترش بین ۸۰ - ۶۰ درجه فارنهایت است. ترش شدن به آهستگی انجام می‌گیرد و دردمای بیش از ۸۰ درجه فارنهایت سریعتر انجام می‌گیرد و در نتیجه میکروبهای نامطلوب می‌توانند سریع رشد کرده و باعث خراب شدن محصول شوند. ظروف حاوی آغوز ترش شده نباید درمعرض تابش مستقیم نور قرار دارد.


title: آغوز ترش‌شده

text: ظروف پلاستیکی ۲۰ لیتری برای نگهداری آغوز مناسب است. از پلاستیک‌های غیرقابل مصرف برای پوشاندن لایه داخلی ظروف، می‌توان استفاده کرد زیرا با این عمل به راحتی می‌توان این ظروف را تمیز نمود. پس از پر شدن ظرف با آغوز، در پوش آن را می‌گذارند و برای ترش شدن آماده می‌کنند.


title: آغوز ترش‌شده

text: درپوش ظرف حاوی آغوز در حال ترش شدن، باید به خوبی محکم وسفت شده باشد، تا ازنشت آغوز به بیرون یا نفوذ حشرات موذی به داخل آن جلوگیری شود. در چنین حالتی نیاز به هم زدن آغوز نیست ولی زمان استفاده از آن برای مخلوط شدن چربی، لخته و آب برای تهیه مخلوط یکنواخت باید هم زده شود.


title: آغوز ترش‌شده

text: آغوز ترش شده را نباید بیش از ۳۰ - ۱۴ روز نگهداری کرد. بهترین روش نگهداری آغوز ترش شده، ریختن آن درظرف کوچکی است که در مدت یک ماه خالی بوده‌است.


title: آغوز ترش‌شده

text: بسیاری از مردم مقدار کمی اسید خوراکی به عنوان نگهدارنده ظرفهای حاوی آغوز ترش شده اضافه می‌کنند. این عمل باعث جلوگیری از ضایع شدن و ایجاد بوی بد در آغوز ترش می‌شود و در ضمن برای مدت طولانی تری می‌توان این محصول را نگهداری نمود. ظروف آغوز ترش قبل از پرشدن، به‌طور کامل شسته وضد عفونی شوند. قارچهای تشکیل شده بر روی سطح مواد ترش شده و کناره‌های ظرف باید پاک شود.


title: جرب معمولی سیب زمینی

text: جرب معمولی سیب زمینی از بیماری‌های گیاهی است. بیماری باکتریایی جرب سیب زمینی بیشتر در خاک‌های خنثی تا کمی قلیایی و با بافتی شنی و سبک بروز نموده و بخصوص در سالهای خشک اهمیت دارد. باکتری عامل بیماری به چغندر، شلغم، کلم، هویج، بادمجان، پیاز، اسفناج و ترب هم آسیب می‌زند و همچنین می‌تواند موجب مرگ گیاهچه نیز شود. عامل بیماری در خاک‌های آلوده به مدت طولانی باقی می‌ماند و از طریق غده‌های آلوده از یک منطقه به منطقه‌ای دیگر انتشار پیدا می‌کند یا از طریق خاک آلوده، باد، آب آبیاری یا وسایل مکانیکی منتقل می‌شود. ممکن است از سیستم گوارشی جانوران عبور نموده و همراه با فضولات کودی آنها پراکنده شود.


title: جرب معمولی سیب زمینی

text: بیماری با ایجاد زخم‌های سطحی بر روی غده‌ها و ریشه‌ها بیشتر از ارزش محصول می‌کاهد و باعث کاسته شدن از میزان محصول نمی‌شود. آلودگی شدید ریشه‌ها ممکن است باعث تقلیل شده و جرب‌های عمیق باعث هدر رفتن محصول به دلیل پوست گیری بیشتر شود. آمادگی غده‌های جوان به آلودگی بیشتر از غده‌های مسن است. در ایران این بیماری در اصفهان، همدان، کرج، آذربایجان شرقی و غربی مشاهده شده‌است.


title: جرب معمولی سیب زمینی

text: جرب سیب زمینی روی غده‌ها دیده می‌شود. در ابتدا لکه‌های کوچک، قهوه‌ای و اندکی برجسته هستند، اما این لکه‌ها وسعت یافته و به هم پیوسته و چوب پنبه‌ای می‌شوند. زخم‌ها به زیر سطح غده توسعه می‌یابد و هنگامی که بافت چوب پنبه‌ای برداشته می‌شود، فرورفتگی‌هایی به عمق ۱ تا ۵ میلیمتر در غده دیده می‌شود.


title: جرب معمولی سیب زمینی

text: حشرات خاکزی ممکن است با حمله به این زخم‌ها آنها را بزرگ‌تر کنند. ارقامی که پوست متمایل به قهوه‌ای با حالت چوب پنبه‌ای ناصاف دارند، به بیماری حساس ترند.


title: جرب معمولی سیب زمینی

text: از غده‌های عاری از جرب باید در خاک‌های غیر آلوده برای کشت استفاده نمود. از مصرف کودهای تازه حیوانی، خاکسترچوب یا آهک زیاد باید خودداری شود. جرب سیب زمینی را اغلب با نگاه داشتن PH خاک بین ۵ تا ۳/۵ می‌توان کنترل نمود. درصورتی که خاک خیلی اسیدی باشد، باید بعد از سیب زمینی در تناوب، سنگ آهک دولومیتی به خاک افزوده شود.


title: جرب معمولی سیب زمینی

text: استفاده از سویا و یونجه در تناوب شدت بیماری جرب را کاهش می‌دهد. تناوب طولانی با استفاده ا ز گیاهان غیر حساس عامل بیماری را در خاک کاهش می‌دهد.


title: جرب معمولی سیب زمینی

text: رطوبت پایین خاک برای بیماری جرب مناسب است، بنابراین تنظیم آبیاری درکنترل می‌تواند مؤثر باشد. ضد عفونی بذرها با پنتا کلرو نیترو بنزن (PCNB) یا ترکیب مانب از دیگر راه‌های کنترل بیماری است. استفاده از گوگرد در خاک نیز سبب کاسته شدن میزان وقوع و شدت بیماری می‌شود.


title: گورامی مرواریدی

text: گورامی مرواریدی گونه ای از گورامی است که در آب‌های آسیای جنوب شرقی یافت می‌شود.


title: گورامی مرواریدی

text: در میان ماهیها نگهداری از گورامی مرواریدی کم درد سرتر و راحت‌تر از بقیه است. این ماهی می‌تواند اختلاف زیاد PH (حدود ۵٫۶ تا ۵٫۸) را تحمل کند. دارای اندام تنفسی اضافی است که به او کمک می‌کند اکسیژن مورد نیازش را به‌طور مستقیم از محیط بیرون آب کسب کند. این ماهی متعلق به رودخانه‌های کم عمق با جریان آرام در مناطق نزدیک به خط استوا است و اغلب در سطوح میانی و بالایی آب شنا می‌کند. دمای مناسب برای این ماهی حدود ۲۴ تا ۲۸ درجه سانتی گراد است.


title: گورامی مرواریدی

text: گورامی مرواریدی رنگین‌ترین عضو گونه Trichogaster بوده و منطقه زیستی آن منطقه جنوب شرقی آسیا و به ویژه مالزی، سوماترا و جزایر بورنئو است.


title: گورامی مرواریدی

text: ماهی آرام و صلح جویی است. گاهی از ماهی‌های بزرگ‌تر و ستیزه جو مانند سیچلاید آمریکای مرکزی و ماهی‌های بزرگ آب‌های شیرین می‌ترسد. در فصل تخم‌ریزی گورامی مرواریدی نر گاهی به درگیری و زدن ضربه یا باله سینه‌ای خود می‌پردازد.


title: گورامی مرواریدی

text: این ماهی زمانی که به صورت آزاد زندگی می‌کند از لارو پشه، کرمهای خونی، بی مهرگان آبزی و جلبکها و گیاهان آبی تغذیه می‌کند. گاهی هم در رفتاری شبیه به Archer fish به شکار حشراتی که نزدیک سطح آب هستند می‌پردازد. در آکواریوم از غذاهای پولکی استفاده کرده و گاهی به خوردن میگوی زنده آب شور و غذاهای منجمد مانند کرمهای خونی علاقه نشان می‌دهد.


title: گورامی مرواریدی

text: به‌طور تقریب تمام گورامی‌های مرواریدی در مزارع رشد و پرورش یافته‌اند و مشکل یا بیماری خاصی ندارند. گورامی‌های وحشی که از رودخانه‌ها جمع‌آوری می‌شوند، ممکن است مشکل عفونت آبشش داشته باشند. در این صورت باید درمانهای گسترده انگلی در مورد آن‌ها به کار رود.


title: گورامی مرواریدی

text: باله پشتی گورامی مرواریدی نر و نوک تیزتر از باله پشتی گورامی مرواریدی ماده است. لبه‌های باله مخرجی گورامی ماده فاقد کشیدگی است. بین باله مخرجی و دمی ماهی نر فاصله وجود دارد. گلو و شکم ماهی نر بالغ نارنجی رنگ می‌شود درحالی که گلو و شکم گورامی ماده نقره‌ای رنگ باقی می‌ماند. طول بدن جنس نر حدود ۱۲۰ میلیمتر است در حالی که جنس ماده طولی کمتر از ۱۲۰ میلیمتر دارد.


title: گورامی مرواریدی

text: گورامی مرواریدی نر در لابلای گیاهان شناور یک لانه حبابی می‌سازد و اگر گیاه شناوری موجود نباشد در گوشه‌های آکواریوم به تولید لانه حبابی می‌پردازد. چند شاخه گیاه شناور به روند لانه سازی کمک می‌کند. شکم گورامی مرواریدی ماده، قبل از تخم ریزی به‌طور قابل توجهی بزرگ‌تر می‌شود. در دوره قبل از تخم ریزی به‌طور قابل توجهی بزرگ‌تر می‌شود.


title: گورامی مرواریدی

text: در دوره قبل از تخم ریزی در یک آکواریوم کوچک باید چندین مخفیگاه وجود داشته باشد. توصیه می‌شود عمق آب در آکواریومی که در آن تخم ریزی انجام می‌شود کمتر از ۱۵ سانتی‌متر باشد و دراین هنگام از فیلتر اسفنجی هواده استفاده شود. زمانی که لانه آماده شد. گورامی نر به تحریک گورامی ماده می‌پردازد و او را وادار می‌کند که به سمت لانه برود. اگر گورامی ماده برای تخم ریزی آماده باشد به سمت لانه رفته و آنجا منتظر می‌ماند. در این زمان ماهی نر به دور ماهی ماده حلقه می‌زند، درحالی که به آرامی دور یکدیگر می‌چرخند و می‌غلتند تخمها و اسپرمها در آب رها می‌شوند. تخمهای شناور به سمت سطح آب می‌روند و تخمهایی که پراکنده شده‌اند توسط ماهی نر جمع شده و به لانه برده می‌شوند. پس از تخم ریزی بهتر است با دقت گورامی ماده را از آکواریوم خارج می‌کنند تا از آزار ماهی نر که به تنهایی وظایف والدین را انجام می‌دهد، در امان بماند. پس از گذشت ۲۴ ساعت بیش از ۵۰۰ لارو از تخمها خارج می‌شود (لاروها ۲۴ ساعت پس از لقاح از تخمها خارج می‌شوند) و بعد از ۴ روز کیسه زرده آن‌ها جذب می‌شود. در این مرحله توصیه می‌شود که ماهی نر را از آکواریوم خارج شود زیرا ممکن است غریزه نگهداری از لاروها در او کاهش یابد و از بچه ماهیها به جای غذا استفاده نماید. بچه ماهیها بسیار کوچک هستند و به غذای مایع مخصوص بچه ماهیها نیاز دارند. غذاهایی از قبیل: غذاهای فشرده بسیار کوچک بچه ماهی، infusoria، روتیفرهای زنده. پس از یک هفته بچه ماهیها باید به قدری بزرگ شده باشند که بتوانند از غذای پودری بچه ماهی و بچه میگوی آب شور تغذیه کنند. در آکواریوم‌های مخصوص پرورش بچه ماهی آب آکواریوم را به مقدار کم در حدود یک پنجم در روز تعویض می‌کنند. عمل تعویض آب و استفاده از فیلتر اسفنجی باعث کاهش مواد زائد و نیتراتها درآب آکواریوم می‌شود. به منظور جلوگیری از خروج بچه ماهیها در هنگام تعویض آب از جورابهای ساق بلند زنانه یا پارچه‌های پنبه‌ای استفاده می‌کنند به نحوی که جلوی لوله سیفون را بگیرند و مانع از مکیده شدن بچه ماهیها شوند.


title: گورامی مرواریدی

text: این امر که در ماه اول دمای آب جدید باید به دمای آب تعویض شده نزدیک باشد از اهمیت بسزایی برخوردار است زیرا ثبات دمای آب باعث کاهش استرس بچه ماهی ماهیها می‌شود، بخصوص زمانی که اندام تنفسی تکمیلی آن‌ها (لابرینت) در حال رشد و تکامل است.


title: نالشکینه

text: نالشکینه در فارسی نعل‌شکن نام کوهی مشرف به شهر بوکان در استان آذربایجان غربی ایران است.


title: نالشکینه

text: ارتفاع این کوه از سطح دریا ۱۵۶۵ است و از سمتِ شرق مشرف به شهر بوکان است، بسیار مورد توجه بوده و در ترانه‌های کُردی و ادبیات کردی به آن اشاره شده‌است. همچنین، آرامگاه هنرمند نامدار کُرد، حسن زیرک، و نیز پارکی به نام این هنرمند در دامنهٔ این کوه قرار دارد.


title: نالشکینه

text: همچنین، در غرب کوهدشت در استان لرستان، کوهی به همین نام «نالشکنه» وجود دارد که شیب بسیار تندی دارد. نالشکنه در زبان لکی نیز، که از زبان‌های کردی است، به معنای نعل‌شکن است.


title: پارک ملی لار

text: پارک ملی لار یکی از مناطق حفاظت‌شده ایران است که دارای اکوسیستم‌های کوهستانی مرتفع و آبی می‌باشد. این منطقه در البرز مرکزی نزدیک دامنهٔ جنوب غربی دماوند و در مرز دو استان تهران و مازندران قرار گرفته‌است.


title: پارک ملی لار

text: این منطقه در سال ۱۳۵۴ به پارک ملی مبدل شد. اما پس از انقلاب بر اساس تصویب شورای عالی حفاظت محیط زیست از سال ۱۳۶۱ درجهٔ حفاظتی آن کاهش یافته و به منطقه حفاظت‌شده بدل گردید و از سال ۱۳۷۰، در برخی از مناطق آن دوباره به پارک ملی تبدیل شد و شکار و تیراندازی در آن ممنوع گشت. وسعت این پارک در حدود ۳۰٬۰۰۰ هکتار است.


title: پارک ملی لار

text: محدودهٔ پارک ملی لار فاقد نقاط مسکونی دائمی (شهر و روستا) بوده و در حاشیه و حریم آن نیز نقاط شهری و روستایی وجود ندارد، اما از زیست‌بومهای مهم عشایری است، که عشایر دوره ییلاقی خود را در آن سپری می‌کنند. بهره‌برداران شامل دوگروه عمده هستند. گروه اول ارگانهای دولتی و گروه دوم نیز بخش خصوصی یعنی عشایر یا دامداران کوچنده و زنبورداران هستند.


title: پارک ملی لار

text: این پارک از دو اقلیم ارتفاعات فوقانی و مرطوب و سرد تشکیل شده‌است که بارش زیادی را به‌صورت برف ایجاد می‌کند و به دلیل آنکه دارای ویژگی‌های خاص و گونه‌های متنوع گیاهی و جانوری است، تحت حفاظت قرار گرفته‌است. پهنای پارک ملی لار بین ۶ تا ۷ کیلومتر و درازای آن شصت کیلومتر است.


title: پارک ملی لار

text: قدمت تاریخی دره لار به قرون اولیه اسلام می‌رسد و در چند سده اخیر به سبب داشتن آب و سبزه خوب مورد توجه خاص بوده‌است که از ۲۷ سال پیش این منطقه با وسعت ۷۳۵۰۰ هکتار به پارک ملی تبدیل شد، در سال ۱۳۵۷ پاره‌ای تغییرات در حد و حدود منطقه داده شده و از سال ۱۳۶۱ برابر مصوبه شورای عالی حفاظت محیط زیست به منطقه حفاظت شده تبدیل شد. در سال ۱۳۸۰ مجدداً به پارک ملی ارتقا یافت و قسمت‌های گسترده‌ای از حوزه آبخیز لار نیز با مصوبه قانونی به عنوان منطقه شکار و تیراندازی ممنوع اعلام شده‌است.


title: پارک ملی لار

text: در سال[۱۳۵۹ با اتمام ساخت سد لار در پای کوه دماوند در نزدیکی پارک ملی لار به یکی از مرتفع‌ترین دریاچه‌های انسان ساز تبدیل شد. چرای بی‌رویه و مفرط دام طی سال‌های گذشته، ایجاد راه‌های ارتباطی بدون بررسی و ارزیابی و فعالیت‌های دیگر بدون در نظر گرفتن ظرفیت موجود موجب آلودگی محیط، تخریب مراتع و فرسایش خاک و گاه خسارات جبران‌ناپذیری شده‌است.


title: پارک ملی لار

text: عوامل بوم شناختی، توپوگرافی، خاک و سایر عوامل حیاتی، پوشش گیاهی و متنوع پارک ملی لار از دیرزمان راه تکامل را پیموده و در ترکیب آن به ویژه تحت تأثیر چرای بی‌رویه دام تغییراتی حاصل شده‌است. به‌طور کلی پوشش گیاهی منطقه از تیپ علفزار مشتمل بر گندمیان پایا و بوته‌زارها و پوشش‌های آلپی تشکیل شده و گیاهان دارویی صنعتی و غذایی دره لار نیز متنوع و دارای معروفیت و سابقه طولانی است که می‌توان از والک، گلپر، چای کوهی، گل گاوزبان، شیرین‌بیان، کاسنی، آویشن، پیازک، موسیر، باریجه، گون، خرگوشک، پونه، کاکوتی، شقایق و قارچ نام برد.


title: پارک ملی لار

text: به علت موقعیت ویژه کوهستانی و آب منطقه در فصول مختلف سال پرندگان مهاجر و بومی چون کبک و کبک دری، بلدرچین، باکلان، حواصیل سفید و خاکستری، انواع پرندگان شکاری از جمله عقاب طلایی و هما و از پستانداران می‌توان گوسفند وحشی البرز مرکزی، کل‌وبز، پلنگ، گرگ، خرس قهوه‌ای، گراز، شغال و روباه را نام برد که به علت زیستگاه‌های مناسب از رشد خوبی برخوردارند.


title: پارک ملی لار

text: برخی از خزندگان، دوزیستان و آبزیان پارک ملی لار نیز عبارت‌اند از افعی دماوندی، افعی البرزی، یله‌مار، بزمجه، انواع مارمولک و قورباغه و آبزی معروف منطقه نیز ماهی قزل‌آلای خال قرمز می‌باشد. این ماهی گونه‌ای غیربومی است در دوران پیش از انقلاب وارد آبهای رود لار شد.


title: پارک ملی لار

text: دسترسی و ورود به پارک ملی لار از سه مسیر ماشین‌رو صورت می‌گیرد.


title: پارک ملی لار

text: دشت لار بزرگترین دره ایران است که در ۷۰ کیلومتری شرق تهران در جاده هراز قرار گرفته، آب و هوای متغیر این دشت و چشمه‌های متعدد آن را به سرزمین هزار چشمه مشهور کرده‌است. پارک ملی لار که حدود ۲۸ هکتار مساحت دارد مکانی مناسب برای راه‌پیمایی و دریاچه آن در صورت اجازه توسط سازمان حفاظت محیط زیست موقعیتی خوب برای شنا و ماهیگیری است. ابرهای دور دماوند اگر اجازه دهند، لار بهترین مکان برای دیدن چهره زیبای بام ایران و عکاسی از آن است.


title: پارک ملی لار

text: برای شب ماندن در لار به این دلیل که پارک ملی است باید از سازمان حفاظت محیط زیست مجوز گرفت. هنگام چادر زدن نیز باید نزدیک نبودن به بستر رود را مد نظر داشت. آب و هوای لار بسیار متغیر است و ممکن است با یک بارش ناگهانی، سطح آب بالا بیاید.


title: پارک ملی لار

text: نوع سد لار خاکی با هسته رسی است ارتفاع از پی ۱۰۵متر، ارتفاع از بستر رودخانه ۱۰۷متر، طول تاج ۱۱۵۰متر، گنجایش کل مخزن ۹۶۰میلیون متر مکعب، گنجایش مفید مخزن ۸۶۰میلیون متر مکعب، مساحت دریاچه در ارتفاع ۲۵۳۱متر برابر ۲۹ کیلومتر مربع، نوع سرریزها: سرریز اضطراری ساحل چپ با ظرفیت ۹۸۰ متر مکعب در ثانیه، سرریز کلاسیک ساحل راست با ظرفیت۱۲۰ متر مکعب در ثانیه می‌باشد. این سد بر اساس اهداف:


title: پارک ملی لار

text: در سال ۱۳۵۹ آبگیری سد آغاز شد اما با افزایش ارتفاع آب در مخزن حفره بزرگی در بدنه سد به وجود آمد. بررسی‌ها نشان داد که توده‌سنگ‌های آهکی موجود در سراب سد باعث فرار آب از مخزن شده و این امر با افزایش دبی چشمه‌های هراز در پایاب سد باثبات رسیده‌است. همچنین بررسی‌ها نشان داد که غارهای عمیق و حجیمی در امتداد گسل‌های موجود در منطقه و در زیر سد وجود دارند که برای آب‌بندی آن‌ها تزریق سیمان انجام می‌گیرد. به همین علت بهره‌برداری از سد مذکور به عنوان یک سد مخزنی انجام نمی‌گیرد و در حدود امکانات قسمتی از جریان آب مورد استفاده اراضی کشاورزی مازندران و بخشی دیگر مورد استفاده شرب تهران قرار می‌گیرد.


title: پارک ملی لار

text: راه‌های اصلی ورود به پارک ملی لار از مسیر جاده تهران - آمل پس از ورود به پلور از طریق سه راهی لار که به پست ورودی واحد محیط زیست دلیچای می‌رسد بوده، و از طریق جاجرود یا گلندرک می‌توان وارد جاده سد لتیان شد و پس از گذشتن از گردنه ایرا به ورودی محیط‌بانی قوش‌خانه و سپس کمر دشت رسید. همچنین جاده رودهن به ایرا نیز به قوش‌خانه منتهی می‌شود.


title: سوریمی

text: سوریمی (擂り身) یک واژه ژاپنی است و به یک ماده غذائی پروتئینی که از گوشت چرخ‌کرده ماهی تهیه می‌شود گفته می‌شود. سوریمی در ژاپن و اکثر کشورهای جهان به عنوان یک غذای مشهور دریایی حاصل از گوشت ماهی به‌شمار می‌رود. سوریمی از ماهیان ریزتر یا از آنچه که به عنوان محصولات فرعی از صید است، تهیه و مصرف می‌شود. میزان تولید سالیانه آن معادل ۶۰۰ هزار تن (سال ۱۹۹۹) و کشور آمریکا با تولیدی معادل ۲۰۰ هزار تن بزرگ‌ترین تولیدکننده آن و کشور ژاپن با مصرفی معادل ۴۰۰ هزار تن بزرگ‌ترین مصرف‌کننده جهانی این محصول در دنیا محسوب می‌شوند.


title: سوریمی

text: از آنجایی که درگذشته ماهیان صید شده اکثراً ماهیان درشت بودند و به علت کمی جمعیت انسانی و فناوری معمولی آن زمان، از انواع ماهیانی که دارای شکل و قیافه و طعم و مزه‌های نامناسب‌تری بودند و به عنوان فضولات گوشت ماهی در صیدها مطرح می‌شدند کمتر استفاده می‌شد و بیشتر به مصرف تولید آرد ماهی و مصارف دام و طیور می‌رسید.


title: سوریمی

text: ولی امروزه به علت تقاضای بیشتر بشر ناشی از رشد روز افزون جمعیت انسانی و کاهش میزان صید جهانی از ماهیان درشت تر، فکر استفاده از محصولات جانبی صید که شامل انواع ماهیان ریز و نامرغوب‌تر است، ایجاد شده و توانسته‌است تا به امروز با استفاده از فناوری‌های نوین شیلاتی و دستگاه‌های لازم این محصولات را به صورت ماهی چرخ‌کرده در آورده و پس از استخوان‌گیری و حذف مشکلات ناشی از طعم نامناسب ومشکل نامرغوبی ماهی محصولی را به نام سوریمی به بازار مصرف جهان عرضه نمایند. و به عنوان یک محصول با ارزش از لحاظ غذائی و محصولات شیلاتی در دنیا محسوب شده که در فرایند مصرف می‌تواند به صورت محصولات یا فراورده‌هایی که مشتق از سوریمی‌اند به نام‌های کاماباکو (kamabako) یا (غذایی محبوب ژاپنی‌ها) کتلت ماهی - فیش‌برگر - سوسیس ماهی، فیش فینگر و غیره تبدیل و مورد مصرف قرار گیرند.


title: سوریمی

text: برای تهیه سوریمی شناخت ماهیچه‌ها بسیار مهم است، ماهیچه‌ها شناخته شده در ماهیان شامل سه نوع ماهیچه بشرح ذیل می‌باشد: ۱.ماهیچه‌های صاف که در دیواره رگ‌ها و روده قرار داشته و کلیه اعمال غیر ارادی بدن را انجام می‌دهند.


title: سوریمی

text: ۲.ماهیچه‌های قلب که حد فاصل بین ۲ ماهیچه صاف و اسکلتی هستند.


title: سوریمی

text: ۳.ماهیچه‌های اسکلتی که ساختمان ماهیچه‌های ماهی بوده و قسمت اصلی گوشت ماهی را تشکیل می‌دهد که در میان سه نوع ماهیچه بالا تنها این ماهیچه در تولید فراورده شرکت می‌کند و بر اساس رنگ به دو دسته ماهیچه روشن و ماهیچه تیره تقسیم می‌شوند که بر حسب گونه ماهی این ماهیچه‌ها متفاوت بوده و ماهیچه‌های تیره به علت داشتن مقادیر زیادی عروق، پروتئین‌ها شامل میوگلوبین، سیتوکروم و هموگلوبین و همچنین مقدار زیادی چربی و گلیکوژن که به رنگ تیره می‌باشند. نسبت میزان ماهیچه‌های سفید به تیره در تعیین کیفیت سوریمی مؤثر بوده و سوریمی با کیفیت بالا از ماهیچه‌های سفید بیشتر، و تیره کمتر تهیه می‌شود. پروتئین‌های بدن یک ماهی در فرایند تهیه سوریمی نقش اولیه تعیین کننده‌ای را داشته که برای آشنائی بیشتر اینکه در عضلات ماهی سه گروه اساسی پروتئین‌ها بشرح ذیل هستند :


title: سوریمی

text: ۱ - ۳ - پروتئین‌های سارکوپلاسمیک: که محلول در آب مناسب هستند و در پلاسمای سلولی یافت می‌شوند که به پروتئین‌های میوژن معروفند و حداقل ۱۰۰ نوع بوده و شامل انواع آنزیم‌ها، میوآلبومین‌ها و گلوبین‌ها و هموگلوبین‌ها و میوگلوبین‌ها را در بر می‌گیرد که کلیه تغییرات پس از صید نیز در ارتباط با فعالیت این دسته از پروتئین‌ها می‌باشند و این پروتئین‌ها محلول در آب بوده و در محلولهای نمک خنثی با درجه یونیزاسیون کمتر از ۱۵٪ مول حل می‌شوند.


title: سوریمی

text: ۲ - ۳ - پروتئین‌های بافت پیوندی : در حدود ۳ درصد از کل پروتئین‌های موجود در گوشت ماهی را تشکیل می‌دهند و رشته‌ای بوده و مهم‌ترین آن‌ها کلاژن می‌باشد که این پروتئین‌ها در مقایسه با سایر گوشت‌های ماهیان کمتر بوده و باعث نرم تر و زودپز شدن گوشت ماهی می‌گردد. و این پروتئین‌ها جزء پروتئینی‌های نامحلول بوده و در تهیه سوریمی اهمیت چندانی ندارند.


title: سوریمی

text: ۳۳ پروتئین‌های دسته سوم پروتئین‌های میوفیبریل یا ساختمانی: حدود ۶۵ تا۸۰ درصد از کل پروتئین ماهیچه را شامل می‌شوند که رشته‌ای بوده و فعالیت ماهیچه‌ای را نیز شامل می‌شود و شامل آکتین و میوزین تروپومیوزین و تروپونین می‌باشد که همگی جزء پروتئین‌های محلول در نمک بوده و با درجه مول بالاتر از ۵/ مول حل شده، و مهم‌ترین عامل در ظرفیت نگهداری آب در ماهیچه هستند و عامل اصلی در تهیه فراورده خمیری وسوریمی می‌باشند که در بررسی‌های دقیق دارای وضعیت میوفیبریلی از رشته‌های ضخیم ونازک با نوارهای A و I است که در سوریمی در موقع حرارت دیدن در محصول نهایی ایجاد ساختمان ژل را می‌نماید. محصول نهایی با مواد افزودنی نظیر نگهدارنده‌هایی مانند سوربیتول و پلی‌فسفاتها و مواد طعم دهنده مثل پلی‌اولها و سوربیتول و نمک‌ها ترکیب یافته و سوریمی قابل نگهداری و انجماد را تشکیل می‌دهد.


title: سوریمی

text: فرایند تولید سوریمی در واقع در سه مرحله اساسی خرد کردن و شستشو و پایدار کردن مواد محافظ است.


title: شته مومی

text: شَتهٔ مومی کلم با حشره کوچکی است به طول ۴/۲ میلی‌متر و رنگ بدن آن در شته‌های ماده بی‌بال، سبز تیره یا سبز روشن بوده و پوشیده از یک ماده مومی سفید رنگ است. این حشره از راسته نیم‌بالان (Hemiptera)، زیرراسته جوربالان  (Homoptera) و خانواده شته‌ها (Aphididae) است.


title: شته مومی

text: سر تیره رنگ بوده و لکه تیره‌ای نیز از روی سر تا روی شکم امتداد دارد. شته مومی کلم یکی از مهم‌ترین آفات کلزا و دیگر گیاهان خانواده کلم است. در ایران در اغلب نواحی به ویژه در مناطق شمالی و مرکزی، استان همدان، استان کردستان و استان کرمانشاه به زراعت کلزا خسارت می‌رساند.


title: شته مومی

text: در مناطق خشک روی کلزا حالت طغیانی دارد. در فصل پاییز، شته‌های بالدار روی خاک و نزدیک طوقه بوته‌های کلم و کلم گل جمع شده و سپس افراد نر و ماده در آنجا به وجود می‌آیند.


title: شته مومی

text: شته مومی کلم به برگ، ساقه، گل، و غلاف‌های گیاه میزبان خود حمله می‌کند و باعث کاهش محصول و از بین رفتن کامل بوته می‌شود. به علاوه بر تغذیه و مکیدن شیره سلولی از بوته‌های جوان موجب پیچیدگی و قاشق شدن حاشیه برگ‌ها می‌شود. در کلزا، شته‌ها با استقرار در روی قسمت انتهایی از طرفی موجب ضعیف شدن بوته و پایین آمدن کیفیت و کمیت دانه‌ها می‌شوند و از طرف دیگر بر اثر فعالیت آنها، ترشحات چسبنده عسلک روی گیاه به وجود می‌آید که در نتیجه قارچ سیاه مولد فوماژین نیز روی آن رشد می‌کند. جمعیت آفت در روی بوته به حدی است که کنترل آن را اجتناب ناپذیر می‌سازد.


title: شته مومی

text: شته مومی کلم دارای دشمنان طبیعی زیادی است، از آن جمله می‌توان به کفشدوزک‌ها و مگس‌های سیرفیده اشاره کرد.


title: ناخنک غلات

text: ناخُنَک غلات (سگاله، بیماری چاودار،ارگوت) نام یک سَرده‌ای از قارچ‌ها از زیردستهٔ قارچ‌های فنجانی است.


title: ناخنک غلات

text: قارچ ناخنک به دانه‌های غلاتی مانند گندم و چاودار آسیب می‌رساند و برای سلامت انسان و حیوانات زیان‌آور است. بیماری ناخُنک در غلات سمی به نام ارگوتین تولید می‌کند که علاوه بر انسان به حیوانات نیز آسیب می‌رساند. بیماری پدیدآمده از این قارچ به دلیل نشانه‌هایی که در روی غلات به‌جا می‌گذارد، ناخنک یا سیخک می‌گویند.


title: ناخنک غلات

text: قارچ عامل بیماری ناخنک غلات ناخنک چاودار (Claviceps purpurea) است و در سراسر جهان بر روی گندم، جو، چاودار، یولاف، ارزن و بسیاری از گندمیان زراعی و وحشی این بیماری را ایجاد می‌کند. درصد ابتلا به این بیماری در گیاهانی که در زمان گل‌دهی، گل برای مدت طولانی تری بازمی‌ماند، بیشتر است و گاهی خساراتی تا حدود ۱۰ درصد در گندم و ۵ درصد در چاودار ایجاد می‌کند و شدت بیماری بر محصول جو کمتر است.


title: ناخنک غلات

text: قارچ عامل این بیماری در مرحلهٔ گلدهی و تولید خوشه وارد اندام‌های زایشی و دانه می‌شود و داخل دانه‌ها مستقر می‌شود، در ابتدا قطرات زرد چسبنده‌ای روی گلها دیده می‌شود ولی پس از رسیدن محصول تولید اندام‌های تیره رنگی می‌کند که سفت و سخت است و از درون دانه بیرون می‌زند که همان اسکلروت قارچ است که به آن ناخنک می‌گویند. درون اسکلروت قارچ پریتسیوم قارچ وجود دارد که به این ترتیب هاگ‌های جنسی تولید و ماندگاری قارچ را تضمین می‌کنند.


title: ناخنک غلات

text: زمستان‌گذرانی عامل بیماری توسط اسکلروت می‌باشد.


title: ناخنک غلات

text: در داخل این اسکلروت مادهٔ آلکالوئیدی است که این ترکیبات به اسامی مختلف معرفی شده‌اند و دارای چند نوع ماده است از جمله ارگوتامین و ارگومترین (Ergotamin & Ergometrin) که این ترکیبات می‌توانند برای مصرف‌کننده چه انسان و چه دام خطرناک باشند. می‌توانند در دزهای بالا ایجاد تشنج‌های عصبی، تخریب بافت و در مواردی ایجاد سقط جنین بکنند.


title: ناخنک غلات

text: اجزاء مختلف ترکیباتی که در اسکلروت وجود دارد را جدا کرده‌اند و از بعضی اجزاء آن در صنعت داروسازی می‌تواند مورد استفاده قرار بگیرد، به این صورت که ابتدا غلات (گندم، جو، چاودار) را به صورت مصنوعی با این قارچ آلوده می‌کنند سپس آن را برداشت می‌کنند اسکلروت‌ها را جدا می‌کنند و در آزمایشگاه ترکیبات مورد نظر را جدا می‌کنند.


title: ناخنک غلات

text: کنترل بیماری با رعایت تناوب زراعی و بوجاری بذر انجام می‌گیرد.


title: ناخنک غلات

text: علائم اولیه بیماری در مراحل گلدهی گیاه به صورت قطرات مترشحه زردرنگ چسبناک روی گلهای آلوده دیده می‌شود. این مرحله از بیماری به شبنم عسلی معروف است، این مایع حاوی قند بوده و جلب‌کننده حشرات می‌باشد و با چسبیدن بدن حشرات با قارچ‌های موجود در عسلک، این بیماری به گیاهان سالم منتقل می‌شود. باران نیز در انتقال عامل بیماری بسیار مؤثر شناخته شده‌است. در مراحل بعدی بیماری، مایع چسبناک و زردرنگ به توده قارچی سخت و شاخی به رنگ بنفش تیره تبدیل می‌شود که این توده حاوی ماده‌ای سمی بنام ارگوتین است که در انسان و حیوان باعث ارگوتیسم می‌شود و تغذیه از آن برای انسان و دام خطرناک بوده و عوارض عصبی، فساد بافت‌ها و سقط جنین در دامهایی که از غلات آلوده تغذیه می‌کنند را به همراه دارد.


title: شبدر زیرزمینی

text: شَبدَر زیرزَمینی با نام علمی  گیاهی یکساله با رشد زمستانه، خوابیده یا نیمه خوابیده و افراشته به ارتفاع ۳۰-۱۰ سانتی متر است. از نظر گرده افشانی، گیاهی خودگشن است و درصد دگرگشنی در آن بسیار اندک است.


title: شبدر زیرزمینی

text: تعداد کروموزم‌های آن ۱۶ (۱۶=n۲) عدد است. نسبت به طول روز بی‌تفاوت و بی سایه مقاوم است. گل‌های آن دارای پنج گلبرگ به نام‌های درفش یا استاندارد(یک عدد) بال و ناو (هر کدام دو عدد) است. برگچه‌های آن دارای ۱۲-۸ میلیمتر، گل آذین کپه‌ای و دارای دمگل آذین بلند، کاسه گل در گل‌های زایا بدون کرک و با موهای پراکنده در گل‌های نازا با دندانه‌های باریک، جام گل سفید با یک نوار مایل به صورتی به طول ۱۰ میلی‌متر است. گل آذین وارد زمین شده و میوه‌ها در زیر زمین تشکیل می‌شود. دو جزء عمل‌کننده در عمل دفن بذر در خاک را زمین گرایی گل‌ها و فشار دمگل‌ها همراه با خمیدگی به عقب کاسه‌های گل عقیم بعد از قرار گرفتن در خاک، عنوان کردند.


title: شبدر زیرزمینی

text: به‌طور طبیعی در جنوب اروپا، ناحیه مدیترانه، بالکان، آسیای صغیر، غرب و جنوب دریای خزر وجود دارد. احتمال می‌رود که این گونه در سالهای ۱۹۴۲- ۱۸۲۹ و در دهه ۱۸۶۰ از انگلستان یا جزایر قناری به استرالیا برده شده باشد. شبدر زیرزمینی پس از استقرار و ترویج در استرالیا به دیگر کشورها از جمله اسپانیا و پرتقال برده شده‌است (کفاش و رجامند (۱۳۶۲)). پراکنش این شبدر را در نکا، گرگان، رشت و لاهیجان گزارش نمودند و در حال حاضر به عنوان یک گیاه مرتعی در استان‌های شمالی مطرح است. در اوایل سال ۱۸۸۹ شخصی به نام هاوارد (Howard) در نزدیک باکیستون در جنوب استرالیا متوجه شد که شبدر زیر زمینی در استرالیا در ۵۰ سال گذشته باعث افزایش تولیدات دامی و زراعی در میلیون‌ها هکتار از اراضی مناطق نسبتاً خشک استرالیا شده‌است.


title: شبدر زیرزمینی

text: شبدر زیر زمینی مانند سایر لگوم‌ها قادر است ازت هوا را در خاک به کمک باکتری‌های تثبیت‌کننده ازت بر روی ریشه خود ذخیره و سبب حاصلخیزی خاک شود. این شبدر تا میزان ۲۰۰ کیلوگرم در هکتار در سال ازت هوا را در خاک تثبیت می‌کند. آمار نشان می‌دهد که با کشت شبدر زیرزمینی در چراگاه‌های واقع در مناطق شیبدار و کم حاصلخیز جنوب ارگان آمریکا، عملکرد در این اراضی تا هشت برابر افزایش یافته‌است. برای داشتن یک چراگاه خوب و مناسب از شبدر زیر زمینی مصرف سوپر فسفات و مولیبدن ضروری است.


title: شبدر زیرزمینی

text: سایلسبوری (Silsbury،۱۹۸۷) نشان داد که حداقل درجه حرارت برای جوانه زنی شبدرها ۵ سانتی گراد است و در این درجه شبدر زیرزمینی نسبت به سایر شبدرها زودتر جوانه می‌زند و در درجه حرارت ۳۵ درجه سانتیگراد جوانه زنی متوقف می‌شود. حرارت مطلوب برای جوانه زنی اکثر شبدرها حدود ۱۵ درجه سانتی گراد است. شبدر زیر زمینی تا حدودی نسبت به سرما مقاوم است و می‌تواند تا ۷- درجه سانتیگراد را تحمل نماید.


title: شبدر زیرزمینی

text: معمولاً این شبدر به صورت پاییزه در بستر مناسب کشت می‌شود ولی در موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر کرج این شبدر به دو صورت بهاره و پاییزه کشت و آزمایش شده‌است (زمانیان، ۱۳۷۸). بیشتر ارقام شبدر زیر زمینی در Ph حدود ۶-۵/۵ رشد می‌کند ولی به‌طور کلی گونه‌های مختلف سازگاری اقلیمی و خاکی متفاوت دارند. عمق مناسب کشت حدود ۵/۲-۱ سانتی‌متر است. میزان بذر مصرفی ۱۳-۹ کیلوگرم و در مناطق شیب دار و فقیر ۲۸-۲۲ کیلوگرم در هکتار است. در هر کیلوگرم بذر آن حدود ۱۴۳۳۲۵ عدد بذر وجود دارد. وزن هزار دانه آن ۱۲-۱۰ گرم می‌باشد. این شبدر با انواع گراسها، فستوکا، پنجه مرغی و ری گراس به صورت مخلوط کشت می‌شود.


title: شبدر زیرزمینی

text: زمان گلدهی در دهه این ارقام و محیط رشد گیاه دارد و عموماً گلدهی باید زمانی شروع شود که گیاه فرصت کافی برای تولید بذر در پایان فصل را داشته باشد. در استرالیا گلدهی معمولاً از اواخر سپتامبر تا اواسط دسامبر و تشکیل و تکامل بذر از اوایل اگوست تا اواسط اکتبر رخ می‌دهد. ساقهٔ رونده این ارقام روی زمین قرار می‌گیرند و ریشه دار نمی‌شود. طول ساقه‌های رونده به تراکم بوته و شدت چرا بستگی دارد. این گیاه دارای ریشه مرکزی با تعداد زیادی ریشه‌های حمایت‌کننده فیبری توسعه یافته‌است. ریشه‌های آن سطحی و تقریباً تا عمق ۲۵-۲۰ سانتی متر خاک نفوذ می‌کنند.


title: شبدر زیرزمینی

text: از مهم‌ترین آفات شبدر زیرزمینی می‌توان به ملخ، شته، سوسک، زنجرک، پروانه‌های ریشه خوار، موش و مورچه و از بیماریهای مهم آن هم می‌توان به سفیدک پودری، پوسیدگی نرم، ریشه، ریزوکتونیا و ویروس قرمز برگ اشاره نمود. مهم‌ترین راه مبارزه با آن‌ها استفاده از ارقام مقاوم است.


title: شبدر زیرزمینی

text: تحقیقات نشان داده که هرچقدر شبدر زیرزمینی به سمت بلوغ و پیری می‌رود، ارزش غذایی و قابلیت هضم ماده خشک علوفه آن کاهش می‌یابد و با افزایش سن گیاه از میزان پروتئین کاسته و بر مقدار فیبر در اندامهای هوایی افزوده می‌شود. علوفه این گیاه دارای ماده شیمیایی استروژن است که دامها را تحت تأثیر قرار می‌دهد. این ماده باعث کاهش حرکت اسپرم در دامها و در نهایت عقیمی در آن‌ها می‌شود که با خشک کردن علوفه، مقدار این ماده شیمیایی کاهش می‌یابد. ژنوتیپ ماده غذایی به ویژه فسفر، گوگرد و نیتروژن خاک مهم‌ترین عوامل در میزان استروژن علوفه شبدر زیرزمینی به‌شمار می‌آیند.


title: شبدر زیرزمینی

text: شبدر زیرزمینی دارای سه زیر گونه است:


title: شبدر زیرزمینی

text: ۱- زیر گونهSubterraneun


title: شبدر زیرزمینی

text: ۲- زیر گونه Brachycalycinum


title: شبدر زیرزمینی

text: ۳- زیر گونه Yanninicum


title: شبدر زیرزمینی

text: واریته‌های متعلق به زیر گونه Brachycalycinum Subterraneum در ناحیه مدیترانه پراکنش دارند واریته‌های زیر گونه Yanninicum در مناطق یونان و یوگسلاوی محدود شده‌اند. به‌طور کلی تمام واریته‌های شبدر زیرزمینی(تاکنون ۲۶ رقم با کد تجارتی به ثبت رسیدند) از نظر طول فصل رشد به چهار گروه تقسیم می‌شوند:


title: شبدر زیرزمینی

text: ۱- گروه زودرس: به حداقل ۳۰ میلی‌متر بارندگی سالانه احتیاج دارند، برای خاکهای سنگین و سبک مناسب هستند. تیپ رشدی خوابیده دارند و بهترین سیکل رشد را در تابستان‌های گرم و طولانی دارند. مثل Nungarin و Northan.


title: شبدر زیرزمینی

text: ۲- گروه زودرس تا متوسط رس: سالانه به ۴۰۰ میلی‌متر بارندگی نیاز دارند، طول فصل رشد آن‌ها ۶-۴ ماه طول می‌کشد، خاکهای سنگین تا سبک و خنثی را ترجیح می‌دهند و با گراس‌ها به صورت مخلوط کشت می‌شوند. از جمله این گروه می‌توان به Geraldton وDliak وYarloop و Trikkala اشاره نمود.


title: شبدر زیرزمینی

text: ۳- گروه متوسط رس: سالانه به ۵۰۰ میلی‌متر بارندگی نیاز دارند، طول فصل رشد آن‌ها ۵/۷ ۵/۵ ماه طول می‌کشد. در خاکهای رسی و شنی رشد می‌کنند. مانند سایر شبدرها در خاک‌های اسیدی تا خنثی رشد خوبی دارند، رشد زمستانه مناسبی دارند. از این گروه می‌توان به ارقام Mt. Barder ,Esperance,Woogenellup,Seaton Park,Clare اشاره نمود.


title: شبدر زیرزمینی

text: ۴- گروه دیررس: نیاز سالانه این گروه ۶۰۰ میلی‌متر است. دوره رشد آن‌ها ۵/۹-۸ ماه است. در زمستان رشد مناسبی ندارند ولی در بهار و اوایل تابستان رشد بسیار خوبی دارند. از این گروه می‌توان به ارقام Larissa و Tallarook اشاره نمود.


title: سرمازدگی

text: هیپوترمی یا سرمازدگی یک بیماری عمومی است که به دنبال کاهش دمای بدن باعث آسیب به همهٔ اندام‌ها و اختلال کارکرد آن‌ها می‌شود. متابولیسم گلوکز کاهش یافته و در نتیجه اسیدوز متابولیک رخ می‌دهد. این وضعیت در صورت پیشرفت و عدم درمان می‌تواند باعث مرگ موجود زنده شود. درمان در این حالت شامل گرم کردن و مراقبت دقیق از فرد آسیب دیده می‌باشد. اگر دمای مرکزی بدن به زیر ۲۵ درجه سلسیوس برسد مرگ (به احتمال قوی) بدون بازگشت اتفاق می‌افتد.


title: سرمازدگی

text: هیپوترمی خفیف در فصل رویش و در دماهای بالای صفر اتفاق می‌افتد، در صورتی که سرمازدگی (هیپوترمی شدید) در فصل زمستان و در دماهای زیر صفر اتفاق می‌افتد. هیپوترمی خفیف در اکثر افراد مشکل جدی ایجاد نمی‌کند اما سرمازدگی در بسیاری از مواقع سبب مرگ یا آسیب به اندامها می‌شود.


title: سرمازدگی

text: در دماهای بسیار پایین (منفی ۴۰ درجه و بیشتر) سرمازدگی بسیار سریع اتفاق می‌افتد و اگر فرد لباس مناسب نداشته باشد وقوع سرمازدگی سبب پارگی سلولها و کریستالی شدن مایع داخل سلولها شده و مرگ برگشت‌ناپذیر به همراه دارد. در محدوده منفی یک درجه تا منفی ۳۰ درجه، سرمازدگی مراحل آهسته‌تری داشته و ابتدا لرز رخ می‌دهد و مغز تلاش می‌کند اندامها را حفظ نماید اما در ادامه و برای حفظ اعضای داخلی، ناگزیر به قربانی کردن اندامهای خارجی می‌شود و با منقبض شدن عروق محیطی، گردش خون تا حد امکان در اعضای داخلی (قلب، کبد، کلیه و…) برقرار می‌شود. این وضعیت با بی‌حسی دست و پا و در صورت ادامه یافتن آن با نکروز بخشی از دست و پا و نتیجتاً از بین رفتن اندامهای خارجی همراه است که ممکن است به قطع عضو بینجامد.


title: سرمازدگی

text: در خصوص مصرف مشروب الکلی در سرمای شدید و برای جلوگیری از فرایند سرمازدگی، بین متخصصین بحث وجود دارد. بعضاً آن را به علت کمک به گرم شدن بدن و برقراری جریان خون مناسب در اندامها صحیح و درست دانسته و بعضاً به علت احتمال وقوع کلاپس گردش خون (بر اثر ضعف قلب در شرایط سرمای شدید) نادرست و خطرناک می‌دانند. فرد سرمازده باید زودتر به یک محل گرم انتقال یابد. اولین اقدام در مورد فرد هشیار، قرار دادن اندامها در آب گرم (و نه داغ) است. این فرایند درد زیادی دارد که بایستی با داروهای مسکن مهار شود. نوشیدنی گرم نیز برای فرد هشیار توصیه می‌شود. در خصوص فرد ناهشیار اگر علائم حیاتی نداشته باشد احیای قلبی ریوی طولانی مدت توصیه می‌شود و اگر سرمازدگی به صورت فلش فریز (یخ زدن ناگهانی) نباشد احتمال برگشت بیمار بالاست.این نوع سرما گسترده وسیعی دارد و همراه با بادهای سرد و هوای ابری است و محلی نمی‌باشد و با کاهش دمای شدید همراه است و به دلیل وسعت زیاد، کنترل و مقابله با آن مشکل است.


title: سرمازدگی

text: این سرما محلی است و به واسطه از دست رفتن حرارت ذخیره شده در زمین بر اثر تشعشع به وجود می‌آید. این نوع سرما در هوایی کاملاً آرام، بدون باد و ابر و در ساعات نزدیک به طلوع آفتاب اتفاق می‌افتد و در صورتی که از روش مناسبی استفاده شود می‌توان با آن مقابله کرد.


title: گاومیش

text: گاومیش یا گاومیش آبی پستانداری از خانوادهٔ گاوان و زیرخانوادهٔ گاویان است. این گونه یک گاومیش بزرگ است که از شبه قاره هند، آسیای جنوب شرقی و چین منشأ می‌شود. امروزه نیز در اروپا، استرالیا، آمریکای شمالی، آمریکای جنوبی و برخی از کشورهای آفریقایی یافت می‌شود.


title: گاومیش

text: طبق آمار فائو در سال ۲۰۰۰ تعداد گاومیش جهان ۱۵۸ میلیون رأس بود که حدود ۱۵۳ میلیون آن در قاره آسیا و بقیه در سایر نقاط دنیا زندگی می‌کنند. در سال ۲۰۱۱ مجموع تعداد گاومیش‌ها در دنیا ۱۷۲ میلیون رأس تخمین زده شد. منشأ اولیه و مهم‌ترین محل پرورش فعلی این حیوان شبه قاره هند، جنوب شرق آسیا و چین است. اما امروزه در بسیاری از کشورهای جهان یافت می‌شود و در اقتصاد بسیاری از کشورها جایگاه ویژه‌ای دارد و تعداد و پراکندگی جغرافیایی آن هر سال در حال افزایش است. از این جانور برای شخم زدن مزارع، بارکشی، حمل و نقل و کارهایی مانند آن استفاده می‌شود. در ایتالیا بیش از ۱۰۰ هزار گاومیش شیرده وجود دارد که در مجتمع‌های صنعتی نگه‌داری می‌شود. پنیر موزارلا از شیر این جانور تهیه می‌شود.


title: گاومیش

text: طبق آمار سال ۱۳۸۸ جمعیت گاومیش در ایران ۴۵۹ هزار رأس بوده‌است. (برآورد جهت گاومیش ایران سال ۱۳۸۸)


title: گاومیش

text: گاومیش وحشی ("Bubalus arnee") به احتمال زیاد نیای گاومیش آبی اهلی است.


title: گاومیش

text: در جهان دو نوع گاومیش آبی وجود دارد:


title: گاومیش

text: الف) گاومیش باتلاقی


title: گاومیش

text: گاومیش باتلاقی، که از آسام در غرب از طریق جنوب شرقی آسیا تا دره یانگ تسه چین در شرق یافت می‌شود. دارای قدرت و توان بیشتری برای تحمل شرایط سخت می‌باشد علاقه زیادی به آب‌تنی و توقف در آب دارد و آب گل‌آلود را ترجیح می‌دهند.


title: گاومیش

text: در این تیپ وزن بدن به‌طور متوسط در جنس ماده ۴۰۰ و در جنس نر به ۵۰۰ کیلوگرم یا بیشتر می‌رسد. از نظر ژنتیکی گاومیش‌های این تیپ ۴۸ کروموزومی (۴۸ = n2) هستند رنگ اغلب سیاه است و نوار کم رنگی در ناحیه گردن بالای سینه دارد ولی رنگ قهوه‌ای هم دیده می‌شود.


title: گاومیش

text: ب) گاومیش رودخانه‌ای


title: گاومیش

text: گاومیش رودخانه در شبه‌قاره هند و بیشتر در غرب به بالکان، مصر و ایتالیا یافت می‌شود.


title: گاومیش

text: این گروه از گاومیش‌ها آب‌تنی در آب‌های جاری و شفاف را دوست دارند و بیشتر در خاورمیانه پرورش داده می‌شوند. رنگ غالباً سیاه گاهی همراه با لکه‌های سفید در نقاط گوناگون بدن، در این تیپ رنگ خاکستری و قهوه‌ای و به ندرت سفید هم دیده می‌شود. وزن در جنس نر ۳۰۰ تا۷۰۰ کیلوگرم و در جنس ماده ۲۵۰ تا ۶۵۰ است.


title: گاومیش

text: دستگاه گوارشی


title: گاومیش

text: گاومیش نیز مانند گاو اهلی چهار معده‌ای و نشخوارکننده است. ساختمان دستگاه گوارشی آن به جز در قسمت زبان و کبد به گاو شبیه‌است. زبان گاومیش کوتاه‌تر و پهن‌تر و پرزهای روی زبان نیز کوتاه‌تر و نرم‌تر است در نتیجه زبان گاومیش هنگام لمس کردن صاف‌تر و نرم‌تر احساس می‌شود. کبد گاومیش بزرگ‌تر، گردتر، ضخیم‌تر از کبد گاو و لوب پایینی آن مانند کبد گوسفند هرمی شکل است.


title: گاومیش

text: با آنکه دستگاه گوارشی گاومیش و گاو تقریباً شبیه‌است دستگاه گوارشی گاومیش از نظر فیزیولوژیکی کارآمدتر است زیرا حجم و چین خوردگی‌های آن بیشتر از گاو است.


title: گاومیش

text: بررسی‌ها نشان داده‌است تعداد و تراکم برزهای شکمبه و نگاری در گاومیش بیش از گاو است و نوع و تعداد میکروارگانیزم‌های موجود در شکمبه این جانور با گاو تفاوت دارد و به همین دلیل گاومیش غذاهای حاوی فیبر را بهتر هضم می‌کند.


title: گاومیش

text: بلوغ جنسی در گاومیش نر و ماده بر اساس نژاد و نوع و محیط نگهداری بین ۲ تا ۳ سال متغیر است. دوره آبستنی در گاومیش باتلاقی ۳۲۵ تا ۳۳۰ روز و در گاومیش رودخانه‌ای ۳۰۰ تا ۳۲۰ روز است. فاصله مطلوب بین دو زایمان متوالی ۱۲ تا ۱۵ ماه است. دوره شیردهی گاومیش در حدود ۳۰۰ روز است. زایمان در گاومیش کاملاً شبیه زایمان گاو است با این تفاوت که در ۹۰ درصد از موارد زایمان در گاومیش به صورت ایستاده‌است. گاومیش نر در دو یا سه سالگی آماده جفتگیری است و تا ۱۲ سال یا بیشتر قادر به تولیدمثل است.


title: گاومیش

text: امروزه تلقیح مصنوعی در گاومیش به‌طور گسترده‌ای استفاده می‌شود به‌خصوص در مراکز صنعتی. آمیزش گاو و گاومیش به دلیل ژنتیکی امکان‌پذیر نیست زیرا گاومیش ۴۸ تا ۵۰ کروموزومی است درصورتی که گاو ۶۰ کروموزوم دارد.


title: گاومیش

text: بیشتر جمعیت گاومیش‌های دنیا در آب‌وهوای گرمسیری و نیمه گرمسیری متمرکز شده‌اند و تعداد کمی از آن‌ها در آب‌وهوای سرد آسیا و اروپا زندگی می‌کنند. مطالعات تازه‌تر حاکی از آن است که به رغم سازش و عادت‌پذیری این جانوران با آب‌وهوای گرمسیری و نیمه گرمسیری به خوبی خود را با مناطق سرد آسیا و اروپا سازگار می‌کند.


title: گاومیش

text: گاومیش علاقه زیادی به آب‌تنی در استخر، رودخانه و گودال‌های آب دارد و معمولاً پس از مدتی چرا خود را به آب می‌رساند و در آن غوطه‌ور می‌شود.


title: گاومیش

text: گاومیش برای فرار از حشرات موذی نیز به آب پناه می‌برد و با آغشته کردن سطح بدن به گل و لای خود را از آسیب آفتاب و حشرات گزنده در امان نگه می‌دارد. محققان بر این باورند که در صورتی که دام به طریقی خنک شود آب‌تنی کردن برای آن ضرورت حیاتی ندارد.


title: گاومیش

text: تحمل گاومیش در برابر گرمای شدید و نور مستقیم آفتاب کم است و تابش مستقیم خورشید آن‌ها را کاملاً آشفته و پریشان می‌کند. تغییرات شدید و ناگهانی دمای محیط نیز بر جانور آثار ناگواری دارد و ممکن است به بیماری پنومونی (ذات الریه) و حتی مرگ منجر شود؛ بنابراین هنگام طراحی نگهداری گاومیش باید بر این موضوع توجه کرد و از هر راهی که امکان دارد از تغییر شدید آب‌وهوای محیط بر جانور جلوگیری کرد تا به تدریج با هوای جدید سازگار شود.


title: گاومیش

text: گاومیش با گاو در چرا رقیب نمی‌باشد چون گاو انتخابی عمل می‌کند در صورتی که گاومیش همه نوع علفی را می‌خورد. پس این دو نوع دام تکمیل‌کننده هم هستند گاومیش جانوری پرخور است و مناطق نیمه گرمسیری و مرطوب برایش مناسب است.


title: گاومیش

text: با آن که ظاهر گاومیش خشن و زمخت است خوی بسیار آرامی دارد و به راحتی می‌توان آن را کنترل کرد. گاومیش نسبت به رنگ قرمز حساسیت دارد و معمولاً به دوشش یک نفر عادت می‌کند.


title: گاومیش

text: گاومیش نر بالغ بسیار شرور و خطرناک است و کنترل آن سخت و غالباً غیرممکن است که برای مهار کردن آن را اخته می‌کنند یا با قرار دادن حلقه در بینی مهار می‌کنند.


title: گاومیش

text: گاومیش بر خلاف گاو توانایی لگدپرانی به طرفین را ندارد و همچنین مانند گاو به آسانی آشفته یا پریشان نمی‌گردد. طبیعت آرام تحمل و پایداری گاومیش در انجام دادن کارهای سنگین این جانور را به کلید و راهگشای اقتصادی روستایی کشورهای آسیایی تبدیل کرده‌است.


title: گاومیش

text: گاومیش به‌طور متوسط روزانه ۵/۶ لیتر شیر تولید می‌کند در حال حاضر رکوردهای شیر گاومیش‌های ایران در مرکز اصلاح نژاد دام کشور در کرج متوسط تولید ۱۲۰۰ کیلوگرم در یک دوره شیر دهی ۲۰۰ روز را نشان می‌دهد.


title: گاومیش

text: یکی از صفات بارز و برجسته گاومیش تغذیه آن از علوفه خشبی و به مقدار زیاد است و از این نظر بر گاو برتری دارد زیرا اولاً دستگاه گوارشی گاومیش از گاو حجیم‌تر و ثانیاً چین خوردگی‌های آن بیشتر است. ثالثاً میکروارگانیسمهای شکمبه گاومیش از لحاظ تعداد و تنوع از گاو گسترده‌ترند.


title: گاومیش

text: با توجه به آن که گاومیش را هم به صورت سنتی و هم صنعتی نگهداری می‌کنند سیستم‌های متفاوتی برای تغذیه به آن‌ها طراحی شده که عبارت‌اند از:


title: گاومیش

text: ۱ ـ سیستم تغذیه گسترده


title: گاومیش

text: در این سیستم گاومیش در مزارع مرتفع باتلاق مرداب و… تغذیه می‌کند معمولاً خود به دنبال غذا می‌رود در صورتی که مراتع خوب و سرسبز باشد در عرض دو تا چهار ساعت چریدن شکمبه خود را پر می‌کند.


title: گاومیش

text: ۲ ـ سیستم تغذیه متمرکز


title: گاومیش

text: در این سیستم تغذیه دام در محوطه دامداری صورت می‌گیرد و در جایی کاربرد دارد که مزرعه، مرتع یا چراگاه در دسترس نباشد.


title: گاومیش

text: ۳ـ سیستم تغذیه نیمه متمرکز


title: گاومیش

text: این سیستم آمیزه‌ای از دو سیستم قبلی می‌باشد و مهم‌ترین خوراک دام علوفه باقی‌مانده مزارع است که با مقادیر متفاوتی از غلات و دانه‌های روغنی تکمیل شده‌است.


title: گاومیش

text: شیر: گاومیش حدود ۶/۵٪ از کل شیر جهان را تأمین می‌کند. شیر گاومیش از نظر چربی از شیر گاو غنی‌تر و دارای ماده خشک کمتر و بین میزان درصد لاکتوز با شیر گاو متفاوت زیادی نسبت املاح شیر گاومیش و پروتئین شیر گاومیش از شیر گاو بیشتر است.


title: گاومیش

text: گوشت: درصد گوشت و لاشه گاومیش به علت داشتن شکمبه حجیم و بزرگ، سر توپر و سنگین، درصد استخوان بیشتر، درصد چربی بیشتر در لاشه و کپل نسبتاً کم رشد و ضعیف و پوست ضخیم کمتر از درصد گوشت و لاشه گاو گوشتی است.


title: گاومیش

text: پوست: گاومیش پوستی ضخیم دارد برای تهیه دستکش چرمی ضخیم و تسمه‌های چرمی، زیره کفش، زین اسب و چرم ضدآب استفاده می‌شود.


title: گاومیش

text: ضخامت موی گاومیش دو برابر گاو است و برای تهیه برس و قلم مو استفاده می‌شود.


title: گاومیش

text: تراکم مو در گاومیش نسبت به گاو کمتر است و با افزایش سن تراکم آن کمتر نیز می‌شود.


title: گاومیش

text: شاخ: برای تهیه دکمه شانه، دسته چاقو و چتر و عصا، آلات موسیقی و وسایل تزئینی استفاده می‌شود. در هندوستان در صنایع دستی استفاده می‌شود.


title: گاومیش

text: فضولات: کود گاومیش از بهترین کودها برای حاصل‌خیزی زمین‌های زراعی و به ویژه پرورش قارچ است. در برخی روستاها از فضولات گاومیش برای تولید گرما به عنوان ماده سوختی استفاده می‌شود.


title: گاومیش

text: نیروی کار: در بسیاری از نقاط دنیا ماشین جایگزین خوبی برای دام نیست و حتی غیر اقتصادی است و در این صورت گاومیش برای شخم‌زنی و باربری استفاده می‌شود.


title: گاومیش

text: تب برفکی ـ طاعون ـ شاربن علامتی ـ سل ـ بروسلوز ـ آبله ـ اسهال ویروسی گاو فاسیولوز ـ ننیازین ـ سارکوسیت ـ تیلریوز ـ بابزیوز ـ کوکسیدیوز و بیماری‌های انگلی ناشی از بند پایان مانند جرب ـ کنه ـ شپش ـ ورم پستان و غیره


title: گاومیش

text: طبق گزارش فائو در سال ۲۰۱۸ حدود ۲۰۶ میلیون راس گاومیش در جهان وجود داشته‌است


title: سه‌سو

text: سه‌سو یکی از ۸۸ صورت فلکی امروزی و ۴۸ صورت فلکی بتلمیوس که شامل سه ستاره نورانی در نیم‌کره شمالی است.


title: سه‌سو

text: سه ستارهٔ این پیکر آسمانی جمع‌وجور و رنگ‌پریده هستند.


title: صندل

text: صندل، یکی از درختان خوشبوی جنس صندل سفید می‌باشد. گونه‌های این درخت در نپال، جنوب هند، سریلانکا، هاوایی، جزایر اقیانوس آرام جنوبی و استرالیا یافت می‌شود. از چوب صندل هم به‌عنوان ماده خوشبوکننده و هم در نجاری استفاده می‌شود. در هند معابدی از چوب صندل ساخته شده که بعد از گذشت قرنها عطروبوی خود را حفظ کرده‌اند. جعبه‌های جواهرات، بادبزن‌های دستی و چوب بری‌های زیبا هنوز در قسمت‌هایی از آسیا به‌خصوص در هند از چوب صندل ساخته می‌شوند.


title: موزه بریتانیا

text: موزه بریتانیا یکی از عظیم‌ترین و غنی‌ترین موزه های جهان است که بیش از ۷ میلیون گنجینه و آثار باستانی از بسیاری از فرهنگ‌ها، قوم‌ها و کشورهای جهان را از دوران پیش از تاریخ تا زمان حال را در خود جای داده‌است. موزه بریتانیا در سال ۱۷۵۳ میلادی و با مجموعه اهدایی از هنس اسلون طبیعی‌دان انگلیسی، شامل دست‌نوشته‌ها، کتاب‌های قدیمی و آثار باستانی گردآوری شده از برخی مستعمرات وقت بریتانیا رسماً تأسیس شد.


title: موزه بریتانیا

text: بازدید از موزه بریتانیا، مجانی است و پولی بابت بلیط یا ورودیه دریافت نمی‌شود. اما در برخی نمایشگاه‌های ویژه، برای برخی از آثار ویژه و تخصصی که از دیگر موزه‌های معتبر جهان به امانت گرفته می‌شوند، بازدید به صورت مجانی نخواهد بود و پولی بابت بازدید از برخی نمایشگاه‌های موقتی که به صورت امانتی گردآوری شده‌اند، دریافت می‌شود.


title: موزه بریتانیا

text: هم‌اکنون نیل مک گرگور، مدیر موزه بریتانیا است.


title: موزه بریتانیا

text: این موزه به دلیل دنیاگیری کووید-۱۹ در سال ۲۰۲۰ به مدت ۲۰۸ روز بسته شد. با این وجود، ۱٬۲۷۵٬۴۶۶ بازدید کننده داشت و آن را در رده پنجم لیست پربازدیدترین موزه‌های جهان قرار داد.


title: موزه بریتانیا

text: اگرچه امروزه اصولاً موزه اشیاء هنری و آثار باستانی فرهنگی است، اما موزه انگلیس به عنوان «موزه جهانی» تأسیس شد. پایه‌های آن در وصیت پزشک ایرلندی و طبیعت‌شناس سر هانس اسلون (۱۶۶۰–۱۷۵۳)، پزشک و دانشمند ساکن لندن از اولستر است. در طول زندگی خود، و به ویژه پس از ازدواج با بیوه یک کارخانه دار ثروتمند جامائیکا، اسلون مجموعه بزرگی از اشیای کنجکاوی برانگیز را جمع کرد. از آنجا که او مایل به از بین رفتن مجموعه خود پس از مرگ نبود، آن مجموعه را به ارزش ۲۰٬۰۰۰ پوند را به پادشاه جورج دوم، برای ملتش، به ارث گذاشت.


title: موزه بریتانیا

text: در آن زمان، مجموعه اسلون متشکل از حدود ۷۱۰۰۰ شی از انواع مختلف بود شامل حدود ۴۰۰۰۰ کتاب چاپی، ۷۰۰۰ نسخه خطی، نمونه‌های گسترده تاریخ طبیعی شامل ۳۳۷ جلد گیاه خشک، چاپ و نقاشی از جمله آثار باستانی از پادشاهی کوش، مصر باستان، یونان باستان، روم باستان، خاور نزدیک باستان و تاریخ قاره آمریکا.