از سوی دیگر آینده‌نگری مستلزم وجود حداقلی از کنترل بر عوامل متغیر است. اگر عوامل موثر بر آینده در اختیار من و شما یا حکومت نباشد، چگونه می‌توانیم درباره آن آینده فکر کرده و برنامه‌ریزی کنیم؟ برای نمونه 
گزینه‌ها:
هر چه کاهش تحریم‌ها را داشته باشیم، افزایش صادرات نفت و کالاها را خواهیم داشت که این امر نیز به بازگشت ارز به کشور و کاهش قیمت ارز کمک می‌کند.
باید باهوش باشیم که عجول نباشیم و باید برنامه‌ریزی شده و با تمرکز بالا کار کنیم تا همین روند را حفظ کرده و روند را صعودی‌تر هم کنیم.
اگر نتوانیم صادرات نفت داشته باشیم، چگونه می‌خواهیم روی درآمد‌های آن برنامه‌ریزی کنیم؟
حتی با فرض ثبات میزان صادرات نفت به دلیل كاهش قیمت نفت، درآمد دولت از محل صادرات نفت كاهش قابل توجهی خواهد یافت.
جملهٔ کامل: از سوی دیگر آینده‌نگری مستلزم وجود حداقلی از کنترل بر عوامل متغیر است. اگر عوامل موثر بر آینده در اختیار من و شما یا حکومت نباشد، چگونه می‌توانیم درباره آن آینده فکر کرده و برنامه‌ریزی کنیم؟ برای نمونه اگر نتوانیم صادرات نفت داشته باشیم، چگونه می‌خواهیم روی درآمد‌های آن برنامه‌ریزی کنیم؟