آنچه که در گستره زمان و زمین مطرح است یعنی می‌تواند کلی و دائم، همگانی و همیشگی باشد باید در درون انسانیت انسان‌ها حضور فعال داشته باشد و آن عقلانیت است از یک سو، فطرت است از سوی دیگر،
گزینه‌ها:
در هر دو مرتبه عقل و مصلحت اندیشی راه ندارد و با فانی شدن بنده از خود، حق مظهر او می شود و حق است که جهان را تدبیرمی کند نه بنده.
همیشه تنها دو دیدگاه ممکن در قلمرو عرفی وجود دارد: آدمی یا از جوهریت آغاز می‌کند و یا به شیوه ذرّه‌گرایانه پیش می‌رود و از پایهِ تفرّد صعود می‌کند.
وحدت خواهی است از سوی سوم، آزادی طلبی است از سوی چهارم و سایر کمالات به این اصول چهارگانه برمی گردند.
نظام اجتماعی و سیاسی نیز که بخشی از کل نظام موجودات است باید مبتنی بر عدل باشد تا دوام و کمال داشته و انسانها را به کمال و سعادت برساند.
جملهٔ کامل: آنچه که در گستره زمان و زمین مطرح است یعنی می‌تواند کلی و دائم، همگانی و همیشگی باشد باید در درون انسانیت انسان‌ها حضور فعال داشته باشد و آن عقلانیت است از یک سو، فطرت است از سوی دیگر، وحدت خواهی است از سوی سوم، آزادی طلبی است از سوی چهارم و سایر کمالات به این اصول چهارگانه برمی گردند.