نویسنده کتاب معتقد است که عقب‌افتادگی ایران از یک سو به عوامل اقلیمی و از سوی دیگر 
گزینه‌ها:
به عوامل اقتصادی، سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و دینی مربوط می‌شود.
معتقدند این موضوع تحت تاثیر عوامل زیستی، محیطی و روانشناختی گوناگون قرار دارد.
معتقدند این مشکل اغلب در پی تعامل عوامل ژنتیکی و محیطی مختلف با یکدیگر بروز می‌یابد.
آئین ها همچنین ذوق زره بین و موشکاف ایرانی از عوامل خلق اثر هنری می باشد.
جملهٔ کامل: نویسنده کتاب معتقد است که عقب‌افتادگی ایران از یک سو به عوامل اقلیمی و از سوی دیگر به عوامل اقتصادی، سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و دینی مربوط می‌شود.