metriccoders/wiki-kannada-1.0 huggingface dataset:
ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ
ಉಳ್ಳಾಲ
ತುಳುನಾಡು
ಉಲ್ಲೇಖ
 "RANI ABBAKKA is the forgotten Warrior Queen of Ullal, Karnataka". www.esamskriti.com (in ಅಮೆರಿಕನ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್). Retrieved 22 March 2020.
 https://www.hindujagruti.org/history/21216.html
 https://www.asianage.com/india/all-india/121119/rani-abbakka-chowta-was-indias-first-woman-freedom-fighter.html
 "Queen Abbakka's triumph over western colonisers". Press Information Bureau, Govt., of India. Retrieved 2007-07-25.
 "The Intrepid Queen-Rani Abbakka Devi of Ullal". Archived from the original on 2007-08-07. Retrieved 2007-07-25.
 .rediff.com/news/2003/feb/17tara.htm "Include Tulu in Eighth Schedule: Fernandes". Rediff.com. Retrieved 2007-07-25. {{cite web}}: Check |url= value (help)
 [http:/ /timesofindia.indiatimes.com/articleshow/29664181.cms "Blend past and present to benefit future"]. Times of Indiaತಿರುಮಲರಾಯನು. Retrieved 2007-07-25. {{cite news}}: Check |url= value (help)
 "Abbakka Rani : The Warrior Queen who defeated the Portuguese". Hindu Janajagruti Samiti. Retrieved 22 March 2020.
 Beth, Sapphira (12 March 2018). "Rani Abbakka Chowta: The Queen Who Made Portuguese Colonisers Miserable | #IndianWomenInHistory". Feminism In India. Retrieved 22 March 2020.
 http://ignca.gov.in/PDF_data/Abbakka_Rani.pdf
ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು
Abbakka Rani - The unsung warrior queen Archived 2007-09-27 ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್ ನಲ್ಲಿ.
Queen Abbakka's triumph over Western colonisers
ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
ಮೆನಸಿನ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ Archived 2007-08-06 ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್ ನಲ್ಲಿ.
ಉಳ್ಳಾಲದ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕದೇವಿ Archived 2007-08-07 ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್ ನಲ್ಲಿ.
ಅಬ್ಬಕ್ಕ, ಕರ್ನಾಟಕದ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ರಾಣಿ
Rani Abbakka has not been given her due Archived 2006-03-07 ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್ ನಲ್ಲಿ.
Brave Abbakka still awaiting her due
Historian Dr. Jyotsna Kamat's Article on Abbakka
Last edited ೫ months ago by InternetArchiveBot
ವಿಕಿಪೀಡಿಯ
ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡದಿದ್ದ ಹೊರತು ಪಠ್ಯ "CC BY-SA 4.0" ರಡಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ.
ಖಾಸಗಿ ಮಾಹಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿಲುವು ಬಳಕೆಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳುಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್
ವಿಕಿಪೀಡಿಯ
ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಅನ್ನು ಹುಡುಕಿ
[ಮರೆಮಾಡಲು]
ಬರೆಯುವಾಗ ಕೀಲಿಮಣೆ ಐಕಾನ್ ಒತ್ತಿ ಕನ್ನಡ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದರ ಅಥವಾ Ctrl+M ಒತ್ತುವುದರ ಮೂಲಕ ಈಗ ನೇರವಾಗಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಬಹುದು! ವಿವರಗಳಿಗೆ ಈ ಪುಟ ನೋಡಿ.
ಅಂಗಡಿ (ಊರು)
ಭಾರತ ದೇಶದ ಗ್ರಾಮಗಳು
ಭಾಷೆ
Download PDF
ವೀಕ್ಷಿಸಿ
ಸಂಪಾದಿಸಿ
ಅಂಗಡಿ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂಡಿಗೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣ. ಈ ಸ್ಥಳದ ಪೂರ್ವನಾಮ ಸೊಸೆವೂರು. [೧][೨] ಈ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರಣ್ಯ ಎಂಬ ಗುರುಗಳು ತಮ್ಮ ಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ನೆಲೆಸಿದ್ದರು. ಒಂದು ದಿನ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹುಲಿಯು ಬಂದಿತು. ಎಲ್ಲಾ ಶಿಷ್ಯರು ಹೆದರಿದರು. ಗುರುಗಳು ಸಳ ಎಂಬ ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ಹುಲಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಹೊಯ್ಸಳ ಎಂದು ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದರು. ಆಗ ಸಳನು ಹುಲಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಿ ಹುಲಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ಅಂದಿನಿಂದ ಹೊಯ್ಸಳ ವಂಶದ ಲಾಂಛನ ಸಳ ಹುಲಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಿರುವ ಚಿತ್ರ ಲಾಂಛನವಾಗಿದೆ.
ಇತಿವೃತ್ತ
ಬದಲಾಯಿಸಿ
ಸಳನು ಇಲ್ಲಿನ ದೇವತೆಯಾದ ವಾಸಂತಿಕ ದೇವಿ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಜೈನ ಮುನಿ ಸುದತ್ತರ ಶಿಷ್ಯನಾಗಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತಿದ್ದನು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹುಲಿಯೊಂದು ಅಕ್ರಮಣ ಮಾಡಲು, ಗುರುಗಳಾದ ಸುದತ್ತರು ಸಳನಿಗೆ 'ಹೊಯ್ ಸಳ' (ಹೊಯ್=ಹೊಡೆ, ಕೊಲ್ಲು) ಎನ್ನಲು, ಸಳನು ಆ ಹುಲಿಯನ್ನು ಕೊಂದನು.
ಮುಂದೆ ಸಳನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಹೊಯ್ಸಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ದಿಯಾಯಿತು. ಇಂದು ಅಲ್ಲಿ ಹೊಯ್ಸಳರ ಹಳೆಯ ರಾಜಧಾನಿಯ ಕುರುಹುಗಳಿವೆ. ಮುಂದೆ ಅವರು ಬೇಲೂರಿಗೆ ಹೋದುದರಿಂದ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿತ್ತು.
ಅಂಗಡಿ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ
ಬದಲಾಯಿಸಿ
ಘಟ್ಟದಿಂದ ಕರಾವಳಿಗೆ ಹೋಗುವ ಮಾರ್ಗದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿದ್ದ ಅಂಗಡಿಗಳಿಂದಾಗಿ ಇದಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆಯಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ೧೧-೧೨ ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸೊಸವೂರು ಎಂದು ಕರೆದಿದೆ. ಬುಕ್ಕರಾಯನ ಕಾಲದಲ್ಲೂ (೧೩೫೯) ಇದೇ ಹೆಸರಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅಚ್ಚುತರಾಯನ ಕಾಲದ ಹೊತ್ತಿಗೆ (೧೫೩೯) ಅಂಗಡಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಿತ್ತು. ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನ ಕಾಲದ ಶಶಪುರ, ಶಶಕಪುರ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳೂ ಈ ಊರನ್ನೇ ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತವೆ.
ಈ ಸೊಸವೂರು ಹೊಯ್ಸಳರ ಮೂಲಸ್ಥಾನವಾಗಿತ್ತು. ಸಳ ಇಲ್ಲಿ ಹುಲಿಯನ್ನು ಕೊಂದು ಹೊಯ್ಸಳ ವಂಶದ ಹೆಸರಿಗೆ ಕಾರಣನಾದ ಎಂದು ಅನೇಕ ಶಾಸಗಳು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ. ನೃಪಕಾಮ ಸೊಸವೂರಿನಿಂದ ಆಳುತ್ತಿದ್ದ. ಇವನ ಮಗ ವಿನಯಾದಿತ್ಯ ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ದೋರ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಮುಂದೆ ಬಂದ ಹಲವು ಹೊಯ್ಸಳ ಅರಸರು ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರ ಹುಟ್ಟೂರಾದ ಅಂಗಡಿಗೆ ಹೋಗಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಅವರ ಶಾಸನಗಳಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ.
ಹೊಯ್ಸಳರ ಕುಲದೇವತೆಯಾದ ವಾಸಂತಿಕಾ ದೇವಿಯೇ ಇಲ್ಲಿನ ಮುಖ್ಯ ದೇವತೆಯಾದ ವಸಂತಮ್ಮ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ ಜೈನಯತಿಗಳು ಇಲ್ಲಿದ್ದು ಬಸದಿಗಳನ್ನುಕಟಿಸಿದ್ದರೆಂಬುದಕ್ಕೂ ಶಾಸನಾಧಾರಗಳಿವೆ. ಅಂಗಡಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಉಗ್ಗೇಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಹರವೆಂಬ ಪ್ರದೇಶವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಶಾಸನ ರಾಚಮಲ್ಲಪೆರ್ಮಾನಡಿಕಾಮ ಹೊಯ್ಸಳನ ಕಾಲದ್ದು.
ಇಲ್ಲಿರುವ ವಾಸಂತಿಕಾ ಗುಡಿ ಹೆಂಚು ಹೊದಿಸಿರುವ ಈಚಿನ ಕಟ್ಟಡ ಒಳಗೆ ಐದು ದೇವಿಯರ ಮೃಣ್ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ. ಅವಕ್ಕೆ ಪಂಚಮುಖ ಅಥವಾ ತ್ರಿಮುಖಗಳಿವೆ. ಅವು ಶಕ್ತಿದೇವತೆಗಳಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸು.೧೦-೧೧ ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಎರ‌ಡು ಜೈನಬಸದಿಗಳ ಅವಶೇಷಗಳುಂಟು. ಇಲ್ಲಿರುವ ಕೇಶವ, ವೀರಭದ್ರ ಮತ್ತು ಶಿವ ದೇವಾಲಯಗಳೂ ಶಿಥಿಲವಾಗಿವೆ. ಕೇಶವ ದೇವಾಲಯದ ಮೂರ್ತಿ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಹೊಯ್ಸಳ ಶಿಲ್ಪ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಬದಲಾಯಿಸಿ
 "ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು". Archived from the original on 2017-12-13. Retrieved 2017-02-19. accessdate 19 February 2017
 http://www.census2011.co.in/data/village/610011-angadi-karnataka.html
ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ತಾಣದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಮೂಲಕೃತಿಗಳು ಇವೆ:
ಅಂಗಡಿ
Last edited ೧೦ months ago by InternetArchiveBot
ವಿಕಿಪೀಡಿಯ
ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡದಿದ್ದ ಹೊರತು ಪಠ್ಯ "CC BY-SA 4.0" ರಡಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ.
ಖಾಸಗಿ ಮಾಹಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿಲುವು ಬಳಕೆಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳುಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್
ವಿಕಿಪೀಡಿಯ
ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಅನ್ನು ಹುಡುಕಿ
[ಮರೆಮಾಡಲು]
ಬರೆಯುವಾಗ ಕೀಲಿಮಣೆ ಐಕಾನ್ ಒತ್ತಿ ಕನ್ನಡ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದರ ಅಥವಾ Ctrl+M ಒತ್ತುವುದರ ಮೂಲಕ ಈಗ ನೇರವಾಗಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಬಹುದು! ವಿವರಗಳಿಗೆ ಈ ಪುಟ ನೋಡಿ.
ಅಂತಃಪುರ ಗೀತೆಗಳು
ಭಾಷೆ
Download PDF
ವೀಕ್ಷಿಸಿ
ಸಂಪಾದಿಸಿ
ಇವು ಬೇಲೂರಿನ ಜಗತ್ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚನ್ನಕೇಶವ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ನಲಿಯುವ ಶಿಲಾಬಾಲಿಕೆಯರು. ಇವರ ಬಗೆಗೆ ದಾರ್ಶನಿಕ ಕವಿ ಡಿ.ವಿ.ಜಿ.ಯವರು ಅನ್ತಃಪುರಗೀತೆ ಎಂಬ ಕವನ ಸಂಕಲನವನ್ನೇ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.
Last edited ೭ years ago by User unavailable826
ವಿಕಿಪೀಡಿಯ
ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡದಿದ್ದ ಹೊರತು ಪಠ್ಯ "CC BY-SA 4.0" ರಡಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ.
ಖಾಸಗಿ ಮಾಹಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿಲುವು ಬಳಕೆಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳುಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್
ವಿಕಿಪೀಡಿಯ
ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಅನ್ನು ಹುಡುಕಿ
[ಮರೆಮಾಡಲು]
ಬರೆಯುವಾಗ ಕೀಲಿಮಣೆ ಐಕಾನ್ ಒತ್ತಿ ಕನ್ನಡ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದರ ಅಥವಾ Ctrl+M ಒತ್ತುವುದರ ಮೂಲಕ ಈಗ ನೇರವಾಗಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಬಹುದು! ವಿವರಗಳಿಗೆ ಈ ಪುಟ ನೋಡಿ.
ಅಕ್ಕಾದೇವಿ
ಭಾಷೆ
Download PDF
ವೀಕ್ಷಿಸಿ
ಸಂಪಾದಿಸಿ
ಅಕ್ಕಾದೇವಿ ( ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಕದೇವಿ, ಅಕ್ಕದೀವಿ, ಅಕ್ಕಾದೀವಿ), ೧೦೧೦-೧೦೬೪ CE [೧] ಕರ್ನಾಟಕದ ಚಾಲುಕ್ಯ ರಾಜವಂಶದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಮತ್ತು ಕಿಶುಕಾಡು(ಇಂದಿನ ಬೀದರ್, ಬಾಗಲಕೋಟೆ, ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶದ ರಾಜ್ಯಪಾಲೆ ಆಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಪಶ್ಚಿಮ ಚಾಲುಕ್ಯರ ರಾಜ ಜಯಸಿಂಹ II ರ ಸಹೋದರಿ ಮತ್ತು ಸೋಮೇಶ್ವರ I ರ ಚಿಕ್ಕಮ್ಮ.
ಅಕ್ಕಾದೇವಿ
ಚಾಲುಕ್ಯ
ಜನನ
೧೦೧೦
ಮರಣ
೧೦೬೪
ಅಕ್ಕಾದೇವಿ ಸಮರ್ಥ ಆಡಳಿತಗಾರ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಮರ್ಥ ಸೇನಾಪತಿಯ೦ದು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು. [೨] ಅವರನ್ನು ಗುಣದಬೆಡಂಗಿ("ಸದ್ಗುಣಗಳ ಸೌಂದರ್ಯ") ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. [೩]
ಚಾಲುಕ್ಯರ ಆಳ್ವಿಕೆಯು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಸುವರ್ಣಯುಗವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಚಾಲುಕ್ಯರು ೬೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಭಾರತದ ಡೆಕ್ಕನ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯನ್ನು ಆಳಿದರು. ಅಕ್ಕಾದೇವಿಯು ಪಶ್ಚಿಮ ಚಾಲುಕ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದವರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಚೋಳರೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಅವರ ದೂರದ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿಗಳಾದ ವೆಂಗಿಯ ಪೂರ್ವ ಚಾಲುಕ್ಯರೊಂದಿಗೆ ನಿರಂತರ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿದ್ದರು.
ಅಕ್ಕಾದೇವಿಯ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು, ಅನುದಾನದ ಮೂಲಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಜೈನ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ಉದಾರವಾಗಿ ದಾನ ನೀಡಿದರು. [೪]
ಅಕ್ಕಾದೇವಿಯನ್ನು "ಮಹಾನ್ ಖ್ಯಾತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. [೫] ೧೦೨೨ ರ ಶಾಸನವು ಅವರನ್ನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭೈರವಿಯಂತೆ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತದೆ. [೬] ಸ್ಥಳೀಯ ದಂಗೆಯನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು ಅವರು ಗೋಕಾಗೆ ಅಥವಾ ಗೋಕಾಕ್ ಕೋಟೆಗೆ ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿದರು. [೫] ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಅನುದಾನ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಬದಲಾಯಿಸಿ
RELATED PAGES
ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಇತಿಹಾಸ
ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಭಾರತ
ಛಾಯಾ ಸೋಮೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ
ವಿಕಿಪೀಡಿಯ
ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡದಿದ್ದ ಹೊರತು ಪಠ್ಯ "CC BY-SA 4.0" ರಡಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ.
ಖಾಸಗಿ ಮಾಹಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿಲುವು ಬಳಕೆಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳುಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್
ವಿಕಿಪೀಡಿಯ
ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಅನ್ನು ಹುಡುಕಿ
[ಮರೆಮಾಡಲು]
ಬರೆಯುವಾಗ ಕೀಲಿಮಣೆ ಐಕಾನ್ ಒತ್ತಿ ಕನ್ನಡ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದರ ಅಥವಾ Ctrl+M ಒತ್ತುವುದರ ಮೂಲಕ ಈಗ ನೇರವಾಗಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಬಹುದು! ವಿವರಗಳಿಗೆ ಈ ಪುಟ ನೋಡಿ.
ಅಚ್ಯುತರಾಯ
ಭಾಷೆ
Download PDF
ವೀಕ್ಷಿಸಿ
ಸಂಪಾದಿಸಿ
ಅಚ್ಯುತರಾಯ (೧೫೩೦-೧೫೪೨) ಅಥವಾ ಅಚ್ಚುತ ದೇವ ರಾಯ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಮರಣಾನಂತರ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನಾಳಿದ ದೊರೆ. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮಧುರೆಯ ಮಂಡಲಾಧಿಪತಿ ದಂಗೆಯೆದ್ದು ಸ್ವತಂತ್ರನಾಗಲು ಯತ್ನಿಸಿದ್ದ. ಅಚ್ಯುತರಾಯನು ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೆ ಬಂದಕೂಡಲೆ ಅವನನ್ನು ಅಡಗಿಸಿ, ಅವನಿಗೆ ಸಹಾಯ ನೀಡಿದ್ದ ತಿರುವಾಂಕೂರು ದೊರೆಯನ್ನು ದಂಡಿಸಿದ. ಅನಂತರ ವಿಷಯಲೋಲುಪನಾಗಿ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಗಮನ ಕೊಡಲಿಲ್ಲ.
Statues depicting Achyuta Deva Raya (left) and his queen (right)
Emperor of Vijayanagara
ಆಳ್ವಿಕೆ
1529 – 1542 CE
ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ
30 November 1529
Vijayanagara, Vijayanagara Empire
ಪೂರ್ವಾಧಿಕಾರಿ
ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ
ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ
ವೆಂಕಟ I
Consorts
Varadambika
Tirumalamba
ಸಂತಾನ
ವೆಂಕಟ I
ತಂದೆ
ತುಳುವ ನರಸ ನಾಯಕ
ತಾಯಿ
ಓಬಾಂಬ[೧]
ಧರ್ಮ
ಹಿಂದೂ
ಆಡಳಿತ
ಬದಲಾಯಿಸಿ
ಅಚ್ಯುತರಾಯರು ಕನ್ನಡ ಕವಿ ಚಾಟು ವಿಟ್ಟಲನಾಥ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಂಯೋಜಕ ಮತ್ತು ಗಾಯಕ ಪುರಂದರದಾಸ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರತಿಪಾದಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿದ್ವಾಂಸ ರಾಜನಾಥ ಡಿಂಡಿಮ II ಅವರನ್ನು ಪೋಷಿಸಿದರು. ರಾಜ್ಯಭಾರ ಸಂಬಂಧಿಗಳಾಗಿದ್ದ ತಿರುಮಲ ಸಹೋದರರ ಕೈಸೇರಿತು. ಅವರ ಉತ್ಕರ್ಷ, ದರ್ಪಗಳನ್ನು ಸೈರಿಸದೆ ಅರವೀಡು ಮನೆತನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಮಂಡಾಲಾಧಿಪತಿಗಳು ವಿರೋಧಪಕ್ಷವನ್ನು ಕಟ್ಟಿದರು. ಅತ್ತ ಬಿಜಾಪುರದ ಸುಲ್ತಾನ ದಂಡೆತ್ತಿಬಂದು ನಾಗಲಾಪುರವನ್ನು (ಈಗಿನ ಹೊಸಪೇಟೆ) ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ವಿಜಯನಗರಕ್ಕೆ ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿದ ಅವನೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ ಅಷ್ಟೊಂದು ಸಾಹಸ ದಕ್ಷತೆಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಿದ್ದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಬಿಗಿ ಸಡಿಲವಾಯಿತು. ಮುಂದೆ ಬಂದ ರಕ್ಕಸತಂಗಡಿ ಅನಾಹುತಕ್ಕೆ ಮಂಡಲಾಧಿಪತಿಗಳ ಈ ವೈಮನಸ್ಯ ನಾಂದಿಯಾಯಿತು. ತಿರುವೆಂಗಲನಾಥ ಮಂದಿರವನ್ನು ಅಚ್ಚುತರಾಯರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು.ಇದು ಅಚ್ಚುತರಾಯ ದೇವಾಲಯವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.
ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ವಿವಾದವಾಯಿತು. ಅವನ ಮಗ ವೆಂಕಟ I ಅವನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾದನು ಆದರೆ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಗೆ ಆಳಿದನು ಮತ್ತು ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವಾಗಿರುವ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ವಿವಾದದಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟನು, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಿಂಹಾಸನದ ಅನೇಕ ಹಕ್ಕುದಾರರು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು. ಅವನ ಸೋದರಳಿಯ, (ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರನ ಮಗ) ಸದಾಶಿವರಾಯನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಇನ್ನೂ ಮಗುವಾಗಿದ್ದಾಗ, ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಅಳಿಯ ರಾಮರಾಯನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಾದಾಗ ವಿವಾದವು ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಅವನ ಹೆಂಡತಿಯ ಹೆಸರು ಬಹುಶಃ ವಸುಧಾದೇವಿ. ಸದಾಶಿವರಾಯರು ಪ್ರಾಯಶಃ ವಸುಧಾದೇವಿಯ ಸಹೋದರಿ ಹೇಮಾವತಿ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಪತಿ ರಂಗರಾಯರ ಮಗ.
ಅಚ್ಯುತರಾಯನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೫೩೯ ರಲ್ಲಿ ತಿಮ್ಮಲಾಪುರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ಶಿವದೇವಾಲಯ
ತಿಮ್ಮಲಾಪುರದ ಶಿವಮಂದಿರದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ರಿ.ಶ ೧೫೩೯ ರ ಅಚ್ಯುತರಾಯನ ಕನ್ನಡ ಶಾಸನ
ಹಂಪೆಯ ವಿಟ್ಠಲ ದೆವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ದೊರೆ ಅಚ್ಯುತದೇವರಾಯನ ಕಾಲದ ( ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೫೩೬) ಕನ್ನಡ ಶಾಸನ
ಹಂಪೆಯ ಹತ್ತಿರ ತಿಮ್ಮಲಾಪುರದಲ್ಲಿ ದೊರೆ ಅಚ್ಯುತರಾಯನು ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಶಿವದೇವಾಲಯ
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಬದಲಾಯಿಸಿ
ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ತಾಣದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಮೂಲಕೃತಿಗಳು ಇವೆ:
ಅಚ್ಯುತರಾಯ
ವಿಕಿಪೀಡಿಯ
ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡದಿದ್ದ ಹೊರತು ಪಠ್ಯ "CC BY-SA 4.0" ರಡಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ.
ಖಾಸಗಿ ಮಾಹಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿಲುವು ಬಳಕೆಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳುಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್
ವಿಕಿಪೀಡಿಯ
ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಅನ್ನು ಹುಡುಕಿ
[ಮರೆಮಾಡಲು]
ಬರೆಯುವಾಗ ಕೀಲಿಮಣೆ ಐಕಾನ್ ಒತ್ತಿ ಕನ್ನಡ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದರ ಅಥವಾ Ctrl+M ಒತ್ತುವುದರ ಮೂಲಕ ಈಗ ನೇರವಾಗಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಬಹುದು! ವಿವರಗಳಿಗೆ ಈ ಪುಟ ನೋಡಿ.
ಅಜಿಲರು
ಭಾಷೆ
Download PDF
ವೀಕ್ಷಿಸಿ
ಸಂಪಾದಿಸಿ
ಅಜಿಲರು ತುಳುನಾಡಿನ ಅರಸುಮನೆತನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಇವರು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವೇಣೂರನ್ನು ಕೇಂದ್ರವನ್ನಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಿದರು. ಈ ವಂಶದ ಮೊದಲ ಉಲ್ಲೇಖ ಕಂಡುಬರುವುದು ೧೩೪೦ರ ತೆಂಕಕಾರಂದೂರು ಎಂಬಲ್ಲಿಯ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ. ಹೊಯ್ಸಳರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದ ಇವರು ಮುಂದೆ ವಿಜಯನಗರದ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು ಎಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ.
ವೇಣೂರಿನಲ್ಲಿ ವೀರ ತಿಮ್ಮಣ್ಣಾಜಿಲರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಏಕಶಿಲಾ ಬಾಹುಬಲಿಯ ವಿಗ್ರಹ
ಪರಿವಿಡಿ
ಇತಿಹಾಸ
ಬದಲಾಯಿಸಿ
ಈಗ ತಿಳಿದಿರುವಂತೆ ೧೩೪೦ರ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಈ ವಂಶಜರ ಬಗೆಗಿನ ಮೊದಲ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ೧೭೫೦ರ ತನಕ ಸುಮಾರು ೧೩ ಮಂದಿ ಅರಸರ ಹೆಸರುಗಳು ವಿವಿಧ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಗೊಂಡಿವೆ. ಈ ಪೈಕಿ ೧೬೦೦ರಿಂದ ೧೬೨೦ರ ತನಕ ರಾಜ್ಯವನ್ನಾಳಿದ ತಿಮ್ಮಾಣ್ಣಾಜಿಲ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಇವನು ೧೬೦೪ರಲ್ಲಿ ವೇಣೂರಿನಲ್ಲಿ ೩೫ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಬಾಹುಬಲಿಯ ಏಕಶಿಲಾ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಕಾಲಾನಂತರ ಇವರು ತಮ್ಮ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಸಮೀಪದ ಅಳದಂಗಡಿ ಎಂಬಲ್ಲಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು.
ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ತುಳುನಾಡು ವಿಲೀನಗೊಂಡ ಅನಂತರ ಅಲ್ಲಿ ತಲೆಯೆತ್ತಿದ ಹಲವು ಸ್ಥಳೀಕ ಮನೆತನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.[೧] ಮೊದಲು ವೇಣೂರಿನಿಂದ ಮತ್ತು ಅನಂತರ ಆಲದಂಗಡಿಯಿಂದ ಇವರು ಆಳಿದ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಪೂಂಜಳಿ ಅಥವಾ ಪುಂಜಳಿಕೆಯ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಅಳುವ ರಾಜ್ಯ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳಿದ್ದುವು. ಇವರು ತಮ್ಮನ್ನು ಸಾಳುವ ವಂಶದವರೆಂದು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ವೇಣೂರಿನ ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಇವರ ಕುಲದೇವತೆಯಾದರೂ ಇವರು ಜೈನಧರ್ಮಾವಲಂಬಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. 1408ರ ವಿಜಯನಗರದ ಶಾಸನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಅಜಿಲರು ಬಂಗ ಮತ್ತು ಚೌಟ ಮನೆತನಗಳ ಅರಸುಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಡಳಿತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರ ರಾಜ್ಯಪಾಲನ ಸಹಾಯಕರಾಗಿ 1405ರಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
ಅಜಿಲರ ಕೊಡುಗೆ
ಬದಲಾಯಿಸಿ
ಅಜಿಲ ಅರಸುಗಳ ಪೈಕಿ ಮುಖ್ಯನಾದವನು 4ನೆಯ ವೀರತಿಮ್ಮರಾಜ ಒಡೆಯ. ರಾಜಕುಮಾರನ ಅಳಿಯನೂ ಪಾಂಡ್ಯಕದೇವಿಯ ಮಗನೂ ಜೈನಗುರು ಚಾರುಕೀರ್ತಿದೇವರ ಪ್ರಿಯಾಗ್ರಶಿಷ್ಯನೂ ಆಗಿದ್ದ ಈ ತಿಮ್ಮರಾಜನೇ ವೇಣೂರಿನ ಗೊಮ್ಮಟ ಶಿಲಾಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ. ಇವನ ರಾಣಿ ಪಾಂಡ್ಯಕದೇವಿ ಅಥವಾ ವರ್ಧಮಾನಕ್ಕ ಗೊಮ್ಮಟನ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನಾಥ ಚೈತ್ಯಾಲಯವನ್ನೂ ಇವನ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ರಾಣಿ ಪಾರ್ಶ್ವದೇವಿ ಅಥವಾ ಬಿನಾಣೆ ಗೊಮ್ಮಟನ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶಾಂತೀಶ್ವರ ಚೈತ್ಯಾಲಯವನ್ನೂ ಕಟ್ಟಿಸಿದರು. ಅಜಿಲರ ರಾಣಿ ಮದುರಕದೇವಿಯನ್ನು 1622ರ ಒಂದು ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಜೈನಗುರು ಲಲಿತಕೀರ್ತಿ ಭಟ್ಟಾರಕದೇವರ ಪ್ರಿಯಾಗ್ರಶಿಷ್ಯನೆಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವಳು ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿ ಆಲದಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅರಮನೆಯನ್ನೂ ಒಂದು ಜೈನಬಸದಿಯನ್ನೂ ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರ ಮತ್ತು ಸೋಮನಾಥ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನೂ ಕಟ್ಟಿಸಿದಳು. ವೇಣೂರಿನಲ್ಲಿ ಅಜಿಲರು ಕಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಅರಮನೆಗೆ ಏಳುಪ್ಪರಿಗೆಗಳಿದ್ದವೆಂಬ ಪ್ರತೀತಿಯಿದ್ದು, ಇಂದು ಆ ಅರಮನೆಯ ನಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ತಳಪಾಯದ ಕುರುಹುಗಳೂ ಕಲ್ಲಿನ ಎರಡು ಆನೆಗಳೂ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಅಜಿಲಮೊಗರು ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿರುವ ಮಸೀದಿಯ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಒಬ್ಬ ಅಜಿಲ ಅರಸು ಎಂಬ ಐತಿಹ್ಯವಿದೆ. ಆ ಅರಸ ಯಾವುದೋ ರೋಗದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸೈಯದ್ ಬಾಬಾ ಫಕ್ರುದ್ದಿನ್ ಎಂಬ ಪಷಿರ್ಯ ದೇಶದ ಗುರು ಆ ರೋಗವನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸಿದ ಕಾರಣ ಅಜಿಲ ಆ ಮಸೀದಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದನಂತೆ. ಹೈದರನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಜಿಲರ ಆಳ್ವಿಕೆ ಕೊನೆಗಂಡಿತು. ಆಲದಂಗಡಿ ಮತ್ತು ಬಂಗಾಡಿ ಎಂಬೀ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಅಜಿಲ ವಂಶದವರು ಇಂದಿಗೂ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.[೨]
ಅಚರಣೆಗಳು
ಬದಲಾಯಿಸಿ
ಅಜಿಲರು ಜೈನ ಧರ್ಮಾವಲಂಬಿಗಳು.ಇವರಲ್ಲಿ ಅಳಿಯ ಸಂತಾನ ಪದ್ಧತಿ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಇವರು ಜೈನರಾಗಿದ್ದರೂ ಇವರ ಕುಲದೇವರು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ. ಇವರು ವೀರಶೈವ ಧರ್ಮ ಕ್ಕೂ ತಕ್ಕ ಆಶ್ರಯ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರು.
ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ
ಬದಲಾಯಿಸಿ
ವೇಣೂರು
ಅಳದಂಗಡಿ
ಉಲ್ಲೇಖ
ಬದಲಾಯಿಸಿ
ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ತಾಣದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಮೂಲಕೃತಿಗಳು ಇವೆ:
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಅಜಿಲರು
Last edited ೧ year ago by Vishwanatha Badikana
ವಿಕಿಪೀಡಿಯ
ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡದಿದ್ದ ಹೊರತು ಪಠ್ಯ "CC BY-SA 4.0" ರಡಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ.
ಖಾಸಗಿ ಮಾಹಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿಲುವು ಬಳಕೆಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳುಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್
ವಿಕಿಪೀಡಿಯ
ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಅನ್ನು ಹುಡುಕಿ
[ಮರೆಮಾಡಲು]
ಬರೆಯುವಾಗ ಕೀಲಿಮಣೆ ಐಕಾನ್ ಒತ್ತಿ ಕನ್ನಡ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದರ ಅಥವಾ Ctrl+M ಒತ್ತುವುದರ ಮೂಲಕ ಈಗ ನೇರವಾಗಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಬಹುದು! ವಿವರಗಳಿಗೆ ಈ ಪುಟ ನೋಡಿ.
ಅಣ್ಣಿಗೇರಿ
ಭಾಷೆ
Download PDF
ವೀಕ್ಷಿಸಿ
ಸಂಪಾದಿಸಿ
ಅಣ್ಣಿಗೇರಿ ಪುರಸಭೆಯು 1973 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು.1973 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು.ಅಣ್ಣಿಗೇರಿ ಪುರಸಭೆಯು ಅಂಕೊಲಾದಿಂದ ಗೂಟಿಗೆ ಹೋಗುವ ಎನ್ ಎಚ್-63 ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಇದೆ,ಅಣ್ಣಿಗೇರಿ ಪುರಸಭೆ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ 23 ವಾರ್ಡಗಳಿದ್ದು 23 ಚುನಾಯಿತ ಸದಸ್ಯರಿರುತ್ತಾರೆ,ಅಣ್ಣಿಗೇರಿ ಪುರಸಭೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಒಟ್ಟು 32.00 ಚದುರ ಕೀಲೋಮೀಟರ್ ಗಳಿರುತ್ತದೆ,ಚಾಲಿಕ್ಯರು ತಮ್ಮ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಅಣ್ಣಿಗೇರಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.
ಅಣ್ಣಿಗೇರಿ
ರಾಜ್ಯ
 - ಜಿಲ್ಲೆ
ಕರ್ನಾಟಕ
 - ಧಾರವಾಡ
ನಿರ್ದೇಶಾಂಕಗಳು
15.43° N 75.43° E
ವಿಸ್ತಾರ
 - ಎತ್ತರ
11.1 km²
 - 624 ಮೀ.
ಸಮಯ ವಲಯ
IST (UTC+5:30)
ಜನಸಂಖ್ಯೆ (2001)
 - ಸಾಂದ್ರತೆ
25709
 - 2316.13/ಚದರ ಕಿ.ಮಿ.
ಕೋಡ್‍ಗಳು
 - ಪಿನ್ ಕೋಡ್
 - ಎಸ್.ಟಿ.ಡಿ.
 - ವಾಹನ
- 582 201
 - +08380
 - KA-25
ಪರಿವಿಡಿ
ಇತಿಹಾಸ
ಬದಲಾಯಿಸಿ
ಕಲಚೂರಿ ವಂಶದ ದೊರೆ ಬಿಜ್ಜಳನ ಹಾಗೂ ಚಾಲುಕ್ಯ ದೊರೆ ನಾಲ್ಕನೇ ಸೋಮೇಶ್ವರನ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿಯೂ ಮತ್ತು ಹೊಯ್ಸಳ ದೊರೆ ವೀರ ಬಲ್ಲಾಳನ ಉಪರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿಯೂ ಅಣ್ಣಿಗೇರಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿತ್ತು. ೧೧೫೭ರಲ್ಲಿ ಕಳಚೂರಿ ವಂಶದ ೨ನೇ ಬಿಜ್ಜಳನು ಬಸವಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಚಾಳುಕ್ಯರು ಅಲ್ಲಿಂದ ಅಣ್ಣಿಗೇರಿಗೆ ತಮ್ಮ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಬದಲಿಸಿದರು. ಪ್ರಾಚೀನ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣದ ವಾರಣಾಸಿ ಎಂದೇ ಈ ಊರನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಸವಿ ೯೦೨ ರಲ್ಲಿ ಆದಿ ಕವಿ ಪಂಪ ಹುಟ್ಟಿದ ಸ್ಥಳ ಅಣ್ಣಿಗೇರಿ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಅಮೃತೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವು ೧೦೫೦ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು ೭೬ ಕಂಬಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ದ್ರಾವಿಡ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ದೇವಸ್ಥಾನ. ಇದೇ ಮುಂದೆ ೧೧೧೨ರಲ್ಲಿ ಇಟಗಿಯಲ್ಲಿರುವ ದೇವಾಲಯಗಳ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಮಹಾದೇವ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಯಿತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಜನಗಣತಿ
ಬದಲಾಯಿಸಿ
ಅಣ್ಣಿಗೇರಿ ಪುರಸಭೆಯು 2001 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಅಣ್ಣಿಗೇರಿ ಪುರಸಭೆ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ 25,709 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.
ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು
ಬದಲಾಯಿಸಿ
ಅಣ್ಣಿಗೇರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ದವಾದ ಪುರಾತನ ಕಾಲದ ಅಮೃತೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವಿದೆ.
638 ವರ್ಷ ಹಳೆಯ ತಲೆಬುರುಡೆ
ಬದಲಾಯಿಸಿ
638 ವರ್ಷ ಹಳೆಯ ತಲೆಬುರುಡೆ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದರಿಂದ ಪುರಾತತ್ವ ಇಲಾಖೆಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತದೆ.638 ವರ್ಷ ಹಳೆಯ ತಲೆಬುರುಡೆ
Last edited ೩ years ago by Shreekant.mishrikoti
ವಿಕಿಪೀಡಿಯ
ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡದಿದ್ದ ಹೊರತು ಪಠ್ಯ "CC BY-SA 4.0" ರಡಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ.
ಖಾಸಗಿ ಮಾಹಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿಲುವು ಬಳಕೆಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳುಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್
ವಿಕಿಪೀಡಿಯ
ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಅನ್ನು ಹುಡುಕಿ
[ಮರೆಮಾಡಲು]
ಬರೆಯುವಾಗ ಕೀಲಿಮಣೆ ಐಕಾನ್ ಒತ್ತಿ ಕನ್ನಡ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದರ ಅಥವಾ Ctrl+M ಒತ್ತುವುದರ ಮೂಲಕ ಈಗ ನೇರವಾಗಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಬಹುದು! ವಿವರಗಳಿಗೆ ಈ ಪುಟ ನೋಡಿ.
ಅನ್ನದಾನಯ್ಯ ಪುರಾಣಿಕ
ಭಾಷೆ
Download PDF
ವೀಕ್ಷಿಸಿ
ಸಂಪಾದಿಸಿ
ಅನ್ನದಾನಯ್ಯ ಪುರಾಣಿಕರವರು(ಜನನ:೧೯೨೮) ಕನ್ನಡದ ಹಿರಿಯ ಸಾಹಿತಿಗಳಲ್ಲೊಬ್ಬರು ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ವಚನಕಾರರಲ್ಲೊಬ್ಬರು. ಇವರು ಮದ್ದೂರಿನಲ್ಲಿ ನೆಡೆದ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಅಖಿಲ ಕರ್ನಾಟಕ ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ನಡ, ಕರ್ನಾಟಕದ ನಾಡು-ನುಡಿಗಾಗಿ ಸುಮಾರು ಆರು ದಶಕಗಳಿಂದ ನಿರಂತರ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಹೋರಾಟ, ಹೈದರಾಬಾದ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ವಿಮೋಚನಾ ಹೋರಾಟ, ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಇವರು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದರು.ಹೈದರಾಬಾದ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ವಿಮೋಚನಾ ಹೋರಾಟ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಅನ್ನದಾನಯ್ಯ ಪುರಾಣಿಕರ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ನೋಡಿರುವ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಎಸ್.ನಿಜಲಿಂಗಪ್ಪ, ಬಿ.ಡಿ.ಜತ್ತಿ ಮೊದಲಾದ ಗಣ್ಯರು ಪ್ರಮಾಣ ಪತ್ರ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ಅನ್ನದಾನಯ್ಯ ಪುರಾಣಿಕರಿಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರೆಂದು ಗುರುತಿಸಿದೆ. ವರ್ಷ 2006, ಸುವರ್ಣ ಕರ್ನಾಟಕ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಅಂಗವಾಗಿ, ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ದುಡಿದ ಹಿರಿಯ ನಾಯಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು, ಇವರನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ, ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು "ಏಕೀಕರಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ" ನೀಡಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಹೈಕೋರ್ಟಿನ ಹಿರಿಯ ನ್ಯಾಯವಾದಿಯಾಗಿ, ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಮಾನವತಾವಾದಿ, ಗಾಂಧಿವಾದಿ, ಅನ್ನದಾನಯ್ಯ ಪುರಾಣಿಕರವರನ್ನು, ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ಜನರು, ಗೌರವ-ಅಭಿಮಾನದಿಂದ ಸಾಹಿತ್ಯರತ್ನ ಅನ್ನದಾನಯ್ಯ ಪುರಾಣಿಕರೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.( ಧಾರವಾಡದ ಮುರುಘಾಮಠದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗೈಕ್ಯ ಮೃತ್ಯುಂಜಯ ಸ್ವಾಮಿಗಳು , ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಪ್ರಥಮವಾಗಿ "ಸಾಹಿತ್ಯರತ್ನ"ನೆಂದು ಗೌರವಿಸಿದರು.[೧] ಬೀದರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾಲ್ಕಿಯ ಹಿರೇಮಠ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅನ್ನದಾನಯ್ಯನವರಿಗೆ ಪಟ್ಟದೇವರು ಪ್ರಶಸ್ತಿ , ಸಿದ್ದಗಂಗಾ ಮಠದಲ್ಲಿ ಡಾ.ಶಿವಕುಮಾರ ಸ್ವಾಮಿಗಳವರ ೯೮ನೆ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದಂದು ಅನ್ನದಾನಯ್ಯನವರಿಗೆ "ಶರಣ ತಪಸ್ವಿ" ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು.ಆಧುನಿಕ ವಚನ ರಚನಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇವರ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ೨೦೦೬ನೆಯ ಸಾಲಿನ ರಮಣಶ್ರೀ ಶರಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಶರಣ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ಹಾಗು ರಮಣಶ್ರೀ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನಗಳು ಜೊತೆಯಾಗಿ ಅನ್ನದಾನಯ್ಯ ಪುರಾಣಿಕರಿಗೆ ನೀಡಿವೆ.
ಅನ್ನದಾನಯ್ಯ ಪುರಾಣಿಕ
ಜನನ
ಮಾರ್ಚ್ ೮, ೧೯೨೮
ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦, ೨೦೧೫
ದ್ಯಾಂಪುರ, ಕೊಪ್ಪಳ
ಮರಣ
೨೦೧೫
ನಾಗರಿಕತೆ
ಭಾರತೀಯ
ವೃತ್ತಿ(ಗಳು)
ರಾಜ್ಯ ಹೈಕೋರ್ಟಿನ ಹಿರಿಯ ನ್ಯಾಯವಾದಿ, ಸಾಹಿತಿ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ
Organization(s)
ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಬಸವ ಸಮಿತಿ, ಅಖಿಲ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಪರಿಷತ್ತು, ಕರ್ನಾಟಕ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ಸಂಸ್ಥೆ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಮಿತಿ
Known for
ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣ ಚಳುವಳಿ
ಪೋಷಕs
ಕಲ್ಲಿನಾಥ ಶಾಸ್ತ್ರೀ ಪುರಾಣಿಕ (father)
ದಾನಮ್ಮ (mother)
ಪರಿವಿಡಿ
ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ
ಬದಲಾಯಿಸಿ
ಮಾರ್ಚ್ ೮, ೧೯೨೮ರಲ್ಲಿ, ಇಂದಿನ ಕೊಪ್ಪಳ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ದ್ಯಾಂಪುರವೆಂಬ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಇವರು ಜನಸಿದರು. ಇವರ ತಂದೆ ಕವಿರತ್ನ ಪಂಡಿತ ಕಲ್ಲಿನಾಥ ಶಾಸ್ತ್ರೀ ಪುರಾಣಿಕ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ದಾನಮ್ಮ. ಸಿದ್ದಯ್ಯ ಪುರಾಣಿಕ ಮತ್ತು ಬಸವರಾಜ ಪುರಾಣಿಕ ಇವರ ಸಹೋದರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಕುಕನೂರು ಮತ್ತು ಕೊಪ್ಪಳದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬಿ.ಕಾಂ ಪದವಿಯನ್ನು ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹೈದರಾಬಾದಿನ ಉಸ್ಮಾನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಎಲ್.ಎಲ್.ಬಿ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.
ಸಾಹಿತ್ಯ
ಬದಲಾಯಿಸಿ
ಅನ್ನದಾನಯ್ಯ ಪುರಾಣಿಕರು ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಂಶೋಧನೆ, ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಮೊದಲಾದ ಪ್ರಕಾರಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಸುಮಾರು ೩೦ ಮೌಲಿಕ ಕೃತಿಗಳನ್ನು, ಹಲವಾರು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ೨೦೦೦ ವಚನಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಗ್ರಂಥಗಳ ಸಂಪಾದನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳು ಹೀಗಿವೆ: ೧) ಶರಣು ಸ್ವಾಮಿ ೨) ಭಗೀರಥ (ಭಗೀರಥನ ಚರಿತ್ರೆ, ಆತನ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶೋಧನೆ) ೩) ಚೆನ್ನಬಸವ ಸಾಹಿತ್ಯ (ಚೆನ್ನಬಸವಣ್ಣನವರ ಕೃತಿಗಳ ಕುರಿತು ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಕಟಣೆ) ೪) ವಚನ ಪ್ರಕಾಶ ೫) ವಚನ ಮಂದಾರ ೬) ವಚನ ದೀಪ್ತಿ ೭) ವಚನ ಸಂಗಮ ೮) ಷಟಸ್ಥಳಬ್ರಹ್ಮಿ ಚೆನ್ನಬಸವಣ್ಣ (ಚೆನ್ನಬಸವಣ್ಣನ ಜೀವನ-ಸಾಧನೆ) ೯) ಕರ್ನಾಟಕ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳ ಕಾನೂನು ೧೦)"ಪುರುಷ ಸಿಂಹ" ಸರ್ದಾರ ವಲಭಬಾಯಿ ಪಟೇಲ್ ೧೧)ಭಗತ್ ಸಿಂಗ್ ೧೨)ನೀತಿವಂತ ನ್ಯಾಯವಾದಿ (ಆತ್ಮ ಕಥನ) 13)ನ್ಯಾಯ ದರುಶನ ( ನ್ಯಾಯ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪರಿಚಯ) 14)ವಚನ ಸೌರಭ 15)ಷಟ್ ಸ್ಥಲ ಧರ್ಮಸಾರ ಕನ್ನಡ ನಿಘಂಟು ಸಂಪಾದಕ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ (೧೯೬೦-೬೩), ಕನ್ನಡ ನುಡಿ ಮಾಸ ಪತ್ರಿಕೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯ ದರ್ಶನ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಇವರು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಸಹಜೀವನ ಪ್ರಕಾಶನ, ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಪ್ರಕಾಶನವೆಂಬ ಎರಡು ಪ್ರಕಾಶನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಕಾಶಕರಾಗಿ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಪೂರ್ವ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಹಲವಾರು ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಥಮ ಕನ್ನಡ ನಿಘಂಟು ಪ್ರಕಟಣೆ ( ಕನ್ನಡ ನಿಘಂಟು ಸಂಪಾದಕ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ) , ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಭಾತಂಬ್ರಾ ಮೊದಲಾದ ಕಡೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಗಡಿ ನಾಡ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳ ಪರಂಪರೆ, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಅನುದಾನ, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಹೀಗೆ ಹಲವಾರು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಇವರು ಪರಿಷತ್ತಿನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ(೧೯೬೦-೬೩) ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ(೧೯೬೪-೬೮) ಮಾಡಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಉತ್ತಮ ಪಡಿಸಿದರು. ಕರ್ನಾಟಕ ಭಾಷಾ ಆಯೋಗದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ (೧೯೬೬-೬೯) ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ಗೆಝೆಟಿಯರ್ ಸಂಪಾದಕ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ( ೧೯೭೧-೧೯೯೩) ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಗೆಝೆಟಿಯರ್ ಗಳ ಸಂಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಣೆ ( ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ) ಇವರ ಮುಖ್ಯವಾದ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದೆ.
ಸಂಘ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು
ಬದಲಾಯಿಸಿ
ಅನ್ನದಾನಯ್ಯ ಪುರಾಣಿಕರು ಅನೇಕ ಜಾತ್ಯಾತೀತ ಸಂಘ-ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಬಸವೇಶ್ವರರ 8ನೆ ಶತಮಾನೋತ್ಸವವನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಆಚರಿಸಿದಾಗ ಬಸವ ಕಲ್ಯಾಣದಿಂದ ಹಂಪೆಯವರೆಗೆ ನೆಡೆದ ಪಾದಯಾತ್ರೆಯ ನೇತ್ರತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಬಸವೇಶ್ವರ ಅಂಚೆ ಚೀಟಿ ಬಿಡುಗಡೆಗಾಗಿ ಬಿ.ಡಿ.ಜತ್ತಿಯವರೊಡನೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇಂದು ನಾಡಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಗಿರುವ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಬಸವ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಸ್ಥಾಪಕ ಧರ್ಮದರ್ಶಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ೨೭ ವರ್ಷ ಗೌರವ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ಧಾರೆ. ಪ್ರಪಥಮವಾಗಿ ರಾಜ್ಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿ, ಅಖಿಲ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಪರಿಷತ್ತು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂವರ್ಧಕ ಟ್ರಸ್ಟ್ ನ ಧರ್ಮದರ್ಶಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಶೇಷಾದ್ರಿಪುರ ಶಿಕ್ಷಣ ದತ್ತಿ, ಕರ್ನಾಟಕ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ಸಂಸ್ಥೆ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಮಿತಿ, ಎಡೆಯೂರು ಸಿದ್ಧಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಸಮಿತಿ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ-ಪ್ರಕಟಣೆ-ಶಿಕ್ಷಣ ಸಮಿತಿ , ಜಯನಗರ ನಾಗರೀಕರ ಕ್ಷೇಮಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಘ, ಹೀಗೆ ಹಲವಾರು ಸಂಘ-ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ, ಪದಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.
ನ್ಯಾಯಾಂಗ
ಬದಲಾಯಿಸಿ
ರಾಜ್ಯ ಹೈಕೋರ್ಟಿನ ಹಿರಿಯ ನ್ಯಾಯವಾದಿಯಾಗಿ ( 1957ರಿಂದ) 10,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೇಸುಗಳನ್ನು ಬಡವರಿಗೆ-ದಲಿತರಿಗೆ-ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಿಗಾಗಿ ಉಚಿತವಾಗಿ ನೆಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. ರಾಜ್ಯ ಹೈಕೋರ್ಟಿನ ಅಡ್ವೋಕೇಟ್ ಆಗಿ (1969-81) ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸಾವಿರಾರು ಕೋಟಿ ಬೆಲೆ ಬಾಳುವ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾಗುವ ಅವಕಾಶ ಬಂದಾಗಲೂ ಅದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿ ಬಡವರಿಗೆ-ದಲಿತರಿಗೆ-ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಿಗೆ ನ್ಯಾಯ ದೊರಕಿಸುವ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಮಾಹಿತಿ ತಲಪಲು, ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅಖಿಲ ಭಾರತ ನ್ಯಾಯವಾದಿಗಳ ಸಂಘಟಣೆ, ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ (1976-78) ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸರ್ಕಾರಿ ಲಾ ಕಾಲೇಜನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಸಾ ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯ ಪರಿವಿಕ್ಷಕರಾಗಿ (1962-69) ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟ
ಬದಲಾಯಿಸಿ
ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ: ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ
ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ ಕರೆಗೆ ಓಗೊಟ್ಟು, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿ ಸೇರಿ, ಭಾರತ ಬಿಟ್ಟು ತೊಲಗಿ ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿ (ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಚಳುವಳಿ) ಸಕ್ರಿಯ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ್ದರು. ಹೈದರಾಬಾದ್ ವಿಮೋಚನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ೧೯೪೭ರ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೫ರಂದು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬಂದರೆ, ಹೈದರಾಬಾದಿನ ನಿಜಾಂ ಮಾತ್ರ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಜನರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಂತೆ, ಹೈದರಾಬಾದ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ಭಾರತದೊಡನೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ. ಹೈದರಾಬಾದ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರವೆಂದು ನಿಜಾಂ ಘೋಷಿಸಿದಾಗ, ಭಾರತದೊಡನೆ ವಿಲೀನದ ಪರವಾಗಿದ್ದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು ಮತ್ತು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಮೇಲೆ ನಿಜಾಂ ಬೆಂಬಲಿಗರಾದ ರಜಾಕಾರರು ದೌರ್ಜನ್ಯ ನಡೆಸಿ, ಆಸ್ತಿ-ಪಾಸ್ತಿ ದೋಚಿದ್ದರೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಆಗ, ಹೈದರಾಬಾದಿನ ಉಸ್ಮಾನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್.ಎಲ್.ಬಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಅನ್ನದಾನಯ್ಯ ಪುರಾಣಿಕ, ನಿಜಾಂ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿ, ಓದು ತೊರೆದು, ಅನ್ನಪೂರ್ಣಯ್ಯ ಸ್ವಾಮಿ, ಮೊದಲಾದವರ ಜೊತೆ ಸೇರಿ ಹೈದರಾಬಾದಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಕನ್ನಡಿಗರ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಮುಂದೆ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಮುಂಡರಗಿಯಲ್ಲಿ ಹೈದರಾಬಾದು ಪ್ರಾಂತ್ಯ ವಿಮೋಚನಾ ಹೋರಾಟಕ್ಕಾಗಿ ಶಿಬಿರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಸರ್ದಾರ ಪಟೇಲ್, ನಿಜಲಿಂಗಪ್ಪ ಮೊದಲಾದವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ನೆಡೆದ ಈ ಹೋರಾಟದ ನೇತ್ರತ್ವ ವಹಿಸಿ ಹೈದರಾಬಾದು ಸಂಸ್ಥಾನದ ಜನರಿಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದೊರೆಯಲು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣ ಹೋರಾಟ
ಬದಲಾಯಿಸಿ
ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣವಾಗ ಬೇಕೆಂದು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಸ ಪೂರ್ವದಿಂದಲೂ ಹೋರಾಟ ನೆಡೆದಿತ್ತು. ಹೈದರಾಬಾದು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ, ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ನಿರ್ಣಯವಾದಾಗ, ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಬಹಳ ನಿರಾಸೆಯಾಯಿತು. ಕರ್ನಾಟಕದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮುಖಂಡರು, ನಿಜಲಿಂಗಪ್ಪನವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಭೆ ಸೇರಿ, ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣ ಕುರಿತು ಮಹತ್ವದ ನಿರ್ಣಯ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಸಂದರ್ಭ ಬಂದಿತ್ತು. ಈ ನಡುವೆ, ರಾಜ್ಯಾದಂತ್ಯ ಸಂಚರಿಸಿ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿದ್ದ ಅನ್ನದಾನಯ್ಯ ಪುರಾಣಿಕ, ಅಖಿಲ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಪರಿಷತ್ತನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಅದರ ಪ್ರಥಮ ಅಧಿವೇಶನವನ್ನು ಹೈದರಾಬಾದಿನಲ್ಲಿ ನೆಡೆಸಿದ್ದರು. ರಾಜ್ಯದ ಹಿರಿಯ ರಾಜಕಾರಣಿ ಮಾರ್ಗರೇಟ್ ಆಳ್ವಾರವರು ಈ ಪರಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸಕ್ರೀಯ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಅಧಿವೇಶನದ ಸರ್ವಾನುಮತದ ನಿರ್ಣಯದಂತೆ, ಅಖಿಲ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಪರಿಷತ್ತಿನಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸಕ್ರೀಯವಾಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಕರೆ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಅದರಂತೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣದ ಪರವಾಗಿ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಬೃಹತ್ ಮೆರವಣಿಗೆ ನೆಡೆದಿತ್ತು. ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣದ ವಿರೋಧಿಗಳು ಕೆಲವು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಿಂಸಾಚಾರ ನೆಡೆಸಿದ ಕಾರಣ, ಜನಸಾಮಾನ್ಯರು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಪೋಲಿಸರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೇ ಹಿಂಸಾಚಾರ ನೆಡೆಸಿದರೆಂದೂ ಆಪಾದಿಸಿ, ಅನ್ನದಾನಯ್ಯ ಪುರಾಣಿಕ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಮುಖಂಡರನ್ನು ಪೋಲಿಸರು ಬಂಧಿಸಿದ್ದರು. ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಎಸ್.ಆರ್.ಬೊಮ್ಮಾಯಿ ಮತ್ತು ಹುಬ್ಬಳಿಯ ಹಿರಿಯ ರಾಜಕಾರಣಿ-ವಕೀಲರಾದ ಶೆಟ್ಟರ್ರವರು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಾದಿಸಿ, ಅನ್ನದಾನಯ್ಯ ಪುರಾಣಿಕರನ್ನು ಜೈಲಿನಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿಸಿದ್ದರು. (( ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಪುಸ್ತಕ ಬರೆದಿರುವ ಕೆಲವು ಲೇಖಕರು ಪೋಲಿಸರ ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ಸರಿಯಂದು ದಾಖಲಿಸಿ, ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ಗಲಭೆಗಾಗಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ದೂಷಿಸಿರುವುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. )) ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ನೆಡೆಸಿದ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಿದ ಬೆಂಬಲ, ಕರ್ನಾಟಕ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರವು ಕರ್ನಾಟಕದ ಏಕೀಕರಣದ ಪರವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಎಸ್.ನಿಜಲಿಂಗಪ್ಪ,ಬಿ.ಡಿ.ಜತ್ತಿ ಮೊದಲಾದವರು ಹಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣವಾದ ನಂತರ ಸಮಾಜ, ನ್ಯಾಯಾಂಗ, ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇವೆಗೆ ಅನ್ನದಾನಯ್ಯ ಪುರಾಣಿಕರು ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಜಯನಗರ ಬಡಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಪತ್ನಿ ನೀಲಾಂಬಿಕೆಯವರು, ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಪ್ರಕಟಣೆಗಾಗಿ ಮೀಸಲಾದ ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಪ್ರಕಾಶನ ಸಂಸ್ಥೆ ನೆಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಮಗಳು ಚಂದ್ರಿಕಾ ಪುರಾಣಿಕ, ಕನ್ನಡದ ಮಹಿಳಾ ಸಾಹಿತಿ, ಆಕಾಶವಾಣಿ-ದೂರದರ್ಶನ ಕಲಾವಿದೆ ಮತ್ತು ಶೇಷಾದ್ರಿಪುರಂ ಸಂಜೆ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮಗ ಉದಯ ಶಂಕರ ಪುರಾಣಿಕ, ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದು, ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕುರಿತು ನೂರಾರು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ ( ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ, ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ, ಇತ್ಯಾದಿ) ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಇವರು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕುರಿತು ಬರೆದಿರುವ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲು ಮುಂದಾಗಿವೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಬದಲಾಯಿಸಿ
 ಬೆಂಗಳೂರು ದೂರದರ್ಶನ, ಉದಯ ಟಿ.ವಿ ಸಂದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ, ಡೆಕ್ಕನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್, ಸುಧಾ, ಕನ್ನಡಮ್ಮ, ಹಿಂದೂ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ, ಮೊದಲಾದ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿರುವ ಸಂದರ್ಶನ-ಲೇಖನಗಳು
http://archive.deccanherald.com/deccanherald/jun242004/metro2.asp Archived 2016-06-19 ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್ ನಲ್ಲಿ.
Last edited ೩ years ago by InternetArchiveBot
ವಿಕಿಪೀಡಿಯ
ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡದಿದ್ದ ಹೊರತು ಪಠ್ಯ "CC BY-SA 4.0" ರಡಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ.
ಖಾಸಗಿ ಮಾಹಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿಲುವು ಬಳಕೆಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳುಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್
ವಿಕಿಪೀಡಿಯ
ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಅನ್ನು ಹುಡುಕಿ
[ಮರೆಮಾಡಲು]
ಬರೆಯುವಾಗ ಕೀಲಿಮಣೆ ಐಕಾನ್ ಒತ್ತಿ ಕನ್ನಡ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದರ ಅಥವಾ Ctrl+M ಒತ್ತುವುದರ ಮೂಲಕ ಈಗ ನೇರವಾಗಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಬಹುದು! ವಿವರಗಳಿಗೆ ಈ ಪುಟ ನೋಡಿ.
ಅರಸಿಬೀದಿ
ಭಾಷೆ
Download PDF
ವೀಕ್ಷಿಸಿ
ಸಂಪಾದಿಸಿ
ಅರಸಿಬೀದಿ ಇದು ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹುನಗುಂದ ತಾಲೂಕಿನ ಒಂದು ಹಳ್ಳಿ. ಈ ಸ್ಥಳವು ಪಶ್ಚಿಮದ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಕ್ರಮಪುರ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿತ್ತು. ವಿಕ್ರಮಪುರವನ್ನು ನಾಲ್ಕನೆಯ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ (೧೦೭೬-೧೧೨೬)ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಇವನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಪ್ರಭಾವ ಉಚ್ಛ್ರಾಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯನು ಗೋವಾವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿ, ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ನರ್ಮದಾ ನದಿಯನ್ನು ದಾಟಿ ತನ್ನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮಾಡಿದ್ದನು. ೧೧೫೧ರಲ್ಲಿ ಕಳಚೂರ್ಯರ ದುರಾಕ್ರಮಣದವರೆಗೆ ಈ ಸ್ಥಳವು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿತ್ತು. ಈಗ ಇಲ್ಲಿ ಅಳಿದು ಹೋದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕುರುಹುಗಳಾಗಿ ಎರಡು ಜೈನ ಬಸದಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಶಾಸನಗಳಿವೆ.[೧]
ಬಾದಾಮಿ ಚಾಲುಕ್ಯರು
ಕರ್ನಾಟಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು
ಕಿತ್ತೂರು ಕೋಟೆ
ಯಲ್ಲಮ್ಮ ದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಸವದತ್ತಿ
ವಿಕಿಪೀಡಿಯ
ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡದಿದ್ದ ಹೊರತು ಪಠ್ಯ "CC BY-SA 4.0" ರಡಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ.
ಖಾಸಗಿ ಮಾಹಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿಲುವು ಬಳಕೆಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳುಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್
ವಿಕಿಪೀಡಿಯ
ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಅನ್ನು ಹುಡುಕಿ
[ಮರೆಮಾಡಲು]
ಬರೆಯುವಾಗ ಕೀಲಿಮಣೆ ಐಕಾನ್ ಒತ್ತಿ ಕನ್ನಡ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದರ ಅಥವಾ Ctrl+M ಒತ್ತುವುದರ ಮೂಲಕ ಈಗ ನೇರವಾಗಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಬಹುದು! ವಿವರಗಳಿಗೆ ಈ ಪುಟ ನೋಡಿ.
ಅರಿಕೇಸರಿ II
ಭಾಷೆ
Download PDF
ವೀಕ್ಷಿಸಿ
ಸಂಪಾದಿಸಿ
ಅರಿಕೇಸರಿ II : ವೇಮುಲವಾಡದ ಚಾಳುಕ್ಯ ಶಾಖೆಯಲ್ಲಿನ ಮೂವರು ಅರಿಕೇಸರಿಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಅರಿಕೇಸರಿ ಆ ವಂಶದಲ್ಲೇ ಪ್ರಖ್ಯಾತ, ಪರಾಕ್ರಮಿ, ಪಂಪಮಹಾಕವಿಗೆ ಆಶ್ರಯದಾತನಾಗಿದ್ದವ. ಹೀಗೆ ಚರಿತ್ರೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಈ ಎರಡು ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಈತ ಮುಖ್ಯ ವೆನಿಸುತ್ತಾನೆ.
ತತ್ಕಾಲೀನ ರಾಜಕೀಯವನ್ನು ಭಾರತ ಕಥೆಯೊಡನೆ ಸಾಧ್ಯ ವಿದ್ದಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಿ ಅಪೂರ್ವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಕ್ರಮಾರ್ಜುನ ವಿಜಯವೆಂಬ ಸಮಸ್ತ ಭಾರತವನ್ನು ರಚಿಸಿದ. ಹೀಗೆ ರಚಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಅರಿಕೇಸರಿ ಇನ್ನೂ ಅತಿಶಯವಾಗಿ ವಸ್ತ್ರವಿಭೂಷಣಾದಿಗಳಿಂದ ಪಂಪಕವಿಯನ್ನು ಸನ್ಮಾನಿಸಿ ಕೀರ್ತಿಸಿ ಸಬ್ಬಿಸಾಸಿರದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮವುರವೆಂಬ ಅಗ್ರಹಾರವನ್ನು ಉಂಬಳಿಯಾಗಿ ಕೊಟ್ಟು, ಆತನಿಗೆ ಶಾಸನ ಹಾಕಿಸಿಕೊಟ್ಟ.
ಸಬ್ಬಿನಾಡು ಎಂಬುದು ಇಂದಿನ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಕರೀಂನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ ಎಂಬುದಾಗಿಯೂ ಆ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಈಗ 2-3 ಧರ್ಮವುರಗಳಿರುವುದರಿಂದ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೊ ಒಂದು ಪಂಪನಿಗೆ ಅರಿಕೇಸರಿ ಕೊಟ್ಟ ಶಾಸನದ ಅಗ್ರಹಾರವಾದ ಧರ್ಮವುರವಿರಬೇಕೆಂಬುದಾಗಿಯೂ ಚರಿತ್ರಕಾರರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಜಿನವಲ್ಲಭನ ಗಂಗಾಧರಂ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಜಿನವಲ್ಲಭ ಪಂಪನ ತಮ್ಮನೆಂಬ ವಿಚಾರ ತಿಳಿದು ಬಂದಿದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖ
ಬದಲಾಯಿಸಿ
Last edited ೩ years ago by InternetArchiveBot
ವಿಕಿಪೀಡಿಯ
ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡದಿದ್ದ ಹೊರತು ಪಠ್ಯ "CC BY-SA 4.0" ರಡಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ.
ಖಾಸಗಿ ಮಾಹಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿಲುವು ಬಳಕೆಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳುಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್
ವಿಕಿಪೀಡಿಯ
ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಅನ್ನು ಹುಡುಕಿ
[ಮರೆಮಾಡಲು]
ಬರೆಯುವಾಗ ಕೀಲಿಮಣೆ ಐಕಾನ್ ಒತ್ತಿ ಕನ್ನಡ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದರ ಅಥವಾ Ctrl+M ಒತ್ತುವುದರ ಮೂಲಕ ಈಗ ನೇರವಾಗಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಬಹುದು! ವಿವರಗಳಿಗೆ ಈ ಪುಟ ನೋಡಿ.
ಅಲಿ ಆದಿಲ್ ಷಾ I
ಭಾಷೆ
Download PDF
ವೀಕ್ಷಿಸಿ
ಸಂಪಾದಿಸಿ
ಅಲಿ ಆದಿಲ್ ಷಾ I ಬಿಜಾಪುರದ 5ನೆಯ ಸುಲ್ತಾನ (1558-80). ಇಬ್ರಾಹೀಮನ ಮಗ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ. ಷಿಯಾ ಪಂಥದ ಅನುಯಾಯಿ. ಈತ ಆ ಪಂಥಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಿದ್ದರಿಂದ ಸುನ್ನಿ ಪಂಗಡದವರಿಗೆ ಅಸಮಾಧಾನವುಂಟಾಯಿತಾಗಿ ಇವನು ತನ್ನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಮೊದಲಲ್ಲಿಯೇ ಅನೇಕ ಎಡರುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಪಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ 1558ರಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರದ ರಾಜನೊಡನೆ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅಹಮದ್ನಗರದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದ. ಆದರೆ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರಾಮರಾಯ ಮಹಮ್ಮದೀಯರ ಮೇಲೆ ಎಸಗಿದ ಕೃತ್ಯಗಳು ಬೇರೆ ರಾಜ್ಯಗಳ ಮಹಮ್ಮದೀಯರ ಮನನೋಯಿಸಿ ರೊಚ್ಚಿಗೇಳುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ ಅಲಿ ಮತ್ತು ರಾಮರಾಯನ ಮೈತ್ರಿ ಕಡಿಯಿತು. ಅನಂತರ ಮಹಮ್ಮದೀಯ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ ಬಿಜಾಪುರ, ಅಹಮದ್‍ನಗರ, ಬಿದರೆ ಮತ್ತು ಗೋಲ್ಕೊಂಡದ ಸುಲ್ತಾನರು ಒಂದು ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ವಿಜಯನಗರದ ಮೇಲೆ ಯುದ್ಧ ಸಾರಿದರು. ತಾಳೀಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ 1565ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಾಮರಾಯ ಸೋತು ಕೊಲೆಗೀಡಾದ. ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಅನಂತರ ವಿಜಯನಗರವನ್ನು ಸೂರೆಗೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಅಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದ. ತಾಳೀಕೋಟೆಯ ಯುದ್ಧಾನಂತರ ಅಹಮದ್ನಗರದ ಸುಲ್ತಾನನೊಡನೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ವಿರುದ್ಧ ದಂಡೆತ್ತಿಹೋಗಿ ಗೋವೆಯನ್ನು ಮುತ್ತಿದ. ಆದರೆ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಇವನನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಿದರು. ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗುವ ಮೊದಲು ಇವನು ಆದವಾನಿ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡ. 1573ರಲ್ಲಿ ತುರ್ಕಲನ್ನು ಗೆದ್ದ. ತರುವಾಯ, ವಿಜಯನಗರದ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದು, ತಾಳೀಕೋಟೆಯ ಯುದ್ಧದ ಅನಂತರ ಸ್ವತಂತ್ರನಾಗಿ ಬಂಕಾಪುರದಲ್ಲಿ ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ವೇಲಪರಾಯನ ಮೇಲೆ ದಂಡೆತ್ತಿಹೋದ. 15 ತಿಂಗಳ ಸತತ ಹೋರಾಟದಿಂದ ಬಂಕಾಪುರವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ. ಅನಂತರ ಇವನ ದಂಡನಾಯಕ ಮಸ್ತಫ ಖಾನ್ ಚಂದ್ರಗುತ್ತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿಕೊಂಡನಲ್ಲದೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೆಲವು ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ನಾಯಕರುಗಳಿಂದ ಕಪ್ಪಕಾಣಿಕೆಗಳನ್ನು ವಸೂಲು ಮಾಡುವುದರಲ್ಲೂ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ. ಅಲಿ ಆದಿಲ್ ಷಾ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಪೆನುಕೊಂಡವನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನ ಪಟ್ಟು ವಿಫಲನಾದ. 1580ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಕೊಲೆಯಾದ. ಅನಂತರ ಇವನ ಸೋದರನ ಮಗ ಇಬ್ರಾಹೀಂ ಪಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬಂದ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚಾಂದಬೀಬಿ ಅಲಿಯ ಹೆಂಡತಿ.
ರಾಜ್ಯಭಾರ
೧೫೫೮-೧೫೭೯
ಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು
ಅಬ್ದುಲ್ ಮುಜಾಫರ್ ಆಲಿ ಆದಿಲ್ ಷಾ
ಮರಣ
1579[೧]
ಮರಣ ಸ್ಥಳ
Bijapur
ಸಮಾಧಿ ಸ್ಥಳ
Ali Ka Rouza
ಪೂರ್ವಾಧಿಕಾರಿ
ಇಬ್ರಾಹಿಮ್ ಆದಿಲ್ ಷಾ I
ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ
ಇಬ್ರಾಹಿಮ್ ಆದಿಲ್ ಷಾ II
Consort to
ಚಾಂದ್ ಬೀಬಿ
ಮಕ್ಕಳು
Ibrahim Adil Shah II the adopted son.
ಅರಮನೆ
House of Osman
ವಂಶ
Adil Shahi Empire
ತಂದೆ
Ibrahim Adil Shah I
ತಾಯಿ
Daughter of Asad Khan Lari (Khusrow)
ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು
Shia
Chand Bibi hawking, an 18th-century painting
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಬದಲಾಯಿಸಿ
 Page 2 of Translator's Preface in the book Tohfut-ul-mujahideen: An Historical Work in the Arabic Language originally written by Zayn al-Dīn b. ʿAbd al-ʿAzīz al- Malībārī (Translated into English by Lt. M.J. Rowlandson
ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ತಾಣದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಮೂಲಕೃತಿಗಳು ಇವೆ:
ಅಲಿ ಆದಿಲ್ ಷಾ I
Last edited ೫ years ago by Ananth subray(Bot)
ವಿಕಿಪೀಡಿಯ
ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡದಿದ್ದ ಹೊರತು ಪಠ್ಯ "CC BY-SA 4.0" ರಡಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ.
ಖಾಸಗಿ ಮಾಹಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿಲುವು ಬಳಕೆಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳುಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್
ವಿಕಿಪೀಡಿಯ
ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಅನ್ನು ಹುಡುಕಿ
[ಮರೆಮಾಡಲು]
ಬರೆಯುವಾಗ ಕೀಲಿಮಣೆ ಐಕಾನ್ ಒತ್ತಿ ಕನ್ನಡ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದರ ಅಥವಾ Ctrl+M ಒತ್ತುವುದರ ಮೂಲಕ ಈಗ ನೇರವಾಗಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಬಹುದು! ವಿವರಗಳಿಗೆ ಈ ಪುಟ ನೋಡಿ.
ಅಳಿಯ ರಾಮರಾಯ
ಭಾಷೆ
Download PDF
ವೀಕ್ಷಿಸಿ
ಸಂಪಾದಿಸಿ
ರಾಮರಾಯ (ಮರಣ 23 ಜನವರಿ 1565 CE), "ಅಳಿಯ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಒಬ್ಬ ರಾಜನೀತಿಜ್ಞ, ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಕೃಷ್ಣ ದೇವರಾಯನ ಅಳಿಯ ಮತ್ತು ಅರವೀಡು ರಾಜವಂಶದ ಮೂಲಪುರುಷ, ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ, ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ನಾಲ್ಕನೇ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ರಾಜವಂಶ.
Regent
೧೫೪೨ - ೧೫೬೫
ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ
ತಿರುಮಲ ದೇವರಾಯ
ಗಂಡ/ಹೆಂಡತಿ
ತಿರುಮಲಾಂಬ
ಮನೆತನ
ಅರವೀಡು ಮನೆತನ
ಜನನ
೧೫೦೧
ಮರಣ
೧೫೬೫
ತಾಳಿಕೋಟೆ
ಕೆಲಸ
ರಾಜ, ಸೇನಾಧಿಪತಿ
ಧರ್ಮ
ಹಿಂದು
ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ
ಸಂಗಮ ವಂಶ
ಹರಿಹರ I	1336–1356
ಬುಕ್ಕ ರಾಯ I	1356–1377
ಹರಿಹರ ರಾಯ II	1377–1404
ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ರಾಯ	1404–1405
ಬುಕ್ಕ ರಾಯ II	1405–1406
ದೇವ ರಾಯ I	1406–1422
ರಾಮಚಂದ್ರ ರಾಯ	1422
ವೀರ ವಿಜಯ ಬುಕ್ಕ ರಾಯ	1422–1424
ದೇವ ರಾಯ II	1424–1446
ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ರಾಯ	1446–1465
ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ರಾಯ II	1465–1485
ಪ್ರೌಢ ರಾಯ	1485
ಸಾಳ್ವ ವಂಶ
ಸಾಳ್ವ ನರಸಿಂಹ ದೇವ ರಾಯ	1485–1491
ತಿಮ್ಮ ಭೂಪಾಲ	1491
ನರಸಿಂಹ ರಾಯ II	1491–1505
ತುಳುವ ವಂಶ
ತುಳುವ ನರಸ ನಾಯಕ	1491–1503
ವೀರ ನರಸಿಂಹ ರಾಯ	1503–1509
ಕೃಷ್ಣ ದೇವ ರಾಯ	1509–1529
ಅಚ್ಯುತ ದೇವ ರಾಯ	1529–1542
ವೆಂಕಟ I	1542
ಸದಶಿವ ರಾಯ	1542–1570
ಅರವೀಡು ವಂಶ
ಆಳಿಯ ರಾಮ ರಾಯ	1542–1565
ತಿರುಮಲ ದೇವ ರಾಯ	1565–1572
ಶ್ರೀರಂಗ I	1572–1586
ವೆಂಕಟ II	1586–1614
ಶ್ರೀರಂಗ II	1614
ರಾಮ ದೇವ ರಾಯ	1617–1632
ವೆಂಕಟ III	1632–1642
ಶ್ರೀರಂಗ III	1642–1646
ರಾಜಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ, ಅವನು 1542 ರಿಂದ 1565 ರವರೆಗೆ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವಾಸ್ತವಿಕ ಆಡಳಿತಗಾರನಾಗಿದ್ದನು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿಸದಾಶಿವ ರಾಯ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರೂ,ಈತ ಕೇವಲ ನಾಮಾಕಾವಸ್ಥೆ ಆಡಳಿತಗಾರನಾಗಿದ್ದನು,
ರಾಮರಾಯನನ್ನು ತಾಳಿಕೋಟೆ ಕದನದಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲಲಾಯಿತು, ನಂತರ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಹಲವಾರು ಅರೆ-ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ನಾಮಮಾತ್ರ ನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಪಾವತಿಸಿತು.
ಪರಿವಿಡಿ
ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನ
ಬದಲಾಯಿಸಿ
ರಾಮರಾಯನು ತೆಲುಗು ಕಾಪು ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದನು. ಅವನ ತಾಯಿ ನಂದ್ಯಾಳದ ಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನ ಮಗಳಾದ ಅಬ್ಬಲಾದೇವಿ.ರಾಮರಾಯನ ಅರವೀಡು ಮನೆತನದವರು ದಕ್ಷಿಣ ಆಂಧ್ರದ ಮೂಲದವರು. [೧]
"ಅಳಿಯ" ರಾಮರಾಯ ಮತ್ತು ಅವನ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ತಿರುಮಲ ದೇವರಾಯರು ವಿಜಯನಗರದ ಮಹಾನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಅಳಿಯರಾಗಿದ್ದರು."ಅಳಿಯ" ಎಂದರೆ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ "ಸೋದರ ಅಳಿಯ" ಎಂಬರ್ಥ.ಜೊತೆಗೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಸಹೋದರ ವೆಂಕಟಾದ್ರಿಯೊಂದಿಗೆ ಅರವೀಡು ಸಹೋದರರು ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಏರಿದರು. ರಾಮರಾಯನು ಯಶಸ್ವಿ ಸೇನಾ ಸೇನಾಪತಿ, ಸಮರ್ಥ ಆಡಳಿತಗಾರ ಮತ್ತು ಚಾತುರ್ಯದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕರಾಗಿದ್ದನು. ಅವನು ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿ ವಿಜಯಿಯಾದನು.ಅವನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮಾವನ ನಿಧನದ ನಂತರ, ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯನಾಗಿ, ರಾಮರಾಯನು ರಾಜ್ಯದ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು. ನಿಜವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದ್ರೆ, ಪೆಮ್ಮಸಾನಿ ನಾಯಕ ಮನೆತನದ ಪೆಮ್ಮಸಾನಿ ಎರ್ರಾ ತಿಮ್ಮನಾಯುಡು ಅವರ ಸಹಾಯದಿಂದ ನಡೆದ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ರಾಮರಾಯರು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಏರಿದರು. [೨] ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ನಂತರ 1529 ರಲ್ಲಿ ಅವನ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಅಚ್ಯುತ ದೇವ ರಾಯನು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದನು, 1542 ರಲ್ಲಿ ಅವನ ಮರಣದ ನಂತರ, ಸಿಂಹಾಸನವು ಅವನ ಸೋದರಳಿಯ ಸದಾಶಿವ ರಾಯನ ಮೇಲೆ ಹಂಚಿಕೆಯಾಯಿತು, ಆಗ ಆತ ಅಪ್ರಾಪ್ತನಾಗಿದ್ದನು. ಅಪ್ರಾಪ್ತನಾದ ಸದಾಶಿವರಾಯರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರಾಮರಾಯನನ್ನು ರಾಜಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು. ಸದಾಶಿವರಾಯರು ಆಳುವ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಬಂದ ನಂತರ ರಾಮರಾಯನು ಅವನನ್ನು ಕೈದಿಯಾಗಿಟ್ಟನು.
ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವನು ಸದಾಶಿವ ರಾಯನನ್ನು ನಾಮಾಕಾವಾವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಿ,ತಾನು ವಾಸ್ತವ ಆಡಳಿತಗಾರರಾದನು. ರಾಮರಾಯನು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅನೇಕ ನಿಷ್ಠಾವಂತ ಸೇವಕರನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದನು ಮತ್ತು ಅವರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ತನಗೆ ನಿಷ್ಠರಾಗಿದ್ದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸಿದನು. ಅವನು ಇಬ್ಬರು ಮುಸ್ಲಿಂ ಕಮಾಂಡರ್‌ಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸಿದನು, ಈ ಹಿಂದೆ ಸುಲ್ತಾನ್ ಆದಿಲ್ ಷಾ ಅವರ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಗಿಲಾನಿ ಸಹೋದರರನ್ನು ಅವರ ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಮಾಂಡರ್‌ಗಳಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದನು.ಈ ಒಂದು ತಪ್ಪು ನಿರ್ಧಾರದಿಂದ ತಾಳಿಕೋಟಾದ ಅಂತಿಮ ಕದನದಲ್ಲಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ದುಸ್ಥಿತಿ ಬಂತು. ರಾಮರಾಯನಿಗೆ ತನ್ನದೇ ರಾಜರ ಸಹಕಾರದ ಕೊರತೆಯಿತ್ತು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಆಡಳಿತವನ್ನು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತಗೊಳಿಸಲು ಅವನು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಭಾರತದ ಎರಡು ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳಾದ ಪಶ್ಚಿಮ ಚಾಲುಕ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಚೋಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನು. [೩]
ಸುಲ್ತಾನರೊಂದಿಗಿನ ವ್ಯವಹಾರಗಳು
ಬದಲಾಯಿಸಿ
ಅವನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡೆಕ್ಕನ್ ಸುಲ್ತಾನರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಆಂತರಿಕ ಹೋರಾಟಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು ಮತ್ತು ರಾಮರಾಯನನ್ನು ಮಧ್ಯವರ್ತಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ವಿನಂತಿಸಿದರು. ರಾಮರಾಯರು ದಕ್ಷಿಣದ ಸುಲ್ತಾನರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದನು. ರಾಮರಾಯನ ಬಳಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಹಣವಿತ್ತು, ಅದನ್ನು ಅವನು ಉದಾರವಾಗಿ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದನು ಮತ್ತು ಅವನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣದ ಸುಲ್ತಾನರೊಂದಿಗೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಮೈತ್ರಿಗಳನ್ನು ಬಯಸಿದ್ದನು. [೪] ಅವನು ತಿರುವಾಂಕೂರು ಮತ್ತು ಚಂದ್ರಗಿರಿಯ ನಾಯಕರ ದಂಗೆಗಳನ್ನು ಸಹ ನಿಗ್ರಹಿಸಿದನು. ಕೆಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರು 'ರಾಮರಾಯನು ಸುಲ್ತಾನರ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ' ಎಂದು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಡಾ. ಪಿ.ಬಿ. ದೇಸಾಯಿ ಅವರಂತಹ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಅವನ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. 'ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ರಾಮರಾಯನು ಏನು ಬೇಕಾದರೂ ಮಾಡಿಬಲ್ಲ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ' ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುವ ಯಾವುದೇ ಒಬ್ಬ ಸುಲ್ತಾನನು ತನಗಿಂತ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಏರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಆದ್ದರಿಂದ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಕಠಿಣ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಡೆಯುವುದು ಈತನ ಮೈತ್ರಿಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು.ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ರಾಮರಾಯನು ಸುಲ್ತಾನರ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಒತ್ತಾಯದ ಮೇರೆಗೆ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.ಆರಂಭದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸುಲ್ತಾನರು ರಾಮರಾಯ ಮತ್ತು ಅಚ್ಯುತ ರಾಯರ ನಡುವೆ ಮಾತುಕತೆಯಂತೆ ವರ್ತಿಸಿದರು. ಬಿಜಾಪುರದ ವಿರುದ್ಧ ಅಹಮದ್‌ನಗರದ ನಿಜಾಮ ಮತ್ತು ಗೋಲ್ಕೊಂಡದ ಕುತುಬ್‌ಷಾ ರಾಮರಾಯನ ಸಹಾಯವನ್ನು ಕೋರಿದಾಗ, ರಾಮರಾಯನು ತನ್ನ ಹಿತೈಷಿಗಳಿಗೆ ರಾಯಚೂರು ದೋವಾಬ್ ಅನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸಿದನು. ನಂತರ 1549 ರಲ್ಲಿ ಬಿಜಾಪುರದ ಆದಿಲಶಾ ಮತ್ತು ಬೀದರ್‌ನ ಬರಿದ್‌ಶಾ ಅಹಮದ್‌ನಗರದ ನಿಜಾಮಷಾ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧ ಘೋಷಿಸಿದಾಗ, ರಾಮರಾಯ ಅಹಮದ್‌ನಗರದ ದೊರೆ ಪರವಾಗಿ ಹೋರಾಡಿ ಕಲ್ಯಾಣದ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸಿದನು. 1557 ರಲ್ಲಿ ಬಿಜಾಪುರದ ಸುಲ್ತಾನನು ಅಹಮದ್‌ನಗರವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದಾಗ ರಾಮರಾಯನು ಬಿಜಾಪುರದ ಅಲಿ ಆದಿಲ್‌ಶಾ ಮತ್ತು ಬೀದರ್‌ನ ಬರಿದ್‌ಶಾಹನೊಂದಿಗೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು. ಮೂರು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಂಯೋಜಿತ ಸೇನೆಗಳು ಅಹಮದ್‌ನಗರದ ನಿಜಾಮಶಾ ಮತ್ತು ಗೋಲ್ಕೊಂಡದ ಕುತುಬ್‌ಷಾ ನಡುವಿನ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದವು.
ವಿಜಯನಗರದ ಈ ದೊರೆ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸಲು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪಕ್ಷಾಂತರಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸುಲ್ತಾನರನ್ನು ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು. ಸುಲ್ತಾನರ ಕುಟುಂಬಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರ್ವಿವಾಹವು ಮುಸ್ಲಿಂ ಆಡಳಿತಗಾರರ ನಡುವಿನ ಆಂತರಿಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು. ತಾಳಿಕೋಟಾ ಕದನವು ಉತ್ತರ ಡೆಕ್ಕನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಅಧಿಕಾರದ ಬಲವರ್ಧನೆ ಉಂಟಾಯಿತು. ಅವರು ರಾಮರಾಯರಿಂದ ಅವಮಾನಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು 'ವಿಶ್ವಾಸಿಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಲೀಗ್' ಅನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. [೪]
ತಾಳಿಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ರಾಮರಾಯರ ಶಿರಚ್ಛೇದ
ಅಳಿಯ ರಾಮರಾಯನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ರಾಜವಂಶಕ್ಕೆ ನಿಷ್ಠನಾಗಿ ಉಳಿದನು. ಇದು ಆಡಳಿತಗಾರನಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ ಸದಾಶಿವ ರಾಯರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಯುದ್ಧದಿಂದ ನಾಶವಾಗುವವರೆಗೆ ಅವನ ಬದಲಿಗೆ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿದನು. 1565 ರ ತಾಳಿಕೋಟಾ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಡೆಕ್ಕನ್ ಸುಲ್ತಾನರ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಸೈನ್ಯವಾದ ಹುಸೇನ್ ನಿಜಾಮ್ ಷಾ, ಅಲಿ ಆದಿಲ್ ಶಾ ಮತ್ತು ಇಬ್ರಾಹಿಂ ಕುತುಬ್ ಷಾ ವಿರುದ್ಧ ಅಳಿಯ ರಾಮರಾಯರು ವಿಜಯನಗರ ಸೈನ್ಯದ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಜನರಲ್ ಆಗಿ ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು.
ದೊಡ್ಡ ವಿಜಯನಗರ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಸುಲಭವಾದ ವಿಜಯವೆಂದು ತೋರುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಯುದ್ಧವು ವಿಪತ್ತು ಆಯಿತು. ವಿಜಯನಗರ ಸೈನ್ಯದ ಇಬ್ಬರು ಮುಸ್ಲಿಂ ಕಮಾಂಡರ್‌ಗಳು (ಗಿಲಾನಿ ಸಹೋದರರು) ಯುದ್ಧದ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ದ್ರೋಹ ಮಾಡಿ ಪಕ್ಷಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸುಲ್ತಾನರಿಗೆ ತಿರುಗಿಸಿದರು. [೫] [೪] ಆ ಮೂಲಕ ರಾಮರಾಯನ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಅದು ಎಂದಿಗೂ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಅಹಮದ್‌ನಗರದ ಹುಸೇನ್ ನಿಜಾಮ್ ಷಾ ರಾಮರಾಯನ ಶಿರಚ್ಛೇದ ಮಾಡಿದ. [೬] ಅವನ ಕತ್ತರಿಸಿದ ತಲೆಯನ್ನು ತಾಳಿಕೋಟಾ ಯುದ್ಧದ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದಂದು ಅಹ್ಮದ್‌ನಗರದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ತೈಲ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ವರ್ಣದ್ರವ್ಯದಿಂದ ಮುಚ್ಛಿದರು. [೭]
ವಿಜಯನಗರ ನಗರವನ್ನು ಆಕ್ರಮಣಕಾರರು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಕಗ್ಗೊಲೆ ಮಾಡಿದರು. ರಾಜಮನೆತನವು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ನಾಶವಾಯಿತು. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೈಭವದ ನಗರ, ವಿಶಾಲ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸ್ಥಾನ ಹೊಂದಿದ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ನಿರ್ಜನವಾದ ಅವಶೇಷವಾಗಿ ದಂತಕಥೆಯಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು.[೮] ಈಗ ಅದರೊಳಗಿನ ಪವಿತ್ರ ಒಳ ಉಪನಗರವನ್ನು ಹಂಪಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಪೂರ್ವಾಧಿಕಾರಿ
ಅಚ್ಯುತರಾಯ	ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ
೧೫೪೨-೧೫೬೫	ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ
ತಿರುಮಲ ದೇವರಾಯ
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಬದಲಾಯಿಸಿ
ವಿಕಿಪೀಡಿಯ
ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡದಿದ್ದ ಹೊರತು ಪಠ್ಯ "CC BY-SA 4.0" ರಡಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ.
ಖಾಸಗಿ ಮಾಹಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿಲುವು ಬಳಕೆಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳುಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್
ವಿಕಿಪೀಡಿಯ
ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಅನ್ನು ಹುಡುಕಿ
[ಮರೆಮಾಡಲು]
ಬರೆಯುವಾಗ ಕೀಲಿಮಣೆ ಐಕಾನ್ ಒತ್ತಿ ಕನ್ನಡ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದರ ಅಥವಾ Ctrl+M ಒತ್ತುವುದರ ಮೂಲಕ ಈಗ ನೇರವಾಗಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಬಹುದು! ವಿವರಗಳಿಗೆ ಈ ಪುಟ ನೋಡಿ.
ಅಳುಪ ವಂಶ
ಭಾಷೆ
Download PDF
ವೀಕ್ಷಿಸಿ
ಸಂಪಾದಿಸಿ
ಆಳುಪ ರಾಜವಂಶದ ವಿವರಣೆ.
ಅಳುಪ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ
ಅಳುಪ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವಿಸ್ತಾರ
ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆs	ತುಳು ಹಳೆಗನ್ನಡ
ರಾಜಧಾನಿಗಳು	ಮೊದಲಿಗೆ : ಮಂಗಳೂರು
ನಂತರ: ಉದ್ಯಾವರ, ಬಾರ್ಕೂರು
ಆಡಳಿತ	ರಾಜವಂಶ
Succeeding state	ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ
ಇತಿಹಾಸ
ಆಳುಪವನ್ನು ಆಳ್ವಾ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ (ಕ್ರಿ.ಶ 2 ನೇ ಶತಮಾನ ದಿಂದ 15 ನೇ ಶತಮಾನ). ಭಾರತದ ಪ್ರಾಚೀನ ಆಡಳಿತ ರಾಜವಂಶ.  ಅವರು ಆಳಿದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಆಳ್ವಾಖೇದ ಅರುಸಸಿರಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದರ ಪ್ರದೇಶವು ಆಧುನಿಕ ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯದ ಕರ್ನಾಟಕ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕರಾವಳಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ಆಳುಪರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರರಾಗಿದ್ದರು ಆದರೆ ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ರಾಜವಂಶವಾದ ಕದಂಬ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಮಯೂರುವರ್ಮನ ಪ್ರಭಾಲ್ಯಕೆ ಆಳುಪರು ತಲೆಬಾಗಿ, ಅವರು ಸಾಮಂತರಾದರು ಮತ್ತು ಆಳುಪರ ಮುಂದಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕದಂಬರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತ್ತು. ನಂತರ ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಕನ್ನಡ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳಾದ  ಚಾಲುಕ್ಯರು, ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರು, ಹೊಯ್ಸಳರ ವಸಾಹತುಗಾರರಾದರು.  ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೇಲೆ ಅವರ ಪ್ರಭಾವ ಸುಮಾರು 1200 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು. ಆಳುಪ ರಾಜ ಸೋಯಿದೇವನ ನಂತರ ಅವನ ಸೋದರಳಿಯ ಕುಲಶೇಖರ ಬಂಕಿದೇವ (ಅಲುಪಾ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಕೃಷ್ಣಾಯ್ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಹೊಯ್ಸಳ ವೀರ ಬಲ್ಲಾಲಾ III ರ ಮಗ) ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾದ ಕಾರಣ ಅಲುಪರು ಮಾತೃಭಾಷೆಯ ಅನುವಂಶಿಕತೆಯ (ಅಳಿಯ ಸಂತಾನ) ನಿಯಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಪುರಾವೆಗಳಿವೆ.  ಆಳ್ವಾ ಖೇಡಾದಲ್ಲಿ ಮಾತೃತ್ವವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರರಾದ ಪೌರಾಣಿಕ ರಾಜನಿಗೆ ಭೂತಾ ಆಳುಪ ಪಾಂಡ್ಯ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ . ಆಳ್ವಾ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಇಂದಿಗೂ ಉಪನಾಮವಾಗಿ ಬಂಟ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದೆ
ಆಳುಪ ರಾಜವಂಶ:
ರಾಜಧಾನಿ
ಮಂಗಳೂರು, ಉದಯವರ(ಇಂದಿನ ಉದ್ಯಾವರ), ಬಾರ್ಕುರು
ಆಡಳಿತ ಭಾಷೆ: ತುಳು
ಧರ್ಮ-ಶೈವ ಧರ್ಮ, ಜೈನ ಧರ್ಮ
ಸರ್ಕಾರ-ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ .
ಇತಿಹಾಸ
ಸ್ಥಾಪನೆ:
2 ನೇ  ಶತಮಾನ
ಪತನ: 1444 ಕ್ರಿ.ಶ
ರಾಜವಂಶದ ಹೆಸರನ್ನು ಆಳುಪ, ಆಳ್ವಾ, ಆಳುಕ ಮತ್ತು ಆಳಾಪ ಎಂದು ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ.  ಕದಂಬರಿಗಿಂತ ಮುಂಚಿನ ಅಲುಪಾ ಮೂಲವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ ಏಕೆಂದರೆ ಯಾವುದೇ ಎಪಿಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಪುರಾವೆಗಳಿಲ್ಲ.  2 ನೇ ಶತಮಾನದ ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಟಾಲೆಮಿ, ಒಲೋಖೋಯಿರಾ ಎಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾನೆ, ಇದು ಆಳ್ವಾ ಖೇಡಾ(ಆಳುಪರ ನಾಡು) ಎಂಬ ಪದದ ಅಪಭ್ರಂಶ ಎಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ನಂಬಲಾಗಿದೆ.
ಬಿ.ಎ. ಸಾಲೆಟೋರ್ ಹೆಸರಿನ ಮೂಲದ ಬಗ್ಗೆ, ಆಳುಪ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಅದರ ರೂಪಾಂತರವಾದ ಆಳುಕದಿಂದ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ, ಇದು ಹಿಂದೂ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳ ದೈವಿಕ ಸರ್ಪ ಶೇಷಾದ ಒಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಆಳುಕ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಆರಂಭಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾಗರನ್ನು ಸೂಚಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಫ್ಲೀಟ್ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.  ಚಾಲುಕ್ಯ ಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.  ಆಳುಪರ ನಾಗ ಮೂಲವು ಎರಡು ಸಂಗತಿಗಳಿಂದ ಸಾಬೀತಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಾಲೆಟೋರ್ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.  ಮಂಗಳೂರಿನ ಗೊಲ್ಲಾರ ಗಣಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ಆಳುಪ ಕಲ್ಲಿನ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಹೂಡ್ ಸರ್ಪದ ಆಕೃತಿ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಅಲ್ಟ್ರಾ ಶೈವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ.  ಆಳ್ವಿಕೆ ಅಥವಾ ಆಡಳಿತ ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ 'ಆಳು' ಎಂಬ ಕನ್ನಡ ಪದದಿಂದ ಹೆಸರಿನ ದ್ರಾವಿಡ ಮೂಲದ ಕುರಿತ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಸಲೆಟೋರ್ ತಳ್ಳಿಹಾಕುತ್ತಾನೆ.
ಆಳುಪ ರಾಜಮನೆತನವು ಸ್ಥಳೀಯ ಮೂಲದವರಾಗಿರಬಹುದು ಮತ್ತು ಅವರು "ಶೈವ ಧರ್ಮ" ದ ಅನುಯಾಯಿಗಳಾಗಿರಬಹುದು ಮತ್ತು 10 ನೇ ಶತಮಾನದ ನಂತರ ಅವರು ಜೈನ ಧರ್ಮ, ಬಂಟ್-ನಾಡವ ಜಾತಿಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು ಎಂದು ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಪಿ. ಗುರುರಾಜ ಭಟ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಬಿ. ಎ. ಸಾಲೆಟೋರ್ ಅವರು ಜೈನ ಧರ್ಮ, ಬಂಟ್ಸ್ ನಡುವೆ ಆಳುಪ (ಆಳ್ವಾ) ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಆಲುಪರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಉಚ್ಛ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇತ್ತು . ಇವರು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಕೊಟ್ಟ ಕೊಡುಗೆ ಅಪಾರ. ಇವರು ಕಾಲದ ಸುಮಾರು ೨000 ಶಾಸನಗಳು ಸಿಕ್ಕಿವೆ. ಅದರಲ್ಲಿ 2 ಅಥಾವ 3 ಶಾಸನ ಬಿಟ್ಟು ಉಳಿದೆಲ್ಲವೂ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಇತ್ತು. ವಡ್ಡಾರಾಸೆ ಎನ್ನುವ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಶಾಸನ ಇವರ ಕಾಲದ್ದು.
ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಆಳ್ವಿಕೆ, ಬನವಾಸಿಯು ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿರುವುದು ಚುಟು ಕುಲದವರು, ನಂತರ ಕಡಂಬರಿಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಸಿರಿ, ಶಿವ, ಪುಲುಮಾವಿ ಮತ್ತು ಯಜ್ಞ ಸಾತಕರ್ಣಿಗಳಿಗೆ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುವ ಶತವಾಹನ ಶಾಖೆ.  ಬನವಾಸಿಯಿಂದ ಕದಂಬರ ಆಳ್ವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ, ಕರ್ನಾಟಕವು ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಕಂಡಿತು.  ಕರ್ನಾಟಕದ ಭೂಮಿ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಶಿಲಾಶಾಸನಗಳನ್ನು ಕಂಡಿತು, ಅದು ಹಿಂದಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದೆ, ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.  ಆಳುಪರ ಮೊದಲ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉಲ್ಲೇಖವು ಕ್ರಿ.ಶ 450 ರ ಹಲ್ಮಿಡಿ ಶಾಸನದಿಂದ ಬಂದಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅವರ ಆರಂಭಿಕ ಆಡಳಿತಗಾರ ಆಳಾಪ (ಅಲುಪಾ) ಗಣದ ಪಶುಪತಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.  ಪಶುಪತಿ ಕದಂಬರ ಸಮಕಾಲೀನರಾಗಿದ್ದರು.  ಆದ್ದರಿಂದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಾಗಿ, ಆಳುಪರ ರಾಜವಂಶದ ರಚನೆಯು ಕ್ರಿ.ಶ 5 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು ಎಂದು ನಾವು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ  ಗ್ರಹಿಸಬಹುದು.  ಅವರ ರಾಜ ಲಾಂಛನವು  ಎರಡು ಮೀನುಗಳು ಮತ್ತು ಅವರು ಪಾಂಡ್ಯವಂಶ ಮತ್ತು ಸೋಮ ಕುಲ (ಚಂದ್ರ) ಗೆ ಸೇರಿದವರು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದರು.   ಅವರ ನಾಣ್ಯಗಳು "ಶ್ರೀ ಪಾಂಡ್ಯ ಧನಂಜಯ" ಎಂಬ ರಾಜವಂಶದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು, ಇದರರ್ಥ "ಪಾಂಡ್ಯರಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನ".
ಆಳ್ವಾಖೇದ:
ಆಳ್ವಾಖೇದ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಆಳುಪರ ಹಲವಾರು ಪ್ರಾಚೀನ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.  ಆಳ್ವಾಖೇದ ಪ್ರದೇಶವು ಆಧುನಿಕ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಕರಾವಳಿ ಉತ್ತರದ ಅಂಕೋಲಾ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಬನವಾಸಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.  ಅಲ್ಲದೆ, ಶಿಮೊಗಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಮ್ಚಾ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಕೇರಳದ ಕಸರಗೋಡು ಭೂಮಿ ಪಯಸ್ವಿನಿ ನದಿಯವರೆಗೆ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಗಡಿಯಾಗಿತ್ತು.
ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆಳುಪ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಪತನವಾಗಿ ಆಳ್ವಾಖೇದವು ಬಾರಕೂರು ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಮಂಗಳೂರು ರಾಜ್ಯ  ಎಂಬ  ಎರಡು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಾಗಿ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದವು.
ಬಾರಕೂರು ರಾಜ್ಯಕೆ ಹೈವ/ಹೈಗ(ಹವ್ಯಾಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ರಿಂದ ಬಂದಿರಬಹುದು) ಎಂಬ ಹೆಸರು ಇತ್ತು ಮತ್ತು ಮಂಗಳೂರು ರಾಜ್ಯಕೆ  ತುಳುನಾಡು(ತುಳು ಪ್ರಧಾನವಾದ ಭಾಷೆ ಆದ್ದರಿಂದ) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.
ರಾಜ ಕುಂದಾ ಆಲುಪನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ಕ್ರಿ.ಶ. 1075 ರ ಹಳೆಯ ಮಲಯಾಳಂ ಶಾಸನ (ರಾಮಂತಲಿ ಶಾಸನಗಳು) ಕೇರಳದ ಕಣ್ಣೂರು ಬಳಿಯ ರಾಮಂತಲಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.
ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸ:
ಐಹೋಳೆ ಮತ್ತು ಮಹಾಕುಟಾ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಬಾದಾಮಿ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಉದಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕುಲದ ಇತಿಹಾಸವು ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆಯಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ, ಅಂದು ಆಲುಪರು ಚಾಲುಕ್ಯರ ಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅವರ  ಉಳಿಗಮಾನ್ಯರಾಗಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.  ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಮಯಗಳನ್ನು ಉಡುಪಿಯ ಉದಯವರ ಮತ್ತು ನಂತರ ಬಾರಕೂರಿನಿಂದ ಆಳಿದರು.  ಅವರ ಮೊದಲ ನಿಯಮಿತ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಶಾಸನವು ಕನ್ನಡದ ವಡ್ಡಾರಸೆ ಶಾಸನ (7 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಿದ ಶಾಸನ).  ಅವರು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳಾದ ಕದಂಬರು,ಚಾಲುಕ್ಯರು,ಹೊಯ್ಸಳರು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರೊಡನೆ ವೈವಾಹಿಕ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.
ಆಳುಪರು ಕ್ರಿಸ್ತನ ಯುಗದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಆಡಳಿತಗಾರನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, 5 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ಹಲ್ಮಿಡಿಯ ಶಿಲಾಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷಿಯಾದಂತೆ ರಾಜವಂಶವಾಗಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು.  ವೇಣುಪುರ (ಮೂಡುಬಿದ್ರೆ)  ಶಿಲಾಶಾಸನದಲ್ಲಿ ನಾವು ನೋಡುವ ಕೊನೆಯ ಆಡಳಿತಗಾರನ ಹೆಸರು ಕ್ರಿ.ಶ 14 ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ.  ಈ ರಾಜವಂಶದ ಹಿಂದೆ ಇನ್ನೂರು ಕಲ್ಲಿನ ಶಿಲಾಶಾಸನಗಳು ಉಳಿದಿವೆ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಕೇವಲ ನೂರ ಇಪ್ಪತ್ತು ಶಿಲಾಶಾಸನಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಓದಿ ಅರ್ಥೈಸಲಾಗಿದೆ.  ಆರಂಭಿಕ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಕ್ರಿ.ಶ 7 ನೇ ಶತಮಾನದ ಬೆಲ್ಮಣ್ಣುವಿನಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿದ ತಾಮ್ರದ ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.
ಆಳುಪರು ಕ್ರಿ.ಶ 8 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಚಲಾವಣೆಗೆ ತಂದರು ಮತ್ತು ಕ್ರಿ.ಶ 14 ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು.  ಅವರ ನಾಣ್ಯಗಳು "ಎರಡು ಮೀನುಗಳು ಹರಡಿರುವ ಕಮಲದ ಹೂವಿನ ಮೇಲೆ, ಇವೆರಡು ರಾಜ ಛತ್ರಿಯು ಕೆಳಗೆ ಇತ್ತು " ಎಂಬ ರಾಜವಂಶದ ಲಾಂಛನವನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ದವು.  ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಸುಮಾರು 180 ಅನನ್ಯ ನಾಣ್ಯಗಳು ತಿಳಿದುಬಂದಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 175 ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಭು ಮತ್ತು ಪೈ ಬರೆದ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ.  ಸರಿಯಾದ ಉಲ್ಲೇಖ ಮತ್ತು ವಿವರವಾದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಅದೇ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.
ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮುಂಚಿನ ತಾಮ್ರದ ತಟ್ಟೆಯ ಶಾಸನವು ಅಲುವರಾಸ II ನ ಕಾಲದ್ದು, ಇದನ್ನು ಬೆಲ್ಮಣ್ಣು ಫಲಕಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ . ಈ ತಾಮ್ರ ಶಾಸನವನ್ನು 8 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕೆಟ್ಟಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಡಾ.ಗುರುರಾಜ್ ಭಟ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.  ಹಳೆಯ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ (ಕ್ರಿ.ಶ. 8 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ) ಈ ಪೂರ್ಣ-ಪ್ರಮಾಣದ ಕನ್ನಡ ತಾಮ್ರದ ಫಲಕಗಳು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಾರ್ಕಳ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಬೆಲ್ಮಣ್ಣುವಿನಲ್ಲಿ ದೊರಕಿದೆ. ಇದು ಅಲುಪಾ ರಾಜ ಅಲುವರಾಸ II ರವರ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು, ಈ ತಾಮ್ರ ಫಲಕಗಳು ಆಳುಪ ರಾಜರ ರಾಜ ಲಾಂಛನವಾದ ಡಬಲ್ ಕ್ರೆಸ್ಟೆಡ್ ( double Crested) ಮೀನುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.  ದಾಖಲೆಗಳು ಆಲುಪೇಂದ್ರ ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ರಾಜನನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತವೆ.
ಆಲುಪರು ಬನವಾಸಿ ಮಂಡಲವನ್ನು (ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬನವಾಸಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ) ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವ ಮೊದಲ ಶಿಲಾಶಾಸನ ಪಚ್ಚಿಮ ಚಾಲುಕ್ಯ ರಾಜ ವಿನಯದಿತ್ಯರ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಸೇರಿದೆ. ಈ ಶಿಲಾಶಾಸನ  ಡಾ.ಗುರುರಾಜ್ ಭಟ್ ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಸಾಗರ್ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಜಂಬಾನಿಯಲ್ಲಿ ದೊರಕಿದೆ. ಕದಂಬ ಮಂಡಲವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಚಿತ್ರವಾಹನ ಆಲುಪೇಂದ್ರ ಬಗ್ಗೆ  ಈ ಶಾಸನ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ.  ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಇದು ಪಚ್ಚಿಮ ಚಾಲುಕ್ಯ ರಾಜನಿಗೆ (ಕ್ರಿ.ಶ. 8 ನೇ ಶತಮಾನ) ಅಧೀನರಾದ ಆಡಳಿತಗಾರನನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಮೊದಲ ಕಲ್ಲಿನ ಶಿಲಾಶಾಸನವಾಗಿದೆ.
ಚಿತ್ರವಾಹನ                   663–730 ಕ್ರಿ.ಶ       ಚಾಲುಕ್ಯ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಕುಂಕುಮ ಮಹಾದೇವಿಯ ಪತಿ ಮತ್ತು ಚಾಲುಕ್ಯ ವಿಜಯದಿತ್ಯ ಅವರ ಸೋದರ ಮಾವ
ಅಲುವರಸ II
ಚಿತ್ರವಾಹನ II
ರಣಸಾಗರ
ಪೃತ್ವಿಸಾಗರ
ಮಾರಮಾ
ವಿಮಲಾಡಿತ್ಯ
ಅಲ್ವಾ ರಣಂಜಯ
ದತ್ತಲುಪಾ
ಕುಂದವರ್ಮ 960–980 ಕ್ರಿ.ಶ
ಜಯಸಿಂಹ 980–1010 ಕ್ರಿ.ಶ
ಬಂಕಿದೇವ ಅಲುಪೇಂದ್ರ
ಪಟ್ಟಿಯೋದೇಯ
ಪಾಂಡ್ಯ ಪಟ್ಟಿಯೋದಯ್ಯ 1080–1110 ಕ್ರಿ.ಶ
ಕವಿ ಅಲುಪೇಂದ್ರ
ಪಟ್ಟಿಯೋದೇಯ ಕುಲಶೇಖರ ಅಲುಪೇಂದ್ರ     1160–1220 ಕ್ರಿ.ಶ
ಕುಂದನ                1220–1230  ಕ್ರಿ.ಶ
ವಲ್ಲಭದೇವ ದತ್ತಲುಪಾ
ವಿರಪಾಂಡ್ಯ                  1250–1275 ಕ್ರಿ.ಶ
ಬಂಕಿದೇವ II
ಸೋಯಿದೇವ
ಕುಲಶೇಖರ      1335–1346 ಕ್ರಿ.ಶ     ಹೊಯ್ಸಳ ವೀರ ಬಲ್ಲಾಲ III ರ ಮಗ ಮತ್ತು ಅಲುಪಾ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಚಿಕ್ಕಯಿತಾಯಿ
ಬಂಕಿದೇವ III
ಕುಲಶೇಖರ III          1355–1390 ಕ್ರಿ.ಶ
ವಿರಪಾಂಡ್ಯ II
ಕಲೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ:
ಆಳುಪರು ತಮ್ಮ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಉತ್ತಮ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.  ಬಾರ್ಕೂರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಂಚಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಬ್ರಹ್ಮಾವರದ ಬ್ರಹ್ಮಲಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಕೋಟಿನಾಥದ ಕೋಟೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಸುರತ್ಕಲನ ಸದಾಶಿವ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇವುಗಳಿಗೆ ಉದಾಹರಣೆ.  ಅವರು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ವಿವಿಧ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ ಶಿಲ್ಪಕಲೆ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದರು.
1. ಶ್ರೀ ರಾಜರಾಜೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಪೋಳಾಲಿ
ಆಧುನಿಕ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ, 8 ನೇ ಶತಮಾನದ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಅಲುಪ ರಾಜವಂಶದ ಆರಂಭಿಕ ಶಾಸನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಪೋಲಾಲಿ ರಾಜರಾಜೇಶ್ವರಿ ದೇವಾಲಯವೂ ಒಂದು.  ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಶ್ರೀ ರಾಜರಾಜೇಶ್ವರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆಳುಪ ರಾಜರು ತಮ್ಮ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಟ್ಟ ಕಡೆಯವರಿಗೂ  ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಶ್ರೀಮಂತಗೊಳಿಸಿದರು.
2. ಶ್ರೀ ಮಂಜುನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಕದ್ರಿ
ಕದ್ರಿ ಮಂಜುನಾಥ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಆಳುಪರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಪೋಷಿಸಿದರು
ಆಧುನಿಕ ಮಂಗಳೂರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ, ಕದ್ರಿಯು ಆಳುಪರ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.  ಈ ದೇವಾಲಯವು ಹಲವಾರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಂಚಿನ ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ರಾಜ ಕುಂದವರ್ಮ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದು, ಇದು ಕ್ರಿ.ಶ 968 ರ ದಿನಾಂಕದ ಶಾಸನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.  ಲೋಕೇಶ್ವರ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ, ರಾಜ ಕುಂದವರ್ಮನನ್ನು ಶೌರ್ಯಕ್ಕೆ  ಅರ್ಜುನನಿಗೆ  ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
3. ಶ್ರೀ ಮಹಿಷಾಮಾರ್ದಿನಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ನೀಲಾವರ
ಕೆಲವು ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ, ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಅಲುಪರು ತಮ್ಮ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಉದಯವಾರ, ಉದಯವಾರವನ್ನು ಮಂಗಳೂರಿಗೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಬಾರ್ಕೂರಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದರು.  ತಮ್ಮ ಆಡಳಿತದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬಾರಕೂರು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರಲು, ಅವರು ತಮ್ಮ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಬಾರಕೂರಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿಂದ ಅವರು  ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅಂಕೋಲಾಕ್ಕೆ ಹರಡಿರುವ ವಿಶಾಲವಾದ ಭೂಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಳಿದರು.  ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ಬಾರಕೂರಿನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಹಲವಾರು ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸಿದರು.  ನೀಲಾವರ ಕ್ಷೇತ್ರವು  ಒಂದು ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು, ಮಹಿಷಾಸುರಮಾರ್ದಿನಿ ದೇವಸ್ಥಾನವು ನಂತರದ ಅವಧಿಯ ಹಲವಾರು ಅಲುಪರ ಶಾಸನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
4. ಶ್ರೀ ಪಂಚಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ವಿಟ್ಲಾ
ಈ ದೇವಾಲಯವು ಅಲುಪರು ಕಟ್ಟಿದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಕ್ರಿ.ಶ 7 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.  ಈ ದೇವಾಲಯದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವು ಶ್ರೀ ಅನಂತೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿದೆ, ಇದು ಅಲುಪರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ.  ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು 7 ನೇ ಶತಮಾನದ ಒಂದು ಆವಿಷ್ಕಾರವಾಗಿದೆ.  ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದ ಹವ್ಯಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಕ್ರಿ.ಶ 7 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಲುಪರು ಆಕರ್ಷಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಲ್ವಾಖೇಡಾದ ಜನರಿಗೆ ವೈದಿಕ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಅಗ್ರಹಾರಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.  ಆಲುಪರು ಅನೇಕ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು ಮತ್ತು  ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಅದನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು. ದಂತಕಥೆಯು ನೂರಾರು ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಪ್ರತಿದಿನ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಒಂದು ಅಥವಾ ಇನ್ನೊಂದು ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬ ಇರುತ್ತಿತ್ತು. ವಿಟ್ಲಾ ಪಂಚಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವು ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ರಚನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ನಂತರದ ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜವಂಶಗಳಾದ ಹೆಗ್ಗೇಡೆಗಳು ಪೋಷಿಸಿದರು.
5. ಶ್ರೀ ಅನಂತೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಉಡುಪಿ
ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಮಠದ ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರಕ್ಕೆ ಕರ್ಣೀಯವಾಗಿ(diagonally) ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರಮೌಳೆ ಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ, ಶ್ರೀ ಅನಂತೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಇದೆ. ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಆಲುಪರ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.  ಪ್ರಾಚೀನ ಅನಂತೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ದೀಪವನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುವುದರಿಂದ ಕೆಟ್ಟ ಮತ್ತು ಪಾಪಗಳು ದೂರವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಹಳೆಯ ನಂಬಿಕೆ.  ಇದು ಉಡುಪಿಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ.  ಮುಖ್ಯ ವಿಗ್ರಹವೆಂದರೆ ಲಿಂಗ, ಇದರ ಅಲಂಕರಣವು ಶಿವನ ಮುಖದಂತೆ ಕಾಣುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.  ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಸಣ್ಣ ಕಿಟಕಿಯಿಂದ, ಮಾಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಕಣ್ಮರೆಯಾದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
ಶ್ರೀ ವಿಟ್ಲ ಪಂಚಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಉಡುಪಿ ಅನಂತೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಎರಡೂ ಆನೆ-ಹಿಂಭಾಗದ ಮಾದರಿಯ ಕರ್ವಿಲಿನೀಯರ್ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.  ಇದೇ ರೀತಿಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಮತ್ತೊಂದು ದೇವಾಲಯವು ಐಹೋಳೆಯ ದುರ್ಗಾ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ಇದು ಕ್ರಿ.ಶ 7 ನೇ ಶತಮಾನದ ರಚನೆಯಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.  ಆದ್ದರಿಂದ, ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ವಿವರವಾದ ಅಧ್ಯಯನ ಅಥವಾ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡದ ಹೊರತು ಅದನ್ನು ಯಾವುದೇ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡುವುದು ತಪ್ಪಾಗುತ್ತೆ.  ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ದೇವಾಲಯಗಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ಅವುಗಳ ಮೇಲ್ಚಾವಣೆ.  ಹೆಚ್ಚು ಮಳೆ ಬೀಳುವ ಭೂದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ, ದೇವಾಲಯದ ಮೇಲ್ಚಾವಣೆಗಳು ಹುಲ್ಲು, ಮಣ್ಣಿನ ಅಂಚುಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತಾಮ್ರ ಫಲಕಗಳಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
ನಾಣ್ಯಗಳು:
ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪಶ್ಚಿಮ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಸಾಮಾಂತರಾಗಿ ಅಲುಪರು ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ದೇವಾನಗರಿ ಶಾಸನಗಳೊಂದಿಗೆ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು.  ಕನ್ನಡದ ಸಾಮ್ರಾಟರು(legends) ಇರುವ  ನಾಣ್ಯಗಳು ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದೇವಾನಗರಿ ಸಾಮ್ರಾಟರು ಇರುವ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಉಡುಪಿಯಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತನೆ ಮಾಡಿದರು.  ಕನ್ನಡ ಅವರ ಆಡಳಿತದ ಭಾಷೆಯಾಗಿತ್ತು.  ಪಗೋಡಗಳು ಮತ್ತು ಫ್ಯಾನಮ್‌ಗಳು ಎಲ್ಲಾ ಆಳುಪ ರಾಜರ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಣ್ಯಗಳಾಗಿವೆ.  ನಾಣ್ಯಗಳ ಮುಮ್ಮುಖ  "ಎರಡು ಮೀನುಗಳು" ಎಂಬ ಆಳುಪರ ರಾಜ ಲಾಂಛನವನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಹಿಮ್ಮುಖವು "ಶ್ರೀ ಪಾಂಡ್ಯ ಧನಮ್ಜಯ" ದಂತಕಥೆಯನ್ನು ದೇವಾನಗರಿ ಅಥವಾ ಹಳೆಯ  ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿತ್ತು.