metriccoders/wiki-kannada-1.0 huggingface dataset:
ವೀಣೆ ಶಾಮಣ್ಣ ಅವರು ತಂಜಾವೂರಿನಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದ ರಾಮ ಭಾಗವತರ ಪುತ್ರರಾಗಿದ್ದರು, ಅವರು ಬರಗಾಲದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರಿಗೆ ಬಂದರು, ರಾಜ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವನ್ನು ಕೋರಿದರು. ಅವರ ಜನ್ಮ ಹೆಸರು ವೆಂಕಟ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯ.[೨೦] 1876 ರಲ್ಲಿ, ವೀಣೆ ಶಾಮಣ್ಣ ಅವರನ್ನು ಗಾಯನ ಮತ್ತು ವಾದ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಭೆಗಾಗಿ ಆಸ್ಥಾನದ ಸಂಗೀತಗಾರರಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ವೀಣಾ, ಪಿಟೀಲು, ಘಟಂ ಮತ್ತು ಸ್ವರಾಭಾಟ್‌ಗಳ ಪಾಂಡಿತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಅವರನ್ನು "ತಾಳ ಬ್ರಹ್ಮ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.[೨೧] ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ಕಲಾವಿದ, ಅವರು ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಅದರ ರೂಪಣೆಗಳಿಂದ ನುಡಿಸಿದರು.ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಬೋಧಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಸಾಧನೆಗಳ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ, ಮೈಸೂರು ನಗರದ ಒಂದು ಬೀದಿಗೆ ಅವರ ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಅವರ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಅವರ ಮಗ ವೀಣೆ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯ ಅಯ್ಯರ್ ಅವರು 1915 ರಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಸಮಾಯಸಾರ ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.[೨೨]
ಶ್ರೀರಾಮಪುರ ಮೂಲದ ವೀಣೆ ಪದ್ಮನಾಬಯ್ಯ (ಕರ್ನಾಟಕದ ಚಿಕ್ಕನಾಯಕನಹಳ್ಳಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಬುಡಿಹಲು ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ), ವೀಣೆ ಶಾಮಣ್ಣನ ಶಿಷ್ಯರಿಂದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗಾಯನ ಮತ್ತು ವೀಣೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ದಿನಗಳ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದರು. ನಂತರ, ವೀಣೆ ಶಾಮಣ್ಣ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಪದ್ಮನಾಬಯ್ಯ ಅವರ ಪರಿಣತಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಯೌವನದಲ್ಲಿ ರಾಜರ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಘಟನೆ ಅವರನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ರಾಜರನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಸಿತು. ಸಂಗೀತ ರತ್ನಾಕರ ಎಂಬ ಸಂಗೀತ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿನ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಅರ್ಥೈಸುವಲ್ಲಿ ವೀಣೆ ಸಾಂಬಯ್ಯ ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗೀತಗಾರ ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಪದ್ಮನಾಬಯ್ಯ ತಕ್ಷಣ ಈ ದೋಷವನ್ನು ಸಾಂಬಯ್ಯನಿಗೆ ಅಸಹನೆಯಾಗುವಂತೆ ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಉಳಿದ ಸಂಗೀತಗಾರರು ಹಿರಿಯ ಸಂಗೀತಗಾರನ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಬಹುದೆಂಬ ಭಯದಿಂದ ಈ ಧೈರ್ಯ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ.[೨೩] ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಅವರ ಪ್ರತಿಭೆಯಿಂದ ಸಂತಸಗೊಂಡ ರಾಜನು ಅವನನ್ನು ಆಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ನೇಮಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವನಿಗೆ "ಮಹತಾಪಿ ಖಿಲ್ಲತ" ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ಕೊಟ್ಟರು. ಪದ್ಮನಾಬಯ್ಯ ಕೂಡ ಮುಂದಿನ ರಾಜ, ಚಾಮರಾಜ ವೊಡೆಯರ್ IX ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅದೇ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. "ಮೈಸೂರು ಮಹಾರಾಣಿಸ್ ಪ್ರೌಡ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ", "ಮಹಾರಾಜ ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ" ಸಂಗೀತ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದವರಿಗೂ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಿದರು.[೨೪] ಅವರು ಸಂಸ್ಕೃತ, ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ "ಪದ್ಮನಾಭ" ಎಂಬ ಅಂಕಿತನಾಮದೊಂದಿಗೆ ಅನೇಕ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.[೨೫]
ಭಾರತದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವೀಣಾ ವಾದಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವೀಣೆ ಶೇಷಣ್ಣ 1852 ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ರಾಜ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ವೊಡೆಯರ್ III ರ ಆಸ್ಥಾನ ಸಂಗೀತಗಾರ ಬಕ್ಷಿ ಚಿಕ್ಕರಾಮಪ್ಪ ಅವರಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು.[೫] ಒಮ್ಮೆ ಆಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಸಂಗೀತಗಾರ ಒಂದು ಕೃತಿಯನ ಪಲ್ಲವಿ ಹಾಡಿದರು ಮತ್ತು ರಾಜನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ಸಂಗೀತಗಾರರನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ಸವಾಲು ಹಾಕಿದರು. ಹಿರಿಯ ಸಂಗೀತಗಾರರಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೂ ಆ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೂ, ಇನ್ನೂ ಹುಡುಗನಾಗಿದ್ದ ಶೇಷಣ್ಣ ಅದನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಹಾಡಿದರು. ಪ್ರಭಾವಿತನಾದ ರಾಜರು ಹುಡುಗನಿಗೆ ತಾನು ಧರಿಸಿದ್ದ ಮುತ್ತುಗಳ ಸರಪಣಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಒಂದು ಜೋಡಿ ಶಾಲುಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟರು.[೨೬] 1882 ರಲ್ಲಿ ರಾಜ ಚಾಮರಾಜ ವೊಡೆಯರ್ IX ರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಶೇಷಣ್ಣನನ್ನು ಆಸ್ಥಾನದ ಸಂಗೀತಗಾರನನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು.[೨೭] ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಾಧನೆಗಳು ಮೈಸೂರಿಗೆ ವೀಣೆ ನುಡಿಸುವ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ವೊಡೆಯರ್ IV ಅವರು "ವೈಣಿಕ ಶಿಖಾಮಣಿ" ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ನೀಡಿದರು.[೨೮] ವೀಣೆ ಶೇಷಣ್ಣ ಟ್ರಾವೆನ್‌ಕೋರ್, ಬರೋಡಾ ಮತ್ತು ತಂಜಾವೂರು ರಾಜರು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ರಾಜರು ಮತ್ತು ಗಣ್ಯರಿಂದ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ಅವರು 1924 ರಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಾವಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ, ಪಂಡಿತ್ ನೆಹರು ಮತ್ತು ಇತರ ನಾಯಕರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ವೀಣೆ ನುಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು "ವೈಣಿಕ ಚಕ್ರವರ್ತಿ" ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ಪಡೆದರು. ವೀಣೆ ಶೇಷಣ್ಣ ಅವರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರವನ್ನು ಕಿಂಗ್ ಜಾರ್ಜ್ V ಅವರು ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಆರ್ಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿಯಲ್ಲಿ ಇಡಲು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು.[೨೯] ಶೇಷಣ್ಣ ಪಿಟೀಲು, ಸ್ವರಾಭಟ್, ರುದ್ರ ವೀಣಾ, ಜಲತರಂಗ ಮತ್ತು ಪಿಯಾನೋ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ವಾದ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರವೀಣರಾಗಿದ್ದರು, ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ.[೩೦] ಅವರ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ತೆಲುಗು]] ಮತ್ತು [[ಕನ್ನಡ]] ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿವೆ, ಆದರೂ ಅವರು ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.[೩೧]
ಮೈಸೂರು ಕರಿಗಿರಿ ರಾವ್ ಅವರು ಲಕ್ಷ್ಮಿ ನರಸಿಂಹಾಚಾರ್ಯರ ಪುತ್ರರಾಗಿದ್ದರು, ಅವರು ತುಮಕೂರಿನಿಂದ ಬಂದವರು ಮತ್ತು ರಾಜ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ವೊಡೆಯರ್ III ರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಂಡಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಕರಿಗಿರಿ ರಾವ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಅವರ ವೃತ್ತಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕಲಿತರು. ನಂತರ ಅವರು ದೇಶಾಟನೆ ಕೈಗೊಂಡರು, ಐವತ್ತನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರಿಗೆ ಮರಳುವ ಮೊದಲು ಅನೇಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು, ಅವರನ್ನು ರಾಜ ಚಾಮರಾಜ ವೊಡೆಯರ್ IX ಅವರು ಆಸ್ಥಾನ ಸಂಗೀತಗಾರರಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದರು.[೩೨] ಅವರಿಗೆ ಅಂದಿನ ಹಿರಿಯ ಸಂಗೀತಗಾರರು "ಸಂಗೀತ ವಿದ್ಯಾ ಕಂಠೀರವ" ಮತ್ತು ರಾಜರಿಂದಲೇ "ಗಣಕರ ದುರಂಧರ ಸಂಗೀತ ಭೂಷಣ" ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಹಲವಾರು ಕರ್ನಾಟಕ ಕೃತಿಗಳು ಮತ್ತು 200 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇವರಾನಾಮ (ಭಕ್ತಿಗೀತೆಗಳು) ಬರೆದ ಕೀರ್ತಿ ಅವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ.[೩೩]
ವೀಣೆ ಸುಬ್ಬಣ್ಣ 1861 ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತಗಾರರ ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು, ಅವರು ಏಕೈಕ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ. ಅವರು ರಾಜಕುಮಾರ ಚಾಮರಾಜ ವೊಡೆಯರ್ IX ರೊಂದಿಗೆ ರಾಜ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದಿದ್ದರು. ಮೈಸೂರು ಸದಾಶಿವ ರಾವ್ ಅವರಿಂದ ಕರ್ನಾಟಕ ಗಾಯನ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಾದ್ಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ ದೊಡ್ಡ ಶೇಷಣ್ಣ ಅವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗೀತಗಾರರಾಗಿದ್ದರು, ಅವರಿಂದ ಕಲಿತರು.[೩೪] ವೀಣೆ ಸುಬ್ಬಣ್ಣ ಅವರನ್ನು 1888 ರಲ್ಲಿ ಆಸ್ಥಾನ ಸಂಗೀತಗಾರರಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇವರು ಕೀರ್ತಿವೆತ್ತ ವೀಣೆ ಶೇಷಣ್ಣರ ಸಮಕಾಲೀನರಾಗಿದ್ದರು, ಅವರೊಂದಿಗೆ ಅನೇಕ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಲೋಕೋಪಕಾರಿ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಉದಾರ ವ್ಯಕ್ತಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಮನ್ನಣೆಗೆ ಅನೇಕ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು "ವೈಣಿಕ ಪ್ರವೀಣ", "ವೈಣಿಕ ವರ ಚೂಡಾಮಣಿ" ಮತ್ತು "ವೈಣಿಕ ಕೇಸರಿ" ಮುಂತಾದ ಬಿರುದುಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.[೩೫]
ಮೈಸೂರು ವಾಸುದೇವಾಚಾರ್ಯ ಸಂಗೀತಗಾರ ಮತ್ತು ವಾಗ್ಗೇಯಕಾರರಾಗಿದ್ದು 28 ಮೇ 1865 ರಂದು ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ನಾಲ್ಕು ತಲೆಮಾರುಗಳ ಮೈಸೂರು ರಾಜರಿಂದ ಪೋಷಕತ್ವ ಪಡೆದ ಮತ್ತು ಮೂರು ಮಂದಿಗೆ ಆಸ್ಥಾನ ಸಂಗೀತಗಾರನಾಗಿದ್ದ ಎಂಬ ವಿಶಿಷ್ಟ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಇವರಿಗೆ ಇದೆ.[೩೫] ಅವರ ಪ್ರತಿಭೆಯಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಐದನೇ ವರ್ಷದಿಂದ ರಾಜ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಖ್ಯಾತ ಸಂಗೀತಗಾರ ವೀಣೆ ಪದ್ಮನಾಭಯ್ಯ ಅವರಿಂದ ವೀಣೆ ನುಡಿಸಲು ಕಲಿತರು. ನಂತರ, ರಾಜ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ವೊಡೆಯರ್ IV ಅವರು ಪಟ್ನಂ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯ ಅಯ್ಯರ್ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ತಿರುವಯ್ಯರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಕಲಿಯಲು ಕಳುಹಿಸಿದರು.[೩೬] ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ರಾಗ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಪ್ರವೀಣರಾಗಿದ್ದ ಅವರು 1924 ರಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಾವಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಮಾವೇಶದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು (ಭಕ್ತಿಗೀತೆಗಳನ್ನು) ನೀಡಿದರು. ಗ್ವಾಲಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ "ಅಖಿಲ ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತ ಪರಿಷತ್" ಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೈಸೂರನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ಅವರು "ಸಂಗೀತ ಶಾಸ್ತ್ರ ರತ್ನ" ಮತ್ತು "ಸಂಗೀತ ಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಶಾರದ" ಸೇರಿದಂತೆ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತದ ರಾಜರು ಮತ್ತು ಗಣ್ಯರಿಂದ ಸನ್ಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.[೩೭] ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಕೃತಿಗಳು ಅವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಕನ್ನಡದ ಒಂದು ಹಾಡನ್ನು "ವಾಸುದೇವ" ಎಂಬ ಅಂಕಿತ ನಾಮದಲ್ಲಿ ಕರುಣಿಸೌ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.[೩೮]
ಬಿಡಾರಂ ಕೃಷ್ಣಪ್ಪ ಅವರು ಕೊಂಕಣಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದ ಆಧುನಿಕ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಂದಳಿಕೆ ಮೂಲದವರು. ಅವನು ಬಾಲಕನಾಗಿದ್ದಾಗ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವ ಶ್ರೀಮಂತ ಉದ್ಯಮಿಯೊಂದಿಗೆ ಇರುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಬಡ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಬಂದ ಹಸಿದ ಕೃಷ್ಣಪ್ಪ ಸ್ಥಳೀಯ ದೇವಸ್ಥಾನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಗೀತೆ ( ದೇವರಾನಾಮ ) ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಇದು ಸಂಭವಿಸಿದೆ. ತನ್ನ ಧ್ವನಿಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತನಾದ ವ್ಯಾಪಾರಿ, ಕೃಷ್ಣಪ್ಪನನ್ನು ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಎಂಬ ಸಂಗೀತಗಾರರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲು ಪ್ರಾಯೋಜಿಸಿದನು. ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮಯ್ಯ ಮತ್ತು ವೀಣೆ ಶೇಷಣ್ಣರ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು.[೩೯] ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ದೇವರನಾಮ ಗಾಯನವನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಬೀಡಾರಂ ಕೃಷ್ಣಪ್ಪ ಅವರದ್ದು. ಅವರು ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತದ ಕೆಲವು ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಅವರ ಪಾಂಡಿತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು "ಶುದ್ಧ ಸ್ವರಾಚಾರ್ಯ", "ಪಲ್ಲವಿ ಕೃಷ್ಣಪ್ಪ" ಮತ್ತು "ಗಣ ವಿಶಾರದ" ಬಿರುದುಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ಅವರ ಶಿಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಟಿ. ಚೌಡಯ್ಯ ಸಂಗೀತ ದಂತಕಥೆಯಾದರು. ದೇವರನಾಮ ಮತ್ತು ಕೀರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ಮತ್ತು ನಿರೂಪಿಸಲು ಕೃಷ್ಣಪ್ಪ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದರು.[೪೦]
ಆ ಕಾಲದ ಇತರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಾಗ್ಗೇಯಕಾರರಲ್ಲಿ, ಕುಂಬಕೋಣಂನ ತಿರುಪ್ಪುನಂದಳ್ ಪಟ್ಟಾಭಿರಾಮಯ್ಯ ಅವರು ಜಾವಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಅವರ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಐವತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ "ತಲವಾಣ" ಎಂಬ ಅಂಕಿತನಾಮದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾದ ಕೃತಿಗಳಿವೆ.[೪೧] ಸೊಸಲೆ ಅಯ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಸೊಸಲೆ ಮೂಲದವರು (ಆಧುನಿಕ ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ). ಅವರ ತಂದೆ ಗರಲಾಪುರಿ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ರಾಜ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ವೊಡೆಯರ್ III ರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿದ್ವಾಂಸರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಚಾಮರಾಜ ವೊಡೆಯರ್ ಅವರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಗರಲಾಪುರಿ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಹಲವು ಸಂಗೀತಕಾರರ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದು ಅಳಿಯ ಲಿಂಗರಾಜ ಅರಸು ರಚಿಸಿದ ನಿಲಾಂಬರಿ ರಾಗದ ಶ್ರೀರಂಗಲಹರಿ ಗೀತೆ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಗರಲಾಪುರಿ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಅವರ ಪೂರ್ವಜರು ಆನೆಗೊಂದಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ (ಆಧುನಿಕ ಕೊಪ್ಪಳ ಜಿಲ್ಲೆ, ಕರ್ನಾಟಕ) ಮಂತ್ರಿಗಳಾಗಿದ್ದರು.
ಅಯ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಕೂಡ ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಅವರ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಕಲೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು 1905 ರಲ್ಲಿ ಮಹಾ ವಿದ್ವಾನ್ ಮತ್ತು 1912 ರಲ್ಲಿ ಕವಿ ತಿಲಕ ಎಂಬ ಬಿರುದುಗಳನ್ನು ಕೃಷ್ಣರಾಜ ವೊಡೆಯರ್ IV ಅವರು ನೀಡಿದರು.[೪೨] ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಅವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಕ್ರಮೋರ್ವಶೀಯ ನಾಟಕಂ, ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಮಾಯಣ ನಾಟಕಂ, ಕರ್ನಾಟಕ ನಳ ಚರಿತ್ರೆ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರತಾಪ ಸಿಂಹ ನಾಟಕ . ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸುಮಧುರ ಹಾಡುಗಳಿವೆ. ಅಯ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಅವರು ಸ್ವಾಮಿ ದೇವನೆ ಲೋಕ ಪಾಲನೆ ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ, ಇದನ್ನು ಶಾಲೆಯ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
19 ನೇ -20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ಜಯರಾಯಾಚಾರ್ಯ (1846-1906) ರಾಜರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡಬೇಕಾದ ಐವತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಭಕ್ತಿಗೀತೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಕಲ್ಯಾಣ ಗೀತಾವಳಿ ರಚಿಸಿದರು; ನಾಟಕಕಾರ ಗಿರಿಭಟ್ಟರ ತಮಯ್ಯ (1865) ಅವರು " ತಮಯ್ಯ " ಎಂಬ ಅಂಕಿತನಾಮದಲ್ಲಿ ಗಯಾ ಚರಿತ್ರೆ, ದ್ರೌಪದಿ ಸ್ವಯಂವರ, ನೀತಿ ಚುಡಾಮಣಿ, ವಿರಾಟ ಪರ್ವ ಮತ್ತು ಸುಧನ್ವ ಚರಿತ್ರ ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.[೪೩]
ನಂಜನಗೂಡು ಸುಬ್ಬಾ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ನಂಜನಗೂಡು (ಮೈಸೂರು ಹತ್ತಿರ) ಮೂಲದವರು . ಸುಮಾರು ಮೂವತ್ತೈದು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದರ ಹೊರತಾಗಿ, ಅವರು ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಮೃಚ್ಛಕಟಿಕಾ ಮತ್ತು ಮಾಳವಿಕಾಗ್ನಿಮಿತ್ರ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಸಂಗೀತ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಅವರು ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ಜಾವಳಿಯನ್ನು "ಬಾಲಚಂದ್ರ" ಎಂಬ ಅಂಕಿತನಾಮದಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ.[೪೪] ಪಲ್ಲವಿ ಶೇಷಯ್ಯರ್, ಮಹಾ ವೈದ್ಯನಾಥ ಅಯ್ಯರ್ ಮತ್ತು ಪಟ್ನಂ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯಂ ಅಯ್ಯರ್ ಆಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಸಂಗೀತಗಾರರು.
ರಾಜ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ವೊಡೆಯಾರ್ IV
ಈ ಅವಧಿ, ಹಿಂದಿನ ರಾಜನ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ, ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಯುಗವಾಗಿತ್ತು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಕೃತಿಗಳಿಗೆ. ರಾಜರು ಕನ್ನಡ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಸಂಸ್ಕೃತ, ವಿಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ತಮಿಳು ಮತ್ತು ಉರ್ದು ಭಾಷೆಯಲ್ಲೂ ಜ್ಞಾನ ಹೊಂದಿದ್ದನು. ವೀಣೆ, ಪಿಟೀಲು, ಮೃದಂಗಂ, ನಾಗಸ್ವರ, ಸಿತಾರ್, ಮತ್ತು ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ ಸೇರಿದಂತೆ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ನುಡಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ವಾದ್ಯಗಳಾದ ಸ್ಯಾಕ್ಸೋಫೋನ್ ಮತ್ತು ಪಿಯಾನೋ ನುಡಿಸುವುದನ್ನು ಅವರು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತಗಾರರನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ, ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶೈಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು.[೪೫] ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ವೀಣೆ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯ ಅಯ್ಯರ್ ಅವರು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತದ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಬರೆದರು, ಇದು ಸಂಗೀತದ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಸಂಗೀತ ಸಮಾಯಾಸಾರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು 1915 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು.[೪೬]
ಈ ಅವಧಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಸಂಗೀತಗಾರ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜಕ ಹರಿಕೇಶನಲ್ಲೂರ್ ಡಾ.ಎಲ್.ಮುತಯ್ಯ ಭಾಗವತರ್ . ತಿರುನಾಲ್ವೇಲಿ ಮೂಲದ (ಆಧುನಿಕ ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ) ಅವರು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ವಿದ್ವಾಂಸರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ತಿರುವಯ್ಯರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾಂಬಶಿವ ಅಯ್ಯರ್ ಅವರಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದರು.[೪೭] 1927 ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಆಸ್ಥಾನ ಸಂಗೀತಗಾರರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು. ರಾಜರು ಮತ್ತು ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಅವರ ಪೋಷಕ ರಾಜ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ವೊಡೆಯರ್ IV ಅವರಿಗೆ "ಗಯಕಾ ಶಿಖಾಮಣಿ" ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಈ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗೀತಗಾರರು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ನೂರ ಎಂಟು ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ಕೃತಿಗಳು, ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ನೂರ ಎಂಟು ಶಿವಷ್ಟೋತ್ತರ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು, ತಮಿಳು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತದ ಪ್ರಮುಖ ಗ್ರಂಥವಾದ "ಸಂಗೀತ ಕಲ್ಪದ್ರುಮಂ" ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ತ್ಯಾಗರಾಜರ ಜೀವನ, ಸಾಧನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೊಡುಗೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ ಶ್ರೀಮತ್ ತ್ಯಾಗರಾಜ ವಿಜಯ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.[೪೮] ಸಂಸ್ಕೃತ, ಕನ್ನಡ, ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ತಮಿಳು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ "ಹರಿಕೇಶ" ಎಂಬ ಅಂಕಿತನಾಮ್ದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ನಾನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಬರೆದರು ಮತ್ತು 1920 ರಲ್ಲಿ "ತ್ಯಾಗರಾಜ ಸಂಗೀತ ವಿದ್ಯಾಲಯ" ("ತ್ಯಾಗರಾಜ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್") ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ಸಾಧನೆಗಳಿಗಾಗಿ, ಅವರಿಗೆ ಮದ್ರಾಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಅಕಾಡೆಮಿಯಿಂದ "ಸಂಗೀತ ಕಲಾನಿಧಿ" ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಟ್ರಾವೆನ್‌ಕೋರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರ್ ಆಫ್ ಲೆಟರ್ಸ್ ಪದವಿ ಪಡೆದರು.[೪೯] ಮುಥಯ್ಯ ಭಾಗವತರ್ 1945 ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು ಮತ್ತು ತ್ಯಾಗರಾಜರ ನಂತರದ ಪ್ರಮುಖ ವಾಗ್ಗೇಯಕಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಎಂದು ಇವರನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.[೫೦]
ವೀಣೆ ಶಿವರಾಮಯ್ಯ ಮೈಸೂರು ಸಂಗೀತಗಾರ ವೀಣೆ ಪದ್ಮನಾಬಯ್ಯ (ಕರ್ನಾಟಕದ ಚಿಕ್ಕನಾಯಕನಹಳ್ಳಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ)ರವರ ಮಗ. ಶಿವರಾಮಯ್ಯ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಂದೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ನಂತರ ಮೈಸೂರು ಕರಿಗಿರಿ ರಾವ್ ಮತ್ತು ಮೈಸೂರು ವಾಸುದೇವಾಚಾರ್ಯರಿಂದ ವೀಣೆ ನುಡಿಸಲು ಕಲಿತರು ಮತ್ತು 1900 ರಲ್ಲಿ ರಾಜ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ವೊಡೆಯರ್ IV ಅವರ ಆಸ್ಥಾನ ಸಂಗೀತಗಾರರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು. ಅವರ ನೂರು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು ತೆಲುಗು, ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿವೆ, ಅವರ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿವೆ.[೫೧] ರಾಜ ಜಯಚಾಮರಾಜ ವೊಡೆಯರ್ ಅವರಿಗೆ 1941 ರಲ್ಲಿ "ವೈಣಿಕ ಪ್ರವೀಣ" ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಶಿವರಾಮಯ್ಯ ಅವರು ಕನ್ನಡ ಬರಹಗಾರರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ದೇವೊತ್ತಮ ಜೋಯಿಸ್, ಅನಾವಟ್ಟಿ ರಾಮ ರಾವ್ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕನ್ನಡ ವಿದ್ವಾಂಸರೊಂದಿಗೆ ಸಹ-ಲೇಖಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.[೫೨]
(ಆಧುನಿಕ ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ) ಹೆಗ್ಗಡದೇವನಕೋಟೆ ಮೂಲದ ಮತ್ತು ವೀಣೆ ಶೇಷಣ್ಣ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವೀಣೆ ವೆಂಕಟಗಿರಿಯಪ್ಪ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಸಂಗೀತಗಾರರಾದರು. ರಾಜರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ವೆಂಕಟಗಿರಿಯಪ್ಪ ಅವರು ನೀಡಿದ ಮೊದಲ ಸಂಗೀತ ಕಛೇರಿಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ರಾಜರು ಕೇವಲ ಎರಡು ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಉಡುಗೊರೆಯನ್ನು ನೀಡಿ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ತೊರೆದರು. ರಾಜರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಸಂಗೀತಗಾರ ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬ ನಿರಾಶೆಗೊಂಡಿತು. ನಂತರ ರಾಜರು ತನ್ನ ಸೇವಕರೊಬ್ಬರಿಂದ ಸಂಗೀತಗಾರ ಮತ್ತು ಅವನ ಕುಟುಂಬವು ಉಡುಗೊರೆಯನ್ನು ವಿನಮ್ರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆಂದು ತಿಳಿದುಕೊಂಡರು. ಸಂಗೀತದ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಗೀತಗಾರನ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದ ರಾಜರು ಸಂತಸಗೊಂಡು ವೆಂಕಟಗಿರಿಯಪ್ಪ ಆಸ್ಥಾನದ ಸಂಗೀತಗಾರನಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು.[೫೩] ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ರಾಜರು ತನ್ನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವಿವಿಧ ಲಲಿತಕಲೆಗಳ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ವೆಂಕಟಗಿರಿಯಪ್ಪನಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟರು. 1935 ರಲ್ಲಿ "ಮ್ಯೂಸಿಕಲ್ ಇನ್ಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ" ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ವೆಂಕಟಗಿರಿಯಪ್ಪ ಅವರು ಹದಿನೈದು ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ವೀಣಾವನ್ನು ನುಡಿಸಿದರು. ಅವರಿಗೆ "ವೈಣಿಜ ಪ್ರವೀಣ" ಎಂಬ ಬಿರುದು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಇವರ ಸಂಗೀತ ಕೃತಿಗಳು ಕನ್ನಡ, ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿವೆ.ಇವರು ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನಿ ಸಂಗೀತದ ಗತ್ ಗೆ ಹೋಲುವ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಒಂದು ಹೊಸ ರೀತಿಯ ನಗ್ಮಾ ಎಂಬ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ ಹಿರಿಮೆ ಇವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ.[೫೪]
</br>ಬೇಳಕವಾಡಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್, ಅವರ ಜನ್ಮ ಹೆಸರು ಕುಪ್ಪಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್, ಶಿವಗಂಗಾ (ಆಧುನಿಕ ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ) ಬಳಿಯ ಶ್ರೀಗಿರಿಪುರ ಮೂಲದವರು. ಅವರು 1912 ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರಿಗೆ ಬಂದರು ಮತ್ತು ರಾಜ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ವೊಡೆಯರ್ IV ರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತಗಾರ ಬಕ್ಷಿ ಸುಬ್ಬಣ್ಣನವರಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದರು. ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಅವರನ್ನು ನಂತರ ಆಸ್ಥಾನದ ಸಂಗೀತಗಾರನನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಗೊಟುವಾದ್ಯ ಮತ್ತು ಪಿಟೀಲುಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣತರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರಿಗೆ "ಮೈಸೂರಿನಾ ಮಧುರಾಯಿ ಪುಷ್ಪವನಂ" ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗಾಯಕ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯ ಅಯ್ಯರ್ ನೀಡಿದರು.[೫೫] ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಖ್ಯಾತ ನಾಟಕಕಾರ ಮತ್ತು ಬಬ್ರುವಾಹನ, ರಾಮ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ, ವೀರ ಸಿಂಹ ಚರಿತ್ರೆ, ಅಭಿಜ್ನಾನ ಶಕುಂತಳಾ, ವಿರಾಟ ಚರಿತ್ರೆ, ಮತ್ತು ಸುಧನ್ವ ಚರಿತ್ರೆ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.[೫೬] ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್, "ಶ್ರೀನಿವಾಸ" ಎಂಬ ಅಂಕಿತನಾಮದಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಅವರ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಸಂಯೋಜನೆಗಳು ಇಂದು ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಅವರು ಪುರಂದರ ದಾಸ ಅವರ ಕನ್ನಡ ಗೀತೆ ಜಗದೊದ್ದಾರನ ವನ್ನು ಅದರ ಸ್ವರಲಿಪಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದರು.[೫೭]
ಕುರುಡಿ ಮೂಲದ (ಆಧುನಿಕ ಕೋಲಾರ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ) ಚಿಕ್ಕ ರಾಮ ರಾವ್ ಅವರಿಗೆ ಮೈಸೂರು ಕರಿಗಿರಿ ರಾವ್ ಅವರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ವೀಣೆ, ಗಾಜಿನ ತರಂಗ ಮತ್ತು ಜಲತರಂಗ ಪ್ರವೀಣರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲೂ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.[೫೮] ಸುಮಧುರ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಡುವಾಗ ವೀಣೆ ನುಡಿಸುವ ಅಪರೂಪದ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಅವರು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಇದನ್ನು ರಾಜನ ಗಮನಕ್ಕೆ ತಂದ "ರಾಜ ಮಾತೆ" (ರಾಣಿ ತಾಯಿ) ಅವರ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರು. ಅವರ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಕೇಳಿದ ನಂತರ, ರಾಜರು ಅವರನ್ನು 1914 ರಲ್ಲಿ ಆಸ್ಥಾನ ಸಂಗೀತಗಾರನನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದನು. ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ, ಚಿಕ್ಕ ರಾಮ ರಾವ್ ಅವರು ಅಂದಿನ ಅನೇಕ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು ಮತ್ತು ರಾಜ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ವೊಡೆಯರ್ IV ಅವರಿಗೆ "ಸಂಗೀತ ರತ್ನ" (ಅಕ್ಷರಶಃ "ಸಂಗೀತದ ರತ್ನ") ಮತ್ತು "ಪಂಡಿತ್" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ ಅಧ್ವರ್ಯು ಅಬ್ದುಲ್ ಕರೀಮ್ ಖಾನ್ . ಮತ್ತು ಭಾಸ್ಕರ ಭುವ ಅವರು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿದರು . ಕನ್ನಡ, ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕೃತಿಗಳು ಅವರ ಮನ್ನಣೆಗೆ ಕಾರಣ.[೫೯]
ಟಿ. ಚೌಡಯ್ಯ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುನ್ನತ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ, ಜನವರಿ 1, 1894 ರಂದು ತಿರುಮಕೂಡಲು ನರಸಿಪುರದಲ್ಲಿ (ಅಥವಾ ಮೈಸೂರು ಬಳಿಯ ಟಿ. ನರಸೀಪುರ) ಜನಿಸಿದರು. ಏಳನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರು ಪಕ್ಕಣ್ಣದಿಂದ ಮತ್ತು ನಂತರ ಟಿ. ಸುಬ್ಬಣ್ಣರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದರು. ಹದಿನಾರನೇ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದ ಮುಂದೆ ಹದಿನೆಂಟು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಬಿಡಾರಂ ಕೃಷ್ಣಪ್ಪ ಅವರು ಬೋಧಿಸಿದರು, ಅದರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಚೌಡಯ್ಯ ಒಬ್ಬ ನುರಿತ ಪಿಟೀಲು ವಾದಕನಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದರು.[೬೦] ತನ್ನ ಎರಡೂ ಕೈಗಳಿಂದ ನುಡಿಸಬಲ್ಲವರಾಗಿದ್ದ ಚೌಡಯ್ಯ ಅವರ ದಿನದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗೀತಗಾರರೊಂದಿಗೆ ಸಂಗೀತ ನುಡಿಸಿದ್ದರು. 1939 ರಲ್ಲಿ, ಅವರನ್ನು ಕೃಷ್ಣರಾಜ ವೊಡೆಯರ್ IV ಅವರು ಆಸ್ಥಾನ ಸಂಗೀತಗಾರರಾಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು "ಸಂಗೀತ ರತ್ನ", "ಸಂಗೀತ ಕಲಾನಿಧಿ" ಮತ್ತು "ಗಣಕ ಸಿಂಧು" ಮುಂತಾದ ಬಿರುದುಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಕನ್ನಡ, ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ "ತ್ರಿಮಕುಟ" (ಅವರ ಹುಟ್ಟೂರಿಗೆ ಸಂಸ್ಕೃತ ಹೆಸರು) ಎಂಬಅಂಕಿತನಾಮದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕೃತಿರಚನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.[೬೧]
ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅಯನೂರು ಮೂಲದ ಡಾ.ಬಿ.ದೇವೇಂದ್ರಪ್ಪ ಅವರು ವೀಣೆ, ಪಿಟೀಲು, ಜಲತರಂಗ ಮತ್ತು ದಿಲ್ರುಬಾ ನುಡಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದಿದ್ದರು. ಅವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವೀಣೆ ಶೇಷಣ್ಣ ಮತ್ತು ಬಿಡಾರಂ ಕೃಷ್ಣಪ್ಪ ಅವರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ, ಕೊಳಲು, ಘಟಂ ಮತ್ತು ಸಿತಾರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೀಣರಾಗಿದ್ದರು. ರಾಜ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ವೊಡೆಯರ್ IV ರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಜಲತರಂಗ ವಾದಕನಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅರಮನೆ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾವನ್ನು ಗಾಯಕ ಮತ್ತು ಪಿಟೀಲು ವಾದಕರಾಗಿ ಸೇರಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. "ಗಾನ ವಿಶಾರದ" ಮತ್ತು "ಸಂಗೀತ ಕಲರತ್ನ" ಎಂಬ ಬಿರುದುಗಳನ್ನು ರಾಜನು ಅವನಿಗೆ ದಯಪಾಲಿಸಿದನು. ನಂತರ, 1972 ರಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ನೀಡಲಾಯಿತು.[೬೨] ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇತರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗೀತಗಾರರು ತಿರುನವೇಲಿಯ (ತಮಿಳುನಾಡು) ಗೊಟುವಾಡಿಯಂ ನಾರಾಯಣ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್, ತಿರುವಯ್ಯರ್ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯ ಅಯ್ಯರ್ ಮತ್ತು ವಿದ್ವಾಂಸ, ಕವಿ ಮತ್ತು ನಾಟಕಕಾರರಾಗಿದ್ದ ಅನವತ್ತಿಯ (ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ) ಅನವಟ್ಟಿ ರಾಮ ರಾವ್. ತ್ಯಾಗರಾಜರ ಅನೇಕ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಅವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ.[೬೩]
ಮಹಾರಾಜ ಜಯಚಾಮರಾಜ ಒಡೆಯರ್
ರಾಜ ಜಯಚಾಮರಾಜ ವೊಡೆಯರ್ ಅವರು ವೊಡೆಯರ್ ರಾಜವಂಶದ ಕೊನೆಯ ರಾಜ. ಸಂಗೀತದ ಕಟ್ಟಾ ಅಭಿಮಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಅವರು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ತರಬೇತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಪರಿಣಿತ ಪಿಯಾನೋ ವಾದಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಜೀವನದ ನಂತರದ ಭಾಗದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ಕರ್ನಾಟಕ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು.[೬೪] ರಷ್ಯಾದ ಸಂಯೋಜಕ ಮೆಡ್ಟ್‌ನರ್‌ನ ಹಲವಾರು ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರಾಜರು ದಾಖಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು. ಅವರ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ, ಅವರಿಗೆ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು "ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ" (ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನಾಟಕದ ಅಕಾಡೆಮಿ) ಯ ಸಹವರ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಗೀತಗಾರರು ರಾಜನ ಆಸ್ಥಾನದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದರು.
ಕಲಾದಿಪೇಟೆ (ಆಧುನಿಕ ತಮಿಳುನಾಡು) ಮೂಲದ ಟೈಗರ್ ವರದಚಾರ್ಯಾರ್ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಟಿ.ನರಸಿಪುರಕ್ಕೆ ತೆರಳಿ ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸಂಗೀತ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಮತ್ತೆ ಚೆನ್ನೈಗೆ ತೆರಳಿ ಅಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಸಂಗೀತ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. 1916 ರಲ್ಲಿ, ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಜ IV ರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಹಾಡಲು ಅವರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಈ ಸಂಗೀತಗಾರನ ಕಲೆಯ ಪಾಂಡಿತ್ಯದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತನಾದ ರಾಜರು ಅವನಿಗೆ "ಟೈಗರ್" ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ಕೊಟ್ಟರು [೬೫] 1944 ರಲ್ಲಿ, ವರದಚಾರ್ಯಾರ್ ಅವರನ್ನು ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಆಸ್ಥಾನ ಸಂಗೀತಗಾರನನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಸುಮಾರು ಎಂಭತ್ತು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ನಾಟನಹಳ್ಳಿ (ಆಧುನಿಕ ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ) ಮೂಲದ ಚೆನ್ನಕೇಶವಯ್ಯ 1944 ರಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಪಂಡಿತ ಮತ್ತು ಆಸ್ಥಾನದ ಸಂಗೀತಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಸಂಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲದೆ, ಅವರು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆದರು, ಹರಿದಾಸ ಸಂಯೋಜನೆಗಳ ಕುರಿತು ಮೂರು ಸಂಪುಟಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತದ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆದರು.[೬೬] ಈ ಸಮಯದ ಇತರ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಸಂಗೀತಗಾರರಲ್ಲಿ ಡಾ ವಿ ದೊರೈಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ (ವೀಣೆ ದೊರೆಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್), ತಿಟ್ಟೆ ಕೃಷ್ಣ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಎಸ್ ಎನ್ ಮರಿಯಪ್ಪ, ಸಾಸಲು ಗ್ರಾಮದ ಸ್ಥಳೀಯ (ಆಧುನಿಕ ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆ), ಚಿಂತಾಲಪಳ್ಳೀ ರಾಮಚಂದ್ರ ರಾವ್, ಆರ್.ಎನ್ ದೊರೆಸ್ವಾಮಿ, ರುದ್ರಪಟ್ಟಣ (ಆಧುನಿಕ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ) ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಲಿಂಗ ಭಾಗವತರ್ ಮುಖ್ಯರು.[೬೭]
ಸಹ ನೋಡಿ
ಬದಲಾಯಿಸಿ
ಜಯಚಮರಾಜ ವೊಡ್ಯಾರ್ ಬಹದ್ದೂರ್
ಚಾಮರಾಜ ವೊಡೆಯಾರ್
ಕೃಷ್ಣರಾಜ ವೊಡೆಯಾರ್ IV
ಕಡಗತುರು ಶೇಷಾಚಾರ್ಯ
ಚಿಂತಲಪಲ್ಲಿ ಪರಂಪಾರ ಟ್ರಸ್ಟ್
ಚಿಂತಲಪಲ್ಲಿ ರಾಮಚಂದ್ರ ರಾವ್
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಬದಲಾಯಿಸಿ
ಪ್ರಣೇಶ್, ಮೀರಾ ರಾಜಾರಾಮ್ (2003), ವೊಡ್ಯಾರ್ ರಾಜವಂಶದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರು (ಕ್ರಿ.ಶ. 1638-1947), ವೀ ಎಮ್ ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು ಇಬಿಕೆ 94056
ಸೂರ್ಯನಾಥ್ ಯು. ಕಾಮತ್, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪೂರ್ವದಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಇತಿಹಾಸ, ಗುರು ಪುಸ್ತಕಗಳು, ಎಂಸಿಸಿ, ಬೆಂಗಳೂರು, 2001 (ಮರುಮುದ್ರಣ 2002) ಒಸಿಎಲ್ಸಿ: 7796041
"Veene Sheshanna". Musical Nirvana.com, August 1, 2000. Archived from the original on 7 ಫೆಬ್ರವರಿ 2012. Retrieved 1 September 2007.
Last edited ೩ years ago by MalnadachBot
ವಿಕಿಪೀಡಿಯ
ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡದಿದ್ದ ಹೊರತು ಪಠ್ಯ "CC BY-SA 4.0" ರಡಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ.
ಖಾಸಗಿ ಮಾಹಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿಲುವು ಬಳಕೆಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳುಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್
ವಿಕಿಪೀಡಿಯ
ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಅನ್ನು ಹುಡುಕಿ
[ಮರೆಮಾಡಲು]
ಬರೆಯುವಾಗ ಕೀಲಿಮಣೆ ಐಕಾನ್ ಒತ್ತಿ ಕನ್ನಡ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದರ ಅಥವಾ Ctrl+M ಒತ್ತುವುದರ ಮೂಲಕ ಈಗ ನೇರವಾಗಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಬಹುದು! ವಿವರಗಳಿಗೆ ಈ ಪುಟ ನೋಡಿ.
2ನೇ ದೇವ ರಾಯ
ಭಾಷೆ
Download PDF
ವೀಕ್ಷಿಸಿ
ಸಂಪಾದಿಸಿ
2ನೇ ದೇವ ರಾಯ
(ಕ್ರಿ.ಶ1422-1446 )
ಹೆಸರುಗಳು	ಪ್ರೌಡಾ ದೇವ ರಾಯ
ರಾಜವಂಶ	ಸಂಗಮ ರಾಜವಂಶ
ಶೀರ್ಷಿಕೆ	ಗಜಾ ಬೆಟೆಗರಾ (ಅಥವಾ ಗಜಾ ವೆಟೆಗರಾ, "ಆನೆಗಳ ಬೇಟೆಗಾರ") [೧]
ಕನ್ನಡ ಬರಹಗಳು	ಸೊಬಗಿನ ಸೋನೆ
ಮತ್ತು ಅಮರುಕ
[೨]
ಸಂಸ್ಕೃತ ಬರವಣಿಗೆ	ಮಹಾನಟಕ ಸುಧಾನಿಧಿ [೩]
ಜನ್ಮಸ್ಥಳ	ಹಂಪಿ, ಕರ್ನಾಟಕ
ಮರಣ ಹೊಂದಿದ ಸ್ಥಳ	ಹಂಪಿ, ಕರ್ನಾಟಕ
2ದೇವ ರಾಯ(ರಿ. 1422–1446) ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಚಕ್ರವರ್ತಿ. ಹಾಗೆಯೇ ಸಂಗಮ ರಾಜವಂಶ ಆಡಳಿತಗಾರರಲ್ಲಿ  ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಾಗಿದ್ದನು,,[೪] ದೇವರಾಯನ ಸಮರ್ಥ ಯೋಧ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಗಾರ ಹಾಗೂ ವಿದ್ವಾಂಸರಾಗಿದ್ದರು . ಅವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದನು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ (ಸೊಬಗಿನ ಸೋನೆಮತ್ತು ಅಮರುಕ ) ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆ (ಮಹಾನಾಟಕ ಸುಧಾನಿಧಿ). [೨][೩] ಅವರು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಕಾಲದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕನ್ನಡ ಕವಿಗಳಿಗೆ ಪೋಷಕರಾಗಿದ್ದರು, ಇದರಲ್ಲಿ ಚಮರಸ ಮತ್ತು ಕುಮಾರ ವ್ಯಾಸ,[೫][೬] ಸಂಸ್ಕೃತ ಕವಿ ಗುಂಡಾ ಡಿಂಡಿಮ, ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ಕವಿ ಶ್ರೀನಾಥ, ರಾಜನು ಕವಿಸರ್ವಭೌಮಾ ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿದರು. ("ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ").[೭] ಅವರು ಜಾತ್ಯತೀತ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಗಣಿತಜ್ಞ ಪರಮೇಶ್ವರ, ಕೇರಳ ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಗಣಿತ ಶಾಲೆಯಿಂದ ತಮ್ಮ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.[೮]
2ನೇ ದೇವ ರಾಯ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವಿಸ್ತಾರ
ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ
ಸಂಗಮ ವಂಶ
ಹರಿಹರ I	1336–1356
ಬುಕ್ಕ ರಾಯ I	1356–1377
ಹರಿಹರ ರಾಯ II	1377–1404
ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ರಾಯ	1404–1405
ಬುಕ್ಕ ರಾಯ II	1405–1406
ದೇವ ರಾಯ I	1406–1422
ರಾಮಚಂದ್ರ ರಾಯ	1422
ವೀರ ವಿಜಯ ಬುಕ್ಕ ರಾಯ	1422–1424
ದೇವ ರಾಯ II	1424–1446
ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ರಾಯ	1446–1465
ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ರಾಯ II	1465–1485
ಪ್ರೌಢ ರಾಯ	1485
ಸಾಳ್ವ ವಂಶ
ಸಾಳ್ವ ನರಸಿಂಹ ದೇವ ರಾಯ	1485–1491
ತಿಮ್ಮ ಭೂಪಾಲ	1491
ನರಸಿಂಹ ರಾಯ II	1491–1505
ತುಳುವ ವಂಶ
ತುಳುವ ನರಸ ನಾಯಕ	1491–1503
ವೀರ ನರಸಿಂಹ ರಾಯ	1503–1509
ಕೃಷ್ಣ ದೇವ ರಾಯ	1509–1529
ಅಚ್ಯುತ ದೇವ ರಾಯ	1529–1542
ವೆಂಕಟ I	1542
ಸದಶಿವ ರಾಯ	1542–1570
ಅರವೀಡು ವಂಶ
ಆಳಿಯ ರಾಮ ರಾಯ	1542–1565
ತಿರುಮಲ ದೇವ ರಾಯ	1565–1572
ಶ್ರೀರಂಗ I	1572–1586
ವೆಂಕಟ II	1586–1614
ಶ್ರೀರಂಗ II	1614
ರಾಮ ದೇವ ರಾಯ	1617–1632
ವೆಂಕಟ III	1632–1642
ಶ್ರೀರಂಗ III	1642–1646
ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ
ಸಂಗಮ ವಂಶ
ಹರಿಹರ I	1336–1356
ಬುಕ್ಕ ರಾಯ I	1356–1377
ಹರಿಹರ ರಾಯ II	1377–1404
ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ರಾಯ	1404–1405
ಬುಕ್ಕ ರಾಯ II	1405–1406
ದೇವ ರಾಯ I	1406–1422
ರಾಮಚಂದ್ರ ರಾಯ	1422
ವೀರ ವಿಜಯ ಬುಕ್ಕ ರಾಯ	1422–1424
ದೇವ ರಾಯ II	1424–1446
ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ರಾಯ	1446–1465
ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ರಾಯ II	1465–1485
ಪ್ರೌಢ ರಾಯ	1485
ಸಾಳ್ವ ವಂಶ
ಸಾಳ್ವ ನರಸಿಂಹ ದೇವ ರಾಯ	1485–1491
ತಿಮ್ಮ ಭೂಪಾಲ	1491
ನರಸಿಂಹ ರಾಯ II	1491–1505
ತುಳುವ ವಂಶ
ತುಳುವ ನರಸ ನಾಯಕ	1491–1503
ವೀರ ನರಸಿಂಹ ರಾಯ	1503–1509
ಕೃಷ್ಣ ದೇವ ರಾಯ	1509–1529
ಅಚ್ಯುತ ದೇವ ರಾಯ	1529–1542
ವೆಂಕಟ I	1542
ಸದಶಿವ ರಾಯ	1542–1570
ಅರವೀಡು ವಂಶ
ಆಳಿಯ ರಾಮ ರಾಯ	1542–1565
ತಿರುಮಲ ದೇವ ರಾಯ	1565–1572
ಶ್ರೀರಂಗ I	1572–1586
ವೆಂಕಟ II	1586–1614
ಶ್ರೀರಂಗ II	1614
ರಾಮ ದೇವ ರಾಯ	1617–1632
ವೆಂಕಟ III	1632–1642
ಶ್ರೀರಂಗ III	1642–1646
ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ರವರ ಪ್ರಕಾರ ಎರಡನೇ ದೇವರಾಯ ಗಜ ಬೇಟೆಗಾರ ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನು ,ಇದರ ಅರ್ಥ ಅಕ್ಷರಶಃ "ಆನೆಗಳ ಬೇಟೆಗಾರ", ಇದು ಆನೆಗಳನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡುವ ಚಟವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ ಗೌರವ ಅಥವಾ " ಆನೆಗಳಂತೆ ಬಲಶಾಲಿಯಾಗಿರುವ" ಶತ್ರುಗಳ ವಿರುದ್ಧದ ವಿಜಯಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವ ರೂಪಕವಾಗಿದೆ.[೧] ಕೆಲವು ಹಿಮ್ಮುಖಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ,ಎರಡನೇ ದೇವರಾಯನ ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯವರೆಗೆ ತನ್ನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದನು . ಪರ್ಷಿಯನ್ ಬೇಟಿಗಾರನ ಒಂದು ಚರಿತ್ರೆ ವಿವರಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಅಬ್ದುಲ್ ರಜಾಕ್, ಎರಡನೇ ದೇವರಾಯ ನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವಿಸ್ತರಣೆಯು ಸಿಲೋನ್ ಇಂದ ಗುಲ್ಬರ್ಗ, ಮತ್ತು ಒರಿಸ್ಸಾ ಇಂದ ಮಲಬಾರ್ ವರೆಗೂ . ಚೋಪ್ರಾ, ರವೀಂದ್ರನ್ ಮತ್ತು ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯನ್ ಎಂಬ ಇತಿಹಾಸಕಾರರ ಪ್ರಕಾರ, ರಾಜನು ತನ್ನ ಸಾಗರೋತ್ತರ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿಮತ್ತು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ ಹಡಗುಗಳ ಸಮೂಹವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಸಮಕಾಲೀನ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಪರಿಶೋಧಕ ನಿಕೊಲೊ ಕಾಂಟಿಯ ಖಾತೆಯಿಂದ, ರಾಜ ಸಿಲೋನ್, ಕ್ವಿಲಾನ್, ಪೆಗು, ಪುಲಿಕಾಟ್ ಮತ್ತು ಟೆನಾಸ್ಸೆರಿಮ್‌ಗಳಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.[೯][೧೦]
ಪರಿವಿಡಿ
ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ
ಬದಲಾಯಿಸಿ
ಗಜಪತಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗಿನ ಯುದ್ಧ
ಬದಲಾಯಿಸಿ
ಎರಡನೆಯ ದೇವರಾಯನ ಆಡಳಿತವು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮತ್ತುನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಸುವರ್ಣಯುಗವಾಗಿದೆ. ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಂದೆ ವೀರ ವಿಜಯ ಬುಕ್ಕಾ ರಾಯರ ನಂತರ ಬಂದರು. 1423ರಲ್ಲಿ ಕಿರೀಟ ರಾಜಕುಮಾರನಾಗಿ ಮತ್ತು ಬಹುಮನಿ ಸುಲ್ತಾನರ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡು ರುಚಿಯನ್ನು  ಕಂಡಿದ್ದನ್ನು
1426ರಲ್ಲಿ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಬೀದರ್ ಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದನು.[೭] ಎರಡನೆಯ ದೇವರಾಯ ಒಡಿಶಾದ ಗಜಪತಿ ವಿರುದ್ಧ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಯುದ್ಧಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು: ಕ್ರಿ.ಶ. 1427 ರಲ್ಲಿ ಕೊಂಡವಿಡು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬಾನು ದೇವಾನ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಿ.ಶ. 1436 ರಲ್ಲಿ ರಾಜ ಕಪಿಲೆಂದ್ರ ವಿರುದ್ಧ ರಾಜಮಹೇಂದ್ರನನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಾಗ, ಮತ್ತು ಮತ್ತೆ .ಕ್ರಿ.ಶ 1441. ಕೊಂಡವಿಡುನ ರೆಡ್ಡಿಸ್ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಸಹ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತುಕ್ರಿ.ಶ. 1432ರಲ್ಲಿಈ ಪ್ರದೇಶದ ಎಲ್ಲಾ ಸಣ್ಣ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನು ವಿಜಯನಗರ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ತರಲಾಯಿತು.[೩][೧೧][೧೨]
ಸುಲ್ತಾನರ ವ್ಯವಹಾರಗಳು
ಬದಲಾಯಿಸಿ
ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಶಾಂತಿಯ ನಂತರ, ವಿಜಯನಗರವನ್ನು ಅವರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೈರಿಗಳಾದ ಬಹಮನಿ ಸುಲ್ತಾನರೊಡನೆ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಎಳೆಯಲಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಈ ಯುದ್ಧಗಳು ಮಿಶ್ರ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ತಂದವು.ಕ್ರಿ.ಶ. 1436, ಅಲಾ-ಉದ್-ದಿನ್ II ಬಹಮನಿ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ಏರಿದನು ಮತ್ತು ಗೌರವವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ತನ್ನ ಸಹೋದರ ಮುಹಮ್ಮದ್ನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದನು. ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ದೇವ ರಾಯ II ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಕಾದಾಡಲು
ದೊಡ್ಡ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ವಿಜಯನಗರ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಬಹಮನಿ ಸೇನೆಗಳು ಸತತವಾಗಿ ಸೋಲಿಸಿದವು ಮತ್ತು ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ದೇವ ರಾಯ II ರನ್ನು ಕಠಿಣವಾಗಿ ಒತ್ತಾಯಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ವಿಜಯನಗರ ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ನುರಿತ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.ಕ್ರಿ.ಶ 1436, ಮಿಲಿಟರಿ ವಾಗ್ವಾದದಲ್ಲಿ, ಕೆಲವು ಖಾತೆಗಳು ದೇವ ರಾಯ II ಮುದ್ಗಲ್ನಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿವೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಕಾಮತ್ ಪ್ರಕಾರ, . ಮುಡ್ಗಲ್ನಲ್ಲಿಕ್ರಿ.ಶ 1436 ರ ಶಾಸನವು ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಿಜಯನಗರ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ನಂತರದ ಅನಿಶ್ಚಿತ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ. 1443, ರಾಜನು ಹತ್ಯೆಯ ಪ್ರಯತ್ನದ ಬಲಿಪಶುವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಾಗ, ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳು - ಕೃಷ್ಣ ನದಿ ದೋವಾಬ್ ಬಹಮನಿ ಸುಲ್ತಾನರಿಗೆ ಕಳೆದುಹೋಯಿತು.[೩]
ಸಮಕಾಲೀನ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಬರಹಗಾರರಾದ ಫೆರಿಷ್ಟಾ ಮತ್ತು ಅಬ್ದುಲ್ ರಜಾಕ್ ಅವರು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಘಟನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒದಗಿಸಿದ ಸಂಘರ್ಷದ ಖಾತೆಗಳಿವೆ. ಫೆರಿಷ್ಟಾ ಪ್ರಕಾರ, ದೇವ ರಾಯ II ಬಹಮನಿಗಳಿಗೆ ಸುಂದರವಾದ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮೊದಲೇ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದ್ದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಅವರು ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಗೌರವಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇದು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಈ ಪ್ರಕಾರ, ತನ್ನ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ, ದೇವ ರಾಯ II ಅನೇಕ ಪರಿಣಿತ ಮುಸ್ಲಿಂ ಬಿಲ್ಲುಗಾರರು ಮತ್ತು ಅಶ್ವಸೈನ್ಯವನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡನು ಮತ್ತು ಇದು ಯುದ್ಧವನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿತು. ಆದರೆ ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬರೆದಿರುವ ಅಬ್ದುಲ್ ರಜಾಕ್ ಪ್ರಕಾರ .ಕ್ರಿ.ಶ 1443, ಅಬ್ದುಲ್ ರಜಾಕ್ ಪ್ರಕಾರ ಸುಲ್ತಾನರು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಗೊಂದಲಗಳ ಲಾಭವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಜಯನಗರ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು (ಅವನು ತಿಳಿದಿದ್ದಂತೆ ಹತ್ಯೆಯ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಉಂಟಾಯಿತು) ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. ಧಾರಾವಾಹಿಗೆ ಕಣ್ಣಿನ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದ್ದ , ದೇವ ರಾಯ II ರ ಸಹೋದರನು ರಾಜನನ್ನು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ವರಿಷ್ಠರನ್ನು ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಹ್ವಾನಿತರ ಶಿರಚ್ಛೇದನ ಮಾಡಿದನು. ಆದರೆ ರಾಜನು ಭೋಜನಕ್ಕೆ ಹಾಜರಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕಂಡುಕೊಂಡ ಅವನು ರಾಜಭವನಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದ ದೇವ ರಾಯ II ರನ್ನು ಇರಿದು ಗಾಯಗೊಳಿಸಿದನು. ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡ ಬಹಮನಿ ಸುಲ್ತಾನ್ ಏಳು ಲಕ್ಷ ವರಹ (700,000) ಪಗೋಡಗಳನ್ನು ಗೌರವವಾಗಿ ಕೋರಿದರು. ದೇವ ರಾಯ II ಪಾವತಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇದು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.[೧೩] ಚೋಪ್ರಾ ಮತ್ತು ಇತರರು ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಮೊದಲ ಯುದ್ಧಗಳು ವಿಜಯನಗರ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ರಾಯಚೂರು, ಬಂಕಾಪುರವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಬಿಜಾಪುರದವರೆಗೆ ಮೆರವಣಿಗೆ ನಡೆಸಿದರು. ಆದರೆ ಕಳೆದ ಮೂರು ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ, ದೇವ ರಾಯ II ರ ಮಗ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟಿರಬಹುದು, ಮತ್ತು ವಿಜಯನಗರ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಮುಡ್ಗಲ್ನಲ್ಲಿರುವ ತಮ್ಮ ಮೂಲ ಭದ್ರಕೋಟೆಗೆ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಇಬ್ಬರು ಸುಲ್ತಾನರ ಜನರಲ್‌ಗಳನ್ನು ಕೈದಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಯಿತು ಆದರೆ ನಂತರ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.[೯]
ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಸಿಲೋನ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು
ಬದಲಾಯಿಸಿ
2ನೇ ದೇವ ರಾಯI ರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಕೇರಳವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಕ್ವಿಲೋನ್ ಆಡಳಿತಗಾರನನ್ನು ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಇತರ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು.[೧೪] ಅವರ ಸಮರ್ಥ ಕಮಾಂಡರ್ ಲಕ್ಕಣ್ಣ ಸಿಲೋನ್ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿ ಅಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧ ಗೌರವಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು.[೩] ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್ನ ಮೊರಿನ್ ಮತ್ತು ಪೆಗು ಮತ್ತು ತನಸ್ಸೆರಿಮ್ನಲ್ಲಿ ಬರ್ಮಾದ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿದ ರಾಜರು ಸಹ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನುನಿಜ್ ಅವರ ಬರಹಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ. ಮೊರಿನ್ ತನ್ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಖಾತೆಯಿಂದ, ಅವನು 2ನೇ ದೇವ ರಾಯ ಬಗ್ಗೆ ಭಯ ಮತ್ತು ಗೌರವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನು.[೧೦]
ವಿದೇಶಿ ಸಂದರ್ಶಕರ ಖಾತೆಗಳು
ಬದಲಾಯಿಸಿ
ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ ಪರಿಶೋಧಕ ನಿಕೊಲೊ ಕಾಂಟಿ ಮತ್ತು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಚರಿತ್ರಕಾರ ಅಬ್ದುರ್ ರಜಾಕ್ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಕಾಂಟಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ  : "ವಿಜಯನಗರದ ರಾಜ ಭಾರತದ ಇತರ ಎಲ್ಲ ರಾಜರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ." ರಜಾಕ್ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ  : "ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿ ಏನೂ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಗುಪ್ತಚರ ಕಿವಿಗೆ ತಿಳಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಕಣ್ಣಿನ ಶಿಷ್ಯನು ಅಂತಹ ಸ್ಥಳವನ್ನು ನೋಡಿಲ್ಲ" (ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ಬದಿಯ ಟಿಪ್ಪಣಿಯಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಪರಿಶೋಧಕರು ದೇವ ರಾಯ II ರ ದೊಡ್ಡ ಜನಾನದ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ್ದಾರೆ ಅದರಲ್ಲಿ 4000 ರಾಣಿಯರು ಅವನು ಹೋದಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಅವನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದರು). ದೇವ ರಾಯ II ರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ರಜಾಕ್ ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ: "ಈ ರಾಜಕುಮಾರನು ತನ್ನ ಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಮುನ್ನೂರು ಬಂದರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್‌ಗೆ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವನ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು ಮೂರು ತಿಂಗಳ ಪ್ರಯಾಣದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ದೇಶವು ಹಲವಾರು ಪಟ್ಟಣಗಳು ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಿಗಳಿಂದ ದಟ್ಟವಾಗಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಇಬ್ಬರೂ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಒಪ್ಪುತ್ತಾರೆ. ರಜಾಕ್ ಬರೆದರು: "ದೇಶವು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಫಲವತ್ತಾಗಿದೆ. ಸೈನ್ಯವು ಹನ್ನೊಂದು ಲಕ್ಷ (1,100,000) ರಷ್ಟಿದೆ. " ರಜಾಕ್ ವಿಜಯನಗರವನ್ನು ತಾನು ನೋಡಿದ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಅದ್ಭುತ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ. ನಗರವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾ ಅವರು ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ: "ಇದನ್ನು ಏಳು ಸಿಟಾಡೆಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದೇ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಗೋಡೆಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಆವರಿಸಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇತರರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿರುವ ಏಳನೇ ಕೋಟೆ, ಹೆರಾತ್ ನಗರದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸ್ಥಳಕ್ಕಿಂತ ಹತ್ತು ಪಟ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ".[೩][೧೫] ಅವರು ಬರೆದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ: "ಆಭರಣಕಾರರು ಈ ಒಪ್ಪುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಜಾರ್ ಮುತ್ತುಗಳು, ಮಾಣಿಕ್ಯಗಳು, ಪಚ್ಚೆಗಳು ಮತ್ತು ವಜ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ರಾಜನ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಹರಿಯುವ ಹೊಳೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲುವೆಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ರಚಿಸಿ, ಹೊಳಪು ಮತ್ತು ನಯವಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಾರೆ. . . " [೧೬]
ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಕಲೆಗಳು
ಬದಲಾಯಿಸಿ
2ನೇ ದೇವ ರಾಯ ರ ನಿಯಮವು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿತ್ತು,[೧೭] ವೈಷ್ಣವ ಮತ್ತು ವೀರಶೈವ ಬರಹಗಾರರ ನಡುವಿನ ಸ್ಪರ್ಧೆಯು ತೀವ್ರವಾಗಿದ್ದಾಗ ಮತ್ತು ಎರಡು ಪಂಥಗಳ ನಡುವಿನ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿವಾದಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದವು.[೧೮] 15 ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೆಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕನ್ನಡ ಬರಹಗಾರರು, ಚಮರಸ ಮತ್ತು ಕುಮಾರ ವ್ಯಾಸ ; ಜಾತ್ಯತೀತ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದ ಚಂದ್ರಶೇಖರ (ಚರಕವಿ); ಮತ್ತು ರಾಜನ ಉತ್ಸಾಹಭರಿತ ವೀರಶೈವ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರರು, ಲಕ್ಕಾನ ದಾಂಡೇಸ ಮತ್ತು ಜಕ್ಕನಾರ್ಯ (ಸ್ವತಃ ಕನ್ನಡ ಕವಿಗಳಾದ ಕುಮಾರಬಂಕನಾಥ ಮತ್ತು ಮಹಾಲಿಂಗದೇವ ಅವರನ್ನು ಪೋಷಿಸಿದರು) ಅವರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು.[೫][೬][೧೯] ರಾಜ ಸ್ವತಃ ಯಾವುದೇ ಕಡಿಮೆ ಬರಹಗಾರ, ಪ್ರಣಯ ಕಥೆಗಳು ಸೊಬಗಿನ ಸೋನೆ (ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಚಿಮ್ಮಿಸುವುದು) ಮತ್ತು ಅಮರುಕಾ ಅವರನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ ಆಗಿತ್ತು.[೨] ತೆಲುಗು ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇದು ಶ್ರೀನಾಥನ ಯುಗ. ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಪ್ರತಿಮ ಆಜ್ಞೆಯೊಂದಿಗೆ, ಅವರು ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು ಎಂದು ಹೆಸರಾಂತ ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿದ್ವಾಂಸ ದಿಂಡಿಮಾ. ಶ್ರೀನಾಥರಿಗೆ ಕವಿಸರ್ವಭೂಮಾ ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು. ರಾಜನು ತನ್ನ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಕನಕಭಿಷೇಕ ಸಮಾರಂಭದೊಂದಿಗೆ ತೋರಿಸಿದನು ("ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಸುರಿಸುವುದು "). ಶ್ರೀನಾಥ ಅವರು ಸಂತೋಷದ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ ಮತ್ತು ರಾಜನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮಾನ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಿದರು, ಆದರೂ ಅವರು ಬಡವರಾಗಿದ್ದರು.[೩][೯][೨೦]
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಬದಲಾಯಿಸಿ
 Sastri (1955), p.244
 Kotraiah in Sinopoli (2003) pp. 130-131, 134
 Kamath (1980), p.164
 Sen, Sailendra (2013). A Textbook of Medieval Indian History. Primus Books. pp. 103–106. ISBN 978-9-38060-734-4.
 Sastri (1955), pp.363-364
 Rice E.P. (1921), p.68, p.70
 Kamath (1980), p.163
 David Edwin Pingree (1981). Census of the exact sciences in Sanskrit. A. Vol. 4. American Philosophical Society. pp. 187–192. ISBN 978-0-87169-213-9.
 Chopra, Ravindran and Subrahmanian (2003), p.32
 Sastri (1955), p.245
 Chopra, Ravindran and Subrahmanian (2003), p.31
 Sastri (1955), pp.244-245
 Sastri (1955), p.246
 Farooqui (2011), p.118
 Chandra (1997), pp.180-181
 Chopra, Ravindran and Subrahmanian (2003), p.33
 Chopra, Ravindran and Subrahmanian, (2003), p.173
 Sastri (1955), p.363
 Kotraiah in Sinopoli (2003), p. 131
 Sastri (1955), p.370
ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ ಅಥವಾ ಆಧಾರ ಗ್ರಂಥಗಳು
ಬದಲಾಯಿಸಿ
Chopra, P.N.; Ravindran, T.K.; Subrahmanian, N (2003) [2003]. History of South India (Ancient, Medieval and Modern) Part 2. New Delhi: Chand Publications. ISBN 81-219-0153-7.
Kamath, Suryanath U. (2001) [1980]. A concise history of Karnataka: from pre-historic times to the present. Bangalore: Jupiter books. LCCN 80905179. OCLC 7796041.
Sastri, K.A. Nilakanta (2002) [1955]. A history of South India from prehistoric times to the fall of Vijayanagar. New Delhi: Indian Branch, Oxford University Press. ISBN 0-19-560686-8.
Sinopoli, Carla M. (2003) [2003]. The Political Economy of Craft Production: Crafting Empire in South India c. 1350-1650. New Delhi: Cambridge University Press. ISBN 0-521-82613-6.
Farooqui, Salma Ahmed (2011) [2011]. A Comprehensive History of Medieval India: From Twelfth to the Mid-Eighteenth Century. New Delhi: Pearson Education. ISBN 978-81-317-3202-1.
Chandra, Satish (1997) [1997]. Medieval India: From Sultanat to the Mughals-Delhi Sultanat (1206-1526). New Delhi: Har-Anand. ISBN 8124110646.
Rice, E.P. (1982) [1921]. A History of Kanarese Literature. New Delhi: Asian Educational Services. ISBN 81-206-0063-0.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ಬದಲಾಯಿಸಿ
ಪ್ರಭು: ಸಂಗಮ
ಪೂರ್ವಾಧಿಕಾರಿ
Vira Vijaya Bukka Raya	Vijayanagar empire
1424–1446	ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ
Mallikarjuna Raya
Last edited ೧ year ago by రుద్రుడు చెచ్క్వికి
ವಿಕಿಪೀಡಿಯ
ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡದಿದ್ದ ಹೊರತು ಪಠ್ಯ "CC BY-SA 4.0" ರಡಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ.
ಖಾಸಗಿ ಮಾಹಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿಲುವು ಬಳಕೆಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳುಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್
ವಿಕಿಪೀಡಿಯ
ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಅನ್ನು ಹುಡುಕಿ
[ಮರೆಮಾಡಲು]
ಬರೆಯುವಾಗ ಕೀಲಿಮಣೆ ಐಕಾನ್ ಒತ್ತಿ ಕನ್ನಡ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದರ ಅಥವಾ Ctrl+M ಒತ್ತುವುದರ ಮೂಲಕ ಈಗ ನೇರವಾಗಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಬಹುದು! ವಿವರಗಳಿಗೆ ಈ ಪುಟ ನೋಡಿ.
ಮದಕರಿ ನಾಯಕ
ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ರಾಜ
ಭಾಷೆ
Download PDF
ವೀಕ್ಷಿಸಿ
ಸಂಪಾದಿಸಿ
Learn more
ಈ ಲೇಖನದಿಂದ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿಲ್ಲ. (November 2012)
ದುರ್ಗದ ಹುಲಿ ಮದಕರಿ ನಾಯಕ , ಭಾರತ ದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದ ಹಲವು ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಕೊನೆಯ ಆರಸನಾಗಿದ್ದ.[೧] ಹೈದರ್ ಅಲಿಯ ಮೈಸೂರಿನ ಸೇನೆ ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಾಯಕನನ್ನು ಮಾತುಕತೆಗೆಂದು ರಾಜಿಸಂಧಾನವೆಂದು ಕರೆಸಿ ಮೋಸದಿಂದ ಹೈದರ್ ಅಲಿ ಬಂಧಿಸಿ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದ ಸೆರೆಮನೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟು ಮತಾಂತರವಾದರೆ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ವಾಪಸ್ಸು ನೀಡಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಹೇಳಲು ಮದಕರಿ ಜೀವ ನೀಡುತ್ತಾನೆ ಹೊರತು ಧರ್ಮದ್ರೋಹ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕೆಚ್ಚೆದೆಯಿಂದ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಹೈದರ್ ಅಲಿಯ ಪುತ್ರ ಟಿಪ್ಪುಸುಲ್ತಾನ್ ಮೈಸೂರಿನ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಬೇಡರ ಪಡೆಗಳು ಒಂದಾಗಿ ದಾಳಿ ಮಾಡಬಹುದೆಂಬ ಹೆದರಿ ಸೈನಿಕ ದಂಗೆಯಾದರೆ ನಮಗೆ ಸೋಲು ಖಚಿತವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಯುದ್ಧಭಯದಿಂದ ಮದಕರಿ ಊಟದಲ್ಲಿ ವಿಷವಿಟ್ಟು ಕೊಲೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
ಮದಕರಿ ನಾಯಕ
ಜನನ
ಅಕ್ಟೋಬರ್ 13 1742
ಚಿತ್ರದುರಾಗ
ಇತರೆ ಹೆಸರು
ರಾಜ ವೀರ ಮದಕರಿ ನಾಯಕ ಅಥವಾ ಮದಕರಿ ನಾಯಕ V
Known for
ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ರಾಜ
Predecessor
ಎರಡನೇ ಕಸ್ತೂರಿ ರಂಗಪ್ಪ ನಾಯಕ
ಮದಕರಿಯ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಹೈದರ್‌ ಅಲಿಯ ಸೇನೆ ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಹೈದರ್ ಅಲಿ ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದಾಗ ಒನಕೆ ಓಬವ್ವ ಬಂಡೆಗಳ ನಡುವಿನ ಕಿಂಡಿಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ತನ್ನ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಆ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಕಳುಹಿಸಿರುತ್ತಾನೆ. ಆ ಕಿಂಡಿಯ ಸಮೀಪ ಕಾವಲು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ ಕೋಟೆಯ ಸೈನಿಕ ಊಟಮಾಡಲು ಮನೆಗೆ ಹೋಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಆಕೆ, ಆ ಕಿಂಡಿಯ ಮೂಲಕ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಕೂಡಲೇ ಜಾಗೃತಳಾಗಿ ತನ್ನ ಒನಕೆ ಯನ್ನು(ಭತ್ತ ಕುಟ್ಟಲು ಬಳಸುವ ಒಕ್ಕುಗೋಲು) ಬಳಸಿ ಅವರನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾಳೆ. ಊಟ ಮುಗಿಸಿ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಬಳಿಕ, ಓಬವ್ವನ ರಕ್ತಸಿಕ್ತಗೊಂಡಿದ್ದ ಒನಕೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ಆಕೆಯ ಪತಿಗೆ ಆಘಾತವಾಗುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಅವಳಿಂದ ಹತರಾದ ನೂರಾರು ಸೈನಿಕರು ಅವಳೆದುರು ಶವವಾಗಿದ್ದನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾನೆ. ತಣ್ಣೀರು ದೋಣಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಕಿಂಡಿಯು ಈ ಕಥೆಯ ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿ ಈಗಲೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ. ತಣ್ಣೀರು ದೋಣಿಯು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ನೀರಿನ ಮೂಲವಾಗಿದ್ದು ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಇಲ್ಲಿನ ನೀರು ತಂಪಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹೈದರ್ ಅಲಿ ೧೭೯೯ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಆಕ್ರಮಣ ನಡೆಸಿ, ಕೋಟೆಯನ್ನು ತನ್ನ ವಶ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಈ ಸ್ಥಳವು ತನ್ನ ಸುತ್ತಲಿನ ಕಲ್ಲಿನ ಕೋಟೆಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.("ಕಲ್ಲಿನ ಕೋಟೆ ಇರುವ ಸ್ಥಳ") ಹಾಗು ಇದು ಏಳು ಸುತ್ತಿನ ಕೋಟೆ ಇರುವ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ, ಇದು ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಬಂಡೆಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ. ತರಾಸು ಮತ್ತು ಬಿ.ಎಲ್.ವೇಣುರವರ ಕೃತಿಗಳು ಕೇವಲ ಅವರ ಕವಿಕಲ್ಪನೆಯಾಗಿದ್ದು ನೈಜ ಇತಿಹಾಸದ ಬದಲು ಕಲ್ಪನೆ ಮಾತ್ರ.
ಪರಿವಿಡಿ
ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಪಾಳೆಗಾರ ಕುಟುಂಬದ ಇತಿಹಾಸ
ಬದಲಾಯಿಸಿ
ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಪಾಳೆಗಾರ ಕುಟುಂಬದವರು ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಸಮುದಾಯದ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರಗಳನ್ನು ವಾಲ್ಮೀಕಿ ನಾಯಕರು ಹಾಗೂ ಬೇಡ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರಾಗಿದ್ದ ಇವರು ಬೇಟೆ ಹಾಗು ದನ ಕಾಯುವ ಮೂಲಕ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವರ ಮೂಲದ ಬಗೆಗಿರುವ ವಿವರಣೆಯು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಮೂರು ಬೇಡ ಸಮುದಾಯದ ಕುಟುಂಬಗಳು, ತಿರುಪತಿಯ ಜಡಿಕಲ್-ದುರ್ಗದಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದು ಭರಮಸಾಗರದ ಸಮೀಪದ ನೀರ್ಥಡಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧೪೭೫ರಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇವರನ್ನು ಕಮಗೆತಿ ಕುಟುಂಬ ಹಾಗು ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಗೋತ್ರ ಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವರಲ್ಲಿ ಮಗ ಹಾಗು ಮೊಮ್ಮಗ, ಹಿರೇ ಹನುಮಪ್ಪ ನಾಯಕ ಹಾಗು ತಿಮ್ಮಣ್ಣ ನಾಯಕ, ದಾವಣಗೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಮತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ಇವರಲ್ಲಿ ಕಮಗೇತಿ ತಿಮ್ಮಣ್ಣ ನಾಯಕನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಎರಡನೇಯವನನ್ನು ವಿಜಯನಗರದ ರಾಜನು ಮೊದಲು ಹೊಳಲ್ಕೆರೆಗೆ, ನಂತರ ಹಿರಿಯೂರಿಗೆ, ಹಾಗು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ನಾಯಕನನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಈತ ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಯಾವ ರೀತಿ ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತಾನೆಂದರೆ ಆತನ ವಿರುದ್ಧ ಸೆಣಸಲು ರಾಜನು ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಕಳುಹಿಸುವಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ನಂಬಿಕೆ ಪ್ರಕಾರ, ತಿಮ್ಮಣ್ಣ ನಾಯಕನು ತಿರುಪತಿ ಸಮೀಪದ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಕೆಳಗಿನ ಮದಕೇರಿ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ಬಸವಾಪಟ್ಟಣದ ಪಾಳೆಯಗಾರರಿಂದ ನೇಮಕಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ನಂತರದಲ್ಲಿ, ಆತ ಮತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ಉಪಪತ್ನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೆಲ ಕಲಹಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಆತ ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ತೊರೆದು ಮಾಯಕೊಂಡದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿಂದಲೂ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡು, ಗುಂಟೂರಿನ ಸಮೀಪದ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ತಲೆಮರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ತನ್ನದೇ ಆದ ತಂಡ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಲೂಟಿ ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದ. ಅಲ್ಲದೇ ಹಳೆಯೂರು ಸಮೀಪ ರಂಗಾಪಟ್ನವೆಂಬ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಕೋಟೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ಈತ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಲೂಟಿಯಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡ ಹರಪನಹಳ್ಳಿ, ನಿಡುಗಲ್, ಹಾಗು ಬಸವಾಪಟ್ಟಣದ ಪಾಳೆಯಗಾರರು, ಅವನ ವಿರುದ್ಧ ಒಂದಾಗಿ, ವಿಜಯನಗರದ ಕೆಲವು ಸೈನಿಕರೊಂದಿಗೆ, ರಂಗಾಪಟ್ನದೆಡೆಗೆ ಕ್ರಮಣ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ತಿಮ್ಮಣ್ಣ ನಾಯಕನ ಸೈನ್ಯವು ಬಲವಂತದಿಂದ ಚಿತ್ರದುರ್ಗಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಈತನ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಘಟನೆ ನಡೆದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೇ, ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸರನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ ನಾಯಕರುಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಎಂದು ಆತನನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಘಟನೆಗಳು ನಡೆದದ್ದು ಸುಮಾರು ೧೫೬೨ ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ.
ತಿಮ್ಮಣ್ಣ ನಾಯಕ
ಬದಲಾಯಿಸಿ
ತಿಮ್ಮಣ್ಣ ನಾಯಕನು, ತನ್ನ ವಿರುದ್ಧ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದ ವಿಜಯನಗರದ ರಾಜಕುಮಾರ ಸಾಳುವ ನರಸಿಂಗ ರಾಯನ ಕುದುರೆಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಕಗ್ಗತ್ತಲ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಪಾಳೆಯಕ್ಕೆ ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ನುಗ್ಗುವ ವಿಲಕ್ಷಣ ಸಾಹಸವೊಂದಕ್ಕೆ ಕೈ ಹಾಕುತ್ತಾನೆ. ರಾಜಕುಮಾರನು ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಹಾಗು ತಿಮ್ಮಣ್ಣ ಅವನ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೀಳದಂತೆ ಒಣ ಹುಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ರಾಜಕುಮಾರನು ನೆಲಕ್ಕೆ ಹಗ್ಗದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಸಡಿಲುಗೊಂಡ ಕುದುರೆಯ ಗೂಟವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸರಿಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಹಾಗು ತಿಳಿಯದೆ ತಿಮ್ಮಣ್ಣನನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿ ಹಾಕಿದಂತೆ ಬಂಧಿಸುತ್ತಾನೆ. ತಿಮ್ಮಣ್ಣ ನಿಶಬ್ದವಾಗಿ ಕೆಲಹೊತ್ತು ಹಾಗೇ ಅಡಗಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಮತ್ತೆ ಎಲ್ಲವೂ ಮತ್ತೆ ಮೊದಲಿನಂತಾದಾಗ, ಹಗ್ಗದ ಆಣಿಯಿಂದ ಬಂಧಿತನಾದ ಆತ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಕುದುರೆಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸುತ್ತಾನೆ. ತಿಮ್ಮಣ್ಣನನ್ನು ಬೆದರಿಸಿ ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಲು ಬಂದ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಈ ಉದ್ದೇಶ ಸಫಲವಾಗುವುದಿಲ್ಲವೆಂಬುದು ಈ ಘಟನೆಯಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಇದಾದ ನಂತರ, ಶಾಂತಿ ಸಂಧಾನದ ಮೂಲಕ ವ್ಯಾಜ್ಯ ಬಗೆಹರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸನು ತಿಮ್ಮಣ್ಣನನ್ನು ರಾಜಧಾನಿಗೆ ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಆತನ ಸಾಹಸಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮುಕ್ತಕಂಠದಿಂದ ಹೊಗಳುತ್ತಾನೆ. ರಾಜನ ಕೋರಿಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ, ತಿಮ್ಮಣ್ಣ ನಾಯಕ ಗುಲ್ಬರ್ಗದ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ. ವಿಜಯನಗರ ಸೈನ್ಯವು ಗುಲ್ಬರ್ಗಕ್ಕೆ ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿದ ಆರು ತಿಂಗಳ ನಂತರವೂ ಅದನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದ ಸಂತುಷ್ಟನಾದ ಅರಸನು, ತಿಮ್ಮಣ್ಣನ್ನು ಆಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಂತರದಲ್ಲಿ ತಿಮ್ಮಣ್ಣ, ಅರಸನ ಅಸಮಾಧಾನಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲದೇ ವಿಜಯನಗರದ ಸೆರೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಮರಣಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.
ತಿಮ್ಮಣ್ಣ ನಾಯಕನ ನಂತರ ಆತನ ಪುತ್ರ ಓಬಣ್ಣಾ ನಾಯಕ ಪಾಳೆಯಗಾರನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಈತ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಮದಕರಿ ನಾಯಕನೆಂದು ಬದಲಿಸಿಕೊಂಡು ಪಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬಂದ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
ಸುಮಾರು ೧೬೦೨ರಲ್ಲಿ, ಓಬಣ್ಣಾ ನಾಯಕನ ನಂತರ ಆತನ ಪುತ್ರ ಕಸ್ತೂರಿ ರಂಗಪ್ಪ ನಾಯಕ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಆಳ್ವಿಕೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಘರ್ಷಣೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ತನ್ನ ನೆರೆಹೊರೆಯ ಮುಖ್ಯ ನಾಯಕರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕಿಳಿಯುತ್ತಾನೆ. ಬಸವಾಪಟ್ಟಣದ ಪಾಳೆಯಗಾರರೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ಕದನಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾಯಕೊಂಡ, ಸಂತೇಬೆನ್ನೂರು, ಹೊಳಲ್ಕೆರೆ, ಅಣಜಿ, ಹಾಗು ಜಗಳೂರಿನಂತಹ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ೧೬೫೨ರಲ್ಲಿ, ಆತನ ಮರಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಓಬಣ್ಣನ ಸ್ವಾಮ್ಯದಲ್ಲಿ ೬೫,೦೦೦ ದುರ್ಗಿ ಪಗೋಡಗಳು ರಾಜ್ಯದ ಹುಟ್ಟುವಳಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ.
ರಂಗಪ್ಪ ನಾಯಕನ ನಂತರ ಆತನ ಪುತ್ರ ಮದಕರಿ ನಾಯಕನು,೧೬೫೨ರಲ್ಲಿ ಅರಸನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಈತನೂ ಸಹ ಹಲವಾರು ಕದನಗಳಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿರುತ್ತಾನೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪೂರ್ವದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ರಾಜ್ಯವು ನಾಲ್ಕು ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿದ್ದ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳೆಂದರೆ ಹೊಟ್ಟೆ ಗುರುಕಣ್ಣ, ಕರಣಿಕ ಭುನಪ್ಪ, ಅಬ್ಬಿಗೆರೆ ಮಲ್ಲಣ್ಣ, ಹಾಗು ಕರಣಿಕ ಅಪ್ಪಣ್ಣ. ರಂಗಪ್ಪ ನಾಯಕ ೧೬೭೪ರಲ್ಲಿ ಮರಣಹೊಂದುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ೧೦೦,೦೦೦ ದುರ್ಗಿ ಪಗೋಡಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಪತ್ಯದ ಹುಟ್ಟುವಳಿಯಾಗಿ ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಿರುತ್ತಾನೆ.
ಚಿಕ್ಕಣ್ಣ ನಾಯಕ
ಬದಲಾಯಿಸಿ
ಮದಕರಿ ನಾಯಕನಿಗೆ ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ಆತನ ದತ್ತುಪುತ್ರ ಓಬಣ್ಣಾ ನಾಯಕ, ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ಏರುತ್ತಾನೆ. ಓಬಣ್ಣಾ ನಾಯಕ ದಳವಾಯಿಗಳಿಂದ ಹತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಬಹುಶಃ ಅವರಿಗೆ ಕಪ್ಪ ಕಾಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸದಿರುವುದು ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವಿರಬಹುದು. ಚಿಕ್ಕಣ್ಣ ನಾಯಕ, ಮದಕರಿ ನಾಯಕನ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ೧೬೭೬ರಲ್ಲಿ ಸಿಂಹಾಸನಾರೂಢನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಹರಪನಹಳ್ಳಿಯ ನಾಯಕ ಅಣಜಿಗೆ ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಧಿಕಾರಿ ಭುನಪ್ಪನನ್ನು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಚಿಕ್ಕಣ್ಣ ನಾಯಕ ಅಣಜಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಶತ್ರುಗಳು ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕುವುದನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಇದಾದ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದಲ್ಲೇ, ಇವನು ಹರಿಹರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಅದು ಮುಸಲ್ಮಾನರಿಂದ ಆಕ್ರಮಿತವಾಗುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಸಲ್ಮಾನರು ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಶಂಷೇರ್ ಖಾನ್ ನ ಆಣತಿಯ ಮೇರೆಗೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಆಗಿನ ದಾಳಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಣೆಯು, ಈ ಕೆಳಕಂಡ ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುತ್ತಿರುತ್ತಿತ್ತು: ರಾತ್ರಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಹಲವಾರು ಲಾಂದ್ರಗಳನ್ನು ಹಚ್ಚಿ,ಮರದ ಕೊಂಬೆಗಳಿಗೆ ನೇತುಹಾಕಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅಲ್ಲದೇ ಬರೆಗುಡ್ಡ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಬೀಡುಬಿಟ್ಟಿದ್ದ ಚಿಕ್ಕಣ್ಣನ ಸೈನ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಗೀತಗಾರರು ಎಂದಿನಂತೆ ತಮ್ಮ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ನುಡಿಸುವಂತೆ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಶತ್ರುಗಳಿಗೆ ಸೈನ್ಯವು ಅಲ್ಲಿಂದ ಕಾಲ್ತೆಗೆದಿಲ್ಲವೆಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯಪಡಿಸುವುದೇ ಈ ತಂತ್ರದ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ನಾಯಕನು ತನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಬಳಸು ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ಮುನ್ನಡೆಸಿ, ಕೋಟೆಯನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಆಕ್ರಮಿಸಿ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ. ಚಿಕ್ಕಣ್ಣ, ರಾಯದುರ್ಗ ಹಾಗು ಬಸವಾಪಟ್ಟಣದ ನಾಯಕರುಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹದ ಮೂಲಕ ನೆಂಟಸ್ತಿಕೆ ಬೆಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಕುಟುಂಬವು ಈ ನಾಯಕನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ತಮ್ಮ ಧರ್ಮವನ್ನು ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲಿಗೆ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕುಟುಂಬವು ವೀರಶೈವ ಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ನಾಯಕರು ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಠ ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದ ಜೊತೆಗೆ ಉಗ್ರಚನ್ನವೀರದೇವ ಎಂಬ ವಿರಕ್ತ ಜಂಗಮರು ತಮ್ಮೆಲ್ಲರಿಗೂ ಗುರುವಾಗಬೇಕೆಂದೂ ಈ ಕುಟುಂಬ ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಿತ್ತೂ, ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ, ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ಮೂಲ ಧರ್ಮಕ್ಕೇ ಹಿಂದಿರುಗಿದರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ನಡುವೆ ಚಿಕ್ಕಣ್ಣ ನಾಯಕ ೧೬೮೬ರಲ್ಲಿ ವಿಧಿವಶನಾಗುತ್ತಾನೆ.
ಚಿಕ್ಕಣ್ಣ ನಾಯಕನ ನಂತರ ಆತನ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಲಿಂಗಣ್ಣ ನಾಯಕ ರಾಜನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಈತನೂ ಸಹ ಮದಕೇರಿ ನಾಯಕ III ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪರಿಚಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದಳವಾಯಿಗಳ ನಡುವೆ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೆ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಾದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರವಾದ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಪಂಚಮಾರ ಮುದ್ದಣ್ಣ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ ಒಂದು ಗುಂಪು ಲಿಂಗಣ್ಣ ನಾಯಕನನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ನಂತರ ಆತನನ್ನು ಹತ್ಯೆಗೈಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ದೊಣ್ಣೆ ರಂಗಪ್ಪ ನಾಯಕನನ್ನು ರಾಜನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ದಳವಾಯಿ ಭರಮಪ್ಪ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ ಮತ್ತೊಂದು ಒಳಗುಂಪು ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ, ಮುದ್ದಣ್ಣ ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲ ನಾಯಕನಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತಾನೆ. ಮುದ್ದಣ್ಣ ಹಾಗು ಆತನ ಸಹೋದರರ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿ, ದೊಣ್ಣೆ ರಂಗಪ್ಪನನ್ನು ಸೆರೆಮನೆಯಲ್ಲಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಭರಮಪ್ಪ ನಾಯಕ
ಬದಲಾಯಿಸಿ
ದಳವಾಯಿ ಭರಮಪ್ಪ ರಾಜ್ಯದ ಒಗ್ಗೂಡಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಸಮಗ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರುತ್ತಾನೆ. ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೆ ನೇರವಾದ ಉತ್ತಾರಾಧಿಕಾರಿ ಇರದ ಕಾರಣ, ಆತನು ಸಂಸ್ಥಾನದ ಇತರ ಹಿರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಲೋಚಿಸಿ, ದೂರದ ಸಂಬಂಧಿ ಭರಮಪ್ಪ ನಾಯಕನನ್ನು ತನ್ನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಈ ಹೊಸ ನಾಯಕನು ಸುಮಾರು ೧೬೮೯ರಲ್ಲಿ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ಏರುತ್ತಾನೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವು ಸಾಕಷ್ಟು ಕಷ್ಟ-ಕೋಟಲೆ,ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿತ್ತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮುಘಲರು ಬಿಜಾಪುರದ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಿಸಿ ಕೈವಶ ಮಾಡಿ, ಸಿರಾದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಬಸವಾಪಟ್ಟಣ ಹಾಗು ಬೂದಿಹಾಳಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಪರಗಣಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರಲ್ಲದೇ ಜೊತೆಗೆ ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಹಾಗು ಪಾಳೆಯಗಾರರ ಇತರ ನೆರೆಯ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಅದರ ಅಧೀನರಾಜ್ಯಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಈ ನಾಯಕನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಕದನಗಳು ಈ ಎರಡರ ಮಧ್ಯೆ ಅಂದರೆ ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಹಾಗು ಹರಪನಹಳ್ಳಿ ನಡುವೆ, ಅಲ್ಲದೇ ರಾಯದುರ್ಗ ಹಾಗು ಬಿಜಾಪುರಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ನಾಯಕನು ಈ ಎಲ್ಲ ಕದನಗಳಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಜಯಶಾಲಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆತನ ೩೩ ವರ್ಷಗಳ(೧೬೮೯–೧೭೨೧) ಸುದೀರ್ಘ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ದಾನಧರ್ಮಗಳಿಂದಲೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಜನೋಪಕಾರಿಯಾಗಿ, ಭರಮಪ್ಪ ನಾಯಕ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದ್ದಾನೆ. ಈತ ತನ್ನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ರಾಜ್ಯದುದ್ದಕ್ಕೂ ಸುಮಾರು ೩೦ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಮೂರು ಅಥವಾ ನಾಲ್ಕು ಅರಮನೆಗಳು, ಐದು ಪ್ರಬಲವಾದ ಕೋಟೆಗಳು, ಕಡಿಮೆಯೆಂದರೆ ೨೦ ಕೆರೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಕೋಟೆಯ ಒಂದು ಭಾಗ ಹಾಗು ಹಲವಾರು ಗೋಪುರ ಮಹಾದ್ವಾರಗಳು ಹಾಗು ಕಾಯುವ ಬುರುಜು ಕೋಟೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೂ ಸಹ ಈತ ಕಾರಣನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಈತನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಜನರು ಅನುಭವಿಸಿದ ಏಕೈಕ ತೊಂದರೆಯೆಂದರೆ ೧೭೦೩ರಲ್ಲಿ ಕಾಡಿದ ಪ್ಲೇಗು ಮಹಾಮಾರಿ; ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಜನ ಬಲಿಯಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಬಹುತೇಕ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ರಾಜಧಾನಿಯೇ ಬರಿದಾಗಿತ್ತು.
ಆ ವೇಳೆಗೆ ೧೭೨೧ರಲ್ಲಿ ಈತನ ಮರಣದ ನಂತರ, ಭರಮಪ್ಪ ನಾಯಕನ ಪುತ್ರ ಹಿರಿ ಮದಕೆರಿ ನಾಯಕ ಗದ್ದುಗೆಯೇರುತ್ತಾನೆ. ಪಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬಂದ ಎರಡು ಅಥವಾ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲೇ, ಯುವರಾಜನು, ಬರಗಾಲ ಹಾಗು ಪಿರಾಜಿ ನೇತೃತ್ವದ ಮರಾಠ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆತನ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ಹರಪನಹಳ್ಳಿ, ಸವಣೂರು, ಬಿದನೂರು ಹಾಗು ಮರಾಠಾದ ಆತನ ವೈರಿಗಳು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಬಾರಿ ತಡೆಗಟ್ಟಿ ಅಡ್ಡಿಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಜಯಶಾಲಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೊಳಕಾಲ್ಮೂರು ಪ್ರದೇಶವನ್ನೂ ದಾಟಿ ಅದರಾಚೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗವನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ೧೭೪೭–೪೮ರ ನಡುವೆ ಮಾಯಕೊಂಡದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಹಾಗು ಬಿದನೂರು, ರಾಯದುರ್ಗ, ಹರಪನಹಳ್ಳಿ, ಹಾಗು ಸವಣೂರು ಇವುಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದ(ಮೈತ್ರಿಕೂಟದ) ಸೈನ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಭಾರೀ ಕದನ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಸೈನ್ಯವು ದುರಂತದೊಂದಿಗೆ ಪರಾಜಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ನಾಯಕನನ್ನು ಹರಪನಹಳ್ಳಿಯ ಸೋಮಶೇಖರ ನಾಯಕ ಹತ್ಯೆಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಈ ನಾಯಕನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತದೆ; ರಾಜ್ಯದ ಆದಾಯವು ೩೦೦,೦೦೦ ದುರ್ಗಿ ಪಗೋಡಗಳ ವರೆಗೆ ತಲುಪುತ್ತದೆ. ನಾಯಕನು ಹಲವಾರು ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಹಲವಾರು ಪೂಜಾ ಕೈಂಕರ್ಯಗಳನ್ನೂ ಹಾಗು ವಿವಿಧ ದೇವಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬಗಳ ಆಚರಣೆಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದ್ದನು.
ಕಸ್ತೂರಿ ರಂಗಪ್ಪ ನಾಯಕ II
ಬದಲಾಯಿಸಿ
ಈತನ ನಂತರ ಆತನ ಪುತ್ರ ಕಸ್ತೂರಿ ರಂಗಪ್ಪ ನಾಯಕ II, ರಾಜನಾಗಿ, ಮಾಯಕೊಂಡವನ್ನು ಮರುಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಮರಾಠ ಸರದಾರ ಮುರಾರಿ ರಾವ್ ಹಾಗು ಅದ್ವಾನಿಯ ಸುಬೇದಾರ ಇವರುಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಈತನು ಮಾಯಕೊಂಡವನ್ನು ಮರುವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಕಸ್ತೂರಿ ರಂಗಪ್ಪ ನಾಯಕ ಉತ್ತರ ಹಾಗು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ನಂತರದ ಅದೇ ದಿಶೆಗಳಲ್ಲಿನ ಆತನ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೂದಿಹಾಳ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಕೆಲವನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನ ಪಡೆಯುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸಿರಾದ ಸುಬೇದಾರನೊಂದಿಗೆ ಈತ ಸ್ನೇಹ ಸಂಬಂಧವನ್ನೂ ಸಹ ಹೊಂದಿದ್ದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈತ ತನ್ನ ಬದಲಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸದೇ ೧೭೫೪ರಲ್ಲಿ ಮರಣ ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಜನಕಲ್-ದುರ್ಗದ ಒಂದನೇ ಭರಮಪ್ಪ ನಾಯಕನ ಪುತ್ರ, ಕಡೆಯ ಮದಕೆರಿ ನಾಯಕನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮದಕರಿ ನಾಯಕನು ಆತನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ.
ರಾಜಾ ವೀರ ಮದಕರಿ ನಾಯಕ
ಬದಲಾಯಿಸಿ
ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ನಾಯಕರಲ್ಲಿ ಕಡೆಯ ನಾಯಕನಾದ, ಮದಕರಿ ನಾಯಕ, ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದಾಗ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವನಾಗಿದ್ದನು. ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ವೈರಿಗಳು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅದನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಬೇಡರ ಸಮುದಾಯ ತಮ್ಮ ನಾಯಕನಿಗೆ ನಿಷ್ಠಾವಂತರಾಗಿ ಉಳಿದು ಆತನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಲ್ಯದುರ್ಗ ಒಬ್ಬನೇ ಅದನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಲು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ ಸೋಲುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ೧೭೫೯–೬೦ರಲ್ಲಿ, ರಾಯದುರ್ಗ, ಹರಪನಹಳ್ಳಿ, ಹಾಗು ಸವಣೂರಿನ ಏಕೀಕೃತ ಮೈತ್ರಿಕೂಟ ಶತ್ರುಸೈನ್ಯವು ಆಕ್ರಮಣ ನಡೆಸಿತು. ಐಹೊಸ್ಕೆರೆ ಸಮೀಪ ಈ ಕದನ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರೂ, ಈ ಹಾನಿಯೊಂದಿಗೆಯೇ ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಸೈನ್ಯ ಜಯ ಗಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ನಂತರ ರಾಜ್ಯದ ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ ತರಿಕೆರೆ ಹಾಗು ಜರಿಮಲೆಯ ನಾಯಕರುಗಳು ಉಂಟುಮಾಡಿದ ಕುಕೃತ್ಯಗಳಿಂದಾಗಿ ಕೆಲವು ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಗಲಾಟೆಗಳು ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ.
ತದನಂತರ ಚಿತ್ರದುರ್ಗವು, ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಲಶಾಲಿ ಸೈನ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಪ್ರಬಲವಾಗಿದ್ದ ಹೈದರ್ ಅಲಿ ಹಾಗು ಪೇಶ್ವೆಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಕದನಕ್ಕೆ ಇದರ ಸಹಾಯ ಯಾಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಾಯಕನು, ಬಂಕಾಪುರ, ನಿಜಗಲ್, ಬಿದನೂರು, ಹಾಗು ಮರಾಠರ ವಿರುದ್ಧದ ಕದನಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಹೈದರ್ ಅಲಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿರುತ್ತಾನೆ. ಇದರ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ನವಾಬನು ಚಿತ್ರದುರ್ಗವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಲು ಸೂಕ್ತ ಸಮಯಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ೧೭೭೭ರಲ್ಲಿ, ಮರಾಠ ಹಾಗು ನಿಜಾಮರ ಮಿತ್ರಕೂಟ ಸೈನ್ಯದಿಂದ ಹೈದರ್, ಭಯಾನಕ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ನಡುವೆ ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ನಾಯಕನು ತನ್ನ ಸ್ವಾಮಿನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಬದಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲದೇ ನಾಯಕನು ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತದ ಕಪ್ಪವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಹೈದರ್ ಅದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿ ಚಿತ್ರದುರ್ಗದೆಡೆಗೆ ದಾಳಿಗಾಗಿ ಕ್ರಮಣ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಕೋಟೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಸೂಕ್ತ ತಯಾರಿಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಮುತ್ತಿಗೆ ನಿಷ್ಫಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಹದಿಮೂರು ಲಕ್ಷಗಳ ಪಗೋಡಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯಸ್ಥ, ನಾಯಕನಿಂದ ಕಪ್ಪವಾಗಿ ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮರಾಠ ಸೈನ್ಯದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮುಗಿದ ನಂತರ, ಹೈದರ್ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ನಾಯಕನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೈದರ್ ನ ವಿರುದ್ಧ ಸೈನ್ಯವು ತಿಂಗಳುಗಟ್ಟಲೇ ತನ್ನ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತದೆ. ಪಾಳೆಯಗಾರರ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ವಿಶ್ವಾಸಘಾತುಕ ಮುಸಲ್ಮಾನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಸಹಾಯದೊಂದಿಗೆ, ಚಿತ್ರದುರ್ಗವನ್ನು ೧೭೭೯ರಲ್ಲಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಮದಕೆರಿ ನಾಯಕ ಹಾಗು ಆತನ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಬಂಧಿಸಿ ಸೆರೆಮನೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ೨೦,೦೦೦ ಬೇಡ ಸಮುದಾಯದ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ(ಮೈಸೂರು)ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ ಏಕೈಕ ಉದ್ದೇಶವೆಂದರೆ ಅವರ ಬಲವನ್ನು ಮುರಿಯುವುದೇ ಆಗಿತ್ತು. ನಾಯಕನ ಮರಣಾನಂತರ, ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಬೊಕ್ಕಸವು ಹೈದರಾಲಿಯ ವಶಕ್ಕೆ ಬಂದಿತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇತರ ಸಂಪತ್ತಿನೊಂದಿಗೆ , ಈ ಕೆಳಕಂಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನಾಣ್ಯಗಳು ದೊರಕಿತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ: ೪೦೦,೦೦೦ ರಜತ; ೧೦೦,೦೦೦ ರಾಜನಾಣ್ಯ; ೧,೭೦,೦೦೦ ಅಶ್ರಾಫಿ; ೨,೫೦೦,೦೦ ದಬೋಲಿಕದಲಿ; ಹಾಗು ೧,೦೦೦,೦೦೦ ಚವುರಿ ಇತ್ಯಾದಿ.
ಇವರು ಹಲವಾರು ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದರು. ಭರಮಸಾಗರ ಮತ್ತು ಭಿಮಸಾಗರ ಜಲಾಶಯಗಳು ಇವರ ಕೊಡುಗೆಗಳಾಗಿವೆ.
ಮೂಲಗಳು
ಬದಲಾಯಿಸಿ
ಭಾರತದ ಭೂವಿವರ ನಿಘಂಟು, ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ, ೧೯೬೭.
ಮೈಸೂರಿನ ಭೂವಿವರ ನಿಘಂಟು B. L. ರೈಸ್ ರಿಂದ
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಬದಲಾಯಿಸಿ
Madakari Nayaka ಸಂಬಂಧಿತ ಮೀಡಿಯಾ ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಕಾಮನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ.
 https://netfiles.uiuc.edu/blewis/www/chitradurga.htm
Last edited ೩ months ago by Shiva Tej Patil
ವಿಕಿಪೀಡಿಯ
ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡದಿದ್ದ ಹೊರತು ಪಠ್ಯ "CC BY-SA 4.0" ರಡಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ.
ಖಾಸಗಿ ಮಾಹಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿಲುವು ಬಳಕೆಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳುಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್
ವಿಕಿಪೀಡಿಯ
ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಅನ್ನು ಹುಡುಕಿ
[ಮರೆಮಾಡಲು]
ಬರೆಯುವಾಗ ಕೀಲಿಮಣೆ ಐಕಾನ್ ಒತ್ತಿ ಕನ್ನಡ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದರ ಅಥವಾ Ctrl+M ಒತ್ತುವುದರ ಮೂಲಕ ಈಗ ನೇರವಾಗಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಬಹುದು! ವಿವರಗಳಿಗೆ ಈ ಪುಟ ನೋಡಿ.
ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ
ಭಾಷೆ
Download PDF
ವೀಕ್ಷಿಸಿ
ಮೂಲವನ್ನು ನೋಡು
ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ ಅಥವಾ 'ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಮಹಾದೇವಿ' ತುಳುನಾಡಿನ ರಾಣಿಯಾಗಿದ್ದಳು. ಇವಳು ೧೬ನೇ ಶತಮಾನದ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರೊಡನೆ ಹೋರಾಡಿದಳು. ರಾಣಿಯು ದೇವಾಲಯಗಳ ನಗರಿ ಮೂಡುಬಿದಿರೆಯ ಪ್ರದೇಶ ವನ್ನಾಳಿದ ಚೌಟ ವಂಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವಳು. ಬಂದರು ನಗರಿ ಉಳ್ಳಾಲವು ಈಕೆಯ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದಿತು. ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಉಳ್ಳಾಲವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಅನೇಕ ಯತ್ನಗಳನ್ನು ನೆಡೆಸಿದರು. ಆದರೆ ರಾಣಿಯು ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ನಾಲ್ಕು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಿದಳು. ಅವಳ ಧೈರ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಅಭಯ ರಾಣಿ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಳು[೪][೫] ಈಕೆ ವಸಾಹತುಶಾಹಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳು ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ್ತಿ ಆಗಿದ್ದಳು.[೬][೭][೮]
ಉಳ್ಳಾಲದಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಪ್ರತಿಮೆ
ಆಳ್ವಿಕೆ
೧೫೨೫ - ೧೫೭೦ [೨]
ಪೂರ್ವಾಧಿಕಾರಿ
ತಿರುಮಲ ರಾರ ಚೌಟ
ಗಂಡ/ಹೆಂಡತಿ
ಬಂಗಾ ಲಕ್ಷ್ಮಪ್ಪ ಅರಸ[೩]
ಧರ್ಮ
ಬಂಟ
ಪರಿವಿಡಿ
ಹಿಂದಿನ ಜೀವನ
ಚೌಟರು ಅಳಿಯ ಸಂತಾನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವರು. ಹೀಗಾಗಿ ಮಾವ ತಿರುಮಲರಾಯನು ಅಬ್ಬಕ್ಕನನ್ನು ರಾಣಿಯನ್ನಾಗಿ ಪಟ್ಟಕಟ್ಟಿದನು ಮತ್ತು ಮಂಗಳೂರಿನ ಪ್ರಬಲ ಅರಸನಾಗಿದ್ದ ಲಕ್ಷ್ಮಪ್ಪಅರಸನೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹ ನೆರವೇರಿಸಿದನು. ತಿರುಮಲರಾಯನು ಅಬ್ಬಕ್ಕಳಿಗೆ ಯುದ್ಧತಂತ್ರಗಳನ್ನೂ ಮತ್ತು ಸೈನಿಕ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನೂ ಹೇಳಿಕೊಟ್ಟನು. ಆದರೆ ಆ ವಿವಾಹವು ಬಹಳ ಕಾಲ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಉಳ್ಳಾಲಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದಳು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಮುಂದೆ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ವಿರುದ್ಧದ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಪತಿಯು ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ವಿರುದ್ಧ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ಪರ ಸೇರಿಕೊಂಡನು. ಜನವರಿ ೧೫, ೨೦೦೩ ರಂದು ಭಾರತ ಸರಕಾರವು ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಚಿತ್ರವುಳ್ಳ ಪೋಸ್ಟಲ್ ಸ್ಟಾಂಪ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು
ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಗೋವಾವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಮತ್ತು ಅದರ ಮೇಲೆ ಹಿಡಿತ ಸಾಧಿಸಿದ ನಂತರ, ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ತಮ್ಮ ಗಮನವನ್ನು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿಯತ್ತ ತಿರುಗಿಸಿದರು. ಅವರು ಮೊದಲು ೧೫೨೫ ರಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕೆನರಾ ಕರಾವಳಿಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ ಮಂಗಳೂರು ಬಂದರನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿದರು. ಉಲ್ಲಾಳ ಸಮೃದ್ಧ ಬಂದರು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಅರೇಬಿಯಾ ಮತ್ತು ಇತರ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಮಸಾಲೆ ವ್ಯಾಪಾರದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಅದು ಲಾಭದಾಯಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್[೯], ಡಚ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗಗಳಿಗಾಗಿ ಪರಸ್ಪರ ಪೈಪೋಟಿ ನಡೆಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸ್ಥಳೀಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ಪ್ರತಿರೋಧವು ತುಂಬಾ ಪ್ರಬಲವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಮುನ್ನಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತಗಾರರು ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.
ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಜೈನರು, ಹಿಂದೂಗಳು ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಮರು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಯು ೧೬ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಬ್ಯಾರಿ ಪುರುಷರು ನೌಕಾಪಡೆಯ ನೌಕಾಪಡೆಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಅವರು ಮಲಾಲಿಯಲ್ಲಿ ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಳು. ಅವಳು ಬೌಲ್ಡರ್ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಬ್ಯಾರಿಯವರನ್ನು ನೇಮಿಸಿದ್ದಳು. ಅವಳ ಸೈನ್ಯವು ಎಲ್ಲಾ ಪಂಗಡಗಳು ಮತ್ತು ಜಾತಿಗಳ ಜನರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಅವಳು ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್ ಮೊ ನ ಜಮೋರಿನ್ ನ ಜೊತೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಳು. ಒಟ್ಟಾಗಿ, ಅವಳು ಪೋರ್ಚುಗೀಸರನ್ನು ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಳು. ನೆರೆಯ ಬಂಗಾ ರಾಜವಂಶದೊಂದಿಗಿನ ವೈವಾಹಿಕ ಸಂಬಂಧವು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತಗಾರರ ಮೈತ್ರಿಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಅವಳು ಬಿಂದೂರ್ ನ ಪ್ರಬಲ ರಾಜ ವೆಂಕಟಪ್ಪನಾಯಕನಿಂದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆದಳು ಮತ್ತು ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಪಡೆಗಳ ಬೆದರಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದರು.[೧೦]