1

  اومسها
 ��ۍ او جوج م�ٔجوجاومسها
 ��ۍ او جوج م�ٔجوج

په ر�ا کېپه ر�ا کېد اسالم د اسالم

2

www.imranhosein.org :+*رو�کی

ابو امسعيل: ژ/ړن
;ولنه د 8لمو پا5ون

۲۰۰۹معران حسني  ©

 سورة الکهف د کتابونو GلورFزه

او اړوند تفسري ژ/ړه: سورة الکهف:  اول ;وک

زمانهاوسTنSسورة الکهف او :     دومه ;وک

په ر�ا کېد اسالم –اومسها
 ��ۍ او جوج م�ٔجوج :   درمي ;وک

دZال مسTيح Xو;ه:    Gلورم ;وک

3

لشکر متام `جوج او ماجوج _ے ئگ ]هل
تفسري حرف يhسلون gھ چشم مسمل دFک

) ۲۳:ظريفانه –دره  گ/�(

د بصريت /يد د مسلامن ... جوجود `جوجو او م�ٔ  راvرtuودل شوې ;ولې ډلې”
م ۹۶م او �۹۵ن���ٓء د قر{ٓن Xرمي د سورة  يعنې( غور وک�يتفسري  په يhسلون

 “ )مويم د يhسلون په لكمه پاې �ې{ٓيت

صلي��انو
  اروپاٻ�ياكل کې د   ع۱۹۱۷په  �ېډالX Sوم �ا  ي�ېمحمد اق�ال ته  داکرت

 vر ضد په اردو شاعرۍ که د پورتين  د نيولو) ب�ت املقدس(خوا د Fروشمل

.ډک شعر په ليلكو رسه خ£ل ¢رب ون و�ود بصريت �5ه

4

َحتی ِاَذا فُِتَحْت  أَْهَلْکَناَها أَنـُهْم َال يـَْرِجُعوْن  ﴿ َو َحرَاٌم َعَلی قـَْريَةٍ
  ل َحَدٍب يـَْنِسُلوَن ﴾ُهم من کُ وُج َو مْأُجوُج َو يَْأجَ

او +لک ( وک�يمو�© وجياړ  �ې/ندې، Xوم )  Fروشمل(او بندFز دی په يو �ار و;ي
بريته ¯يش ) ي�ې+لک  يعنې( دویچ) وود هغه 8ايه وuسTتل شوي  ي�ې

جوج م�ٔجوج  �ې±ر هغې پورې ) . و;ی بريته خ£ل ک�يدا �ار  �ې( راسTت�hدىل
او په دی ډول د ;وىل ��ۍ . (
 هرې لوړې راخ£اره يش دویيش او  ک�یخوشTٻرا

 )واک ±ر السه ک�ي او د جوج م�ٔجوجو ��يوال نظام ;�µ´ ک�ي

  )د ليکو�کی ¼رشحي په ليندۍ کې ليلك شوي) (۲۱:۹۵-۹۶قر{ٓن Xرمي، سورة �ن��اء، (

5

 فهرست

 ل�ۍ د کتابونو ياد اريانصاري

 رسFزه

  اديمتام دکتورپيلزيه

 لوم�ی فصل:             په اوسTنS زماهنکې د ق�امت د ورÀ د ¯tو امهيت

 �اكريدنه او واقعيت د يو بل ضد دی
ٓ ` دا ;ولې پ�tې تصادÄ دې؟  }

 اساليم فرقه پالنې ته ¢رب ون
 شTيعه فرقه
 امحديفرقه

 وهايب فرقه
 تبليغي جامعت (جامÊة التبليغ)

 اساليم عرصيت
 ارشاف vرست فرقه پا
 صوفزيم

 دومه فصل:               �G�ندود

 قر{ٓن vر Ñديثو قضاوت Xوي او نه د د دې Îرعکس
 د ماFÔز غونÓال (س�سTمت) پيدا Xولو ته اړتيا ده

 هغه �G�ندود �ې د /ندي�hو مالوماتو د شµhې او تطبيق
 الرې د قر{ٓن تفسري Xوي
 جوج م�ٔجوج په نورو مقدسو کتابونو کې

 درمي فصل:               د منونپوهنې (اصطالÑاتو) ¼رشحي

 د مادي اكيناتوپاې
 د Úرخي پاې

 د {ٓخرې  �ۍ د مضمون کنجي
 وÊد اÝٓخرة (وروسTىت +ربداری)

 Gلورم فصل:             د جوج م�ٔجوجو +اکه

 قر{ٓن Xرمي د جوج م�ٔجوجو موضوع معريف Xوي
 جوج م�ٔجوج د ا¯ساÔنو �5ه دي

6

 دوی دوه خمي +لک دي �ې د چàک خوÀون توان لري
 دوی د فوق العاده پوÀي Àواک +اوندان دي

 دوی Àواک د تريي لپاره په اكر اچوي
 دوی د يو قوم لپاره بريته خ£ل �ار و;ي ته سTت�hدنه شونې Xوي

 دوی äرشيت پخپل بيدينه غوZل کې ±�ې
 د سTتورو جt¯ ´µلولو توان لري

 په +اصه تو ه به عرب د خ£ل تريي ¯tه و رÀوي

 {ٓ` جوج م�ٔجوج به د �Êىس÷بريته رات´ او دZال د وژلو نه وروسTته راوالړ يش؟
 د vرميانه اوبو t5اک

 جوج م�ٔجوج او د  لييل (تربيه) مسندر ی
دوی به د äرشيت اکرثيت
 8انه رسه دوزخ ته يويس ëس دوی اصًال بيدينه او  ناهéار

 +لک دي
 د جح ±رXولو رسه ±�او لري

 پ�ðµم فصل:              د جوج م�ٔجوجو هويت

 جوجفر�éي- امرFيك-ارسائييل ;لوا
 ده او م�ٔجوج روسTيه ده
 ̄وسöن چر�ل جوج م�ٔجوج پôين

 ش*©م فصل:               {ٓ` جوج م�ٔجوج ��ۍ ته راخوشې شوي دي؟

 د ديوال ل÷ون
 اومسها
 مرموزه ��ۍ

 هيودي–�Êسوي ;لوا
 Ñديث د جوج م�ٔجوجو راخوشې Xيدنه په ډا ه Xوي

 د úکې او د  لييل مسندر ي اوبه
 د Ñديث
 خمې د جوج م�ٔجوجو او ب�ت املقدس ±ر مûµ ±�او

 اق�ال، انصاري او سTيد نوريس

 اووم فصل:                د جوج م�ٔجوجو د راخوشTٻ ک�دو ا¢زيې

 ��ۍ ته د جوج م�ٔجوجو د راخوشې Xيدو v�اوونه

 امت فصل:                  پايلزيه

7

ل�ۍ انصاري `د اري

Ô دکتور محمد فضل الرمحن Êامل، ف�لسوف او صوىف شTيخ، موال اساليمل�ۍ د Ôمýو  `د اري انصاري
 د وفات د هغهد  کې ۱۹۹۷په د دي ل�ۍ +*ريدهن . `ړ +*ره شوي دهپه و) ۱۹۱۴-۱۹۷۴( انصاري

  . پيل شوې ده په و`ړمې اكلزيې ملا�لو ۲۵

د اسالم £ه يوه مل�ده ��ۍ کې ي� ;ول معر او و الر�ود  روÑايناسTتاذ او يو Êامل،  اساليمموالÔ انصاري
 ود اسالم په اړه د ويناهغه کٻ مقصد په هلو 8لو  د دغې س*�	يل. دي هلې 8لې ک�يقصد
 پاره س*�	لمي
غه به Xرا�S کې ه. سفرونه ±ررسه ک�ياكلونو کې 5و 8
 د ��ۍ  رد�اپريه  ۱۹۷۰نه ±ر  ۱۹۵۰لپاره

د غرب ) وک�يجهرت  ته پاXسTتان جوړ شوي Úزهکې   ع۱۹۴۷په  ي�ېد هند نه  �ې(�5ه  Xور خ£ل نوي
  . او بيا به 5و م�اشTتې وروسTته Xور ته د رشق
 لورې راسTتون شو په لور روان شو

 Ôانصاري موال �éليÊ ې وېه سفې زددو اوفل يد عقاپوهنتون 5خه اساليمد هند د�ې ±ر رسه ک�د هغه . ک
محمد  دکتور. �5ه رtuه اخسTتې وه محمد اق�ال، دکتورپوهاند،  ين فکر د اساليماو روÑا اساليم فلسفي
 The Reconstruction of Religious Thought in’’غوره ا�ر  پوهنې اق�ال داساليم

Islam’’ليکو�کی دی. Ôهپه انصاري موالµغوره ليک
 and Structure of Muslim”خ£
SocietyQur’anic Foundations“The)ه د �ې�Z د مذهيب فکر  يعنېغ© د اق�ال  کې) یدوه

  . دی ليلكیمه  ته يو Àواب رغونې،بيا

وهاند، پ اساليميو  �ېنه ±رالسه ک�ه  اسTتاذ موالÔ محمد عبدلعلمي صديقيخ£ل روزنه  روÑاين خ£
 هغه
د (epistemology) هه هغه خ£
 صوف�انه پوهنپو  �ېد ;ولو نه غوره دا . وصوىف شTيخ او  رµÀده م�لغ

د صوف�انه . ور په Îر+ه ک�هزده Xو�کو ته  وخ£ل ي�ېالسه ک�ه او بيا  نه ±ر دواړو اق�ال او موالÔ صديقي
 په وړاندې تعاىل د هللاو بيا ) مµل يشاسالم و  �ېاÔ م په دې(يش  حق غوره �ېنپوهې
 خمې لكه پوه

اسالم د اميان په شلك ( *�دا ک�يکٻ#اي حق په زړه ، نو بيايش رسه معيلپه صدق او م�ن�  کېژوند  په خ£ل
ونه دومره Xوچين که او {ٓسامنزما ú”فرماييلهللا تعاىل  �ېيو Ñديث القديس که ذXر شوٻپه ). غون�©يزرک�

 په زړه د حق �اكرهدا Ñديث “.يشی بنده زړه ما 8ايوال هيو امياندار  ، خو زما دیما ¯يش 8ايوال �ېدي
  . Xوي ډا ه په ننوتلو ا¢زيې د

او بيا دا  8ای ومويم ېکمه په زړه ) نورهللا(ر�ا  اله�يه، نو بيا يو يحق په زړه کې 8ای پيدا ک�  �ېلكه
ب%�ې نه  ظاهري±ر 5و د  يقوت ته اZازه ورک� �صريت� روÑان زړه د�هند  داو  ېدند لي ا¯سان نور د اميانداره

په دوه بيامؤمن  کېv�او  ېد حق د vرا�Tيدو د ېپه زړه ک. يورس�©  تهحق�قت  هاخوا ورتري د �ارو /طين
هغه ). په /ندنS  – يپه يوه سرت ه  ور يواÀېمسTيح،  Xو;هدZال، (/ندنS او دنSµh  –سرت و  وري

8

±ر درجې  ‘احسان’د  ‘اميان ’نو بيا د هغه پيلوي ) هللا لپاره م�ارزهد  يعنې( ‘هللا )اد يف’�ېXوممؤمن
  .   په نوم پôندل ک�©ي ‘�حسان’ک�©ي خو هبرته د  ويلمه   ‘تصوف’ته  دې. رس�©ي

پôندل ) {ٓ`ت هللا(¯tې  اله�يراÎرسريه Xيدو�ک ëسېر�ا په واسطه vر
  /طيند يو مؤمن د زړه  يواÀې
. يشی پوهيدال *رېيش او مه په مسه تو ه  Xوالیی مه مطالعه ��ۍ س� اوسTنSډول  ی يش، او په دېاXيد

 يعنېدی، ور د “فنت“دور د اوسTىندا چپوه�©ي  ��ۍ حق�قت تعق�بوې په دې اومسها
د  �ېهغه 5وک
سالم د Îري په شلك اوج ته رس�©ي او د ا پاې په لوم�ی د Úرخي �ېXوم ({ٓخر وخت ` د الق�امة دور دی

  ).په شلك جوړيدو رسTيدو او د يوې نوې ��ۍ د ته پاېخ£لې د ��ۍ  ورëسېاو

 Ôاملهيانصاري موالÊ کې د Sرا�X و مرکز جوړولو د پارهزد اساليمپه�د خ£ل ژوند اخري لس لكونه ه ک
±ر  Xولېلپاره هلې 8لې  ملانو د روزنېÊا اساليم¯سل  هغه د يو نوي. وقف ک�يوو ) ۱۹۷۴ – ۱۹۶۴(

ه
 رمز  اوسTين �5ه په اسTتفاده اÑاديثوډول د قر{ٓن او  په روÑاين او فکري �ېان وروزي 5و داسې Êامل
  .و ته مµاسب ¢رب ون 5ر ند ک�يسTتو�هيب.µاکه  ي�ېډک دور /ندې پوه اويس او بيا

، )�5ه ±ري�hداد، لويد1 هند(حسني . محمد او معران ن ويف دکتورعاملان Îرسريه ک�ل لکه ډFريد هغه ه0و
 درÎن، سويلې افريقې(+ان او نور  عباس قامس، محمد Êيل دکتورمرحوم ابوالفضل حمسن اÎراهمي،  دکتور
مصطفی  ، Êيل)�5ه  و`Ô، سويلې امرFاك( امحد Ôرص، روف زمان او محمد صفي ، صديق)�5ه

Xرا�S د پاXسTتان چډFر نور  داسېاو ) �5ه مارuشس(Xينو ، äشري امحد )�5ه سورينام، سويلې امرFاك(
  .زده ک�و مرکز �5ه فارغ شوي دي اساليمد Êامليه د کٻ�ار

  :ليلكي دي ;ول د موالÔ يو شا رد �ېکتابونه شامل دي  ندې�د ل�ۍ کې `د اري انصاري

 الواک اساليمد Fروشمل Îر+ليک په اړه  –ب�ت املقدس په قر{ٓن کې •

 او اړوند تفسري ژ/ړه–سورة الکهف  •

 دور اوسTىنسورة الکهف او  •

 د قر{ٓن �5ه الواک –دولت  ارسائيلاو د  اÎراهميي دFن •

 د ق�امت ¯tې کېدور  په اوسTين •

 په اسالم که د سود د خمنيوي امهيت •

 زړه او حق�قت ته يوه ک�کS –کېخوب ليدل په اسالم  •

 دولت وهايب-+الفت، جحاز او سعودي •

 ارسا او معراج سرتاتôىك امهيتد رمضان د روژو،  •

 د مسلامÔنو د ;ولنې سازمان کېزماهنپه  فنتد : يو امري –يو جامعت  •

9

 اسالم په ر�ا کېد  –جوج م�ٔجوج  اومسها
 ��ۍ او •

نيال ک�ې وه، د الس موالÔ په خ£ل  �ېXومه  مثر په ډا ه Xوي �Àنېد هغې ونې  �ې،ل�ۍ دا کتابونود
ب�ې او  ک�ي .رشحيäش*�ه تو ه په ��ۍ رسTيدو ه0و ته وقف ده ±ر 5و د اوسTنS ��ۍ حق�قت ته

  . ¢رب ون و�اي�ې ي�ېو ته سTتو�سار9

د سورة الکهف  مجلې �5ه دوهد  هغوید . ي کتابونه په دې وروس.�و کې د ل�ۍ Îر+ه و ر�Àدلدري نو
درمي . GلورFزې Îر+ه دهد د کتابونو  ې وړاندFز شوېد يو کېسورت /ره  ې 8ا�é�يد دچ، دي په اړه

�5ه ±رت�ب شوی  د ليکµو د يو ;ولéي ته اړوندمضمون  “د ق�امت ¯tو کېپه اوسTىن دور “نوی کتاب
Xو;ه “درمي کتاب دی او  کېجوج م�ٔجوجو په اړه دا کتاب د سورة الکهف ل�ۍ د کٻالس  سTتاسې. دی

  .کتاب وي وروسTىتيو وړاندFز شوی کتاب به دې ل�ۍ کې Gلورم او  ته اړوند“مسTيح دZال

ژوندليک نه vرته �ميé�ې  د د هغه کې، السTته راوړنو او فکرونو /ره ونژونددا ل�ۍ به د دې غوره Êامل د
 دا اكر به ژر ±ر ژره äش*� يش �ېاو هي
 لرو  دی نه پيل شوی کېاكر د خم /ندېپه د¢ه ژوندليک . وي

  .ا¯شاءهللا

 Ôمه د خ£ انصاريموال
زده  اساليمÊامليه د  کېپه و`ړ پاXسTتان  ل شTيخ، موالÔ محمدعبدلعلمي صديقيخ£
د کتابونو  ياد اريانصاري . وه اري د کتابونو ل�ۍ +*ره ک�يÊامليه `د ي�ېاو رسبريه vر دې  ويک� ک�و مرکز جوړ

  . ه	ه ده Êاجزهغوره دسTتور رسه مس يوه  دېد ل�ۍ

10

  رسFزه

هغه وخت زه په . ک� الس پورېلسزيې لوم�يو لكونو کٻ  ع۱۹۹۰د خ£
 �G�هنپه ما د جوج م�ٔجوجو په اړه
 نومسلامÔ��ۍ د بيالبيلو Îرخو زما ورëسې ÊلنS وينا انو د  په دې موضوع. اوسTيدم کېنيو`رک

په نوم د ليکو�يك کتاب کې د “کېپه قر{ٓن  ب�ت املقدس“.وپارو
ليوالتياراٻ ه#ا�é�يو  کېاوريدو�کو په زړونو
 �ېد د¢ه کتاب لوسTتو�يك په دی قانع ک�ل  داليلو ډFریشواهدو او شوي  وړاندېکجوج م�ٔجوجو G*رXي

مه  په دې دوی. دي کېپه الس  ود جوج م�ٔجوج ي�ېوا ې چ��ۍ کې ژوند Xوو داسې مو�© اوس په يوه
م نه `د شوی بل Xو  کې{ٓيتونو  ۹۵-۹۶د قر{ٓن Xرمي د سورة �ن��اء په  �ې�ار و;يهغه  �ېقانع شول

 �ېرو�انوي دا موضوع  )او دZال(جوج م�ٔجوج د دی، او په دې تو ه  )ب�ت املقدس( بلکه خ£
 Fروشمل
 وژلvکې مسلامÔن  FÓریچ،روان دی غوړيدو�کی جë ´µسېد¢ه بدمر¢ه vر
  “ضداسالم vر “د  ولې

او  لمه پوه شو  /ندې ;ولوامكنS پالنونود مرموزه  ارسائيلپه ن.�>ه کې لوسTتو�يك د . او تباه ک�©ي ک�©ي
 د¢ه. بوخت ديکې د جوج ماجوجو د مéµولو �5ه د خ£لو 8انو او Xورنيو د +الصولو په هلو 8لو اوس
  . �يد دوزخ په لورې روان ک X۹۹۹سانو �5ه  ۱۰۰۰هر مéµولې به  Ôوړه

 پاتېالم پوهاندو په وړاندې مهپوړو، د اس /Êلمهزه د خ£لو  وار وارپه بيا مه  و رسه رسه،پوره ه0 زما د
 �ېزه د زړه
 Xومې هي
 لرم . خ£اره شوي ديراجوج م�ٔجوج ��ۍ ته  �ېقانع ک�م  دویميرت 5و  را¢ىل

  .ا¯شاءهللا ته ک�ييو Gه بدلون رامðµ  هلکه په دېهب  کتابدا

د  –اومسها
 ��ۍ او جوج م�ٔج “الر�ود کتاب په نوم د  او Êاجزداٻتعاىل لره د? هللا  سTتاينې او مµنېواړه
درمي کتاب  کېد کتابونو GلورFزه په اړه د قر{ٓن د سورة الکهف  �ېته رسوىل، رس  ي�ې“ر�ا کېاسالم په

ه نوم پ“زمانهسورة الکهف او اوسTنS “او “تفسري او اړوند ژ/ړه: سوره الکهف“خمک�ين دوه کتابونه د . دی
  .ا¯شاءهللا ضمون ته وقف ويXو;ه مسTيح دZاملکتاب به د  Gلورم او {ٓخري. دي

 ويزنويال ته Gريمه کېپه سويىل امرFاك  دا کتابونه دې �ېدFن يوه معجزه ده  س*�	يلدا په خ£
 د اسالم د
د  وړاندې5و ¯س
  �ېد �ا نيکونه  5وک وي داسېوليلك يش او ليکو�کی دٻ کې ;اپو اكريىب يو Xوچين

  . ووشوي  تلد مزدورانو په ډول راوسT  د ا�éرFزانو د  نيو د کtت لپارههند �5ه د¢لته

د کتاب ليلكو په ، �5ه اوس�©ي کېپه امرFاك  راه�سې ۱۹۸۶ د �ې، د قر{ٓن مفرس اديمتام  دکتورزه د
زه د هغه �5ه . ، سTپار�.µو او Xومک �5ه د زړه
 Xومې مµنه Xومهغه ارز�.µاکه الر�ونود  کېدوران

الواک 5ر ند  داسېهغه  �ېXومه کې  ،کتاب ته پيلزيه ولييك دې �ېشوته تيار  دې �ېبيا مه مµنه Xوم
 الندېپه  �ې،پوهنهزه د هغه د قر{ٓن ماÔيزيه .رسه مسون خوريډFره Ñده زما خ£ل نظر  ±ر �ېک�ي

��ۍ کې  اساليمپه اومسها
  �ېيدوم ي ، �Úاٻ�يرا بيلéهمو�© ته يوه  ي�ې8النده ډول ليلك شوې پيلزيه کٻ
 ي�ې�اي�ې خ£
 رtuه  �ېXورنS کې زF©يدىل دی  داسې يوه کېهغه په دمشق .رسمايه دهيوه ارز�.µاکه

 کېhس ي په ح�ث د يو حماسTبوی ژبپوهاند او په مكپيو±ر سا. وي �0ه اخسTتېد خ�لند حرضت معر

11

 عريبد  کېپه قر{ٓن  وه او پاتېکٻ هغه ته په مرياث  ليوالتيا ژب�ې رسه عريباو  پوهنهژب  دوکتوره لرو�کی،
قر{ٓن او د “هغه .د ژب�ې نظريه را Îرسريه ک�ه يوه نوېپه ±رڅ کې هغه خ£لو �G�نو د  په اړهاكرونې  ژب�ې

  .ژر اكر پيل Xولو ته هو ک�ې /ندېليکµې  هپه مضمون يو “بريته رات´ ÷�Êىس

د کتاب په السليکµه  �ېهامش ز¢لول ;ولو ډFره Fر/ين ک�ٻ دکتوراو  معران چوهدري دکتورد Êاملéري، محم
طارق جامل او  �5ه ��ۍ لهعريب. ک�يهم يٻ ارز�.µاکه سTپار�Tتh وررسه ک�ي او ېمس ��ېتريوتن�  ،تري شوي

او  ديک�ي ي�ېاو ارز�.µاکه وړاندFزونه  ه شوېد هغه خ£لواک فمل جوړو�کو ډ
 مه په السليکµه تري
ه ما رس  �ېزما  رانې مريمµې Êاuشې، �ا . د پوهنتون د زده Xو�کو ډلې مهدار�éه د سلامن احلق او د هغه

 خوشايل�5ه  هللا تعاىلپاره د Fر/نه ل د ;ولو . ک�یXومک  کېاكر  په دېبي�ده زمغ نه اكر اخسTىت، مه
  !{ٓمني. غواړم

رابعه ابوÎکر حسني Zاخورا او ابوÎکر  کتاب د ليلكو د لtéت ذمه واري د افريقې د مالوهييواد، د دې
!{ٓمني. واړو ورمح�©يپه د دېFر/نه µ.t5. خلوا په ¢اړه اخسTتل شوې دهحسني Zاخورا

حسني. معران ن
۱۴۳۰صفر

 د اكريىب ±ري�hداد ;اپو

12

  پيلزيه

  اديمتام  دکتور

باهS په مو�© د دې ت  �ېډFره اړينه ده . ©يک�د تباهS ا�ور را�لك  کNهپه ��يوا
 نن سTبا وړاندٻزمو�© په
Êاملان  مذهيب. يش امونه اوچت  Gه ډول�ايد ي�  په ضد �ې8ان +رب ک�و  جوړ�ت 8ان پوه ک�و او پدې

;ولو  ÷ور Àواب  ±ر+لکو ته �ې مذهب  Xوم. Àواب رسول غواړيد دې پو�.µې سTيالS رسه +لکو ته  په
  .#ای پيدا ک�يکٻپه زړونو +لکو ر�.�ا پل÷و�کوبه د  هام¢هÎر`ىل ىش نو  کېرسولو

د ��يوالې تباهS د ;ولو نه لوم�ي شمكنو دويچکې دي Àکه Úوان  Êاملان په دې سTيالS کې په لوی اساليم
Êاملانو په اند جوج م�ٔجوج، يو  اساليمد د¢ه . دي یک�ته د جرم د 8ای �5ه د غياب ثبوت ور په الس

، ال ±ر اوسه مه د يو ديوال شا ته شوي ويلنه  مخکېيٻهرې لورې ته +*ريدل  �ېورا�اكری Àواک
  .  بند`ن دي

 �ېا و خواه ته را��F©ي Àکه د هغه ش �ېد �ا Xور  �اٻ�يشان س�ي ë  ق�ده مسلامÔن د هغی امحقدا ع
خسک پل÷و�يك د هغه په  �ېهره شTپه د هللا تعاىل شکر او/سTي هغه بيا مهخو . ويينو وهليو  ي�ېديوالونه

  .وينې نه دي پيدا ک�ي کېXور

د )  انو ` اكرونوويناق{ٓخرالزماند نيب (فسري او ` د Ñديثو ت  دخو . دهد قر{ٓن د ساتلو ژمµه ک�ٻـ هللا
  :وجود لرينې چ� دوه رس  ¢لطو مفکورو په اړه د م�ٔجوجود جوج . ده ک�ېه ني�ې ساتلو ژمµه

ېغورÀون کېاو په تفسري  دا+لولد سهوو. ۱
کې واقع  Sکر په رسه Xرمي قر{ٓن د �ېتعبري ¢لط داسې اÑاديثو  د ¢لطو اÑاديثو ق�لول او ` د.  ۲

.يش

اÑاديثو بhسT /يد قر{ٓن  د ;ولو �ېدا قاÊده ;�éµه ک�و  �ريېشو که  یه
 مµ#ه وړالسTتو�دا دومهه

 په `ده ي�ې�شامره اÑاديث او ب  وهغه د قر{ٓن Ñافظ . ود قر{ٓن او Ñديثو يو لوی Êامل  /اÎن ±مييه . Xرمي وي
هغه د پاس ذXر . ويل
 `ده  مسدسTيت ي�ېول اÑاديث او {ٓيتونه به ±�يل ; پورې، او په يو مضمون ووزده

 هغېد  دیزده د هغه  �ېهر هغه درست Ñديث  �ېواٻيک�ی او  کېفýوی په خ£
  پ�ىلشوې قاÊدې
Ñديث د¢ه 8ا�é�ي د  �ېذXر ک�ي  {ٓيتونه  Xرمي داسې يو ` ز`ت د قر{ٓن �ېشTي یکواللپاره مال±�

مWًال يوه vرFک�ه، قضاوت او ` (بيان ک� به يو Ñديث  هرسول هللا. وياtuودل شوی  vرې اساس

 د مهداسې به مه ناحصاب Xرامو . پاره د قر{ٓن يو {ٓيت ذXر ک�ل مال±�  هغېد  ي�ېاو بيا به ) سTپار�.µه
  . ست� اكردود �5ه اكر ا+

13

 �ېدي  Nهاو غورÀونې دومره په لويه ک په اړه �ميé�تياوې م�ٔجوجود جوج  کېپه بل طرف په تفسري
جوج ماجوج  کې وا �ې/ندٻاماكن  ې په دېورک �ېيXوالنه شو پيدا مه تفسري  داسېس يو مو�© او

جوج  دپه ر�.�ا  Xرمي قر{ٓن �ېک�و  ه±ر 5و دا معلوم. ي، ل© شان حبث مه شوی ويشوي دخوش� را
  .دهيخ معران حسني مهدا الر خ£
 ک�يشT . نو /يد د صفر نه رشوع وک�و واٻ�يپه اړه Gه  م�ٔجوجو

±ر جوج م�ٔجوج ال  �ېشTيخ معران حسني Êاملان ننéويل دي ±ر 5و د¢ه عق�دې ته  کېکتاب  په دې
 –مال±� Xوي  ي�ېيو Ñديث  �ېد دٻرسه  –�ېهغه په ثبوت رسوي . يوه نوي کتنه وک�ي ،بند دي اوسه

جوج م�ٔجوج  �ېXوي وړاندېاړه يوه قانع Xو�کې قضيه په دې  هغه. ده کېد¢ه عق�ده د قر{ٓن رسه په خمالفت
د قر{ٓن {ٓيتونو  ي�ېهغه دا اكر د اومسها
 او Úرخيي حقايقو �G�لو او بيا . شوي دي خوشېراه�سTٻ
 پخواه

  . رس ته رسوي الرېوصلولو
 د رسه

 ±ررسه 	��نېپه اړه خ£لواکٻ) ېماÔ پوهند قر{ٓن ( جوړ�ت ما د قر{ٓن د ماÔ راه�سېلكو  ۲۵د تريو
 کېپه درمي فصل  �ېXومو ن.�جو ته رسTيدىل مي هغه د شTيخ معران حسني د �G�ندود،  �ېزه . ديک�ي

په Xومک  شµhې +اصېيوې ��ۍ د سرتو پ�tو قضاوت /يد د قر{ٓن Xرمي د  د. ذXر شوی، مال±�Xوي
ت�ٔويل د ق�ايس داليلو په اكر اچونه ده ±ر 5و د قر{ٓن ممکµه ماÔ د . ک�©ي ويلت�ٔويل ورته  �ې±ررسه شTي

د يو Êامل لکه د معران حسني، ارز�.µاکه د . يش ̄وtلولحقايقو رسه په درست ډول  سTيايساو  Úرخيي
ر�ا د يو +اص هللا
 طرفه د ن.�>ه وي بلکه دا  	��نېد هغه د ماÔ او حقايقو دق�ق يواÀېنه  بصريتت�ٔويل

 کېپه د^شTيخ حسني  �ېب
 دا . ک�©ي لكه Îرمخن Ô ±رې لكه يو Xسچ راÀي،  په الس
 Xب
 مه ) نور(
ت�ٔويل �5ه اكر وا+يل، په +اصه تو ه د  جمازيوخت /يد س�ی د ¼ش�هي�ي `  ðينېچ بيخي په حقه دی

  . حقايق وجود ونلري امديچلكه  کېپه Ñالت  روÑا�ميسTئلو

 راوملبيا به زه د¢ه اصول په اكر . /ندې ر�ا واچومÎرخو کې به زه د ت�ٔويل او د قر{ٓن د ماÔ اصولو  الندېپه
زما او د شTيخ . د �ال �لند په اړه د قر{ٓن Xرمي د {ٓيتونو نوی ت�ٔويل وک�م هغوی±ر 5و د جوج م�ٔجوج او د

لكه مو�©  �ې�اٻيدا دواړه ت�ٔويلونه  .ډFره Îرخههمغ©ي لريمعران حسني د دغو {ٓيتونو ت�ٔويل د يو بل رسه ±ر
، نو مو�© معلوم ک�و مسواىل او Ôمسواليرتينهحقايقو  پورې ±�يلواقعيت ±ر 5و د قر{ٓن {ٓيتونه په اكر راوړو
  .شوي ديخوش� راجوج م�ٔجوج ال پخواه  �ې/يد دې ن.�جې ته ورس�©و

اصول Êمل املعايند قر{ٓن Xرمي د : ت�ٔويل

ژب�ې  عريبد  �ېپوه يش نو /يد دا `د ولري  د قر{ٓن Xرمي په ژبه مس �ېکه �ريې 5وک غواړي
ه داسې يو  ژبه کې په دېXب
 هللا تعالي  مهدې
 . واو خلناو نه د عر/ خلوا ده جوړ�ت او پنðونه د هللا تعاىل

د يو Xوچىن حىت ، XيدایÎر`ىل  يشنه  کېليکµه دې ته ورته ب هي` Xوم يو عر  �ېشTي کtالیليکµه
  . سورة په اندازه مه نه

14

د اسTتعامل  �ېژب  عريبد عر/نو د اکرثه اكرولې ده هغه  کېپه قر{ٓن Xرمي  عريبپه Xوم ډول  �ېهللا تعاىل
اصطالÑاتو  عريبوخت د  ډFریعر/ن اکرثه په خ£
 مورنS ژبه کې سهوه ک�©ي او . يرسه ډFر توپري لر

 عريبشاعران، قاموس ليکو�يك او مفرسFن مه اکرثه په  غوره عريبد چ±ر دې Ñده . هوم ا+يلف �5ه ¢لط م
 ژب�ې عريبÎرعکس د هللا تعاىل د خو د دې . راوړي £ه اكري� ¢لط مفهوم ا+يل او په ¢لط ډول  کېژبه

َذا. (او رو�انه ده هäش*�ه، 5ر نداكرونه    ){ٓيت ۱۰۳، قر{ٓن Xرمي، الن�ل  ِلَساٌن َعَرِبی مِبنيٌ  َوهَٰ

د 5و اكلود ما .قر{ٓن /ندې ±ک�ه ولريوهنه، /يد خ£
 په ماÔ پد قر{ٓن  Xرميعمل املعاين يعنې نو Àکه د قر{ٓن
فضل الرمحن  دکتورچما اوس اوس لوسTيت . ک�يده ]شفيوه نظريه  په اړه پوهنېماÔ د قر{ٓن �G�نٻوروسTته

په aبت ډول ;ول  �ېلري  نظامقر{ٓن Xرمي د ماÔ يو  �ېو/ور  دېپه ) د شTيخ حسني اسTتاذ(/ انصاري
  .ده مهداسېدا زما په اند مه. په اكر راÀي کېتعبري رشح او  ي�ې{ٓيتونه د يو بل رسه ±�ي او مه

د مWال په تو ه ). ولرې ماÔ ډFرې يشک�داuيعنٻ (مهبمه وي  کېپخپل 8ان  و�ه او Zال اصطالح  يوه

ماÔ انو �5ه  هره يوه
 دې. ماÔ لري معلونو ورون داسېو، تپلو، سفر Xولو او ويلد وهلو، دليل  َضَربَ
ی يش مWال Xومک واخسTتال رتېکٻهر ورÀين Ñالت بيانولويش ±ر 5و د  یفرمول په Gري اكريدالد يو اکرثه

او  للر اÔ ډFري م يعنې( �ريم اړ+زيهدا دوه . کو خ£ل خمونه اووهلFډÎره په خ£
 امساء رسه ، مال اووهه
 شTتون کېعقل بhسT جوړوي او دا په هره ژبه  د ا¯ساين) هره ماÔ د ډFرو مقاصدو لپاره په اكر راوړل

دی اخýيار دا هغه . �يد �G�نې او پل÷نې
 الرې نوي ا�کشافات وکقل ته موقع ورXوي ±ر 5و دا ع. لري

 Xب
 هللا تعاىل مال اخýيار د دېاو  وک�يته په Îر+ه  ÷هللا تعاىل {ٓدم �ېF �ته د  ÷{ٓدم �ېکو ته امر وک

  . جسده وک�ي خمېد̄رtت

:اخسTتلو لپاره /يد دوه شTيان شوين يش نه د  ÷ې َضَربَ د يوې اصطالح لکه د

 ±ر 5و د ماÔ انو ډFرواىل حمدود يش#اeu 8ایدننه  کېعبار±هقرينه ` اصطالح /يد په يو . ۱

د مWال په . اكر راولوپه ک قرFهن  يعنېپه يوه مج
 ) َضَربَ (دا اصطالح  اوس �ېراSÀ. يش

، قر{ٓن Xرمي، .... ک� وړاندېمو�© ته د دليل لپاره يو مWال  هغه.... ( َوَضَرَب لََنا َمَثالً تو ه
اکرثه يوه لكمه د يو 5و مكشمريه ماÔ انو او ` رصف يوې ماÔ  عبارت). ۳۶:۷۸، سورة uس

رصف يوه  کېمرÑلهپه دٻخو ). Xول وړاندېدليل  کېمWال  لکه په پورتين (پورې حمدودوې
په پورتين مWال (يش ولري  ک�دایاو ب�شامره ممکµه اكرونٻ  وي +ه فرمولماÔ يو ډFر vرا

 �ېوي  همهبم هډFر اکرثه کٻÑالت  £ه دېاصطالح . )Xول وړاندېنامعلومه مقصد لپاره دليل کٻ
  .يش واخسTتىل ±رېXومه  ÷ه

عبارت د ). يش ت�ٔويليعنې ( پيدا يش/يد ±�او ±ر مûµ  د واقعيتاو فرمول  د ماÔ لرو�يك.۲
 اماكن لري خو±�او ورXول د يو واقعي Ñالت رسه ته فرمول  �5ه اخسTتل شوي ماÔ لرو�يك

15

قَاَل  ◌ۖ َو َنِسَي َخْلَقُه “داسې ده {ٓيت پاتې Îر+ه د پورتين. که �ريې د هللا رضا وي vکې
5وک “يٻويلخ£ل پيداtuت هري ک� او و  هغهخو : ژ/ړه(“ی اْلِعظَاَم َو ِهَی َرِميمٌ َمْن حيُْ

 يو ماÔ لرو�کی فرمول �ېلكه ). “شوي هÓويك بريته راژوندي ک�ي؟ +اورې �ېيش  یXوال
و يو مطلب ±رينه نو بيا  ÷ور aبت�©ي ا ±�او پيدا ک�يÑالت رسه  حق�قيد يو  په دې ډول

8ان  /ندېواقعيت  او ووا+ل ÷ه  اوس فرمول �5ه
 دېچشو  Xوالیمو�© . اخسTتل ک�©ي
éµ5ه  �ېXوي  وړاندېدليل  ¼ش�هي�ييو ک�ي هري  ي�ېخ£ل پيداtuت  �ېيو 5وک ( پوه ک�و
په (خ£ل ¢رب ون و�ايو  کېمقابل  ي�ېاو بيا ) يش Xيدایژوندي راهÓويك بريته شوي +اورې

 دی �ېو ورو8ان پوه ک�و او  ق�اس�Ô .لرو�يك) Ôاو واقعيت ±ر ) اصطالح(فرمول  د ما
 ûµکې ته ت�ٔويل  دغېمFک�©ي ويلاړ.

 رسهفرمول  �ېيوصلو  پورې0ه داسTٻ واقعيت يو  يعنېت�ٔويالZازه ورXوي  ق�ايسماÔ لرو�کی فرمول اکرثه د
يو . Fم توىك دی;ولو  ±رفکر تاو  د فقه�ې �ېق�ايس اسTتدالل بhسT جوړوي دا د  .لريو ورتواىل

د  �ېاړه لري  ې پورېدا د. بيل ت�ٔويل ولري يش بيال Xيدایواقعي Ñالتونو لپاره  خمتلفوفرمول د ماÔلرو�کی
  .ک�©ينص�ب هللا تعاىل خلوا Xوم ډول الر�ونه مو�© ته

داسې يو  يعنې. يواSµÀ درسTته الره وي يش ک�دایت�ٔويل  جمازي، ته عبارتاو نظر  کېپه 8ا�é�و Ñالتونو
خوبونه او . يلر ونواقعيت خي يو شانرسه مسون خوري خو بي فرمولپه ظاهرهد  �ېGه رسه ±�او ورXول

. قعيت رسه توپري لريوا روÑاين واقعيت د توکزي. لري اÔماÔلرو�يك فرمولونه اکرثه رصف جمازمي روÑاين
د : مýاع الغرور(Ôقص دی  دنيا واقعيت غولو�کی او د دېچاړFن  رÀي  Àکه ت�ٔويل جمازي،رسبريه vر دې

  .دی حق�قيممكل او  کېپه {ٓخرت  �واÀېواقعي. ). سامانفريب

 مو�© �5ه چور پTواقعيت ±ر مûµ ±�او داصطالح ` فرمول او  �Àنې وخت د ماÔ لرو�يكهللا تعاىل خو
ِنَني Êََدًدا({ٓيت  م۱۱د د سورة الکهف. سايت ِTْم ِيف اْلَكهِْف س ا Êََىلٰ {َٓذاِهنِ بْنَ بيا مو�©  نو“ک�©ي  داسېژ/ړه )فََرضَ

َب Xولو
 ليارې هغوی) هللا تعاىل يعنې(  هغوید يعنٻويده ک�ل،  کېلپاره په ¢ار  نولو د 5و اك د َرضَ
 ېدمو�© د . نه دی ممکند دي ماFÔز فرمول ت�ٔويل هي` . غوږونو رسه د يو 5Ôر ند اكر اجرا Xولو
 ليارې

مو�© د ماFÔزې اصطالح . غوږونو رسه Gه وک�ل Xوم معلومات نه لرو هغویهللا تعاىل د  �ېپه اړه واقعيت
ْم، مو�© ( بْنَا Êََىل {َٓذاِهنِ  دې او د) غوږونوپه هغوي د  “ک�tودل مو Gه“`  “Fر مو ک�ل“`  “اووهل“َرضَ

{ٓيتونو  داسې. Xوالیرسه Gه وک�ل، ±ر مX ûµوم ±�اؤ نه شو پيدا  غوږونو هغویهللا تعاىل د  �ېواقعيت
�ٓيتونو په داسTٻهللا تعاىل د  يواÀې). زمو�© واقعيت رسه Ôقصه ورتواىل لري يعنې(ک�©ي  ويل{ٓيتوهن ته م.شابه

 رÀي نو هغه بيا د {ٓخرت په اړه د ت�ٔويل دا  ëسې{ٓيتونو ماÔ  د داسېXس  الرېبي �ېلكه . ت�ٔويل پوه�©ي
  .راوړي مðµتهپيغمربي  دروغواو د  غي�£وهه مفکورېيٻ ر او هغه غر ويل، او په ن.�>ه کې غ

16

کې 8ای ) وجود ولري کېدا اصطالح په  �ېهغه {ٓيتونه ( عبارتونواصطالح په يو ` ز`تو  ;ولٻمهمې
eخو� په دېاو  دي شوي #ای Ôوالیډول مو�©  په دې. دي شوي حمدودې ي�ېنې و تو ه د ماX  ېشو�

. په داسې Ñالت کې ممکن و رÀيت�ٔويل بيا . پيدا ک�ومه د ماFÔز فرمول او واقعي Ñالت ±ر مûµ ±�او
 .د رسليک الندي پورته ذXر شوې ک�نالر ال رو�ان�©ي “فساد Gه ىش دی؟“وروسTته

 �ېک�©ي  ويل{ٓيت “حممك“{ٓيت ته  داسېت�ٔويل ولري نو بيا ) جمازيق�ايس ` (يو {ٓيت Xوم ډول  �ريېکه
 Ôرمي د سورة {ٓالمعران  ي�ېلفظې ماX خمې م {ٓيت۷ دد قر{ٓن
د . بيان شويده“لكک ` ;�µ´ ک�ل شوی“

خو په . مه اسTتدالل ته
 دې Xبلهق�ايست�ٔويل ته اZازه ورXوي او  ق�ايسيو حممك {ٓيت ماFÔزه فرمول اکرثه
  . وي شوىنت�ٔويل  م>ازييواÀبيا  کېحممك {ٓيتونو  �Àنې

خلوا د قر{ٓن Xرمي د ساتلو د دا د هللا تعاىل . )دی يعنې ام الکýاب( بhسT جوړوي  {ٓيتونه د قر{ٓن Xرميحممك
او پيامونو  قوان�µود قر{ٓن د اړينو  �ېدا د قر{ٓن Xرمي چواكټ او ماFÔزه سسTمت جوړوي . يوه Îر+ه ده ژمµې

مو�© د حممك {ٓيتونو  �ېÊاملانو �5ه بلکه مو�© ;ولو نه ام�د لري  يواÀېهللا تعاىل نه . ساتنه او Gارنه Xوي
وسې  د نور په واسطه او ±ر خ£لې عقيل هللاد  ،)توف�ق(د هللا تعاىل په Xومک  يعنېرسه ک�و ت�ٔويل ±ر

 د) حکم مبا انزل اهللا( ک�يÔزل �ې Gه هللا تعاىل  و±�و، ±ر 5و پورېدا {ٓيتونه خ£ل واقعيت  پورې
 کېد فقه په کتابونو  �ېهغه Gه  يواÀېنه  دا.  ÷و اخسTتو رسه د واقعيت قضاوت وک�و هغې �5ه د

  .پورې اړه لريدي بلکه د واقعيت هر اړخ

Xولو  و {ٓيتونو پيلد قر{ٓن Xرمي د حممك کېلومسTئو;ولنزي ، سTيايس او ډFری Êاملانو `دونه ک�ې �ېلکه éµ5ه
د �ې  اماكن لري مه تفسريونهمهدا رن´ .و په زF© نظر کتيلانوامكن ومسلامن وادخيپرا د وختام�ه  بينته د

  .سا¯سور شوي وي �ارواXو او وامكنو
 طرفه

به ډFر ژر په  هغوی، نو {ٓ` دي شوي خوشېوړاندٻل© وخýجوج م�ٔجوج د اسالم نه ووايو �ې �ريٻکه

ëشان )  ` پولې(وس*ين د يو ور اد ط حرضت معر  �ې وييل<؟ پيغمرب یاو مسلامÔنو مه زورور شوي نه
 �ې±ر مûµ والړ دی او دا ) و، جوج م�ٔجوجخستو ازموينو(نو ëشان فý  موجونولامÔنو او د ډارو�کې د مس

 مµ#ه  �ې{ٓ` دا اماكن نه لري . يش او هي` لكه به بيا بند نه يش ړن´دا ور به
جوج م�ٔجوجو دا پو

جوج د  کېادبياتو او زده ک�و  اساليمپه هغوي ؟ {ٓ` )ی ويرسوال شهادتپه  ي�ېطمعر  يعنې(وړي وي
 هغوید کٻرس�hو  امرFاكييصهي̄وس.�انو په  �ېلکه éµ5ه  ؟ک�یم�ٔجوجو په اړه حبث به نه وي سا¯سور

  ؟ده ي�ېسا¯سور ک�ٻ  د هيود د�منS په نوم بويل او بيخي نوم اخس.µه

  توان لري  ر�ÀدوزÎرÀواک  د يوا�Àين �ېيو ورا�اكری قوم  :جوج م�ٔجوج

17

  .درلوديٻوسايل او سامان  کچهبٻ چ و يو ب�ې سTيا
 زÎرÀواک  سلطنتد ذوالقرنني

َناُه ِمن ُكل َشْيٍء َسَبًبا   )۸۴:۱۸، سورة الکهف(ِإنا َمكنا َلُه ِيف اْألَْرِض َوآتـَيـْ
  “.وسايل مو ور په Îر+ه ک�ل ;�µ´ ک� او د هر يش کېÀواک په úکه  هغهمو�© د  �ېب�شکه ”

، يعنې د لريې vروت لويد1 �5ه نيولې ±ر لريې وه 5ر نده ��ۍ 5ومره �ېپورې  ±ر هغه وخت ده
د (وه انعام وراك ي�ېو ته معل À£ل او نيک ي�ېتريی Xو�يك . ک�ي وو الندېيٻ;ول ملتوهن  vروت خýي#ه پورې

�ې8اي داسېهغه يو ). م {ٓيتونه۹۱م ±ر ۸۵ورة ]هف س  ë نوشان غرود دوه ديوال ðµْيناَل( و±ر م َسد ،
د مرسTتې غو�.µه ±رينه اوسTيدو�کو  8اینو د هغې شو،  دېور�© �ې لكه ته)م {ٓيت۹۳سورة الکهف

  . وک�ه

قَاُلوا يَا َذا اْلَقْرنـَْنيِ ِإن يَْأُجوَج َوَمْأُجوَج ُمْفِسُدوَن ِيف اْألَْرِض فـََهْل َجنَْعُل َلَك َخْرًجا َعَلٰى أَن ﴿
نَـُهْم َسدا﴾ نَـَنا َوبـَيـْ   َجتَْعَل بـَيـْ

` په [دي  نيپه زمکهد ورا�اكرۍ مر±ک� وجوج م�ٔجوج] قوم د[ �ې، ای ذوالقرن�µه ب�شکه وويلهغوي”

Gه هغه درک�و ±ر5و ته ] ` جزيه]{ٓ` مو�© Ú لره /ج [. ُمْفِسُدوَن ِيف اْألَْرضِ ورا�اكري دي  کNه��يوا

ْيناَ د¢ه دوه د ديوال ëشان غرونه، [ ±ر مûµ دي هغویزمو�© او د  �ې وم ْلَسدX ،ې�  ûµيوه دره  کېپه م

ا[ديوال ] اكمل[په يو  ]ديوال وجود نلري اكملد دواړو ±رمðµ لري نو َسد
الر  کېمûµ  �ې، يوه پو

  )۱۸:۹۴سورة الکهف،( “؟ک�ې)َجتَْعلَ (بدل ] ونلري

 او لکه د نورو ظاملانو +لکوک� نه الندٻ قوم مه  ود جوج م�ٔجوجذوالقرن�µ ولې �ېفکر دا پيدا ک�©ي
ديوال بدل ک�ي  äش*�شو ±ر 5و د¢ه غرونه په يو  تيارته  ، هغه دېي�ېپه 8اې  ؟و�پلمه  دوی�ëشان

پوهيده  القرنني په دېذو  �ېاخسTتل ک�©ي هغه دا  �5ه رصف يو مطلب ېد). ۱۸:۹۵هف، سورة الک (
ی، حىت د اخلوا ¯يش Ôبود Xيد نوا¯ساÔ نوروقوم د  م�ٔجوجود جوج  �ېدا د هللا تعاىل خو�ه ده  �ې

µواک  غوندېذوالقرن�ÀرÎودلدرليٻهر ډول وسايل  �ېمه نه  په السيو ز . Ôد جوج م�ٔجوج  �ېدا په دې ما
د جوج  کېشTيخ معران حسني په Gلورم فصل . Àييك په رس يوازينS زÎرÀواک و ر úد چتوان لري  دې

  . دیی ک�بيا�5ر�éواىل مدا راز هغوهيد  کې±ر5په  م�ٔجوجو +اکه بيانولو

 ±ر مûµ د يوې درې دویوه غرونو او د ديوال د د ود جوج م�ٔجوج: الردم
  .، �5ه جوړ دیوهذوالقرنني پيوند ک�ې  �ې، XوFتنéې`

18

تلل راتلل او د غره نه  کېدره  دوه د�éو او ديوال ته ورته غرونو ±ر مûµ يوا�ÀنS ود دغجوج م�ٔجوج به
  . Xول±ررسه Îريدونه  ي�ې/ندٻ هاخواه خ£لو  اونÓ`نو

±ر مûµ دي  م�ٔجوجواو د جوج  دوید چد¢ه مظلومو +لکو ذوالقرنني نه غو�.µه وک�ه ±ر 5و هغه Gه

نَـُهم( نَـَنا َو بـَيـْ ديوال `  په يو رسارس) د يو �اود ëشان دره لري کېپه مûµ  �ېد¢ه غرل�ۍ يعنېبـَيـْ

َنُكْم ”واٻ�يکٻهغه په Àواب . )َجتَْعلَ (بد
 ک�ي  )۱۸:۹۴، ، سورة الکهفاْلَسد ( باندېپولٻ  َأْجَعْل بـَيـْ
نَـُهْم َرْدًما سورة (“±ر مûµ دي هغویسTتاسو او د  �ېهغه Gه  )َرْدًما....َأْجَعلْ ( پيوند ک�م زه به”“،َوبـَيـْ

معدن اوس*µې  تودي د ي�ېديوال  �ېبنده ک�ه  داسېذوالقرنني د هغې درې خو
 . )۹۵:۱۸ ،الکهف
ديوال د دوه غرونو �5ه جوړ دی  ود جوج م�ٔجوج. وييل شوي مس واړول *رېيٻ دپاسه  او ک� �5ه جوړ

  ).الردم( وک�يذوالقرنني پيوند  �ېيو �اود لري Xوم  کېپه مûµ  �ې

که دا . په tëو دی) پيوند شوی( َرْدًماهغهد  �ېکه د �ا پيوند شوی پزيار په tëو وي نو مو�© وايو

�ميé�تيا
 Xب
  رامري . پيوندولو ته اشاره Xوي نو دا به ¢لطه وي يواÀېاصطالح  َرْدًماد  �ېوک�و   ومان

  . دی شوىن
 دې �5ه غوره ت�ٔويل  په اړه د پورتنS 5ر ندونې. ما او نورو �5ه دا سهوه رسزد شويده

م {ٓيتونو د ت�ٔويل په اساس د الردم ۹۵ –م ۹۳، شTيخ معران حسني د سورة الکهف د کېپه پنðم فصل
د غرل�ۍ خýي#ه او لويدyه Îر+ه ده  قفقازد¢ه دوه ديوال ëشان غرونه د . موقعيت په  وته Xوي ٻ�يجغراف�ا

 قفقازد . نوم `دF©ي، د يو بل �5ه Zال ک�ي دي په د در`ل تنéي �ې،دواړه يوې تنéې درې �ې
) ک�سTپني مسندر ي(حبريي  د خزار کېپه خýيû  ريې �5ه نيولېد تورې حب کېل�ۍ په لويد1 غر

  . دهغðيدلې پورٻ

د ک�سTپني د –�اود پيدا شو  يو سرت کېپه پو
  وړاندېد اسالم نه
  راÎرسريه شوه سTميهک	زيه حبريې د اوبو مكيدو
 Xب
 يوه غونÓۍ لرو�يك

 یXوالسورۍ  ي�ېشو او نه  یالخý نه کېپه هغه وخت په دې ديوال جوج م�ٔجوج  �ېٻيهللا تعاىل فرما

سورة الکهف، ، َفَما اْسطَاُعوا أَن يَْظَهُروُه َوَما اْسَتطَاُعوا َلُه نـَْقًبا. (ووÀي±رې ې خوا بلشو ±ر 5و
د هللا په حمك بيا دا  هغه. پناه ده يوه موقيت يواÀېد¢ه پو
 ` ديوال  �ېوپوه  په دېذوالقرنني ).۱۸:۹۷

زما د t5نت  �ې±رمح دی، خو لكه  زما د t5نت تعاىل خلوا] د شوی غرالردم، د¢ه پيون[دا ”وک�،  اÊالن

سTميه ` ��يدىل،  کېيوه غونÓۍ لرو� يعنېدَکاءَ [بدل ک�ي  دَکاءَ په  هغه ي�ې، نو بيا به تعاىل ژمµه پوره يش

  “ ]وجياړ شوی

 يبن رَذا َرْمحٌَة م   )۹۸:۱۸سورة الکهف، (فَِإَذا َجاَء َوْعُد َريب َجَعَلُه دَكاءَ  ◌ۖ قَاَل هَٰ

19

قر{ٓن (يو وروسTتS پيغمرب به د يو سرت وروسTيت قانون  �ېهللا تعاىل خ£لو ;ولو پيغمربانو رسه ژمµه ک�ي وه
هغه ژمµه . نوم ورک� شوی“ېژمµ”دې ته د) کېلکه تورات ( کېمقدسو کتابونو  �Àنېپه . رسه راÀي )Xرمي
خýيû  غرهد  قفقازد ک�سTپني د حبريې د اوبو د مكيدو
 Xب
 د . ذوالقرنني ورته اشاره Xوي اسالم دی �ې

اكل   ع۵۵۰د زF©يدنې نه يو 5و لسزيې وړاندې د  هپيغمرب د اساليملور ته يوه غونÓۍ لرو�يك ک	زيه سTميه
Îريدونه  /ندېپه فارس  رېال دېوړاندٻ
 جوج م�ٔجوجو به د اسالم د ظهور نه  .راÎرسريه شوه شاوخوا ته

  .د جوج م�ٔجوجو په ضد وسلوال معليات پيل ک�ي وو الرېدٻمه
 مه طحرضت معر  .Xول

. ذXر شوې هغه اسالم دی کېپه تورات  �ېهغه ژمµه  �ېې پ�ىل شوی +رب د دېکٻپه ډFرو اÑاديثو
الره  کې) ديوال ` پو
(د جوج م�ٔجوجو په ردم  �ې±رې جوت�©يدا  �ې...) ويل ا}لعرب(لکه هغه Ñديث

و بريو�کی ىش د دې ر ;وللپاره ±همحمد نيبد . د خطر رسه خمامخ دي ناو ±ر ;ولو د خمه عر/ جوړه شوې
 ýراخv ده، اماكين  ۹۰: يا وهالرېÑر ( فرخس ۹۰واÎراÎ را+). م�ل رسه ۵.۳دی د يو فرخسv ه الردا دومره

ر�.�ا  پ�شéوٻ�يهغه . شو کوالیپه عر/نو /ندې Fر¢ل سرتو لtکرود جوجو م�ٔجوجو
 دې الرې چده

 �ېلكه [په هغه ورځ او : ژ/ړه)۱۸:۹۹،سورة الکهف(َوتـَرَْكَنا بـَْعَضُهْم يـَْوَمِئٍذ َميُوُج ِيف بـَْعضٍ . ده شوې
 ننوÀي کېپه يو بل  موجونو غوندېد  دویvرF©دو ±ر 5و  دویمو�© به  ]يشالر جوړه  کېپه ديوال

  ). اد¢ام وک�ي يو بل کې£ه يعن� (

ِمْن ُکل َحَدٍب ( را�کýه يش هرٻلوړېبه د  دویٻشو?  ويلپه اړه د جوجو م�ٔجوجو ، رسبريه vر دې
د  اصطالح اكرول) َحَدبٍ ( لپاره د±�او دې {ٓيت کې د لوړٻ  په دې). ۲۱:۹۶، سورة �ن��اء، يـَْنِسُلون

 . ې غونÓۍ لرو�کې سTميې په تو ه ماÔ يشيو ې دد لكمه) دَکاء( د �ېمال±� Xوې  دې امر

پيوند بيا وروسTته ��يدىل او د . ويوړپيوند امهيت
 مµ#ه  ې الرې د هغېvراخدغې د حبريې ±ر ¢اړه
 Séالص شوی دیدر`ل تن+.

نوم ورته د  دا �ېپه نوم `دول ) و±راكن( اَْلُرتکد Ñديثو د اصطالÑاتو vر بنا، مسلامÔنو جوج او م�ٔجوج د
  .د اوسTنS زمانې ±راكن نه دي او /يد وررسه اجن� ¯يشالبته دا . وپاتٻورخ£ل نيکه �5ه د م ±رک په نو

  و زمانهد جوج م�ٔجوج

ëشان يو  موجونود  دویاو په هغه ورځ به مو�© vرF©دو ±ر 5و ”�ې+ربداری ورXوي هللا تعاىل  �ېلكه

هغه ”نو د “ )۹۹:۱۸ ،سورة الکهف، َوتـَرَْكَنا بـَْعَضُهْم يـَْوَمِئٍذ َميُوُج ِيف بـَْعضٍ (اد¢ام وک�ي  کېبل
  دی؟ د هللا تعاىل Gه مرادنه “ورځ

20

 مقريزر ` ز`ت  �ېوي ، بلکه يو عرص ويساعته نه  ۲۴ ،ورځ له�يا يوه يعنې “ورځ”د هللا تعاىل يوه
ورځ  اله�يډول يوه  معويم، خو په لري اوږدوايل#ا�é�ي چنورې ورÀې مه شTته . لونه اوږدواىل لرياك

۱۰۰۰
، سورة احلج، َوِإن يـَْوًما ِعنَد رَبَك َكأَْلِف َسَنٍة مما تـَُعدونَ ( ه زرFزهيو  يعنې، ويمقري اك
 ۳ يواÀېکٻ په قر{ٓن .	��لې ديورÀ اله�يبيالبيلٻشTيخ معران حسني  کېپه درمي فصل ).۲۲:۴۷

  :دي شوې `دېورÀې  اله�ي#ا�é�ٻډوله

 حضور ته کې د هللا تعاىلFمال �ېXومه کې  پنðوس زره اك
 اوږده ده �ېورځ  اله�ييوه . ۱
ته راÀي په سورة Xومې پ�tې مðµ  �ېپه د¢ه ورځ ). ۷۰:۴سورة املعارج، (ÑارضF©ې

به د  انيش او اكفر  �tو، ا¯ساÔن به بيا راژونديرسبريه په نورو پ . دي شوېبيان  کېاملعارج
  . ده مفرسينو په اند دا يوم الق�امة �Àنېد . ول�©دول يشدوزخ په لور

هللا تعاىل د  �ېپه Xومه کې يوه ادارې زرFزه : ورÀې دهاله�ي دوه  �ېدوره  يوه اداري. ۲
. ک�ي ي�ېفرمانونه ول�©ي او اجرا  د {ٓسامن �5ه زمکې تهکو �5ه اكر ا+يل ±ر 5و Fمال

بيا د هللا تعاىل حضور ته د دغو فرمانونو د  کېFدا مال �ې�وه حماسTبوې زرFزه ورëس�

يَُدبـُر اْألَْمَر . حساب کتاب ويش خمې
  هغواجراXيدو راپور ورXوي ±ر 5و +لکو رسه د
ورة س(ِمَن السَماِء ِإَىل اْألَْرِض ُمث يـَْعرُُج إِلَْيِه ِيف يـَْوٍم َكاَن ِمْقَدارُُه أَْلَف َسَنٍة مما تـَُعدونَ

  ).۵:۳۲ ،الس>ده

منðته کٻ ورÀې په  هزي  اله�يدواړه د يوې  )  عX)۵۵۰يدل  خوشېم�ٔجوجو د اسالم ظهور او د جوج
دا  �ې شو ويىلوي نو بيا  مهداسېکه . وهزرFزه  دا يوه اداري �ېکه ووايو  ويدا به ¢لطه نه . را¢يل دي

. لرو شTتونک� Îرخه  ٻ�يحماسTبوې زرFزې په ن�مو�© د يوې ته رسTيدلې ده او اوس  پاېوړاندٻ پ��ۍ  ۵زرFزه
 �ېهللا تعاىل پوه�©ي  يواÀې. پيل شوې وه وړاندېمقري اك
  ۱۵۰۵ملري اك
 `  ۱۴۶۰اداري زرFزه

 مه �5ه
 دېيش  Xيدایرايش، `  کېپا^د حماسTبوی زرFزې په  �ېيش  Xيدای. ق�امت به لكه راÀي
  . وروسTته

  هالک يشبه  دویيواÀىن زÎرÀواک دی، خو جوج م�ٔجوج اوس

 هغوی` خو د  اكلو په دوران کې ۱۵۰۰د رسه اد¢ام Xيدو نه وروسTته  م�ٔجوجود جوج ز`±ره äرشيت
اصيل غ�ي او هغه  م�ٔجوجود جوج  �ېدا ډFره مشلكه ده .
 دېيوه خواو ` وررسه  ک�یژونددود خ£ل

 واٻ�يچدا د هغه Ñديث اساس دی . رسه بيل ک�و�ن سTبا ، ک�یخ£ل  ي�ېژونددود  هغوید  �ې+لک
  .د جوج م�ٔجوجو �5ه وي ۹۹۹به د هر زرو نه  کېپه دوزخ

21

د Àواک هره لوړه  بوخت دي، او په دٻتو هال د پخوا �5ه په راXو�Àدو  نه د هرې لوړېجوج م�ٔجوج

 Sَحَدٍب يـَْنِسُلون(رسه ده  دوید 5وک ۍ کې دوي ). ۲۱:۹۶، ، سورة �ن��اءِمْن ُکل�د اوس په �

او لکه د ) قـَْريٍَةظَاِلَمةٍ (انصافه متدن نه vرته بل Gه نه دی بٻدا زÎرÀواک يو . يوا�Àين زÎرÀواک µ.t5ان دي
  ).{ٓيتونه ۴۵-۴۸سورة احلج (وجياړ يش  خمکېëشان به دا مه د ق�امت د ورÀې نه  متدنونونورو ب�ې انصافه

يوې دا دوه اصطالÑات د . ژبه کې د خ£ل نوم، `جوج و م�ٔجوج، په ماÔ +رب دي عريبپه  وججوج م�ٔج
دا  �ې{ٓيتوهنهغه نور  کېپه قر{ٓن Xرمي . دي شلكونهمعروف او جمهول �5ه راوتيل ) ٔ{جج(رtuې  لكمې

 ويىلنو .  Xويرسه ¼ش��ه لو زي لكمه د مال�éنې اوبو خوند د س أَُجاجٌ ، هلته د vکې اكرول شوې دهرtuه
  ).م�ٔجوج(او بيا پخپ
 مه سوزي ) ي�ٔجوج(نور سزيي  �ېجوج م�ٔجوج هغه 5وک دي  �ېشو

د دوزخ  ،وي  ک�ېخ£
 ي�ېته ورته ژوندالره  دویچٻجوج م�ٔجوج او د äرشيت اکرثيت هللا تعاىل به ولې
8ان  ينه±ر وپôنو او بيا  ژوندالره م�ٔجوجود جوج  �ېشو  Xوالی�éه ر 5.په سوزيدو حمکوم ک�ي کېاور

  .  الندې Îرخې به ا¯شاءهللا د قر{ٓن Xرمي د حممك {ٓيتونو �5ه Àوابونه راÎرسريه ک�ې .وژغورو

  فساد Gه ىش دی؟

ما دا عبارت . شوي دي بللصفý په ) ۱۸:۹۴سورة الکهف، ( وَن ِفی اْالَْرضِ َمْفِسدُ جوج م�ٔجوج د

 مجع ُمْفِسدْ د  ُمْفِسُدون. دق�قه کتنه ورته وک�و �ېراSÀ. په زمکه د تباهS مر±ک�ني: ړىل دیژ/ داسې
 دا د و �و يو ;ولéي کېÑالت  په دې. “په رشFکه يو اكر Xوي �ېو �ي ”�ېماÔ دا ده  د دې.Ñالت دی

المل ، �ې فساد نوم�©يد يوې 8ا�é�ې ورا�اكرۍ �ېته اشاره Xوي د Xومو ;ولéزي Xسب ` ژونددود

نو بيا فساد . ديمصدرونه ، �5ه وتيل فسدد يوې رtuې، ، ُمْفِسُدوناو  ادسَ فَ دا دواړه لكمې، .  رÀي
  Xوم ډول ورانS دی؟

يـُْفِسُدوَن، لکه (رtuې، فسد، �5ه وتلې لكمې  دغېد  کېهللا تعاىل د قر{ٓن Xرمي په ډFرو {ٓيتونو
. لپاره اكرولې دي واحضه Xولو�ال �لند  د يو +اص) او نورېِسِدْين يـُْفِسُد،يـُْفِسَد، تـُْفِسُدو،اَْلُمفْ

د فعل چوک�ۍپام . اصطالح په ډا ه Xويد فساد  �ېشوي  وړاندېيو 5و {ٓيتونه د مWال په تو ه  الندې
او   رامري جوړ�Tتونه، äش*�وايل �Àنېْل {ٓدات او د اَ  مهداسې. ک�نې بيانوي مجع Ñالت ;ولنزي ` اج�عي

  . “هر يو“`  “دا ;ول“وايو  �ېماÔ لري لکه لكه  داسېمهدا . �5لمې ته اشاره ده

د +لکو سTپني سرت Sپه  �5ها� تعاىل رسه د ژمµې Xولو وروسTته د هغې يعنٻ: مذهيب فساد. ۱

الِذيَن يَنُقُضوَن َعْهَد اللِه ِمن بـَْعِد ِميثَاِقِه َويـَْقطَُعوَن َما أََمَر اللُه بِِه أَن (رسغ�ونه
خست ). ۲:۲۷، سورة البقره، أُولَِٰئَك ُهُم اْخلَاِسُروَن ◌ۚ يُوَصَل َويـُْفِسُدوَن ِيف اْألَْرضِ

22

yظمه تو ه د خ£ل مقدس کتاب د هه او په عق�ددرµوالړ +لک په م ´µ�;  و �5هµې قوان��
دا ډول �ال �لند د د¢ه اولس د {ٓخرت ژوند . ک�©ي ويلورهت فساد رسغ�ونه وک�ي، نولكه

  .تباه Xوي

َما أََمَر اللُه بِِه أَن يُوَصَل (XورنS اړFکې Úر Úرول  ول ;ولېپه مµظم ډ: رنS اړFکو فسادد Xو . ۲
مريمن د +اوند �5ه Zال  �ېماÔ  په دېدا ). ۲:۲۷ سورة البقره،، َويـُْفِسُدوَن ِيف اْألَْرضِ

  . نور داسېXول، اوالد د مور او پالر �5ه، ورونه د يو بل �5ه او

َماءَ (وژنه  کNهپه لويه : د ;ولوژنې فساد. ۳ ولې “په لفظي تو ه  �ېيـُْفِسُد ِفيَها َوَيْسِفُك الد;
  ).۲:۳۰ ژ/ړه ک�©ي، سورة البقره، “وينې تويوي

ا َويـُْهِلَك لِيُـْفِسَد ِفيهَ (ز`مننول  ي�ېپه مµظمه تو ه د فصلونو وجياړول او ` : د XرXيلې فساد. ۴
امونه ابرتول، اريث د XرXيلې äش*� نظ کېفساد  داسېپه ). ۲:۲۰۵ سورة البقره، احلَْْرثَ

  . زهرجµول ;ول شامل ديه او ` ختمون ونهبدلون) ژن.�يك(

لِيُـْفِسَد ِفيَها (په مµظم ډول ا¯ساين توليد ابرتول او ` د Xوچµيانو ;ولوژنه : د ¯سل فساد. ۵
  ).۲:۲۰۵ه، سورة البقر ، َويـُْهِلَك احلَْْرَث َوالنْسلَ

` خو اجوره نه ورXوي او  و ته+لکالس الندې Àوامكن  �ېيو جتاريت سسTمت : فساد ادياقýص. ۶

فََأْوُفوا اْلَكْيَل َواْلِميزَاَن َوَال تـَْبَخُسوا الناَس َأْشَياَءُهْم (` د خ£ل حق نه مكه اجوره ورXوي
  ).۷:۸۵، سورة �عراف، َوَال تـُْفِسُدوا ِيف اْألَْرِض بـَْعَد ِإْصَالِحَها

أَئِنُكْم لََتْأتُوَن الرَجاَل َوتـَْقطَُعوَن (د مه>hس*رسTتS مthت  کېپه ;ولنه : د لواطت فساد. ۷
َفَما َكاَن َجَواَب قـَْوِمِه ِإال أَن قَاُلوا اْئِتَنا  ◌ۖ  السِبيَل َوتَْأتُوَن ِيف نَاِديُكُم اْلُمنَكرَ
،  َرب انُصْرِين َعَلى اْلَقْوِم اْلُمْفِسِدينَ  قَالَ ِبَعَذاِب اللِه ِإن ُكنَت ِمَن الصاِدِقنيَ

�>ه کې د مه>hسو ±ر مûµ �اكح مðµته فساد په ن.  داسېد ). ۲۹:۲۹-۳۰، سورة العنک�وت
  . Àي ه�اكح امهيت
 مµ#راÀې او د ر�Tت�µې

 الرېژوند لكيدي بhسT÷ونو د ابرتولو
  فساد قصدًا او په مµظم ډول د د ;ولوژنې او ` د �ې شو ويىلنو
د  کېجوج م�ٔجوج په قر{ٓن Xرمي . شامل دیvک� د {ٓخرت ژوند مه  �ې، واٻ�يد ا¯ساين ژوند تباهS ته

ډ
 ده  يوه داسېدوينو . رسه نه دي ±�ل شويډول فساد  په نوم `د شوي دي خو Xوم 8ا�é�ي ُمْفِسُدونَ

23

ب�شکه د  دوی. پيل Xيدو س�ب  رÀيد ;ولو ډولونو فسادونو د پيداXيدو او ي�ې Óلزي Xسب ` ژوندالره چ
په سورة  �ېهغه ډول +لک دي �ا ته  دوی. د سوزيدو جو ه دي کېهللا تعاىل د قهر او په دوزخ

ْغُضوِب َعَلْيِهمکېالفاحتة
َ
  ).  ÷ىل ي�ېد هللا عزوZل قهر  �ېهغه +لک  يعنې(شوي  ويلامل

په اووم .  � مشري فسادونه راپôين ربسريه شويکچهشTيخ معران حسني په ��يوا
  کېد کتاب په اول فصل
دا ب�ې
 Xومه شکه د جوج  �ېد ;ولوژنې فساد ز`تيدو ته اشاره Xوي  کېپه تريو 5و پ��يو بيا  کېفصل

بريو�کې ډليزيه او انفرادې  داسې5ر�éه په äرشيت  دویچخو پو�.µه دا ده . السTته راوړنه ده م�ٔجوجو
  ±éالره تپلې ده؟

  ډلې فساديالندٻ د الس  دوید او  +اکېد جوج م�ٔجوجو

د  هغویهللا د . په ډليزيه تو ه فساد +*روي �ېراپôني+لک  هللا تعاىل داسې يو کېد سورة البقره په پيل
.شک�اليت جوړ�ت او حىت د هغوي جعيبه عق�دې، د فعاليت طرز، د  هغوی/طلې دندې vرFک�ه ليک، د

فسادي ډلو  الندېالس  هغویاو د  وجوج م�ٔجوج دکٻدا {ٓيتونه په اصل . مرشان په ډا ه XويپT  هغوی
  . په اړه Ôزل شوي دي

په هللا او په ورځ د {ٓخرت د اميان لرلو پلمه Xوي  ول دا ډ
 په ډFر �ل :د دروغو مذهيب Gريه. ۱

ُخيَاِدُعوَن اللَه آَمنا بِاللِه َوبِاْليَـْوِم اْآلِخِر َوَما ُهم ِمبُْؤِمِننيَ َوِمَن الناِس َمن يـَُقوُل (
  ).{ٓيتونه م۱۴او  ۸-۹سورة البقره ، َوالِذيَن آَمُنوا َوَما َخيَْدُعوَن ِإال أَنُفَسُهْم َوَما َيْشُعُرونَ

 Xب
 نه مين او  و �و ساده عق�دې د کرب او و`ړ دا ډ
 د Êامو: ¢ري Êادي عق�دې. ۲

َوِإَذا ِقيَل َهلُْم آِمُنوا َكَما آَمَن الناُس قَاُلوا أَنـُْؤِمُن َكَما آَمَن (بويل  ي�ې“امحقان“
  .)۱۳:۲، سورة البقره، السَفَهاءُ

 �ېلري Xومې ) Ôرو¢ه زړونهيعنې (غ�ي عقيل او رو� ÔروغÓ  Sلېدٻ د: عقيل Xوږواىل. ۳

م ۱۰، سورة البقره، ِيف قـُُلوِِم مَرٌض فـَزَاَدُهُم اللُه َمَرًضا(ورز`توي  ëسېهللا تعاىل ال
  . دي شاملې µطق، جعيبه دودونه او hZسې بيالرۍ/طل م  کې په دې). {ٓيت

په ;ولنه کې يوه مWبته او  �ېدعوه Xوي  دروغودا ډ
 په : د يوې مWبتې دندې vرFک�ه ليک. ۴

َا َحنُْن ُمْصِلُحونَ َوِإَذا (رغنده دنده لري  ِقيَل َهلُْم َال تـُْفِسُدوا ِيف اْألَْرِض قَاُلوا ِإمن َأَال
  ).م {ٓيتونه۱۱-۱۲، سورة البقره، ِإنـُهْم ُهُم اْلُمْفِسُدوَن َولَِٰكن ال َيْشُعُرونَ

24

 لريغونÓې  /قاÊدهرسه  الر�وو�کوجé£وړه غ�ي د خ£لو  ډلېد : پ÷ې غونÓې او دس�سې. ۵

َوِإَذا َخَلْوا ِإَىلٰ (فعاليتونه و�G�ي خ£ل خ£
 وفاداري 5ر نده ک�ي او ته  هغوی±ر 5و
م ۷۶{ٓيت د سورة البقره  دې رسبريه vر). ۱۴:۲سورة البقره، ، َشَياِطيِنِهْم قَاُلوا إِنا َمَعُكمْ

  .و ورۍوهنم {ٓيت۱۲۰او  ۱۱۹{ٓيت او د سورة {ٓلعمران

ته راپور  الر�وو�کوغ�ي هغه جé£وړه  مرشاند ډلې : شTيطاÔن دي ي�ې�ک� والر�و جé£وړه . ۶

َوِإَذا َخَلْوا ِإَىلٰ ( دي�ودل شوي شTيطاÔن  خمېهللا تعاىل د وينا
  د �ېورXوي Xوم
د شTيطان او
  کېدا په قر{ٓن Xرمي ). ۲:۱۴ سورة البقره،، َشَياِطيِنِهْم قَاُلوا إِنا َمَعُكمْ

به زه  کېپه راروانو دوؤ Îرخو . دی `د شوی کې`دونه ده او دلته شTيطان د مجع په Ñالت
 وماري، حترFکوي او  ډلې فساديéµ5ه هغه  دویدا شTيطاÔن 5وک دي او  �ېدا و�G�م

  .د جوج م�ٔجوجو
 پاره اكر Xوي �ېالر�وونه ي�ې Xوي Xوم

د پاس ذXر  يواÀېچ پويل او اقýصادي فساد ته اشاره Xوي  مترکزم شTيخ معران حسني يو  کېپه اول فصل
شTيخ حسني بيا د جوج  کېپه Gلورم فصل . يش یاXيدجوج م�ٔجوج السTته راوړنه  يعنېشوي سازمان

  .بيانوي بویخوي  دویپورته ذXر شوي خواصو ته ورته د م�ٔجوجو پôندنه Xوي او

  خوږه او غولو�کې ژبه لري �ېا¢زيمن الر�وو�يك : شTيطاÔن

د  د پيغمربانو خمالفت لپاره ، هللا تعاىل)الغرور(، سرت غولو�کی )ابل�س، د پري`نو پالر(رسبريه vر شTيطان

نِس َواجلِْن ( وماريل شTيطاÔن  مه �5ها¯ساÔنو او پري`نو  ِلَك َجَعْلَنا ِلُكل َنِيب َعُدوا َشَياِطَني اْإلِ وََكذَٰ
 ٻ�يطالبلته  دا شTيطاÔن يو). ۶:۱۱۲، سورة �نعام، ْعُضُهْم ِإَىلٰ بـَْعٍض ُزْخُرَف اْلَقْوِل ُغُرورًايُوِحي بَـ

بيا ±رينه د فريب او  �ې) ، پ÷ه ` ¢ري مسTتقميه وينايُوِحي(ورXوي  ډاډاو يو بل ته ) ُزْخرُفَاْلَقْولِ ( Xوي وينا

دي، © غوږ ک� به +ربو ته هغوید  په {ٓخرت اميان نه لري، �ې+لک هغه .لپاره اكر ا+يل) الُغُرورًا(غولولو
  .ëشان  ناهونه پيل ک�ي هغویوک�ي او بيا به د  vرې/ور به

25

  د فساد دا طرح Xو�يك 5وک دي؟

  .و �5ه ديارسائيلب�hډلو جé£وړه مرشان د  اديملéرو فسد د جوج م�ٔجوجو او

شوي  ويلجé£وړه غ�و او جé£وړه الر�وو�کو په اړه  دوید ډلو په يوه ب
 ¼رشحي کې،  فساديد پ÷و

َوِإَذا َخَال بـَْعُضُهْم ِإَىلٰ بـَْعٍض “د يو بل رسه  وري دویچلكه ”(لري اړه  پورېډلې  مه د يوې دویچ
ثُونـَُهم ِمبَا فـََتَح اللُه َعَلْيُكمْ  ومه ). ۲:۷۶سورة البقره، ، قَاُلوا َأُحتَدX
  ده؟ يوهدا ډ

رسه  ،د ردولو لپاره دس�سې جوړويد اسالم  �ېيوې ډلې ته  وته نيول شوې  کې8ا�é�ي عبار±د¢ه په

و ارسائيلب�hدا ډ
 د . �ودل شوي ديپه اړه 5ر ندې ¯tې  هد اسالم د پيغمرب  کېپه تورات  �ې
 دٻ
او نه به ) ۴۰-۷۳، سورة البقره(ترييدو رسه بدل نه شو  وخýونو�لند د  د فساد نه ډک دوید چده �5ه

د ډÎرو  رÀول شوي، هي` لكه به په قر{ٓن Xرمي اميان رانوړي، سورة  ي�ېزړونه (بدل يش  کېپه راتلو�کې
-۷۳البقره ( دی شوی رو�انهمه کېد دس�سو �5ه ډک �لند د غوا په پ�tه  دوید ). ۷۴-۷۵ ،البقره
په غو�و اووهل  ي�ېمظلوم بدن دٻ غوا قر/ين ک�ي او د يوه  �ېته امر وک�  دویهللا تعاىل ). {ٓيتونه ۶۷

] مجع[ Úىس، قـَتَـْلُتمنَـْفسً (په  وته ک�ل  ي�ېقاتالن مظلوم د ل© وخت لپاره بريته راژوندی شو او خ£ل . يش

َواللُه ُخمْرٌِج ما  (رشFکه وه کې دس�سه  اچولو د vردېvر د¢ه وژنه   رده ;ولنهو ارسائيلب�hد ). يو Xس وواژه
  ). ۍوپ÷ ��ېتاس� چ ک�ي هغه Gه  �اكرهبه تعاىل او هللا ، ُكنُتْم َتْكُتُمونَ

دا وروسTىت نوم د �Êسو`نو . په Ôمه مه `د شوي اهل الکýاب` ) ا�هيود(د هيود  ارسائيلب�h کېپه قران Xرمي
 Xومه ;ولنه `ده شوې �ېمعلوم�©ي  قرينې نه قر{ٓن Xرمي د وخت د �Àنې. دی لپاره مه اكرول شوی

  .وياشاره دواړو ته  په دې تو ه 5ر نده شوې نه ده او�Àنې وخýونه ، خو ;ولنه )�Êسو`ن که هيود`ن(

يوه  ي�ېن دي او ` `نه مطلب ` خو ;ول هيود د دې(د اهل الکýاب �5ه يوې ډلې  �ېٻيهللا تعاىل فرما

ُلو ( ک�ې خ£لېپري`نو +ربې  نود شTيطاÔ ي�ېتورات ته شا ک�ه او vر 8ای ) ډ
 ده َواتـبَـُعوا َما تـَتـْ
کې شTتون  په Úملود دا د شTيطاÔنو او پري`نو +ربٻاماكن لري. )۱۰۱-۱۰۲ ،سورة البقره، الشَياِطنيُ

  .د هيود`نو يو مقدس کتاب دی �ې، ولري

مجع ، َيْسَعْونَ (په  Óه ډFر ز`ر او/يس ) ا�هيود(;ول هيودان  �ې�اٻي، هللا تعاىل مو�© Ú رارسبريه vر دې

 مذهيب کېپه د^). ۵:۶۴سورة املائده، ، َوَيْسَعْوَن ِيف اْألَْرِض َفَساًدا(ک�ي  خ£ور±ر 5و فساد ) Ñالت
نه  کېډ
  په دېچ ، )هيود`ن نيک مع
(مع
 اهل کتاب نيک . شامل دي او نور ;ول ډولونه فساد فساد

  ).۱۱۳:۳-۱۱۵سورة {ٓلعمران، (قر{ٓن Xرمي مين  �ېراÀي، هغه هيود`ن دي

26

جوج م�ٔجوجو او  �ېهغه ا¯ساين شTيطاÔن  �ېرسTيدىل مي  ن.�جې ته دېد پورت�hو داليلو په اساس، زه
پريوي  د الر�وونوشTيطاÔنو  د پري`نو دوی�5ه دي او و ارسائيلفسادي ډلو ته الر�ونه Xوي ح�ً د بين

  . Xوي

دا ±�او د . ک�رو�انه م�ٔجوجو ±ر مûµ ±�او او په تريو Îرخو کې ما د قر{ٓن Xرمي د {ٓيتونو په اساس د جوج
  . دي ذXر شوي vکېجوج م�ٔجوج  �ې/ندې حبث لپاره خورا Fم دی {ٓيتونو  هقر{ٓن Xرمي هغ

  ديي ته سTتانه ک� )  Fروشمل(خ£ل �ار و;ي  ارسائيلجوج م�ٔجوجو بين

  . د جوج م�ٔجوجو رسه ±�او لري �ېٻک� `دونههللا تعاىل د يو �ار  کې{ٓيتونو  ۹۵-۹۷سورة �ن��اء،  د

َحىتٰ ِإَذا فُِتَحْت يَْأُجوُج َوَمْأُجوُج َوُهم من ُكل َوَحرَاٌم َعَلٰى قـَْريٍَة أَْهَلْكَناَها أَنـُهْم َال يـَْرِجُعونَ ﴿
اْلَوْعُد احلَْق فَِإَذا ِهَي َشاِخَصٌة أَْبَصاُر الِذيَن َكَفُروا يَا َويـَْلَنا َقْد ُكنا ِيف َواقْـتَـَرَب َحَدٍب يَنِسُلونَ

َذا بَْل ُكنا ظَاِلِمنيَ    ﴾َغْفَلٍة مْن هَٰ

±ر 5و  نيول شوې ي�ېد بريته راسTت�hدو خمه  و+لک د �ېاو دا {ٓيتونه بيانوي  وشوی  ک�ید¢ه �ار وجياړ
:پوره يدا النديين 5و رشايط نه و

  Xيدل خوشېو جوج م�ٔجوجد . ۱
  ��ۍ کې +*ريدل ج م�ٔجوجو ;ولېد جو . ۲

  :ل© ±ر ل©ه دا النديين حتليلونه لري) ِمْن ُکل َحَدٍب يـَْنِسُلون(

  .اوالدونه لريکې شوي او X vورنS رسه  Ó او +لط وامكيناو  شايه هرېجوج م�ٔجوج د ) ا

  ).ج´ جوړ�ت، سازمان يعنېَحَدب(ورننويت  کېجوج م�ٔجوج ;ولو سازمانونو ) ب
او ` هر 8ای جX  ´µويÎريدونه (دي شوي خوش� �5ه را هرې لوړېجوج م�ٔجوج د ) ج

  ).¯tلوي

 کېجوج م�ٔجوج به د وجياړ شوي �ار +لکو رسه په بريته سTت�hدو  �ېÑالتونو �5ه معلوم�©ي
 دې
هغه . Úرخي رسه ±�ي )ب�ت املقدس( شTيخ معران حسني دا {ٓيتونه د Fروشمل کېپه ش*©م فصل . Xومک Xوي

م�شTته  يو 8ل بيا کېFروشمل  کېپه ر�.�ا رسه په تريه پ��ۍ  ارسائيلبين  �ېحق�قت ته  وته ن�يس  ېد
دا {ٓيتونه د . ±رينه وuسTتل شوي وو دویاو  ودا �ار ډFر پخوا وجياړ شوی  �ېهغٻوروسTته
  دي شوي

27

د شTيخ حسني د¢ه . و خ£ل پخواين �ار ته سTت�hدل رو�انويارسائيله او د بين نست جوړيدد ر` ارسائيل
  .يش، بيخي مس دی Xيداید جوج م�ٔجوجو السTته راوړنه  يواÀېدا اكر  �ېاسTتدالل

، د د¢ه السTته راوړنې حمرک هد کېو په الس ارسائيلب�hد  د جوج م�ٔجوجو مرشي �ېد¢ه حق�قت
ې وخت Îر`يل يش نو هغه Fال به د ر�Tت�µې ژمµ کېجوج م�ٔجوج په خ£
 دنده  �ېوخت  Xوم. رو�انوي

. د بريته رات´ وخت به �ژدې يش ÷�Êىسد چماÔ  په دېدا . دي ويرا�ژ ) الوÊد احلق، {ٓخر وخت(

 �ېهغه +لک . وÀ�وي ي�ېپه دار  �ېه	ه ک�يوه  هغویاو  و
 خوا رد شوی  وارسائيلد بين  ÷�Êىس

 د حق�قت په ننداره يش سرت ې+الص� به د¢ه وخت ، درلوددر اميان نه  ي�ېپه ر�Tت�ين تبليغ  ÷د �Êىس

او اوبه
 ور+ه تريې دي  اوس �ېپوه به شTياو ) م {ٓيت۹۷سورة �ن��اء، ، َشاِخَصٌة أَْبَصاُر الِذينَ (
  . په Îر+ه دی دوید Ôوړه Îر+ليک

 ذXر شوی بل کېXرمي قر{ٓن �ې�ار  غهوا^هيچپ�ىل Xوي معران حسني د هغه اسTتدالل  د شTيخالندٻين {ٓيتونه
 کېپه ��ۍ  8لېبه دوه  ارسائيلبين  �ېٻيفرما تعاىلهللا . دی) ب�ت املقدس( Fروشمل خ£
 نه بلکهXوم

وََكاَن َوْعًدا ( تريه شوې وامكيناو
 ). ۱۷:۴ -  ۸سورة �رساء، (رس�©ي او بيا به فساد +*روي وامكنS ته
َوْعُد ( £ه سرت و وينوو دومهه وامكن� ارسائيلزما په اند مو�© اوس د بين ). د¢ه ژمµه رس ته رسTيدلې، مْفُعوًال
 کېپه يو وروسTته {ٓيت . لريماÔ  “ ]وامكنS ته رسTيدنې[ژمµې وروسTتS ` {ٓخرې“د کٻپه د¢ه {ٓيت اْآلِخَرةِ

�ېشوٻ پ�شéوٻ�يبيا  SتTوامكينلكه وروس  ðµنو )ېاكرول شو َوْعَداْآلِخَرةِ يعنې¢ه اصطالح هام( ته راشېم ،

َنا (يش  ک�ی وټ  وټ �5ه Fروشمل ته را;ول به د ��ۍ د  ارسائيلبين  فَِإَذا َجاَء َوْعُد اْآلِخَرِة ِجئـْ
  ).۱۷:۱۰۴سورة �رساء، ، ِبُكْم َلِفيًفا

  الر�وو�کی، د جوج م�ٔجوجو )مسTيح Xو;ه(دZال

مقدس  دویاو د و �5ه دي، ارسائيلد جوج م�ٔجوجو جé£وړه مرشان د بين  �ېدا aبته ک�ه ما پورته
د Ñديث . اويسو و �5ه ارسائيلبين
 رسلtکر مه /يد  دوید . کتابد شTيطاÔنو پري`نو د +ربو نه جوړ دی

ا�Zال د دروجغن، فريباكر ` (د املسTيح ا�Zال  �ېخشص�ت ته  وته ن�يس  هيوديXوي او يو  پ�ىلدٻ

و رد `نهيود ؛�Êىس  يعنېاصىل مسTيح (مسTيح ته ده  کو;هيٻپه Ôمه `دF©ي او اشاره ) غولو�يك ماÔ لري

، �ې د مدينې مµورې يو هيودي و �ی اÎن سTياد د دZالاماكن لري چپه  ومان درلودغنيب Xرمي). وک�ي
په يو  کېپه يو بل شلك  کېدZال په Êني وخت  �ېواٻيÑديث بيا دا مه . و،په شلك ظهور ک�ی وي

28

شTيخ معران حسني په . ظاهرF©ي کېدZال په خمتلفو مرÑلو او Gريو  �ېظاهره ده . لوددر هم وجود کٻ ;اپو
  .د دZال خمتلفې مرÑلې بيان ک�ې دي “ب�ت املقدس په قر{ٓن کې“خ£ل کتاب

  فرقو کې ورننويت مذهيبجوج م�ٔجوج په

د  امÔنو فر�ساس، د مسلاډلو د ¼رشحي په  اديد فس کېپه قر{ٓن Xرمي ) حصايبمشهور ( طاÎن مسعود
 الندېمه د هيود`نو د الس  دویچو �5ه دا  مطلب
 دې هغهد . بللې وېپه Ôمه “اسالم هيود`ن“

 يواÀې. 8ای ولري کې;ولې فر� به په دوزخ  خمېد Ñديث
 . 5ر ندولډلو ëشان +اصيتونه  اديفس
  . د قر{ٓن Xرمي او Ñديثو پريوي Xوي �ېبه ژغورل ک�©يهغه ډله

د جوج م�ٔجوجو په اړه  �ېننéوي  دویفرقو ته نوې کتنه Xوي او  اساليمشTيخ حسني  کېپه اول فصل
فر� مه د ) مرشاكن(، بيدينه او ډFر µ.t5ې ٻ�ي�Êسوي، هندو، بودا �Àنې. درست در1 پيدا ک�ي

  .لريفسادي ډلو ëشان +اصيتونه

ی يش د اXيددم Fال  .Xوي رسه ملéرتيا وجوج م�ٔجوج يعنېډلې  فساديطبعًا دا فر� ±ر ;ولو Àوامكنې
  . بوخت ويکې فرقو مرشان د دZال رسه په مهغ©ۍ  دې

په ح�ث نيولو �5ه مµع ) اولي�ٓء(د ملéرو ` د ساتندويو  هللا تعاىل Àکه مسلامÔن هيود`ن او �Êسو`ن �اٻ�ي

بـَْعُضُهْم أَْولَِياُء (د يو بل ساتندوي او ملéري دي  يواÀېدوي چ+ربداری راXوي هللا تعاىل . ديي ک�
او  وهيود`ن اروپاٻ�يد �ېره Xوي شTيخ حسني په +اصه تو ه دي Sيك ته اشا). ۵:۵۱ ، سورة امل�ٓئده،بـَْعضٍ
  . و ±ر مûµ يوواىل پخپ
 د جوج م�ٔجوجو را5ر نديدل دي�Êسو`ن

  پايلې

زما  .ژور فکر Xوي/ندې پايلو  سTيايساو  ېXيدو روÑانې، ;ولنزيخوشې راشTيخ حسني د جوج م�ٔجوجو د
+ربو ±ر خوږو �کو مرشانو د وشTيطاين الر�و  Gه وک�و ±ر 5و د ا¢زيمµو: په اند ±ر ;ولو Fمه پو�.µه دا ده

دندې دې،  فساديز`مننه  کېپه اصل  �ېد  Óون �5ه، کې دندو  غورهپه ظاهره  را¯شو او الندېÚثري
 تéالرېد دٻ Ñديث مه يو . Àود �ارونو �5ه /يد وو: Àواب شTته ي�ېکٻ سورة الکهف . وژغورو ونه8ان

  . دی یک�وړاندFز  “ې/نÓاساليم “شTيخ حسني د  کېپه اووم فصل . سTپار�.µه Xوي

29

+الفت بيا ±ر  اساليم. ;ولنزيپيوسTتون او اسTتحاكم ال پخوا وجياړ شوی دی) ;ولنې اساليم��يوالٻ(د امت
 ۱د سورة الصف . وي کېد ��ۍ وا ې د جوج م�ٔجوجو په الس  �ې±ر 5و  Xيدایيش راژوندی ¯ هغې

 شان و هغهارسائيلد بين . ده ېد ��ۍ Úرخي او راتلو�کو پ�tو ته يوه کتنه شو ونو کې{ٓيتپورې م ۱۴نه ±ر

 مµ#ه ر�ا  اله�يچوک�ي وو، به بي#ايه ه0هک�يخ�انت هم يٻ رسه ‡موىس او �Êىس �ېغ�ي  Xوږمغزي

د جوج م�ٔجوجو �5ه . ک�ي په 8ای وړاندې ÷دZال، د �Êىس يعنېمسTيح  Xو;هبه خ£ل  دوی. يويس

vر ضد {ٓخري جµ´ پيلوي او  دوید به   ÷Fديخو امام . نو ;و
 ��ۍ نيولېÀواXو  دویجوړ، د

  . Xوي وامكيند اسالم مطابق  او په ��ۍ به خمتوي ي�ېبه  ÷�Êىس

  اديمتام
  ۱۴۳۰صفر

  فصل لوم�ی

  د ¯tو امهيت ورÀې د د ق�امت کېپه اوسTنS زمانه

دZال او جوج م�ٔجوج مه  �ېکXوF  ،پوهنه موضوعد  “ �ۍ ې{ٓخر“ددق�قًا `او “و{ٓخرې ورÀې ¯t“د
پوهې په  د دېÊاملان  اساليملكه  �ېدا  ه±ر ;ولو Fم. ا Fمه ده
 خمې خور الملونو5و لري، د يو  8ای

��ۍ سرتاتôيك، سTيايس، اقýصادي، مذهيب او روÑاين حق�قت  مخ په ړ��éدوتوسط د اوسTنS خمتلسې او

دا ��ۍ د يو داسې لباس په مWال ده �ې رس Ú رسه Gريې وي “فرماييل  هرسول هللا
                       “.او رصف د يو Úر په واسطه ¯Ttتې وي او Xوم �ې ډFر ژر vرې Xيدو�کی وي

  )سنن بي�ايق(

30

سTيالéرو �ميé�تياوې مه په ډا ه Xوي، که هغه  و;ولخ£لو د په Êني وخت کٻ دوینو  رو�انولو ته خمه Xوي
  . مذهيب سTياالن وي او که مدين ` خ£ل مðµي وي او که هبرين

نظر په حصيح ليکوال جوج م�ٔجوج، په اړه د د او  ، دZالبريته رات´÷لکه د �Êىس موضوعéانوکه د 8ا�é�و
 هيوديورÀې او د راتلو�کې  رو�انويسلطه  امرFاكييتو ه د تريې ورÀې ÎرÚنوي سلطه او د �ن ورÀې

خلوا په ،وي ، مسلامن او ` نورٻ�يکه هغه هيودي، �Êسا ،انتقاد Xو�کوړ سلطه اSلكوي نو بيا پخپ
 +ربه وال
په په نوم کتاب “ب�ت املقدس په قر{ٓن کې“. وي�5ه بل Gه نه امحقýوب  vرته
 نظر ±رديدول بهد  Óه زما
ور دی، زه د دې کتاب اسايس موضوع ته دا کتاب ډFر مشه �ېد دٻ�اپ شوی او رسه  کې ۲۰۰۲

  .په الر مي ال ±ر اوسه سرت ې يو Êاملانه ±رديد ته اړوند

د –اومسها
 ��ۍ او جوج م�ٔجوج “او  “ب�ت املقدس په قر{ٓن کې“د پ�tو راÎرسريه Xيدنه د نويو کېپه ��ۍ

به  ÷�Êىس �ېمنلو ته وه	�©يبه دٻ  انتقادXو�يكچهي
 ده  .کتابونو تصديق Xويد په نوم “اسالم په ر�ا کې
��ۍ ته  ه�سېار مسTيح او جوج م�ٔجوج ال پخواه  ،Xو;هدZال �ېمه ومين يوه ورځ بريته راÀي او دا

  .  Îراليس Êاملني دي کېاوس د ��ۍ په �ارو  دویاو  دي شوي خوشېرا

 کېاساس په قر{ٓن  ددٻموضوع �ې�5ه مه په ډا ه دی  امهيت
 دې ب�ساریموضوع د جوج م�ٔجوج د
 �Àنېکه Gه مه د قر{ٓن Xرمي ( نه ده `ده شوېهي`  کېلكمه په قر{ٓن  “دZال“د  �ېلري، Ñال دا  وجود

ه	ه وک�ي ±ر 5و  عاملاناسالم�موضوع په واسطه /يد  د دې. )لري ±�او وررسهډول ¢ري مسTتقميپه عبارتونه
 باندېاوسTنS زماهن  ¯tې د¢ه �ېکٻÑال  ه داسېپته “{ٓخری ورÀې سرتو ¯tو“د ��ۍ د پوهاندو پام د

  .راور رÀويا¢زيه لري،  سرته

  د يو بل ضد دي واقعيتاو  ظاهره

د يو بل ضد دي،  واقعيتاو  ظاهرهچدی؟ زمو�© لوم�ی Àواب دا دی حق�قت Gه رن´ د اوسTنS ��ۍ
�ېواٻياو  وري ) /ندينS(دZال ëشان په يوه سرت ه د  �ې+لک شTتون لري داسېچٻکٻ Ñال  داسېاو په

په  �ې5وکëشان +لک دي   ÷ده، بل خوا ته بيا د سورة الکهف د خرض اوسTنS ��ۍ ±ر ;ولو غوره
  .  وري او اوسTنS ��ۍ ±ر ;ولو بده بويل) /ندينS او دنSµh(دواړو سرت و

دZال به د دوو شTيانو رسه  �ېک�ٻ جوتهث�ت دی،  کېپه حصيح مسمل  �ېکٻپه يو Ñديث ه Xرمي  نيب
 “اور“هغهوي، او د  “اور“يو  کېبه په حق�قت  “س�µد“هغهدی، خو د  “يو س�µد او يو اور“�ېراÀي،

دا د  �ېدروغو /ور وک�په دٻانو، ، په مشول د Ôمýو اساليم Êاملولک+ ډFری. “س�µد خيې اوبه ويد “به
 هپه امرFک �ېوپارول په دېپه ملسون د خست درyه اسالم  ي�ېد�منان د امرFکې چٻه و “�Àنې XرکهامرFاك “

31

 ظاهرېقضاوت د  دویچ+لک تريوتل Àکه  داسې.  £يل ک�يي� بيا  اوک�ي  م سTمترب Îريدونه پالن۱۱د
 Tسhو په ب�ې اصيل الملونو حق�قت  کtه ي�ېته او د پ��ې غېبدمر  دغېد . کتنه و�کÀر  نيولېنه  ور±

جµ´ انصافه  ب�ې��ۍ  غريبvر ضد د  “±رهéرۍ اساليم“¼ش په Ôمه  +لک د داسې، اکرثه پورې�هن
هو �Àنې مسلامÔن خست درyه دي او داسې اكرونه Xوي ا رکه دا  �ېواٻيمه دا  دویچمال±� Xوي، Àکه

 پاره يوه /نه او زم�نه سازي ده ´µن . ;ول دروغ دي او د اسالم په ضد د جÔمه مسلامÔ خو دا ¼ش په

 Xب
 په ¢ريمسTتقمي ډول د غريب په دې SپوهÔ وينه پوه�©ي او د خ£لېX �±ۍ مال�� .

افسانوي تعريف )�اٻ�ي¢رب ون   ظمل vر ضدارسائييل/د غريب �ېهغه 5وک  عنېي (‘±رهéر ` ±رورست’د
vکې  دویچد بريته راوتلو وخت تري و  کندې نه ېغهچ رو�انه نه شو ±ر 5و هغ�+لکو ته ±ر  ېد

 Àرمي دوي. �ديل ووغورX ته هي` +ربداري  اله�يٻبيان شوي د کېپه سورة احلجرات د قر{ٓن�پام و�ک:

الِذيَن آَمُنوا ِإن َجاءَُكْم فَاِسٌق بَِنَبٍإ فـََتبَـيـُنوا أَن ُتِصيُبوا قـَْوًما ِجبََهاَلٍة فـَُتْصِبُحوا َعَلٰى َما يَا أَيـَها ﴿
  ﴾فـََعْلُتْم نَاِدِمنيَ

 ک�ۍمعلوFيو +رب رسه رايش، نو د ته  Úىسيو فاسق  �ېراوړی، لكه  ي�ېاميان  �ېهغو +لکوای ”
وروسTته په خ£لو ک�و �Ttëنه او بيا  ۍنورو +لکو ته ز`ن ورسو کېÔپامS  تاىسچ نه  داسېر�.�ا،
  )۴۹:۶قر{ٓن Xرمي، سورة احلجرات، ( “ )و په س�بپه �ا د دروغو هتمت لéول( `ست

د د Îريدونو مر±ک�ينو  چپه امرFاك/يد +رب يش  وغوليدل، جوتونېم سTمترب په رمسې ۱۱د  �ېهغه 5وک
لندن،  وروسTته ډFر دې ته ورته معلونه رس ته رسويل، د مWال په تو ه په�5ه خمکې او پ�tې  دغې

په  م�ٔجوجود دZال او جوج  دویچاو ±ر 5و . پ�tې د ±رهéرۍ کېنورو �ارو  داسېاو  مدريد، مبيب
غول�©ي او  مهداسې+لک به بيا مه  داسېپوه ¯يش،  /ندېپ�tو حق�قت  داسېهلكه زده ک�و په Xومک د

  !بيا مه

Îريدونو په  دسTمترب  م۱۱د .د غوليدو �5ه وژغورمل ي�ېزه  �ېهو  پوهنهپه اړه دا زما د دغو موضوعéانو
±ر مûµ  يوې بلې پ�tېته ورهتد ې پ�tې او د ۍ±رهéرنٻد دروجغ دٻ د زهوخت د 5و ورÀو دننه دننه

وه او د لوم�ي ��يوال  ته را¢لېمðµ  کېپه دويب  ۱۹۱۴د  دا ب
 پ�tه. ±�او ]شف Xولو کې Îر`ىل شوم
م سTمترب نه وروسTته د ۱۱د په نوم ليکµه ‘vر امرFاك Îريد ته يو مسلامن ¢رب ون’. لې وه ر�Àدجµ´ المل

/الخره  �ې+لکهغه  �ې/ور لرم  په دېزه ”دا +ربه ليلك شوې وه پکېچٻ ه شو  ره�اشTتو دننه +*دريو م
 ارسائييلچ±رهéرې پ�tې v�ه په ¢اړه لري، او دا  د دېدي،  کې په ل÷ه حکومت Xولود په ;و
 ��ۍ

 . “ده م سTمترب د¢ه دنده پالن ک�ې او رسته رسولې۱۱ورته د  ي�ېموساد او ملéرو

په  ېد امرFک حسرم سTمترب په ۱۱زه د ”: اك
 وروسTته ددغې ننéونې رسه �اپ شوه ۷ ‘سفرÔمهاسالم� ’
ٓ  امرFاكييلكه  �ېومکٻډ ر  ٻ�يهوا يXي�hد ورلÓ کٻ�کýه مهنا±ن  موساد په رشFکه ارسائييلاو  یا یيس {

32

±رهéرۍ معل v�ه په عر/نو او  دغېپه دروغو د  ي�ېبيا . ک� ي�ېÎريد وک� او ړن´  /ندېSريÓ سTنرت

، په ارسائيلهيودي ر`ست، -اروپاٻ�يد  �ې;لوا
  دينه ب�ېمرموزه او  ٻ�ي�Êسا-هيوديد . مسلامÔنو واچو

دا معل د يس {ٓی ای او موساد خلوا ±ررسه  �ېدعوه رد ک�يدا زما يش  XيدایسTپار�.µه په ��ۍ وامكنه ده،
و او نحکومت په عر/ ېد امرFک �ېواٻيدا به او رن´ ¢رب ون �اكره Xوي دا مهبه  دوی. شوی دی

غوندې دويد �ېته  +لکوهغو نورو ته او  دویزه  کېÑال داسېپه . په حقه دی کېمسلامÔنو v�ه اچولو
وي vر هغه �ا  ېهللا تعاىل او پيغمربانو لعنت د د �ېپه  Óه غو�.µه وک�و  را��SÀبلنه ورXوم نظر لري

  . “هتمت لéوي vرې په دروغو په نورو v�ه اچوي او کېامملهپه دٻچٻ 5وک

  ؟{ٓ` دا ;ولې پ�tې تصاديف دي

د اوسTنS ��ۍ مرموزه او  �ېيو مومن ته دا توان ورXوي  پوهنهموضوع کې  ‘ق�امت د ورÀې د ¯tو’د
ذXر شوې پ�tې  الندېپوههند¢ه . جعيبه پ�tو په حق�قت پوه يش او بيا ورته مµاسب ¢رب ون 5ر ند ک�ي

  :يشرو�انول�

سا ��يوا
 ;ولنه ;ول äرشيت په يوې بيدFهناو خ  �ې(Globalization)اومسها
 ��يوالتوب  •
 .>ذبويکٻ

خ£لواکې ±ر tëو الندې  دوليتچٻÎرسريه Xيدهن دکتاتورۍ  سTيايساو ��يوالې  کومتد يو��يواحل •
 . Xوي

او  غرييبيو لور هتتلپاتٻ �ېپه سود اtuودل شوی او Xوم  ي�ېبhسT  �ېيو ��يوال اقýصاد  •
 .زF©وي شTمتينتلپات� ته  لوربل

) پ�سو( واك¢ذي اسعار  رس ته نه رسوو�کو ژمµه •�Ô ر اوéيوال پويل  �5ه جوړ يو در¢ل��
د او بيا �5ه شTمتين جوړه يش ) اك¢ذ(د ب�ې ارز�Tته  �ېدا اماكن ÎراÎروي  �ېXوم نظام

، لكه رسبريه vر دې. نظام
 الرې 8انونه ب�شانه شTمتن ک�ي د دېو �ي  �Àنېنورو په ز`ن
ډFر ز`منن او يو 5و شTمتن  ��ېپه سTب� پ�سې خ£ل خ�ايل ارز�ت
 السه ورک�ي نو  �ې
 .يش

��يوال پويل  يو نويپه بhسT د پ�سې  Ñدې ��يوالې ÎرTtuناٻ�ي�©دې راتلو�کې کې د واپه  •
يو ��يوال /�يك نظام په الس  الندېالس  دولت ارسائييلد  ي�ېوا ې به  �ېجوړيدهن نظام

 .کٻوي

د �ðې ماÔ ورXوې `  �ې( ‘ شTپه’�ېاو�Tتون±ر مûµ د ÎراÎرۍ د پلو`نو  وود �ðو او Ôرين •
 . د دړي وړي Xيدو س�ب  رÀي XورنSد ډول  په دېبدلوي او  ‘ورځ’په ) دی ي�ېمسبول

33

م�لې د مWال په تو ه د اوملپيک لوب�ې، د فوتبال او XرکT  د سات تريۍ او سTپورت سرتې •
�اuست سTيالS، د امرFاك د �ðو د په نوم داتلولS، د مس ورلÓ او مس يونيورس  ې��يوال

ې په ډFره هو�Tيارۍ او �االکS رسه جوړې شوې پام ¢لطونې دا ;ول �ې;اکنې  ولسمرشۍ
په ډFره �ه تو ه د اوسTنS ��ۍ د بدمر¢ه اصليت �5ه د +لکو پام بلې خوا ته  �ېدې
 . اړوي

ماغزه م�نðي  هغو +لکوحق�قت  Óوډوي او د  �ې) Xيبل اساليمپه مشول د (لوFزون ت •
په ) اكÔلونه اساليم(Xيبل  اساليم. ي�ېد تلوFزون په vرده  وري مين  �ېهر Gه چ 5وک

  . Xوي ف�صده زهر +لکو ته پيچاكري ۵رصف  ډFره هو�Tيارۍ

يو لوسTتو�کی بيا د  �ېXوي د Xومو په توسط  وړاندېدا موضوع قانع Xو�يك شواهد  �ېر�.�ا خو دا ده
دننه /طلې فر�  کېمذهب  ډول په يو ر�Tت�ين مهدېيش او په  Xوالی±ر مûµ توپري  دFناو /ط
  ر�Tت�ين

د  پورته ذXر شوو پ�tو ëشان دویچد /طلو عق�دو او فرقو ±ر مûµ د¢ه �ميé�تيا مشرتکه ده . يش یالپôند
 . Xوالی¼رشحي راتلو�کې پ�tې په مسه تو ه ¯يش vر
 ëسې  ��ۍ

دې پ�tو ر�ا  پهچ Gه شTته  داسې؟ که نه، نو بيا را¢يل مðµته{ٓ` دا ;ولې پ�tې د تصادف
 Xب
دې جعيبه پ�tو ‘د ق�امت د ورÀې ¯tې کېپه اوسTين دور ’يواÀېچ واچوي؟ زمو�© اسTتدالل دا دی

کتنه  اسايسهموضوع ته يو  دغېمو په نوم کتاب کې ‘ب�ت املقدس په قر{ٓن کې’، او يشuالر�ا اچو /ندې
دا  هغېدد¢ه �ار و �ي ±ر  �ې، ويال�µدFز لéويٻ vر يو وجياړ شوي �ار  �ېهللا تعاىل فرماييل . ک�يده

Xرمي،  قر{ٓن(او vر هر لور خ£اره شوي نه وي  خوشېراجوج م�ٔجوج  �ې±ر 5و  یال�ار بريته ¯يش خ£لو
په �ار  دغېلپاره د تفسري او تعبري د ق�امت د ورÀې د ¯tو  کېاوسTنSزماهن په). ۹۵:۲۱-۹۶، �ن��اء

د قر{ٓن Xرمي . (بلکه د Fروشمل �ار دیدا �ار بل Xوم يو نه  �ېلري، او دا  �تد بhسT ح�ث   وته Xول
�ې  ولولSپه هلكه يوه اړينه 5ر ندونه په دومه فصل کې اكرتو ې تفسري او ماÔ لپاره زما د د {ٓيتونو  �Àنې

  ).دی ليلك شوی په هلكه �G�ندود د

 يعنې، اوج ته رسTيدو ېد úکې په رس د خ£لې دندکو;ه مسTيح، دZال چحق�قت دا دی  Sزمانېد اوسTن
ريته او ببريته سTتانه شوي ال پخوا هيود`ن Fروشمل ته . شوی �ژدېته د ر�Tت�ين مسTيح په شلك ظهور،

وخت د  ي�ېاو Àواک  یéومارل شووخýي، ارسائيليو دروجغن دولت،  کې هغه مقدسه +اوره په. �hوىليٻ
او د جوج م�ٔجوجو الس الندې ملéرو ملتونو د امµيت شورا کې د امرFاك خلوا د ب�شامره ويتو ( رسه ترييدو

د . 8ای د ��ۍ زÎرÀواک يش هامرFاك پ د ډFر ژر به �ېيز`ت شو ±ر دي Ñده )په Xومک پا}ل Xيدو
 Xب
خو په . هغه مسTيح دی �ېوامكن به ډFر ژر اÊالن وک�ي  “مشکونÓی”او  “هÓور”،“Àوان”يو  ارسائيل
د خ£لې دندې په ل� کې ±ر دې v�اوه مسTيح ` ضد �Êىس وي او هغه  ،Xو;هبه هغه دZال کېاصل

  .واینه  وررسه جوج م�ٔجوجو Xومک يعنېخ£لو پياده رستريو د �ريٻکه  Xوالیهي` لكه ¯شو vرخمت´

34

 ي�ېاو ¼رشحي  ماXÔوې ‘د ق�امت د ورÀې ¯tې کېپه اوسTين دور ‘�ېد ليکو�يك د¢ه اساسې نظريه
او ب�ې  وړاندې شوې 8ا�é�ې خمکېاو نه Xومه ب
 5و اك
  يشازمايل و /يد د خ£لې ر�Tت�µولS لپاره ، Xوي

Xب
 لوسTتو�يك /يد Ñريان
 دېنو . اسالم حق دی او حق /يد د واقعيت شµhه وک�ي .5ر ندونه امهيته
وZه  د دې. ه شومرکزي موضوع ته بيا بيا راسTتان ېد کېکتاب  دې فصل او په دېمو�©  ې¯يش که �ري

د  په وار وارچٻ tلې Xوم نه ̄  هلكک پورې �و نظرداس� پوههنر�Tت�µٻ  لوسTتو�يك /يد پوه ک�و �ې �ېبه دا وي
  . پاتې را¢ىل ويکٻ بدليدو�يك واقعيت حصيح تفسري vرخمتلو�يك او

 �اپ شوي کېاوسTين دور  �ېه کتابونه �تXيف  ب�ېپ.�ا او وررسه وÊلمي چ اديموضوع په اړه ¢ري Ê د دغې
د تبادلې په  رسه د ليکونو ، د قران ژبپوه، د ليکو�يكاديمتام  دکتور. ، ZاFزه شکونه راÎرسريه Xويدي
د هغه په اند حقايقو . دی vر د¢ه موضوع د 5ر ندونو په وخت جوج م�ٔجوجو ته +اص پام  رÀوىل کې±ر5
. خÓµونه ک�tودل يش کېفسري په الر ې او ت موضوع حصيح پوه ېد±ر 5و د  قصدي السوهنه شوې کې

  :هغه لييك

، تبرصېو Ñديث vر ادبيات، په مشول د تفاسريو او اساليم �ې`ست ومارسه به موافق  �ېفکر Xوم ”

ژوندانه د هرسول هللاجوج م�ٔجوج د  �ې،د¢ه حق�قتپه رسارس ±ر ا¢زيې الندې او سا¯سور شوي ±ر 5و
  “ .يشلاو ` ب
 ب%ه ورک�  vرده واچول يششوي، ` خو  خوشېپه وخت

 وندهاړ  تهم�ٔجوجو جوج کٻسريونوپه بل طرف په تف ”:�ېز`توي  کېکتاب پيلزيه  د دېادي  دکتور
 دېٻXوال? نه شو پيدا مه تفسري  داسېمو�© اوس يو  �ېدي  هNاو غورÀونې دومره په لويه ک ې�ميé�تياو
 ه±ر 5و دا معلوم. ل© شان حبث مه شوی ويvک، دېشوي  خوشېراجوج ماجوج  کې وا �ې/ندٻاماكن
  “ .نو /يد د صفر نه رشوع وک�و واٻ�يپه اړه Gه  وجوج م�ٔجوجد قر{ٓن په ر�.�ا رسه  �ېک�و

را اړوي لکه éµ5ه  اجعازي راسTت�hدو ته هغهد او ÷پام ر�Tت�ين مسTيح، �Êىس اÎن مرمي سTتاسېدا کتاب

القر{ٓن، ( وي ‘±ر ;ولو سرته ¯tه’مهدا به د {ٓخر وخت  دا �ېده او ک�ي پ�شéوٻ�يپه اړه  ي�ېهرسول هللا��
 �ژدې±ر ;ولو سرته راتلو�کې پ�tه ده او اوس دومره  کېدا د Úرخي په اوږدو  .)۴۳:۶۱سورة الزخرف،

  .±ر سرت و ک�ي دا پ�tه ،اوس په �وو�ې کې دي �ېهغه Xوچµيان اماكن لري چده  شوې

دZال ،خمککو;ه مسTيحين مسTيح د راتلو نه د ر�Tت� �ېرو�انوياÑاديث هنيب Xرميموضوع ته اړوند د ېد
پاي
  مµطقي. وک�ي يتدعوهمسTيح د يعنې  /يد ±ر رسه ک�ي را5ر ند يش او خ£
 دنده/يد لوم�ی ��ۍ ته

او بيا به دا ) �5ه/طل دولت  ارسائيلد (دZال به د Fروشمل �5ه په ��ۍ د وامكنS ه	ه Xوي  �ېواٻيدا

، ر�Tت�Sµ مسTيح ��ۍ ته راسTت�h©ي ±ر ÷په د¢ه وخت به �Êىس يواÀې. “زه مسTيح مي ”�ېاÊالن Xوي
را¢لې،  کېÑديثونو  �ېلکه éµ5ه . Ôبود ک�ي ي�ېون�يس او بيا  ي�ېک�ي، خمه  لريې5و دZال نه vرده

هللا تعاىل د جوج م�ٔجوجو ��يوال شTيطاين نظام ته د  �ې.µه وک�يبه هغه هللا تعاىل نه غو�  وروسTته
 دې
  . ک�©دي Sکی پاې

35

د  دZال ته  وته ون�سو �ې �ېتوانوي  په دېمو�©  �ېدی (systemofmeaning) غونÓالد ماX Ôولو د¢ه
خ£
 دنده ;و
 ��ۍ د وامكنS په د دې نظام
 الرې  اوطرح Xو�کی دی اصيل ��يوال نظام د جوج م�ٔجوجو

د صلييب  �ېوه �ېمه ه	ه ک دZال د مðµنيو پ��يو په وخت. Xولو لپاره 8ان ته الره هواروي ±ررسه
سلطه قاميه  هيوديک�ي او بيا  #ایپه8اي دولت  ارسائيلد فلسطني واک ±ر السه ک�ي، د
 الرې جéµونو
 ي�ېهغه وخت  �ې،هغه د اساليم +الفت. په ;ول äرشيت وتپ�ي دکتاتورييارسائيل يو ��يوال  يعنېک�ي

د خ£لې هرې ) جوج م�ٔجوج(هغه خ£ل +لک . Îر`ىل ¯شو کېدنده  دې کې، په شTتواليدرلودوجود
سورة الکهف او ‘او  ‘ب�ت املقدس په قر{ٓن کې‘د تفصيل لپاره . (په اكر اچويل تلې هوارولو لپاره سTتو�

 SنTو ورۍ‘زمانهاوس(.

 ې  �ۍد {ٓخر‘دا سورة  �ېمه دا +ربه ذXر ک�ٻ خمکېمو کٻکتاب  نومې ‘زمانهسورة الکهف او اوسTنS ‘ه پ

دZال د فýنو او فسادونو د �ېيک� مسلامÔنو ته نصيحت همحمدنيب . ح�ث�ت لري کنجيد  کېپه تفسري  ‘¯tو
د جوج  کېسورة  ، او په مهدېک�يتالوت د سورة الکهف لوم�ي لس {ٓيتونه  �5ه د 8ان ژغورلو لپاره

  . شويده بياناو  معريفموضوع لوم�ي 8ل لپاره  وم�ٔجوج

ته زمو�© پام  قوميو 8ا�é�ي  �ې{ٓيت رسه پيل�©ي  داسېدا سورة د يو  �ېده +ربه ډFره د پام وړدا
  :يو Àوی لري) نعوذ/هللا(هللا تعاىل  �ېباور ديپه دٻ چ را رÀوي 5وک

  ﴿َويُنِذَر الِذْيَن قَاُلو اختََذ اهللاُ َوَلًدا﴾

قر{ٓن Xرمي، (“.د Àوی په صفت نيوىل Xستعاىل يو  هللا واٻ�يچار ورک�ي 5وک طته اخ هغو +لکواو ”
  )۱۸:۴سورة الکهف،

او د مWال په تو ه د ( درلوداميان  ي�ې کېپه زړونو  �ېبيانوي  ک�سهد يو 5و 8لميو  وړاندېدا سورة بيا

 وFري ت�Ttتې رسه په جµ´ کې وود اسالم  �ېاو د خ£لو د�منانو ) ډاريدل �5ه نه ريو vرtuودو  ،

دې  �ېاوسTنS ��ۍ .  د¢ه د�منانو د هللا تعاىل په 8ای د نورو +دا`نو عبادت اكوه. ته جمبوره شوي وو
تنيك  دویاو  قوم دید دZال  اد. د مهدا شان +لکو �5ه جوړه ده ،یک�د اسالم vر ضد جµ´ روان مه

 الندې±رهéرۍ او شکµجو  دوليت کېکزونو د  وانتاÔمو ëشان مر  ي�ېاو ليوا
 مسلامن 8لمي ن�يس او بيا
. د ساتلو لپاره وک�ي ووناميان ودا اكر د خ£ل دوی. د سورة الکهف 8لمي په يوه مس	ه کې پناه وا+يل. راويل
 ۳۰۰هلته د  دویپه خوب ويده ک�ي او  دویهللا تعاىل . بيا هللا تعاىل �5ه د Xومک سوال وک�ي دوی

د بيا  وړاندېسورة الکهف . د ز`ن �5ه وژغوري دویمدا+
  اله�ي. ويويده vراته خوب اكلو لپاره په
±ر ) وÊد(�ربداري الهيپه اړه  )د فنت دور(راتلو�کې زمانې  ې يوېد فýنو او سTتو�و �5ه ډکاو  ک�سې دې

 ëسېد ¯tو يوه vر
 ) الساÊة(ې  �ۍ دا وخت راورس�©ي نو بيا به د {ٓخر �ېلكه . مûµ يوه اړFکه ;�éµوي
  . س*�نه ±ر سرت و ک�©ي

36

ِلَك أَْعثـَْرنَا َعَلْيِهْم لِيَـْعَلُموا َأن َوْعَد اللِه َحق َوأَن الساَعَة َال َرْيَب ِفيَها﴿   ﴾ ....وََكذَٰ

پوه  په دې) äرشيت يعنې( دویک�سې �5ه +لک +رب ک�ل، ±ر 5و  دویمو�© د  ٻتو هاو په د”: ژ/ړه
د فýنو او سTتو�و  �ېد يو دور په اړه ( د هللا تعاىل ژمµه �ې) دا موضوع �G�ل ک�©ي �ېهر لكه ( يش

سورة قر{ٓن Xرمي، (“ ...يÀرااو شTهب�ې  به ب�ې
 شک�ٓخره  �ۍ چر�Tت�µې ده، او دا  ) �5ه به ډک وي
  )۱۸:۲۱الکهف،

! هغه وخيت رارسTيدىل دی ک�ی+ربداری ور�ې دور په اړه Xوم فنت د همحمد ،نيبهللا تعاىل او د هغه پيغمرب
الکهف سورة  پهچ اوس په ¯tه دي او ±رور ک�©ي،  /نهپه ‘±رهéرۍ vر ضد جµ´‘د ��ۍ مسلامÔن د

لوسTتو�يك /يد
 دې ک�سې �5ه پند  .پ�Ttيدنه ده يو 8ل بيا‘اسالم vر ضد د جµ´‘کې ذXر شوي د
دZال د  ددا سورة . ده‘¯tه {ٓخرې  �ۍ يوه‘د  کېجµ´ واقعيت په اصل  د دېچپوه يش  وا+يل او

 ا دد �ه �اٻ�ياو را یک�جµ´ تود  ي�ېد اسالم vر ضد  �ېXومک Xوي  مو�© رسه هغه قوم£ôندنه کې مه
  !یهللا تعاىل 8انته يو 5وک د Àوی په صفت نيوال واٻ�يچيو +لک دي  داسېدوي. جوج م�ٔجوجو ډ
 ده

د جµ´ �5ه روغ رمT وتلو لپاره  اسالم په ضدد د خ£ل اميان
 ساتلو رسه مسلامÔن جمبوره دي �ې
د¢ه دويچووضد جµ´ ته ¢رب ون دا  پهد اسالم  هغوید . ±éالره خ£
 ک�ي ته ورته 8لميو سورة الکهف

مس	ه  هوک� او په يو  شات´سرتاتôيك  يو دوی8ايپه  د دې. په جµ´ ورنغللخمامخ ته شTيطاين توپان
  . پناه واخسTته ي�ېکٻ

يوه  ارسائيلپه ;و
 ��ۍ د  �ېال ëسې تودF©ې ±ر 5و  هغېضد جµ´ به ±ر په اسالم د د �ن ورÀې
 ارسائيلخو . يو تپل شنه وي  پو�Àدکتاتورييوه  ب�ې
 Xومه شکهاو  مايل، اقýصادي، سTيايسشTيطاين،

اتويم په  دا جµ´ د امرFاك او هند
 خوا په  Óه د پاXسTتان. /يد لوم�ی يو سرت جµ´ ` جéµونه پيل ک�ي
دا شونې ده . ولري Xيدای يش Îريدونو ب%ه ارسائيلد اFران په اتويم مرکزونو د يٻاو ±ر Î  ´µ5ريدونو Xو;ونو

ته  پاېکتاب  د دېچپه �ار د ±رهéرۍ معليات،  د مبيب. اتومې وسلې واكرول يش کېجµ´  په دېچ
±ر 5و دا هيواد د  ووتان د Îريد لپاره الره هوارول په پاXسT  کېرا¢لل، په اصل  مðµتهرسTيدو په وخت

  . اتومې وسلو لرو�کو هيوادونو د ډلې �5ه ووuسTتل يش

 هته جمبور ت´به سرتاتôيك شا دویچٻراوسTتل شTي زور او ز`تې الندې  کې دومره وخت سېدابه مسلامÔن
بدمر¢ه توپان �5ه  م�ٔجوجود پناه اخسTتو
 الرې د جوج  کې8ايونو  ريې، ±ر 5و د �ارونو �5ه ليش

  :  دا نصيحت وک� ي�ېچ لكه  ويک� يو وخت اSلك  مهداسېکT مT  هرسول هللا. 8انونه وسايت

د مسلامن  �ېيو وخت به رايش  داسې”فرماييل، غرسول هللا  �ېد ابوسعيد اخلدری �5ه روايت دی
/ران  �ې�ريته  بياٻ�ي او هغه 8ايونو ته وي، Xومې �ې به د غرو 5وXو±ر ;ولو �ه اساسه به د هغه م�©ٻ

  )خباريحصيح (".رسه د سTتو�و او فýنو �5ه ت�Ttته وک�ي، ±ر 5و د خ£ل دFن اوري

37

بيا راتلو�کې کې �دومره خ£لوايك وجود ولر?  �ېدا شونې ده  کې;ولنو  پاتېدا شان وروسTته  يواÀې
مسلامÔن به د  داسېيواÀ. فوالد �5ه جوړ ويچمسلامن 8لمي وروزل يش د �ا د مال تريونه  داسې

دکتاتورۍ رسه د سولې هبري ته رس  ارسائييلبه د يو بدمر¢ه مسTيحي دویيواÀاو . يش ک�یظمل خمنيوی و
 ېلكک ي�ېپه وينو رسې وجلې  ظملد خ£ل او  ک�یروان  ملپه بيµéاه مسلامÔنو ظ �ېXوم ;�T �ک�ي

  .  کې) فلسطني(نيويل، په +اصه تو ه په مقدسه +اوره

جعيبه پ�tو اصليت بيانولو توان ولري  داسېد ر�Tت�µولS دعوه Xوي /يد د  �ېمفکورههر هغه مذهب `
دا . �ې په ;ول äرشيت تپل شوې ده پو�Àدکتاتورياو  مايل، اقýصادي، يايسh�يوال سT د �ن زمانٻ لکه

رن´ د دا . لوبوي، �اكره اړFکه لري ي�ېکٻ په ��ۍ  �ېد دولت مرموزه Xردار رسه  ارسائيلد  دکتاتوري
دا  �ېدا Àکه . aبتويراتلل د ر�Tت�µولS دعوه که /ط
 نه نو ل© ±ر ل©ه شمكنه ح�ً  پاتېکٻ پ�tو جوتولو

يوې ن.�جې ته رسTيدو  کېÎرسريه Xيدو�کې پ�tې په چàکS رسه د مذهبونو، عق�دو او ډلو ±ر مûµ سTياليو
  . په ح�ث وپôندل يش ‘ې  �ۍ د ¯tو{ٓخر‘زمو�© په اسTتدالل دا پ�tې /يد د . لور ته ]ش Xوي

اومسها
 غريب  �ې�ا ،�Êسوي يوواىل-هيودياروپاٻ�هندوFزم، هيوديت، بداFزم، �Êسويت، اسالم او مرموزه
په دې Xوي او ±ر ;ولو {ٓخر نومول شوی  دعوه الS د ر�Tت�µولSيپه سT رسه ، ;ول د يو بل بيدFهنمتدن زF©وىل

  Xوم ډول تعبري Xوي؟دې جعيبه پ�tو د راÎرسريه Xيدو�کېک�په ��ۍ  دوینو بيا . ;ولو لوړغ©ی دی ±رهلكه

دوه 8
 دمشق  �ې�ا او  وزده نه  مه ي�ېليک او لوست  �ې، هرسول هللا، وړاندې5وارلس سوه اك
وخت د ډFرو جعيبه  راتلو�کې د، اtuی ومه هبر نه  د عرäسTتان نه قدمجتاريت سفرونو نه Êالوه لكه د ته

 ‘¯tې {ٓخرې  �ۍ‘د  �هدا پ��t  خمېد وينا
  غ رسول هللاد . یک�په اړه
 خمکې نه +ربداری راپ�tو

  : �ې فرماييلد مWال په تو ه  هرسول هللا. وي

 او حىت نيکàاٻ�ي پتلون �ðې �ن سTبا XورتS او. “يZامې اغوند ووته ورتهÔرين�ðې به  ” •
د ±ري�hداد په  �ېيوې �ðٻ. دا د اكر Zامه ده �ې/نه XويÔرينه Zامه ده، او  �ېاغوندي

او د �ه اكر
  یک�5وارلس اك
 اكر ) د مسلامÔنو خلوا �لول ک�©ي �ې( کېهلنت هو;ل
 �ېشوه Àکه  د س*�و پالنې /ندې و ومارل کې�ژديو  په دې، مه وه Xب
 سTتايلې شوې

مه ‘ج�زن شني‘�ðې اوس . نارينؤ ته ورته Zامه وهچ Zامې ته نه وک�ه  هغې يوې نوې اكري

 Xب
 او�Tتون�ðينه  عرصيد¢ه اكر د  دوی. کT مT د Ôرينه پتلون نقل دی �ېاغوندې

د  �ېدي  غولولې په دې�ðٻ دZال  .د دZال
 خوا جوړه شوې دس�سه ده �ېXوي
د Ôرينؤ اكرونو ته  ي�ې#اي په ح�ث خ£لې اساسې دندو ته شا واړوي او µeو م�ندو او مريم
Xوچµيان داسې م�ندې لري �ې لكه وي او لكه نه، او  FÓریچٻشوه دا  ي�ېپايله . الس واچوي

�ې 8انونه د  اغوندي ېبيا Àکه Ôرينه Zام ðtې�Àن� . لپاره يو مغجنه جتربه ده دوید دا
د �ðو  تو ه په دېاو  �ðې 8ان خواه ته رااكږيي او نورې ک�  Ôرينؤ ëشان �اكره

38

 ðµزه  ±رمFکهمنوږFياړ©FرÎراÎ و لپاره موقع .

لغ�توب د هغو �ðو لپاره  کېپه Zامه . “وي�ðې به په Zامه کې وي خو بيا به مه ÎربنÓې ” •
لوم�ی د  .را¢يل ديد ا¢زيې الندې  او�Tتون�ðينه د دZال  �ېاوس Êادې +ربه ده Xومې

د ز�éانه  �ېبيا د ملنې Xر�ه په پورته Xيدو شوه ±ر دي . لو5ې شوې پنÓۍز�éانه نه �کýه
د تنéو Zامو اغوس.µې د . پيدا شوه اندTtuنهحمرمو زFرZامو �اكره Xيدو د نه پورته ورسTيده او

رtuو د ملبا لپاره تنéې او . په ډا ه ک�ې ي�ېزÔنه شTمتنS ;ولې تصور لپاره Gه vريthودل او
سرتۍ طبيعي  ب�ېد دا راز �ðينه . Zامې خو بيخي د لغ�توب رسه Xوم توپري نه لري ëشان

لکه د ملر شغلو په شان  ي�ېhZيس اړFکې  �ېيراغ  مðµتهيو hZيس انقالب  �ېپاي
 دا وه
ٓ �اكح او د �اكح رسه ±�لې ژمµې د دا ډول . لېيو Êادي ىش و رÀو   خمکېاړFکو  نوږFزهزادو {

اوس دا  �ېشول  �خÎريدونه  داسې/ندٻعنعنه Xب
 د �اكح او واده
 دې. ويو خÓµ جوړ
hZيس ازادۍ او په �اكح Îريدونو، په خ£ل وار د XورنS په Úس�س . ده کېد ورXيدو په Ñال

د هغه  �ېهر هغه 5وک . به د ;ولنې د ړ��éندنې المل و رÀي /الخرهوجياړونه وک�ه او  کې
ال  کېد زړه ر�ا مخ اړوي، هللا تعاىل دي د هغه  ک�یعت هللا تعاىل ±رينه ممان �ېGه نه
 .{ٓمني. راويل ډFرواىل

د �ðو Zامه  Xوالیولري هغه ¯يش  ©Fره��5وک . “وي کېلباس ته ورته �ðو Ôرينه به ” •
دود  راه�سېالپخوا  کېمتد��5ه د  ريو ورXيدل په اوسTين غريب  نود Ôرينؤ
 خمو . واغوندي

 د دې±�لې  پورېدا دود دZال . ېمه خ£
 ا¢زيه ک� ي�ې/ندٻ ��ۍ  دی، او د Ôرينو /يق
د اسالم په  ‘رuشخند پورېد  ريې ‘سعودي  .ر�.�اXيدنې ته الر ÎراÎروي ويناÑريانو�کې

د اساليم زده ک�و غوره مرکز دی، د  �ېزهر، � د او راÎرسريه شو کې، عرäسTتا�زړه
دا بيخي معلومه . ېوخريل ه�سو  ي�ېÀواب ورک� او  ريې  یپوهنتون شTي�انو ¢اښ ماتو�ک

نور س�ي 8ان لور ته يو س�ی به Àکه د �خو ëشان 8ان مسبالوي ±ر 5و  �ېده +ربه
 د غرب. ويXب
 د مه>hس*رسTتS ز`تواىل به د ق�امت د ¯tو �5ه يوه ¯tه  ې
 د. رااكږي

FÔ راتيک¼ش پهXۍ ال  ېدميو�ندې�يو ونه په �و  خمکې�/
 ه±éالر  ب�رشمه مه>hس*رسTته خ£
په ;ول äرشيت او په  �ېياړول ر ته �و معل داس� �ي مسلامن زما پام ٻ يو اكÔدا. ده لېورتپ

يوې سرتې سTتو�ې د کٻمو�© د اكÔدا په Xوملبيا ا`لت ”واٻ�يهغه . مسلامÔنو پىل Xيدو�کی دی
او م��ه په Gري ژوند  �ðېدواړه د  �ې(دولت دوه مه>hس*رسTته س�ي . رسه خمامخ يو

خ£
  �ېدواړو ته  دې. بدلون راويل کېنصاب  د �و�يو دريس �ې وماريل  په دې)Xوي
يش  کوالیچٻ/ندٻ هغو +لکو ٪۹۹ پاتېچ ی احق ورک�ل شو  د دې، ىلاوالد ¯يش راوړ

د  �ېنوی نصاب غو�.µه Xوي . اوالد لري، وامكن اويسخمکې نه اوالد راوړي او `
 �ېتدرuس يش  په دې;ول شا ردان  پورېم ;ولéي ۱۲±ر  نيولېوړکتون �5ه

39

�ي و�کی او ` د �و وهي` يو �و . روا اكر دی خمې
  اج�عمه>hس*رسTيت د ا+القو او د
پلرونو ا+اليق او د خ£لو م�ندو  دویچٻدرس دا Xوچµيانو ته به . اداره د رسغ�ونې اZازه نه لري

د  ي�ېخو هي` Xوم شا رد ` مور او پالر . ک�©ي، ورXول ی يشارز�.µو ته  وته نيوال
د نصاب د بدلون  �ېدولت ;�éµار Xوي . نو ته د  وتې نيولو اZازه نلريو مه>hس*رسTتو ارز�Tت

نه مه Ôوړه وي  دېراروان اكل به . مذهيب داليل د مµلو وړ نه دي هي` ډول کېپه خمالفت
اساليم . د¢ه بدل شوی نصاب خ£ل ک�ي دې�ي مه /يد وروسTته
 وخشيص �و  �ېÀکه

 >hيسچ�5ه مالوم�©ي  دې
 . “دا اكر وک�ي که نه نو حممكه به يش �ېمکýبونه جمبوره دي
نه، ±ر 5و د نو او په ;ولنه کې د Ôرينه او �ðينه Xردار او خويونو بياجوړونه او بدلو  کې اړFکو

 يوه حمتي او رضورياو�Tتون عرصي �ðينه د خلوا پنðول شوٻ، د دZال ;ولنې Gريه بد
 يش
 . پاي
 ده

د `هو کٻپه انرتن�ت د ب�ې ح�ا لغ�و فلمونو ډFرواىل .“+لک به د خرو ëشان Îرمال جامع Xوي” •
�ار /زار ويديو XسTتونو په د او  کې، په Xيبل تلوFزو�کېوي�£ا�و په اÊالنونو  داو هومتيل

دا . دهدنه XيÑديث ر�.�ا د دېبلکه دا . نه دی را¢ىل مðµتهد تصادف
 Xب
  کېداكنونو
Îرمال جامع د  الندېدZال د ا¢زيي  +لک به د �ېوخت به رايش  داسېچÑديث ز`توي

 اروپاٻ�يبيدFهن جامع د کېاو ` موSرونو  کېپه ;ولو �Fز پارXونو . غوره  %�يپه ¯س�ت  جامع پ÷ي
�ېپاتٻډFر وخت به ورته نه وي . ده پخوا نه رواجال  کې�ارونو غريب Sرا�مبيب، دوب�X ،S ،

8ايونو 8لمي مه په  د دېډوب يش او  کېنور �ارونه مه لغ�توب  داسېجاكرته، انقره او
 .د¢ه مشغوال بوخت يش

يوې  Zامېاول د ريتاړو ëشان  �ېکٻلوسTتو�يك /يد د¢ه حترFک په اړه ل© فکر وک�ي Xوم

د عورت په ډا ه ر�ول دي مWًال د فوتبال سTياليو په وخت، ته الره  �ېنوې پديدې،
انقالب د¢ه  شايد د hZيس. ک�©يروا اكر  %ل  کېÎراÎروي او بيا /Ýٓخره Îرمال جامع په ;ولنه

د دا  ،شهواين نه خ�وبيدو�کې تنده او نوږې روږديدنه مðµته راوړي �ېالسTته راوړنه  مضين
شTيطاين  کېد خوراک او t5اک توXو  �ېدا مه شونې ده  .Îرمال جامع المل اويس رن´

بيقابو hZيس هوس المل  داسېد ) لکه و` را(درمل  هرموينالسوهنه او ) ارثې( ژن.�يك
 . اويس

د Úرخي په چÑديث �5ه دا 5ر ندF©ي
 دې. “يوه زرپريلې م�ن#ه به خ£
 µ.t5ه زF©وي” •
بنديوانو �ðو د کٻغريب�S په Zال  �ې د تلپاتې�ªه راÎرسريه يش نوٻ  به د ¢المS يوه کېپا^

د دZال �ðينه  �ېðtٻشTمتن� ±ر 5و هغه  د ماشومانو راوړلو اكر+انې و رÀول يشبه ¯سونه
 د سود په بhسT جوړ شوي. ، ±رينه  ÷ه پورته ک�يوي
 Xب
 شTنÓې شوې  او�Tتون

40

ارز�Tته اك¢ذي  ب�ېاو  فريباكرهپورول ک�©ې او جعيل،  کېپا�éې د سود په بدل  �ېاقýصاد
غريب�S  پاتېو �ي په تل  FÓریراه�سTٻورXوې، ال پخوا
 السه خ£ل ارز�ت  تل �ېپ�سو
رسمايه دار Îرسريه ک�ي  ي�ېاو په ب
 خواه . ز`ت�©ې ëسېال  غرييب ري ک�ي دي او دا  کې
 کېسودي اقýصاد په اوسTين غريب متد� دا. ز`ت�©ې ±ر بلېتلپاتې او ورځ � شTمتني  �ې
، د رسبريه vر دې. دی ک�ی ري  کېپه خ£لو زهرجµو مéµلو  ي�ېاو ;ول äرشيت  ىلزF©يد

د  �ېXويه	ه  دویچÀکه  يش�ðې شTنÓې  �ېالمل  رÀي  د دېدZال �ðينه پا5ون
±ر تري معره د محل �5ه 8ان اوساتې  �ېXويه	ه  دویلپاره  د دېÔرينؤ Xردار خ£ل ک�ي او

 ېد. vردی ¯س Xرايه ک�ي �ېجمبوره يش  دویvرې بيخي Ôوخýه يش او بيا  �ېهغٻ±ر
ورXول ک�©ي او Xرايه شوې م�ندو ته د ماشوم د پيدا Xيدو وروسTته د خ£لو +دماتو عوض

پيدا ک�ې هغه د  �ېXومه لور  �ېÑال دا  يشد ¢المS ژوند ته س.µه  هغه يو 8ل بيا خ£ل
يوه زرپريلې م�ن#ه  �ېواٻي¢المانو وامكن وي، نو Àکه  په دېچ ودرF©ي  کې/دارانو قطار

 . خ£
 µ.t5ه زF©وې

. “د يو بل رسه سTيايل Xوي کېودانيو په جوړولو  د�éود ې اب
 شTپو�يك به tëلوڅ پوڅ ” •
دا اكر Àکه  دوی. دهې په Gري {ٓ/دې پيل ک�د د�éو ودانيو ��ۍ ال د پخوا نه د مهنا±ن  ;ولې
په  ي�ېنو Àکه خو . Êالمه ده�éې ودانS د vرخمت´ او د و`ړ په فکر د دوید ٻXو?

او د (Songdu Inchon) ‘ سو�éدو ا¬يون‘د  کې، په سTيول ‘پرتوÔس‘د  کېXو�ملپور
 aبتهëشان دن´ تعمريونه ودان ک�ي ±ر 5و په خ£ل فکر نورې ��ۍ ته دا  ‘Îرج +ليفه‘ �Sدوب

 ‘ vرخمتلو ;ولنو‘��ۍ ëشان د  غريباو  روپاٻ�يعرص`+لک مه اوس د  غريب¢ري  �ېک�ي
د چÑال دا . پخوا وو �ېاو غريب +لک نه دي  پاتېاو اوس هغه وروسTته مشريه دي

د ��ۍ کې  عريبپه . هپه درZه د ې اب
 شTپو�ک�وët د لو5و پو5و لوړتيا  و عقيل+لک داسې

په Ôمه مه ‘ وې اب
 شTپو�ک�ët لوڅ پوڅ ‘ د وخت ðينېچ د وخت Xوچ�ان،  هرسول هللا
د يو بل رسه د د�éو ودانيو په  کېعربو  سعودياو  �Sپه Xويت، عامراتو، دوب `ديدل، اوس

 .Ñديث ر�.�ا Xيدنه ده د دېSيك په Sيك  �ېسTيالٻکوي  کېجوړولو

ه غ�ۍ به د ق�يلې مرش د يوې ق�يلې ±ر ;ولو Ôوړ”او “±ر ;ولو خراب +لک به مرشان وي” •
Xوم  �ېXوي  د هغه اطاعت +اطر په دېاÑرتام
 Xب
 نه بلکه  د مرشۍه +لک ب. يش

بيا مه، دا اكر په . وخýه ±ررسه شوی دی کېد ��ۍ هر  وټ دا اكر “ .و�رسوي تهز`ن ور
پىل کٻ په امرFاك  �ېلکه 5ومره  نه دی پىل شوی يو 8ای کې مه کNهدومره لويه او Zارې

 . شوی

41

 هغوی“.د Xورونو په چýونو لکه د /ران ورF©ي سTتاسېحرج  �ېزه ويمن ”ٻ�يفرما هرسول هللا •

. “ډلوژنهاو  قýل”وفرمايلکٻپه Àواب ههغوي “حرج Gه ىش دی؟”وپو�Tتل  )احصابو Xرامو(

 ب�ېل او ډلوژنې دا ز`تواىل به دومره Ô;الكی او د قý کېوخت  {ٓخر �ېز`تويبيا ههغوي
 �ېووژل شو، او 5وک ولٻ �ېوژل ک�©ي هغه به نه پوه�©ي  �ې5وک ”�ېهدفه وي

هره نوي ورځ به ”�ېز`توي غ رسول هللا “.وژمن ي�ېولٻ  �ېوژنه Xوي هغه به نه پوه�©ي
هي` Xوم  �ېدومره ز`ت شوي په ;و
 ��ۍ کې Ôوړه جرمونه “ .په vرت
 بد±ره وي د تريې

او په +اصه تو ه، امرFکهپه  هتذيب غريبخو دا اوسTىن . کوالینه شTي خمنيویدولت پ�ي
 وړاندېپه Ôوړه ډول ±ر ;ولو  کېخلوا ه0ول شوي قýل او ډلوژنه  سطح او د دولت دوليت

  . ده

±ر  ، خوېشو پ�شéوٻ�يپه ±�او د نورو ډFرو پ�tو  ‘د ¯tو {ٓخرې  �ۍ’پورته پ�شéويو نه Êالوه،  د دې

 ر�Tت�ين د مWال په تو ه دهرسول هللا. لريرسه ±�او د فلسطني د Fروشمل او  �ې;ولو Fمې هغه دي

  :دهې ک� پ�شéوٻ�يپه اړه  د Xرامت نه ډک بريته رات´ ÷مسTيح، �Êىس اÎن مرمي

 کېپه واک  ي�ېزما روح  �ېقسم په هغه �ا ”فرماييل،  هرسول هللا �ې: روايت دی �5هتد ابوهرFره

راXوځ يش  او د ا¯ساÔنو ±ر مûµ به  کېمûµ  سTتاسېبه ډFر ژر ) ÷�Êىس(د مرمي Àوی  �ېدی، ب�شکه
وژين او جزيه به و ، هغه به صليب مات ک�ي او خµ#ريان به ا)د يو وامكن په ح�ث(په انصاف قضاوت Xوي

ماتې خوړلو نه وروسTته قابض  کېپه جµ´  ي�ېيو حمکوم قوم  �ېهغه خراج  يعنېجزيه (
 مµ#ه يويس
 وړاندېنورې نه غواړي او د هللا تعاىل په  ي�ې0وک به هي �ېپ�سې به دومره ز`تې وي ). قوم ته ورXوي

نو دا {ٓيت  ۍکه غواړ”ز`توي  تابو هرFره. “وييوه جسده به د ;ولې ��ۍ او د ��ۍ هر Gه نه هبرته
 يعنې( د هغه �ېنه وي  داسې�5ه به هي` 5وک ) واو هيود`ن و�Êسو`ن(د اهل کتاب : ک�ۍتالوت

او په . اميان رانوړي *رېخمک د مرګ �5ه  )پيغمرب او د يو ا¯سان په ح�ث، د ر�Tت�ىن مسTيح، ÷�Êىس
  )۴:۱۵۹سورة الhساء، . (“ورXوي  وايه په +الف دوید د ق�امت به هغه  ورځ

±�او  رسهروانه ده، او دا ;ولې پ�tې ب�ت املقدس ال يٻس*�يدنه �� اوس د جعيبو پ�tو �G�نې ته راÀو،

وينا انو ته د کتنې vرته ¯يش غد ¯tو په اړه د رسول هللا  {ٓخرې  �ۍد  �ېدا داسې پ�tې دې . لري
  . ديپه هلكه  ود جوج م�ٔجوج يعنې‘دZال د ډلې’د  �ېاو په +اصه تو ه هغه وينا انې  Xيدای¼رشحي

جé�و پيل د  د دېچ‘ {ٓزادي‘د فلسطني ¼ش په Ôمه  کېد وس
 والو جé�و په ن.�>ه  •
مقدسې ‘دا  .وجéµونو په وخت شوی  صلييبيعنٻ ‘جéµونو مقدسو‘د �Êسو`نو
 خوا  يياروپا

 �ېته ورسTيدې لكه  پاېهغه وخت  کېاكل   ع۱۹۱۷اك
 وروسTته په  ۱۰۰۰ ‘جé�ې

42

 ا�éرFز Zرنال �نيب،  �ېلكه . ورک�ه ېوÀونو ته ماتپ+الفت  ا�éرFز فوځ د ع±ين
(Allenby)  روشمل تهF ر  ۱۹۱۷دÎالن ورننوت نو کېم�اشت په اكل د اکتوÊي�ې ا  �وک

په د¢ه ورځ فلسطني  کېپه حق�قت  �ېÑال دا . “جé�و اخýتام وموند يب�ن صلي”�ې
د اسالم او مسلامÔنو په . شو ‘ {ٓزاد‘�ېاو د ¢المS په µÀ#ريونو و±�ل شو او نه  ‘ حمکوم‘

د ا�éرFزانو، . لريجéµونه ال ±ر �ن ورÀې دوام  صلييبيعنٻ جé�ٻ د اروپا`نو مقدسې ضد
وسلوال نيواک او په  د عراق او افغا¯سTتان مسTتقمي
 خوا په  Óه  ارسائيلامرFاك`نو او

نور ملکونو ¢ري مسTتقمي  داسېعرب، پاXسTتان، لبنان، اردن، مرص او  سعوديصوماليه،
 . مWالونه دي جé�وصلي��اشغال د روانو

خزار  اروپاٻ�يدا هيود`ن د ( سTت�hدنهفلسطني ته د نيواک په ن�ت بريته هيود`نو  ارسائييلب�hد  •

  دویوړاندٻدوه زره اك
 ).نه دي
 Ttëته  د اÎراهمي  �ېهيود`نو رسه توپري لري Xوم
دې دا +اوره  دویوو�ې بندFز  *رېخمٻ
  امرالهيد¢ه س*�	لې +اورې ش�ل شوي وو او د

او  ىلرارسTيد و{ٓخر وخت نه  �ې±ر 5و و دا بندFز ±ر هغې مودې . خ£
 ک�ېيو 8ل بيا
 د دویکٻه خ£لولو په ±رڅ خو د +اورې د نيواک او بريت. شوي خوشېجوج م�ٔجوج نه وو

 ې +اورې اوسTيدو�کود د ي�ېدوي چٻل را ري شو  کېيو Ôروا او ÎرÎريت نه ډک ظمل په Zال
 .Xوي /ندېو �و  هيودي بيµéاه فلسطيين ¢ري يعنې

 ي�ې†داود او سل�ن �ې، پا�ايه پاکهارسائيل د . رغيدنهدولت  ارسائيلد  کېفلسطينپه  •
مقدس  هغې د. فرمان
 خمې وجياړه شوه اله�يد دوه زره اك
 وړاندې ، وبhسT اtuی

د هغی 8ای اوس يو .  وبhسT په ديندارۍ، ر�Tت�µوا
 او انصاف اtuودل شوی  ارسائيل
او ال  ، زورواکéS ،Sامرۍدروغوپه بيدينS،  ي�ېبhسT  �ېنيوىل  ارسائيلپلمه  ر

 .ز`تيدو�کې تريې اtuودل شوی دی

 يد در  کېغريب متدن  و په Xومک،تريي او اقýصادي سTيايسوررسه د د جتاوزې جé�و او  •
په نوم  )PaxBritannica( ېسلط ÎرÚنويد وامكنياو
 . وامكنيو راÎرسريه Xيدنه و��يوال
 سلطه
 دې وروسTته امرFکې .وه وامكين��يوا
  ÎرÚني�ېد  کېاوسTنS زماهنيعنٻوه،

)PaxAmericana(  ،
 کېاو په {ٓخر . .µه شوهامرFاك د دومهې ��يوالې وامكنt5 S يعنٻرا¢
. په انتظار ده )PaxJudaica( سلطې هيوديد راتلو�کې په �ژدې وخت کې��ۍ د درميې او

 ودوه ��يوال��ۍ د. ي±ر  وتو ک�  اوس وامكينره ��يوا
 درميه او {ٓخبه دولت  ارسائييليو پلمه  ر

مهدا . ه±ر السه ک�  ��يوا
 وامكين �0هÎرÚن�جéµونو س�ې تودې تريې ک�ې ±ر 5و امرFاك

د امرFاك، ( دولت ارسائيلد  �ېپه ننداره ده��ۍ اوس ±ر ;ولو سرت جµ´ د پيليدو  ازر
د امرFاك  باالخرهدا دی چ  ي�ېاو هدف دی ک�يپور^رٻ الس X( vومک، Ô;و او نورو په ÎرÚني�ې

 �ېبه بيخي رسوا يش دروغ دا اكر ±ر رسه يش نو دا  �ېلكه . وا+يل ي�5ه د ��ۍ مرش
اروپا  �ېÑال دا . ی دید هيود`نو لپاره د يو وطن پيدا Xولو په +اطر جوړ شو ارسائيل واکٻ

43

يو ون�يس او په ;و
 ��ۍ د وامكنS په غرضد ±ر 5و ب�ت املقدس  ک�یاك
 Xو�¸  ۱۰۰۰
 . ک�©دي کېبhسT په  ارسائيلپلمه  ر

جX ´µولو وړتيا
  د پاXسTتان او اFران د هسTتوي په لوم�ي قدم کې±ر ;ولو سرت جµ´ به

اووم (پاره الره هواره ک�ي و د تباهS ل ند عر/ به په خ£ل واراو دا  ه	ه وک�يمµ#ه وړلو
خراسان  ه افغا¯سTتان او عراق د لرغوينپاXسTتان شامل، ;ول اFران او وررس د ). و ورۍفصل

. دی ر راوتو�کیلtک اساليميو
 خمې د Ñديث د رسول هللا  �ېنه  8ایXوم  يپولې د
ې مظلومې او حمکومې سTميې هر کېد خ£ل مزنل په ±رڅ  لور تهب�ت املقدسد به دا لtکر

ه بيواÀ ک�ي نو نه  پورې جµ´ الس په خ£ل سرت ارسائيلچلكه . په Îر+ه ک�يخپلوايك هت
 د دې. مéµولې خtې ک�ي مه به په زFرمو تيلو دبلکه د +ليج فارس  الندې ک�ي سوFز اكÔل
 ´µ5 ت لوړوايل د کېد تيلو په بيه قصدي ±رTسې مكوايل کېاو وررسه د ډالرو ارز�ë
 vر

امرFاك  د وررسه به اووا+يل  کېپه خ£ل الس  وا ېاقýصاد د د ��ۍ  ارسائيلپه س�ب به
  . مه ±ر  وتو ک�ي وامكين�5ه د ��ۍ

دا اكر  �ېارز�ت لري Àکه  اسايسلپاره  ارسائيلډالرو سقوط `
 مµ#ه تلل د  د امرFاكٻ�ي

 به اليکرتونييك کېÑال  داسې. رسه
 مµ#ه يويس ه8ان مه
 پ�سې اك¢ذيد ;ولې ��ۍ به
 الندې;ول د هيود`نو ±ر الس  ي�ېواک او اخýيار به  �ېد اك¢ذي پ�سو 8ای ون�سTي پ�سې

د  �ېنظام به مðµته رايش  اقýصاديوي او يو نوی  کې��يوال /�کی نظام په الس
يوه  ëسېهره راک�ه ورک�ه به 8ان . نه وي ممکن vکېرال�©د به  او ل�©د�دلون پö اسعارو
نظام  اقýصاديته په د¢ه  ارسائيلپه ضد قوانني به  5رک vرF©دي او د ±رهéرۍ ٻ�يÎرTtuنا

لكه . وروتپ�ي دکتاتورييäرشيت خ£ل Ôوړه دZال  په ;ول ارسائيل/الخره به . اخýيار ورک�ي
Êاملان او وررسه ��يوال سTيايس او اقýصادي  ن يش نو د غرب المذهبهد ��ۍ وامك ارسائيلچ

 دوی. ه /زينé�ې پيل ک�يجعيب او غريب رو�ان فکر  Úييدپه  )دZال(د مسTيح  خواص به
يو وامكن به دا  مسلط��ۍ  �5ه په ب�ت املقدسد  �ېوک�ي Àکه  داسېچبه جمبوره وي
مسTيح او ` ضد  کو;هيعنٻبه هغه دZال وي  کېپه حق�قت ! ميزه مسTيح ��اÊالن وک�ي

  . شوويىل�Êىس مه ورته

±ر رسه ک�ي،  ي�ېپورتنS ;ولې السTته راوړنې  �ېپه دې روانه ډرامه کې هغه دوه لوبغاړي  •
خ£لې تريې د�منS او ±رSµéÎ يو خوا ته ک�tودې او  دوی. �Êسو`ن او هيود`ن دي اروپاٻ�ي
بيا وروسTته د اوسTين عرص  دغٻ÷لوالې. جوړه ک�ه ي�ېهيودي ;لوا
 - �Êسوي اروپاٻ�ييو جعيهب

يو س�ی د بل س�ي رسه �اكح  �ېکٻمتدن، Xوم  خسادي بيدينه او . غريب متدن وزF©اوه

44

دا متدن . ده  وته په خو
 ک�ي
 Xب
 خ£ل Êلمي او ختنييك انقالب د;و
 ��ۍ يش،  Xوالی

 . Xوينوي ر�éونه او بدلونونه ور ëسې��ۍ ته vر

 Xومې رو�انه ک�ي؟�Êسو`نو او هيود`نو ±ر مûµ پ�الينه  اروپاٻ�يمو�© ته د  �ېGه به وي  داسې
 hسوي اروپاٻ�يد چٻپ�الي�Ê-يده�رتيا لپاره الره هواره کéسو`نو خو . هيودي ;لوالې او مل�Êپه دېتل  هيود`ن

هيود`نو د¢ه يق�نًا قر{ٓن Xرمي مه د . �وىلپه دار Àي�ې �Êىس يعنې+دای  د �Êسو`نوچتورن ک�ي
  :دهې دعوه او په Îريتو الس رااكږنه بيان ک�

 ِها قـَتَـْلَنا اْلَمِسيَح ِعيَسى اْبَن َمْرَميَ َرُسوَل اللَوقـَْوهلِِْم ِإن  .........

.....  دی رسول د هللا�ې Àوی د مرمي  ،ب�شکه وژىل دی مو�© مسTيح �Êىس �ې) غوره(وينا  دوید او

 کېطزنيه انداز  غوی^هي�ا وندی مµىل، ن د پيغمرب او م�سح په ح�ث مéر هيود`نو هي` لكه �Êىس (
  )۱۵۷القر{ٓن، الhساء، ().الپٻوهلېدا

، ملéرتيا او پ�الينه دوید يواÀد �Êسو`نو او هيود`نو ±ر مûµ نه  �ېشTته  ح�ً و Gه د vردې شا ته ي
 کېپه د^. جوتويمه بللو Êلت د په FÔ  ‘ائتاليف ÀواXونو‘` د ‘ائتاليف‘رو�انوي بلکه په ډا ه يو بل د
;لوا

په )Jewishholocaust(د Ôز`نو خلوا د هيود`نو قýل Êام  کېپه دومه ��يوال جµ´  �ېهي` شک ¯شTته
 Úرخييتو ه دا  په دېراويل او  الندېيو Fم رول لوبوىل ±ر 5و �Êسو`ن د تلپاتې مالمýيا احساس  کې دې

 کېپه غريب متدن  �ېهغه +لک  �ې�5ه دا مه رو�ان�©ي
 دې. د پ�الينې هبري ±مكيل او äش*� ک�ي
 ي�ېÊام په هلكه دومره حساس دي او تل تل د د¢ه ¼ش په Ôمه قýل  لري ولې کېد �ارو وا ې په الس

دا  دوید . Êدد ته د شک په سرت ه  وري ‘هيود`نو م�لونو ۶‘د  �ېپه خولو Fر لéولي0وکهغو +لکود
 �ې¼ش نه غواړي  دویبلکه . Xومه اړه نلري پورېÚرخيي انتقاد اعتبار او ` نه اعتبار  د دېجعيبه �لند

 ûµومه نوې خ£لولې او  �ېدد¢ه دوه قومونو ±ر مX
  . يش` م�µل جوړه شوې، هغه مكزورې ;لوا

;لوالې د يو ب�ې ساري Êلمي او ختنييك انقالب بhسT ک�tود او  �ېجعيب نوې او  دېÎرسريه شوٻ کېپه اروپا
بيا  ;لوالېدي . قوت ورپه Îر+ه ک� ساریب�ې ته  دویانقالب  دې ختنييك.  وته په خو
 ک�ه ي�ېو
 ��ۍ ;

Xولو او ±ر �ک�الک  الندېد Fر¢ل، اشغال، ظمل،  هيوادونو په ضد اروپاٻ�يÀواک د ��ۍ د ¢ري  دا نوی
اول 8ل لپاره دوه قومونو په  Óه ;و
 ��ۍ د کٻډول Úرخي  په دېاو . راوسTتلو لپاره په اكر وا�اوه الندې

نو او مسلامÔنو په +الف Ôوړه هبري د نورو په vرت
 د عر/ د ظمل او اسTتعامر دا. ¼سلط الندې راوسTته
دا ظمل  خو دا ده �ېر�.�ا . نوم vرې ک�tودل شو ‘Sکر متدنونو‘د خو د +لکو غولولو لپاره  و+اص تند
دوام لري د مWال په تو ه په افغا¯سTتان، صوماليه، شامل لويد1 پاXسTتان، لبنان، عراق، اFران  پورې±ر اوسه

روان صلييب Sکر  د دېخو . پورته XويمسلامÔن د ظمل په ضد غ©  �ې�ريته  کېنورو 8ايونو  داسېاو

45

 هيودي متدن دی-¼ش په Ôمه �Êسوي ي�ېاساليم متدن او بلې خوا ته  يعنېوالړ دي يو خوا ته بيµéاه مظلوم
  . قسم خوړىل دی پيلولو يو ب�ې انصافه مقدس جµ´ ،داسTتاذيتوبپه  ارسائيلد  �ې�ا

 اروپاٻ�ي;لوالې په ډFر �ل ول د ¢ري  هيودي-�Êسويد اروپا جعيب�ې  نو مµاسب وخت راورسTيد�ې لكه
Xولو �5ه  #ایپه8اي خ£ل Úس�سات  کېد¢ه مسTتعمرو  ي�ېمسTتعمرو �5ه tëې سTپکې ک�ې خو دا اكر

د  وډا يانو په الس په د¢ه  يعنېپه ¢ري مسTتقمي ډول،  دویالرٻد دا ر�éه Úس�ساتو
 . وروسTته وک�
  . مسTتعمرو خ£ل مقدس جµ´ ±ر اوسه Zاري ساتىل

�ېديدولت ) بيدينه(سTيکولر  عرصيÚس�ساتو �5ه  ه
 دا ر�éيو   Tسhکفر يعنې(په رشک  ي�ېب (
 تعاىل د اميان، د هغه ;والوايك او �Êسو`نو او د هيود`نو د متدن بhسT پخوا په هللا اروپاٻ�يد . اtuودل شوی

  اروپاٻ�ي. وقامي  /ندې مµلوÎروايك µسويت د خ£لو پا�اهانو مقدسه وظيفه م�Ê که د  �ېيعنېú په
خو د جعيب او غريب انقاليب بدلون په . هپا�ايه ورXول Xيد د روم د لك�سا خلوا ورته ود` نده+دای مناي

نور د هللا  دوی. ، د ;ولواک په ح�ث د مµلو �5ه الس په رس شوt5نتدا متدن د اÎراهمي  کېن.�>ه
) بيدينه(سTيکولر  کېپه بدل  د دې.وواو د هللا تعاىل قوانني ±ر ;ولو لوړ  %لو ته تيار نه  مµلو تعاىل ;ولواکې

د سTيکولر دولت واک او قوانني اوس ±ر ;ولو لوړ . رشک دی �هدولت اوس ;ولواک و %ل شو او دا سو
هللا تعاىل حرام  �ېهغه Gه  �ېشو  لدولت ته دا حق ورک� . و رÀول شول او دا مه رشک دی

مه ک�ل او دا مه  رترسه�مهداسTٻ و رÀوي او بيا ) قانوين او روا( رÀويل هغه Ñالل ) ¢ريقانوىن او ممنوع(
  . ورشک

او  داود �ېXوم  ومقدس ر`ست په ب�hاد جوړ  هغه ارسائيلهيودي متدن، په بل طرف، د

±ر  ي�ېاو د هغه واک او قوانني  ;ولواک په ح�ث پôند تعاىل د هللا ارسائيلمقدس . واtuی  سل�ن
مه کفريه  دویچهيود`نو بيا هغه وخت ±رکه ک�ه لكه  اروپاٻ�يدا رن´ ر`سTىت مفکوره . ;ولو لوړ  %ل

ه تو ه پمWال د {ٓيتونه را¢يل،  داسېډFری  کېپه قر{ٓن Xرمي . نه ¢�© �اپريه ک�هسTيکولر دولت  عرصي
هللا تعاىل لره ده او  يواÀې;ولواکې  �ېدا په ډا ه Xوي  �ې، ۲، الفرقان ۱۱۱ ارسائيل، بين ۲۶الکهف

  . د �ا رسه نه رشFکوي ي�ېهغه

;لوالې د  �Êسوي-هيوديرا ري شو، نو بيا  کېسTيکولر دولت په چواكټ  عرصي;ول äرشيت د  �ېلكه
ملتونو سازمان د پيل  ملéرود دوي. بنديوان ک� کېد ملéرو ملتونو په بند  نظامسTيکولر دولتونو ;ول

د /� ��ۍ په  کېد کنرتول �5ه هبر نه وي او په خ£ل وار بيا راتلو�کې  دوید چو ک�يجوړ  داسې5خه
  .اكر وا+يل رتېکٻکنرتول او بدلون

  .ې رو�انويسTئلدا پورتنS ;ولې م  �ې د {ٓخر وخت د ¯tو �5ه ده، د دZال او جوج م�ٔجوجو موضوع

46

په ډFر �ل او ماكرۍ رسه  �ېXوم  ،وپ�سو پويل نظام مه  اك¢ذيارز�Tتو  ب�ې�5ه يو د  د هغو Úس�ساتو
+لکو لو;لو لپاره  امر پويل نظام بيا د ��ۍ هغوéS سو�هو دا جعيل ا. جوړ او په پخوانS مسTتعمرو وتپل شو

مسلامÔن د  ðينې� کٻ نو په ن.�>ه . د وامكنS په ضد ¢رب ون �اكره اكوه دوید چپه اكر راوسTتل شو Xومو
مت �5ه د د مسلامÔ. ېt5ل ‘خيې اوبه‘د س�µد  نورو ي�ې کېvريوتل، او په Êني Ñال  کې‘اور‘دZال په

 دuش او اندونزي`، ;ولنو +لک لکه صومالي�ې هغوéال په +الف  �ې، بنZپه مقاومت �وده،  ي�ېد د
 Sال دا  لشو  را ريک�غربت او ار`نÑ مه �ېاوÔ هغه �االکه ¼ش په Ôمتن شول  خواص نمسلامTسې شë ال

  .   وېساتلې  کې�منانو  ÷ې په نظر د د اسالم د ي�ېاو تل  ووهيوادونو �5ه  السTپو5يد غرب  �ېXوم

زÎرÀواک په  ربÚني�ې د اوسTنS زمانې لوم�يچوا
 پ�سه و ر�Àده لكه سرتلن´ پوند هغه وخت ��ي ÎرÚنوي
، د �ې د ��ۍ اقýصادي پالزم�نه  ر�Àدنېني وررسه دÎرÚ په پ�سو کنرتول او. �éلم�دان ته راوداح�ث

د ��ۍ  8ایپه  ÎرÚني�ېبيا د  امرFکه .ولو/وه يکردارلپاره يو سرتاتXô  وامكن Xيدو��ۍ  لپاره پها�éرFزانو
مهدا  .��يوا
 پ�سه و ر�Àده 8ایسرتلن´ پوند په دالر د  امرFاكيي ي�ېکٻ او په ن.�>ه  و ر�ÀدهزÎرÀواک

ولو/وه ±ر 5و  مهدا شان سرتاتôيك Xردار په پ�سو کنرتول او د ��ۍ اقýصادي پالزم�نه XيدوامرFکې لپاره از ر
 . په ;و
 ��ۍ خ£
 ملکې وتپ�ي

به يو  8اید امرFکې په  �ې5ر ندويدا د وينا انو مµطقي �G�نه هپه هلكه د رسول هللا ‘¯tو ې  �ۍ{ٓخر‘د
Xيدو لپاره /يد يو بل پويل نظام مðµته رايش  اكر شونې د دېخو . يشراÎرسريه زÎرÀواک  وروسTىتدرمي او

دا به مه هغه شان . دالرو په بhسT والړ دی امرFاكييد  �ېون�يس Xوم  8اینظام  اقýصادي ±ر 5و د هغه
 8ایام د سرتلن´ پوند په بhسT جوړ شوي نظاوسTين پويل نظام  خمکېنه
 دېچپ�tه وي لکه éµ5ه

 . ونيوه

نظارت  �ې�سو په ب�hاد به جوړ وي او دا پ  اسعارو اليکرتونيکېبٻد  �ېرايش  مðµتهيو نوی پويل نظام به
په د¢ه /�يك سسTمت کنرتول  �ېهغه 5وک . د يو مرکزي ��يوال /�يك سسTمت
 خوا اجرا ک�©ي ي�ېبه

. اكر راويل مخ بيولو لپاره په پ÷و پالنونو پهد  ارسائيلاو Ôدره کنرتول بيا د  ب�ې ساریبه دا  هغویولري،
د  ارسائيلد . د درمي او {ٓخري زÎرÀواک په ح�ث را5ر ند يش 8اید امرFکې په  ارسائيلبه  کېپه ن.�>ه
حىت د . کS رسه پورته روان دی او امرFاكيي دالر د سقوط په لور روان دیارز�ت په چà‘ شTيک�ل‘پ�سو،

�Êسوي اكل  ۲۰۰۸پاتې را¢لې او د  کې شTيک�ل رسه په سTيالS ارسائييلد  مه ايورو پياوړې پ�سې
ان خ£
 مه دا حق�قت اوس په وtuو سرت و ويين يارسائيل . ته پ�سه ويدا د ��ۍ ±ر ;ولو aب  tاٻ�يراه�س�

 . لپاره يوه �ه فال دی ��ۍ پالزم�نه  ر�Àدو هيلې ارسائي�د شTيک�ل پياوړتيا د  �ې

د  �ېپويل فساد او د هغه پويل نظام تدرجيي vرخمت´ د جوج م�ٔجوجو او د دZال موضوع ته پام Xولو vرته
  . رس�©ي، اماكن نلريو اوج ته په ;و
 ��ۍ وامكنS رسه مس به خ£ل  ارسائيل

47

پوهنې د ، اوسTنS سTيکولر شو 8ایپه  #ایکٻشوې مسTتعمرو په ختليه  �ېيو بل د هغه Úس�ساتو �5ه
¢ريديين تعبري د ;ول اكينات او د واقعيت . تون دیسTيکولر پوهن  عرصييٻمرکز  �ېاو روزنې سسTمت دی

د +لکو د پام او ا اهS  موضوع‘د ¯tو {ٓخرې  �ۍ‘د  �ېکٻاو شµhه د پوهنې د بيدينه Xيدو ن.�>ه ده Xوم
ې {ٓخر‘په شTتوالې /ور نلري او مهدا راز د  سTنS سTيکولر äرشيت نور د ق�امت د ورÀېاو  .ه�5ه هبر شو

  .ده معىن شوې ب�ېموضوع  ‘¯tو �ۍد

دا ¢رب ون په سورة . د äرشيت دا رن´ سTيکولر ماز¢ه م�ن#لو ته ¢رب ون �ودل شوی دی کېقر{ٓن Xرمي
. راپôندلې دهلوم�ي 8ل لپاره يٻموضوع م�ٔجوجو د جوج  �ېسورة دی  هام¢هچ دی  8ایپه  #ایکٻالکهف

د يو شTمتن . ا¯ساÔنو افسانوي مفکورې مه ¼رشحي Xوي ود ق�امت او {ٓخرت په اړه د بيدينه شويدا سورة
، په /
 ‘يو 5وک‘8ان ي�ېبيا  �ېوک�يéµ5ه هغه خ£ل مال او دولت دومره فاسد  �ېک�سه ک�©ي  و �ي

�ی د شTمتن و . نه /
‘ هي0وک‘ي�ېار`نS په س�ب  د غريب�S او �ېتريه د هغه غريب س�ي په vرت
که �ريته زه د خ£ل t5نت  +اخماخو . لكه يش به ميقاچق�امت  پهXوم  مانو  ه او نه ز ”: واٻ�يق�امت په اړه

رة سو (“ !په الس رايش غوره�5ه مه يو Gه
 دې کېپه عوض به ما ته راوسTتىل مش، نو ح�ً  وړاندې
 .)و ورۍمه  ،۳، السTباء ۵۰ت سورة الفصل). (م {ٓيت۳۶الکهف،

هغه )ذXر شويvکې رات´، دZال او جوج م�ٔجوج د �Êىس �ې(موضوع  ‘ ¯tو’د او  ‘{ٓخر وخت’د
ژر  �ېواٻيملنÓې ويه او  پورې‘ق�امت ورځ’د �ېاميانه +لک ب�ېپه ورځ د ق�امت /ور لري او  �ېمومµان
 اکرثه +لک به �ېقر{ٓن Xرمي ال پخوا دا رو�انه ک�ٻ �ېر�.�ا ده . رايش، د يو بل �5ه Zال Xوي دې

کې ) ق�امت(په راتلو د د¢ه  )د رuشخند
 Xب
( ب��ه Xوي”./الخره الس په رس يش �5هق�امت /ندې /ور
 کېپه وFره  ،راوړی دی ي�ېاميان  �ې، او هغه Xسان /ندې) ق�امت( نلري اميان په دې �ېهغه Xسان

راتللو (اخýالف Xوي په چای، ب�شکه، هغه Xسان . دا حق دی �ې، او پوه�©ي �5ه) ق�امت( ېدي
 د
ورځ د  �ېب�شکه ”.)۴۲:۱۸القر{ٓن، الشوری، (“ .دي کې مراهS  ريېپه ل دویق�امت کtی +اخما ) د

 .په دې، خو اکرثه د +لکو �5ه نه راوړي اميان کېپه د^ق�امت +اخما راتلو�کې ده ¯شTته هي` شک
  ).۴۰:۵۹القر{ٓن، الغافر،(“

په رشFکه دس�سه جوړه ک�ه ±ر 5و په دFن /ور
 مµ#ه  )vرسTتS هماد(توکزيوالې سTيکولرزم او  اروپاٻ�ي

بيا  ليه شوې مسTتعمرو کېد¢ه ¼ش په Ôمه خت . يويس او وررسه د ق�امت په ورځ مه اميان
 مµ#ه الړ يش
لکه . /الخره د اروپا رسه مض يوه ��يوا
 بيدينه ;ولنه جوړه ک�ي �ېبدلون راوسTتل شو  داسېپه قالره

vروسه د   globalizationيعنېد ��يوالتوب ÷ول äرشيت په يوه بيدينه ��يوا
 ;ولنه /ندې بدلولو لپاره چ éµ5ه
�5ه  ېو �ي د ديين ژوندالر اروپاٻ�ي¢ري  ي�ېکٻ په ±رڅ  ،روانه ده وړاندېخ£ل هدف په لور مخ vر

دا د . د د¢ه بيدينه، خسا او کفريه غريب ژوندالر پ�tې او تقليد پيل ک� ي�ې8اي او vر  لشو  الرېبي

48

سTيکولر غريب  عرصيد  �ېده  هام¢هدا ;لوا
 . ;لوالې لپاره يو سرته السTته راوړنه وه �Êسوي-هيودياروپاٻ�
 Tسhی دی ي�ېمتدن بtuا.

د ;ول äرشيت د ¼س�ري او د  ��ېارز�.  �ېو±�ىل  پورېGه  داسېمتدن اصىل ارمان يو  دغېخو د

;لوالې اصيل ارمان  �Êسوي-هيودياروپاٻ�. وراZذبولو �5ه مه ز`ت د کäرشيت په يوه بيدينه ��يوا
 ;و�هن
په ن�ت  نيواکارض املقدس ته د  هيود`نک�ي، او بيا  {ٓزادد هيود`نو لپاره ) فلسطني(ارض املقدس  �ېودا

د دولت دومره حاميت او مال±� وک�ي  ارسائيلدولت ورغوي، او بيا د  ارسائيلراسTتانه ک�ي او د¢لته د
 . ک�ید ��ۍ د زÎرÀواک ح�ث�ت نه وي خ£ل  �ېيٻ±ر 5و

Àکه  ې پ�ىل Xويدعود د اسالم په حق /ندې 5ر ندونه  ‘د ¯tود ق�امت د ورÀې  کېپه اوسTين دور ’
د هيود`نو او �Êسو`نو ±ر مûµ پ�الينې او  �ېپو�.µو Àواب موندل ک�©ي  هغو د کېاسالم  يواÀېچ

دا دZال او جوج م�ٔجوجو ته . ک�©يبيدينه غريب متدن جوړيدنې په هلكه راÎرسريه  عرصيد  ورëسې
 Nه ليوالتيابيک متدن اروپاٻ�يدا د فلسطني رسه د . ر�ا اچوي /ندې;لوا
  �Êسوي-هيوديچده  پوهنهاړونده

  .مه رو�انوي

هغو پ�tو خمکې
 خمکې اSلك اسالم د  �ېرس�©ي اثباتد اسالم دعوه
 دې �5ه مه په  /ندېپه حق
رسه د دولت  ارسائيلد  �ې، په +اصه تو ه هغه پ�tې Xولو توان لري Xومې �ې ال مðµته نه دي را¢يل

الن�ل، ورة قر{ٓن Xرمي، س(د هر يش د ¼رشحي توان لري  �ېقر{ٓن Xرمي په زغرده دا اÊالن Xوي . لري±�او
۱۶:۸۹.(

  فرقه پالنې ته ¢رب ون اساليم

مهدوي ر�Tت�ين او په  يواÀې واکٻ  �ې ډFری +لک خ£لې فرقه پالهÓنÓورې وهلو رسه دعوه Xوي �ن سTبا
;ول  مراهان نور د خ£لو حريفانو د رسوا Xولو �5ه مه خوند ا+يل او  دوی. مسه الر روان مسلامÔن دي

پا
 ±رSµéÎ او د دې فرقه  هدا کتاب دا ر�Tt .éيت وياو اندXو مسTئلو په رس رسه ̄  امÔبٻد تل بويل، او
د  کېاوسTنS زمانه ’په چ او دا فر� ننéوي  ام را رÀويافسانوي دعوې ته پ /ندې حق بيالبيلو فرقو په
  .{aٓر وپنðويو ته اړونده Êلمي �G�نې او ، دZال او د جوج م�ٔجوجو موضوعéان‘{ٓخر وخت ¯tو

ل© ±ر ل©ه يو  کېÑال  داسېپه اړه مالومات ونلري، نو په  پالنېه فرق اساليملوسTتو�يك اماكن لري د  �Àنې

يش د اساليم فرقو د  ک�دایلوسTتو�ک�  �Àنېاو بيا  .5و فرقو په اړه معلومات دلته بيانول اړFن دي

په  پالنېفرقه  اساليمال پخوا د ه رسول هللا  �ې5ر�éه . دا 5وک دي �ېپôند لوۍ په اړه تلوسه ولري

49

وسايت، نو مسلامÔن ريٻل ونهد دا ر�éه فرقو �5ه 8ان �ې+ربدار ک�ي  ي�ېن ده او مسلامÔک�ې  پ�شéوٻ�ياړه
¯tو ته د  او دې ‘{ٓخر وخت ¯tې‘د . وپôين په Xومک ي�ېفرق  سېمعيار ته اړتيا لري ±ر 5و دايو

 ب�ېموضوع و جوج م�ٔجوجوررسه د دZال او د . ی يشامعيار aب.�د داسې¢رب ون 5ر ندولو حصيح ک�نالر
ته د ¢رب ون  �ودلو لپاره دا موضوع  پالنېفرقه  اساليمنو لري،  #ایکٻ‘{ٓخر وخت په ¯tو’
 Xوم شکه د

  . ده مµاسTبه

  شTيعه فرقه
د م�ينې �5ه يو 5و لسزيې وروسTته ه د رسول هللا  �ېفرقه پالنه هغه وخت راپيدا شوه لكه  اساليم

د اوالد  �5ه ه د رسول هللا  واٻ�يچد شTيعه فر� لپاره ±ر ;ولو خو�ه عق�ده هغه ده . شTيعه فرقه وزF©يده
به مسلامÔن په هغه اكفرو Îری  الندېامام Fدي راوالړ يش او د هغه د مرشÚبه او الر�ونې  يعنېبه يو ±ن

 پ�شéوٻ�S کې پهپه خ£
 ه رسول هللا . وي Z ´µدل کې به بوخترسه په ج د اسالم  �ې5وک ومويم
خو . په د¢ه +ربه لكک /ور لري به ک�©ي او دواړه شTيعه او سTين همداسېچ رو�انه ډول په ډا ه ک�يده

د نورو  کېپه اسالم  دویچظهور دا +ربه په ثبوت رسوي  Fديد امام  �ې/ور دي  په دېشTيعه بيا

  . دي Zانب حق پهفرقو په vرت

هغه به د  �ېليtودک� وخت  داسېد امام Fدي د ظهور وخت په  په رو�انه تو هه خو بيا رسول هللا

  .د رات´ رسه مهزمان وي�Êىس اÎن مرمير�Tت�ين مسTيح،

د مرمي  �ېلكه ) لپاره Úىس5ومره نيمكر¢ه وخت به وي  يعنې( سTتاسېéµ5ه Ñالت به وي ”

حصيح (  “�5ه وي Úىسبه مه
 ) Fديامام (امام  سTتاسېرا�کýه يش او  کېمûµ  سTتاسېÀوی
  )خباري

 Sې او دا ي و وړاندد پورتنµنو امام  �ې�Ôامك(د مسلامÑ ( ي©Fنو �5ه وي، �5ه 5ر ندÔد دېچبه د مسلام

په ب
 وينا مسلامن امت به په خ£ل 8ان . به ¢ري مسمل په مسلامÔنو وامكن وي وړاندېوخت راتلو نه يو Gه
يند +ال �ېدی  داسېمان و  . د وامكنS �5ه حمرومه وي ُTس
��ۍ په ¢ري  فت د ړ��éدو وروسTته په ;و

ين(ه مسلامن د¢ه ¼ش په Ôم دوی. �Êسوي وامكنو /دارې ده-هيودي اروپاٻ�يمسTتقمي ډول د  ُTدولتونه ) س
. و ر�Àدل دولتونه السTپو5ي په پاي
 کې دا دولتونه د غرب �ېته جمبوره ک�لÑالت  اtuودنې د ¢اړهداسTٻ

ين �ېÔشونې ده  بيخيدا  �ن سTبا ُTهغوید  ې;ولنه د يوه س  �لو �5ه 8ان +الصه کéµاو  {ٓزاداو يو  يد م
�5ه +الصون  ¢زيېا�Êسوي سTيايس او اقýصادي کنرتول او - دولت دي ورغوي ±ر 5و د هيودي خ£لواک

  .±رالسه ک�ي

50

د¢ه دولت د ¢ري مسلمو وامكنو د  ه ن.�>ه کېيپÎر د د اساليم انقالب �ېپه بل طرف، شTيعه اFران ادÊا Xوي
شTيعه اFران د غرب په +الف tëې ;�éµې  �ېهغٻ±ر . هبر شوی دی کنرتول او ا¢زيې د داFرې �5ه

دولت  {ٓزاداو وررسه يو /اعتباره او  )Ôمه ورک�ي وه “عظمي شTيطان”امام مخيىن امرFکې ته د ( ويک�ې
د امام Fدي او . وامكين Xوي دویيو ZاFز امام ` Ñامك په  �ېفکر وي  په دېبه شTيعه  هغېولري، ±ر

د دعوې  په Zانب اوسTيدو حقد ين Ñديث په ر�ا کې د شTيعه  انو بريته رات´ په اړه د پورت �Êىس
  . ويا¢زيې /يد پوره 5ر ندې

 د �Êىس �ې±ر 5و  ىل¯يش راتل منðتههغٻ د امام Fدي ظهور ±ر  �ېپورتنÑ Sديث دا مه رو�انوي

 �ېممکن نه دی ±ر 5و  هغېبريته رات´ ±ر  خو بيا د �Êىس. شوی را�ژدېد رات´ وخت نه وي
او بيا دZال . ر�Tت�ين مسTيح په ح�ث 8ان 5ر ند ک�يد  �ېنه وي Îر`ىل شوی  کېدZال په خ£
 دنده

شوی او  {ٓزادارض املقدس د هيود`نو لپاره نه وي  �ې±ر 5و  Xوالیخ£
 دنده ¯يش ±ررسه  هغې±ر
  .  هيود`ن د ارض املقدس بريته خ£لولو په ن�ت نه وي راسTتانه شويارسائييل

ته بريته ورت´ د Xوم  “�ار و;ي”هغه  �ېٻک�مه دا بيان  کېم {ٓيتونو ۹۴-۹۵قر{ٓن Xرمي د سورة �ن��اء په

دا  �ېبه ه
 مðµته راÀي لكه ) زمو�© په نظر دا �ار و;ی Fروشمل دی( ووش�ل شوي  دویچ8ای نه
  :دوه رشايط پوره يش

 يش او خوشېجوج م�ٔجوج را •

  په هر لور خ£اره يش دوی •

دی، نو دا /يد  ک�یخ£ل  ي�ې8اي هيود`ن بريته ارض املقدس ته بريته سTتانه شوي دي او دا  �ېاوس
د  دویچد اسالم ر�Tت�ين اسTتاذي دي ±ر 5و  دویٻXوال? دا دعوه ¯يش  هغېشTيعه ±ر  �ېرو�انه وي
�ېکٻÑال  داسېپه . دZال موضوع په اړه د خ£لې +ربتيا او پوهې 5ر ندونه و�ک�يد او  وجوج م�ٔجوج

 ÊلميXومې اهل ¼شTيعه
 خوا پد¢ه موضوع ��ۍ د ، لريدZال او جوج م�ٔجوج په ;و
 ��ۍ ا¢زيه
±ر اوسه Xوم ډول ¢رب ون نه دی 5ر ند  دویپه ب
 وينا  .سرت ې په الر دهال ±ر اوسه 5ر ندونې ته

  .مهدوي ر�Tت�ين مسلامÔن دي يواÀې واکٻ  �ې�اٻيدا و  �ېک�ي

  امحديه فرقه

په مرمزه تو ه د اوسTين  �ېده  هغه ډ
±ر ;ولو Ôمýو  کې��ۍ د بيالرې فرقو په قطار  اساليمد اومسها

د دي  .د امحد`نو فرقه يعنې±ر ;ولو غوره ډ
 ده  کېدولت په نظر  ارسائيلسTيکولر غريب متدن او د
فر� بhسT÷وال، مرزا  دېد چخطرÔکې او په 5ر ند ډول بيالرې ډلې يوه د `دونې وړ 8ا�é�تيادا ده

 کېپه د^. ووجوج م�ٔجوج په ¯tه ک�ي  کېاوسTين غريب متدن په قومونو  د¢الم امحد، په حصيح تو ه

51

خو رسه . درلودحصيح نظر مه په تعجب رسه  کېنورو مسTئلو  �Àنېد دروغو پيغمرب  دغېچشک ¯شTته
�ېد دٻ
مرزا ¢الم  .پلويتوب مونده هغوید ýل ي� ، غورµÀ´ هغه اوسTين غريب ملتونو �5ه vرده لريې Xو

  . وپôندد جوج م�ٔجوجو په ح�ث  ي�ېمضمون کک� ک� او دZال  ‘ق�امت د ¯tو’امحد په ډFره SéS د

هغه  éواکېچوک�ه  ي�ې يوه ب
 /ط
 دعوهچ Ñريانه ک�ه لكه هغه وخت ��ۍ مرزا ¢الم امحد مهدا رن´

، د هغه په ېشو پکېوړاند وي�هن د بريته رات´ په اړه  د �Êىس يعنېد ر�Tت�ين مسTيح  �ېÑديث
 هغه، خو د Ñديث حق�قت مµلو د دېهغه د ر�Tت�ين مسTيح په اړه  که Gه مه. äش*� شوی دی کېذات

بلکه ،د هغه په . په حق رسTيدىل، هلته خ¸ دی او خ£
 بريته نه راÀي کې]شمري   په اند �Êىس

�ېيٻمرزا ¢الم امحد ته اشاره وه لكه  کېپه اصل هاند، رسول هللا
مرزا ¢الم امحد دا /ط
 . دا وينا Xو
هغه خو د يوې  �ېدي حق�قت نه سرت ې پ÷ويل  ي�ېپه ډFره ب�رشمS  �ېXو
  کېÑال  داسېدعوه په

مرمي  سTپني پا½ېر�Tت�ىن مسTيح به د راتلو�کی �� وييلپه ډا ه دا  هاو رسول هللا وپن>اب�S مور Àوی
  .ويÀوی

هغه به د دمشق خýيû لور ته والړ . به هللا تعاىل مسTيح، د مرمي Àوی راول�©ي کېوخت  مهدېپه .... ”

په ±ن وي او السونه  ي�ېبه  شوې Zامې رن´تت شان دوه په زعفرانو  �ېراXوځ يش،  /ندېسTپني م�نار
 ±رېهغه خ£ل رس �کýه ک�ي، نو د خولو مشک�ªې به  �ېلكه  .اtuي وي وزروکو په Fد دوه مال ي�ېبه

د  �ېهر اكفر . وش�µدل يش ، د ملغلرو په شان مشک�ªې به ±رېپورته ک�ي رس�� وغور�8©ي، او لكه
د  �ېپورٻساه به ±ر هغه 8ايه رس�©ي ±ر Xوم 8ايه ک�ي نو هالک به يش او د هغه  بویهغه د بدن وږم
  )حصيح مسمل( “ .... هغه ديد اكر Xوي

  :  ک�یذXر     په نوم   �Êىس هسرت رات´ په اړه دی، رسول هللا دا مه د مهدې �ېکٻپه يو بل Ñديث

 �ېهغه وخت GÔاپه زمو�© لور ته راغی لكه ه رسول هللا �ې�5ه روايت دی  غفاريÎن ُاسTيد  Ñذيفه”
 ûµتل  صهغه. مشغول وو کېيو حبث  کېمو�© خ£ل مTه يش حبث ”وپو�G وۍپهXحصابه ( هغوی“؟

نه راÀي  هغېدا به ±ر ”:مايلوفر ه نو بيا رسول هللا. “په اړه حبث Xوو  �ۍ ې{ٓخرمو�© د ”ل، يوو ) Xرامو
 ‘ دZال’، ‘لوږي’د `دونه وک�ه) ته اړوند دې( ي�ېاو بيا  “يو شنه وي �اكره لس ¯tې  ته تاىسچ ±ر 5و

دري ’،  ‘ جوج م�ٔجوج’،  ‘ د مرمي Àوی �Êىس’، ‘ د ملر د لويد1
 لورې راخýل’،  ‘ µÀاور’،
 ûيýکې غرق�دل، يو په خú تان  کې، يو په لويد1 کې8ايه دTسäېکٻاو يو په عر�يو  ي�ېپه پاي
 کې به

  )حصيح مسمل( “.‘ ته وÀغلول يش 8ایغونÓې  خ£�Àي او +لک به واور د مين
 لورې راو

ته ه0ويل  تازيتوب Xوي /يد امحدي Êاملان دېد ر�Tت�ين اسالم اسT  دویéواکٻچد امحد`نو دې دعوې
  . �اٻ�يپه نوم کتاب ته خ£ل ¢رب ون و  ‘کېپه قر{ٓن  ب�ت املقدس’�اپ شوي   کېاكل  ۲۰۰۲په  �ېواي

52

  فرقه وهايب
په مرموزه تو ه د عرäسTتان د جند سTميې �5ه  �ېد جعيبو او بيالرې فرقو
 مشريه يوه هغه ډ
 ده

نورو ;ولو ډلو قýل واجب  د دې، او بيا په مرشاكنو حسابوي مسلامن سTياالن را5ر نده شوه او نور ;ول
او بيا د اسالم د  5و اول د جند، ق�يلې رسه ±�ون وک� ±ر سعوديډلې غ�و د  وهايبجندې  د دې. بويل

د جحاز د سTميې کنرتول Àکه  دوی. ±ر السه ک�ي وامكينز د سTميې لرو�کې د عرäسTتان د جحا زړه ح�ث�ت
 8ایدFن بريته په  ر�Tت�ىنرشک /
 او  دویچپاکه ک�ي  ي�ې±رالسه Xول غو�Tتل ±ر 5و د هغه Gه نه

  .زر ونه بيµéاه مسلامÔن په قýل ورسول ي�ېوامكنS ته ورسTيدل نو بيا  دویچلكه . ک�ي

ډلې په  وهايبق�يلې او  سعوديدواړو �ېوهايب ±�ون اصيل مقصد هغه وخت راÎرسريه شو لكه -د سعودي
د ا�éرFز او امرFکې السTپو5ي سعودي دولت جوړولو دس�سه وپنðو
 او په ډFر  کېرشFکه په عربو

دار�سالم  دویکٻد د¢ه السTپو5ي دولت د هسTتولو په ل� .نوم ورک� ‘ عرب سعودي’ورته د  ي�ېجرٔ{ت

د چدZال تري وuسTتل Àکه  دوی. وپه خ£ل الس بhسT اtuی  ي�ېه رسول هللا �ېاو +الفت ړن´ ک�
اسالم رسهد جوج م�ٔجوجو لپاره الره هواره ک�ه ±ر 5و خ£
 هغه مرموزه دنده ±ر رسه ک�ي  خ�انت
 دوی
 هغو +لکوٻ 8ا? په  د دې-سعودي.بيان شوې ده کېم {ٓيتونو ۹۵-۹۴د قر{ٓن Xرمي د سورة �ن��اء په  �ې

وهايب ;لوا
 د اروپاٻ�ي ، د اسالم په س*�	يل دFن اميان لري �ېرسه د ورورولS پيوسTتون وک�ي 5وک
  .رسه يو 8ای شوه ;لوالې�Êسوي -هيوديمرموزې

 دومره;لوالې لپاره  �Êسوي-هيوديد ماملې äش*�يدنه او رمسې Xيدهن ېسرت د دېد اسالم د زړه د خر5ون

سفر وک� ±ر 5و د  کېب��ۍ  يو امرFاكيي ولسمرش په خ£
 يوٻبحري �ېه وه د ارز�ت �5ه ډک هډFر
په پ÷ه شاه   USS Murphyب��ۍ مريف  امرFاكيي .پا�ا رسه خشصًا ليدنه کتنه وک�ي عرب د سعودي

 Great Bitter(د مرة الکربی حبريې  کېعبدلعزFز اÎن سعود د Zدې د بندر �5ه دمرص په سوFز اكÔل
Lake(  اكٻ�ي �ېته ويوړ �ريتهFامر
 ولسمرش روزويلتد امرFاك کٻ) USS Quincy(ب��ۍ Xويhيس  ب

)Roosevelt(  تظرµه يو بل رسه وکتل او ۱۴اكل د فربورۍ په  ۱۹۴۵دواړه مرشانو د .وورته مàمه ن�
±�ون ±رخي مثر ±ر خولې  د دغېاك
 وروسTته  ۳ يواÀې;لوالې  وهايب-سعودي. ک� السليکيٻخ£ل ±�ون

  .وپôند په رمسيت ارسائيليٻو`ړ په  �ېوراغی او امرFاك لوم�ی دولت  مðµتهدولت  ارسائيلد  �ېک� لكه

 یشو پاتېيواÀ ±�ون او احتاد نه  امرFاكيي-بدمرغې پ�tې نه وروسTته سعودي ۱۹۴۸د  �ېدا حق�قت
  .خوحشا
 ده کېفرقه د اسالم رسه په خ�انت  وهايبچٻ�اٻي را،ک�یيٻبلکه vرخمت´

احتاد رسه خ£
 د ¢الم او /دار اړFکه ;�éµه ک�يوه نو  �Êسوي-هيودياروپاٻ�;لوالې د  وهايب- سعودي�� ±ر 5و

په جحاز، حرمني او جح  دوید چيو مسلامن او ` د مسلامÔنو يو جامعت لپاره دا شونې نه وه  پورېهغٻ ±ر

53

 مµ#ه يويس وامكين/ندٻ .
يو لور ته د ر�Tت�ين اسالم د  �ېدې نوې فر�  �ېدا وه  ي�ېمµطقې پاي
��ۍ د وامكنS وړتيا  اساليم�Êسوي احتاد لپاره په ;و
 -هيودي ي�ېبل لور ته  ،اسTتاذيتوب دعوه Xوي

په نوم  ‘دولتوهايب -+الفت، جحاز او سعودي‘د نور تفصيل لپاره . (لكيدي رول ولو/وه کې±رالسه Xولو
  ).ک�ۍ±رالسه  ي�ېنه www.imranhosein.org، و ورۍکتاب

 شوی او دذXر  کېخبارFپه حصيح په اړه وړاند وي�µه ک�ې،دا Ñديث خ�انت  د دېپه �اكره ه رسول هللا
او د شTيطان قرن  ازم�Ttتونه او فýنې�5ه به زلزلې،  #اید دٻ”داسې فرمايل شويجند سTميې په اړه

د ). �5ه راوتيل دي جند سTميېفر� مرشان دواړه د  وهايبق�ي
 او د  سعودي( “راÎرسريه ک�©ي) زمانه(
موقعيت  کېجند په عراق  �ېويلنو � À . وموقعيت په اړه ډFر اخýالف  ٻ�يجغراف�ا د جند کېاسالم په پيل

ه د رسول هللا �ېدا 5ر نده ک�ي  �ېته را¢لي خمېد وخت ترييدو رسه اكيف ثبوتونه او شواهد . لري
 اشغال �5ه د ارسائييل-امرFاكييد عراق مسلامÔن په ډFره م��انه د . په ر�.�ا رسه äش*�ه شويده پ�شéوٻ�ي

 سعوديد  �ېکٻÑال  داسېبوخت دي، په  کېغTtتلې وس
 وا
 م�ارزه هلې سTميې د ازادولو لپاره يو خ£
د مهدغو ظاملانو رسه خ£ل شTيطاين احتاد ته په ډFر د`نت او ¢المS  وعرب جندي مذهيب او سTيايس مرشان

  .یک�رسه دوام ور

د قر{ٓن Xرمي د {ٓيتونو او اÑاديثو  دویچمفکورې يوه جعيبه 8ا�é�تيا دا ده  مذهيباومسها
 زمانه کې د وهايب
{ٓخرې  �ۍ ’د  �ې;�éµار Xوي، په تريه هغه اÑاديث او {ٓيتونه  /ندېماÔ ک�نې ) حتت ا}لفظي(Sيك په Sيك

د خ£ل دا رن´ �G�ندود په س�ب ) د يو 5و نه vرته(وهايب Êاملان  �ېدا ي�ې ن.�>ه . اړه لري پورې‘¯tو د
دي او  پاتېد رس +الصيدين او بيا ±رينه مسه ماÔ اخس.ين �5ه معذوره  /ندېديين جمازاتو او ¼ش�هياتو

بل لور ته که و ورو نو شTيعه . د دZال او جوج م�ٔجوجو په حق�قت نه رس�©ي دویچمهدا Êلت دی
په vرت
 ز`ت  هغوی�5ه ماÔ اخس.µې ته د  م.شاهباتوموجود  کېپه قر{ٓن Xرمي او اÑاديثو مذهيب Êاملان

aبت ز`ت مµو�يك  دویپه هلكه ماÔ اخس.µې  داسېموجود  کېدي کتاب  �ېنو هي
 ده . Ãتو دي
        . يش

  )جامعت التبليغ(تبليغي جامعت

 اساليمد . Ôمه ورک�هتبليغيانو ±�يل +لکو ته د  پورېد هند �5ه يوې بلې جعيب�ې او مرموزې فر� 8ان

¢ري سرتاتôيك ه د رسول هللايواÀې +لکو ته وريش او  �ېد¢ه طريقه  هغوید  کې��ۍ بيال بيلو Îرخو
 سو�هغ�ي خملص مسلامÔن دي او د  ډFریفر�  د دې. خورا Îر`لS شوه، راوبيل ي�ېسýhو ;�éµولو ته

خ£ل غوږونه بندوي هغه وخت فر� غ�ي  سTيايسددغې ¢ري  �ېنو دا ډFره جعيبه ده . مýق�انو ژوند تريوي
د امرFکې د¢ه /طلې دعوې ته د شک په سرت ه  �ېا±ري ` حبث روان وي Xوم  +ربېGه  داسېچلكه

  . ووسTمترب Îريدونه ±ررسه ک�ي  ۱۱د  ي�ېپه امرFکه  �ېوودا مسلامÔن او عر/ن  éواکېچ وري

54

بل شان ¢رب ون �اكره /يد يو  +الفمسلامÔن د ظمل په  �ېډFر په رو�انه ډول واحضه ک�ٻه رسول هللا

  :واٻ�يد دZال په اړه  ههغه. ک�ي

 داسې�ريٻهغه که .... ”: فرماييل) د دZال په اړه(ه رسول هللا �ېد النواس اÎن مسعان �5ه روايت دی
زه به په  يعنې(ووامي خلوا هغه رسه داليل  سTتاسېمي نو زه به  کېال مûµ مو زه  �ېرايش  کېوخت

 کېمûµ  موزه  �ېرايش  کېوخت  داسې، خو که �ريته هغه )اسTتدالل رسه هغه ته ¢رب ون �اكره ک�م
  )حصيح مسمل(“..../يد په خ£
 اسTتدالل وک�ي Xسه هر Ú�0سTي
 نور نه مي نو

خ£ل  ي�ېد هللا تعاىل په مس>دونو  �ېوک�  داخ�انتلوم�ی فر� غ�و خ£لې فرقه پالنې رسه  د دې

 په ډFره رسزورۍ نورې ډلې د کېمس>دونو  الندېد خ£ل کنرتول  ي�ېاو بيا  کنرتول ;�µ´ ک�احنصاري
 کېپه مس>دونو  �ېک�ي;�éµار  په دېتل په �Àل او رسزورۍ  دوی. تبليغ او Êمل +*رولو �5ه مµع ک�ې

او هغه  پ÷ولو پال�يس اخýيار ک�ې ده وسرت  د خ£لوډلې يوه ب
 پخپ
  دې. دنده ده دوید يواÊÀمل +*رول
او نور ډول ظلمونو ته هي`  غريب متدن خلوا په مسلامÔنو سTيايس، اقýصاديبيدينه اومسها
  د دویچدا

او د  ود جوج م�ٔجوج ي�ېتبليغي Êاملان  �ېفر� ¢لط �G�ندود ندی  د دېدا . ډول ¢رب ون نه �اكره Xوي
خوشې يو اصول او پال�يس ده او  دوید vرtuودنه  موضوعد دٻکه ک�ي بل پاتېدZال حق�قت ته رسTيدو نه

  .ورته �اكري خوږیرس

فر� ته  دې �ېدا وي  tاٻ�ياندTtuهن يوا�ÀنS  کېمرموزه فر� په اړه د اسالم د د�منانو په زړونو  د دې
سرتاتôيك سhت په اكر  �ېيش Xوم  یالورننوت مسلامÔن) شانMalcolmX  ëلکه د مالمك اFکس (داسې

�ژادپالنې او  هغویانصافه جµ´، د  ب�ېخلوا د اسالم په ضد  ;لوالې �Êسوي-هيودياروپاٻ�اچوي او بيا د
  . ته په م��انه ¢اښ ماتو�کی Àواب ورک�ي ز`يت کېپه ��ۍ

 ورÀېد ق�امت د  کېاوسTين دور ‘د تبليغي جامعت خلوا په  ي�ېخو ��ۍ ال سرت ې په الر ده او ±ر اوسه
  .±رالسه ک�ي نه ديال ملانه {aٓر په اړه Xوم Êا ‘د ¯tو

  IslamicModernismعرصيتاساليم

او ختنيکې السTته راوړنو او  Êلميد سTيکولر غريب متدن چمسلامÔنو يوه فرقه ده  د دFن �5ه لريې پاتېدا
په د غريب متدن السTته راوړنې او قوت  دوی. دهرا¢لې الند^FÓر د Úثري يٻوÀي قوت �5ه سTيايس او ف د

 کېعرصي غريب متدن اصل  �ېواٻيبيا  �Àنې. غريب متدن په حق والړ متدن دی éواکېچماÔ بويل  دې
د . را;ول شوي دي vکېGه غوره Gزيونه دي هغه ;ول  �ېکٻخ£
 رسچ�نه لري او اسالم  کېپه اسالم

 .وشو کېفر� پيل د +الفت نه وروسTته په ±رXيه  دې

55

 په اسانه د غرب ژوندالره vکېمسلامÔن  �ېشTي عرصي��ۍ دومره  اساليمچواړي غ عرصيتاساليم

. ژوندالره ده هن او نورو فýنو �5ه ډک، �ðينه پا5و)سود(د سTيايس رشک، اقýصادي ر/  �ېک�ي  خ£
د ملéرتيا او احتاد  وررسهد دولت رسه موافقې ته رس�©ي او بيا  ارسائيلد  هاکرث  عرصيت غ�ياساليم د

. رژمي مه دا رن´ ه	ه وک�ه د مرشف معارص کې ک� او پاXسTتانمهدا اكر و  ±رXي�ې معارصې .اړFکې ;�éµوي
د  دوی. خ£
  ÷ه  وري کېظلمونو په ضد غ© نه اوچýولو  ورواند کٻپه فلسطني  معارصFننور اساليم

د  ارسائيلچمين  دا مرشوعيت د دېرسه  دوی. مين مرشوعيتا+اليق او قانوي  د شTتوايل ارسائيل
ظلمونه دوامداره کدورا� په شTتوالي  رن´خ£ل په وينو او  خواپدٻرامðµته راتلو انصافه او بدمر¢ه  ب�ېخ£ل

. نيوکې Xوي /ندېاسالم  کېبيا د اسالم او د امحديه فر� ±ر مûµ خش�ه  معارصFن �Àنې. ک�ي دي ±ررسه
 کېنيه، اسرتاليا، اكÔدا او ` نورو هيوادونو ÎرÚپه امرFکه،  دویلكه  �ې8انونه دومره غربيان بويل  ي�ېنور

په Ôوړه اشغال بوخت  کېپه افغا¯سTتان او عراق  �ېوÀونو ته پ ÎرÚنوياو  امرFاكييهغه  دویاوس�©ي نو
د غرب خلوا په الس وريش په چهر Gه مWال د س*µجونو دی،  دوید . واٻ�يوÀونه پ‘ زمو�©’دي،

�ېيٻ5وک او  واٻ�يتل په )اد بد  دویچ�5ه پôندل ک�©ي  په اسانه
 دې دوی. Zذبوي ي�ېکٻ ونو8ان
اسالم ”اصطالÑاتو �5ه مه اكر ا+يل لکه  8ا�é�و �Àنېد  دوی. )اد`ن دي دویچتورنوي  هغویXوي

په {Xٓسفورډ . Xوي ته کن#لې “مال`نو”او  “اساليم بhسT پالنه”، “اساليم vرده اچونه”، “اسالمزم”، “پلو
  .يوه �ه منونه وه ب�µظري هب÷و د اساليم عرصيت يه شوې±رب  کې

Xولو رسه دا  داسېنصيحت وک�ي خو په  +الفمسلامÔنو ته د ±رورزم په  �ېتل Ãتو Ôست وي  دوی
پ�tو v�ه په  د رزمشان د ±روسTمترب ë  ۱۱د  éواکېچXوي  وړاندېد¢ه /ط
 مفکوره  کېاصل  معارص

د ��ۍ ±ر ;ولو . اروي�Êسوي احتاد ±éالرې لپاره الره هو -په ¢ري شعوري تو ه د هيودي دوی. مسلامÔنو ده
که  �ېخلوا هي` لكه ونه غندل شو، Àکه  دوید ¯شTته،  کېپه Úرخي  ي�ېمWال  �ېدولت  Ôوړه ±رهéر

دي او په غزه او  ±ر ;ولو سرت ±رهéر دویچنيه او ` اروپا ته  وته ون�يس ÎرÚ، امرFکه، رسائيلدو`�ريٻ
د ته ¢اړه ک�©دي نو بيا  مسلامÔنو رسه Xومک ±ررسه ک�ي او بيا د فلسطني مظلومو;ولوژنې  ي�ېکٻ فلسطني

خ£لې سرت ې  8ایپه  د دېدوي. مخ ک�©ير1 او د غرب رسه احتاد د ړ��éدوخطر رسه د د¢ه عرصي دوی
سTمترب Îريدونو په اړه د  م۱۱د  �ېXوماو غوږونه بندوي او حىت د هغو امرFاك`نو رسه مه نه مهغ©ه ک�©ي

  . بويل ي�ېدروغ  سو�هشوي 5ر ندونې په اك�و ويل او  وړاندېدولت خلوا  امرFاكيي

که Gه مه دواړو متدنونو د يو  �ېپوه يش  په دېچ دومره ظرف�ت نلري ‘اساليم عرصيت پلو`ن‘دا بيالرې
 Tسhين غريب متدن بTيده خو د اوس�ه  ÷ه پورته کG Ô هG رسه تضاد   مفکورېد اساليم سو�هبل �5ه

يوه روÑاين مفکوره او د اكينات په اړه والړ دFن دی  ارز�Tتونوا+اليق  سو�هاو  د اسالم دFن په ر�.�ا. لري
 کېد اسالم په سTيالS  �ېÑال دا . دهمفکوره هغه د �اكريدو�کې مادې ��ۍ �5ه پورته  �ېلري

 ëسېراوالړ دا خسا او المذهبه متدن هر ډول حق�قت �5ه ډډه Xوي vرته
 مادي حق�قت �5ه، او vر
û د �ðو ±رمµمه>hس*رسTيت او د مWال په تو ه چٻکٻ جوړوي Xوم  ارز�Tتونه) بيدينه(
 8انه سTيکولر

56

يو لور ته واقع د ر�.�ا او بل لور ته د المذهب�S، خساتوب، . مه>hس*رسTيت Xوم ډول ا+اليق جرم نه دی
اصيل  د هلو 8لو عرصيت Ôشونې ده خو د اساليم مهغ©يا+اليق vرزيدنې او ماديت vرسTتS ±ر مX ûµومه

  .رايش منðتهيوه مهغ©ي دٻ  داسېچدی  دامقصد

د  �ېد غريب سTيکولر متدن اصيل طرح Xو�کی دZال دی او لکه éµ5ه  �ېپوه دی  په دېدا ليکو�کی
  . ده متدن په مخ د کفر لكمه Fر شوې د دېهمداسTٻد اكفر لكمه ليلك شوٻ  /ندېدZال په تندي

د  په تريه بوخت دی کېXولو  8ایپه  8ای8ان  کېپه ډFر ;�éµار رسه په اومسها
 غرÎ عرصيتاساليم
پورته مه خ£ل Ôوړه رس را کې��ۍ  اساليمپه  خو دې غورµÀ´. کېشان هيوادو  ني�ې پهÎرÚاو  امرFکې

راعظم امحد عبدهللا د صد. 5ر ندF©ي �ېمðµته را¢لې اوس�hو پ�tو �5ه  کېلکه په مالFز`  ک�ی
  .پيل ک�يدی ي�ېپه نوم يو غورIslamHadari  ´µÀيو نوی اتل دی او د اسالم هاداري  اساليم عرصيت

د ق�امت د  کېاوسTين دور ’دا ;ولې  �ېفرقو ±ر مûµ يو ىش مشرتک دی هغه دا الرٻبي;ولو  د دې
هي` مýاسفانه مشول،��ۍ په  اساليممهدا رن´ د نورې  دوی. په اړه ليلكو �5ه ډډه Xوي ‘د ¯tو ورÀې

/يد اوس مه والړ  �ېاو Xوم  وک�يذوالقرنني جوړ  �ېيش  د هغه ديوال ل÷ه کې �ېلكه ه	ه نده ک�ي
 .شوي خوشېجوج م�ٔجوج خو ال ±ر اوسه ��ۍ ته نه دي را اندپه  دوید چوي Àکه

د  �ېهغه مسلامÔنو ته په بده سرت ه  وري Xوم  �ېدا ;ولې فر� يو بل ىش مه مشرتک لري او هغه دا

 کېالرې او ه0ې په پاي
  د دېچحق�قýه  د دېدی او رسه  کې�حسان د ر�Tت�µې الرې په ±لك
په دواړو سرت و  �ېيش او دا س�ي ته دا وړتيا ورXوي  Xيدای±ر السه ) د هللا تعاىل
 طرفه ر�ا(نورهللا
ب�شامره مريدان ¼ش په يوه سرت ه  هغهدZال د دروغو مسTيح او د  �ېÑال دا ) او هبرنS /طين(و وري
اومسها
 ‘په  دوی±ر 5و ته مه سرت ې په الر ده  ��ۍ ال ±ر اوسه اساليم عرصيت ).هبرنS سرت ه( وري

  .ک�ي وړاندې�G�نه او ليکµه  Êلميپه اړه Xومه  ‘د ق�امت د ورÀې ¯tو کېدور

  فرقه پا
 صوفزيمارشاف vرست

ت روÑان�8انونه د اساليم  �ېخواص پلوه صوف�ان ذXر ک�و Xوم  �Àنې/يد د اومسها
 زمانې  کېپه {ٓخره
مسTئلو په  بيا مه د پورته ذXر شويو �ېيبه ده خو جع  .دعوه مه Xويد دې +ربې µ.t5ان بويل او په زغرده

حق�قت رسTيديل  په دېدوي نه خو . ده پ.�ا غوره ک�يوپه مرموزه تو ه چ ي�ېړانده اك�ه دي او ` خو اړه
مسواىل اوس او هغه پخوانS  دی جح د اسالم د�منانو الس ته ور¢ىل کېپا�اهS  امرFيك-په سعودي �ې

�ېپه دٻنلري، او نه
پ�سې  ٻ�ينيو�کې ÎرTtuنا 8ایپ�سو  اك¢ذيپ�سې او وررسه ژر د  اك¢ذياومسها
د اومسها
 سTيکولر  �ېپوه�©ي  په دېنه خو  دوی.حرامې دي هÊلت ، éSامرې او
 دېجعيل سو�ه

57

او نه د ¼ش په Ôمه رشعي مايل او اقýصادي سسTمت  رشک دی سو�هورXول  ٻ�يرا کېدولتونو په ;اکنو
اساليم ماليايت نظام يوه  د په Ôمه خو ورته �ېسسTمت  مWال د مراحبه راک�ې ورک�ې. يش یالéSامرې پôند

د  �ې±ر ;ولو سرته �ميé�تيا داده  د صوف�انو خو. ته د سود راک�ه ورک�ه ده شاک�©ي خو د vردي  ويلب%ه
��ۍ رسه هي`  اساليمد /يق  دویکٻپه هلو 8لو  ز`تيو �5ه 8ان +الصولوغرب د سTيايس او اقýصادي

¼ش په Ôمه صوف�انو �5ه  د دېډFري. دی چوپمه  ي�ېقمل  �ې، حىت ±ر دٻک�ی Óون نه Xولو هوډ  ډول
 کېپه شوق د فرقه پالنې په سTياليو  ي�ېنورمشريي او کې 8انونه په شفقت لرو�يك خواصو مسلامÔنو

 .بوخت دي

د ¼رشحي Xولو د قر{ٓن Xرمي او اÑاديثو په ر�ا کې او د ��ۍ په مسه تو ه  هجعيب اومسها
اساليم Êاملان ر�Tت�ين
اسالم حق او ر�Tت�ىن دFن دی بلکه د دا شان خواص  �ېجوته ک�يدا  يواÀېنه  رسه بهوړتيا �ودلو

 ‘اومسها
 زمانه کې د ق�امت د ورÀې د ¯tو’په. Êاملانو �5ه به مه 8انونه Zال ک�ي پا
vرسTتو او فرقه
;ول هغه مسلامÔن به  �ې¼رشحي Xولو په ذريعه به اساليم Êاملان يوه داسې رو�انه ډيوه ب
 ک�ي مضمون

فرقو په حق د دعوې  د دېد بيالبيلو اساليم فرقو ±ر مûµ توپري Xولو او چ ÷ه پورته ک�ي 5وک  ±رې
  . به مسه الره غوره ک�ي دویچدي او ب
 دا  کېقضاوت په ل÷ه

) فلسطني(په ارض املقدس  د ق�امت ډFرې ¯tې �ېراو رÀوو  دې ته/يد د لوسTتو�کو پام  کېپه {ٓخره

 پا
 سTياالنوجعيل فرقه  دوید د ر�Tت�ين مسلامÔنو او . روانو او ز`تيدو�کو ظلمونو رسه نيغ ±�او لري کې
Xومه ډ
 د هغه خسا او بيدينه ظاملانو لكک خمالفت Xوي  �ې�5ه �ه 5ر ندF©ي  ې±ر مûµ توپري
 د

د مسلامÔنو �5ه په مسه الر ;ولنه . Xوي دولت په اسTتاذيتوب په ��ۍ وامكين د ارسائيلاوس د  �ې5وک
د ق�امت د ورÀې د ¯tو د  موجود کېو هللا تعاىل په قر{ٓن Xرمي او اÑاديث �ېبه هغه وي �ا ته ) جامÊة(

راÎرسريه ک�©ي ل�éا دي او د  کې�ن سTبا په ارض املقدس  ¯tېدا . مس تعبري Xولو توان ورپه Îر+ه ک�ی وي
 ±ر 5وپه م��انه م�دان ته راودا�©ي  �ېدا ;ولنه به هغه وي . مس تعبري د مس ¢رب ون لپاره اړFن دی دې

  .Îر`ىل يش /ندېپه /طل، ب�ې انصافS او ÎرÎري ظمل  انصافحق او کٻ/الخره په ارض املقدس

  دومه فصل

58

  �G�ندود

8ا�é�ې دا . ويهبد ق�امت د ¯tو �5ه يوه ¯tه‘�5ه راخýل ملر لويد1‘د �ې5ر ندونه ک�ٻ ه رسول هللا
  :د مWال په تو هيو 5و پو�.µې راپورته Xوي  ‘ ¯tه‘

تل د خýيû �5ه  �ېملر به وي Xوم  هام¢هراپورته ک�©ي به د لويد1 �5ه  �ې{ٓ` دا ملر  •
 ، او که نه دا به Xوم بل ملر وي؟دیی راخýال

�ېمسبويل ژبه اكرول شوٻ دييناو که دلته  وه ورځ راپورته يشيد لويد1 �5ه {ٓ` ملر به واقعًا  •
 /يد ول÷ول يش؟ ي�ېتعبري

 ملر به د لويد1 �5ه را+ôي، به /الخره Xومه برصې غوليدنه وي؟ �ې{ٓ` د¢ه فکر  •

;ول به  �ېات ولري تطبيقبه په يو وخت بيالبيل ‘ ¯tه‘Xيدلو {ٓ` د ملر د لويد1 �5ه راپورته  •
د لويد1 يش دا په يو وخت يو مسبويل Gريه ولري او يو ¼ش په Ôمه  Xيدایوي؟په 8ای

قعي ملر وا بيا هغه وختاو  ي، لکه éµ5ه �ې د ليکو�يك نظر دی،ملر خýلو ته اشاره و �5ه
اكينات په ¢ري�رض يعنې په يوه ب
 úکه بدل د لويد1 �5ه راپورته يش لكه �ې توکزي

 )۱۴:۴۸قران Xرمي، سورة �Îراهمي، (يش؟

e ر +لکFÓه ه�ېد دٻب�µو?  وړاندوي�X ويل �5ه رصف نظرÚ رمي ٻهر هغهX عالوه د هغه ملر نه �ې قر{ٓن
دا به زمو�© لپاره د غوليدنې . �ودل شوی ويvکې د يو بل ملر د شTتون اماكن کې ي�ې `دونه را¢لې،

 برصي د يوې ک�دای يش داچٻ پوره Xيدل مه نه مµي  داسېوړاندوييhد دٻ+لکXب
  مهدې
 . مWال ولري
  .  غوليدنې ب%ه ولري

شانتوب مðµته راوړي ه �زد مهغ©ي نه يواÀې د تدرuس يو د قر{ٓن Xرمي د Êمل +اوندانو پ
بلکه د دې اصول Úييد مه Xوي �ې د قر{ٓن Xرمي ;ول {ٓيتونه د يو بل رسه ±�او لري او د

او په دې تو ه په قر{ٓن Xرمي کې د يو ماFÔز غونÓال شTتون په يو واحض غونÓال Îرخې دې
5ر نده تو ه په ثبوت رس�©ي او د قر{ٓن Xرمي مهغ©ي د دې غونÓال �5ه د  ÷ې اخسTتو

  ".په Îر+ه کې مه vاكر راÀي
(Ansari, FR: ‘Qur’anic Foundations and Structure of Muslim

Society’,www.fazlurrahmanansari.org, Volume 1, p. 192)

59

�ېقر{ٓن Xرمي واحضه ک�ٻ �5 ûيýٻ و دا يوه ا) ۲:۲۵۸البقره، (ه راپورته ک�©ي ملر د خTداره ده داسµhې�
Xوم ملر ته اشاره Xوي هغه  �ېقر{ٓن Xرمي . سرت و ليدل ک�©يهر  وټ �5ه د رس په  هره ورځ او د ��ۍ

دا  کېم {ٓيت ۳۰قر{ٓن Xرمي بيا د سورة الروم په . هره ورځ زمو�© په رس 8ل�©ي �ېب�شکه مهد¢ه ملر دی
ملر /يد تل د خýيû �5ه  �ېشو  یال±رينه دا ماÔ اخسTت �ېد هللا تعاىل ختليق بدلون نلري،  �ېواٻيمه

  .یالد لويد1 �5ه ¯يش راخý بيخيپورته يش او

 ي�ېننéونه  هيو  داسېاو  ووکٻپه الجنه  په اړهيو t5نت عبادت Xولو يواÀې د د يو پا�ا رسه  اÎراهمي
د “ !د لويد1 �5ه راپورته ک�ه ي�ېته . ملر د خýيû �5ه راپورته Xوي �ېدا زما t5نت دی ”: ورته وک�ه

  :ډول دي الندېقر{ٓن Xرمي Xرمي {ٓيتونه په

 ِذال َُه اْلُمْلَك ِإْذ قَاَل ِإبـْرَاِهيُم َريبِه أَْن آتَاُه اللإِبـْرَاِهيَم ِيف رَب ِذي َحاجي ُحيِْيي َأملَْ تـََر ِإَىل ال
قَاَل ِإبـْرَاِهيُم فَِإن اللَه يَْأِيت بِالشْمِس ِمَن اْلَمْشرِِق فَْأِت َِا ِمَن  ◌ۖ َوُميِيُت قَاَل أَنَا ُأْحِيي َوأُِميتُ

  َواللُه َال يـَْهِدي اْلَقْوَم الظاِلِمنيَ  ◌ۗ اْلَمْغِرِب فـَُبِهَت الِذي َكَفرَ

 دېاÎراهمي رسه د هغه د t5نت په اړه وکې جé�هچنه ) پا�ا(+رب د هغه Xس ýاىس {ٓ` نه `س. ”
Xب

ي Xوي ژوند �ېهغه دی  ربزما ”:يلهې ورپه Îر+ه ک�يوه؟ نو اÎراهمي ووته پا�ا )پا�ا( ا� تعاىل هغهچ
ب�شکه هللا تعاىل ملر د ”وويلاÎراهمي  “ !او مرګ ورXومی Xوم ژوند) مه(زه ”: وويل) پا�ا( “ .Xوياو م�ه

 لويد1 �5ه �ېي ؛ ته ويلخýيû �5ه را
: اكوه ي�ېکفر  �ېشو هغه 5وک ) او رشمµده(نو Ñريان  “ !راو
  )۲:۲۵۸القر{ٓن، البقره، ( “ .او هللا نه ورXوي هدايت قوم د ظاملانو ته

  :�ېقر{ٓن Xرمي په رو�انه ډول 5ر ندوي  �ې
 دٻرسه

 لوري راپورته Xوي، او � ûيýهللا تعاىل ملر د خ
 نه بدل�©يد هللا تعاىل ختليق  �

ذXر  کېقر{ٓن Xرمي  �ې(هغه ملر  éواکېچک�©ي  ي�ېتعبري  داسېپه Êامه ډول  �ېشTتون لرييو Ñديث

ذXر  کېدي Ñديث  �ېيوه ورځ راپورته يش، او دا مفکوره Êامه ده واقعًا د لويد1
 لورې به ) شوی
رسول  �ېد ق�امت د ¯tو �5ه يوه ¯tه ده او د Xومې  �ېوي Xومه  هام¢هبه  شوې
 لويدyه ملر راخýل

  :ک�يده وړاندوي�µهههللا

. وهلته Ôست ه رسول هللا �ېزه يو ورځ مس>د ته هغه وخت ننومت  �ې�5ه روايت دی  تذرد ابو

ما  "�ريته Àي؟) ملر(دا  �ېته پوه�©ي ! هذر ای ابو "وفرمايل،  هملر ډوب شو، نو رسول هللا �ېلكه

60

، او غواړيدا Àي او د جسدې اZازه "هغه وفرمايل،  " .پوه�©ي غوره ي�ېهرسول هللا تعاىل او"، وويل
، بيا به ي�ېرا¢ىل  �ېبريته سTتون شه
 Xومې  �ېامر ويش   واکېبه ورته ) يوه ورځ(ورXول ک�©ي، او

َاَوالشْمُس َجتْرِي تالوت ک�، هبيا رسول هللا " .دا د لويد1 �5ه راپورته يش هل سورة يس( ِلُمْستَـَقر،
حصيح ( .�5ه مه روايت دی) رض(او دا د عبدهللا "،/ندې;الكې الرې  خپلېÀي پ او ملر ")۳۶:۳۸

  )خباري

  Îرعکس د دېپه اÑاديثو قضاوت Xوي او نه  جميد قر{ٓن

Ñديث Sيك د قر{ٓن Xرمي او د  �ېلوم�ی ¢رب ون /يد دا وي  د �G�ندود
 خمې پورتنS سTتو�ې ته زمو�©
په  وته ک�و، او ظاهري Sکر  ظاهري Sکرل© ±ر ل©ه  په Sيك ماÔ اخس.ين ±ر مûµ که يو واقعي Sکر نه وي نو

د او بيا . راÀي منðتهوړاندٻ د رات´ نه  به د �Êىس د لويدyه ملر راخýل واٻ�يچÑده دی  ±ر دې
ديث �5ه د داسې Ôمسې قر{ٓن Xرمي ته ±رج�ح ورک�و په ¯س�ت د Ñ يواÀې/يد  Sکر په Ñالت کې داسې

دا ”�ې5ر ندوي ، ک�ی�ه رو�انه  انصاريÊامل موالÔ دکتور  اساليمچدا رن´ �G�ندود، . ماÔ اخس.µې
 “Îرعکس د دېد اÑاديثو قضاوت وک�ي او نه  �ېد قر{ٓن Xرمي دنده ده

(Qur’anicFoundations and Structure of Muslim Society Volume 1, p xxiv).

هللا تعاىل فرماييل په د¢ه  �ېيش Àکه  ی�5ه راخýاللويد1  لمر د ��ۍ د پاې په وخت
چمو�© دا مµو
په  پاېخو د ��ۍ د ). ۱۴:۴۸، سورة اÎراهمي(رايش  منðتهيو تبديل  کېه úکه او {ٓسامنونو وخت به پ

سرته  پاېنلري، او د Úرخي د  ±�اورسه هي`  پاېد Úرخي د  Sيك د لويد1 �5ه د ملر راخýل وخت Sيك په

فصل  درمي±ر مûµ توپري لپاره  ‘پاېÚرخي د ‘او د  ‘پاې��ۍ د ‘د . (بريته رات´ دی t¯ه د �Êىس
#ای کٻلس سرتو ¯tو  {ٓخرې  �ۍSيك په Sيك د لويد1 �5ه د ملر راخýل د  داسېچپاي
 دا ). و ورۍ
په úکه او  يواÀېSيك په Sيك د لويد1 �5ه د ملر راخýل  داسېچاو بيا دا . لپاره مµاسTبه ¯tه نده موندلو

 �ېويش Àکه  داسېچÔشونې ده  خمکې�5ه  په وخت اماكن لري او
 دې ‘ تبديل’د  کې{ٓسامنونو
  !بدل�©ينه د هللا تعاىل ختليق  �ېفرماييل  کېهللا تعاىل په قر{ٓن Xرمي

 �ې¯tه ¼ش�هي�ي 5ر�éواىل لري او ;�éµار لرو  ‘ملر د لويد1 �5ه راخýلو‘ �ېن.�جتًا دا جوت�©ي مو�© ته

زمو�© په نظر د اومسها
 او بيدينه غريب متدن را5ر نديدنه او Îر`ليتوب رسه د . /يد پيدا ک�و ي�ېتعبري
¼ش غرب �5ه د  د کې ، اصلز`تيدو�کی Îرالىس بلېÊلمي او ختنييك انقالب او په ��ۍ ورځ ±ر  خ£ل

  !وهللا اÊمل. ¯tه دهسرته دا د ق�امت د ¯tو �5ه يوه  �ېتعبري دی  بويلملر راخýلو مس  په نوم

61

 ¼ش�هي�يمه ‘ق�امت ¯tې‘د  نورېچ ب%ه لري نو اماكن لري  ¼ش�هي�ي‘د لويد1 �5ه د ملر راخýل‘د  �ريېکه
موجود ¼ش�هياتو �5ه  کېيثو قر{ٓن Xرمي او اÑاد ي�ېپه Xومک  �ېنو مو�© يو �G�ندود ته اړه لرو  ب%ه ولري،
  .ماÔ وا+لو

  :حمکامت او م.شاهبات شامل دي ي�ېکٻ {ٓيتونو �ېقر{ٓن Xرمي رو�انه ک�ٻ

 ٌَاتِاْلِكَتاِب َوُأَخُر ُمَتَشا أُم َْكَماٌت ُهنِذي أَنَزَل َعَلْيَك اْلِكَتاَب ِمْنُه آيَاٌت حما  ◌ۖ ُهَو الفََأم
َنِة َوابِْتَغاَء تَْأِويِلهِ  َوَما يـَْعَلُم تَْأِويَلُه ِإال  ◌ۗ الِذيَن ِيف قـُُلوِِْم زَْيٌغ فـََيتِبُعوَن َما َتَشابََه ِمْنُه ابِْتَغاَء اْلِفتـْ

  ا يَذكُر ِإال أُوُلو اْألَْلَبابِ َومَ  ◌ۗ َوالراِسُخوَن ِيف اْلِعْلِم يـَُقوُلوَن آَمنا بِِه ُكل مْن ِعنِد َربـَنا ◌ۗ اللهُ

نه دي {ٓيتونه حمکامت
 دېچکتاب،  /ندې) همحمد(دی په Ú  ي�ېک�ي Ôزل  �ېهللا هغه 5وک دی "
نو هغه ). پ÷ه ده ي�ېماÔ  �ې(م.شاهبات دي چ او نور  –دا اصل د کتاب دی �ې) ماÔ لرو�يك�اكره (

 دېم.شابه وي  �ې) لكامتو( د هغو دویXوږواىل دی ëس پريوي Xوي  کېدوFد په زړونو  �ېXسان
مéر هللا او هغه  د دېنه پوه�©ي په ماÔ  �ېÑال دا . د دې�5ه او ل÷ه Xوي د فýين او د ماÔ ) قر{ٓن(

 ;ول
) دواړه م.شاهبات او حمکامت(په دېاميان مو راوړی  �ېواٻياو  کېپا+ه دي په Êمل  �ې+لک
سورة {ٓلعمران، (" .+اوندان د عقلونو دي �ېمéر هغه )
 دې(او پند نه ا+يل . زمو�© دیطرفه د رب

۳:۷(

) م(وروسTته وقف الزم  �5ه‘ َوَما يـَْعَلُم تَْأِويَلُه ِإال اللهُ  ‘په خ£ل رس د  کې+لکو په پورتين {ٓيت  �Àنې
ماÔ ا+يل  داسې{ٓيت نه  د دېدويکٻنقطې اtuودلو په ن.�>ه  د دې. دی ک�یدا+ل ) حمتي اودريدل يعنې(

به د  داسې. پوه�©ينه هي0وک د قر{ٓن Xرمي د م.شاهبات {ٓيتونو په ماÔ  تعاىل �5ه بل هللا ب�ې
éواکٻ چ
Êمل  د دېنور او  داسې` د ;الك Xيدو په اړه وي او ورÀېد ق�امت د  �ېهغو {ٓيتونو په اړه درسTته وي

ی ال�5ه د Êمل +اوندان ماÔ اخسTت هغوید  �ې{ٓيتونه شTته  داسېرصف هللا تعاىل رسه دی، خو نور
  . د وقف الزم نقطه دا+لول Ôمس اكر دی کې{ٓيتونو نو دارن´ . لرياZازه مه  د دې يش او

 ي�ېمقصد  �ېيش؟ زما په نظر او وهللا اÊمل  Xيدایمµظور Gه  اله�يد م.شاهتاتو {ٓيتونوÔزلولو کٻپه قر{ٓن Xرمي

Êاملانو  و مومµان په مسه تو ه د هغو لوړپوړه5ر ند ک�ي ±ر 5 داسې8ان  ëسېحمكت vر
  اله�يچدا دی
بيالرې  داسېيو د . يش ک�ایÊاملانو ±ر مûµ توپري و  الرېيش، او د بي Xوالی{ٓيتونو تعبري  داسېد  �ې

نو . رامðµته ک�ه ي�ې فýنه /طل تعبري وک� اود م.شاهباتو {ٓيتونو  �ې�ا  وÊاملانو �5ه مرزا ¢الم امحد
د چدا  ي�ېف�ض يوه منونه ده او ب
  ÷ه  اله�يد د قر{ٓن Xرمي حصيح تعبري او ماÊ Ôاملانو خلوا د چ5ر ندF©ي

 .سايت ريېل ونهيش او مومµان به ±رينه 8ان Xيدای/طلې فر� په  وته  په Xومک دې

62

  پيدا Xولو ته اړتيا ده )systemofmeaning(ماFÔز غونÓال

�G�ندود �5ه اكر  داسېد Êمل +اوندان /يد د م.شاهباتو {ٓيتونو مطلب �5ه د مس تعبري اخسTتلو لپاره د
د هللا عزوZل
  äش*�ه تو هپه ) وي مهوضوعپه هر  �ې(قر{ٓنې الر�وونې  �ېدا ظاهروي  �ېوا+يل Xوم

دا ;ول ”ا  ُكل مْن ِعنِد َربـنَ �ېواٻيداسTٻد Êمل +اوندان  �ېواٻيکٻXب
 په پورتين {ٓيت  مهدې
 . طرفه دي
په  �ې شو ويىلنو . “زمو�© د رب
 طرفه دی) الر�وونې اله�يٻ;ول  ې±�ل پورېکتاب، او ` يوٻموضوع (
دواړه حمکامت او م.شاهبات {ٓيتونو  يعنې(رس +الص يش  ‘ ُلك ’په  �ېپوهيدل به ه
 ممکن وي لكه  ‘ جز’

  )./ندې

 داسېد  �ريېکه  Xوم خطر رسه خماخم�©ومو�© چک�يده  وړاندېپاملرنه  قر{ٓن Xرمي په خ£
 مه يوه �ېواقعًا
;و
 توZه د قر{ٓن Xرمي يو 8ا�é�ي {ٓيت او ` يو Zال Ñديث ته  �ې�ميé�ي �G�ندود �5ه اكر وا+لو

 �ېده �ريته  8ایپه  #ایکٻاملرنه هغه {ٓيتونو دا پ. و رÀوو او بيا ±رينه د مطلب راوuسTتلو Xوشش وک�و
قر{ٓن Xرمي بيا مو�© ته ). ۲:۳۰البقره ( ول�©دول يشúکې هتيو +ليفه به  �ېاÊالن ک�©ي  اله�يمالFکو ته

;ولو جسده  هغویاو  وک�ۍته جسده  {ٓدم �ېهللا عزوZل مالFکو ته امر وک�  �ې+رب راXوي
  :دی د قر{ٓن Xرمي {ٓيت داسې. نه ابل�س *رته
وک�ه

 إِبِْليَس َأَىبٰ َواْسَتْكبَـَر وََكاَن ِمَن اْلَكاِفرِينَ َوِإْذ قـُْلَنا لِْلَمَالِئَكِة اْسُجُدوا ِآلَدَم َفَسَجُدوا ِإال

) جسده و�ک�ه(مéر  دویëس جسده وک�ه  –" !{ٓدم ته وک�ۍجسده "مو�© مالFکو ته،  وويلچاو لكه "
  )2:34قر{ٓن Xرمي، البقره، . ("دی
 اكفرانو �5ه ووک�ه او  ��ېوک� او لوي�  ي�ې، ا�اكر ابل�س

سرت حمكت  کېجوړ�ت او د لكمو په خو�Tنه  مجلې په لطيف د دېد هللا تعاىل
 طرفه  �ېب�شکه

 .  وک�ۍته جسده  {ٓدم �ېمالFکو ته وشو  �ېامر +رب راXوي  هغېد  �ېموجود دی

 نه هغې±ر ‘، ‘ رصف‘، ‘
 ب�ې‘، ‘ ، vرته‘ ±ر 5و‘ډFرې ماÔ لري د مWال په تو ه، ‘ ِاالÑ ‘ژب�ې لكمه  عريبد
يو �ميé�ی . نور داسېاو  ‘ که نه‘، رشطيه ‘ ...و�ک�.... په بل طرف ‘، ‘ نه...خو‘، ‘ خو‘، ‘ نه بيخي‘، ‘

او   رÀوي;و
 توZه  ته) يو 8ا�é�ي Ñديث کېاو په نورو Ñالتونو (رصف يو 8ا�é�ي {ٓيت  �ې�G�ندود
و يش، ا یالماÔ اخسTت‘ اسTتµÒا‘�5ه د  ِاالÑ د  کې8ا�é�ي Ñالت  په دېيو ماFÔز سسTمت ته مراجعه �کوي،

د خ£لې  .ود امر په وخت ابل�س د مالFکو �5ه  �ېيش  یاډول دي ن.�جې ته رسTيد مهدېپه

63

 ع�سو`نچ éµ5ه لکه (جوړ شو  ±رېيو vرزيدىل مالFک  �ېورسTيدهته  8ایهغه د¢ه  رسغ�ونې
 Xب
  !وک نه هغه يو مل  واکې �ېهي` داسې Xومه اشاره ¯شTته  کې8ا�é�ي {ٓيت  په دې). فکر Xوي

 موضوعد  �ېو�G�ل يش Xوم  خمې
 ) اصول التفسري(دا مضمون د يو �G�ندود  �ېخو، په بل طرف لكه

مالFک . ¢لطې ن.�جې Ôمسواىل مسدسTيت را5ر ندF©ي د دېسايت، نو  کې;ولواىل ` ماFÔز غونÓال په نظر
ويش نو د هللا تعاىل امر ورته  �ې+اوندان نه دي او لكه  ‘ واک‘د  دوی.خ£
 خو�ه او اخýيار نلري

م {ٓيت ۲۷م {ٓيت او �ن��اء ۵۰سورة الن�ل ! (Xومه اسTتµÒا ¯شTته کېپه د^. رس ته رسوي ي�ېهرومرو
هغه به . ومينامر  �ېبه وررسه هي` ب
 Xومه �اره نه وای دې
 vرتهنو وک که ابل�س �ريته مل). و ورۍ

خ£لې ‘دلته  �ېد هغه د جسدې �5ه ا�اكر Xولو �5ه 5ر ندF©ي . ته جسده Xو
 هرومرو {ٓدم
په ر�.�ا رسه په قر{ٓن Xرمي . وک نه ابل�س مل �ې، او ëس دا معلومه شوه درلودشTتون‘ اخýيار‘او  ‘خو�ې

  :امر ±کرار شوی اله�يد دٻمالFکو ته  8ایبيا يو بل  کې

 إِبِْليَس َكاَن ِمَن اجلِْن َوِإْذ قـُْلَنا لِْلَمَالِئَكِة اْسُجُدوا ِآلَدَم َفَسَجُدوا ِإال

 وابل�س، ) جسده و�ک�ه(مéر  دوی{ٓدم ته ëس جسده وک�ه  ۍمو�© مالFکو ته جسده وک� وويلچاو لكه "

  )۱۸:۵۰، قر{ٓن Xرمي، سورة الکهف(. "�5ه )د ذات( پري`نودهغه

جوړ شو او  ±رېاو بيا وروسTته vرزيدىل مالFک  وابل�س اول د مالFکو �5ه  �ېدا هي` شونې نه ده

سورة (َال تـَْبِديَل ِخلَْلِق اللهِ . بدل�©ينه د هللا عزوZل ختليق  �ېجوړ شو، Àکه  ±رينه پريی ورëسې
  ).۳۰:۳۰الروم،

د هللا تعاىل سرت حمكت  کېلطيف جوړ�ت  په م {ٓيت۳۴د سورة البقره د  �ېمو�© دې پايلې ته رس�©و

هي` لكه /يد  يعنېپT دی ±ر 5و د قر{ٓن Xرمي زده ک�ې لپاره حصيح �G�ندود لور ته زمو�© پام راو رÀوي،
او بيا ±رينه يوه ماÔ ±رالسه و�G�و  )مجموع(0يلمه چ يو 8ا�é�ی {ٓيت ` Ñديث په Zال ډول و�Ó�و، vاكر ده

  .ک�و

يو او دا د يوې موضوع �5لمه په  ک�اینوم ور ‘ماFÔز غونÓال‘ې ته د ند مجموع پوه  دې انصاريموالÔ دکتور
  :هغه لييك. پريي کې‘ ُلك ‘او äش*�  مهغ©ي

لور ته ) شعور({ٓ اهS  نظريمو�© د  مهغ©ينه Êالوه، د قر{ٓن Xرمي د خمتلفو Îرخو ±ر مûµ  /قاÊده  Sنو د "

ډFر ملا�ل  vکېد ديين شعور مµطق  �ېد دٻقر{ٓن د 8ا�é�تياو �5ه ده، رسه پخپ
 د  �ېرابويل، Xوم
د قر{ٓن Xرمي د Êمل +اوندانو په �زد مهغ©ي نه يواÀې د تدرuس يوشانتوب مðµته راوړي بلکه د . شوی دی

64

بل رسه ±�او لري او د يو واحض غونÓال Îرخې دې  دې اصول Úييد مه Xوي �ې د قر{ٓن Xرمي ;ول {ٓيتونه د يو
او په دې تو ه په قر{ٓن Xرمي کې د يو ماFÔز غونÓال شTتون په 5ر نده تو ه په ثبوت رس�©ي او د قر{ٓن Xرمي

  ".مهغ©ي د دې غونÓال �5ه د  ÷ې اخسTتو په Îر+ه کې مه vاكر راÀي
(Ansari, FR: ‘Qur’anic Foundations and Structure of Muslim Society’,www.fazlurrahmanansari.org,
Volume 1, p. 192)

ډFرې او  کېد Êمل په الره س�ی �� ±ر 5و  اماكن نلريهغٻ±ر  پوهيدل /ندېد ;ول قر{ٓن Xرمي ماFÔز غونÓال

ممکµه نه ده ±ر 5و  هغېروÑاين حس ونلري؛ او دا ±ر  /طينک�ي او ±ر 5و يو س�ې تودې تريي � اوږدې
د هللا تعاىل رسه ده او خ£ل هغه بند انو ته  کنجيëس د پوهې . موجود نه وي کېد هللا تعاىل نور په زړه

{ٓيتونو �5ه د مطلب اخسTتلو وړتيا  �Àنېهللا تعاىل خ£ل نور او د قر{ٓن Xرمي د  �ېورXوي �ا ته  ي�ې
يش نو طبعًا د حق درZه مويم او دا Fمه  وړاندېيوه ¼رشحي ` تفسري بيا +لکو ته  داسېچلكه . وروخبtي

  .ک�©ي وړاندېته  ېد امت خم حي¼رش يوه داسېلوم�ی 8ل وې چ �ېنه ده

ولري او  پوهنهپوره  کېډFر ل© تعداد اساليم Êاملان شايد د ;ول قر{ٓن په ماFÔز غونÓال  کېپه اومسها
 زمانه
کتاب د مضمون په اړه په  د دېمو�© ¼ش . ولري پوهنهدومره  �ېد هغو Êاملانو �5ه ندی دا ليکو�کی

  .د سTتو�و رسه خمامخ يو کېرس+الصيدنه  /ندېموجود ماFÔز غونÓال  کېقر{ٓن Xرمي

ق�امت د ‘د  �ېهغه ماFÔز غونÓال پيدا ک�و  �ېجمبوروي  دې تهمو�© ) �G�ندود(زمو�© د حتق�ق طرز
 ي�ېکٻ او په يو مهغ©ه او اكمل ُلك  ک�ي رسه را;و
 و مجموÊهمالومات و;ولته اړوند د  موضوع‘ورÀې د ¯tو

زمو�©  �ې;ول هغه اÑاديث په  وته ک�و  �ېماFÔز غونÓال به په خ£ل وار مو�© ته دا موقع راک�ي . واچوي
په اړه د قر{ٓن Xرمي او اÑاديثو �5ه راخسTتل شوې د مالوماتو د مجموعې رسه ` خو Sکر خوري  موضوعد دٻ

 کېپه منت  �ېقر{ٓن Xرمي دا واحضه ک�ٻ �ې5ر�éه . خوريوررسه Sکر  �ېÎرtuي  داسېاو ` په ظاهره
دا کتاب د هللا تعاىل نه Êالوه د بل �ا خلوا  �ريېکه  غلطS، اخýالف او تضادونه موجود ووٻډFر ي�ېبه

  .وجود نلري) ظاهري`  /طين(هي` Xوم ډول تضاد په منت کې چ ، نو پاي
 دا ایو ليلك شوی

، د قر{ٓن Xرمي �5ه اخسTتل شوې �ېموضوعپه تدرجيي ډول دا  �ېب%ه ولري  داسېزمو�© طريقه /يد
په اړه دي او د قر{ٓن Xرمي رسه  ‘¯tو {ٓخرې  �ۍ‘د  �ېهغه اÑاديث دننه ک�و  vکېvرا+ه ک�و او بيا

 لري، /يد دو د تضاد قر{ٓن Xرمي رسه  �ېتعبري  داسېاÑاديث او ` د اÑاديثو  داسېورëسTٻ. ريمهغ©ي ل
  .vرtuودل يش vرا+ه ماFÔز غونÓال �5ه د/ندې

�G�ندود �5ه اكر اخسTتل غواړي او 5وک  �G�ندود په vرت
 Xوم بلپورته ذXر شوي د چنور هغه Xسان

  .زمو�© په vرت
 Xومې بلې ن.�جې ته ورس�©ي �اٻ�يvرtuودل نغواړي، ) ي�ېاو ` تعبري (اÑاديث  داسېچ

65

هغه Ñديث  يعنېدی  ک�یيو Ñديث مو�© په  وته سې مهدا کې�G�نې په ±رڅ  د جوج م�ٔجوجو د موضوع
لكه  �ېشTيخوش� را
 هغې رصف وروسTهت جوج به�ٔ جوج م éواکېچتعبريF©ي  داسېپه Êامه تو ه  �ې

  :هغه دZال اووژين �ې او لكه بريته راسTتون يش ÷�Êىس

بند ان پيدا  داسېکٻما په خ£لو بند انو : وک�ي وحېاته د ÷به هللا تعاىل �Êىس کېپد¢ه Ñالت .... ”

فـََيبَعُث اهللاُ ته يوسه،  ه+لک په سالمýيا غر  خ£لرسه د جµ´ توان نلري؛  هغوی0وک د هي �ېک�يدي
به په هر لور خ£اره  دویاو ) او بيا به هللا تعاىل راول�©ي ` راوالړ ک�ي جوج م�ٔجوج( يَأُجوَج َوَمأُجوجَ

په ¢اړه تريه ) سمندر ی ليل� د (خمک�نS ډ
 به د حبريه تربيه  دوید . اون�يس 8ایيش او ` به هر د  ÷ې
يو وخت دلته ‘: به واٻ�يتريF©ې، نو  هلتهوروسTتS ډ
  دوید چ، او لكه اوبه وt5ييش،
 دې �5ه به

  )حصيح مسمل(“‘ ....وېاوبه

 Àديث  په دېيواÑ الZيدو  /ندېX ر +لک دې�  دا رازد او ممترکزFډ
ن.�جې ته  ميé�ه �G�ندود
 Xب

د راسTت�hدو او د دZال د وژلو نه  ÷د �Êىس يواÀېاو  يواÀېهللا تعاىل به جوج م�ٔجوج  �ېدي رسTيديل

 فـََيبَعثُ خو دا Ñديث د ). نني ديوال به رصف هغه وخت را��F©يد ذوالقر  يعنې(Xوي  خوشېوروسTته را
�ېلكمه اكرولٻ  Ôديث . ده‘ راوالړول’او ` ‘ ل�©ل’ي�ېماÑيدو خوشې’د  کېX ‘ لكمه نده اكرول شوې.

�ې، ليکو�کی دې ن.�جې ته رسوليپه اكر اچويFز غونÓال ماÔموضوع د  �ې�G�ندود  داسېپه بل طرف،

وخت  هام¢هشويده او د ذوالقرنني ديوال د ژوند په وخت پيل قXيدنه د نىب Xرمي خوشېم�ٔجوجو وج د ج
دوام  د ;ول�éو په شلك کې ه  او ±ر اوسهوخت نه روان Xيدنه د هامغې خوشېتدرجيي  دوید . ��يدىل دی

د بريت´ رات´ رسه ÷د �Êىس �ېواقع شوٻ کېد Úرخي په خمتلفو مرÑلو  Xيدنهد دوی تدرجيي خوشې . لري
د وخت  د¢ه��ۍ به . وچ يش سمندر ی ليل� د  �ېهغه وخت وي لكه  ي�ې±�او لري او وروسTتS راوتنه هب

SتTيو وروس ûµي  جوج او م�ٔجوجو ±ر م�ه ننداره ک�éشا او خوا ته ارض املقدس او `  ي�ېبه  ميدانچ ج
  :که داسې نه وي نو بل به داسې Gه وي �ې الندي�hو پ�tو /ندې ر�ا واچوي. ي�ېسTميه

ارض  يعنېسTت�hدل او د¢لهت ته ‘ ي�ار و;‘ ب�ت املقدسبريته خ£لولو په ن�ت د د هيود`نو  •
 دولت رغيدنه ارسائي�د  کېاملقدس

په  کې�ن سTبا  مسندر یدا  �ېٻ�کýه شو دومرهکچهد اوبو ) حبريه تربيه( مسندر يد  لييل  •
 اوچ�دو دی

 وسهدا ±ر ا éواکېچ¯tه ¯tانه ¯شTته  اوسTپhزي ديوال هي` Xوم ډول فزFيك د ذوالقرنني د •
 والړ دیروغ

66

خوب  د هغه ¢ريÊادي �ېاÑاديث شTتون لري داسېب�شامره  کېاو حصيح مسمل  خباريحصيح  •

ذوالقرنني خلوا جوړ شوي ”د  �ېورته �ودل شويوودا چو ليدىل  قنىب Xرمي �ېذXر Xوي

د هغه ديوال ��يدل او د  �ې او دا په دې ماÔ “شوی دی ک�یيو سوری جوړ  کېديوال
 .وخت �5ه پيل شويوو هام¢ه
 Xيدل  خوشېجوج م�ٔجوجو

ز`تيدو�کې ;ولوژنه او  م په ضد جµ´ او د مسلامÔنو الëسې��يوال فساد او وررسه د اسال •
وررسه هغه ¢رياساليم هيوادونه مه اوس را ريه ده او  vکې��ۍ  اساليم;و
  �ېاسارت

  .د ��يوالې وامكنS په +الف د مقاومت جرات Xوي �ېرا ري دي Xوم

د قر{ٓن
 الرې تطبيقمالوماتو د شµhې او  د /ندي�hو �ې�G�ندود هغه
  تفسري Xوي

د مالوماتو  د داسېيواÀ{ٓيتونو ما�À  Ôنېد قر{ٓن Xرمي د  �ېحمكت مه رو�انوي  اله�يزمو�© �G�ندود دا

 رسچ�نو د هبرنيونه وي موجود او /يد  کېخ£
 په قر{ٓن Xرمي  �ېيش، Xوم  یالالسTته رات شµhې
 الرې
 �ېهللا عزوZل فرماييل  �ېکٻمWال د سورة {ٓلعمران هغه {ٓيت دی Xوم  غورهد دٻ. يش راواخسTتل�5ه

). ۳:۹۶قر{ٓن Xرمي، سورة {ٓلعمران، ... ( وکٻد ا¯ساÔنو لپاره جوړ شو هغه په س*�	لې Îکه  �ېلوم�ی Xور
لرغوىن نوم ذXر شوی  کې{ٓيت  دې. دیÎکه د مکې مکرمې لرغوىن نوم  �ېاتفاق لري  په دې;ول Êاملان

ا� تعاىل په د¢ه ولٻ). ۴۸:۲۴سورة الفýح ( لكمه اكرول شوې ده ‘مکه‘د  کې بيا نورو {ٓيتونو که Gه مهدی
  ؟لكمه `ده شوېبيا د مکه  کېنورو 8ايونو  �ېÑال دا  ک�ی، ذXر دا لرغوىن نوم، Îکه کې{ٓيت

ات مطالعه ک�و نو که مو�© اجنيل او تور. الس نه راÀيه پ vرتهد لوسTتلو نه  پو�.µې Àواب د /يبل د دې
  :¯شTتواىل لري vکېپ�tو ذXر ډFر په مرموزه تو ه  د الندې ذXر شويو �اٻ�ي

 سفرونه �Àنې÷عرäسTتان ته د اÎراهمي •

 ووvرtuودل شوي  کېدواړه په يوه شاړه د�Tته  ÷هاجره او امسعيل يب يب •

 د زمزم چ�نه کېد عرäسTتان په هغه شاړه دره  •

 د لوم�ي مس>د جوړيدل کېد عرäسTتان په هغه شاړه دره  •

 يوه ودانS جوړه ک�ه 8ایپه د¢ه ÷او امسعيل÷اÎراهمي •

 لقامي ک�  د هللا تعاىل Xور ته جح÷اÎراهمي •

67

4 Blessed are those who dwell in yyyyoooouuuur hor hor hor houuuusesesese;;;;
They are ever praising you.
Selah

5 Blessed are those whose strength is in you,
Who have set their hearts on pilgrimage.
6 As they pass through the Valley of BBBBaaaaccccaaaa,,,,
they make it a place of ssssppppringsringsringsrings;;;;
The autumn rains also cover it with pools.

 و÷امسعيلد قر/نX Sوچىن  •

 وپ�¸ شوی  کېاtuت به عرäسTتان د قر/نS هغه {ٓزم •

). Sولول ي�ېالندٻ (د Îکه لكمه ال±ر اوسه ساتل شويده  کېپه منت ) اجنيل او تورات(/يبل د خو بيا مه
خ£
  ي�ېسرته  ناه ک�يده او مقدس کتابونو  �ېÎکه لكمې ته د هغو +لکو توZه نه وي اوړيدلې �ا  �اٻ�ي

د هللا تعاىل  �اٻ�ي. ک�ي لريې±رينه  سو�هي� بيا ليلكي ±ر 5و دا پورتنS ;ولې پ�tې ` خو اجن�ې ک�ي او `
د لرغوين  کېپه قر{ٓن Xرمي  �ېدا خورا رو�انه ده . ±ر اوسه ساتلې ده ي�ېدا لكمه  �ېوه  مهداسېرضا

±راوسه موجود د  کېوه ±ر 5و په السوهل شوي اجنيل او تورات  خمېهوډ
  اله�ينوم، Îکه، `دونه د
:طريقه السوهل شوي منت �5ه vرده پورته ک�ي په دېحق شواهدو ته زمو�© پام راو رÀوي او

  )نوې ��يوا
 ژ/ړه(سTندره  مذهيبمه ۸۴

  #ای5ومره �لكی دی سTتا د اسTتو نٻ ۱
  !ای سرته µ.t5ه

  زما روح ÀورF©ي، حىت ر�ورF©ي ۲
  ëسېد خ£ل t5نت در/رونو

  {ٓه او زاري Xويزما زړه او زما بدن
  ëسېژوندي t5نت

  حىت چµج%�ې مه يو Xور موندىل۳

  او تو±کS 8ان لره يوه 8ا

  Xوچµيان ولري �ې�ريٻ
  سTتا د حمراب ±ر éµ5ه

  ای سرته µ.t5ه، زما شاه زما +دايه

  اويس کېسTتا Xور  �ېشوی 5وک  vرېرمحت ۴
  تل سTتا سTتاينه Xوي هغوی
  صلوة

  خ£ل قوت مويم کېپه Ú  �ېرمحت شوی په هغو  ۵
  م�نه لري کېپه زړه د جح رسه  �ې5وک

Psalm 84 (New International Version)

1 How lovely is yyyyoooouuuur r r r ddddwewewewelllllllling ing ing ing plplplplaaaacccceeee,,,,
O LORD Almighty!

2 My soul yearns, even faints,
for the courts of the LORD;
my heart and my flesh cry out
for the living God.

3 Even the sparrow has found a home,
and the swallow a nest for herself,
where she may have her young—
a place near your altar,
O LORD Almighty, my King and my God.

68

  کېد Îکه درې �5ه د ترييدو په ±رڅ  ۶
  ±رينه د چ�نو سTميه جوړوي دوی

  پ÷ويمه په ډنÓونو  ي�ېد خزان /رانونه

Sندره په پورتنTکه دره‘د  �ې5ر ند شواهد موجود دي  کېمذهيب سÎ‘ ،‘تا ‘، ‘ جح‘، ‘ ډند‘، ‘ چ�نهTس
او د زمزم ) د هللا Xور(هللا ` ب�ت  ]عب�ې رشيفې کېلكمې په مکه مکرمه  ‘#ایسTتا د اسTتو نٻ‘، ‘Xور

لپاره د اوبو په  ÷Ñاجره د امسعيليب يب چزمزم چ�نه هغه وخت راپيدا شوې وه لكه . ته اشاره Xوي چ�نې
  .وه کېل÷ه

مðµته راÀي ) اصول التفسري(يو �G�ندود  کېم {ٓيت په اړه د پورتنS ¼رشحي په ±رڅ ۹۶د سورة {ٓلعمران د
/ندي�hو مالوماتو د �G�نې په ن.�>ه  د داسېيواÀ. س�ی پوه يش /ندې{ٓيت په پوره ماÔ  دېد ±ر5و

{ٓ` دا مالومات د قر{ٓن Xرمي د �زول په  �ېدا /يد Fمه نه وي . ماÔ ته رسTيدل اماكن پيدا Xوي داسېکٻ
راÎرسريه  کېوږدو او که دا مالومات د قر{ٓن Xرمي د �زول �5ه وروسTته د Úرخي په ا وووخت مه موجود

د قر{ٓن  �ېشTيبه /Ýٓخره را5ر ندې  ‘¯tې اله�ي‘ داسېچ{ٓخر قر{ٓن Xرمي خ£
 دا اÊالموي . شوي دي
  :به په ډا ه ک�ي حقان�تXرمي

 ُه احلَْقَهلُْم أَن َ يـََتبَـني ٰُه َعَلٰى   ◌ۗ  َسُنرِيِهْم آيَاتَِنا ِيف اْآلفَاِق َوِيف أَنُفِسِهْم َحىتَك أَنأَوَملَْ َيْكِف بَِرب

  ُكل َشْيٍء َشِهيدٌ

دي  کې) واكيناتد (په {ٓفاقو  �ېخ£ل ) د قدرت(¯tې  لرهدوي) پوه به ک�و( 5ر ندې به ک�و �ېژر ده ”

رو�انه �N±ر هغٻ) راÎرسريه Xيدو�کې پ�tو کېپه مشول د Úرخي په اوږدو (دي  کېدوFد او په نفسونو
سTتا رب په  �ې) پوه يش �ېلپاره  هغوید ( {ٓ` نه دی اكيف. ب�شکه د¢ه قر{ٓن حق دی �ېته  دویشTي
  )۴۱:۵۳قر{ٓن Xرمي، الفصلت، ( “ .شاهد دی يشهر

{ٓيتونه ±ر  �Àنېقر{ٓن Xرمي  ته اړوند د ٻموضوعد �ېيومهوضوع دهپه اسTتدالل د ق�امت ¯tې مهدا راز  زمو�©
±ر شايددا راز . پ�tې نه وي راÎرسريه شوې ðينېکٻ د Úرخي په ±رڅ  �ېپوره نه رو�ان�©ي ±ر 5و  هغې

دا سTميه بريته خ£
 ک�ي او د  دوی±ر 5و  و پ�tه دهسTت�hدلد ;ولو سرتهپ�tه د هيود`نو ارض املقدس ته
 د ق�امت د ¯tو موضوع کېنورو پ�tو 8ريکې �G�نې په ن.�>ه ې ته ورهتد د. دولت هلته ورغوي ارسائيل

  .{ٓيتونه رو�ان�©ي �Àنېته اړوند د قر{ٓن Xرمي

69

مقدسو کتابونو ته د رجوع �5ه ډډه  تريوزمو�© �G�نه /يد د جوج م�ٔجوج په اړه  �ېووامي /يد  کې{ٓخر
په  دا اكر /يد موضوع ساده ساتلو. يش دا مضمون و�G�ل کېد قر{ٓن او اÑاديثو په ر�ا  يواÀېوک�ي او

  .¢ريرضوري سTتو�و رسه خمامخ ¯يشلوسTتو�يك د Xوم کٻه ±رڅ پکتاب د ارزونې  ددېچ+اطر وک�و او دا

  کېجوج م�ٔجوج په نورو مقدسو کتابونو

مالوماتو راخس.µه رصف او رصف  اضايفد تريو مقدسو کتابونو �5ه د  کېد �G�لو په ±رڅ  موضوعد دٻ
هغه د قر{ٓن Xرمي د ¼رشحي او د  �ې يش نيپوره مطم په دېيو 5وک  �ې/يد هغه وخت ويش لكه

په اجنيل او تورات او وررسه د  �ېمالومات  اضايفداسTٻ.لري پوهنهاكمله  کېموضوعاÑاديثو په Xومک دي
به اكليك  دویاو  `دونه شوېد Xواك او وFکواك  �ېکٻXوم (وجود لري  کېپوراÔ  ونو مWال اكليكهندوانو کتاب

دا د  �ېيش ±ر 5و دا مالومه يش  ک�ایو  ي�ې، /يد په ډFر احýياط ولوسTتل او شµhه )رسه جé�ه Xوي
 د دېهغه وخت بيا  يواÀې. قر{ٓن او اÑاديثو �5ه اخسTتل شوي ماFÔز غونÓال رسه تفامه لري او که تضاد

ر�ا  اضايفمضمون  په دېهغه وخت بيا دا مالومات  يواÀېمالوماتو تصديق او ±رديد اماكن پيدا Xوي او
  .ی يشاچوال

  درمي فصل

 ¼رشحي (Terminology)د منونپوهنې ` اصطالÑاتو

په  وته Xوي �ې  ‘يو ىش‘`  ‘يو 5وک‘د دې يو �ه مWال هغه خورا Fم {ٓيت دی �ې
د {ٓخرې  �ۍ د موضوع د  ‘يو ىش‘او `  ‘يو 5وک‘دا . به وي) پوهنه( ‘Êمل‘د الساÊة

س*�لو لپاره ر�Tت�µې کنجي ده او دا په دې +اطر �ې د الساÊة رات´ ±رينه معلوم يش

70

 نورو اړوندوصطالح پخپ
 بيا او دا ا لري #ایکٻ)  �ۍ {ٓخرې(د جوج م�ٔجوجو موضوع په الساÊة
 کېمو�© په اومسها
 زمانه  �ېخمکنه
 دې/يد لوم�ی ¼رشحي يش  �ې، XوماصطالÑاتو رسه ±�او لري

±ر مûµ  دوید اول د¢ه اصطالÑاتو رسه 8ان اشTنا ک�و او  �ېSنو راÀ. ک�وپه ډا ه جوج م�ٔجوج
  .توپريونه وپôنو

ته اشاره Xوي خو دا لكمه ) يوم البعث( ژوندي Xيدو ورÀېرامه معومًا د بيا د يوم الق�امة لك کېپه قر{ٓن Xرمي

د بيا ژوندي Xيدو او حساب کتاب پ�Ttيدو  خو. دهيلپاره مه اكرول شو ) يوم ا�Fن(د حساب کتاب ورÀې
الساÊة، يوم . ک�©ي ويلورته  �ۍمه  ه، ` {ٓخر الساÊة �ېومويم  پاېاكينات مادي  /يد لوم�ی خمکې�5ه

 �ې، خمتلفې مرÑلې دي اصطالح د يوې بلېبيا  ې لكمېنور داسېالبعث، يوم الق�امة، يوم ا�Fن او
  .واٻ�يورته يوم اÝٓخر ` وروسTتS ورځ

په ��ۍ  �ېخلوا امر شوی هللا تعاىل  د مخکېهند خمتيدو  اكيناترسه د مادي )  �ۍ ې{ٓخر(د الساÊة

وم ورک� ن)  �ۍ ¯tې ېد {ٓخر( علمات الساعةدي ¯tو ته د . يو تعداد ¯tې را5ر ندې يش /يد کې
  .سرتې او Xوچt¯ Sµې لري �ېفکر ک�©ي  داسېاو معومًا شوی

�ðې به ”واٻ�يچدي  ¯tېهغه  کې¯tو  وړو) دا معمويل پ�tې نه ديليکو�يك په �زد د (¼ش په Ôمه

، “ندي او س�ي به �ðو ته ورتهاغو  به س�يو ته ورهتاكيل �ðې”، “پ÷ې وي خو بيا به مه ÎربنÓې وي
د يو قوم ±ر ;ولو ”، “±ر ;ولو خراب +لک به مرشان يش”، “+لک به د خرو ëشان په ډا ه جامع Xوي”

خو . او داسې نورې ¯tې “ډار
 Xب
 اطاعت Xوي د ي�ېخراب س�ی به د قوم مرش يش او +لک به
 .را¢لې دي کېپه الندې Ñديث  �ېهغه دې  سرتې ¯tې �ېفکر ک�©ي  داسېمعومًا

 �ېهغه وخت GÔاپه زمو�© لور ته راغی لكه ه رسول هللا �ېفاری �5ه روايت دی Îن ُاسTيد غِ  Ñذيفه”
 ûµتل . وومشغول  کېيو حبث  کېمو�© خ£ل مTو”هغه وپو�X ه يش حبثG رامو( هغوی“؟ۍپهX حصابه (

نه راÀي ±ر 5و  هغېدا به ±ر ”:وفرمايله بيا رسول هللا نو. “په اړه حبث Xوو  �ۍ ې{ٓخرمو�© د ”يل، وو
،  ‘ دZال’، ‘لوږې’د `دونه وک�ه) اړوند دې ته( ي�ېاو بيا  “يو شنه وي �اكره لس ¯tې  ته تاىسچ

 جوج م�ٔجوج’،  ‘ د مرمي Àوی �Êىس’،  ‘ د ملر د لويد1
 لورې راخýل’،  ‘ )دابة �رض( µÀاور’

71

‘  ،’ ûيýکې غرق�دل، يو په خú تان  کې، يو په لويد1 کېدري 8ايه دTسäېکٻاو يو په عر�په پاي
 کې
  )حصيح مسمل(“.‘ ته وÀغلول يش 8ایغونÓې د خ£ل د مين
 لورې راوÀي او +لک به يو اور  ي�ېبه

ماين ز `دوهن ¯tو  ولس د دېهرسول هللا �ېشواهد ¯شTته  داسېهي`  �ېلوسTتو�يك /يد پام وک�ي
ې شوې يادچ دا ¯tې به په هغه ±رت�ب نه پ��t©ي په Xوم ±رت�ب  يعنې، ¼سلسل رسه مس په ±رت�ب ک�يده

 به دویéواکٻٻا ماÔ نلر? `دو��5ه وروسTته  ‘د بريته رات´ ÷�Êىس‘د ‘جوج م�ٔجوج‘�ېنو ëس دا  .دي

  .ک�©ي خوشېنه وروسTته راراسTت�hدو د ÷��ۍ ته د �Êىس په ر�.�ا مه

�ېکٻهغه ديوال  �ېو�ودل شو ورته دا  �ېکٻXوم  ويو ر�Tت�ىن خوب مه ليدىل  قرسول هللابيا
د هللا تعاىل په امر د جوج  �ېماÔ  په دې، يو سوری کhسTتل شوی دی او دا وک�يذوالقرنني جوړ

 .ده Xيدنه پيل شوې خوشېم�ٔجوجو

 �ېرابيدار شو  کېتÑال  داسې
 خوبه په  قيو 8ل رسول هللا: ...وييلك ام املؤمµني زيhب بhت حجش"
عر/نو . ق د عبادت مéر هللاي¯شTته بل معبود ال: وېپه خو
  ي�ېاو دا لكمې  و±ک سور  ي�ېمخ م�ارک

په اندازه يو سوری د ي�ٔجوج او  د دې�ن . شوی دی را�ژدېته  دویچلره تباهې ده په س�ب د هغه رش

په واسطه يوه غ÷ې  وتې د خ£لې شهادت او  قبيا رسول هللا. کhسTتل شوی دی کېم�ٔجوج په ديوال
  )او حصيح مسمل خباريحصيح (" .و�وده ي�ېداFره جوړه ک�ه او د سوري اندازه

: فرمايلٻي راننوت او و  کېد ډار په Ñالت  قيوه ورځ رسول هللا: �5ه روايت دی كد زيhب بhت حجش”
رارسTيدىل دی  �ېو لره د هغه سرت رش �5ه نتباهې ده عر/! هللاهي0وک د عبادت لياقت نلري مéر

بيا د  قرسول هللا. شوی دی کhسTتلکٻ يو سوری د جوج م�ٔجوجو په ديوال  ته ورتهدٻ  �ن). نو تهعر/(

` رسول : ما وپو�Tتل: ز`توي كزيhب بhت حجش.  وتې په واسطه يوه داFره جوړه ک�ه غ÷ېشهادت او

هو : يلوو قبه vرهزي اره +لک موجود وي؟ رسول هللا کېمو�©  �ېد دٻ{ٓ` مو�© به تباه شو رسه ! هللا
 ¢لبهو¢ريه په ��ۍ  حفايشرش، Ôوړه اعامل،  يعنې(خ�اثت ز`ت يش  �ېلكه ) به ک�©ي مهداسېيعنې (

په  �ې�5ه په عر/نو نه يواÀې سTيايس، اقýصادي او پوÀي ظمل 5ر ندF©ي بلکه دا
 دې( “ ).ومويم
 )خباريحصيح ) (يش ک�یبدFÔهب دوF وي  �ېهر  نده او حفش طريقه

  :وويل دا فرماي ي�ېاو د يوم الق�امة په اړه  وې وتې اوچýې ک�ٻيو 8ل خ£لې دوه قنيب Xرمي

حصيح ( “ ).�اكره ک�هاو مðµنS  وته  بيا هغه خ£
 د شهادت(ان يو دوؤ په ش د دېزه او يوم الق�امة ”

 )مسمل

72

او  ده د ژوند په وخت پيل شوې قوروسTتS زمانه د رسول هللا �ېدوه پ�tو �5ه دا 5ر ندF©ي  پورت�hو
نورې )  �ۍ ې{ٓخر(د الساÊة  �ې5ر ندF©ي�5ه دا مه
 دې. په الساÊة او يوم الق�امة به پاې ته رس�©ي

په ک�ي اسTتدالل ليکو�يك . تدرجيي تو ه راÎرسريه ک�©يد رات´ �5ه وروسTته په  ق¯tې به د {ٓخري پيغمرب

د ژوند  قXيدنه مه د رسول هللا وشېد املسTيح ا�Zاخل �ې، ‘ب�ت املقدس په قر{ٓن کې‘په نوم د خ£ل کتاب
 .وه په وخت واقع شوې

äرشيت به د هللا تعاىل په امر د ډFرو ازم�Ttتونو �5ه تريF©ي ±ر 5و  �ې وا�Tنه ک�ٻقر{ٓن Xرمي 5و 5و 8

 ‘ فýنه‘د  کېدي ازم�Ttتونو ته په قر{ٓن Xرمي . په هللا عزوZل اميان لري او که نه دوی{ٓ`  �ېدا مالومه يش
  :نوم ورک�ل شويدی

َنًة ال ُتِصيَنب الِذيَن ظََلُموا ِمنُكْم َخاصةً   َواْعَلُموا أَن اللَه َشِديُد اْلِعَقابِ  ◌ۖ  َواتـُقوا ِفتـْ

”©FرFنې  ۍووýهغې ف
ته  هغو +لکويواÀ �5ه  سTتاسېنه به رس�©ي  �ې�5ه ) ازم�Ttتونوفساد او (

قر{ٓن (“ .کېب�شکه هللا خست دی په Êذاب  �ېS؛ او پوه ش)بلکه معويم به وي(وي،  ک�یيٻظمل  �ې
 )X۸:۲۵رمي، �نفال،

راتلو�کو  د 8ا�é�و �ېوړاندوييhالهييعنٻپه نوم `دF©ي  ‘وÊد‘د  �ېخو هللا تعاىل نورې  وا�Tنې مه ک�ي

و�کې له>ه هيود`نو د مWال په تو ه قر{ٓن Xرمي ډFر په ډار . یک�+ربداريورد فýنو د رات´  ي�ېپ�tو په شلك
په ضد  دوید هللا تعاىل به  �ېهغه دااو ه يو +اص ازم�tت رسه خماخم�©ي ب دویچٻته  وا�Tنه ک�ٻ

 :رسه خماخمويورÀې د ق�امت خست ±رFن Êذاب به ±ر  دویچک�ي  +لک راپورته داسې

َعَثن َعَلْيِهْم ِإَىلٰ يـَْوِم اْلِقَياَمِة َمن َيُسوُمُهْم ُسوَء اْلَعَذابِ  ِإن رَبَك َلَسرِيُع  ◌ۗ  َوِإْذ تََأذَن رَبَك لََيبـْ

 َوإِنُه َلَغُفوٌر رِحيمٌ  ◌ۖ  اْلِعَقابِ

) هيود`نو( دویب�شکه راوالړ به ک�و هرومرو په  �ېرب سTتا  وک�اي+رب ور �ېهغه وخت ) `د ک�ه(او
ب�شکه سTتا رب �اÎک : لره خست ±رFن Êذاب دویرسوي به  �ېهغه 5وک  پورې±ر ورÀې د ق�امت

قر{ٓن Xرمي، . (ب�شکه هغه �ه خبtو�کی او ډFر رمح و� دی) مه(او  –کې) ورXولو(دی په Êذاب
  )�۷:۱۶۷عراف،

73

هيود`نو د دويلخوا  راپا�5دنه ولري، اودا راز هللا په امر  د �ېXيداينور 5وک ¯يش  vرتهد جوج م�ٔجوجو نه
 .وي روانهته د Êذاب ورXولو دنده به د ق�امت ±ر ورÀې

روانه ±ر مûµ به د پ�tو يوه ل�ۍ  د دېلري او  پاېپيل او  �ې �ۍ د وخت يوه دوره ده  هالساÊة ` {ٓخر

. © وررسه اشTنا يومو� �ېهغه Úرخي به +امته ومويم  يعنېخمتيدنه وي  د Úرخي د هبري ي�ېن.�>ه به  �ېوي
روانه د حق  کې، به د Úرخي په اوږدو راÀيمðµهت وړاندېد ��ۍ د +امتې �5ه به  �ېه، د Úرخي دا +امت

وروسTىت او قطعي  خپلو ;ولو سTياالنوe به /الخره حق  �ېننداره ک�`و دا  اوجاو /طل ±ر مûµ د جé�ې
خمتيدل به  اكيناتاو د مادي  رس ته ورس�©يد +امتې رسه  اكيناتالساÊة به بيا د مادي . Îری ±رالسه ک�ي

لو يو خوا بل خوا الوÀول ک�©ي او م�ي به
 خ£ �ېغرونه به د وړۍ ëشان و رÀول يش  �ېوي  داسې
به په ر�.�ا يوه هيب.µاکه واقعه وي هغه پ�tه  �ېقر{ٓن Xرمي  وا�Tنه ک�ٻ. يشقربونه �5ه بريته راژوندي

 : رÀېد +امتې س�ب به  اكيناتمادF د �ې

 ِإن زَْلزََلَة الساَعِة َشْيٌء َعِظيمٌ  ۚ◌  يَا أَيـَها الناُس اتـُقوا رَبُكمْ

قر{ٓن ! ( �ۍ به يو ىش وي ډFر سرت ې، ب�شکه زلز
 د {ٓخر�5ه
 رب خ£ل ÚىسۍووFرF©! ای +لکو

 )X۲۲:۱رمي، سورة احلج،

د حساب کتاب د ورÀې په پ�tو  الساÊة خ£ل اوج ته ورس�©ي، نو په وختپاٻ د اكيناتد مادي  �ېلكه
يش او  ن بريته راپا5ولهر يو ا¯ساد¢ه وخت به . روان ويد خ£ل اوج په لور به د يوم الق�امة سفر  کې

په حق  �ېهغه ورځ ده لكه  �ېشوي ويلمه  ې په اړه داورÀد دې . يش وړاندېحساب کتاب ته به
 .Îری ومويمژوندالرو به په خ£لو سTياالنو  والړه ژوندالره

د  �ې، د حساب کتاب د ورÀې د پ�tو �5ه يوه هغه ده يادونه شوېکٻ په قر{ٓن Xرمي  �ېلکه éµ5ه

هر �ا ته به د خ£لو . وتلل يش ي�ېيش ±ر 5و اميان او د معل غوره واىل  وړاندېمزيان تلې ته به ا¯ساÔن
به هر يو ته  کېپه {ٓخره . خ£ل کتاب ولويل �ېورک�ل يش او امر به ورته ويش  کېاعاملو کتاب په الس

وي او  ل به ډFر �ریو دا پ .اور وي به د دوزخ خو ورالندې ل نه تري يشيو پو جµت په لور د چامر ويش
خ£ل السونه هغه ر�ا ونلري، که ) /طين(
 8انه رسه  �ېهغه 5وک  �ېبه دومره تپه تياره وي  8ایدا

زړونو ته  +لکوهغو هللا تعاىل د کتلو لپاره ر�ا د . ¯يش ي�ېی به ون�يس نو کتال�ژدې مه خ£ل مخ ته
 ! نه خر�G©ي کېدا ر�ا په /زار . صاحل معلونه ولري �ېاميان لري او هللا په  �ېورخبtي 5وک

74

Xوم  نيولېد الساÊة د رشوع نه  يعنې( الساÊة به لكه راÀي �ېب�ې
 هللا تعاىل بل هي` 5وک نه پوه�©ي
+امته مويم، بيا  اكيناتمادي  �ېXوم وخت  پورېپاٻ Úرخي اوج ته رس�©ي، او د الساÊة ±ر  �ېوخت

  ):مðµته راÀي او حساب کتاب ک�©ي ژوندي Xيدل

َا ِعْلُمَها ِعنَد َريب  ◌ۖ  َيْسأَُلوَنَك َعِن الساَعِة أَياَن ُمْرَساَها ُهوَ  ◌ۖ  ُقْل ِإمن يَها ِلَوْقِتَها ِإالَال ُجيَل  ۚ◌

َها ◌ۗ  َال تَْأتِيُكْم ِإال بـَْغَتةً  ۚ◌  ثـَُقَلْت ِيف السَماَواِت َواْألَْرضِ  ُقْل  ◌ۖ  َيْسأَُلوَنَك َكأَنَك َحِفي َعنـْ
َا ِعْلُمَها ِعنَد اللِه َولَِٰكن َأْكثـََر الناِس َال يـَْعَلُمونَ  ِإمن

Sيك په Sيك، ( "يش دا؟ هلكه به قامي":  �ۍ په هلكه ېد {ٓخر) رسول هللای (
 Ú نه  دویپو�.µه Xوي "

په اړه زما  د دېب�شکه Êمل ": ووايه) ýه به يش، لکه د يوې ]شTتë Sشانلكه به دا لنéر واچوي او را�ک
مéر هغه، دروند به وي دا په {ٓسامنونو او په úکه  د دېوخت  Xوالی�اكره  هي0وک ¯يشرب رسه دی،

ای رسول (
 Ú نه  دویو�.µه به وک�ي پ " .مéر يو GÔاپه Úىسپه )  �ۍ ه{ٓخر (در به ¯يش دا . /ندې
په اړه رصف هللا رسه دی؛  د دېب�شکه Êمل "ووايه ! د دېپه اړه  ي�ېپوره Êمل لرو�کی ته   واکې -  )هللا

 )۷:۱۸۷قر{ٓن Xرمي، سورة �عراف، ( " .خو ز`±ره +لک نه پوه�©ي

د +امتې ±ر مûµ به 5ومره اوږده او `  اكيناتاو د مادي  پاېد Úرخي د  �ېپوه�©ي  په دېاو نه 5وک
د  اكيناتخو د اسالم دFن د مادي . اماكن لري دا زمانه 5و سوه اك
 اوږدواىل ولري. تريF©ي مودهلنÓه

 ðينېيٻ رسه دي او ور �ۍ ¯tې مه �وديل  ېد {ٓخر ي�ېوررسه  او ک�يده وړاندې+امتې په اړه يوه ¼رشحي
د هغه  کېلساÊة په ا �ېمو�© لپاره دا شونې ده  ي�ېپه Xومک چ راک�ي دي  مه مالوماتنور 8ا�é�ي

 .کتاب موضوع ده د دېاو دا  –و رÀي  پاېبه د Úرخي  �ېXومه   �ۍ رات´ اSلك ک�و

  +امته اكيناتمادFد

�اندې ش�  خمتلفدا په يو بل نوي او  �ېبه ه
 +امته مويم لكه  اكيناتمادي  �ېقر{ٓن Xرمي رو�انه ک�يده
 :يش ک�یبدل

َر اْألَْرِض َوالسَماَواتُ   َوبـََرُزوا لِلِه اْلَواِحِد اْلَقهارِ  ◌ۖ  يـَْوَم تـَُبدُل اْألَْرُض َغيـْ

75

{ٓسامنونه، او +لک ) يش ک�یبدل به (يش úکه په يوې بلې úکې، او مهدا ر�éه  ک�یيوه ورځ بد
 به ”

  )۱۴:۴۸قر{ٓن Xرمي، سورة اÎراهمي، ( “ .يو دی، ¢الب دی �ېيش  ک�یوړاند^به د هللا حضور ته

 :يش ک�ینوي ژوند لپاره بريته راپورته ا¯ساÔن د يو د¢ه وخت به ;ول

 ٍق َجِديدٍ َوقَاَل الِذيَن َكَفُروا َهْل نَُدلُكْم َعَلٰى َرُجٍل يـَُنبُئُكْم ِإَذا ُمزقْـُتْم ُكل ُممَزٍق إِنُكْم َلِفي َخلْ

لكه  �ېته  Úىس+ربداری درXوي  �ېيو س�ی  لرهÚسTيکفر Xوي {ٓ` و�ايو مو�©  �ېهغه Xسان  واٻ�ياو ”

په يو نوي پيداtuت ) Sش ک�یپيدا (به  Úىسپه اكمل ذره ذره Xيدو رسه، ب�شکه  Sذره ذره ش Úىس
  )۳۴:۷قر{ٓن Xرمي، سورة السTبا، ( “؟کې

 :يش افشاوک�ي او ;ول رازونه به  +ربېپه د¢ه ورځ به úکه  �ېقر{ٓن Xرمي ز`توي

 يـَْوَمِئٍذ ُحتَدُث َأْخَباَرَها

 )۹۹:۴قر{ٓن Xرمي، سورة الزلزال، ( " .;ول خ£ل احوال) úکه(په دغې ورځ بيانوي به هغه "

شوي  ويل دولتونو خلوا ارسائييلاو  امرFاكييد راديو، تلوFزيون، اخ�ارونو او فر�éي،  �ې‘Gاروي‘هغه
هغه ( ووم سTمترب Îريدونه رس ته رسويل ۱۱د  ي�ېپه امرFاك �ېووهغه 5وک  �ېلري/ور  /ندېدروغو
Ñريان.�ا رسه خمامخ  ېخست ېډFرد به  هغوی، )ورځ په ورځ رامك�©ي ک�ی/ور  ي�ېو دروغپه دې چ +لک

د  مهداسې، او جمرمانو ته  وته ون�يسوک�ي او د دغو Îريدونو اصيل  +ربېúکه  �ېيش په د¢ه ورځ لكه
ای او  يس {ٓی امرFاكيي موساد، ارسائييليعنٻ،و تهÊاملينو¢ريه Îريدونو ينورو پ�tو لکه د لندن، مدريد، مبب

úکه +ربې وک�ې هغه ورځ به هغه ب�ې  ناه مسلامÔن هي` Ñريان.�ا 5ر نده  �ېلكه  .ي�ېمال±�ي نور
نورو د  داسېپه ¯tه شوي، وژل شوي، ±رور شوي، په  وانتاÔمو او ابوغريب او  �ې�ک�ي 5وک

د پيل شوې  کې±رورسTيت Îريدونو په ن.�>ه  شکµ>ه شوي وي او د پورته `د شوي کېز`تS مرکزونو
 ۶ ¼ش په Ôمه د کېپه اروپا  �ېاو نه به ه
 Ñريان يش لكه . په شهادت رسTيديل ويکٻ جé�و په ±رڅ

 .ه واورول يشاو پوره ک�س م�لونه هيود`نو د قýل Êام اصيل

 :د +امتې  �ۍ په äرشيت GÔاپه رايش اكيناتد مادي چهغه ش��ه

76

ِإن اللَه  ◌ۚ  َوَما أَْمُر الساَعِة ِإال َكَلْمِح اْلَبَصِر أَْو ُهَو أَقْـَربُ  ◌ۚ  َولِلِه َغْيُب السَماَواِت َواْألَْرضِ
 َعَلٰى ُكل َشْيٍء َقِديرٌ

مéر ) کېپه رسعت ( �ۍ  ېاو نه دی امر د {ٓخر. لره دی Êمل د غيبو د {ٓسامنونو او úکې هللا او +اص”

قر{ٓن (“ .او ب�شکه هللا په هر Gزي �ه قادر دی: دی �ژدې�5ه مه
 دېاو دا په مWل د سرت و د رپ
 )X۱۶:۷۷رمي، سورة الن�ل،

  :دی ک�ی¼رشحي  کېGÔاپ�ي توب په النديين Ñديث يود دغې  �ۍ  قرسول هللا

نه خو به ) ک�ه وک�يورک�ه ار Gه  �ې(مخ ته يو Gادر خ£ور ک�ي  دوه Xسان خ£ل �ې �ۍ به رايش لكه "

؛ او  �ۍ به رايش لكه )رايش vرې �ۍ  �ېخمکنه  دې(را;ول ک�ي Gه خرڅ ک�ي، او نه به Gادر  دوی
 vرې �ۍ  �ېخمکنه  دې(يش او شTيده يويس خو هغه به وtÓىل يش يو Xس خ£
 او�ه ولو �ې

خو ) اوبه Xولو لپاره يوGارود خ£لو ( مسويخ£
 د اوبو ذ+ريه  يو س�ی �ې �ۍ به رايش لكه ؛ او )رايش
لكه  �ې؛ او  �ۍ به رايش )رايش vرې �ۍ  �ېخمکنه  دې(ک�ي  ي�ې±ررسه  �ېيش  ک�ایبه و� هغه

نه  دې( ورته ک�ي خو د خوړلو موقع به وررسه نه وي�ۍ خ£لې خولې ته پمل) د خوراک(يو Xس يوه
  )خباريحصيح ( " ).رايش vرې �ۍ  �ېخمک

يو Xس  �ېرايش ) دومره GÔاپه({ٓخره  �ۍ به  " :وييلقرسول هللا �ې�5ه روايت دی  تد ابو هرFره
به راورس�©ي او دوه  {ٓخره  �ۍ �ېرسTيدلې  ويته نه  ¢اړېبه خ£
 او�ه لويش او شTيدې به د لو�ي

 �ۍ به  ه{ٓخر  �ېرسTيدلې  ويبه رسته نه  عام
دوميد بوخت وي خو  کېXسان به د Zامو راک�ه ورک�ه
به ال مسه  هغهو لپاره د اوبو د ذ+ريې په مسولو بوخت وي خو يراورس�©ي، او يو Xس به د خ£لو Gارو

 )حصيح مسمل(" .{ٓخره  �ۍ به راورس�©ي �ېک�ې نه وي

  د Úرخي پاې

د حق په ب�hاد جوړ شوی دFن او `  �ېهغه وخت مðµته راÀي لكه  پاېد Úرخي  اسالم په ر�ا کېد
 ±رالسه ک�ياو äش*� Îری  وروسTىت /ندېو نمذهبونو او اندپوه  په خ£لو ;ولو سTياالنو) ايÓ`لوژی( پوهنهاند

په خ£لو نورو  ي�ېب%ه  کې دننه بيا اصيل او حق�قيحق والړ دFن ` ايÓ`لوژۍ  پهچ او وررسه دا مه Fمه ده
د  داسېپه رو�انه تو ه  �ې±کرار شوی Xوم  دا {ٓيت درٻ#لې کېقر{ٓن Xرمي . يشسTياالنو فرقو مه Îرالسې

  :ته اشاره Xوي پاېÚرخي

77

يِن ُكلِه َوَلْو َكرَِه اْلُمْشرُِكونَ ُهَو الِذي أَْرَسَل َرُسوَلُه  لُِيْظِهَرُه َعَلى الد بِاْهلَُدٰى َوِديِن احلَْق

د ) +*رولو(د هدايت، او ) په دنده( خ£ل) قمحمد(دی رسول  ي�ېل�©ىل  �ېدی هغه 5وک ) هللا(هغه ”
، /ندېدينونو ;ولو ) /ط
(¢البه ک�ي په ) دFن(دا  )هللا( هغه) کېپا^/الخره د Úرخي په (حق دFن ±ر 5و

  )۶۱:۹سورة الصف،  – ۹:۳۳قر{ٓن Xرمي، سورة التوبة، (“ ).¢لبه(که هر 5ومره بده  %�ي مرشاكن دا

يِن ُكلهِ  لُِيْظِهَرُه َعَلى الد ِذي أَْرَسَل َرُسوَلُه بِاْهلَُدٰى َوِديِن احلَْقِه َشِهيًدا ۚ◌  ُهَو الوََكَفٰى بِالل

د ) +*رولو(د هدايت، او ) په دنده(خ£ل ) قمحمد(دی رسول  ي�ېل�©ىل  �ېهغه 5وک دی ) هللا(هغه ”
، او کفايت دی په /ندېدينونو ;ولو ) /ط
(¢البه ک�ي په ) دFن(دا ) هللا(هغه ) /الخره(حق دFن ±ر 5و

  )۴۸:۲۸قر{ٓن Xرمي، سورة الفýح، ( “ واه اويس) په حق( �ې/ندٻهللا

هغه وخت  يد نندارې وړ او ارصار Xو�کې ايد`لوژ ه
 مشريه ±ر ;ولو ډFر  دعوه لرو�کو ايد`لوژيو په حق
 ‘غرب‘د  په ډFر Îرم  ‘ملر ‘متدن زF©يدو رسه يو د دې. اومسهال غريب سTيکولر متدن وزF©يد �ېوپزنيده لكه

�5ه  دې
 وروسTته په حق هره دعوه  �ېوغ©و
  ي�ېپه ��ۍ راپورته شو او يوه ;�éµه ډنÓوره
 لورې
په بل  دېغريب متدن ب�ې
 ”: وييل{ٓرنو� تويhيب  �ېهغه Gه  وهر�.�ا  .Îرطرفه دهبيخي بياكره او نوره

 �ې�ک�ي او ±ر 5و  رسه را;ول کې;ول äرشيت په يوه واÑده سرته ;ولنه  �ېهي` يش اکتفا �کوي ±ر 5و
  “ ...;�µ´ شویواک نه وي  دوید /ندٻپه هر Gه  کېاو حبر  په هوا، úکه

)(Arnold Toynbee,Civilization on Trial, p.186

متدن دا ب�رشمه  دېپه ;و
 ��ۍ مسلط يش بلکه وررسه،  �ېÎر`ىل شوی دی  دېدا متدن په  يواÀېنه
 رن´په (FrancisFukuyama) د فرا¯سس فوXو`ما . ته راوست پاېÚرخي  دویچاو زړوره دعوه مه ک�يده

ح�ث�ت لري Àکه  پاېاوج او د Úرخي د  د هبريدا متدن د Úرخي  �ېاسTتدالل Xوي غريب ف�لسوفان
د ،Xوم ىش به په ;ول äرشيت او په مشول د اسالم په ;ولو سTياالنو  واکې �ېاماكÔت نه �اكري  داسېچ

  .ون�يس #ایيٻک�ي او ` به  وړاندېمتدن ¼سلط ته Xوم  واښ  دې

د  ÷، دا هبري به د ر�Tت�ين مسTيح، �Êىس اÎن مرميورخي حق�قي هبري �5ه بيخي بي�ربه د Úخو، فوXو`ما
 .بريته رات´ رسه اوج ته رس�©ي

ب�ې د¢ه  Xيدوپورته  ډFر په تعجب او Ñريان.�ا د غريب ملر �ېليکو�کی دا اÊرتاف Xوي  �ېÑال دا

 او غولو�کې ملر پورته Xيدنه ده او /ط
 هدا يو  �ېپوه دی  باندېدٻ �شه ننداره Xوي، خو بيا مه هغه سارٻ

78

د ق�امت د ورÀې د ¯tو په اړه د پ�شéو`نو �5ه د يوې äش*�يدنه ده،  قب�شکه دا د رسول هللا �ېدا
 دري 8
 ±کرار شوی �ېد قر{ٓن Xرمي دا پورتنS {ٓيت . ‘ملر به د لويد1 �5ه يوه ورځ راپورته يش‘�ېيعنٻ
دا  کېد اسالم په Îر+ليک . ته رس�©ي پاېÚرخي به په بل ډول  �ېاطمنان دی  اله�ي، مو�© لپاره يو دی

  . سTيکولر متدن او په ;ولو نورو سTياالنو Îر`ىل ويپه اومسهال غريب  کېپا^اسالم به د Úرخي  �ېليلك شوٻ

 کېپه پ�شéو`نو  قمضمون په اړه د اسالم نظر د قر{ٓن Xرمي په {ٓيتونو او د رسول هللا) پاېÚرخي د ( د دې
په  د Úرخي پاې ورëسېوروسTىت Îری او  /ندېد حق په /طل  ي�ېشوی دی، او
 خمې  نور مه واحضه

 هديبريته راسTتون يش او امام امل  ÷ر�Tت�ىن مسTيح، �Êىس اÎن مرمي �ېلكه  �ودل شوې کېوخت  هغه
 )اسالم(به د حق  وامكينو داXوي ا وامكينپه رشFکه په ��ۍ /انصافه  دوی
 Fروشمل �5ه به . را�اكره يش

 پورې)  �ۍ ې{ٓخر(د¢ه ش��ه د الساÊة  کېاسالم . د Îري اسTتاذيتوب مه Xوي /ندېپه ;ولو سTياالنو

سرتې ¯tې  X۱۰ومې  �ېق¯tې ح�ث�ت لري او رسول هللا ±ر ;ولو سرتې او هناٻ�ي کېمربوط ¯tو
  .  �ۍ رسه ±�او لري ې{ٓخر 8ا�é�ې ېدي هغه د د ک�ي `دې

د اسالم دعوه په ثبوت ورسوي نو په حق /ندې بريته رات´ به  ÷د ر�Tت�ين مسTيح، �Êىس �ې5ر�éه
 �ۍ به ±ر هغې  هخو {ٓخر ! وهللا اÊمل. پيل يش)  �ۍ ه{ٓخر (د مهد¢ه وخت �5ه الساÊة  �ېاماكن لري

کې د رات´ نه خم ÷د �Êىس �ې;ولې هغه ¯tې . نه وي خمت شوي اكيناتمادي  �ې5و  روانه وي ±ر
  . وي ÊالمېXيدو  را�ژدېپ��t©ي هغه به د الساÊة د

د مکې کفارو . شوی دی يادکٻ په قر{ٓن Xرمي  ي�ېيو نندارFز مWال . ¯tو �5ه بيخي �اكره دي د دې�Àنٻ

بيا به  دا سTپوږمS په مûµ �ميه ک�ه،نو  ي�ېپه ر�.�ا پيغمرب  �ريېکه ته  �ېته ننéونه وک�ه  قرسول هللا

 �اكرهدا معجزه ورته  �ېهللا تعاىل ته دÊا وک�ه  کېپه Àواب  ي�ېقرسول هللا. مو�© په Ú اميان راوړو
د Xياكن  ي�ېد صفا په غونÓۍ �اكره شوه او ب
 Îر+ه  ي�ې�ميه Îر+ه . ک�ي او بيا سTپوږمS په مûµ �ميه شوه

الساÊة  �ېدا معجزه په دې ماÔ ده  �ې5ر نده ک�ٻ ي�ېته اشاره ک�ې او دا  پ�tېقر{ٓن Xرمي دې  .په غره
  : �ۍ اوس را�ژدې شوې ده ه` {ٓخر

  اقْـتَـَرَبِت الساَعُة َوانَشق اْلَقَمرُ

  )۵۴:۱قر{ٓن Xرمي، سورة القمر، (“ ! �ۍ او Gريې دوه ;و;ې شوه سTپوږمS هرا�ژدې شوه {ٓخر ”

  کنجي موضوع �ۍ د  ېد {ٓخر

79

/يد  �ېک�يدي  وړاندېمه  کې{ٓيتونو  داسېمالومات په  ته اړوند¯tو د الساÊة  خو قر{ٓن Xرمي د الساÊة او
 Ôتل يشوراو  ي�ېماTسu . ول غواړي دې ته ورته �ېاو هغه +لکX نه پيداýد ¢لط �5ه {ٓيتونو  ف Ôٻام

 دوید چک�ي Xوم  الرېهغه +لک بي�ې Àکه دا اكر Xوي  دوی. خ£ل ;ول Xو�tونه Xوي کېاخسTتلو
په  وته  ‘يو ىش‘`  ‘يو 5وک‘�ېيو �ه مWال هغه خورا Fم {ٓيت دی  د دې. په /ط
 تعبريونو تري اوÀي

 ې  �ۍ د موضوع د س*�لود {ٓخر ‘يو ىش‘او `  ‘يو 5وک‘دا . به وي) پوهنه( ‘Êمل‘د الساÊة  �ېXوي
�5ه مو�©  ‘ Êمل‘د دېد الساÊة رات´ ±رينه معلوم يش او  �ې+اطر  په دېکنجي ده او دا  ر�Tت�µېلپاره

  :ماFÔز غونÓال خسTته راو/سومربوط د  پورېد خ£لې موضوع

َذا ِصرَاٌط مْسَتِقيمٌ  ۚ◌  َوِإنُه َلِعْلٌم للساَعِة َفَال َمتْتَـُرنِ َا َواتِبُعونِ    هَٰ

 ۍëس هي` شک مه Xو)  �ۍ ې{ٓخر يعنې( �ۍ +اخما ¯tه ده لپاره د ) ` هغه ىش(او ب�شکه هغه ”

قر{ٓن Xرمي، سورة الزخرف، ( “ .د¢ه الره ده مسه ÎراÎره: زما ۍاو مýابعت وک� کې) ق�امت( دېÚىس په
۴۳:۶۱(

او د هغه بريته رات´ ته  ÷دا �Êىس �ېمضري �5ه دا ماÔ ا+يل ) هغه(د قر{ٓن جميد ز`±ره مفرسFن د ُه
 �ې8انونه په خ£
 تريوuسTيت او دا فکر Xوي ) مWًال محمد اسد(اومسها
 مفرسينو  �Àنېخو  .اشاره ده

دا موضوع په خ£ل  �ېزمو�© اراده ده . (اميان نلري /ندېد هغه بريته رات´  دویëس . م� دی ÷�Êىس
ه فکر په پ دوید ). په تفصيل رسه و�G�و کېAn Islamic View of the Return of Jesusراروان کتاب

  .ته  ÷خ£
 قر{ٓن Xرمي ته اشاره Xوي او نه �Êىسدا مضري  کېپورتين {ٓيت

ته، د  ÷خ£
 �Êىس يعنې، يش اشاره وي Xيدایدري واړو ته  دېد عريب ژب�ې
 خمې دا مضري

ته اشاره  ÷خ£
 �Êىس ح�ً دلته دا  �ې شو ويىلخمٻخو د منت
 . قر{ٓن Xرمي تهخ£
 ته او  قضي�ې÷�Êىس

ن.�جې  دېبه مو�©  �ېپ�tې دي  داسېد دZال را�اكريدنه  خمکې�5ه  هغېرات´ او د  ÷د �Êىس. ده

په اړه اسTباق او ÷د �Êىس يعنې( قضيه ÷د �Êىسنه خو به . شوې ده را�ژدېالساÊة  �ېورسوي ته
هللا تعاىل 5و 5و  . �ۍ رارسTيدلې ده هالساÊة ` {ٓخر  �ېپه ډا ه Xويدا او نه قر{ٓن Xرمي مو�© ته) م�احWات

 . �ۍ به لكه راÀي ه{ٓخر  �ېب�ې د هللا نه هي0وک نه پوه�©ي  �ېک�اي+رب را کې8
 مو�© ته په قر{ٓن Xرمي

بريته رات´ او ±رينه  ÷د �Êىس. �ۍ به Xوم وخت راÀي ه{ٓخر  �ېډا ه Xوي په نو بيا قر{ٓن Xرمي مو�© ته دا نه
دا دوه . را�ژدې شوې ده �ۍ اوس  ه{ٓخر  �ېيش  Xوالید دZال راوتنه مو�© ته رصف دا په ډا ه  وړاندې

  .دی )‘Êمل‘( پوهنهلکه د الساÊة د وخت په اړه ر�Tت�µې ¯tې ` اشارې دې، ب يواÀېپ�tې نه

80

د ُه  �ېبه وک�ي  Úييدتعبري  د دېژوره شµhه وک�و نو  هغېشوی که د  بيانک عبار± Xوم  �ېدا {ٓيت

ډول  الندېرا¢ىل هغه په  کېعبار±Xوم  �ېدا {ٓيت . ذات ته اشاره ده ÷د �Êىس کېمضري په پورتين {ٓيت
  :اكرونې ته +اص پام وک�ي مضريونود  کېعبار±لوسTتو�يك /يد په . دی

  َوَلما ُضِرَب اْبُن َمْرَميَ َمَثًال ِإَذا قـَْوُمَك ِمْنُه َيِصدونَ

په اړه خµدا  هغهسTتا قوم د ) رسول هللای (مرمي د Àوی ذXر د مWال په تو ه ورک�ل يش د  �ېاو لكه ”

 “ ).ذات ته او ` د هغه قضي�ې ته اشاره Xوي ÷مضري د �Êىس کېپه دواړو بيلéو (شورماشور پورته ک�ي
  )۴۳:۵۷قر{ٓن Xرمي، الزخرف، (

ٌر أَْم ُهوَ    بَْل ُهْم قـَْوٌم َخِصُمونَ  ◌ۚ  َما َضرَبُوُه َلَك ِإال َجَدًال  ۚ◌  َوقَاُلوا أَآِهلَتُـَنا َخيـْ

نه ده  )ته اشاره ده ÷هغه مضري دلته په ډا ه �Êىس(؟ هغه{ٓ` غوره دي معبودان زمو�© او که  دویواٻياو ”

قر{ٓن ( “ .قوم دی يو جé�ه Xو�کی دویهو : د¢ه vرت
 مéر +اص Úرسه د جé�ې لپاره دویوړاندې ک�ې
  )X۴۳:۵۸رمي، الزخرف،

 َبِين ِإْسرَائِيلَ ِإْن ُهَو ِإالَعْبٌد أَنـَْعْمَنا َعَلْيِه َوَجَعْلَناُه َمَثًال ل

مضري ( هغهمو�© په  وک�يانعام  �ېمéر يو بنده  )ته اشاره Xوي ÷مضري �اكره �Êىس( هغهو ب�شکه نه ”

يو مWال لپاره د ) ته اشاره Xوي ÷مضري �اكره �Êىس( هغهو  رÀوىل مو او ) ته اشاره Xوي ÷�اكره �Êىس
  )۴۳:۵۹قر{ٓن Xرمي، الزخرف، ( “ .ئيلوارسا بين

  َوَلْو َنَشاُء َجلََعْلَنا ِمنُكم مَالِئَكًة ِيف اْألَْرِض َخيُْلُفونَ

په úکه يو  �ېفر�Tتې  رÀولې وې  �Àنې�5ه به مو  Úىس
 مو�© اراده ک�يوه نو ب�شکه  او که �ريې”
  )۴۳:۶۰قر{ٓن Xرمي، الزخرف، ( “ .د بل 8ايناسTىت جوړې شوې وي

َذا ِصرَاٌط مْسَتِقيمٌ  ۚ◌  َوِإنُه َلِعْلٌم للساَعِة َفَال َمتْتَـُرنِ َا َواتِبُعونِ    هَٰ

81

 يعنې(¯tه ده لپاره د  �ۍ  ب�شکه) ذات او قضي�ې ته اشاره ده ÷�Êىسد مضري �اكره ( هغهاو ب�شکه ”
) مضري �ðينه ب%ه لري نو دا {ٓخرې  �ۍ ته اشاره ده( دېÚىس په  ۍëس هي` شک مه Xو)  �ۍ ې{ٓخر
  )۴۳:۶۱قر{ٓن Xرمي، سورة الزخرف، ( “ .الره ده مسه ÎراÎره) يواÀې(د¢ه : زما ۍاو مýابعت وک� کې

نُكُم الشْيطَانُ  ِبنيٌ  ◌ۖ  َوَال َيُصدم ُه َلُكْم َعُدوإِن

ب�شکه هغه د�من  –) کېموضوع حقان�ت مµلو  د دې(لره  ÚىسخÓµ يش  �ېشTيطان  ۍاو مه vرF©د”

  )۴۳:۶۲قر{ٓن Xرمي، الزخرف، ( “ !لپاره �اكره سTتاسېدی

َ َلُكم بـَْعَض الِذي َختَْتِلُفوَن فِ  َناِت قَاَل َقْد ِجْئُتُكم بِاحلِْْكَمِة َوِألُبـَنيا َجاَء ِعيَسٰى بِاْلبَـيـيهِ َوَلم  ۖ◌

  فَاتـُقوا اللَه َوأَِطيُعونِ

زه اوس : وويل) Xوي ته اشاره ÷مضري �Êىس( هغهراغی �Êىس د حق �اكره داليلو رسه،  �ېاو لكه ”
: ۍاخýالف Xو £کېتاس� چ شTيان  �Àنېته  Úىسبيان ک�م  �ېد دٻته د حمكت رسه را¢ىل مي لپاره  Úىس

©FرFس ووëۍ �رمي، الزخرف، ( “ .زما ۍد هللا نه او اطاعت وکX ۴۳:۶۳قر{ٓن(

 ُكْم فَاْعُبُدوهُ ِإنَورَب َه ُهَو َريبْسَتِقيمٌ  ۚ◌  اللَذا ِصرَاٌط م   هَٰ

دا الره ده مسه . د هغه يواÀېۍمه، ëس عبادت وک� سTتاسېزما رب دی او رب دی  تعاىل ب�شکه هللا”

  )۴۳:۶۴قر{ٓن Xرمي، الزخرف، ( “ .ÎراÎره

  فـََوْيٌل للِذيَن ظََلُموا ِمْن َعَذاِب يـَْوٍم أَلِيمٍ  ◌ۖ  فَاْختَـَلَف اْألَْحزَاُب ِمن بـَْيِنِهمْ

په خ£لو ) نه وروسTته د هغه د قوم بيال بيلو فرقو ته اشاره ده ÷د �Êىس(خو اخýالف پيدا ک� هغه ډلو ”
 !ک�يدی
 Êذابه د ورÀې دردÔکې ي�ېظمل  �ېëس افسوس هالXت دی لپاره د هغه Xسانو . کېمðµو

  )۴۳:۶۵الرخرف، قر{ٓن Xرمي، (“

 کېن.�جتًا به د¢ه ش��ه راسTتون يش نو  ÷لكه �Êىس �ېپ�شéو`نې مو�© ته اشاره راXوي  قد رسول هللا
پôندنه او ور/ندي  موضوعد  �ۍ د ¯tو  ېد {ٓخر ي�ېهب  هد¢ه وخýرت چيش  لريې;ول هغه جحابونه

82

النديين  .رارسTيدلې ده)  �ۍ ه{ٓخر (الساÊة  �ېر نده يش او دا به مسالسې 5 پ÷ه ک�ي وي پوهيدنه
  :Ñديث ته مو پار را رÀوم

هغه به د دمشق خýيû لور ته والړ . به هللا تعاىل مسTيح، د مرمي Àوی راول�©ي کېوخت  مهدېپه .... ”

په ±ن وي او السونه  ي�ېبه  دوه په زعفرانو تت شان رن´ شوې Zامې �ېراXوځ يش،  /ندېسTپني م�نار
 ±رېهغه خ£ل رس �کýه ک�ي، نو د خولو مشک�ªې به  �ېلكه . اtuي وي وزروکو په Fد دوه مال ي�ېبه

د  �ېهر اكفر . رس پورته ک�ي، د ملغلرو په شان مشک�ªې به ±رينه وش�µدل يش �ېوغور�8©ي، او لكه
د  �ېپورٻک�ي نو هالک به يش او د هغه ساه به ±ر هغه 8ايه رس�©ي ±ر Xوم 8ايه  بویهغه د بدن وږم

  )حصيح مسمل( “ ....Xوي  هغه ديد اكر

به د  8اید راسTت�hدو  د�Êىس �ېد ليکو�يك په نظر دا ډFره د تعجب وړ او د رس ردانS +ربه ده [
  ]دمشق وي، وهللا اÊمل 8ایب�ت املقدس په

به ډFر ژر ) ؛�Êىس (د مرمي Àوی  �ېدی، ب�شکه  کېپه واک  ي�ېزما روح  �ېقسم په هغه �ا ”
يو انصافداره قضاوت Xو�يك په ح�ث، هغه به صليب مات ک�ي او خµ#ريان د راXوځ يش  کېمûµ  سTتاسې

او د هللا  هي0وک به +ريات نه ق�لوي �ېويبه دومره ز`ته  شTمتين.به اووژين او جزيه به
 مµ#ه يويس
  )خباريحصيح ( .“ويغورهيوه جسده به د ;ولې ��ۍ او د ��ۍ هر Gه نه  وړاندېتعاىل په

ه د ;ول äرشيت د رات´ رسه ب ÷د ر�Tت�ين مسTيح، �Êىس اÎن مرمي �ېد پورتين Ñديث �5ه 5ر نده ده
) م۶۱( د سورة الزخرف دد¢ه پورتين. اسالم حق دFن دی �ېمµلو ته به اړ يش  سرت ې وغ�F©ي او دې

په يوه د {ٓخرې  �ۍ ;ولې ¯tې  �ېوايقانع ک�ي  دېې /يدعق�دوي خمالفني په ن{ٓيت مµاسTب�ې او مسې پوه

موضوع ماFÔز غونÓال  د دېچپه ب
 ماÔ دا . او د هغه بريته رات´ رسه ±�او لري �Êىس نه يوه الره
  .پ�tې /ندې ودان شوی دی راتلو�کېپه د^;ول

  :يو GÔاپه به راÀي �ېد +امتې ش��ه دواړه داسې پ�tې دي  اكيناتات´ او د مادي ر  �Êىسد

ِإن اللَه  ◌ۚ  َوَما أَْمُر الساَعِة ِإال َكَلْمِح اْلَبَصِر أَْو ُهَو أَقْـَربُ  ◌ۚ  َولِلِه َغْيُب السَماَواِت َواْألَْرضِ

 َعَلٰى ُكل َشْيٍء َقِديرٌ

83

) کېپه رسعت ( �ۍ  ېاو نه دی امر د {ٓخر. او +اص هللا لره دی Êمل د غيبو د {ٓسامنونو او د úکې”
 .او ب�شکه هللا په هر Gزي �ه قادر دی: دی �ژدېمه  �5ه دېمWل د سرت و د رپ او دا
 مéر په

  )۱۶:۷۷قر{ٓن Xرمي، سورة الن�ل، (“

 �ېشوي  ويلداسTٻ. ه اړه يوه خورا Fمه 5ر ندونه ک�ېد بريته رات´ ش���ې پ قر{ٓن Xرمي د �Êىس

 ÷ع�ىسچ ) ک�یوررسه اÊالن  ي�ېاو جµ´  ک�ید اسالم حق دFن رد  �ېXومو ( ٻ�يهر هيودي او �Êسا
به پدوي  �Êىس �ېÀکه ( ري ±ر 5و خ£لو ک�و په هلكه Àواب وواييرسه خمامخ يش او بيا وم

هغه �ې (د مرګ نه خمکې په هغه اميان رانوړي  �ې¯يش  £اتېداس� 0وکهيبه �5ه  دویله)واٻ�ي واهي
  ).ر�Tت�ىن مسTيح او د هللا رسول دی

  َويـَْوَم اْلِقَياَمِة َيُكوُن َعَلْيِهْم َشِهيًدا ◌ۖ  اْلِكَتاِب ِإال لَيُـْؤِمَنن بِِه قـَْبَل َمْوتِهِ َوِإن مْن أَْهِل

هغه (د /ندٻ) �Êىس( په هغه دویاميان به راوړي  �ې شکههي0وک د اهل کتاب �5ه مéر ب� ¯شTته او ”
ء،  قر{ٓن Xرمي، سورة الhسا( “ .يرXو و  éوايهپه +الفدوي داو په ورځ د ق�امت به هغه  مخکېمرګ هن) د

۴:۱۵۹(

 /ندې ‘دې‘`  ‘هغه‘په  خمکېبه د مرګ نه  ٻ�يهر هيودي او �Êسا �ېقر{ٓن Xرمي خمکې
 خمکې +رب راXوي
د به په ورځ د ق�امت  ‘دا‘`  ‘هغه‘به اميان راوړي  دویچٻد دٻ رسه  �ېخو دا {ٓيت ز`توي . اميان راوړي

  .ورXوي éوايهپه +الف دوی

 ٻ�يهر هيودي ` �Êسا �ېد رات´ په وخت  ÷د �Êىس �ېدا ده  �ېي �ٓيت د تفسري په اړه د اکرثيت راد دٻ
ر�Tت�ىن  �ېيعنٻاميان لري  vرېمسلامÔن  �ېهغه رسه خماخم�©ي نو په هغه به اميان راوړي لکه éµ5ه

دننه  کېد هيودو يو جومات  کېنيوجريس �ار ليکو�يك يو 8ل د امرFاك  دې. مسTيح او د هللا رسول دی
په قر{ٓن  �ېدد¢ه راتلو�يك Îر+ليک �5ه +رب ک�ل  ي�ېدوي د هيود`نو يوې سرتې غونÓې ته وينا Xو
 او

پد¢ه +رب ډFر Ñريان او vرuشانه شول او د وينا �5ه وروسTته ±رينه �اپريه شول  دوی. �ادونه شوېي� کٻ Xرمي
ولې ”. +ربه وه لريېÎر+ليک د انصاف �5ه  داپه اند  دوید چوک�ه Àکه  ي�ېاو د وضاحت غو�.µه

هغه  �ېوويلمو ورته  کېپه Àواب  “؟ک�یمو�© ال پخوا رد  �ېاميان راوړو  /ندېGه  داسې/يد مو�©
رد  دویچيش Xوم کې حق په ل÷ه هغه به مه د  دویيش او  لريې
 سرت و �5ه vردې  دوید ورځ به

  . ور;ىل  ي�ېاو ;ول معر  وک�ي

84

ی او وروسTته
 دې �5ه د اميان راوړلو اراوړ يد بريته رات´ �5ه خمکې اميان نه و  ÷که �ا د �Êىس
دا به �Êسو`ن او هيودان د خ£لو بدو  �ېلري Àکه نXومه  ÷ه و  به د اميان اÊرتاف داسېاÊالن Xوي نو

�ېاÊالن خ£ور شTيبه دا زمو�© په نظر د¢ه ش��ه . ی يش�ژغورالو اعاملو او Ôوړه ک�و د عواق�و �5ه
د قر{ٓن Xرمي دا  �ېک�و  دا رو�انه �ېشو  Xوالینو . نوره پيل شويده، وهللا اÊمل)  �ۍ {ٓخره(الساÊة

مه به الساÊة  مسه د هغه رات´ رسه �ېدی، دې ته اشاره ده  ‘ Êمل‘د الساÊة  ÷�Êىس �ې5ر ندونه
  .رارسTيدلې وي

دې {ٓ اهS  خمکېمرګ نه و د او هيود`ن و�Êسو`ند چتو ه يوه سرته Êالمه 5ر نده ک�ي  دېقر{ٓن Xرمي په

 �Àته راðµيدو نه خمکې به مTن او د هللا په نيکو بند انو ±ر اوسه په حق  دویچٻته رسFبي#ايه او  /ندېد
مهدا ډول اكر  .©يد خ£لو ک�و بدو عواق�و رسه خماخم� به اوس دویاو ëس  وک�يب�ې انصافه جµ´ روان

د مرګ په وخت د هغه د سرت و �5ه vردې . وکٻفرعون د غرق�دو په Ñال  �ېلكه  وهغه وخت شوی
اوس ورته  �ېحق ومين Xوم  �ېدٻهغه رسه ب
 يوه الره مه نه ب�ې
 . شوي او په حق�قت پوه شو لريې

په . حق ق�ول ک�ي او د يو مومن په مرګ ومري �ېوتري  ±رېخو اوس وخت . وډFر رو�ان او عيان
  .، فرعون د دوزخ اور ته وسTپارل شوي�ې8اي

راتلو�کو  )پيدا Xيدو نه وروسTته( د �ېوساتل يش  داسېد هغه بدن  �ېمقرره ک�ه  داسېهللا تعاىل
د  �ېهر 5وک  �ې¯tې �5ه به دا Êربت اخسTتل ک�©ي  دې
  .¯سلونو لپاره د Êربت يوه ¯tه و رÀي

به د فرعون ëشان مرګ رسه  هغوی، )حق نه مين او په مومµانو ز`ىت Xوي يعنې(هغه ëشان ژوند تريوي
اوس د اسالم رسه په جµ´ کې دي او په مسلامÔنو ظمل Xوي او  �ېهغه هيود`ن او �Êسو`ن . مخ ک�©ي

دا ډول مرګ رسه د رات´ نه وروسTته کT مT مه ÷به د �Êىس هغویجµ´ او ظمل مال±� Xوي،  د دې`
  :خمامخ ک�©ي

  َوِإن َكِثريًا مَن الناِس َعْن آيَاتَِنا َلَغاِفُلونَ  ◌ۚ  فَاْليَـْوَم نـَُنجيَك بَِبَدِنَك لَِتُكوَن ِلَمْن َخْلَفَك آيَةً

بيا راÎرسريه  �ېلكه (ته  سTتا، ±ر 5و و رÀې )جسد( بدنبه ساتو ) �ېف�ص
 ک�ٻ( ëس �ن ورځ مو�©"

سTتا ëشان ژوند Xوي او  �ېهغه �ا ته يعنٻ (وروسTته
 Ú راÀي يوه ¯tه د Êربت  �ېلپاره د هغه �ا  )شې
قر{ٓن Xرمي، (" .ډFر
 +لکو �5ه په اړه د ¯tو زمو�© ¢افالن دي �ېاو ب�شکه ): سTتا ëشان مرګ به مويم

  )۱۰:۹۲سورة ي̄وس،

هللا تعاىل د فرعون بدن /للك  �ېپام وک�و  مو�© �ېد اومسها
 ��ۍ حق�قت ته رسTيدو لپاره اړينه ده
د صهيونزيم  کېاروپا ) کېاكل   ع۱۸۹۷( �ې      راÎرسريه ک� Xوم وخý)  ع۱۸۸۱-۱۸۸۹(وخت  هام¢ه

Xيدو  ور8اید  کې{ٓخره ک�ۍ په د¢ه مرموزه سلس
 �Êسوي احتاد -هيودي اروپاٻ�يد غورµÀ´ وزF©يد او

85

Ñوه کېپه مر . Tم Tوم وخت  هام¢هد فرعون بدن کX رسريه شوÎال دنده په  �ېوخت راZد د

Ñمر SتTي او يو ¼ش په  فلسطنيدا+ليدو�کې وه ±ر 5و  کېوروس�نو د واک �5ه +الص کÔد مسلام

 اله�يد هغه  يواÀېëس د فرعون د بدن راÎرسريه Xيدنه نه .  دولت هلته ورغويارسائييلÔمه مقدس
  .يوه ¯tه دهمه د ¯tو �5ه ) {ٓخرې  �ۍ(ه بلکه د الساÊة �S ر�.�ا Xيدنه دپ�شéوٻ

  )وروسTىت +ربداری(وÊداÝٓخرة

وروسTىت +ربداری
 دې نه خمکې  يعنې(دا به وÊداÝٓخرة وي  �ېقر{ٓن Xرمي يوې پ�tې ته اشاره ک�ې
د  �ېدا وروسTىت +ربداری به هغه وخت ورXول ک�©ي لكه ). الساÊة ` {ٓخره  �ۍ په äرشيت رايش �ې

  . هللا په امر، هيود`ن بريته ارض املقدس ته راسTتانه يش

َنا ِبُكْم َلِفيًفا   َوقـُْلَنا ِمن بـَْعِدِه لَِبِين ِإْسرَائِيَل اْسُكُنوا اْألَْرَض فَِإَذا َجاَء َوْعُد اْآلِخَرِة ِجئـْ

 –) ش�µدل شوي او خ£اره واره(په úکه  Úىسبه  ۍاوس�©: و تهارسائيلب�hنه  دېوروسTته
  ويلاو ومو
لره بريته  Úىسرايش، نو مو�© به راولو ) د {ٓخرې  �ۍ د رارسTيدو په اړه(وروسTتS +ربتيا  �ېخو لكه

  )۱۷:۱۰۴،  قر{ٓن Xرمي، �رسا( )د ��ۍ خمتلفو Îرخو �5ه( Óوډ ) ارض املقدس ته(

بريته م�شTته دوي ل، د شو  امر د ارض املقدس نه وش�ل په د هللا هيود`نچدوه زره اك
 وروسTته
 هغې نه
دا د . یلوبوال وجوج م�ٔجوجو په دې مسTئ
 کې ;اکنده رول نه  �ېشونې نه وه ±ر 5و  ±ر هغې Xيدنه

  :را¢ىل کېپه سورة �ن��اء  �ېقر{ٓن Xرمي هغه {ٓيت �5ه پوره رو�ان�©ي

 يـَْرِجُعوَحنَىتٰ ِإَذا فُِتَحْت يَْأُجوُج َوَمْأُجوُج َوُهم من ُكل َحَدٍب َوَحرَاٌم َعَلٰى قـَْريٍَة أَْهَلْكَناَها أَنـُهْم َال

  يَنِسُلونَ

د هغه 8ايه  ي�ېاو +لک ( وک�يمو�© وجياړ  �ې/ندې، Xوم ) Fروشمل( او بندFز دی په يو �ار و;ي”

±ر ). دا �ار و;ی بريته خ£ل ک�ي �ې( ىلبريته ¯يش راسTت�hد) ي�ې+لک  يعنې( دویچ) وووuسTتل شوي
او په دی ډول د ;وىل ��ۍ . (
 هرې لوړې راخ£اره يش دویيش او  خوشېراجوج م�ٔجوج  �ېپورٻهغې

-۹۶سورة �ن��اء، قر{ٓن Xرمي، (“ .)واک ±ر السه ک�ي او د جوج م�ٔجوجو ��يوال نظام ;�µ´ ک�ي
۲۱:۹۵(

86

، /يد د Xيدوخوشې د د {ٓخرې  �ۍ ;ولې ¯tې، په مشول د جوج م�ٔجوجو  �ېدا /يد رو�انه وي
 �ۍ واقعي پيل Xيدو او د  ېد {ٓخر يعنېپ�tې يش  خمکېد پيل Xيدو �5ه ) {ٓخرې  �ۍ(الساÊة

، د هغه بريته رات´ �5ه وروسTته پ��t©ې �ېXومه ¯tه . د بريته رات´ د ش���ې �5ه وړاندې ÷�Êىس
د هغه رات´ رسه به {ٓخره  �ۍ وخýه  �ېد ¯tو �5ه وي Àکه د {ٓخرې  �ۍ  �ېXيداي¯يش  هغه

ته مه پام  دېوررسه . بيخي واحضه به وي �ېبه پيل شوې وي  ډول داسېرارسTيدلې وي او په
د  �ېشوې او  ٻ�يéوپ�ش ي�ېکٻ په قر{ٓن Xرمي  �ېد هيود`نو ارض املقدس ته بريته سTت�hدنه،  �ېۍوک�
د  �ېنه vرته شونې نه وه، لکه éµ5ه  Xيدونوم ورک� شوی، د جوج م�ٔجوجو د خوشې  ‘وÊداÝٓخرة‘

  .پورتين {ٓيت �5ه 5ر ندF©ي

;ول دا په ثبوت رسوي  �ې، کېشوي ب�شامره شواهدو او vرFکµده داليلو په مضن  وړاندېکٻکتاب  دې

�S ته ي éو د¢ه پ�ش قجوج م�ٔجوج وخýه ��ۍ ته خوشې شوي، قدرمن لوسTتو�يك /يد د رسول هللا �ې
  .ذXر شويده کېخبارFپه حصيح  �ېژوره کتنه وک�ي

 قرسول هللا “ .+لک به د جوج م�ٔجوجو د خوشې Xيدو �5ه وروسTته مه جح او معرې ته روان وي”
جح vرtuودىل يش او `  يعنې( ±رک شوی وي نهجح  �ېالساÊة به ±ر هغې نه راÀي ±ر 5و ”�ېز`توي

 “ .)د اعتبار وړ جح
 مµ#ه الړ يش

جح نه وي vرtuودل شوی  �ېىل ±ر 5و نا
 خمې الساÊة ±ر هغې ¯يش راتد وي  قپه ب
 وينا د رسول هللا
خو جوج ) واعتبار نه  ي�ېد عربو د Zاهليت په وخت  �ېلکه éµ5ه (نه وي خمت شوی  ي�ېاو ` اعتبار

د جوج م�ٔجوجو  �ېره رو�انه ده نو ډF. پ�Ttيدو �5ه وړاندې خوشې شوي وي داسېم�ٔجوج به
  .دنه د الساÊة د رات´ �5ه وړاندې پ�tه ده او نه وروسTتهيX خوشې

را¢يل د يو Zال Ñديث حصيحتوب او `  کېدد¢ه ±�او
 خمې دا کتاب په حصيح مسمل او نورو 8ايونو

ج به  واکې جوج م�ٔجو  �ېد شک په سرت ه  وري، د Ñديث �5ه دا ماÔ اخسTتل ک�©ي  ي�ېتعبري ته

هغه دZال، جعيل  �ېبريته رايش او لكه  ÷�Êىس �ېک�©ي لكه  خوشېوروسTته
 دې �5ه را ح�ً
  :مسTيح لره اووژين

بند ان پيدا  داسېکٻما په خ£لو بند انو : وک�ي وحېته د¢ه  ÷به هللا تعاىل �Êىس کېپد¢ه Ñالت .... ”

فـََيبَعُث ته يوسه،  ه+لک په سالمýيا غر  خ£لرسه د جµ´ توان نلري؛  هغویهي` 5وک د  �ېک�يدي
به په هر لور  دویاو ) جوج م�ٔجوجاو بيا به هللا تعاىل راول�©ي ` راوالړ ک�ي ( اُهللا يَأُجوَج َوَمأُجوجَ

په ¢اړه ) سمندر ی ليل� د (خمک�نS ډ
 به د حبريه تربيه  دوید . اون�يس 8ایخ£اره يش او ` به هر د  ÷ې

87

يو وخت ‘: به واٻ�يوروسTتS ډ
 دلته تريF©ې، نو  دوید چ، او لكه اوبه وt5يتريه يش،
 دې �5ه به
  )حصيح مسمل(“‘ ....دلته اوبه وي

{ٓ` جوج ‘�ېدې پو�.µې ته Àواب ورXوي  �ېبيا کتنه وک�و  کېفصل ) ش*©م(په  موضوع ته دېمو�© به

دلته د ادراک تضاد مðµته راÀي که مو�© دا /ور  �ېپام /يد ويش  ،‘م�ٔجوج ��ۍ ته راخوشې شوي دي؟

دې  �ېک�©ي او لكه  د بريته رات´ �5ه وروسTته خوشې جوج م�ٔجوج به +اخما د �Êىس �ېوک�و
دا /ور به د حقايقو
 خمې مه د تضاد .  �ۍ رارسTيدلې ده ه{ٓخر  �ېک�ې وي +*رهمه بريته رات´ دا اÊالم�ه
ده او ±ر اوسه  کېاوس د اوچ�دو په Ñالت ) مسندر و;ید  لييل (حبريه تربيه  �ېرسه خمامخ يش Àکه

 وو لپاره جوړ شوی د جوج م�ٔجوجو اuسارول �ېک��مه د اوس*µو د ختتو �5ه جوړ هغه ديوال پيدا  هيNا
دا . راخوشې شوي نه ديجوج م�ٔجوج ال ��ۍ ته  �ېووايو اوس مه والړ وي که �ريته دا بايدچ او Xوم

ساده او رو�انه  هنه يواÀې په دې موضوع د رسول هللا بهÔمس /ور  داسېچکتاب دا مه رو�انوي
شوي  ک�ید قر{ٓن Xرمي او اÑاديثو �5ه ا+ذ  5ر ندونو رسه �ې په مýوا±رو اÑاديثو کې ذXر شوي بلکه

  .واقع يش کېماFÔز غونÓال رسه مه په Sکر

  Gلورم فصل

  )هÓوانه(+اکه د جوج م�ٔجوجو

ح�ث�ت لري، زمو�© په  ‘ Êمل‘د الساÊة د  لکه éµ5ه �ې قر{ٓن Xرمي 5ر نده ک�ې �ې �Êىس
وررسه دا . نظر
 دې �5ه دا �وونه راوÀي �ې د هغه بريته رات´ به د الساÊة د ¯tو پايلوبه وي

مه �ې د جوج م�ٔجوجو د پôندنې ;ولې Îرخې نه يواÀې /يد د يو بل رسه ±�او ولري بلکه دا مه �ې

پôندنې Xومه Îر+ه په  وته  لكه �ې مو�© د هغوي د. د رات´ رسه مه /يد ±�او ولري د �Êىس
ته الر�وونه وک�ي او مهداسې دا سلس
 ) د tëو +اپونو(ک�و، دا /يد مو�© د هغوي نورو مÓµونو

په مضن يك /يد دي ته مه پام وک�و �ې که . /يد روانه وي ±ر 5و �ې دغې پايلوب�ې ته ورس�©و
قر{ٓن Xرمي يك ذXر شوې وې نو /يد  �ريې مو�© د جوج م�ٔجوج د پôندنې Xومه Îر+ه پيدا ک�و �ې په

88

  :د مWال په تو ه ه	ه ک�ې، موندلوسوالونو ته د Àواب �Àن� اړوند ته مو�© جوج م�ٔجوجو کېکتاب  دې

 جوج م�ٔجوج 5وک دي؟ �
 د هللا په امر ��ۍ ته راخوشې شوي دي؟ هغوی{ٓ`  �
 ؟5ر ندې يشXومې ا¢زيې  د خوشې Xيدو هغویپه ��ۍ به د  �
 شو؟ Xوالی وته په  هغوی{ٓ` مو�©  �
 به éµ5ه وي؟ وپاېد جوج م�ٔجوج �

  .به مو�© رصف لوم�ۍ پو�.µې ته Àواب ورک�و کېفصل  دېپه

او  ووÔست  �ېد يو 5و حصابه Xرامو رسه مخ شو  قنىب Xرمي �ېکٻمو�© يو Ñديث ذXر ک� Xوم  وړاندې

 او رسول هللا ي�ېيوه موضوع ��Gه ق�ه وکµ.واب  �ېلكه . ±رينه د حبث د موضوع په اړه پو�À ورته په

�وه داس� قنو رسول هللا Xولې �ربېيٻد ¯tو په موضوع ) {ٓخرې  �ۍ(د الساÊة  �ېشو  وويلکٻ

 يعنې... ( اَعُة َحتیلس امُ و قُ َال تَـ ، يش کوالیيٻيو ر�Tت�ىن پيغمرب  تعاىل يواÀې د هللا �ې5ر ندونه وک�ه
¯tه د جوج  هد لس ¯tو
 مشريه يو . لس ¯tې نه وي �اكره شوې..) �ې{ٓخره  �ۍ به نه راÀي ±ر 5و

  .م�ٔجوج وه

نه  کې¯tې په ��ۍ  ðينېچ ±ر 5و  XيدایالساÊة ±ر هغې ¯يش واقع  واٻ�يچ5ر ندونې  ددغې پيغمربي

، ملر د ‘دZال‘، ‘جوج م�ٔجوج‘مWالً  Êالمېدا  �ېوي را�اكره شوي، �5ه دا �وونه په الس راÀي

¯tو د راÎرسريه Xيدو  د دېنو . و¢ريه /يد د الساÊة د پ�tې �5ه خمکې را�اكره يش ‘غرب �5ه راخýل
 Zدول د را�ژدې Xيدو�کې الساÊة يو زماين �ېعقلمند Gارو�يك ته دا موقع م�رسه ک�ي  /يد يو Gارنهژوره

. ��ل يشÊلت /يد هي` Xومه ¯tه، په مشول د جوج م�ٔجوجو، /يد په Zال تو ه وÓ  مهدېپه . ]شف ک�ي
  .ُلك په Gري د يو بل رسه ±�او لري دا ;ولې ¯tې د يو عضوي �ېبلکه دا ومµل يش

89

ح�ث�ت لري، زمو�© په نظر
  ‘ Êمل‘د الساÊة د  �Êىس �ېقر{ٓن Xرمي 5ر نده ک�ې  �ېلکه éµ5ه
د  �ېوررسه دا مه . د هغه بريته رات´ به د الساÊة د ¯tو پايلوبه وي �ېدې �5ه دا �وونه راوÀي

 د �Êىس �ېجوج م�ٔجوجو د پôندنې ;ولې Îرخې نه يواÀې /يد د يو بل رسه ±�او ولري بلکه دا مه
 هغوید پôندنې Xومه Îر+ه په  وته ک�و، دا /يد د  هغویمو�© د  ې�لكه . د رات´ رسه /يد ±�او ولري

دغې  �ېدا سلس
 /يد روانه وي ±ر 5و  مهداسېته الر�وونه وک�ي او ) د tëو +اپونو(نورو مÓµونو
د پôندنې  م�ٔجوجومو�© د جوج  �ريېکه  �ېته مه پام وک�و  دې/يد  کېپه مضن . پايلوب�ې ته ورس�©و

نو /يد مو�© دغې Îرخې ته ډFر امهيث ورک�و په  ويشوې  هيادکٻ په قر{ٓن Xرمي  �ېXومه Îر+ه پيدا ک�و
  .شويدي يادکٻ په اÑاديثو  �ېمÓµونو  هغېvرت
 د

مسلامÔنو ته د جوج م�ٔجوجو د موضوع په اړه د ¢لطو مالوماتو +*ريدنه يو سرته سTتو�ه جوړوي ±ر 5و

او په تريه  ،¼رشحي شويده کېپه قر{ٓن Xرمي او اÑاديثو  �ېپوه يش  /ندېس�ی په د¢ه موضوع
په تريو وخýونو {ٓيتونو ¢لطه ماÔ مه راوuسTتل ک�©ي او  د دې.يشو /يد تعبري ي�ېوخð  ýينېچٻ کٻ �ٓيتونوداسTٻ
د  �ېXوي لكه  مه ¢لطو تعبريونو ته قر{ٓن Xرمي اشاره مهداسېمهدا شان شوې مه ده، او په ر�.�ا رسه کې

  :واٻ�يم.شاهباتو {ٓيتونو په اړه

 ُِبُعوَن َما َتَشابََه ِمْنهِْم َزْيٌغ فـََيتِِذيَن ِيف قـُُلوا الَنِة َوابِْتَغاءَ  َفَأم   تَْأِويِلهِ ابِْتَغاَء اْلِفتـْ

م.شابه وي  �ې) لكامتو(د هغو  دویXوږواىل دی ëس پريوي Xوي  کېدوFد په زړونو  �ېنو هغه Xسان "

  )۳:۷قر{ٓن Xرمي، سورة {ٓلعمران، )" ... د دېما( Ô ¢لطې�5)ه او ل÷ه Xوي د فýين او د ( قر{ٓن( دې

په +اصه تو ه (د قر{ٓن Xرمي  کېv�او  لوم�يپôندنه په  م�ٔجوجود جوج  �ېي دا و زمو�© د �G�نې طريقه به
 �ېد اÑاديثو �5ه، او مقصد به مو دا وي  کې�5ه په ډFر پام راوا+لو او په دومه v�او ) د سورة الکهف

  .دا موضوع رو�انه ک�و

  موضوع معريف Xوي م�ٔجوجوقر{ٓن Xرمي د جوج

ÀراSرمي د سورة الکهف  �ېX و هغه ) ۱۸:۸۲ـ۹۷(د قر{ٓن�م عبارت �5ه پيل وکF د جوج  �ېخورا

  .رامعريف ک�يده ٻ�ې موضوع وم�ٔجوج

 ِْنُه ذِْكرًا ◌ۖ  َوَيْسأَُلوَنَك َعن ِذي اْلَقْرنـَْنيُقْل َسأَتْـُلو َعَلْيُكم م

90

لره د هغه په اړه  Úىساووايه زه به اووامي .
 Ú نه په اړه د ذوالقرنني دویاو پو�.µه Xوي ”

  )۱۸:۸۳( “ .يو Gه احوال

  :تفسري

قرن  کېپه عريب ژبه . ولري ‘ قرن’دوه  �ېماÔ د يو Xس ده  حتت ا}لفظيد ذوالقرنني

Xوم  �ېکٻخو قر{ٓن Xرمي . دا لكمه اكرول ک�©ي ته مه ‘زمانې‘`  ‘عرص‘ اوواٻيته  ‘ �کر‘
 دېدا په . د زمانې په ماÔ اسTتعامل شويده کېرا¢لې په ;ولو 8ايونو ه د قرن لكم 8ای

او ` په ې ±�او لري په دوه زمانو پور �ېک�يارت بيان سورة الکهف يو عب �ېداللت Xوي
�ه يوه لرغونې زمانه ده او ب
 5 دویپه نظر
  د ليکو�يك. ا¢زيه لري /ندېدوه زمانو
 SتTبيخي يو د بل  �ې،دومره توپري ولري د يوې بلې رسه دا دواړه زمانې به. زمانه دهوروس

  . ضد به وي

�5ه يوه  قهيودي مال`نو رسول هللا) اوس د مدينة النىب په Ôمه `دF©ي �ې(د يرثب
مقصد . وک�يسفر  ي�ېد ��ۍ دوه کنجونو ته  �ېک�يوه په اړه د هغه سرت سTيالين پو�.µه

نو په  ٻ�يته Àواب اووا)  او دوه نورو پو�.µو(پو�.µې  دېهغه  �ريېکه چو دا  ي�ې
دغې  کېعبارت  دېقر{ٓن Xرمي په . ثبوت رسه به هغه د هللا تعاىل ر�Tت�ىن پيغمرب وي

  .�اٻ�يپو�.µې ته ¢رب ون

َشْيٍء َسَبًبا َناُه ِمن ُكل   ِإنا َمكنا َلُه ِيف اْألَْرِض َوآتـَيـْ

لره په úکه کې او ورک�يوه مو�© ده لره په هر  هغهمو�© ) د قوت رسه( وک�يب�شکه قامي ”
±ررسه  خ£ل مقصدونهته و رÀي او  هر لور ي�ې±ر 5و په Xومک  ،توان(يش کې يوه الره

  )۱۸:۸۴( “ .)ک�ي

  :تفسري
هغه ته  �ې) سلطه د ذوالقرنني( Àواکاو Xوم سTيايس او پوÀي ، وذوالقرنني د اميان +اوند

Xومه  �ېد سTياست او ا¯سان�ت ±ر مûµ  .و، هغه د اميان په بhسT قامي وک�ايهللا تعاىل ور
د هللا خلوا ورک�ل شوی  �ېد هغې ±ر ;ولو Fم  اړخ Gه ىش دی؟ لكه  لرياړFکه شTتون

به Xوم ډول دنياوي نظام ;�µ´ ک�ي او دوام به ورته  قوت د اميان په بhسT قامي وي نو دا
وي ±ر 5و مو�© ته د قرنني Àي او مو�© ته يو درس راX وړاندېسورة الکهف بيا ورک�ي؟

91

د پورته ¼رشحي شوي  �ېاو Xومه  �اٻ�ي�5ه د وروسTتS زمانې حق�قت راو ) دوه زمانو(
��يوال نظام دی  دا دومهه زمانه مهد¢ه اومسهال �ېزمو�© دا نظر دی . بيخي ضد دهزمانې

  .�Êسوي احتاد مðµته راوړی-هيودي �ې

َفأَتْـَبَع َسَبًبا

ëس ونيو
 هغه يوه الره ) éµ5ه هغه خ£ل Àواک �5ه اكر اخسTته �ېدلته معلوم�©ي (”
  )۱۸:۸۵( “ ).رسه د سفر لپاره مµاسTبو اسTبابو او د لويد1 لور ته په روانيدو(

 ْمِس َوَجَدَهاِإَذا بـََلَغ َمْغِرَب الش ٰَئٍة َوَوَجَد ِعنَدَها قـَْوًماَحىت  تـَْغُرُب ِيف َعْنيٍ محَِ

  قـُْلَنا يَا َذا اْلَقْرنـَْنيِ ِإما أَن تـَُعذَب َوِإما أَن تـَتِخَذ ِفيِهْم ُحْسًنا ◌ۗ

نه وه نو  �هنوره و  �ېدا (ورسTيد 8ای د vريوتلو د ملر ته،  �ې±ر 5و ) وهغه روان (”
ډوبيده په  �ې) ملر(او وي�ې مونده د¢ه ) ته رسTيدىل دی پاېد ��ۍ  �ېÎرTtuيده  داسې
هلته يو قوم؛ اوويل مو�©، ای ذوالقرن�µه  �ژدې؛ او وي�ې موندل کېب�ريه او خàيهن  هيوه خ�

 .�ه سلوک ته، او ` وررسه وک�ې دویب ورک�ه ` خو Êذا �ې) ته اZازه لري(
“)۱۸:۸۶(

  :تفسري
 XيدایÀواک د يو داسې سTيايس �اپري`ل پيدا Xولو او vر مخ بيولو لپاره په اكر راوسTتل

خو په بل طرف د Àواک . د ا+اليق او روÑاين ارز�Tتونو په بhسT قامي وي �ېىش Xوم
سفر  د دېدلته . يش لکه د ظمل، ز`يت او éا ورXولو لپاره Xيدای�5ه Ôوړه  ÷ه مه پورته

د  �ېÀواک éµ5ه په اكر راوسTتل ک�©ي لكه  �ې�اٻيراو ��قصد دا دی د ک�سې بيانولو م
  . اميان په س.µو والړ وي

دا Xوم خ� او خàني  �ېده ي�ېاو په  وته ک�ي  ک�یاتفاق  دېاکرثه اساليم Êاملانو په

حبرية �سود  ( ‘توره حبريه‘نه مراد  غېهيشوی د يادکٻ په پورتين {ٓيت  �ېمسندر ی
BlackSea (ده.

ْكرًابُُه َعَذابًا ن ِه فـَيُـَعذِإَىلٰ رَب يـَُرد بُُه ُمث ا َمن ظََلَم َفَسْوَف نـَُعذقَاَل أَم

92

 ي�ې)ز`ىت، ب�ې انصاÄ، بد �لنې و¢ريه( ظمل �ېهر Gه هغه 5وک ) ذوالقرنني(نو وويل ”

خ£ل رب  �ېÊذاب ورک�و هغه لره، او لكه  )د خ£ل Àواک په اسTتعامل( ëس ژر به ک�ې
  )۱۸:۸۵(“ ...ده لره شديد ) هللا(ورک�ي هغه ته سTتون يش نو ëس Êذاب به

  :تفسري
قوت د اميان په س.µو والړ وي، نو دا ظامل او نورو بد �لنده +لکو ته د éا  �ېلكه

 کېپه يوې ب�ې انصافه ��ۍ . په اكر اچول ک�©ي کېورXولو لپاره د انصاف په داFره
د ذوالقرنني Àواک په úکه امن او  الرېد انصاف قاميولو
 . او سو
 Ôشونې ده خوشايل

اميان  /ندېقäرشيت په محمد رسول هللا �ريې��ۍ به د¢ه شان وه که  .راوسTتې وه سواكيل
  .وایروان شوی  ëسېاو هغه  وایراوړی

د وروسTتS زمانې `  يعنېقرن  طريقه مو�© ته د دوه قرنونو �5ه د يو دېسورة الکهف په

به د  /ندېäرشيت  کېدومه قرن  دېپه . ممکµويد فنت د زمانې، حق�قت په ډا ه Xول

 ک�یرد قمحمد رسول هللا دویچذوالقرنني د نظام بيخي ضد ژونددود مسلط يش، Àکه
سTيکولر مه  �ې(د بيدينS  کېپه د¢ه زمانه  به Àواک. ډډه ک�ې ي�ېاو اطاعت �5ه

 ب�ېظامل ته éا ورک�ي، Àواک به په  �ېد دٻ8ايپه س.µو والړ وي، او په ) واٻ�يورته
سو
 او سواكيل به په د¢ه ��يوال ظامل . د تريي لپاره اسTتعامل�©ي /ندېانصافS رسه په بيµéاه

 مµ#ه والړه يش کېنظام .

 ٰا َمْن آَمَن َوَعِمَل َصاِحلًا فـََلُه َجزَاًء احلُْْسَىنَوَسنَـُقوُل َلُه ِمْن أَْمرِنَا ُيْسرًا ◌ۖ  َوأَم

په (وک� نو هغه لره ده بد
 �لكې  ي�ېراوړ او نيک معل  ي�ېاميان  �ېخو هر هغه �ا ”

د (؛ او مو�© به په اكر راوړو خ£ل قوت ±ر 5و ده لره {ٓسانې وي )جµت دی �ېکٻ{ٓخرت
  )۱۸:۸۸( “ ).کېúکې په رس ژوند

  :تفسري
د مال±� Àواک د اميان په س.µو والړ وي نو د اميان +اوندانو او نيک معلو +لکو  �ېلكه
��ۍ وي او د +لکو دا به ±ر ;ولو غوره . په اكر اچول ک�©ي ي�ېلپاره  ماكفات ورXولود او

لكه ذوالقرنني خ£ل Àواک  �ېاو بيا دا . ا�هتا ډFره وي پکب�ېله او سو  سواكيللپاره به
Xا ورé ولو او امياندارو او صاحله +لکو ته د ماكفاتو لپاره په اكر راوړي، نو په ظاملانو ته د

93

د (نظام  د هغه الندېدلته  �ېذوالقرنني هغې حمتي مهغ©ۍ ته اشاره Xوي  کېاصل
 .او پورته د {ٓسامنې ��ۍ ±ر مûµ وجود پيدا Xوي) ذوالقرنني سلطې

د قرن�µو �5ه دومه  �ېXوي او هغه دا  وړاندېسورة الکهف دلته يو وFرو�کې  وا�Tنه

بيخي د بيدينS په بhسT به  �ېيو ��يوال نظام راÎرسريه Xيدنه ننداره ک�ي  د داسېقرن به
مصلحت، 8ا�اين، . �5ه به +ايل وي ارز�Tتونووي او د ا+اليق او روÑاين  والړ

 پورې�ې او �Tيªé  ، زور ز`تS، اميانداره ژوند نه رسغ�ونه، د تقوی)اÎن الوقيت(وخNýاري
��يوال نظام به هغه +لک په ¯tه  داسې. نظام بيلو�کې ¯tې وي د دېملنÓي وهل به

 الرهدينداره ژوند هيو  رسه په ا+الص �ېراويل 5وک  ي�ېک�ي او د ز`يت الندې به
دا  ي�ېپاي
 به  .ب�ې
 Xومه شکه به دا نظام په اسالم او مسلامÔنو جµ´ ورتپ�ي. خ£لوي

دا واقعًا مهدا رن´ ��ۍ . ورکه يش مهغ©ياو {ٓسامين ��ۍ ±رمûµ به  د úيك ��ۍ �ېوي
  .اوس ژوند تريوو vکېمو�©  �ېده

أَتْـَبَع َسَبًبا ُمث

  )۱۸:۸۹( “...د يو مقصد الره ونيو
 رسه د مµاسTبو اسTبابو) دومه 8ل لپاره( ي�ېبيا ”

  :تفسري

هغه خýيû لور ته روان . دلته د ذوالقرنني خلوا د Àواک اسTتعاملولو يوه ب
 بيلéه 5ر ندF©ي

 8انه رسه مµاسب اسTباب واخسTتل ±ر 5و خ£ل مقصد ته  ي�ېشو او يو 8ل بيا

  .ورس�©ي

 ُَجنَْعل هل ْْمِس َوَجَدَها َتْطُلُع َعَلٰى قـَْوٍم ملِإَذا بـََلَغ َمْطِلَع الش ٰَا َحىتِن ُدوم م

  ِستـْرًا

ته ورسTيد  #ایداسTٻکٻخýيû  لريېيعنٻ(د راخýلو د ملر ته  #ایهغه ورسTيد �ې±ر هغې ”
 پاېد úکې  �ېنوره úکه نه وه او داسې ÎرTtuيده  �ېنور هاخوا ¯شو تلىل Àکه  �ې

په يو قوم  �ې) ملر(؛ هغه وليد دا )©يته رسTيدىل دی او ملر د هغه 8ايه �5ه راپورته ک�
�5ه Xوم ) و¢ريه ، مومس، �اپري`لملر( لره د هغېدوي رÀوىل مو�©  ونه  �ېراپورته Xيده

  )۱۸:۹۰( “ .)�5هسTيوري ب�ې
 طبعې (سTيوری

94

  :تفسري
ته  مسندر يسفر په دوران ذوالقرنني Xوم بل د اوبو د خýيû لور ته  �ېÎرtuي  داسې

 سمندر يد د¢� ورته پ�tه شوې وه، او  کېد لويد1 سفر  �ې، لکه éµ5ه ورسTيدىل
توره  مسندر ید لويد1 لور ته  �ريېکه . ننداره ک�ې وه پورې خوا �5ه هغه د ملر راخýنه

 Tحبريه وه، نو اس hې�اط دادی ت�  ûيýپني (به د خزار حبريه  مسندر ید خTد ک�س
  . وي) CaspianSeaمسندر ی

ذوالقرنني چسوال دا دی . راXويد Àواک د اسTتعامل په اړه يو بل درس سورة الکهف بيا

+لکو حقوق  پاتېد وروسTته  �ېکٻÑال  داسېپه واي به خ£ل Àواک éµ5ه په اكر راوسTىت
په  �ې) اس.±ر(تيلو سرتو ذ+ريو زب�tاک ) ک�سTپني(د مWال په تو ه د (د مادي vرخمت´

؟ {ٓ` هغه به د تيلو مادي ارز�ت غوره وایجوړخÓµ  ته خمې )وجود لري کېد¢ه سTميه
 او که د وروسTته پاتې غريبو +لکو äرشي حقوقو ارز�ت؟ {ٓ` هغه به جµ´ وایک�ي

مéµولې خtې  ي�ې/ندٻ او تباهې جوړه ک�يوه ±ر 5و د ک�سTپني د تيلو ذ+ريو  tلوىل̄
لوم�يتوب  /ندېد تيلو د ذ+اFرو حرص  ي�ېäرشي حقوقو ته به او که  ک�ې وې

 ؟وایک�ايور

يش د  XيدایسTميې +لک يو وخت  د دېچته مه اشاره وي  دېيش  Xيدایدا {ٓيت
ال
 Xب
) وسلو �5ه +ارج شوي عنارصو جوهريکک�تيا او ` د  ٻ�يلکه هوا(عنارصو

  . په طبعې تو ه وجود لري �ېز`تې پناه ته اړ يش په vرت
 د هغې پناه

 ِلَك َوَقْد َأَحْطَنا رًاَكذَٰ   ِمبَا َلَديِْه ُخبـْ

vرtuودل او  ي�ېÑالت  په خ£ل طبعي يعنېووهغويچ éµ5ه  vرtuودل لکه ي�ې( مهداسې”

 �ېته په خ£ل Êمل رسه 5ر نده وه ) هللا تعاىل(مو�© شکه � ب ؛ او )وررسه و�ک� ي�ېغرض
  )۱۸:۹۱( “ ).ورته و�ود ي�ېاو Xوم ¢رب ون (وي  �ارېXومې  وړاندېد هغه

  :تفسري
او  خواخوږۍد انصاف، عقلمندۍ،  ميان او تقوی په س.µو والړ وي،Àواک د ا �ېلكه

وروسTته پاتې وي او ` Xوم  �ېته  هغو +لکوبيا  �ېسايت  8ایپه  کNه�ه فکر يوه

95

د vرtuودلو موقع  کې، په خ£ل Ñال ويخوشا
  کېپه خ£ل غربت او افالس  �ې+لک
د  ي�ېچ£ه مWال  .اس.±ر غو�.µې ±رينه نه Xويد ورXوي او عرصيت، vرخمت´ او ` د توXو

د اروپا`نو خلوا ±رينه خسته  �ېاوسTيدو�کې دي  رFاك، اسرتاليا او نورو سTميو 8اٻ�يشاميل ام
  .راوسTتل شو الندېوه او د اس.±ر  ÷ه پورته ش

Àواک د داسې  �ېسورة الکهف دلته بيا د دومه قرن په اړه يوه  وا�Tنه وړاندې Xوي لكه

. د ذوالقرنني د اعاملو ضد وي سو�هي� بيدينه به وي او اعامل به  �ې+لکو الس ته رايش
 دوید چvرته
 خودخواهS �5ه (او د شعور  خواخوږۍبه د انصاف، عقلمندۍ،  دوی

په ب�ې رمحS د úکې مµابع  �ېهغه +لک . سايتو̄  8ایهي` معيار په ) په  ÷ه به وي
 دویچوسايت  8ایپه  الرههغه ژوند �ې±رالسه ک�ي او دا  شTمتينال ډFره  �ېاس.±روي

ðته پاتې +لکو  هغوی، ېولپنTوروس Sريد /ندېبه په ب�ې رمحÎي او د  رترسهوهن�هغویک
اړتيا د بريغ  اقýصاديبه د¢ه اكر د عرصيت، ��يوالتوب او  دوی. به
 مµ#ه يويس الرهژوند

هغو د نورو  کېپه مضن . ±ررسه Xوي او ;ول äرشي حقونه به ±ر tëو الندې ک�ي الندې
به  دویخوښ دي، او  کېپه خ£ل غربت  �ېبه مه د Îريد الندې وي  الرهژوند +لکو

مهدا ر�éه Îر+ليک د شامىل امرFاك، اسرتاليا، افريقه او . خستې Àوريدنې رسه خمامخ يش
ه ډک، د ک�سTپني Îر+ليک د تيلو ذ+ريو �5 مهداسې/يق ��ۍ په Îر+ه رسTيدىل او

 .اكيس ته مµتظر دی مسندر ي

په د¢ه خýيû لور ته vرته سTميه به  کېد قرن�µو �5ه دومه قرن  �ېوذوالقرنني ممکµه ده +رب
. لريو دا پ�tې به د ق�امت د ¯tو رسه Xوم ډول ±�او مه . يشسرتې پ�tې Îرسريه  کې

د  �ېدا مه اماكن لري . و�ک�ه ي�ېو Gه السوهنه vرtuوده ا مهداسېÀکه هغه دا سTميه
 Tته يش  مسندر يپني ک�سðµې رام�تلو په رس سرتې خشTد تيلو ذ+ريو �5ه د  ÷ه اخس

  )وهللا اÊمل. (د ق�امت ¯tو پورې مربوطې وي �ېXومې

أَتْـَبَع َسَبًبا ُمث

هغه درمي لور ته سفر . هغه خ£ل Àواک په اكر راوست �ېودا درمي 8ل  کې{ٓخر (”

 “ .)يو مقصد ±ررسه ک�ي �ې(بيا هغه د مµاسTبو اسTبابو رسه يوه الر غوره ک�ه ) وک�
)۱۸:۹۲(

 َيَكاُدوَن يـَْفَقُهوَن قـَْوًال َِما قـَْوًما الِْيِن َوَجَد ِمن ُدو دِإَذا بـََلَغ بـَْنيَ الس ٰَحىت

96

موندل  ته، وي�ې) درې(د دوه غرونو ±ر مûµ ورسTيد هغه  �ې±ر 5و ) وهغه روان (”

د (/ندې
 پوهيدو په Xومه +ربه  دویو بعيد  �ېداسې قوم ) غرونو(وړاندې د دغو
  )۱۸:۹۳( “ ).ذوالقرنني

  :تفسري
د ��ۍ د سرت  �ېهي` په داسې ژبه نه پوهيدل  هغویچ +لکو رسه مخ Xيدل  داسېد يو

نورو د هغې سTميې ژبو  �ېيوه Ôدره ژبه لر
  دوی` خو  �ېوامكن ژبه وه دا ماÔ لري
  .وود نورې ��ۍ �5ه بيخي Zال پاتې شوي  دوی±�او نه درلود او `  ي�ېرسه

 يَْأُجوَج َوَمْأُجوَج ُمْفِسُدوَن ِيف اْألَْرِض فـََهْل َجنَْعُل َلَك قَاُلوا يَا َذا اْلَقْرنـَْنيِ ِإن
ا نَـُهْم َسد نَـَنا َوبـَيـْ   َخْرًجا َعَلٰى أَن َجتَْعَل بـَيـْ

! ، ای ذوالقرن�µهدویوويل ) و Xومه الر پيدا ک�ه نود +ربو ا±ر  دویچ/الخره لكه (”

ëس {ٓ` مقرر ک�و Ú لره خراج ، کېجوج او م�ٔجوج فساد Xوو�يك دي په úکه  �ېب�شکه
±ر 5و مو�© ±رينه +الص (±ر مûµ يو ديوال  هغویجوړ ک�ې ته زمو�© او د  �ېد دٻلپاره
  )۱۸:۹۴( “ ؟)شو

  :تفسري

 دي، �ېهر 5وک  اوالده ده؟ د {ٓدم �ېجوج م�ٔجوج 5وک دي، دا دوه ق�يلې
هغو چ �5ه رو�انه ده  دېدا
 . د ذوالقرنني سTياالن دي کېد قوت په م�دان  دویخو

ساتنې لپاره  دوید چخلوا Àوريدل، ذوالقرنني نه غو�.µه وک�ه  م�ٔجوجود جوج  �ې+لکو
ذXر شوي يو Ñديث  کېهغه حصيح مسمل  وورسه  هغویچ Xوم قوت . يو ديوال جوړ ک�ي

زورور بند ان خ£ل پيدا  داسېما ”هللا تعاىل فرماييل،  �ېکٻپه Xوم  ک�یÚييدالقديس مه
  “ .Xوالیمه ¯يش تباه  ي�ېب�ې
 ما �5ه هي` 5وک  �ېک�ي

وجو خ£ل Àواک بيخي د ذوالقرنني د جوج م�ٔج �ېخو سورة الکهف دا مه په ډا ه Xوي

په  هغویيعنٻ ار±اكب اكوه  فساد فی االرضد  هغوی. طريقې په مقابل ډول اسTتعامالوه
ب�ې . ي�ېپه ¯tه Xول تباه Xول  �ېخ£ل نه ماتيدو�يك او ز`ن رسو�يك Àواک  هر Gه

97

 کېيف االرضډلزي قýل، وFره +*رول، ±رورزم، ظمل و¢ريه دا ;ول فساد  هدفه مرګ،

 خمېفرمان
  اله�يÊاملني وي /يد د  فساد يف االرضد  �ېهغه 5وک . مشريل ک�©ي
الس او  �ېدٻپه دار وÀ�ول يش وروسTته
 /يد ووژل يش، “éا رسه مخ يش، ` خو

قر{ٓن Xرمي، سورة ( “خمالف لور ته vرې يش، او ` د ;ولنې �5ه وش�ل يش ي�ېtëه
 يادکٻ دا په قر{ٓن Xرمي . دا éا انې د بيالبيل ډولونو فساد لپاره وجود لري). ۵:۳۶املائده،

  .دي شويهللا تعاىل خلوا مقرر  �ېي ±ر ;ولو خست جمازات د کېشوو جمازاتو

لكه جوج م�ٔجوج ��ۍ ته راخوشې يش نو äرشيت  �ېي داللت Xو  پورتنې Sيك په دې
د . د ذوالقرنني د سلطې ضد نظام به وي بيخيچ ��يوال نظام وتپل يش  داسېبه يو  /ندې

جوج م�ٔجوج په äرشيت خ£ل ��يوال فساد  �ېدوه قرن�µو �5ه دومه قرن به هغه وي
وي نو دا سورة الکهف د اومسها
 زمانې ¼رشحي او توضيح X �ې5ر�éه . ک�يمسلط

  ./يد يو د خورا Fمو {ٓيتونو �5ه ومشريل يش ي�ېپورتنS {ٓيت

نَـُهْم َرْدًما َنُكْم َوبـَيـْ ٌر َفَأِعيُنوِين بُِقوٍة َأْجَعْل بـَيـْ   قَاَل َما َمكين ِفيِه َريب َخيـْ

غوره دی  دی ما لره هغه ک�یهللا تعاىل قامي  �ې) کXوم Àوا) (ذوالقرنني(وويل ”
ک�م  او زه به ډپ کېقو±) اكرXو�يك(مارسه  ۍ، ëس Xومک وک�)خراج �5ه
 سTتاسو(

  )۱۸:۹۵( “ ).حممك او پلن ديوال(±ر مûµ يوه پو
  هغویاو د  سTتاسو

  :تفسري
 دېپه . يو هغه ورته د ردمًا نوم ورX �ېيو ديوال جوړ ک�ي،  �ېذوالقرنني Ãتو شو

 “ډXولو”د . جوړوي د هغې په اړه +اص مالومات راXوي) سد(Xوم ډول {ٓړ  �ېتو ه هغه
د غرونو ±ر مûµ يوه  �ېلكمه په ډFره �ه تو ه د يو بند جوړول بيانوي Xوم  “ډپولو”` د

خ او د بي وياtuې  /ندې÷ي ` Xوندې يو په بل ح� هغه د اوس*µې سT . دره ` تنSé بندوي
اخواىل او د د¢ه تنéې vر  ي�ېډول  دې، او په ويرسولې  ي�ېنه رشوع د غره رس پورې
  .ژورواىل دواړه ډک ک�ي وو

لپاره د ديوال جوړولو  +الصولود رش �5ه  هغویاuسارولو او +لک د  م�ٔجوجود جوج

جوج م�ٔجوج د  �ې+ربې  د دېXوي  پ�ىلچ ذوالقرنني اضافه شواهد وړاندې Xوي  کې
رسه  هغویاو هغه رصف د هغهوي د خمنيوي توان درلود او د  ويو +اص Àواک +اوندان

  .رسXوب�ې هغه وخت Ôشونې وه هغوید جµ´ ` د

98

 َِدفـَْنيِ قَاَل انُفُخوا ◌ۖ  آُتوِين زُبـََر احلَِْديدِإَذا َساَوٰى بـَْنيَ الص ٰِإَذا  ◌ۖ  َحىت ٰَحىت
  َجَعَلُه نَارًا قَاَل آتُوِين أُْفرِْغ َعَلْيِه ِقْطرًا

 )صدف( ک� س�£�S ډک ي�ېلكه  �ې±ر هغې پورې  “ !ما لره Xوندې د اوس*µې ۍراوړ”

 �ې±ر هغې  “ۍپو ک�) او ۍاور بل ک�(”�ې، وويل هغه مûµد غرونو جوړ په شلك
 “ .ويلې شوي ِمس باندېدٻ �ې ک�م په ي تو  �ېراوړۍ ”اور و ر�Àد، وويل هغه  )سور(
)۱۸:۹۶(

  :تفسري
قر{ٓن Xرمي . ی شوه�5ه جوړ شوي {ٓړ د جوج م�ٔجوجو خمه نيواليواÀې ±ر ;ولو لكک فلز

يو  همداسېچ يو فلز دی  داسېاوس*µه  �ېپ�ىل Xويکٻ ) ۵۷:۲۵(په سورة احلديد
vرې ويلې شوي  ي�ېذوالقرنني د اوس*µې {ٓړ جوړ ک�، نو د پاسه  �ېلكه . لكکواىل لري

  .وه نه ويه ي�ېزن´  �ېلپاره  د دې �اٻ�ي�ې ک�ل، ي مس تو

لكه د هللا تعاىل په امر جوج م�ٔجوج په دومه  �ې�5ه دا �وونه راوÀي  پورتين {ٓيتد

به خ£لو فýنو ته يو 8ل بيا دوام ورک�ي ±ر 5و ;ول  دوی��ۍ ته خوشې يش نو  کېقرن
 دوید چبه مومµان اړ وي  کېپه د¢ه وخت . äرشيت په Àوريدنه او ±اكليفو اخýه ک�ي

مومµان  �ېيوه ب
 �وونه دا ده . ته پناه وا+يل {ٓړونو شالپاره د حممكو  �ه د 8اخناليص5
د اوس*µې او  �ېجوړ ک�ي
 دوه Gزيونو �5ه  ديواليو نه ليدل Xيدو�کی  �ېبه اړ يش

د قر{ٓن Xرمي {ٓيتونه به د اوس*µې د Xوندو مWال ولري . ويلې شوي مسو رسه به ¼ش��ه ولري

 کېد اوس*µې د Xوندو مûµ  �ېسhت به د ويلې شوي مسو، Xوم  قاو د رسول هللا
زمو�© وړاندFز  .رسويدل Xيدو�يك ديوال جوړ�ت کامل ته مضبوط او نه لي ¢هددننوÀي او

واقع د مسلامÔنو د لكيو نه  کېيو نه ليدل Xيدو�کی {ٓړ /يد په اطرافو  همداسېچ دا دی
  . رد �اپريه جوړ يش

د صدف ëشان جوړ شوي دوه غرونو ته اشاره په ډFره �ه تو ه د کٻپه پورتين {ٓيت

دا غرونه د . جوړ�ت بيانوي ٻ�يموجود د يوې درې ` تنéې جغراف�ا کېپه مûµ غرو قفقاز
  .±ر مv ûµراته دي مسندر يتورې حبريې او د ک�سTپني

  َفَما اْسطَاُعوا أَن َيْظَهُروُه َوَما اْسَتطَاُعوا َلُه نـَْقًبا*

99

د و و+ôي vرې او نه طاقت  �ېوطاقت نه ) ديوال جوړ شو او د جوج م�ٔجوجو(ëس ”

د ورا�اكريو �5ه خوندي  ي�ېäرشيت  �ېاو پاي
 دا (لره د سوري Xولو ) غره( دې دوی
  )۱۸:۹۷( “ ).شو

  :تفسري

ورا�اكريو م�ٔجوجود ، äرشيت د جوج ود ذوالقرنني {ٓړ روغ رمT والړ  �ې±ر هغې پورې
 کېد ذوالقرنني په نوم چد¢ه دوه زمانې اوس ¼شخيصوىل شو مو�© . وکٻ�5ه په امان

 د دې. دهد جوج م�ٔجوج د ورا�اكريو �5ه د خونديتوب زمانه  لوم�ۍ.شوېورته اشاره
دومهه . دا ديوال روغ رمT والړ وي �ېزمانې اوږدواىل ±ر هغه وخýه دی ±ر 5و پورې

 �ېهغه دی لكه  ي�ې;ول äرشيت به الندې ک�ي او وخت  �ېه ده د فساد او فýنو زمان
دا به . امر وک�ي او جوج م�ٔجوج په äرشيت vران�سTتىل يش هللا عزوZل د ديوال د ړ��éدو

. vر
 ëسې س*�يدنه Xويvکې د ق�امت پورې ±�لې ¯tې به  �ېوي ) زمانه(دومه قرن
��يوال کک�توب او (د فساد  م�ٔجوجوبه 8انونه د جوج  هغویصاحل معلونه لري  �ېمومµان

Sيدو�يك {ٓړ  کې�5ه د ژغورنې په ±لك ) تباهX ومک د هغه نه ليدلX د قر{ٓن  �ېيش په
  .�5ه به جوړ وي Xرمي او ُسýhو

* يبن رَذا َرْمحٌَة م وََكاَن َوْعُد َريب  ◌ۖ  فَِإَذا َجاَء َوْعُد َريب َجَعَلُه دَكاءَ  ◌ۖ  قَاَل هَٰ
  َحقا

رمحت دی
 طرفه د رب دا ) زمو�© Îر`ليتوب کېود ديوال جوړول(وويل، ) ذوالقرنني(”

نو وه به ، ){ٓخره زمانه يعنې(را¢
 وÊده د رب زما  �ېخو هر لكه )! په خملوقاتو(زما
او ده وÊده د رب زما ): ړن´ به يش يعنېد úکې رسه (هوار ÎراÎر ) دا ديوال( رÀوي
  )۱۸:۹۸(“ ).حقه او aبته(ر�Tت�µې

هللا تعاىل به خ£
 يوه ورځ د¢ه ديوال ړن´ `  �ېسورة الکهف سرت +ربداری راXوي

هللا تعاىل دا اكر وک�ي، نو  �ېلكه . هوار ک�ي او جوج م�ٔجوج به ��ۍ ته راخوشې ک�ي
او د ظمل، فساد، تباهS او د  ودرF©يÀواک به د بيدينې په س.µو  �ېدا وي  ي�ېپاي
 به

��يوال نظام به په دوه س.µو والړ وي،  داسې. اسالم ضد جµ´ لپاره به په اكر واچوىل يش
�ن سTبا  �ېمهدا ��يوال نظام دی  کT مTدا . يوه س.µه به جوج وي او ب
 به م�ٔجوج

  . ژوند Xوو vکېمو�©

100

  َونُِفَخ ِيف الصوِر َفَجَمْعَناُهْم َمجًْعا ◌ۖ  بـَْعَضُهْم يـَْوَمِئٍذ َميُوُج ِيف بـَْعضٍ َوتـَرَْكَنا *

يش  يو8ایچ (ëشان  موجننوÀي د  �ې�5ه په د¢ه ورځ  دوید او vرې به ږدو �Àنې ”

 دویيش، ëس را;ول به ک�و  ک�یبه پو ) قضاوت(د نورو رسه او ش*�لS د ) او Sکر يش
  )۱۸:۹۹( “ .يو8ای;ولو لره

  :تفسري

الکهف (يش  ک�یپو  کېش*�لS به په بيالبيلو وخýونو  �ېقر{ٓن Xرمي مو�© ته +رب راXوي
په پورتين ). ۱۳، احلاقة ۲۰ق ، )دوه 8لې( ۶۸، الزمر u ،۵۱س ۱۰۱، املؤمµون ۹۹

خو دا ز`ته شونې ده . و ته اشاره ويوهل شايد د فنت د زمانې پيل Xيد د ش*�لS کې{ٓيت
 �ېد ممكلې وجياړۍ ش��ه  يعنېرارسTيدل اÊالنوي، ) {ٓخرې  �ۍ(دا د الساÊة  �ې

{ٓيت  شاهاكرخو د قر{ٓن Xرمي دا . ورëسې به د قربونو �5ه بيا ژوندي Xيدل مðµته راÀي
د¢ه ¯س vرست د جوج  ي�ېالمل به  �ېيش ��يوالې خش�ې او الجنې اSلكوي  Xيدای

  . غورµÀ´ مه رشFک وي)  لوبالFزuشن(د ��يوالتوب به م�ٔجوجو نظام وي او وررسه

د هغه په وينا  ه، ډFر د ادراک �5ه ډکه ليکµه ک�ې،متام ادي، د قر{ٓن Xرمي ژبپو  دکتور
” ë ته د يو بل �ېک�©ي  خوشېشان راجوج م�ٔجوج د چ£وTک�©ي او د  يو8ایرسه  وروس

بيخي مهد¢ه  �ېب
 Îر`لS ک�©ي،  ورëسېکه يوه چ£ه Ôاكمه يش،  –يو بل مال±� Xوي
جوج م�ٔجوج په ;ولو قومونو او . د Úرخي په اوږدو کې تريې شوې ديشان پ�tې

د¢ه قومونه  �ېيٻشوي لكه  يو8ایپه چ£و چ£و ورننويت او دا چ£�ې وروسTته  کېمذهبونو
جوجو خلوا د بيدينS لور ته ، او اکرثه د جوج م�ٔ وډ ک�ي Ó کېرسه رشFک او په يو بل

نور کثريالìادي  داسېپه دې کې امرFکې ته مه اشاره ده او ` . شوي دي ک�ی]ش
د د بيالبيلو رسچ�نو �5ه خزار قوم ور Ó شوی او د يو بل رسه  �ېهيوادونه �ريې
د ليکو�يك رسه د ( “ .او ��ويل دي ک�ي دد¢ه هيوادونو ولسونه وجياړ ي�ېXومک
 الرې

  )خشيص خطونو د تبادلې �5ه

وج او م�ٔجوجو ±ر مûµ هغه د ج �ېيش دا ماÔ مه ولري  Xيدای، دا {ٓيت کېاو په {ٓخره
نه به شاړه مريه  د ��ۍ ز`±رو Îرخو �ېپ�¸ يش،  �ېاماكن لري  جµ´ هيب.µا]جوهري

او ب�شکه په خ£ل وخت به مو�© هر ”، ۍم {ٓيت مه و ور۸د سورة الکهف (جوړه ک�ي
دا به په خ£ل وار د  )“./ندېدي وه به  رÀوو په ¼ش ډاګ وچ لكک ) په úکه( �ېGه

دا {ٓيت په  �ېحق�قت خو دا دی . او د بريته ژوندي Xيدو لور ته حرXت وي پاې��ۍ

101

 �ېدا راوÀي  ي�ېن.�>ه . جوج م�ٔجوج به د چ£و ëشان په يو بل وريش �ېډا ه اÊالنوي
نه وي رضا او  /ندېبه يوه ډ
 د ��يوال نظام په دوه س.µو اودريدو  کېجوج او م�ٔجوجو

��يوال  �ېدZال غواړي . په ب
 ډ
 به Îريد وک�ي ±ر 5و ;ول نظام په يوه س.µه ودروي
وي ±ر 5و هغه په ;و
 ��ۍ وامكنS  دېنظام په يوه س.µه والړ وي او د هغه الس الندې

. د ش*�لS د وهلو المل به و رÀي �ېه خش�ه وي دا به مهد¢. Îر`ىل يش کېته رسTيدو
  .وهللا اÊمل

ْلَكاِفرِيَن َعْرًضاَم يـَْوَمِئٍذ لَوَعَرْضَنا َجَهن

د جوج او م�ٔجوج ±ر  �ېلكه (به ک�و دوزخ په د¢ه ورځ ) او �اكره �ژدې(او راوړاندې ”

` لو ی په {ٓسامن را�اكره يش لکه éµ5ه  ُدَخانمûµ د¢ه وFرو�کی Sکر رامðµته يش او
 �ېهغه 5وک (لپاره د اكفرانو ) لو ی {ٓسامن لور ته +ôيد جوهري �اودونو
 Xب
  �ې

 “ ).�اكره به وي هر �ا ته يعنې(±ر 5و هر لور ته خ£ور وي ) د حق �5ه ډډه Xوي
)۱۸:۱۰۰(

د
 مµ#ه والړ يش او  کې � مشري و �ي به په د¢ه جé�و  �ېد {ٓيت �5ه Îرtuي

هالXت به  �ې�5ه  هغو +لکواکرثه د . را�کýه يش پورېúکې نفوس به ±ر ډFره Ñده
مسلامÔنو ته د نورو شواهدو . به عيين دوزخ خ£ور وي وړاندېد سرت و  هغوید مويم،

 دویوخت رارسTيدىل دی او ëس  مهداسېاوس  �ېدا په ثبوت ورسوي  �ېاړتيا ¯شTته
دا ;ولنې د بدمر¢ه هالXت لور  �ېÀکه  /يد 8انونه د بيدينه او خسا ;ولنو �5ه Zال ک�ي

±ر مûµ وروسTتS جé�ه رامðµته  م�ٔجوجود جوج  �ېته روانې دي په تريه هغه وخت لكه
  .يش

ِذيَن َكاَنْت أَْعيُـنُـُهْم ِيف ِغطَاٍء َعن ِذْكرِي وََكانُوا َال َيْسَتِطيُعوَن َمسًْعاال

دي د vردې  دوید  ې رت س �ې) شوي اكفران يادکٻ پورته {ٓيت (دا هغه +لک دي ”
 “ ).د حق(طاقت د اوريدلو  دویزما د ذXر �5ه او نه لري ) په غفلت( الندې

)۱۸:۱۰۱(

  :تفسري
هغه +لک به د دومه قرن واقعيت پôندلو �5ه  �ېداللت Xوي  دېدا {ٓيت Xرميه په

ه لري سرت ې لري خو  وري نه، غوږونه لري خو اوري نه، زړون �ېحمرومه وي 5وک

102

نه رس�©ي، او نه به دا رن´ +لک د هغې ��ۍ بيدينه او خسا حق�قت  ي�ېخو بيا مه فکر
دا دومه  �ېحق�قت ته مه وه نه رس�©ي  دېبه  دوی.ژوند Xوي دویچٻکٻ وه پôين په Xومه

  . قرن په خ£
 د ق�امت د ¯tو �5ه يوه ¯tه ده

  ){ٓيتونه ۸۳-۱۰۱قر{ٓن Xرمي، سورة الکهف، (

شوي اړونده اÑاديثو �5ه مو�© په احýياط رسه د  يادکٻ کتاب  دېد قر{ٓن Xرمي د پورتنې عبارت او وررسه

دي او د ژر  ‘ا¯ساÔن خمېدوه ‘دویچمو�© ته اوس رو�انه ده . جوج م�ٔجوجو يوه +اکه ` هÓوانه راو/سو
Àواک د تريي لپاره په اكر  دوید فوق العاده پوÀي Àواک +اوندان دي خو  دوی. حرXت Xولو قوت لري

امر
 خمې  اله�يجوج م�ٔجوج به د  واٻ�يچFمه د قر{ٓن Xرمي هغه ¯tه ده  هپôندلو لپاره ډFر  دوید . راوړي
�ار و;ي ته راسTتانه بريته يوه ورځ خ£ل  دویچد خ£ل وطن �5ه ش�ل شوي يو قوم لپاره دا شونې ک�ي

 �ېمالومه ده  �ېلکه 5ر�éه ). م {ٓيتونه۹۵-۹۶قر{ٓن Xرمي، سورة �ن��اء، (خ£ل ک�ي  ي�ېيش او بريته
د خروج په هلكه يواÀې مهدا مالومات  دوید جوج م�ٔجوج د ق�امت يو سرته Êالمه ده او قر{ٓن Xرمي

±رينه وuسTتل شوي  �ېXوم +لک ‘، ‘یهغه وجياړ شوی �ار و;‘�ې�5ه دا مه مالوم�©ي  دېراک�ي نو
، ح�ً د ق�امت د ¯tو ‘�ار و;ي ته بريته سTت�hدلخ£ل +لکو  د دې‘په Xومک  م�ٔجوجو، او د جوج ‘وو

  . لري;�µ´ ±�او رسه  موضوع

د ق�امت د  �ېک�ٻ رو�انه، هغې کې مو�© دا وقف شوی�G�ندود ته  �ېکتاب يو Fم فصل  د دې
د جوج م�ٔجوجو په اړه د  �ې�5ه خمکې  دې/يد پوره ورس�©و
  /ندېورÀې د مضمون ماFÔز غونÓال

 په دېکٻ د منونپوهنې په اړه تري فصل . ±رالسه ک�و پوهنهقر{ٓن Xرمي Xوم {ٓيت او ` Xوم Ñديث �5ه تعبري او

{ٓخرې ( د الساÊةقر{ٓن Xرمي ته  �Êىس پوهيدلو لپاره /ندېد {ٓخرې  �ۍ موضوع  �ېداللت وشو
  .دی ک�ایح�ث�ت ور ‘کنجي‘`  ‘Êمل‘د  ) �ۍ

دا �ار و;ی  �ېيعنې دا نه مين په  وته Xول ردوي،  په لكکه زمو�© د �ار و;ي �ې+لک ډFر دي  داسې
مه دا . دی ک�یولو رسه مالوم تطبيقپه ډFر ز`ر او د �G�ندود په مو�©  �ېدی،  )ب�ت املقدس( Fروشمل

ال  دویته اصيل Êاملني دي او  شادولت  ارسائيلجوج م�ٔجوج د  �ېدا مه نه مين  دویچس�ب دی
 +لک دې داسې. دي کېا Xولو په ±لك په ��ۍ د وامكنS د خوبونو ر�.� الرېز`تيدو�يك تريي
  ëسې

د  Xومه ډرامه روانه ده هغه به د �Êىس کېپه ارض املقدس  �ې�اكره حق�قت نه سرت ې پ÷وي
قر{ٓن Xرمي  �ېدا . وي ‘Êمل‘د هغه اجعازي رات´ به د الساÊة  �ېرات´ رسه خ£ل اوج ته ورسې، او دا

ننéوي شمكن +لک /يد س�ی و  داسېنو ) ۱۶:۸۹سورة الن�ل، (د هر Gه ¼رشحي لري  �ېدا اÊالنوي
��SىسراشÚ  رشحي وړاندې¼
 /ندېروانې ډرامې  کېپه ارض املقدس  �ېک�ۍ
 قر{ٓن Xرمي �5ه Xومه ب

  .ر�ا واچوي

103

  :په الندې ډول بيان�©ي 8ا�é�تياوېد جوج م�ٔجوجو

  )قر{ٓن جميد او Ñديث(جوج م�ٔجوج د ا¯ساÔنو �5ه دي

د ا¯ساÔنو �5ه  دویجعيبه شلكونه، قدونه و¢ريه لري او که  �ېخملوقات دي  غوندې{ٓ` جوج م�ٔجوج جعيبه
دی او نه خو ا¯سان  �ېXوم دي  د دZال ëشان دویدي؟ او که کو �5ه Fد پري`نو ` مال دویدي؟ {ٓ`

را5ر ند يش؟ لوم�ی  کېمه يوه ورځ د ا¯سان په شلك  دویبه  غوندې، او د دZال نه پريی او ` vر�Tته
  .دي پو�.µې ته Àواب پيدا ک�و ±ر5و/يد مو�© قر{ٓن Xرمي ته خمه وک�و

د ا¯ساÔنو يوې ;ولنې ذوالقرنني ته شاكيت وک�
 جوج م�ٔجوجو  �ېم {ٓيت +رب راXوي ۹۴د سورة الکهف

يو قوم د تباهÑ Sالت ته  �ېXوي ±ر 5و  ±ر هغې خراىب �ېمعل  داسې(فساد �5ه  هغوی�5ه او د
د  �ېبندولو لپاره يو ديوال ` {ٓړ ورته جوړ ک�ي  ود جوج م�ٔجوج �ېغو�.µه وک�ه  دوی). رسوي�و

ډول  په دېديوال د اوس*µې د Xوندو �5ه جوړ ک� او  توکزيذوالقرنني يو . د فساد �5ه +الص يش هغوی
  .ته اuسار ک�ل شاجوج م�ٔجوج د ديوال  ي�ې

دنيا  په دېچ  ناهونو  داسېورXول ک�©ي، او د  کېپه {ٓخرت  ي�ېéا  �ېقوانني د هغه  ناهونو د اسالم
قوانني فساد ±ر ;ولو سرت جµايت  %�ي او  د اسالم جزاٻ�ي. ±ر مûµ توپري Xوي مه /يد éا ورک�ل يش، ي�ې

�5ه Zال وطين، مقابل لور ته د  هغوید  �ېورته éا انې ;الكې دي پ�اطر د خمنيوي  ي�ېمهدا رن´
د  ،�اكره معل دیفطرÚً ز` �ېيو جµايت دی  داسېفساد . tëې او الس غو5ول او په دار À�ول دي

، تنظمي شويلو;امر، لوږه راوسTتل، )/زار خرابوي �ٓزادچÀکه (سودي /�يك نظام وژنه،  مWال په تو ه مµظمه
  . او Zربي بت vرسTيت) سني په شلكد درملو او واX (په vرا+ه پ�نه زهر +*رول

 ُبُلوا أَْو ُيَصلَه َوَرُسوَلُه َوَيْسَعْوَن ِيف اْألَْرِض َفَساًدا أَن يـَُقتـِذيَن ُحيَارِبُوَن اللَا َجزَاُء ال َع ِإمنوا أَْو تـَُقط

نـَْيا ◌ۚ  أَْيِديِهْم َوأَْرُجُلُهم مْن ِخَالٍف أَْو يُنَفْوا ِمَن اْألَْرضِ  ِلَك َهلُْم ِخْزٌي ِيف الد َوَهلُْم ِيف  ◌ۖ  ذَٰ
  اْآلِخَرِة َعَذاٌب َعِظيمٌ

د هللا او د هغه رسول رسه په جµ´ کې دي، او ه0ې Xوي په úکه کې  �ېا د هغه Xسانو é ب�شکه ”

السونه  دوید يش  يش او vرې دې او په دار دې وÀ�وليش  وه دې وژل �ېلپاره د فساد Xولو، دا ده

104

، او کې�ي ده په دنيا لپاره رسواٻ  هغویدا د : يش وش�ل او tëې په خمالف لور او ` د +اورې �5ه دې
  )۵:۳۳قر{ٓن Xرمي، سورة املائده، ( “ .لپاره په {ٓخرت کې Êذاب ډFر لوی دویشTته

بند ان  داسېدويچداللت Xوي  په دېد جوج م�ٔجوجو د �لند واحضه Xولو لپاره د فساد لكمه اسTتعاملول

خو . ح�ث�ت لري ‘معل‘�لند د  دوید تو ه  په دېک�و مسؤليت په خ£
 ¢اړه لري او د خ£لو  �ېدي
ولري او مهدا  ‘ خو�ه‘+اوندان وي او  ‘خ£ل اخýيار‘جوج م�ٔجوج د  �ريېکه  وي به ه
 شونې داسې
  .د خ£لو بدو اعاملو حساب ورXوي دویرن´

او نه خو . Xوالید فساد معلونه مه ¯يش ±ررسه  دوی، ëس Xوالیکې خ£ل اخýيار نلري او  ناه ¯يش Fمال

پري`ن خ£ل اخýار لري او د خ£ل  Gه مه که. ته اuساروىل يش شامالFکې س�ی د يو توکزي ديوال  Ôليدې
تو ه د فساد د يو معل نه وروسTته  په دېا¯ساÔنو ته نه �اكري او  دوی�لند مسؤليت په ¢اړه لري، خو

وجود  کې) ډډه(Îرسريه vر دي Ôليدي پري`ن د وخت او فضا يو بل بُعد . ته  وته نيول Ôشونې ده دوی
ته بندول  شاکو غوندې د يو توکزي ديوال Fمه د مال دوید
 دې الم
 زمو�© رسه توپري لري او  �ېلري

  .Ôشونې ده

يش، هغه ا¯ساÔن  Xوالیيش نو د فساد ار±اكب مه  Xوالیخ£ل اخýيار لري او  ناه  �ېيوا�Àين نور خملوق
  .ته اuسارF©ي شاديوال  توکزيکو او پري`نو په vرت
 ا¯ساÔن د يو Fد مالرسبريه vر دي، . دي

�ې�ربٻد دٻد Xوي ٻيÚ �ېمالومات په الس راÀي  داسېمو�© اÑاديثو ته خمه وک�و نو مو�© ته  �ېلكه
  .جوج م�ٔجوج د ا¯ساÔنو
 ذات �5ه دي

ته امر  ÷په ورځ د ق�امت به هللا تعاىل {ٓدم": فرماييل قرسول هللا �ېابوسعيد اخلدري �5ه روايت دی

ربه، دا  `": به وپو�Tيت ÷{ٓدم. دوزخ�ان دي �ېک�ي  د خ£ل اوالد �5ه هغه +لک بيل �ېوک�ي

دوزخ لپاره دي او يو د ) ۹۹۹(�5ه هنه سوه هنه نوي د هر زرو ": ٻ�يهللا تعاىل به وفرما "دي؟ 5وک

` رسول هللا دا "وک�،  ي�ېشو او سوال  کېاحصاب Xرام په هي�ت  د دېپه اوريدو "  .جµت لپاره دی

به جوج  X ،۹۹۹وۍ¼شوuش مه ": وفرمايل قرسول هللا"جµت ته Àي هغه به 5وک وي؟ �ېيو

 " ).وي کېد  %�ې ¯س�ت به يو په زرو  سTتاسويعن� (�5ه وي  Úىسجµت��ه
 م�ٔجوج وي او هغه يو
  )، حصيح مسملخباريحصيح (

  " .د اوالدې �5ه دي ÷ب�شکه جوج م�ٔجوج د {ٓدم"
  )م Ñديث۲۱۵۸کزنالعامل، (

105

  .اوالدې �5ه دي
÷جوج م�ٔجوج ا¯ساÔن دي او د {ٓدم �ېXوي  Úييدپورتىن Ñديث

هللا تعاىل جوج م�ٔجوجو ته خ£ل عباد  �ېکٻمه ذXر شوی Xوم  القديسيو Ñديث  کېپه حصيح مسمل
  .واٻ�ي) بند ان ` ¢المان يعنې(

مه ¯يش تباه  ي�ېب�ې
 ما �5ه هي` 5وک  �ېخ£ل پيدا ک�ي ) جوج م�ٔجوج(زورور بند ان  داسېما ”

  )حصيح مسمل( “ .Xوالی

  .د جµ´ او د ÀواXونو ماتولو توان ولري په Êامه تو ه ±رينه ا¯ساÔن مراد وي �ېد هللا تعاىل بند ان

جوج م�ٔجوج د  �ېشواهدو په ر�ا کې مو�© دې پايلې ته رس�©و  Xرهد قر{ٓن Xرمي او اÑاديثو �5ه د
  .ا¯ساÔنو �5ه دي

  )د قر{ٓن ماÔپوهنه(خوÀون توان لري  چàکد  �ې+لک دي  خميدوه  دوی

متام ادي، د  دکتور. لكمٻاكرول شوي دي ‘يَ�ُٔجوج َو م�ُٔجوج‘د  کېقر{ٓن Xرمي  نومولو لپارهد جوج م�ٔجوجو
ه راوتلې د يوې لكمې دوه ب%�ې دي �5 ‘ء ج ج‘دا د عريب ژب�ې د  �ېقر{ٓن Xرمي ماÔپوه، په  وته ک�ې

د دوه دويد
 دې �5ه  .5ر ندوي) م�ٔجوج(او جمهو
 صيغه ) ي�ٔجوج(د  رامر
 حلاظه معلومه صيغه  �ې
Xوي  ‘ اشغال‘او  ‘Îريد‘دوی. ز`ت�©ي او مك�©ي ته ورتهموجونو  ي�ې�لند  �ېخميتوب صفت 5ر ندF©ي

سو
 ‘8انونه  او بيا) ي�ٔجوج(Xوي  ‘ Fر¢ل‘�اكره  دوی). م�ٔجوج( ‘بريته سTت�h©ي‘او بيا په ظاهره ) ي�ٔجوج(
Xوي  ‘ مéðµ�توب‘او بيا ) ي�ٔجوج(Xوي  ‘ تريی‘اول دوی). م�ٔجوج(بويل  ‘Fر¢ل À£يل‘او `  ‘سايت

هي` اميان  دویچÑال کې  داسېپه ) ي�ٔجوج(په Gري 5ر ندوي  ‘مذهيب +لکو‘8انونه د  دوی). م�ٔجوج(
  .دي ‘ب�ې عق�دې‘ذاÚً نلري او

  :ک�ای+لکو په هلكه يو لكک +ربداری را خمېدوه  همداسېکT مà قر{ٓن Xرمي

106

َا َحنُْن ُمْصِلُحوَن  * َوِإَذا ِقيَل َهلُْم َال تـُْفِسُدوا ِيف اْألَْرِض قَاُلوا ِإمن  ُهْم ُهُم اْلُمْفِسُدوَنَأَال إِنـ
  َولَِٰكن ال َيْشُعُرونَ

ب�شکه مو�© خو رصف سو
 Xو�يك  واٻ�يدوينو  کېفساد په úکه  Xوۍته مه  دویاوويل يش  �ېاو لكه ”
  ){ٓيتونه ۱۱-۱۲قر{ٓن Xرمي، سورة البقره، ( “ .پوه�©ي نه دویبلکه نه مهدوي فساد Xو�يك دي خو . يو

َا * ا َمَعُكْم ِإمنا َوِإَذا َخَلْوا ِإَىلٰ َشَياِطيِنِهْم قَاُلوا إِنِذيَن آَمُنوا قَاُلوا آَمنَحنُْن ُمْستَـْهزُِئونَ َوِإَذا َلُقوا ال

، مو�© اميان راوړی دویواٻيراوړی، نو  ي�ېاميان  �ېهغه Xسانو رسه  دویخمامخ يش  �ېاو لكه ”
 Úىس، ب�شکه مو�© دویواٻيخ£لو شTيطاÔنو ملéرو رسه، نو  دویيش  يو8ایچ ؛ خو لكه )سTتاسو ëشان(

  )۲:۱۴قر{ٓن Xرمي، سورة البقره، ( “ .مسخرې Xولې ېرسه يو؛ مو�© خو ¼ش

�5ه راوتلې دي  ‘اِجج‘`  ‘اج‘لكمې د عريب ژب�ې لكمو  ي�ٔجوج او م�ٔجوجد �ېپوهانو دا `دونه مه ک�ٻ رامر
ته  ‘اور ملبه وهلو‘، د ‘ خستوالې‘‘اِجج‘. ک�©ي ويلراوuسTتلو ته يفعول او مفعول  داسېد  رامر په ژبه  �ې
د چàک خوÀون جوج م�ٔجوج  �ې شو ويىلنو  .ماÔ لري ،‘والړ تزيهغه ‘نې يع  ‘رس{ٓءاِ ‘د ‘ َاجÑ ‘خو  واٻ�ي

éµ5ه يو  �ېليدىل يش  کېثبوت س�ی په اوملپک لوبو  د دې. او شديد مضطرب +لک دي توان لري
خوÀون ‘او د  ‘اور ملبه‘خو د . 8ا�é�ی ¯سل د /يق ;ول äرشيت په vرت
 ډFر مÓالونه ±رالسه Xوي

ک د تريې او ظمل �5ه ډکې جé�ې مهد¢ه +ل �ېéµ5ه لكه  �ېشTته  اشارې �Àنېمه  کې‘چàکوايل
  . د ��ۍ ز`±ره Îر+ه د خ£ل ¼سلط او اشغال الندې راويل �ېÎر`يل يش  په دېدوي tلوي نو و̄

دا+ل  کې8انونه د مذهب په داFره  دویچدوه خمزيه متاشو �5ه ±ر ;ولو خطرÔکه هغه وي  دوید �اٻي
حق دFن �5ه Xرکه Xوي  دوی. اساسًا بيدينه او ب�ې عق�دې +لک دي دویچ+لک 5ر ندوي، Ñال دا

يو دينداره ژوند تريوي او تل د تقوی او نيک معلS په ±لك  په ر�.�ا رسه �ې5خههغو +لکو او  وررسه
  .وي کې

د دواړه  �ې شو ويىلاو م�ٔجوج جمهول صيغه، نو ) په عريب ژبه کې(ي�ٔجوج معلومه صيغه ده  �ې5ر�éه
په اوسTنS  �ېدا کتاب به ه	ه وک�ي . به ي�ٔجوج /الخره په م�ٔجوج /ندې زورور يش کې±ر مûµ سTياليو

ړاندې ک�ي ��ۍ کې جوج او م�ٔجوج دواړه راوپôين او په دې ډول به د Úرخي د پاې يو لنÓ شان ا�ور و
  .مûµ يو وروسTتS سرت Sکر مðµته راتلو�کی دیددواړو ±ر  �ېXوم کې

107

  )قر{ٓن Xرمي او Ñديث(د فوق العاده پوÀي Àواک +اوندان دي  دوی

د دا . قر{ٓن Xرمي ډFر په رو�انه ډول جوج م�ٔجوج د فوق العاده Àواک لرو�يك +لکو په Gري ا�ور ک�ي دي
د فساد په اړه +رب ورXول ک�©ي، او ±رينه  دوید ذوالقرنني ته  �ېهغه عبارت کې �ريته سورة الکهف
دا غو�.µه هغه . د فساد �5ه په امان کې يش دوید يو {ٓړ جوړ ک�ي، ±ر 5و +لک  �ېغو�.µه ک�©ي

د لويد1 لور ته د سفر په . دواړه خýيû او لويد1 لور ته سفرونه ±ررسه ک�ي وي هغهچ وخت ويش لكه
رسه به Gه  دویچپه اړه ±رينه پو�.µه وک�ي  ي�ېهللا تعاىل  �ېلکو رسه مخ يش ±رڅ کې هغه داسې +

قر{ٓن Xرمي  �ېاو ب
 دا . ظاملانو ته به د ظمل éا ورک�ي �ېپه Àواب کې هغه 5ر نده ک�ي . Xويمعل
±ر 5و هغه ) وÀواک  ي�ې±ر ;ولو Fم  �ې( ووهغه ته هللا تعاىل ;ول اسTباب په Îر+ه ک�ي  �ېرو�انه ک�ٻ

جوج م�ٔجوج  �ېوايخو /يد دا  عکس العملنو طبعي  . ي�ې8ان رساوه، ±ررسه اكوه  �ېهر Xوم مقصد ته
  . وومه لکه د نورو په éا حمکوم ک�ي  ي�ې

بندولو لپاره د  دوید �8اي ذوالقرنني د جوج م�ٔجوجو À£لو هي` ه	ه و�ک�ه، او په  �ېدې ته په پام رسه
هغه  �ېوجوج م�ٔجوجو رسه داسې Àواک  �ېيو ديوال جوړولو ته ¢اړه ک�tوده، دې ته اشاره ده

  .¯شو Xوالیالندې

به د يو ب�ې  دویجوج م�ٔجوجو د راوتلو وخت رايش نو امر
 خمې  اله�يلكه د  �ېدا ده  ي�ېبدمر¢ه پاي
په ;و
 ��ۍ کې به بل  �ېبه داسې قوت �اكره ک�ي  دوی. ساري Àواک رسه په ;و
 ��ۍ مسلط يش

  .توان ونلري د سTيالS دوید Xوم Àواک ` احتاد

په حصيح مسمل . Xوي ې +اکې پ�ىلاسدد اÑاديث مه د قر{ٓن Xرمي �5ه اخسTتل شوې د جوج م�ٔجوجو
  :هللا تعاىل د جوج م�ٔجوجو په اړه داسې وينا ک�ي �ېشوي  ويلکٻکې ذXر شوي يو Ñديث القديس

حصيح ( “ .رسه د جµ´ توان نلري دوید هي0وک  vرتهما نه  �ېما داسې بند ان خ£ل پيدا ک�ي ”

  )مسمل

به د ��ۍ  دویک�©ي نو جوج م�ٔجوج ��ۍ ته راخوشې  امر
 خمې اله�يلكه د  �ې�انه وي دا /يد رو
äرشيت به . يش ک�ایسTياىل و� دوید هي` Xوم بل Àواک ` د ÀواXونو ;وىل به  �ې رÀي Àکه زÎرÀواک

  .�يوال نظام کې د رعيت ح�ث�ت ومويم�خلوا جوړ شوي
 دې Xب
 د جوج م�ٔجوجو

  )قر{ٓن Xرمي(Àواک د تريي لپاره په اكر اچوي  دوی

108

Àواک éµ5ه په اكر اچول ک�©ي لكه  �ېسورة الکهف مو�© ته د منونې په تو ه يوه ¼رشحي وړاندې ک�ي
 �ېه درلودذوالقرنني ±ر دې Ñده په هللا تعاىل اميان . د اميان په بhسT والړ وي) په هللا تعاىل /ندې( �ې

ورته ÎراÎر  ي�ېسTيدو اماكÔت ته د ر  مرامقاميه ک�ې وه او هر  ه وامكينهللا تعاىل په بدل کې په úکه د هغ
او ورته Àواک �ويل ي� او په نوم  )د وî په واسطه �اٻ�ي(هغه رسه +ربې Xوي هللا تعاىل حىت د . ک�ي وو

پورته د سورة الکهف ( د هغه ¢رب ون او انت�اب. د éا او جزا ورXولو لپاره د اسTتعاملولو اخýيار ورXوي
  . وب�ې
 Xومه شکه
 ارز�Tتونو او صداقت �5ه ډک  )و ورۍ{ٓيتونه  ۸۸-۸۷

 �ې¼رشحي ک�©ي �ريته  کېد ذوالقرنيني خلوا د Àواک په اكر اچونه يو 8ل بيا د سورة الکهف هغه عبارت

 ووهللا تعاىل ورته د طبعي سTيوري نه Êالوه Xوم بل سTيوری نه  �ېهغه يو داسې +لکو رسه مخ يش
او ب�ې
 Xومو رشايطو  وvکې  د äرشي حقوقو درÔوی �ې�اٻيو  ¢رب ون داسې هغه ا 8لد. ک�ایور

 ي�ېخو بيا ووپاتٻپه نورو  ÷و لوم�يتوب ورک�، ا ر که هغه +لک هر 5ومره وروسTته  ي�ېحقوقو ته äرشي
  .هغه دا +لک په خ£ل Ñال vرtuودل .£ل سرتاتôکې  ÷و هتهي` پام و�ک�مه خ

مه د نوم لپاره اكرونه لك) د دوه �کرونو t5نت، او ` د دوو عرصونو(د ذوالقرنني  کېخو په سورة الکهف

شوې او ب
 هغه  `دهسورة کې  په دېچ هغه زمانه زمو�© په فکر د دوه زمانو شTتوايل ته اشاره ده، يوه
جوج  �ېدومهه زمانه هغه وخت Îرسريه ک�©ي لكه . دې سورة ورته په ¢ريمسTتقمي ډول اشاره ک�ې �ې

په  8اید¢ه وخت به Àواک په ��ۍ کې په هللا تعاىل د اميان په  .يش م�ٔجوج د هللا تعاىل په امر راخوشې
  .ضد په اكر اچول ک�©ي بيخيÀواک د ذوالقرنني د طريقې  کېÑال  داسې. يشبيدينS قامي

او د اميانداره او نيک مع
 +لکو رÎ�ولو لپاره په اكر واچول  ترييظامل ته د éا ورXولو په 8ای به Àواک د

وررسه . او خصوصًا د اسالم په ضد د جé�و ننداره وک�ي معويم تو ه د مذهيب ژوندالرېبه په ��ۍ . يش
د سTميې  ي�ېvر 8ای به . د Àواک +اوندان به äرشي حقوقو ته د مWقال قدر امهيت مه ور�ک�ي �ېدا

 اتېپنيولو او د املاس، رسو، تيلو او د اوبو ëشان ذ+اFرو الندې Xولو په ±رڅ کې، ب�ې وز
 او وروسTته
  . ک�ي ي�ېک�ي او پوپنا به  الندې+لک د +اشاک غوندې د tëو

اtuودل  /ندېراوسTتلو  په ظمل، Fر¢ل او  Óوډۍ ي�ېار بhسT د Xرد �ې+لک دي  داسېجوج م�ٔجوج

  .دی شوی

م ۹۵-۹۶زمو�© په نظر د سورة �ن��اء (د يو قوم لپاره بريته خ£ل �ار و;ي ته سTت�hدنه شونې Xوي  دوی
 ارسائيلته بريته سTت�hدو ته اشاره ده، او دا په ارض املقدس کې د ) Fروشمل({ٓيتونه د هيود`نو ب�ت املقدس

  )د دولت رغيدنه رو�انوي

109

د پôندلو لپاره ±ر ;ولو  دوید په سورة �ن��اء کې 8ای شويده،  �ېد جوج م�ٔجوجو د +اکې دا Îر+ه
يو �ار و;ي ) هللا تعاىل خلوا وجياړ شوي(د  �ېقر{ٓن Xرمي يو Ñريانوو�کی +رب راXوي . Fمه بيلéه ده

وروسTته
 هغې (خ£ل �ک�ي  ي�ېاوسTيدو�يك به هي` لكه خ£لې سTميې ته بريته ورسTتانه ¯يش او بريته به
جوج م�ٔجوج  �ې±ر هغې  ،)وبندFز ل©وىل  ي�ېات´ د خ£ل 8ايه ش�يل او په بريته ر  دویهللا تعاىل  �ې

مو�© ). او په دې ډول د ��ۍ وا ې په الس کې وا+يل(هر لور خ£اره شوي نه وي په راخوشې شوي، او
�ېک�يکې اسTتدالل )Jerusalem in the Quran(‘ب�ت املقدس په قر{ٓن کې‘خ£ل کتاب
دا �ار و;ی خ£

 :دی )ب�ت املقدس(Fروشمل

َحىتٰ ِإَذا فُِتَحْت يَْأُجوُج َوَمْأُجوُج َوُهم من ُكل َعَلٰى قـَْريٍَة أَْهَلْكَناَها أَنـُهْم َال يـَْرِجُعونَ  َوَحرَامٌ *
  َحَدٍب يَنِسُلونَ

د هغه 8ايه  ي�ېاو +لک ( وک�يمو�© وجياړ  �ې/ندې، Xوم ) Fروشمل(او بندFز دی په يو �ار و;ي ”

) . دا �ار و;ی بريته خ£ل ک�ي �ې(بريته ¯يش راسTت�hدىل ) ي�ې+لک  يعنې( دویچ) وووuسTتل شوي
او په دی ډول د . (
 هرې لوړې راخ£اره يش دویيش او  ک�یخوشTٻجوج م�ٔجوج  �ې±ر هغې پورې

قر{ٓن Xرمي، سورة �ن��اء، ( “ ).;وىل ��ۍ واک ±ر السه ک�ي او د جوج م�ٔجوجو ��يوال نظام ;�µ´ ک�ي
۹۶-۲۱:۹۵(

 ٓ vرې  الرېرصف د ماFÔز غونÓال �G�ندود اكرونې
  �ېمنونه ده  8ا�é�ېن Xرمي د هغه {ٓيتونو يوه دا د قر{

هبر vرتو د س�ی /يد د قر{ٓن Xرمي �5ه  �ېی يش او وررسه دا ی او ماÔ ±رينه اخسTتالس�ی پوهيدال
هغه  دویيعنې د  د tëو مÓµ دید¢ه  ودا د جوج م�ٔجوج. ژوره مطالعه او �G�نه وک�ي مالوماتو

سرت امهيت لري او  �ېvرٻ بايد پوه شوچ او ، ک�ایور 8ایورته  کېقر{ٓن Xرمي  هللا تعاىل په �ې+اصيتوهن
رسه  ونود tëو مÓµدغو +اصيتونو او  �ېلري  شTتوناÑاديث  داسې�ريٻ/يد ورته لوم�يتوب ورک�و که

  .ظاهري Sکر خوري

  )او Ñديثقر{ٓن Xرمي (بيدينه غوZل کې ±�ې خ£ل ه پäرشيت  دوی

هللا تعاىل به يوه ورځ هغه ديوال و��وي Xوم  �ېک�ي`دد قر{ٓن Xرمي سورة الکهف د ذوالقرنني د¢ه +ربداری
امر
 خمې ��ۍ  اله�يدا ديوال و��F©ي او جوج م�ٔجوج د  �ېلكه . وک�يده د اوس*µو Xوندو �5ه جوړ  �ې

 داسېلکه د چ£و ëشان ورننوÀي او په  کېخمتلفو ملتونو، ق�يلو او نورو +لکو به  دویته خوشې يش نو
. Zذب يش کېvرته د ر�Tت�ين مومµانو /يق ;ول äرشيت به د جوج م�ٔجوجو خسا او بيدينه نظام  �ېډول

110

جوج  ۹۹۹په ورځ د ق�امت به د هر زرو Xسانو �5ه  واٻ�يچدا
 هغه Ñديث �5ه مه �ه 5ر ندF©ي
  :م�ٔجوج  ر�Àديل وي او ;ول به دوزخ ته Àي

: په ورځ د ق�امت به هللا تعاىل امر وک�ي: فرماييل هنىب Xرمي �ېد ابو سعيد اخلدري �5ه روايت دی ”

هللا : بيا به يو اوچت غ© پورته يش. لبيک ربنا و سعديک: ٻ�يووا کېبه په Àواب {ٓدم! ای {ٓدمه

: �يٻ ووابه  {ٓدم. ک�ه Zالاور لپاره ) دوزخ(�5ه يوه ډ
 +لک د  د خ£ل اوالد �ېاىل Úته امر Xوي تع
په . بيل ک�ه ۹۹۹د هر زرو �5ه : �يٻ ر لپاره دي؟ هللا تعاىل به وفرمااو ) دوزخ(5ومره +لک د ! ` ربه

او د يو ماشوم وTtuته به سTپني ) ز`ن به وک�ي يعنې(د¢ه وخت به هره Ñام
 �#ه خ£ل /ر وغورÀوي
شه به نه وي، خو د هللا تعاىل Êذاب به ډFر � ، خو ن و ورۍکٻپه Ñالت  �شې�ه ا¯ساÔن د ن Úس� او ”. وي

+لک دومره vرuشانه ) ک� نودا بيان و  هرسول هللا �ېXوم وخت ). (۲۲:۲ج، قر{ٓن Xرمي، احل( “ .شديد وي

به
 جوج  ۹۹۹: وفرمايل هاو بيا رسول هللا) په رن´ کې(وک� تغري  ي�ېخمونو  �ېلشو ) کې اندTtuنهاو (
 داسېبه ) د ډFرو نورو +لکو په vرت
(مسلامÔن  Úىس. وي �5ه سTتاسېم�ٔجوجو �5ه وي او هغه يو به

به د جµتيانو Gلورمه Îر+ه  تاىسچ تور وTtuته وي او زه هي
 لرم  �ېپه مال  ٻ�يلکه د يو سTپني غوا `ست

به د جµتيانو درميه  تاىسچ زه ام�د لرم : وويلهبيا رسول هللا! هللا اکرب: وويل مو�© د دېپه اوريدو . `ست

د جµتيانو �ميه Îر+ه ) به تاىسچ زه ام�د لرم : (وفرمايل هبيا رسول هللا! هللا اکرب: وويلمو�© بيا . Îر+ه `ست
  )خباريحصيح ( “ .هللا اکرب: `ست، نو مو�© اوويل

د جوج م�ٔجوجو د ازم�Ttتونو او فýنو �5ه 8انونه  �ېبه پاتې يش ) يعنې په زرو کې يو(ډFر مك +لک

اوښ 5وک تريول غواړي،  �ېوي لکه د س.µې سوري �5ه  داسې+لکو مWال به  د دې. وژغوري
کې د Zذبيدو اماكÔت به په سلو کې صفر  الره+لکو د جوج م�ٔجوجو جوړ شوي ژوند د داسېيعنې

  .خلوا �ودل شوې الر /ندې روان وي هپه صداقت د نيب Xرمي �ېدا به هغه +لک وي 5وک . وي

  )Ñديث(¯tلولو توان لري ‘‘‘‘سTتورو جµ´‘د  دوی

 ‘ غيش‘د  کېد فوق العاده پوÀي Àواک +اوندان دي، بلکه لکه الندې ذXر شوي Ñديث  دوینه يواÀې
�ن سTبا ورته د  �ېهغه Gه ̄وtلوې  �ېبه توان ولري  دوی5ر ندF©ي،  �ېد لكمې ذXر Xيدو �5ه

غو پيغاFدا  �ېفرض دی  په Ñارضو +لکو دا": فرماييلنه دي  ه{ٓ` نيب Xرمي. ک�©ي ويل‘جµ´سTتورو ‘
هبرت پوه  vرې هغویورس�©ي پيغام دا چXومو +لکو ته  اماكن لري. Ñارض نه دي �ېته ورسوي  +لکو

  )حصيح خباري( " .دا واوريده �ې�ا د هغو +لکو  يش په vرت

111

ته ورس�©ي او دا غر په ب�ت املقدس کې دی، او  غرهد امخلر  �ېجوج م�ٔجوج به روان وي ±ر 5و  ....”
په {ٓسامن کې دي او  �ېووژنو اوس هغه +لک  �ېراSÀ. وژلمو�© د úکې و �ي و : واٻ�يبه  دوی
را�کýه  ته لور دوید به خ£ل غيش {ٓسامن لور ته خوشې ک�ي او دا غيش به په وينو رن´ بريته  دوی
  )حصيح مسمل( “....يش

  )Ñديث(به په +اصه تو ه عرب د خ£ل تريي ¯tه و رÀوي  دوی

هغه وخت په ډا ه ک� لكه  هساتىل رسول هللا ي�ېعر/نو لپاره  �ېد جوج م�ٔجوجو +اص او توند در1
د ذوالقرنني خلوا  �ېدغې /رصې هغه ته +رب ورک� . خ�يث قوم په اړه يو ر�Tت�ىن خوب وليد د دېچٻيٻ

د جوج م�ٔجوجو ��ۍ ته راخوشې Xيدنه ` خو  �ېجوړ شوي ديوال کې سوری کhسTتل شوی دی او دا

ته داسې 5ر ندونې په ډا ه  هاو په د¢ه /رصه کې رسول هللا. پيل شوې ده او ` ژر پيل Xيدو�کې ده
  :“لره عر/نو تباهې ده”هغه Ôرې ک�ي  ي�ېپه پاي
 کې  �ېشوې

وي�ې راننوت او  کېد ډار په Ñالت  قيوه ورځ رسول هللا: �5ه روايت دی كhب بhت حجشد زي ”
رارسTيدىل  �ېو لره د هغه سرت رش �5ه نتباهې ده عر/! هي0وک د عبادت لياقت نلري مéر هللا: فرمايل
رسول . کhسTتل شوی دی کېëشان يو سوری د جوج م�ٔجوجو په ديوال  د دې�ن ). و تهنعر/(دی

` : ما وپو�Tتل: زيhب بhت حجش ز`توي.  وتې په واسطه يوه داFره جوړه ک�ه غ÷ېبيا د شهادت او  قهللا

 قبه vرهزي اره +لک موجود وي؟ رسول هللا کېمو�©  �ېد دٻ{ٓ` مو�© به تباه شو رسه ! رسول هللا
و¢ريه په ��ۍ  حفايشرش، Ôوړه اعامل،  يعنې(خ�اثت ز`ت يش  �ېلكه ) به ک�©ي مهداسې(هو : وفرمايل

 �ې�5ه په عر/نو نه يواÀې سTيايس، اقýصادي او پوÀي ظمل 5ر ندF©ي بلکه دا
 دې( “ ).ومويم ¢لبه
  )حصيح خباري) (يش ک�یبدFÔهب دوF وي  �ېپه هر  نده او حفش طريقه

دا به د جح او وررسه د . ëس جوج م�ٔجوج به د وژلو او ظمل Xولو لپاره په +اصه تو ه عر/ن په ¯tه ک�ي

. پاtuت ونلرييو به مه د جوج م�ٔجوجو د Fر¢ل وروسTته . خورا بدمر¢ه پايلې ولرياساليم +الفت لپاره
ين اساليم +الفت دې بريته ورغول �ېاو نه به دا شونې وي  ُTد جوج  �ېيش ±ر 5و  /وري جح او ` س

  .م�ٔجوجو ��يوال نظام Îرقرار وي

ت ماز¢ه به ±ر دې د ;ول äرشي �ېويمه شام
  ظمل کې به د هغو بدÔمې او رسواٻ�ي د عر/نو وژنه او vرې
  .;ول به د عر/نو �5ه Xرکه وک�ي �ېÑده وه وين#ل يش

  )حصيح خباري(

112

د رات´ او د دZال وژلو �5ه وروسTته  {ٓ` جوج م�ٔجوج به د �Êىس
  )Ñديث(راول�©ل يش / راوالړ

بند ان پيدا  داسېکٻما په خ£لو بند انو : وک�ي وحېته د¢ه  ÷به هللا تعاىل �Êىس کېپد¢ه Ñالت .... ”
ته يوسه،  هغر هغه +لک په سالمýيا  خ£لرسه د جµ´ توان نلري؛  هغویهي` 5وک د  �ېک�يدي

 )رسه اړه لري دې پ�tو �ېکې  د Úرخي هغه دورونو( او بيا به هللا تعاىل يَأُجوَج َوَمأُجوجَ فـََيبَعُث اُهللا
د جوج م�ٔجوجو راخوشې Xيدنه د  �ېدا خو په دې ماÔ نه ده ( جوج م�ٔجوج�©ي ` راوالړ ک�ي راول

 8ایبه په هر لور خ£اره يش او ` به هر د  ÷ې  دویاو  )د رات´ �5ه وروسTته پ�Ttيدو�کې ده ÷�Êىس
اوبه په ¢اړه تريه يش،
 دې �5ه به ) سمندر ی ليل� د (خمک�نS ډ
 به د حبريه تربيه  دوید . ون�يس
، نو )او دا ح�ً ډFر وخت وروسTته
 اولې ډلې �5ه( وروسTتS ډ
 دلته تريF©ې دوید چ، او لكه وt5ي

  )حصيح مسمل(“‘ ....ه وييو وخت دلته اوب‘: به واٻ�ي

د رات´ او د  ÷ واکې جوج م�ٔجوج د �Êىس �ېماÔ اخسTتل ک�©ي  داسېÑديث �5ه معومًا  د دې
دا رصف  �ېدا کتاب دا رن´ �ميé�ه �G�ندود ردوي Àکه . XيدایدZال وژنې �5ه خمکې ¯يش راخوشې

قر{ٓن Xرمي او  ي�ېپه +الف  �ېاخس.µه دهداسې ماÔ  ±رې ;و
 توZه ده او بيا /ندېپه يو Zال Ñديث
  .د صفر رسه رضبوي ;ول شواهد او ثبوتونه نورو اÑاديثو کې موجود

  )Ñديث(vرميانه اوبه مرصفوي  دوی

اوبه ). ۲۱:۳۰سورة �ن��اء، (هللا تعاىل هر Gه د اوبو �5ه جوړ ک�ي دي  �ېقر{ٓن Xرمي +رب راXوي
د هللا تعاىل عرش د اوبو د  �ېواٻيبيا  8ایقر{ٓن Xرمي بل . Àکه په مشول د ا¯ساÔنو د هر يش مور بلىل شو

  .ëس په ;ولو ختليقاتو کې اوبه يو +اص او Ôدر مقام لري). ۱۱:۷سورة هود، (پاسه قامي دی

خو د جوج . Xوي ي�ېد اوبو په درÔوي ;�éµار Xوي او د ضياع ` vرميانه مرصف خمنيوی  الره ژوندمذهيب

داسې +لک دي  دویچٻ�اٻي د اÑاديثو �5ه په الس راÀي هغه  هد نيب Xرمي �ېم�ٔجوجو Xومه +اکه
د  دوید حىت د ارض املقدس حبريه تربيه به /الخره  �ېاوبه مرصفوي  کNهمره vرميانه او امحقانه دو په چ

  :د خ£
 السه 8انو ته کنده کين دویëس . يش و�هالسه

په ¢اړه تريه يش،
 دې �5ه به ) يسمندر  ليل� د (خمک�نS ډ
 به د حبريه تربيه  )جوج م�ٔجوجو( دوید ”

 دې (...يو وخت دلته اوبه وي‘: به واٻ�يوروسTتS ډ
 دلته تريF©ې، نو  دوید چ، او لكه اوبه وt5ي

113

طبيعت به زFرمې بريته ډXولو �5ه معذوره يش او د اوبو  �ې�5ه د اوبو دومره vرميانه مرصف 5ر ندF©ي
  )حصيح مسمل(“ .)يش و�ه/الخره دا حبريه  �ېدٻبه vر
 ëسې �کýه ک�©ي ±ر  کNه

;ولې اوبه  ي�ېبه  دویپه يوه و`
 تريF©ي نو  دویلكه  �ېوTt5يبه ±ر دې Ñده د ��ۍ اوبه  دوی”

  )م Ñديث۲۱۵۷کزنالعامل، ( “ .vرF©دي ي�ېبه  و�هاو  وt5ي

د اوبو  دوینه يواÀې به  �ېتوقع لرىل شو�5ه دا  دویفساد +*روي، ëس
  دویرسه رسه  د دې
دا د اودس او غسل لپاره د . زFرمې  Óې وډې او وجياړې ک�ي بلکه د اوبو درÔوی به مه
 مµ#ه يويس

  .ساتلو لپاره بدمر¢ه پايلې لري 8ایاوبو د 5ر�éوايل او پاXوايل په اړه د سhت طريقې په

  )Ñديث(مسندر یجوج م�ٔجوج او د  لييل

) وچ يش �ې±ر دې (�کýه Xيدنه  تدرجييکچٻ د اوبو د  کېمسندر ي لييل په چ پورتىن Ñديث 5ر ندوي
ترييدلو ثبوت دی، ±ر 5و Fروشمل ته د پايلوب�ې لپاره را;ول  ëسې/ندې د جوج م�ٔجوجو د vر
  8ایپه د¢ه

د  يعنېÎرخې  �ي Fمېد +اکې ا�هتاٻ  م�ٔجوجود جوج  مضمون �G�نه په ¢اړه ا+يل خو د دېچÊاملان . يش
 .د سرتې تريوتنې ار±اكب Xوي په ر�Tت�µهدوي ته پام نه Xوي،  ک�ېد اوبو  مسندر ي لييل

  )Ñديث(بيدينه او  ناهéار +لک دي  صالً دو`ëسبه د äرشيت اکرثيت
 8انه رسه دوزخ ته يويس  دوی

د هللا تعاىل ( Ñديث کې يو بل Ñديث القديس ه د ابوسعيد اخلدری �5ه روايت شويد حصيح خباري �5

 Tرشيت د هر زرو �5ه  واٻ�يچٻشوٻ  8ای)تقميه وينامسä وجأجُ مَ  وج وَ أجُ يَ  هلُ اَ  ۹۹۹جوج م�ٔجوج به د
. دا ;ول +لک به دوزخ ته الړ يش �ېدا وي  ي�ېاو پاي
 به  و رÀوي) د XورنS په غ�و دوید يعنې (

ته وړو�کې که او دوزخ معويم ژوندالره بيدينه، د  ناه �5ه ډ م�ٔجوجود جوج  �ېحق�قت دا دی  ±رخي
  .ژوندالره ده

 )Ñديث(د جح ±رک Xولو رسه ±�او لري  دوی

په ډا ه  جح vرtuودنې ±ر مûµ د ±�او شTتون خوندي يو Ñديث د جوج م�ٔجوجو او د کېپه حصيح خباري
  :Xوي

114

خروج �5ه  م�ٔجوجو+لک به د جوج : فرماييل هرسول هللا �ېد ابو سعيد اخلدري �5ه روايت دی ”
به ±ر هغې ) {ٓخره  �ۍ(الساÊة : د شعبه روايت ز`توي“ .وروسTته مه ب�ت هللا ته د جح او معرې لپاره Àي

 .جح نه وي ±رک شوی �ېنه قامي�©ي ±ر 5و

��ۍ ته د  �ېجح ±رک Xولو لور ته زمو�© پام را رÀوي او +رب راXوي  د کېپه راتلو�يك وخت  دا پ�شéوٻ�ي
په . هغه به د جح ±رک Xيدو �5ه خمکې مðµته راÀي �ېراخوشې Xيدل داسې يوه پ�tه ده  م�ٔجوجوجوج

د جوج م�ٔجوجو خروج نور رد  �ېجح ±رک يش نو هي` مسلامن لپاره به دا شونې نه وي  �ېب
 وينا لكه
خ£ل سرت جµ´ پيل ک�ي او  ارسائيلچجح به هغه وخت ±رک يش لكه  �ېدا ليکو�کی اSلك Xوي (. ک�ي

تورات، . (د ;ولې سTميې کنرتول السTته راوړلو ه	ه وک�ي “نيل س�µد �5ه نيولې د فرات س�µد پورې”د
سTتا د اوالد په : ويلٻد اÎراهمي رسه يو ژمµه وک�ه، وي  په هغه ورځ t5نت تعاىل”: و ورۍ ۱۵:۱۸+لقت

 هسرت  ارسائيلد ). “ ...�5ه ±ر سرت س�µد، د فرات س�µد پورې) نيل(Îر+ه Xوم  دا +اوره، د مرص س�µد

�ې�اٻي.د رات´ �5ه خمکې پ�Ttيدو�کې ده د �Êىس ح�ً جé�ه �ن سTبا کې مðµته راتلو�کې ده، او
د جوج م�ٔجوجو د +اکې دا خورا Fمه Îر+ه په ��ۍ کې راÎرسريه يش او  �ېپاتٻډFر وخت ورته نه وي

جوج م�ٔجوج الپخوا ��ۍ ته راخوشې شوي  �ېدا نظريه ردوي  �ې;ول هغه نيوکه Xو�يك ¢يل ک�ي 5وک
  .دي

115

  پنðم فصل

  هويتد جوج م�ٔجوجو

په اړه پل÷نو هويت مالومولو د جوج م�ٔجوجو د  �ېدا  ي�ېپاي
 . کتاب ±ر ;ولو Fم فصل وي د دې�اٻيدا

کې اساسې  هپل÷نو په الر  د دغو �ېهر 5ومره احýياط ممکن وي /يد ±رينه اكر وا+لو Àکه �ې کې
  .حمدوديت او ق�ود وجود لري

ته  د ديوال شا دویچيدا ک�و �ريته وقعيت پ ^ميجغراف�ا اسTتو نېد  دوید ±ر ;ولو لوم�ی /يد مو�©
مالومات او ¼رشحيات  ٻ�ي
 نيکه مر¢ه قر{ٓن Xرمي او اÑاديثو 5ر ند جغراف�ا. بنديدو نه وړاندې اوسTيدل

ذوالقرنني خ£ل سفرونه ±ررسه ک�ي  �ېشو �ريته  Xوالیمو�© هغه سTميه په  وته  ي�ېپه Xومک  �ېراک�ي
  .شو موالیسTميه کې د ديوال دق�ق موقعيت مه معلو  هغهپه  په مضن کېاو  وو

   احتاد دی او م�ٔجوج روسTيه دهارسائييل-امرFاكيي-جوج فر�éي

116

د  �ېدا سTميه ح�ً د ارض املقدس شامل لور ته vرته ده Àکه  �ېلوم�ی /يد دې +ربې ته پام وک�و

جوج م�ٔجوج به  �ېشوي، مو�© ته +رب راXوي  `دوړاندې په دې کتاب کې  �ېاÑاديث  هرسول هللا
روشمل شامل لور ته د F مسندر ید  لييل . ±ر µ5´ تريF©ي مسندر يد  لييل Fروشمل ته د ت´ په ±رڅ کې

 :اÑاديثو �5ه دوه په الندې ډول دي د هغو. vروت دی

بند ان پيدا  داسېکٻما په خ£لو بند انو : وک�ي وحېته د¢ه  ÷به هللا تعاىل �Êىس کېپد¢ه Ñالت .... ”
ته يوسه،  هغر هغه +لک په سالمýيا  خ£لرسه د جµ´ توان نلري؛  هغویهي` 5وک د  �ېک�يدي

 ) دې پ�tو رسه اړه لري �ېد Úرخي هغه دورونو کې ( او بيا به هللا تعاىل اُهللا يَأُجوَج َوَمأُجوجَ فـََيبَعُث
د جوج م�ٔجوجو راخوشې Xيدنه د  �ېدا خو په دې ماÔ نه ده ( جوج م�ٔجوجراول�©ي ` راوالړ ک�ي

 8ایبه په هر لور خ£اره يش او ` به هر د  ÷ې  دویاو  )د رات´ �5ه وروسTته پ�Ttيدو�کې ده ÷�Êىس
اوبه په ¢اړه تريه يش،
 دې �5ه به ) سمندر ی ليل� د (خمک�نS ډ
 به د حبريه تربيه  دوید . اون�يس
، نو )او دا ح�ً ډFر وخت وروسTته
 اولې ډلې �5ه( وروسTتS ډ
 دلته تريF©ې دوید چ، او لكه وt5ي

  )حصيح مسمل(“‘ ....يو وخت دلته اوبه وي‘: به واٻ�ي

 )Fروشمل( په ب�ت املقدس غرهته ورس�©ي او دا  غرهد امخلر  �ېجوج م�ٔجوج به روان وي ±ر 5و .... ”

  )حصيح مسمل( “...کې دی

د ذوالقرنني لويد1  �ېپه ل÷ه کې شو Xوم  مسندر يشامل لور ته د يو ) فلسطني(اوس /يد د ارض املقدس
 �ېوي Àکه  مسندر یدا /يد ډFر vرا+ه . شوی `دپه ل� کې په قر{ٓن Xرمي کې بيانولو لور ته د سفر

اوبه مه /يد په ¢ريÊادي  مسندر يد . ولويد1 لور ته د هغه سفر مهدلته ودريد او نور هاخوا ت´ شوىن نه
  :تو ه تور رن´ ولري

 ِإَذا بـََلَغ ٰَئٍة َوَوَجَد ِعنَدَها قـَْوًماَحىت قـُْلَنا يَا َذا  ◌ۗ  َمْغِرَب الشْمِس َوَجَدَها تـَْغُرُب ِيف َعْنيٍ محَِ

  اْلَقْرنـَْنيِ ِإما أَن تـَُعذَب َوِإما أَن تـَتِخَذ ِفيِهْم ُحْسًنا

ÎرTtuيده  داسېنه وه نو  و�هنوره  �ېدا (ورسTيد 8ای د vريوتلو د ملر ته،  �ې±ر 5و ) وهغه روان (”

؛ او کېډوبيده په يوه خ�ه او خàينه حبريه  �ې) ملر(او وي�ې مونده د¢ه ) ته رسTيدىل دی پاېد ��ۍ  �ې
 دوی` خو Êذاب ورک�ه  �ې) ته اZازه لري(هلته يو قوم؛ اوويل مو�©، ای ذوالقرن�µه  �ژدېوي�ې موندل

  )۱۸:۸۶قر{ٓن Xرمي، سورة الکهف، (“ .ته، او ` وررسه وک�ه �ه سلوک

117

 �ېد دواړو سفرونو په اړه د قر{ٓن Xرمي رشح او د مدينې د هيودي مال`نو دا بيان چه �ريې وغواړو ک
فر په خýيû لور ته د س �ېمµو نو /يد و  ، په حصيح تو ه توضيح ک�ووک�يهغه د ��ۍ دوه کنجونو ته سفر

�ېپه الندې ډول دي د هيودي مال`نو هغه پو�.µې .ومخ شوی پاې کې هغه د يو بل مسندر ي رسه

په نوم ‘زمانه سورة الکهف او اوسTنS‘�ې( ،وېته رال�©لې مکرم  مکې ي�ې�5ه د پو�Tتلو لپاره هرسول هللا
 ،شوې دې �G�لنوم فصل کې په تفصيل رسه  په ‘ëس مµظر Úرخييسورة الکهف د �زول ‘کې د کتاب

www.imranhosein.org  ه  ي�ې�5هýک� uوالXSش:(

وخýونو کې Ôدرکه شوي  وپه تري  �ېهغه 8لميو رسه Gه پ�tه شوي وه  �ې�Tت�5Sه وپو  )غمحمد( هغه”
  يوه زړه را�کو�کې ک�سه لري؛ دویچوو، Àکه

 ود خýيû او لويدÑ 1دودو ته رسTيدىل  �ې5وک  �TتSسرت سTيالين په اړه وپو هغه �5ه د ) غمحمد(هغه

  �Tت�5Sه د روح په اړه وپو  )غمحمد( هغه

که �ريې . هغه به ر�Tت�ىن پيغمرب وي �ې، Àکه وک�ۍ�اطاعت ته Àواب درک�ي نو  Úىسکه �ريې هغه
اÎن احساق، سرية ( “ .وک�ۍيٻخو�ه وي وررسه  �ېې نو بيا به فريباكر وي او Gه موويلوه نه  ي�ېÀواب

  )هالرسول هللا

  :د هغه خýيû لور ته سفر په اړه د قر{ٓن Xرمي عبارت په الندې ډول دی

رًا   َحىتٰ ِإَذا بـََلَغ َمْطِلَع الشْمِس َوَجَدَها َتْطُلُع َعَلٰى قـَْوٍم ملْ َجنَْعل هلُم من ُدوَِا ِستـْ

نور  �ېته ورسTيد  #ایداسTٻکٻخýيû  لريېيعنٻ(د راخýلو د ملر ته  8ایورسTيد هغه چ ±ر هغې پورې ”

ته رسTيدىل دی او ملر د  پاېد úکې  �ېنوره úکه نه وه او داسې ÎرTtuيده  �ېهاخوا ¯شو تلىل Àکه
 دوی رÀوىل مو�©  ونه  �ېپه يو قوم راپورته Xيده  �ې) ملر(؛ هغه وليد دا )هغه 8ايه �5ه راپورته ک�©ي

  )۱۸:۹۰( “ ).ب�ې
 طبعې �5ه(�5ه Xوم سTيوری ) و¢ريه ملر، مومس، �اپري`ل(لره د هغې

ور ته را ريه ک�ې وي خýيû او لويد1 ل ،حبريوسرتو دوه /يد مو�© Xوو نه يواÀې  �ېد Xومې سTميې ل÷ه
مو�© /يد . vرې اوخýل د اماكن �5ه هبر اويس �ېغزيدلې وي /يد بلکه دلته د د�éو غرونو سلس
 مه

پورې په يوه  حبريې ¢اړې �5ه د بلې ¢اړېد يوې حبريې  �ېداسې يو بل رسه ¯Ttيت غرونه پيدا ک�و
ديوال  د غرونو مûµ کې د �ېيواÀې په داسې Ñال کې بيا مو�© دا مµىل شو . ل�ۍ کې رسه غزيديل وي

د غره يو طرف نه بل  �ېد هغه شوکامرو ق�ايلو خمه ون�يس چلري به دا  ÷ه و  يو تنéې بندول په واسطه د

118

دن´ نه رسXيدو�يك غرونه  کېدوه طرفو ته خو اوبه دي، په مûµ  يعنې. طرف ته د Fر¢ل لپاره حرXت Xوي
  :دي او د غرونو مûµ کې رصف يوه دره ده، که دره بنده يش نو د ت´ رات´ الره به مه بنده يش

  أَن َيْظَهُروُه َوَما اْسَتطَاُعوا َلُه نـَْقًباَفَما اْسطَاُعوا *

) غره(د¢ه  دوید و و+ôي vرې او نه طاقت  �ېوطاقت نه ) ديوال جوړ شو او د جوج م�ٔجوجو(ëس ”
هاخواه vرې واوړې او رصف مهدا دوه  �ېب
 Xومه الر نه وه  �اٻ�يرسه  دویاو (لره د سوري Xولو

äرشيت نور د  �ېدا  يعنېÀکه بيا ذوالقرنني د ديوال جوړيدنه د هللا تعاىل رمحت بويل  درلودېيٻخو�Tنې
  )۱۸:۹۷سورة الکهف، ( “ ).شو خونديجوج م�ٔجوج د Fر¢لونو �5ه

µېذوالقرن��Ñال کې  داسېپه . يدهلكمه اسTتعامل ک�  مٌ َرد عريب ژيب د ي�ېهغې لپاره  جوړاوه Xوم ديوال

د يو بند خمې ته  �ېجوړ�ت ماÔ ورXوي  داسې، َردٌم د يو واٻ�يَسدó په عريب کې ديوال ` {ٓړ ته  �ې
د  �ېموقعيت /يد پيدا ک�و  ٻ�يداسې جغراف�ا �ې±کراري /يد اووامي . ډپ ک�ي 8ایجوړ يش او د¢ه

يد1 لور ته vرتې سرتې حبريې vرتې وي او د لو  ي�ېفلسطني شامل لور ته وي او خýيû او لويد1 لور ته
د د¢ه دوه حبريو ±ر مûµ /يد د نه رس Xيدو�کو او ¯Ttتو غرونو يوه ل�ۍ . حبريې اوبه /يد تور رن´ ولري

قر{ٓن Xرمي د تنéي دواړو . غزيدلې وي او د +لکو ت´ رات´ لپاره vکې رصف يوه دره ` تنéی وجود ولري
لکه د صدف دواړه  يعنېلري،  ب%هد صدف ` س�£�ë Sشان  �ېمه ا�ور ک�يدي  Gريېطرفونو ته د غرونو

رسه  کېدا غرونه مه د تنéي بيخ  مهداسېپورته رسه Zال وي په بيخ کې رسه ¯Ttيت وي او  �ېاړخونه
  .رسه Zال دي ي�ې5وکې ¯Ttيت دي او

 َِدفـَْنيِ قَاَل انُفُخوا ◌ۖ  آُتوِين زُبـََر احلَِْديدِإَذا َساَوٰى بـَْنيَ الص ٰِإَذا َجَعَلُه  ◌ۖ  َحىت ٰَحىت
  نَارًا قَاَل آتُوِين أُْفرِْغ َعَلْيِه ِقْطرًا

ډک ک� د ) د اوس*µې Xوندو په واسطه( ي�ېلكه  �ې±ر هغې پورې  “ !ما لره Xوندې د اوس*µې راوړۍ”

 S�£صدف(س� ( ،ûµېوويل هغه په شلك جوړ د غرونو م�”) ۍاور بل�ۍپو ) او ک�ې±ر هغې  “ک�
 باندېپه دٻ ک�م  ي�ېتو  �ېراوړۍ ”)ويلې ک�ۍ اوس مس په اور کې او( اور و ر�Àد، وويل هغه) سور(

  )۱۸:۹۶سورة الکهف،( “ .ويلې شوي ِمس

د (مو�© د فلسطني شامل لور ته د اوبو سرتو حبريو ل÷ه Xوو نو ±ر ;ولو لوم�ی د مðµين مسندر ي  �ېلكه
دا په پورت�hو  �ېاو وررسه خýيû لور ته vرتې سTميې �5ه رصف نظر Xوو Àکه ) مديرتانې مسندر ي

119

S ;ولې دا سTميه پورتنمو�© رسه بيا رصف يو بل ممکن Àواب پاتې ک�©ي، او . رشايطو پوره نه +ôي
  .8ا�é�تياوې لري

 �ېوم مه Àکه ورک�ل شوی وي دې ته د تورې حبريې ن �اٻ�ي. vرته ده ‘توره حبريه‘ د مديرتانې شامل ته

د مديرتانې �5ه پورته شامل لور ته vرته ده حبريه دا  �ې5ر�éه . په ¢ري Êادي تو ه تور رن´ لري ي�ېاوهب
په vرت
 د مديرتانې اوبو کې د اوÎ�ۍ ډFرواىل مه  ي�ېدومره مال�éنې نه دي، نو
 دې Xب
 هم يٻ او اوبه

انې په د اوبو الندې د ليد وړتيا په توره حبريه کې د مديرت . تور رن´ لري ي�ېاوهب  �ې، پاي
 دا ز`ت دی
وبو تور رن´ په کې د ا) کTtنده -۱( د س.�اليت �5ه اخسTتل شوي النديين ا�ور. vرت
 خورا مكه ده

Xوم  �ېذوالقرنني د خ£ل سفرونو په ل� کې لويد1 لور ته  �ېنو دا /يد خورا رو�انه وي . ډا ه مالوم�©ي
  .یاک�د¯شTي  يوه ههي` Xوم ، هغه د تورې حبريې نه Êالوه ب
ومسندر ي رسه خمامخ شوی

بل هي` Xومه نه ده vرته  �ېوپôنو  يد1 لور ته د سفر په ±رڅ کې vرته حبريهمو�© د ذوالقرنني د لو  �ېلكه
دا مسندر ی د . شو Xوالید تورې حبريې �5ه، نو بيا خýيû لور ته vروت مسندر ی مه په اسانه په  وته

  :)و ورۍکTtندهه دومه( د خزار حبريې په نوم مه بلل ک�©ې �ېدي  (Caspian Sea)ک�سTپني مسندر ی

  )توره حبريه(کTtنده  – ۱

120

دا غرل�ۍ د يوې . د غرونو ل�ۍ غزيدلې ده(CaucasusMountains)دواړو حبريو ±ر مûµ د قفقاز د دې

  :)و ورۍکTtندهدرميه . (حبريې �5ه ±ر بلې پورې vرته ده او په دې تو ه {ٓسTيا د اروپا �5ه Zال Xوي

  کTtنده - ۲

  کTtنده - ۳

121

، /يد د غرونو ±ر مûµ يوه Zال د دواړو ±ر مûµ غرل�ۍ په  وته ک�يمو�© دواړه حبريې او  �ېاوس لكه
د  �ېمعلومه +ربه ده  بيخيدا  .مه ول÷وواو د ذوالقرنني د ديوال د ��يدو وروسTته پاتې د اوس*µې {aٓردره

 رال مه پ��ۍ کې جوړه شوې، د  ورجسTتان عسکري لويه۱۹روسانو خلوا په
(GeorgianMilitaryHighway)  الر Sن�Àميه د سويل لور  د قفقاز �ېده  هيواTرته سv غرونو شامل طرف ته

 او د  ورجسTتان تبل�يس(Vladikavkaz) دا په روسTيه کې د والدFاكواكز . ته vرتې سTميې رسه وصلوي
(Tbilisi)   لويه الر ده ûµرويس دې . لكوم�رته اوږدواىل لري ۲۲۰ �ې�ارونو ±ر م
الرې ته د¢ه نوم خ£

اوسه او  `دونه شوېÚرخي کې  ي�ېدی او د لوم�ۍ ق م پ��ۍ پورې  ک�ایليکزاندر اول ورام*راتور زار ا
  .روسTي�ې ته تللې دا يوا�ÀنS الر دهنو مûµ کې د غرو د قفقاز �ېFره Fمه الر ده Àکه پورې ډ

يوه ا�ورFزه چ ک�©ي  ويلتو ه د بيلéې په  �ېدد¢ه لوٻ�ې الر په اړه انرتن�ت کې خورا ډFر مالومات شTته

د¢ه  کې  (KretsovyPass) تنéېد د�éو غرونو ±ر مûµ پيNل شوې ده، او XرuسTتويف  �ېلويه الر ده

 تبل�يس . م�رته پورې جéواىل لري ۲۳۰۰الر )Tbilisiاو (�v ي��5ه شامل لور ته تللې د¢ه الر په لوم

 پاسه  درېس�µد او (Aragvi) د {ٓرا وي  �ېلرغوين /الحصار ته الر مويم، (Ananauri) کې د اÔنوري
په  غرهد اكزبيéي  �ې�ار vروت دی (Kazbegi) د روسTي�ې رسÑد ته Gريمه د اكزبيéي . جوړ شوی دی

غرونو ±ر ;ولو د�éه  قفقازم�رته ارتفاع لري او په  ورجسTتان کې د  ۵۰۳۳د اكزبيéي غر . دی ا/د کېملن
دا رسک 5و لكوم�رته  �ېواقع دی، �ريته (DaryalPass) وروسTيت v�او کې د در`ل تنéی . 5وکه ده

 ۱۵۰۰د  ران�ت ډÎرو �5ه جوړې 5وکې دي او  ي�ېپه رس  �ېد غره په ¢اړه تري شوی دی  پورې
غرونو ±ر  قفقازد  �ېدا يوا�Àىن تنéی دی  �ېدر`ل تنéی Úرخيي امهيت لري Àکه . ه اوچýواىل لريم�رت

يوې لرغونې ô  لته دد. ل ک�©يtوا نظامې امهيت لري او Gار ق م را پدu  ۱۵۰مûµ وجود لري او د
  .اوس مه ليدل ک�©ي کنÓوالې

دی او رصف د¢لته د لرغون پôندو�کو يو هيõت ل�©لو مكی دی ±ر  ک�یمو�© اوس هغه تنéی مه په  وته

متام ادي د ليکو�يك رسه د خشيص خطونو ل�©دولو په ±رڅ  دکتور. 5و د ديوال کنÓوالې ` ¯tې ول÷وي
زه اSلك Xوم که �ريې د ديوال Xوم {aٓر پاتې وي نو هغه به د تنéې په بيخ کې vراته وي او ”: لييك داسېکٻ
سو مرXب دی او د قر{ٓن Xرمي د {ٓيت �5ه مه داسې د اوس*µې او مِ  �ې�5ه به جوړې وي،  ژF�ود

خوا د اوس*µې د معدن شواهد مه  غرونو سويل طرف ته vرتې سTميې شا او قفقازمو�© /يد د “ .مالوم�©ي
  . تيارې ک�ي +لکو ح�ً مهدلته د اوس*µې ل÷ه ک�يوه ±ر 5و ذوالقرنني لپاره د اوس*µې Xوندې �ېپل÷و Àکه و

 د Îريتانياك ا¯ساFلكوپيد`  �ې، کې د در`ل تنéې په اړه مقا
 کې(Wikipedia) وFيك پيد`
(EncyclopediaBrittanica) ې،  ي�ې�5ه�ه کµ.ې د نوم رسچ�نه چليلك شوي مه اخسéاٻ�يد در`ل تن�

دا تنéی په نورو نومونو مه `دF©ي د مWال په تو ه . دروازه وي {ٓالند  يعنې‘در الن‘د فاريس ژب�ې لكمه
او د  ورجسTتان د Úرخي په پا�و کې بيا په (CaucasianGates) ور  ` د قفقاز(IberianGates) {ٓيبريFن ور

در`ل د¢ه Úرخيي  يعنېپه ب
 وينا خ£
 د¢ه نوم . نورو نومونو مه `د شوی لکه ر�ين، در اين، در`الين

122

د اوس*µې ديوال ` {ٓړ يو  ډول واکې په د¢ه تنéي کې Xوم  �ېحق�قت Gه G Ôه په 8ان کې ساتىل
  .ودهدرلوخت وجود

په قر{ٓن Xرمي کې ورته د صدفني لكمه اسTتعامل شويده مهد¢ه شان  �ېلکه éµ5ه  کT مTکې،  پاېاو په

ې +الصې س�£�S ` صدف دوه اړخونو ëشان طبعي يود در`ل تنéي دواړه طرفه د غرونو ديوالونه د
 :و ورۍکې اخسTتل شوي د در`ل تنéې يو 5و ا�ورونه   ع۱۸۷۲الندې په اكل  .جوړ�ت لري

123

124

په بيخ کې رسه  �ېپه ډا ه مالوم�©ي  ي�ېدواړه اړخونه  يعنېصدفني  �ېو ورۍالندې د يو صدف ا�ور
 اوس اوس اخسTتل شوي دوهورالندې بيا د در`ل تنéي دوه . رسه Zال دي ي�ې¯Ttيت او پورته ¢ا�ونه

  :vکې په ډا ه 5ر ندF©ي ي�ېد غرونو د صدفني په شلك جوړ�ت  �ېو ورۍا�ورونه

125

126

 vرتوسTميې شا او خوا ته د  �ېد قفقاز غرونو سويل لور ته د يوې داسې ژب�ې په ل÷ه کې شو اوس /يد
نو د سTميې  ذوالقرنني دغې سTميې ته ورسTيدلكه  �ېوک�و Àکه دا ل÷ه /يد . نورو ;ولو ژبو رسه توپري ولري

  .د ژب�ې رسه Ô{ٓشTنا وو ي�ې+لک

 َيَكاُدوَن يـَْفَقُهوَن قـَْوًال َِما قـَْوًما الِْيِن َوَجَد ِمن ُدو دِإَذا بـََلَغ بـَْنيَ الس ٰَحىت

موندل وړاندې د دغو  ٻ�يته، و) درې(ورسTيد هغه د دوه غرونو ±ر مûµ  �ې±ر 5و ) وهغه روان (”
  )۱۸:۹۳( “ ).` د ذوالقرنني په +ربه(/ندې
 پوهيدو په Xومه +ربه  دویو بعيد  �ېداسې قوم ) غرونو(

د قفقاز غرونو سويل لور ته  �ېده  د  ورجسTتان ژبه مهداسې يوه ژبه �ېپه دې کې هي` شک ¯شTته
ژبو �5ه يوه ژبه ده او هي`   (pre-Indo-European) اروپاٻ�ې-او د لرغونې هندودا يوه Zال . ک�©ي ويل

  . د تريو پن#ه زرو لكو راپدخيوا ژوندۍ پاتې وي �ېXومه ب
 اړونده ` +�tه ژبه نلري

وتيل وي او vر
  Xومې سTميې �5هد قفقاز غرونو ته �ژدې  �ې+لکو په ل÷ه کې شو  د داسېاوس /يد
 �ېپه ل÷ه کې مه شو  هغو +لکومو�© /يد د . کÓه ک�ي وي او په فلسطني کې دFره شوي وي ي�ېëسې

بريته  ارسائيل£ه خàه بين ي� وي او بيا  ر�Àديل ازاديدو س�ب د ) مسلامÔنو د ¼سلط �5ه(فلسطني د
وuسTتل شوي  خمېد اله�ي فرمان
  دویچراوسTيت وي ±ر 5و فلسطني يو 8ل بيا خ£ل ک�ي،
 Xوم 8ايه

  .وو

مو�© پيدا Xول غواړو /يد د نه ماتيدو�يك نظايم Àواک  �ېXوم +لک  ±�او لرو�يكپورې  سTميې د قفقاز
زور مه vرې نه  هيNاد ب�ې
 ما �5ه  �ېبند ان خ£ل پيدا ک�ي  داسېما ”(Úرخي مه ولري  درلودلو
 ه ک�ېقامي  Îراليسخ£
 ي�ېوي او په ��ۍ  ک�ی/يد خ£ل Àواک خ£ور  دوی). ، حصيح خباری“رس�©ي

ِمن ُکل (د اشغال الندې وي  دوید 8اياو ` هر د  ÷ې  په هر مµصب �ېÑال کې  داسېپه  ،وي
ي خو بيا مه داسې دد ا¯سانو
 مجلې �5ه  که Gه مهچ+لک وي  داسې/يد  دوی). َحَدٍب يَنِسُلون
  .د نورو ا¯ساÔنو رسه په خوې او +اص�ت کې توپري لري �ې8ا�é�تياوې لري

ی شو، نو بيا به د جوج م�ٔجوج په  وته ای شو؟ که مو وک� په  وته Xوال ي�ې+لک شTته او مو�©  داسې{ٓ`
 .و او پôندلو کې Îر`يل شوي يوXول

رسچ�نه ح�ً د رشيق  �Àنود ، واtuی  ��ېد صهيونزيم د غورµÀ´ بhسö  �ېهيود`نو �5ه  اروپاٻ�يد هغه
د قفقاز غرونو شامل لور ته  �ېخزار په نوم ق�ايل . هيوديت ته او�Tيت وې پخوا �ېدي اروپا هغه ق�يلې

127

 ي�ېهيوديت ته واو�Tتل بلکه د اسالم په پيل کې مه �Êسوي پ��ۍ کې ۷په سTميه کې اوسTيدل نه يواÀې
د اروپا فýح Xولو په ±لك  دویچونيو
 لكه  ي�ېد مسلامÔنو د لtکرو خمه  �ېاكرÔمه مه وک�ه  Úرخييدا

بل سTيال Àواک په ��ۍ  ي�ېپه د¢ه وخت کې  �ېÀواک +اوندان وو  داسېد يو  دویëس . کې شو
ني تريو وخýونو کې د فارس او /زنط �ژدېپه  هغویونيو
  دویچلtکرو خمه  ود Xومو مسلامن. وکې نه

د خزار ق�ايلو پوÀي ). وود ��ۍ دوه ±ر ;ولو سرت طاقýونه د¢ه وخت  �ې( ماتې ک�ې وېام*راتورۍ
کتاب، د خزاريه  Êلميد نور تفصيل لپاره د Xيون الن . (ودهدرليو +اص قوت  �ېÀواک مالوم�©ي

  ).و ورۍوي�£ا�ه  www.khazaria.comاو ` د  KevinAlan; JewsofKhazariaولولSهيود`ن،

 �ېد قفقاز د سTميې �5ه راوتيل  �ېد هغه هيود`نو ژن.�يك پل÷نه پيل ک�و Xوم چمو�© لپاره دا اړينه نه ده
±ر 5و دغې کې م�شTته شوي،  ارسائيلدي، او په ب�ت املقدس او  شاملکې رويس هيود`ن مه  دویپه

 داسېمو�©  �ېاو که نه؟ Fمه داده  دهرسچ�نه خزار قوم  دوید {ٓ`  �ېپو�.µې ته Àواب پيدا ک�و
ذوالقرنني ديوال جوړ  �ې8اي�5ه رانقل شوي Xوم  8ای¢ه فلسطني ته د هام �ېXوم  �و+لک په  وته ک

تري وuسTتل ±ر  ي�ېارسائيل په خàه بين  �ېهيود`ن ` په بل نوم قفقازي هيود`ن دي  اروپاٻ�يدا مهدا . وک�ي
vرtuودل او بريته ارض املقدس ته  ي�ې) په تريه اساليم هيوادونه(ا/د وو هغه 8ايونه  �ې5و هر �ريته

  .سTتانه شول

 دوید �5ه دي او قوم خزار  داروپا  رشيقجوج م�ٔجوج اصل کې د  �ېنو مو�© دې ن.�جې ته رس�©و
د خزار اکرثه  �ې5ر�éه . د قفقاز غرونو هاخوا شامل لور ته vرته وه �ېرسچ�نه د خزار ام*راتورې ده

�Êسو`ن مه  ر�Àديل  اروپاٻ�يvکې  ðينېچ هيود`نو بدل شو، دې کې مه شک ¯شTته  اروپاٻ�ي+لک په
 اوس دواړو �ېشوه Àکه  �Êسوي احتاد جوړيدنه شونې-هيودي اروپاٻ�ياو په دې تو ه د مرموزه  وو

د �Êسو`نو او هيود`نو ±ر مûµ تل  �ېÀکه  ودا احتاد شوىن نه  دې نه پخوااو  وطرف ته خزار قوم والړ
 �ېمو�© ته +رب راXوي  �ېXوم  وي{ٓيت ماÔ  هغه مهدا د قر{ٓن Xرمي د لرياماكن . ود�منS درز موجود د

موجونه په يو بل کې اد¢ام Xوي  �ېجوج م�ٔجوج به يوه ورځ په يو بل کې داسې ورننوÀي لکه éµ5ه

  ).َوتـَرَْكَنا بـَْعَضُهْم يـَْوَمِئٍذ َميُوُج ِيف بـَْعضٍ (

�ک�ل يو بل رسه داسې سرته ¯Ttته کې  د دویيوه ورځ به  �ېيش دا مه وي  Xيدای{ٓيت ماÔ  د دېخو
د غTtتلو د¢ه جµ´ به د . موجونه خ£لو کې رسه Sکر Xوي �ېSکر وک�ي لکه éµ5ه او داسې به رسه شTي

د  �ېد مور ح�ث�ت ولري، او په خ£ل وار به الره هواره ک�ي او Zار به اووهې د ش*�لS د غ©يدو  جéµونو

ذXر شوی، ) م فصل کې۴(وړاندې  �ېيو Ñديث  هد رسول هللا.  �ۍ د رارسTيدو اÊالن به وي {ٓخرې
  .جوج م�ٔجوج به خ£ل غيش د {ٓسامن په لور خوشې ک�ي �ې+رب راXوي

128

  او م�ٔجوج روسTيه ده ده ;لوا
 ارسائييل- امرFيك-جوج فر�éي

. وړ پوÀي ختنيک لري ‘سTتورو د جµ´‘جوج م�ٔجوج د  �ېزمو�© په اند د غشو �5ه مطلب دا دی
vر
 . د سTتورو جµ´ ̄وtلوي �ېوړتيا لري  د دې احتاد ارسائييل-امرFيك- دواړه روسTيه او فر�éي

د اومسها
 روسTي�ې اصلې رسچ�نه د خزار قوم  �ېدا په ډا ه Xوي  �ېشواهد راÎرسريه ک�©ي  داسېëسTٻ
په ډFره مرموزه تو ه د خزار  �ېجوج، په بل طرف /يد د لويدyې اروپا �Êسو`نو کې ول÷وو Xومو . دی

 Tسhه او د غريب احتاد ب�ود  ي�ېهيود`نو رسه پ�الينه وکtچک�Úکه ور/ندې نفوذ لريربFنيه او امر.

نو د جوج او م�ٔجوج ±ر مûµ راروان سرت جµ´ به په اصل کې د  که �ريې زمو�© ¼شخيص مس وي
د جوج م�ٔجوجو ±ر مûµ د¢ه سرته اتومې جé�ه .  احتاد ±ر مûµ ويارسائييل-امرFيك-روسTي�ې او غريب فر�éي

او د ��ۍ نفوس ) و ورۍ ۴۴:۱۱۱۰قر{ٓن Xرمي، سورة ا�+ان، (لو ي س�ب و رÀي ) ورÀو؟؟۴۰(به د
دا بيخي د اماكن . مك ک�ي او د úکې سرتې Îرخې به شTنÓې او دشTتې و رÀويبه ±ر ډFره Ñده پورې را

ب�شکه په ...”واٻ�يچم {ٓيت مهداسې يوه  وا�Tنه وړاندې ک�ې لكه ۸د سورة الکهف . �5ه +ارج +ربه نده

 “ .دي، هغه به په ¼ش ډاګ او +اورو بدل ک�و �ېپه رس هر Gه ) úکې( د دېخ£ل وخت به مو�©
  :وک�ۍه مه پام النديين Ñديث ت

که  �ېپخوا هي` لكه نه وي ليدل شوی، حىت ±ر دې  ي�ېل به امW �ېداسې يوه جé�ه به مðµته رايش "

 Sي نو  دوید �ريې يوه مرغ©Fپاسه تري
اې ته د رسTيدو نه خمکې به م�ه د پوÀونو پ دوید د پوÀونو
  )امحد، حصيح مسمل( " .وغور�8©ېرا

اتومې Xو;ونو ورانولو په اصل کې د په ظاهره Xومې ±رورسTتې ک�نې ته د عکس العمل �ودلو په /نه خو
روسTيه په دې قاي
 او دارن´ يو Îريدبه ، په پاXسTتان ` اFران اتويم Îريد په �ژدې وخت کې شوىن دیلپاره
په پاې کې د هغې وار مه راروان دی او مهدارن´ �لند به وررسه ک�©ي که �ريې هغه د غرب  �ېک�ي

دا به د راروان سرت جµ´ لپاره يوه �ه زم�نه ÎراÎره . حمارصې او حتديد ته لكک ¢رب ون 5ر ند �ک�ي) Ô;و(

éوي�S ر�.�ا Xيدنه �شد پ  هد فýحې په اړه د رسول هللا) اسTت�hول( د Ô;و د کنرتول الندې قسطنطني�ې. ک�ي
  .د پورت�hو 5ر ندونو رسه د ±�او په قرينه کې مو�© لپاره �ه رو�ان�©ي

 .لَتَـْفَتَحن اْلُقسطَنِطِنيه َو لَِنعَم اَالِمُري اَِمريُُه َو لَِنعَم اجلَيُش َذاِلَک اجلَيش": فرماييل هرسول هللا
رسلtکر وي او 5ومره اÊىل ي� 5ومره اÊىل مرش به . قسطنطنيه) مسلامÔن( Úىسک�ۍب�شکه فýح به ""

  )امحد، حصيح خباري(" .لtکر لtکر به وي دا

129

سرتاتôکې هدف ح�ً د  وي د روسTي�ې ±ر ;ولو لوم�ی �ېد غرب رسه په هره Xومه سTيالS کې
پوځ لپاره مديرتانې حبر ته رات´ لپاره الره خوشې  حبريروسې  دپه ن.�>ه کې  �ېقسطنطني�ې نيول دي
او مسلامÔنو ) روسTيه(د قسطنطني�ې دا فýح ±ر ډFره Ñده د روم . ته لور ارسائيلد ک�©ي او په مهدې ډول

پ�شéوٻ�ي مه وجود يوه  هاو داسې يو ±�ون په اړه د رسول هللا. يش Xيدای±ر مûµ د ±�ون
 الرې شونې
  .لري

 Xيدایقر{ٓن Xرمي کې د ي�ٔجوج لكمه معلومه صيغه ده او د م�ٔجوج لكمه جمهو
 صيغه، نو  �ېلکه 5ر�éه
په د¢ه سرته خش�ه کې به جوج /الخره په م�ٔجوجو ¢البه يش،  �ې
 دې �5ه دا 5ر ندF©ي  �ېيش

جوج او  �ېخو ز`ته شونې دا ده .  احتاد به په روسTيه زورور يشارسائييل-امرFيك-يعنې غريب فرن´
  .يو بل تباه ک�ي �ٔجوج دواړه به په خ£لو کې رسهم

او ارض املقدس /ندې  ارسائيلد جوج او م�ٔجوجو ±ر مûµ د سرتې جé�ې ±ر ;ولو ز`ته ا¢زيه به په

د جوجو په  �ېلوڅ پوڅ او ب�ې دفاع پاتې يش Àکه  بيخيبه د جµ´ نه وروسTته  ارسائيل. غور�8©ي
د اومسها
 ��ۍ  �ېشو  XوالیاSلك . م�ٔجوجو
 Îرې وروسTته به Îر`ىل پوځ بيا مه ب�ې Xيف�ته پاتې يش

 Xب
 شTنÓ يش  Ttuنا روانÎر فوق العاده او په  ´µي ختنيک به د اتويم جÀيدای(پوX د جوهري  يش

مسلامÔن به  واٻ�يچپوره يش  پ�شéوٻ�يهيش په مهد¢ه وخت کې به د رسول هللا Xيدای). وړا�éو
 Xب
  :ک�ي {ٓزادفلسطني د هيود`نو د ظمل او اس.�داد �5ه

يش د خراسان �5ه  ه به را5ر ندونتور بريغ”: فرماييلهنيب Xرمي �ې�5ه روايت دی  تد ابوهرFره
د او هي` Xوم Àواک به ) Îرخې شاملې دي �Àنېافغا¯سTتان، پختوخنواه، اFران او د مðµنS {ٓسTيا  پکېچ (

  )سنن ±رمذي( “ .يشخ¸ کې ) Fروشمل(په ايليا ) بريغونه( �ېيش ±ر هغې نيوىل ¯خمه  دوی

 �ېهغې نه راÀې ±ر 5و  {ٓخره  �ۍ به ±ر” :فرماييل هرسول هللا �ې�5ه روايت دی  تد ابوهرFره
هيود`ن به د  ÷و او  �ېقýل �ک�ي، ±ر دي Ñده  ي�ېمسلامÔن د هيود`نو رسه جµ´ و�ک�ي او مسلامÔن

دی، ) پT(يو هيودي زما شا ته . ای مسلامنه، ای د هللا بنده‘�ي، ٻ ا ته پ÷�©ي او  ÷ې او ونې به وواونو ش
  )حصيح مسمل( “....‘ک�ه ي�ېëس راشه او قýل

  ̄وسنت چر�ل جوج م�ٔجوج پôين

130

±ر ) جوړ وهغه وخت ال نه  ارسائيل(امرFيك احتاد - روسTي�ې او فر�éي د ̄وسنت چر�ل په خ£ل وخت کې

هغه دا . ولري 5و لسزيې ا¢زيهسTيايس �ارو به  وپه ��يوال �ېوک�يمûµ د س�ې جé�ې د رات´ اSلك
د م�سورې �ار د فولنت وuست مhسرت پوهنتون کې وک� لكه  مه ن�àه د امرFکه۵د مارچ په  ۱۹۴۶اSلك د

. په نوم مشهوره ده ‘اوسTپhزيې vردې وينا‘د  �ېپه نوم وينا وړاندې ک�ه،  ‘سولې قدرتونه‘خ£ل د  �ېيٻ
 حبر �5ه نيولې په ادر`تيک(Stettin) کې د سTت�نت (BalticSea) حبر  /لتيک: وويلد¢ه وينا کې هغه په

(AdriaticSea) ستuکې د ±ری ا (Trieste)راعظم پورېÎ ه شويده په ;ولýرده را�کv زيهhپTدې ته  .يوه اوس
جعيب او وFرو�کی ورته  رسه ډFر اوسTپhزيه vردې اصطالح د ذوالقرنني د اوس*µې ديوال د �ېوک�ۍپام

  .واىل لري

کې د يوې (Guildhall) مه ن�àه چر�ل د لندن د �اروال خلوا په  وي�هال ۹د نومرب په اكل  ۱۹۵۱د

جمسمو د ±رممي �5ه د¢ه م�لمس.�ا د جوج او م�ٔجوج د . رمسي م�لمس.�ا په موقع يوه ب
 وينا ک�ي وه
په و`ړ جوړه  ه خ£لو اصيل 8ايونو بريته نصبولووروسTته د لندن �ار د  وي�هال په لويدyه Îر+ه کې پ

پخوانS جمسمې  .ويشوې  لريېد¢ه جمسمې د دومه ��يوال جµ´ په وخت د خرابيدو
 وFرې . شوې وه
نS جمسمې رچرډ سانÓرس اوسT . م اكل کې د لندن په سرت اور کې سو�Àدلې وي۱۶۶۶پخوا په

(RichardSaunders) ه . کې ±راشلې وېاكل  ۱۷۰۸په�ۍ دوه  �ېچر�ل په  وته ک�دا دوه جمسمې د �
امرFيك احتاد يو لور ته او روسTيه بل -د¢ه وخت په تو
 ��ۍ ¢البه وو، يعنې فر�éي �ېسرت طاقýونه دي

  :، هغه واٻ�يلور ته

د ��يوال سTياست اومسها
 Ñالت په ډFره �ه تو ه ) يعنې جوج او م�ٔجوج(دا دوه  �ېداسې Îرtuي "

زما خو بيا مه، . د Úرخي ëشان، ډFر شمكن او الجنمن دی م�ٔجوجو��يوال سTياست، لکه د جوج . رو�انوي
، �ا¢ىل وک�ۍخو پام . جوج دی او بل لور ته م�ٔجوجته يو لور . شTته 8ایvکې لپاره  په فکر دواړو

Zال وي او د يو بل رسه Sکر و�ک�ي؛ Àکه رسه ، نو /يد نصبوۍبريته  دویتاسTيچ وال صاحب، لكه �ار
د که داسې ويش، دواړه جوج او م�ٔجوج به رFزه رFزه يش او مو�© ;ول /يد بيا
 رسه پيل وک�و او  �ې

  ).۱۹۵۱م نومرب ۱۰;اميز، لندن، : اخû( " .رشوع وک�و پورتهيو 8ل بيا ژورې
 بي�ه

 ش*©م فصل

131

  {ٓ` جوج م�ٔجوج ��ۍ ته راخوشې شوي دي؟

ب�ت ‘او کتاب په دې±ر دې دمه  �ېزغرده رد ک�ي ډFر �Àل او په هغه ;ول داليلای يش +لک Xيد �Àنې
وړاندې شوي  Úييددغې مفکورې په  ، دا داليل دپه نوم کتاب کې وړاندې شوي دي‘املقدس په قر{ٓن کې

. وسه دوام لريپيل شوې وه او ±ر ا د ژوند په وخت هرسول هللاخوشې Xيدنه د راجوج م�ٔجوجو د چ
کتاب ;ولو هغه داليلو  د دېکې وړاندې شوي،  Úييدد پورتنS مفکورې په  �ېداسې +لک خو�ه لري
دا اكر د قر{ٓن  �ېخو�ه ده  دوید . قر{ٓن Xرمي او اÑاديث دی ي�ېبhسT  �ې�5ه سرت ې پ÷ې ک�ي

  .Xرمي او د اÑاديثو په ¢لط تعبري او ¢لطې ماÔ اخس.µې
 الرې ±ر رسه Xوي او که د Xوم بل Êذر
 الرې

SÀو دا فصل مهدغو شمكنو +لکو ته ¢رب ون �اكره �ېرا�ولو رسه پيل کX .او نه مسملّ  دا اكر به هغه
ذوالقرنني د  واٻ�يچقر{ٓن Xرمي کې پوره 5ر ند دی او  �ېرسه وک�و  حق�قت ته پام اړونې رديدو�يك

د ديوال د . vرې ويلې شوې ِمس توې ک�ي وو ي�ېاو بيا  وک�ياوس*µې Xوندو �5ه يو ديوال جوړ
شو او نه vرې  Xوالینه خو ديوال سوری  دویچجوړ�ت په پاي
 کې جوج م�ٔجوج بند شول Àکه

هللا تعاىل به خ£
 يوه ورځ  �ېا مه يو واقعي حق�قت دی په قر{ٓن Xرمي کې په ډا ه شوی د. اوخýىل شو

 هغې وروسTته ��ۍ ته راخوشې يش به د¢ه ديوال و��وي او جوج م�ٔجوج .

جوج م�ٔجوج ال ��ۍ ته نه دي راخوشې شوي، د داسې دعوې
 Xب
  �ې;�éµار Xوي  �ېهغه +لک

 واکې هللا  �ېراپيداXيدو�کې پايلې �5ه 8انونه ¯يش ساتىل، په ب
 وينا د هغې دعوې پايلې �5ه
  .ک�یهوار عزوZل ال ±ر اوسه د ذوالقرنني ديوال نه دی ��وىل او `

  ل÷ه ديوالد

جوج م�ٔجوج ال ��ۍ ته نه دي راخوشې شوي، د  �ې;�éµار Xوي  �ېهغه +لک
ی، په ب
 وينا د هغې �5ه 8انونه ¯يش ساتال دعوې
 Xب
 راپيداXيدو�کو پايلوداسې

 واکې هللا عزوZل ال ±ر اوسه د ذوالقرنني ديوال نه دی ��وىل او  �ې�5ه  دعوې پايلو
دا  راه�سېد د¢ه شمكنو +لکو په اوږو د پخوا  �ېدا کتاب ;�éµار Xوي . ` هوار ک�ی

±ر  ديوالددوي په اند  �ې/يد د ديوال ل÷ه وک�ي، Àکه  چدویمذهيب فريضه /ر ده
  .اوسه روغ رمT والړ دی

132

 دویچدا مذهيب فريضه /ر ده  راه�سېشمكنو +لکو په اوږو د پخوا  د دغو �ېدا کتاب ;�éµار Xوي
دغې  دویکه �ريې . په اند دا ال ±ر اوسه روغ رمT والړ دی دوید چ/يد د ديوال ل÷ه وک�ي، Àکه

د {ٓن Xرمي لور ته ل÷ه کې هيX ûوم قسم ه	ه نه Xوي، نو بيا /يد Xوم وضاحت وړاندې ک�ي ±ر 5و د قر
ولې په تريو �ژدې يو نمي زر لكونو کې دا  �ې/يد دا مه واحضه ک�ي  دوی. 5ر ند يش د غفلت Êلت دوی

راتلو�کې  دوی{ٓ`  �ېپه تريه دا +رب مه /يد راک�ي . والړ دی 8ایXوم  �ېمه مالوم نه ک�  هيNاديوال
د úکې د اک.شاف اكر  �ې{ٓخر دا خو داسې زمانه ده  ëسې ووÀي؟ دغې ل÷ې �ېلريکې Xومه اراده

 SپوږمکTر مخ تلىل او د سv ر په مكسارې اندازهFې ) س.�اليت(ډ�کې د هر  �ېختنيک دا شونې کú د
  ). وک�ۍته پام Google Earth  و ل ارت ( يش Xيدایمربع ا÷ ا�ورکtل

د  �ې/يد د يو بل Ñديث
 Xب
 مه خورا ډFر امهيت ولري  لپاره دوید د ذوالقرنني د اوسTپhزي ديوال ل÷ه

روايت �5ه  تد ابوهرFره �ېپه نوم کتاب کې ذXر شوی Xوم کې ) پيل او پاې( البدايه و ا�هنايهاÎن کثري

  :فرماييل هرسول هللا �ېروايت دی

ته د ملر پلوشې �اكره  دویچلكه . وÀيد ديوال �5ه هبر و  �ېجوج م�ٔجوج هره ورځ Xو�¸ Xوي "

سTبا بريته  دویچ، او لكه وک�ۍ، نور کhسTتل بيا سTبا شSبريته سTتانه : �يکې يو Xس وواٻ  دویه يش نو پ
هللا  �ېدا به ±ر هغې روان وي ±ر 5و . په vرت
 نور مه غTtتىل شوی وي رايش، نو ديوال د تريې ورÀې

 دوید د ملر پلوشې �اكره يش، نو  �ېبه وکين ±ر 5و  دوی. د خوشې Xيدو امر وک�ي دوید تعاىل
دا 8ل به هغه د ا¯شاءهللا لكمه . ، ا¯شاءهللاوک�ۍ، نور کhسTتل بيا سTبا ش�Sي، بريته سTتانه مرش به وواٻ

بريته رايش، او  دویراروانه ورځ به . اضافه ک�ي، او په دې تو ه به دا اكر د هللا تعاىل رضا ته وسTپاري
 " ...په +لکو راخوشې يش �ېبه ديوال وکين ±ر 5و  دوی. ورÀې ëشان پاتې ويسوری به د vرون

  )الرتمذي، اÎن ماZه، امحد(

 Xب
 اوس مه په دې /ور  �ېهغو +لکو لپاره Ñديث کې د پام وړ پايلې دي  په دې S  رې رسمتبهFد ډ
 نه ديپه اند جوج م�ٔجوج ال ±ر اوسه ��ۍ ته  دوید  �ېÀکه (د ذوالقرنني ديوال ال والړ دی  �ېدي

دا ديوال /يد د پخوا په vرت
 نور مه  �ېد مWال په تو ه، د Ñديث �5ه مالوم�©ي ). راخوشې شوي
، �ېدومهه دا . مالوم يش ي�ې8اي د¢ه وپôندل يش او  �ېغTtتىل وي نو دا /يد Xومه مشلكه +ربه نه وي

Ñديث . يا د جوج م�ٔجوج نوره ل÷ه وک�يب  �ېرضورت نلري  ویدد¢ه ديوال پيدا ک�ي نو  دویچلكه
راÀي ±ر 5و د ديوال سوري Xولو اكر ته ادامه  خ£
 جوج م�ٔجوج هره ورځ ديوال ته �ې+رب راXوي

 دویچلپاره äس نه ده  دوید {ٓ` د جوج م�ٔجوجو د ديوال کhسTتلو په Ñالت کې د ليدلو موقع. ورک�ي
  وه اوÀي؟ ëسېخ£لې  نÓې تيارې ک�ي او د ديوال ل÷ه

133

ëسې نه اوÀي Xوم  ذوالقرنني د ديوال ل÷ېې نه ±�ي او د ا شمكن او نه مµو�يك +لک خ£لې  نÓکه �ريې د
کې روغ رمT والړ دی، او وررسه که �ريې دا  8ایپه اند ال ±ر اوسه د هللا په úکه Xوم  دوید چ

ولې په تريو Gه د پاسه زرو لكونو کې د¢ه ديوال  �ېنه وړاندې Xوي مه +لک هي` Xوم داسې وضاحت
د¢ه ديوال ال پخوا ��يدىل او `  �ېپه لكکه ددغې +ربې ±رديد Xوي  دویمه ندی ليدىل او بيا مه  هيNا

نو داسې Ñال کې لوسTتو�کو ته شوی دی او جوج م�ٔجوج وخýه ��ۍ ته راخوشې شوي دي،  ک�یهوار
. ب�ې ب�hاده او هرزه و %�ي او هي` پام ورته و�ک�ي` Ôقدينو اÊرتاضونه  د د¢ه  وته نيو�کو �ېوړاندFز دی

د¢ه مفکوره کې وزن شTته  �ېدې وړاندFز �5ه رصف نظر Xوي او ;�éµار Xوي  �ېهغه لوسTتو�يك
مه /يد بيا وضاحت وړاندې  دویديوال ال والړ دی او جوج م�ٔجوج نه دي راخوشې شوي، نو  واٻ�يچ

  .ëسې نه اوÀې د ديوال ل÷ې دویولې  �ېک�ي

  اومسها
 مرموزه ��ۍ

که �ريې زمو�© . دا /يد واحضه يش �ېدې ;�éµار رسه ،اومسها
 ��ۍ ته يوه کتنه وک�و �ېاوس راÀو
دې کتاب کې وړاندې شوې بيا  دوی¯يش، نو  XوالیÔقدFن خ£
 د اومسهال مرموزه زمانې حق�قت ¼رشحي

  .یويالردوىل او ` ورته دروغ ¯يش  ورکې جوج م�ٔجوج شTتون لري، مه ¯يش �ېزمو�© ¼رشحي

او په پا�éو، سTياست،  واخسTيتپه Úرخي کې د لوم�ې 8ل لپاره يو قوم د ;ولې ��ۍ وا ې په الس کې
¢ريه ساعت ترييو، دودونو او يون و ��يوالو �ارو، اقýصاد، /زار، لكتور، خوراک، +ربونو، لوبو، اړFکو،

ال ëسې ز`ت�©ي او  بلېورځ ±ر  �ېپه هر Gه äش*� Àواک لري  دوی. پوره ¼سلط ;�µ´ ک� ي�ې/ندې
ب�ې
 مذهب �5ه بل هي`  �ېب
 دا . Àواک ته Xوم ¢رب ون �اكره ک�ي دوید چ` سTيال نلرې هي

  .¼سلط به Xوم وخت د خطر رسه خمامخ يش دوید  واکې په ;و
 ��ۍ  �ېداسې شواهد نه ليدل ک�©ي

) بدلولو(د ��ۍ په ب
 خمه اړولو  دوی. نور مه ډFر Gه ±ررسه Xوي دویپه ��ۍ /ندې ¼سلط قاميولو نه vرته
وو  8ایپه  8اید Úرخي په اوږدو کې  �ېهغه ;ول Ñدود  دویچکې بوخت دي، او هغه په دې طريقه

وخýه ;ول  دوی. د يو بل �5ه Zال Xول،
 مµ#ه يويس ي�ې+لک  �ېاو د äرشي ;ولنو �لكی 5ر�éواىل
په Úرخي کې اول 8ل لپاره يوه واÑده او مل�ده ��يوا
 ;ولنه  �ېدی او په داسې ډول  ک�یäرشيت ��يوال

د ��يوال نظام بhسT ک�tود ±ر 5و  اروپاٻ�يد اومسها
 غريب بيدينه متدن او  دوی. اوس راÎرسريه شوې ده
hZيس فلمونه  �ې(صنعيت، hZيس ختنييك، د خ£ل Êلمي، . طه خ£لو هدفونو ته 8ان ورسويپه واس دې
په ;ولنه  دویال äش*� نه دي،
 الرې  �ې) انقالب(ðينه او�Tتون �  ، معلومايت او)يوه Îر+ه ده ي�ې

ی ىش، دود ` ف�شن يو نو دوی.
 مµ#ه وړي دي��خييٻ د تريوخت ارز�Tتونه  �ېدومره ا¢زيه ک�ي
په دې تو ه . مهدا ±ر ;ولو �ه دی �ېواٻي;ول خ£ل ک�ي او  ي�ېپه خوشالS رسه  �ېÎرسريه ک�يداسې

134

د غوره vرخمت´ ژوندالره  دوید éواکې چقانع ک�ي  ې;ول äرشيت په د �ېتوانيديل دي  دوی
  .اسTتاذيتوب Xوي

;و
 ��يوا
  ي�ې8انو ته ورک�ې او په دې تو ه  ي�ېراÎرسريه ک�ي او نوې ب%ه  اوبدل  هد¢ه +لکو تل 8انون

خو . و ر�Àده) نقل(د ژونددود اكپ�ي  دوید د¢ه ;ولنه  �ېبيدينه ;ولنه
 8انه رسه بد
 ک�ي حىت ±ر دې
د مWال په تو ه �ðې دومره  دوی. د ;ولنزي ثبات Îر/دي دهد¢ه ژوندالره خسا او د äرشيت د خوشالS او

. يربنÓې و Zامې اغوندي خو بيا مه Î دوید�مين پيدا شوه او اوس  ي�ېه Zامو رس  �ېب�ې الرې ک�ې
hZسې  �ېيو hZيس او�Tتون مðµته راغی Xوم کې  �ېدومره راوپارولدې ÎربنÓتوب س�ي بيا په خ£ل وار

اکرثه  Xيدو�کې ده او�اكح ب�ې ارز�Tته . کې ±رالسه ک�©ي 8ایاړFکې لکه د اوبو ëشان په اسانه هر
د hZسې اړFکو  �ېد �اكح نه vرته پيدا ک�©ي، او +لک vر
 ëسې داسې ژوندالره خ£لوي  اوس Xوچµيان

شهوت او نفساين  �ېفلمونو �5ه اكر واخسTتل شو  ÎربنÓود . زÔ يوه Êادې +ربه دهډFرواىل دی vکې او
+ربه  Êادي/الخره hZسې Àورونه او تريی  �ېوليرت هغې hZسې  Óوډې مðµته رااو غو�.µې راوپاروي

�Àکې . دهو ر
د نه خ�وبيدو�يك شهوت په Êادې hZسې اړFکو /ندې تنده ماته ¯شوه، او اوس د په پاي
Êادي د �ر او �ðې  �ېب
 دا  .XويډFر ژر د خرو ëشان په ډا ه جامع Îرمال جامع نوبت دی او +لک به

±ر مûµ مه>hس*رسTيت په  ±ر مhZ ûµسې اړFکې نور شهواين تنده ¯يش ماتوىل نو مه>hس*رسTيت او د �ðو
  . نيولو کې بوخýه ده 8ایتزيۍ رسه د هغې

 ي�ېد مهنا±ن ëشان د�éې ودانS جوړې ک�ې او د لوڅ پوڅ tëې اب
 +لکو �5ه جوړه /يق ��ۍ  دوی

  .مهدا شان ودانيو په جوړولو کې بيا د يو بل رسه سTيالې پيل ک�ي �ېوه0و
  په دېمه

م، هندوFزم، هيوديت او نورو ودFز اسالم، �Êسويت، ب �ېواو 8النده  Îر`ليتوب دومره نندارFز دوید

 ي�ېعق�دو ته
 پامه vرته، ;ول äرشيت د¢ه خسا، مل�ده او بيدينه ژوندالره خ£
 ک�ه او د هغې پ�tې

ëسې  دویبه  Úىس”�ېک�اي+ربداری ورسTنéني مسلامÔنو ته هرسول هللا�Nد دٻا رسه رشوع ک�ي، او د
SÀد  ±ر دې کهSکtيورپه سورې مه  5رمÀننو.“

  �Êسوي ;لوا
- هيودي

او يو بل رسه پ�ال  ههيود`نو خ£ل مðµې Úو±رخيواىل او Xينه يو خواه ته ک�tود اروپاٻ�ي�Êسو`نو او  اروپاٻ�ي
يو بل �5ه  يا او ;لوا
 کې داوس يو مرموزه ملéرت  دوی. يو ډFر جعيب ±�ون وپن#اوه ي�ېXيدو وروسTهت

راÎرسريه Xيدنه د ��ۍ په Úرخي کې يوه  دوید د ��ۍ وامكنان  ر�Àديل دي او  دوی. �اپريه ک�ې السونه
د ;ولو هغه ¢ري  �ېيو بدمر¢ه او �ژادvرست ��يوال نظام نه Êالوه بل Gه نه دي،  دویخو . Ôدره پديده ده

+لکو لپاره په معويم تو ه او د عر/نو او مسلامÔنو لپاره په +اصه تو ه د بدمرغS زFرۍ دی Xوم  اروپاٻ�ي

135

 دوید . �ژادvرسTته مسخرو، ��يوالتوب، ظمل او ب�ې انصافS په ضد د ¢رب ون �ودلو جرات Xوي دوید چ
��ۍ ;ولې ¢ري  د �ې��يوال نظام ډFر په ب�ې رمحS د ظمل او تريي �5ه ډک جéµونه رشوع ک�ل ±ر هغې

ه شاميل امرFکه، سوييل افريقه او اسرتاليا او داسې نورو 8ايونو کې پ��ۍ . الندې ک�ې ي�ېسTميې  اروپاٻ�ي
د �ا په س�µو کې  Xوالیمه ¯شو ±ر رسه  هيNاب�ې
 داسې +لکو بل  �ېداسې �ژادي قýل Êام ننداره ک�

ه وه، ا ر که په ظاهره د Gارويو زړونه وو او د �Êسويت او هيوديت د ذرې قدر عق�ده مه vکې ن �ې
  .  �Êسو`ن او هيود`ن بلل 8انونه دوی

د نورو +لکو ملک�ت  �ېشTمتنيو /ندٻهغه  و�Êسوي ;لوالې په ��ۍ د اسTتعامر په وخت ;ول-هيودي اروپاٻ�ي

خو دغې ;لوالې يوه بل هدف ته مه 8ان رساوه . خtې ک�ې اس.±ر او چور
 الرې مéµولېد ¢ال،  و
هيوادونو  دغو �ېواصيل هدف دا . وغوره  ته هغویسTميو الندې Xولو �5ه  داو  لهغه د چورچ£او  �ې

د اسTتعامر د خمتيدو  �ېک�ي  8ایپه  8ایÚس�سات  تعلمييکې داسې سTيايس، اقýصادي، لكتوري او
ی يش او د خلوا وخت په وخت د بدلون الندې راوسTتالي اروپا`نو �Êسو -وروسTته مه د¢ه سTميې د هيودي

يش او  ک�ی;ولنه د بيدينS لور ته را]ش  �ېود بدلون مقصد دا . د ا¢زيې او کنرتول الندې پاتې يشدوي
او په +اصه تو ه د اساليم ژوندالرې د بhسT÷ونو  الرېد مذهيب ژوند �ې;ول هغه Úس�سات و��ول يش

  .هدرلوديٻح�ث�ت

/الخره  �ې�Êسويت ب%ه بد
 ک�ې وه  اروپاٻ�يد سTيکولرزم غورµÀ´ ±ر دې Ñده د مðµنيو پ��يو  دوید

خ£ل بدمر¢ه مقصدونه په  دویخو . دا مه بيدينه و ر�Àد او يو خسا او بيدينه عرصي متدن ±رينه جوړ شو
±ر رسه Xول د هغې ظاهرې او /طنې ب%ه  دویچهر Gه  �ېداسې �Àل او �ل ول رسه vر مخ وړل

ست اکرثه äرشيت تري يو  دویëس په دې تو ه . تل د يو بل ضد �اكره Xيدل او مهدا شان �ن سTبا مه ک�©ي
 .  مل�ديت او خساتوب په رس سرت و ق�ول ک�ي دوی±ر 5و د

مWال  �ېپه اكر واچوه خ£ل غTtتىل قوت د فساد، ظمل، ب�ې انصافS او خ�يثه اكرونو خمته وړلو لپاره  دوی
د تبليغاتې  دویا ر که  زور ا+يلخ�اثت او ظمل vر
 ëسې  دوید . ک�©ي ليدلپه Úرخي کې نه  ي�ې

د +لکو د  ي�ېدوي چ±کýيکونو
 خمې د خبTtنې غو�Tتلو �5ه ډډه نه Xوي لکه د اروپا`نو اوسTنS خبTtنې
غ© اوچت  ي�ېد ظمل او ب�ې انصافS په +الف  �ېحىت هغه �Êسو`ن او هيود`ن . ¢المولو
 Xب
 غواړي

 پخواىن ولسمرشد امرFکې . مه vريthودل شو هغویخ£
 ک�ه،  ي�ېاو د تقوی ژوندالره  مذهيبک� او ` د
-نوهيود`غريب د . بويلنوم په “زوړ امحق”د لک د هغه د نظر`تو
 Xب
+(Jimmy Carter) مجي اكر±ر

مسلامÔنو او �Êسو`نو  خلوا د غزه د ارسائيلعر/نو او د و ه مسلامنجéµونو کې د عراق پ نو خلوا�Êسو`
 په وخت په (apartheid)�ژادې Zالتوب د سويلې افريقې  ي�ې;ولوژنه بد±ره مظامل دي که س�ی

 .تورپوسTتو �Êسو`نو /ندې د ظلمونو رسه مقاuسه ک�ي
د متام äرشيت شTمتين د قانوين ¢ال
 الرې ش*�يل  دوی. حرص.رشحي ک�ي دوید س�ی ¯يش Xوالی �ې

، او حىت ±ر ;ولو غريب +لک )او د پ�سو په سود ورXول دی) انفالسTيون(پويل v�سوب  ي�ېبل نوم  �ې(

136

د سود
 الرې ;ول äرشيت په يوې نوې اقýصادي  دوی/الخره . مه د خ£لو ادىن شTمتنيو �5ه +الصوي
 Sي¢الم�ي رسه  دوی. کې را ريه ک�ېپوه�©ي  دویچٻد دٻ ب�ې حسابه پ�سې د سود په بدل پور ورک�

داسې اقýصادي زور دچدا وي  ي�ېمقصد. Xوالیبريته ¯يش ادا  ي�ېسود  پوروړی هي` لكه دا پ�سې او
حق�قي ارز�ت  دوی. د کنرتول الندې vريوÀي دوید پوروړي ملتونه  �ېاخس.µې وړتيا ±رالسه ک�ي

د اك¢ذي پ�سو ارز�ت . رواج ک�ي نو;ونهاك¢ذي  8ایو او سTپ�µو زرو پ�سو، په لرو�کې پ�سو، لکه د رس
. يش Xوالید خ£لې  ÷ې لپاره vکې السوهنه  دویخ£
 په پ�سو کې ¯شTته بلکه د پ�سو �5ه هبر دی او

غربت کې vريوتل بدخبته پ�سو ارز�ت �کýه راغی، نو د ��ۍ هر  وټ کې ولسونه په  اك¢ذي �ېلكه
 .شTمتن شولال ëسې شTمتن وو د غريبو +لکو په Úوان  �ېهغه +لک  �ېÑال دا

مرموزه تو ه د ارض املقدس  هډFر په ٻ يوال نظام µ.t5ان د? يو داسې ��  د دوی، �ېاو وروسTتS دا

مقدس جéµونه پيل ک�ل،  اروپاٻ�ييٻ�Êسويت غوره ک� او بيا اروپا اول . يوالتيا په زړونو کې لريازادولو ل
هغه وخت ک�©ي، او د زرو لكونو Xوششونو وروسTته /الخره خ£ل هدف ته  ويلورته صلييب جé�ې  �ې

ع±ين اساليم د وÀونو د قومµدې الندې ا�éرFز پ(GeneralAllenby) النيب Zرنال د چورسTيدل، لكه
Zرنال النيب . �Êسوي اكل کې فاحتانه په ب�ت املقدس ورننوتل ۱۹۱۷ته ماتې ورک�ه او په  پوÀونو +الفت

صلييب  اروپاٻ�يور8نن”وای وييلهغه /يد داسې “ .�ن ورځ صلييب جé�و پاې ومونده”�ېبيا دا وينا وک�ه
غې به صلييب جé�ې ال ±ر اوسه دوام لري او ±ر ه اروپاٻ�يچحق�قت خو دادی  “ .جé�و پاې ومونده

 ;لوالې �Êسوي-هيودي اروپاٻ�يد په فلسطني او د ��ۍ نورو Îرخو کې مسلامÔن  �ېروانې وي ±ر 5و
 .اوچýويظلمونو vر ضد غ© خلواد

بيا  �ېک�tود، Xوم  ي�ېهيودي صهيوين غورµÀ´ بhسT -اروپاٻ�يق�ول ک� او د  مه هيوديتاروپا`نو  �Àنې

د دولت رغونې لپاره  ارسائيلسTت�hدو او د¢لته د  بريته ته متبSé د هيود`نوفلسطنيډFر تعصب او رس په
خýيðې اروپا د خزار ق�ايلو د ¯سل �5ه وو، اصل کې د  �ېهيود`ن،  اروپاٻ�يدا.  امونه اوچت ک�ل
په Ôساري �ل ول او  دوی، خو بيا مه ونو �5ه نه ديسايم قومد اروپا`ن .  +لک ووهيوديت ته او�Tيت

شان په زوره سايم  دامه دوی. د دولت جوړيدنه ±ررسه ک�ه ارسائيلسطني کې د په Îر`ليتوب رسه په فل

 ډFره وخýه په اساليم هيوداونو کې م�شTته  �ې) اوالده ’، د يعقوبارسائيلبين يعنې په ر�.�ا (هيود`ن
د خ£ل ظمل او ز`يت په +الف هرې ه0ې ته بد نوم  دوی. بيدينه ر`ست ته راFاجر ک�ل ارسائيلوو، د

±ر  ارسائيل�Êسوي غريب ��ۍ خلوا مال±� او تقوي�ې -هيودي. vرې ولéو
 ي�ېورک� او د هيودد�منS ;اپه
ډFر  �ېحق�قت خو دا دی . �ن سTبا د ��ۍ زÎرÀواک هيوادونو �5ه مشريل ک�©ي �ېدې 8ايه راورساوه

  . و رÀي ژر به دا د ;ولې ��ۍ وامكن دولت

{ٓ` پورتنS ;ولې د Úرخي تصاديف پ�tې دي؟ {ٓ` دا ;ولې ب�ې ماÔ او نه ¼رشحي Xيدو�کې پ�tې دي؟ که نه،
 نو Gه تفسري لري؟

137

ادف
 د تصاوږو ته Óµ5 ورک�ي او پورتنS ;ولې +ربې  �ېداسې Êاملان او ليکو�ن به مه شTتون ولري
په دې  �ېخو داسې نور +لک به مه راپيدا يش، . و %�ي ي�ېبويل او ب�ې امهيته Xب
 پ�Ttيدو�يك واقعات و

و د اÑاديثو �5ه راوuسTتل شوي ;ولو شواهدو ا هکتاب کې وړاندې شوي، د قر{ٓن Xرمي او د نيب Xرمي
��يوال نظام بل  اروپاٻ�ي�Êسوي -د �ن ورÀې جعيب او غريب هيودي �ېمين داليلو /ندې قانع يش او دا و

 .�5هنه دی vرته د جوج م�ٔجوجو ��يوال نظام  هي` ىش

 ÷ه واخسTته ±ر 5و  �5ه ملéرو �Êسو`نو هغویدZال د صهيوين هيود`نو او د  �ېشواهد دا مه جوتوي
د ;ولې  ارسائيلچهدف ته 8ان ورسوي شوم ل هر ا+اليق او مذهيب قانون ±ر tëو الندې Xولو رسه خ£

vر شا د سوريدلو
 الرې ±ر  هغویدا ه	ه د جوج م�ٔجوجو په Xومک او د . ��ۍ وامكن دولت و رÀوي
په ظمل او د اسالم په +الف جµ´ /ندې ;�éµار  �ې��ۍ هغه Îر+ه  هيوديپه پاې کې به د . رسه شوه

د¢ه . وÀ�وي ي�ېپه دار �ې يٻاو غو�Tتل  وک�يرد  دویچمسTيح رسه خمامخ ک�©ي Xوم مه د هام¢ه Xوي،
، پخپ
 دا ب�ې ک�ایور ي�ېپيدا ک�ي او نه ماتيدو�کی Àواک  ي�ېجوج م�ٔجوج  �ېوخت به هللا تعاىل،

ودريدو�کی يو نه ا �ې�ي Xوي ٻ پ�شéو هرسول هللا. ک�ي ړن´جوج م�ٔجوجو ��يوال نظام د انصافه او Ôوړه
د . لtکر به د ب�ت املقدس په لور روان يش او خمې ته راتلو�کې هره اشغال شوې سTميه به {ٓزاده ک�ي

به
 مµ#ه الړ يش، ظاملان به حمکوم يش او په دې تو ه  ارسائيلدروجغنپ�tې Xو�کی د¢ه  ارسائيلمقدس
  .يش ه¢الب مري�ýوباو  يتري به په  {ٓزادياوانصاف ، او /طلبه په  حق�ېبه Úرخي پاې ومويم

د په تزيۍ رسه راÎرسريه Xيدو�کې پ�tې، په تريه د فلسطني شا او خوا ته، به  �ېدا ليکو�کی ډاډه دی

چ£ه خو
  موضوع ÔقدFن او  وته نيو�يك د دېاو په دې تو ه به  تصديق وک�يمرکزي موضوع د کتاب  دې
  . پاتې يش

د +لکو داسې دوه ډلې اÑاديثو کې جوج م�ٔجوج  هرسول هللا د قر{ٓن Xرمي په سورة الکهف او وررسه د

ورخبtىل  ي�ېد هللا تعاىل ختليق دی او سرت Àواک  دوی. به وي�ه د vر نې 5 ’د {ٓدم �ې�ودل شوي
د  دوی5ر�éه  �ېالکهف بيانوي  سورة “.Xوالیهي` 5وک ¯يش تباه  ي�ې
 ما  ب�ې”واٻ�يهللا تعاىل . دی

+*رولو  )وډۍ اكرونود Ôوړه، ظمل او  Ó( خ£ل Àواک د فساد دویچÀکه  هشو  ک�یيو {ٓړ شا ته بند
په  ±ر 5وخ£ل Àواک په اكر اچوي  �ې+لک دي  داسېدويچدا سورة دا مه بيانوي . اچوهلپاره په اكر

به د هغو +لکو په  دویچد اميان او تقوی �5ه ډک ژوند تريوي او دا  �ې+لکو Fر¢ل وک�ي Xوم  هغو
په ډFر ل© Gه قµاعت لرلو رسه د  �ېوروسTته پاتې ژوند ولري او ` دا  �ېضد ډFر Ôوړه معل ولري Xوم

 دuش، (ژوند شTپ�ې ورÀې سTبا Xوي éتان، بنTسXتان، صوماليه، اندونزي`، پاTال په تو ه هييت، افغا¯سWد م

+لک دي  بٻمخېبيخي بيدينه او  �ې5ر ند شو په دې تو ه دداسې يو قوم ا�ور را). مرص او داسې نور
  . او د µÀاورو ëشان زړونه لري

138

د فنت زمانه ` {ٓخره زمانه  �ېيعنې لكه (پوره يش  “زما د رب وÊده”لكه  �ې+رب راXوي سورة الکهف بيا
د {ٓخرې زمانې يوه سرته Êالمه  �ې(او جوج م�ٔجوج  “هللا تعاىل به ديوال وران ` هوار ک�ي”، )پيل يش

او  “به په هر لور خ£اره يش دوی”�ېسورة �ن��اء په ډا ه Xوي  8ایبل . به ��ۍ ته راخوشې يش) ده
د يو نه ماتيدو�يك قوت لرلو  �ې±رينه دا ماÔ اخسTتل ک�©ي  �ېپه دې تو ه به هر قوم کې نفوذ وک�ي،

+لک په  اÀې د يو �ژادÚرخي کې د اول 8ل لپاره به يو په  �ېپه ;و
 ��ۍ مسلط يش او دا  دویرسه به
;ول äرشيت  دوینفوذ
 الرې به  �االکهد  �ېدا مه ±رينه 5ر ندF©ي . رشوع ک�ي وامكين;ول äرشيت

 . اكپ�ي به و رÀي دوید چداسې تغري او تبديل ک�ي

دا ��يوال نظام به په مذهب جµ´ او تريی مسلط ک�ي، نو دا به اله�ي نظام رسه هي`  �ېخو 5ر�éه
يوه Êادې ;ولنه کې ژوند  دا رن´ ��ۍ په دهي` مومن لپاره به . ونلري او وررسه به په Sکر کې وي مهغ©ي

  .تريول مµاسTبه �اكره ¯يش

  جوت�©يد اÑاديثو �5ه د جوج م�ٔجوجو راخوشې Xيدنه

 Gه د پاسه راخوشې Xيدنه م�ٔجوجوپه ډا ه د جوج  �ېداسې اÑاديث ذXر شوي  ۸په حصيح خباري کې

د  هرسول هللا �ېÑديث رشيف +رب راXوي . �اٻ�يد ژوند په وخت  هاك
 خمکې د رسول هللا ۱۴۰۰
ورته د جوج م�ٔجوجو په ديوال کې يو سوری  �ېخوب په Ñالت کې يوه /رصه وليد
 په Xومه کې

 �ېجوج م�ٔجوجو ته اړوند مو�© ته رصف يو ديوال معلوم دی، او د هغه {ٓړ دی . شو ک�ی�اكره
  . وک�يذوالقرنني جوړ

د اله�ي فرمان
 خمې د جوج  �ېار شو نو مسدسTيت په دې پوه شو نيب Xرمي د خوبه رابيد �ېلكه

تبايه ده ”وفرمايل  ي�ېدسTيت  �ېر�.ىن خوب ليدىل دی Àکه  ي�ېم�ٔجوجو د ديوال ��يدو په هلكه

په ديوال کې د جوړ شوي  هرسول هللا“.ته را�ژدې شوی دی دویچعر/نو لره د هغې رش
 Xب
 �ېقر{ٓن Xرمي +رب راXوي  �ې5ر�éه . �هوړه کسوري رو�انولو لپاره د خ£لو  وتو په واسطه يوه داFره مه ج

په ديوال کې د  �ېهللا تعاىل به پخپ
 د¢ه ديوال په يو +اص وخت کې
 مµ#ه يويس، نو دا جوته ده
  :سوري جوړيدل مه د هللا تعاىل په اذن مðµته را¢ىل

* يبن رَذا َرْمحٌَة م   وََكاَن َوْعُد َريب َحقا ◌ۖ  فَِإَذا َجاَء َوْعُد َريب َجَعَلُه دَكاءَ  ◌ۖ  قَاَل هَٰ

139

)! په خملوقاتو(رمحت دی
 طرفه د رب زما ) زمو�© Îر`ليتوب کېد ديوال جوړولو (وويل، ) ذوالقرنني(”
د úکې (هوار ÎراÎر ) دا ديوال(، نو وه به  رÀوي )يعنې {ٓخره زمانه(را¢
 وÊده د رب زما  �ېخو هر لكه

  )۱۸:۹۸سورة الکهف، (“ ).حقه او aبته(�µې او ده وÊده د رب زما ر�Tت ): رسه يعنې ړن´ به يش

د جوج م�ٔجوجو خوشې Xيدنه په مهد¢ه ورځ  �ېدغې ر�Tت�µې خوب دا +رب ورک�  �ېدا مه رو�انه ده
ام خباري په د ام �ېپ�tې په اړه اÑاديث  د دې. دا نبوي خوب وليدل شو �ېXومه ورځ  پيل شوې وه

8
  Ñ۸ديث  د دېلوسTتو�يك /يد . حصيح کې ذXر شوي دي، د Xره توب
 حلاظه سرت اسTناد لري
. د يوې 8ا�é�ې موضوع �5ه حبث Xويمه دا ;ول . ه ديدا بيالبيل اÑاديث ن. په اړه Ñريان ¯يش يدو±کرار

پاي
 . خو دا Ñديث خمتلفو +لکو �5ه روايت شوی دی او په عبارت کې ډFر معمويل غوندې توپري لري
  :وي ±ر ;ولو قوي Ñديث �ېدا مýوا±ر Ñديث دی،  �ېدا

سوری vرا¯سTتل کې يو  بندپه  م�ٔجوجود جوج : فرماييل هرسول هللا �ې�5ه روايت دی  طد ابو هرFره”
 ). وتې په واسطه غ÷ېد خ£لې شهادت او (Êدد جوړ ک�  ۹۰د ) راوي ورëسې(وهيب . شوی دی

  )حصيح خباري(“

: فرمايلراننوت او ويٻ کېد ډار په Ñالت  قيوه ورځ رسول هللا: �5ه روايت دی كد زيhب بhت حجش”
رارسTيدىل دی  �ېتباهې ده عر/نو لره د هغه سرت رش �5ه ! هي0وک د عبادت لياقت نلري مéر هللا

بيا د  قرسول هللا. کhسTتل شوی دی کېëشان يو سوری د جوج م�ٔجوجو په ديوال  د دې�ن ). عربو ته(
! ` رسول هللا: ما وپو�Tتل: زيhب بhت حجش ز`توي.  وتې په واسطه يوه داFره جوړه ک�ه غ÷ېشهادت او

 Úىس(هو : ويلو  قمو�© کې vرهزي اره +لک به موجود وي؟ رسول هللا �ېد دٻ{ٓ` مو�© به تباه شو رسه
 ¢لبهپه ��ۍ  �ېيعنې دومره ډFر يش (رش، خ�اثت او خساتوب ز`ت يش  �ې) که او لكه شSبه تباه
 )حصيح خباري( “ ).ومويم

  :رسه په حصيح خباري کې ±کرار شویپورتنÑ Sديث په عبارت کې د معمويل توپري

 کېÑال  داسې
 خوبه په  قيو 8ل رسول هللا �ې�5ه روايت دی ك م املؤمµني زيhب بhت حجشا”
ق د عبادت ¯شTته بل معبود الي: په خو
 وي ي�ېاو دا لكمې  و±ک سور  ي�ېمخ م�ارک  �ېرابيدار شو
په اندازه يو  د دې�ن . شوی دی را�ژدېته  دویچعر/نو لره تباهې ده په س�ب د هغه رش . مéر هللا

`  ۹۰د خ£لو  وتو په واسطه د سف�ان (کhسTتل شوی دی  کېپه ديوال  م�ٔجوجوسوری د ي�ٔجوج او
مو�© کې صاحل  �ېد دٻ{ٓ` مو�© به تباه شو رسه : بيا وپو�Tتل شو .)Êدد جوړولو رسه دا متثيل ک� ۱۰۰

رش، خ�اثت او خساتوب  �ې) که او لكه شSبه تباه  Úىس(هو : وفرمايل ه+لک شTتون لري؟ رسول هللا
  )حصيح خباري( " ).ومويم ¢لبهپه ��ۍ  �ېيعنې دومره ډFر يش (ز`ت يش

140

ډار په Ñالت کې راغی او وي�ې هغې ته د  قرسول هللا �ې�5ه روايت دی  كد زيhب بhت حجش”
را�ژدې شوی  �ې
 Xب
 د هغې رش  تهتباهې ده عر/نو ! ¯شTته بل معبود اليق د عبادت مéر هللا: يلفرما
 ي�ېاو د دوه  وتو په اشاره (�ن د جوج م�ٔجوجو په ديوال کې دومره سرت سوری کhسTتل شوی دی . دی

مو�© کې تقوی داره  �ېد دٻ{ٓ` مو�© به تباه شو رسه ! ای رسول هللا: وويلزيhب ). يوه داFره جوړه ک�ه

رش، خ�اثت او خساتوب ز`ت  �ې) که او لكه شSبه تباه  Úىس(هو : وفرمايل ق+لک شTته؟ رسول هللا
  )حصيح خباري( " ).ومويم ¢لبهپه ��ۍ  �ېيعنې دومره ډFر يش (يش

ته يو 8ل د ډار په Ñالت کې راغی او  هغې قرسول هللا �ې�5ه روايت دی  كد زيhب بhت حجش”
را�ژدې  �ېتباهې ده عر/نو ته
 Xب
 د هغې خطر ! ¯شTته بل معبود اليق د عبادت مéر هللا: يلفرمايٻو

او د شهادت او (ëشان سوری کhسTتل شوی دی  د دې�ن د جوج م�ٔجوجو په ديوال کې . شوی دی
{ٓ` مو�© به تباه شو ! ای رسول هللا: وويلزيhب بhت حجش ). يوه داFره جوړه ک�ه ي�ې وتې په واسطه  غ÷ې

) که او لكه شSبه تباه  Úىس(هو : وفرمايل قمو�© کې تقوی داره +لک شTته؟ رسول هللا �ېد دٻرسه
  )حصيح خباري( " ).ومويم ¢لبهپه ��ۍ  �ېيعنې دومره ډFر يش (خ�اثت او خساتوب ز`ت يش  �ې

Gه ): پاکې ده هللا لره(سTب�ان هللا : يلفرمايٻراپا�5د او و  قرسول هللا �ې�5ه روايت دی  كد ام سلمة
ې رال�©ل شوي دي سTتو�) 5ومره ډFرې(سرتې خزانې رال�©ل شوي دي الندې، او Gه ) 5ومره ډFرې(

  )حصيح خباري). (وي موقعد سوري په اړه د خوب  هام¢هدا  �ې�اٻي! (الندې

کې دې ته په ديوال  وهللا تعاىل د جوج م�ٔجوج‘: فرماييل هرسول هللا �ې�5ه روايت دی  طد ابوهرFره”
  )حصيح خباري(‘ “ ).د الس او  وتو په واسطه اشاره وک�ه ي�ېاو بيا (دی  ک�یسوری جوړ  ورته

د ]عب�ې �5ه  رد�اپريه په داسې Ñال (طواف وک�  هرسول هللا �ې�5ه روايت دی  طد اÎن عباس”
اشاره Xو
 او  ي�ېته رسTيده هغې ته ) د جحر اسود(Xوجن  �ېاو هر 8ل  وپه اوښ سTپور  �ېکې

 د دېاو  د دېپه ديوال کې  م�ٔجوجود جوج : وفرمايل هرسول هللا: واٻ�يزيhب . ‘هللا اکرب‘: ي�ېفرمايل
 “).Êدد جوړاوه ۹۰د  ي�ې وتې په واسطه  غ÷ېاو د شهادت او (ëشان سوری کhسTتل شوی دی

  )حصيح خباري(

ابوهرFره، زيhب بhت حجش،  �ېد حصيح خباري دا اÑاديث د Gلور بيالبيلو رسچ�نو �5ه نقل شوي دي،

جوج  �ېشوي  ويلاو دې اÑاديثو کې ډFر په واحضه تو ه . دي يام سلمه او عبدهللا اÎن عباس
. ډFر Ôوړه عواقب لري، په +اصه تو ه د عر/نو لپاره �ېپورې ±�ىل يو ديوال سوری شوی دی  م�ٔجوجو

141

. وک�يذوالقرنني جوړ  �ېپورې ±�ىل رصف يو ديوال مو�© ته معلوم دی او دا هغه يو دی  م�ٔجوجود جوج

د  هد ذوالقرنني خلوا د جوړ شوي ديوال ��يدل د رسول هللا �ېداده  ي�ېنو ±رينه سرت ې نه پ�öدو�کې پاي
  .ووشوي  ژوند په وخت پيل

  د úکې او د  لييل مسندر ي اوبه

د جوج م�ٔجوجو په +اکه  .زمو�© د پايلې مال±� Xوي �ېد پورت�hو اÑاديثو رسبريه نور شواهد مه وجود لري
ډندونه به  لویس�µدونه او  �ېمرصفوي  کNهجوج م�ٔجوج د اوبو په دومره سرته  �ېکې دا و�ودل شوه

 د دېد خوږو اوبو زFرمې په مكيدو دي او  �ې��ۍ ال وخيت د مهدا شان پديدې �5ه تريF©ي . وچ يش
مكيدو�کو د اوبو زFرمو  بلېهيوادونه او ق�يلې د ورځ ±ر  �ېشواهد ال ëسې ز`ت�©ي، په داسې Ñال کې

  . په رس يو بل ته د جé�و  وا�ونه Xوي

Xوي، په هغه Ñديث کې شTتون لري  ÚييدXيدود جوج م�ٔجوجو د خوشې  �ېد اوبو اړوند نندارFز شواهد
ب�ت املقدس ته د تللو په ±رڅ کې به د  لييل مسندر ي په ¢اړه به تريF©ي او د  �ېواٻيپه اړه  دوید چ

  ./الخره وچ يش �ې±ر هغې  وt5يدغې مسندر ي �5ه به دومره ډFرې اوبه

ما خ£لو بند انو کې داسې +لک پيدا ک�ي : وينا وک�ي داته  ÷تعاىل �Êىسپه داسې Ñال کې به هللا .... ”
ته په امان کې يوسه، او بيا  غرهرسه د جµ´ توان نلري؛ ته خ£ل +لک د طور  دوید هي` 5وک  �ې

به د  ډ
خمک�ىن  دوید . به د هرې لوړې �5ه را�کýه يش دویبه هللا تعاىل جوج م�ٔجوج راول�©ي او
وروسTتS ډ
  �ې، او لكه اوبه وt5ييش او ±رينه به  هپه ¢اړه تري ) يعنې  لييل مسندر ي(حبريه تربيه
  )حصيح مسمل( ‘ “...دلته يو وخت اوبه وي‘: به واٻ�يتريF©ي، نو

اصًال اوس م� بلل ک�©ي، يعنې رصف د �ن سTبا  �ېدومره �کýه شوي ده  کNهد  لييل مسندر ي د اوبو

 په تزيۍ رسه د تور خط  کNهکتاب د ليلكو په وخت د اوبو  د دېاوس . وچ يش سو�ه�� +ربه ده
(BlackLine) ،يدو�کې دهTه ;الك  ۴.۲۱۴د¢ه اندازه د حبر سطحې �5ه  �ېاندازې ته رارسýم�رته �ک

د اوبو سرتو زFرمو  ارسائيلد  �ېد مسندر ي،  دغې خط ته ورس�©ي، نو کNهد اوبو  �ېلكه . شويده
دا . به د اوبو د پاسه پاتې يش )پمپونه(اوÎکtونه چنه وي Àکه  جéول شونېبه اوبه نور  �5ه ده، �5ه

. کتاب د �اپيدو او د لوسTتو�کو الس ته ورتلو �5ه خمکې پ�Ttيدو�کې ده د دې+ربه ±ر ډFره Ñده يق�ين

 الرې دغې Ñالت  پل÷نېلكمو د  (LakeKinneretBlackLine) و ل کې د پهچ لوسTتو�کو ته وړاندFز دی

 .نوم مه `دF©ي پهLakeKinneret لييل مسندر ی د .ته +اص پام و رÀوي

142

د ��ۍ  �ېاضايف نندارFزه شواهد په دې کې مه موندل ک�©ي  Úييدپه  Xيدود جوج م�ٔجوجو د خوشې
د ��ۍ  �ې، (LakeSuperior) اكÔدا سوپريFر مسندر ی مWال په تو ه د د. سرت ډنÓونه اوس په اوچ�دو دي

د اوبو سطح دومره �کýه  ي�ې�ن سTبا ±ر ;ولو سرت ډنÓ دی او د ��ۍ ±ر ;ولو سرته د خوږو اوبو زFرمه ده،
  .ته اوبه نه وې رارسTيدلې کNهد Úرخي په اوږدو کې دې  �ېرا¢يل

  5ر ندوياو ب�ت املقدس ±ر مûµ ±�او  ود جوج م�ٔجوج �ېÑديث

هغه د سورة �ن��اء هغه دوه {ٓيتونه دي  �ې د جوج م�ٔجوجو `دونه Xويقر{ٓن Xرمي په دومه او {ٓخر 8ل
±رينه ش�ل شوي  ي�ېاو +لک  وک�يهللا تعاىل دا �ار و;ی وجياړ . يو 8ا�é�ي �ار و;ي ته اشاره Xوي �ې

ورëسې  خو. په ن�ت ¯يش راسTت�hدىل نيولو�ار و;ي ته د بريته  دېبريته  دویهي` لكه  �ېواو vرې بندFز
جوج م�ٔجوج  �ېدا بندFز به ±ر هغې وخت پورې د اعتبار وړ وي ±ر 5و  �ې{ٓيت کې +رب راXول ک�©ي

  :ون�يس 8ایvر هر لور خ£اره يش او هر د  ÷ې  دویراخوشې يش او

َذا فُِتَحْت يَْأُجوُج َوَمْأُجوُج َوُهم من ُكل َوَحرَاٌم َعَلٰى قـَْريٍَة أَْهَلْكَناَها أَنـُهْم َال يـَْرِجُعوَحنَىتٰ إِ *

  َحَدٍب يَنِسُلونَ

د هغه 8ايه  ي�ېاو +لک ( وک�يمو�© وجياړ  �ې/ندې، Xوم ) Fروشمل(او بندFز دی په يو �ار و;ي ”

±ر ). دا �ار و;ی بريته خ£ل ک�ي �ې( ىلبريته ¯يش راسTت�hد )ي�ېيعنې +لک ( دویچ) ووuسTتل شوي
` په هر لور خ£اره او . (
 هرې لوړې راخ£اره يش دویيش او  ک�یخوشTٻجوج م�ٔجوج  �ېپورٻهغې

  )۲۱:۹۵-۹۶قر{ٓن Xرمي، سورة �ن��اء، ( “ ).ون�يس 8ایيش او هر د  ÷ې

بريته د نيولو په ن�ت  ي�ېش�ل شوي +لک  �ې�ار و;ی په  وته ک�و او شواهد وجود ولري  داکه مو�©
پôندنه په ثبوت  دوید دواړه د جوج م�ٔجوجو خوشې Xيدنه او  �ېور¢يل دي، نو دا به اضافه ¯tې وي

  . رسوي

د ماFÔز غونÓال په بhسT د شµhې Îرسريه، د �ار و;ي په  وته Xولو لپاره زمو�© ±éالره /يد قر{ٓن Xرمي او

جوج م�ٔجوجو رسه ±�ىل  �ې�ي ±ر 5و داسې يو �ار پيدا ک�و اÑاديثو کې د موجودو مالوماتو پل÷نه وک
  . رسه ±�او لري دویچيوا�Àىن داسې �ار دی ) ب�ت املقدس(يق�نًا Fروشمل . وي

143

جوج م�ٔجوج به د  لييل مسندر ي په  �ېمو�© ته +رب راXوي  �ېمو�© پورته يو Ñديث ذXر ک�  ،لوم�ی
Îرسريه vر دې . شامل لور ته vروت دی لريېم�
  ۵۰دا مسندر ی د ب�ت املقدس �5ه يواÀې . ¢اړه تريF©ي

  :دی) Fروشمل(جوج م�ٔجوجو رسه ±�او لري او په نوم ذXر شوی هغه ب�ت املقدس  �ېيوا�Àىن �ار

کې ) Fروشمل(ته ورس�©ي، او دا غر په ب�ت املقدس  غرهد امخلر  �ېجوج م�ٔجوج به روان وي ±ر 5و ”

  )حصيح مسمل( “...دی

مکه د زوړ نوم  �ېمو�© ته د سورة �ن��اء پورتين دوه {ٓيتونو او د سورة {ٓلعمران هغه {ٓيت،  �ېدومه، دا
 په دواړو 8ايونو کې مو�© د {ٓيتونو په مطلب ±ر هغې ¯شو. Îکه په نوم بويل، ±ر مûµ مشاهبت 5ر ندF©ي

 قر{ٓن Xرمي کې نه داسې Úرخيي پ�tې او د نورو مضين مالوماتو �G�نه و�ک�و �ې په �ې±ر 5و  رسTيدالی
  .ذXر شوي دي

قر{ٓن Xرمي، سورة ( وو ته ورخبtىل ارسائيلبين ) فلسطني(هللا تعاىل ارض املقدس  �ېقر{ٓن Xرمي +رب راXوي
د Fروشمل  دویچد Úرخي اسTنادو �5ه 5ر ندF©ي . Fروشمل د ارض املقدس پالزم�نه ده). ۵:۲۴املائده،

 دابريته راسTتانه شوي دي ±ر 5و  دویپه هر Ñال . وواك
 وړاندې وuسTتل شوي  �5۲۰۰۰ه شاوخوا

د بريته رات´ پورې د  ’ب�ت املقدس ` Fروشمل د ر�Tت�ين مسTيح، �Êىس اÎن مرمي. �ار بريته خ£ل ک�ي
او د مهدې Fروشمل �5ه . هغه به د مهدې Fروشمل �5ه په ��ۍ وامكين Xوي. ±�لې واقعاتو مرکزي سTميه ده

د Úرخي پاې لور ته خو�Àدو رسه، /يد Fروشمل د . مسTيح، دZال په ��ۍ د وامكنS ه	ه Xوي Xو;هبه
  . ح�ث�ت /يد ±رالسه ک�ي زم�نېپالون�سې او د ��ۍ د  8ایواشTنöéن، لندن او نورو �ارونو

قر{ٓن Ôزل شوی  �ې، �ا /ندې هنه خو خ£
 قر{ٓن Xرمي او نه رسول هللا �ېدا مه Xومه تصادÄ +ربه نه ده
س�ب . دی ک�یپه  وته  ‘�ار‘رسه ±�يل د¢ه  م�ٔجوجو، جوج ودی او د قر{ٓن د معمل په ح�ث ;الك شوی

vر
 ëسې Îرسريه Xيدو�کو پ�tو  �ېد قر{ٓن Xرمي مفرسFن او Êاملان دې ته وه0وي  �ې+اخما مهدا دی  ي�ې
قر{ٓن Xرمي د خ£ل . په  وته ک�ي ‘�ار و;ی‘داته ژوره کتنه وک�ي ±ر 5و د هللا تعاىل ¯tې وپôين او /الخره

  :واٻ�يچ+اص پام را رÀوي لكه عبارت مهدې اړخ ته

َ َهلُْم أَنُه احلَْق َسُنرِيِهْم آيَاتَِنا ِيف * يـََتبَـني ٰُه َعَلٰى   ◌ۗ  اْآلفَاِق َوِيف أَنُفِسِهْم َحىتَك أَنأَوَملَْ َيْكِف بَِرب

  ُكل َشْيٍء َشِهيدٌ
کې ) اكيناتد (خ£ل �ې په {ٓفاقو ) د قدرت(لره ¯tې  دوی) پوه به ک�و(ژر ده �ې 5ر ندې به ک�و ”

±ر هغې پورې ) په مشول د Úرخي په اوږدو کې راÎرسريه Xيدو�کې پ�tو(کې دي  دویدي او په نفسونو د

144

�ې ) لپاره �ې پوه يش هغوید ({ٓ` نه دی اكيف . قر{ٓن حق دی داته �ې ب�شکه  دوی�ې رو�انه يش
  )۴۱:۵۳قر{ٓن Xرمي، الفصلت، ( “ .سTتا رب په هر يش شاهد دی

  اق�ال، انصاري او سTيد نوريس

او د Úرخي په  اكوهاړخ ته +اص پام  دېمحمد اق�ال د قر{ٓن د 5ر ندونې  دکتوراعر، ش\اساليم ف�لسوف
، ±ر �5ه اكر اخست) اصول التفسري(تنق�دي کتنې �G�ندود  د ي�ېvروسه کې Îرسريه Xيدو�کو پ�tو په اړه

کې د  ۱۹۱۷هغه د غريب متدن خلوا په . {ٓيتونو په مطلب او امهيت ورس�©ي �Àنې5و د قر{ٓن Xرمي د
صلييب جéµونو اكم�اب�ې پايلې او د ب�ت املقدس نيولو په اړه په اردو ژبه کې د يو شعر په ليلكو رسه ¢رب ون

هغه . د جوج م�ٔجوجو ;ول ÀواXونه راخوشې شوي دي �ېهغه دا جوته ک�ه  �ې�اكره ک�، په Xوم کې
رسه ±�او لري، ±ر  م�ٔجوجود جوج  �ېد سورة �ن��اء هغه دوه {ٓيتونو لور ته د مسلامÔنو پام را رÀوي  بيا

  :{ٓيتونو مطلب او امهيت ته مýوZه يش دېد دوی5و

  لشکر متام `جوج او ماجوج _ے ئگ ]هل
 تفسري حرف يhسلون gھ چشم مسمل دFک

  راvرtuودل شوې ;ولې ډلې د `جوجو او م�ٔجوجو[
  ]غور وک�ي تفسري په د يhسلون بصريت /يدد مسلامن

ته  ‘8ريکې Gارنې‘ظريفانه  او واٻ�يته  ‘اكروان د روانيدو چغې‘/ن´ درا د ][۲۳:ظريفانه –/ن´ درا [
  ]واٻ�ي

Fروشمل ق�ضه Xولو کې Îر`يل شو نو مسدسTيت  د éµ5ه �ېصلي��ان  اروپاٻ�يچدی  8ایتعجب  ډFر د
دې  �ېXوم �ار ته  �ې{ٓيتونو په ماÔ او امهيت پوه شو او دې ن.�جې ته ورسTيد  د دېاق�ال د قر{ٓن Xرمي

 ارسائيلپه فلسطني کې د  �ېÀکه دی  8اید تعجب . {ٓيتونو کې اشاره شوې هغه د Fروشمل �ار دی
  .کې ليلك شوی دی ۱۹۱۷کې جوړ شو او دا شعر په  ۱۹۴۸په رمسې تو ه په دولت

ته توZه را اړوي، د Ôمýو اساليم Êامل،  ‘�ار‘��اء د¢ه دوه {ٓيتونو او هغېد سورة �ن  �ېد اق�ال شعر،

 Ôد فضل الرمحن انصاري دکتورموال�Àه وړ مه و رZشا ردانو �5ه هغه خ£. د تو
د . و
 مه د اق�ال
اهمي امحد شواهد د اÎر  د دې. اشاره شوې هغه Fروشمل دی �ېته  ‘ �ار‘انصاري په نظر مه Xوم  دکتور

د¢ه  �ېلوسTتلو په وخت ±ر سرت و ک�©ي،  ‘دولت ارسائيلجوج م�ٔجوج او د ‘ي،کتاéÎو;بواين د پام وړ
ی کتاéÎو;( دی خلوا �اپ شوی Êاuشه بواين وقفی په پاXسTتان کې Gه د پاسه پنðوس اك
 پخوا د کتاéÎو;

د سورة �ن��اء د¢ه ). نده معلومه ي�ېد لسزيې په اخرو کې �اپ شوی او د �اپ دق�قه ن�àه  ۱۹۵۰د

145

/ور  هلكکپه مو�© ”: واٻ�يبواين په خ£ل کتاب کې اÎراهمي په وخت  تبرصه Xولوپه اړه  ‘ �ار‘دوه {ٓيتونو او
{ٓيت +اص د  دا �ې، Ttتيل داليل وړاندې شوي دي/ور لپاره په راروانو خمونو کې غ  د دېلرو، او

ëس ب�ې
 Xومه شکه د قر{ٓن Xرمي دا {ٓيتونه ”: واٻ�يهغه وړاندې ). دومهمخ(“...Fروشمل �ار ته اشاره Xوي
يئو د جوج م�ٔجوج د دولت جوړيدنې ته، په Xومک او توط  ارسائيلاشاره ده د ) ۹۵-۹۶سورة �ن��اء (

د موالÔ انصاري خلوا د ”واٻ�يهغه 8ان د موالÔ فضل الرمحن انصاري پوروړی مين او ). درمي مخ( “.قوتونو
نوره چ د هغې �ار ته د +لکو سTت�hدو په اړه دي، زه په دې وه0ومل  �ېنو ماÔک�نه او ¼رشحي هغه {ٓيتو

د Xوم Êلت
  موالÔ انصاري �ېدی  8ایدا د وFر ). مخ ۳(“.موضوع ليکµه وک�م په دې�G�نه وک�م او

د عوامو وړاندې  ي�ېمعلوم، خ£
 په دې موضوع نه خو Xومه ليکµه ک�ې، او نه  نه دی مو�© ته �ېXب

Fروشمل دی او دا السTته  �ېوک�يپه  وته  ‘�ار و;ی‘داهغه  �ېخو بيا مه دا معلومه ده . Xومه وينا ک�ې ده
په اصل کې دې موضوع ته اړوند  �ېپه Xومک ±ررسه ک�يوه ) اصول التفسري(د خ£ل �G�ندود  ي�ېراوړنه

  ) و ورۍدومه فصل .(د ماFÔز غونÓال پيدا Xولو پل÷نه ده

سورة �ن��اء کې ذXر شوی �ار و;ی بل Xوم نه بلکه Fروشمل دی، نو مو�©  پهزمو�© په نظر مه  �ې5ر�éه
د هغې +لکو بريته سTت�hدنه هي` شونې  �ېد قر{ٓن Xرمي دا {ٓيتونه بل +رب دا راXوي  �ېته دا جوته ده

په ب
 وينا، . ¯شوه که �ريې جوج م�ٔجوج نه وو راخوشې شوي او په هر لور خ£اره شوي نه وو Xيدای
ب�ت املقدس ته د بريته خ£لولو په ن�ت سTتانه شوي دي، نو دا 5ر نده يو 8ل بيا ارسائيل بين  �ېاوس لكه

جوجو خلوا جوړه ، پخپ
 د جوج م�ٔ ب�ت املقدس {ٓزاد ک�ي �ېصلي��انو زر لكن Xوششونه  اروپاٻ�يد �ېده
دې پايلې ته د . جوج م�ٔجوج ح�ً ډFر پخوا ��ۍ ته راخوشې شوي دي �ېشوې پديده وه، او ëس دا

رسTيدو رسه دې کتاب بل هي` نه دې ±ررسه ک�ې ب�ې
 مµطقي پايلو راوuسTتلو او د هغې 5راغ ëسې
فضل الرمحن انصاري  دکتورمحمد اق�ال،  دکتور، لکه وک�يÔمýو اساليم Êاملانو پخوا رو�ان  �ېتللو نه Xوم

  . او د ±رXي�ې اساليم Êامل، بديع الزمان سTيد نوريس

 جوج م�ٔجوج ډFر پخوا ��ۍ ته �ېپه دې اسTتدالل Xوي  �ېنور د پام وړ اضايف شواهد مه شTتون لري
د ��ۍ هر لور  �ن سTباکې د ��يوالتوب Ôدره پديده،  زمانهپه اومسها
  راخوشې شوي دي، د مWال په تو ه،

��ۍ، د ;ول äرشيت  اساليمپه مشول د ته د ;ولنې په جوړ�ت کې د Ôوړه فساد د +*ريدلو ز`تواىل،
د پورت�hو نه .اكپ�ي  رÀول او داسې نور هغویخلوا د غرب خسا او بيدينه ژوندالره خ£لول او 8انونه د
کتاب مرکزي  د دېچته vرF©دو، Xوم  +لکوهغو Êالوه د نورو شواهدو او داليلو پيدا Xولو دنده مو�© نورو

  .موضوع /ندې قانع شوي وي او
 دې الرې دې دندې ته ¢اړه ک�©دي

  اووم فصل

146

لكه �ې د دوی راخوشې Xيدنه مðµته رايش نو قوت به د ذوالقرنني د زمانې په vرت
 په نورو بhسT÷ونو
په داسې بhسT÷ونو ودرF©ي �ې بيخي بيدينه وي، او د دې په 8ای �ې ظامل ته Àواک به . قامي وي

Àواک به د هغو +لکو په ¯tه . éا ورک�ي، بيµéاه +لکو /ندې به ظمل او مرګ ژوب
 ورتپل ک�©ي
او . Xولو لپاره اسTتعامل يش 5وک �ې په هللا تعاىل /ندې اميان لري او د صاحل ژوند تريولو هوډ لري

کې، Àواک به ��ۍ کې په دې تو ه واكرول يش �ې äرشي حقوق ±ر tëو الندې يش، او په {ٓخره
وروسTته پاتې +لک وÀورول يش او
 مµ#ه يوړل يش، او د ��ۍ
 خمکې نه غريب ولسونه ال

 .ز`تې ب�ې وزلS کې ډوب يش

  ا¢زيې د جوج م�ٔجوجو د راخوشې Xيدو

اىل هغه سرت هللا تع. ا¢زيو په اړه +رب راXوي ج م�ٔجوجو ��ۍ ته د راخوشې Xيدوسورة الکهف د جو

مو�© خمکې `دونه . ک�ی، د ذوالقرنني په نوم `د سفرونه ک�ي وو ي�ېته  کې دوه کنجود ú �ېسTيالين،
خو . ده ‘زمانه‘ي�ېاو ب
  ‘�کر‘ي�ېيوه ماÔ  �ېد قرن لكمه په عريب ژبه کې دوه ماÔ لري  �ېوک�ه

ماÔ ‘ �کر‘مه د  8ایاكرولې ده، او يو  ورXولو لپاره ماÔ ‘ زمانې‘قر{ٓن Xرمي تل د قرن لكمه د  �ې5ر�éه
د ذوالقرنني  �ېهللا تعاىل مهبمه اشاره راXوې  �ېنه ده اكرول شوې، نو دلته دا پاي
 راوÀې  ورXولو لپاره

  .عبارت دوه زمانو پورې اړه لري داپه اړه

، او وهللا تعاىل /ندې د اميان په بhسT قامي  په، قوت )يعنې د ذوالقرنني زمانه کې( زمانه کې په لوم�ۍ
د انعام، مال±� او Xومک ورXولو لپاره په اكر  ظامل ته د éا ورXولو او د اميان او نيکو معلونو +اوندانو ته

د وروسTته پاتې  �ېساته Xوم  8ایپه  ي�ېد هغو +لکو äرشي حقوقو درÔوی  �ېاچول Xيده، او ب
 دا
  .ووژوند +اوندان

هغه به د جوج م�ٔجوجو  ده Xومې دومهې زمانې ته اشاره شوي �ې8ا�é�ي عبارت کې  دغېقر{ٓن Xرمي د

راخوشې Xيدنه  دویلكه �ې د . ې Xيدو د ن�àې �5ه به پيل مويمد راخوش هغوید  �ېزمانه وي،
Àواک به په داسې بhسT÷ونو . مðµته رايش نو قوت به د ذوالقرنني د زمانې په vرت
 په نورو بhسT÷ونو قامي وي

ودرF©ي �ې بيخي بيدينه وي، او د دې په 8ای �ې ظامل ته éا ورک�ي، بيµéاه +لکو /ندې به ظمل او
لپاره اسTتعامل يش 5وک �ې په هللا تعاىل  Àواک به د هغو +لکو په ¯tه Xولو. مرګ ژوب
 ورتپل ک�©ي

ې تو ه اساو په {ٓخره کې، Àواک به ��ۍ کې په د. /ندې اميان لري او د صاحل ژوند تريولو هوډ لري
واكرول يش �ې äرشي حقوق ±ر tëو الندې يش، او وروسTته پاتې +لک وÀورول يش او
 مµ#ه يوړل

  .تې ب�ې وزلS کې ډوب يشيش، او د ��ۍ
 خمکې نه غريب ولسونه ال ز`

147

متدن د  د دېاومسها
 غريب متدن په ��ۍ کې د Àواک +اوند دی، خو . دی دوراوسTنS زمانه مهداسې يو
  :±ر 5و ا+يل اكر�5ه  خ£ل Àواکد دا متدن . جوړ�ت بhسT÷ونه په بيدينS والړ دي

 ساتنه وک�ي، بيµéاه د تريي الندې راويل او د ظاملانو او نورو ب�ې انصافه +لکو مال±� او •

په معويم تو ه په مذهب او په +اصه تو ه د اسالم په ضد جµ´ ̄وtلوي، او +اص هغه  •
 ژوند تريوي، او  تعاىل اميان لري او د نيک �ارۍپه هللا �ې+لک په ¯tه ک�ي Xوم

دي او  پاتېوروسTته  سو�ه�� د ¯tانې الندې راوسTتلو �5ه مه ډډه و�ک�ي Xوم  هغو +لکود  •
رصف نظر وک�ي او /الخره د خزندو  ي�ېäرشي حقونو �5ه
 ، Xوالید 8ان ساتنه ¯يش

 .±ر tëو الندې ک�ي ي�ېëشان

د شاميل او سوييل امرFکې، اسرتاليا،  �ېسTپني سرت ٻازاروهند تريې ورÀې وحشTيانه تومكزيه ;ولوژنه او
حىت  �ې، د داسې يو �لند Ôوړه مWالونه دې ه وهسويلې افريقې، هاييت و¢ريه د 8ايي +لکو په ضد روان

بدغونې اشغال په ح�واين او ددغو هيوادونو د ±ر �ن ورÀې پورې په عراق، افغا¯سTتان او صوماليه کې د
په Úرخي کې ¢المانو رسه هي` لكه دومره Ôوړه، وحشTيانه او ظاملانه �لند نه دی شوی . دوام لريوخت

د مزدورۍ او خوارۍ �5ه د  دوید دی او  ک�یسTتو افريقا`نو رسه غريب متدن د تورپو  �ېلکه éµ5ه
د سوييل ، او مهدې ته ورته �ده ا`لتونه او اكÔدا ا/ده ک�ېد امرFکې مý ي�ېÔوړه ا ÷ې اخسTتلو په ÎرXت

�5ه مه مهداسې Ôوړه  ÷ه پورته شوه ±ر 5و سTپني پوسTيت ارشاف vرې او مرکزي امرFاك د سورپوسTتو
  .و رÀيوامكن

د سوييل . د شاميل امرFکې د ظلمونو په ضد را اوچت شو �ېومالمك اFکس ±ر ;ولو غTtتىل او Xره غ©

 او د بوليو` ايفو مورالزي (HugoChavez) امرFکې Àوريديل سورپوسTيت اوس د وينزيويال هو و�اوFز
(EvoMorales) ريG تيل غ©ونه لري پهTtره او غXد ظمل �5ه د +الصې د هوډ هلې 8لې په  دوید چ

ونه اوس دومره خم )که Gه مه ;ول سTپني پوسTيت ظاملان نه دي(انو ظامل) سTپني پوسTيت(د غريب . مخ وړي
ولسمرش شا ته 8انونه امرFکين  د يو داسې �ېشوې  لپاره اوس دا رضورې دویٻه شو? او بدر�é مµفوره

  .تور پوسTتکی لري �ېپT ک�ي 5وک

ته خطر نو د سTميې 8اٻ�ې +لکو  ده سTميه د اشغال الندې راوسTتې اروپاٻ�يغريب متدن يوه ¢ري  �ېلكههر
د . دي پوپنا شوي سو�هشوي او نور وخýونه  په µÀ#ريونو ±�ل¢المS  وخت د ينېدوy . مواZه شوی

د  �ېو ورۍکې خ£ور شوی دا النديىن راپور (SundayTimesofIndia) د هند سTنÓی ;اميز منونې په ډول
زما حمرتم اسTتاذ موالÔ فضل الرمحن انصاري
  �ېمه ن�àه ليلك شوی او Xوم ۲۶د جون په اكل  ۱۹۳۸

 :و8انه رسه ساتىل

148

  د يو ¯سل äش*�ه Ôبودي

  کې د ÎرÚني�ې سواحن(Tasmania) په ¼سامنيه

س*�لو په ±رڅ ورÀ£ا�ه کې د ¼سامنيه بدمر¢ه Úرخي (TheInquirer) په ا�کواFرر (J,W, Pynter)ج،و، پيhرت

  .ې يو äش*� �ژاد ن�ست او Ôبود ک�لكونو ک v۱۰۴راخýيا په  tک�اليك�� کې لييك

په  �ې
 Xب
 ور په Îر+ه شوی، �ا (AbelJansenTasman) نوم د {ٓبيل Zا¯سن ¼سامن  داد ¼سامنيه ;اپو ته
±ر يوې �ميې پ��ۍ پورې د Xوم سTپني پوسTيت ال د ;اپو تورپوسTيت . وک�ياكل کې دا ;اپو ]شف  ۱۶۴۲

د خ£ل ;ويل ) کپتان(م اكل کې يو فرا¯سوی ;و�ميرش ۱۷۷۲په . 8ايي +لکو /ندې سرت ې نه وې ل�éدلې
د 8ايي +لکو �5ه Xوم Xس يو عسکر ته يو . رسه هلته �کýه شو او د 8ايي +لکو يوې ډلې رسه مخ شو

 هغوی، وع ک�ېډزې رش  ي�ېفرا¯سو`نو دا Îريد و/
 او په 8ايي +لکو . ک� بل شوی لر ی وړاندې
  .#ان ëسې vرtuودليٻاو  � مشري ;*�ان  و¼t.�دل، خو يو م�

  ظلمونهوحش.µاکه

. ته په ¼سامنيه کې د يوې ا/دۍ جوړولو دنده وسTپارل شوه اكل کې يو ا�éرFز ;و�ميرشم �Êسوي ۱۸۰۳په

يوه ورځ يو 5و 8ايي +لک د ماشومانو او �ðو رسه د سTپني پوسTتو . د مغزيې پيل
 مهدې ورÀې وشو
Xوم Ôمعلوم س�ب
 Xب
 Xوم Êداوت 5ر ند �ک�، خو د  دوی. م�شTت#اې ته Gريمه په يوه لوړه را�اكره شو

  .لاو  � مشري ±رينه ووژل شو ډزې پيل شوې  دویپه

اكل کې د سوريل په نوم وايل يو اÊالم�ه +*ره ک�ه ±ر  ۱۸۱۷په  �ېود سTپني پوسTتو �لند دومره Ôوړه
  .5و د 8ايي +لکو په ضد د سTپني پوسTتو د ترييو خمه ونيول يش

  لاسTتعامل شو  د ¯tهوuشTتلو لپاره

±�ل او بيا  پورېونو به 8ايي +لک  دوی. ووو �اكر`ن `غياÔد 8ايي +لکو بد±رينه د�منان سTپني پوسTيت
۱۸۲۴
 Xب
 په  جµايتونودغو . په زور را�لك Xيدي به ±رينه د ¯tو اكر اخست، او 8ايي �ðې ي�ې

د 8ايي  �ېاو نوې ا/دۍ جوړو�کو او نورو ته  وا�Tنه وشوه  �Êسوي اكل کې يوه ب
 اÊالم�ه +*ره شوه
  .+لکو ;ولوژنه دې ودروي

  درلودخو ¯Ttتو بيا مه دوام

149

 دویيٻ
 موخې  �ېصادر شو ب�ې رمحه فرمان  يوچ هغه وخت ±ررسه شوه لكه  àولوژنهٻ� د 8ايي ¯سل هنا
 وشاړ  بيخيخو دا ;اپو  .شول 8ایپه  8ایپه يو بل Xوچين ;اپو کې د /س تنéې وuسTتالو د ;اپو �5ه و

اكل د فربورۍ په م�اشت کې وروسTىت ¼سامين و �ی،  ۱۸۶۹د . ډFر ژر
 مµ#ه والړل دویاو هلته
 .په م�اشت کې م�ه شوه م اكل د ميئ�۱۸۷۶#ه، ±رو ان�µه د ويلمي الون، وم� او وروسTتS ¼سامين

 اروپاٻ�ياو د  را¢
ه تالسT د امرFکې �Êسوي ;لوالې مرشي -د ÎرÚني�ې نه وروسTته په ��ۍ مسلطې د هيودي

-هيودي هام¢هدا . په اسالم او مسلامÔنو جéµونه ورتپل رشوع ک�ل ي�ېند S په مناي  ارسائيلهيودي دولت،
متدن
 الرې ;ول äرشيت په  د دېاtuی او  ي�ېد اومسها
 بيدينه غريب متدن ب�hاد  �ې�Êسوي ;لوا
 ده

اساليم ع±ين  �ېيٻÎر`ليتوبونه ±رالسه ک�ل لكه  دې ;لوالې سرت. غوZل کې را;ولوي خ£ل خسا او چàل
د ±رXي�ې مجهوري دولت او د سعودي  ي�ېعوض په  د دېدار�سالم
 م�ن#ه يووړ، او +الفت او

�Êسوي ;لوالې -په حرمني او جح /ندې اصل کې د هيودي ي�ېپه ن.�>ه کې  .هک�  8ایپه  8ایپا�اهې
  .واک ;�µ´ شو

لوالې السونه �Êسوي ;- شا ته په اصل کې د هيودي ��يوال نظام م�ٔجوجود جوج  �ېدا کتاب په ډا ه Xوي

�µه مه ±ررسه يش ي هغه خمکې و  هد رسول هللا �ېډFر وخت به ورته نه وي پاتې  �ېداسې Îرtuې . دي
راخوشې Xيدو وروسTته مه د جح  م�ٔجوجو+لک به د جوج ”�ېواٻيپه حصيح خباري کې را¢يل او  �ېXومه

 .جح نه وي
 مµ#ه تلىل) د اعتبار وړ( �ېاره Àي، خو {ٓخره  �ۍ به ±ر هغې نه راÀي ±ر 5و او معرې لپ
“

راXوي او مسلامÔن په لكکه  پ�شéوٻ�يپه اړه  XيدوراÎرسريه د �Êسوي ;لوالې - د سورة املائده يو {ٓيت د هيودي

د {ٓيت ژ/ړه او پوهيدنه کې . داسې هيود`نو او �Êسو`نو رسه د احتاد او ملéرتيا اړFکو ساتلو �5ه مµع Xوي
خو دژ/ړې منت . ور�ک�و 8ایسTتو�ې رامðµته ک�©ي که �ريې د ژ/ړې مûµ کې ¼رشحيې 5ر ندونو ته

ه په ¼رشحيي 5ر ندونې په لينديو کې ليلك شوي دي او ژ/ړ او ¼رشحي د يو بل �5ه Zال ساتلو پ�اطر
  :زغردو حروفو کې ليلك شوې ده

َوَمن  ◌ۚ  بـَْعُضُهْم أَْولَِياُء بـَْعضٍ  ◌ۘ  يَا أَيـَها الِذيَن آَمُنوا َال تـَتِخُذوا اْليَـُهوَد َوالنَصاَرٰى أَْولَِياءَ *
ُهمْ    اللَه َال يـَْهِدي اْلَقْوَم الظاِلِمنيَ  ِإن  ◌ۗ  يـَتَـَوهلُم منُكْم فَِإنُه ِمنـْ

او �Êسو`ن په ح�ث د ملéرو، او �Êسو`ن په ح�ث د ملéرو، او �Êسو`ن په ح�ث د ملéرو، او �Êسو`ن په ح�ث د ملéرو،     هيود`نهيود`نهيود`نهيود`ن    SSSSمه ن�سمه ن�سمه ن�سمه ن�س) په هللا تعاىل /ندې( راوړیراوړیراوړیراوړی    ي�ېي�ېي�ېي�ېاميان اميان اميان اميان     �ې�ې�ې�ېهغو +لکوهغو +لکوهغو +لکوهغو +لکوای ای ای ای

ملéري، ملéري، ملéري، ملéري، ) ` يش به( ديديديدي) �5ه دوی
 ( �Àنې�Àنې�Àنې�Àنې) �ېÀکه )(ولې؟( انوانوانوانوضامµضامµضامµضامµائتالف�انو، ساتو�کو ` ائتالف�انو، ساتو�کو ` ائتالف�انو، ساتو�کو ` ائتالف�انو، ساتو�کو `
دا {ٓيت د ;ولو �Êسو`نو او هيود`نو رسه د ملéرتيا اړFکو ساتلو ). (�5ه دوی
 ( ائتالف�ان، ساتو�يك د نوروائتالف�ان، ساتو�يك د نوروائتالف�ان، ساتو�يك د نوروائتالف�ان، ساتو�يك د نورو

، SEATO ، سTياتو Ô Natoتو د �ې مµع XويمسلامÔن خو دا {ٓيت �5ه ډډه Xولو /ندې امر نه Xوي،

150

عرäسTتان په  �ېاو ` هغه ډول اړFکو ساتلو �5ه Xومو  ëشان احتادونو کې Îر+ه وا+يل  CENTO سTيýhو
�µه Xوي ي
 بلې خوا دا {ٓيت د يو داسې وخت راتلو په اړه خمکې و  .دی ک�یامرFيك سلطنت بدل -سعودي

�Êسوي -رسبريه vر دې به يو هيوديهيود`ن او �Êسو`ن به په مرموزه تو ه د يو بل رسه پ�ال يش او  �ې
`نو رسه احتاد جوړوي، او د نورو د هيود �ېقر{ٓن Xرمي توپري Xوي دداسې �Êسو`نو . ;لوا
 وپنðوي

 ûµسو`نو ±رم�Êې5وک�م {ٓيت ۸۲سورة املائده . (ملéري  رÀي /الخره د مسلامÔنو ±ر ;ولو غوره
ائتالف�ان دي او  خپلو کې رسهچ ±�او لري Xوم  پورېدا {ٓيت رصف د هغو هيود`نو او �Êسو`نو ). و ورۍ
    �ې�ې�ې�ې�5ه �5ه �5ه �5ه     ÚÚÚÚىسىسىسىساو
 او
 او
 او
 . )ۍوررسه مه ;�éµوملéرتوب او ائتالف  �ېک�يامر هللا تعاىل  په اړهدوي د رصف

د داسې مسلامÔن به . (ب�شکه
 مهدوي �5ه دیب�شکه
 مهدوي �5ه دیب�شکه
 مهدوي �5ه دیب�شکه
 مهدوي �5ه دی)د ملéرتوب و¢ريه لپاره( ته مخ واړويته مخ واړويته مخ واړويته مخ واړوي    دویدویدویدویهر 5وک هر 5وک هر 5وک هر 5وک
ب�شکه ب�شکه ب�شکه ب�شکه ). بيدينه ;ولنه کې Zذب يش او خ£ل اسالم به
 السه ورک�ي��يوا
 او �Êسوجيوج م�ٔجوجو -هيودي

د  �ېدا {ٓيت دلته يو بل +ربداری راXوي (. . . . ظاملان ديظاملان ديظاملان ديظاملان دي    �ې�ې�ې�ېته ته ته ته     هغو +لکوهغو +لکوهغو +لکوهغو +لکوهدايت هدايت هدايت هدايت هللاهللاهللاهللا تعاىل نه Xوي  تعاىل نه Xوي  تعاىل نه Xوي  تعاىل نه Xوي
رش اكرونه وي، او د ب�ې انصافS، تريي او د د ظمل يعنې  دوید �Êسوي ;لوالې بيلو�کې ¯tه به -هيودي

هللا تعاىل پخپ
  �ېداسې +لکو رسه ÔسTته پاسTته ونلري �ا ته  �ېمسلامÔنو کې /يد دومره شعور وي
 )۵:۵۱قر{ٓن Xرمي، سورة املائده، ). (ک�ید هدايت نه Xولو هوډ

 د داسېSÀمه ور �ېد قر{ٓن جميد دا {ٓيت Xرميه په ر�.�ا رسه مسلامÔنو ته ډFر لكک +ربداری ورXوي،

د  �ېاو 5وک ) يعنې د جوج م�ٔجوجو ��يوال نظام(Xوي  وامكين�ن سTبا په ��ۍ  �ې+لکو ¢�©ې ته Xوم
کT مT هغه ې پا�اهS د سعودي عرب السTپو5خو . اسالم او مسلامÔنو رسه په جµ´ کې بوخت دي

 نه ديد ډFرو سلف�انو Êاملانو رسونه  /ندې معام
هللا تعاىل ±رينه خسته مµع ک�ي ده، او دې  �ېاكر وک�
 رده اساليم ��ۍ  �ېحق�قت خو دا دی . پ پاتې يشوچ �ېمهدې کې  ÷ه ده  ي�ېاو `  +الص شوي

وغولول يش او د ملéرو  �ېvرtuودل  دویچد لكه نه  راه�سېپه دې اكر بوخýه ده په تريه
 هغه وخت

�Êسوي -د مهدې هيودي هرسول هللا. ملتونو، ��يوال /�ک، {ٓې امي ايف و¢ريه ¢�©و ته 8انونه وغورÀوي
  : اك
 وړاندې دا پ�ش ب�ين ک�يوه ۱۴۰۰;لوالې خلوا د ظلمونو په اړه

 دویبه هرومرو  Úىس، او وک�ۍهيود`نو رسه جµ´ ) .ريی Xو�يكÚسTي په (به هرومرو ) مسلامÔن( Úىس”

لته يو د! مسلامنه، ای �ېډÎرې به مه غ© وک�ي  �ېحىت ±ر دې ) يعنې ¢البه به `ست( ک�ۍلره قýل
  )حصيح خباري، حصيح مسمل(“ .راشه او قýل ک�ه دې لره هيودي پT دی زما شا ته، ëس

ته مخ واړوي د ملéرتيا او د ائتالف لپاره، هغه به
  دویچ، هغه 5وک �ېک�ايهللا تعاىل عزوZل +رب را

Ôن يوې داسې ديين او ،
 دې Xب
 مسلام)او په دې تو ه به مو�© �5ه نور نه وي(مهدوي �5ه وي
د هللا  �ېXوم  �اٻ�يته ¢رب ون و  پايلو هغه �لندد يٻپه Xومک  �ېاساليم سTياست پوهنې ته اړتيا لري

د غريب متدن په 5رخ کې د Úويدو �لند په مسلامÔنو کې  .تعاىل خلوا په لكکو الفاظو غندل شوی دی
، د امرFکې وFزې ي�ېاو �ه مWال  +ربه ده لريېد هر ډول عقل او شعور �5ه  �ېشوی ديدومره ز`ت

X بعيت ±رالسهÚ ن اكرت اوFسې  رë ې ±رړې دي دوید ولوÓµم.

151

ذوالقرنني  �ېلكه . د خوشې Xيدو نورې پايلې د قر{ٓن Xرمي سورة الکهف را5ر ندوي م�ٔجوجود جوج

د ) جوړيدنه(د ديوال  �ې+رب ورک�يد جوج م�ٔجوجو خمه ونيو
، هغه  ي�ېديوال جوړ ک� او په دې تو ه
هللا  �ېهغه وخت راشې د Xوم په اړه لكه  �ېخو هغه +ربداری راXوي . هللا تعاىل
 لورې يو رمحت دی

، نو هللا عزوZل به دا ديوال ړن´ ` هوار ک�ي او )يعنې د يوم الق�امة د پيليدو وخت(تعاىل  وا�Tنه ک�ې
 :جوج م�ٔجوج به ��ۍ ته راخوشې يش

َذا*   وََكاَن َوْعُد َريب َحقا ◌ۖ  فَِإَذا َجاَء َوْعُد َريب َجَعَلُه دَكاءَ  ◌ۖ  َرْمحٌَة من ريب  قَاَل هَٰ

)! په خملوقاتو(رمحت دی
 طرفه د رب زما ) زمو�© Îر`ليتوب کېد ديوال جوړولو (وويل، ) ذوالقرنني(”

د úکې (هوار ÎراÎر ) دا ديوال(، نو وه به  رÀوي )يعنې {ٓخره زمانه(را¢
 وÊده د رب زما  �ېخو هر لكه
 )۱۸:۹۸(“ ).حقه او aبته(او ده وÊده د رب زما ر�Tت�µې ): رسه يعنې ړن´ به يش

 :د راخوشې Xيدو سرتې ا¢زيې په ډا ه Xوي دوید ورëسې دوه {ٓيتونه

  َونُِفَخ ِيف الصوِر َفَجَمْعَناُهْم َمجًْعا ◌ۖ  َميُوُج ِيف بـَْعضٍ َوتـَرَْكَنا بـَْعَضُهْم يـَْوَمِئٍذ *

 ` يش او يو8ایچ (ننوÀي د موج ëشان  ±ر5و�5ه په د¢ه ورځ  دوید او vرې به ږدو �Àنې ”

;ولو لره  دویرا;ول به ک�و  يش، ëس ک�یبه پو ) قضاوت(د نورو رسه او ش*�لS د ) Sکر يش
 “ .يو8ای

 ْلَكاِفرِيَن َعْرًضاَوَعَرْضَناَم يـَْوَمِئٍذ لَجَهن

قر{ٓن کې  په دې(�ې5وک او په د¢ه ورځ به دوزخ د ;ولو هغو +لکو خمې ته راوړاندې ک�و ”

  “.حق نه مين) بيان شوی
  )۱۸: ۹۸-۱۰۰سورة الکهف، (

د  �ېندې ک�ي پورته ليلك شوي لوم�ي {ٓيت Xرميه کې، قر{ٓن Xرمي د هغې اومسها
 پديدې يوه ¼رشحي وړا

او د اسTتعامر الندې راوسTتل، او ورëسې د  الندې Xولد اروپا`نو خلوا د ��ۍ . ��يوالتوب په نوم `دF©ي
قر{ٓن  �ېژوندالرې اكپ�ي و رÀي، دوه داسې پ�tې دي  اروپاٻ�يد بيدينه  �ې;ولې ��ۍ دا رن´ بدلول

دومه {ٓيت . ک�©ي يو8ایيا رسه Sکر خوري او ب يو بل رسه  د �ېدي  رسه ¼ش��ه ک�ي Xرمي د موجونو
په هللا تعاىل  �ېک�ي، او هغه +لک بد
 دوزخ په ��ۍ د ��يوالتوب هبري به  �ېې Xوي  وا�Tنه وړاند

152

په تدرجيي تو ه د بيدينه او خسا ��يوالې ;ولنې �5ه  �ېاميان لري، د خ£ل اميان ساتلو لپاره به جمبور يش
 .8انونه يو طرف ته ک�ي

ډFر ل© +لک به 8انونه يو طرف ته  �ېپوه�©ې  په دېهللا تعاىل حکمي او Êلمي ذات دی او
 خمکې نه

د جوج م�ٔجوجو په غوZل کې ±�ل  ۹۹۹د هر زرو �5ه به  �ېک�ي او Ñديث
 مهدې س��ه بيانوي
 .وي 8ای)من  ي�ېشوي وي او په {ٓخرت کې به

��يوال نظام نه يواÀې بيخي بيدينه، خسا، رسغ�و�کی او ظامل نظام دی بلکه لكک  اروپاٻ�ياومسها
 سTيکولر

د¢ه هدف ±ر ډFره Ñده . ±ر 5و ;ول äرشيت په يوه بيدينه او ��يوا
 ;ولنه کې رسه را;ول ک�ي لريعظم
;ول äرشيت د  �ېد ��يوالې ;ولنې د جوړ�ت د vردې شا ته مقصد يواÀې مهدا دی . ±ررسه شوی دی

  .په 8ان ق�و
 ک�ي وامكينارسائيلپه ;و
 ��ۍ د  دویدولت په tëو کې وغورÀوي او  ئيلارسا

د اوسTنS ��ۍ بيدينه  �ېبه ه	ه Xوې  دویچر�Tت�ين پريو`ن به
 دې �5ه پôندل ک�©ي  هد نيب Xرمي
;ولنه کې خوشا
 وي او د  دېد /يق äرشيت اکرثيت به په . او خسا ;ولنې ¢�©ې �5ه 8انونه وژغوري

  . تباهS لور ته به روان وي خو په 8ان به +رب مه نه وي

��ۍ په ډا ه مسلامÔنو رسه په جé�ه کې  اروپاٻ�يد مسلامÔنو خلوا د مقاومت په ن.�>ه کې د جوج م�ٔجوجو
 مسلامÔن /يد دې ال ëسې ز`تيدو�يك تريي ته Xوم ډول ¢رب ون �اكره ک�ي؟. بوخýه ده

داسې . هللا هري ک�ي به ه د ورتلو �5ه نه ساتې، /الخره8انونه د بيدينS ¢�©ې ت �ېهر هغه 5وک

مسلامÔن بيا د مه>hس*رسTتو د حقوقو د ورÀې ملا�لو په ±رڅ کې د وا;ونو �5ه د ترييدو په وخت، ليدل
دغې خسا  %�ې  و��ې يوه Îر+ه و رÀي او د مه بيا ددا مسلامÔن  .وررسه په Óا کې مشغول وي �ېک�©ي

مومµانو ته +ربداری  جميد قر{ٓن. عرصي موسTيقS او سTندرو په وخت وررسه مسې د خوشالÔ Sرې ويه
قميت دا ) هللا لور ته شا اړولو(ولو د هللا تعاىل د هري  �ېÀکه  ۍدداسې +لکو ëشان مه ک�© �ېورXوي

. ا¯سان�ت
 شعوره حمرومه يشد خ£ل به  دویعنې £ل 8انونه هري يش، ي �5ه به خ  دوی
  �ېدی
 ¯ساÔن نه پيدا ک�©ي، يعنېداسې ;ولنه کې به بيا نور په ر�.�ا رسه ا). ۵۹:۱۹قر{ٓن Xرمي، سورة احلرش، (

به د µÀاورو ëشان  دویپه بل عبارت . ويد دا رن´ ;ولنې ماشومان به د ا¯سان په Zامه کې Gاروي

/الخره داسې يو  �ې وا�Tنه ک�ٻ هرسول هللا. د خµ#ري، س*�و، بزيو انو او نورو ëشان –+اصيتونه لري
پوه�©ي  په دېسرت ې لري  �ېهغه +لک . +لک به د خرو ëشان په ډا ه جامع Xوي �ېوخت به رايش

او مسلامÔن /يد يوې داسې ;ولنې . په ډا ه جامع ډFر ژر زمو�© الرو Xو5و کې راÎرسريه Xيدو�کې ده �ې
 د hZسې کثافýدانS ح�ث�ت لري؟ �ې��ۍ ته Xوم ډول ¢رب ون 5ر ند ک�ي Xومه

153

دا رشک په . د سTيايس ��يوالتوب په ن.�>ه کې د  ردې ��ۍ سTيايس نظام په رشک کې اخýه شوی دی
خ£ل 8ان ;ولواک  عرصي حکومت �ېدی Àکه  په جوړ�ت کې په ډا ه حکومýونو�اكره د عرصي

Ñالل  �ېدا اخýيار 8ان ته ورXوي  �ېبويل، او خ£ل واک او قوانني ±ر ;ولو اوچت  %�ي، حىت ±ر دې
، يو مWال او داسې �لند په Zاري تو ه ±ررسه ک�©ي مه(دي  هللا تعاىل حرام ک�ي �ېو رÀوي هغه Gه

 ک �5ه په امان کې وسايت؟مسلامن /يد په Xومه طريقه 8انونه د عرصي دولت د رش). سود دی ي�ې

په سود اtuودل  ي�ېبhسT  �ېاقýصادي ��يوالتوب، په بلې خوا، يو داسې اقýصادي نظام زF©وىل دی
د سTيايس بيدينS او . او دا په خ£ل وار د ��ۍ په عوامو يو نوی اقýصادي مريتوب پىل Xوي. شوی دی

، وژنه او hZيس تريی و¢ريه ورځ ±ر اقýصادي حمروم�ت په ن.�>ه کې ب�ې قانوين، اخ و ډب، رش غوبل
 .;ولنه پخپ
 د ��يدو او دړې وړې Xيدو په Ñالت کې ده �ېداسې Îرtuي . ز`ت�©ي بلې

د ډÎرې ح�ث�ت لري او حىت دا ډÎره مه د ړ��éدو په Ñالت کې ده Àکه  Úدابد لپاره XورنS د يوې ;ولنې

په خ£ل Zال کې را ريې ک�ي  ي�ېد �ðو �5ه اکرثه  �ېيو Ôوړه �ðينه او�Tتون راÎرسريه شوی  �ې
 . رااكږي ي�ېاو د بيالرۍ لور ته

نظام په واسطه  د دېمسTيح، د اوسTين بيدينه ��يوال نظام اصيل طرح Xو�کی دی، او هغه  Xو;هدZال،

لكه خمکې کې داسې سرته ازماينه او فýنه د ا¯سان په Úرخي  �ېäرشيت د يوې داسې ازماينې �5ه تريوي
 .نده تريه شوي

  v�اوونه Xيدود جوج م�ٔجوجو د راخوشې

د جوج م�ٔجوجو خوشې Xيدنه مðµته را¢لې ده، نو مو�©  �ېمو�© دې ن.�جې ته رسTيديل يو  �ېاوس لكه
 دوید چدا 5ر ندوي  �ې %�ې اشارې وجود لري . د خوشې Xيدو ±رت�ب مه معلوم ک�و دوید /يد

دا د هغه Ñديث �5ه په ډا ه . ��ۍ ته راخوشې Xيدنه به تدرجيي ډول  ولري يعنې په v�اوونو کې به وي
  :د  لييل مسندر ي په ¢اړه به تريF©ي �ېواٻيپه اړه  دوید چک�©ي

د چ، او لكه اوبه وt5يپه ¢اړه تريه يش، ±رينه به )  لييل مسندر ي(خمک�نS ډ
 به د حبريه تربيه  دوید ”

 )حصيح مسمل(“ ‘...دلته يو وخت اوبه وې‘: به واٻ�يوروسTتS ډ
 تريF©ي، نو  دوی

154

د خوشې Xيدو وروسTته  �ې�5ه مه 5ر ندF©ي  )۲۱: ۹۵- ۹۶سورة �ن��اء، (دا د قر{ٓن Xرمي هغه {ٓيت
د هرې لوړې �5ه به راXوځ يش او يواÀې
 دې نه  �ېبه جوج م�ٔجوج په هر لور خ£اره يش او ` دا

ته مو�©  �ېپاي
 دا . بريته خ£ل ک�ي ته راسTتانه يش ±ر 5و دا �ار و;ی ‘ �ار و;ي’وروسTته به هغه +لک

 معلومه ک�و Xيدود راخوشې  دوید  �ېاوس زم�نه ÎراÎره دهÑدق�قه مر.

دا يو (دا مسندر ی ز`يت م� بلل ک�©ي  �ېدومره �کýه شوٻ کNهندر ي د اوبو د  لييل مس  �ې5ر�éه
د  �ېنو معلومه شوه ) يش Xوالیپخپ
 د  و ل
 الرې پل÷نه  ي�ېلوسTتو�يك  �ېحق�قت دی داسې

 کې دا+ليدو ته �ژدې دهÑمر SتTيدنه اوس وروسX جوج م�ٔجوجو راخوشې.

د سورة �ن��اء په  �ې�5ه ±رالسه ک�©ي يعنې دا  زمو�© د �ار و;ي د پôندنې Úييدد دې په اړه اضايف

ين ب د .دی) Fروشمل(Xوم �ار و;ی ذXر شوی هغه بل Xوم نه بلکه ب�ت املقدس  �ې{ٓيتونو کې  ۹۶-۹۵
جوج م�ٔجوج اوس په هر لور +*ريدو  �ې�5ه 5ر ندF©ي  و بريته سTت�hدو او د �ار و;ي بريته نيولوارسائيل

  .په خ£لو السو کې اخسTتې دي ي�ېا ې کې Îر`يل شوي دي او د ��ۍ و

ډFرې Ôوړه نو
 دې حق�قت �5ه خوشې Xيدو {ٓخرې v�او ته �ژدې دي، رااوس د  �ې جوج م�ٔجوج
  :Sکو رسه ±�او لري الندي�hود ، او دا ک�©يÎرسريه راپايلې

 د ��ۍ اوسTنÑ Sالت، او •

 د عر/نو Îر+ليک •

�5ه روايت شوی دی او د كد زيhب بhت حجش �ېهغه ر�Tت�ىن خوب وليد Xوم  هرسول هللا �ېلكه

ال ”ا لكمې په خو
 وې د ي�ېيدو رسه مس راوTtu  نو دجوج م�ٔجوجو راخوشې Xيدنه vکې �ودل شويده،
را�ژدې  �ېتباهې ده عر/نو لره د هغه رش
 Xب
 ”يعنې “َويٌل لِلَعَرب ِمن َشر َقد اِقتَـَربَ ! اله اال اهللا

�5ه وروسTته په اړه د مالوماتو د اوريدو  Xيدووجو د راخوشې د جوج م�ٔج كزيhب “ .شوی دی

په  هرسول هللا “نيک مع
 +لک شTتون لري؟ به مو�© کې �ې{ٓ` مو�© به تباه شو رسه د دې ”وپو�Tتل،

د  ثْ بَ خَ  “.خ�ث په ��ۍ ¢البه يش �ېلكه ! هو”يعنې “نـََعم ِاَذا َکثـَُر اخلََبث”لكمو Àواب ورک�، دغو

نو نه يواÀې به عرب تباه يش . واٻ�يبيا رش او بدۍ ته  ُخْبثْ خو . ثافت ماÔ لريچàلS، مردارۍ او ک
رشي او بد +لک د ��ۍ وا ې په الس کې  �ېتباهې به هغه وخت مðµته رايش لكه  دویبلکه، د

 دنيا �5ه به د ا+اليق چàلS، فساد، حفاشS او سTپک او  وا+يل
 .کثافýداين جوړه يشýوب يوه ��يوا

155

خ�ث په ��ۍ  �ېدی يعنې 5ومره  ک�یا�ور دې Ñديث رشيف د عر/نو د تباهS لپاره يو زماين Zدول
د دې کتاب د ليلكو په . کې ز`ت�©ي مهدومره به د جوج م�ٔجوجو په الس د عر/نو Îر/دې را�ژدې ک�©ي

په Úرخي  ي�ېمWال  �ېپه ��ۍ /ندې �ن سTبا ±ر ;ولو بد +لک مسلط دي  �ېوخت دا بيخي رو�انه ده
د يوې  �ې��ۍ داسې مخ �کýه د يو داسې Ñالت په لور روانه ده  �ېکې نه ليدل ک�©ي، او دا

 .پيل شويده مه د عر/نو Îر/دي �ېکثافýدانS رسه به مساوي وي او ب
 دا

ورو Îرخو کې د عر/نو د تباهS او Îر/دۍ مýناقضه ډرامه ��ۍ به ډFر ژر په فلسطني او د عريب ��ۍ ن

ه، او
 دې ک�ې و  پ�شéوٻ�يپه اړه  د دېاك
 خمکې  G۱۴۰۰ه د پاسه  هرسول هللا �ېننداره ک�ي،
په حق /ندې د اسالم دعوه ر�Tت�µې  �ې، او دا وهغه د هللا تعاىل ر�Tت�ىن پيغمرب  �ې�5ه رو�ان�©ي

 . ده

vرې خ£ل اميان ساتىل يش او دا الر د قر{ٓن Xرمي په سورة الکهف  دویچمسلامÔنو رسه رصف يوه الر ده
ژغورنې لور ته تللې ). د دZال �5ه امان لپاره تالوت ک�©ي �ېسورة دی  هام¢هدا (کې �ودل شويده

يدينه او ظامل ��يوال د جوج م�ٔجوجو ب . س�ی د بيدينه ��ۍ رسه اړFکه قطع ک�ي �ېيوا�ÀنS الر مهدا ده
;ولنې �5ه د اړFکو vرFکولو ` وتلو هبري ±ر ;ولو غوره داسې  شوې ��يوالې خلوا پنðول دوی، او د نظام

دا 8لمې د مهدا رن´ . په الره روان يشذXر شوو 8لمو  د مسلامÔن په سورة الکهف کې �ې±ررسه ک�©ي
 .پناه اخسTتې وه ي�ې��ۍ �5ه په ت�Ttته جمبور شوي وو او په يو ¢ار کې

 :�5ه 8انونه Zال ک�ي بورZلد خ�اثت د  �ېXوي هدايت قر{ٓن Xرمي پخپ
 مسلامÔنو ته

… َنَـَنا َوبـَْنيَ اْلَقْوِم اْلَفاِسِقني  فَافْـُرْق بـَيـْ

 )۵:۲۵قر{ٓن Xرمي، سورة املائده، (“ .د قوم �5ه)  ناهéار او رسغ�و�کو(ëس Zال مو ک�ه د دې فاسقانو ”

 ک�یيٻاو النديىن نصيحت  سې د اړFکو د vرFکولو وخت به راÀيدا �ېاSلك ک�ې وههرسول هللامهدار�éه
  :وو

د يو  �ېفرماييل، داسې يو وخت به راشې  هرسول هللا �ې�5ه روايت دی  طد ابوسعيد اخلدري"
د غرو رسونو ته او هغې 8ايونه ته يويس  ي�ېهغه به  �ېوي،  )رمه(ې به م�© شTمتينمسلامن ±ر ;ولو �ه

 )حصيح خباري(" .±ر 5و د فýنو �5ه خ£ل دFن وسايت /رانونه اوري �ې�ريته

به /الخره  دویکه �ريې مسلامÔن د سورة الکهف د 8لميو د ک�سې �5ه هدايت ±رالسه Xول غواړي نو
ه ی يش لكاژغورلو کې ه
 Îر`يل Xيد بيدينS او خ�اثت �5ه د 8انونو او خ£لو Xورنيود  دویچپوه يش

156

 ي�ېد جوج م�ٔجوجو د ;ولنې رسه  �ې/نÓو ته مصلحيت  و�ه يش  وداسې لريې vرتو مسلامن دویې �
 .Xوم ډول اړFکه نه وي

که �ريې . اساليم ;ولنو جوړولو ته پام و رÀوي کNهX Sµوچ  وي په ي�ېاماكن  �ېهر 8ای مسلامÔن /يد

اميان په 8ای  دوید  �ېاو که �ريې دا مسلامÔنو ته دا زم�نه ÎراÎروي  اساليم /نÓه جوړF©ي سو�هيو
ډFرF©ي، نو /يد دا النديين رشايط په نظر کې  بلېاو احلاد ورځ ±ر  بيديين �ېوسايت په داسې Ñال کې

  :وساتل يش

د اساليم /نÓې د هر ورSµÀ �ارو او ژوند بhسT /يد د قر{ٓن او سhت په لكکو ب�hادونو  •
د بقا  �ېXيداي¯يش  ،په قر{ٓن او سýhو نه وي والړ ي�ېبhسT  �ېهر هغه ىش . ک�tودل يش

5ومره اوږد Úرخي هر که يو اساليم مذهيب رمس هر5ومره  ÷ور وي او . لپاره اړFن و %ل يش
د /نÓي Êامه ژوند ته  پورت�hو ب�hادونو نه وي قامي نو /يد مس>د ته او `ولري، خو که په

د مسلامÔنو ±ر مûµ خش�ه او نفاق پيدا  �ېرانوړل يش او نه /يد
 دې لپاره واكرول يش
اساليم /نÓه پاtuت موندىل يش او ;ولې هغه اومسها
 Ôوړه يواÀې په دې طريقه . ک�ي

په قر{ٓن او سýhو او د  �ېسلامÔنو هغه ;ولنې
 مµ#ه يويس د م  غواړي �ېه0ې شTنÓ^©ي
د پورت�hو د پيل Xولو .د ژوندالرې رسه ÎراÎر وي) د سلف مجع يعنې خمک�ين مسلامÔنو(اسالفو

د سورة الکهف د تالوت لپاره د ذXر Ñلقه غواړي  �ېهر هغه 5وک  �ېيو مWال دا دی
يو  و�ه 8ای کې دې وک�ي او د عوامو په  جوړه ک�ي نو /يد په خشيص ډول او د /نÓې

 .وړاندې دې نه Xوي

سورة الکهف د . /يد د خوراک t5اک او ا�رژۍ
 حلاظه په 8ان پوره اويس اساليم /نÓه •
په ا�رژۍ کې  اساليم /نÓهتو ه  په دېملر �5ه د ا�رژۍ اخسTتلو لور ته اشاره مه ک�ې او

 :يش Xيدایخودکفا

 ْمَسْقِرُضُهْم َوتـََرى الشزَاَوُر َعن َكْهِفِهْم َذاَت اْلَيِمِني َوِإَذا َغرََبت تـِإَذا طََلَعت تـ
ِلَك ِمْن آيَاِت اللهِ  ◌ۚ  َذاَت الشَماِل َوُهْم ِيف َفْجَوٍة مْنهُ    ...ذَٰ

�ي لور ته م�الن اكوه، او  ي�ېد ¢ار �5ه  دویÚ به ليدىل وای ملر لكه �ې راخوت او د ”
د ¢ار مûµ کې يو م�دان کې vراته  دویvرtuودل او  دویيٻلكه �ې ډوبيده او ک�� لور ته

  “ .وو، دا د هللا تعاىل د ¯tو �5ه دي

 ٌَمالِ  ۚ◌  َوَحتَْسبُـُهْم أَيـَْقاظًا َوُهْم رُُقودبُـُهْم َذاَت اْلَيِمِني َوَذاَت الشَونـَُقل...

157

لره په �ي او ک��  دویويده وو او اړول مو  دویوu¸ دي خو  دویÚ به فکر اكوه �ې ”

  )۱۸: ۱۷-۱۸قر{ٓن Xرمي، سورة الکهف، (“ ...طرف /ندې

بو;ي د ملر ر�ا لور . للور ته او�Tتل راو�Tتل د ملر په Xومک ±ررسه Xيد ک��د 8لميو �ي او
) photothropism(ورته فوتو±روپزيم  �ېته را�کون
 الرې يو خوا او ب
 خوا مخ اړوي

نو دا ح�ً د ملر ر�ا لور ته . بو;ي خ£
 ÚوF©ي ±ر 5و د ملر ر�ا لور ته مو+ه وک�ي. واٻ�ي
ب
 دا . د 8لميو بدنونه په دومره اوږده موده کې په يو اړخ او بل اړخ اوخýل �ېورا�کون

) photosynthesis(  ت�سسبو;ي د ملر پلوشو �5ه ا�رژي توليدوي او دې ته فوتوسني �ې
ح�ً مهدا شان Xومه معليه د 8لميو په بدن کې ±ررسه Xيده ±ر 5و د اوږدې مودې . واٻ�ي

/نÓه /يد په  اساليميو . يش ساتلو د بدنونو ح�ايت غ�ي ژوندي  دویخوب په ±رڅ کې د
د ملر �5ه ، دواړو معليو کې Fارت ±رالسه ک�ي ±ر 5و /نÓه فوتوسني ت�سسفوتو±روپزيم او

  .د ا�رژۍ اخسTتلو
 الرې په ا�رژۍ کې خودکف�
 پاتې يش

وي، نو /يد  واىل سو�هد خوراک t5اک توXو کې /يد  �ېسورة الکهف +ربداری راXوي  •
، په شTيدو او غو�ه کې هورمونونو او داسې هل شوي خواړورسو، ژن.�ک السو  ٻ�يد Xمييا

/زار د/ندې يش  Xيدای/نÓې �5ه اضايف طبعي خواړه  اساليمد  .نورو �5ه /يد ډډه وک�و
د /زارموندنې لپاره يوه . يش ولدر او تو ه د /نÓې اقýصاد په tëو  په دېکې وپلورل يش او

+لک د خوراک t5اک توXو او د حصت، hZيس توان `  �ېيش  Xيدایدا �ه طرح
او حصي خواړو پيدا Xولو په ±رڅ کې به  سو�هد . Ôريýhوب ±ر مûµ اړFکو �5ه +رب يش

 ي�ې/يق +لک  �ېيش  XوالیډFر هغه اكرونه ±ررسه  دویچدا په ډا ه ک�ي  اساليم /نÓه
دا وړتيا 5ر نده ک�ي  اساليم /نÓهمهدارن´ به . و رسه خمامخ ديسTتو�د ±ررسه Xولو کې

hZسې ا+القو کې د زوال خمه نيوىل  او پهد رشاب نوشS او د خمدره توXو د روږدتيا  دویچ
د ��ۍ نورو چيش او Îرسريه vر دې Xورنa Sبته ساتىل يش او دا په يو داسې وخت کې

 .;ولنو کې XورنS د ړ��éدو په Ñالت کې دي

 /زار ی دې ولري او ±ر {ٓخر Ñده پورې Xوششيو  �ې/نÓې لپاره دا مه اړينه ده  اساليم •
د (دا /زار ی /يد ر�Tت�µې پ�سې . /زار ی دې خودکفا او مسTتقل وساتل يش �ېويش  دې

د سرت /زار ساخéýي اك¢ذي  �ېپه 8ای  د دېپ�سې اسTتعامل ک�ي ) رسو او سTپ�µو زرو
د اك¢ذي پ�سو په بhسT جوړ ��يوال پويل نظام د ړ��éدو په  �ېلكه . پ�سې په اكر راوړي

 .په tëو والړ وي او پاtuت به ولريبيا مه وچىن /زار دا ÑXالت کې وي نو په دې تو ه به
د اك¢ذي پ�سو په بhسT جوړ ��يوال پويل نظام به هغه وخت ړن´ يش لكه  �ېزه اSلك Xوم

158

ه نيولې ±ر د فرات س�µد پورې خ£
 سرته جé�ه پيل ک�ي ±ر 5و د نيل س�µد ن ارسائيلچ
/نÓې د  اساليمد . دا جé�ه �ن سTبا کې پيليدو�کې ده. /ندې خ�÷ه واچوي ېسTمي ;ولې

په  .د /نÓې اقýصاد کې به شTمتين تل په جر`ن کې وي �ې/زار ي يو 8ا�é�تيا به دا وي
. دې تو ه به د /نÓې غريب تل د ار`نS په Ñالت کې نه وي او شTمتن به تل شTمتن نه وي

به په لكکه مµع وي، نو ¼ش په Ôمه اساليم /�کونو ته به هر ډول ) سود(د ر/  �ې5ر�éه
 .کې سودا ري وک�ي اساليم /نÓهپه  �ېهي` اZازه نه وي

د �حسان الره خ£
 ک�ي ±ر 5و دنhىن  �ې/يد هوډ`لS ه	ه وک�ي  هاساليم /نÓهيو  •
. وي ساد S، تقوی او لكکوايل ژوند ېëس د /نÓې ژوند /يد د ډFر. روÑاين بصريت ومويم

د تعلمي او ±ربي�ې په هر v�او کې /يد قر{ٓن Xرمي په تعلميي . رشيعت /يد په ;�éµه اجراء يش
/نÓې �وو�ي به د نورو ;ولنو د  اساليمد . سسTمت کې د مرکزي زده ک�ي ح�ث�ت ولري

�وو�ي زده Xو�يك به  د مسلامن �ېهغه دا . �وو�يو په vرت
 يو +اص امýياز ±رالسه ک�ي
په ر�.�ا رسه به اساليم  �ېد يوې داسې مسلامنې ;ولنې ±ر Gارنې او مرسTتې الندې وي

سTبا ر�Tت�ين مسلامÔن  �ېيش  XيدایيواÀې دا ماشومان داسې ±رييه او روزل . ژوند ولري
 .و رÀي

د  يو امرياو د  يو جامعتکې ژوند Xوي /يد د  اساليم /نÓهپه يوه  �ې;ول هغه مسلامÔن  •
. په دFن پوه�©ي او دFن معيل Xوي �ېامري /يد داسې 5وک وي . مرشۍ الندې را;ول يش

، ٻ�يدا vروا �کوي که �ريې هغه عرب، افريقا. هغه /يد د شاوخوا ��ۍ �5ه مه /+ربه وي
هغه /يد دFن د جامعت په غ�و اجراء خو او ` بل 5وک وي،  ٻ�ي±رک، هندوسTتاىن، مالزي`

په دې تو ه به د . �اٻ�ي¢رب ون و ) اوريدلو او مµلو( عتُ الط  وَ  معُ لس اَ /يد د  دویاو  ک�ي
 ./نÓې خ£لمنðي اسTتحاكم، نظم او مسون په 8ای پاتې يش اساليم

، په حکومت يش¯اسTتعامل  /يد په ح�ث بhسTد حکومت نيولو v�او کې د اساليم /نÓهيوه  •
¯يش او  Xيدای/ندې مسلط ) مجهوري(اسالم په دولت . XودÚ د اساليم /نÓي دنده نه ده

د جوج م�ٔجوجو ��يوال نظام /يق  �ې±ر هغې  Xيدایاساليم +الفت بريته ¯يش راژوندی
د لرغوين خراسان سTميې �5ه نيولې ±ر ب�ت املقدس پورې د �ک�الک او ظمل په خو، . وي

ه دې کې د /الخره Îر`ليتوب پ �ېضد وسلوال مقاومت /يد هي` لكه په ;په وندرF©ي Àکه
 .شويده هذXر ýي� کې  په دې کتاب مخکېچ، ژمµه شويده

159

نو /نÓه کې د وسلو شTتون /يد . /نÓې يوا�Àىن هدف د مومµانو د اميان ساتنه ده اساليمد  •
دفاع لپاره د hZيس تريی Xو�کو په +الف 5ومره د ¢لو، داړه مارانو او  �ېمهدومره وي
Îرسريه vر . د حکومت په +الف د جé�ې وړتيا يوې /نÓې لپاره Ôشونې ده. رضوري وي

 په دېپه /نÓه کې م�شTته يش خو  �ېدې هندوان، �Êسو`ن او نورو ته به اZازه وي
په . �لند او قوانني په 8ان وميند /نÓي  دویرسه د�مين نلري او به اسالم  دویچرشط

د /نÓې سوليزي او نه  �ې و�éوسTيو خمه ون�يس  مسمل +لک د شکونو اوتو ه به ¢ري  دې
/نÓه به په وسلو پ÷ه نه وي،  �ېد دٻخو رسه .  وا�و�کې +اص�ت په اړه به راپورته ک�©ي
دا . لپاره /يد Xومه الر پيدا ک�ي اج�عي امµيت د خو بيا مه د ;ولو اوسTيدو�کو خونديتوب او

په هره دروازه او ک�کS کې د اوس*µې سTي�ان ل�éديل  �ې/نÓه /يد د زندان ëشان نه وي
وي او ` په هر Xور قمييت د خطر ز�éونه ل�éديل وي او ` ±رينه ازغي لرو�يك س�Tن �اپريه

د شTپ�ې په وخت په  �ېيش  ک�ایيوه �#ه مه و  �ېد /نÓې امµيت /يد داسې وي . وي
/نÓې دا رن´ خونديتوب او امµيت به  اساليمد . خونديتوب يو 8ای نه بل 8ای ته الړه يش

 ./يق Àوريدلې ��ۍ ته يوه سرته سTيايس 5ر ندونه وړاندې ک�ي

;ول هغه هدا`ت �ې د قر{ٓن Xرمي او سýhو �5ه راÎرسريه ک�©ي او Xوم �ې د Xوچµيو اساليم ;ولنو د
کT مT مهدا . /يد په اكر راولو، /يد لوم�ی ±رالسه ک�و او بيا يو مµظم ±رت�ب ورته ورک�و جوړولو لپاره

 ي�ېر�éه دنده موالÔ محمد فضل الرمحن انصاري په  خ£ل کتاب کې رس ته رسولې ده �ې کتاب
په مهدې تو ه . په نوم دی SocietyThe Qur’ānic Foundations and Structure of Muslimد

هغه  ي�ېهغه د اساليم روÑان�ت مفکوره مه په ډFر ز`ر، احýياط او تفصيل رسه �G�لې ده او دا رن´
خو روÑان�ت ±ر . �ې د کتاب د ليلكو په وخت ال Îرسريه شوي مه نه وو ک�ای وته نيو�کو ته Àواب ور

د . يق سو�ه والې لپاره ه	ه نه وي روانههغې نه ±رالسه ک�©ي ±ر 5و �ې د خمکې نه وجود کې د ا+ال
موالÔ انصاري د کتاب يوه ب
 Fمه السTته راوړنه دا ده �ې د اساليم ا+اليق ارز�Tتونه ±رت�ب او تفصيل

) يعنې ا+اليق سو�ه وايل(مهدا رن´ د ±زXي�ې . vکې 8ای ورک�ل شوی دی ي�ېاو وررسه شµhې ته
ر�وونې 8ای په 8ای شوي دي، او د دې په µ5´ کې د ذXر ±رالسه Xولو لپاره vکې �لكي هدا`ت او ال

  .الرې �ارې مه vکې رو�انه شوي دي

 . نوموړی کتاب د اوسTنS زمانې په طوفاين چ£و کې د مسلامÔنو لپاره د يو الر�ود کتاب ح�ث�ت لري دا

وخت کې �ې  يش په تريه داسې Xيدایدې ح�ه د مسلامÔنو لپاره د يو الر�وو�کې الحيې اكر اخسTتل
په لريې 8ايونو کې د اساليم /نÓو جوړولو په ±لك کې دي �ې د جوج م�ٔجوج ��يوال نظام رسه  دوی

هي` Xوم ډول اړFکه ونلري او په دې تو ه مسلامÔن وXوالی يش د �ن زمانې بيدينه او خسا ;ولنې �5ه
  .8انونه او/يس

160

  امت فصل

  پايلزيه

161

کتاب ليلكو يو بل هدف دا و �ې د اسالم د مقدس دFن هغه سTياالنو رسه سوال Àواب د دې
دا کتاب د اسالم دننه د بيالبيلو ډلو . وک�و 5وک �ې واٻ�ي �ې دوی د حق دFن µ.t5ان دي

�5ه د يو Àواب غو�Tتو�کی مه دی په تريه هغه ډلې �5ه Xومې �ې په ډFره ليوالتيا د هغو +لکو
  .د الرې پريو`ن دي) �حسان(دي Xوم �ې د ر�Tت�µې اساليم او روÑاين رسه جé�ې ته Ãتو

او  مفکورې په هلكه ¢لطې م�ٔجوجوجوج  �ېکتاب د ليلكو شا ته مقصدونو �5ه يو مقصد دا دي د دې

 غðيدلېکٻ  فکرونوپه د +لکو  8الې ëشاند لکه د غ%�ې  وخت ترييدو رسهد  �ېافسانې
 مµ#ه يوسو
. په دې موضوع پوره پوه يش س�ی �ېمµه ک�ٻې د ÔشونS ±ر Ñده سTتو�ز دې ¢لطو مفکورو دا بيخ. دي

په عريب ادبياتو کې د جوج م�ٔجوج تذXره  �ېمه دا اړينه و %
 (JewishEncyclopedia) هيودي پوهنغونÓال
 �ېراSÀدا کتاب نور مخ په äش*�يدو دی، نو  �ې5ر�éه . د غ%�ې 8الې وراضافه ک�ينورې �é مشري کٻ
  .رسه رشFکې ک�و) مفکورې(د خµدا وړ د غ%�ې 8الې دا

کې Yakut i.113 ، ۱۱۳په `Xوت (اندازې ته رس�©ي  ٻ�يد ا¯سان د بدن ن� �ېXوچين بدنونه لري،  دوی”

د نواكنو په 8ای پنجې لري، د زمر`نو  دویډFر تندخويه دي، ). دي بيا
 دې �5ه دن´ ذXر شوي
ددوي غوږونه . پ÷وي ي�ې;ول بدن  �ېلري او دومره وTtuتان لري  ژامې ته ورته او او�انو ëشان ¢ا�ونه

د خوب په وخت په يو غوږ �يل او بل غوږ  دویچيو طرف په وTtuتو پT دي، دومره سرت دي  �ې
د . په اجعازي تو ه ورته ورXول ک�©ي �ېXبان دي اصيل خوراک  دوید . په 8ان لکه د Î�سنت را اچوي

به په úکه ورانS اكوه  دوی. د µÀاورو
 ذاته مشريي ي�ې�لند لکه د µÀاورو دی، او مسعودي خو  دوی
رسه �ژدې م�شTته +لکو سکµدر  دویخوړ؛ او د مهدې ورا�اكرۍ درولو لپاره  ي�ېاو هر شني بو;S به

 هر اس�خيو  دویچک�©ي  ويلمه  دا. بند ک�ي دویجوړ ک�ي او يو ديوال  �ېاعظم �5ه غو�.µه وک�ه
 Jewish))د اميل ج هرش او ماري مونتéومري مقا
هيودي پوهنغونÓال، جوج م�ٔجوج په اړه (“ .دي

Encyclopedia, Article on Gog and Magog by Emil G. Hirsh and Mary Montgomery)

. جوج م�ٔجوج د ا¯ساÔنو �5ه دي �ېدا په اثبات رسوي  �ېداليل وړاندې شوي داسې دې کتاب کې
خ£
 زر لكنه  ي�ېصلييب جéµونو پيلولو رسه  اروپاٻ�ي��ۍ ته ډFر پخوا راvرtuودل شوي دي، او د  دوی
خ£لولو په  �ار و;يد  ارسائيلک�ي او بين  {ٓزاد) �ار و;ی(ب�ت املقدس قريه  ±ر 5و د ک�ې وهرشوع ه	ه
د  �ېخ£
 هغه دنده ±ررسه ک�ه Xومه  دوید دې ه0ې تعق�بولو په ±رڅ کې . ک�يسTتانه بريته هلته ن�ت

  .   قر{ٓن Xرمي په سورة �ن��اء کې ذXر شويده

�Êسوي ;لوا
 کې شTتون -د غريب اروپا مرموزه هيوديجوج  يعنې د¢ه Êاملني �ېمو�© دا په  وته ک�ې
 درې خمزيه احتاد بhسT ارسائييل-امرFيك-فر�éي د په خ£ل وار د غريب سTيکولر متدن او �ېلري، Xومې

162

قر{ٓن . م�ٔجوج د اوسTنS زمانې روسTيه کې شTتون لري يعنې معمولني �ېمو�© دا مه په  وته ک�ې . ک�tود
اړFکو ;�éµولو �5ه مµع ک�ي Xوم ډول  ډولهغه د �Êسوي ;لوالې رسه -Xرمي ډFر په لكکه مسلامÔن د هيودي

قر{ٓن . Fکې او ÎرÚني�ې رسه ;�éµې ک�يديد امر  لوړپوړود سعودي عرب پا�اهS او د پاXسTتان  �ېاړFکې
د سعودي عرب رژمي او وررسه د نورې اساليم ��ۍ دولتونو په Gري �لند  �ېپه اړه  هغو +لکوXرمي د

والې
 ډلې د مهدغې ;ل دویچٻواٻي دولتونو مال±� Xوي، په اړه  دغود  �ېلري او د هغه Êاملانو په اړه
خو، که �ريې روسTيه د ). ۵:۵۱قر{ٓن Xرمي، سورة املائده، (�5ه دي او نه د مسلامÔنو د ;ولنې �5ه

کې Xوم بندFز ¯شTته  په دې�Êسوي ;لوالې يوه عضو نه وې  ر�Àدلې، نو بيا مسلامÔنو لپاره - غريب هيودي

ک�ې  پ�شéوٻ�يهرسول هللا �ېدا ±�ون ممکن دی راÎرسريه يش Àکه . رسه د ±�ون اړFکه وسايت دویچ
  .“ۍاحتاد جوړوبه د روم رسه  Úىس”�ې

�Êسوي -د هغو �5ه خورا ډFري د هيودي ر ک�ي ديد ق�امت د ورÀې Xومې ¯tې ذX �ېهرسول هللا
 “�ðې به د س�و ëشان Zامې اغوندي”: ;لوالې خلوا جوړ شوي غريب متدن رسه ±�او لري، د مWال په تو ه

په ;ولنه کې د س�و Xردار  �ېتريوuسTيت  ي�ې�ðې  �ېاو په دې تو ه يو �ðينه او�Tتون Îرسريه Xيدنه (

 دې �5ه به يو hZيس او�Tتون مðµته ( “مه ÎربنÓې وي �ðې به Zامې اغوندي خو بيا به”، )خ£ل ک�ي

 دې ( “+لک به د خرو ëشان په ډا ه جامع Xوي”، )د Ôروا hZيس اړFکو ډFرواىل به vکې وي �ېرايش
 “س�ي به د �ðو په Gري لباس Xوي”،)Xب
 �ن سTبا د /vرده جامع په 8ای +لک په ډا ه جامع خو�وي

 به د ورyو ëشان تزي سفر �ېه يو خر Ôست وي دZال به پ”، )لپاره ږFره خريل رضوري ده او د دې(
  .؛ او داسې نورې ¯tې)يعنې د اوس زمانې الو±که( “vرا+ه غðيديل وي ي�ېXوي او غوږونه به

لوم�ی ;ول äرشيت خ£لې ¢�©ې ته  �ېغريب متدن د اله�ي امر
 خمې د Úرخي په v�او کې راÎرسريه شو

 هر . يو8ای ک�ي ي�ې;ول äرشيت رسه  Óوډ او په يوه واÑده بيدينه ��يوا
 ;ولنه کٻ  اZذب ک�ي او بيار
خلوا پنðول شوې  رده  م�ٔجوجود جوج . و �ي به د دې ��يوالې ;ولنې غ�ي و رÀي ۹۹۹زرو �5ه

يوه بيدينه او خسا ژوندالره خ£
 ک�ي،  �ې¢�©ې ته ورÀغيل او Xومې  ي�ېهر 5وک  �ې��يوا
 ;ولنه،
  . به /الخره د )من په اور کې وغورÀول يش

طريقه ±ررسه  په دېد ;ول äرشيت د غولولو دنده ) ب�ې
 ر�Tت�ين مسلامÔنو(اومسها
 بيدينه غريب متدن به

د خýيû په  ي�ېملر  �ېد ا¯سان په Úرخي کې يو نوی بيدينه حسر راخýىل  �ېدا به دعوه وک�ي  �ېک�ي

خلوا ��ۍ کې راپورته  هاو محمد ÷د اÎراهمي، موىس، �Êىس �ېمذهيب حق . 8ای په لويد1 کې والړ دی
غريب ملرخýل به  داخو، . مر وىن و %ل يش او د موزمي د ک�tودو به يش، هغه به مرتوک او ووشوی

  .د ر�Tت�ين مسلامÔنو خلوا به وپôندل يش او په زغرده به رد يش �ې/ط
 ملرخýل وي

163

 ي�ېد فلسطني د ازادولو رسه  �ې�Êسوي ;لوالې د جوج م�ٔجوجو د ��يوال نظام بhسT مه ک�tود -هيودي
دا ��يوال نظام /الخره . صلييب جé�ې پيل ک�ې وي ي�ېلپاره  هدف او مهدې درلودهيوه جعيبه ليوالتيا
لكنې ZالوطنS  ۲۰۰۰وروسTته د او  يو 8ل بيا فلسطني کې م�شت ک�ي ارسائيلبÎ�hر`ىل شو �ې

مقدس دولت جوړولو کې مه  ارسائيلدا نظام په ارض املقدس کې د . ته وسTپاري دوی�5ه دا سTميه بريته
ل معلونه دا ;و . دولت د ��ۍ زÎرÀواک  رÀولو لپاره چàکې هلې 8لې روانې دي د دېÎر`ىل شو او اوس

شوي يو Ôوړه او رشي خملوق لپاره م�دان ته د د هللا تعاىل خلوا ختليق  �ېيواÀې د دې لپاره ±ررسه شو
او بيا  وک�ي وامكيناملقدس �5ه په ��ۍ راXو�Àدو زم�نه ÎراÎره يش ±ر 5و دا خملوق يعنې دZال د ب�ت

  .زه مسTيح مي �ېاÊالن وک�ي

. مðµته راويل هللا تعاىل به يوه ورځ د جوج م�ٔجوجو ±ر مûµ يوه سرته ¯Ttته �ېخو قر{ٓن Xرمي +رب راXوي

مو�© م�ٔجوج د روسTي�ې په ح�ث وپôند، نو مو�© د راتلو�کې سرتې جé�ې  �ې�5ه وروسTته  دې

او م�ٔجوج د يو بل رسه )  غريب ;لوا
ارسائييل-امرFيك-فر�éي(جوج  �ېشو په Xومه کې  XوالیاSلك مه
 دوید جé�ې په ن.�>ه کې به نه يواÀې ). ۱۸:۹۹سورة الکهف، (لکه د موجونو ëشان Sکر خوري

-اروپاٻ�يز`±رې Îرخې به مه وجياړې يش او ظامل او کربج8µانونه تباه ک�ي بلکه، د شاميل امرFاك او اروپا
دې سرتې ¯Ttتې ته دومره موده نه ده پاتې،  ومان دا . ، به ب�ې دفاع پاتې يشارسائيلدولت، هيودي

  . د �ن ورÀې د �وو�ي زده Xو�کو په ژوند به دا پ�tه مðµته رايش �ېدي

دا  ي�ې±ر ;ولو بوږنو�يك ا¢زيه . ا¢زيې �G�يل دي Xيدوپه تري فصل کې مو�© د جوج م�ٔجوجو د راخوشې
کې طبعًا يو سرت تعداد مسلامÔن  په دې. د دوزخ په لور روان يش ۹۹۹د هر زرو Xسانو �5ه به چده

vکې د عر/نو تباهې  �ېمه ذXر شوه  پ�شéوٻ�يهغه ډارو�کې  هرسبريه vر دې د رسول هللا. مه شامل دي
په ��ۍ ) لکه په ډا ه جامع او لوڅ پوڅ اوسTيدل(خبث چ بيان شوې او هغه وخت به ±ررسه ک�©ي لكه

  .Xولو په وخت مه خ�ث ته �اكره اشاره ک�يوه پ�شéوٻ�يد خرو ëشان د جامع  هرسول هللا. ومويم ¢لبه

په يوې داسې ;ولنه کې  دویکه �ريې  �ېته دا +ربداری دی ) په تريه مسلامÔنو(د دې کتاب لوسTتو�کو
د مWال په تو ه امرFکه، ÎرÚنيه او نور (وي ډوبه ډول خ�ث کې  په د¢ه �ېد ژوند شTپ�ې ورÀې سTبا Xوي

و �5ه /يد 8انونه
 داسې +لک دویکې وي، نو  ±لكاو ` د خ�ث خ£لولو په ) هيوادونه، و¢ريه اروپاٻ�ي
په هغه éا کې به رشFک وي وررسه Xومه �5ه ومشريل يش او  ۹۹۹هغه  به مه د دوی ين Zال ک�ي،

�ðې به ±ر ;ولو وروسTته دZال  �ې وييلخمکې نه  قنيب محمد �ې5ر�éه . ورته سرت ې په الر ده �ې

 مه . �ðې به د دې خ�ث د الرې رهربانې وي �ېëسې روانې وي نو
 دې �5ه دا �وونه راوÀې

خمې ته و د جوړولو وړاندFز اساليم /نÓدې Xب
 او دې ëس مµظر ته اړوند مو�© په لريې vرتو سTميو کې د
  .اtuی دی

164

د اسالم د مقدس دFن هغه سTياالنو رسه سوال Àواب وک�و  �ېود دې کتاب ليلكو يو بل هدف دا
دا کتاب د اسالم دننه د بيالبيلو ډلو �5ه د يو Àواب . د حق دFن µ.t5ان دي دویچٻواٻي چ5وک

رسه جé�ې ته Ãتو دي Xوم  هغو +لکوډFر په ليوالتيا د  �ېغو�Tتو�کی مه دی په تريه هغه ډلې Xومې
  .الرې پريو`ن دي) �حسان(د ر�Tت�µې اساليم او روÑاين  �ې

رصف د هغه نور په . ±ر السه ک�ي) ر�ا(س�ی نور  �ېت ته د رسTيدلو ه	ه
 دې لپاره ک�©ي روÑان�

د اوس وخت جعيب�ې ��ۍ په حق�قت پوه يش  �ېيش  XوالیورXوي، س�ی  ي�ېهللا تعاىل  �ېXومک
او يواÀې داسې د ر�ا +اوندان د اوسTنS ��ۍ  ،)Gه ليدىل يشه نو س�ی vرې نه پوه�©ي او نه که ن(

. په حق خ£
 دعوه په ثبوت ورسوي �ېواقعيت ¼رشحي Xولو توان لري او يواÀې مهدا +لک وړتيا لري
په مسه تو ه  ي�ېد اوسTنS ��ۍ حق�قت  �ېد اسالم نظر وړاندې Xوي، دا دعوه Xوي  �ېدا کتاب
پ�tې په چàکS رسه راÎرسريه هغه vکې  �ن سTبا �ېاو د يوې داسې ��ۍ حق�قت دی،  ک�یرو�انه
په دې زمانه کې د راÎرسريه .په ب�ت املقدس کې واقع Xيدو�کې پايلوب�ې رسه مسTتقمي ±�او لري �ېک�©ي

د اسالم دعوه مه په /ندې په حق �ت د نورو مذاهبو ، دا کتاب په ¯س
 ليارې¼رشحي  مسېXيدو�کو پ�tو
  .اثبات رسوي

دا ليکو�کی د Êمل رسه م�نه لري، او د هللا تعاىل هغه بند انو ته د د̄رtت او اÑرتام په سرت ه  وري �ا ته

تاب مه د Êمل د ډFروايل په هبري کې دا ک  �ېد هللا تعاىل �5ه هي
 ده . هللا تعاىل Êمل ورخبtىل وي �ې
  .{ٓمني. äس*µه و رÀي

لوسTتىل وي او په دې کې وړاندې شوي شواهدو او داليلو او وررسه د  ي�ېدا کتاب  �ېهغه مسلامÔنو

/يد لكک عظم ولري  دویپه زړونو کې 8ای موندىل وي، نو  ي�ېقر{ٓن Xرمي او اÑاديثو تعبري او تفسري

د جوج م�ٔجوجو ��يوالې  �ېای ر�Tت�ين پريو`ن
 8انو �5ه جوړ ک�ي د دې په 8 غد نيب محمد �ې
؛ دې ��يوالې ;ولنې ال وخيت د äرشيت اکرثيت �5ه خ£
 ز`�اكره ¢�©ه را�اپريه ک�يده. ;ولنې پريو`ن يش

  .معلونو وز`ن دی vکې او بيا د نيک او صاحلريه په هر Gه په هللا /ندې د اميان برس ��

ديه، وهايب فرقه، تبليغي جامعت، د د اساليم فرقو او غورéµÀونو لکه د شTيعه، امح �ېورëسې دا
 ي�ېد دې کتاب په داليلو  �ېاساليم عرصيت غورµÀ´ او ارشاف*رسTته فرقه پا
 صوفزيم، هغه غ�ي

د اوس په تنق�دي تو ه د خ£ل فرقه پال اساليم  وند اعتبار او مسوايل ته يو وي، /ي ک�یقµاعت ±رالسه
  . وک�ي 8ل بيا کتنه

±ر ډFره Ñده  غوره پيلزيه کې وړاندې شوي نظر`تمتام ادي خلوا ليلك شوې  دکتورد  �ېدا  وروسTتSاو

، خو د دواړو ±ر مûµ په �Àنې رسه موافقت لري `تود ليکو�يك د نظرپه دې کتاب کې وړاندې شوي

165

دا اخýالف او وررسه دا ;ول کتاب به يو حترFک وزF©وي  �ېهي
 دا ده . مسTئلو اخýالف مه وجود درلود
  .دې موضوع /ندې نور حتق�ق او �G�نې ±ررسه ک�ي او د Êمل د vراخýيا س�ب و رÀي، ا¯شاءهللا �ې

 پاې