1.0 Pengenalan

Rancangan Kesihatan Sekolah ( RKS ) telah dimulakan sejak tahun 1967

dengan tujuan utamanya untuk melahirkan pelajar-pelajar dan masyarakan sekolah

yang sihat dan produktif. Dalam tempoh dua puluh tahun RKS dijalankan, dunia secara

am dan Malaysia secara khusus telah mengalami banyak perubahan dari aspek

kesihatan dan tren penyakit. Sesuai dengan perubahan itu amat wajar RKS dikaji

semula untuk membentuk satu jentera pelaksanaan kesihatan sekolah yang lebih

komprehensif.Pada tahun 1996, Kementerian Kesihatan Malaysia ( KKM ) dengan

kerjasama Kementerian Pendidikan Malaysia telah melaksanakan projek " Health

Promoting School" ( HPS ) di enam buah negeri iaitu Johor, Kedah, Melaka, Sarawak,

Selangor dan Terengganu. Ini adalah berdasarkan konsep "HPS" yang diperkenalkan

oleh Pertubuhan Kesihatan Sedunia ( WHO ) berteraskan Ottawa Charter. Persidangan

" HPS " yang telah diadakan pada bulan Disember 1996 di antara Kementerian

Kesihatan Malaysia dan Kementerian Pendidikan Malaysia telah mencadangkan

supaya RKS sedia ada diberi nafas baru, dengan mewujudkan Program Bersepadu

Sekolah Sihat ( PBSS ) . Tujuan PBSS ialah untuk menyatupadukan dan menyelaras

semua aktiviti berkaitan dengan kesihatan sekolah.

Berkaitan kesihatan, KPM telah mengeluarkan beberapa pekeliling ikhtisas, surat

siaran dan buku-buku panduan seperti Garis Panduan amalan kebersihan sekolah

1997, Panduan Melaksanakan PBSS, Buku Panduan PROSTAR dan Modul Latihan

PROSTAR, Garis Panduan Rancangan Makanan Tambahan, Garis Panduan Program

Susu Sekolah, dan Panduan Pengurusan Pendidikan Pencegahan Denggi di Sekolah

2005. Perkhidmatan kesihatan di bawah PBSS termasuklah menilai status kesihatan

murid, memberi khidmat rawatan dan rujukan, memberi bimbingan kaunseling, memberi

penjagaan rawatan/kecemasan, mencegah dan mengawal kejadian penyakit serta

mendiagnosis dan membantu penempatan kanak-kanak keperluan khas.
2.0 Rasional

Usaha ini diwujudakan berdasarkan beberapa rasional seperti berikut:-

2.1 Terdapat beberapa program kesihatan sekolah sedia ada yang perlu

diselaraskan di bawah satu program bersepadu .

2.2 Untuk mewujudkan satu sistem yang fleksibel , inovatif dan kreatif serta

menjurus kepada keperluan sekolah berlandaskan kepada keperluan

semasa.

2.3 Hasrat untuk mewujudkan satu program kesihatan yang mampu

melahirkan rasa kekitaan dan komitmen di kalangan warga sekolah.

2.4 Keperluan untuk mewujudkan satu program bersepadu yang

menghasilkan impak serta dapat dinilai keberkesanannya.

2.5 Satu usaha untuk meningkatkan kesefahaman dan

kerjasama diwujudkan antara sekolah dan masyarakat dalam

menangani isu kesihatan.

2.6 Satu usaha yang teratur dan berfokus ke arah amalan kesihatan perlu

dipraktikkan melalui program yang terancang dan bersepadu.

Berdasarkan pernyataan di atas PBSS perlu dirancang, dilaksanakan dan dinilai

di setiap sekolah.Ini adalah sejajar dengan hasrat dan wawasan negara untuk

melahirkan rakyat yang sihat, produktif dan berkualiti.

3.0 Matlamat.
Membentuk sikap dan perlakuan yangg positif terhadap kesihatan. Melahirkan

warga sekolah dan persekitaran yang selamat, sihat dan berkualiti ke arah

pencapaian wawasan negara.

4.0 Objektif.

Objektif Program Bersepadu Sekolah Sihat agar dapat:-

4.1 Menetapkan polisi atau dasar kesihatan sekolah.

4.2 Memelihara dan meningkatkan persekitaran sekolah yang bersih, ceria,

selamat dan sihat.
4.3 Membina satu persekitaran sosial sekolah yang menggalakkan amalan

cara hidup sihat.

4.4 Meningkatkan pengetahuan, sikap dan amalan yang berkaitan dengan

kesihatan supaya setiap warga sekolah yang bertanggungjawab

terhadap penjagaan kesihatan diri, keluarga dan masyarakat.

4.5 Meningkatkan kerjasama dan penglibatan komuniti di dalam program

kesihatan sekolah.

4.6 Menyediakan Perkhidmatan Kesihatan Sekolah bagi:-

4.6.1 Menilai taraf kesihatan murid

4.6.2 Memberi khidmat rawatan dan rujukan.

4.6.3 Menggalakkan bimbingan dan kaunseling berdasarkan keperluan

dan masalah kesihatan murid.

4.6.4 Memberi penjagaan/rawatan kecemasan terhadap penyakit-

penyakit di sekolah.

4.6.5 Mencegah dan mengawal kejadian penyakit.

4.6.6 Mengenalpasti, merujuk dan membantu penempatan kanak-kanak

kurang upaya.
Bagi mencapai matlamat dan objektif Program Bersepadu Sekolah Sihat, pihak sekolah

menjalankan beberapa program kesihatan di sekolah. Gambarajah menunjukkan

beberapa program kesihatan yang dijalankan di sekolah.

RMT

Program Pro. Susu

3K sekolah

PBSS

Perkhidma
tan

Perkhidmatan

kesihatan

pergigian

sekolah

Sekolah
Sekolah

kawasan

bebas

larangan

denggi

merokok

Gambarajah 1: Program Kesihatan yang dijalankan di sekolah.
Program Kesihatan / Tujuan  Gambar

Rancangan Makanan Tambahan

Tujuan: memberi   makanan percuma

murid-murid sekolah rendah terutama luar

bandar dan golongan berpendapatan

rendah.

Pihak yang terlibat:

Kementerian Pendidikan Malaysia.

Program Susu Sekolah

Tujuan: menggalakkan tabiat minum susu

di  kalangan  murid-murid  dari  peringkat

awal.

Pihak yang terlibat:

Kementerian Pendidikan Malaysia

Syarikat pengeluar susu tempatan.

Perkhidmatan Pergigian

Tujuan: mencapai kesihatan mulut bertaraf

”dentally fit” dalam kalangan murid-murid

supaya dapat menyumbang kepada

kesihatan keseluruhan

Pihak tang terlibat:

Bahagian Pergigian, Kementeriann

Kesihatan.

Sekolah Bebas denggi

Tujuan: membentuk murid  sebagai  agen

perubahan yang berkesan dan mencegah

dan mengawal kejadian penyakit denggi.
Pihak yang terlibat:

Kementerian Kesihatan

Kementerian Pendidikan
Sekolah Kawasan larangan Merokok

Tujuan: menjadikan sekolah sebagai

kawasan larangan merokok.

Program Kesihatan Sekolah

Tujuan: meningkatkan pengetahuan

mengenai amalan kesihatan diri,

menggalakkan amalan cara hidup sihat

dan memastikan persekitaranm sekolah

yang bersih, ceria, selamat dan sihat.

Jadual 1: Program yang dijalankan disekolah dan tujuannya.
5.0 Kepentingan kesihatan sekolah dalam konteks

Program Kesihatan Sekolah (RKS) meliputi semua kegiatan dan pengalaman yang

direka untuk mempertahankan , mengalakkan dan menjaga kesihatan optima murid-murid dan

kegiatan sekolah , untuk mengalakkan keadaan hidup sihat di sekolah dan untuk membina

pengetahuan , sikap dan kebiasaan yang diingini mengenai kesihatan . Kesihatan adalah

disasarkan kepada tiga kelompok masyarakat iaitu individu , keluarga dan komuniti.

Kerjasama di antara masyarat (individu,keluarga dan komuniti) dan sekolah

mengalakkan penglibatan masyarakat dan sekolah dalam semua aktiviti kesihatan , melalui

PIBG, JKKK, Persatuan-persatuan , Jabatan-jabatan Kerajaan dan Bukan Kerajaan.Kerjasama

tersebut membolehkan beberapa tindakan yang berfaedah seperti berikut :

a) Pemeliharaan  b) Struktur Fizikal  c) Kerjasama di antara

Persekitaran        Masyarakat dan sekolah

1) Kawalan pembiakan 1) Lokasi yang sesuai masyakarat boleh sumbangkan

vektor  2) Bangunan yang selamat. kepada    sekolah    kerjasama

2) Pembuangan sampah 3) Pengudaraan  yang meliputi :-

dan  saliran air  limpah  sempurna
yang sempurna 4) Pencahayaan yang cukup

3) Kawasan yang 5) Kemudahan bilik darjah

1) Penyediaan tandas  yang

cantik,bersih,selesa   dan

dan asrama yang

mencukupi untuk murid-

selamat

mencukupi, peralatan

murid dan kakitangan

yang sesuai ,menyediakan

2) Kemudahan bekalan air

bilik rawatan yang sesuai.

yang selamat

dan

mencukupi.

3) Keadaan kantin yang

bersih dan selamat di

samping pengendalian

makanan yang sempurna

Jadual 1 : Tindakan dengan kerjasama masyarakat
Enam teras utama PBSS

Terdapat eman teras utama yang digariskan untuk mewujudkan satu pendekatan bersepadu di

antara sektor awam , sektor swasta dan masyarakat ke arah melahirkan sekolah sihat.

Gambarajah 2 menunjukkan teras utama PBSS.

Polisi

Kesihatan

Sekolah

Kemahiran Persekitaran

Kesihatan Fizikal

Diri Sekolah

PBSS

Perkidmatan Persekitaran

Kesihatan Sosial

Sekolah Sekolah

Penglibatan

Komuniti
Gambarajah 1 : Enam teras utama PBSS

5.1 Polisi Kesihatan Sekolah

Polisi kesihatan sekolah ialah pernyataan yang menentukan tindakan dan keperluan sumber

bagi mempromosikan kesihatan. Polisi ini berfungsi sebagai :

a) Menyediakan piagam sekolah sebagai panduan kepada warga sekolah danmasyarakat

luar.

b) Merancang dan mengawasi pelaksanaan polisi kesihatan.

Beberapa polisi yang boleh dibentuk oleh sesebuah sekolah yang berkaitan dan

bersesuaian dengan keperluan sekolah. Gambarajah 2 menunjukkan beberapa polisi yang

dibentuk di sekolah.
Polisi kawalan

Polisi

penyakit

Polisi

keselamatan  persekitaran

sekolah  fizikal sekolah

Polisi  Polisi

pertolongan  persekitaran

cemas  sosial sekolah

Polisi
Polisi Polisi

keselamatan

kantin sekolah sekolah pendidikan

makanan di

kesihatan

Gambarajah 2: Polisi yang dibentuk di sekolah.

5.2 Persekitaran Fizikal Sekolah
Persekitaran fizikal sekolah yang sihat dan selamat ialah keadaan sekolah yang mempunyai

kemudahan asas dan fizikal yang sentiasa bersih, ceria, selamat dan sihat . Persekitaran

tersebut berfungsi untuk:

a) Mewujudkan persekitaran fizikal yang bersih dan selamat

b) Mewujudkan persekitaran yang bebas daripada risiko jangkitan penyakit.

c) Memastikan semua kemudahan asas di sekolah mencukupi dan sentiasa dalam

keadaan bersih , ceria , selamat , dan sihat yang merangkumi :

i. Bangunan sekolah

ii. Bilik darjah

iii. Tandas

iv. Bekalan air

v. Telefon

vi. Kebun/landskap
vii. Makmal

viii. Kantin

ix. Asrama

x. Klinik

xi. Dewan

xii. Tempat letak kereta

xiii. Pagar

xiv. Perparitan

xv. Sistem pembangunan sisa pepejal

xvi. Pili bomba dan

xvii. Padang permainan

Bagi memastikan persekitaran fizikal sekolah yang sempurna beberapa perkara perlu diambil

kira, iaitu:

1) Persekitaran yang bersih dan selamat bagi menggalakkan amalan kesihatan,

mengurangkan risiko jangkitan penyakit-penyakit dan kejadian kemalangan di sekolah.

2) Kebersihan kantin , dapur asrama dan dewan makan sekolah sentiasa

bersih , selamat dan mematuhi peraturan-peraturan kesihatan yang terdapat

dalam  ’’ Garis Panduan Kantin Sekolah’’  dan  ’’ Pekeliling Pembangunan
dan bekalan Bil.2/1994 (pengendalian Asrama)’’.

3) Memastikan pengalaman , penyediaan dan pengambilan makanan berkhasiat

dan bermutu oleh warga sekolah selaras dengan dasar pemakanan

Kementerian Kesihatan Malaysia semasa.

4) Mewujudkan kawasan sekolah sebagai kawasan bebas asap rokok dan

Pengetua , Guru Besar atau guru diberikan kuasa untuk mengkompaun di

bawah Peraturan-peraturan Kawalan Hasil Tembakau1993.

5) Memastikan sekolah bebas dari pembiakan nyamuk Aedes mengikut

’’ Buku Panduan Program Bebas Denggi di Sekolah 1994 ’’.

6) Memastikan persekitaran sekolah bebas dari pencemaran udara , air dan
bunyi bising.

Pemantaun dan penilaian

Petunjuk-petunjuk yang diambil kira ialah ;

1) Peratus sekolah mempunyai ’rating’> 70% untuk 3K (keceriaan,keindahan

dan keselamatan ).

2) Peratus sekolah melaksanakan program bebas denggi di sekolah.

3) Peratus sekolah mencapai >75%  ’rating’ premis makanan .

4) Peratus sekolah mencapai 75%  ’rating’ premis makanan.

5) Peratus sekolah mematuhi 100% peraturan larangan merokok.

6) Peratus sekolah bebas daripada kemalangan di sekolah.

5.3 Persekitaran Sosial Sekolah

Persekitaran sosial yang sihat dan selamat ialah persekitaran yang boleh membentuk sikap

dan amalan ke arah membina sahsiah warga sekolah yang murni dapat mengatasi segala

cabaran sama ada cabaran mental atau fizikal. Persekitaran sosial sekolah yang baik berupaya

menyediakan beberapa perkara iaitu:

1) Menyediakan persekitaran yang kondusif untuk perkembangan mental

yang sihat dan mengurangkan tekanan (stress) di kalangan warga sekolah.
2) Menyediakan persekitraran sosial yang sihat untuk perkembangan yang

seimbang dari segi jasmani , emosi , rohani, dan intelek warga sekolah.

Persekitaran sosial yang sihat dan selamat boleh membantu membentuk pelajar yang

seimbang dari kesihatan mental dan fizikal . Beberapa aktiviti boleh dilaksanakan bagi

merealisasikan matlamat tersebut . Aktiviti-aktiviti yang dijalankan perlu berupaya :

1) Membina ketahanan mental dan keyakinan diri warga sekolah

melalui penghayatan agama dan nilai-nilai murni.

2) Mewujudkan pelbagai aktiviti untuk mengurangkan tekanan (stress) dalam

kalangan warga sekolah seperti kegiatan Pembimbing Rakan  Sebaya , rekreasi , hobi,

”punching bag’’, sudut pidato dan papan conteng.

3) Memberi perkhidmatan kaunseling terhadap kes-kes yang memerlukan.
4) Melaksanakan amalan cara hidup sihat pada setiap masa.

5) Menangani kes-kes disiplin warga sekolah mengikut peruntukan

Peraturan peraturan Disiplin yang sedia ada.

6) Menggalakkan pembentukan sahsiah yang murni melalui proses pengajaran

dan pembelajaran , Kem Motivasi , Kem Bina Semangat , Kem Ibadat ,

Kursus Kepimpinan, Rakan Muda , PROSTAR dan lain-lain aktiviti yang

bersesuaian.

7) Memberi bantuan/sokongan moral , khidmat nasihat dan sokongan kewangan

seperti Biasiswa , Tabung Kebajikan dan Insurans Takaful.

Pemantauan dan Penilaian

Indikator-indikator:

1) Peratus sekolah bebas daripada penggunaan dadah

2) Peratus sekolah bebas dari kes jenayah

3) Peratus sekolah menjalankan program PROSTAR

4) Peratus sekolah menjalankan aktiviti khidmat nasihat/ kaunseling / anti stress.

5.4 Penglibatan Komuniti
Penglibatan komuniti adalah suatu bentuk kerjasama di antara warga sekolah, ibubapa

serta masyarakat yang menyokong dan meningkatkan tahap kesihatan warga sekolah.

Penglibatkan tersebut berfungsi seperti berikut:

1) Penglibatan aktif dalam aktiviti kesihatan

2) Melibatan diri dalam bentuk tenaga kepakaran /bahan /kewanagan.

3) Memberi dorongan dan sokongan moral kepada murid.

4) Menjadi ’role model ’ amalan cara hidup sihat.

Untuk mencapai matlamat PBSS , beberapa aktiviti boleh dijalankan untuk memenuhi

fungsi penglibatan komuniti. Gambarajah 3 menunjukkan aktitivi yang dijalankan di sekolah

dengan kerjasama komuniti.
PROSTAR (Program Sihat Tanpa AIDS untuk Remaja)

0 Aktiviti meningkatkan pengetahuan dan kesedaran komuniti dan
warga sekolah tentang bahaya , cara pencegahan dan kawalan AIDS di
samping menanam sikap positif dan prihatin gejala sosial terutama
gelaja seks bebas dan penagihan dadah.

Gambar 1: Aktiviti perkhemahan di bawah Program PROSTAR

Anti merokok.

0 Aktiviti promosi anti merokok dan penguatkuasaan di sekolah
sebagai kawasan larangan merokok melibatkan warga sekolah dan
komuniti.
Gambar 2: Kempen dan pameran anti merokok di sekolah.

Sekolah bebas denggi.

0 Aktiviti meningkatkan kefahaman , kesedaran dan kemahiran
dalam mencegah dan mengawal demam denggi yang melibatkan

warga sekolah dan komuniti.
Gambar 3; Aktiviti gotong royong di bawah program sekolah bebas denggi.

Kempen cara hidup sihat

0 Mengadakan aktiviti-aktiviti kempen cara hidup sihat
mengikut tema tahunan.

Gambar 4: Aktiviti dan kempen cara hidup sihat yang dijalankan di sekolah.

program kantin sihat

0 Merancang , melaksana dan mengawasi penyediaan,
pemprosesan, hidangan dan penjualan makanan sihat di kantin
sekolah oleh warga sekolah dan komuniti.
Gambar 5: Kempen kantin sihat.

Sekolah bersih

• Mempertingkatkan dan mempromosikan kebersihan dan keceriaan
sekolah.
Gambar 6: Akvitivi gotong-royong dan kitar semula yang dijalankan di sekolah.

Bebas dadah

• Melaksanakan Program Sijil Lencana Anti-Dadah , aktiviti
peningkatan kesedaran pelajar akan bahaya penyalahgunaan
dadah serta langkah pencegahan dan pengawalan.

Gambar 7: Ceramah Agenti Anti Dadah Kebangsaan di sekolah

Keselamatan

• Melibatkan warga sekolah dan komuniti dalam aktiviti
mempertingkatkan keselamatan murid.
Gambar 8:  Demonstrasi kebakaran yang dijalankan di sekolah

Rekreasi

• Melaksanakan program rekreasi bersama komuniti dan warga sekolah.
Gambar : Aktiviti rekreasi seperti rakit, kayak, perkhemahan yang dijalankan

oleh pihak sekolah.

Agama dan kerohanian.

• Melibatkan diri secara aktif dalam penerapan nilai agama,moral,dan
kerohanian

Gambar 10: Slot moral dan ceramah agama yang dijalankan disekolah.

Kekeluargaan

•Penglibatan komuniti dan warga sekolah dalam aktiviti
Gambar 11: Aktiviti hari keluarga yang diadakan di sekolah rendah.

Program Doktor Muda

0 Program yang mempromosikan kasihatan di kalangan murid
sekolah rendah.

0 kelolaan bersama Bahagian Promosi Kesihatan,
Kementerian Kesihatan Malaysia dan Bahagian Sekolah,
Kementerian Pelajaran Malaysia.
Gambar 12: Aktiviti Kelab Doktor Muda di sekolah.

5.5 Kemahiran kesihatan diri

Merupakan suatu usaha untuk membentuk sikap yang positif ke arah amalan cara hidup dalam

kalangan warga sekolah. Kemahiran tersebut penting bagi mengadakan pembelajaran dan

pengajaran yang formal dan tidak formal dalam mengendalikan kesihatan fizikal , mental ,

rohani , dan sosial serta alam sekeliling ke arah amalan cara hidup yang sihat.

Beberapa aktiviti kemahiran Kesihatan Diri boleh dijalankan,samaada melalui pendidikan formal

dan tidak formal di sekolah. Aktiviti-aktiviti tersebut adalah seperti berikut:

i. Kesihatan fizikal

a) Kebersihan diri

1) Murid –murid mestilah diajar tentang kebersihan diri yang ditetapkan di

dalam kurikulum sekolah.
2) Sekolah perlu memastikan setiap murid mengamalkan kebersihan diri setiap

masa melalui kaedah pemeriksaan oleh guru , latihan amali dan demontrasi

3) Murid perlu bertanggungjawab terhadap kebersihan diri sepanjang masa

seperti berpakaian kemas dan bersih,rambut kemas dan bersih , kuku

pendek dan bersih serta gigi dan mulut/hidung yang bersih.

Gambar menunjukkan pemeriksaan yang dijalankan oleh guru demi menjaga

kebersihan murid di sekolah.
b)  Kesihatan Pergigian

1) Sekolah perlu memastikan supaya aktiviti kesihatan pergigian diajar

dan diamalkan di sekolah.

2) Sekolah perlu mengadakan kemudahan untuk latihan amali kebersihan gigi.

Gambar menunjukkan latihan amali yang dijalankan di sekolah

c) Senaman dan kecergasan

1) Sekolah perlu memperuntukan sekurang-kurangnya dua masa

pelajaran dalam seminggu untuk senaman dan kecergasan.

2) Sekolah perlu mengadakan kemudahan dan peralatan untuk senaman dan

kecergasan

3) Murid dikehendaki melibatkan diri secara aktif dalam aktiviti senaman dan

kecergasan.
Gambar menunjukkan aktiviti senamrobik yang dijalankan di sekolah.

melalui kurikulum dan lain-lain aktiviti yang tidak formal.

2) Sekolah perlu memastikan makanan yang dijual di kantin sekolah

adalah bersih, selamat dan berzat

3) Murid mestilah digalakkan untuk memilih makanan yang berzat , bersih

dan selamat.
e) Anatomi dan fisiologi tubuh badan

1) Guru dan murid perlu diberi pengetahuan asas mengenai struktur dan fungsi tubuh badan

melalui pendidikan formal.

2) Guru dan murid perlu didedahkan kepada pengetahuan tentang perkembangan dan

pertumbuhan fizikal.

3) Guru dan murid perlu didedahkan kepada masalah yang berkaitan dengan perkembangan

dan pertumbuhan fizikal.

Gambar menunjukkan pameran tentang anatomi dan fisiologi tubuh badan.
f) Pertolongan cemas

1) Sekolah perlu melatih guru dan warga sekolah berkaitan pertolongan cemas.

2) Sekolah perlu menyediakan sekurang-kurangnya satu peti kecemasan dalam setiap bilik

darjah.

3) Murid perlu mempelajari kaedah pertolongan cemas.

Gambar menunjukkan aktiviti pertolongan cemas yang dijalankan oleh pelajar sekolah.
ii. Kesihatan mental dan sosial

a) Perkembangan mental dan sosial

1) Guru dan murid perlu didedahkan kepada pengetahuan

mengenai perkembangan mental dan sosial yang normal.

b) Tekanan rakan sebaya dan keluarga

1) Murid perlu diberi kemahiran untuk menangani masalah berkaitan

dengan rakan sebaya dan keluarga.

2) Guru hendaklah didedahkan kepada cara-cara mengenal pasti

masalah kesihatan mental dan sosial dalam kalangan murid.

3) Sekolah perlu menyediakan perkhidmatan bimbingan dan kaunseling

kepada warga sekolah.

Pemantauan dan penilaian

Pemantauan dan penilaian Pendidikan Kesihatan Sekolah meliputi aspek-aspek berikut:

a) Pendidikan kesihatan formal

1) Ujian bertulis selepas topik / penggal / tahunan

2) Ujian lisan selepas setiap topik / penggal / tahunan

3) Kajian semula Kurikulum Sekolah yang Formal
4) Skor tingkah laku berkala

5) Laporan untuk setiap projek

6) Senarai semak setiap penyeliaan berkala yang dijalankan

b)  Pendidikan Kesihatan Tidak Formal

i. Laporan Tahunan Oleh:

1) Jawatankuasa kesihatan sekolah

2) Kelab kesihatan sekolah

3) Biro kesihatan

ii. Senarai semak bagi pemeriksaan fizikal dan persekitaran sekolah.

iii. Skor pemeriksaan kesihatan diri.
iv. Hadiah dan penghargaan bagi setiap aktiviti promosi kesihatan di sekolah iaitu pertandingan

kesihatan,kuiz kesihatan dan pameran kesihatan.

v. Skor tingkahlaku selepas kaunseling.

5.6 Perkhidmatan Kesihatan Sekolah

Perkhidmatan kesihatan sekolah merangkumi promosi kesihatan dan pemakanan , penjagaan

kesihatan , rawatan , rujukan serta penempatan di dalam kelas khas yang diberi oleh doktor

perubatan dan pergigian, kakitangan kejururawatan dan guru-guru untuk pencapaian kesihatan

optimum warga sekolah. Perkhidmatan kesihatan sekolah berperanan untuk:

1) Memaklumkan guru dan ibu bapa mengenai tahap kesihatan murid bagi membolehkan

rawatan lanjut dan tindakan susulan bagi kes tertentu.

2) Membina kefahaman dan kesedaran warga sekolah mengenai kepentingan kesihatan

optimum dan amalan cara hidup sihat.

3) Rancangan khas seperti rancangan makanan tambahan dan program susu sekolah kepada

murid dilaksanakan dengan sempurna.

4) Menyediakan khidmat pertolongan cemas dan rujukan kepada warga sekolah .
5) Mengesan masalah kesihatan,merawat dan merujuk kes yang memerlukan perhatian serta

tindakan lanjut.

6) Menyediakan pemantauan dan penilaian ke atas aktiviti-aktiviti kesihatan sekolah.

7) Mencegah dan mengawal kejadian penyakit.

Aktiviti –aktiviti Perkhidmatan kesihatan sekolah adalah:
1) Penilaian Status Kesihatan

2) Rujukan dan Tindakan Susulan

3) Khidmat Kaunseling

4) Pemakanan

5) Pergigian

6) Pertolongan cemas

7) Pendidikan Kesihatan

8) Kanak-kanak dengan Keperluan Khas

Pemantauan dan Penilaian

a) Pemeriksaan Status Kesihatan

1) Peratus murid yang diperiksa oleh jururawat dan doktor.

2) Kadar pengesanan cacat penglihatan.

3) Liputan imunisasi

4) Kadar kejadian penyakit

b)  Rujukan dan Tindakan Susulan

1) Bilangan kes dirujuk

2) Bilangan kes keciciran daripada kes rujukan
c) Pemeriksaan Status Pemakanan

d) Pemeriksaan Status Kesihatan Pergigian

1) Peratus murid dengan tahap kebersihan gigi yang optima.

2) Peratus murid yang diberi rawatan sehingga tahap ” demofitness”

e) Pertolongan Cemas

1) Bilangan dan peratus peti pertolongan cemas yang lengkap

6.0 Surat- surat pekeliling

Surat pekeliling merupakan satu Warta Kerajaan yang dikeluarkan oleh

Kementerian Pelajaran Malaysia yang diedarkan dari semasa ke semasa.Merupakan

satu arahan dan garis panduan dalam melaksanakan satu tugasan dan

perkhidmatan.Surat tersebut juga merupakan satu punca kuasa yang perlu dipatuhi

oleh penjawat awam. Terdapat beberapa tujuan untuk mewartakan surat pekeliling

tersebut. Antaranya ialah surat pekeliling adalah merupakan satu peringatan dan tindak
awal atau langkah keselamatan. Ia juga sebagai langkah kawalan dan pencegahan bagi

tujuan penjimatan dan salah guna.

Tujuan SPI diwartakan sebagai satu peraturan dan perlindungan dan juga

merupakan satu arahan dan garis panduan dalam melaksanakan suatu tugasan dan

perkhidmatan. Sasaran surat pekeliling tertumpu kepada pelajar, guru, pentadbir(

sekolah, PPD, JPN), ibu bapa dan agensi luar ( NGO & GO). Surat pekeliling

diwartakan untuk setiap perkara mahupun program yang dijalankan di sekolah.

Program kesihatan sekolah juga mempunyai surat pekeliling yang khas. Dalam surat

pekeliling tidak dinyatakan khusus tentang program kesihatan sekolah malah ia

merangkumi segala tentang kesihatan murid di sekolah.

i. Surat Pekeliling Ikhtisas Bil. 6/ 1998 – Menjaga kesihatan pelajar di

sekolah.

Kandungan surat pekeliling tersebut adalah menyatakan tentang lapan langkah untuk

menjaga kesihatan pelajar di sekolah untuk mewujudkan sekolah sihat iaitu sesuai

dengan konsep dan matlamat Program Bersepadu Sekolah Sihat.

ii. Surat Pekeliling Ikhtisas Bil. 17/2003 – Inisiatif meningkatkan keselamatan

kesihatan dan keceriaan Sekolah ( 3K ) .

Kandungannya adalah seperti berikut iaitu dikeluarkan dengan tujuan untuk

memaklumkan bahawa mulai tahun 2004, hanya terdapat satu program sahaja yang

dikenali sebagai Inisiatif Meningkatakan Keselamatan, Kesihatan dan Keceriaan

Sekolah ( 3K). Di bawah proram ini terdapat tiga program berasingan iaitu Program

Sekolah Selamat, Program Kesihatan dan Kebersihan dan Program Keceriaan
danKeindahan Sekolah. Pihak berkuasa mengambil berat tentang kesihatan pelajar

sekolah bagi memastikan mereka mencapai tahap kesihatan yang optimum.

iii. Surat Pekeliling ikhtisas Bil. 6 /1998 - Menjaga Kesihatan Pelajar Di

Sekolah.(Bertarikh 31 Mac 1998)

Kementerian Pendidikan Malaysia sentiasa memberikan perhatian berat

terhadap kepentingan kesihatan dan keselamatan pelajar.Usaha-usaha untuk
melindung, menjaga dan memelihara kesihatan dan keselamatan pelajar hendaklah

diberi keutamaan.Surat Pekeliling lkhtisas ini bertujuan untuk mengingatkan semua

JabatanPendidikan Negeri, Pejabat Pendidikan Daerah/Bahagian dan sekolah supaya

proaktif danprihatin terhadap aspek-aspek kesihatan pelajar, khususnya yang ada

kaitan denganperkembangan kesihatan rohani, emosi dan sosial mereka.

Sedutan Surat Pekeliling ikhtisas Bil. 6/ 1998

4. Antara tindakan-tindakan yang digerakkan dengan segera adalah:

4.1 Elakkan aktiviti yang boleh mendedahkan pelajar, untuk jangka masa yang

lama, kepada keadaan cuaca yang boleh menjejaskan kesihatan mereka,

seperti jerebu dan cuaca panas.

4.2 Pastikan premis dan persekitaran sekolah , termasuk asrama dan kantin

,sentiasa dalam keadaan bersih, selesa dan selamat, supaya pelajar tidak

dijangkiti penyakit.

4.3 Melaporkan semua kes penyakit berjangkit kepada Pejabat Kesihatan

yang berhampiran dan tidak membenarkan pelajar yang disahkan

menghidapi penyakit berjangkit hadir ke sekolah untuk suatu tempoh yang

difikirkan wajar.

4.4 Mengawal selia penyediaan dan penjualan makanan di kantin dan asrama

supaya kejadian keracunan makanan di sekolah dapat dielakkan.

4.5 Mengawasi secara berterusan penjualan makanan di kantin, supaya

makanan untuk pelajar mencukupi, harga jualan dipatuhi seperti dalam

perianjian, dan sesuai dengan kemampuan perbelanjaan harian pelajar
4.6 Menangani masalah disiplin pelajar dengan mewujudkan persekitaran

sosial sekolah yang dapat membantu perkembangan emosi, rohani dan

sosial yang sihat.

4.7 Menggalakkan penyertaan dan kerjasama ibu bapa, komuniti setempat

serta agensi - agensi kesihatan dalam mewujudkan sekolah sihat sesuai

dengan konsep dan matlamat Program Bersepadu Sekolah Sihat yang

telah dilancarkan oleh Y.B. Menteri Pendidikan Malaysia pada tahun 1997.
4.8 Melaksanakan saranan dan cadangan yang terkandung dalam surat-surat

siaran, pekeliling-pekeliling ikhtisas dan buku-buku panduan yang

disediakan dan disiarkan dari semasa ke semasa.

iv. Surat Pekeliling Ikhtisas Bil. 1/1983- Garis Panduan Kempen Anti Merokok.

(Bertarikh 25hb Februari, 1983)

Semua guru-guru- dan kakitangan sekolah mempunyai peranan dalam

menunjukkan contoh dan tauladan yang baik kepada murid-murid. Mereka mempunyai

tanggungjawab dalam mencegah pelajar dari amalan merokok kerana ia boleh

merosakka n kesihatan. Sekolah perlu mengambil beberapa langkah untuk menyajakan

kempen anti merokok.

Sedutan

4. Berikut adalah garis panduan bagi menjayakan kempen ini.

4.1 Guru-guru dan kakitangan sekolah

Menghisap rokok di kawasan sekolah dan dalam mesyuarat-mesyurat/ majlis-

majlis rasmi di sekolah adalah dilarang kecuali di;-

4.1.1 bilik guru / bilik rehat bagi guru-guru(apabila di bilik ini diadakan mesyuarat

rasmi atau diadakan aktiviti pengajaran dan pembelajaran maka merokok

adalah dilarang).
4.1.2 bilik pekerja atau di tempat-tempat yang terselindung dari pandangan

murid-murid bagi kakitangan-kakitangan sekolah; dan

4.1.3 bilik pekerja kantin bagi pekerja-pekerja kantin. Mereka juga dilarang

merokok semasa bertugas.

4.2 Penyimpanan dan Penjualan Rokok di Kantin sekolah

Menyimpan dan menjual rokok serta memaparkan iklan-iklan rokok di kantin

adalah dilarang.
v. Surat Pekeliling Ikhtisas Bil. 2/1982 – Kempen anti denggi di sekolah-

sekolah.

Demam denggi adalah satu jenis penyakit yang merbahaya yang kian menular

di nagara kita.Semua pihak dikehendaki memainkan peranan masing-masing dalam

usaha pencegahan dan pengawalan penyakit tersebut.

Sedutan

3. Perkara-perkara berikut perlu diberi perhatian dan tindakan:

a) Membersihkan kawasan-kawasan Sekolah, Asrama dan Persekitarannya.

b) Membunuh Nyamuk Aedes dan Mencegah Pembiakannya

c) Menegaskan usaha-usaha pendidikan mengenai Penyakit Denggi sama ada

secara formal atau tidak.

d) Menggalakkan penyertaan dan penglibatan masyarakat serta bekerjasama dengan

agensi-agensi lain bagi usaha pencegahan dan pengawalan penyakit ini.
vi. Surat Pekeliling Ikhtisas Bil 4/ 1981 – Kebersihan di sekolah- sekolah.

(bertarikh 16hb September 1981)

Sedutan Surat Pekeliling Ikhtisas Bil 4/ 1981

Guru-guru besar perlu diingatkan bahawa kebersihan sekolah adalah perlu

dititikberatkan setiap waktu. Kementerian Pelajaran melalui surat pekeliling ini

menegaskan bahawa tindakan positif hendaklah di ambil ole tiap-tiap Guru Besar
menentukan kebersihan sekolah dan kawasannya.Bukan hanya bangunan dan

perkarangan sekolah mesti berada dalam keadaan bersih setiap masa, tetapi adalah

menjadi tanggungjawab Guru Besar menentukan bahawa semua bilik darjah termasuk

pejabat sekolah, bilik setor dan lain-lain.

vii. Surat Pekeliling Ikhtisas Bil. 5/ 1997 – Sekolah Sebagai Kawasan

Larangan Merokok.Bertarikh 22 Mei 1997

Sedutan.

Dimaklumkan bahawa suatu ketetapan telah dibuat oleh Kementerian Pendidikan untuk

menjadikan bangunan dan kawasan sekolah sebagai KAWASAN LARANGAN

MEROKOK mengikut peruntukkan peraturan-Peraturan Kawalan Hasil Tembakau,

1993.

Berikutan dengan surat pekeliling ini, semua guru, kakitangan, ibu bapa atau mana-

mana individu yang berurusan dengan sekolah dilarang merokok di kawasan sekolah.

viii. Surat Pekeliling Ikhtisas Bil. 5/1995- keracunan makanan di sekolah-

sekolah.

Punca masalah keracunan makanan seringkali wujud disebabkan makanan yang dijual

di kantin sekolah, program- program makanan seperti rancangan makanan tambahan

dan program susu.
SedutanSurat Pekeliling Ikhtisas Bil. 5/1995

2. Antara langkah-langkah yang boleh diambil adalah seperti berikut:

a) Pastikanpekerjaatau pengendali makanan sentiasa mengamalkan kebersihan diri

setiap masa sama ada semasa menyedia, memasak ataupun menghidang

makanan

b) Pastikan alat-alat ataupun perkakas-perkakas yang digunakan, seperti pinggan

mangkuk sentiasa dalam keadaan bersih.
c) Pastikan bangunan dan semua kemudahan seperti tempat meneyedia

dan menghidang makanan di dalam keadaan bersih dan kemas.

d) Pastikan pekerja atau pengendali makanan mengamalkan amalan-amalan yang

baik seperti menjaga tubuh badan dan sentiasa dalam keadaan bersih dan

kemas.

2.1 Pihak  sekolah juga diminta untuk:

a) Menggalakkan seboleh-bolehnya pengusaha/pengendali makanan,memasak

makanan di dalam kawasan sekolah.

b) Mempastikan makanan yang disediakan tidak dimasak terlalu awal sehingga

semalaman, terutama makanan-makanan yang bersantan

c) Menubuhkna jawatankuasa-jawatankuasa di peringkat sekolah bagi menyelia

dan mengadakan pemeriksaan harian.

d) Mengadakan kempen kesedaran mengenai kebersihan makanan

dan kebersihan premis makanan.

e) Bekerjasama dengan Jabatan Kesihatan bagi usaha-usaha peningkatan dan

penggalakkan kebersihan dan kesihatan.

3. Untuk maklumat pihak sekolah, di antara tanda-tanda dan symptom keracunan

makanan adalah seperti berikut:

Rasa loya, muntah, sakit perut dan cirit-birit, rasa letih, kejang otot,

sakit kepala dan pening.
4. Ambil tindakan berikut apabila mengesyaki pelajar-pelajar mengalami masalah

keracunan makanan.

a) Laporkan dan bawa murid yang disyaki ke klinik/ hospital yang paling hampir.

b) Laporkan ke PPD/JPN

c) Maklumkan dan hubungi ibu bapa murid yang terlibat.

d) Sediakan laporan awal tentang kejadian tersebut dan hantarkan satu salinan ke

JPN dan Kementerian Pendidikan.

e) Elakkan daripada membuat sebarang kenyataan akhbar.
ix. Surat Pekeliling Ikhtisas Bil. 6/1997- Amalan Kebersihan di

Sekolah.(Bertarikh 9hb Julai 1997)

Surat pekeliling ikhtisas ini dikeluarkan dengan tujuan memperingatkan pihak

sekolah mengambil tindakan ke atas perkara-perkara berikut iaitu, mewujudkan iklim

sekolah yang menekankan aspek kebersihan pada setiap masa, menyediakan panduan

kebersihan bagi sekolah.Melibatkan penyertaan semua warga sekolah dalam program

meningkatkan kebersihan di sekolah. Pihak sekolah mengambil inisiatif bagi

memastikan sekolah mereka bersih mengikut surat pekeliling yang dikeluarkan. Amalan

kebersihan harus dipupuk sewaktu di sekolah dan menanam sifat menyayangi sekolah

mereka.Dengan itu, para pelajar tidak berani mencacatkan sekolah mereka.Sesetengah

sekolah mengadakan pertandingan kebersihan. Bilik darjah yang bersih akan di beri

anugerah. Ini dapat memotivasikan pelajar tersebut.

Sedutan Surat Pekeliling Ikhtisas Bil. 6/1997

2. Surat pekeliling ikhtisas ini dikeluarkan dengan tujuan memperingatkan semua

Pengetua dan Guru Besar supaya mengambil tindakan ke atas perkara-perkara

seperti berikut:

2.1 Mewujudkan  iklim sekolah yang menekankan aspek kebersihan pasa setiap masa.

2.2 Menyediakan panduan kebersihan bagi sekolah.

2.3 Melibatkan penyertaan semua warga sekolah dalam program

meningkatkan kebersihan di sekolah

2.4 Melaksanakan saranan dan cadangan yang terkandung dalam Buku Garis

Panduan Amalan Kebersihan Sekolah.
x. Surat Pekeliling Ikhtisas Bil. 9/1978 – Kad Rekod Persekolahan ( pupil’s

cumulative record card).

Terdapat dua jenis kad iaitu kad rekod persekolahan murid sekolah rendah: 001R

( warna kuning ) dan kad rekod persekolahan murid sekolah menengah : 001M

( warna biru ). Kad rekod 001 dan 002 yang lama telah dicantumkan dalam satu kad

baharu, iaitu kad rekod persekolahan murid sekolah rendah 001R untuk kegunaan di
sekolah rendah kad rekod persekolahan murid menegah 001M untuk kegunaan sekolah

menengah. Butir- butir tertentu mengenai kesihatan murid telah ditinggalkan oleh

kerana unit pendidikan kesihatan akan menyediakan satu kad berasingan mengenai

komponen ini. Semua murid darjah satu hendaklah mengadakan kad rekod

persekolahan 001R. Kad- kad tersebut hendaklah digunakan oleh tiap-tiap murid

sehingga tamat persekolahan.

xi. Surat Pekeliling Ikhtisas Bil. 2/1983 – Kantin Sekolah. (Bertarikh 3hb.

Februari, 1983)

Kantin merupakan satu kemudahan yang penting di sekolah seperti kemudahan-

kemudahan yang lain. Dalam surat pekeliling ini menegaskan bahawa guru besar harus

memainkan peranan yang penting dalam mengawasi semua aspek yang berkaitan

dengan kantin sekolah.

Sedutan Surat Pekeliling Ikhtisas Bil. 2/1983.

Tindakan yang positif hendaklah diambil terhadap pengurusan dan penyeliaan perkara-

perkara berikut:

a) Banggunan dan kemudahan – kemudahan yang sedia ada termasuk alat-alat

dan kelengkapan.

b) Kebersihan kemudahan kemudahan dan alam sekitar’
c) Kebersihan makanan dan minuman

d) Keselamatan

e) Pekerja-pekerja

f) Mutu dan kesesuaian bahan-bahan makanan dan minuman yang dijual.

g) Pentadbiran dan pengelolaan harian.

2. Perkara-perkara berikut perlu diberi perhatian:

I. Bangunan kantin mestilah dalam keadaan yang memuaskan iaitu dari segi

kebersihan, kecantikan, keselesaan, keselamatan dan kekesanan

fungsinya.

II. Kemudahan-kemudahan di kantin seperti tempat membasuh tangan dan
tong sampah serta lain-lain alat kelengkapan yang digunakan perlu

ditinjau dari segi kebersihan, keselamatan dan kegunaan dari semasa

ke semasa.

III. Semua perkakas/ alat untuk menyedia, menyimpan dan menghidangkan

makanan tidak berkarat, retak, sumpik atau kotor.

IV. Pekerja-pekerja yang telah diakui sihat oleh Jabatan Perubatan dan

Perkhidmatan kesihatan dibenarkan kerja di kantin sekolah.

V. Semua pekerja menjaga kebersihan dirinya dan mengelakkan amalan-

amalan yang boleh menyebabkan kekotoran atau pencemaran bahan-

bahan makanan dan minuman.

VI. Makanan yang dijual dikantin mestilah bersih, bermutu, berzat, selamat

untuk dimakan dan harganya pula berpatutan.

VII. Semua makanan yabf bermasak dijual kepada murid-murid sebaik-

baiknya disediakan di kantin sekolah.

VIII. Segala persediaan yang munasabah bagi kepentingan ugama membeli-

pemneli adalah diambilkira oleh pengusaha kantin apabila menyedia dan

menyimpan makanan dan minuman untuk dijual kepada pengguna –

penguna tersebut.

IX. Makanan dan minuman yang halal dari segi ugama islam mestilah disedia

dan dijual di semua Sekolah Rendah/Menengah Kebangsaan. Jualan

makanan dan minuman di SRJK (Cina dan Tamil) seperti yang dilakukan

sekarang ini bolehlah diteruskan. Sekiranya sekolah-sekolah jenis ini

mengandungi guru-gur dan murid-murid berugama islam, Guru besar

yang berkenaan hendaklah mengaturkan persediaan untuk menjual

makanan dan minuman bagi orang islam secara berasingan.
X. Rokok dan minuman alcohol tidak disimpan dan/ dijual di kantin sekolah.

XI. Binatang-binatang belaan seperti anjing, kucing, kambing, ayam, burung

dan lain-lain tidak dibenarkan berada di kawasan kan tin sepanjang masa.

XII. Kantin sekolah seboleh-bolehnya tidak dijadikan sebagai tempat

kediaman.

XIII. Sagala punca kemalangan adalah sentiasa diawasi oleh pihak pengusaha

kantin dan piohak sekolah menyediakan peraturan-peraturan yang

sitematik untuk mencegahnya.
XIV. Pengendalian yang sistematik mengenai perjalanan dan

pengelolaan kantin, seperti megadakan Jawatankuasa Kantin Sekolah,

Sistem tender atau sebut harga, syarat-syarat berkaitan dengan semua

perkara yang tersebut di atas dan penyeliaan kantin, sama ada harian

atau jangkamasa panjang adalah diperuntukan.

XV. Peraturan-peraturan yang berkenaan bagi penggunaan kantin sekolah

diadakan.

xii. Surat Pekeliling Kewangan Bil. 7 Tahun 2010- Rancangan Makanan

Tambahan Di Sekolah Rendah. Bertarikh 15 Julai 2010

Sedutan

Tujuan

Surat Pekeliling ini bertujuan untuk menggariskan peraturan dan tatacara pentadbiran,

pengurusan kewangan dan perakaunan dalam melaksanakan Rancangan Makanan

Tambahan ( RMT) di sekolah rendah mulai bulan Januari tahun 2011.

4. Kriteria kelayakan RMT adalah seperti berikut:

i. Murid warganegara Malaysia dari Darjah 1 hingga Darjah 6 bersekolah di

semua Sekolah Kebangsaan dan Sekolah Bantuan Kerajaan
ii. Ketua Isi Rumah (KIR) yang berdaftar dengan Bank Data Kemiskinan Nasional

(eKASIH) yang dibangunkan ole Unit Penyelarasan Pelaksanaan ( ICU), Jabatan

Perdana Menteri dan disahkan sebagai kategori miskin atau miskin tegar sahaja.

Kadar dan tempoh pelaksanaan

5. Kadar RMT adalah RM1.80 sehari bagi setiap murid di Negeri Semenanjung

Malaysia dan RN2.05 bagi setiap murid di Negeri Sarawak, Sabah dan

Wilayah Persekutuan Labuan.

Tatacara perakaunan dan pembayaran
8. Semua peruntukan disalurkan terus ke Akaun Kumpulan Wang Kerajaan ( KWK)

bagi sekolah yang mempunyai akaun bank atau ke Akaun Khas di PPD yang

berkenaan bagi sekolah yang tidak mempunyai akaun bank.

Perjanjian penyediaan makanan

17. Pihak sekolah hendaklah menyediakan dokumen perjanjian dengan pembekal

untuk tempoh tertentu dan boleh menamatkan khidmat pembekan tersebut pada

bila-bila masa sekiranya berlaku penyelenggaraan

xiii. Surat Pekeliling Ikhtisas Bil. 6/1976- Panduan untuk menjaga Kesihatan

Murid dan Kebersihan di Kantin Sekolah. (Bertarikh 7 Mei 1976)

Sedutan

Tujuan

Menjaga keselamatan dan kesihatan murid-murid serta member pelajaran di sekolah

supaya murid-murid itu dapat mempunyai sikap tanggungjawab serta mengamalkan

aktiviti-aktiviti untuk memelihara kesihatan diri mereka sendiri dan juga masyarakatnya.

Untuk mengawal keadaan kesihatan dan kebersihan yang optima di kantin sekolah,

maka guru besar adalah bertanggungjawab untuk menentukan iaitu:-

i. Barang – barang makanan yan g dijual di kantin hendaklah:-

a) Jenis yang baik

b) Kuantitinya berpatutan denga harga
c) Mengandungi makanan yang seimbang

ii. Peraturan – peraturan di kantin dipatuhi seperti:-

a) Pemeriksaan perubatan bagi pekerja-pekerja kantin

b) Kebersihan pekerja, bangunan, makanan, minuman, kelengkapan

c) Disiplin murid-murid di kantin

d) Waktu rehat yang diperingkat-peringkatkan supaya mengelakkan dari

kesesakan dalam kantin

e) Penyeliaan kantin setiap hari oleh guru bertugas

f) Pemeriksaan kantin oleh pegawai dari Jabatan Kesihatan dari masa

ke semasa.
iii. Kempen –kempen pelajaran kesihatan diadakan untuk:-

a) Murid-murid

b) Pekerja-pekerja kantin

iv. Barang- barang yang tiodak berfaedah, yang berbahaya dan yang bercorak judi

hendaklah dikawal penjualnya dengan sewajarnya.

Peraturan tentang pekerja kantin dan pengolah makanan ( food handlers)

1. Pemeriksaan perubatan

Semua pekerja kantin dan pengolah makanan hendaklah diperiksa dan

disahkan sihat oleh doctor kerajaan.

2. Pakaian

Semua pekerja kantin hendaklah memakai pakaian bersih dan seberapa

boleh, yang berwarna putih.

3. Kuku

Kuku tangan pekerja kantin hendaklah sentiasa pendek lagi bersih

4. Kebersihan tangan

Sebelum mulai tugas dalam kantin semua pekerja mesti membasuh tangan

hingga ke siku. Dibasuh dengan sabun setiap kali, selepas membuang air

kecil atau besar.

5. Rambut
Rambut hendaklah dijaga supaya jangan terjuntai dari muka. Pekerja yang

berambut panjang digalakkan memakai jaring rambut, memakai topi atau

diikat dengan kemas.

6. Memegang barang yang tidak berbungkus

Barangan makanan yang tidak berbungkus janganlah dibenarkan disentuh

dengan tangan.

7. Kebersihan pinggan mangkok

Tidak boleh digunakan oleh lebih dari seorang tanpa dibasuh denga air yang

bersih.

8. Membasuh pinggan mangkok

Hendaklah direndam dalam air panas sekurang-kurangya selama ½ minit

dicuci dengan gunakan sabun.
9. Pinggan mangkok yang tidak sesuai

Alat pemasak atau tembikar yang sumbing dan retak adalah tidak

sesuai digunakan

10. Kemudahan membasuh

Kemudahan yang mencukupi untuk membasuh Tempat

pengering alat perkakas hendaklah disediakan

11. Kain untuk mengelap alat perkakas

Kain atau tuala yang digunakan untuk mengelap dan mencuci alat perkakas.

Untuk mengelap meja dan bangku, kain khas yang asing hendaklah digunakan

12. Kain untuk mengesat tangan

Kain mengesat tangan tidak boleh digunakan leh lebih dari seorang

13. Barang makanan yang mudah rosak

Benda-benda makanan yang mudah rosak, eloklah disimpan di dalam

peti sejuk kecuali semasa mengerjakannya

14. Kebersihan peti sejuk

Ruang udara yang mencukupi

Dilap dengan air sabun sekali seminggu

15. Tempat menjual makanan

Barang makanan yang dijual itu hendaklah disediakan di tempat khas yang

teratur
Peraturan – peraturan bangunan kantin

1. Kemudahan kantin

Bangunan kantin sekolah mempunyai semua kemudahan asas

2. Lantai

Lantai diperbuat daripada simen atau papan dan sentiasa kemas

3. Dinding

Dibuat daripada simen atau papan dan sentiasa kemas

4. Bumbung

Dibuat daripada genting, zing atau simen asbestos
5. Parit saluran air

Di keliling bangunan hendaklah disediakan parit saluran air yang baik dibuat

dari simen

6. Tong sampah

Daripada besi, plastic atau getah dengan mem[unyai penutup khas dan diadakan

di kawasan kantin.

Peraturan tentang kebersihan dan keperluan am

1. Perabot kantin

- Kemudahan tempat duduk dan meja yang mencukupi

2. Sisa-sisa makanan

0 Ubat pencegah kuman hendaklah diadakan di mana perlu untuk

pembuangan sisa-sisa makanan.

3. Membersih lantai kantin

0 Hendaklah dibersihkan setiap hari dengan ubat pencegah kuman

4. Kemudahan membasuh tangan

- Tempat membasuh tangan yang mencukupi serta pembekal air yang bersih

dan sabun.

Peraturan –peraturan tentang perjalanan kantin sekolah
1. Disiplin murid-murid di kantin

2. Penyeliaan tentang perjalanan kantin sekolah

3. Pemeriksaan kantin oleh pegawai kesihtan umum

4. Waktu rehat yang berperingkat-peringkat

Pelajaran Kesihatan dan Pendidikan Alam Sekitar Pendidikan Pengguna berhubung

dengan kantin sekolah.

1. Kempen – kempen Kesihatan untuk murid- murid

2. Kursus/ orientasi khas untuk pekerja-pekerja kantin
Harga dan nilai pemakanan barang-barang makanan yang dijual di kantin sekolah

xiv. Surat Pekeliling Ketua Pengarah Kesihatan Malaysia Bil. 24/2010-

Pengukuhan Program Eliminasi Measles Kebangsaan( Measles Eliminatian

Program-MEP). Bertarikh 27 Oktober 2010

Sedutan

Tujuan

Untuk pengukuhan pelaksanaan Program Eliminasi Measles Kebangsaan ( Measles

Eliminatian Program-MEP)

a. Pengukuhan Program Eliminasi Measles

Pelaksanaan Program Eliminasi Measleas Kebangsaan bagi memastikan

Malaysia mencapai status eliminasi measles menjelang tahun 2012.

b. Penyiasatan kes

Penyiasatan ke atas semua kes hendaklah dijalankan dalam masa 48 jamdari

tarikh penerimaan notifikasi.

c. Kes klasifikasi

Kes dengan demam dan ruam digunakan sebagai kes definasi untuk kes disyaki

measles.Kes definisi ini juga digunakan bagi tujuan untuk eliminasi measles dan

rubella.
d. Survelan rubella

Sistem survelan Rubella perlu dijalankan bagi memastikan objektif pelalian serta

eliminasi rubella dan congenital rubella syndrome ( CRS) tercapai.

e. Keperihatinan terhadap program

Taklimat dan latihan hendaklah diberikan kepada kakitangan yang terlibat secara

langsung dan tidak langsung di dalam pelaksanaan Program Eliminasi Measles.

7.0 RUMUSAN

Program Bersepadu Sekolah Sihat(PBSS) diwujudkan dengan tujuan untuk

menyatupadukan dan menyelaras semua aktiviti berkaitan dengan kesihatan sekolah

yang mampu meningkatkan taraf kesihatan dalam kalangan warga sekolah.
Program ini mengandungi satu program yang terancang dan bersepadu, fleksibel,

inovatif dan kreatif berlandaskan keperluan semasa dan setempat melalui kerjasama

serta penglibatan komuniti. Dengan in, enam teras utama PBSS yang telah digariskan

untuk mewujudkan satu pendekatan bersepadu di antara sektor awam, sektor swasta,

dan masyarakat ke arah melahirkan sekolah sihat adalah seperti Polisi Kesihatan

Sekolah, Persekitaran Fizikal Sekolah, Persekitaran Sosial Sekolah, Penglibatan

Komuniti, Kemahiran Kesihatan Diri dan Perkhidmatan Kesihatan Sekoloah. Seterusnya

, kerjasama di antara sekolah dengan masyarakatbertujuan untuk mengintegrasikan

aktiviti-aktiviti kesihatan sekolah dan kesihatan masyarakat.

Seterusnya , program ini merupakan satu proses dua hala di mana kedua dua

sekolah dan masyarakat memikul tanggungjawab bersama untuk mengawasi dan

membertingkatkan lagi tatus/ taraf kesihatan kanak-kanak. Dalam konteks ini,

Perkhidmatan Kesihatan di bawah PBSS termasukalah menilai stutus kesihatan murid,

memberi khidmat rawatan dan rujukan, memberi bimbingan dan kaunseling, memberi

penjagaan rawatan/kecemasan, mencegah dan mengawal kejadian penyakit serta

mendiognosis dan membantu penempatan kanak-kanak berkeperluan khas.

Antara program berkaitan kesihatan yang dilaksanakan di sekolah adalah

Perkhidmatan Kesihatan Sekolah, Perkhidmatan Pergigian, Rancangan Makanan

Tambahan(RMT), Program Susu Sekolah(PSS), Pendidikan Pencegahan Denggi,

menjadika sekolah kawasan larangan merokok, menyediakan pertolongan cemas dan

bilik khas kesihatan (sick-bay), mewujudkan Pogram Sihat Tanpa AIDS ntuk remaja

(PROSTAR), mengadakan program bebas dadah dan kempen cara hidup sihat.

Seterusnya, melalui program ini dapat memupuk pengetahuan , sikap dan amalan yang

berkaitan dengan kesihatan supaya setiap warga sekolah lebih bertanggungjawab

terhadap penjagaan kesihatan diri, keluarga dan masyarakat.
Akhirnya, Program Bersepadu Sekolah Sihat perlu dirancang, dilaksana dan

dinilai di setiap sekolah.Program ini adalah sejajar dengan hasrat dan wawasan Negara

untuk melahirkan rakyat yang sihat, produktif dan berkualiti.


GARIS PANDUAN

KANAK-KANAK DI MALAYSIA
KERUSI KESELAMATAN
Diterbitkan oleh:

Malaysian Institute of Road Safety Research

Lot 125-135, Jalan TKS 1,

Taman Kajang Sentral, 43000, Kajang

Selangor, MALAYSIA

MIROS © 2019. Hakcipta Terpelihara.

GARIS PANDUAN
KERUSI KESELAMATAN KANAK-KANAK

DI MALAYSIA
Garis Panduan Kerusi Keselamatan Kanak-Kanak Di Malaysia 02

KEMENTERIAN PENGANGKUTAN

MALAYSIA
03

SENARAI SINGKATAN

SENARAI GAMBARAJAH

1.0   LATAR BELAKANG

1.1   DIREKTIF MALAYSIA

1.2   PENGENALAN

2.0   PEMATUHAN STANDARD PERATURAN KESELAMATAN PRODUK  KERUSI KESELAMATAN

KANAK-KANAK

2.1   TUJUAN

2.2   KAEDAH KAWALAN PEMATUHAN STANDARD PERATURAN KESELAMATAN

PRODUK KERUSI KESELAMATAN KANAK-KANAK

2.3   CARTA ALIR KAEDAH PENGAWALAN PRODUK KERUSI KESELAMATAN KANAK-KANAK

2.4   PENGENALAN PROSEDUR CARTA ALIR PENERANGAN AKTIVITI

2.5   PENERANGAN AKTIVITI PIHAK BERTANGGUNGJAWAB

2.6   SPESIFIKASI LABEL QR UNTUK PRODUK KERUSI KESELAMATAN KANAK-KANAK

3.0   GARIS PANDUAN KAEDAH PENGGUNAAN KERUSI KESELAMATAN KANAK-KANAK

3.1   TUJUAN

3.2   PENGENALAN

3.3   GARIS PANDUAN PEMAKAIAN KERUSI KESELAMATAN KANAK-KANAK

MENGIKUT KATEGORI KANAK-KANAK

3.4 GARIS PANDUAN PENGGUNAAN MENGIKUT JENIS KERUSI KESELAMATAN

KANAK-KANAK

3.5 GARIS PANDUAN PEMASANGAN KERUSI KESELAMATAN KANAK-KANAK

MENGIKUT BARISAN TEMPAT DUDUK KENDERAAN

3.6 GARIS PANDUAN PEMASANGAN KERUSI KESELAMATAN KANAK-KANAK

MENGIKUT BILANGAN PENUMPANG

3.7 GARIS PANDUAN PEMASANGAN KERUSI KESELAMATAN KANAK-KANAK

ISOFIX ATAU TALI PINGGANG KELEDAR

4.0   GARIS PANDUAN PENGUATKUASAAN UNDANG-UNDANG KERUSI KESELAMATAN

KANAK-KANAK

4.1   TUJUAN

4.2   PENGUATKUASAAN STANDARD MANDATORI TERHADAP PENGIMPORTAN KERUSI

KESELAMATAN KANAK-KANAK

4.3   PENGUATKUASAAN PEMASARAN KERUSI KESELAMATAN KANAK-KANAK DI PREMIS

4.4   PENGUATKUASAAN PEMASARAN SECARA ATAS TALIAN

4.5   PENGUATKUASAAN PENGGUNAAN KERUSI KESELAMATAN KANAK-KANAK

DI DALAM KENDERAAN

BORANG PERMOHONAN MENGEDAR PRODUK KERUSI KESELAMATAN KANAK-KANAK

CATATAN

04

05

06

07

07

08

08

08

09

10

10

11

12

12

12

13

14

15

17

20

22

22

22

23

23

23

24

26

Garis Panduan Kerusi Keselamatan Kanak-Kanak Di Malaysia

ISI KANDUNGAN
SENARAI
SINGKATAN

04 Garis Panduan Kerusi Keselamatan Kanak-Kanak Di Malaysia

AA  Approval Authority

CRS  Kerusi Keselamatan Kanak-kanak

CTA  Component Type Approval (Kelulusan Jenis Komponen)

ISO  Pertubuhan Standard Antarabangsa

ISOFIX  Pemasangan dan penambat universal

JKJR  Jabatan Keselamatan Jalan Raya

JKDM  Jabatan Kastam Diraja Malaysia

JPJ  Jabatan Pengangkutan Jalan

KPDNHEP  Kementerian Perdagangan Dalam Negeri dan Hal Ehwal Pengguna

MIROS  Institut Penyelidikan Keselamatan Jalan Raya Malaysia

MOT   Kementerian Pengangkutan Malaysia

MPV  Kenderaan pelbagai guna

SUV  Kenderaan utiliti sukan

UNECE  Suruhanjaya Ekonomi Negara Bersatu Eropah

WHO  Pertubuhan Kesihatan Sedunia
05

GAMBARAJAH

Rajah 1.1  Kronologi pewartaan Peraturan UN
  berkaitan Kerusi Keselamatan Kanak-kanak
  di Malaysia

Rajah 2.1  Tanda pematuhan Peraturan UN R44 (kiri)
  dan R129 (kanan)

Rajah 2.2 Contoh label QR

Rajah 2.3 Spesifikasi pelekat label QR

Rajah 3.1  Simbol ISOFIX

Rajah 3.2  Simbol Top-Tether

Rajah 3.3  Kerusi Keselamatan Kanak-kanak
  yang dilengkapi dengan penambat ISOFIX

Rajah 3.4  Contoh penambat top-tether pada belakang
  penyandar kerusi kenderaan

Rajah 3.5  Indikator tanda sempurna untuk top-tether

Rajah 3.6  Kaki penahan (support leg)

JADUAL

Jadual 2.1  Carta alir kawalan pembekalan produk
  Kerusi Keselamatan Kanak-kanak

Jadual 3.1  Kumpulan Kerusi Keselamatan Kanak-kanak
  mengikut saiz kanak-kanak dan jenis tempat duduk
  kanak-kanak

SENARAI
GAMBARAJAH
DAN JADUAL

Garis Panduan Kerusi Keselamatan Kanak-Kanak Di Malaysia
06

1.0 Latar Belakang

Bagi persediaan mewajibkan penggunaan Kerusi Keselamatan Kanak-kanak pada tahun 2020, pihak Jabatan

Pengangkutan Jalan (JPJ) telah mewartakan beberapa peraturan komponen kenderaan berdasarkan rangka

kerja World Forum for Harmonisation of Vehicle Regulations (WP29) yang melibatkan peraturan pembinaan dan

penggunaan Kerusi Keselamatan Kanak-kanak di dalam kenderaan motor. Rajah 1.1 menunjukkan kronologi

pewartaan Peraturan UN yang melibatkan Kerusi Keselamatan Kanak-kanak, iaitu:-

Kerusi Keselamatan
Kanak-kanak merupakan
alat yang  penting bagi
memastikan keselamatan
kanak-kanak di dalam
kenderaan. Ia membantu
melindungi kanak-kanak
semasa berlakunya
kemalangan jalanraya
dengan cara mengurangkan
risiko kecederaan yang
dialami oleh kanak-kanak
tersebut.

2011 2013 2015

Tali Pinggang
Keledar

UN R14 & R16

CRS

UN R44

ECRS

UN R129

Rajah 1.1 : Kronologi pewartaan Peraturan UN berkaitan Kerusi Keselamatan Kanak-kanak di Malaysia

Garis Panduan Kerusi Keselamatan Kanak-Kanak Di Malaysia
07

1.2 PENGENALAN

Garis panduan ini bertujuan untuk memenuhi beberapa objektif, iaitu:

iii. Untuk memberi penerangan yang lengkap berkenaan prosedur  perlaksanaan

undang-undang Kerusi Keselamatan Kanak-kanak.

i. Untuk menyediakan penerangan yang sistematik bagi setiap aktiviti yang berkaitan

dengan perlaksanaan undang-undang Kerusi Keselamatan Kanak-kanak untuk

dilaksanakan oleh setiap agensi terlibat secara langsung atau tidak langsung;

ii. Untuk memastikan koordinasi yang selaras dan sistematik di kalangan agensi yang

terlibat; dan

Sebagai Negara Penjanji di bawah Perjanjian 1958, kerajaan Malaysia akan  menerima persijilan Peraturan

UN di kalangan Negara Penjanji yang lain secara konsep mutual recognition of type approval serta boleh

mengadaptasi mana – mana Peraturan UN ke dalam Kaedah Pengangkutan Jalan tertakluk kepada

kesesuaiannya.

Sehubungan dengan itu, sehingga kini pihak JPJ telah mewartakan sebanyak 100 Peraturan UN ke dalam

Kaedah-Kaedah Pengangkutan Jalan untuk dilaksanakan melalui prosedur Kelulusan Jenis Kenderaan

(Vehicle Type Approval – VTA).

Garis Panduan Pematuhan Kerusi Keselamatan Kanak-kanak ini diterbitkan bagi

memberi penjelasan dan penyeragaman secara menyeluruh kepada agensi - agensi

Kerajaan dan Jabatan, pengedar Kerusi Keselamatan Kanak-kanak dan orang awam

yang menggunakan Kerusi Keselamatan Kanak-kanak. Garis panduan ini secara

khususnya meliputi aspek-aspek seperti berikut:

a. Pematuhan Standard Keselamatan Produk Kerusi Keselamatan

Kanak-kanak;

b. Tatacara penggunaan Kerusi Keselamatan Kanak-kanak di dalam

kenderaan; dan

c. Tatacara penguatkuasaan Kerusi Keselamatan Kanak-kanak di atas

jalan raya, di premis perniagaan dan jualan atas talian.

Garis Panduan Kerusi Keselamatan Kanak-Kanak Di Malaysia

1.1 DIREKTIF MALAYSIA
Kerajaan Malaysia melalui MOT telah menganggotai World Forum for Harmonization of Vehicle

Regulations (WP29) sejak 4 April 2006. Melalui penganggotaan tersebut, kerajaan Malaysia telah

menandatangani dua perjanjian multi-lateral iaitu Perjanjian 1958 (United Nations Regulation - UNR)

dan Perjanjian 1998 (United Nations Global Technical Regulations – UN GTR).

Dalam aspek perlaksanaan rangka kerja WP29 di peringkat kebangsaan pula, pihak JPJ telah

dilantik oleh MOT dan diiktiraf oleh Forum WP29 sebagai Approval Authority (AA) yang mewakili

Malaysia dalam menerajui pelaksanaan rangka kerja WP29 di Malaysia.
09

2.3  CARTA ALIR KAEDAH PENGAWALAN PEMBEKALAN PRODUK
 KERUSI KESELAMATAN KANAK-KANAK

Menyediakan Sijil Peraturan UN R44 atau R129
termasuk laporan pengujiannya

Menyemak sijil dan laporan ujian Peraturan UN
yang berkenaan bagi tujuan proses Kelulusan

Jenis Komponen (CTA)

Menghantar borang permohonan Label QR
kepada MIROS

Mengeluarkan label QR, mengesahkan kaedah
pemasangan dan mengemaskini

pengkalan data

Mengemukakan label QR dan surat CTA
kepada JKDM & KPDNHEP

TIDAK

YA

TAMAT

LULUS

Pengedar / Pengimport

Pengedar / Pengimport

Pengedar / Pengimport

JPJ

MIROS

2.5.1

2.5.3

2.5.5

2.5.2

2.5.4

CARTA ALIR
PIHAK

BERTANGGUNGJAWAB
PENERANGAN

Jadual 2.1 Carta alir kawalan pembekalan produk Kerusi Keselamatan Kanak-Kanak

Garis Panduan Kerusi Keselamatan Kanak-Kanak Di Malaysia
2.4 PENGENALAN PROSEDUR CARTA ALIR PENERANGAN AKTIVITI

2.5 PENERANGAN AKTIVITI PIHAK BERTANGGUNGJAWAB

10

2.5.1 2.5.2 2.5.3

Pengedar / Pengimport
mengemukakan dokumen bagi

tujuan permohonan Kelulusan

Jenis Komponen (CTA) kepada JPJ.

Dokumen yang diperlukan adalah

surat permohonan, sijil dan

laporan ujian Peraturan UN yang

berkenaan diiktiraf oleh WP29

termasuk sampel bagi setiap

model produk Kerusi

Keselamatan Kanak-kanak

tersebut. Tatacara memperoleh

pensijilan UN R44/R129, rujuk

buku Garis Panduan:  MCP

01/2012: National Regulatory

Implementation Guideline, UNECE

WP.29 in Malaysia, MIROS, 2012

JPJ akan menyemak dan

meneliti setiap dokumen

pematuhan serta sampel produk

yang telah dikemukakan oleh

pengedar / pengimport bertujuan

untuk memastikan dokumen

pematuhan adalah dikeluarkan

oleh pihak yang diiktiraf oleh

WP29 serta selari dengan sampel

produk. Pihak JPJ akan

mengeluarkan Surat Kelulusan

CTA terhadap setiap

permohonan yang telah

memenuhi ketetapan CTA.

Pengedar / Pengimport
mengemukakan Surat Kelulusan

CTA dan borang permohonan

Label QR yang lengkap kepada

MIROS. Rujuk lampiran A untuk

borang permohonan Label QR.

Sebarang perubahan atau

penambahan komponen pada

Kerusi Keselamatan Kanak-kanak

yang telah diluluskan perlu

dimaklumkan kepada pihak

MIROS.

Carta alir yang ditunjukkan di dalam Jadual 2.1 adalah menerangkan tatacara mengimport dan penjualan

Kerusi Keselamatan Kanak-kanak serta tanggungjawab badan-badan kerajaan yang terlibat di dalam setiap

aktiviti. Terdapat beberapa Kementerian yang terlibat di dalam aktiviti tersebut. Pihak Kementerian

Pengangkutan Malaysia mengawal sistem bagi aktiviti 2.5.2 dan 2.5.4.

Bagi aktiviti 2.5.5, pihak pengedar Kerusi Keselamatan Kanak-kanak perlu mengikut prosedur kawalan

Jabatan Kastam Diraja Malaysia, di bawah Kementerian Kewangan Malaysia serta mematuhi segala yang

terkandung di dalam Perintah Kastam (Larangan Mengenai Import). Bagi penguatkuasaan di premis jualan,

kawalan akan dilaksanakan oleh Kementerian Perdagangan Dalam Negeri dan Hal Ehwal Pengguna Malaysia

(KPDNHEP).

Garis Panduan Kerusi Keselamatan Kanak-Kanak Di Malaysia
2.6 SPESIFIKASI LABEL QR UNTUK PRODUK KERUSI KESELAMATAN
 KANAK-KANAK

11

2.6.1  Setiap produk Kerusi Keselamatan Kanak-kanak yang diluluskan perlu dilekatkan dengan pelekat Label QR

yang sah.

2.6.2 Label QR tersebut boleh dicetak semula untuk produk yang sama.

2.6.3 Label QR mengandungi logo MIROS di bahagian atas.

2.6.4 Bagi tujuan cetakan, spesifikasi seperti Rajah 2.3 perlu dipatuhi seperti berikut:

a. Saiz Label QR: 40mm x 50mm.
 b. Latar belakang: putih dengan kod warna FFFF (mengikut format CMYK).

2.6.5 Maklumat terperinci yang terkandung pada label QR boleh dirujuk di lampiran A.

2.5.4 2.5.5

50mm

40mm

C R S 0 0 0 0 0 1
C R S 0 0 0 0 0 1

MIROS mengeluarkan label QR

dan mengesahkan kaedah

pemasangan bagi setiap produk

Kerusi Keselamatan Kanak-kanak

yang dikemukakan. MIROS

merekodkan maklumat spesifikasi
teknikal Kerusi Keselamatan

Kanak-Kanak di dalam pengkalan

data yang dibangunkan.

Kerusi Keselamatan
Kanak-Kanak yang mempunyai

Surat Kelulusan CTA dan mempunyai

label QR boleh digunakan bagi tujuan

import, pengedaran dan penjualan di

pasaran Malaysia. Pengedar /

Pengimport perlu melekatkan Label QR

beserta Label UNR yang sah untuk

setiap produk Kerusi Keselamatan

Kanak-kanak. Pengedar / Pengimport

mengemukakan surat CTA dan label QR

kepada KASTAM (JKDM) dan KPDNHEP

sekiranya perlu.

Rajah 2.3 Spesifikasi pelekat label QR

Garis Panduan Kerusi Keselamatan Kanak-Kanak Di MalaysiaGaris Panduan Kerusi Keselamatan Kanak-Kanak Di Malaysia
12

3.1 TUJUAN

3.2 PENGENALAN

Dokumen ini mengandungi penerangan berkenaan tatacara kaedah penggunaan Kerusi Keselamatan

Kanak-kanak di dalam kenderaan di Malaysia mengikut kriteria-kriteria berikut:

Terdapat pelbagai jenis Kerusi

Keselamatan Kanak-kanak berada di

pasaran tempatan. Pemilihan Kerusi

Keselamatan Kanak-kanak yang sesuai

dan tatacara pemakaian yang betul

adalah amat penting bagi keberkesanan

fungsi Kerusi Keselamatan Kanak-kanak

tersebut untuk melindungi penumpang

kanak-kanak semasa berlakunya

perlanggaran. Rajah 3.1  Simbol ISOFIX

Rajah 3.2  Simbol Top-tether

Di dalam kenderaan, terdapat beberapa alatan bagi menyokong

pemasangan Kerusi Keselamatan Kanak-kanak, di antaranya

adalah, tali pinggang keledar 3 poin, ISOFIX (Rajah 3.1) dan

top-tether (Rajah 3.2).

a.   Garis Panduan Penggunaan Kerusi Keselamatan Kanak-kanak Mengikut

Kategori Kanak-kanak

b.   Garis Panduan Pemakaian Kerusi Keselamatan Kanak-kanak Mengikut

Jenis Kerusi Keselamatan Kanak-kanak

c.   Garis Panduan Pemakaian Kerusi Keselamatan Kanak-kanak Mengikut

Barisan Tempat Duduk Kenderaan

d.   Garis Panduan Pemakaian Kerusi Keselamatan Kanak-kanak Mengikut

Bilangan Penumpang

e.   Garis Panduan Pemasangan Kerusi Keselamatan Kanak-kanak: ISOFIX

atau tali pinggang keledar

Garis Panduan Kerusi Keselamatan Kanak-Kanak Di Malaysia

3.0 GARIS PANDUAN KAEDAH PENGGUNAAN
 KERUSI KESELAMATAN KANAK-KANAK
13

3.3 GARIS PANDUAN PEMAKAIAN KERUSI KESELAMATAN
 KANAK-KANAK MENGIKUT KATEGORI KANAK-KANAK

Jadual 3.1 Kumpulan Kerusi Keselamatan Kanak-kanak mengikut saiz kanak-kanak dan jenis tempat duduk kanak-kanak

KATEGORI TINGGI/BERAT ANGGARAN UMUR
JENIS TEMPAT DUDUK

KANAK-KANAK

Kumpulan 0/0+

(Kerusi Keselamatan

Kanak-kanak menghadap

belakang)

Sekurang-kurangnya

sehingga 9kg.

Digalakkan sehingga 13kg

Tinggi sehingga 83cm

Tempat Duduk

Keselamatan Bayi

Tempat Duduk

Keselamatan Kanak-kanak

Digalakkan memakai

booster dengan 5 poin

harness

Tempat Duduk Sokongan

(booster)

9-18 kg

Tinggi 71cm dan ke atas

15-25 kg

Tinggi 100cm dan ke atas

22-36 kg

Sehingga ketinggian 135cm

0-18 bulan

15 bulan - 4 tahun

4 - 7 tahun

6 tahun dan ke atas

Kumpulan 1

(Kerusi Keselamatan

Kanak-kanak  menghadap

hadapan)

Kumpulan 2

(Kerusi Keselamatan

Kanak-kanak  menghadap

hadapan)

Kumpulan 3

(Kerusi Keselamatan

Kanak-kanak  menghadap

hadapan)

Garis Panduan Kerusi Keselamatan Kanak-Kanak Di Malaysia

Kanak-kanak yang mempunyai ketinggian 135cm ke bawah diwajibkan menggunakan Kerusi Keselamatan

Kanak-kanak mengikut tahap ketinggian dan berat berdasarkan Peraturan UN R44 atau R129. Penggunaan dan

pemasangan perlu merujuk kepada manual Kerusi Keselamatan Kanak-kanak dan juga manual kereta.
14

3.4  GARIS PANDUAN PENGGUNAAN  MENGIKUT JENIS
 KERUSI KESELAMATAN KANAK-KANAK

3.4.1 Penggunaan Kerusi Keselamatan Kanak-kanak

Posisi Menghadap Belakang

Kerusi Keselamatan Kanak-kanak kumpulan 0/0+

hendaklah diletak dan dipasangkan menghadap

ke arah belakang.

Kerusi Keselamatan Kanak-kanak menghadap ke

belakang tidak boleh diletakkan di kerusi

penumpang hadapan yang mempunyai beg udara

yang aktif*.

*Beg udara yang aktif adalah beg udara yang tidak

boleh dimatikan fungsinya menggunakan suis.

Kerusi Keselamatan Kanak-kanak boleh

diletakkan di kerusi penumpang hadapan JIKA

kenderaan tersebut tidak mempunyai beg udara

ATAU beg udara penumpang hadapan boleh

dimatikan fungsinya.

Mestilah menggunakan 3 atau 5 poin harness bagi

kumpulan 0/0+ mengikut jenis kerusi

keselamatan.

a.

b.

c.

d.

3.4.2 Penggunaan Kerusi Keselamatan Kanak-kanak

Posisi Menghadap Hadapan

Digalakkan meletakkan Kerusi Keselamatan

Kanak-kanak di kerusi penumpang barisan

belakang.

Jika perlu meletakkan di kerusi penumpang

hadapan, hendaklah melaraskannya ke belakang,

kepada kedudukan yang paling jauh daripada beg

udara (mengikut manual kenderaan).

Mestilah menggunakan 5 poin harness yang

datang bersama Kerusi Keselamatan Kanak-kanak

bagi Kerusi Keselamatan Kanak-kanak

KUMPULAN 1.

Digalakkan menggunakan 5 poin harness bagi

Kerusi Keselamatan Kanak-kanak KUMPULAN 2.

Menggunakan tali pinggang keledar bersama

Kerusi Keselamatan Kanak-kanak bagi

KUMPULAN 3

a.

b.

c.

d.

e.

Garis Panduan Kerusi Keselamatan Kanak-Kanak Di Malaysia
3.5 GARIS PANDUAN PEMASANGAN KERUSI KESELAMATAN
 KANAK-KANAK MENGIKUT BARISAN TEMPAT DUDUK KENDERAAN

Garis panduan ini adalah untuk menerangkan penggunaan Kerusi Keselamatan Kanak-kanak pada

kenderaan penumpang yang mempunyai 3 barisan tempat duduk. Tempat yang paling sesuai untuk

memasang Kerusi Keselamatan Kanak-kanak adalah di kerusi penumpang belakang selari dengan kerusi

penumpang hadapan.

Secara umumnya tidak dibenarkan meletak Kerusi Keselamatan Kanak-kanak menghadap belakang

KECUALI dengan kondisi berikut :

a. Kenderaan yang tiada beg udara penumpang hadapan.

b. Kenderaan yang mempunyai fungsi mematikan beg udara samada secara manual atau automatik

(Rujuk manual kenderaan).

Barisan pertama -
Kerusi Keselamatan Kanak-kanak
menghadap belakang

Kerusi Keselamatan Kanak-kanak menghadap hadapan dibenarkan untuk diletakkan pada kerusi

penumpang hadapan. Disyorkan agar kerusi penumpang hadapan tersebut dilaraskan ke posisi paling

belakang.

15

a. Kerusi Keselamatan Kanak-kanak menghadap belakang dan hadapan dibenarkan dipasang pada

kerusi di barisan ini.

b. Terdapat 2 cara untuk pemasangan iaitu menggunakan sistem ISOFIX ataupun tali pinggang

keledar 3 poin.

c. Tali pinggang 2 poin tidak dibenarkan untuk digunakan bagi memasang Kerusi Keselamatan

Kanak-kanak kerana tidak menepati spesifikasi pemasangan kesemua jenis Kerusi Keselamatan

Kanak-kanak yang diluluskan.

Bagi kenderaan yang diluluskan pengeluarannya

pada tahun 2015 dan ke atas, terdapat minimum 2

sistem ISOFIX di tempat duduk kiri dan kanan.

Sistem ISOFIX ini mengandungi ISOFIX dan

top-tether.

Barisan kedua

Garis Panduan Kerusi Keselamatan Kanak-Kanak Di Malaysia
16 Garis Panduan Kerusi Keselamatan Kanak-Kanak Di Malaysia

Kerusi pada barisan ketiga dan seterusnya, kebanyakkan kenderaan hanya dilengkapi dengan tali

pinggang keledar 3 poin.

a. Kerusi Keselamatan Kanak-kanak menghadap belakang dan hadapan dibenarkan dipasang pada

kerusi di barisan ini.

b. Tetapi bagi Kerusi Keselamatan Kanak-kanak menghadap hadapan ianya perlu dipastikan

mempunyai jarak sekurang-kurangnya 55cm, di antara penyandar hadapan dan penyandar

belakang kerusi kenderaan.

c. Tali pinggang 2 poin tidak dibenarkan untuk digunakan bagi pemasangan Kerusi Keselamatan

Kanak-kanak kerana tidak menepati spesifikasi pemasangan kesemua jenis Kerusi Keselamatan

Kanak-kanak yang diluluskan.

Barisan ketiga
17Garis Panduan Kerusi Keselamatan Kanak-Kanak Di Malaysia

3.6 GARIS PANDUAN PEMASANGAN KERUSI
 KESELAMATAN KANAK-KANAK MENGIKUT
 BILANGAN PENUMPANG.
Garis panduan ini menerangkan cara untuk menempatkan penumpang kanak-kanak mengikut bilangan

kanak-kanak di dalam kenderaan.

5 Tempat Duduk:

Penumpang

Kanak-Kanak

1-4 Lokasi CRS yang Disarankan

*Kanak-Kanak paling tua

disarankan untuk duduk di

kerusi penumpang hadapan

Kenderaan ini hanya dapat menempatkan maksimum empat orang penumpang
kanak-kanakPenumpang

Kanak-Kanak

5

11

22

44

33
18 Garis Panduan Kerusi Keselamatan Kanak-Kanak Di Malaysia

Penumpang

Kanak-Kanak

1-6 Lokasi CRS yang Disarankan

*Kanak-Kanak paling tua

disarankan untuk duduk di

kerusi penumpang hadapan

Kenderaan ini hanya dapat menempatkan maksimum enam orang penumpang kanak-kanak
Penumpang

Kanak-Kanak

7

11

22

66

55

33

44

7 Tempat Duduk:
19  Garis Panduan Kerusi Keselamatan Kanak-Kanak Di Malaysia

Kenderaan ini hanya dapat menempatkan maksimum tujuh orang penumpang kanak-kanak
Penumpang

Kanak-Kanak

8

Penumpang

Kanak-Kanak

1-7 Lokasi CRS yang Disarankan

*Kanak-Kanak paling tua

disarankan untuk duduk di

kerusi penumpang hadapan

11

22

44

33

77

55

66

8 Tempat Duduk:
20 Garis Panduan Kerusi Keselamatan Kanak-Kanak Di Malaysia

3.7.1 Penggunaan Sistem ISOFIX

Sistem ISOFIX ini memastikan Kerusi Keselamatan

Kanak-kanak dapat diikat dengan kukuh untuk

menahan ianya daripada bergerak dan berputar

semasa berlakunya pelanggaran. Sistem ISOFIX ini

boleh digunakan dengan 2 cara:

a. Penambat ISOFIX dengan top-tether.

b. Penambat ISOFIX bersama kaki penahan.

3.7 GARIS PANDUAN PEMASANGAN KERUSI KESELAMATAN
 KANAK-KANAK ISOFIX ATAU TALI PINGGANG KELEDAR

Rajah 3.3  Kerusi Keselamatan Kanak-kanak yang

dilengkapi dengan penambat ISOFIX

Rajah 3.4 Contoh penambat top-tether pada

belakang penyandar kerusi kenderaan

Rajah 3.5 Indikator tanda sempurna

untuk top-tether.

Rajah 3.6 Kaki penahan

(support leg)

Penambat ISOFIX seperti yang ditunjukkan di dalam

Rajah 3.3 perlu dipasangkan dengan sempurna pada

kedua dua sisi.

Penambat top-tether boleh didapati di bahagian yang

berbeza pada kenderaan, contohnya seperti pada

belakang kerusi kenderaan, di bumbung kenderaan

dan lain-lain bergantung kepada jenis kenderaan

seperti dalam Rajah 3.4.

Top-tether perlu diikat dengan kemas pada

penambatnya. Sesetengah penambat top-tether

mempunyai penunjuk diikat dengan kemas seperti

Rajah 3.5. Manakala, Kerusi Keselamatan

Kanak-kanak yang mempunyai kaki penahan seperti

Rajah 3.6 perlu dilaraskan supaya platform tidak

bergerak.
21Garis Panduan Kerusi Keselamatan Kanak-Kanak Di Malaysia

Contoh pemasangan

Menggunakan Sistem ISOFIX

Contoh pemasangan

Menggunakan Tali Pinggang Keledar

3.7.2 Kaedah pemasangan Kerusi Keselamatan Kanak-kanak menggunakan Tali Pinggang Keledar

Kaedah pemasangan tali pinggang keledar, perlu dirujuk kepada manual Kerusi Keselamatan Kanak-kanak dan

label panduan pemasangan yang terdapat pada Kerusi Keselamatan Kanak-kanak tersebut. Ini kerana setiap

produk Kerusi Keselamatan Kanak-kanak mempunyai laluan pemasangan tali pinggang keledar yang berbeza.

Berikut merupakan contoh pemasangan Kerusi Keselamatan Kanak-kanak menggunakan tali pinggang keledar:
22 Garis Panduan Kerusi Keselamatan Kanak-Kanak Di Malaysia

4.0  GARIS PANDUAN PENGUATKUASAAN
UNDANG-UNDANG KERUSI KESELAMATAN
KANAK-KANAK

4.1 TUJUAN

4.2 PENGUATKUASAAN STANDARD MANDATORI TERHADAP
 PENGIMPORTAN KERUSI KESELAMATAN KANAK-KANAK

Dokumen ini mengandungi penerangan berkenaan tatacara penguatkuasaan undang-undang Kerusi

Keselamatan Kanak-kanak yang merangkumi item seperti berikut:

4.2.1 CRS yang diimport perlu mempunyai Label QR seperti Rajah 2.2 dan Kelulusan Jenis

Komponen (CTA), seperti yang dinyatakan di 2.5.3 dan 2.5.4

4.2.2  Rujuk Perintah kastam: larangan mengenai import 2017, kod 9401.80: child safety seat

a. Import

d. Penggunaan di dalam

kenderaan di Malaysia.

b. Pemasaran di premis

c. Pemasaran

secara atas talian
23  Garis Panduan Kerusi Keselamatan Kanak-Kanak Di Malaysia

4.4.1 Produk yang sudah berada di pasaran Malaysia, sila rujuk 4.2.1 untuk tatacara import.

4.4.2 Produk yang dibuat di Malaysia, sila rujuk 4.2.1.

4.4.3 Produk dari luar negara, sila rujuk 4.2.1.

4.4.4 Produk dari luar negara untuk penggunaan persendirian dikecualikan daripada 4.2.1, dengan jumlah

maksimum 1 unit, tetapi masih perlu mempunyai tanda pematuhan terhadap Peraturan UN seperti

Rajah 2.1.

4.4 PENGUATKUASAAN PEMASARAN SECARA ATAS TALIAN

4.3 PENGUATKUASAAN PEMASARAN KERUSI KESELAMATAN
 KANAK-KANAK DI PREMIS
4.3.1 Kerusi Keselamatan Kanak-kanak yang dijual di pasaran perlu mempamerkan Label QR seperti Rajah 2.2.

4.5  PENGUATKUASAAN PENGGUNAAN KERUSI KESELAMATAN
 KANAK-KANAK DI DALAM KENDERAAN

4.5.1  Kerusi Keselamatan Kanak-kanak yang digunakan perlu dipastikan mempunyai Label QR yang sah serta

tanda pematuhan terhadap Peraturan UN seperti Rajah 2.2.

4.5.2 Penumpang kanak-kanak yang mempunyai ketinggian 135cm dan ke bawah dengan anggaran umur 10

tahun WAJIB menggunakan Kerusi Keselamatan Kanak-kanak mengikut klasifikasi seperti Jadual 3.1.

4.5.3 Kerusi Keselamatan Kanak-kanak menghadap belakang tidak boleh diletakkan di tempat duduk

hadapan yang mempunyai beg udara yang aktif*, kecuali dengan kondisi berikut :

a. Kenderaan yang tiada beg udara penumpang hadapan.

b. Kenderaan yang mempunyai fungsi mematikan beg udara samada secara manual atau

automatik (Rujuk manual kenderaan).

*Beg udara yang aktif adalah beg udara yang tidak boleh dimatikan fungsinya menggunakan suis.
24 Garis Panduan Kerusi Keselamatan Kanak-Kanak Di Malaysia

BORANG PERMOHONAN MENGEDAR PRODUK CRSBORANG PERMOHONAN MENGEDAR PRODUK CRS

CRS PRODUCT APPROVAL

APPLICATION FORM

Enforcement Date :

1 Januari 2020

Version : 0.1

Page 1 of 2

Application Number: 123456

Applicant:

Distributor Company Name:

Company Address:

Brand:

Model/Trade description:

Telephone Number:

PRODUCT TESTING

Regulation:  Approval Number:

Test Report Number:

CTA Reference Number:

Installation type

(Please tick (√) where

applicable)

Installation type/

Direction
ISOFIX Top tether

Support

Leg
Seatbelt

Rear Facing

Forward Facing

PHOTOS

g

nic
a

F r
a

e
R

Front view

Le� view

Rear view

Right view

g
nic

a
F t

n
or

F

Front view

Le� view

Rear view

Right view
25  Garis Panduan Kerusi Keselamatan Kanak-Kanak Di Malaysia

CRS PRODUCT APPROVAL

APPLICATION FORM

Enforcement Date :

1 Januari 2020

Version : 0.1

Page 2 of 2

COLOR VARIANT

Group  Installa�on Method

0/0+
Up to 83cm

0-13kg

1
71cm and above

9-18kg

2
100cm and above

15-25kg

3
Up to 135cm

25-36kg

UNR LABEL
26 Garis Panduan Kerusi Keselamatan Kanak-Kanak Di Malaysia

CATATAN
27  Garis Panduan Kerusi Keselamatan Kanak-Kanak Di Malaysia

CATATAN
24 Garis Panduan Kerusi Keselamatan Kanak-Kanak Di Malaysia

BORANG PERMOHONAN MENGEDAR PRODUK CRSBORANG PERMOHONAN MENGEDAR PRODUK CRS

CRS PRODUCT APPROVAL

APPLICATION FORM

Enforcement Date :

1 Januari 2020

Version : 0.1

Page 1 of 2

Application Number: 123456

Applicant:

Distributor Company Name:

Company Address:

Brand:

Model/Trade description:

Telephone Number:

PRODUCT TESTING

Regulation:  Approval Number:

Test Report Number:

CTA Reference Number:

Installation type

(Please tick (√) where

applicable)

Installation type/

Direction
ISOFIX Top tether

Support

Leg
Seatbelt

Rear Facing

Forward Facing

PHOTOS

g

nic
a

F r
a

e
R

Front view

Le� view

Rear view

Right view

g
nic

a
F t

n
or

F

Front view

Le� view

Rear view

Right view
25  Garis Panduan Kerusi Keselamatan Kanak-Kanak Di Malaysia

CRS PRODUCT APPROVAL

APPLICATION FORM

Enforcement Date :

1 Januari 2020

Version : 0.1

Page 2 of 2

COLOR VARIANT

Group  Installa�on Method

0/0+
Up to 83cm

0-13kg

1
71cm and above

9-18kg

2
100cm and above

15-25kg

3
Up to 135cm

25-36kg

UNR LABEL
Disediakan Oleh :

Yahaya Ahmad, Nurulhana Borhan, Noor Faradila Paiman,
Salina Mustaffa, Ir. Dr. Khairil Anwar Abu Kassim, Dr. Siti Zaharah Ishak

@Mirosroadsafety www.miros.gov.my @mirosroadsafety

KEMENTERIAN PENGANGKUTAN

MALAYSIA

KPDNHEP
Malaysian Institute of Road Safety Research

Lot 125-135, Jalan TKS 1,

Taman Kajang Sentral, 43000, Kajang

Selangor, MALAYSIA

www.miros.gov.my

Tel : 03 - 8924 8200

GARIS PANDUAN
KERUSI KESELAMATAN
KANAK-KANAK


KENYATAAN MEDIA

PEJABAT PERDANA MENTERI

Sidang Khas Majlis Keselamatan Negara (MKN) Mengenai Pengurusan

COVID-19 yang dipengerusikan oleh YAB Perdana Menteri petang tadi

telah memutuskan untuk melaksanakan penutupan penuh sektor sosial

dan ekonomi ataupun ‘total lockdown’ Fasa Pertama di seluruh negara

bagi tempoh 14 hari bermula 1 Jun 2021 hingga 14 Jun 2021.

Sepanjang tempoh ini, SEMUA sektor TIDAK DIBENARKAN untuk

beroperasi KECUALI sektor ekonomi dan perkhidmatan perlu (essential

economic and service sector) yang akan disenaraikan oleh Majlis

Keselamatan Negara.

Keputusan ini dibuat selepas mengambil kira situasi terkini penularan

COVID-19 di Malaysia dengan jumlah kes harian telah melebihi 8,000 kes

dan kes aktif  melebihi 70,000 kes. Setakat hari ini, seramai 2,552 orang

telah meninggal dunia akibat wabak ini dan jumlah kematian semakin

meningkat. Kewujudan varian-varian baharu yang lebih ganas dengan

kadar kebolehjangkitan yang tinggi dan pantas juga turut mempengaruhi

keputusan hari ini.

Dengan peningkatan kes-kes harian yang menunjukkan trend kenaikan

secara lebih mendadak sejak mutakhir ini, kapasiti hospital di seluruh

negara untuk merawat pesakit COVID-19 juga semakin terhad.

Sekiranya lockdown Fasa Pertama ini berjaya mengurangkan kes-kes

harian COVID-19, Kerajaan akan melaksanakan lockdown Fasa Kedua,

iaitu dengan  membenarkan pembukaan semula beberapa sektor

ekonomi yang tidak melibatkan perhimpunan yang besar serta boleh

mematuhi penjarakan fizikal. Lockdown Fasa Kedua ini akan
dilaksanakan untuk tempoh empat minggu selepas Fasa Pertama

berakhir.

Setelah berakhirnya lockdown Fasa Kedua, langkah seterusnya ialah

memasuki Fasa Ketiga, iaitu melaksanakan Perintah Kawalan

Pergerakan seperti yang berkuat kuasa pada masa ini di mana aktiviti

sosial tidak dibenarkan dan hampir semua sektor ekonomi dibenarkan

beroperasi tertakluk kepada SOP yang ketat serta kehadiran secara fizikal

di tempat kerja yang dihadkan.

Walau bagaimanapun, keputusan untuk beralih dari satu fasa ke fasa

yang berikutnya akan tertakluk kepada penilaian risiko oleh Kementerian

Kesihatan Malaysia. Penilaian akan dibuat berdasarkan perkembangan

kes-kes harian semasa dan kapasiti hospital di seluruh negara untuk

merawat pesakit COVID-19.

Kerajaan akan memastikan sistem kesihatan awam di negara kita tidak

akan runtuh dan pelbagai sokongan dan bantuan akan diberikan kepada

Kementerian Kesihatan Malaysia untuk meningkatkan kapasiti hospital di

seluruh negara. Kerajaan juga akan meningkatkan jumlah pemberian

vaksin dalam tempoh beberapa minggu akan datang dalam usaha untuk

menghasilkan imuniti kelompok di negara ini.

Susulan keputusan kerajaan untuk melaksanakan penutupan penuh

sektor ekonomi dan sosial, Kementerian Kewangan akan memperincikan

pakej bantuan kepada rakyat dan sektor ekonomi yang terkesan.

Pengumuman mengenai pakej bantuan ini akan dibuat dalam masa

terdekat.

Semua rakyat Malaysia dinasihatkan untuk terus berdisiplin dan sentiasa

mematuhi SOP yang ditetapkan bagi memutuskan rantaian jangkitan

COVID-19. Yang terbaik ialah duduk di rumah atau STAY AT HOME

untuk bersama-sama melandaikan lengkuk jangkitan COVID-19.

PEJABAT PERDANA MENTERI

PUTRAJAYA

28 Mei 2021


KURIKULUM STANDARD SEKOLAH MENENGAH

Dokumen Penjajaran Kurikulum

BIOLOGI

EDISI 2

TINGKATAN 5
KATA PENGANTAR

Kementerian Pendidikan Malaysia (KPM) telah

melaksanakan penjajaran kurikulum selaras

dengan pengumuman pembukaan semula

sekolah berdasarkan Takwim Persekolahan

2020 yang dipinda. Pada ketika itu, Kandungan

Kurikulum Standard Sekolah Menengah

(KSSM) telah dijajarkan bagi tujuan kegunaan

pengajaran dan pembelajaran bagi memenuhi

keperluan pembelajaran murid yang terkesan lanjutan daripada

Perintah Kawalan Pergerakan (PKP).

Susulan penutupan semula sekolah sepenuhnya mulai 9 Novermber

2020, sekolah telah melaksanakan pengajaran dan pembelajaran di

rumah (PdPR) sehingga hari terakhir persekolahan bagi tahun 2020.

Meskipun guru telah berusaha untuk melaksanakan PdPR, namun

masih terdapat cabaran dari aspek pelaksanaannya yang akan

memberi implikasi terhadap pembelajaran murid pada tahun 2021.

Sehubungan dengan itu, KPM telah memutuskan untuk meneruskan

pelaksanaan Penjajaran Kurikulum Versi 2.0 bagi tahun 2021.

Penjajaran Kurikulum Versi 2.0 merupakan usaha KPM bagi

membantu guru untuk memastikan kelangsungan pembelajaran

murid dilaksanakan. Kurikulum yang dijajarkan ini bukanlah

kurikulum baharu, tetapi kurikulum sedia ada yang disusun semula

berdasarkan Dokumen Standard Kurikulum dan Pentaksiran (DSKP)

KSSM serta ditambah baik daripada dokumen penjajaran kurikulum

sebelumnya. Kandungan kurikulum disusun berdasarkan kandungan

asas yang perlu dikuasai oleh murid. Manakala, kandungan

tambahan dan pelengkap perlu diajar bagi menyokong keseluruhan

pembelajaran sesuatu mata pelajaran yang boleh dilaksanakan

melalui pelbagai kaedah dan teknik pembelajaran.

Harapan KPM agar guru dapat terus merancang dan melaksanakan

pengajaran dan pembelajaran pada tahun 2021 dengan lebih

berkesan. KPM juga merakamkan setinggi-tinggi penghargaan dan

ucapan terima kasih kepada semua pihak yang terlibat dalam

melaksanakan kurikulum yang dijajarkan.

DR. LATIP BIN MUHAMMAD
Timbalan Pengarah Kanan
(Kluster Dasar dan Sains & Teknologi)
Bahagian Pembangunan Kurikulum
Kementerian Pendidikan Malaysia
Dokumen Penjajaran Kurikulum 2.0 - KSSM Biologi Tingkatan 5

1

TEMA: FISIOLOGI TUMBUHAN BERBUNGA

BIDANG PEMBELAJARAN : 1.0 ORGANISASI TISU TUMBUHAN DAN PERTUMBUHAN

Tajuk
Standard Pembelajaran

Kandungan Asas Kandungan Tambahan Kandungan Pelengkap

Murid boleh:

1.1   Organisasi Tisu
Tumbuhan

1.1.1 Berkomunikasi tentang jenis tisu
tumbuhan dan fungsi utamanya.

Murid boleh:

1.2 Tisu Meristem dan
Pertumbuhan

1.2.2

1.2.3

1.2.4

1.2.6

Menghuraikan kedudukan zon
pembahagian sel, zon pemanjangan
sel dan zon pembezaan sel dalam
pucuk dan akar.

Mengenal pasti zon pembahagian sel,
zon pemanjangan sel dan zon
pembezaan sel dalam radikel anak
benih.

Memerihalkan jenis pertumbuhan:
(i) primer.
(ii) sekunder.

Membanding dan membezakan antara
pertumbuhan primer dengan
pertumbuhan sekunder dalam
tumbuhan eudikot.

1.2.1 Mengenal pasti jenis dan
bahagian dan tisu yang
terlibat dalam
pertumbuhan.

Mewajarkan kepentingan
pertumbuhan primer dan
pertumbuhan sekunder.

Menilai kepentingan
tumbuhan yang
mengalami pertumbuhan
sekunder dari segi
ekonomi.

1.2.5

1.2.7
Dokumen Penjajaran Kurikulum 2.0 - KSSM Biologi Tingkatan 5

2

Tajuk
Standard Pembelajaran

Kandungan Asas Kandungan Tambahan Kandungan Pelengkap

Murid boleh:

1.3 Lengkung
Pertumbuhan

1.3.2 Mencerakinkan lengkung pertumbuhan:
(i) tumbuhan semusim.
(ii) tumbuhan dwimusim.
(iii) tumbuhan saka..

1.3.1 Memerihalkan jenis
tumbuhan berdasarkan
kitar hidup.

1.3.3 Mengeksperimen untuk mengkaji
lengkung pertumbuhan dalam
tumbuhan.
Dokumen Penjajaran Kurikulum 2.0 - KSSM Biologi Tingkatan 5

3

TEMA: FISIOLOGI TUMBUHAN BERBUNGA

BIDANG PEMBELAJARAN : 2.0 STRUKTUR DAN FUNGSI DAUN

Tajuk
Standard Pembelajaran

Kandungan Asas Kandungan Tambahan Kandungan Pelengkap

Murid boleh:

2.1 Struktur Daun 2.1.1 Memerihalkan struktur luar daun:
(i) lamina.
(ii) petiol.

2.1.2 Mengenal pasti struktur dalaman
lamina daun:
(i) epidermis atas.
(ii) mesofil palisad.
(iii) mesofil berspan.
(iv) epidermis bawah.
(v) berkas vaskular.

Murid boleh:

2.2 Organ Utama
Pertukaran Gas

2.2.2 Menjelaskan mekanisme pembukaan
dan penutupan stoma berdasarkan:
(i) pengambilan ion kalium.
(ii) perubahan kepekatan sukrosa.

2.2.1

2.2.4

Mewajarkan keperluan
pertukaran gas dalam
tumbuhan.

Meramalkan kesan
kekurangan air dalam
tumbuhan terhadap
pembukaan dan
penutupan stoma.

2.2.3 Mengeksperimen untuk
membandingkan taburan stoma
pada epidermis atas dan epidermis
bawah daun monokotiledon dan daun
eudikot.
Dokumen Penjajaran Kurikulum 2.0 - KSSM Biologi Tingkatan 5

4

Tajuk

Standard Pembelajaran

Kandungan Asas Kandungan Tambahan Kandungan Pelengkap

2.3 Organ Utama
Transpirasi

Murid boleh:

2.3.1 Mewajarkan keperluan transpirasi
dalam tumbuhan.

2.3.2

2.3.3

Memerihalkan faktor persekitaran
yang mempengaruhi kadar transpirasi:
(i) keamatan cahaya.
(ii) suhu.
(iii) pergerakan udara.
(iv) kelembapan relatif udara.

Mengeksperimen untuk mengkaji
kesan faktor persekitaran terhadap
kadar transpirasi dengan
menggunakan potometer.

Murid boleh:

2.4 Organ Utama
Fotosintesis

2.4.2

2.4.3

2.4.4

Menghubung kait penyesuaian
struktur dalaman daun dengan
fotosintesis.

Mengenal pasti struktur kloroplas:
(i) granum.
(ii) tilakoid.
(iii) stroma.

Menghubung kait tindak balas
bersandarkan cahaya dan tindak
balas tidak bersandarkan cahaya
dalam fotosintesis.

2.4.1

2.4.9

Mewajarkan keperluan
fotosintesis dalam
tumbuhan.

Menganalisis kesan
perubahan keamatan
cahaya dan warna
cahaya terhadap kadar
fotosintesis.
Dokumen Penjajaran Kurikulum 2.0 - KSSM Biologi Tingkatan 5

5

Tajuk
Standard Pembelajaran

Kandungan Asas Kandungan Tambahan Kandungan Pelengkap

Murid boleh:

2.4.5

Menulis persamaan kimia bagi
mewakili proses fotosintesis.

2.4.6 Membanding dan
membezakan antara
tindak balas
bersandarkan cahaya
dengan tindak balas
tidak bersandarkan
cahaya dalam
fotosintesis.

2.4.7

Menerangkan faktor persekitaran
yang mempengaruhi kadar
fotosintesis:
(i) keamatan cahaya.
(ii) suhu.
(iii) kepekatan karbon dioksida.

2.4.8

Mengeksperimen untuk mengkaji
kesan faktor persekitaran terhadap
kadar fotosintesis.

2.4.9 Menganalisis kesan
perubahan keamatan
cahaya dan warna
cahaya terhadap kadar
fotosintesis.

Murid boleh:

2.5 Titik Pampasan 2.5.1

2.5.2

2.5.4

Memerihalkan titik pampasan.

Membanding dan membezakan
antara fotosintesis dengan respirasi
sel dalam tumbuhan.

Meramalkan kesan kadar fotosintesis
dan kadar respirasi sel yang kekal
pada titik pampasan terhadap
pertumbuhan dalam tumbuhan.

2.5.3 Menganalisis keamatan
cahaya dan pencapaian
titik pampasan dengan
menggunakan graf.
Dokumen Penjajaran Kurikulum 2.0 - KSSM Biologi Tingkatan 5

6

TEMA: FISIOLOGI TUMBUHAN BERBUNGA

BIDANG PEMBELAJARAN: 3.0 NUTRISI DALAM TUMBUHAN

Tajuk
Standard Pembelajaran

Kandungan Asas Kandungan Tambahan Kandungan Pelengkap

Murid boleh:

3.1 Nutrien Tak
Organik Utama

3.1.1 Mengenal pasti makronutrien dan
mikronutrien yang diperlukan oleh
tumbuhan.

3.1.2 Mewajarkan
kepentingan
makronutrien dan
mikronutrien dalam
tumbuhan.

Murid boleh:

3.2 Organ
Pengambilan Air
dan Garam
Mineral

3.2.1 Memerihalkan struktur akar dalam
pengambilan air dan garam mineral.

3.2.2 Mewajarkan
penyesuaian akar untuk
pengambilan air dan
garam mineral.

3.3

Kepelbagaian
dalam Nutrisi
Tumbuhan

Murid boleh:

3.3.1 Menerangkan penyesuaian nutrisi
dalam tumbuhan.
Dokumen Penjajaran Kurikulum 2.0 - KSSM Biologi Tingkatan 5

7

TEMA: FISIOLOGI TUMBUHAN BERBUNGA

BIDANG PEMBELAJARAN : 4.0 PENGANGKUTAN DALAM TUMBUHAN

Tajuk
Standard Pembelajaran

Kandungan Asas Kandungan Tambahan Kandungan Pelengkap

Murid boleh:

4.1 Tisu Vaskular 4.1.1

4.1.2

4.1.3

Mewajarkan keperluan pengangkutan
dalam tumbuhan.

Menghubung kait penyesuaian struktur
salur xilem dan trakeid dengan
pengangkutan air dan garam mineral.

Menghubung kait penyesuaian
struktur tiub tapis dan sel rakan
dengan pengangkutan bahan organik.

Murid boleh:
4.2 Pengangkutan Air

dan Garam
Mineral

4.2.1

4.2.2

4.2.4

Menghuraikan faktor yang yang terlibat
dalam laluan air dan garam mineral dari
tanih ke daun:
(i) tekanan akar.
(ii) tindakan kapilari.
(iii) tarikan transpirasi.

Menerangkan gutasi dalam tumbuhan.

Meramalkan keadaan tumbuhan yang
tidak menjalankan transpirasi dan
gutasi.

4.2.3

Membanding dan
membezakan antara
gutasi dengan
transpirasi dalam
tumbuhan.
Dokumen Penjajaran Kurikulum 2.0 - KSSM Biologi Tingkatan 5

8

Tajuk
Standard Pembelajaran

Kandungan Asas Kandungan Tambahan Kandungan Pelengkap

Murid boleh:

4.3 Translokasi 4.3.1

4.3.3

Mendefinisikan translokasi.

Memerihalkan laluan translokasi
dalam tumbuhan.

4.3.2 Mewajarkan keperluan
translokasi dalam
tumbuhan.

Murid boleh:
4.4 Fitoremediasi

4.4.1

4.4.2

4.4.3

Mendefinisikan fitoremediasi.

Menerangkan penggunaan
fitoremediasi dalam kehidupan.

Mengeksperimen untuk mengkaji
keberkesanan tumbuhan fitoremediasi
dalam pengawalan:
(i) pencemaran air.
(ii) pencemaran tanih.
Dokumen Penjajaran Kurikulum 2.0 - KSSM Biologi Tingkatan 5

9

TEMA: FISIOLOGI TUMBUHAN BERBUNGA

BIDANG PEMBELAJARAN : 5.0 GERAK BALAS DALAM TUMBUHAN

Tajuk
Standard Pembelajaran

Kandungan Asas Kandungan Tambahan Kandungan Pelengkap

Murid boleh:

5.1 Jenis Gerak
Balas

5.1.1 Memerihalkan jenis gerak balas
tumbuhan:
(i) tropisme.
(ii) nasti.

Murid boleh:

5.2 Fitohormon 5.2.1 Memerihalkan fitohormon.

5.2.2

5.2.3

5.2.4

Menyatakan fungsi fitohormon:
(i) auksin.
(ii) giberelin.
(iii) sitokinin.
(iv) asid absisik.
(v) etilena..

Membuat inferens tentang kesan
auksin terhadap gerak balas
pertumbuhan.

Menerangkan peranan auksin dalam
gerak balas tumbuhan.
(i) fototropisme.
(ii) geotropisme.
Dokumen Penjajaran Kurikulum 2.0 - KSSM Biologi Tingkatan 5

10

Tajuk

Standard Pembelajaran

Kandungan Asas Kandungan Tambahan Kandungan Pelengkap

Murid boleh:

5.3 Aplikasi
Fitohormon
dalam Pertanian

5.3.1

5.3.2

Mewajarkan penggunaan fitohormon
dalam pertanian.

Mengeksperimen untuk
membandingkan kesan pemasakan
buah dengan kehadiran fitohormon.
Dokumen Penjajaran Kurikulum 2.0 - KSSM Biologi Tingkatan 5

11

TEMA: FISIOLOGI TUMBUHAN BERBUNGA

BIDANG PEMBELAJARAN : 6.0 PEMBIAKAN SEKS DALAM TUMBUHAN BERBUNGA

Tajuk
Standard Pembelajaran

Kandungan Asas Kandungan Tambahan Kandungan Pelengkap

Murid boleh:

6.1 Struktur Bunga 6.1.1 Mengenal pasti struktur bunga

6.1.2 Membanding dan membezakan
struktur jantan dengan struktur betina
dalam bunga.

Murid boleh:

6.2 Pembentukan
Debunga
dan Pundi Embrio

6.2.1 Menghuraikan pembentukan debunga
di dalam anter.

6.2.2 Menghuraikan pembentukan pundi
embrio di dalam ovul.

Murid boleh:

6.3 Pendebungaan dan
Persenyawaan

6.3.2 Menghuraikan pembentukan tiub
debunga dan pembentukan gamet
jantan.

6.3.1

6.3.4

Memerihalkan
pendebungaan.

Mewajarkan
kepentingan
persenyawaan ganda
dua dalam kemandirian
tumbuhan berbunga.

6.3.3 Menerangkan persenyawaan ganda
dua dalam pembentukan zigot diploid
dan pembentukan nukleus triploid.
Dokumen Penjajaran Kurikulum 2.0 - KSSM Biologi Tingkatan 5

12

Tajuk
Standard Pembelajaran

Kandungan Asas Kandungan Tambahan Kandungan Pelengkap

Murid boleh:

6.4 Perkembangan Biji
Benih dan Buah

6.4.1 Menghuraikan persenyawaan ganda
dua dengan perkembangan biji benih
dan buah.

6.4.2 Menghubung kait struktur biji benih
dengan ovul.

6.4.3 Menghubung kait struktur buah
dengan ovari.

Murid boleh:

6.5 Kepentingan Biji
Benih untuk
Kemandirian

6.5.1 Mewajarkan kepentingan biji benih
untuk kemandirian tumbuhan.
Dokumen Penjajaran Kurikulum 2.0 - KSSM Biologi Tingkatan 5

13

TEMA: FISIOLOGI TUMBUHAN BERBUNGA
BIDANG PEMBELAJARAN : 7.0 PENYESUAIAN TUMBUHAN PADA HABITAT BERLAINAN

Tajuk
Standard Pembelajaran

Kandungan Asas Kandungan Tambahan Kandungan Pelengkap

Murid boleh:

7.1 Penyesuaian
Tumbuhan

7.1.2 Menerangkan ciri penyesuaian
hidrofit, halofit dan xerofit dari aspek:
(i) pengambilan air dan garam mineral.
(ii) pertukaran gas.
(iii) sokongan.
(iv) fotosintesis.

7.1.1 Mengelaskan tumbuhan
berdasarkan habitat.
Dokumen Penjajaran Kurikulum 2.0 - KSSM Biologi Tingkatan 5

14

TEMA: EKOSISTEM DAN KELESTARIAN ALAM SEKITAR

BIDANG PEMBELAJARAN : 8.0 BIODIVERSITI

Tajuk
Standard Pembelajaran

Kandungan Asas Kandungan Tambahan
Kandungan
Pelengkap

Murid boleh:

8.1 Sistem Pengelasan
dan Penamaan
Organisma

8.1.1

Menerangkan keperluan sistem
pengelasan dan penamaan
organisma.

8.1.3

Memerihalkan ciri utama
organisma dalam setiap
alam.

8.1.2

Memerihalkan pengelasan
organisma secara heirarki dalam
enam alam:
(i) Archaebacteria.
(ii) Eubacteria.
(iii) Protista.
(iv) Fungi.
(v) Plantae.
(vi) Animalia.

8.1.4

Memerihalkan penamaan organisma
mengikut Sistem Penamaan Binomial.

8.1.5 Membina kekunci dikotomi untuk
mengelaskan organisma.
Dokumen Penjajaran Kurikulum 2.0 - KSSM Biologi Tingkatan 5

15

Tajuk
Standard Pembelajaran

Kandungan Asas Kandungan Tambahan Kandungan Pelengkap

Murid boleh:

8.2 Biodiversiti 8.2.1 Mensintesiskan konsep biodiversiti
berdasarkan diversiti:
(i) ekosistem.
(ii) spesies.
(iii) genetik.

8.2.2

8.2.3

Memerihalkan maksud pokok filogeni.

Mewajarkan kepentingan biodiversiti

terhadap alam sekitar dan manusia.

Murid boleh:

8.3 Mikroorganisma
dan Virus

8.3.1

8.3.4

Mengenal pasti ciri utama
mikroorganisma dan virus:
(i) bakteria.
(ii) protozoa.
(iii) alga.
(iv) kulat.
(v) virus.

Mendefinisikan istilah:
(i) patogen.
(ii) vektor

8.3.2

Memerihalkan peranan
mikroorganisma dalam
kitar nitrogen.

8.3.3

Memerihalkan peranan
mikroorganisma
sebagai:
(i) pengeluar.
(ii) pengurai.
(iii) simbion.
(iv) parasit.

8.3.5 Memerihalkan kesan
patogen terhadap
kesihatan manusia.
Dokumen Penjajaran Kurikulum 2.0 - KSSM Biologi Tingkatan 5

16

TEMA: EKOSISTEM DAN KELESTARIAN ALAM SEKITAR

BIDANG PEMBELAJARAN : 9.0 EKOSISTEM

Tajuk
Standard Pembelajaran

Kandungan Asas Kandungan Tambahan Kandungan Pelengkap

Murid boleh:

9.1 Komuniti dan
Ekosistem

9.1.1

9.1.2

9.1.3

9.1.7

Mendefinisikan:
(i) spesies.
(ii) populasi.
(iii) komuniti.
(iv) habitat.
(v) nic.
(vi) ekosistem.

Mengenal pasti komponen biosis

dan komponen abiosis dalam

ekosistem.

Memerihalkan nutrisi autotrof dan

nutrisi heterotrof.

Mencerakinkan jenis interaksi

antara komponen biosis:

(i) parasitisme.

(ii) komensalisme.

(iii) mutualisme.

(iv) saprofitisme.

(v) persaingan.

(vi) pemangsaan.

9.1.4 Berkomunikasi tentang

komponen biosis mengikut

aras trof

9.1.5

Memerihalkan pengaliran

tenaga dalam rantai makanan.

Memerihalkan piramid ekologi:

(i) piramid bilangan.

(ii) piramid biojisim.

(iii) piramid tenaga.

Menerangkan ekosistem paya

bakau dari aspek:

(i) komponen biosis.

(ii) komponen abiosis.

(iii) penyesuaian pokok bakau.

(iv) pengkolonian dan sesaran.

(v) kepentingan ekosistem

paya  bakau.

9.1.6

9.1.8
Dokumen Penjajaran Kurikulum 2.0 - KSSM Biologi Tingkatan 5

17

Tajuk
Standard Pembelajaran

Kandungan Asas Kandungan Tambahan Kandungan Pelengkap

Murid boleh:

9.2 Ekologi Populasi 9.2.1 Menghuraikan faktor yang
mempengaruhi taburan populasi.

9.2.2 Menganalisis data untuk
menganggarkan saiz populasi
organisma yang menggunakan:
(i) teknik persampelan kuadrat.
(ii) teknik tangkap-tanda-lepas-

tangkap semula.
Dokumen Penjajaran Kurikulum 2.0 - KSSM Biologi Tingkatan 5

18

TEMA: EKOSISTEM DAN KELESTARIAN ALAM SEKITAR

BIDANG PEMBELAJARAN : 10.0 KELESTARIAN ALAM SEKITAR

Tajuk

Standard Pembelajaran

Kandungan Asas Kandungan Tambahan Kandungan Pelengkap

Murid boleh:

10.1 Ancaman Alam
Sekitar

10.1.2

10.1.3

Menganalisis ancaman alam sekitar:

(i) perubahan iklim.
(ii) penyahutanan.
(iii) pencemaran.
(iv) kehilangan biodiversiti.
(v) ledakan pertumbuhan populasi

manusia.
(vi) pemanasan global.
(vii) eutrofikasi.
(viii) pemanasan global.

Mengeksperimen untuk
membanding tahap keperluan
oksigen biokimia(BOD) dalam
sampel air yang berbeza.

10.1.1 Menghuraikan maksud
kelestarian alam sekitar.

Murid boleh:

10.2 Pemeliharaan,
Pemuliharaan
dan Pemulihan
Ekosistem

10.2.1

Mendefinisikan:

(i) pemeliharaan ekosistem.

(ii) pemuliharaan ekosistem.

(iii) pemulihan ekosistem.

10.2.2 Mewajarkan keperluan:

(i) pemeliharaan

ekosistem.

(ii) pemuliharaan

ekosistem.

(iii) pemulihan

ekosistem.
Dokumen Penjajaran Kurikulum 2.0 - KSSM Biologi Tingkatan 5

19

Tajuk

Standard Pembelajaran

Kandungan Asas Kandungan Tambahan Kandungan Pelengkap

Murid boleh:

10.3 Amalan dalam
Melestarikan
Alam Sekitar

10.3.1

Menjana idea berkaitan amalan

yang menyumbang kepada

kelestarian alam.

10.3.2 Membincangkan status

sekuriti makanan di

Malaysia.

Murid boleh:

10.4 Teknologi Hijau 10.4.1

10.4.2

Mendefinisikan teknologi hijau.

Mewajarkan penggunaan teknologi
hijau dalam melestarikan alam.

10.4.3 Berkomunikasi tentang
aplikasi sains sosial
untuk menyelesaikan
masalah dan cabaran
alam sekitar.
Dokumen Penjajaran Kurikulum 2.0 - KSSM Biologi Tingkatan 5

20

TEMA: PEWARISAN DAN TEKNOLOGI GENETIK

BIDANG PEMBELAJARAN: 11.0 PEWARISAN

Tajuk
Standard Pembelajaran

Kandungan Asas Kandungan Tambahan Kandungan Pelengkap

Murid boleh:

11.1 Pewarisan
Monohibrid

11.1.1

Menghuraikan maksud kacukan

monohibrid.

11.1.4 Membina rajah kacukan
pewarisan monohibrid.

11.1.2

Menerangkan kacukan monohibrid

berdasarkan eksperimen Mendel.

11.1.3

Membezakan istilah yang berhubung

dengan pewarisan:

(i) gen dan alel.

(ii) ciri dan trait.

(iii) fenotip dan genotip.

(iv) alel dominan dan alel resesif.

(v) trait dominan dan trait resesif.

(vi) homozigot dan heterozigot.

(vii) baka tulen dan hibrid.

(viii) generasi induk dan generasp filial.

11.1.5 Menentukan nisbah genotip dan
nisbah fenotip bagi generasi filial
dalam kacukan monohibrid.

11.1.6 Memerihalkan Hukum Mendel I.
Dokumen Penjajaran Kurikulum 2.0 - KSSM Biologi Tingkatan 5

21

Tajuk
Standard Pembelajaran

Kandungan Asas Kandungan Tambahan Kandungan Pelengkap

Murid boleh:

11.2 Pewarisan Dihibrid 11.2.1 Menghuraikan maksud pewarisan
kacukan dihibrid.

11.2.2

11.2.3

11.2.4

11.2.5

Menerangkan kacukan dihibrid
berdasarkan eksperimen Mendel.

Membina rajah kacukan pewarisan
dihibrid.

Menentukan nisbah genotip dan
nisbah fenotip bagi generasi filial
dalam kacukan dihibrid.

Memerihalkan Hukum Mendel II.

Murid boleh:

11.3 Gen dan Alel 11.3.1

11.3.2

Menghuraikan maksud lokus.

Menghubung kait alel dan lokus

dengan gen pada kromosom
Dokumen Penjajaran Kurikulum 2.0 - KSSM Biologi Tingkatan 5

22

Tajuk
Standard Pembelajaran

Kandungan Asas Kandungan Tambahan Kandungan Pelengkap

Murid boleh: Murid boleh:

11.4 Pewarisan
Manusia

11.4.1

11.4.2

11.4.4

11.4.5

Mengenal pasti jenis kromosom
manusia:
(i) autosom.
(ii) kromosom seks.

Menganalisis dan menghuraikan

kariotip manusia.

Memerihalkan Hukum Mendel
dengan pewarisan manusia.

Menganalisis pewarisan manusia
dengan membina rajah kacukan
pewarisan.

11.4.3 Memadankan
kromosom paternal dan
kromosom maternal
dalam lukisan/mikrograf
kromosom manusia
untuk membina kariotip
lengkap seseorang
individu.

11.4.6 Menganalisis pewarisan
manusia dengan
mengkaji pedigri
keluarga.
Dokumen Penjajaran Kurikulum 2.0 - KSSM Biologi Tingkatan 5

23

TEMA: PEWARISAN DAN TEKNOLOGI GENETIK

BIDANG PEMBELAJARAN: 12.0 VARIASI

Tajuk
Standard Pembelajaran

Kandungan Asas Kandungan Tambahan Kandungan Pelengkap

Murid boleh: Murid boleh:

12.1 Jenis dan Faktor
Variasi

12.1.1

12.1.3

12.1.5

2.1.6

Menghuraikan maksud variasi.

Memerihalkan jenis variasi:

(i) variasi selanjar.

(ii) variasi tak selanjar.

Menghubung kait punca variasi

dengan jenis variasi:

(i) faktor genetik.

- pindah silang

- penyusunan bebas kromosom

- persenyawaan rawak

- mutasi.

(ii) faktor persekitaran.

- suhu

- cahaya

- pH

Memerihalkan variasi yang

berpunca daripada interaksi antara

faktor genetik dengan faktor

persekitaran.

12.1.2

Mewajarkan keperluan
variasi untuk
kemandirian spesies.

12.1.4 Membanding dan
membezakan antara
variasi selanjar dengan
variasi tak selanjar.
Dokumen Penjajaran Kurikulum 2.0 - KSSM Biologi Tingkatan 5

24

Tajuk
Standard Pembelajaran

Kandungan Asas Kandungan Tambahan Kandungan Pelengkap

Murid boleh:

12.2 Variasi dalam
Manusia

12.2.1

Menghubung kait jenis variasi
dengan pewarisan manusia.

12.2.2 Mengeksperimen untuk mengkaji
variasi selanjar dan variasi tak
selanjar dalam manusia.

Murid boleh:

12.3 Mutasi 12.3.1

12.3.2

12.3.3

12.3.4

Menghuraikan maksud:
(i) mutagen.
(ii) mutasi.
(iii) mutan.

Memerihalkan jenis mutagen:
(i) agen fizikal.
(ii) agen kimia.
(iii) agen biologi.

Menghuraikan jenis mutasi dengan
contoh:
(i) mutasi gen.
(ii) mutasi kromosom.

Menghubung kait mutasi sel soma
dan sel gamet dengan variasi.
Dokumen Penjajaran Kurikulum 2.0 - KSSM Biologi Tingkatan 5

25

TEMA: PEWARISAN DAN TEKNOLOGI GENETIK

BIDANG PEMBELAJARAN: 13.0 TEKNOLOGI GENETIK

Tajuk
Standard Pembelajaran

Kandungan Asas Kandungan Tambahan Kandungan Pelengkap

Murid boleh:

13.1 Kejuruteraan
Genetik

13.1.1

13.1.2

Menghuraikan maksud:
(i) kejuruteraan genetik.
(ii) organisma terubahsuai genetik

(genetically modified organism-
GMO).

Menerangkan aplikasi kejuruteraan
genetik dalam penghasilan:
(i) organisma terubahsuai genetik

(GMO).
(ii) makanan terubahsuai genetik

(GMF).
(iii) insulin

Murid boleh: Murid boleh:

13.2 Bioteknologi 13.2.1

13.2.2

Menghuraikan maksud bioteknologi.

Memerihalkan aplikasi bioteknologi
dalam kehidupan.

13.2.3 Mewajarkan kepentingan
bioteknologi dalam
kehidupan.
_KATA PENGANTAR Penjajaran KSSM_Penjajaran V2_2021 new.pdf

Blank Page