HUKUM-HUKUM
 DALAM AL-QURAN

(Jilid 5)

Front page.indd   iFront page.indd   i 14/10/2013   09:41:0914/10/2013   09:41:09

Front page.indd   iiFront page.indd   ii 14/10/2013   09:41:0914/10/2013   09:41:09

HUKUM-HUKUM
 DALAM AL-QURAN

SURAH YUNUS, SURAH HUD, SURAH

YUSUF, SURAH AR-RA’D, SURAH IBRAHIM,

SURAH AL-HIJR, SURAH AN-NAHL,  SURAH

AL-ISRA’, SURAH AL-KAHFI, SURAH

MARYAM, SURAH TAHA, SURAH

AL-ANBIYA’, SURAH AL-HAJJ, SURAH

AL-MUKMINUN

Abu Bakr Muhammad bin Abdullah (Ibn Al-’Arabi)

Terjemahan:
Muhammad Ramzi Omar

Front page.indd   iiiFront page.indd   iii 14/10/2013   09:41:0914/10/2013   09:41:09

 © Jabatan Kemajuan Islam Malaysia 2013
http://www.islam.gov.my

Cetakan Pertama 2013

Hak Cipta Terpelihara. Tidak dibenarkan mengeluar ulang mana-mana bahagian
artikel, ilustrasi dan isi kandungan buku ini dalam apa jua bentuk dan dengan
apa jua cara sama ada secara elektronik, fotokopi, mekanik, rakaman atau cara
lain sebelum mendapat izin bertulis daripada Ketua Pengarah, Jabatan Kemajuan
Islam Malaysia, 62519 Putrajaya. Perundingan tertakluk kepada perkiraan
royalti atau honorarium.

Perpustakaan Negara Malaysia           Data Pengkatalogan-dalam-Penerbitan

Abu Bakr Muhammad Abdullah
Hukum-hukum dalam al-Quran : surah Yunus, surah Hud, surah Yusuf,
surah ar-Ra’d, surah Ibrahim, surah al-Hijr, surah an-Nahl,
surah al-Isra’, surah al-Kahfi , surah Maryam, surah Taha,
surah al-Anbiya’, surah al-Hajj, surah al-Mukminun / Abu Bakr
Muhammad bin Abdullah ; terjemahan: Muhammad Ramzi Omar.
ISBN 978-983-042-523-8
1. Islamic law. I. Muhammad Ramzi Omar.
II. Malaysia. Jabatan Kemajuan Islam. III. Judul.
297.1229

Atur Huruf:
SINAR MEDIA SERVICES

2-4-19, Wisma Rampai
Jln 34/26, Taman Sri Rampai

53200 Setapak
Kuala Lumpur
603-4143 3469

Penerbit:
JABATAN KEMAJUAN ISLAM MALAYSIA

Front page.indd   ivFront page.indd   iv 14/10/2013   09:41:0914/10/2013   09:41:09

KANDUNGAN

v

SURAH YUNUS ................................................................................. 1
AYAT PERTAMA ................................................................................  1
Persoalan Pertama: Kenderaan darat dan laut ..................................... 2
Persoalan Kedua: Maksud perkataan  ........................................... 3
Persoalan Ketiga: Dalil keharusan belayar di laut ................................ 3
Persoalan Keempat: Keharusan belayar di laut meliputi
 semua tujuan yang baik ..................................................................... 4
Persoalan Kelima: Keharusan belayar di laut mestilah berdasarkan
 adanya keperluan ............................................................................... 5
Persoalan Keenam: Mendedahkan diri kepada risiko dalam
 pelayaran .......................................................................................... 6
AYAT KEDUA ..................................................................................... 7
Persoalan Pertama: Tafsiran perkataan  ......................................... 7
Persoalan Kedua: Pentafsiran ayat ....................................................... 8
AYAT KETIGA .................................................................................... 9
Persoalan Pertama: Mentafsirkan perkataan

.......
 .................................. 9

Persoalan Kedua: Menjelaskan pengertian  ................................. 10
Persoalan Ketiga: Hakikat perkataan  ........................................ 11
Persoalan Keempat: Permainan catur dan buah dadu ........................ 12
AYAT KEEMPAT ............................................................................... 16
Hanya Allah SWT yang berhak menghalal dan mengharamkan
 sesuatu ............................................................................................ 16
AYAT KELIMA .................................................................................. 16

KANDUNGAN

Kandungan.indd   vKandungan.indd   v 14/10/2013   09:37:3714/10/2013   09:37:37

HUKUM-HUKUM DALAM AL-QUR’AN

vi

Persoalan Pertama: Pentafsiran ayat .................................................. 17
Persoalan Kedua: Mimpi yang baik adalah satu juzuk kenabian ....... 18
AYAT KEENAM ................................................................................ 18
Persoalan Pertama: Perihal kiblat ....................................................... 18
Persoalan Kedua: Pentafsiran ayat  ..................................................... 18
Persoalan Ketiga: Kiblat umat terdahulu ........................................ 19

SURAH HUD .................................................................................... 20
AYAT PERTAMA: .............................................................................. 20
Persoalan Pertama: Amalan bergantung kepada niat ......................... 20
Persoalan Kedua: Maksud ganjaran di dunia ..................................... 21
Persoalan Ketiga: Golongan yang disasarkan dalam ayat  .................. 22
AYAT KEDUA ................................................................................... 25
Perihal Kisah Nabi Nuh AS ................................................................ 25
Persoalan Pertama: Usaha Nabi Nuh AS membuat bahtera ............... 25
Persoalan Kedua: Kepentingan zikrullah dalam setiap urusan .......... 25
Persoalan Ketiga: Perihal anak yang tidak mengikut kesolehan
 bapanya .......................................................................................... 26
AYAT KETIGA .................................................................................. 28
Maksud perkataan  .................................................................. 29
AYAT KEEMPAT ............................................................................... 30
Persoalan Pertama: Kedudukan perkataan  dari sudut
 tatabahasa ....................................................................................... 30
Persoalan Kedua: Maksud salam yang diucapkan oleh malaikat
 dalam ayat ini ................................................................................. 31
Persoalan Ketiga: Jawapan salam hendaklah dengan lafaz yang
 sama ................................................................................................ 32
Persoalan Keempat: Nabi Ibrahim AS dan layanannya terhadap
 tetamu ............................................................................................. 33
Persoalan Kelima: Hukum melayan tetamu  ....................................... 33
Persoalan Keenam: Kedudukan perkataan dari sudut
 tatabahasa ....................................................................................... 36
Persoalan Ketujuh: Tiga kebaikan Nabi Ibrahim AS dalam soal
 melayani tetamu ............................................................................. 36

Kandungan.indd   viKandungan.indd   vi 14/10/2013   09:37:3814/10/2013   09:37:38

KANDUNGAN

vii

Persoalan Kelapan: Bilangan tetamu Nabi Ibrahim AS ..................... 37
Persoalan Kesembilan: Adab tetamu menyambut layanan tuan
 rumah ............................................................................................. 37
AYAT KELIMA .................................................................................. 38
Persoalan Pertama: Cara orang jahat menempelak orang yang
 soleh ............................................................................................... 38
Persoalan Kedua: Meleburkan wang dinar dan dirham ..................... 39
Persoalan Ketiga: Status kesaksian orang yang merosakkan
 dinar dan dirham ............................................................................ 40
Persoalan Keempat: Hukuman terhadap orang yang merosakkan
 dinar dan dirham ............................................................................. 40
AYAT KEENAM ................................................................................ 43
Persoalan Pertama: Maksud perkataan  ..................................... 43
Persoalan Kedua: Maksud orang yang zalim dalam ayat ini .............. 43
AYAT KETUJUH ............................................................................... 45
Persoalan Pertama: Sebab turun ayat ................................................. 45
Persoalan Kedua: Penyebutan waktu solat dalam al-Qur’an ............. 46
Persoalan Ketiga: Maksud dua tepian siang dan waktu yang
 hampir dengannya di waktu malam ............................................... 48
Persoalan Keempat: Ulasan penulis tentang maksud persoalan
 sebelumnya ..................................................................................... 49
Persoalan Kelima: Pandangan orang sufi  tentang maksud ayat ......... 50
Persoalan Keenam: Amal kebajikan yang menghapuskan
 kejahatan ........................................................................................ 52
AYAT KELAPAN ............................................................................... 53
Persoalan Pertama: Pengertian umat .................................................. 53
Persoalan Kedua: Kufur dan iman tertakluk kepada kehendak
 Allah SWT ...................................................................................... 54
Persoalan Ketiga: Perselisihan yang dimaksudkan oleh ayat ............ 54
Persoalan Keempat: Maksud golongan yang dirahmati oleh
 Allah SWT ..................................................................................... 55
Persoalan Kelima: Maksud Allah SWT menjadikan manusia
 berselisih ........................................................................................ 56
Persoalan Keenam: Nisbah ahli neraka dengan ahli syurga .............. 57

Kandungan.indd   viiKandungan.indd   vii 14/10/2013   09:37:3814/10/2013   09:37:38

HUKUM-HUKUM DALAM AL-QUR’AN

viii

SURAH YUSUF ................................................................................ 58
AYAT PERTAMA ............................................................................... 58
Persoalan Pertama: Hakikat mimpi .................................................... 58
Persoalan Kedua: Hasad dengki kebiasaannya berlaku di
 kalangan saudara-mara ................................................................... 62
Persoalan Ketiga: Nabi Ya’kub AS juga mengetahui takbir
 mimpi ............................................................................................. 62
AYAT KEDUA ................................................................................... 63
Persoalan Pertama: Tangisan bukan bukti kebenaran ........................ 63
Persoalan Kedua: Hukum mengadakan perlumbaan ......................... 64
Persoalan Ketiga: Perlumbaan dan pertaruhan .................................. 65
AYAT KETIGA .................................................................................. 66
Persoalan Pertama: Mencari bukti yang paling kuat .......................... 66
Persoalan Kedua: Kes yang jelas mempunyai keraguan .................... 67
Persoalan Ketiga: Tiga tanda pada pakaian Nabi Yusuf AS ............... 67
AYAT KEEMPAT ............................................................................... 68
Persoalan Pertama: Penganiayaan terhadap Nabi Yusuf AS
 oleh saudara-saudaranya ketika Baginda AS masih
 kanak-kanak ................................................................................... 68
Persoalan Kedua: Hukum budak pungutan ........................................ 69
AYAT KELIMA ................................................................................. 70
Persoalan Pertama: Maksud perkataan  ...................................... 70
Persoalan Kedua: Maksud perkataan  ........................................ 71
Persoalan Ketiga: Anggapan orang yang menjual Nabi
 Yusuf AS terhadap Baginda AS ...................................................... 71
Persoalan Keempat: Penilaian harga mata wang berdasarkan
 bilangan atau timbangan? ................................................................ 72
Persoalan Kelima: Status agama budak yang dipungut  ...................... 72
AYAT KEENAM ................................................................................ 73
Persoalan Pertama: Pengambilan anak angkat ................................... 74
Persoalan Kedua: Perihal fi rasat ........................................................ 74
AYAT KETUJUH ............................................................................... 75
Persoalan Pertama: Aspek tatabahasa tentang perkataan  ............ 75
Persoalan Kedua: Maksud tersirat perkataan ini ................................ 76

Kandungan.indd   viiiKandungan.indd   viii 14/10/2013   09:37:3814/10/2013   09:37:38

KANDUNGAN

ix

Persoalan Ketiga: Maksud perkataan  ......................................... 77
AYAT KELAPAN ............................................................................... 80
Persoalan Pertama: Konteks kesaksian dalam kes Nabi Yusuf AS ..... 80
Persoalan Kedua: Maksud saksi dalam ayat ini ................................. 81
Persoalan Ketiga: Kejadian luar biasa tidak mengetepikan
 kesaksian pada zahir ....................................................................... 83
Persoalan Keempat: Mengambil kira uruf dan adat ........................... 83
AYAT KESEMBILAN ........................................................................ 84
Persoalan Pertama: Hukum orang yang dipaksa berzina ................... 85
Persoalan Kedua: Maksud perkataan  ........................................ 86
AYAT KESEPULUH .......................................................................... 86
Persoalan Pertama: Perihal Nabi Yusuf AS dan dua orang
 lelaki dalam penjara ....................................................................... 86
Persoalan Kedua: Mentakbirkan mimpi bohong ................................ 88
Persoalan Ketiga: Keputusan takbir mimpi Nabi Yusuf AS,
 antara kepastian dan sangkaan ....................................................... 89
AYAT KESEBELAS ........................................................................... 90
Persoalan Pertama: Siapakah yang dilupakan oleh syaitan
 dalam ayat ini? ................................................................................ 90
Persoalan Kedua: Bolehkah lupanya seorang nabi dinisbahkan
 kepada syaitan? .............................................................................. 91
Persoalan Ketiga: Pergantungan kepada makhluk memberi
 kesan terhadap musibah yang menimpa ......................................... 91
Persoalan Keempat: Bergantung dengan sebab-musabab .................. 92
Persoalan Kelima: Penggunaan perkataan rabb ................................. 92
AYAT KEDUA BELAS ...................................................................... 93
Persoalan Pertama: Mimpi orang kafi r .............................................. 93
Persoalan Kedua: Mimpi yang boleh ditakbir .................................... 93
Persoalan Ketiga: Maksud ‘supaya mereka mengetahui’ ................... 95
Persoalan Keempat: Tafsiran mimpi Nabi Yusuf AS melebihi
 daripada kandungan mimpi yang sebenar ...................................... 95
Persoalan Kelima: Kesantunan Nabi Yusuf AS .................................. 96
Persoalan Keenam: Sebab Nabi Yusuf AS tidak
 terburu-buru keluar dari penjara ..................................................... 97

Kandungan.indd   ixKandungan.indd   ix 14/10/2013   09:37:3814/10/2013   09:37:38

HUKUM-HUKUM DALAM AL-QUR’AN

x

AYAT KETIGA BELAS ..................................................................... 97
Persoalan Pertama: Pembersihan Nabi Yusuf AS daripada
 tuduhan fi tnah ................................................................................. 98
Persoalan Kedua: Rasional Nabi Yusuf AS meminta jawatan ........... 98
AYAT KELIMA BELAS .................................................................. 100
Persoalan Pertama: Mengapa Nabi Ya’kub AS menyuruh
 anaknya berpisah-pisah?..............................................................  100
Persoalan Kedua: Perihal saranan Nabi Ya’kub AS ......................... 103
AYAT KEENAM BELAS ................................................................ 104
Persoalan Pertama: Helah Nabi Yusuf AS dengan izin
 Allah SWT ................................................................................... 105
Persoalan Kedua: Mengapa Nabi Yusuf AS merelakan
 tuduhan mencuri kepada saudara-saudaranya? ............................ 105
Persoalan Ketiga: Sebab Nabi Yusuf AS memisahkan saudaranya
 daripada bapanya ......................................................................... 105
AYAT KETUJUH BELAS ............................................................... 106
Persoalan Pertama: Nas tentang mengambil penjamin ................... 106
Persoalan Kedua: Jaminan hanya dibenarkan terhadap hak
 yang boleh diambil alih ............................................................... 107
Persoalan Ketiga: Menjamin orang yang tidak hadir ...................... 107
Persoalan Keempat: Antara upah dan sewa ..................................... 108
Persoalan Kelima: Antara kerja yang boleh dinilai harga dan
 sebaliknya .................................................................................... 109
Persoalan Keenam: Hakikat seruan dalam ayat ............................... 109
AYAT KELAPAN BELAS ............................................................... 112
Persoalan Pertama: Maksud balasan terhadap saudara
 Nabi Yusuf AS yang ditemui barang curi padanya ...................... 112
Persoalan Kedua: Tindakan Nabi Yusuf AS dan hubungannya
 dengan syariat mereka ................................................................. 113
Persoalan Ketiga: Maksud Allah SWT menjayakan
 rancangan Nabi Yusuf AS ............................................................ 115
Persoalan Keempat: Hukuman perhambaan kepada pencuri ........... 115
Persoalan Kelima: Keharusan melakukan helah jika tidak
 bertentangan dengan syarak ......................................................... 116

Kandungan.indd   xKandungan.indd   x 14/10/2013   09:37:3814/10/2013   09:37:38

KANDUNGAN

xi

Persoalan Keenam: Melakukan helah untuk mendapatkan hak
 yang diharuskan ........................................................................... 117
AYAT KESEMBILAN BELAS ....................................................... 119
Persoalan Pertama: Perihal ingatan saksi ........................................ 119
Persoalan Kedua: Saksi yang ingat tulisan kesaksiannya ................ 120
Persoalan Ketiga: Kesaksian yang tidak logik ................................. 120
Persoalan Keempat: Menjadi saksi terhadap kata-kata yang
 didengar secara tidak langsung .................................................... 121
Persoalan Kelima: Orang yang menghadiri sesuatu kejadian
 boleh menjadi saksi ...................................................................... 121
Persoalan Keenam: Saksi di sebalik tirai ......................................... 121
AYAT KEDUA PULUH ................................................................... 122
Persoalan Pertama: Perihal dukacita Ya’kub AS dan
 kesantunan Yusuf AS .................................................................... 122
Persoalan Kedua: Lokasi kubur Nabi Yusuf AS .............................. 123
Persoalan Ketiga: Tangisan ketika kesedihan .................................. 124
AYAT KEDUA PULUH SATU ........................................................ 125
Persoalan Pertama: Perbincangan tentang perkataan  ............ 126
Persoalan Kedua: Maksud perkataan  .................................... 126
Persoalan Ketiga: Perihal aduan saudara-saudara Yusuf AS ............ 127
Persoalan Keempat: Menyukat dan menimbang adalah
 tugas penjual ................................................................................ 127
Persoalan Kelima: Maksud saudara-saudara Yusuf AS
 meminta derma ............................................................................ 128
AYAT KEDUA PULUH DUA ......................................................... 129
PERIHAL MEMBERI PENGHORMATAN .................................... 130

SURAH AR-RA’D .......................................................................... 132
AYAT PERTAMA ............................................................................ 132
Persoalan Pertama:  Sejauh mana kemampuan manusia
 mengetahui kandungan dalam rahim ........................................... 132
Persoalan Kedua: Maksud kandungan yang lebih dan kurang ........ 133
Persoalan Ketiga: Menyanggahi ahli falsafah tentang tempoh
 kehamilan ..................................................................................... 134

Kandungan.indd   xiKandungan.indd   xi 14/10/2013   09:37:3814/10/2013   09:37:38

HUKUM-HUKUM DALAM AL-QUR’AN

xii

Persoalan Keempat: Keharusan datangnya haid bagi wanita
 hamil ............................................................................................ 135
AYAT KEDUA ................................................................................ 136
Persoalan Pertama: Maksud sukarela dan terpaksa ......................... 137
Persoalan Kedua: Tafsiran ayat ........................................................ 137
AYAT KETIGA ................................................................................ 138
Persoalan Pertama: Perbincangan tentang perjanjian ...................... 139
Persoalan Kedua: Perbincangan tentang menunaikan
 perjanjian ..................................................................................... 139
Persoalan Ketiga: Kepelbagaian perjanjian Allah SWT  .................. 139
AYAT KEEMPAT ............................................................................. 141
Persoalan Pertama: Perihal buah-buah syurga ................................. 142
Persoalan Kedua: Buah-buah dunia yang mirip dengan
 buah-buah syurga ......................................................................... 142
AYAT KELIMA ............................................................................... 143
Persoalan Pertama: Dalil tentang memadai seorang saksi .............. 143
Persoalan Kedua: Maksud orang yang mempunyai ilmu
 al-Kitab ......................................................................................... 144
Persoalan Ketiga: Analisis kepada pandangan terbabit ................... 144
Persoalan Keempat: Dua pihak bertelagah boleh memilih
 orang lain sebagai saksi ............................................................... 147

SURAH IBRAHIM ........................................................................ 148
AYAT PERTAMA ........................................................................... 148
Persoalan Pertama: Erti perkataan  .......................................... 148
Persoalan Kedua: Maksud hari-hari Allah SWT  .............................. 149
Persoalan Ketiga: Nasihat yang menambah keyakinan ................... 149
AYAT KEDUA ................................................................................ 149
Persoalan Pertama: Makna tersirat ayat ........................................... 150
Persoalan Kedua: Pengusiran: Sunnah yang dilalui para rasul ........ 151
AYAT KETIGA ................................................................................ 152
Persoalan Pertama: Mentafsirkan penurunan ayat mengikut
 pengertiannya ............................................................................... 153

Kandungan.indd   xiiKandungan.indd   xii 14/10/2013   09:37:3814/10/2013   09:37:38

KANDUNGAN

xiii

Persoalan Kedua: Kepelbagaian pendapat tentang perkataan  ... 153
Persoalan Ketiga: Menjelaskan pengertian  .............................. 154
AYAT KEEMPAT ............................................................................. 160
Persoalan Pertama: Tafsiran ayat ..................................................... 161
Persoalan Kedua: Khasiat air zamzam ............................................ 166
Persoalan Ketiga: Kepentingan solat ............................................... 167
Persoalan Keempat: Sejarah kota Mekah ........................................ 168

SURAH AL-HIJR .......................................................................... 170
AYAT PERTAMA ............................................................................ 170
Persoalan Pertama: Maksud perkataan  .................................... 170
Persoalan Kedua: Perihal pendebungaan pokok .............................. 171
AYAT KEDUA ................................................................................. 172
Persoalan Pertama: Sebab turun ayat .............................................. 172
Persoalan Kedua: Menghuraikan maksud ayat ............................... 173
Persoalan Ketiga: Solat awal waktu dan berlumba
 mengerjakan kebaikan ................................................................. 174
Persoalan Keempat: Kelebihan saf pertama .................................... 174
Persoalan Kelima: Kelebihan saf pertama di medan jihad .............. 175
AYAT KETIGA ................................................................................ 175
Perbincangan tentang lafaz istisna’ (pengecualian) ......................... 176
AYAT KEEMPAT ............................................................................. 177
Maksud Nabi Lut AS menawarkan puteri-puterinya
 kepada kaumnya .......................................................................... 177
AYAT KELIMA ............................................................................... 178
Persoalan Pertama: Maksud sumpah Allah SWT dengan usia
 Nabi Muhammad SAW ................................................................ 179
Persoalan Kedua: Penggunaan perkataan usia dalam sumpah ......... 180
Persoalan Ketiga: Hanya Allah SWT yang berhak bersumpah
 dengan menyebutkan makhluk-Nya ............................................ 180
AYAT KEENAM ............................................................................. 181
Persoalan Pertama: Maksud perkataan  ................................. 181

Kandungan.indd   xiiiKandungan.indd   xiii 14/10/2013   09:37:3814/10/2013   09:37:38

HUKUM-HUKUM DALAM AL-QUR’AN

xiv

Persoalan Kedua: Sesuatu hukum tidak ditetapkan melalui
 fi rasat ........................................................................................... 183
AYAT KETUJUH ............................................................................. 183
Persoalan Pertama: Maksud al-Hijr dan tafsirannya ....................... 183
Persoalan Kedua: Larangan mengambil sumber makanan
 dari tempat yang pernah diazab ................................................... 184
Persoalan Ketiga: Risiko meminta mukjizat ................................... 184
Persoalan Keempat: Makanan dan minuman yang diharamkan
 kepada manusia tidak diharamkan untuk binatang ...................... 185
Persoalan Kelima: Tempat-tempat yang dilarang bersolat .............. 186
AYAT KELAPAN ............................................................................ 189
Memaafkan orang kafi r sebelum disyariatkan perang ..................... 189
AYAT KESEMBILAN ..................................................................... 189
Persoalan Pertama: Tafsiran perkataan  ................................... 189
Persoalan Kedua: Tafsiran perkataan  ...................................... 190
Persoalan Ketiga: Maksud al-Qur’an yang agung ........................... 191
Persoalan Keempat: Penjelasan terhadap tiga persoalan
 sebelumnya .................................................................................. 191
Persoalan Kelima: Perihal amalan kependetaan .............................. 192
Persoalan Keenam: Perihal maksud  ........................................ 194
AYAT KESEPULUH ....................................................................... 194
Persoalan Pertama: Maksud tasbih dalam ayat terbabit ................... 195
Persoalan Kedua:Tonggak kehampiran seseorang hamba
 semasa solat ialah ketika sujud .................................................... 195
Persoalan Ketiga: Menyembah Allah SWT penawar
 kesusahan ..................................................................................... 196
Persoalan Keempat: Maksud perkataan  .................................. 197

SURAH AN-NAHL ........................................................................ 198
AYAT PERTAMA ............................................................................ 198
Persoalan Pertama: Perihal perkataan  .................................... 198
Persoalan Kedua: Maksud perkataan  ....................................... 199
Persoalan Ketiga: Maksud manfaat-manfaat lain ialah susu ........... 199
Persoalan Keempat: memakai pakaian bulu .................................... 200

Kandungan.indd   xivKandungan.indd   xiv 14/10/2013   09:37:3814/10/2013   09:37:38

KANDUNGAN

xv

Persoalan Kelima: Anugerah Allah SWT antara binatang
 jinak dan liar ................................................................................ 200
AYAT KEDUA ................................................................................. 201
Persoalan Pertama: Maksud perkataan  ................................... 201
Persoalan Kedua: Kebenaran menggunakan mata benda dunia ...... 203
AYAT KETIGA ................................................................................ 204
Persoalan Pertama: Fungsi binatang ternak ..................................... 204
Persoalan Kedua: Melayani binatang dengan baik .......................... 205
AYAT KEEMPAT ............................................................................. 206
Persoalan Pertama: Skop penggunaan binatang ternak ................... 206
Persoalan Kedua: Perihal hukum memakan kuda ........................... 207
Persoalan Ketiga: Perihal hukum memakan keldai ......................... 207
Persoalan Keempat: Hukum memakan baghal ................................ 208
Persoalan Kelima: Nas berkaitan halal dan haram .......................... 208
Persoalan Keenam: Zakat kuda ....................................................... 211
AYAT KELIMA ............................................................................... 213
Persoalan Pertama: Makanan yang dinamakan daging ................... 214
Persoalan Kedua: Batu-batu permata dihalalkan untuk lelaki
 dan wanita .................................................................................... 215
Persoalan Ketiga: Orang yang bersumpah tidak memakai
 perhiasan ...................................................................................... 215
AYAT KEENAM ............................................................................. 216
Persoalan Pertama: Tujuan penciptaan bintang ............................... 216
Persoalan Kedua: Bintang-bintang yang menjadi petunjuk  .............. 216
Persoalan Ketiga: Bintang dan ramalan hujan ................................. 217
AYAT KETUJUH ............................................................................ 220
Persoalan Pertama: Ganti nama pada perkataan  ...................... 220
Persoalan Kedua: Bukti kudrat Allah SWT melalui tempat
 keluarnya susu ............................................................................. 222
Persoalan Ketiga: Kesalahan memetik dalil tentang kesucian
 air mani ........................................................................................ 223
AYAT KELAPAN ............................................................................ 224
Persoalan Pertama: Takwilan ayat ................................................... 224
Persoalan Kedua: Pelbagai pendapat tentang maksud  .............. 224

Kandungan.indd   xvKandungan.indd   xv 14/10/2013   09:37:3814/10/2013   09:37:38

HUKUM-HUKUM DALAM AL-QUR’AN

xvi

Persoalan Ketiga: Maksud rezeki yang baik .................................... 225
Persoalan Keempat: Mentarjihkan kepelbagaian  pandangan
 tentang maksud dan  ................................................ 225
Persoalan Kelima: Menyanggahi pendapat halalnya
 air perahan anggur yang tidak memabukkan ............................... 226
Persoalan Keenam: Sebab kurma dan anggur disebutkan
 secara khusus dalam ayat ............................................................. 229
AYAT KESEMBILAN ..................................................................... 230
Persoalan Pertama: Ilham sebahagian daripada wahyu ................... 230
Persoalan Kedua: Madu disifatkan sebagai minuman .................... 232
Persoalan Ketiga: Kepelbagaian jenis madu ................................... 232
Persoalan Keempat: Khasiat madu .................................................. 233
Persoalan Kelima: Kegunaan madu dalam semua keadaan ............ 235
Persoalan Keenam: Hukum zakat pada madu ................................. 236
AYAT KESEPULUH ....................................................................... 237
Persoalan Pertama: Perhubungan jin dengan manusia .................... 238
Persoalan Kedua: Keutamaan lelaki terhadap wanita ...................... 239
Persoalan Ketiga: Status anak mengikut status ibu ......................... 239
Persoalan Keempat: Mentafsirkan fi rman Allah SWT  ........ 240
Persoalan Kelima: Maksud perkataan  dan tanggungjawab
 suami ............................................................................................ 241
AYAT KESEBELAS ........................................................................ 245
Persoalan Pertama: Maksud perumpamaan dalam ayat ................... 246
Persoalan Kedua: Hak seseorang hamba untuk memiliki ................ 247
AYAT KEDUA BELAS ................................................................... 251
Persoalan Pertama: Elemen sesebuah rumah ................................... 251
Persoalan Kedua: Rumah sebagai tempat ketenangan .................... 251
Persoalan Ketiga: Tiada halangan menikmati kemewahan .............. 252
Persoalan Keempat: Mengambil manfaat bulu binatang ................. 253
Persoalan Kelima: Asal penggunaan perkataan  ....................... 253
Persoalan Keenam: Asal penggunaan perkataan  ....................... 254
Persoalan Ketujuh: Kesucian bulu bangkai  ..................................... 254
Persoalan Kelapan: Kapas dan linen termasuk dalam pengertian
 ayat ............................................................................................... 257

Kandungan.indd   xviKandungan.indd   xvi 14/10/2013   09:37:3914/10/2013   09:37:39

KANDUNGAN

xvii

AYAT KETIGA BELAS .................................................................. 258
Persoalan Pertama: Nikmat keteduhan ............................................ 258
Persoalan Kedua: Nikmat gunung-ganang ...................................... 259
Persoalan Ketiga: Pakaian manusia bukan daripada
 elemen tubuhnya sendiri .............................................................. 260
Persoalan Keempat: Mencari mati syahid bukan dengan
 menyerah diri tanpa melawan ..................................................... 260
AYAT KEEMPAT BELAS ............................................................... 261
Persoalan Pertama: Hakikat adil ...................................................... 261
Persoalan Kedua: Hakikat ihsan ...................................................... 263
Persoalan Ketiga: Keutamaan kaum kerabat ................................... 263
Persoalan Keempat: Melakukan kebaikan dan menghindarkan
 kejahatan ..................................................................................... 264
AYAT KELIMA BELAS ................................................................. 265
Persoalan Pertama: Tentang perjanjian dan menunaikannya ........... 265
Persoalan Kedua: Maksud pengukuhan sumpah ............................. 265
Persoalan Ketiga: Sumpah yang diucapkan berulang kali ............... 266
AYAT KEENAM BELAS ................................................................ 267
Persoalan Pertama: Waktu membaca isti’azah ketika membaca
 al-Qur’an ..................................................................................... 267
Persoalan Kedua: Faedah isti’azah ketika membaca al-Qur’an ...... 269
Persoalan Ketiga: Bacaan yang dibaca oleh Nabi SAW
 sebelum al-Fatihah ...................................................................... 269
AYAT KETUJUH BELAS ............................................................... 273
Persoalan Pertama: Kekufuran meruntuhkan amal .......................... 273
Persoalan Kedua: Menuturkan kekufuran kerana dipaksa ............... 273
Persoalan Ketiga: Ukuran buruk dan baik adalah mengikut
 syarak ........................................................................................... 276
Persoalan Keempat: Keizinan menuturkan kekufuran hanya
 rukhsah ......................................................................................... 277
Persoalan Kelima: Sebab turun ayat ................................................ 277
Persoalan Keenam: Implikasi hukum tentang melakukan
 kekufuran yang dipaksa ............................................................... 279
Persoalan Ketujuh: Paksaan bersumpah .......................................... 281

Kandungan.indd   xviiKandungan.indd   xvii 14/10/2013   09:37:3914/10/2013   09:37:39

HUKUM-HUKUM DALAM AL-QUR’AN

xviii

Persoalan Kelapan: Suami yang dipaksa menyerahkan isterinya ..... 281
Persoalan Kesembilan: Memaksa dengan alasan yang benar ......... 282
AYAT KELAPAN BELAS ............................................................... 283
Persoalan Pertama: Bentuk bacaannya ............................................ 283
Persoalan Kedua: Pengertian ayat ................................................... 284
Persoalan Ketiga: Menghalal dan mengharamkan
 adalah hak Allah SWT ................................................................. 284
AYAT KESEMBILAN BELAS ....................................................... 285
Persoalan Pertama: Maksud  dan  ...................................... 286
Persoalan Kedua: Maksud perkataan  ..................................... 286
AYAT KEDUA PULUH .................................................................. 287
Persoalan Pertama: Maksud orang yang berselisihan dalam
 ayat .............................................................................................. 288
Persoalan Kedua: Apakah yang mereka perselisihkan? ................... 288
Persoalan Ketiga: Perihal hari Jumaat, Sabtu dan Ahad .................. 289
Persoalan Keempat: Tanggapan salah orang Yahudi tentang
 hari Sabtu, dan gesaan kepada umat Islam supaya tidak
 menokok tambah tentang hari Jumaat ......................................... 290
Persoalan Kelima: Kaitan hari Jumaat dengan Nabi Adam AS,
 kelebihannya, dan perihal Lailatul Qadar .................................... 292
AYAT KEDUA PULUH SATU ........................................................ 297
Persoalan Pertama: Sebab turun ayat ............................................... 298
Persoalan Kedua: Perbuatan menyeksa mayat (Muthlah) ............... 299
Persoalan Ketiga: Kesamaan hukuman balas dalam qisas ............... 300
Persoalan Keempat: Kelebihan memaafkan .................................... 301

SURAH AL-ISRA’ ......................................................................... 302
AYAT PERTAMA ............................................................................ 302
Persoalan Pertama: Maksud perkataan  .................................. 302
Persoalan Kedua: Analisis kepelbagaian pendapat di atas .............. 303
Persoalan Ketiga: Kemuliaan penyebutan hamba ........................... 304
Persoalan Keempat: Isra’, adakah berlaku dengan jasad dan
 roh? .............................................................................................. 305

Kandungan.indd   xviiiKandungan.indd   xviii 14/10/2013   09:37:3914/10/2013   09:37:39

KANDUNGAN

xix

Persoalan Kelima: Kefarduan solat dalam peristiwa Isra’
 Mikraj ........................................................................................... 309
Persoalan Keenam: Jibril mengajarkan Nabi SAW
 tentang solat lima waktu .............................................................. 310
AYAT KEDUA ................................................................................ 310
Persoalan Pertama: Maksud perkataan  ..................................... 311
AYAT KETIGA ................................................................................ 313
Bukan semua kehendak manusia ditunaikan Allah SWT ................ 314
AYAT KEEMPAT ............................................................................. 314
Persoalan Pertama: Perkataan  dalam ayat ini bermaksud
 (memerintahkan) ................................................................... 315
Persoalan Kedua: Perihal melaknat kedua-dua ibu bapa ................. 316
Persoalan Ketiga: Usia ibu bapa yang semakin lanjut
 menimbulkan keberatan hati di kalangan anak-anak ................... 316
Persoalan Keempat: Merendah diri kepada ibu bapa ....................... 317
Persoalan Kelima: Berdoa untuk ibu bapa ....................................... 317
AYAT KELIMA ............................................................................... 324
Persoalan Pertama: Menunaikan hak kaum kerabat ........................ 324
Persoalan Kedua: Hak orang miskin dan orang yang
 dalam perjalanan .......................................................................... 325
Persoalan Ketiga: Maksud pembaziran ............................................ 326
Persoalan Keempat: Kata-kata yang baik sebagai ganti jika
 tidak mampu menghulurkan sumbangan .................................... 326
AYAT KEENAM .............................................................................. 327
Persoalan Pertama: Perumpamaan orang yang kedekut dan
 pemurah ....................................................................................... 328
Persoalan Kedua: Maksud jangan terlalu menghulurkan ................ 329
Persoalan Ketiga: Perihal hidup yang sederhana ............................ 330
AYAT KETUJUH ............................................................................ 331
Persoalan Pertama: Dosa terbesar .................................................... 332
Persoalan Kedua: Perihal pembunuhan anak perempuan ................ 332
Persoalan Ketiga: Perihal bersalah dan tersilap ............................... 333
AYAT KELAPAN ............................................................................ 333

Kandungan.indd   xixKandungan.indd   xix 14/10/2013   09:37:3914/10/2013   09:37:39

HUKUM-HUKUM DALAM AL-QUR’AN

xx

Persoalan Pertama: Maksud wali dalam ayat .................................. 334
Persoalan Kedua: Hak wanita sebagai wali ..................................... 335
Persoalan Ketiga: Maksud perkataan  ................................... 339
Persoalan Keempat: Maksud melampau batas dalam
 pembunuhan ................................................................................. 340
Persoalan Kelima: Maksud mendapat pertolongan ......................... 340
AYAT KESEMBILAN ..................................................................... 341
Persoalan Pertama: Mengurus harta anak yatim dengan cara
 yang baik ...................................................................................... 341
Persoalan Kedua: Maksud perkataan  ...................................... 342
Persoalan Ketiga: Maksud  ...................................................... 343
Persoalan Keempat: Maksud menyempurnakan sukatan ................ 343
Persoalan Kelima: Maksud timbangan neraca yang benar .............. 344
Persoalan Keenam: Maksud perkataan  ................................... 345
AYAT KESEPULUH ....................................................................... 345
Persoalan Pertama: Maksud perkataan  ..................................... 345
Persoalan Kedua: Tafsiran perkataan ini ......................................... 346
Persoalan Ketiga: Perihal fatwa secara bertaqlid dan
 mengutarakan pandangan yang tiada nas .................................... 346
Persoalan Keempat: Perihal ditanyakan pendengaran,
 penglihatan dan hati ..................................................................... 348
AYAT KESEBELAS ........................................................................ 348
Persoalan Pertama: Maksud perkataan  .................................... 349
Persoalan Kedua: Maksud menembus bumi .................................... 350
Persoalan Ketiga: Maksud tidak mencapai setinggi gunung ............ 350
Persoalan Keempat: Maksud perkataan  ................................... 351
Persoalan Kelima: Maksud hikmah ................................................ 352
AYAT KEDUA BELAS ................................................................... 352
Persoalan Pertama: Pengertian ayat ................................................ 353
Persoalan Kedua: Sifat kata-kata pada selain manusia .................... 354
AYAT KETIGA BELAS .................................................................. 358
Persoalan Pertama: Maksud perkataan  .................................. 359
Persoalan Kedua: Maksud suara syaitan ......................................... 359
Persoalan Ketiga: Tafsiran kepada suara syaitan ............................. 360

Kandungan.indd   xxKandungan.indd   xx 14/10/2013   09:37:3914/10/2013   09:37:39

KANDUNGAN

xxi

AYAT KEEMPAT BELAS ............................................................... 361
Maksud mencari limpah  kurnia Allah SWT ................................... 361
AYAT KELIMA BELAS ................................................................. 362
Keharusan belayar di laut ................................................................ 363
AYAT KEENAM BELAS ................................................................ 363
Persoalan Pertama: Maksud dirikan solat ....................................... 363
Persoalan Kedua: Maksud gelincir matahari ................................... 363
Persoalan Ketiga: Maksud  ................................................... 364
Persoalan Keempat: Sebab solat Subuh diungkapkan
 dengan perkataan Quran .............................................................. 365
Persoalan Kelima: Maksud perkataan ‘fajar’ ................................... 366
Persoalan Keenam: Kelebihan solat Subuh ..................................... 367
Persoalan Ketujuh: Perihal waktu-waktu solat ................................ 368
AYAT KETUJUH BELAS ............................................................... 369
Persoalan Pertama: Maksud tahajjud ............................................... 370
Persoalan Kedua: Amalan sunat ...................................................... 370
Persoalan Ketiga: Cara tahajjud yang disebutkan dalam ayat ......... 371
Persoalan Keempat: Mengapa qiyamullail menjadi sebab
 untuk mencapai maqam yang terpuji? ......................................... 372
AYAT KELAPAN BELAS ............................................................... 372
Roh dan dalil ketuhanan .................................................................. 372
AYAT KESEMBILAN BELAS ....................................................... 375
Persoalan Pertama: Tafsiran ayat ..................................................... 375
Persoalan Kedua: Perihal tongkat .................................................... 377
AYAT KEDUA PULUH .................................................................. 377
Persoalan Pertama: Sebab turun ayat ............................................... 378
Persoalan Kedua: Mengungkapkan al-Qur’an dengan perkataan
 solat .............................................................................................. 379
Persoalan Ketiga: Analisis terhadap sebab-sebab turun ayat ........... 380

SURAH AL-KAHFI ....................................................................... 382
AYAT PERTAMA ............................................................................ 382
AYAT KEDUA ................................................................................. 383
Persoalan Pertama: Perihal akad wakalah (wakil) .......................... 384

Kandungan.indd   xxiKandungan.indd   xxi 14/10/2013   09:37:3914/10/2013   09:37:39

HUKUM-HUKUM DALAM AL-QUR’AN

xxii

Persoalan Kedua: Bolehkah ayat ini dijadikan dalil
 tentang perkongsian? ................................................................... 387
Persoalan Ketiga: Melakukan pewakilan secara taqiyyah   ............. 388
Persoalan Keempat: Maksud makanan yang lebih baik ................... 389
AYAT KETIGA ................................................................................ 389
Persoalan Pertama: Sebab turun ayat ............................................... 390
Persoalan Kedua: Menggantungkan segala sesuatu
 kepada kehendak Allah SWT ....................................................... 395
Persoalan Ketiga: Pengakuan akidah dan lain-lain
 dengan lafaz insya-Allah ............................................................. 396
Persoalan Keempat: Lanjutan perbincangan tentang lafaz
 istisna’ ......................................................................................... 399
Persoalan Kelima: Maksud petunjuk Allah SWT kepada
 Nabi SAW  .................................................................................... 400
Persoalan Keenam: Faedah menyebut lafaz insya-Allah ................. 400
Persoalan Ketujuh: Menyebutkan insya-Allah dalam
 sumpah ......................................................................................... 402
AYAT KEEMPAT ............................................................................ 404
Persoalan Pertama: Lokasi gua ashabul kahfi  .................................. 404
Persoalan Kedua: Masa sebenar ashabul kahfi  di dalam
 gua hanya Allah SWT yang mengetahui ..................................... 405
Persoalan Ketiga: Harus melarikan diri daripada kezaliman ........... 405
AYAT KELIMA .............................................................................. 406
Persoalan Pertama: Galakan berzikir ............................................... 406
Persoalan Kedua: Zikir masuk ke dalam rumah .............................. 407
AYAT KEENAM ............................................................................. 408
Persoalan Pertama: Maksud kekekalan nikmat syurga .................... 409
Persoalan Kedua: Maksud kekekalan amalan yang baik ................. 409
Persoalan Ketiga: Maksud amalan soleh lebih baik ........................ 410
Persoalan Keempat: Amalan soleh yang bermaksud
 perkataan-perkataan ..................................................................... 410
AYAT KETUJUH ............................................................................ 411
Persoalan Pertama: Hadith berkaitan Musa AS dan Khidir AS ....... 412
Persoalan Kedua: Hubungan Musa AS dengan temannya .............. 417

Kandungan.indd   xxiiKandungan.indd   xxii 14/10/2013   09:37:3914/10/2013   09:37:39

KANDUNGAN

xxiii

Persoalan Ketiga: Mengembara untuk menuntut ilmu .................... 418
Persoalan Keempat: Sifat lupa pada Nabi ........................................ 418
Persoalan Kelima: Keharusan mendapatkan pembantu ................... 419
Persoalan Keenam: Kelupaan para nabi tidak dinisbahkan
 kepada syaitan .............................................................................. 420
Persoalan Ketujuh: Laluan air seperti gelung .................................. 420
Persoalan Kelapan: Pelajar adalah pengikut gurunya ...................... 421
Persoalan Kesembilan: Menghukum sesuatu berdasarkan
 kebiasaan ..................................................................................... 421
Persoalan Kesepuluh: Bukti kesabaran Musa AS ............................ 422
Persoalan Kesebelas: Kelupaan tidak semestinya membawa
 kepada hukuman ......................................................................... 422
Persoalan Kedua Belas: Mengaitkan hukum-hakam dengan
 syarat ............................................................................................ 423
Persoalan Ketiga Belas: Keuzuran bagi kesalahan pertama ............ 423
Persoalan Keempat Belas: Sebab kesabaran Nabi Musa AS  ........... 424
Persoalan Kelima Belas: Perihal meminta-minta ............................ 424
Persoalan Keenam Belas: Orang miskin ialah orang yang
 tidak mempunyai apa-apa ............................................................ 426
Persoalan Ketujuh Belas ................................................................. 427
AYAT KESEMBILAN BELAS ....................................................... 427
Maksud perkataan  .................................................................. 428
AYAT KEDUA PULUH .................................................................. 430
Mereka yang menjadi sasaran ayat .................................................. 430

SURAH MARYAM ....................................................................... 434
AYAT PERTAMA ............................................................................ 434
Persoalan Pertama: Nada suara ketika berdoa ................................. 434
Persoalan Kedua: Mengapa Nabi Zakaria AS merendahkan
 suara ketika berdoa? ..................................................................... 435
AYAT KEDUA ................................................................................ 435
Persoalan Pertama: Pengertian  ................................................. 436
Persoalan Kedua: Sebab Nabi Zakaria AS mengharapkan
 anak .............................................................................................. 436

Kandungan.indd   xxiiiKandungan.indd   xxiii 14/10/2013   09:37:3914/10/2013   09:37:39

HUKUM-HUKUM DALAM AL-QUR’AN

xxiv

AYAT KETIGA ................................................................................ 437
Persoalan Pertama: Maksud dan  ................................... 438
Persoalan Kedua: Maksud dalam konteks ayat ....................... 438
AYAT KEEMPAT ............................................................................. 440
Persoalan Pertama: Sebab Maryam perlu berusaha
 mendapatkan rezeki ..................................................................... 440
Persoalan Kedua: Tentang sifat batang tamar tersebut .................... 441
Persoalan Ketiga: Maksud perkataan  ...................................... 442
AYAT KELIMA ............................................................................... 443
Persoalan Pertama: Perihal beratnya perkataan orang kafi r ............ 443
Persoalan Kedua: Menjadikan anak sebagai milik .......................... 444
AYAT KEENAM .............................................................................. 445
Persoalan Pertama: Apabila Allah SWT kasih kepada
 hamba-Nya .................................................................................. 446
Persoalan Kedua: Kecintaan Allah SWT ......................................... 447

SURAH TAHA ............................................................................... 449
AYAT PERTAMA ............................................................................ 449
Persoalan Pertama: Tentang hal menanggalkan kasut ..................... 449
Persoalan Kedua: Penanggalan kasut untuk mendapatkan
 berkat tempat suci, dan masalah kulit bangkai ............................ 450
AYAT KEDUA ................................................................................. 452
Persoalan Pertama: Erti fi rman Allah SWT:  .......................... 453
Persoalan Kedua: Kaitan ingat dengan solat .................................... 453
Persoalan Ketiga: Kewajipan mengqada’ solat yang luput .............. 454
Persoalan Keempat: Ganjaran solat berdasarkan sekadar
 mana mengingati Allah SWT ....................................................... 455
AYAT KETIGA ................................................................................ 456
Persoalan Pertama: Maksud fi rman-Nya:
 (apa (bendanya) yang di tangan kananmu?) ................................ 456
Persoalan Kedua: Maksud fi rman-Nya (Nabi Musa
 menjawab: “Ini ialah tongkatku”) ................................................ 457
Persoalan Ketiga: Boleh menjawab jawapan yang lebih ................. 457
Persoalan Keempat: Maksud perkataan  ................................... 457

Kandungan.indd   xxivKandungan.indd   xxiv 14/10/2013   09:37:3914/10/2013   09:37:39

KANDUNGAN

xxv

Persoalan Kelima: Signifi kan tongkat dengan agama ..................... 458
AYAT KEEMPAT ............................................................................. 459
Persoalan Pertama: Dua orang hakim dalam satu kes ...................... 459
Persoalan Kedua: Menjalankan amar makruf dan nahi munkar
 secara berlembut dengan orang yang mempunyai kekuatan ........ 460
AYAT KELIMA ............................................................................... 460
Adam AS memakan buah terlarang kerana terlupa ......................... 461
AYAT KEENAM .............................................................................. 463
Persoalan Pertama: Maksud perkataan  ...................................... 464
Persoalan Kedua: Perkataan  bermaksud solat ........................... 464
Persoalan Ketiga: Maksud  ........................................... 465
Persoalan Keempat: Maksud fi rman Allah SWT:
 (dan pada sebelah-sebelah siang) ................................................. 465
Persoalan Kelima: Maksud  ............................................... 465

SURAH AL-ANBIYA’ ................................................................... 467
AYAT PERTAMA ............................................................................ 467
Persoalan Pertama: Perihal pembohongan Nabi Ibrahim AS .......... 467
Persoalan Kedua: Perihal kata-kata sindiran ................................... 469
Persoalan Ketiga: Status kekasih pada Nabi Ibrahim AS dan
 Nabi Muhammad SAW ................................................................. 470
Persoalan Keempat: Sesuatu perkara tidak diletakkan pada
 kedudukan kerana Allah SWT melainkan jika ia benar-benar
 murni dan bersih .......................................................................... 471
AYAT KEDUA ................................................................................. 472
Persoalan Pertama: Hukuman Nabi Daud AS dan
 Nabi Sulaiman AS adalah secara bersendirian ............................. 473
Persoalan Kedua: Kayu pengukur dalam kisah-kisah
 al-Qur’an ...................................................................................... 473
Persoalan Ketiga: Apakah perkara yang berkaitan dengan
 hukuman yang diputuskan oleh kedua-dua orang nabi
 dalam kisah ini? ............................................................................ 474
Persoalan Keempat: Bagaimana bentuk hukuman yang
 dilakukan oleh kedua-duanya? ..................................................... 474

Kandungan.indd   xxvKandungan.indd   xxv 14/10/2013   09:37:4014/10/2013   09:37:40

HUKUM-HUKUM DALAM AL-QUR’AN

xxvi

Persoalan Kelima: Cara Nabi Muhammad SAW memutuskan
 hukum dalam masalah yang sama ............................................... 475
Persoalan Keenam: Hakim menarik balik keputusannya ................ 475
Persoalan Ketujuh: Perihal hukuman Nabi Daud AS ...................... 475
Persoalan Kelapan: Apakah nabi-nabi harus memutuskan
 hukum dengan ijtihad sendiri? ..................................................... 476
Persoalan Kesembilan: Rumusan daripada kesemua
 persoalan yang lalu ...................................................................... 477
Persoalan Kesepuluh: Kerosakan yang dilakukan oleh
 binatang ternak pada siang hari ................................................... 478
Persoalan Kesebelas: Ganti rugi tanaman yang rosak adalah
 nilainya ........................................................................................ 479
Persoalan Kedua Belas: Nilai tanaman yang rosak melebihi
 nilai binatang yang merosakkannya ............................................. 479
Persoalan Ketiga Belas: Tanaman rosak yang tidak
 diputuskan hukuman .................................................................... 480
Persoalan Keempat Belas: Binatang ternak masuk
 ke tempat pertanian ..................................................................... 480
Persoalan Kelima Belas: Tanaman yang dipagar ............................. 481
Persoalan Keenam Belas: Binatang terbahagi kepada
 dawari dan harisah ....................................................................... 481
Persoalan Ketujuh Belas: Tidak dibenarkan membela binatang
 jika ia memudaratkan orang lain .................................................. 482
Persoalan Kelapan Belas: Semua pandangan mujtahid
 adalah benar ................................................................................. 482

SURAH AL-HAJJ .......................................................................... 484
AYAT PERTAMA ............................................................................ 484
Persoalan Pertama: Kejadian yang sempurna dan tidak
 sempurna ...................................................................................... 485
Persoalan Kedua: Hadith berkaitan kejadian manusia ..................... 486
Persoalan Ketiga: Solat jenazah ke atas kandungan yang gugur ..... 488
Persoalan Keempat: Tahap-tahap kejadian manusia ........................ 488
Persoalan Kelima: Iddah wanita yang mengandung ........................ 489

Kandungan.indd   xxviKandungan.indd   xxvi 14/10/2013   09:37:4014/10/2013   09:37:40

KANDUNGAN

xxvii

AYAT KEDUA ................................................................................ 492
Persoalan Pertama: Sebab turunnya ................................................. 492
Persoalan Kedua: Maksud Masjidil Haram ..................................... 492
Persoalan Ketiga: Maksud dan penggunaan perkataan  ........... 493
Persoalan Keempat: Maksud perkataan dan  ................. 494
Perrsoalan Kelima: Persamaan yang dimaksudkan dalam ayat ........ 494
Persoalan Keenam: Fungsi huruf pada perkataan  .............. 496
AYAT KETIGA ................................................................................ 499
Persoalan Pertama: Erti perkataan  ............................................. 499
Persoalan Kedua: Berita yang tidak sahih berkaitan
 Nabi Ibrahim AS dan pembinaan Kaabah ................................... 500
Persoalan Ketiga: Masjid pertama yang diasaskan ......................... 500
Persoalan Keempat: Maksud membersihkan rumah Allah SWT
 (Kaabah) ...................................................................................... 501
AYAT KEEMPAT ............................................................................. 501
Persoalan Pertama: Maksud fi rman-Nya: (Dan
 serukanlah) ................................................................................... 502
Persoalan Kedua: Kemampuan berjalan termasuk dalam
 kewajipan menunaikan haji  ......................................................... 503
Persoalan Ketiga: Mengapa al-Qur’an menyebutkan unta
 yang kurus .................................................................................... 503
Persoalan Keempat: Pemuliaan terhadap unta ................................. 504
Persoalan Kelima: Erti perkataan  ............................................ 504
Persoalan Keenam: Haji yang dilakukan oleh Nabi SAW  ............... 504
Persoalan Ketujuh: Haji pejalan kaki .............................................. 505
AYAT KELIMA ............................................................................... 506
Persoalan Pertama: Fungsi huruf lam pada perkataan  .......... 506
Persoalan Kedua: Maksud manfaat-manfaat dalam ibadat haji ....... 507
Persoalan Ketiga: Maksud hari-hari tertentu ................................... 507
Persoalan Keempat: Memakan daging korban ................................ 508
Persoalan Kelima: Maksud orang fakir miskin ................................ 508
AYAT KEENAM ............................................................................. 509
Persoalan Pertama: Perihal maksud perkataan  ........................ 509
Persoalan Kedua: Maksud menyempurnakan nazar  ........................ 511

Kandungan.indd   xxviiKandungan.indd   xxvii 14/10/2013   09:37:4014/10/2013   09:37:40

HUKUM-HUKUM DALAM AL-QUR’AN

xxviii

Persoalan Ketiga: Maksud tawaf dalam ayat ................................... 511
Persoalan Keempat: Mengapa Kaabah dinamakan al-’Atiq ............ 512
AYAT KETUJUH ............................................................................. 512
Persoalan Pertama: Maksud perkataan  ................................. 512
Persoalan Kedua: Perihal binatang ternak yang dihalalkan ............. 513
Persoalan Ketiga: Kekotoran syirik ................................................. 513
Persoalan Keempat: Perkara yang berkaitan dengan
 pembohongan ............................................................................... 513
AYAT KELAPAN ............................................................................ 515
Persoalan Pertama: Asal perkataan syiar ......................................... 515
Persoalan Kedua: Maksud syiar Allah SWT dari sudut syarak ....... 515
Persoalan Ketiga: Membesarkan syiar Allah SWT tanda
 ketaqwaan .................................................................................... 516
Persoalan Keempat: Maksud pelbagai faedah pada binatang
 ternak ........................................................................................... 516
Persoalan Kelima: Kemuncak ibadat haji ialah tawaf ..................... 517
AYAT KESEMBILAN ..................................................................... 518
Persoalan Pertama: Perbincangan tentang perkataan  .............. 518
Persoalan Kedua: Erti perkataan  ............................................. 519
Persoalan Ketiga: Penyembelihan kerana Allah SWT .................... 520
Persoalan Keempat: Berkaitan mendirikan solat telah pun
 dibincangkan sebelum ini ............................................................ 521
Persoalan Kelima: Mendermakan sebahagian dari rezeki ............... 521
AYAT KESEPULUH ....................................................................... 521
Persoalan Pertama: Asal perkataan  .......................................... 521
Persoalan Kedua: Unta adalah syiar Allah SWT ............................. 522
Persoalan Ketiga: Manfaat unta ....................................................... 522
Persoalan Keempat: Bentuk bacaan perkataan  ....................... 522
Persoalan Kelima: Zikrullah adalah kinayah bagi
 penyembelihan ............................................................................. 523
Persoalan Keenam: Bagaimana menyembelih binatang
 korban (hadiah)? ........................................................................... 524
Persoalan Ketujuh: Lafaz kinayah bagi kematian ........................... 525

Kandungan.indd   xxviiiKandungan.indd   xxviii 14/10/2013   09:37:4014/10/2013   09:37:40

KANDUNGAN

xxix

Persoalan Kelapan: Maksud fi rman Allah SWT:
 (maka makanlah daripadanya) ..................................................... 526
Persoalan Kesembilan: Perintah makan dan memberi makan  ......... 528
Persoalan Kesepuluh: Memakan daging hadiah yang tidak
 dihalalkan ..................................................................................... 529
Persoalan Kesebelas: Bayaran denda ............................................... 530
Persoalan Kedua Belas: Binatang yang wajib dijadikan
 hadiah (dam) disembelih sebelum sampai ke tempatnya ............. 531
Persoalan Ketiga Belas: Binatang yang sunat dijadikan
 hadiah disembelih sebelum sampai ke tempatnya ....................... 531
Persoalan Keempat Belas: Firman-Nya:  ................................ 531
Persoalan Kelima Belas: Firman-Nya:  .................................. 531
Persoalan Keenam Belas: Analisis pendapat di atas ........................ 532
Persoalan Ketujuh Belas: Kesalahan tafsiran perkataan  .......... 534
Persoalan Kelapan Belas: Pembahagian daging korban .................. 534
AYAT KESEBELAS ........................................................................ 535
Persoalan Pertama: Maksud perkataan  ...................................... 536
Persoalan Kedua: Firman-Nya: (Demikianlah
 Dia memudahkan binatang-binatang itu bagi kamu) ................... 537
Persoalan Ketiga: Menyebut nama Allah SWT dan bertakbir
 ketika menyembelih ..................................................................... 537
AYAT KEDUA BELAS ................................................................... 537
Persoalan Pertama: Sebab turunnya ................................................. 538
Persoalan Kedua: Maksud perkataan  ......................................... 539
Persoalan Ketiga: Perintah berperang setelah diberikan
 keuzuran ....................................................................................... 539
Persoalan Keempat: Bentuk bacaan perkataan  ...................... 540
AYAT KETIGA BELAS .................................................................. 541
Persoalan Pertama: Senario sebelum kebenaran berperang ............ 541
Persoalan Kedua: Perihal paksaan ................................................... 543
AYAT KEEMPAT BELAS ............................................................... 545
Persoalan Pertama: Sebab turunnya ................................................. 546
Persoalan Kedua: Menolak kisah gharaniq ...................................... 548
AYAT KELIMA BELAS .................................................................. 556

Kandungan.indd   xxixKandungan.indd   xxix 14/10/2013   09:37:4014/10/2013   09:37:40

HUKUM-HUKUM DALAM AL-QUR’AN

xxx

Kedudukan ayat ini sebagai ayat sajdah .......................................... 556
AYAT KEENAM BELAS ................................................................ 557
Persoalan Pertama: Maksud perkataan  ................................... 558
Persoalan Kedua: Tempat penafi an kesempitan .............................. 558
Persoalan Ketiga: Pertentangan dua dalil yang
 memboleh dan menghalang ......................................................... 560
Persoalan Keempat: Kesempitan yang memberi
 rukhsah ialah kesempitan yang umum ......................................... 561

SURAH AL-MUKMINUN ............................................................ 562
AYAT PERTAMA ............................................................................ 562
Persoalan Pertama: Sebab turunnya ................................................. 562
Persoalan Kedua: Maksud perkataan khusyuk ................................. 563
Persoalan Ketiga: Tumpuan pandangan orang yang bersolat .......... 564
Persoalan Keempat: Maksud disambar pandangannya ................... 565
Persoalan Kelima: Membuat isyarat semasa solat  ........................... 566
Persoalan Keenam: Kekhusyukan menghalang orang
 yang solat mengambil hirau sekelilingnya ................................... 566
AYAT KEDUA ................................................................................ 567
Persoalan Pertama: Firman yang hanya untuk orang lelaki ............. 568
Persoalan Kedua: Hukum beronani ................................................. 568
Persoalan Ketiga: Pengharaman nikah mutaah bukan melalui
 ayat ini ......................................................................................... 569
Persoalan Keempat: Orang yang melakukan liwat
 dikenakan hukum hudud .............................................................. 570
AYAT KEEMPAT ............................................................................. 570
Menunaikan amanah ........................................................................ 571
AYAT KELIMA ............................................................................... 571
Memelihara solat .............................................................................. 571
AYAT KEENAM .............................................................................. 571
Persoalan Pertama: Dua bahagian air dari langit ............................. 572
Persoalan Kedua: Perihal hujan ....................................................... 572
Persoalan Ketiga: Air yang tersimpan di dalam bumi boleh
 hilang jika Allah SWT berkehendak demikian ............................ 575

Kandungan.indd   xxxKandungan.indd   xxx 14/10/2013   09:37:4014/10/2013   09:37:40

KANDUNGAN

xxxi

Persoalan Keempat: Kesucian air laut ............................................. 575
Persoalan Kelima: Asal sumber air pada sungai-sungai
 di bumi ......................................................................................... 575
AYAT KETUJUH ............................................................................. 577
Persoalan Pertama: Bentuk sebutan bagi perkataan  ................. 578
Persoalan Kedua: Penentuan maksud  ....................................... 578
Persoalan Ketiga: Maksud fi rman-Nya:  ....................... 579
Persoalan Keempat: Maksud fi rman-Nya:
 (dan mata air yang mengalir) ....................................................... 580
AYAT KELAPAN ............................................................................. 580
Perihal rezeki yang baik .................................................................. 581
AYAT KESEMBILAN ..................................................................... 582
Persoalan Pertama: Ciri golongan yang disebutkan dalam ayat ...... 583
Persoalan Kedua: Orang yang beramal soleh bimbang amalnya
 tidak diterima ............................................................................... 583
Persoalan Ketiga: Kelebihan takut, dan perihal pemberian ............. 584
Persoalan Keempat: Afdal melakukan ibadat pada awal waktu ...... 586
AYAT KESEPULUH ....................................................................... 586
Persoalan Pertama: Keangkuhan dan jenis-jenisnya ....................... 587
Persoalan Kedua: Maksud perkataan  ..................................... 587
Persoalan Ketiga: Maksud fi rman-Nya:  ............................... 588
Persoalan Keempat: Hukum berbual di waktu malam .................... 589
AYAT KESEBELAS ........................................................................ 593
Persoalan Pertama: Maksud menolak perbuatan buruk ................... 593
Persoalan Kedua: Huraian menolak perbuatan buruk ..................... 593
AYAT KEDUA BELAS ................................................................... 595
Persoalan Pertama: Maksud istighfar Nabi SAW ............................ 595
Persoalan Kedua: Semua orang diperintahkan memohon
 perlindungan Allah SWT daripada syaitan .................................. 596

Kandungan.indd   xxxiKandungan.indd   xxxi 14/10/2013   09:37:4014/10/2013   09:37:40

SURAH YUNUS

1

SURAH YUNUS

Terdapat enam ayat yang akan dibincangkan dalam surah ini.

AYAT PERTAMA

Terjemahan:
Dia lah yang menjalankan kamu di darat dan di laut (dengan diberi
kemudahan menggunakan berbagai jenis kenderaan); sehingga apabila
kamu berada di dalam bahtera, dan bahtera itu pula bergerak laju membawa
penumpang-penumpangnya dengan tiupan angin yang baik, dan mereka pun
bersukacita dengannya; tiba-tiba datanglah kepadanya angin ribut yang
kencang, dan mereka pula didatangi ombak menimpa dari segala penjuru,
serta mereka percaya bahawa mereka diliputi oleh bahaya; pada saat itu
mereka semua berdoa kepada Allah SWT dengan mengikhlaskan kepercayaan
mereka kepada-Nya semata-mata (sambil merayu dengan berkata): “Demi

Hukum 5(01).indd   1Hukum 5(01).indd   1 14/10/2013   09:42:2714/10/2013   09:42:27

HUKUM-HUKUM DALAM AL-QURAN

2

sesungguhnya! Jika Engkau (Ya Allah SWT) selamatkan kami daripada
bahaya ini, kami tetap menjadi orang-orang yang bersyukur.”

(Surah Yunus ayat 22)

Terdapat enam persoalan tentang ayat ini:

Persoalan Pertama: Kenderaan darat dan laut

Allah SWT berfi rman: (di darat dan di laut). Ada dua
pendapat tentang tafsiran ayat ini:

1. Perkataan bermaksud bumi yang kering, manakala
bermaksud air.

2. bermaksud padang pasir yang luas, manakala bermaksud
sekalian tempat yang lain ( ).

Setiap satu daripada kedua-dua tafsiran itu adalah berpandukan
kepada firman yang disebutkan terdahulu daripadanya atau
selepasnya. Dalam konteks ayat ini, fi rman selanjutnya menyebutkan:

 (sehingga apabila kamu berada di
dalam bahtera, dan bahtera itu pula bergerak laju membawa penumpang-
penumpangnya dengan tiupan angin yang baik). Maka fi rman ini jelas
menunjukkan bahawa yang dimaksudkan dengan ialah air yang
banyak. Petunjuk paling hampir yang menerangkan maksud fi rman
ini ialah:  (sehingga apabila kamu berada di dalam
bahtera). Dalam surah az-Zukhruf ayat 12 Allah SWT berfirman:

(Dan Dia mengadakan bagi kamu daripada
kapal-kapal dan binatang ternak yang kamu dapat mengenderainya). Maka
fi rman-Nya: (daripada kapal-kapal) merujuk kepada maksud
kenderaan di laut, manakala firman-Nya: (binatang ternak)
merujuk kepada kenderaan di darat.

Hukum 5(01).indd   2Hukum 5(01).indd   2 14/10/2013   09:42:2714/10/2013   09:42:27

SURAH YUNUS

3

Persoalan Kedua: Maksud perkataan

Perkataan (menjalankan kamu), sama ertinya dengan perkataan
. Al-Yahsabi berpendapat perkataan ini bermaksud ‘Allah SWT

menghamparkan untuk kamu daratan dan lautan’. Manakala selain beliau
berpendapat ayat tersebut bermaksud ‘menjalankan’, dan inilah pendapat
yang dipilih oleh penulis.

Persoalan Ketiga: Dalil keharusan belayar di laut

Ayat ini menunjukkan dalil tentang keharusan mengenderai kenderaan
laut. Berkaitan hal ini terdapat hadith sahih yang diriwayatkan melalui
dua jalan periwayatan:

1. Abu Hurairah RA meriwayatkan bahawa Rasulullah SAW ditanyakan
(oleh sesetengah sahabat): “Sesungguhnya kami mengenderai kenderaan
di laut, dan kami membawa bersama kami sedikit bekalan air. Jika kami
berwuduk dengan air itu, bererti kami akan kehausan. Maka apakah
kami boleh berwuduk dengan air laut?” Baginda SAW bersabda: “Ia
(laut) adalah suci airnya dan halal pula bangkai binatangnya.”

2. Anas bin Malik RA meriwayatkan bahawa Rasulullah SAW datang
kepada Ummu Haram binti Maljan, kemudian Baginda SAW tidur
di sisinya. Kemudian Baginda SAW terjaga sambil ketawa. Lalu
Ummu Haram bertanya: “Apakah yang menyebabkan Rasulullah
SAW tertawa?” Baginda SAW menjawab: “Ada sekumpulan
manusia daripada kalangan umatku, mereka diperlihatkan kepadaku
sebagai para pejuang yang berperang di jalan Allah SWT, mereka
mengenderai di tengah laut, sebagai raja-raja di atas singgahsana,
atau seumpama raja-raja di atas singgahsana.” Ummu Haram berkata:
“Jika demikian, tolonglah tuan hamba berdoa kepada Allah SWT
supaya Dia menjadikan aku termasuk dalam kalangan mereka.”
Kemudian Nabi SAW pun berdoa untuknya. Setelah itu Nabi SAW
meletakkan kepalanya semula lalu tertidur. Kemudian Baginda SAW

Hukum 5(01).indd   3Hukum 5(01).indd   3 14/10/2013   09:42:2814/10/2013   09:42:28

HUKUM-HUKUM DALAM AL-QURAN

4

terjaga seraya ketawa. Ummu Haram bertanya: “Wahai Rasulullah
SAW, apa sebabnya tuan hamba tertawa?” Baginda SAW menjawab:
“Sekumpulan manusia daripada kalangan umatku, diperlihatkan
kepadaku, mereka adalah pejuang di jalan Allah SWT bagaikan raja-
raja di atas singgahsana, atau seumpama raja-raja di atas singgahsana.”
Baginda menyebutkan seperti yang disebutkan kali pertama. Ummu
Haram berkata: Aku pun berkata: “Berdoalah kepada Allah SWT
supaya Dia menjadikan aku termasuk dalam kalangan mereka.”
Baginda bersabda: “Kamu termasuk dalam golongan terawal (dalam
kalangan mereka….sehingga akhir hadith).

Semua ini menunjukkan tentang keharusan belayar di laut. Dari sudut
signifi kannya juga menunjukkan bahawa adanya darurat (keperluan)
untuk belayar di laut. Ini kerana Allah SWT meletakkan laut di tengah-
tengah bumi, lalu bumi itu pun terbelah. Allah SWT menjadikan makhluk-
Nya berada pada dua lembah, Allah SWT membahagi-bahagikan segala
manfaat antara dua arah, dan untuk mendapatkan manfaat itu dari satu
arah (tempat) ke satu arah tidak mungkin tercapai melainkan dengan
membelah lautan. Lantaran itu Allah SWT mempermudahkan jalan di
laut itu dengan kenderaan bahtera. Allah SWT ajarkan kepada Nabi Nuh
AS cara pembuatan bahtera yang kemudiannya diwarisi kepada seluruh
penghuni bumi mengikut sebagaimana yang ditunjukkan oleh Jibril
kepada Baginda (Nabi Nuh AS). Jibril berkata kepada Nabi Nuh AS:
“Buatkan bentuknya seperti dada burung.” Justeru, bahtera itu dibuat
dalam bentuk burung yang terbalik. Air yang berada di bawah bahtera
itu adalah bandingan udara (ruang angkasa) yang berada di bahagian
atas burung.

Persoalan Keempat: Keharusan belayar di laut meliputi semua
tujuan yang baik

Keharusan belayar dilaut disebutkan oleh al-Qur’an secara mutlak.
Manakala kedua-dua hadith yang telah disebutkan, ialah, hadith riwayat

Hukum 5(01).indd   4Hukum 5(01).indd   4 14/10/2013   09:42:2814/10/2013   09:42:28

SURAH YUNUS

5

Abu Hurairah RA menunjukkan keharusan belayar di laut secara mutlak.
Manakala hadith riwayat Anas RA menunjukkan keharusan belayar di
laut dalam peperangan. Belayar di laut adalah satu rukhsah (kelonggaran)
yang dibenarkan oleh Allah SWT walaupun ia mempunyai risiko, akan
tetapi pada kebiasaannya pelayaran di laut adalah selamat. Ini kerana
orang yang belayar di laut tidak dikepung oleh sesiapa, sedangkan
kebanyakan orang musafi r yang binasa (terkorban) adalah disebabkan
mereka dikepung.

Persoalan Kelima: Keharusan belayar di laut mestilah berdasarkan
adanya keperluan

Berkaitan sabda Rasulullah SAW yang menyebutkan: “Bagaikan
raja-raja di atas singgahsana.” Ada dua pendapat yang dikemukakan
tentang maksud hadith ini:

1. Mereka mengenderai belakangnya, di atas kapal, bagaikan raja-raja
yang mengenderai singgahsana yang ditanggung orang di darat.

2. Mereka mengenderai bahtera dalam keadaan yang lapang dan senang,
seolah-olah mereka adalah rombongan diraja.

Hadith ini berlawanan dengan fi rman Allah SWT dalam surah al-Kahfi
ayat 79 yang menyebutkan: (Adapun
perahu itu adalah ia dipunyai oleh orang-orang miskin yang bekerja di
laut). Dalam hadith terbabit Nabi SAW mensifatkan mereka yang belayar
dengan sifat seperti raja, manakala dalam ayat ini mereka yang belayar itu
disifatkan dengan sifat miskin. Disebabkan adanya pertentangan maksud
antara hadith dan ayat al-Qur’an ini, satu kumpulan cuba mencari jalan
keluar dengan mengatakan, ayat al-Qur’an tersebut dibacakan dengan

(Adapun perahu itu adalah ia dipunyai oleh orang-
orang yang kedekut), iaitu perkataan dibaca dengan huruf sin yang
bertasydid. Satu kumpulan pula mengatakan: Allah SWT mensifatkan
pelayar tersebut dengan sifat miskin yang membawa maksud mereka

Hukum 5(01).indd   5Hukum 5(01).indd   5 14/10/2013   09:42:2814/10/2013   09:42:28

HUKUM-HUKUM DALAM AL-QURAN

6

tidak mempunyai daya dan kekuatan semasa berada di tengah-tengah
laut. Demikian juga mereka lemah untuk mengatur urusan mereka semasa
di laut. Sesiapa yang ingin mengetahui bahawa daya dan kekuatan yang
sebenarnya hanya milik Allah SWT maka cubalah pergi belayar ke laut.
Hakikat pengertian ayat ini ialah, sifat miskin yang disandarkan kepada
mereka merujuk kepada dua aspek:

1. Kemiskinan (kelemahan) untuk mengharungi lautan.

2. Mereka tidak mempunyai harta dan kekuasaan, melainkan kapal
(perahu). Mereka belayar di laut bukan dengan jumlah yang ramai.
Mereka tidak mempunyai kekuatan, tekad dan kejituan untuk
memperoleh kemenangan. Ciri-ciri ini hanya ada bagi orang yang
bergelar raja (mempunyai kekuasaan).

Diriwayatkan bahawa Umar RA enggan membenarkan orang Islam
belayar di laut, kerana kemungkinan buruk yang bakal melanda mereka.
Ini kerana beliau berpendapat keharusan untuk belayar di laut itu hanyalah
jika ada darurat untuk berbuat demikian, sebagaimana halnya golongan
Muhajirin yang berhijrah ke Habsyah disebabkan darurat dari awal
hingga akhir. Maksud dari awal ialah pelayaran mereka semasa pergi
ke Habsyah kerana melarikan diri daripada tekanan orang musyrikin.
Manakala maksud hingga akhir ialah pelayaran pulang mereka untuk
membantu Nabi SAW dan menetap bersama Baginda SAW.

Persoalan Keenam: Mendedahkan diri kepada risiko dalam
pelayaran

Apabila seseorang belayar di laut dan menghadapi gelombang dan
badainya, maka dalam hal ini para ulama berbeza pendapat tentang
hukum (keharusan)nya. Huraian tentang hal ini telah kami sebutkan
dalam perbincangan surah al-A’raaf.

Hukum 5(01).indd   6Hukum 5(01).indd   6 14/10/2013   09:42:2814/10/2013   09:42:28

SURAH YUNUS

7

AYAT KEDUA

Terjemahan:
Doa ucapan mereka di dalam syurga itu ialah Maha Suci Engkau daripada
segala kekurangan wahai Tuhan! Dan ucapan penghormatan mereka
padanya ialah: Selamat sejahtera! Dan akhir doa mereka ialah segala puji
dipersembahkan kepada Allah SWT yang memelihara dan mentadbirkan
sekalian alam!

(Surah Yunus ayat 10)

Terdapat tiga persoalan tentang ayat ini:

Persoalan Pertama: Tafsiran perkataan

Mentafsirkan perkataan . Ada tiga pendapat dalam mentafsirkan
perkataan ini:

1. bermaksud (kekuasaan).

2. bermaksud (kekekalan). Dalam hal ini al-Ma’mar
mengungkapkan bait syairnya:

Duhai anakku, jika aku binasa pun maka

Sesungguhnya aku telah meninggalkan anak-anak untukmu

Aku tinggalkan untuk kalian anak-anak

Jaguhan yang menjadi picu senjatamu dan ledakannya

Hukum 5(01).indd   7Hukum 5(01).indd   7 14/10/2013   09:42:2814/10/2013   09:42:28

HUKUM-HUKUM DALAM AL-QURAN

8

Setiap yang dicapai anak muda

Telah kucapai kecuali tahiyyah

Yang dimaksudkan dengan tahiyyah dalam syair ini ialah
kekekalan.

3. dalam ayat terbabit bermaksud (kesejahteraan).

Persoalan Kedua: Pentafsiran ayat

Ada dua pendapat tentang tafsiran ayat ini:

1. Mereka yang disebutkan dalam ayat ini didatangi oleh seorang
malaikat yang membawa datang apa sahaja yang mereka inginkan
sambil berkata kepada mereka: (salam sejahtera ke atas
kamu) yang bermaksud “kalian selamat”. Kemudian mereka pun
menjawab salamnya. Apabila mereka makan apa yang dibawa datang
oleh malaikat itu mereka pun berkata: .

2. Maksud tahiyyah (penghormatan) mereka ialah penghormatan di
kalangan mereka (ahli syurga) antara satu sama lain. Dalam sebuah
hadith seperti yang telah kami terangkan menyebutkan bahawa setelah
mana Allah SWT menciptakan Adam AS, kemudian Allah SWT
berfi rman kepadanya: Pergilah kepada kumpulan malaikat itu dan
ucapkanlah salam kepada mereka.” Lalu Adam AS pun datang kepada
mereka seraya berkata: (salam sejahtera ke atas kalian).
Lantas mereka (malaikat pun menjawab: (dan
kesejahteraan juga ke atas anda, serta rahmat dan keberkatan daripada-
Nya). Kemudian Allah SWT pun berfi rman kepadanya: Inilah ucapan
tahiyyah (penghormatan) kamu dan tahiyyah zuriatmu sampai ke hari
kiamat.” Manakala dalam ayat al-Qur’an yang sedang kita bincangkan
Allah SWT menerangkan bahawa ucapan salam itu adalah tahiyyah
(penghormatan) mereka yang berada di dalam syurga. Justeru, ia
bermaksud tahiyyah itu telah ditetapkan sejak dari awal penciptaan

Hukum 5(01).indd   8Hukum 5(01).indd   8 14/10/2013   09:42:2814/10/2013   09:42:28

SURAH YUNUS

9

makhluk sehinggalah ke penghujung yang tiada berkesudahan.

Ibn al-Qasim telah meriwayatkan daripada Imam Malik berkaitan
maksud firman Allah SWT: yakni ucapan salam ini
diucapkan sesama kamu yang mana kamu mengucapkannya apabila
bertemu sesama kamu.

Berbalik kepada kedua-dua pandangan yang telah disebutkan, maka
kedua-duanya ada kemungkinan (munasabahnya), akan tetapi pendapat
yang kedua lebih nyata (kuat), kerana ia adalah pendapat yang difahami
berdasarkan keterangan zahir ayat al-Qur’an terbabit. Wallahu a’lam.

AYAT KETIGA

Terjemahan:
Maka yang demikian (sifatNya dan kekuasaanNya) ialah Allah SWT,  Tuhan
kamu yang sebenar-benarnya; sesudah nyatanya sesuatu yang betul dan
benar, maka tidakkah yang lain daripada kebenaran itu adalah kesesatan?
Oleh itu, bagaimana kamu dapat dipesongkan dari kebenaran?

(Surah Yunus ayat 32)

Terdapat empat persoalan tentang ayat ini:

Persoalan Pertama: Mentafsirkan perkataan

Kami telah mengupas maksud perkataan ini dalam kitab al-Amad al-
Aqsa ketika membicarakan perihal Allah SWT menamakan diri-Nya
dengan nama . Inti pati kupasan kami itu ialah ialah
(kewujudan). Kewujudan terbahagi kepada dua, iaitu kewujudan hakiki
dan kewujudan syar’ie. Kewujudan hakiki hanya bagi Allah SWT dan
sifat-sifat-Nya sahaja. Inilah yang dimaksudkan oleh sabda Rasulullah
SAW:

Hukum 5(01).indd   9Hukum 5(01).indd   9 14/10/2013   09:42:2814/10/2013   09:42:28

HUKUM-HUKUM DALAM AL-QURAN

10

Terjemahan:
Engkaulah Yang Haq (benar), fi rman-Mu adalah benar, janji-Mu adalah
benar, pertemuan dengan-Mu adalah benar, syurga adalah benar, neraka
adalah benar dan hari kiamat adalah benar (yakni benar-benar wujud).

Adapun Allah SWT dan sifat-sifat-Nya maka kewujudan-Nya adalah
benar, kerana kewujudan Allah SWT tidak didahului oleh tiada dan tidak
disusuli oleh kebinasaan. Manakala pertemuan dengan Allah SWT adalah
benar (wujud) dan didahului oleh tiada serta di susuli oleh sepertinya
juga (tiada). Manakala syurga dan neraka kedua-duanya adalah benar
(wujud) dan kewujudannya didahului oleh tiada, tetapi tidak disusuli oleh
kebinasaan. Akan tetapi apa yang terdapat di dalamnya seperti aneka jenis
azab itu adalah  (sifat atau perkara yang mendatang).  Manakala
kewujudan syar’ie bermaksud perkara yang dipandang baik oleh syarak,
iaitu perkara yang wajib dan tidak wajib.

Persoalan Kedua: Menjelaskan pengertian

Perkataan adalah lawan kepada . Adakalanya perkara yang
berlawanan kelihatan dengan ketara. Justeru, apabila kita mengatakan:
Sesungguhnya Allah SWT adalah secara hakiki, maka ini bererti
yang selain Allah SWT adalah . Inilah pengertian yang dimaksudkan
oleh seorang penyair melalui bait syairnya:

Terjemahan:
Ingatlah segala sesuatu yang selain Allah SWT adalah batil.

Jika kita mengatakan itu bermaksud perkara yang baik dari sudut
syarak, maka bermaksud perkara yang buruk dari sudut syarak.

Hukum 5(01).indd   10Hukum 5(01).indd   10 14/10/2013   09:42:2914/10/2013   09:42:29

SURAH YUNUS

11

Pertentangan antara dengan telah sedia dimaklumi dari sudut
bahasa dan syarak. Contohnya sebagaimana fi rman Allah SWT:

Terjemahan:
Bersifatnya Allah SWT dengan kekuasaan dan luas ilmu pengetahuan itu
kerana bahawasanya Allah SWT,  Dia lah sahaja Tuhan Yang Sebenar-
benarnya, dan bahawa segala yang mereka sembah selain daripada Allah
SWT itulah yang nyata palsunya.

(Surah al-Hajj ayat 62)

Perkataan juga adalah lawan kepada perkataan yang
mana ia sedia dimaklumi dari sudut bahasa dan syarak. Contohnya
sebagaimana fi rman Allah SWT dalam ayat ini:
(maka tidakkah yang lain daripada kebenaran itu adalah kesesatan?).
Kita telah pun membicarakan tentang hakikat perkataan .
Manakala hakikat perkataan pula ialah seperti dalam persoalan
seterusnya.

Persoalan Ketiga: Hakikat perkataan

Perkataan ini bermaksud hilang daripada kebenaran. Ia diambil
daripada perkataan (hilang jalan) iaitu beralih daripada
tempat tuju. Di dalam syarak perkataan ini dikhususkan dengan beralih
daripada iktikad yang betul, tanpa termasuk beralih daripada amalan.
Antara yang agak ganjil berkaitan perkataan ini ialah apabila
Allah SWT mengungkapkan perkataan itu bagi maksud tidak mengetahui
kebenaran apabila terdapat sifat kelalaian. Namun Allah SWT tidak pula
menggandingkan sifat dengan keadaan tidak mengetahui kebenaran
yang disebabkan oleh bodoh atau syak.

Berdasarkan inilah para ulama memahamkan maksud firman
Allah SWT: (Dan didapati-Nya engkau sesat, lalu Dia

Hukum 5(01).indd   11Hukum 5(01).indd   11 14/10/2013   09:42:2914/10/2013   09:42:29

HUKUM-HUKUM DALAM AL-QURAN

12

memberikan hidayah petunjuk? –surah ad-Duha ayat 7-). Maksud sesat
dalam ayat ini ialah tidak mempunyai pengetahuan. Ia dijelaskan melalui
fi rman-Nya dalam surah asy-Syura ayat 52:
(engkau tidak pernah mengetahui (sebelum diwahyukan kepadamu):
apakah Kitab (al-Qur’an) itu dan tidak juga mengetahui apakah iman itu).

Persoalan Keempat: Permainan catur dan buah dadu

Abdullah bin Abdul Hakam meriwayatkan daripada Ayshab, daripada
Imam Malik, katanya: Allah SWT berfi rman: (maka
tidakkah yang lain daripada kebenaran itu adalah kesesatan?). Oleh itu
bermain catur dan buah dadu adalah termasuk dalam kesesatan.

Yunus meriwayatkan daripada Ayshab, katanya: Imam Malik
ditanyakan tentang hukum bermain catur. Beliau menjawab: Tidak ada
kebaikan padanya, dan tidak ada sebarang kebaikan pun. Ia termasuk
dalam perkara batil. Permainan semuanya termasuk dalam kebatilan,
dan orang yang berfi kiran sepatutnya dihalang oleh janggut dan ubannya
daripada terjebak dalam kebatilan. Umar bin al-Khattab RA pernah
berkata kepada Aslam berkaitan sesuatu perkara: “Apakah janggutmu
tidak dapat menghalang kamu daripada ini?” Aslam berkata: “Lalu
aku menanti beberapa lama sehingga aku menyangka janggutku akan
menghalangku.” Imam Malik ditanyakan: “Oleh kerana Umar RA
selalu menyebutkan begitu (Apakah janggutmu tidak dapat menghalang
kamu?), maka apakah ia benar-benar terjadi?” Beliau menjawab: “Ya,
pada fi kiranku (ia benar-benar terjadi).”

Yunus meriwayatkan daripada Ibn Wahb daripada Malik yang mana
beliau (Imam Malik) ditanyakan tentang seorang lelaki yang bermain
(sesuatu permainan) dengan isterinya di rumah. Imam Malik berkata: Aku
tidak suka hal tersebut, bukannya tabiat orang mukmin suka bermain. Allah
SWT berfi rman:  (maka tidakkah yang lain daripada
kebenaran itu adalah kesesatan?). Maka apa yang dilakukan oleh orang ini
termasuk dalam kebatilan.

Hukum 5(01).indd   12Hukum 5(01).indd   12 14/10/2013   09:42:2914/10/2013   09:42:29

SURAH YUNUS

13

Mukhallad bin Khidash meriwayatkan daripada Imam Malik,
bahawa beliau ditanyakan tentang hukum bermain catur, lalu beliau
membacakan fi rman Allah SWT:  (maka tidakkah
yang lain daripada kebenaran itu adalah kesesatan?). Berita ini turut
diriwayatkan oleh Abdul Aziz al-Juhani dengan katanya: Aku bertanya
kepada Malik bin Anas: Bolehkah aku mengajak seseorang bermain
denganku? Lalu Imam Malik bertanya: Apakah (permainan) itu
termasuk dalam erti kata al-haq (kebenaran)? Aku menjawab: Tidak. Lalu
beliau berkata:  (maka tidakkah yang lain daripada
kebenaran itu adalah kesesatan?).

Penulis mengatakan: Inilah butiran kata Imam Malik yang terdaya aku
pungut berkaitan masalah ini. Sesetengah ulama terdahulu dari kalangan
yang menyanggahinya membantah pandangan beliau dengan mengatakan:
Pada zahirnya ayat ini menunjukkan bahawa ia bermaksud tidak ada selepas
Allah SWT melainkan kesesatan. Ini kerana awal ayat itu menyebutkan:

 (Maka yang demikian (sifat-Nya dan kekuasaan-Nya)
ialah Allah SWT,  Tuhan kamu yang sebenar-benarnya). Maka ini merujuk
kepada maksud iman dan kufur, bukannya dalam soal amalan.

Sesetengah ulama terdahulu menjawab kenyataan ini dengan berkata:
Sesungguhnya kekufuran itu menutup kebenaran, dan setiap yang bukan
kebenaran juga berperanan seperti kekufuran. Inilah kemuncak soalan
dan jawapan berkaitan masalah ini.

Sebagai penjelasannya, dikatakan: Sesunguhnya Allah SWT jua yang
mengharus dan mengharamkan sesuatu. Maka yang haram itu adalah
kesesatan, manakala yang harus itu adalah petunjuk. Jika keharusan
termasuk dalam erti kata hak (kebenaran) seperti yang dipersepakati oleh
ulama maka bermain catur termasuk dalam perkara yang harus. Oleh itu
ia tidak termasuk dalam kesesatan. Ini kerana orang yang mengharuskan
apa yang Allah SWT haruskan tidak boleh dikatakan yang dia seorang
yang sesat. Jika catur itu terkeluar daripada perkara yang diharuskan,
maka hendaklah dicari dalilnya. Jika ada dalil yang menunjukkan catur
adalah haram, maka ketika itu ia termasuk dalam senarai kesesatan yang

Hukum 5(01).indd   13Hukum 5(01).indd   13 14/10/2013   09:42:2914/10/2013   09:42:29

HUKUM-HUKUM DALAM AL-QURAN

14

terangkum dalam ayat ini. Kami telah pun membicarakan tentang maksud
. Menurut pendapat ulama asy-Syafi e permainan catur berbeza

daripada permainan buah dadu, kerana dalam permainan catur terdapat
elemen memerah kefahaman dan menggunakan otak, manakala dalam
permainan buah dadu ia hanyalah satu bentuk perjudian yang menipu
daya, yang mana tidak dapat diketahui apakah yang keluar (daripada buah
dadu) itu? Ia samalah seperti menguji nasib dengan batang panah.

Para ulama kami (Maliki) mengatakan: Hadith yang sahih daripada
Nabi SAW menyebutkan sabda Baginda SAW:

Terjemahan:
Sesiapa yang bermain dengan buah dadu bererti dia telah mencelupkan
tangannya ke dalam daging dan darah babi.

Hadith ini secara langsung membawa erti pengharaman catur
kerana kesemuanya (dadu dan catur) menyebabkan orang lalai daripada
mengingati Allah SWT dan solat. Pada kedua-dua jenis permainan ini
memang terdapat pemerahan kefahaman walaupun tidak sama (kadar
memerah kefahaman itu).

Manakala seorang lelaki yang bermain permainan ‘empat belas’ dengan
isterinya maka halangan itu tidak membezakan walaupun isteri itu bermain
dengan suaminya tanpa penyertaan lelaki yang ajnabi (asing). Samalah
halnya suami tidak harus bermain buah dadu bersama isterinya berdasarkan
larangan tersebut adalah dalam bentuk yang umum. Permainan ‘empat
belas’ termasuk dalam erti kata perjudian.

Manakala hiburan dalam bentuk nyanyian termasuk dalam hiburan
yang menimbulkan gelora jiwa menurut kebanyakan ulama termasuk
Imam Malik bin Anas. Dalam al-Qur’an dan as-Sunnah tidak terdapat
dalil yang mengharamkannya. Adapun dalam hadith yang sahih
menyebutkan tentang keharusannya. Hadith tersebut ialah: Abu Bakar RA
datang kepada Aisyah RA. Bersama Aisyah RA ada dua orang pelayan

Hukum 5(01).indd   14Hukum 5(01).indd   14 14/10/2013   09:42:2914/10/2013   09:42:29

SURAH YUNUS

15

wanita daripada kalangan penyanyi orang Ansar. Tatkala itu mereka
berdua sedang menyanyikan dengan seni kata yang disebutkan oleh
orang Ansar semasa peperangan Bu’ath. Lantas Abu Bakar RA berkata:
Apakah dibiarkan seruling syaitan dalam rumah Rasulullah SAW? Lalu
Rasulullah SAW bersabda: Biarkanlah mereka berdua hai Abu Bakar
RA, sesungguhnya ini adalah hari raya.” Justeru, jika nyanyian adalah
haram maka tentulah ia tidak berlaku dalam rumah Rasulullah SAW. Abu
Bakar RA mengingkarinya kerana melihat kepada keadaan yang zahir,
tetapi Nabi SAW memperakuinya dengan memberikan kelonggaran dan
bersikap lemah lembut dengan manusia apabila mereka perlu mendapat
kedamaian hati, kerana bukan semua hati manusia dapat menanggung
keadaan yang serius selama-lamanya. Kebenaran Nabi SAW dengan
menyebutkan alasan bahawa hari itu adalah hari raya menunjukkan
bahawa berterusan dalam keadaan tersebut adalah makruh. Ia juga
menunjukkan kelonggaran (rukhsah) untuk berhibur (dengan nyanyian)
dibenarkan pada beberapa sebab seperti hari raya, kenduri perkahwinan,
menyambut ketibaan orang yang telah lama tidak berjumpa dan hal-hal
seumpamanya dalam masyarakat yang pada adatnya boleh menimbulkan
suasana kemesraan di antara golongan yang terpisah sama ada lelaki atau
perempuan.

Semua hadith yang diriwayatkan bahawa perkara itu diharamkan, atau
setiap ayat al-Qur’an yang dibacakan untuk dijadikan dalil pengharaman
adalah hadith yang sanadnya adalah palsu, dan ia juga palsu dari sudut
keyakinan, perkhabaran dan pentakwilan. Ini kerana telah sabit melalui
hadith yang sahih bahawa Rasulullah SAW memberikan kelonggaran
untuk nyanyian pada dua hari raya, dan untuk menangisi si mati tanpa
disertai dengan ratapan. Hadith itu bersumber daripada riwayat Thabit
bin Wadi’ah.

Hukum 5(01).indd   15Hukum 5(01).indd   15 14/10/2013   09:42:2914/10/2013   09:42:29

HUKUM-HUKUM DALAM AL-QURAN

16

AYAT KEEMPAT

Terjemahan:
Katakanlah (kepada kaum yang mengada-adakan sesuatu hukum): “Sudahkah
kamu nampak baik-buruknya sesuatu yang diturunkan Allah SWT untuk
manfaat kamu itu sehingga dapat kamu jadikan sebahagian daripadanya
haram, dan sebahagian lagi halal?” Katakanlah lagi (kepada mereka):
“Adakah Allah SWT izinkan bagi kamu berbuat demikian, atau kamu hanya
mengada-adakan secara dusta terhadap Allah SWT?”

(Surah Yunus ayat 59)

Hanya Allah SWT yang berhak menghalal dan mengharamkan
sesuatu

Ayat ini menunjukkan dalil bahawa mengharam dan menghalalkan
sesuatu tidak boleh berpaksikan kepada akal dan hawa nafsu. Yang berhak
mengharam dan menghalalkan hanya Allah SWT sahaja sebagaimana
yang telah diterangkan dalam perbincangan surah al-An’am melalui ayat
yang seumpama ayat ini.

AYAT KELIMA

Terjemahan:
Untuk mereka sahajalah kebahagiaan yang menggembirakan di dunia dan
di akhirat; tidak ada (sebarang perubahan pada janji-janji Allah SWT yang
demikian itulah kejayaan yang besar.

(Surah Yunus ayat 64)

Hukum 5(01).indd   16Hukum 5(01).indd   16 14/10/2013   09:42:2914/10/2013   09:42:29

SURAH YUNUS

17

Terdapat dua persoalan tentang ayat ini:

Persoalan Pertama: Pentafsiran ayat

Ada dua pendapat tentang tafsiran ayat ini:

1. Ayat bermaksud berita gembira oleh Allah SWT kepada hamba-
hamba-Nya dengan perkhabaran yang Allah SWT sampaikan kepada
mereka. Perkhabaran itu ialah janji-Nya yang mulia yang disebutkan
melalui fi rman-fi rman-Nya seperti dalam surah al-Baqarah ayat 223:

(berilah khabar gembira kepada orang-orang yang
beriman.), dan dalam surah al-Baqarah ayat 25:
(berilah khabar gembira kepada orang-orang yang beriman.), dan dalam
surah at-Taubah ayat 21: (Mereka digembirakan
oleh Tuhan mereka dengan pemberian rahmat daripada-Nya), serta
ayat-ayat lain yang seumpamanya.

2. Ibn al-Qasim dan selainnya meriwayatkan daripada Imam Malik RA,
daripada Hisham bin ‘Urwah, daripada bapanya berkaitan ayat ini,
katanya: Ia bermaksud mimpi yang baik yang dilihat oleh seseorang yang
soleh atau diperlihatkan untuknya (melalui orang lain). Seorang lelaki dari
Mesir berkata: Aku bertanya kepada Abu ad-Darda’ RA tentang fi rman
Allah SWT: (Untuk mereka sahajalah
kebahagiaan yang menggembirakan di dunia dan di akhirat), lalu beliau
berkata: Tidak seorang pun yang pernah bertanya kepadaku tentang ayat
ini semenjak aku bertanyakannya kepada Rasulullah SAW. Aku pernah
bertanya kepada Rasulullah SAW tentang ayat ini, lalu Baginda SAW
bersabda: “Tidak seorang pun yang pernah bertanya kepadaku tentang
ayat ini sejak ia diturunkan, ia bermaksud mimpi yang baik yang dilihat
oleh seorang lelaki Muslim atau diperlihatkan untuknya.”

Hadith tersebut juga diriwayatkan daripada Abu Hurairah RA, Ibn
Umar RA dan Talhah RA, namun jalan periwayatannya tidak sahih, akan
tetapi ia mencapai status hasan.

Hukum 5(01).indd   17Hukum 5(01).indd   17 14/10/2013   09:42:3014/10/2013   09:42:30

HUKUM-HUKUM DALAM AL-QURAN

18

Persoalan Kedua: Mimpi yang baik adalah satu juzuk kenabian

Apa yang sabit daripada Nabi SAW berkaitan hal ini bahawa mimpi
yang baik yang dilihat oleh seorang yang soleh atau diperlihatkan
untuknya merupakan satu juzuk daripada empat puluh enam juzuk
kenabian. Hadith ini sahih dan pengertiannya juga menarik. Kami telah
membicarakan tentang hadith ini pada tempatnya dalam kitab Syarh al-
Hadith as-Sahih. Nanti akan disebutkan sebahagian daripadanya dalam
perbincangan surah Yusuf insya-Allah.

AYAT KEENAM

Terjemahan:
Dan (setelah itu), Kami wahyukan kepada Nabi Musa AS serta saudaranya
(Nabi Harun AS): “Hendaklah kamu berdua mendirikan rumah-rumah
di Mesir untuk menempatkan kaum kamu, dan jadikanlah rumah-rumah
kamu kiblat sembahyang, serta dirikanlah sembahyang di dalamnya; dan
sampaikanlah berita gembira kepada orang-orang yang beriman (bahawa
mereka akan diselamatkan daripada kezaliman Firaun dan kaumnya).”

(Surah Yunus ayat 87)

Terdapat tiga persoalan tentang ayat ini:

Persoalan Pertama: Perihal kiblat

Iaitu perbincangan tentang kiblat. Hal ini telah pun dibincangkan
dalam surah al-Baqarah.

Persoalan Kedua: Pentafsiran ayat

Firman ini menunjukkan dalil bahawa kiblat solat telah disyariatkan
kepada Nabi Musa AS dan kaumnya. Solat tidak terlepas sama sekali

Hukum 5(01).indd   18Hukum 5(01).indd   18 14/10/2013   09:42:3014/10/2013   09:42:30

SURAH YUNUS

19

daripada pensyaratan bersuci daripada hadas kecil dan besar, menghadap
kiblat, dan menutup aurat. Kerana pensyaratan tersebut lebih menguatkan
taklif, dan lebih menampakkan kehebatan dalam beribadat.

Persoalan Ketiga: Kiblat umat terdahulu

Dikatakan bahawa firman Allah SWT : (dan
jadikanlah rumah-rumah kamu kiblat sembahyang) dimaksudkan dengan
Baitul Maqdis. Mereka diperintah menghadap ke arah Baitul Maqdis
walau di mana pun mereka berada. Dalam kalangan umat Islam Baitul
Maqdis pernah dijadikan sebagai kiblat dalam sesuatu tempoh, kemudian
ia dimansuhkan, seperti yang telah diterangkan dalam perbincangan
surah al-Baqarah.

Dikatakan juga bahawa dengan ayat itu Allah SWT bermaksud:
Solatlah kalian di rumah kalian, dan bukannya di biara apabila kalian
berada dalam keadaan takut. Ini kerana dalam agama mereka, mereka
tidak bersolat kecuali di biara dan gereja selagi mereka berada dalam
keadaan aman. Oleh itu apabila mereka berada dalam keadaan takut maka
mereka dibenarkan  bersolat di rumah. Namun  pendapat yang pertama
adalah lebih zahir (kuat) kerana pendapat yang kedua hanya dakwaan
semata-mata yang tidak disertakan dengan dalil.

Hukum 5(01).indd   19Hukum 5(01).indd   19 14/10/2013   09:42:3014/10/2013   09:42:30

Ingin membaca buku ini dengan lebih lanjut?
Dapatkan naskhah anda di:
Bahagian Penerbitan Jakim
Aras 1, Blok D9, Kompleks D,

Pusat Pentadbiran Kerajaan Persekutuan,
62519 W.P. Putrajaya.
No. Tel : 03-8886 4575No. Tel : 03-8886 4575

Front page.indd

Kandungan.indd

Hukum 5(01).indd

hub ahkam jil5