A
Q
ID
A
H

IB
A
D
A
H

M
U
A
M
A
L
A
T

D
A
N

E
K
O
N
O
M
I

P
E
R
U
B
A
T
A
N

Z
A
K
A
T

M
U
N
A
K
A
H
A
T

M
A
K
A
N
A
N

D
A
N

M
IN
U
M
A
N

P
A
K
A
IA
N

D
A
N

L
A
IN
-L
A
IN

H
A
IW
A
N

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

Diterbitkan Oleh

JABATAN KEMAJUAN ISLAM MALAYSIA
BAHAGIAN PENGURUSAN FATWA

www.islam.gov.my

www.e-fatwa.gov.my

Cetakan Kelima 2015

Hak Cipta Terpelihara

Hak Cipta Terpelihara tidak dibenarkan mengeluar ulang mana-mana bahagian

artikel, ilustrasi dan isi kandungan buku ini dalam apa juga bentuk dan dengan

cara apa jua sama ada secara elektronik, fotokopi, mekanik, rakaman atau cara

lain sebelum mendapat izin bertulis daripada penerbit Ketua Pengarah, Jabatan

Kemajuan Islam Malaysia, Pusat Pentadbiran Kerajaan Persekutuan, 62519

Putrajaya.

Reka bentuk oleh:

Crystal Creative Empire

No. 9-4, Level 4,

Pusat Dagangan UMNO Shah Alam,

Persiaran Damai, Sek. 11,

40000 Shah Alam,

Selangor Darul Ehsan, MALAYSIA

Tel: (6)03-5513 2250

Faks: (6)03-5513 2251

Email: myccempire@gmail.com

ISI KANDUNGAN

Kata Alu-Aluan Ketua Pengarah JAKIM i

Muka Surat

1.

2.

3.

4.

5.

6.

7.

8.

9.

10.

11.

12.

13.

14.

15.

16.

17.

Tarekat Mufarridiah (1980)

Tarekat Naqsyabandiah Khalidiah Kadirun Yahya (1981)

Filem “The Message” (1982)

Ajaran Hasan Anak Rimau (1983)

Penyelewengan Qadiani/Ahmadiah (1984)

Isu Kafir Mengkafir Sesama Orang Islam (1984)

Ajaran Bahai (1985)

Buku Karangan Dr. Rashad Khalifah (1985)

Buku Aurad Muhammadiah (1986)

Hari Kenangan Rakan Seperjuangan Di Tugu Negara (1987)

Amalan Suluk (Bertapa) & Rabitah (Menghadirkan Wajah

Guru) Dalam Tariqat Naqsyabandiah Khalidiah (1992)

Amalan Ilmu Hitam/Sihir (1993)

Kumpulan Al-Arqam Pimpinan Haji Ashaari Muhammad

(1994)

Mimpi Dari Perspektif Islam (1994)

Istiadat Meletakkan Kalungan Bunga Di Tugu Negara

Sempena Hari Pahlawan (1995)

Penggunaan Jin Menurut Islam (1995)

Syiah Di Malaysia (1996)

AQIDAHBAB1

1

1

1

2

2

2

3

3

4

4

5

5

6

6

7

8

8

Khurafat Dan Azimat Menurut Perspektif Islam (1996)

Tariqat Naqsyabandiah Al-Aliyyah Syeikh Nazim

Al-Haqqani (2000)

Ajaran Kumpulan Al-Mas Syed Mohamad Al-Masyhor

(2000)

Wahdatul Wujud (2000)

Ajaran Azhar Bin Wahab (2003)

Garis Panduan Orang Islam Turut Merayakan Hari

Kebesaran Agama Orang Bukan Islam (2005)

Hukum Menulis Dan Menerbit Bahan-Bahan Yang

Mengandungi Ayat-Ayat Al-Quran, Hadis Beserta

Pandangan-Pandangan Agama Lain (Cina, Buddha,

Hindu, Sikh Dan Kristian) (2005)

Hukum Orang Islam Menyambut Perayaan Valentine's

Day (2005)

Kedudukan Air Musoffa (2006)

Kumpulan Black Metal Serta Langkah-Langkah

Menanganinya (2006)

Kumpulan Tal Tujuh (2006)

Aliran Pemikiran Liberal: Hukum dan Implikasinya Kepada

Islam Di Malaysia (2006)

Hukum Meminta Orang Bukan Islam Sama-Sama Berdoa

Mengikut Anutan Masing-Masing Dalam Satu Majlis Yang

Dihadiri Oleh Penganut Pelbagai Agama (2006)

Usaha-Usaha Menghidupkan Semula Al-Arqam Melalui

Syarikat Rufaqa Corporation Sdn. Bhd. Dan Lain-Lain

Syarikat (2006)

Pameran Jin, Hantu Dan Keranda, Pameran Alam Misteri

Serta Yang Berkaitan Dengannya (2007)

Amalan Kebatinan Dalam Persembahan Kesenian

Tradisional Masyarakat Melayu (2007)

18.

19.

20.

21.

22.

23.

24.

25.

26.

27.

28.

29.

30.

31.

32.

33.

9

10

11

11

12

12

15

16

16

17

17

18

21

21

28

29

Hukum Menggunakan Barangan Yang Mempunyai Lambang

Agama Lain (2008)

Isu Tuntutan Penganut Kristian Terhadap Penggunaan

Kalimah Allah (2008)

Kedudukan Senaman Yoga Di Kalangan Umat Islam (2008)

Pembinaan Monumen Peringatan Bagi Angkatan Tentera

(2009)

Hukum Penglibatan Orang Islam Dalam Aktiviti Candlelight

Vigil (2009)

Kedudukan Kursus ESQ Leadership Training (2010)

Kedudukan Amalan Khurafat Di Pulau Besar Melaka

(2014)

Ajaran Ilmu Makrifat (Mengenal Allah/Diri) Oleh Mohd.

Yusof Cik Wook Yang Disebarkan oleh Haji Shaari Mohd

Yusof (2014)

34.

35.

36.

37.

38.

39.

40.

41.

29

30

30

31

32

32

33

35

1.

2.

3.

4.

5.

6.

7.

8.

9.

10.

11.

12.

13.

14.

15.

Sembahyang Jumaat Pelajar Malaysia di Luar Negeri (1985)

Sembahyang Jumaat Polis dan Tentera Yang Bertugas (1985)

Al-Fatihah Dan Bentuk-Bentuk Qiraat Yang Dibolehkan

Dalam Sembahyang (1986)

Hukum Sembahyang Jumaat Kakitangan Jabatan

Perkhidmatan Pos (1986)

Hukum Haji Lebih Daripada Sekali (1988)

Tragedi Terowong Al-Muassim (1990)

Kaedah Pengendalian Mayat Pesakit AIDS di Malaysia

(1992)

Pindaan Kaedah Penetapan Hari Raya Aidil Adha Di

Malaysia (1992)

Sembahyang Jamak Kerana Menjalani Rawatan Penyakit-

Penyakit Kronik Di Hospital-Hospital Kerajaan/Swasta

(2000)

Pekerja-Pekerja Islam Di Kilang-Kilang Yang Tidak Dapat

Menunaikan Sembahyang Fardhu (2003)

Sembahyang Jumaat Banduan Di Dalam Penjara Dan

Seumpamanya (2003)

Hukum Kebenaran Mendirikan Solat Jumaat Di Kem Bagi

Peserta Latihan Khidmat Negara (2004)

Hukum Wakalah Dan Beberapa Perkara Berbangkit Dalam

Ibadat Korban (2004)

Hukum Bermabit Di Mina Bagi Jemaah Haji Yang Tidak

Diperuntukkan Tempat Di Mina (2004)

Hukum Skim Pinjaman Wang Daripada Koperasi Dan

Seumpamanya Untuk Menunaikan Fardu Haji Atau

Umrah (2005)

IBADAHBAB2

38

38

39

39

40

40

41

41

42

42

43

43

44

44

45

16.

17.

18.

19.

20.

21.

22.

23.

24.

25.

Pelaksanaan Ibadah di International Space Station (ISS)

(2006)

Hukum Melakukan Samak Najis Mughallazah Menggunakan

Sabun Tanah Liat (2006)

Hukum Pelaksanaan Ibadah Bagi Pesakit Yang Menggunakan

Beg Kolostomi (2007)

Had Berpaling yang Dibenarkan Daripada Arah Qiblat

(2007)

Hukum Mencerap Hilal Dari Satelit (2008)

Hukum Bersuci Bagi Pekerja Di Loji Kumbahan (2008)

Hukum Menunaikan Haji Bagi Pesakit Yang Menjalani

Rawatan Hemodialisis (2008)

Hukum Memakai Mask (Penutup Mulut Dan Hidung) Bagi

Jemaah Haji Dalam Ihram (2009)

Kedudukan Kursus Pelatihan Solat Khusyuk (2011)

Kedudukan Perbuatan Zikir Sambil Memukul Gendang

Atau Peralatan Muzik Lain Dalam Masjid Atau Surau

(2014)

45

46

47

47

48

48

49

49

50

50

Wang Faedah (1971)

Nominee (Penama) (1978)

Insurans (1979)

Saham Wakaf Dan Wakaf Ganti (Wakaf Ibdal) (1982)

Khairat Kematian (1987)

Skim Haji Perkhidmatan Tentera (1987)

Ganjaran Terbitan Dan Pencen Terbitan (1988)

Akaun Simpanan Yang Tidak Aktif Dalam Lembaga Urusan

Dan Tabung Haji (1990)

Hukum Bermuamalat Dengan Bank-Bank Perdagangan

(1993)

Pewarisan Harta & Harta Sepencarian Yang Dilaksanakan

Di Rancangan Felda (1995)

Langkah-Langkah Membangunkan Hartanah Waqaf MAIN

Dari Perspektif Hukum (1996)

Hukum Menyerahkan Sebahagian Tanah Wakaf Kepada

Pihak Berkuasa (1999)

Wang Simpanan KWSP, SOCSO Dan Seumpamanya Bagi

Ahli Beragama Islam Yang Meninggal Dunia (2000)

Wang Pampasan Kematian Pekerja Yang Dianugerahkan

Oleh Kerajaan Atau Syarikat Swasta (2000)

Pinjaman Pendidikan Mengikut Prinsip Syariah (2002)

Hukum Pembayaran Simpanan Kumpulan Wang Simpanan

Pekerja (KWSP) Bagi Ahli Yang Memeluk Islam (2004)

Hukum Peraduan SMS Dan Menyertainya Menurut

Pandangan Islam (2004)

MUAMALAT DAN EKONOMIBAB3

53

53

54

55

55

56

57

57

58

59

60

60

61

62

62

63

64

1.

2.

3.

4.

5.

6.

7.

8.

9.

10.

11.

12.

13.

14.

15.

16.

17.

18.

19.

20.

21.

22.

23.

24.

25.

26.

27.

28.

29.

30.

31.

32.

33.

34.

35.

64

64

65

65

66

66

69

69

70

71

71

71

72

73

74

75

75

76

Hukum Wakaf Bagi Tanah Bertaraf Hak Milik Terhad (2004)

Hukum Skim Cepat Kaya Dan Seumpamanya (2005)

Hukum Sistem Jualan Langsung (MLM) Menurut Islam

(2006)

Hukum Ke Atas Produk Investment Link Menurut Islam

(2006)

Penentuan Hukum Syarak Di dalam Pelaksanaan Skim

Pajak Gadai Islam (Ar Rahnu) Di Malaysia (2007)

Hukum Berkaitan Pembangunan Tanah Wakaf Di Bawah

Rancangan Malaysia Ke-9 (2007)

Hukum Pelaburan Ke Atas Syarikat Swiss Cash Mutual

Fund (2007)

Penentuan Hukum Syarak Di Dalam Pelaksanaan Skim

Pajak Gadai Islam (Ar Rahnu) Di Malaysia (Cadangan

Kadar Upah Simpan Barang Gadaian) (2007)

Hukum Membangunkan Tanah Wakaf Khas Dengan

Pembangunan Selain Daripada Niat Asal Pewakaf (2008)

Kajian Hukum Insurans Am (2008)

Hukum Pelaksanaan Takaful Di Malaysia (2008)

Pelaburan Dalam ASN, ASB Dan Seumpamanya (2008)

Hukum Penerokaan Tanah Secara Tidak Sah (2008)

Kajian Pelaksanaan Pembiayaan Pendidikan Perbadanan

Tabung Pendidikan Tinggi Nasional (PTPTN) Berasaskan

Kontrak Ju’alah (2008)

Hukum Peraduan Celcom 100 Hari 100 Kereta (2008)

Hukum Pewarisan Bagi Kes Kematian Serentak (2008)

Penyaluran Harta Tidak Patuh Syariah Ke Baitulmal Dan

Institusi Islam Lain (2009)

Hukum Mempromosikan Produk Insurans Konvensional

Menurut Perspektif Syariah (2009)

Status Pampasan Polisi Insurans Konvensional Selepas

Kematian Pembeli Polisi (2011)

Parameter Pelaburan Emas (2011)

Status Terkini Pematuhan Syariah Skim Sijil Simpanan

Premium Bank Simpanan Nasional (BSN) (2012)

Hukum Perdagangan Pertukaran Matawang Asing oleh

Individu Secara Lani (Individual Spot Forex) Melalui

Platfom Elektronik (2012)

Pengurusan Wang Dan Harta Milik Orang Islam Yang

Tidak Dituntut Dan Status Kementerian Kewangan

Sebagai Perbendaharaan Negara Yang Boleh Bertindak

Sebagai Baitulmal Dalam Menguruskannya (2012)

Hukum Penyaluran Hasil Gharamah Institusi Kewangan

Islam Ke Baitulmal (2012)

Hukum Jual Beli Dan Pelaburan Emas Yang Dijalankan

Oleh Syarikat Genneva Malaysia Sdn. Bhd. (2012)

Status Hasil Caj Abstraksi Sumber Air Lembaga Urus Air

Selangor (LUAS) Daripada Syarikat Yang Menjalankan

Aktiviti Operasi Harian Tidak Halal (2013)

Kajian Terhadap Cukai Barangan Dan Perkhidmatan (GST)

(2014)

Hukum Pelaburan Yang Dijalankan Oleh Syarikat Mecca

Fund Global (2015)

Penyucian Dividen Simpanan Ahli KWSP Sedia Ada

Sebelum Bertukar Ke Akaun KWSP Yang Diuruskan

Mengikut Prinsip Syariah (KWSP-Islamik) (2015)

Hukum Penjualan Produk Menggunakan Ayat Ruqyah

(Ayat Al-Quran) Untuk Tujuan Komersial (2015)

36.

37.

38.

39.

40.

41.

42.

43.

44.

45.

46.

47.

77

78

86

87

89

90

91

92

93

95

97

98

Derma Organ - Pemindahan Jantung Dan Mata (1970)

Bank Air Mani (1981)

Pertukaran Jantina Daripada Lelaki Kepada Perempuan

(1982)

Derma Darah Dan Penggunaan Darah Orang Islam Kepada

Orang Bukan Islam Dan Sebaliknya (1982)

Bayi Tabung Uji (1982)

Penggunaan Alat Direct Current Shock (1983)

Penyuntikan Highly Purified Insulin Daripada Babi (1983)

Alkohol Menurut Pandangan Islam (1984)

Penggunaan Ubat Penyakit Jantung Bagi Pesakit-Pesakit

Yang Sedang Berpuasa (1984)

Gelatin Dalam Ubat (1984)

Post-Mortem Mayat (1987)

Pelalian Rubela (Imunisasi Rubela) (1988)

Imunisasi Hepatitis B (1988)

Pandangan Islam Terhadap Imunisasi Campak, Tibi, Batuk

Kokol, Dipteria, Tetanus Dan Polio (1989)

Pemisahan Rawatan Brain Death (1989)

Pengguguran Kandungan Kerana Kecacatan (1990)

Sistem Susuk Norplant Dalam Program Perancang Keluarga

Kebangsaan (1991)

Mengawet Mayat (1993)

Penggunaan Graf Tisu Dalam Amalan Perubatan (1995)

Pembiakan Manusia Dan Pengklonan Tujuan Perubatan

Dari Sudut Syarak (2002)

PERUBATANBAB4

1.

2.

3.

4.

5.

6.

7.

8.

9.

10.

11.

12.

13.

14.

15.

16.

17.

18.

19.

20.

100

101

101

102

103

103

104

104

105

105

106

106

106

107

107

107

108

108

109

109

Hukum Menggugurkan Kandungan Mangsa Yang Dirogol

(2002)

Menggugurkan Janin Pembawa Atau Pengidap Penyakit

Thalassemia (2002)

Suntikan Pelalian Vaksin 'Meningococcal Meningitis Oleh

Orang Islam (2002)

Hukum Bedah Siasat Ke Atas Mayat Yang Bukan

Dikategorikan Kematian Kerana Kes Jenayah (2004)

Hukum Pengklonan Terapeutik Dan Penyelidikan Sel Stem

(Stem Cell) (2005)

Hukum Menggunakan Kaedah Autopsi Maya Sebagai

Alternatif Kepada Bedah Siasat Mayat (2006)

Hukum Suntikan Botulinum Toxin Type A (BTA) (2006)

Isu Kekeliruan Jantina Congenital Adrenal Hyperplasia

Dan Testicular Feminization Syndrome (2006)

Hukum Khatan Bagi Pesakit Heamophilia Dan Kanak-

Kanak Cacat Akal (2007)

Hukum Menggunakan Kaedah Khidmat Ibu Tumpang

(Surrogate Motherhood) Untuk Mendapatkan Zuriat (2008)

Hukum Penggunaan Vaksin Biothrax Dan Vaksin Rotateq

Yang Menggunakan Unsur Babi Dalam Proses

Penghasilannya (2008)

Hukum Menternak Dan Menjual Lintah Dan Cacing Untuk

Tujuan Perubatan Dan Kosmetik (2008)

Hukum Pemotongan Genitalia Wanita (Female Genital

Mutilation) (2009)

Hukum Penggunaan Ubat Clexane Dan Fraxiparine (2009)

Hukum Penggunaan Penandaan Berdakwat Bagi Pesakit

Kanser (2010)

Hukum Pengambilan Vaksin Human Papilloma Virus

(HPV) (2010)

21.

22.

23.

24.

25.

26.

27.

28.

29.

30.

31.

32.

33.

34.

35.

36.

110

110

111

111

112

114

114

115

116

117

117

118

118

119

119

120

Hukum Eutanasia atau Mercy Killing (2011)

Hukum Penubuhan Bank Susu (2011)

Hukum Menggunakan Rawatan Terapi Larva (Maggot

Debridement Therapy) Bagi Pesakit Luka Kronik (2012)

Hukum Menggunakan Kanta ICL (Implantable Collamer

Lens) Untuk Rawatan Mata (2012)

Hukum Penggunaan Vaksin Meningitis Menveo (2013)

Kajian Semula Hukum Penggunaan Vaksin Meningitis

Monumen (2014)

Hukum Pendermaan Jasad Si Mati Untuk Tujuan

Penyelidikan (2014)

Hukum Pendermaan Rahim (2014)

Hukum Penggunaan Cordyceps Sinensis Dalam

Pembuatan Ubat Tradisional (2014)

Hukum Penggunaan Vaksin Menactra® (2015)

37.

38.

39.

40.

41.

42.

43.

44.

45.

46.

121

123

125

127

128

128

129

131

132

133

Pembayaran Zakat Oleh Tabung Haji (1979)

Sistem Metrik Dalam Urusan Zakat (1981)

Zakat Wang KWSP (1982)

Zakat Koperasi Shamelin Dan Seumpamanya (1985)

Zakat Ke Atas MARA (1987)

Zakat Ke Atas Syarikat (1992)

Zakat Gaji & Pendapatan Professional - 1 (1992)

Hukum Zakat Korban Dan Aqiqah Ke Atas Ternakan Rusa

(1993)

Zakat Gaji & Pendapatan Professional - 2 (1997)

Wanita Dan Orang Bukan Islam Sebagai Amil Zakat Gaji

Dan Pendapatan Di Lembaga Hasil Dalam Negeri (2001)

Zakat Ke Atas Syarikat Yang Dimiliki Oleh Berbagai

Jenis Pemegang Saham Yang Bercampur Muslim Dan

Non Muslim (2001)

Zakat Ke Atas Firma-Firma Dan Syarikat Konsultan (2001)

Zakat Syarikat/Anak Syarikat Yang Dimiliki Oleh

Perbadanan Nasional Berhad (PNB) (2001)

Zakat Ke Atas Bank-Bank Dan Syarikat-Syarikat

Perniagaan Yang Berlandaskan Syariah Yang Syarikat

Induknya Di Miliki Oleh Orang Bukan Islam (2001)

Penyelarasan Kaedah Penentuan Harga Zakat Fitrah

Seluruh Malaysia (2002)

Zakat Gaji Beserta Kadarnya (2003)

Penentuan Harga Zakat Fitrah Seluruh Malaysia (2003)

Zakat Ke Atas Syarikat Yang Dimiliki Oleh Tabung Haji

(2003)

ZAKATBAB5

1.

2.

3.

4.

5.

6.

7.

8.

9.

10.

11.

12.

13.

14.

15.

16.

17.

18.

135

136

136

136

137

137

138

138

139

139

139

140

140

141

141

142

142

143

Zakat Fitrah Ke Atas Orang Tahanan Dan Banduan Islam

Di Institusi Penjara (2003)

Zakat Angkatan Koperasi Kebangsaan Malaysia

(ANGKASA) (2003)

Cadangan Supaya Bayaran Zakat Yang Disalurkan Oleh

Badan-Badan Korporat Diselaraskan Pembayarannya

Mengikut Kelayakan Negeri-Negeri Di Malaysia (2005)

Zakat Ke Atas Pendapatan FELDA Dan Syarikat-

Syarikatnya (2005)

Bayaran Zakat Kumpulan Wang Simpanan Pekerja (KWSP)

Sejurus Pengeluaran - Satu Alternatif (2006)

Hukum Mengagihkan Zakat Secara Persendirian Dan Qada

Zakat (2006)

Hukum Memberi Zakat Kepada Orang Bukan Islam Bagi

Tujuan Dakwah (2007)

Kajian Semula Hukum Agihan Semula Zakat Secara

Persendirian (2009)

Status Kewajipan Zakat Ke Atas Syarikat Pelaburan

Hartanah Berhad (PHB) (2012)

19.

20.

21.

22.

23.

24.

25.

26.

27.

143

144

145

145

146

147

147

148

149

Mengahwini Perempuan Yang Sedang Mengandung Anak

Luar Nikah (1971)

Rancangan Keluarga - 1 (1973)

Pernikahan Dengan Perempuan Kitabiah - 1 (1975)

Suami Isteri Bukan Berugama Islam Kemudian Salah

Seorang Daripadanya Memeluk Ugama Islam (1975)

Rancangan Keluarga - 2 (1977)

Pernikahan Dengan Perempuan Kitabiah - 2 (1977)

Pernikahan Dengan Perempuan Kitabiah - 3 (1980)

Penamaan Anak Tak Sah Taraf (Anak Luar Nikah) (1981)

Harta Sepencarian (1982)

Mengahwinkan Diri Sendiri (1988)

Pernikahan Melalui Persetujuan (Lelaki Dan Perempuan)

(1988)

Pernikahan Menggunakan Wali Hakim (Wali Raja) Dan

Wali Tahkim (1989)

Tuntutan Fasakh Nikah Isteri Kerana Suami Mengidap

Penyakit AIDS Atau Penagih Dadah (1995)

Kahwin Lari di Selatan Thailand (2002)

Pindaan Kepada Akta Penjagaan Budak 1961 Hak Sama

Rata Kepada Ibu-Ibu Pemakaian Kepada Orang-Orang

Islam (2002)

Perkahwinan Lari Meninggalkan Wali Lebih Dua Marhalah

Mengikut Mazhab Al-Syafie (2002)

Pencantuman Benih Untuk Mendapatkan Zuriat - 1 (2003)

Pencantuman Benih Untuk Mendapatkan Zuriat - 2 (2003)

MUNAKAHATBAB6

1.

2.

3.

4.

5.

6.

7.

8.

9.

10.

11.

12.

13.

14.

15.

16.

17.

18.

151

151

152

152

153

153

154

155

155

156

156

156

157

157

158

158

159

159

Penceraian Melalui Sistem Pesanan Ringkas (SMS) (2003)

Hukum Menjadikan Caruman Kumpulan Wang Simpanan

Pekerja (KWSP) Sebagai Harta Sepencarian (2005)

Hukum Menggunakan Alat-Alat Bantuan Untuk Tujuan

Hubungan Kelamin (2005)

Hukum Cerai Taklik Pilihan Kepada Isteri Sekiranya

Suami Berpoligami (2005)

Hukum Suami Yang Melakukan Hubungan Seksual Secara

Paksaan (2005)

Pelantikan Pendaftar Nikah Cerai Luar Negara Atas Nama

Jawatan (2006)

Kewajaran Mewajibkan Pelaksanaan Ujian Saringan HIV

Kepada Bakal Pengantin (2009)

Hukum Upacara Akad Nikah Di Masjid (2011)

Hukum Akad Nikah Menerusi Sidang Video (Video

Conference) (2011)

Hukum Menggunakan DNA Untuk Menentukan Status

Nasab Anak dan Tempoh Melaksanakan Li’an Untuk

Menafikan Nasab Anak (2012)

Isu Perkahwinan Kanak-kanak: Kajian Dari Aspek Agama,

Kesihatan dan Psikologi (2014)

19.

20.

21.

22.

23.

24.

25.

26.

27.

28.

29.

159

160

161

161

162

162

163

163

164

165

167

Alkohol Sebagai Penstabil Minuman Ringan (1988)

Penggunaan Agen Aktif Dalam Makanan (1990)

Keju Sebagai Bahan Makanan (1990)

Bioteknologi Dalam Makanan & Minuman (1999)

Penggunaan Air Baru (Newater) (2002)

Hukum Menggunakan Bakteria Yang Di Ambil Daripada

Najis Bayi Sebagai Agen Pemangkin Dalam Yogurt (2004)

Hukum Wine Vinegar (Cuka Wain) (2006)

Kajian Semula Hukum Penjualan Air Zam-Zam (2007)

Hukum Memakan Sarang Burung Layang-Layang (2007)

Hukum Memakan Daging/Isi Belangkas dan Telurnya

(2011)

Hukum Memakan Makanan Terubahsuai Genetik (Genetic

Modified Food) (2011)

Alkohol Dalam Makanan, Minuman, Pewangi Dan Ubat-

Ubatan (2011)

Hukum Meminum Kopi Luwak (Musang) (2012)

Hukum Bahan Pewarna Cochineal: Kajian Semula Kadar

Piawaian Yang Ditetapkan Oleh Muzakarah Jawatankuasa

Fatwa MKI (2012)

Penghasilan Monosodium Glutamat (MSG) Menggunakan

Mikro Organisma Terubahsuai (2014)

Hukum Minyak Ikan Yang Diproses Tanpa Dibuang Perut

Atau Najisnya (2015)

MAKANAN DAN MINUMANBAB7

1.

2.

3.

4.

5.

6.

7.

8.

9.

10.

11.

12.

13.

14.

15.

16.

170

170

171

171

172

172

172

173

173

174

174

175

177

178

179

180

Lilitan Hitam Di Lengan Bagi Umat Islam (1987)

Menyalurkan Wang Hasil Pelbagai Denda Mahkamah-

Mahkamah Syariah Ke Baitulmal Negeri-Negeri Di

Malaysia (2000)

Hukum Pemakaian Pakaian Tentera Yang Mempunyai

Kalimah ‘Allah’ Dan ‘Muhammad’ Terhadap Mayat

Bukan Islam Dalam Upacara Pengkebumian (2013)

PAKAIAN DAN LAIN-LAINBAB8

1.

2.

3.

181

181

182

Gas Daripada Tahi Babi (1981)

Baja Daripada Tahi Babi (1981)

Hukum Penyembelihan Ahli Kitab (Yahudi dan Nasrani)

(1984)

Penggunaan Bulu Babi (1985)

Pembiakan Siput Babi (Achatina Fulica) (1988)

Penggunaan Electrical Stunning Dalam Penyembelihan

Lembu (1988)

Penyembelihan Ayam Dengan Pelalian Water Stunner

(1988)

Permanian Beradas Binatang (1989)

Menternak Binatang Dua Alam (1990)

Penggunaan Hormon PSH-P (Otak Babi) Sebagai Bahan

Peningkatan Ternakan (1995)

Hukum Mengenai Stunning Haiwan (2005)

Kaedah Thoracic Sticking Dalam Sembelihan Haiwan

(2005)

Penggunaan Pneumatic Percussive Stunning Menurut

Pandangan Islam (2006)

Status Kesucian Ikan Yang Diberi Makanan Tidak Halal

(2006)

Hukum Penggunaan Bulu Binatang Yang Halal Dimakan

Sebagai Ramuan Makanan (2010)

Hukum Memakan Dan Berubat Dengan Cicak Gekko

Geckko (Tokay) (2011)

Hukum Qurban Dan Aqiqah Ke Atas Haiwan Import Yang

Tidak Diketahui Umurnya (2011)

HAIWANBAB9

1.

2.

3.

4.

5.

6.

7.

8.

9.

10.

11.

12.

13.

14.

15.

16.

17.

183

183

183

184

184

184

185

185

185

186

187

188

188

189

189

190

191

Kesabitan Anak Bulan Ramadhan & Syawal (1977)

Penamaan Saudara Baru (1981)

Hiburan Nasyid dan Pancaragam (1981)

Masalah Dadah & Penyelesaiannya (1981)

Azan Menggunakan Pembesar Suara (1982)

Hukuman Takzir Di Ganti Dengan Wang (1982)

Pengiriman Al-Quran Melalui Pos (1983)

Penanaman Pokok Buah-Buahan Di Tanah Perkuburan

(1984)

Garis Panduan Pengurusan Jenazah Orang-orang Islam Luar

Negeri (1984)

Pemindahan Mayat (1984)

Pengebumian Mayat Dalam Peti Yang Tertutup (1984)

Hukum Bunuh Ke Atas Pelaku Kesalahan Berkaitan Dengan

Senjata Api (1989)

Pameran Khazanah Dari Kubur (1989)

Penulisan Ayat-Ayat Al-Quran Dengan Huruf Roman (1989)

Kedudukan Mak Nyah Dalam Islam (1989)

Tanah Perkuburan Dan Krematoria (1992)

Pelupusan Al-Quran (1992)

Menerima dan Memakai Anugerah Yang Dipanggil Grand

Cross (1993)

Merokok Dari Pandangan Islam (1995)

Maksiat Dari Perspektif Islam (1995)

Al-Quran Diletakkan Di Hotel-Hotel Malaysia (1997)

SOSIAL DAN SYARIAHBAB10

1.

2.

3.

4.

5.

6.

7.

8.

9.

10.

11.

12.

13.

14.

15.

16.

17.

18.

19.

20.

21.

192

192

192

193

194

194

194

195

195

196

196

197

197

198

198

199

199

200

200

201

202

Status (Identiti) Bayi (Kanak-Kanak) Terdampar (Pungut)

dan Penjagaannya Menurut Pandangan Islam (1999)

Mayat Terdampar Menurut Perspektif Islam (2000)

Wanita Haid Memasuki Masjid Untuk Tujuan Pembelajaran

Semata-Mata (2000)

Mayat Disimpan Lama Atau Dikorek Semula Untuk

Dijadikan Sebagai Bahan Kes Dalam Mahkamah (2000)

Masalah Perpecahan Orang Melayu/Islam (2001)

Hukum Lelaki Memakai Emas Putih (2002)

Menggabungkan Nama Anak Angkat Dengan Bapa Angkat

Dalam Sijil Pengangkatan Dan Kad Pengenalan (2003)

Anak Tak SahTaraf (2003)

Hukum Mengguna Semula Tanah Perkuburan Islam (2004)

Hukum Amalan Membawa Bunga Ketika Menziarahi

Kubur (2004)

Hukum Menukar Status Jantina Di Mykad (2005)

Hukum Orang Islam Bekerja Di Rumah Orang Bukan

Islam (2005)

Hukum Pelupusan Buku Teks Pendidikan Islam Secara Kitar

Semula (Recycle) (2005)

Hukum Menulis Ayat-Ayat Al-Quran Mengikut Reka Bentuk

Alat Permainan Seperti Wau, Tumbuhan, Bunga-Bungaan

Dan Seumpamanya (2005)

Hukum Rakaman Lagu-Lagu Nasyid Berbentuk Doa (2005)

Had Tempoh Panggilan Muallaf (2005)

Hukum Melantik Wanita Sebagai Hakim Syar'ie (2006)

Hukum Penggunaan Anggota Atau Unsur Haiwan Yang

Haram Dimakan Selain Daripada Anjing Dan Babi Untuk

Tujuan Kosmetik (2006)

Hukum Penyalahgunaan Dadah Jenis Syabu Dan Jenis-Jenis

Dadah Baru Yang Lain (2006)

22.

23.

24.

25.

26.

27.

28.

29.

30.

31.

32.

33.

34.

35.

36.

37.

38.

39.

40.

202

203

204

204

205

206

206

206

207

208

208

209

209

210

211

211

212

212

213

Hukum Penggunaan Ayat-Ayat Suci Al-Quran Dan Laungan

Azan Dalam Nada Dering Dan Paparan Skrin Di Dalam

Telefon Bimbit (2007)

Hukum Orang Islam Mengucapkan Tahniah Dan Ucapan

Selamat Bersempena Perayaan Agama Bukan Islam

(2007)

Hukum Penggunaan Indelible Ink Dalam Pilihanraya

Malaysia (2007)

Hukum Berjabat Tangan Dengan Wanita Ajnabi (2007)

Cadangan Melaksanakan Pembangunan Di Atas Tanah

Kubur Islam (2008)

Hukum Wanita Membotakkan Kepala Dan Berhias Secara

Aneh (2008)

Penggantungan Kaligrafi Islam Di Premis Bukan Islam

(2008)

Hukum Pelaksanaan Wasiat Wajibah (2008)

Hukum Wanita Menyerupai Lelaki (Pengkid) (2008)

Cadangan Mengenakan Kompaun Terhadap Kesalahan

Undang-Undang Syariah (2008)

Program Penyatuan Semula Keluarga Penghuni Jabatan

Penjara Malaysia (2009)

Hukum Bertatu Mengikut Pandangan Islam (2009)

Status Agama Anak Bawah Umur Selepas Salah Seorang

Pasangan Memeluk Islam (2009)

Hukum Pemakaian Inai Bercorak Mengikut Syarak (2009)

Hukum Pelancong Bukan Islam Memasuki Masjid Dan

Ruang Solat Utama Di Dalam Masjid (2010)

Isu Orang Bukan Islam Membaca Dan Menterjemahkan

Ayat-Ayat Suci Al-Quran (2010)

Hukum Melantik Orang Bukan Islam Sebagai Peguam

Syar’ie (2010)

41.

42.

43.

44.

45.

46.

47.

48.

49.

50.

51.

52.

53.

54.

55.

56.

57.

213

214

215

215

216

216

217

217

219

220

220

221

222

222

223

224

225

Hukum Pembinaan Kubur Secara Bertingkat (2010)

Cadangan Reka Bentuk Dataran Pahlawan Negara di

Putrajaya (2010)

Hukum Mengadakan Pameran Spesimen Anatomi Manusia

(2011)

Hukum Menggunakan Pengimbas Badan di Lapangan

Terbang (2011)

Hukum Tarian Poco-Poco Dan Seumpamanya Menurut

Perspektif Islam (2011)

Hukum Menanam Rambut di Kepala (2011)

Hukum Pemerdagangan Manusia (2011)

Hukum Mengiringi Bacaan al-Quran Dengan Muzik dan

Menggunakan Matan Hadis, Terjemahan al-Quran Serta

Terjemahan Hadis Sebagai Lirik Lagu (2011)

Hukum Wanita Menyusukan Anak Angkat (2011)

Hukum Penggunaan Indelible Ink (2012)

Hukum Penggunaan Peralatan Dan Perhiasan Berasaskan

Abu Tulang Haiwan (Bone China) (2012)

Hukum Pembinaan Pusara Negara (2012)

Hukum Penggunaan Dakwat Kekal (Indelible Ink) Dalam

Proses Pengundian Oleh Suruhanjaya Pilihan Raya

Malaysia (SPR) (2013)

Hukum Shisha Menurut Pandangan Syarak (2013)

Tragedi MH370 (2014)

Kajian Semula Asal Usul Tiupan Rouse Dan Last Post

(2014)

Isu Umat Islam Yang Terlibat Dengan Perjuangan Islamic

State (2014)

Pengurusan Jenazah Orang Islam Yang Disyaki Atau

Disahkan Dijangkiti Virus Ebola (Ebola Virus Disease:

EVD) Di Malaysia (2015)

58.

59.

60.

61.

62.

63.

64.

65.

66.

67.

68.

69.

70.

71.

72.

73.

74.

75.

227

227

228

229

229

231

231

232

233

235

236

237

238

239

241

244

245

248

Pandangan Hukum Muzakarah Jawatankuasa Fatwa MKI

Mengenai Sabitan Tarikh Anggapan Kematian Mangsa

MH370 Dan Tuntutan Syarak Yang Berkaitan Dengannya

(2015)

Had Kemuallafan Seseorang Saudara Baru (2015)

Pengurusan Pengebumian Jenazah Dalam Kalangan Warga

Polis Diraja Malaysia (2015)

Rokok Elektronik Dan Vape (2015)

76.

77.

78.

79.

249

250

251

253

A
Q
ID
A
H

IB
A
D
A
H

M
U
A
M
A
L
A
T

D
A
N

E
K
O
N
O
M
I

P
E
R
U
B
A
T
A
N

Z
A
K
A
T

M
U
N
A
K
A
H
A
T

M
A
K
A
N
A
N

D
A
N

M
IN
U
M
A
N

P
A
K
A
IA
N

D
A
N

L
A
IN
-L
A
IN

H
A
IW
A
N

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

i

Ketua Pengarah

JABATAN KEMAJUAN ISLAM MALAYSIA

Segala puji bagi Allah S.W.T., Pencipta sekalian Alam.

Selawat dan salam ke atas junjungan Besar Nabi Muhammad

S.A.W., ahli keluarga Baginda, para sahabat, tabi’en dan

seluruh umat yang mengikut sunnah dan mencontohi

kemurnian peribadinya hingga ke akhir zaman.

Setinggi-tinggi kesyukuran dipanjatkan ke hadrat Allah S.W.T., kerana dengan

kehendak-Nya, Buku Keputusan Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis

Kebangsaan Bagi Hal Ehwal Ugama Islam Malaysia dapat diulang cetak dengan

beberapa penambahan keputusan-keputusan terkini. Buku ini sebenarnya adalah

kesinambungan dari Buku-buku Keputusan Muzakarah yang telah diterbitkan

sebelum ini.

Penerbitan buku ini bagi memenuhi keperluan masyarakat yang memerlukan

kepada bahan bacaan dan rujukan hukum terutama dalam bentuk buku yang mudah

disimpan dan dapat dirujuk pada bila-bila masa. Ia boleh dijadikan rujukan dan

panduan kepada pelbagai lapisan masyarakat yang ingin mengetahui pelbagai

persoalan dalam kehidupan. Keputusan yang dibuat oleh Muzakarah Jawatankuasa

Fatwa MKI ini adalah merupakan pandangan hukum yang diputuskan secara

bersama (kolektif) oleh semua Mufti yang turut sama menganggotai Jawatankuasa

ini.

Kata Alu-Aluan

ii

Buku ini memuatkan keputusan Muzakarah merangkumi pelbagai bidang seperti

aqidah, ibadah, muamalat/ekonomi, perubatan, zakat, munakahat, makanan/

minuman, pakaian, persoalan haiwan dan sosial/syariah. Koleksi pada terbitan

kali ini mengandungi 330 keputusan yang telah dikeluarkan oleh Jawatankuasa

Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal Ugama Islam Malaysia seawal tahun

1970 sehingga 2015.

Semoga koleksi keputusan Muzakarah ini akan dapat memenuhi keperluan

masyarakat yang sentiasa memerlukan rujukan dan panduan hukum. Saya

mengucapkan tahniah kepada Bahagian Pengurusan Fatwa JAKIM atas usaha

yang sangat bernilai ini. Mudah-mudahan mendapat rahmat dan keredhaan Allah

S.W.T.

Sekian, Terima Kasih.

DATO’ HAJI OTHMAN BIN MUSTAPHA

1

Keputusan:

Persidangan Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-18 yang bersidang pada 14 Mei 1980 telah

membincangkan Tarekat Mufarridiah. Persidangan telah memutuskan

bahawa ajaran ini adalah bertentangan dengan ajaran Islam dan orang-

orang yang terlibat dengan ajaran ini hendaklah bertaubat.

A
Q
ID
A
H

AQIDAH
BAB1

Tarekat Mufarridiah (1980)1

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-3 yang bersidang pada 15-16 November

1981 telah membincangkan Tarekat Naqsyabandiah Khalidiah Kadirun

Yahya. Muzakarah telah memutuskan bahawa Tarekat Naqsyabandiah

Khalidiah yang dibawa oleh Kadirun Yahya adalah menyeleweng daripada

ajaran Islam dan mengamalkan tarekat ini adalah sesat.

Tarekat Naqsyabandiah Khalidiah Kadirun Yahya (1981)2

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-4 yang bersidang pada 13-14 April 1982

telah membincangkan Filem “The Message”. Muzakarah telah memutuskan

bahawa Filem “The Message” ini haram (tidak boleh) ditayangkan kepada

umum sekalipun dibuat potongan-potongan tertentu.

“The Message” (1982)3

BAB 1

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

2

A
Q
ID
A
H

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-6 yang bersidang pada 10 Oktober 1983

telah membincangkan Ajaran Hasan Anak Rimau. Muzakarah telah

memutuskan bahawa oleh kerana ajaran Tok Ayah Hasan ini hanya

berlaku di negeri Kelantan dan Terengganu sahaja maka terserahlah kepada

kedua-dua negeri itu untuk mengambil tindakan yang sewajarnya bagi

membendung ajaran Tok Ayah Hasan. Sementara itu ianya hendaklah

diawasi supaya tidak merebak ke negeri-negeri lain.

Ajaran Hasan Anak Rimau (1983)4

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-8 yang bersidang pada 24-25 September

1984 telah membincangkan Penyelewengan Qadiani/Ahmadiah.

Muzakarah telah memutuskan bahawa Puak Qadiani/Ahmadiah adalah

puak yang terkeluar daripada Islam dan tidak boleh menerima hak-hak sebagai

seorang Islam termasuk pengkebumian dalam tanah perkuburan Islam.

Penyelewengan Qadiani/Ahmadiah (1984)5

Keputusan:

Muzakarah Khas Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia yang bersidang pada 21 November 1984 telah

membincangkan mengenai isu kafir mengkafir sesama orang Islam.

Mesyuarat telah membuat keputusan seperti berikut:

Isu Kafir Mengkafir Sesama Orang Islam (1984)6

BAB 1

AQIDAH

3

A
Q
ID
A
H

1.

2.

Bahawa jika tuduhan atau anggapan oleh ahli atau penyokong PAS

atau oleh sesiapa jua bahawa ahli UMNO, pemimpin atau pegawai

Kerajaan yang beragama Islam menuduh pemimpin atau ahli-ahli

PAS kafir,adalah tidak benar sama sekali dan sia-sia. Oleh yang

demikian ahli-ahli UMNO atau sesiapa jua yang mengucap Dua

Kalimah Syahadah adalah tetap orang Islam selagi tidak dihukum

murtad oleh pihak berkuasa agama Islam Malaysia.

Sesiapa yang membuat tuduhan atau anggapan bahawa ahli-ahli

UMNO, pemimpin atau pegawai Kerajaan atau sesiapa juga yang

beragama Islam sebagai kafir, maka perbuatan itu adalah haram

dan hendaklah bertaubat kepada Allah. Perbuatan itu hendaklah

diberhentikan dengan serta merta.

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal Ugama

Islam Malaysia Kali Ke-14 yang bersidang pada 22-23 Oktober 1985 telah

membincangkan Ajaran Bahai. Muzakarah telah memutuskan bahawa

Ajaran Bahai adalah bukan ajaran Islam. Umat Islam yang terlibat dengannya

adalah murtad. Oleh itu umat Islam adalah dilarang dan haram melibatkan diri

dengannya dan siapa yang telah terlibat hendaklah segera keluar dan bertaubat.

Ajaran Bahai (1985)7

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-14 yang bersidang pada 22-23 Oktober

1985 telah membincangkan Buku Karangan Dr. Rashad Khalifah.

Muzakarah telah memutuskan bahawa buku-buku karangan Dr. Rashad

Khalifah yang berjudul seperti di sebelah mestilah diharamkan pemilikan

dan pengedarannya dalam negara ini iaitu:

Buku Karangan Dr. Rashad Khalifah (1985)8

BAB 1

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

4

A
Q
ID
A
H

1.

2.

3.

4.

Al Quran The Ultimate Miracle

Quran, Hadith And Islam

Quran Versual Presentation Of The Miracle

Quran The Final Scripture

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-17 yang bersidang pada 6 Oktober 1986

telah membincangkan Buku Aurad Muhammadiah. Muzakarah telah

memutuskan bahawa Buku Aurad Muhammadiah pegangan Darul

Arqam, sekaligus menjawab tuduhan oleh Ashari Muhammad hendaklah

ditahan penyebarannya kerana ia mengandungi ajaran dan fahaman

yang bertentangan dengan syariat Islam dan mengelirukan masyarakat

Islam.

Buku Aurad Muhammadiah (1986)9

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-19 yang bersidang pada 6-7 Oktober 1987

telah membincangkan Hari Kenangan Rakan Seperjuangan Di Tugu

Negara. Muzakarah telah memutuskan bahawa:

1. Amalan-amalan seperti tiupan Last Post bertafakur dengan

menundukkan kepala selama 20 saat, meletakkan kalungan bunga,

bacaan sajak, nyanyian dan tiupan Rouse yang dilakukan di hadapan

Tugu dalam upacara menyambut Hari Kenangan Rakan Seperjuangan

Hari Kenangan Rakan Seperjuangan Di Tugu Negara (1987)10

BAB 1

AQIDAH

5

A
Q
ID
A
H

2

oleh Angkatan Tentera Malaysia adalah bercanggah dengan Islam dan

boleh membawa kepada syirik.

Bacaan sajak yang boleh menimbulkan semangat kepahlawanan

adalah diharuskan dengan syarat tidak dilakukan di hadapan Tugu

atau di tempat-tempat atau dalam suasana yang dilarang oleh syarak.

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-33 yang bersidang pada 11 Oktober 1993

telah membincangkan Amalan Ilmu Hitam/Sihir. Muzakarah telah

memutuskan bahawa:

1.

2.

Perbuatan sihir adalah dosa besar dan boleh membawa kepada syirik

dan hukum mempelajarinya adalah haram.

Pengamal sihir yang mendatangkan mudharat kepada manusia adalah

berdosa besar dan pelaku jenayah, maka wajib dihukum qisas/hudud.

Amalan Ilmu Hitam/Sihir (1993)12

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-29 yang bersidang pada 19 Februari 1992

telah membincangkan Amalan Suluk (Bertapa) & Rabitah (Menghadirkan

Wajah Guru) Dalam Tariqat Naqsyabandiah Khalidiah. Muzakarah telah

memutuskan bahawa “Amalan Suluk dan Rabitah dalam Tariqat

Naqsyabandiah Khalidiah pimpinan Tuan Haji Ishak bin Mohd 'Arif

adalah terkeluar daripada syariat Islam”.

Amalan Suluk (Bertapa) & Rabitah (Menghadirkan Wajah

Guru) Dalam Tariqat Naqsyabandiah Khalidiah (1992)
11

BAB 1

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

6

A
Q
ID
A
H

3. Pihak berkaitan hendaklah menyediakan peruntukan undang-undang

bagi menghukum pengamal-pengamal yang sabit melakukan sihir.

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-34 yang bersidang pada 31 Mac 1994 telah

membincangkan Kumpulan Al-Arqam Pimpinan Haji Ashaari Muhammad.

Muzakarah telah memutuskan bahawa:

1.

2.

Majlis/Jabatan Agama Islam Negeri hendaklah menggunakan

peruntukan yang ada di dalam enakmen pentadbiran agama Islam

sepenuhnya di dalam usaha untuk membanteras kegiatan Darul Arqam

seperti peruntukan mengajar tanpa tauliah, membuka sekolah tanpa

kebenaran dan berpoligami tanpa kebenaran mahkamah syariah.

Kumpulan Al-Arqam diminta bertaubat dan perlu dinasihati oleh raja-

raja dan sultan sebelum diambil tindakan permulauan.

Kumpulan Al-Arqam Pimpinan Haji Ashaari

Muhammad (1994)
13

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-36 yang bersidang pada 15 Disember 1994

telah membincangkan Mimpi Dari Perspektif Islam. Muzakarah telah

memutuskan bahawa:

1. Mimpi seorang nabi dan rasul adalah wahyu yang menjadi hukum

adalah benar.

Mimpi Dari Perspektif Islam (1994)14

BAB 1

AQIDAH

7

A
Q
ID
A
H

2.

3.

4.

5.

Mimpi orang ramai di zaman Rasulullah S.A.W. seperti melihat

Baginda dalam tidur menyamai melihat Rasulullah S.A.W. dalam

masa jaga adalah khusus di zaman semasa Baginda masih hidup.

Mimpi orang Islam selepas wafat Rasulullah S.A.W. maka ia akan

berjumpa di akhirat nanti dan akan mendapat syafaat Rasulullah S.A.W.

Mimpi orang Islam ada tiga peringkat, peringkat pertama bisikan

jiwa, yang kedua godaan syaitan dan yang ketiga ialah mimpi khabar

gembira dari Allah S.W.T. Mimpi orang bukan Islam adalah ditolak.

Mimpi orang awam bukan hujah terhadap satu hukum atau berita atau

satu kenyataan.

Istiadat Meletakkan Kalungan Bunga Di Tugu Negara

Sempena Hari Pahlawan (1995)
15

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-39 yang bersidang pada 21 September

1995 telah membincangkan Istiadat Meletakkan Kalungan Bunga Di Tugu

Negara Sempena Hari Pahlawan. Muzakarah telah memutuskan bahawa:

Meletakkan kalungan bunga di Tugu Peringatan Negara sempena sambutan

Hari Pahlawan adalah sama dengan keputusan yang telah diambil dalam

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan yang bersidang pada

7 Oktober 1987 iaitu bercanggah dengan Islam dan boleh membawa

kepada syirik.

BAB 1

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

8

A
Q
ID
A
H

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-39 yang bersidang pada 21 September

1995 telah membincangkan Penggunaan Jin Menurut Islam. Muzakarah

telah memutuskan bahawa:

1.

2.

3.

4.

Bersahabat dengan jin dengan tujuan mendapatkan pertolongan

dalam perkara-perkara yang ditegah oleh syarak adalah haram.

Meminta pertolongan jin dalam rawatan perubatan sehingga

membawa kepada syirik adalah haram.

Meminta pertolongan jin untuk mencari kekuatan dan kehebatan

adalah haram.

Meminta dan menggunakan khidmat jin untuk ilmu sihir atau nujum

adalah haram.

Penggunaan Jin Menurut Islam (1995)16

Keputusan:

Muzakarah Khas Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia yang bersidang pada 5 Mei 1996 telah membincangkan

Syiah Di Malaysia. Muzakarah telah memutuskan bahawa:

1.

2.

Menetapkan bahawa umat Islam di Malaysia hendaklah hanya

mengikut ajaran Islam yang berasaskan pegangan Ahli Sunnah Wal

Jamaah dari segi Aqidah, Syariah dan Akhlak.

Menyokong dan menerima cadangan pindaan Perlembagaan

Persekutuan dan Perlembagaan Negeri-Negeri bagi memperuntukkan

Syiah Di Malaysia (1996)17

BAB 1

AQIDAH

9

A
Q
ID
A
H

3.

4.

5.

6.

dengan nyata bahawa agama bagi Persekutuan dan Negeri-Negeri

hendaklah agama Islam berasaskan pegangan Ahli Sunnah Wal Jamaah

dari segi Aqidah, Syariah dan Akhlak.

Memperuntukkan pindaan kepada semua Undang-Undang Negeri

dan Hukum Syarak bagi menyelaraskan takrif hukum Syarak atas

Undang-Undang Islam seperti berikut:

Memperakukan bahawa ajaran Islam yang lain daripada pegangan

Ahli Sunnah Wal Jamaah adalah bercanggah dengan Hukum Syarak

dan Undang-Undang Islam dan demikian penyebaran apa-apa ajaran

yang lain daripada pegangan Ahli Sunnah Wal Jamaah adalah dilarang.

Menetapkan bahawa semua umat Islam di negara ini adalah tertakluk

kepada undang-undang Islam Hukum Syarak yang berasaskan

pegangan kepada ajaran Ahli Sunnah Wal Jamaah sahaja.

Menetapkan bahawa penerbitan, penyiaran dan penyebaran apa-apa

buku, risalah, filem, video dan lain-lain berhubung dengan ajaran

Islam yang bertentangan dengan pegangan Ahli Sunnah Wal Jamaah

adalah diharamkan.

“Hukum Syarak atau Undang-Undang Islam ertinya Undang-

Undang Islam yang berasaskan pegangan Ahli Sunnah Wal

Jamaah dari segi Aqidah, Syariah dan Akhlaq”.

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-40 yang bersidang pada 9 Ogos 1996 telah

membincangkan Khurafat Dan Azimat Menurut Perspektif Islam.

Muzakarah telah memutuskan bahawa bersetuju dengan garis panduan

yang telah disediakan untuk dijadikan panduan kepada orang ramai:

Khurafat Dan Azimat Menurut Perspektif Islam (1996)18

BAB 1

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

10

A
Q
ID
A
H

1.

2.

3.

4.

5.

Khurafat ialah semua cerita atau rekaan atau khayalan, ajaran-ajaran,

pantang larang, adat istiadat, ramalan-ramalan, pemujaan atau

kepercayaan yang menyimpang dari ajaran Islam. Khurafat juga

merangkumi cerita dan perbuatan yang direka dan bersifat karut atau

dusta.

Azimat ialah satu bentuk permohonan untuk mendapatkan

pertolongan atau bantuan bagi manfaat diri sendiri atau untuk

memudharatkan orang lain dengan menggunakan objek-objek dan

ayat-ayat tertentu yang dianggap mempunyai kesaktian dan kuasa ghaib

yang melampaui kekuatan semula jadi apabila dijampi atau dipuja.

Islam sangat menitikberatkan soal akidah dan syariat. Segala amalan

dan kepercayaan yang tidak berdasarkan kepada sumber-sumber yang

asal seperti Al-Quran, hadith, ijmak dan qias adalah ditolak oleh Islam.

Amalan memuja dan memohon pertolongan darinya seperti yang

selalu dilakukan oleh sesetengah bomoh dan dukun adalah syirik dan

menyesatkan orang-orang yang bersahabat dan menggunakan jin dan

tukang sihir dan tukang tenung adalah tergolong di dalam golongan

orang-orang yang bodoh dan menzalimi diri sendiri.

Amalan penggunaan azimat atau tangkal sebagai pelindung diri

seperti ilmu kebal, ilmu pengasih, ilmu pelemah hati, ilmu penjauh

jin dan sebagainya yang dicampuradukkan dengan sihir adalah syirik

dan menyeleweng dari ajaran Islam.

Tariqat Naqsyabandiah Al-Aliyyah Syeikh Nazim

Al-Haqqani (2000)
19

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-48 yang bersidang pada 3 April 2000 telah

membincangkan Tariqat Naqsyabandiah Al-Aliyyah Syeikh Nazim

BAB 1

AQIDAH

11

A
Q
ID
A
H

Al-Haqqani. Muzakarah telah memutuskan bahawa Tariqat Naqsyabandiah

Al-Aliyyah di bawah pimpinan Syeikh Nazim bertentangan dengan

fahaman akidah Ahli Sunnah Wal-Jamaah dan menyeleweng dari ajaran

Islam. Pengamal ajaran ini hendaklah segera bertaubat.

Ajaran Kumpulan Al-Mas Syed Mohamad Al-Masyhor

(2000)
20

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-48 yang bersidang pada 3 April 2000 telah

membincangkan Ajaran Kumpulan Al-Mas Syed Mohamad Al-Masyhor.

Muzakarah telah memutuskan bahawa ajaran dan amalan Syed Mohamad

Al-Masyhor Al-Mas didapati menyeleweng dari ajaran Islam. Pengamal

ajaran ini dikehendaki segera bertaubat.

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-48 yang bersidang pada 3 April 2000 telah

membincangkan Wahdatul Wujud. Muzakarah telah memutuskan bahawa:

1.

2.

Fahaman Wahdatul Wujud menyalahi akidah Ahli Sunnah Wal Jamaah

dan bertentangan dengan ajaran Islam.

Bersetuju dengan Fatwa rasmi Negeri Johor yang telah diputuskan

pada tahun 1948 oleh S. S. Syed Alawi Tahir Al-Hadad seperti

berikut:

“Mengikut pendapat ijma ulama’ fahaman Wahdatul Wujud

adalah kufur. Sesiapa yang mempercayai dan mengamalkannya

Wahdatul Wujud (2000)21

BAB 1

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

12

A
Q
ID
A
H

3. Kitab Kasyf al-Asrar, al-Dar an-Nafis, Hidayah as-Salikin dan

kitab-kitab lain yang mempunyai elemen Wahdah al-Wujud tidak

dibenarkan dipelajari di masjid-masjid dan di surau-surau.

adalah murtad. Jika pengamal fahaman tersebut mempunyai

isteri, isterinya tertalak dan anaknya adalah anak luar nikah dan

hartanya hendaklah diserahkan kepada Baitulmal”.

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-57 yang bersidang pada 10 Jun 2003 telah

membincangkan tentang Ajaran Azhar Bin Wahab. Muzakarah telah

memutuskan bahawa:

1.

2.

Ajaran Azhar Bin Wahab didapati bertentangan dengan fahaman

akidah Ahli Sunnah Wal Jamaah dan menyeleweng dari ajaran Islam

yang sebenar.

Bahawa mana-mana kumpulan atau orang perseorangan yang berpegang

dan mengamal Ajaran Azhar Bin Wahab dianggap menyalahi Hukum

Syarak dan wajib bertaubat.

Ajaran Azhar Bin Wahab (2003)22

Garis Panduan Orang Islam Turut Merayakan Hari

Kebesaran Agama Orang Bukan Islam (2005)
23

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-68 yang bersidang pada 12 April 2005

telah membincangkan Garis Panduan Orang Islam Turut Merayakan Hari

Kebesaran Agama Orang Bukan Islam. Muzakarah telah memutuskan bahawa:

BAB 1

AQIDAH

13

A
Q
ID
A
H

Dalam menentukan perayaan orang bukan Islam yang boleh dihadiri oleh

orang Islam beberapa kriteria utama perlu dijadikan garis panduan supaya

ia tidak bertentangan dengan ajaran Islam. Kriteria-kriteria tersebut adalah

seperti berikut:

1.

2.

Majlis tersebut tidak disertakan dengan upacara-upacara yang

bertentangan dengan akidah Islam:

a.

b.

Contohnya:

a.

b.

c.

d.

e.

Majlis tersebut tidak disertakan dengan perbuatan yang bertentangan

dengan syarak:

“Bertentangan dengan akidah Islam” ialah sesuatu perkara,

perbuatan, perkataan atau

Keadaan yang jika dilakukan menyebabkan tercemarnya akidah

umat Islam.

Menyertakan simbol-simbol agama seperti salib, memasang

lampu, lilin, pokok krismas dan sebagainya;

Menyanyikan lagu-lagu bercirikan agama;

Meletakkan apa-apa tanda bercirikan agama pada dahi, atau

tanda-tanda lain pada anggota tubuh;

Memberikan ucapan atau isyarat yang berbentuk pujian kepada

agama orang bukan Islam;

Tunduk atau melakukan perbuatan seolah-olah menghormati

upacara agama orang bukan Islam.

Maksud “bertentangan dengan syarak” ialah sesuatu perkara,

perbuatan, perkataan atau keadaan yang jika dilakukan akan

bertentangan dengan ajaran Islam yang diamalkan oleh

masyarakat Islam.

BAB 1

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

14

A
Q
ID
A
H

3.

Contohnya:

a.

b.

c.

d.

Majlis tersebut tidak disertakan dengan “perbuatan yang bercanggah

dengan pembinaan akhlak dan budaya masyarakat Islam” di negara ini.

Contohnya:

a.

b

c.

d.

Memakai pakaian berwarna merah seperti santa claus atau pakaian

lain yang melambangkan agama;

Menghidangkan minuman atau makanan yang memabukkan

dan seumpamanya;

Mengadakan bunyi-bunyian atau hiasan seperti loceng gereja,

pokok krismas, kuil atau memecah kelapa;

Mengadakan acara yang berunsur perjudian, penyembahan,

pemujaan, khurafat dan sebagainya.

Maksud “bercanggah dengan pembinaan akhlak dan budaya

masyarakat Islam” ialah sesuatu perkara, perbuatan, perkataan

atau keadaan yang jika dilakukan akan bertentangan dengan

nilai dan norma kehidupan masyarakat Islam Negara ini yang

berpegang kepada ajaran Islam berdasarkan Ahli Sunnah Wal

Jamaah.

Percampuran bebas tanpa batas dan adab sopan;

Berpakaian yang menjolok mata;

Mendendangkan lagu-lagu yang mempunyai senikata berunsur

lucah serta pemujaan;

Mengadakan program seperti pertandingan ratu cantik, laga

ayam dan sebagainya.

BAB 1

AQIDAH

15

A
Q
ID
A
H

4.

5.

Majlis tersebut tidak disertakan dengan perbuatan yang boleh

“menyentuh sensitiviti masyarakat Islam”.

Contohnya:

a.

b.

c.

d.

Pihak penganjur dan orang ramai diminta mendapatkan pandangan

pihak berkuasa agama sebelum menganjur atau menghadiri majlis

perayaan orang yang bukan beragama Islam.

Maksud “menyentuh sensitiviti masyarakat Islam” ialah sesuatu

perkara, perbuatan, perkataan atau keadaan yang jika dilakukan

akan menyinggung perasaan umat Islam tentang kepercayaan

dan amalan mereka.

Ucapan-ucapan atau nyanyian berbentuk dakyah keagamaan

bukan Islam;

Ucapan-ucapan yang menghina umat Islam;

Ucapan-ucapan yang menghina agama Islam;

Persembahan yang bertujuan mempersendakan pegangan agama

masyarakat Islam.

Hukum Menulis Dan Menerbit Bahan-Bahan Yang

Mengandungi Ayat-Ayat Al-Quran, Hadis Beserta

Pandangan-Pandangan Agama Lain (Cina, Buddha,

Hindu, Sikh Dan Kristian) (2005)

24

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-69 yang bersidang pada 13-15 Jun 2005

telah membincangkan Hukum Menulis Dan Menerbit Bahan-Bahan Yang

Mengandungi Ayat-Ayat Al-Quran, Hadis Beserta Pandangan-Pandangan

BAB 1

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

16

A
Q
ID
A
H

Agama Lain (Cina, Buddha, Hindu, Sikh Dan Kristian). Muzakarah telah

memutuskan bahawa menulis dan menerbit bahan-bahan yang mengandungi

ayat-ayat Al-Quran, Hadis beserta pandangan-pandangan agama lain (Cina,

Buddha, Hindu, Sikh Dan Kristian) adalah dilarang kecuali pandangan

Islam dan ayat-ayat Al-Quran serta Hadis diasingkan daripada agama lain

dan agama Islam perlu mendominasikan keseluruhan penerbitan tersebut.

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-72 yang bersidang pada 23 Januari 2006

telah membincangkan Kedudukan Air Musoffa. Muzakarah telah

memutuskan bahawa penjualan air musoffa secara komersial adalah

dilarang kerana ia boleh membuka ruang kepada penyelewengan akidah,

kepercayaan khurafat dan penipuan.

Kedudukan Air Musoffa (2006)26

Hukum Orang Islam Menyambut Perayaan Valentine's

Day (2005)
25

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-71 yang bersidang pada 22-24 November

2005 telah membincangkan Hukum Orang Islam Menyambut Perayaan

Valentine's Day. Muzakarah berpandangan bahawa ajaran Islam amat

mengutamakan kasih sayang dan tidak ada hari tertentu di dalam Islam

bagi meraikannya.

Oleh itu, Muzakarah bersetuju memutuskan bahawa amalan merayakan

Valentine’s Day tidak pernah dianjurkan oleh Islam. Roh perayaan tersebut

mempunyai unsur-unsur Kristian dan amalannya yang bercampur dengan

perbuatan maksiat adalah bercanggah dan dilarang oleh Islam.

BAB 1

AQIDAH

17

A
Q
ID
A
HKumpulan Black Metal Serta Langkah-Langkah

Menanganinya (2006)
27

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal Ugama

Islam Malaysia Kali Ke-72 yang bersidang pada 23 Januari 2006 telah

membincangkan Kumpulan Black Metal Serta Langkah-Langkah

Menanganinya. Muzakarah telah memutuskan bahawa amalan dan perbuatan

Kumpulan Black Metal adalah sesat dan bercanggah dengan ajaran Islam

sebenar. Oleh itu, umat Islam diminta menjauhi kumpulan tersebut kerana

perbuatan dan amalan mereka boleh menyebabkan seseorang itu terkeluar

daripada Islam.

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-74 yang bersidang pada 25 -27 Julai 2006

telah membincangkan Kumpulan Tal Tujuh. Muzakarah telah memutuskan

bahawa:

Berdasarkan kajian dan penelitian yang telah dibuat, Kumpulan Tal Tujuh

didapati berpegang kepada ajaran dan fahaman yang menyeleweng dari

syariat Islam. Diantara ajaran mereka ialah:

1.

2.

3.

Mengaku dan mendakwa mendapat Ilmu Laduni;

Mengaku mereka mendapat Kasyaf;

Membuat keputusan sesuatu hukum berdasarkan mimpi dan

mendakwa boleh mentadbir segala mimpi dengan tepat;

Kumpulan Tal Tujuh (2006)28

BAB 1

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

18

A
Q
ID
A
H

4.

5.

6.

7.

8.

Berdasarkan penyelewengan-penyelewengan tersebut, Muzakarah

memutuskan bahawa ajaran dan fahaman yang dibawa dan dipegang oleh

Kumpulan Tal Tujuh adalah menyeleweng daripada ajaran Islam.

Mendakwa amalan haji yang dilaksanakan sekarang tidak betul dan

tidak sah;

Pengikut tidak dibenarkan berkahwin selain daripada sesama

pengikutnya sahaja;

Ahli-ahli yang keluar daripada kumpulan ini dianggap murtad

rohaniah;

Ahli-ahli yang tidak mengikut arahan hendaklah diperangi dan

dipulaukan;

Ahli-ahli yang menentang, halal darahnya.

Aliran Pemikiran Liberal: Hukum dan Implikasinya

Kepada Islam Di Malaysia (2006)
29

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-74 yang bersidang pada 25-27 Julai 2006

telah membincangkan Aliran Pemikiran Liberal: Hukum dan Implikasinya

Kepada Islam Di Malaysia. Muzakarah telah memutuskan bahawa:

Gerakan Pemikiran Liberal mengandungi fahaman-fahaman yang didapati

menyeleweng dari aspek akidah dan syariah seperti berikut:

Aspek Akidah:

1. Berpegang kepada Konsep Pluralisme

Konsep pluralisme adalah menjadi pegangan utama dalam aliran

BAB 1

AQIDAH

19

A
Q
ID
A
H

2.

3.

Aspek Syariah:

1.

2.

pemikiran liberal. Pluralisme agama berpendirian bahawa setiap

agama mempunyai konsep, persepsi dan respon yang tersendiri terhadap

Realiti Yang Agung (ultimate reality). Semua agama adalah sama

tarafnya merujuk kepada Realiti Yang Agung.

Akal Manusia Adalah Wahyu

Aliran ini membahagi wahyu kepada dua kategori iaitu wahyu yang

bertulis dan wahyu yang tidak bertulis. Wahyu bertulis adalah Al-Quran

dan ia adalah teks semata-mata. Wahyu tidak bertulis adalah akal

manusia dan akallah yang sebenarnya menghidupkan teks Al-Quran

berdasarkan tujuan, konteks suasana zaman.

Meragui Ketulinan Al-Quran

Aliran pemikiran ini mendakwa Al-Quran diresapi dengan budaya

Arab kerana orang Arab menjadi pemilik bahasa itu, tambahan pula

katanya Nabi Muhammad S.A.W. yang menjadi pembawa risalah juga

terdiri dari orang Arab. Mereka menyatakan bahawa kesahihan risalah

tersebut tidak ada lagi kerana sebenarnya yang ada hanyalah mesej

budaya Arab.

Mempersoalkan Metodologi Pentafsiran Al-Quran Dan Al-Hadith

Aliran pemikiran ini mempersoalkan cara atau metodologi

pentafsiran Al-Quran yang digunapakai kini. Dengan slogan

“membuka dan membebaskan tafsiran Al-Quran”, aliran pemikiran

ini menggunakan pendekatan takwilan sendiri terhadap beberapa

ajaran Al-Quran yang jauh berbeza dengan pegangan Ahli Sunnah

Wal Jamaah. Contohnya, mereka mendakwa syurga dan neraka tidak

wujud melainkan kesan psikologi kegembiraan dan kesedihan manusia.

Hari akhirat ditafsirkan sebagai tidak wujud melainkan satu fasa

untuk manusia mencapai satu tingkatan kepada tingkatan yang lebih

matang dan sempurna.

Menggesa Tafsiran Baru Konsep Ibadat

Aliran pemikiran ini juga berpegang ‘membuka dan membebaskan’

BAB 1

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

20

A
Q
ID
A
H

3.

4.

5.

Berdasarkan kepada ciri-ciri penyelewengan tersebut, Muzakarah

memutuskan bahawa Aliran Pemikiran Liberal adalah ajaran sesat dan

menyeleweng daripada Syariat Islam.

tafsiran Al-Quran, sebagai alasan untuk memajukan umat Islam dan

menganjurkan agar teks-teks Al-Quran menempuh proses dekonstraksi

bagi membolehkan tafsiran-tafsiran baru dibuat.

Mempertikaikan Kriteria Dan Akhlak Kenabian

Aliran pemikiran ini secara sinis mengkritik sifat Nubuwwah yang

dimiliki oleh Rasululah S.A.W. dengan mengatakan ia tidak lain

hanyalah sebagai kemampuan kepimpinan seorang manusia ke atas

manusia lain (leadership value). Justeru sesiapapun boleh mempunyai

sifat nubuwwah tersebut untuk memimpin manusia ke arah ciri-ciri

yang baik. Malah mukjizat seperti peristiwa Isra’ dan Mikraj dianggap

sebagai bahan cerita yang sengaja diperbesarkan (exageration) oleh

pengikut baginda yang taksub sedangkan ia hanyalah sekadar mimpi

yang tidak terjadi di alam realiti.

Sikap Terhadap Ilmu-Ilmu Islam

Ilmu-ilmu Islam seperti Usul al-tafsir, Usul al-Fiqh, Usul al-Hadith,

al-Jarah wa al-Ta’dil dan sebagainya yang telah secara Ijma’ diterima

sebagai metod dalam displin ilmu, telah dikritik oleh aliran pemikiran

ini sebagai buatan manusia. Penentuan hukum yang telah qat’ie dan

hukum yang tidak qat’ie menurut mereka perlu dinilai semula dalam

usaha merealisasikan konsep membuka dan membebaskan Islam

melalui tafsiran semula ajaran Islam.

Sikap Terhadap Hukum

Aliran pemikiran liberal ini mempunyai kaedah yang tersendiri apabila

merujuk kepada hukum-hukum Fiqh iaitu mengambil tujuan hukum

bukan bentuk hukum.

BAB 1

AQIDAH

21

A
Q
ID
A
HHukum Meminta Orang Bukan Islam Sama-Sama Berdoa

Mengikut Anutan Masing-Masing Dalam Satu Majlis

Yang Dihadiri Oleh Penganut Pelbagai Agama (2006)

30

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-74 yang bersidang pada 25-27 Julai 2006

telah membincangkan Hukum Meminta Orang Bukan Islam Sama-Sama

Berdoa Mengikut Anutan Masing-Masing Dalam Satu Majlis Yang

Dihadiri Oleh Penganut Pelbagai Agama. Muzakarah telah memutuskan

bahawa:

1.

2.

Doa tergolong di dalam perkara ibadah kepada Allah S.W.T. dan ia

hendaklah dilakukan sebagai suatu acara yang tidak bertentangan

dengan roh ibadah dan rasa tawaduk kepada Allah S.W.T. kerana bagi

orang Islam memohon dan mendoakan sesuatu hanya kepada Allah

S.W.T. sahaja.

Oleh itu, Muzakarah memutuskan bahawa orang Islam tidak harus

meminta atau mengarahkan orang bukan Islam berdoa mengikut

agama mereka masing-masing. Walau bagaimanapun, jika mereka

berdoa atau memohon sesuatu mengikut ajaran mereka dengan

kehendak mereka sendiri tanpa diarahkan, perbuatan tersebut tidak

dilarang.

Usaha-Usaha Menghidupkan Semula Al-Arqam Melalui

Syarikat Rufaqa Corporation Sdn. Bhd. Dan Lain-Lain

Syarikat (2006)

31

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-75 yang bersidang pada 12 September 2006

BAB 1

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

22

A
Q
ID
A
H

telah membincangkan Usaha-Usaha Menghidupkan Semula Al-Arqam

Melalui Syarikat Rufaqa Corporation Sdn. Bhd. Dan Lain-Lain Syarikat.

Muzakarah telah memutuskan bahawa:

“Berdasarkan kajian yang telah dijalankan oleh Jabatan Kemajuan Islam

Malaysia (JAKIM), ajaran dan pegangan yang dibawa dan disebarkan oleh

ahli jamaah Syarikat Rufaqa’ Corporation Sdn. Bhd. (SRC) dan rangkaian

syarikat gabungannya mengandungi fahaman-fahaman yang menyamai

Kumpulan al-Arqam yang telah diharamkan. Ahli jamaah SRC juga

didapati mengamalkan ajaran dan pegangan baru yang telah menyeleweng

daripada ajaran Islam. Penyelewengan-penyelewengan tersebut adalah

seperti berikut:

1. Kesalahan Yang Bercanggah Dengan Aqidah Ahli Sunnah Wal Jamaah

adalah berdasarkan kepercayaan bahawa:

a.

b.

c.

d.

Haji Ashaari bin Muhammad adalah Sahibul Zaman (Mujaddid),

manakala Sheikh Muhammad al-Suhaimi pula sebagai Imam

Mahdi.

Haji Ashaari bin Muhammad mempunyai kelebihan meramal

dan mengetahui perkara yang akan berlaku pada masa hadapan.

Setiap ramalan tersebut dianggap oleh ahli jamaah SRC sebagai

sebahagian daripada jadual Tuhan untuk memberi kemenangan

kepada mereka.

Haji Ashaari bin Muhammad mendapat ilmu secara langsung

daripada Sheikh Muhammad al-Suhaimi dan Rasulullah SAW

berkenaan perkara yang akan berlaku pada masa hadapan.

Mujaddid atau Sahibul Zaman (Haji Ashaari bin Muhammad)

mendapat ilmu terus dari Allah (ilham, ilmu ladunni atau kasyaf)

yang meliputi soal agama, dunia, hal ehwal semasa, pemerintahan,

bina insan dan lain-lain. Ilham dari Tuhan datang kepadanya

seperti air sungai yang mengalir.

BAB 1

AQIDAH

23

A
Q
ID
A
H

e.

f.

g.

h.

i.

j.

k.

Ahli jamaah yang banyak menghayati minda Abuya (Haji

Ashaari bin Muhammad) dan dapat pula melaksanakannya

adalah orang yang paling kuat hubungan mental dengan Abuya.

Minda Abuya (Haji Ashaari bin Muhammad) itu sebenarnya

adalah wahyu dari Tuhan. Bagaimanapun, wahyu yang diturunkan

kepada Abuya adalah 1/46 daripada kenabian.

Allah S.W.T. hendak mengangkat kembali Islam di akhir zaman

dengan menghantar Sahibul Zaman (Haji Ashaari bin Muhammad),

Imam Mahdi (Sheikh Muhammad al-Suhaimi) dan Nabi Isa A.S.

yang telah tersedia oleh Allah untuk melaksanakan jadual Tuhan.

Minda Abuya (Haji Ashaari bin Muhammad) difahami sebagai

intisari Quran dan hadith dan Abuya adalah orang Tuhan yang

berupaya menyampaikan intisari tersebut kepada pengikutnya

untuk diamalkan. Dengan itu, tidak perlu lagi merujuk kepada

Quran dan Hadith kerana minda sudah lengkap.

Perjuangan ahli jamaah SRC dibantu dan dilindungi oleh para

Rijal Ghaib yang terdiri daripada para malaikat, jin Islam dan

roh-roh muqaddas (roh suci para ahli jamaah yang telah

meninggal dunia).

Bertawassul kepada Abuya (Haji Ashaari bin Muhammad)

ketika menghadapi sesuatu kesulitan atau kecemasan, Abuya

akan menghantar bantuan sama ada menggunakan jin Islam atau

dengan karamahnya.

Abuya (Haji Ashaari bin Muhammad) adalah manusia yang

hebat. Malahan, lebih hebat daripada kita mempunyai 10 orang

ibu dan ayah kerana menurut mereka hubungan dengan ibu bapa

hanya terbatas di dunia sedangkan hubungan dengan Abuya

kekal sehingga ke akhirat.

BAB 1

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

24

A
Q
ID
A
H

2.

l.

m.

n.

o.

p.

q.

Kesalahan Yang Bercanggah Dengan Syariah Islamiyyah adalah

berdasarkan kepada kepercayaan bahawa:

a.

Allah S.W.T. akan memberitahu Abuya (Haji Ashaari bin

Muhammad) tentang musibah sakit yang dialami oleh ahli jamaah

SRC. Sekiranya sakit tersebut tidak tertanggung oleh ahli jamaah,

Abuya boleh meminta agar Allah S.W.T. meringankan derita

pada kadar yang mampu ditanggung oleh ahli jamaah.

Abuya (Haji Ashaari bin Muhammad) mempunyai kelebihan

untuk menangguhkan ajal sekiranya ahli jamaah yang sampai

ajal itu masih banyak dosa.

Abuya (Haji Ashaari bin Muhammad) boleh meminta Allah

S.W.T. menggantikan ajal kepada ahli jamaah lain yang telah

sempurna iman dan taqwa.

Sewaktu ahli jamaah sedang nazak, Abuya (Haji Ashaari bin

Muhammad) akan hadir dan berada di sebelah kanan kepala

dengan mengajarkan talkin. Dengan itu, syaitan tidak akan

menyesatkan ahli jamaah berkenaan.

Sewaktu ahli jemaah sedang disoal oleh malaikat di alam kubur,

Abuya (Haji Ashaari bin Muhammad) akan datang menemani

dan menjawab soalan malaikat bagi pihak ahli jamaah. Dengan

itu, ahli jamaah berkenaan terlepas seksaan kubur.

Sewaktu di padang mahsyar, Abuya (Haji Ashaari bin

Muhammad) menunggu-nunggu untuk memberikan syafaat

kepada para pengikutnya.

Ibadat sembahyang Jumaat pada mereka adalah tidak wajib

kerana kerajaan yang ada sekarang bukan kerajaan Imam

Mahdi. Apabila Imam Mahdi muncul dan membentuk kerajaan

barulah ibadat sembahyang Jumaat menjadi wajib.

BAB 1

AQIDAH

25

A
Q
ID
A
H

b.

c.

d.

e.

f.

g.

h.

i.

Sahibul Zaman (Haji Ashaari bin Muhammad) tidak memerlukan

kitab dalam proses pengajaran dan pembelajaran kerana ilmunya

datang terus dari Allah S.W.T. dalam bentuk ilham.

Orang yang berjuang dengan mempunyai minda Abuya (Haji

Ashaari bin Muhammad) adalah lebih tinggi pahala dan darjatnya

jika dibandingkan dengan mereka yang tidak mempunyai minda

Abuya dalam perjuangan.

Seorang ahli ibadah (‘Abid) hanya mampu menjadi hamba biasa

kerana tidak mempunyai minda setaraf dengan wahyu dan tidak

boleh menjadi khalifah.

Quran yang ada sekarang hanya tinggal mashaf dan lafaz sahaja.

Roh Quran telah ditarik balik oleh Tuhan dan hanya diberikan

kepada mujaddid (Haji Ashaari bin Muhammad).

Sembahyang sehari semalaman hanya tiga waktu sahaja iaitu

Subuh, sembahyang jamak Zohor dan Asar serta jamak Maghrib

dan Isyak.

Segala amalan baik di dunia tidak dapat menandingi amalan

pengikut Abuya (Haji Ashaari bin Muhammad) walaupun

seseorang itu bersembahyang, berpuasa dan berpuluh kali

menunaikan ibadat haji.

Duduk semajlis dengan Abuya (Haji Ashaari bin Muhamad)

pahalanya lebih tinggi daripada mengerjakan sembahyang

selama 40 tahun atau sembahyang tahjud sepanjang hayat.

Beramal dengan Aurad Muhammadiah sebagai satu cara untuk

menjaga hubungan hati atau rohani dengan Abuya (Haji Ashaari

bin Muhammad). Dengan mengamalkan Aurad Muhammadiah,

ahli jamaah akan sentiasa dipantau dan dibimbing secara

rohaniah oleh Abuya.

BAB 1

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

26

A
Q
ID
A
H

3.

j.

k.

Kesalahan Yang Bercanggah Dengan Akhlak Dan Etika Bermasyarakat

adalah berdasarkan kepada kepercayaan bahawa:

a.

b.

c.

d.

e.

Amalan Aurad Muhammadiah akan terbatal sekiranya ahli

jamaah melakukan dosa besar, tidak mengamalkannya tujuh

hari berturut-turut, tidak taat dan yakin serta mengaibkan Abuya

(Haji Ashaari bin Muhammad).

Mengamalkan zikir agung yang terkandung di dalamnya unsur

tawassul, menyeru roh orang yang telah mati serta mendakwa

bahawa al-Sheikh Muhammad bin Abdullah al-Suhaimi sebagai

Imam Mahdi.

Ulama yang ada sekarang adalah ulama kitab atau ulama hafalan

yang bergantung kepada kitab dan hafalan untuk mengajar.

Manakala Sahibul Zaman pula, ilmunya datang terus dari Tuhan.

Orang yang menuntut ilmu agama sehingga ke peringkat PhD

adalah tidak bermanfaat kerana ilmu yang dituntut itu

bersumberkan kitab lama dan ketinggalan zaman.

Ilmu para ulama sekarang dengan mendakwa ilmu mereka tidak

setanding dengan ilmu orang Tuhan (Haji Ashaari bin Muhammad).

Allah melarang ulama yang berwatak Nabi berjuang melainkan

setelah munculnya mujaddid yang berwatak Rasul.

Berdasarkan kepada penyelewengan tersebut, Muzakarah

Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia telah bersetuju memutuskan bahawa

ajaran, pegangan dan fahaman yang dibawa dan dipegang oleh

jamaah Syarikat Rufaqa’ Corporation Sdn. Bhd. (SRC) dan

rangkaian syarikat gabungannya adalah menyeleweng daripada

ajaran Islam.

BAB 1

AQIDAH

27

A
Q
ID
A
H

f. Oleh yang demikian, Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis

Kebangsaan Bagi Hal Ehwal Ugama Islam Malaysia mengambil

keputusan bahawa:

i.

ii.

iii.

Mana-mana orang Islam secara individu atau berkumpulan

melalui pertubuhan, persatuan atau syarikat yang menjadi

ahli jamaah atau pengikut Syarikat Rufaqa’ Corporation

Sdn. Bhd. (SRC) dan rangkaian syarikat gabungannya

adalah mengamalkan ajaran, pegangan dan fahaman yang

menyeleweng daripada ajaran Islam.

Mana-mana orang Islam secara individu atau berkumpulan

melalui pertubuhan, persatuan atau syarikat yang menjadi

ahli jamaah atau pengikut Syarikat Rufaqa’ Corporation

Sdn. Bhd. (SRC) dan rangkaian syarikat gabungannya

dengan berselindung di sebalik apa-apa aktiviti ekonomi,

perniagaan, pendidikan, kesenian, perubatan, pembinaan,

pertanian, perladangan, telekomunikasi atau apa-apa

aktiviti lain yang berhubungkait dengan SRC dan apa-apa

ajaran yang mempunyai unsur-unsur persamaan dengan

ajaran, pegangan dan fahaman kumpulan Al-Arqam adalah

mengamalkan ajaran, pegangan dan fahaman yang

menyeleweng daripada ajaran Islam.

Mana-mana orang Islam secara individu atau berkumpulan

melalui pertubuhan, persatuan atau syarikat yang cuba

menghidupkan kembali ajaran dan fahaman Kumpulan

al-Arqam sama ada melalui Syarikat Rufaqa’ Corporation

Sdn. Bhd. (SRC), rangkaian syarikat gabungannya atau

mana-mana pertubuhan, persatuan atau syarikat yang

mempunyai unsur-unsur persamaan dengan ajaran, pegangan

dan fahaman Kumpulan Al-Arqam adalah mengamalkan

ajaran, pegangan dan fahaman yang menyeleweng daripada

ajaran Islam.

BAB 1

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

28

A
Q
ID
A
H

Pameran Jin, Hantu Dan Keranda, Pameran Alam

Misteri Serta Yang Berkaitan Dengannya (2007)
32

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-77 yang bersidang pada 10-12 April 2007

telah membincangkan Pameran Jin, Hantu Dan Keranda, Pameran Alam

Misteri Serta Yang Berkaitan Dengannya. Muzakarah telah memutuskan

bahawa pameran jin, hantu dan keranda serta alam misteri adalah ditegah

oleh Islam kerana ia boleh mendatangkan mudharat pada akidah umat

iv.

v.

vi.

Mana-mana orang Islam secara individu atau berkumpulan

melalui pertubuhan, persatuan atau syarikat yang

mengamalkan ajaran, pegangan dan fahaman yang disebut

di dalam sub perenggan vi (a), (b), (c) adalah mengamalkan

ajaran, pegangan dan fahaman yang bertentangan dengan

akidah Ahli Sunnah Wal Jamaah.

Apa-apa variasi, versi, bentuk atau cabang mana-mana

ajaran, pegangan atau fahaman kumpulan Al-Arqam dan

ajaran, pegangan atau fahaman ahli jamaah SRC atau apa-

apa ajaran, pegangan atau fahaman kumpulan baru yang

mempunyai persamaan dengan unsur-unsur ajaran, pegangan

dan fahaman Kumpulan Al-Arqam dan ahli jamaah SRC

adalah bertentangan dengan akidah Ahli Sunnah Wal

Jamaah dan menyeleweng daripada ajaran Islam; atau

Apa-apa jua bahan publisiti yang menonjolkan ajaran

Kumpulan Al-Arqam dan ajaran, pegangan atau fahaman

ahli jamaah SRC atau apa-apa ajaran, pegangan atau

fahaman kumpulan baru yang mempunyai persamaan

dengan unsur-unsur ajaran, pegangan dan fahaman

Kumpulan Al-Arqam dan ahli jamaah SRC dalam apa jua

bentuk penerbitan dan cetakan adalah diharamkan.

BAB 1

AQIDAH

29

A
Q
ID
A
H

Islam. Manusia tidak dapat mencapai hakikat sebenar alam misteri, jin,

hantu dan umat Islam tidak perlu dididik dengan perkara-perkara khurafat

dan tahyul seumpama ini.

Amalan Kebatinan Dalam Persembahan Kesenian

Tradisional Masyarakat Melayu (2007)
33

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-79 yang bersidang pada 6-8 September

2007 telah membincangkan Amalan Kebatinan Dalam Persembahan

Kesenian Tradisional Masyarakat Melayu. Muzakarah telah memutuskan

bahawa amalan-amalan kebudayaan dan keseniaan tradisional yang

mengandungi unsur-unsur mistik dan kebatinan, tahyul serta khurafat adalah

ditegah oleh ajaran Islam kerana ia boleh menjejaskan akidah umat Islam.

Hukum Menggunakan Barangan Yang Mempunyai

Lambang Agama Lain (2008)
34

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-80 yang bersidang pada 1-3 Februari 2008

telah membincangkan Hukum Menggunakan Barangan Yang Mempunyai

Lambang Agama Lain . Muzakarah telah memutuskan bahawa orang Islam

adalah dilarang menggunakan barangan yang mempunyai lambang agama

lain seperti salib sekiranya lambang-lambang tersebut dinyatakan secara

zahir dan jelas.

BAB 1

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

30

A
Q
ID
A
H

Isu Tuntutan Penganut Kristian Terhadap Penggunaan

Kalimah Allah (2008)
35

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-82 yang bersidang pada 5-7 Mei 2008

telah membincangkan Isu Tuntutan Penganut Kristian Terhadap Penggunaan

Kalimah Allah. Muzakarah telah memutuskan bahawa lafaz Allah merupakan

kalimah suci yang khusus bagi agama dan umat Islam dan ia tidak boleh

digunakan atau disamakan dengan agama-agama bukan Islam lain. Oleh

itu wajib bagi umat Islam menjaganya dengan cara yang terbaik dan

sekiranya terdapat unsur-unsur penghinaan atau penyalahgunaan terhadap

kalimah tersebut, maka ia perlu disekat mengikut peruntukan undang-undang

yang telah termaktub dalam Perlembagaan Persekutuan.

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-83 yang bersidang pada 22-24 Oktober

2008 telah membincangkan Kedudukan Senaman Yoga Di Kalangan

Umat Islam. Muzakarah berpandangan dan berpendapat bahawa senaman

Yoga yang berasal dari masyarakat Hindu sejak sebelum Masehi lagi

yang menggabungkan amalan fizikal, unsur-unsur keagamaan, mentera

dan pemujaan bagi tujuan tertentu seperti mendapatkan ketenangan

dan kemuncaknya, penyatuan diri dengan tuhan atau tujuan-tujuan lain

adalah tidak sesuai dan boleh merosakkan akidah seorang muslim.

Oleh itu, Muzakarah juga bersetuju dan memutuskan apa jua jenis atau

bentuk amalan yang mengandungi unsur-unsur tersebut di atas adalah

dilarang dan bertentangan dengan syariat Islam. Sementara pergerakan

amalan fizikal tanpa unsur-unsur di atas yang dilakukan pada zahirnya

Kedudukan Senaman Yoga Di Kalangan Umat Islam (2008)36

BAB 1

AQIDAH

31

A
Q
ID
A
H

tidaklah menjadi kesalahan. Namun demikian, masyarakat Islam dingatkan

wajib berhati-hati dalam berwaspada dari perkara-perkara yang boleh

menghakis akidah seseorang muslim.

Seperti yang sedia maklum, perkara-perkara yang boleh menghakis akidah

boleh berlaku dengan sebab-sebab berikut:

1.

2.

3.

Memandangkan terdapat dua elemen tersebut dalam amalan Yoga, maka

umat Islam wajib memelihara akidah mereka dari terhakis.

Kepercayaan atau keyakinan di hati.

Menerusi perkataan atau pengakuan dengan lidah.

Perbuatan.

Pembinaan Monumen Peringatan Bagi Angkatan Tentera

(2009)
37

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-86 yang bersidang pada 21-23 April 2009

telah membincangkan Hukum Pembinaan Monumen Peringatan Bagi

Angkatan Tentera. Muzakarah telah memutuskan bahawa Islam menegah

umatnya melakukan apa jua perbuatan dan amalan yang mempunyai

unsur-unsur syirik dan menyerupai amalan jahiliyah serta berlebihan-

lebihan dan membazir.

Oleh itu, Islam mengharamkan perbuatan membina, mengukir atau memahat

apa jua bentuk patung sama ada manusia atau haiwan untuk tujuan pemujaan,

peringatan atau sebagainya.

Walau bagaimanapun, sekiranya binaan tanda peringatan tersebut hanya

mengandungi ukiran nama dan bentuk selain daripada manusia dan haiwan,

BAB 1

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

32

A
Q
ID
A
H

Hukum Penglibatan Orang Islam Dalam Aktiviti

Candlelight Vigil (2009)
38

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-88 yang bersidang pada 2 Oktober 2009

telah membincangkan Hukum Penglibatan Orang Islam Dalam Aktiviti

Candlelight Vigil. Muzakarah telah memutuskan bahawa:

1.

2.

Islam melarang umatnya daripada terlibat dalam apa jua amalan yang

bersifat ritual atau upacara agama bukan Islam.

Umat Islam dilarang menyertai aktiviti Candlelight Vigil kerana ia

mengandungi unsur-unsur tasyabbuh dengan agama bukan Islam

yang akan menjejaskan akidah umat Islam.

  Muzakarah bersetuju memutuskan bahawa ia adalah diharuskan selagi

mana tidak berlaku pembaziran dan perbuatan-perbuatan yang boleh

menjejaskan akidah seperti unsur-unsur pemujaan dan amalan-amalan lain

yang bertentangan dengan syarak.

Acara-acara seperti Majlis Peringatan termasuk Bacaan Doa Selamat,

Yasin, Tahlil dan sebagainya  tidak  boleh dilakukan di hadapan binaan

peringatan tersebut dan hendaklah dilakukan di tempat berasingan seperti

masjid atau bangunan lain semasa meraikan hari perayaan yang berkaitan.

Keputusan:

Muzakarah Khas Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal

Ehwal Ugama Islam Malaysia yang bersidang pada 16 Jun 2010 telah

Kedudukan Kursus ESQ Leadership Training (2010)39

BAB 1

AQIDAH

33

A
Q
ID
A
H

membincangkan mengenai Kedudukan Kursus ESQ Leadership Training.

Muzakarah telah memutuskan seperti berikut:

1.

2.

3.

Setelah meneliti keterangan, hujah-hujah dan pandangan yang

dikemukakan oleh ahli-ahli serta rumusan awal yang telah dibuat

pada Muzakarah Khas pada 14 April 2010, Muzakarah berpandangan

bahawa kebanyakan unsur-unsur keraguan yang terkandung dalam

kursus ESQ Leadership Training boleh diperbetul dan diperjelaskan.

Muzakarah bersetuju memutuskan supaya pihak ESQ membuat

perubahan dan memperbetulkan dengan segera fakta-fakta, kenyataan

atau apa jua aktiviti/perlakuan yang menimbulkan keraguan kepada

masyarakat.

Muzakarah juga bersetuju membuat ketetapan bahawa Panel Syariah

ESQ perlu bertanggungjawab dan memantau sepenuhnya pembetulan

atau pindaan yang dibuat dan pelaksanaan tindakan tersebut hendaklah

dilaporkan secara berterusan kepada Muzakarah. Sehubungan itu,

Muzakarah bersetuju memutuskan bahawa Kursus ESQ Leadership

Training boleh dilaksanakan di Malaysia dengan pengawasan

sepenuhnya oleh Panel Syariah yang dilantik oleh ESQ.

Kedudukan Amalan Khurafat Di Pulau Besar Melaka

(2014)
40

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-105 yang bersidang pada 3-5 Februari

2014 telah membincangkan mengenai Kedudukan Amalan Khurafat Di

Pulau Besar Melaka. Muzakarah telah memutuskan bahawa:

1. Setelah mendengar pembentangan dan meneliti laporan penyelidikan

yang telah disediakan oleh Kumpulan Penyelidik daripada Universiti

Sains Islam Malaysia (USIM) dan meneliti fakta-fakta, hujah-hujah

BAB 1

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

34

A
Q
ID
A
H

dan pandangan yang dikemukakan, Muzakarah bersetuju menerima

dan memperakukan hasil penyelidikan yang telah dikemukakan.

Berdasarkan hasil penyelidikan tersebut, Muzakarah mendapati bahawa:

a.

b.

c.

d.

e.

f.

Perbuatan memohon hajat, berdoa dan bermeditasi serta

bertawassul di sisi kubur-kubur yang ada di sekitar Pulau Besar

merupakan amalan ghuluw yang boleh membawa kepada syirik.

Perbuatan memuja dengan tujuan untuk mendapatkan bantuan

daripada sesuatu objek seperti di kubur Sultan Al-Arifin Syeikh

Ismail, kubur Tujuh Beradik, kubur Syarifah Rodziah, kubur

Syeikh Yusuf, kubur Tok Janggut, kubur Nenek Kebayan,

Tempayan Pecah, Batu Belah, Gua Yunus, perigi Nenek Kebayan,

tasik bunian, tasik biawak dan pokok disula adalah syirik.

Perbuatan membaca Surah Yasin, membuat tahlil seterusnya

mendoakan hajat bagi pihak orang bukan Islam dengan tujuan

supaya permintaan mereka tercapai adalah dilarang oleh Islam.

Perbuatan mandi di Perigi Nenek Kebayan dan Tempayan Pecah,

menjadikan batu-batu atau objek yang diambil daripada perigi

sebagai azimat, membakar colok di sekitar kawasan kubur dan

pokok-pokok dengan mempercayai ia boleh memberi manfaat atau

mudharat adalah perbuatan khurafat yang jelas dilarang oleh Islam.

Perbuatan menjamu orang ramai dengan daging yang dinazar

oleh orang Islam dan bukan Islam dan menjual poster yang

dipercayai sebagai gambar para sahabat nabi adalah meragukan

dari aspek hukum syarak dan perlu dihentikan.

Amalan membaca tahlil ketika upacara menaik dan menurunkan

bendera serta berjalan kaki tanpa kasut atau selipar menuju ke

gua atau perigi serta perbuatan menyapu dan menjirus cairan

cendanan berwarna kuning pada batu nisan dan kubur Sheikh

Ismail adalah khurafat yang perlu ditegah.

BAB 1

AQIDAH

35

A
Q
ID
A
H

2.

3.

Berdasarkan dapatan kajian tersebut, Muzakarah bersetuju

memutuskan bahawa amalan dan perbuatan yang dilakukan di Pulau

Besar Melaka adalah merupakan perkara bida’ah dhalalah dan khurafat

yang amat ditegah oleh syarak dan perlu dihentikan segera kerana

ianya boleh membawa kepada syirik.

Sehubungan itu juga, Muzakarah menggesa supaya tindakan

penguatkuasaan bagi membenteras amalan khurafat di Pulau Besar

dilaksanakan segera oleh Kerajaan Negeri Melaka. Penjelasan dan

kesedaran kepada masyarakat awam hendaklah dilaksanakan supaya

amalan khurafat yang berleluasa di Pulau Besar tersebut dapat

dihentikan.

Ajaran Ilmu Makrifat (Mengenal Allah/Diri) Oleh Mohd.

Yusof Cik Wook Yang Disebarkan oleh Haji Shaari Mohd

Yusof (2014)

41

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-106 yang bersidang pada 21 - 22 Oktober

2014 telah membincangkan Ajaran Ilmu Makrifat (Mengenal Allah/Diri)

Oleh Mohd. Yusof Cik Wook Yang Disebarkan oleh Haji Shaari Mohd

Yusof. Muzakarah telah membuat keputusan seperti berikut:

1. Setelah meneliti fakta-fakta dan hujah-hujah yang dikemukakan,

Muzakarah mendapati bahawa Ajaran Ilmu Makrifat (Mengenal

Allah/Diri) yang disebarkan oleh Haji Shaari bin Mohd Yusoff

melalui buku  “Mengenal Diri Ilmu Peninggalan Tok Kenali Kelantan”,

“Mengenal Allah Ilmu Peninggalan Tok Kenali” ceramah-ceramah

yang disampaikan, DVD siri ceramah  dan Laman Sesawang yang

digunakan untuk menyebarkan ajarannya mengandungi perkara-

perkara yang mengelirukan dan menyeleweng seperti yang berikut:

BAB 1

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

36

A
Q
ID
A
H

2.

3.

a.

b.

c.

d.

e.

Sehubungan itu, Muzakarah bersetuju memutuskan bahawa ajaran

Ilmu Makrifat (Mengenal Allah/Diri) yang dibawa oleh Haji Shaari

bin Mohd Yusof adalah sesat dan menyeleweng dari ajaran Islam

yang sebenar berlandaskan pegangan Ahli Sunnah Wal Jamaah.

Oleh itu, semua bentuk pengajaran, penerbitan dan pengedaran

bahan-bahan ajaran beliau melalui apa jua medium hendaklah

dihentikan dan diharamkan serta-merta.

Bertentangan dengan fakta sejarah

Dakwaan ilmu yang diperolehi adalah peninggalan ilmu Syeikh

Daud Al-Fatani yang diwarisi oleh dua ulama terkenal, iaitu Tok

Kenali dan Tok Selehong adalah satu pembohongan, kerana

kedua ulama tersebut tidak sempat berguru dengan Syeikh Daud

Al-Fatani yang meninggal tahun 1846, iaitu lebih 22 tahun

sebelum kelahiran kedua-dua ulama tersebut.

Membawa fahaman Mujassimah, Jabariyyah dan Muktazilah

Jumhur ulama telah bersepakat bahawa fahaman ini adalah

bertentangan dengan akidah Ahli Sunnah Wal Jamaah.

Membawa fahaman Liberal dan Pluralisme agama

Fahaman ini juga didapati menyeleweng dari aspek akidah dan

syariah seperti mana telah diputuskan dalam Muzakarah

Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal Agama

Islam Malaysia Kali Ke-74 yang bersidang pada 25-27 Julai

2006.

Membawa fahaman Wahdatul Wujud

Doktrin wahdatul wujud ini adalah menyeleweng dari pegangan

Ahli Sunnah Wal Jamaah

Mentafsir nas-nas agama seperti Al-Quran dan Hadis mengikut

logik akal dan tidak merujuk kepada kitab-kitab muktabar.

BAB 1

AQIDAH

37

A
Q
ID
A
H

4. Muzakarah juga menggesa semua pihak berkuasa agama negeri-

negeri dan JAKIM serta agensi-agensi lain yang berkaitan supaya

mengambil tindakan segera menyekat kegiatan dan penyelewengan

Ajaran Ilmu Makrifat ini.

38

IB
A
D
A
H

IBADAH
BAB2

Sembahyang Jumaat Pelajar Malaysia di Luar Negeri

(1985)
1

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-14 yang bersidang pada 22-23 Oktober

1985 telah membincangkan Sembahyang Jumaat Pelajar Malaysia di Luar

Negeri. Muzakarah telah memutuskan bahawa Sembahyang Jumaat pelajar-

pelajar Malaysia di luar negeri dengan bertaqlid kepada mana-mana

Mazhab Islam adalah sah. Hanya satu Sembahyang Jumaat sahaja

dibenarkan bagi satu-satu tempat kediaman pelajar tersebut.

Sembahyang Jumaat Polis dan Tentera Yang Bertugas

(1985)
2

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-14 yang bersidang pada 22-23 Oktober 1985

telah membincangkan Sembahyang Jumaat Polis dan Tentera yang Bertugas.

Muzakarah telah memutuskan bahawa adalah harus bagi Polis dan Tentera

meninggalkan Sembahyang Jumaat kerana menjalankan tugas-tugas

keselamatan yang dikira uzur syarie kerana mereka terpaksa bertugas dengan

syarat tidak meninggalkan sembahyang Jumaat 3 kali berturut-turut.

BAB 2

IBADAH

39

IB
A
D
A
H

Al-Fatihah Dan Bentuk-Bentuk Qiraat Yang Dibolehkan

Dalam Sembahyang (1986)
3

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-16 yang bersidang pada 18 Februari 1986

telah membincangkan Al-Fatihah Dan Bentuk-Bentuk Qiraat Yang

Dibolehkan Dalam Sembahyang. Muzakarah telah memutuskan bahawa

mengikut kajian dan pandangan Ahli Al-Quran bahawa bacaan yang telah

tersebar luas lagi masyhor di seluruh dunia, di Rantau Asia, khasnya di negara

kita ialah mengikut bacaan Riwayat Hafsun 'An 'Asim, maka sewajarnyalah

bacaan tersebut dimasyorkan di negara ini. Walau bagaimanapun bagi

mereka yang hendak membaca Al-Quran selain daripada Riwayat

Hafsun 'An 'Asim maka hendaklah terlebih dahulu diberitahu atau

muafakat bacaan di antara Imam dan Makmum supaya tidak menjadi

kekeliruan ketika menunaikan sembahyang.

Hukum Sembahyang Jumaat Kakitangan Jabatan

Perkhidmatan Pos (1986)
4

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-17 yang bersidang pada 6 Oktober 1986

telah membincangkan Hukum Sembahyang Jumaat Kakitangan Jabatan

Perkhidmatan Pos. Muzakarah telah memutuskan bahawa perkhidmatan

dalam jabatan kerajaan yang tidak berkaitan dengan tugas keselamatan

tidaklah termasuk dalam takrif uzur syarie, maka pihak yang berkuasa

jabatan mana-mana yang berkenaan tidak harus membuat peraturan-

peraturan bagi menghalang kakitangan lelaki yang beragama Islam untuk

menunaikan sembahyang Jumaat.

BAB 2

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

40

IB
A
D
A
H

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-20 yang bersidang pada 2 April 1988 telah

membincangkan Hukum Haji Lebih Daripada Sekali. Muzakarah telah

memutuskan bahawa perspektif hukum bahawa kesan jemaah haji

menunaikan haji lebih daripada sekali adalah berkebajikan di dunia dan

beroleh ganjaran yang besar di akhirat terserahlah kepada orang perseorangan

bahawa dia telah mendahulukan amalan yang wajib kemudian mengerjakan

pula amalan yang sunat.

Hukum Haji Lebih Daripada Sekali (1988)5

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-27 yang bersidang pada 3 Oktober 1990

telah membincangkan Tragedi Terowong Al-Muassim. Muzakarah telah

memutuskan bahawa kehilangan 19 orang jemaah haji Malaysia akibat

Tragedi Terowong Al-Muassim dianggap sebagai mati mafqud. Keterangan

atau Baiyinah bagi mensabitkan kematian itu ialah:

1.

2.

3.

Telah habis usaha mencari mereka;

Tidak ada bukti atau sangkaan bahawa mereka masih hidup dan

bersembunyi diri di mana-mana tempat di Arab Saudi atau keluar dari

negara itu ke sebuah negara lain dan bersembunyi di sana; dan

Bahawa mereka itu bukan orang yang mencari peluang untuk

melarikan diri dari negara ini.

Tragedi Terowong Al-Muassim (1990)6

BAB 2

IBADAH

41

IB
A
D
A
H

Kaedah Pengendalian Mayat Pesakit AIDS di Malaysia

(1992)
7

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-29 yang bersidang pada 19 Februari 1992

telah membincangkan Kaedah Pengendalian Mayat Pesakit AIDS di

Malaysia. Muzakarah telah memutuskan bahawa:

1.

2.

Mayat pesakit AIDS tidak termasuk dalam kategori yang diberi

pengecualian dari dimandikan dan dikapankan. Tidak termasuk dalam

kategori boleh diberi kelonggaran (rukhsah) dengan tayamum. Oleh itu

mayat pesakit AIDS wajib dimandi, dikapan, disembahyang dan

dikebumikan seperti mayat orang Islam yang lain.

Pengurusan mayat (jenazah) pesakit AIDS hendaklah mengikut garis

panduan yang ditetapkan oleh Kementerian Kesihatan seperti memakai

sarung tangan, muka dan mencuci tangan dengan Clorox.

Pindaan Kaedah Penetapan Hari Raya Aidil Adha Di

Malaysia (1992)
8

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-30 yang bersidang pada 22 Ogos 1992

telah membincangkan Pindaan Kaedah Penetapan Hari Raya Aidil Adha

Di Malaysia. Muzakarah telah memutuskan bahawa kaedah penetapan

Aidil Adha di Malaysia yang berdasarkan tarikh hari wukuf di Arafah

dipinda kepada kaedah rukyah anak bulan Zulhijjah kerana kaedah rukyah

anak bulan Zulhijjah lebih sesuai diamalkan di negara ini.

BAB 2

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

42

IB
A
D
A
H

Sembahyang Jamak Kerana Menjalani Rawatan

Penyakit-Penyakit Kronik Di Hospital-Hospital

Kerajaan/Swasta (2000)

9

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-49 yang bersidang pada 19 September

2000 telah membincangkan Sembahyang Jamak Kerana Menjalani

Rawatan Penyakit-Penyakit Kronik Di Hospital-Hospital Kerajaan/Swasta.

Muzakarah telah memutuskan bahawa hukum sembahyang jamak kerana

rawatan penyakit kronik yang memakan masa yang lama seperti menjalani

rawatan hemodialisis bagi penyakit buah pinggang dan seumpamanya

adalah harus.

Pekerja-Pekerja Islam Di Kilang-Kilang Yang Tidak

Dapat Menunaikan Sembahyang Fardhu (2003)
10

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-54 yang bersidang pada 23 Januari 2003

telah membincangkan Pekerja-Pekerja Islam Di Kilang-Kilang Yang Tidak

Dapat Menunaikan Sembahyang Fardhu. Muzakarah telah memutuskan

bahawa:

1.

2.

Sembahyang adalah wajib bagi setiap orang Islam yang cukup syaratnya.

Sembahyang fardhu hanya boleh dijamakkan jika terdapat keuzuran

yang dibenarkan oleh syarak.

Menasihatkan kepada pihak berkuasa agar sentiasa berbincang

dengan pihak kilang untuk mencari jalan supaya orang Islam boleh

menunaikan sembahyang dalam waktunya.

BAB 2

IBADAH

43

IB
A
D
A
H

Sembahyang Jumaat Banduan Di Dalam Penjara Dan

Seumpamanya (2003)
11

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-56 yang bersidang pada 7 Mei 2003 telah

membincangkan Sembahyang Jumaat Banduan Di Dalam Penjara Dan

Seumpamanya. Muzakarah telah memutuskan bahawa hukum sembahyang

Jumaat ke atas banduan di penjara dan seumpamanya adalah wajib dan

Jabatan Penjara Malaysia hendaklah membenarkan para banduan

menunaikan sembahyang Jumaat kecuali bagi mereka yang didapati boleh

menimbulkan ancaman seperti ancaman keselamatan, sosial dan

sebagainya.

Hukum Kebenaran Mendirikan Solat Jumaat Di Kem

Bagi Peserta Latihan Khidmat Negara (2004)
12

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-62 yang bersidang pada 16 Mac 2004 telah

membincangkan Hukum Kebenaran Mendirikan Solat Jumaat Di Kem

Bagi Peserta Latihan Khidmat Negara. Muzakarah telah memutuskan

bahawa penyelarasan hukum bagi membenarkan solat Jumaat didirikan

adalah tidak dapat tercapai memandangkan terdapatnya perbezaan keadaan

tempat di antara satu kem dengan kem yang lain. Maka Muzakarah bersetuju

agar hukum dan kebenaran mendirikan solat Jumaat di Kem bagi peserta

Khidmat Negara diserahkan kepada Jabatan Mufti Negeri-Negeri untuk

membuat keputusan.

BAB 2

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

44

IB
A
D
A
H

Hukum Wakalah Dan Beberapa Perkara Berbangkit

Dalam Ibadat Korban (2004)
13

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-66 yang bersidang pada 25 November

2004 telah membincangkan Hukum Wakalah Dan Beberapa Perkara

Berbangkit Dalam Ibadat Korban. Muzakarah telah memutuskan bahawa:

1.

2.

3.

4.

5.

Hukum asal wakalah adalah harus.

Harus bagi wakil mewakilkan kepada orang lain dengan keizinan

muwakkil.

Harus bagi wakil mewakilkan kepada orang lain sekiranya tidak mampu

atau tidak layak melakukan  sendiri perkara yang diwakilkan tersebut.

Harus mengagihkan daging korban ke tempat atau negara lain.

Tidak harus mengagih dan memberi makan daging korban kepada

orang bukan Islam.

Hukum Bermabit Di Mina Bagi Jemaah Haji Yang Tidak

Diperuntukkan Tempat Di Mina (2004)
14

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-66 yang bersidang pada 25 November

2004 telah membincangkan Hukum Bermabit Di Mina Bagi Jemaah Haji

Yang Tidak Diperuntukkan Tempat Di Mina. Muzakarah telah memutuskan

bahawa jemaah haji yang tidak diperuntukkan tempat untuk bermabit di

Mina adalah digugurkan daripada melaksanakan kewajipan berkenaan dan

BAB 2

IBADAH

45

IB
A
D
A
H

tidak dikenakan apa-apa dam, ibadat haji mereka adalah sah dan tidak

berdosa kerana mereka adalah termasuk golongan Al-Ma'zurin sama

seperti Siqayah Al-'Abas yang diberikan rukhsah oleh Nabi S.A.W. untuk

tidak bermabit di Mina.

Hukum Skim Pinjaman Wang Daripada Koperasi Dan

Seumpamanya Untuk Menunaikan Fardu Haji Atau

Umrah (2005)

15

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-69 yang bersidang pada 13-15 Jun 2005

telah membincangkan Hukum Skim Pinjaman Wang Daripada Koperasi

Dan Seumpamanya Untuk Menunaikan Fardu Haji Atau Umrah. Muzakarah

telah memutuskan bahawa:

1.

2.

Adalah harus seseorang berhutang untuk menunaikan haji atau umrah

sekiranya diyakini mampu membayar balik hutang tersebut dan ia

tidak menjejaskan kehidupan normalnya; dan

Skim pinjaman tersebut hendaklah diuruskan melalui badan atau

koperasi yang mementingkan prinsip ikhlas, taawun, adil dan telus

dalam operasinya disamping bebas dari unsur-unsur riba.

Pelaksanaan Ibadah di International Space Station (ISS)

(2006)
16

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-76 yang bersidang pada 21-23 November

2006 telah membincangkan Pelaksanaan Ibadah Di International Space

Station (ISS). Muzakarah telah memutuskan bahawa:

BAB 2

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

46

IB
A
D
A
H

1.

2.

3.

4.

5.

Penggunaan tisu yang telah disediakan di International Space Station

(ISS) sebagai alat beristinja' adalah harus.

Harus bertayammum dengan apa sahaja yang berasal dari bumi

(contohnya ISS) sebagai kaedah mengangkat hadas.

Solat ditunaikan sebanyak lima kali untuk tempoh 24 jam (hari di bumi)

dan boleh ditunaikan secara jamak dan qasar dan tidak perlu diqada.

Waktu solat dan puasa di ISS adalah mengikut waktu tempat

pelepasan.

Penentuan arah qiblat hendaklah dengan cara menghadap kaabah dan

sekiranya sukar, bolehlah menghadap ke mana-mana arah.

Hukum Melakukan Samak Najis Mughallazah

Menggunakan Sabun Tanah Liat (2006)
17

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-76 yang bersidang pada 21-23 November

2006 telah membincangkan Hukum Melakukan Samak Najis Mughallazah

Menggunakan Sabun Tanah Liat.

Muzakarah telah memutuskan bahawa sabun yang mengandungi unsur

tanah liat boleh digunakan untuk melakukan samak najis mughallazah

dengan syarat tanah tersebut suci dan peratusan kandungan tanah dalam

sabun melebihi daripada bahan-bahan yang lain serta kaedah samak tersebut

dilakukan mengikut syarak.

BAB 2

IBADAH

47

IB
A
D
A
H

Hukum Pelaksanaan Ibadah Bagi Pesakit Yang

Menggunakan Beg Kolostomi (2007)
18

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-79 yang bersidang pada 6-8 September

2007 telah membincangkan Hukum Pelaksanaan Ibadah Bagi Pesakit Yang

Menggunakan Beg Kolostomi. Muzakarah telah memutuskan bahawa:

1.

2.

Pesakit yang menggunakan beg kolostomi dikategorikan sebagai

mereka yang mengalami masalah dharurat dan tidak dianggap sebagai

menanggung najis. Oleh itu, mereka tidak perlu mengosong atau

membersihkan beg kolostomi setiap kali berwudhu' atau menunaikan

solat.

Wudhu' yang diambil oleh pesakit harus digunakan untuk

melaksanakan semua ibadah termasuk menunaikan solat fardhu

sehingga wudhu' tersebut terbatal.

Had Berpaling Yang Dibenarkan Daripada Arah Qiblat

(2007)
19

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-79 yang bersidang pada 6-8 September

2007 telah berbincang mengenai Had Berpaling Yang Dibenarkan Daripada

Arah Qiblat (Had al-Tahawwul ‘Anil Qiblah). Muzakarah berpandangan

bahawa arah menghadap qiblat merupakan perkara ijtihadi dan zanni.

Penentuan had tidak melebihi 3% bagi pesongan mihrab yang dibenarkan

tidak perlu ditetapkan. Oleh itu, Muzakarah memutuskan bahawa had

berpaling yang dibenarkan dari arah qiblat tidak perlu difatwakan, tetapi

boleh dijadikan garis panduan dalam pembinaan masjid dan surau baru.

BAB 2

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

48

IB
A
D
A
H

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-81 yang bersidang pada 31 Mac 2008 telah

membincangkan mengenai Hukum Mencerap Hilal Dari Satelit. Muzakarah

telah memutuskan bahawa buat masa ini belum ada keperluan untuk

menggunakan satelit bagi mencerap hilal dalam menentukan bulan-bulan

qamariah khususnya Ramadhan, Syawal dan Zulhijjah memandangkan

kaedah hisab dan rukyah yang digunakan masih sesuai. Walau bagaimanapun

untuk tujuan penyelidikan dan merakam pergerakan bulan penggunaan

satelit adalah diharuskan.

Hukum Mencerap Hilal Dari Satelit (2008)20

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-82 yang bersidang pada 5-7 Mei 2008

telah membincangkan Hukum Bersuci Bagi Pekerja Di Loji Kumbahan.

Muzakarah telah memutuskan bahawa orang-orang Islam yang bekerja di

loji kumbahan sekiranya diyakini waktu atau tempoh bekerja tidak akan

melebihi waktu solat, maka kaedah pelaksanaan solat hendaklah dilakukan

seperti biasa setelah bersuci yang ditetapkan oleh syarak seperti berikut:

1.

2.

3.

Menghilangkan 'ain najis pada badan dan pakaian;

Membasuh dengan air yang suci sehingga peringkat yakin (hilang

bau, warna dan rasa);

Bagi menyucikan najis mughallazah, selain daripada syarat (1) dan

(2) di atas, ia perlu dibasuh dengan tujuh kali air yang suci termasuk

sekali air bercampur tanah.

Hukum Bersuci Bagi Pekerja Di Loji Kumbahan (2008)21

BAB 2

IBADAH

49

IB
A
D
A
H

Hukum Menunaikan Haji Bagi Pesakit Yang Menjalani

Rawatan Hemodialisis (2008)
22

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-84 yang bersidang pada 15 Disember 2008

telah membincangkan Hukum Menunaikan Haji Bagi Pesakit Yang

Menjalani Rawatan Hemodialisis. Muzakarah telah memutuskan bahawa:

1.

2.

3.

Pesakit yang menghidap penyakit kronik yang tidak ada harapan

sembuh seperti pesakit buah pinggang yang menjalani rawatan

hemodialisis dan seumpamanya tidak wajib menunaikan ibadah haji;

Pesakit kronik adalah wajib melaksanakan badal haji sekiranya

berkemampuan daripada sudut kewangan; dan

Sekiranya telah sembuh daripada sakit kronik, individu tersebut wajib

menunaikan ibadah haji jika berkemampuan.

Hukum Memakai Mask (Penutup Mulut Dan Hidung)

Bagi Jemaah Haji Dalam Ihram (2009)
23

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-89 yang bersidang pada 14-16 Disember

2009 telah membincangkan Hukum Memakai Mask (Penutup Mulut Dan

Hidung) Bagi Jemaah Haji Dalam Ihram. Muzakarah berpandangan

bahawa mencegah penularan wabak yang boleh membahayakan nyawa

dan kesihatan semasa menunaikan ibadah haji atau umrah amat dituntut

oleh Islam. Oleh itu, dalam keadaan di mana sesuatu penyakit itu telah

menjadi wabak, Islam memberi pengecualian dan kelonggaran kepada para

jemaah untuk menutup sebahagian muka walaupun ia merupakan perkara

yang dilarang semasa menunaikan ibadah haji atau umrah.

BAB 2

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

50

IB
A
D
A
H

Oleh yang demikian, Muzakarah memutuskan bahawa jemaah haji dan

umrah ketika di dalam ihram diharuskan menutup sebahagian muka dengan

memakai mask (penutup mulut dan hidung) serta tidak perlu membayar

dam.

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-93 yang bersidang pada 21 Februari 2011

telah membincangkan Kedudukan Kursus Pelatihan Solat Khusyuk.

Muzakarah telah memutuskan seperti berikut:

1.

2.

Setelah meneliti keterangan, hujah-hujah dan pandangan yang

dikemukakan, Muzakarah berpandangan bahawa khusyuk di dalam

sembahyang memang dituntut kepada umat Islam untuk

melaksanakannya dan Islam memberi kemudahan yang amat luas

untuk melaksanakan ibadah sembahyang tanpa memberatkan

dengan amalan-amalan yang berlebih-lebihan .

Sehubungan itu, Muzakarah bersetuju memutuskan bahawa ajaran,

fahaman dan gerak geri perlakuan yang terkandung dalam Kursus

Pelatihan Solat Khusyuk ini tidak terdapat di dalam ajaran Islam dan

umat Islam ditegah daripada melakukan amalan ibadah yang tidak

pernah dianjurkan oleh Islam.

Kedudukan Kursus Pelatihan Solat Khusyuk (2011)24

Kedudukan Perbuatan Zikir Sambil Memukul Gendang

Atau Peralatan Muzik Lain Dalam Masjid Atau Surau (2014)
25

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-106 yang bersidang pada 21 - 22 Oktober

BAB 2

IBADAH

51

IB
A
D
A
H

2014 telah membincangkan Kedudukan Perbuatan Zikir Sambil Memukul

Gendang Atau Peralatan Muzik Lain Dalam Masjid Atau Surau. Muzakarah

telah membuat keputusan seperti berikut:

1.

2.

3.

Setelah meneliti fakta-fakta, hujah-hujah dan pandangan yang

dikemukakan Muzakarah menegaskan bahawa amalan berzikir

adalah suatu tuntutan yang dianjur oleh Islam dan dianggap sebagai

ibadah sunat bagi mengingati Allah dengan menyebut nama-Nya.

Muzakarah juga berpandangan bahawa amalan berzikir pada masa

kini yang telah ditambah dengan cara memukul alat muzik seperti

rebana, tabla (gendang) dan sebagainya di dalam masjid atau surau

oleh sesetengah pihak, boleh mengganggu urusan ibadah orang lain

yang datang untuk menunaikan solat, membaca Al-Quran, berzikir

dan sebagainya. Perbuatan sebegini adalah ditegah oleh Nabi SAW

berdasarkan sebuah hadith yang diriwayatkan oleh Imam Malik:

Sehubungan itu, Muzakarah bersetuju memutuskan bahawa

melagukan zikir adalah harus jika ianya dilakukan dengan penuh adab

dan boleh membawa kepada tercapainya matlamat berzikir. Tetapi

jika majlis atau amalan berzikir tersebut dilakukan dengan penggunaan

alat-alat muzik yang dilarang sehingga melalaikan dan menghilangkan

tujuan sebenar berzikir atau dilakukan di tempat ibadah seperti surau

Maksudnya: Baginda mendapati para sahabatnya sedang

sembahyang dan mereka menguatkan (menyaringkan) bacaannya,

lalu baginda bersabda: “Sesungguhnya orang yang sembahyang

itu bermunajat kepada tuhan-Nya, maka hendaklah engkau

memerhatikan apa yang dia munajatkan itu dan janganlah

menyaringkan suara sebahagian dari kamu atas sebahagian

(mengatasi) yang lain dengan bacaan-bacaan Al-Quran”.

BAB 2

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

52

IB
A
D
A
H

atau masjid sehingga mengganggu urusan ibadah orang lain atau

majlis yang bercampur antara lelaki dan wanita yang bukan mahram,

maka perbuatan zikir sedemikian adalah dilarang oleh Islam.

53

M
U
A
M
A
L
A
T

D
A
N

E
K
O
N
O
M
I

MUAMALAT DAN EKONOMI
BAB3

Keputusan:

Persidangan Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-3 yang bersidang pada 21-22 Januari 1971

telah membincangkan Wang Faedah. Persidangan telah memutuskan bahawa:

1.

2.

Faedah yang diperolehi daripada wang simpanan yang dibuat oleh

institusi Islam atau perniagaan atau badan kebajikan yang dianggotai

oleh orang-orang Islam dalam mana-mana bank harus diterima oleh

badan-badan itu atas alasan kecemasan ekonomi orang-orang Islam

pada masa ini.

Faedah yang diperolehi daripada wang simpanan seseorang muslim

dalam mana-mana bank harus diterima olehnya atas alasan kerana

kecemasan itu juga, tetapi wang faedah itu hendaklah dimasukkan

dalam Baitulmal atau untuk kegunaan maslahah umum.

Wang Faedah (1971)1

Keputusan:

Persidangan Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-15 yang bersidang pada 6 Mac 1978 telah

membincangkan Nominee (Penama). Persidangan telah memutuskan bahawa:

1. Melantik penama (Nomination) oleh orang-orang Islam dalam mana-

mana badan atau institusi di mana mereka menyimpan sebarang harta

adalah tidak sah untuk diterima sebagai waris yang berhak menerima

Nominee (Penama) (1978)2

BAB 3

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

54

M
U
A
M
A
L
A
T

D
A
N

E
K
O
N
O
M
I

2.

3.

pusaka si mati cuma ia adalah sebagai yang melaksanakan wasiat untuk

membahagikan harta pusaka tersebut kepada para waris mengikut

hukum syarak.

Bahawa orang-orang Islam tidak boleh melantik penama (Nominee)

oleh kerana penama mengikut definisi undang-undang awam (sivil)

adalah bertentangan dengan hukum syarak dan tidak sah.

Oleh itu undang-undang awam (sivil) yang berkenaan hendaklah

dipinda supaya sebarang penamaan (Nomination) oleh seseorang

Islam menjadi tidak sah. Ini bermakna peruntukan mengenai

Nomination atau perlantikan nominee tidak tertakluk kepada orang-

orang yang beragama Islam sama ada sesuatu Nomination itu dibuat

sebelum atau selepas fatwa ini dipersetujui oleh Raja-raja Melayu.

Keputusan:

Persidangan Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-16 yang bersidang pada 15-16 Februari

1979 telah membincangkan Insurans. Persidangan telah memutuskan

bahawa insurans nyawa sebagaimana yang dikendalikan oleh kebanyakan

syarikat insurans yang ada pada hari ini adalah haram dan sebagai suatu

muamalah yang fasad kerana aqadnya tidak sesuai dengan prinsip-prinsip

Islam iaitu:

1.

2.

3.

Mengandungi gharar (ketidaktentuan).

Mengandungi unsur judi.

Mengandungi muamalah riba.

Insurans (1979)3

BAB 3

MUAMALAT DAN EKONOMI

55

M
U
A
M
A
L
A
T

D
A
N

E
K
O
N
O
M
I

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-4 yang bersidang pada 13-14 April 1982

telah membincangkan Saham Wakaf Dan Wakaf Ganti (Wakaf Ibdal).

Muzakarah telah memutuskan bahawa:

1.

2.

Mengadakan saham wakaf yang musytarik dengan syarikat-syarikat

perniagaan melalui belian saham, kemudian diwakafkan dengan

tujuan memajukan harta wakaf adalah diharuskan mengikut syarat-

syarat wakaf.

Wakaf Gantian (wakaf ibdal) ialah bermaksud menukar harta wakaf

dengan harta yang lain melalui jualan atau belian atau sebagainya

dengan tujuan mengekalkan harta wakaf adalah diharuskan mengikut

taqlid pendapat Imam Abu Hanifah.

Saham Wakaf Dan Wakaf Ganti (Wakaf Ibdal) (1982)4

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-18 yang bersidang pada 25 Februari 1987

telah membincangkan Khairat Kematian. Muzakarah telah memutuskan

bahawa:

1.

2.

Selain daripada Kumpulan Khairat Kematian Lembaga Letrik

Negara ini terdapat juga bentuk kumpulan khairat yang sama yang

dikendalikan oleh organisasi lain di negara ini seperti Jabatan Bomba,

Felda dan lain-lain. Keahliannya juga melibatkan orang bukan Islam.

Dari segi hukum orang Islam tidak boleh membantu sebarang

kegiatan atau perbuatan bercorak keagamaan agama-agama bukan

Khairat Kematian (1987)5

BAB 3

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

56

M
U
A
M
A
L
A
T

D
A
N

E
K
O
N
O
M
I

3.

4.

Islam tetapi bantuan kepada kegiatan atau perbuatan berbentuk

kemasyarakatan diharuskan.

Muzakarah mengambil keputusan Kumpulan Khairat Kematian yang

dikendalikan oleh Lembaga Letrik Negara harus disisi syarak dengan

syarat wang bantuan yang dikeluarkan tidak digunakan bagi kegiatan

atau perbuatan bercorak keagamaan agama bukan Islam.

Penyertaan orang Islam dalam Kumpulan Khairat Kematian yang

ahlinya bercampur antara orang Islam dengan bukan Islam adalah

harus dengan syarat mereka hendaklah meniatkan wang yang

disumbangkan kerana tujuan bantuan dan bukan membantu perkara

yang berkaitan dengan keagamaan bukan Islam.

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-18 yang bersidang pada 25 Februari 1987

telah membincangkan Skim Haji Perkhidmatan Tentera. Muzakarah telah

memutuskan bahawa:

1.

2.

3.

Skim ini merupakan satu usaha yang baik bagi membantu anggota-

anggota tentera untuk menunaikan fardu haji.

Skim ini tidak bercanggah dengan Islam dengan syarat wang yang

dikeluarkan bagi tujuan ini hendaklah daripada sumber pokok tabung

berkenaan.

Muzakarah telah mengambil keputusan bahawa skim perkhidmatan

haji angkatan tentera seperti yang dicadangkan ini adalah halal dari

segi syarak kerana berhutang untuk menunaikan haji adalah harus.

Skim Haji Perkhidmatan Tentera (1987)6

BAB 3

MUAMALAT DAN EKONOMI

57

M
U
A
M
A
L
A
T

D
A
N

E
K
O
N
O
M
I

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-21 yang bersidang pada 12 September

1988 telah membincangkan Ganjaran Terbitan Dan Pencen Terbitan.

Muzakarah telah memutuskan bahawa ganjaran terbitan dan pencen terbitan

tidak termasuk sebagai harta pusaka, maka kaedah pembahagiannya tidak

tertakluk kepada kaedah pembahagian harta pusaka.

Ganjaran Terbitan Dan Pencen Terbitan (1988)7

Akaun Simpanan Yang Tidak Aktif Dalam Lembaga

Urusan Dan Tabung Haji (1990)
8

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-27 yang bersidang pada 3 Oktober 1990

telah membincangkan Akaun Simpanan Yang Tidak Aktif Dalam Lembaga

Urusan Dan Tabung Haji. Muzakarah telah memutuskan bahawa dari segi

hukum syarak, Lembaga Urusan Dan Tabung Haji tidak boleh menyerahkan

wang daripada Akaun Tidak Aktif bagi pendeposit-pendeposit Tabung Haji

kepada Pendaftar Wang Tak Dituntut.

Fatwa ini adalah berdasarkan bahawa telah ada akad persetujuan di antara

pendeposit dengan Lembaga Urusan Dan Tabung Haji yang meletakkan

Lembaga Urusan Dan Tabung Haji sebagai pemegang amanah untuk

menjalankan urusniaga wang simpanan pendeposit. Hak pendeposit ke

atas wang simpanan itu masih kekal dan tidak terputus walaupun akaun

itu tidak aktif telah melebihi tujuh (7) tahun.

BAB 3

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

58

M
U
A
M
A
L
A
T

D
A
N

E
K
O
N
O
M
I

Hukum Bermuamalat Dengan Bank-Bank Perdagangan

(1993)
9

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-32 yang bersidang pada 10-11 Jun 1993

telah membincangkan Hukum Bermuamalat Dengan Bank-Bank

Perdagangan. Muzakarah telah memutuskan bahawa:

1.

2.

3.

4.

5.

6.

7.

Bekerja di bank atau institusi kewangan hukumnya harus.

Pinjaman bank atau institusi kewangan adalah haram hukumnya kecuali

kerana terpaksa bagi memenuhi keperluan asas yang mendesak.

Menyimpan di bank dengan tidak mengambil faedah hukumnya harus.

Wang faedah yang diperolehi dari bank atau institusi kewangan

adalah haram digunakan untuk diri sendiri tetapi hendaklah

diserahkan kepada Baitulmal.

Menerima berbagai bentuk hadiah dan pemberian dari bank dan

institusi kewangan seperti biasiswa adalah harus hukumnya.

Menyewa bangunan kepada bank adalah haram.

Memegang saham bank yang mengamalkan riba adalah haram.

BAB 3

MUAMALAT DAN EKONOMI

59

M
U
A
M
A
L
A
T

D
A
N

E
K
O
N
O
M
I

Pewaris Harta & Harta Sepencarian Yang Dilaksanakan

Di Rancangan Felda (1995)
10

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-38 yang bersidang pada 21 Jun 1995 telah

membincangkan Pewarisan Harta & Harta Sepencarian Yang Dilaksanakan

Di Rancangan Felda. Muzakarah telah memutuskan bahawa:

Amalan yang dilaksanakan dirancangan Felda mengenai pewarisan harta

yang berdasarkan Akta Tanah 1960 adalah tidak bertentangan kerana

persetujuan meletakan satu penama itu dibuat atas persepakatan semua

pihak yang terlibat.

Sekiranya tidak mendapat persetujuan waris-waris untuk melantik

seseorang daripada mereka sebagai wakil maka:

1.

2.

3.

4.

Bersetuju bahawa amalan yang dilaksanakan dirancangan Felda mengenai

harta sepencarian tidak bertentangan dengan hukum syarak.

Harta simati hendaklah dijual.

Penjualan harta tersebut hendaklah diberi keutamaan kepada waris.

Hasil dari penjualan harta tersebut hendaklah dibahagikan kepada

waris mengikut faraid.

Kalau harta simati tidak habis dibahagikan maka lebihan pembahagian

itu hendaklah diserahkan kepada Baitulmal.

BAB 3

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

60

M
U
A
M
A
L
A
T

D
A
N

E
K
O
N
O
M
I

Langkah-Langkah Membangunkan Hartanah Waqaf

MAIN Dari Perspektif Hukum (1996)
11

Keputusan:

Muzakarah Khas Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-41 yang bersidang pada 3-4 November

1996 telah membincangkan Langkah-Langkah Membangunkan Hartanah

Waqaf MAIN Dari Perspektif Hukum. Muzakarah telah memutuskan bahawa

Wakaf Istibdal dan Saham Wakaf merupakan perkara yang amat baik dan

perlu diamalkan pada masa ini kerana pembangunan sedang berjalan dengan

begitu pesat sedangkan tanah-tanah waqaf, tapak masjid lama terbiar dengan

begitu sahaja dan menyulitkan pihak berkuasa. Maka sudah sampai

masanya segala amalan dan urusan mengenai waqaf pada keseluruhannya

diubahsuai dengan tidak terikat kepada Mazhab Syafie sahaja manakala

kaedah pengurusan didasarkan kepada mazhab Hanafi umpamanya atau

mana-mana mazhab atau qaul yang sesuai dengan keadaan dan masa.

Selain daripada itu untuk amalan adalah perlu berhati-hati dan lebih ihtiyat

supaya tidak dipergunakan dengan sewenang-wenangnya. Untuk pandangan

sepintas lalu, bagi mewujudkan wakaf atau mengimarahkan mana-mana

wakaf tersebut lebih utama diuruskan melalui saham wakaf dan jika tidak

dapat diamalkan melalui saham wakaf dengan sebab-sebab tertentu maka

amalan melalui istibdal itu dilaksanakan dengan syarat-syarat tertentu dan

ditadbir dengan sempurna.

Hukum Menyerahkan Sebahagian Tanah Wakaf Kepada

Pihak Berkuasa (1999)
12

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-46 yang bersidang pada 22 April 1999

telah membincangkan Hukum Menyerahkan Sebahagian Tanah Wakaf

Kepada Pihak Berkuasa. Muzakarah telah memutuskan bahawa:

BAB 3

MUAMALAT DAN EKONOMI

61

M
U
A
M
A
L
A
T

D
A
N

E
K
O
N
O
M
I

1.

2.

3.

4.

Tanah wakaf tidak boleh sama sekali dipindah milik kecuali kerana

darurat yang memerlukan demikian berdasarkan syarat-syarat yang

tertentu.

Tanah wakaf yang diambil/dipindah milik kepada kerajaan pihak

berkenaan hendaklah membayar pampasan mengikut nilai tanah yang

diambil atau menggantikan dengan tanah lain yang setara atau yang

lebih baik nilainya.

Tanah wakaf yang hendak dibangunkan hendaklah dikecualikan

syarat penyerahan tanah untuk tujuan pembinaan kemudahan awam

seperti jalan, saliran, tapak pencawang letrik dan sebagainya.

Bagaimanapun kemudahan awam itu bolehlah dibina diatas tanah

wakaf itu.

Bagi tanah wakaf khas untuk tujuan-tujuan tertentu seperti masjid,

sekolah dan seumpamanya pihak yang mengambil tanah itu hendaklah

memperuntukkan bahagian-bahagian yang tertentu sebagai gantian

tanah wakaf yang diambil mengikut nilai semasa bagi mengekalkan

status wakaf tersebut. Contohnya bangunan bertingkat-tingkat

yang didirikan, beberapa unit tertentu (mengikut nilai semasa)

diperuntukkan untuk masjid atau sekolah atau sebagainya seperti

yang diniatkan oleh pewakaf.

Wang Simpanan KWSP, SOCSO Dan Seumpamanya

Bagi Ahli Beragama Islam Yang Meninggal Dunia (2000)
13

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-49 yang bersidang pada 19 September

2000 telah membincangkan Wang Simpanan KWSP, SOCSO Dan

Seumpamanya Bagi Ahli Beragama Islam Yang Meninggal Dunia.

Muzakarah telah memutuskan bahawa:

BAB 3

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

62

M
U
A
M
A
L
A
T

D
A
N

E
K
O
N
O
M
I

1.

2.

3.

Wang KWSP dan wang disimpan adalah pusaka yang mesti

dibahagikan mengikut hukum faraid.

Penama KWSP adalah wasi atau pentadbir harta. Penama hendaklah

membahagikan wang KWSP (peninggalan simati) mengikut hukum

faraid.

Bahagian Undang-Undang Jabatan Kemajuan Islam Malaysia

(JAKIM) hendaklah menasihatkan KWSP supaya menyemak semula

peraturan dan undang-undang yang sedia ada berhubung dengan

penamaan supaya selaras dengan hukum syarak.

Wang Pampasan Kematian Pekerja Yang Dianugerahkan

Oleh Kerajaan Atau Syarikat Swasta (2000)
14

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-49 yang bersidang pada 19 September

2000 telah membincangkan Wang Pampasan Kematian Pekerja Yang

Dianugerahkan Oleh Kerajaan Atau Syarikat Swasta. Muzakarah telah

memutuskan bahawa wang pampasan yang diperolehi dari kematian

pekerja, wang pampasan melalui tuntutan mahkamah, wang SOCSO dan

seumpamanya tidak dianggap harta pusaka.

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-51 yang bersidang pada 11 Mac 2002 telah

membincangkan Pinjaman Pendidikan Mengikut Prinsip Syariah.

Muzakarah telah memutuskan bahawa mengikut kaedah Syariah,

Perbadanan Tabung Pendidikan Tinggi Nasional (PTPTN) boleh

Pinjaman Pendidikan Mengikut Prinsip Syariah (2002)15

BAB 3

MUAMALAT DAN EKONOMI

63

M
U
A
M
A
L
A
T

D
A
N

E
K
O
N
O
M
I

menggunakan kos perkhidmatan mengikut perkiraan yang sebenar ke atas

pinjaman yang diberikan kepada pelajar.

Hukum Pembayaran Simpanan Kumpulan Wang Simpanan

Pekerja (KWSP) Bagi Ahli Yang Memeluk Islam (2004)
16

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-61 yang bersidang pada 27 Januari 2004

telah membincangkan Hukum Pembayaran Simpanan Kumpulan Wang

Simpanan Pekerja (KWSP) Bagi Ahli Yang Memeluk Islam. Muzakarah

telah memutuskan bahawa:

1.

2.

3.

Mengikut hukum syarak, orang bukan Islam tidak berhak mewarisi

harta orang Islam dan begitulah sebaliknya;

Jika seseorang bukan Islam memeluk Islam dan mempunyai simpanan

KWSP dan telah menamakan penama orang bukan Islam maka

hendaklah menukar penama tersebut kepada orang Islam. Jika tiada

penama orang Islam dan tiada waris Islam yang berhak ke atas harta

tersebut setelah beliau meninggal dunia maka harta itu tidak menjadi

hak kepada penama yang bukan Islam, sebaliknya hendaklah diserahkan

kepada Baitumal; dan

Orang Islam boleh membuat wasiat kepada orang bukan Islam tidak

melebihi 1/3 daripada hartanya.

BAB 3

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

64

M
U
A
M
A
L
A
T

D
A
N

E
K
O
N
O
M
I

Hukum Peraduan SMS Dan Menyertainya Menurut

Pandangan Islam (2004)
17

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-64 yang bersidang pada 27 Julai 2004

telah membincangkan Hukum Peraduan SMS Dan Menyertainya Menurut

Pandangan Islam. Muzakarah telah memutuskan bahawa Peraduan kuiz

melalui Sistem Pesanan Ringkas (SMS) dan seumpamanya adalah

mengandungi unsur-unsur eksploitasi kesamaran (tidak jelas), pertaruhan

dan nasib yang tergolong dalam pengertian judi. Dari itu hukum peraduan

kuiz tersebut adalah haram di sisi Syarak.

Hukum Wakaf Bagi Tanah Bertaraf Hak Milik Terhad

(2004)
18

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-65 yang bersidang pada 13 Oktober 2004

telah membincangkan Hukum Wakaf Bagi Tanah Bertaraf Hak Milik

Terhad. Muzakarah telah memutuskan bahawa mewakafkan tanah hak

milik terhad (leasehold) adalah sah dan diterima oleh syarak.

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-69 yang bersidang pada 13-15 Jun 2005

telah membincangkan Hukum Skim Cepat Kaya Dan Seumpamanya.

Muzakarah telah memutuskan bahawa Hukum Skim Cepat Kaya Dan

Hukum Skim Cepat Kaya Dan Seumpamanya (2005)19

BAB 3

MUAMALAT DAN EKONOMI

65

M
U
A
M
A
L
A
T

D
A
N

E
K
O
N
O
M
I

Seumpamanya adalah haram kerana ia mengandungi unsur-unsur judi,

riba, gharar dan tadlis dan umat Islam dilarang daripada terlibat dengan

skim ini.

Hukum Sistem Jualan Langsung (MLM) Menurut Islam

(2006)
20

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal Ugama

Islam Malaysia Kali Ke-72 yang bersidang pada 23 Januari 2006 telah

membincangkan  Hukum Sistem Jualan Langsung (MLM) Menurut Islam.

Muzakarah telah memutuskan bahawa konsep, struktur dan undang-undang

perniagaan Multi Level Marketing (MLM) yang diluluskan Kerajaan

adalah harus dan tidak bercanggah dengan konsep perniagaan Islam.

Hukum Ke Atas Produk Investment Link Menurut Islam

(2006)
21

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-76 yang bersidang pada 21-23 November

2006 telah membincangkan Hukum Ke Atas Produk Investment Link

Menurut Islam. Muzakarah telah memutuskan bahawa umat Islam hari ini

mempunyai banyak alternatif untuk membeli atau melabur dalam produk-

produk insurans yang berlandaskan syariah.

Oleh itu, pembelian produk-produk Investment Link yang ditawarkan oleh

syarikat-syarikat insurans konvensional yang menggabungkan insurans

konvensional dan pelaburan saham amanah dalam dana-dana yang tidak

menepati syarak perlu dielakkan oleh umat Islam.

BAB 3

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

66

M
U
A
M
A
L
A
T

D
A
N

E
K
O
N
O
M
I

Penentuan Hukum Syarak Di dalam Pelaksanaan Skim

Pajak Gadai Islam (Ar Rahnu) Di Malaysia (2007)
22

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal Ugama

Islam Kali Ke-77 yang bersidang pada 10-12 April 2007 telah membincangkan

Penentuan Hukum Syarak Di Dalam Pelaksanaan Skim Pajak Gadai Islam

(Ar Rahnu) Di Malaysia. Muzakarah telah memutuskan bahawa:

1.

2.

3.

4.

Sumber modal kerja untuk pemegang pajak gadai Islam (Ar Rahnu)

hendaklah diperolehi daripada perbankan Islam atau sumber-sumber

yang halal dan bebas dari amalan riba, judi dan gharar dan aktiviti

lain yang tidak selaras dengan kehendak syariah.

Pemegang Ar Rahnu hendaklah mengambil perlindungan insurans

Islam (takaful) dan tidak boleh terlibat dengan insuran konvensional;

Sekiranya barang sandaran hilang atau dicuri atau musnah dan

sebagainya pemegang Ar Rahnu hendaklah membayar pampasan

baki nilai barang sandaran sewaktu ia ditaksirkan;

Pemegang Ar Rahnu digalakkan melantik Panel Penasihat Syariah

dalaman bagi memantau operasi dan aktiviti Ar Rahnu.

Hukum Berkaitan Pembangunan Tanah Wakaf Di Bawah

Rancangan Malaysia Ke-9 (2007)
23

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-77 yang bersidang pada 10-12 April 2007 telah

membincangkan Hukum Berkaitan Pembangunan Tanah Wakaf Di Bawah

Rancangan Malaysia Ke-9 ( RMK-9). Muzakarah telah memutuskan bahawa:

BAB 3

MUAMALAT DAN EKONOMI

67

M
U
A
M
A
L
A
T

D
A
N

E
K
O
N
O
M
I

1.

2.

3.

4.

5.

Status Bangunan yang telah siap dibina di atas Tanah Wakaf.

a.

b.

Pembangunan Menggunakan Dana Program Pembangunan Harta

Wakaf RMK-9 Di Atas Tanah Baitulmal Milik Majlis Agama Islam

Negeri (MAIN).

a.

b.

Pemajakan Tanah Wakaf kepada Pesuruhjaya Tanah Persekutuan

a.

Penjualan Pajakan Unit Kedai/Kediaman/Ruang Pejabat Yang Telah

Dibangunkan Di Atas Tanah Wakaf.

a.

b.

Status Kerajaan Persekutuan Dalam Pembangunan Tanah Wakaf.

Bangunan yang telah siap dibina di atas tanah wakaf tidak

menjadi wakaf secara automatik. Sekiranya pihak Jabatan

Wakaf, Zakat dan Haji (JWZH) ingin mewakafkannya, ia tidak

menjadi halangan.

Bangunan tersebut perlu didaftarkan sebagai harta wakaf yang

baru dan perlu memenuhi rukun-rukun wakaf dan enakmen

negeri-negeri.

Tanah Baitulmal milik MAIN dan bangunan yang dibina di atas

tanah tersebut yang menggunakan dana program pembangunan

harta wakaf RMK-9 boleh didaftarkan sebagai harta wakaf.

Untuk memenuhi dan mematuhi peraturan Syariah, JWZH

hendaklah merujuk kepada syarat-syarat wakaf yang sedia ada.

Tanah Wakaf boleh dipajak tetapi tidak boleh dijual.

Unit-Unit kediaman atau kedai yang dibina di atas tanah wakaf

boleh dipajak kepada individu bagi tempoh jangka panjang.

Syarat dan kaedah yang perlu dipatuhi supaya menepati keperluan

syarak adalah berdasarkan Akad Pajakan (sewaan).

BAB 3

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

68

M
U
A
M
A
L
A
T

D
A
N

E
K
O
N
O
M
I

6.

7.

8.

9.

a.

b.

Jabatan Wakaf, Zakat dan Haji (JWZH) Sebagai Pemegang Amanah

Dana Program Pembangunan Harta Wakaf RMK-9.

a.

Pemegang Amanah Tunggal Wakaf

a.

Wakaf Wang Tunai

a.

Pengecualian atau Remitan Cukai Tanah Terhadap Harta Wakaf.

a.

Kerajaan Persekutuan boleh dianggap sebagai pewakaf dengan

syarat peruntukan yang disediakan untuk membangunkan tanah

wakaf diniat untuk wakaf.

Sebagai pewakaf, kerajaan berhak menentukan syarat-syarat

harta yang diwakafkan. Sungguhpun begitu, pelantikan nazir

tidak dibenarkan kerana bercanggah dengan Enakmen sedia

ada.

JWZH boleh menjadi pemegang amanah dana Program

Pembangunan Harta Wakaf RMK-9 melalui entiti wakaf

kebangsaan yang akan ditubuhkan menerusi usahasama

ekonomi dengan MAIN dengan syarat mendapat persetujuan

kedua-dua belah pihak di antara MAIN dan JWZH.

Isu MAIN sebagai pemegang amanah tunggal wakaf bukan

merupakan isu syariah sebaliknya isu dasar yang melibatkan

pentadbiran.

Berwakaf dalam bentuk wang tunai adalah dibolehkan di dalam

Islam.

Harta wakaf wajar mendapat pengecualian daripada cukai.

BAB 3

MUAMALAT DAN EKONOMI

69

M
U
A
M
A
L
A
T

D
A
N

E
K
O
N
O
M
I

Hukum Pelaburan Ke Atas Syarikat Swiss Cash

Mutual Fund (2007)
24

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali ke-77 yang bersidang pada 10-12 April 2007

telah membincangkan Hukum Pelaburan Ke Atas Syarikat Swiss Cash

Mutual Fund. Muzakarah telah memutuskan bahawa:

1.

2.

Sebarang pelaburan yang menjamin keuntungan secara tetap seperti

yang ditawarkan oleh beberapa syarikat pelaburan dalam dan luar

negara seperti Swiss Cash Mutual Fund dan lain-lain adalah haram

kerana ia mengandungi unsur riba dan gharar.

Oleh itu, umat Islam dilarang terlibat dengan pelaburan seumpama

ini kerana banyak alternatif lain berlandaskan Islam yang boleh

disertai oleh umat Islam.

Penentuan Hukum Syarak Di Dalam Pelaksanaan Skim

Pajak Gadai Islam (Ar Rahnu) Di Malaysia (Cadangan

Kadar Upah Simpan Barang Gadaian) (2007)

25

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-78 yang bersidang pada 12 Jun 2007 telah

membincangkan Penentuan Hukum Syarak Di Dalam Pelaksanaan Skim

Pajak Gadai Islam (Ar Rahnu) Di Malaysia (Cadangan Kadar Upah

Simpan Barang Gadaian). Muzakarah telah memutuskan bahawa bersetuju

menerima cadangan kadar upah simpan barang gadaian untuk skim

Ar Rahnu seperti berikut:

BAB 3

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

70

M
U
A
M
A
L
A
T

D
A
N

E
K
O
N
O
M
I

Sekiranya setelah tamat tempoh yang dinyatakan, barang gadaian tersebut

masih gagal ditebus, persetujuan kedua-dua belah pihak perlu diperolehi

bagi menentukan tempoh lanjutan dan kadar yang dikenakan.

RM100.00 -
RM1,000.00

0.60% sebulan3 bulan pertama

TEMPOH
(BULAN)

NILAI BARANG
GADAIAN

KADAR UPAH
YANG

DITETAPKAN
(% sebulan)

0.70% sebulan3 bulan berikutnya

RM 1,001.00  -
RM 5,000.00

0.65% sebulan3 bulan pertama

0.80% sebulan3 bulan berikutnya

RM 5,001.00 -
RM 10,000.00

0.80% sebulan3 bulan pertama

0.95% sebulan3 bulan berikutnya

Hukum Membangunkan Tanah Wakaf Khas Dengan

Pembangunan Selain Daripada Niat Asal Pewakaf (2008)
26

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-80 yang bersidang pada 1-3 Februari 2008

telah membincangkan Hukum Membangunkan Tanah Wakaf Khas

Dengan Pembangunan Selain Daripada Niat Asal Pewakaf. Muzakarah

telah memutuskan bahawa membangunkan tanah wakaf khas khususnya

wakaf masjid dengan tambahan projek pembangunan atau beberapa

penambahbaikan bagi menjamin harta wakaf tersebut kekal adalah

diharuskan oleh Islam dengan syarat pembangunan ini hendaklah

berdasarkan keperluan yang boleh ditentukan oleh pemerintah dan tidak

bercanggah dengan syariat Islam.

BAB 3

MUAMALAT DAN EKONOMI

71

M
U
A
M
A
L
A
T

D
A
N

E
K
O
N
O
M
I

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-80 yang bersidang pada 1-3 Februari 2008

telah membincangkan Kajian Hukum Insurans Am. Muzakarah telah

memutuskan bahawa hukum ke atas Insurans Am adalah tidak diharuskan

oleh Islam.

Kajian Hukum Insurans Am (2008)27

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-80 yang bersidang pada 1-3 Februari 2008

telah membincangkan Hukum Pelaksanaan Takaful Di Malaysia. Muzakarah

telah memutuskan bahawa konsep dan pelaksanaan takaful di Malaysia

adalah bertepatan dengan syariat Islam.

Hukum Pelaksanaan Takaful Di Malaysia (2008)28

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-80 yang bersidang pada 1-3 Februari 2008

telah membincangkan Pelaburan Dalam ASN, ASB Dan Seumpamanya.

Muzakarah telah memutuskan bahawa hukum melabur dalam skim

Amanah Saham Nasional (ASN) dan Skim Amanah Saham Bumiputera

(ASB) serta dividen atau bonus yang diterima adalah harus.

Pelaburan Dalam ASN, ASB Dan Seumpamanya (2008)29

BAB 3

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

72

M
U
A
M
A
L
A
T

D
A
N

E
K
O
N
O
M
I

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-82 yang bersidang pada 5-7 Mei 2008

telah membincangkan mengenai Hukum Penerokaan Tanah Secara Tidak

Sah. Muzakarah telah memutuskan bahawa:

1.

2.

3.

4.

Seksyen 40 Kanun Tanah Negara memperuntukkan bahawa semua

tanah Kerajaan dalam wilayah negeri dan semua bahan galian dan

bahan batuan yang terkandung di dalamnya yang belum dilupuskan

adalah hak tunggal pihak berkuasa negeri.

Seksyen 48 Kanun Tanah Negara memperuntukkan bahawa tiada hak

milik tanah Kerajaan boleh diperolehi secara pegangan, pendudukan

tak sah atau pendudukan di bawah mana-mana lesen untuk selama

mana sekali pun.

Seksyen 78(3) Kanun Tanah Negara memperuntukkan bahawa

pemberi milikan tanah Kerajaan berkuatkuasa mulai daripada tarikh

pendaftaran hak milik. Selagi hak milik belum didaftarkan, tanah

yang diluluskan oleh pihak berkuasa negeri untuk diberi hak milik

itu masih lagi kepunyaan Kerajaan.

Seksyen 425(1) Kanun Tanah Negara memperuntukkan bahawa

mana-mana orang yang tanpa wibawa yang sah:

a.

b.

c.

Menduduki atau membina apa-apa bangunan di atas mana-mana

tanah Kerajaan, tanah rizab atau perlombongan:

Membersih, membajak, menggali, mengepungi atau menanami

mana-mana tanah sedemikian atau bahagian darinya; atau

Memotong atau mengalih apa-apa kayuan atau hasil atas atau

dari tanah sedemikian.

Hukum Penerokaan Tanah Secara Tidak Sah (2008)30

BAB 3

MUAMALAT DAN EKONOMI

73

M
U
A
M
A
L
A
T

D
A
N

E
K
O
N
O
M
I

5.

6.

7.

Adalah melakukan kesalahan dan boleh jika disabitkan dikenakan

denda tidak melebihi RM10,000.00 atau pemenjaraan untuk tempoh

tidak melebihi satu tahun atau kedua-duanya sekali.

Berdasarkan peruntukan-peruntukan di atas, beberapa kes yang telah

diputuskan oleh Mahkamah yang melibatkan pembukaan, penerokaan

atau pendudukan tanah Kerajaan tidak mengambil kira atau mengiktiraf

prinsip Ihya' al-Mawat. Sebagai contoh dalam kes Sidek bin Haji

Muhamad & 461 Ors. v. The Government Of The State Of Perak &

Ors. (1982) 1 MLJ 313, Mahkamah Persekutuan memutuskan bahawa

peneroka yang membuka dan menduduki tanah hutan Kerajaan di

kawasan Kampung Gajah, Daerah Perak Tengah, Teluk Anson, Perak

adalah setinggan dan tidak mempunyai hak di sisi undang-undang

atau ekuiti. Rayuan peneroka-peneroka yang terlibat untuk diberi hak

sebagai pemilik tanah berkenaan telah ditolak oleh Mahkamah

Persekutuan.

Justeru itu, bagi membolehkan prinsip Ihya' al-Mawat diiktiraf dan

diterima pakai dalam Kanun Tanah Negara, pindaan-pindaan yang

sewajarnya perlu dibuat kepada peruntukan-peruntukan yang berkaitan

dalam Kanun Tanah Negara.

Kajian Pelaksanaan Pembiayaan Pendidikan Perbadanan

Tabung Pendidikan Tinggi Nasional (PTPTN) Berasaskan

Kontrak Ju’alah (2008)

31

Keputusan:

Muzakarah Khas Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia yang bersidang pada 28 Julai 2008 telah

membincangkan Kajian Pelaksanaan Pembiayaan Pendidikan Perbadanan

Tabung Pendidikan Tinggi Nasional (PTPTN) Berasaskan Kontrak Ju’alah.

Muzakarah telah memutuskan bahawa:

1. Bersetuju dengan caj perkhidmatan yang dikenakan oleh PTPTN

BAB 3

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

74

M
U
A
M
A
L
A
T

D
A
N

E
K
O
N
O
M
I

2.

3.

4.

kepada pelajar atas konsep upah (Ujrah) dengan kadar yang

munasabah dan tidak membebankan pelajar.

Pihak PTPTN boleh mengenakan pampasan (ta’widh) kepada

pelajar yang telah mendapat pekerjaan tetap dan berkemampuan

daripada aspek kewangan tetapi sengaja tidak mahu membayar

semula pembiayaan PTPTN. Bagi pelajar yang tidak mempunyai

kerja tetap dan tidak berkemampuan daripada aspek kewangan tidak

dikenakan pampasan.

Pihak PTPTN hendaklah memberikan rebat (ibra’) kepada pelajar

yang berjaya melangsaikan pembiayaan lebih awal daripada tamat

tempoh perjanjian dan;

Bersetuju supaya pembiayaan PTPTN berasaskan konsep upah ini

diaplikasikan kepada semua kategori pelajar di setiap peringkat

pengajian dan terpakai kepada seluruh pelajar tanpa mengira agama

dan bangsa.

Keputusan:

Muzakarah Khas Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia yang bersidang pada 28 Julai 2008 telah

membincangkan Hukum Peraduan Celcom 100 Hari 100 Kereta. Muzakarah

telah memutuskan bahawa:

1.

2.

Peraduan ini adalah tidak patuh syariah kerana mengandungi unsur

judi, gharar (unsur tidak jelas), eksploitasi dan menggalakkan

pembaziran; dan

Menasihatkan Celcom supaya menyediakan konsep peraduan baru

yang selari dengan tuntutan syarak.

Hukum Peraduan Celcom 100 Hari 100 Kereta (2008)32

BAB 3

MUAMALAT DAN EKONOMI

75

M
U
A
M
A
L
A
T

D
A
N

E
K
O
N
O
M
I

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-83 yang bersidang pada 22-24 Oktober

2008 telah membincangkan Hukum Pewarisan Bagi Kes Kematian

Serentak. Muzakarah telah memutuskan bahawa mana-mana ahli keluarga

yang meninggal dunia secara serentak dalam kejadian yang sama atau

sebaliknya dan tidak dapat ditentukan siapa yang mati terlebih dahulu bagi

menentukan hak pewarisan, maka mereka tidak akan saling mewarisi

antara satu sama lain kerana berdasarkan syarat-syarat pewarisan, waris

(al-warith) hendaklah masih hidup semasa kematian orang yang

mewariskan (al-muwarrith). Oleh itu, harta pusaka si mati akan dibahagikan

kepada waris-waris yang hidup tanpa mengambilkira bahagian ahli keluarga

yang mati bersamanya.

Bagi merekodkan waktu kematian, perakuan pakar perubatan hendaklah

diterima pakai dan dicatatkan dalam Sijil Kematian.

Hukum Pewarisan Bagi Kes Kematian Serentak (2008)33

Penyaluran Harta Tidak Patuh Syariah ke Baitulmal Dan

Institusi Islam Lain (2009)
34

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-87 yang bersidang pada 23-25 Jun 2009

telah membincangkan Hukum Penyaluran Harta Tidak Patuh Syariah Ke

Baitulmal Dan Institusi Islam Lain. Muzakarah telah memutuskan

bahawa:

Di dalam Islam harta-harta yang diperolehi dengan cara yang tidak

mematuhi syariah seperti riba, gharar, perjudian, penipuan, rompakan,

rampasan, rasuah dan seumpamanya adalah haram dan tidak boleh

digunakan untuk manafaat dan kepentingan diri sendiri serta perlu

BAB 3

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

76

M
U
A
M
A
L
A
T

D
A
N

E
K
O
N
O
M
I

digunakan untuk manafaat dan kepentingan diri sendiri serta perlu

dibersihkan melalui kaedah-kaedah berikut:

1.

2.

3.

Diserah kepada Baitulmal untuk maslahah-maslahah umum umat

Islam seperti membiayai pembinaan atau penyelenggaraan jambatan,

jalan, tandas dan seumpamanya;

Diserah kepada golongan fakir miskin; atau

Jika harta tersebut merupakan harta rompak, curi dan seumpamanya,

maka harta tersebut perlu diserahkan semula kepada pemiliknya. Jika

pemiliknya telah meninggal dunia atau tidak dapat dijumpai, maka

harta tersebut mestilah dikembalikan kepada ahli warisnya. Sekiranya

tidak dapat diketahui pemilik atau ahli waris pemilik, maka harta

tersebut hendaklah diserahkan kepada Baitulmal.

Hukum Mempromosikan Produk Insurans Konvensional

Menurut Perspektif Syariah (2009)
35

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-89 yang bersidang pada 14-16 Disember

2009 telah membincangkan Hukum Mempromosikan Produk Insurans

Konvensional Menurut Perspektif Syariah. Muzakarah berpandangan

bahawa sistem takaful berlandaskan syariah sedang pesat berkembang dan

memerlukan sokongan umat Islam dalam usaha untuk memartabatkan

sistem muamalat Islam. Sehubungan itu, Muzakarah memutuskan bahawa

orang Islam adalah dilarang mempromosikan produk insurans konvensional

yang jelas berasaskan sistem riba. Walau bagaimanapun, pendapatan atau

komisyen yang diterima dalam proses transisi dari sistem konvensional

kepada takaful adalah dimaafkan.

BAB 3

MUAMALAT DAN EKONOMI

77

M
U
A
M
A
L
A
T

D
A
N

E
K
O
N
O
M
I

Status Pampasan Polisi Insurans Konvensional Selepas

Kematian Pembeli Polisi (2011)
36

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-94 yang bersidang pada 20-22 April 2011

telah membincangkan Status Pampasan Polisi Insurans Konvensional

Selepas Kematian Pembeli Polisi. Muzakarah telah memutuskan seperti

berikut:

1.

2.

3.

4.

Setelah meneliti keterangan, hujah-hujah dan pandangan yang

dikemukakan, Muzakarah berpandangan bahawa insurans

konvensional adalah suatu muamalah yang tidak patuh syariah

kerana mempunyai elemen-elemen yang bercanggah dengan prinsip

teras Islam.

Sehubungan itu, Muzakarah bersetuju memutuskan bahawa

pampasan polisi insurans konvensional yang diterima oleh ahli waris

adalah dikira sebagai harta tidak patuh syariah.

Dalam hal ini, jumlah bayaran pokok pembeli polisi ketika hayat

sahaja dikategorikan sebagai harta peninggalan si mati yang perlu

diagihkan secara sistem faraid. Manakala baki pampasan polisi

insurans konvensional tersebut tidak boleh diwarisi oleh ahli waris

secara sistem faraid serta wajib dilupuskan dengan diserahkan sama

ada kepada pihak Baitulmal Majlis Agama Islam Negeri-Negeri atau

didermakan untuk tujuan kebajikan termasuklah kepada golongan

fakir dan miskin.

Jika terdapat ahli waris pembeli polisi, contohnya isteri atau anak-

anak pembeli polisi dikategorikan sebagai golongan fakir dan miskin,

maka hukumnya adalah harus bagi ahli waris tersebut untuk mengambil

wang pampasan polisi insurans konvensional tersebut dengan jumlah

sekadar keperluan sebagai fakir dan miskin setelah disahkan oleh

pihak berkuasa atau Jawatankuasa Kariah kawasan berkenaan. Baki

BAB 3

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

78

M
U
A
M
A
L
A
T

D
A
N

E
K
O
N
O
M
I

wang pampasan polisi tersebut perlulah dilupuskan mengikut cara

yang telah dinyatakan dalam perkara (3) di atas.

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-96 yang bersidang pada 13-15 Oktober

2011 telah membincangkan mengenai Parameter Pelaburan Emas.

Muzakarah telah membuat keputusan seperti berikut:

Setelah mendengar taklimat dan penjelasan daripada YBhg. Prof. Dr.

Ashraf Md. Hashim dan YBhg. Ustaz Lokmanulhakim bin Hussain

daripada Akademi Penyelidikan Syariah Antarabangsa Dalam Kewangan

Islam (ISRA), Muzakarah bersetuju menerima dan memperakukan

Parameter Pelaburan Emas seperti berikut:

1.

2.

Syarat Umum Jual Beli

Transaksi jual beli emas mestilah memenuhi semua rukun jual beli

yang digariskan oleh Syarak, iaitu pihak yang berakad, item

pertukaran, dan sighah menurut ’uruf yang diamalkan. Jika sekiranya

suatu transaksi tidak memenuhi salah satu rukun jual beli, transaksi

tersebut dikira tidak sah.

Pihak Yang Berakad

Pihak yang berakad mestilah orang yang mempunyai kelayakan

melakukan kontrak (Ahliyyah al-Ta’aqud) iaitu dengan memenuhi

kriteria berikut:

i. Baligh, berakal dan rasyid

Jika sekiranya pihak yang berakad seorang yang gila atau kanak-

kanak sama ada mumayyiz atau tidak mumayyiz, maka jual

belinya adalah tidak sah. Akad oleh kanak-kanak yang

Parameter Pelaburan Emas (2011)37

BAB 3

MUAMALAT DAN EKONOMI

79

M
U
A
M
A
L
A
T

D
A
N

E
K
O
N
O
M
I

3.

4.

5.

6.

ii.

Harga Belian (al-Thaman)

Harga belian (al-Thaman) hendaklah diketahui dengan jelas oleh

kedua-dua pihak yang berakad ketika sesi jual beli.

Barang Belian (al-Muthman)

Barang belian (al-Muthman) hendaklah suatu yang wujud, dan

dimiliki sepenuhnya oleh pihak yang menjual ketika berlangsungnya

kontrak jual beli. Oleh itu, jual beli suatu yang tidak wujud secara

fizikalnya dan juga jual beli suatu yang tidak dimiliki oleh pihak yang

menjualnya adalah tidak sah.

Barang belian (al-Muthman) hendaklah suatu yang boleh diserahkan

kepada pembeli atau wakilnya. Jika barang belian tidak dapat

diserahkan kepada pembeli, ataupun penjual mensyaratkan tidak

menyerahnya kepada pembeli, maka akad tersebut tidak sah.

Barang belian (al-Muthman) hendaklah suatu yang diketahui oleh

kedua-dua pihak yang berakad ketika sesi jual beli. Ia boleh terlaksana

melalui kaedah-kaedah di bawah:

a.

b.

c.

mumayyiz adalah tidak sah kerana jual beli ini melibatkan

barang yang tinggi nilainya.

Keredhaan

Akad jual beli mestilah dimeterai oleh dua pihak yang saling

reda-meredhai, tanpa ada unsur paksaan, tekanan dan eksploitasi.

Melihat sendiri barangan yang hendak dibeli ketika akad jual

beli, atau sebelum akad jual beli dalam tempoh yang tidak

menjejaskan sifat-sifatnya.

Melihat sampel barangan yang hendak dijual beli. Ini

biasanya berlaku semasa proses pemesanan sebelum akad

dilaksanakan.

Menentukan sifat-sifat dan kadar barang belian secara terperinci

BAB 3

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

80

M
U
A
M
A
L
A
T

D
A
N

E
K
O
N
O
M
I

7.

8.

9.

Syarat Khusus Jual Beli Emas Yang Bercirikan Item Ribawi:

1.

Sighah

Sighah dalam jual beli adalah suatu yang menunjukkan kepada keredhaan

kedua-dua pihak untuk memeterai kontrak jual beli. Ia boleh berlaku

sama ada melalui pertuturan, atau suatu yang boleh mengambil

hukum pertuturan seperti tulisan dan seumpamanya. Manakala jual beli

secara Mu’ataah (serah-hulur) juga adalah dikira sebagai sighah yang

muktabar oleh sebahagian fuqaha’.

Di dalam sighah jual beli tidak boleh dimasukkan unsur penempohan.

Contohnya, seseorang mengatakan, “Saya menjual barangan ini

kepada kamu dengan harga RM100 untuk selama tempoh setahun”.

Ijab dan qabul mestilah bersepadanan dan menepati antara satu sama

lain dari sudut ciri-ciri dan kadarnya.

Oleh kerana emas dan wang adalah dua item ribawi yang mempunyai

illah yang sama, maka syarat tambahan bagi transaksi pembelian atau

penjualan emas mestilah memenuhi syarat berikut:

a.

b.

yang secara urufnya tidak menimbulkan pertikaian. Dalam konteks

emas, penentuannya adalah dengan mengenalpasti tahap ketulenan

emas samada mengikut standard lama berasaskan karat (seperti

emas 24 karat), atau standard baru berasaskan peratusan (seperti

emas 999). Penentuan sifat juga mestilah mencakupi bentuk emas,

sama ada dalam bentuk syiling, wafer, jongkong dan sebagainya.

Timbangan emas secara tepat juga adalah suatu yang

disyaratkan dalam penentuan sifat emas.

Berlaku taqabudh (penyerahan) antara kedua-dua item yang

terlibat dalam transaksi sebelum kedua-dua pihak bertransaksi

berpisah daripada majlis akad.

Jual beli emas hendaklah dijalankan secara lani, dan tidak boleh

berlaku sebarang penangguhan.

BAB 3

MUAMALAT DAN EKONOMI

81

M
U
A
M
A
L
A
T

D
A
N

E
K
O
N
O
M
I

2.

3.

Syarat-syarat tersebut adalah khas bagi emas yang bercirikan item

ribawi, seperti emas jongkong dan syiling emas. Syarat ini tidak

termasuk barang perhiasan emas kerana ia telah terkeluar

daripada illah ribawi.

Perincian taqabudh dan urusniaga lani adalah seperti berikut:

a. Syarat Pertama: Taqabudh

i.

ii.

iii.

iv.

Taqabudh (penyerahan) hendaklah berlaku terhadap

kedua-dua item jual beli iaitu harga dan juga barang belian

(emas), dan ia hendaklah terlaksana sebelum kedua-dua

pihak berpisah daripada majlis akad.

Penyerahan harga boleh dilakukan melalui kaedah-kaedah

berikut:

-

-

-

-

-

-

Secara urufnya, kesemua bentuk bayaran di atas kecuali

(Pembayaran secara cek peribadi) adalah dianggap sebagai

pembayaran tunai oleh penjual. Pembayaran melalui kad

kredit masih lagi dianggap tunai kerana pihak penjual akan

mendapatkan harga jualan secara penuh dari pihak yang

mengeluarkan kad kredit tersebut. Hutang yang berlaku,

jika ada, adalah di antara pemegang kad dengan pengeluar

kad dan bukannya dengan penjual barangan.

Status tunai ini masih lagi diterima secara urufnya oleh

penjual walaupun pada hakikatnya pihak penjual akan

Pembayaran secara tunai

Pembayaran secara cek yang diperakui (seperti

banker’s cheque)

Pembayaran secara cek peribadi

Pembayaran secara kad debit

Pembayaran secara kad kredit

Pemindahan wang daripada akaun simpanan atau

semasa

BAB 3

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

82

M
U
A
M
A
L
A
T

D
A
N

E
K
O
N
O
M
I

v.

vi.

vii.

menerima secara fizikal atau dimasukkan ke dalam akaunnya

beberapa hari selepas transaksi berlaku.

Penyerahan barang belian (emas) hendaklah berlaku secara

penyerahan hakiki ataupun kaedah muktabar yang boleh

menggantikan penyerahan hakiki. Penyerahan barang

belian yang muktabar akan membawa kesan sama seperti

penyerahan hakiki, iaitu:

-

-

Majlis akad di dalam transaksi jual beli boleh berlaku

dengan pertemuan secara fizikal, ataupun secara maknawi.

Contoh majlis akad secara maknawi ialah ijab dan qabul

melalui telefon, sistem pesanan ringkas (sms), emel,

faksimili dan lain-lain. Tetapi disyaratkan dalam semua

bentuk majlis akad tersebut, hendaklah berlaku taqabudh

ketika majlis akad, contohnya melalui penyerahan secara

wakalah.

Perlu diberi perhatian bahawa majlis akad secara bertulis

akan hanya bermula apabila ianya diterima oleh pihak yang

berkontrak. Contohnya, pembeli menandatangani akad jual

beli dan kemudian menghantarnya melalui pos kepada

penjual. Selepas tiga hari, akad tersebut sampai ke tangan

penjual. Maka majlis akad bermula pada waktu tersebut,

jika pihak penjual bersetuju, maka akad tersebut perlu

disempurnakan oleh penjual dengan menandatanganinya,

dan barang belian hendaklah diserahkan kepada pembeli

secara hakiki atau hukmi.

Berpindah dhaman (tanggungjawab jaminan)

daripada penjual kepada pembeli.

Kemampuan pembeli untuk mendapatkan barang

beliannya pada bila-bila masa tanpa ada halangan.

BAB 3

MUAMALAT DAN EKONOMI

83

M
U
A
M
A
L
A
T

D
A
N

E
K
O
N
O
M
I

b. Syarat Kedua: Secara Lani

i.

ii.

iii.

iv.

v.

vi.

Transaksi jual beli emas hendaklah berlaku secara lani dan

tidak boleh dimasuki sebarang unsur penangguhan, sama

ada dalam penyerahan harga atau dalam penyerahan emas.

Penangguhan penyerahan harga yang tidak dibenarkan

adalah meliputi  pembelian secara hutang secara

keseluruhannya atau pembelian secara bayaran ansuran.

Kelewatan penyerahan emas yang melebihi tempoh tiga

hari selepas akad jual beli dimeterai adalah tidak

dibenarkan sama sekali.

Manakala bagi kelewatan penyerahan emas dalam tempoh

kurang daripada tiga hari, Muzakarah mengambil maklum

bahawa terdapat perbezaan pandangan ulama di dalam hal

ini. Namun Muzakarah lebih cenderung untuk mengambil

pakai pendapat yang tidak membenarkan berlakunya

kelewatan walaupun tempohnya kurang daripada tiga hari.

Dengan kata lain, penyerahan emas mestilah dilakukan di

dalam majlis akad tanpa ada penangguhan. Ini adalah kerana

di dalam urusniaga emas, kelewatan tiga hari bukanlah

suatu uruf, berbeza dengan isu tukaran matawang asing.

Di dalam pertukaran mata wang asing, tempoh T+2

diperlukan kerana ianya melalui proses tertentu yang

melibatkan tempoh masa bekerja yang berbeza antara

negara, perpindahan wang elektronik, clearing house dan

lain-lain lagi. Proses-proses yang disebutkan ini tidak

terdapat di dalam perniagaan jual beli emas fizikal. Maka

adalah tidak tepat untuk membuat qiyas ke atas proses

pertukaran matawang asing.

Namun secara praktikal, pihak penjual akan menyerahkan

emas selepas amaun bayaran yang dibuat melalui cek dan

BAB 3

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

84

M
U
A
M
A
L
A
T

D
A
N

E
K
O
N
O
M
I

vii.

sebagainya dikreditkan ke dalam akaunnya. Proses ini

biasanya akan mengambil masa tiga hari bekerja. Di dalam

menangani tempoh antara penyerahan cek dan penerimaan

emas, maka pihak penjual dan pembeli bolehlah mengambil

pakai aturan berikut

Pihak pembeli akan hanya membuat pesanan (order)

kepada penjual dengan dinyatakan jenis dan berat emas

yang ingin dibelinya. Pesanan ini akan disertai dengan

pengiriman wang ke akaun penjual. Pada tahap ini, perkara

berikut perlu diberi perhatian:

-

-

-

-

Pada peringkat ini, akad jual beli emas masih belum

berlaku.

Wang yang berada di dalam akaun penjual masih lagi

bukan milik penjual tersebut. Ianya masih milik

pembeli dan disimpan sebagai amanah oleh penjual.

Di dalam hal ini, adalah lebih baik jika satu akaun

khas yang bersifat amanah (trust account) dibuka

oleh penjual.

Emas masih lagi kekal menjadi milik penjual dan ia

bertanggungjawab penuh ke atas emas milikannya itu.

Di dalam peringkat ini, pembeli masih boleh

membatalkan pesanan yang dibuat dan penjual

hendaklah memulangkan wang kepada pembeli.

Namun, jika berlaku kerugian sebenar disebabkan

pembatalan tersebut, bolehlah dibuat syarat bahawa

ia perlu ditanggung oleh pembeli. Contohnya, pembeli

membuat pesanan 100gm emas 999 dengan harga

RM20,000. Ketika ini, pihak penjual telah menyimpan

emas tersebut dan tidak menjualkannya kepada pihak

lain yang telah bersedia untuk membelinya. Selepas

tiga hari, apabila penjual bersedia untuk membuat

akad jual beli dan seterusnya menyerahkan emas

tersebut kepada pembeli, pembeli membatalkan

pesanannya. Pada hari tersebut harga emas telah

jatuh kepada RM19,000. Dengan kata lain, penjual

BAB 3

MUAMALAT DAN EKONOMI

85

M
U
A
M
A
L
A
T

D
A
N

E
K
O
N
O
M
I

Akad Dan Unsur Sampingan:

1.

2.

3.

4.

Penglibatan hibah dalam transaksi jual beli sama ada hibah dalam

bentuk barangan ataupun wang tunai adalah dibenarkan jika

mencukupi syarat-syarat hibah, dan tidak melibatkan unsur-unsur

yang bercanggah dengan syarak. Perlu diberi perhatian bahawa hibah

secara hakikatnya adalah akad sukarela dan ia bukanlah di dalam

bentuk lazim. Dengan kata lain, jika janji hibah ini tidak ditunaikan

oleh penjual, maka pembeli tidak boleh memaksanya memberi hibah

tersebut.

Penglibatan wadiah dalam pelan pelaburan emas hendaklah menepati

hukum hakam wadiah, yang antara lain ialah pegangan wadiah adalah

berasaskan kepada Yad Amanah.

Seseorang yang membeli emas bebas mengendalikan (tasarruf)

emasnya, termasuklah memberi pinjaman (qardh) kepada orang lain.

Tetapi hendaklah memenuhi kriteria qardh yang dibenarkan syarak,

yang antara lain tidak boleh membawa unsur faedah, tidak wujud

unsur “salaf wa bay” iaitu hutang yang diikat bersama dengan

jual beli.

Seseorang yang membeli emas bebas mengendalikan (tasarruf)

emasnya termasuk menjadikannya sebagai pajakan untuk wang secara

hutang, selagi konsep al-Rahn yang digunakan adalah bertepatan

dengan hukum syarak. Namun secara teorinya, perkara ini seharusnya

tidak digalakkan kerana secara tidak langsung ia menggalakkan

aktiviti berhutang di dalam keadaan yang tidak perlu.

viii. Apabila wang pesanan sudah diberi clearance oleh bank,

maka akad jual beli perlu dilakukan. Wang di dalam trust

account (jika ada) bolehlah dipindahkan ke akaun penjual

dan emas hendaklah diserahkan kepada pembeli.

akan kerugian RM1,000 jika menjualnya kepada

pihak lain. Di dalam hal ini, kerugian sebenar adalah

sebanyak RM1,000.

BAB 3

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

86

M
U
A
M
A
L
A
T

D
A
N

E
K
O
N
O
M
I

5.

6.

Wa’d boleh dimasukkan dalam pelaburan emas, selagi mana ia adalah

wa’d dari sebelah pihak dan bukannya muwa’adah dari kedua-dua

belah pihak. Contoh aplikasi wa’d dalam konteks ini ialah membuat

purchase order, iaitu pelanggan membuat perjanjian untuk membeli

emas dengan harga tertentu. Perjanjian pembelian ini dinamakan

’kunci harga’. Sekiranya proses kunci harga adalah menyamai proses

akad jual beli, ia tidak dibenarkan kerana akan berlaku penangguhan.

Transaksi jual beli hendaklah bebas daripada unsur-unsur riba,

perjudian, gharar yang berlebihan, dan kezaliman. Jika sekiranya

terdapat unsur-unsur tersebut, transaksi jual beli adalah dikira tidak

memenuhi kriteria syarak.

Status Terkini Pematuhan Syariah Skim Sijil Simpanan

Premium Bank Simpanan Nasional (BSN) (2012)
38

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-98 yang bersidang pada 13-15 Februari

2012 telah membincangkan Status Terkini Pematuhan Syariah Skim Sijil

Simpanan Premium Bank Simpanan Nasional (BSN). Muzakarah telah

membuat keputusan seperti berikut:

1.

2.

Setelah mendengar taklimat dan penjelasan daripada Bank

Simpanan Nasional (BSN), Muzakarah mendapati dan berpuas hati

bahawa pelaksanaan skim Sijil Simpanan Premium (SSP) oleh BSN

telah dikemaskini dengan menggunakan akad Mudharabah

(perkongsian untung) dan dana SSP dilaburkan dalam instrumen dan

aset yang mematuhi Syariah serta hadiah-hadiah yang disumbangkan

adalah menggunakan dana dari sumber Skim Perbankan Islam (SPI)

BSN.

Sehubungan itu, Muzakarah bersetuju memutuskan bahawa skim Sijil

Simpanan Premium yang telah diperbaharui pelaksanaannya oleh

BAB 3

MUAMALAT DAN EKONOMI

87

M
U
A
M
A
L
A
T

D
A
N

E
K
O
N
O
M
I

BSN adalah produk yang sepenuhnya mematuhi Syariah dan

diharuskan oleh syarak.

Hukum Perdagangan Pertukaran Matawang Asing oleh

Individu Secara Lani (Individual Spot Forex) Melalui

Platfom Elektronik (2012)

39

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-98 yang bersidang pada 13-15 Februari

2012 telah membincangkan Hukum Perdagangan Pertukaran Matawang

Asing oleh Individu Secara Lani (Individual Spot Forex) Melalui Platfom

Elektronik. Muzakarah telah membuat keputusan seperti berikut:

1.

2.

Setelah mendengar taklimat dan penjelasan pakar daripada Akademi

Penyelidikan Syariah Antarabangsa Dalam Kewangan Islam (ISRA)

serta meneliti keterangan, hujah-hujah dan pandangan yang

dikemukakan, Muzakarah menegaskan bahawa perdagangan

pertukaran mata wang asing (forex) oleh individu secara lani

(individual spot forex) melalui platfom elektronik adalah melibatkan

item ribawi (iatu mata wang) dan dari sudut fiqhiyyah ia tertakluk di

bawah hukum Bay al-Sarf yang perlu dipatuhi syarat-syarat umum

jual beli dan syarat-syarat khusus bagi Bay al-Sarf seperti berikut.

Syarat-syarat umum jual beli:

a.

b.

c.

Pihak yang berakad mestilah mempunyai kelayakan melakukan

kontrak (Ahliyyah al-Ta’aqud);

Harga belian hendaklah diketahui dengan jelas oleh kedua-dua

pihak yang berakad;

Item belian hendaklah suatu yang wujud dan dimiliki sepenuhnya

oleh pihak yang menjual serta boleh diserahkan kepada pembeli;

BAB 3

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

88

M
U
A
M
A
L
A
T

D
A
N

E
K
O
N
O
M
I

3.

4.

5.

6.

d.

Syarat-syarat khusus Bay al-Sarf:

a.

b.

c.

Selain memenuhi syarat-syarat tersebut, Muzakarah juga menegaskan

bahawa operasi perdagangan pertukaran mata wang asing (forex)

hendaklah bebas daripada sebarang unsur riba, elemen al-Salaf wa

al-Bay (pemberian hutang dengan syarat dilakukan transaksi jual

beli), unsur perjudian, gharar yang berlebihan dan kezaliman atau

eksploitasi.

Berdasarkan kajian terperinci yang telah dilakukan, Muzakarah

mendapati bahawa perdagangan pertukaran mata wang asing (forex)

oleh individu secara lani (individual spot forex) melalui platfom

elektronik mengandungi unsur-unsur seperti riba melalui pengenaan

rollover interest, pensyaratan jual beli dalam pemberian hutang

melalui leverage, qabd yang tidak jelas ketika transaksi pertukaran,

penjualan mata wang yang tiada dalam pegangan dan spekulasi yang

melibatkan perjudian. Selain itu ianya juga tidak sah dari sisi undang-

undang Kerajaan Malaysia.

Sehubungan itu, Muzakarah bersetuju memutuskan bahawa

perdagangan pertukaran mata wang asing (forex) oleh individu secara

lani (individual spot forex) melalui platfom elektronik yang ada pada

masa ini adalah haram kerana ia bercanggah dengan kehendak syarak

Sighah akad hendaklah menunjukkan keredhaan kedua-dua

pihak, tidak ada unsur penempohan dan sighah ijab dan qabul

mestilah bersepadanan dan menepati antara satu sama lain dari

sudut ciri-ciri dan kadarnya.

Berlaku taqabbudh (penyerahan) antara kedua-dua item yang

terlibat dalam platfom forex sebelum kedua-dua pihak yang

menjalankan transaksi berpisah daripada majlis akad;

Jual beli matawang hendaklah dijalankan secara lani dan tidak

boleh berlaku sebarang penangguhan; dan

Akad jual beli al-sarf mesti bebas daripada khiyar al-Syart.

BAB 3

MUAMALAT DAN EKONOMI

89

M
U
A
M
A
L
A
T

D
A
N

E
K
O
N
O
M
I

7.

dan juga tidak sah dari sisi undang-undang negara. Selaras dengan

itu, umat Islam adalah dilarang daripada melibatkan diri dalam

perdagangan mata wang seumpama ini.

Muzakarah juga menegaskan bahawa keputusan yang diputuskan

ini tidak terpakai ke atas urus niaga pertukaran mata wang asing

menerusi kaunter di pengurup wang berlesen dan urus niaga

pertukaran mata wang asing yang dikendalikan oleh institusi-institusi

kewangan yang dilesenkan di bawah undang-undang Malaysia.

Pengurusan Wang Dan Harta Milik Orang Islam Yang

Tidak Dituntut Dan Status Kementerian Kewangan

Sebagai Perbendaharaan Negara Yang Boleh Bertindak

Sebagai Baitulmal Dalam Menguruskannya (2012)

40

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-99 yang bersidang pada 4-6 Mei  2012

telah membincangkan Pengurusan Wang Dan Harta Milik Orang Islam

Yang Tidak Dituntut Dan Status Kementerian Kewangan Sebagai

Perbendaharaan Negara Yang Boleh Bertindak Sebagai Baitulmal Dalam

Menguruskannya. Muzakarah telah memutuskan seperti berikut:

1.

2.

Setelah mendengar taklimat dan penjelasan serta meneliti keterangan,

hujah-hujah dan pandangan yang dikemukakan, Muzakarah

menegaskan bahawa mengikut perundangan Islam, wang tidak

dituntut perlu diberikan kepada Baitulmal sebagai salah satu sumber

yang terletak di bawah kategori harta tidak bermusim (ghayr

dawriyyah).

Sehubungan itu, memandangkan cadangan supaya pengurusan wang

dan harta tak dituntut diserahkan kepada Baitulmal ini bertentangan

dengan undang-undang yang telah ditetapkan oleh Perlembagaan

Malaysia, Muzakarah bersetuju mencadangkan supaya institusi-

BAB 3

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

90

M
U
A
M
A
L
A
T

D
A
N

E
K
O
N
O
M
I

institusi kewangan Islam menggunakan suatu mekanisme lain iaitu

dengan memasukkan Aqad Tabarru’ dalam Terma Perjanjian bagi

membolehkan wang dan harta tak dituntut milik orang Islam

diserahkan kepada Baitulmal supaya harta tersebut dapat dimanfaatkan

untuk maslahah umat Islam.

Hukum Penyaluran Hasil Gharamah Institusi Kewangan

Islam Ke Baitulmal (2012)
41

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-99 yang bersidang pada 4-6 Mei 2012

telah membincangkan mengenai Hukum Penyaluran Hasil Gharamah

Institusi Kewangan Islam Ke Baitulmal. Muzakarah telah membuat

keputusan seperti berikut:

1.

2.

3.

Setelah mendengar taklimat dan penjelasan serta meneliti keterangan,

hujah-hujah dan pandangan yang dikemukakan, Muzakarah

menegaskan bahawa keharusan mengenakan gharamah ke atas

penerima biaya yang mungkir adalah berasaskan hadis Rasulullah

S.A.W. yang menyifatkan kelewatan pembayaran hutang oleh orang

yang berkemampuan sebagai satu kezaliman dan boleh memudaratkan

institusi kewangan Islam.

Muzakarah juga berpandangan bahawa gharamah yang dihasilkan

dalam institusi kewangan Islam perlu disalurkan kepada institusi

yang berkait secara khusus dengan umat Islam supaya ianya tidak

disalahgunakan.

Sehubungan itu, selaras dengan kedudukan dan fungsi Baitulmal sebagai

institusi tertinggi dalam menguruskan wang dan harta umat Islam,

Muzakarah bersetuju memutuskan bahawa hasil gharamah Institusi

Kewangan Islam hendaklah disalurkan ke Baitulmal bagi memastikan

penggunaan harta tersebut menepati maslahah ammah umat Islam.

BAB 3

MUAMALAT DAN EKONOMI

91

M
U
A
M
A
L
A
T

D
A
N

E
K
O
N
O
M
I

Hukum Jual Beli Dan Pelaburan Emas Yang Dijalankan

Oleh Syarikat Genneva Malaysia Sdn. Bhd. (2012)
42

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-100 yang bersidang pada 4-6 Julai 2012

telah membincangkan mengenai Hukum Jual Beli Dan Pelaburan Emas

Yang Dijalankan Oleh Syarikat Genneva Malaysia Sdn. Bhd. Muzakarah

telah membuat keputusan seperti berikut:

1.

2.

3.

Setelah meneliti keterangan, hujah-hujah dan pandangan yang

dikemukakan, Muzakarah menegaskan bahawa transaksi jual beli

dan pelaburan emas mestilah memenuhi semua rukun jual beli yang

digariskan oleh syarak. Sesuatu transaksi jualbeli adalah dikira tidak

sah sekiranya tidak memenuhi salah satu rukun jual beli. Muzakarah

turut menegaskan bahawa transaksi jual beli dan pelaburan emas juga

hendaklah bebas daripada unsur-unsur riba, perjudian, gharar yang

berlebihan dan kezaliman.

Berdasarkan laporan dan hasil siasatan Bank Negara Malaysia

terhadap operasi jual beli dan pelaburan emas oleh Syarikat Genneva

Malaysia Sdn. Bhd., Muzakarah bersetuju memutuskan bahawa

transaksi jual beli dan pelaburan emas yang dilaksanakan oleh

Syarikat Genneva Malaysia Sdn. Bhd. tidak mematuhi sepenuhnya

Parameter Pelaburan Emas sepertimana yang telah diperakukan oleh

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-96 pada 13 hingga 15 Oktober 2011.

Oleh itu, umat Islam dinasihatkan supaya tidak melibatkan diri dalam

aktiviti atau transaksi jual beli dan pelaburan emas yang dilaksanakan

oleh mana-mana pihak sama ada syarikat atau individu di dalam atau

luar negara yang bertentangan dengan prinsip-prinsip jual-beli emas

seperti yang digariskan oleh syarak atau undang-undang negara.

BAB 3

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

92

M
U
A
M
A
L
A
T

D
A
N

E
K
O
N
O
M
I

Status Hasil Caj Abstraksi Sumber Air Lembaga Urus

Air Selangor (LUAS) Daripada Syarikat Yang Menjalankan

Aktiviti Operasi Harian Tidak Halal (2013)

43

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-104 yang bersidang pada 2-4 September

2013 telah membincangkan Status Hasil Caj Abstraksi Sumber Air

Lembaga Urus Air Selangor (LUAS) Daripada Syarikat Yang Menjalankan

Aktiviti Operasi Harian Tidak Halal. Muzakarah telah membuat keputusan

seperti berikut:

1.

2.

Setelah meneliti keterangan, hujah-hujah dan pandangan-pandangan

yang dikemukakan, Muzakarah menegaskan Imam al-Ghazali

berpandangan bahawa harta bercampur yang tidak terkira tidaklah

dihukum haram dengan sebab percampuran dan kemungkinan-

kemungkinan yang wujud antara halal dan haram tersebut,

melainkan ada qarinah (tanda-tanda) yang jelas menunjukkan

pengharamannya. Nabi S.A.W. juga pernah menerima hadiah

dari kerajaan negara asing yang bukan Islam tanpa mempersoalkan

sumbernya. Begitulah juga para sahabat r.a. telah mengambil jizyah,

ushur dan cukai-cukai lain daripada orang-orang kafir yang wajib

dibayar kepada kerajaan Islam tanpa mempersoalkan sumbernya.

Oleh yang demikian, Muzakarah berpandangan bahawa tidak

menjadi kesalahan kepada pihak kerajaan atau syarikat yang

dilantik kerajaan untuk menerima atau mengenakan caj/cukai kepada

sesebuah syarikat perniagaan, sekalipun wujud kemungkinan sumber

yang tidak halal kerana pembayaran cukai adalah satu tanggungjawab

kepada Kerajaan untuk maslahah ummah. Sekiranya wujud aktiviti

yang haram, maka sifat haram tersebut hanyalah pada zimmah pemilik

syarikat tersebut bukan kepada orang yang berurusan dengannya

sebagaimana firman Alah S.W.T. dalam Surah an-Najm, ayat 39 yang

bermaksud: “Dan bahawa sesungguhnya tidak ada (balasan) bagi

seseorang melainkan (balasan) apa yang diusahakannya.”

BAB 3

MUAMALAT DAN EKONOMI

93

M
U
A
M
A
L
A
T

D
A
N

E
K
O
N
O
M
I

3. Sehubungan itu, mengenai status caj abstraksi sumber air yang

dikenakan oleh Lembaga Urus Air Selangor (LUAS) kepada

syarikat yang menjalankan aktiviti operasi harian tidak halal,

Muzakarah bersetuju memutuskan bahawa ianya adalah diharuskan

kerana selaku pihak yang dilantik oleh pemerintah (Ulil Amri), LUAS

bertanggungjawab mengurus dan memberikan perkhidmatan air untuk

maslahah ammah seluruh masyarakat.

Kajian Terhadap Cukai Barangan Dan Perkhidmatan

(GST) (2014)
44

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-106 yang bersidang pada 21 - 22 Oktober

2014 telah membincangkan Kajian Terhadap Cukai Barangan Dan

Perkhidmatan (GST). Muzakarah telah membuat keputusan seperti berikut:

1.

2.

Setelah mendengar pembentangan dan meneliti laporan penyelidikan

yang telah disediakan oleh Kumpulan Penyelidik daripada Universiti

Teknologi Malaysia (UTM) dan meneliti fakta-fakta, hujah-hujah dan

pandangan yang dikemukakan, Muzakarah bersetuju menerima dan

memperakukan hasil penyelidikan yang telah dikemukakan.

Berdasarkan hasil penyelidikan tersebut, Muzakarah mendapati

bahawa:

a.

b.

Sumber pendapatan negara yang dikutip daripada rakyat

dibahagikan kepada dua iaitu zakat dan cukai. Isu cukai adalah

isu siyasah syar'iyah yang bergantung kepada maslahah yang

berbeza-beza antara sesebuah negara dengan negara yang lain

dan maslahah pada sesuatu zaman berbanding zaman yang lain.

Cukai yang tidak berasaskan maslahah yang dibenarkan oleh

Syarak adalah diharamkan. Oleh itu, jika Kerajaan sesebuah

BAB 3

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

94

M
U
A
M
A
L
A
T

D
A
N

E
K
O
N
O
M
I

3.

4.

c.

d.

Berdasarkan dapatan kajian yang dikemukakan, Muzakarah

berpandangan bahawa apabila Kerajaan mengutip cukai daripada

rakyat, wujud kemudharatan khusus iaitu harta milik rakyat akan

berkurangan. Namun, jika cukai tidak dikutip, banyak maslahah umum

tidak dapat dilaksanakan oleh Kerajaan. Oleh itu, berdasarkan Kaedah

Fiqhiyyah (Ditanggung

kemudaratan khusus untuk mengelakkan berlakunya kemudaratan

umum), Kerajaan dibenarkan untuk mengutip cukai demi untuk

memenuhi maslahah umum.

Sehubungan itu, Muzakarah bersetuju memutuskan bahawa Islam

mengharuskan pemerintah atau Ulil Amri untuk mengutip cukai

seperti Cukai Barangan Dan Perkhidmatan (GST) yang akan

dilaksanakan oleh Kerajaan Malaysia selagimana terdapat keperluan

pemerintahan mengutip cukai bagi memenuhi maslahah

Dharuriyyat dan Hajiyyat rakyat, seperti untuk memenuhi

tanggungjawab sosial dan kepentingan rakyat serta untuk

keperluan jihad fi sabilillah, maka ia adalah dibenarkan.

Sebahagian ulama iaitu Ibn Hazm, Ibn Taimiyah, Ibn al-Musili

al-Syafi'i, al-Syatibi, Ibn Khaldun, ulama semasa Mahmud

Syaltut dan Ahmad al-Raysuni membenarkan Kerajaan untuk

mengenakan cukai kepada rakyat sekadar untuk memenuhi

maslahat umum pentadbiran negara.

Majoriti para ulama berpandangan Kerajaan haram mengutip

cukai daripada rakyat. Namun jika terdapat keperluan yang

mendesak, maka Kerajaan dibenarkan mengenakan cukai

bagi memenuhi maslahah umum rakyat berdasarkan Kaedah

Fiqhiyyah:

“Syariat itu dibina atas dasar memenuhi maslahah manusia

dan menjauhkan mafsadah daripada mereka”.

BAB 3

MUAMALAT DAN EKONOMI

95

M
U
A
M
A
L
A
T

D
A
N

E
K
O
N
O
M
I

dan maslahah untuk negara dan rakyat, dan pelaksanaannya

hendaklah berpandukan parameter syarak seperti berikut:

a.

b.

c.

d.

e.

f.

Kerajaan Komited Melaksanakan Syariat Islam;

Kerajaan Memerlukan Sumber Kewangan;

Cukai Yang Dikutip Hanya Untuk Memenuhi Maslahah

Dharuriyyat dan Hajiyyat;

Bebanan Cukai Dikutip Secara Adil;

Cukai Dibelanjakan Untuk Maslahah Ummah Bukan Untuk

Maksiat;

Agihan Cukai Hendaklah Bertepatan Dengan Ijtihad

Ulama Semasa dan Setempat;

Hukum Pelaburan Yang Dijalankan Oleh Syarikat Mecca

Fund Global (2015)
45

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-107 yang bersidang pada 10-11 Februari

2015 membincangkan Hukum Pelaburan Yang Dijalankan Oleh Syarikat

Mecca Fund Global. Muzakarah telah membuat keputusan seperti berikut:

1. Setelah meneliti fakta-fakta, hujah-hujah dan pandangan yang

dikemukakan Muzakarah menegaskan bahawa terdapat beberapa

syarat bagi kontrak mudharabah yang sah mengikut syarak, iaitu

antaranya:

BAB 3

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

96

M
U
A
M
A
L
A
T

D
A
N

E
K
O
N
O
M
I

2.

3.

4.

a.

b.

c.

Muzakarah mendapati bahawa pelaburan yang dijalankan oleh

Syarikat Mecca Fund Global ini bertentangan dengan prinsip sebenar

mudharabah dalam Islam, iaitu antaranya pelabur perlu membeli lot

yang ditawarkan oleh pemilik syarikat, akan berlaku kehilangan

modal dan berlaku ketidakpastian terhadap kadar keuntungan dan

modal. Selain itu, pelaburan yang dijalankan juga bertentangan

dengan undang-undang yang terpakai di Malaysia iaitu melakukan

perbuatan mengambil deposit secara haram.

Sehubungan itu, berdasarkan perkara-perkara tersebut, Muzakarah

bersetuju memutuskan bahawa Pelaburan yang dijalankan oleh

Mecca Fund Global adalah tidak mengikut prinsip mudharabah yang

sebenar dan tidak sah mengikut hukum syarak. Pelaburan yang

dijalankan juga didapati melanggar undang-undang negara kerana

mengambil deposit daripada pelabur tanpa kebenaran Bank Negara

Malaysia (BNM).

Muzakarah juga menasihatkan umat Islam supaya tidak terlibat dalam

skim pelaburan oleh Mecca Fund Global ini.

Kebebasan menjalankan urusan tanpa tertakluk kepada

syarat tertentu.

Pelaburan mestilah bersifat terbuka dan sesuatu pelaburan

dianggap tidak sah jika pelabur menetapkan pengusaha perlu

membeli barang tertentu contohnya, sejadah atau barangan jenis

tertentu daripada orang tertentu.

Keuntungan hanya dikongsi antara pelabur dan pengusaha.

Keuntungan yang dihasilkan mesti dikongsi bersama oleh

pelabur dan pengusaha. Pelabur akan mengambil hasil

pelaburan modalnya, sementara pengusaha akan memperoleh

hasil usahanya.

Pengusaha mestilah bebas menguruskan modal dan bekerja.

Kontrak pelaburan dianggap tidak sah jika wujud syarat yang

menetapkan pelabur perlu bekerja bersama pengusaha.

BAB 3

MUAMALAT DAN EKONOMI

97

M
U
A
M
A
L
A
T

D
A
N

E
K
O
N
O
M
I

Penyucian Dividen Simpanan Ahli KWSP Sedia Ada

Sebelum Bertukar Ke Akaun KWSP Yang Diuruskan

Mengikut Prinsip Syariah (KWSP-Islamik) (2015)

46

Keputusan:

Muzakarah Khas Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Malaysia Bil. 2/2015 yang bersidang pada 18 Ogos 2015 telah

membincangkan mengenai isu Penyucian Dividen Simpanan Ahli KWSP

Sedia Ada Sebelum Bertukar Ke Akaun KWSP Yang Diuruskan Mengikut

Prinsip Syariah (KWSP-Islamik). Muzakarah telah membuat keputusan

seperti berikut:

Setelah meneliti fakta-fakta, hujah-hujah dan pandangan yang dikemukakan

Muzakarah mendapati bahawa:

1.

2.

3.

Selaku pemegang amanah ke atas simpanan ahli KWSP, keuntungan

yang diperolehi oleh KWSP adalah berbentuk takassub (usaha) dan

bukan secara ghasab (pengambilan harta tanpa hak atau secara zalim).

Dividen yang diterima oleh ahli KWSP diperolehi melalui transaksi

pelaburan yang dilakukan mengikut lunas undang-undang dan

berdasarkan kontrak yang dipersetujui bersama.

KWSP merupakan pemegang amanah yang diberi mandat untuk

menguruskan simpanan ahli-ahli di bawah Akta KWSP 1991, di

mana majikan diwajibkan untuk mencarum dengan KWSP bagi pihak

ahli dan setakat ini tiada sebarang pilihan diberikan kepada ahli dan

mereka tiada hak tasarruf (mengurus) dalam urusan simpanan mereka

sejak dari awal mencarum dalam KWSP. Simpanan tersebut akan

menjadi hak dan milik ahli KWSP setelah mencapai had umur yang

ditetapkan.

Berdasarkan amalan semasa perbankan dan kewangan Islam di

Malaysia, tiada sebarang ketetapan yang pernah dikeluarkan oleh

Majlis Penasihat Syariah Bank Negara Malaysia atau Majlis

Penasihat Syariah Suruhanjaya Sekuriti Malaysia yang mewajibkan

BAB 3

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

98

M
U
A
M
A
L
A
T

D
A
N

E
K
O
N
O
M
I

4.

5.

pelanggan perbankan Islam untuk menyucikan terlebih dahulu

sebarang pendapatan tidak patuh syariah yang diterima sama ada

daripada aktiviti perbankan konvensional atau daripada sumber-

sumber lain sebelum boleh mendeposit atau melabur ke dalam

produk patuh syariah yang ditawarkan oleh institusi perbankan dan

kewangan Islam.

Majlis Penasihat Syariah Bank Negara Malaysia juga telah

mengeluarkan resolusi membenarkan segala dividen yang diterima

daripada produk konvensional dilaburkan semula ke dalam produk

patuh syariah.

Sehubungan itu, berdasarkan hujah-hujah yang dikemukakan dan

bagi menjaga kepentingan dan maslahah ahli KWSP yang beragama

Islam, Muzakarah bersetuju memutuskan bahawa KWSP tidak

diwajibkan untuk melakukan penyucian terhadap dividen simpanan

semua ahli KWSP yang bersetuju untuk bertukar ke akaun KWSP-

Islamik.

Hukum Penjualan Produk Menggunakan Ayat Ruqyah

(Ayat Al-Quran) Untuk Tujuan Komersia (2015)
47

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Malaysia Kali Ke-108 yang bersidang pada 2-3 November 2015

telah membincangkan mengenai Hukum Penjualan Produk Menggunakan

Ayat Ruqyah (Ayat Al-Quran) Untuk Tujuan Komersial. Muzakarah telah

membuat keputusan seperti berikut:

1. Setelah meneliti fakta-fakta, hujah-hujah dan pandangan yang

dikemukakan, Muzakarah menegaskan bahawa Islam tidak

menafikan penggunaan ruqyah dan Rasulullah S.A.W. menyebutkan

bahawa sebaik-baik ubat ialah ayat-ayat Al-Quran dan Baginda

membolehkan untuk meruqyah selama mana tidak berlaku syirik.

BAB 3

MUAMALAT DAN EKONOMI

99

M
U
A
M
A
L
A
T

D
A
N

E
K
O
N
O
M
I

2.

3.

4.

5.

Berdasarkan dapatan kajian yang dikemukakan, Muzakarah

mendapati bahawa isu produk yang dilabelkan sebagai ‘makanan

sunnah’ dan makanan/minuman yang diruqyahkan dengan ayat Al-

Quran serta zikir semakin berleluasa dan menjadi pelan pemasaran

pengusaha produk-produk makanan dan barangan di Negara ini.

Ia telah menjadi kaedah untuk melariskan produk bersandarkan

perkataan ‘makanan sunnah’ dan ruqyah.

Sehubungan itu, sebagai sadd az-Zarai’ kepada unsur-unsur penipuan

dan penyalahgunaan ayat-ayat Al-Quran untuk tujuan komersial,

Muzakarah bersetuju memutuskan bahawa penggunaan ruqyah dan

istilah ‘makanan sunnah’ secara tidak bertanggungjawab untuk tujuan

mengaut keuntungan dan melariskan produk perlu dihentikan kerana

dibimbangi ia termasuk dalam perbuatan memperdagangkan ayat-

ayat Al-Quran yang ditegah oleh ajaran Islam.

Oleh hal yang demikian, Muzakarah menggesa supaya perbuatan

tersebut ditangani segera supaya istilah ‘makanan sunnah’ ini tidak

difahami oleh masyarakat dalam konteks yang tidak tepat, dan

penggunaan ruqyah tidak disalahgunakan sehingga menggugat

akidah sekiranya masyarakat meyakini keberkesanan ruqyah pada

sesuatu produk tersebut mengatasi usaha dan ikhtiar serta kekuasaan

Allah S.W.T.

Muzakarah juga bersetuju memutuskan supaya penggunaan ruqyah

pada sesuatu produk untuk tujuan komersial tidak dibenarkan sama

ada untuk tujuan pelabelan, pengiklanan atau promosi.

100

P
E
R
U
B
A
T
A
N

Keputusan:

Persidangan Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Pertama yang bersidang pada 23-24 Jun 1970

telah membincangkan Pemindahan Jantung Dan Mata. Persidangan telah

memutuskan bahawa pemindahan mata dan jantung orang mati kepada

orang yang hidup adalah dibenarkan (harus) dalam Islam, dan di

atas kebenarannya pertimbangan-pertimbangan berikut hendaklah

diambilkira:

1.

2.

3.

4.

Di dalam keadaan mendesak dan mustahak, bahawa nyawa penerimanya

bergantung kepada pemindahan anggota itu dan pemindahannya

adalah difikirkan berjaya.

Di dalam keadaan pemindahan jantung, kematian penderma telah

dipastikan sebelum dipindahkan jantungnya.

Tindakan-tindakan yang sewajarnya hendaklah diambil supaya tidak

ada pembunuhan manusia dan perdagangan anggota-anggotanya.

Kebenaran hendaklah diperolehi daripada penderma-penderma

sebelum pemindahan sebarang anggota di dalam kematian biasa

atau dari kaum keluarga atau keluarganya di dalam kematian akibat

kemalangan.

PERUBATAN
BAB4

Derma Organ - Pemindahan Jantung Dan Mata (1970)1

BAB 4

PERUBATAN

101

P
E
R
U
B
A
T
A
N

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-1 yang bersidang pada 28-29 Januari 1981

telah membincangkan Bank Air Mani. Muzakarah telah memutuskan

bahawa:

1.

2.

3.

4.

Mengadakan bank air mani adalah haram dalam Islam.

Sekiranya bank air mani telah sedia wujud maka kerajaan hendaklah

bertindak untuk menghapuskannya.

Permanian beradas yang dilakukan kepada manusia adalah haram

kecuali jika air mani daripada suami didapati secara muhtaram (yang

diluluskan oleh syarak), dibenarkan oleh Islam.

Penglibatan doktor pakar atau mana-mana pihak yang berkaitan

dengan bank air mani adalah haram.

Bank Air Mani (1981)2

Pertukaran Jantina Daripada Lelaki Kepada Perempuan

(1982)
3

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-4 yang bersidang pada 13-14 April 1982

telah membincangkan Pertukaran Jantina Daripada Lelaki Kepada

Perempuan. Muzakarah telah memutuskan bahawa:

1. Pertukaran jantina dari lelaki kepada perempuan atau sebaliknya

melalui pembedahan adalah haram di segi syarak.

BAB 4

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

102

P
E
R
U
B
A
T
A
N

2.

3.

4.

Seseorang yang dilahirkan lelaki, hukumnya tetap lelaki walaupun ia

berjaya ditukarkan jantinanya melalui pembedahan.

Seseorang yang dilahirkan perempuan, hukumnya tetap perempuan

walaupun ia berjaya ditukarkan jantinanya melalui pembedahan.

Seseorang yang dilahirkan “khunsa musykil” iaitu manusia yang

dilahirkan mempunyai dua alat kemaluan lelaki dan perempuan,

diharuskan pembedahan bagi mengekalkan salah satu alat jantina yang

benar-benar berfungsi dapat digunakan mengikut keadaan yang

sesuai.

Derma Darah Dan Penggunaan Darah Orang Islam

Kepada Orang Bukan Islam Dan Sebaliknya (1982)
4

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-4 yang bersidang pada 13-14 April 1982

telah membincangkan Derma Darah Dan Penggunaan Darah Orang Islam

Kepada Orang Bukan Islam Dan Sebaliknya. Muzakarah telah memutuskan

bahawa:

1.

2.

3.

Menderma darah hukumnya harus.

Tidak perlu diasingkan darah orang Islam daripada darah orang bukan

Islam.

Penghargaan dalam bentuk bayaran kepada penderma darah adalah

tidak digalakkan.

BAB 4

PERUBATAN

103

P
E
R
U
B
A
T
A
N

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal Ugama

Islam Malaysia Kali Ke-5 yang bersidang pada 16-17 November 1982 dan

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal Ugama

Islam Malaysia Kali Ke-6 yang bersidang pada 10 Oktober 1983 telah

membincangkan Bayi Tabung Uji. Muzakarah telah memutuskan bahawa:

1.

2.

3.

Bayi Tabung Uji dari benih suami isteri yang dicantumkan secara

‘terhormat’ adalah sah di sisi Islam. Sebaliknya benih yang diambil

dari bukan suami isteri yang sah bayi tabung itu adalah tidak sah.

Bayi yang dilahirkan melalui tabung uji itu boleh menjadi wali dan

berhak menerima harta pusaka dari keluarga yang berhak.

Sekiranya benih dari suami atau isteri yang dikeluarkan dengan cara

yang tidak bertentangan dengan Islam, maka ianya dikira sebagai cara

‘terhormat’.

Bayi Tabung Uji (1982)5

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-6 yang bersidang pada 10 Oktober 1983

telah membincangkan Penggunaan Alat Direct Current Shock. Muzakarah

telah memutuskan bahawa penggunaan alat Direct Current Shock dalam

bidang perubatan merupakan pertolongan segera bagi memulihkan denyutan

jantung manusia sebagai ikhtiar terakhir menyelamatkan nyawa adalah

satu cara pertolongan cemas yang diharuskan oleh syarak, dan tidaklah

menyalahi syarak bagi mereka yang melakukannya.

Penggunaan Alat Direct Current Shock (1983)6

BAB 4

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

104

P
E
R
U
B
A
T
A
N

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-6 yang bersidang pada 10 Oktober 1983

telah membincangkan Penyuntikan Highly Purified Insulin Daripada Babi.

Muzakarah telah memutuskan bahawa hukum menyuntikkan Insulin

daripada najis mughalazah (babi) bagi tujuan perubatan pesakit kencing

manis adalah harus kerana darurat. Begitu juga hukuman bagi mereka yang

menjalankan penyuntikannya.

Penyuntikan Highly Purified Insulin Daripada Babi (1983)7

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-7 yang bersidang pada 11-12 April 1984

telah membincangkan Alkohol Menurut Pandangan Islam. Muzakarah

telah memutuskan bahawa:

1.

2.

3.

4.

Setiap minuman arak mengandungi alkohol. Bukan semua alkohol

itu mengandungi arak. Alkohol dari proses pembuatan arak hukumnya

haram dan najis, tetapi alkohol yang dibuat bukan melalui proses

pembuatan arak hukumnya tidak najis tetapi haram diminum.

Minuman ringan yang dibuat sama caranya dengan membuat arak

sama ada mengandungi sedikit alkohol atau alkoholnya disuling

adalah haram diminum.

Minuman ringan yang dibuat bukan dijadikan arak atau bahan yang

mabuk dan tidak sama caranya dengan proses arak adalah halal.

Tapai halal dimakan.

Alkohol Menurut Pandangan Islam (1984)8

BAB 4

PERUBATAN

105

P
E
R
U
B
A
T
A
N

5.

6.

Alkohol yang terjadi sampingan dalam proses pembuatan makanan

tidak najis dan boleh dimakan.

Ubat-ubatan dan pewangi yang ada kandungan alkohol adalah harus

dan dimaafkan.

Penggunaan Ubat Penyakit Jantung Bagi Pesakit-Pesakit

Yang Sedang Berpuasa (1984)
9

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-7 yang bersidang pada 11-12 April 1984

telah membincangkan Penggunaan Ubat Penyakit Jantung Bagi Pesakit-

Pesakit Yang Sedang Berpuasa. Muzakarah telah memutuskan bahawa

ubat yang digunakan untuk merawat pesakit jantung yang sedang berpuasa

tanpa dimasukkan melalui rongga anggota, tidak membatalkan puasanya

dengan syarat diyakini air liurnya tidak masuk melalui rongga.

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-8 yang bersidang pada 24-25 September

1984 telah membincangkan Gelatin Dalam Ubat. Muzakarah telah

memutuskan bahawa penggunaan gelatin dalam ubat pada masa sekarang

adalah diharuskan kerana dharurat. Sekiranya telah ada bahan halal yang

dapat menahan ubat dari cepat rosak, maka penggunaan gelatin dalam ubat

tidaklah lagi diharuskan.

Gelatin Dalam Ubat (1984)10

BAB 4

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

106

P
E
R
U
B
A
T
A
N

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-8 yang bersidang pada 24-25 September

1984 telah membincangkan Post-Mortem Mayat. Muzakarah telah

memutuskan bahawa pembedahan mayat orang Islam hanya boleh

dilakukan jika keadaan benar-benar memerlukan (darurat) sahaja seperti

terlibat di dalam kes-kes jenayah yang sangat memerlukan post mortem atau

simati tertelan benda yang berharga atau simati yang sedang mengandung

sedangkan kandungannya masih hidup.

Post-Mortem Mayat (1987)11

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-21 yang bersidang pada 12 September

1988 telah membincangkan Pelalian Rubela (Imunisasi Rubela). Muzakarah

telah memutuskan bahawa Vaksin Rubela yang digunakan oleh Kementerian

Kesihatan Malaysia pada masa ini tidak najis dan hukumnya harus

digunakan untuk suntikan dalam badan bagi mencegah penyakit rubela.

Pelalian Rubela (Imunisasi Rubela) (1988)12

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-22 yang bersidang pada 24 November

1988 telah membincangkan Imunisasi Hepatitis B. Muzakarah telah

memutuskan bahawa vaksin untuk Imunisasi Hepatitis B yang dihasilkan

daripada ragi adalah tidak najis dan harus digunakan untuk tujuan tersebut

kerana ragi adalah suatu bahan yang suci.

Imunisasi Hepatitis B (1988)13

BAB 4

PERUBATAN

107

P
E
R
U
B
A
T
A
N

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-25 yang bersidang pada 13 Disember 1989

telah membincangkan Pemisahan Rawatan Brain Death. Muzakarah telah

memutuskan bahawa memisahkan rawatan antara pesakit-pesakit yang

telah kematian otak atau 'brain death' dengan pesakit-pesakit yang masih

mempunyai peluang untuk dipulih di Unit Rawatan Rapi adalah tidak

bercanggah dengan Islam.

Pemisahan Rawatan Brain Death (1989)15

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-26 yang bersidang pada 7-8 Mac 1990

telah membincangkan Pengguguran Kandungan Kerana Kecacatan.

Muzakarah telah memutuskan bahawa haram menggugurkan janin di

dalam kandungan, kecuali atas sebab-sebab kecacatan yang teruk yang

boleh membahayakan nyawa ibu.

Pengguguran Kandungan Kerana Kecacatan (1990)16

Pandangan Islam Terhadap Imunisasi Campak, Tibi,

Batuk Kokol, Dipteria, Tetanus Dan Polio (1989)
14

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-24 yang bersidang pada 5-6 Jun 1989 telah

membincangkan Pandangan Islam Terhadap Imunisasi Campak, Tibi,

Batuk Kokol, Dipteria, Tetanus Dan Polio. Muzakarah telah memutuskan

bahawa program imunisasi campak, tibi, batuk kokol, dipteria, tetanus dan

polio adalah harus dari segi syarak.

BAB 4

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

108

P
E
R
U
B
A
T
A
N

Sistem Susuk Norplant Dalam Program Perancang

Keluarga Kebangsaan (1984)
17

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-28 yang bersidang pada 29 Februari 1991

telah membincangkan Sistem Susuk Norplant Dalam Program Perancang

Keluarga Kebangsaan. Muzakarah telah memutuskan bahawa Sistem

Susuk Norplant ini adalah harus digunakan. Penggunaan sistem ini

hendaklah tertakluk kepada keputusan Muzakarah Kali Ke-12 pada 20

Januari 1977 yang memutuskan hukum mengenai Perancang Keluarga

adalah seperti berikut:

1.

2.

3.

Memandul lelaki dan perempuan hukumnya adalah haram.

Mencegah beranak atau menghadkan bilangan anak hukumnya

adalah haram melainkan dengan sebab yang diharuskan oleh syarak

bagi orang perseorangan.

Menyusun keluarga dari kesihatan, pelajaran dan kebahagiaan keluarga

dengan cara yang selain daripada (1) dan (2) di atas adalah harus.

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-33  yang bersidang pada 11 Oktober 1993

telah membincangkan Mengawet Mayat. Muzakarah telah memutuskan

bahawa mengawet mayat atas sebab-sebab yang mendesak hukumnya

adalah harus.

Mengawet Mayat (1993)18

BAB 4

PERUBATAN

109

P
E
R
U
B
A
T
A
N

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-38 yang bersidang pada 21 Jun 1995 telah

membincangkan Penggunaan Graf Tisu Dalam Amalan Perubatan.

Muzakarah telah memutuskan bahawa:

1.

2.

3.

Hukum penggunaan geraf tisu dalam amalan perubatan adalah harus.

Penggunaan geraf tisu adalah semata-mata untuk tujuan perubatan

sahaja.

Penggunaan tersebut tidak disalahgunakan dengan tujuan untuk

diperdagangkan atau lain-lain.

BAB 4

PERU-

BATAN
Penggunaan Graf Tisu Dalam Amalan Perubatan (1995)19

Pembiakan Manusia Dan Pengklonan Tujuan Perubatan

Dari Sudut Syarak (2002)
20

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-51 yang bersidang pada 11 Mac 2002 telah

membincangkan Pembiakan Manusia Dan Pengklonan Tujuan Perubatan

Dari Sudut Syarak. Muzakarah telah memutuskan bahawa pengklonan

manusia untuk apa-apa tujuan sekalipun adalah haram kerana ianya

bertentangan dengan fitrah kejadian manusia yang ditentukan oleh Allah

S.W.T.

BAB 4

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

110

P
E
R
U
B
A
T
A
N

Hukum Menggugurkan Kandungan Mangsa Yang

Dirogol (2002)
21

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-52 yang bersidang pada 1 Julai 2002 telah

membincangkan Hukum Menggugurkan Kandungan Mangsa Yang Dirogol.

Muzakarah telah memutuskan bahawa:

1.

2.

Haram menggugurkan kandungan janin yang telah berumur lebih

120 hari kerana pengguguran itu dianggap satu jenayah bunuh ke

atas janin yang telah ditiupkan roh kecuali pengguguran itu untuk

menyelamatkan nyawa ibu.

Pengguguran janin yang berumur sebelum 120 hari adalah harus

sekiranya janin itu cacat dan berpenyakit yang teruk yang boleh

membahayakan nyawa ibu.

Menggugurkan Janin Pembawa Atau Pengidap Penyakit

Thalassemia (2002)
22

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-52 yang bersidang pada 1 Julai 2002 telah

membincangkan Menggugurkan Janin Pembawa atau Pengidap Penyakit

Thalassemia. Muzakarah telah memutuskan bahawa:

1.

2.

Makruh menggugurkan janin yang berumur antara 1 hingga 40 hari

sekiranya tidak mendatangkan bahaya pada ibu dan mendapat

persetujuan kedua-dua suami isteri;

Pengguguran janin yang berumur sebelum 120 hari adalah harus

BAB 4

PERUBATAN

111

P
E
R
U
B
A
T
A
N

Suntikan Pelalian Vaksin 'Meningococcal Meningitis

Oleh Orang Islam (2002)
23

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-53 yang bersidang pada 27 November

2002 telah membincangkan Suntikan Pelalian Vaksin 'Meningococcal

Meningitis Oleh Orang Islam. Muzakarah telah memutuskan bahawa

hukum menggunakan pelalian 'Meningococcal Meningitis Mencevax yang

diambil daripada sumber lembu adalah harus.

Hukum Bedah Siasat Ke Atas Mayat Yang Bukan

Dikategorikan Kematian Kerana Kes Jenayah (2004)
24

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-61 yang bersidang pada 27 Januari 2004

telah membincangkan mengenai Hukum Bedah Siasat Ke Atas Mayat

Yang Bukan Dikategorikan Kematian Kerana Kes Jenayah. Muzakarah

telah memutuskan bahawa “Hukum asal pembedahan mayat adalah haram

tetapi dibolehkan sekiranya dalam keadaan dharurat dan terdapat keperluan

yang mendesak seperti membuat kajian terhadap penyakit, mengenalpasti

punca kematian dan penyelidikan serta pendidikan khususnya dalam

bidang perubatan”.

3.

sekiranya janin itu cacat dan berpenyakit yang boleh membahayakan

nyawa ibu; dan

Pengguguran janin yang telah berumur 120 hari atau lebih adalah

haram kerana pengguguran itu dianggap satu jenayah ke atas janin

yang telah ditiupkan roh kecuali pengguguran itu untuk menyelamatkan

nyawa ibu atas sebab kecacatan yang teruk.

BAB 4

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

112

P
E
R
U
B
A
T
A
N

Hukum Pengklonan Terapeutik Dan Penyelidikan Sel Stem

(Stem Cell) (2005)
25

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-67 yang bersidang pada 22 Feb 2005 telah

membincangkan Hukum Pengklonan Terapeutik Dan Penyelidikan Sel

Stem (Stem Cell). Muzakarah telah memutuskan bahawa:

1.

2.

3.

4.

5.

Pengklonan Terapeutik untuk tujuan rawatan perubatan seperti

mencipta sel-sel tertentu atau menggantikan organ yang telah rosak

dengan mengambil kira langkah-langkah sempadan yang dibenarkan

oleh syarak adalah diharuskan.

Harus menggunakan embrio yang disimpan beku atau lebihan embrio

dari proses persenyawaan di luar rahim (IVF) untuk tujuan

penyelidikan dengan syarat mendapat persetujuan pasangan suami

isteri yang menerima rawatan dan kajian tersebut dilakukan sebelum

mencapai tahap 'alaqah (blastocyst).

Penyelidikan ke atas pra-embrio selain dari untuk tujuan terapeutik

hendaklah mendapat kebenaran daripada pasangan suami isteri dan

pra-embrio hasil penyelidikan ini, tidak boleh sama sekali ditanam

dalam rahim isteri atau mana-mana wanita yang lain;

Harus melakukan penyelidikan ke atas pra-embrio untuk mengetahui

penyakit genetik bagi pasangan yang berisiko tinggi dan hanya

embrio yang dikenalpasti bebas dari penyakit sahaja boleh ditanam

dalam rahim ibunya dalam tempoh perkahwinan yang sah. Sebarang

penyelidikan yang berunsurkan komersial atau yang tiada kaitan

dengan kesihatan ibu atau janin adalah tidak dibenarkan;

Rawatan kejuruteraan genetik ke atas pra-embrio yang melibatkan

pengubahsuaian sifat semulajadi seperti rambut, warna rambut,

kebijaksanaan, ketinggian dan sebagainya termasuk memilih jantina

BAB 4

PERUBATAN

113

P
E
R
U
B
A
T
A
N

6.

7.

adalah haram. Bagaimanapun pemilihan jantina diharuskan sekiranya

faktor jantina menatijahkan suatu penyakit genetik yang serius yang

boleh membawa kematian;

Penyelidikan hendaklah dijalankan secara sah dan proposal

penyelidikan mestilah jelas, saintifik dan dikendalikan oleh

penyelidik yang benar-benar mempunyai kemahiran, amanah dan

bertanggungjawab; dan

Sel stem daripada sumber-sumber berikut adalah harus digunakan

untuk tujuan rawatan perubatan dan kaji selidik:

a.

b.

c.

d.

e.

Daripada seorang dewasa (sel stem dewasa) dengan izin dan

prosedurnya tidak mengakibatkan mudharat;

Daripada seorang kanak-kanak dengan keizinan ibu bapanya

dan prosedurnya tidak mengakibatkan mudharat;

Daripada uri dan darah tali pusat bayi dengan keizinan ibu

bapanya;

Daripada janin yang gugur secara spontan atau keguguran akibat

daripada rawatan perubatan yang dibenarkan syarak dengan

syarat mendapat keizinan ibu bapanya, bukan janin yang

digugurkan secara sengaja atau digugurkan tanpa sebab-sebab

perubatan yang dibenarkan oleh syarak; dan

Daripada lebihan embrio (excess embryos) yang disimpan beku

daripada teknologi bantuan kesuburan IVF dengan syarat

mendapat keizinan daripada ibu bapanya. Sel stem daripada

embrio yang dihasilkan secara sengaja (created embryo) dengan

teknologi Somatic Cell Nuclear Transfer (SCNT) adalah tidak

dibenarkan berdasarkan kaedah sad al-zaraie’ (menutup pintu

keburukan).

BAB 4

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

114

P
E
R
U
B
A
T
A
N

Hukum Menggunakan Kaedah Autopsi Maya Sebagai

Alternatif Kepada Bedah Siasat Mayat (2006)
26

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-73 yang bersidang pada 4-6 April 2006

telah membincangkan Hukum Menggunakan Kaedah Autopsi Maya

Sebagai Alternatif Kepada Bedah Siasat Mayat. Muzakarah telah

memutuskan bahawa penggunaan kaedah Autopsi Maya (Virtual Autopsy)

dalam bedah siasat mayat jika memenuhi keperluan, wajib diberi keutamaan

berbanding kaedah bedah siasat yang diamalkan sekarang.

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-73 yang bersidang pada 4-6 April 2006

telah membincangkan Hukum Suntikan Botulinum Toxin Type A (BTA).

Muzakarah telah memutuskan bahawa:

1.

2.

3.

Setelah meneliti laporan kajian dari dalam dan luar negara serta

hujah-hujah yang jelas dalam pengeluaran fatwa oleh beberapa

negara Islam lain, Botulinum Toxin Type A atau nama komersialnya

botox didapati mengandungi bahan-bahan yang meragukan, najis dan

diharamkan, antara bahan-bahannya ialah khinzir.

Suntikan Botulinum Toxin Type A atau nama komersialnya botox ini

juga didapati boleh memberi mudharat kepada pengguna bagi jangka

pendek, jangka panjang dan boleh dimanipulasikan untuk tujuan

penipuan.

Berdasarkan kepada penemuan-penemuan seperti yang dinyatakan

Hukum Suntikan Botulinum Toxin Type A (BTA) (2006)27

BAB 4

PERUBATAN

115

P
E
R
U
B
A
T
A
N

4.

tersebut, Muzakarah memutuskan bahawa suntikan Botulinum Toxin

Type A atau nama komersialnya botox adalah haram digunakan.

Walaubagaimanapun untuk tujuan perubatan, suntikan Botulinum

Toxin Type A ini adalah dibenarkan dengan syarat penggunaannya

dalam keadaaan darurat dan mengikut keperluan serta dilakukan oleh

pakar yang bertauliah.

Isu Kekeliruan Jantina Congenital Adrenal Hyperplasia

Dan Testicular Feminization Syndrome (2006)
28

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-76 yang bersidang pada 21-23 November

2006 telah membincangkan Isu Kekeliruan Jantina Congenital Adrenal

Hyperplasia Dan Testicular Feminization Syndrome. Muzakarah telah

memutuskan bahawa:

1.

2.

3.

Bagi kes Congenital Adrenal Hyperplasia (CAH) pembedahan

jantina untuk kembali kepada genetik asal iaitu perempuan adalah

diharuskan oleh Islam kerana ia boleh dilakukan melalui rawatan

hormon dan pembedahan.

Manakala bagi kes Testicular Feminization Syndrome (TSF), untuk

kembali kepada genetik asal (lelaki) secara pembedahan atau rawatan

hormon adalah sukar. Sekiranya individu berkenaan bercadang untuk

melakukan pembedahan, ia adalah diharuskan selagimana perbuatan

tersebut tidak mendatangkan kemudharatan sama ada dari aspek

psikologi atau biologi kepada individu tersebut.

Bagi kes Testicular Feminization Syndrome yang dikesan ketika

dewasa, individu tersebut boleh menjalani kehidupan seperti biasa

dan jantina mereka diiktiraf berdasarkan fizikal dan genitalia zahir

mereka. Pembedahan untuk mengeluarkan testis (sekiranya ada)

BAB 4

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

116

P
E
R
U
B
A
T
A
N

Hukum Khatan Bagi Pesakit Heamophilia Dan Kanak-

Kanak Cacat Akal (2007)
29

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-77 yang bersidang pada 10-12 April 2007

telah membincangkan Hukum Khatan Bagi Pesakit Heamophilia Dan

Kanak-Kanak Cacat Akal. Muzakarah telah memutuskan bahawa:

1.

2.

Pesakit heamophilia tidak diwajibkan berkhatan kerana proses khatan

boleh membawa mudharat kepada pesakit. Walau bagaimanapun,

aspek taharah bagi pesakit heamophilia perlu dipelajari dan diberi

perhatian khusus oleh pesakit berkenaan untuk memastikan

kesempurnaan bersuci dan kesahihan ibadah.

Bagi kanak-kanak yang cacat akal, kewajipan berkhatan adalah

bergantung kepada tahap kecacatan otak yang dialaminya. Gugur

semua kewajipan melaksanakan ibadat termasuk berkhatan ke atas

kanak-kanak yang mengalami kecacatan otak yang teruk. Ahli

keluarga kanak-kanak berkenaan perlu memastikan kebersihan

anggota kanak-kanak tersebut dijaga dengan baik.

4.

adalah harus untuk mengelakkan risiko penyakit seperti mendapat

kanser. Perkahwinan dengan pasangan mengalami Testicular

Feminization Syndrome tidak perlu dipisahkan.

Pakar-pakar perubatan perlu memberi penjelasan, bimbingan dan

menasihati ibu-bapa serta individu-individu muslim yang terlibat

dengan kes-kes Congenital Adrenal Hyperplasia dan Testicular

Feminization Syndrome supaya menjalani rawatan bagi mengelakkan

permasalahan hukum agama di kalangan umat Islam.

BAB 4

PERUBATAN

117

P
E
R
U
B
A
T
A
N

Hukum Menggunakan Kaedah Khidmat Ibu Tumpang

(Surrogate Motherhood) Untuk Mendapatkan Zuriat (2008)
30

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-80 yang bersidang pada 1-3 Februari 2008

telah membincangkan Hukum Menggunakan Kaedah Khidmat Ibu

Tumpang (Surrogate Motherhood) Untuk Mendapatkan Zuriat. Muzakarah

telah memutuskan bahawa menggunakan kaedah khidmat ibu tumpang

untuk mendapatkan zuriat adalah diharamkan oleh Islam walaupun sperma

dan ovum adalah diambil daripada suami isteri yang sah kerana ia akan

menyebabkan berlakunya kekeliruan nasab anak yang akan dilahirkan.

Hukum Penggunaan Vaksin Biothrax Dan Vaksin

Rotateq Yang Menggunakan Unsur Babi Dalam Proses

Penghasilannya (2008)

31

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-81 yang bersidang pada 31 Mac 2008 telah

membincangkan Hukum Penggunaan Vaksin Biothrax Dan Vaksin Rotateq

Yang Menggunakan Unsur Babi Dalam Proses Penghasilannya. Muzakarah

telah memutuskan bahawa penggunaan vaksin Biothrax dan Rotateq

adalah tidak dibenarkan kerana:

1.

2.

3.

Situasi kini dianggap tidak darurat;

Terdapat bahan atau ubat alternatif selain penggunaan unsur babi

dalam pemprosesan kedua-dua vaksin; dan

Tiada data sokongan yang kuat untuk membuktikan rakyat negara ini

memerlukan kedua-dua vaksin ini.

BAB 4

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

118

P
E
R
U
B
A
T
A
N

Hukum Menternak Dan Menjual Lintah Dan Cacing

Untuk Tujuan Perubatan Dan Kosmetik (2008)
32

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-81 yang bersidang pada 31 Mac 2008 telah

membincangkan Hukum Menternak Dan Menjual Lintah Dan Cacing Untuk

Tujuan Perubatan Dan Kosmetik. Muzakarah telah memutuskan bahawa

menggunakan lintah dan cacing dalam perubatan dan sebagai bahan kosmetik

adalah harus, dan hukum menternak atau berjual beli atas dasar manfaat

yang diperolehi daripada kedua-dua haiwan tersebut juga adalah harus.

Hukum Pemotongan Genitalia Wanita (Female Genital

Mutilation) (2009)
33

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-86 yang bersidang pada 21-23 April 2009

telah membincangkan Hukum Pemotongan Genitalia Wanita (Female Genital

Mutilation). Muzakarah telah memutuskan bahawa amalan berkhatan bagi

wanita adalah sebahagian daripada syiar Islam yang perlu dilaksanakan

oleh umat Islam.

Walau bagaimanapun, Islam juga amat mementingkan keselamatan

umatnya dan memberikan kelonggaran sekiranya sesuatu amalan atau

perbuatan itu boleh mendatangkan kemudharatan pada diri. Sehubungan

itu, selaras dengan pandangan Jumhur Ulama’, Muzakarah bersetuju

memutuskan bahawa hukum berkhatan bagi wanita adalah wajib. Walau

bagaimanapun, sekiranya ia boleh membawa kemudharatan pada diri,

maka ia perlu dielakkan.

BAB 4

PERUBATAN

119

P
E
R
U
B
A
T
A
N

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia  Kali Ke-87 yang bersidang pada 23-25 Jun 2009

telah membincangkan Hukum Penggunaan Ubat Clexane Dan Fraxiparine.

Muzakarah telah memutuskan bahawa:

1.

2.

Islam menegah penggunaan ubat dari sumber yang haram bagi mengubati

sesuatu penyakit, kecuali dalam keadaan di mana tiada ubat dari sumber

yang halal ditemui dan bagi menghindari kemudharatan mengikut kadar

yang diperlukan sahaja sehingga ubat dari sumber yang halal ditemui.

Oleh itu, berhubung dengan penggunaan ubat Clexane dan Fraxiparine

yang dianggap darurat kepada para pesakit bagi mencegah formulasi

pembekuan darah secara serta merta ketika pesakit berada pada tahap

kronik, Muzakarah memutuskan bahawa penggunaan kedua-dua jenis

ubat ini adalah ditegah kerana ia dihasilkan dari sumber yang

diharamkan oleh Islam, memandangkan pada masa ini telah terdapat

alternatif ubat iaitu Arixtra yang dihasilkan daripada sumber halal

dan mempunyai fungsi serta keberkesanan yang sama dengan Clexane

dan Fraxiparine.

Hukum Penggunaan Ubat Clexane Dan Fraxiparine (2009)34

Hukum Penggunaan Penandaan Berdakwat Bagi Pesakit

Kanser (2010)
35

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-90 yang bersidang pada 1 Mac 2010 telah

membincangkan Hukum Penggunaan Penandaan Berdakwat Bagi Pesakit

Kanser. Muzakarah telah memutuskan bahawa penggunaan tanda dakwat

untuk rawatan pesakit kanser dengan menggunakan dakwat Holbein

BAB 4

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

120

P
E
R
U
B
A
T
A
N

Hukum Pengambilan Vaksin Human Papilloma Virus

(HPV) (2010)
36

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal Ugama

Islam Malaysia Kali Ke-92 yang bersidang pada 15-17 Disember 2010

telah membincangkan Hukum Pengambilan Vaksin Human Papilloma

Virus (HPV). Muzakarah telah membuat keputusan seperti berikut:

1.

2.

3.

Setelah mendengar taklimat daripada pihak Biro Pengawalan

Farmaseutikal Kebangsaan serta pandangan dan hujah-hujah yang

dikemukakan, Muzakarah berpandangan bahawa Islam menggesa

umatnya supaya menjaga kesihatan kerana penjagaan kesihatan

seseorang individu akan menentukan tahap dan mutu kesihatan

masyarakat secara umumnya. Pemberian vaksin merupakan jalan

pencegahan awal yang diambil oleh pihak kerajaan dalam usaha

mengelakkan penyebaran virus di kalangan wanita.

Sehubungan itu, Muzakarah bersetuju memutuskan bahawa

pengambilan Vaksin Human Papilloma (HPV) yang telah dipastikan

tiada unsur meragukan dalam kandungannya dan tidak mendatangkan

kemudharatan adalah diharuskan bagi mencegah penyakit kanser

pangkal rahim (servik) di kalangan wanita.

Muzakarah juga memutuskan bahawa pemvaksinan ini hendaklah

tidak mengandungi unsur-unsur eksploitasi terhadap pengguna atau

digunakan untuk tujuan yang bercanggah dengan syarak.

Drawing Ink yang telah disahkan kandungannya tidak mengandungi najis

adalah diharuskan dan pesakit boleh berwuduk seperti biasa memandangkan

dakwat tersebut hanya dimasukkan di bawah permukaan kulit.

BAB 4

PERUBATAN

121

P
E
R
U
B
A
T
A
N

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-97 yang bersidang pada 15-17 Disember

2011 telah membincangkan mengenai Hukum Eutanasia atau Mercy

Killing. Muzakarah telah membuat keputusan seperti berikut:

1.

2.

Setelah mendengar taklimat dan penjelasan pakar serta meneliti

keterangan, hujah-hujah dan pandangan yang dikemukakan,

Muzakarah berpandangan bahawa menghentikan hayat hidup

seseorang sebelum dia disahkan mati dengan menggunakan apa-apa

cara dan bersandarkan kepada apa-apa alasan adalah haram dan

dilarang oleh Islam. Sehubungan itu, Muzakarah memutuskan bahawa

perbuatan mempercepatkan kematian melalui amalan eutanasia

(samada Eutanasia Voluntary, Non-Voluntary atau Involuntary) atau

mercy killing adalah haram menurut Islam kerana ia menyamai

perbuatan membunuh dan ianya juga bertentangan dengan Etika

Perubatan di Malaysia.

Keputusan ini adalah selaras dengan Firman Allah S.W.T. dalam

Surah an-Nisa’, ayat 92 yang bermaksud:

dan Hadis Rasulullah S.A.W. yang diriwayatkan oleh an-Nasa’ie

yang bermaksud:

“Dan tidak harus sama sekali bagi seseorang mukmin

membunuh seorang mukmin yang lain, kecuali dengan tidak

sengaja...”

“Sesungguhnya Rasulullah S.A.W. bersabda, “Janganlah kamu

mengharapkan kematian, jika seseorang itu baik, boleh jadi ia

menambahkan kebaikan dan jika seseorang itu berbuat dosa

boleh jadi dia bertaubat (dan mengharap redha Allah)”.

Hukum Eutanasia atau Mercy Killing (2011)37

BAB 4

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

122

P
E
R
U
B
A
T
A
N

4.

5.

6.

7.

Muzakarah juga menegaskan bahawa tugas seorang doktor ialah

menolong pesakit dalam perkara kebaikan. Membantu mempercepatkan

kematian tidak termasuk dalam perkara kebaikan tetapi tergolong

dalam perkara yang dilarang dan berdosa.

Walau bagaimanapun, dalam keadaan di mana pakar perubatan telah

mengesahkan bahawa jantung dan/atau otak pesakit telah berhenti

berfungsi secara hakiki dan pesakit disahkan tidak ada lagi harapan

untuk hidup dan hanya bergantung kepada bantuan sokongan

pernafasan, Muzakarah memutuskan bahawa tindakan memberhentikan

alat bantuan sokongan pernafasan tersebut adalah dibenarkan oleh

Islam kerana pesakit telah disahkan mati oleh pakar perubatan dan

sebarang rawatan tidak lagi diperlukan. Begitu juga, dalam kes di

mana pakar perubatan telah mengesahkan bahawa pesakit tiada

harapan untuk sembuh dan pesakit telah dibenarkan pulang, maka

tindakan memberhentikan rawatan utama dan hanya rawatan sokongan

(conventional treatment) diteruskan adalah dibenarkan oleh Islam

kerana keadaan seumpama ini tidak termasuk dalam amalan eutanasia

atau mercy killing yang diharamkan.

Walau bagaimanapun, jika rawatan/alat bantuan sokongan tersebut

digunakan untuk tujuan lain seperti alat bantuan mengeluarkan

bendalir untuk memudahkan pernafasan, maka tindakan mencabut/

memberhentikannya adalah tidak dibenarkan.

Dalam kes-kes di mana pakar perubatan berhadapan dengan situasi

di mana pesakit perlu berdepan dengan dua pilihan, sama ada

meneruskan rawatan walaupun berkemungkinan memberi kesan

sampingan yang boleh menyebabkan kematian atau terus berada

dalam keadaan kesakitan yang berterusan, Muzakarah bersetuju

memutuskan bahawa adalah harus bagi pakar perubatan memberikan

rawatan/ubat-ubatan kepada pesakit (seperti ubat penahan sakit)

walaupun berkemungkinan memberi kesan kepada nyawa pesakit.

Sehubungan itu selaras dengan kaedah fiqh:

BAB 4

PERUBATAN

123

P
E
R
U
B
A
T
A
N

8.

iaitu ‘dalam keadaan darurat, setiap perkara yang ditegah dibolehkan’,

amalan Eutanasia Indirect atau Double-Effect Medication boleh

dilaksanakan menurut pandangan syarak bagi memastikan

kesengsaraan yang dihadapi pesakit dapat dikawal dan pelaksanaannya

tidak langsung bertujuan untuk mempercepatkan kematian.

Muzakarah juga memutuskan bahawa dalam kaedah perubatan, mati

otak (brain death) adalah dianggap sebagai suatu kematian dan

apabila kematian tersebut disahkan oleh pakar, maka akan thabit

semua hukum berkaitan kematian yang ditetapkan oleh syarak.

Justeru, adalah harus memberhentikan rawatan bantuan sokongan

(contohnya penggunaan mesin ventilator) dengan persetujuan waris-

waris terdekat selepas disahkan oleh dua orang pakar perubatan yang

tidak terlibat dalam urusan pendermaan organ.

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-97 yang bersidang pada 15-17 Disember

2011 telah membincangkan mengenai Hukum Penubuhan Bank Susu.

Muzakarah telah membuat keputusan seperti berikut:

1. Setelah mendengar taklimat dan penjelasan pakar serta meneliti

keterangan, hujah-hujah dan pandangan yang dikemukakan,

Muzakarah berpandangan bahawa menjaga keturunan adalah termasuk

dalam lima perkara yang wajib dipelihara dalam syariat Islam. Oleh

itu, apa-apa tindakan atau perbuatan yang boleh mendatangkan

kemudharatan kepada nasab atau keturunan perlulah dielakkan.

Hukum Penubuhan Bank Susu (2011)38

BAB 4

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

124

P
E
R
U
B
A
T
A
N

3.

4.

5.

Muzakarah juga berpandangan bahawa hukum penubuhan bank susu

amat berkait rapat dengan syarat-syarat pengharaman atas sebab

susuan di mana bayi-bayi yang menyusu dengan seorang wanita atau

lebih daripada seorang wanita akan menjadi adik beradik susuan dan

perkahwinan antara mereka adalah haram apabila memenuhi syarat-

syarat yang telah ditetapkan.

Pandangan ini adalah selaras dengan pandangan Jumhur Fuqaha’

bahawa seseorang bayi itu sah sebagai anak susuan sama ada melalui

penyusuan secara langsung dari payudara atau penyusuan secara tidak

langsung. Juga berdasarkan hadis riwayat Abu Daud:

Sehubungan itu, memandangkan penubuhan bank susu boleh

mengakibatkan percampuran nasab dan membawa umat Islam

terjebak dalam keraguan dan perkara yang haram, dan keperluan

penubuhannya juga tidak berada dalam keadaan darurat sehingga

mengancam maslahah awam, Muzakarah bersetuju memutuskan

bahawa penubuhan bank susu adalah tidak diharuskan.

Muzakarah juga memutuskan bahawa bagi memenuhi keperluan bayi

pra-matang yang memerlukan rawatan, juga ibu yang mempunyai

kekurangan susu atau mempunyai penyakit kronik/berjangkit dan

tidak dapat menyusukan bayi, adalah harus bagi ibu-ibu menderma

susu ibu secara sukarela kepada bayi-bayi yang memerlukan dan

keluarga bayi serta perderma perlu mengenali antara satu sama lain.

Maksudnya: Daripada Ibn Mas`ud berkata, tidak berlaku hukum

penyusuan melainkan dengan apa yang menguatkan tulang dan

menumbuhkan daging.

BAB 4

PERUBATAN

125

P
E
R
U
B
A
T
A
N

Hukum Menggunakan Rawatan Terapi Larva (Maggot

Debridement Therapy) Bagi Pesakit Luka Kronik (2012)
39

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-98 yang bersidang pada 13-15 Februari

2012 telah membincangkan Hukum Menggunakan Rawatan Terapi Larva

(Maggot Debridement Therapy) Bagi Pesakit Luka Kronik. Muzakarah

telah membuat keputusan seperti berikut:

1.

2.

3.

Setelah meneliti keterangan, hujah-hujah dan pandangan yang

dikemukakan, Muzakarah menegaskan bahawa Islam tidak pernah

melarang bahkan menggalakkan umat Islam mencari penawar kepada

penyakit yang dialami sepertimana sabda Rasulullah S.A.W.

ketika ditanya oleh para sahabat:

Penegasan ini juga adalah selaras dengan kaedah fiqhiyyah yang

menyebutkan bahawa: “Kemudharatan perlu dihilangkan” (                     ).

Muzakarah berpandangan bahawa asal sesuatu haiwan itu adalah suci

melainkan babi dan anjing yang jelas hukumnya najis. Pandangan ini

adalah selaras dengan kaedah fiqhiyyah yang menetapkan bahawa:

Maksudnya: Para sahabat bertanya: “Wahai Rasulullah, adakah

berdosa jika kami tidak merawat (penyakit kami)?” Rasulullah

bersabda, “Dapatkanlah rawatan wahai hamba-hamba Allah!

Sesungguhnya Allah Yang Maha Suci tidak menjadikan sesuatu

penyakit melainkan dijadikan bersama-samanya penawar,

melainkan penyakit tua”.

(Riwayat Ibn Majah)

BAB 4

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

126

P
E
R
U
B
A
T
A
N

4.

5.

6.

7.

Muzakarah juga berpandangan bahawa hukum bagi bangkai haiwan

yang tidak mempunyai darah adalah suci. Ini bermakna, sekiranya

larva yang digunakan semasa proses rawatan tersebut mati, maka

hukumnya adalah suci kerana komponen tubuh larva itu sendiri tidak

mengandungi darah. Justeru, ia tidak menjejaskan kesucian ibadah

seseorang pesakit yang menjalani Rawatan Terapi Larva tersebut.

Sehubungan itu, selaras dengan ketetapan-ketetapan tersebut

Muzakarah bersetuju memutuskan bahawa hukum menggunakan

Rawatan Terapi Larva (Maggot Debridement Therapy) bagi pesakit

luka kronik adalah harus dan ibadah yang dilakukan oleh pesakit

terutamanya solat ketika menjalani rawatan terapi ini adalah sah.

Muzakarah juga memutuskan bahawa pesakit luka kronik yang

menjalani rawatan ini dibolehkan bertayammum untuk mengangkat

hadas besar atau hadas kecil bagi mengelakkan mudharat apabila

terkena air pada anggota yang sakit.

Sebagai panduan melaksanakan ibadah, pesakit boleh merujuk

kepada Panduan Tayammum, Wuduk dan Solat Bagi Pesakit yang

diterbitkan oleh Jabatan Kemajuan Islam Malaysia (JAKIM).

Maksudnya: “Hukum asal dalam semua perkara (kecuali ibadat

dan hubungan lelaki dan perempuan) adalah harus dilakukan

kecuali terdapat dalil yang menyatakannya sebagai haram”.

BAB 4

PERUBATAN

127

P
E
R
U
B
A
T
A
N

Hukum Menggunakan Kanta ICL (Implantable Collamer

Lens) Untuk Rawatan Mata (2012)
40

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-99 yang bersidang pada 4-6 Mei 2012

telah membincangkan Hukum Menggunakan Kanta ICL (Implantable

Collamer Lens) Untuk Rawatan Mata. Muzakarah telah membuat keputusan

seperti berikut:

1.

2.

3.

Setelah meneliti keterangan, hujah-hujah dan pandangan yang

dikemukakan, Muzakarah berpandangan bahawa Islam amat

menekankan penjagaan kesihatan tubuh badan sebagai salah satu

prinsip dalam . Walau bagaimanapun, penggunaan ubat

dari sumber yang haram untuk mengubati sesuatu penyakit adalah

dilarang berdasarkan umumnya hadith Rasulullah S.A.W.:

Namun begitu, dalam keadaan-keadaan dharurah atau terpaksa,

terdapat kelonggaran yang diberikan dalam pengharaman ini demi

untuk menghilangkan kesakitan dari tubuh badan.

Dalam isu rawatan ICL ini, memandangkan penggunaannya bukan

dalam keadaan dharurah dan umat Islam mempunyai banyak alternatif

Maksudnya: Dari Abi Darda’ RA, Rasulullah S.A.W. berkata:

Sesungguhnya Allah telah menurunkan penyakit dan penawar,

dan Dia telah menjadikan bagi tiap-tiap penyakit itu penawar,

maka kamu semua berubatlah dan janganlah kamu semua

berubat dengan (perkara-perkara) yang haram.

BAB 4

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

128

P
E
R
U
B
A
T
A
N

lain yang tidak meragukan dari aspek Syarak, Muzakarah bersetuju

memutuskan bahawa hukum menggunakan kanta ICL (Implantable

Collamer Lens) untuk rawatan mata yang diperbuat dari bahan kolagen

khinzir adalah tidak diharuskan.

Keputusan:

Muzakarah Khas Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal

Ehwal Ugama Islam Malaysia yang bersidang pada 17 Julai 2013 telah

membincangkan Hukum Penggunaan Vaksin Meningitis Menveo.

Muzakarah telah membuat keputusan seperti berikut:

“Setelah mendengar taklimat dan penjelasan daripada Biro Pengawalan

Farmaseutikal Kebangsaan (BPFK) dan meneliti keterangan, hujah-

hujah serta pandangan yang dikemukakan, Muzakarah bersetuju

memutuskan bahawa hukum penggunaan Vaksin Meningitis Menveo

adalah diharuskan”.

Hukum Penggunaan Vaksin Meningitis Menveo (2013)41

Kajian Semula Hukum Penggunaan Vaksin Meningitis

Monumen (2014)
42

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-105 yang bersidang pada 3-5 Februari

2014 telah membincangkan mengenai Kajian Semula Hukum Penggunaan

Vaksin Meningitis Monumen. Muzakarah telah memutuskan bahawa:

1. Setelah meneliti formulasi dan proses terbaru dalam penghasilan

Vaksin Menomune yang bebas daripada penggunaan sebarang sumber

haiwan beserta fakta-fakta dan hujah-hujah yang dikemukakan,

Muzakarah bersetuju memutuskan bahawa hukum penggunaan

BAB 4

PERUBATAN

129

P
E
R
U
B
A
T
A
N

2.

Vaksin Meningitis Monumen yang dikeluarkan oleh Sanofi Pasteur

adalah diharuskan.

Oleh yang demikian, status pengharaman terhadap vaksin tersebut

yang telah diputuskan pada Muzakarah kali Ke-53 tarikh 27 November

2002 adalah dibatalkan.

Hukum Pendermaan Jasad Si Mati Untuk Tujuan

Penyelidikan (2014)
43

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-105 yang bersidang pada 3-5 Februari

2014 telah membincangkan mengenai Hukum Pendermaan Jasad Si Mati

Untuk Tujuan Penyelidikan. Muzakarah telah memutuskan:

1.

2.

3.

Setelah meneliti laporan penyelidikan yang telah disediakan oleh

Kumpulan Penyelidik daripada Universiti Malaya dan meneliti fakta-

fakta, hujah-hujah dan pandangan yang dikemukakan, Muzakarah

bersetuju menerima dan memperakukan hasil penyelidikan yang telah

dikemukakan.

Muzakarah juga menegaskan bahawa hukum asal pendermaan jasad

atau mayat manusia adalah haram kerana Islam amat menitikberatkan

penghormatan ke atas jasad manusia sama ada sewaktu mereka masih

hidup ataupun selepas mati. Terdapat banyak nas-nas syarak

berhubung dengannya, antaranya suruhan tajhiz al-mayyit seperti

mandi, kafan, solat dan pengkebumian, larangan mencincang jasad

mayat dan sebagainya.

Muzakarah berpandangan bahawa dalam konteks Malaysia,

pendermaan jasad atau mayat orang Islam dan keperluan penggunaan

jasad si mati untuk tujuan penyelidikan masih belum berada pada tahap

mendesak. Keperluan terhadap penggunaan mayat untuk tujuan

BAB 4

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

130

P
E
R
U
B
A
T
A
N

4.

penyelidikan masih boleh dipenuhi dengan kaedah-kaedah alternatif

yang ada. Selagi mana kaedah alternatif boleh dikemukakan sebagai

jalan keluar, maka ia menjadi pilihan yang mesti diambil tanpa perlu

mengharuskan pendermaan jasad atau mayat orang Islam.

Sehubungan itu, selaras dengan penegasan syarak tersebut,

Muzakarah bersetuju memutuskan bahawa pendermaan jasad atau

mayat orang Islam untuk tujuan penyelidikan adalah haram dan tidak

dibenarkan berdasarkan hujah berikut:

a.

b.

c.

d.

Prinsip kemuliaan mayat dan kewajipan menghormatinya perlu

diikuti sebagaimana kaedah:

Kaedah ini bersandarkan kepada sebuah hadis Nabi S.A.W:

Kehormatan mayat merupakan suatu tuntutan dan pendermaannya

adalah menceroboh prinsip penghormatan tersebut.

Keperluan penggunaan jasad atau mayat orang Islam untuk

tujuan penyelidikan belum berada pada tahap mendesak atau

dharurah kerana keperluan tersebut masih boleh dipenuhi

dengan kaedah-kaedah alternatif yang ada.

Maksudnya: Asal kepada perkara yang melibatkan maruah

dan kehormatan adalah diharamkan.

Maksudnya: Darah-darah kamu, harta-harta kamu, dan

kehormatan kamu di antara sesama kamu haram seperti mana

haramnya hari kamu ini, bulan kamu ini, di negeri kamu ini.

(Hadis riwayat al-Bukhari dan Muslim)

BAB 4

PERUBATAN

131

P
E
R
U
B
A
T
A
N

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-106 yang bersidang pada 21 - 22 Oktober

2014 telah membincangkan Hukum Pendermaan Rahim. Muzakarah telah

membuat keputusan seperti berikut:

1.

2.

Setelah mendengar pembentangan dan meneliti laporan penyelidikan

yang telah disediakan oleh Kumpulan Penyelidik daripada Universiti

Malaya (UM) dan meneliti fakta-fakta, hujah-hujah dan pandangan

yang dikemukakan, Muzakarah bersetuju menerima dan memperakukan

hasil penyelidikan yang telah dikemukakan.Berdasarkan dapatan

penyelidikan tersebut, Muzakarah mendapati bahawa:

a.

b.

c.

Sehubungan itu, Muzakarah bersetuju memutuskan bahawa hukum

pendermaan dan pemindahan rahim adalah tidak harus kerana

keperluannya belum mencapai tahap dharurah yang boleh

membenarkan sesuatu perkara yang diharamkan.

Hukum asal pendermaan dan pemindahan rahim adalah haram

dan tujuan untuk mendapatkan zuriat hanyalah bersifat

takmiliyyah iaitu sebagai pelengkap kehidupan berkeluarga.

Keperluan mendapatkan zuriat melalui pendermaan dan

pemindahan rahim di Malaysia belum berada pada tahap

dharurah.

Keperluan mendapatkan zuriat melalui pembedahan dan

pemindahan rahim bagi wanita yang mempunyai rahim yang

bermasalah atau tidak mempunyai rahim hanya sekadar berada

pada tahap tahsiniyyat.

Hukum Pendermaan Rahim (2014)44

BAB 4

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

132

P
E
R
U
B
A
T
A
N

Hukum Penggunaan Cordyceps Sinensis Dalam

Pembuatan Ubat Tradisional (2014)
45

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-106 yang bersidang pada 21 - 22 Oktober

2014 telah membincangkan Hukum Penggunaan Cordyceps Sinensis

Dalam Pembuatan Ubat Tradisional. Muzakarah telah membuat keputusan

seperti berikut:

1.

2.

Setelah meneliti fakta-fakta, hujah-hujah dan pandangan yang

dikemukakan Muzakarah berpandangan bahawa pada asalnya semua

kejadian Allah S.W.T. mempunyai manfaat dan harus penggunaannya.

Tiada yang diharamkan melainkan terdapat nas yang sahih dan jelas

menerangkan tentang pengharamannya. Ulat dikategorikan sebagai

binatang yang tidak mempunyai darah mengalir dan para fuqaha

berpandangan bahawa binatang yang tidak mempunyai darah

mengalir adalah bersifat tidak menajiskan sepertimana hadis Nabi

S.A.W. mengenai lalat yang bermaksud:

Muzakarah menjelaskan bahawa cordyceps adalah sejenis kulat dan

semua jenis cordyceps adalah bersifat endoparasitoids iaitu

menumpang kepada perumah lain, antaranya pada serangga seperti

ulat dan bahan dari larva ulat akan diserap sebagai makanan. Ulat

yang merupakan perumah tersebut akan mati akibat daripada proses ini

dan bahagian yang tumbuh keluar daripada ulat ini akan digunakan

dan spesis cordyceps yang paling baik ialah Cordyceps Sinensis.

Cordyceps Sinensis yang asli amat sukar diperolehi dan hanya boleh

ditemui di tanah tinggi pergunungan Himalaya. Terdapat dua (2) jenis

Cordyceps Sinensis pada masa ini iaitu:

“Apabila jatuh lalat dalam minuman seseorang kamu, maka

tenggelamkannya dahulu sebelum membuangnya, sesungguhnya

pada salah satu sayapnya ada penyakit dan pada satu lagi ada

ubatnya”.

BAB 4

PERUBATAN

133

P
E
R
U
B
A
T
A
N

3.

4.

a.

b.

Sehubungan itu berdasarkan proses-proses penghasilan Cordyceps

Sinensis sama ada secara semulajadi atau melalui proses makmal,

Muzakarah bersetuju memutuskan bahawa penggunaan Cordyceps

Sinensis dalam proses pembuatan ubat tradisional atau produk

makanan kesihatan adalah diharuskan kerana Cordyceps Sinensis

asli terhasil daripada bahan yang tidak menajiskan, manakala

Cordyceps Sinensis yang terhasil melalui proses makmal juga hanya

menggunakan bahan-bahan daripada tumbuh-tumbuhan sebagai

medium pembiakan.

Walau bagaimanapun, sekiranya penghasilan Cordyseps Sinensis

secara makmal tersebut menggunakan bahan-bahan yang diharamkan

sebagai medium pembiakan, maka penggunaannya dalam proses

pembuatan apa jua produk sama ada ubat tradisional atau produk

makanan kesihatan adalah diharamkan.

Cordyceps Sinensis asli yang mahal dan sukar diperolehi.

Cordyceps Sinensis yang dihasilkan melalui proses makmal.

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-107 yang bersidang pada 10 - 11 Februari

2015 telah membincangkan Hukum Penggunaan Vaksin Menactra®.

Muzakarah telah membuat keputusan seperti berikut:

1. Setelah meneliti fakta-fakta, hujah-hujah dan pandangan yang

dikemukakan, Muzakarah menegaskan bahawa pada prinsipnya

ulama bersepakat bahawa makanan termasuk ubat-ubatan yang

dibenarkan oleh Islam untuk digunakan mestilah terdiri daripada

bahan-bahan yang baik (toyyib) dan halal, serta tidak mempunyai

unsur-unsur yang mendatangkan mudharat kepada kesihatan badan

dan akal manusia.

Hukum Penggunaan Vaksin Menactra® (2015)46

BAB 4

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

134

P
E
R
U
B
A
T
A
N

2.

3.

Muzakarah juga mendapati bahawa dalam proses penghasilan Vaksin

Menactra® ini, tiada sebarang komponen bahan mentah yang

mengandungi sumber haiwan atau bahan-bahan yang diragui dari

aspek syarak digunakan serta tiada perkongsian saluran pemprosesan

dengan produk vaksin yang tidak halal.

Sehubungan itu, Muzakarah bersetuju memutuskan bahawa hukum

penggunaan Vaksin Menactra® adalah diharuskan.

135

Z
A
K
A
T

Keputusan:

Persidangan Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-17 yang bersidang pada 3 Mei 1979 telah

membincangkan Pembayaran Zakat Oleh Tabung Haji. Persidangan telah

memutuskan bahawa:

1.

2.

3.

4.

Lembaga Urusan dan Tabung Haji adalah diwajibkan membayar

zakat bagi pihak penyimpan-penyimpan dari wang simpanannya, dari

hasil pelaburan dan dari harta yang diperniagakan serta segala

keuntungan daripadanya.

Setelah dikeluarkan zakat oleh Lembaga Urusan dan Tabung Haji

bagi pihak penyimpan-penyimpan itu, maka barulah keuntungan

bersih itu dibahagi di antara penyimpan dengan Lembaga Urusan dan

Tabung Haji menurut peratus yang ditentukan.

Lembaga Urusan dan Tabung Haji sendiri tidak diwajibkan

mengeluarkan zakat dari harta yang didapatinya dari (2) di atas.

Zakat tersebut hendaklah dibayar kepada Majlis Agama Islam negeri-

negeri, mengikut kadar simpanan penyimpan-penyimpan di negeri

masing-masing.

ZAKAT
BAB5

Pembayaran Zakat Oleh Tabung Haji (1979)1

BAB 5

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

136

Z
A
K
A
T

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-1 yang bersidang pada 28-29 Januari 1981

telah membincangkan Sistem Metrik Dalam Urusan Zakat. Muzakarah

telah memutuskan bahawa:

1.

2.

Ukuran nisab jenis-jenis zakat kepada sistem metrik adalah harus.

Sukatan nisab zakat padi ialah 363 gantang.

Sistem Metrik Dalam Urusan Zakat (1981)2

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-5 yang bersidang pada 16-17 Februari

1982 telah membincangkan Zakat Wang KWSP. Muzakarah telah

memutuskan bahawa wang daripada Kumpulan Wang Simpanan Pekerja,

bagi pekerja-pekerja Islam wajib dikeluarkan zakat bila cukup haulnya

iaitu setahun setelah penerimaannya berdasarkan Mazhab Syafie.

Zakat Wang KWSP (1982)3

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-13 yang bersidang pada 1-2 Februari 1985

telah membincangkan Zakat Koperasi Shamelin Dan Seumpamanya.

Muzakarah telah memutuskan bahawa koperasi wajib mengeluarkan zakat

bagi pihak ahli-ahlinya.

Zakat Koperasi Shamelin Dan Seumpamanya (1985)4

BAB 5

ZAKAT

137

Z
A
K
A
T

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-18 yang bersidang pada 25 Februari 1987

telah membincangkan Zakat Ke Atas MARA. Muzakarah telah memutuskan

bahawa MARA tidak wajib mengeluarkan zakat kerana tidak memenuhi

syarat milik sempurna sepertimana yang dikehendaki oleh syariat Islam.

Zakat Ke Atas MARA (1987)5

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-31 yang bersidang pada 9 Disember 1992

telah membincangkan Zakat Ke Atas Syarikat. Muzakarah telah

memutuskan bahawa syarikat perniagaan adalah diwajibkan zakat apabila

mencukupi syarat-syarat seperti berikut:

1.

2.

3.

4.

5.

6.

Syarikat yang dimiliki bersama antara orang Islam dan bukan Islam, maka

wajib ke atas jumlah saham yang dimiliki oleh orang Islam sahaja

berdasarkan pendapatan bersih yang diperolehi.

:

Perniagaan yang dimiliki oleh orang Islam.

Perniagaan yang dimiliki oleh orang Islam yang merdeka.

Sempurna milik.

Cukup nisab.

Cukup haul (genap setahun qamariah/354.3hari).

Kadar zakat ke atas syarikat tersebut adalah 2.5%.

Zakat Ke Atas Syarikat (1992)6

BAB 5

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

138

Z
A
K
A
T

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-31 dan Muzakarah Khas yang bersidang

pada 9 Disember 1992 telah membincangkan Zakat Gaji & Pendapatan

Professional. Muzakarah telah memutuskan bahawa:

1.

2.

Umat Islam boleh mengeluarkan zakat daripada pendapatan gaji dan

Jabatan Hasil Dalam Negeri hendaklah memberi rebet zakat ke atas

jumlah yang dibayar itu.

Pendapatan profesional diwajibkan zakat kerana ia termasuk dalam

zakat perniagaan.

Zakat Gaji & Pendapatan Professional - 1 (1992)7

Hukum Zakat, Korban Dan Aqiqah Ke Atas Ternakan

Rusa (1993)
8

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-32 yang bersidang pada 10-11 Jun 1993

telah membincangkan Hukum Zakat, Korban Dan Aqiqah Ke Atas Ternakan

Rusa. Muzakarah telah memutuskan bahawa rusa tidak diwajibkan zakat

dan tidak boleh dijadikan binatang korban dan aqiqah. Jika sekiranya

diperniagakan, maka dikenakan zakat perniagaan dengan kadar 2.5%.

BAB 5

ZAKAT

139

Z
A
K
A
T

Keputusan:

Muzakarah Khas Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia yang bersidang pada 22 Jun 1997 telah

membincangkan Zakat Gaji & Pendapatan Professional. Muzakarah telah

memutuskan bahawa zakat ke atas pendapatan penggajian adalah wajib

bagi orang yang layak mengeluarkan zakat.

Zakat Gaji & Pendapatan Professional - 2 (1997)9

Wanita Dan Orang Bukan Islam Sebagai Amil Zakat Gaji

Dan Pendapatan Di Lembaga Hasil Dalam Negeri (2001)
10

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-50 yang bersidang pada 10 Mei 2001 telah

membincangkan Wanita Dan Orang Bukan Islam Sebagai Amil Zakat

Gaji Dan Pendapatan Di Lembaga Hasil Dalam Negeri. Muzakarah telah

memutuskan bahawa orang bukan Islam tidak boleh dilantik menjadi amil

zakat dan wanita Islam boleh dilantik menjadi amil zakat gaji dan

pendapatan di LHDN.

Zakat Ke Atas Syarikat Yang Dimiliki Oleh Berbagai

Jenis Pemegang Saham Yang Bercampur Muslim Dan

Non Muslim (2001)

11

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-50 yang bersidang pada 10 Mei 2001 telah

membincangkan Zakat Ke Atas Syarikat Yang Dimiliki Oleh Berbagai Jenis

Pemegang Saham Yang Bercampur Muslim Dan Non Muslim. Muzakarah

BAB 5

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

140

Z
A
K
A
T

telah memutuskan bahawa syarikat yang bercampur antara pemegang

saham muslim dan non muslim, dikenakan zakat bahagian muslim sahaja.

Zakat Ke Atas Firma-Firma Dan Syarikat Konsultan

(2001)
12

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-50 yang bersidang pada 10 Mei 2001 telah

membincangkan Hukum Zakat Ke Atas Firma-Firma Dan Syarikat

Konsultan. Muzakarah telah memutuskan bahawa wajib zakat ke atas

firma-firma dan syarikat konsultan, jika dimiliki bersama antara orang

Islam dan bukan Islam, hak orang Islam sahaja yang kena zakat dan tidak

ke atas milik bukan muslim.

Zakat Syarikat/Anak Syarikat Yang Dimiliki Oleh

Perbadanan Nasional Berhad (PNB) (2001)
13

Keputusan:

Muzakarah Khas Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam yang bersidang pada 16 Ogos 2001 telah membincangkan

Zakat Syarikat/Anak Syarikat Yang Dimiliki Oleh Perbadanan Nasional

Berhad (PNB). Muzakarah telah memutuskan bahawa Pemodalan

Nasional Berhad (PNB) memiliki anak-anak syarikat yang tidak disatukan.

Masa kini anak syarikat milik PNB tidak dikenakan zakat tetapi zakat

hanya dikenakan pada pelaburan perseorangan dan pemegang saham

sahaja.

Oleh itu menjadi tanggungjawab PNB memberikan kesedaran kepada pelabur

perseorangan supaya membayar zakat untuk mereka. PNB juga dikehendaki

memberi peringatan kepada pemegang saham supaya membayar zakat.

BAB 5

ZAKAT

141

Z
A
K
A
T

Penyelarasan Kaedah Penentuan Harga Zakat Fitrah

Seluruh Malaysia (2002)
15

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-51 yang bersidang pada 11 Mac 2002 telah

membincangkan isu Penyelarasan Kaedah Penentuan Harga Zakat Fitrah

Seluruh Malaysia. Muzakarah telah memutuskan bahawa:

1.

2.

Harga zakat fitrah bagi negeri-negeri adalah berdasarkan harga

semasa bagi beras Super Tempatan Gred A yang beratnya satu

gantang Baghdad iaitu bersamaan 2.70 kilogram; dan

Bagi beras yang berlainan grednya, hendaklah ditentukan menurut

perkiraan satu gantang Baghdad.

Zakat Ke Atas Bank-Bank Dan Syarikat-Syarikat

Perniagaan Yang Berlandaskan Syariah Yang Syarikat

Induknya Di Miliki Oleh Orang Bukan Islam (2001)

14

Keputusan:

Muzakarah Khas Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia yang bersidang pada 16 Ogos 2001 telah

membincangkan Zakat Ke Atas Bank-Bank Dan Syarikat-Syarikat

Perniagaan Yang Berlandaskan Syariah Yang Syarikat Induknya Di Miliki

Oleh Orang Bukan Islam. Muzakarah telah memutuskan bahawa semua

perbankan Islam yang menjalankan pengurusan perniagaan berlandaskan

syarak wajib mengeluarkan zakat begitu juga semua kaunter yang

menjalankan perniagaan berlandaskan syarak yang induknya bukan Islam.

BAB 5

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

142

Z
A
K
A
T

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-56 yang bersidang pada 7 Mei 2003

telah membincangkan Zakat Gaji Beserta Kadarnya. Muzakarah telah

memutuskan bahawa asas pengiraan zakat gaji dan pendapatan adalah

berdasarkan kepada pendapatan kasar setahun dan kadar zakat yang

dikenakan ialah sebanyak 2.5% daripada jumlah pendapatan tersebut.

Zakat Gaji Beserta Kadarnya (2003)16

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-57 yang bersidang pada 10 Jun 2003 telah

membincangkan Penentuan Harga Zakat Fitrah Seluruh Malaysia.

Muzakarah telah memutuskan bahawa:

1.

2.

Harga zakat fitrah bagi negeri-negeri di Semenanjung Malaysia

adalah berdasarkan harga setempat yang ditetapkan oleh BERNAS

bagi beras Super Tempatan Gred A mengikut timbangan satu gantang

Baghdad bersamaan 2.60 kilogram.

Harga zakat fitrah bagi negeri-negeri Sabah dan Sarawak adalah

berdasarkan harga setempat yang ditetapkan oleh BERNAS, masing-

masing bagi beras Vietnam White Rice bagi negeri Sabah dan Thai

White Rice bagi negeri Sarawak mengikut timbangan satu gantang

Baghdad iaitu bersamaan 2.70 kilogram.

Penentuan Harga Zakat Fitrah Seluruh Malaysia (2003)17

BAB 5

ZAKAT

143

Z
A
K
A
T

Zakat Ke Atas Syarikat Yang Dimiliki Oleh Tabung Haji

(2003)
18

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-58 yang bersidang pada 29 Julai 2003

telah membincangkan Zakat Ke Atas Syarikat Yang Dimiliki Oleh Tabung

Haji. Muzakarah telah memutuskan bahawa:

1.

2.

3.

Anak-anak syarikat Tabung Haji wajib membayar zakat masing-

masing.

Dalam membuat perkiraan zakat, dividen yang diisytiharkan oleh

anak-anak syarikat dan dibayarkan kepada syarikat induk hendaklah

ditolak.

Zakat ini hendaklah dibayar berdasarkan modal asal dan keuntungan

sekiranya ada.

Zakat Fitrah Ke Atas Orang Tahanan Dan Banduan

Islam Di Institusi Penjara (2003)
19

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-60 yang bersidang pada 23 Oktober 2003

telah membincangkan Zakat Fitrah Ke Atas Orang Tahanan Dan Banduan

Islam Di Institusi Penjara. Muzakarah telah memutuskan bahawa hukum

zakat fitrah ke atas orang tahanan dan banduan Islam di Institusi Penjara

adalah wajib sekiranya cukup syarat wajib zakat fitrah iaitu:

1. Individu yang mempunyai lebihan makanan atau hartanya dari

keperluan tanggungannya pada malam dan pagi hari raya.

BAB 5

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

144

Z
A
K
A
T

2.

3.

4.

Anak yang lahir sebelum matahari jatuh pada akhir bulan Ramadhan

dan hidup selepas terbenam matahari.

Memeluk Islam sebelum terbenam matahari pada akhir bulan

Ramadhan dan berkekalan Islamnya.

Seseorang yang meninggal selepas terbenam matahari akhir

Ramadhan.

Zakat Angkatan Koperasi Kebangsaan Malaysia

(ANGKASA) (2003)
20

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-60 yang bersidang pada 23 Oktober 2003

telah membincangkan Zakat Angkatan Koperasi Kebangsaan Malaysia

(ANGKASA). Muzakarah telah memutuskan bahawa:

1.

2.

ANGKASA wajib mengeluarkan zakat setelah ditolak semua

perbelanjaan perkhidmatan, pengurusan dan cukai pendapatan

kiranya cukup haul dan nisab dengan kadar 2.5%.

Zakat hendaklah dibayar berdasarkan kepada pendapatan dan

keuntungan daripada aktiviti perniagaan yang dijalankan apabila

mendapat pertumbuhan, perkembangan dan pembesaran berbanding

nilai dan modal.

BAB 5

ZAKAT

145

Z
A
K
A
T

Cadangan Supaya Bayaran Zakat Yang Disalurkan Oleh

Badan-Badan Korporat Diselaraskan Pembayarannya

Mengikut Kelayakan Negeri-Negeri Di Malaysia (2005)

21

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-68 yang bersidang pada 14 April 2005

telah membincangkan Cadangan Supaya Bayaran Zakat Yang Disalurkan

Oleh Badan-Badan Korporat Diselaraskan Pembayarannya Mengikut

Kelayakan Negeri-Negeri Di Malaysia. Muzakarah telah memutuskan

bahawa isu perpindahan bayaran zakat oleh badan-badan korporat

mengikut kelayakan negeri-negeri tidak memerlukan fatwa.

Muzakarah berpendapat bahawa jika terdapat mana-mana negeri yang

masih memerlukan bantuan agihan zakat, bolehlah membuat permohonan

terus kepada mana-mana Majlis Agama Islam Negeri (MAIN) yang

mempunyai kutipan yang tinggi. Pihak MAIN berkenaan akan menimbang

dan seterusnya membuat keputusan ke atas permohonan tersebut.

Zakat Ke Atas Pendapatan FELDA Dan Syarikat-

Syarikatnya (2005)
22

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-71 yang bersidang pada 22-24 November

2005 telah membincangkan Zakat Ke Atas Pendapatan FELDA Dan

Syarikat-Syarikatnya. Muzakarah telah memutuskan bahawa:

1. FELDA wajib mengeluarkan zakat ke atas hasil pendapatannya

dengan mengambilkira pendapatan anak-anak syarikat, sekiranya

semua urusan ke atas pemilikan ekuiti dan akaun pendapatan anak-

anak syarikat dikawal oleh FELDA sendiri.

BAB 5

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

146

Z
A
K
A
T

2. Walau bagaimanapun, sekiranya pendapatan anak-anak syarikat

FELDA diuruskan melalui akaun yang berasingan, maka anak-

anak syarikat tersebut wajib mengeluarkan zakat pendapatannya

secara berasingan.

Bayaran Zakat Kumpulan Wang Simpanan Pekerja

(KWSP) Sejurus Pengeluaran - Satu Alternatif (2006)
23

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-74 yang bersidang pada 25 -27 Julai 2006

telah membincangkan Bayaran Zakat Kumpulan Wang Simpanan

Pekerja (KWSP) Sejurus Pengeluaran - Satu Alternatif. Muzakarah telah

memutuskan bahawa:

1.

2.

Mazhab Syafie menetapkan bahawa zakat harta wajib dikeluarkan

apabila cukup nisab dan tempoh haulnya. Wang KWSP adalah harta

simpanan. Wang KWSP apabila dikeluarkan adalah diwajibkan zakat

apabila sempurna kedua-dua syarat iaitu cukup nisab dan haul yang

ditetapkan. Walau bagaimanapun Jumhur Ulama' berpandangan

bahawa zakat harta boleh dikeluarkan lebih awal daripada waktu yang

sepatutnya dengan syarat harta tersebut telah mencukupi nisabnya.

Berdasarkan pandangan tersebut, Muzakarah memutuskan bahawa

Keputusan Jawatankuasa Fatwa Kebangsaan yang bersidang kali

Ke-5 pada 16-17 November 1982 dipinda seperti berikut “Pencarum

KWSP digalakkan mengeluarkan zakat sejurus menerima atau

mengeluarkan wang KWSP tersebut jika cukup nisabnya tanpa

menunggu haul setahun”.

BAB 5

ZAKAT

147

Z
A
K
A
T

Hukum Mengagihkan Zakat Secara Persendirian Dan

Qada Zakat (2006)
24

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-76 yang bersidang pada 21-23 November

2006 telah membincangkan Hukum Mengagihkan Zakat Secara

Persendirian Dan Qada Zakat. Muzakarah telah memutuskan bahawa:

1.

2.

3.

Dari segi siasah dan maslahah, zakat merupakan pemangkin kepada

ekonomi umat Islam. Peraturan dan undang-undang yang telah

ditetapkan oleh pemerintah atau Ulil Amri adalah demi menjaga hak

dan kepentingan zakat tersebut.

Walaupun dari segi syarak, mengagihkan zakat secara persendirian

tanpa melalui pemerintah adalah sah sekiranya diagihkan kepada

asnaf yang layak, tetapi perbuatan melanggar peraturan dan undang-

undang pemerintah dalam perkara kebaikan adalah berdosa, kerana

di dalam Islam patuh dan taat kepada pemerintah atau Ulil Amri

dalam perkara kebaikan adalah wajib.

Mengenai hukum Qada Zakat, ia wajib dilakukan bagi zakat yang

telah memenuhi syarat wajib yang tidak ditunaikan pada masa yang

sepatutnya.

Hukum Memberi Zakat Kepada Orang Bukan Islam

Bagi Tujuan Dakwah (2007)
25

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-79 yang bersidang pada 6-8 September

2007 telah  membincangkan Hukum Memberi Zakat Kepada Orang Bukan

Islam Bagi Tujuan Dakwah. Muzakarah telah memutuskan bahawa

BAB 5

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

148

Z
A
K
A
T

pengagihan zakat perlu diberi keutamaan kepada umat Islam mengikut

asnaf-asnaf yang telah ditetapkan. Walau bagaimanapun, pemerintah

diharuskan memberi zakat kepada orang bukan Islam berdasarkan siasah

dan keperluan secara hikmah bagi tujuan dakwah.

Kajian Semula Hukum Agihan Semula Zakat Secara

Persendirian (2009)
26

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-87 yang bersidang pada 23-25 Jun 2009

teah membincangkan Kajian Semula Hukum Agihan Semual Zakat Secara

Persendirian. Muzakarah telah memutuskan bahawa:

1.

2.

3.

Dari aspek hukum syarak, keputusan yang telah dipersetujui pada

Muzakarah kali ke-76 bertarikh 21-23 November 2006 adalah selaras

dengan pandangan syarak dan tidak perlu dibuat sebarang pindaan.

Sudah sampai masanya pihak berkuasa agama negeri memberi

keutamaan kepada soal agihan kepada golongan asnaf yang layak.

Isu pengagihan zakat secara persendirian yang berlaku lebih bersifat

pelaksanaan dan penguatkuasaan undang-undang yang terletak di

bawah bidangkuasa negeri-negeri dan ia perlu dibincang dan

diselaraskan dengan semua Majlis Agama Islam Negeri.

Supaya pihak JAWHAR menjalankan kajian impak positif dan

negatif terhadap agihan zakat yang dilakukan secara persendirian dan

hasil kutipan yang diterima dan dibentangkan kepada semua Majlis

Agama Islam Negeri.

BAB 5

ZAKAT

149

Z
A
K
A
T

Status Kewajipan Zakat Ke Atas Syarikat Pelaburan

Hartanah Berhad (PHB) (2012)
27

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-101 yang bersidang pada 27 September

2012 telah membincangkan Status Kewajipan Zakat Ke Atas Syarikat

Pelaburan Hartanah Berhad (PHB). Muzakarah telah membuat keputusan

seperti berikut:

Setelah mendengar taklimat dan penjelasan daripada Ketua Pegawai

Eksekutif  PHB, YBhg. Datuk Kamalul Ariffin Othman serta pembentangan

oleh YBhg. Tuan Hj. Lokmanulhakim bin Husain (ISRA/Panel Pemikir

Fatwa JAKIM) serta meneliti keterangan, hujah-hujah dan pandangan yang

dikemukakan, Muzakarah menegaskan bahawa di dalam pensyariatan

zakat, Syariat Islam telah meletakkan syarat-syarat tertentu terhadap harta

yang dikenakan zakat. Syarat-syarat tersebut iaitu harta yang dimiliki

sepenuhnya secara hak pemilikan dan juga pegangan (raqabah dan yad),

mencukupi nisab, mencukupi haul iaitu selama 12 bulan qamariyyah dan

harta yang boleh berkembang (         ) amat penting dalam mengenalpasti

harta-harta yang wajib dikenakan zakat.

Muzakarah juga menjelaskan bahawa di dalam permasalahan kewajipan

zakat ke atas syarikat milik kerajaan sepenuhnya dengan ertikata semua

modal syarikat adalah daripada kerajaan dan tidak ada pemilik atau

pemegang saham dari kalangan individu perseorangan atau syarikat

swasta, maka zakat tidak dikenakan terhadap harta kerajaan. Majoriti

ulama’ daripada kalangan Hanafiyyah, Malikiyyah, Syafieyyah dan

Hanabilah berpandangan bahawa tidak diwajibkan zakat terhadap harta

milik kerajaan yang dijadikan pelaburan dan menjana keuntungan.

Muzakarah juga menegaskan bahawa pendapat jumhur ulama’ ini juga

difatwakan secara majoriti oleh Nadwah Qadhaya al-Zakah al-Mu’asirah

Ke-13. Nadwah memutuskan bahawa “Harta awam yang dilaburkan

untuk memperoleh keuntungan melalui muassasah-muassasah awam

BAB 5

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

150

Z
A
K
A
T

yang dimiliki sepenuhnya oleh kerajaan, dan operasinya adalah berasaskan

perniagaan serta memperoleh keuntungan, maka harta seperti ini tidak

tertakluk kepada kewajipan zakat pada pendapat kebanyakan”.

Sehubungan itu, selaras dengan penegasan dan pandangan majoriti para

ulama’ bahawa harta milik institusi kerajaan adalah tertakluk sebagai harta

awam dan tidak diwajibkan zakat, maka Muzakarah bersetuju memutuskan

bahawa Syarikat Pelaburan Hartanah Berhad (PHB) yang merupakan

syarikat milik penuh Kerajaan tidak diwajibkan mengeluarkan Zakat.

151

M
U
N
A
K
A
H
A
T

MUNAKAHAT
BAB6

Mengahwini Perempuan Yang Sedang Mengandung

Anak Luar Nikah (1971)
1

Keputusan:

Persidangan Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-3 yang bersidang pada 21-22 Januari 1971

telah membincangkan Mengahwini Perempuan Yang Sedang Mengandung

Anak Luar Nikah. Persidangan telah memutuskan bahawa perempuan

yang sedang mengandung anak luar nikah harus dinikahkan tetapi anaknya

tidak boleh dinasabkan kepada lelaki itu, tidak dapat pusaka daripadanya,

tidak menjadi mahram kepadanya dan lelaki itu tidak boleh menjadi

walinya.

Keputusan:

Persidangan Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-8 yang bersidang pada 22 November 1973

telah membincangkan Rancangan Keluarga. Persidangan telah

memutuskan bahawa menggalakkan amalan rancangan keluarga kepada

umum adalah haram, tetapi bagi orang perseorangan atas sebab-sebab yang

tertentu adalah diharuskan.

Rancangan Keluarga - 1 (1973)2

BAB 6

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

152

M
U
N
A
K
A
H
A
T

Keputusan:

Persidangan Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-10 yang bersidang pada 29 April 1975

telah membincangkan Pernikahan Dengan Perempuan Kitabiah. Persidangan

telah memutuskan bahawa apabila seseorang perempuan bukan Islam

memeluk agama Kristian berkahwin dengan lelaki Islam maka nikahnya

tidak sah kecuali kafir Kitabi.

Pernikahan Dengan Perempuan Kitabiah - 1 (1975)3

Suami Isteri Bukan Berugama Islam Kemudian Salah

Seorang Daripadanya Memeluk Ugama Islam (1975)
4

Keputusan:

Persidangan Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-10 yang bersidang pada 30 April 1975

telah membincangkan Suami Isteri Bukan Berugama Islam Kemudian

Salah Seorang Daripadanya Memeluk Ugama Islam. Persidangan telah

memutuskan bahawa:

1.

2.

Nikah pasangan suami isteri yang bukan beragama Islam akan

terputus jika salah seorang daripadanya memeluk agama Islam tetapi

jika yang seorang lagi memeluk agama Islam juga dalam masa iddah

itu maka kekal nikah mereka.

Dalam keadaan di mana salah seorang daripada pasangan suami isteri

yang bukan beragama Islam memeluk agama Islam maka hendaklah

diberi penerangan kepada mereka mengenai terpisahnya yang akan

berlaku (tertalak) jika seorang lagi tidak memeluk agama Islam dan

hendaklah dinasihat dan dipujuk yang seorang lagi itu dengan hikmah

supaya ia memeluk agama Islam juga.

BAB 6

MUNAKAHAT

153

M
U
N
A
K
A
H
A
T

Keputusan:

Persidangan Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-12 yang bersidang pada 20 Februari 1977

telah membincangkan Rancangan Keluarga. Persidangan telah memutuskan

bahawa Rancangan Keluarga mengandungi tiga bahagian, iaitu:

1.

2.

3.

Memandulkan lelaki atau perempuan hukumnya adalah haram.

Mencegahkan beranak atau menghadkan bilangan anak hukumnya

adalah haram melainkan dengan sebab-sebab yang diharuskan oleh

syarak bagi orang-orang perseorangan.

Menyusun keluarga dari segi kesihatan, pelajaran dan kebahagiaan

keluarga dengan cara yang lain daripada (1) dan (2) di atas adalah

harus.

Rancangan Keluarga - 2 (1977)5

Keputusan:

Persidangan Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-14 yang bersidang pada 14 Julai 1977

telah membincangkan Pernikahan dengan Perempuan Kitabiah.

Persidangan telah memutuskan bahawa takrif Kafir Kitabi ialah orang

Yahudi atau Nasrani:

1. Yang berketurunan Nabi Yaakub A.S., jika tidak diketahui datuk

neneknya memeluk agama itu selepas dinasakhkan (dibatalkan) oleh

agama yang berikutnya seperti agama Yahudi dinasakhkan oleh

agama Nasrani dan agama Nasrani dinasakhkan oleh agama Islam;

atau

Pernikahan Dengan Perempuan Kitabiah - 2 (1977)6

BAB 6

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

154

M
U
N
A
K
A
H
A
T

2.

Hukumnya halal nikah dengan perempuan Kafir Kitabi seperti di atas.

Adapun perempuan Yahudi atau Nasrani yang bukan Kitabi seperti yang

disebutkan di atas adalah haram.

Yang bukan berketurunan Nabi Yaakub A.S., jika diketahui datuk

neneknya memeluk agama itu sebelum dinasakhkan.

Keputusan:

Persidangan Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-18 yang bersidang pada 14 Mei 1980 telah

membincangkan Pernikahan Dengan Perempuan Kitabiah. Persidangan

telah memutuskan bahawa:

1.

2.

3.

Pernikahan orang Islam dengan perempuan Kitabiah (bukan asli)

adalah tidak sah mengikut mazhab Shafie.

Pernikahan seperti itu (pernikahan orang Islam dengan perempuan

Kitabiah bukan asli) yang telah dilakukan pada masa yang lalu harus

mengikut pendapat setengah ulama' dengan syarat jika pernikahan

itu diakadkan mengikut Islam dan keluarga itu hendaklah hidup

secara Islam termasuk pendidikan anak-anak. Jika tidak dilakukan

demikian maka perkahwinan itu hendaklah dibatalkan.

Pernikahan suami/isteri Kristian kemudian si suami masuk Islam

maka pernikahannya dikira sah dengan syarat kehidupannya

mengikut cara Islam.

Pernikahan Dengan Perempuan Kitabiah - 3 (1980)7

BAB 6

MUNAKAHAT

155

M
U
N
A
K
A
H
A
T

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-1 yang bersidang pada 28-29 Januari 1981

telah membincangkan Penamaan Anak Tak Sah Taraf (Anak Luar Nikah).

Muzakarah telah memutuskan bahawa anak zina atau anak di luar nikah

(anak tak sah taraf) sama ada diikuti dengan perkahwinan kedua pasangan

ibu bapanya atau tidak hendaklah dibin atau dibintikan kepada Abdullah.

Penamaan Anak Tak Sah Taraf (Anak Luar Nikah) (1981)8

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-4 yang bersidang pada 13-14 April 1982

telah membincangkan Harta Sepencarian. Muzakarah telah memutuskan

bahawa:

1.

2.

Segala apa yang diberi atau dihibahkan oleh suami kepada isteri atau

sebaliknya dengan bukti secara syarak atau dengan pengakuan dari

pihak yang memberi adalah menjadi hak kepada yang menerima.

Mengenai rumah tempat tinggal dan perabot pada dasarnya adalah

menjadi hak suami kecuali bila ada kenyataan menunjukkan bahawa

suami menghibahkan kepada isterinya, atau isteri yang punya.

Maskahwin, pakaian dan nafkah pada dasarnya adalah menjadi hak

isteri.

Harta Sepencarian (1982)9

BAB 6

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

156

M
U
N
A
K
A
H
A
T

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-20 yang bersidang pada 2 April 1988 telah

membincangkan Mengahwinkan Diri Sendiri. Muzakarah telah memutuskan

bahawa adalah tidak sah perkahwinan mengahwinkan diri sendiri kerana

pernikahan ini tidak memenuhi syarat dan rukun yang telah diittifaq oleh

mazhab yang empat, iaitu tiada wali dan saksi.

Mengahwinkan Diri Sendiri (1988)10

Pernikahan Melalui Persetujuan (Lelaki Dan Perempuan)

(1975)
11

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-20 yang bersidang pada 2 April 1988 telah

membincangkan Pernikahan Melalui Persetujuan (Lelaki Dan Perempuan).

Muzakarah telah memutuskan bahawa adalah tidak sah pernikahan

demikian kerana pernikahan ini tidak mempunyai saksi dan tidak

menggunakan sighah Ijab dan Qabul seperti yang diittifaq oleh empat

mazhab Islam iaitu Shafie, Hambali, Maliki dan Hanafi.

Pernikahan Menggunakan Wali Hakim (Wali Raja) Dan

Wali Tahkim (1989)
12

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-24 yang bersidang pada 5-6 Jun 1989 telah

membincangkan Pernikahan Menggunakan Wali Hakim (Wali Raja) Dan

Wali Tahkim. Muzakarah telah memutuskan bahawa:

BAB 6

MUNAKAHAT

157

M
U
N
A
K
A
H
A
T

1.

2.

Pernikahan wanita-wanita tidak mempunyai wali nasab di negeri

Sabah yang dilakukan oleh jurunikah atau kadi yang dilantik oleh

Tuan Yang Terutama (TYT) adalah dikira pernikahan secara wali

hakim dan pernikahan itu adalah sah di sisi syarak.

Pernikahan pelajar atau rakyat Malaysia di luar negeri secara wali

tahkim atau tidak mengikut peraturan-peraturan yang telah ditetapkan

oleh Kerajaan Malaysia adalah dilarang.

Tuntutan Fasakh Nikah Isteri Kerana Suami Mengidap

Penyakit AIDS Atau Penagih Dadah (1995)
13

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-37 yang bersidang pada 23 Mac 1995 telah

membincangkan Tuntutan Fasakh Nikah Isteri Kerana Suami Mengidap

Penyakit AIDS Atau Penagih Dadah. Muzakarah telah meluluskan fatwa

tuntutan fasakh nikah isteri kerana suami mengidap penyakit AIDS

atau penagih dadah dengan perakuan dari pakar perubatan yang adil.

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-52 yang bersidang pada 1 Julai 2002 telah

membincangkan Kahwin Lari di Selatan Thailand. Muzakarah telah

memutuskan bahawa hukum pernikahan di luar negara adalah sah dengan

syarat:

1.

2.

n

Pernikahan itu mengikut rukun nikah.

Pernikahan itu melebihi dua marhalah.

Kahwin Lari di Selatan Thailand (2002)14

BAB 6

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

158

M
U
N
A
K
A
H
A
T

3.

4.

Tiada keputusan mahkamah yang menghalang perempuan itu berkahwin

di atas alasan syarak di tempat dia bermastautin.

Pernikahan itu dilakukan oleh wali hakim yang diiktiraf oleh wilayah

negara berkenaan dan diakad nikahkan di wilayah berkenaan di mana

ia ditauliahkan sebagai wali hakim.

Pindaan Kepada Akta Penjagaan Budak 1961 Hak Sama

Rata Kepada Ibu-Ibu Pemakaian Kepada Orang-Orang

Islam (2002)

15

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-52 yang bersidang pada 1 Julai 2002 telah

membincangkan Pindaan Kepada Akta Penjagaan Budak 1961 Hak Sama

Rata Kepada Ibu-Ibu Pemakaian Kepada Orang-Orang Islam. Muzakarah

telah memutuskan bahawa pindaan kepada Akta Penjagaan Budak 1961

Hak Sama Rata Kepada Ibu-Ibu Pemakaian Kepada Orang-Orang Islam

adalah bertentangan dengan hukum Islam dan disarankan agar dibuat

kajian lanjut secara mendalam.

Perkahwinan Lari Meninggalkan Wali Lebih Dua

Marhalah Mengikut Mazhab Al-Syafie (2002)
16

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-52 yang bersidang pada 1 Julai 2002 telah

membincangkan Perkahwinan Lari Meninggalkan Wali Lebih Dua

Marhalah Mengikut Mazhab Al-Syafie. Muzakarah telah memutuskan

bahawa perkahwinan yang dilakukan oleh jurunikah yang diiktiraf oleh

pihak berkuasa bagi pasangan yang berjauhan dari wali lebih dari dua

marhalah adalah sah menurut mazhab Al-Syafie.

BAB 6

MUNAKAHAT

159

M
U
N
A
K
A
H
A
T

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-55 yang bersidang pada 8 April 2003 telah

membincangkan Pencantuman Benih Untuk Mendapatkan Zuriat.

Muzakarah telah memutuskan bahawa hukum memasukkan embrio ke

dalam rahim isteri selepas berlaku kematian suami atau perceraian adalah

haram.

Pencantuman Benih Untuk Mendapatkan Zuriat - 1 (2003)17

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-56 yang bersidang pada 7 Mei 2003 telah

membincangkan Pencantuman Benih Untuk Mendapatkan Zuriat.

Muzakarah telah memutuskan bahawa:

1.

2.

Hukum mencantumkan benih yang dikeluarkan sebelum akad nikah

dan kemudiannya dibuat pencantuman dalam tempoh perkahwinan

yang sah adalah haram.

Hukum mencantumkan benih yang diambil dan dicantumkan dalam

tempoh perkahwinan yang sah adalah harus.

Pencantuman Benih Untuk Mendapatkan Zuriat - 2 (2003)18

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-59 yang bersidang pada 27 Ogos 2003

Penceraian Melalui Sistem Pesanan Ringkas (SMS) (2003)19

BAB 6

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

160

M
U
N
A
K
A
H
A
T

telah membincangkan Penceraian Melalui Sistem Pesanan Ringkas (SMS).

Muzakarah telah memutuskan bahawa:

1.

2.

3.

Talak dalam bentuk tulisan yang jelas daripada suami yang ditujukan

kepada isterinya secara khusus seperti melalui faksimili, SMS, e-mel

dan sebagainya merupakan talak secara kinayah dan ianya adalah sah

sekiranya disertai dengan niat.

Semua penceraian hendaklah dikemukakan kepada mahkamah

syariah untuk menthabitkan talak tersebut.

Talak yang dilakukan dengan menggunakan alat komunikasi moden

adalah kaedah penceraian yang tidak menepati adab penceraian yang

digariskan oleh syarak.

Hukum Menjadikan Caruman Kumpulan Wang

Simpanan Pekerja (KWSP) Sebagai Harta Sepencarian

(2005)

20

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-67 yang bersidang pada 22 Februari 2005

telah membincangkan Hukum Menjadikan Caruman Kumpulan Wang

Simpanan Pekerja (KWSP) Sebagai Harta Sepencarian. Muzakarah telah

memutuskan bahawa Wang caruman KWSP tidak boleh dianggap sebagai

harta sepencarian dan menetapkan wang tersebut sebagai harta pusaka

yang perlu dibahagikan mengikut hukum faraid.

BAB 6

MUNAKAHAT

161

M
U
N
A
K
A
H
A
T

Hukum Menggunakan Alat-Alat Bantuan Untuk Tujuan

Hubungan Kelamin (2005)
21

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-69 yang bersidang pada 13-15 Jun 2005

telah membincangkan Hukum Menggunakan Alat-Alat Bantuan Untuk

Tujuan Hubungan Kelamin. Muzakarah telah memutuskan bahawa harus

menggunakan alat bantuan untuk tujuan hubungan kelamin selagimana ia

tidak memudharatkan dan tidak najis.

Hukum Cerai Taklik Pilihan Kepada Isteri Sekiranya

Suami Berpoligami (2005)
22

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-71 yang bersidang pada 22-24 November

2005 telah membincangkan Hukum Cerai Taklik Pilihan Kepada Isteri

Sekiranya Suami Berpoligami. Muzakarah telah memutuskan bahawa:

1.

2.

Di dalam Islam poligami adalah diharuskan. Oleh itu dengan

mengambil kira hikmah poligami yang telah disyariatkan, Muzakarah

memutuskan bahawa cadangan memasukkan lafaz cerai taklik

sekiranya suami berpoligami tidak perlu dilaksanakan.

Muzakarah juga berpandangan bahawa Undang-Undang Keluarga

Islam yang sedia ada telah lengkap dan mencakupi semua isu berkaitan

institusi keluarga Islam. Sehubungan itu sebarang pindaan undang-

undang bagi tujuan penambahan lafaz cerai taklik ini adalah tidak

diperlukan.

BAB 6

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

162

M
U
N
A
K
A
H
A
T

Hukum Suami Yang Melakukan Hubungan Seksual

Secara Paksaan (2005)
23

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-71 yang bersidang pada 22-24 November

2005 telah membincangkan Hukum Suami Yang Melakukan Hubungan

Seksual Secara Paksaan. Muzakarah telah memutuskan bahawa di dalam

Islam hubungan di antara lelaki dan wanita adalah dihalalkan setelah

melalui akad Ijab dan Qabul yang sah.

Oleh itu Muzakarah bersetuju memutuskan bahawa tiada istilah rogol atau

melanggar hak asasi manusia dalam sebuah perkahwinan yang sah dan

keganasan rumahtangga yang berlaku adalah lebih bersifat dharar yang

boleh diambil tindakan melalui peruntukan undang-undang sedia ada.

Pelantikan Pendaftar Nikah Cerai Luar Negara Atas

Nama Jawatan (2006)
24

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-74 yang bersidang pada 25-27 Julai 2006

telah membincangkan Pelantikan Pendaftar Nikah Cerai Luar Negara Atas

Nama Jawatan. Muzakarah telah memutuskan bahawa:

1. Islam menyuruh umatnya mempermudahkan urusan perkahwinan

selagimana ia tidak melanggar Hukum Syarak dan mematuhi

peraturan negara. Walau bagaimanapun dalam urusan perkahwinan

di luar negara, pelantikan Pendaftar Nikah Cerai perlu dipilih

daripada mereka yang berkelayakan dan memenuhi syarat-syarat

wali yang ditetapkan.

BAB 6

MUNAKAHAT

163

M
U
N
A
K
A
H
A
T

2. Berdasarkan keperluan tersebut, Muzakarah memutuskan bahawa

pelantikan Pendaftar Nikah Cerai Luar Negara tidak boleh dibuat

atas nama jawatan, tetapi perlu dibuat atas nama individu yang

berkelayakan menurut syarak.

Kewajaran Mewajibkan Pelaksanaan Ujian Saringan

HIV Kepada Bakal Pengantin (2009)
25

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-87 yang bersidang pada 23-25 Jun 2009

telah membincangkan Kewajaran Mewajibkan Pelaksanaan Ujian

Saringan HIV Kepada Bakal Pengantin. Muzakarah telah memutuskan

bahawa:

1.

2.

Ujian saringan HIV kepada setiap pasangan yang hendak berkahwin

wajib dilaksanakan sebagai langkah pencegahan bagi mengelakkan

mudharat yang lebih besar kepada pasangan dan keturunannya.

Usaha bersungguh-sungguh dilakukan ke arah mewujudkan undang-

undang induk di semua negeri bagi memperkukuhkan pelaksanaan

ujian saringan HIV ini pada masa-masa akan datang.

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-95 yang bersidang pada 16-18 Jun 2011

telah membincangkan mengenai Hukum Upacara Akad Nikah Di Masjid.

Muzakarah telah membuat keputusan seperti berikut:

Hukum Upacara Akad Nikah Di Masjid (2011)26

BAB 6

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

164

M
U
N
A
K
A
H
A
T

1.

2.

Setelah meneliti keterangan, hujah-hujah dan pandangan yang

dikemukakan, Muzakarah berpandangan bahawa Jumhur ulama’

telah memperakukan bahawa upacara akad nikah dibenarkan untuk

dilaksanakan di masjid. Bahkan ulama’ mazhab Syafie berpendapat

adalah sunat dan digalakkan untuk melaksanakan akad nikah di

masjid.

Sehubungan itu, Muzakarah bersetuju memutuskan bahawa

melakukan upacara akad nikah di masjid atau surau adalah disunatkan

untuk mendapat keberkatan. Walau bagaimanapun, kedua-kedua

pihak bagi pengantin lelaki dan perempuan yang turut menyertai

upacara akad nikah tersebut hendaklah menjaga adab dan mematuhi

peraturan semasa berada di dalam masjid atau surau berkenaan.

Hukum Akad Nikah Menerusi Sidang Video (Video

Conference) (2011)
27

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-97 yang bersidang pada 15-17 Disember

2011 telah membincangkan mengenai Hukum Akad Nikah Menerusi

Sidang Video (Video Conference). Muzakarah telah membuat keputusan

seperti berikut:

1.

2.

Setelah meneliti keterangan, hujah-hujah dan pandangan yang

dikemukakan, Muzakarah menegaskan bahawa para fuqaha’

bersepakat mensyaratkan bahawa bagi memastikan sesuatu akad

nikah itu sah, ia hendaklah dilakukan dalam satu majlis (ittihad

al-majlis) supaya semuanya terlibat secara langsung semasa pelaksanaan

ijab dan qabul.

Sehubungan itu, memandangkan akad nikah menerusi sidang video

telah memenuhi syarat Ittihad al-Majlis kerana ia dikelaskan sebagai

Ittihad al-Majazi, Muzakarah bersetuju memutuskan bahawa adalah

BAB 6

MUNAKAHAT

165

M
U
N
A
K
A
H
A
T

harus melakukan akad nikah menerusi sidang video dengan syarat-

syarat seperti yang berikut:

i.

ii.

iii.

iv.

v.

vi.

Hendaklah majlis ini berlangsung ditahap al-yakin bukan al-zhan.

Tidak ada unsur penipuan (al-gharar) dan keraguan.

Cukup semua rukun dan syarat-syarat sah nikah menurut hukum

syarak.

Digalakkan wali sendiri yang mengakad-nikahkan pasangan.

Terdapat halangan untuk melakukan akad nikah di tempat yang

ditentukan kerana berjauhan seperti berada di luar negara dan

sukar bagi kedua-dua belah pihak berada dalam satu majlis yang

sama disebabkan sakit, banjir dan sebagainya.

Tertakluk kepada semua peraturan dan undang-undang (seperti

Enakmen Keluarga Islam Negeri-negeri) yang sedang

berkuatkuasa.

Hukum Menggunakan DNA Untuk Menentukan Status

Nasab Anak dan Tempoh Melaksanakan Li’an Untuk

Menafikan Nasab Anak (2012)

28

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-101 yang bersidang pada 27 September

2012 telah membincangkan Hukum Menggunakan DNA Untuk Menentukan

Status Nasab Anak dan Tempoh Melaksanakan Li’an Untuk Menafikan

Nasab Anak. Muzakarah telah membuat keputusan seperti berikut:

1. Setelah meneliti keterangan, hujah-hujah dan pandangan yang

dikemukakan, Muzakarah menegaskan bahawa Islam sangat

BAB 6

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

166

M
U
N
A
K
A
H
A
T

2.

3.

4.

5.

menitikberatkan persoalan nasab dan apabila telah ada dalil yang

mengisbatkan nasab, maka penafiannya tidak boleh diterima melainkan

dengan kaedah Li’an kerana Li’an telah sabit melalui al-Quran, al-

Sunnah dan al-Ijma’ dan merupakan suatu amalan taabudiah.

Muzakarah juga menjelaskan bahawa Majma’ Fiqh al Islami yang

bersidang pada 21-26 Syawal 1422 bersamaan 5-10 Januari 2002

telah memutuskan bahawa untuk mengisbatkan nasab, penggunaan

DNA dibenarkan dan dilakukan atas perintah mahkamah hanya dalam

kes pertelingkahan ketidaktahuan nasab anak atas pelbagai sebab,

kes kekeliruan atau pertukaran anak di hospital atau pusat jagaan,

kes bayi tabung uji serta dalam kes anak-anak yang hilang atas

sebab bencana alam dan sebagainya. Walau bagaimanapun, Majma’

al-Fiqh al-Islami menetapkan bahawa DNA tidak boleh digunakan

untuk menafikan nasab anak apalagi digunakannya mendahului

kaedah li`an.

Muzakarah menegaskan bahawa para Fuqaha’ telah bersepakat

bahawa penafian nasab anak melalui kaedah li’an perlu dilakukan

dengan kadar segera ( ) dan jika penafian nasab tidak dilakukan

dalam tempoh yang ditetapkan, maka gugurlah hak penafian nasab

tersebut.

Muzakarah turut menegaskan bahawa merujuk kepada Mazhab

Shafie, terdapat dua pandangan iaitu dalam qaul qadim dan qaul

jadid. Dalam qaul qadim, Imam Shafie menetapkan bahawa penafian

hendaklah berlaku sejurus diketahui kelahiran bayi tersebut. Sekiranya

penafian tidak dibuat, bermakna seseorang itu telah mengakui

bahawa bayi tersebut adalah anaknya. Namun begitu, dalam qaul

jadid, penafian tidak semestinya secara terus. Ia memerlukan masa

sebelum sesuatu keputusan diambil memandangkan ia merupakan

satu perkara yang penting. Ia boleh ditangguhkan sehingga tiga hari

dan penangguhan hanya boleh berlaku atas sebab-sebab keuzuran.

Sehubungan itu, berdasarkan penegasan dan pandangan para ulama’

mengenai tempoh segera bagi melakukan li’an untuk menafikan

BAB 6

MUNAKAHAT

167

M
U
N
A
K
A
H
A
T

6.

7.

nasab anak, Muzakarah berpandangan bahawa seseorang yang

hendak melakukan li’an bagi penafian nasab anaknya perlu

mempunyai tempoh waktu yang munasabah sebelum membuat

keputusan demi mengelakkan sebarang kemudaratan yang mungkin

berlaku.

Oleh yang demikian, Muzakarah bersetuju memutuskan bahawa

tempoh segera bagi seseorang bapa yang hendak melakukan li’an

bagi menafikan nasab anaknya adalah bermula daripada tarikh

isterinya disahkan mengandung sehinggalah tiga (3) hari selepas

bersalin. Penafian setelah tempoh munasabah tersebut adalah tertolak

dan anak tersebut adalah sah dan sabit sebagai anaknya.

Muzakarah juga bersetuju memutuskan supaya Garis panduan untuk

menjalankan ujian DNA oleh pihak berkuasa berkaitan hendaklah

diperketatkan lebih-lebih lagi dalam isu untuk menafikan nasab

kerana DNA hanya sekadar qarinah atau sokongan semata-mata dan

tidak boleh dijadikan bukti utama.

Isu Perkahwinan Kanak-kanak: Kajian Dari Aspek

Agama, Kesihatan dan Psikologi (2014)
29

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-106 yang bersidang pada 21 - 22 Oktober

2014 telah membincangkan Isu Perkahwinan Kanak-kanak: Kajian Dari

Aspek Agama, Kesihatan dan Psikologi. Muzakarah telah membuat

keputusan seperti berikut:

1. Setelah mendengar pembentangan dan meneliti laporan penyelidikan

yang telah disediakan oleh Kumpulan Penyelidik daripada Universiti

Teknologi Malaysia (UTM) dan meneliti fakta-fakta, hujah-hujah dan

pandangan yang dikemukakan, Muzakarah bersetuju menerima dan

memperakukan hasil penyelidikan yang telah dikemukakan.

BAB 6

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

168

M
U
N
A
K
A
H
A
T

2.

3.

Berdasarkan hasil penyelidikan tersebut, Muzakarah mendapati

bahawa:

a.

b.

c.

d.

e.

Berdasarkan dapatan kajian tersebut, Muzakarah menegaskan bahawa

para ulama bersetuju bahawa secara syar’i, perkahwinan kanak-kanak

bukan merupakan perkara yang wajib atau sunat. Tiada hadis yang

Isu berkaitan perkahwinan kanak-kanak bukan satu isu baru di

Malaysia dan ia tidak lagi dilihat sebagai satu amalan yang

‘sihat’ pada masa ini. Perkahwinan Baginda Rasulullah S.A.W.

dengan Saidatina `Aisyah R.A. tidak wajar dijadikan alasan

untuk memudahkan perkahwinan kanak-kanak. Syeikh Abdullah

al-Manie, seorang daripada anggota Majlis Ulama Kanan Saudi

juga berpandangan bahawa perkahwinan antara Rasulullah S.A.W.

dengan Sayidatina Aisyah R.A. tidak sepatutnya dijadikan

alasan untuk mewajarkan perkahwinan gadis bawah umur.

Walaupun terdapat peruntukan undang-undang yang

membenarkan perkahwinan kanak-kanak di negara ini, tetapi

ia tidak bermakna perkahwinan ini boleh dilakukan dengan

mudah tanpa melihat kepada kemaslahatan kanak-kanak yang

ingin dikahwinkan.

Kebanyakan perkahwinan kanak-kanak ini berlaku akibat

didorong oleh rasa cinta kepada pasangan yang tidak mampu

dikawal sehingga mendorong berlakunya penzinaan serta

kehamilan luar nikah.

Dapatan kajian menunjukkan bahawa faktor perkahwinan

kanak-kanak di Malaysia berlaku bukan kerana maslahah tetapi

disebabkan keterlanjuran dan keinginan menutup aib atau

maruah keluarga yang tercemar.

Keterangan pakar-pakar kesihatan dan psikologi  menegaskan

wujudnya masalah kesihatan fizikal dan mental yang dialami

pada pasangan perempuan akibat perkahwinan kanak-kanak.

BAB 6

MUNAKAHAT

169

M
U
N
A
K
A
H
A
T

4.

5.

menyatakan bahawa perkahwinan kanak-kanak itu dianjurkan.

Perkahwinan pada zaman Rasulullah S.A.W. yang dilakukan oleh

para sahabat lebih kepada menjaga kemaslahatan kanak-kanak.

Ia termasuk dalam perkara harus tetapi hukumnya tertakluk kepada

ketentuan Maqasid Syariah dan Kaedah Fiqhiyyah iaitu “Menjauhi

Kerosakan” (Dar’ al-Mafasid) serta “Mengambil Maslahat” (Jalb al-

Masalih).

Sehubungan itu, berasaskan nas-nas Syarak dan Kaedah-Kaedah

Fiqhiyyah serta keterangan pakar-pakar kesihatan dan psikologi,

Muzakarah bersetuju memutuskan bahawa perkahwinan kanak-kanak

hanya boleh dibenarkan dengan syarat ia dilakukan semata-mata

untuk memenuhi kemaslahatan kanak-kanak tersebut secara syar’ie.

Muzakarah juga bersetuju memutuskan supaya pihak-pihak berkuasa

berkaitan memperketatkan syarat-syarat perkahwinan kanak-kanak

dan memastikan pelaksanaannya dijalankan mengikut prosedur.

170

M
A
K
A
N
A
N

D
A
N

M
IN
U
M
A
N

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-22 yang bersidang pada 24 November

1988 telah membincangkan Alkohol Sebagai Penstabil Minuman Ringan.

Muzakarah telah memutuskan bahawa kordial yang mengandungi bahan

citarasa (flavour) yang dimasukkan alkohol untuk tujuan penstabilan

adalah harus (boleh) digunakan untuk tujuan minuman sekiranya:

1.

2.

Alkohol itu bukan dihasilkan dari proses pembuatan arak.

Bahawa kuantiti alkohol dalam citarasa (flavour) itu adalah sedikit

iaitu tidak memabukkan.

MAKANAN DAN MINUMAN
BAB7

Alkohol Sebagai Penstabil Minuman Ringan (1988)1

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-26 yang bersidang pada 7-8 Mac 1990

telah membincangkan Penggunaan Agen Aktif Dalam Makanan. Muzakarah

telah memutuskan bahawa penggunaan agen aktif permukaan di dalam

makanan adalah harus dengan syarat sumber-sumber agen aktif permukaan

tersebut diperolehi daripada tanaman dan sekiranya daripada binatang

hendaklah binatang halal yang disembelih menurut secara Islam.

Penggunaan Agen Aktif Dalam Makanan (1990)2

BAB 7

MAKANAN DAN MINUMAN

171

M
A
K
A
N
A
N

D
A
N

M
IN
U
M
A
N

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-27 yang bersidang pada 3 Oktober 1990

telah membincangkan Keju Sebagai Bahan Makanan. Muzakarah telah

memutuskan bahawa keju sebagai bahan makanan adalah harus sama ada

enzim yang digunakan sebagai bahan campuran dalam pembuatan keju itu

diperolehi daripada tumbuhan atau kulat atau binatang yang halal dan

disembelih.

Keju Sebagai Bahan Makanan (1990)3

Keputusan:

Muzakarah Khas Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia yang bersidang pada 12 Julai 1999 telah

membincangkan Bioteknologi Dalam Makanan & Minuman. Muzakarah

telah memutuskan bahawa:

1.

2.

3.

Barangan, makanan dan minuman yang diproses melalui kaedah

bio-teknologi DNA babi adalah bercanggah dengan syarak dan

hukumnya adalah haram.

Penggunaan bio-teknologi DNA babi dalam pemprosesan barangan,

makanan dan minuman belum lagi sampai ketahap yang boleh

dikatakan darurat kerana masih ada pilihan bahan yang lain.

Ijtihad ini adalah berpegang kepada kaedah usul fiqh seperti berikut:

Maksudnya:‘Mencegah perkara-perkara yang keji adalah lebih

utama daripada mengajak kepada kebajikan’.

Bioteknologi Dalam Makanan & Minuman (1999)4

BAB 7

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

172

M
A
K
A
N
A
N

D
A
N

M
IN
U
M
A
N

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-53 yang bersidang pada 27 November

2002 telah membincangkan Penggunaan Air Baru (Newater). Muzakarah

telah memutuskan bahawa air baru Newater adalah bersih dan harus

digunakan dari sudut hukum syarak.

Penggunaan Air Baru (Newater) (2002)5

Hukum Menggunakan Bakteria Yang Diambil Daripada

Najis Bayi Sebagai Agen Pemangkin Dalam Yogurt (2004)
6

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-62 yang bersidang pada 16 Mac 2004 telah

membincangkan mengenai Hukum Menggunakan Bakteria Yang Diambil

Daripada Najis Bayi Sebagai Agen Pemangkin Dalam Yogurt. Muzakarah

telah memutuskan bahawa hukum menggunakan bakteria kultur yang

dipencilkan daripada sebarang najis sebagai agen pemangkin dalam yogurt

adalah harus dengan syarat telah melalui proses pengasingan dan penyucian

yang sejajar dengan hukum syarak kerana bakteria yang terdapat di dalam

najis bayi adalah mutanajjis.

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-73 yang bersidang pada 4-6 April 2006

telah membincangkan Hukum Wine Vinegar (Cuka Wain). Muzakarah telah

memutuskan bahawa haram menggunakan Cuka Wain (Wine Vinegar)

Hukum Wine Vinegar (Cuka Wain) (2006)7

BAB 7

MAKANAN DAN MINUMAN

173

M
A
K
A
N
A
N

D
A
N

M
IN
U
M
A
N

yang diproses dan dicampur dengan bahan-bahan luar. Walau bagaimanapun,

sekiranya perubahan daripada cuka wain kepada cuka berlaku dengan

sendirinya, maka ia adalah halal.

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal Ugama

Islam Malaysia Kali Ke-77 yang bersidang pada 10-12 April 2007 telah

membincangkan Kajian Semula Hukum Penjualan Air Zam-Zam. Muzakarah

telah memutuskan bahawa berdasarkan nas-nas daripada hukum syarak,

Islam membenarkan penjualan, perdagangan atau urusniaga air zam-zam.

Walau bagaimanapun pihak pemerintah boleh mengenakan sekatan sekiranya

terdapat pihak yang mencemarkan kesucian dan kemuliaan air tersebut.

Kajian Semula Hukum Penjualan Air Zam-Zam (2007)8

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-79 yang bersidang pada 6-8 September

2007 telah membincangkan Hukum Memakan Sarang Burung Layang-

Layang. Muzakarah telah memutuskan bahawa hukum memakan sarang

burung layang-layang adalah harus.

Hukum Memakan Sarang Burung Layang-Layang (2007)9

BAB 7

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

174

M
A
K
A
N
A
N

D
A
N

M
IN
U
M
A
N

Hukum Memakan Daging/Isi Belangkas dan Telurnya

(2011)
10

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-93 yang bersidang pada 21 Februari 2011

telah membincangkan Hukum Memakan Daging/Isi Belangkas dan

Telurnya. Muzakarah telah memutuskan seperti berikut:

1.

2.

Setelah meneliti keterangan, hujah-hujah dan pandangan yang

dikemukakan, Muzakarah berpandangan bahawa tiada nas qati’e

yang mengharamkan manusia memakan belangkas. Pakar Haiwan

Hidupan Air menyatakan bahawa belangkas adalah haiwan yang

hidup di laut dalam dan hanya naik ke pantai untuk bertelur. Ia adalah

sejenis haiwan satu alam yang hidup di laut masin dan sedikit di paya

air tawar dan ia tidak boleh kekal hidup di darat kerana bernafas

menggunakan insang.

Sehubungan itu, selaras dengan pandangan Jumhur Ulama’ yang

menyatakan bahawa haiwan yang tinggal di dalam laut semata-mata

dan tidak boleh hidup tanpa air adalah halal dimakan, maka Muzakarah

bersetuju memutuskan bahawa hukum memakan daging/isi dan telur

belangkas adalah diharuskan.

Hukum Memakan Makanan Terubahsuai Genetik

(Genetic Modified Food) (2011)
11

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-95 yang bersidang pada 16-18 Jun 2011

telah membincangkan mengenai Hukum Memakan Makanan Terubahsuai

Genetik (Genetic Modified Food). Muzakarah telah membuat keputusan

seperti berikut:

BAB 7

MAKANAN DAN MINUMAN

175

M
A
K
A
N
A
N

D
A
N

M
IN
U
M
A
N

1.

2.

3.

Setelah mendengar taklimat dan penjelasan daripada YBhg. Prof.

Dato’ Dr. Yaakob Che Man, Pengarah Institut Penyelidikan Produk

Halal (IPPH) Universiti Putra Malaysia serta meneliti hujah-hujah

dan pandangan yang dikemukakan, Muzakarah mengambil perhatian

bahawa makanan terubahsuai secara genetik melibatkan pemindahan

gen-gen yang halal dan juga tidak halal, dari haiwan dan juga tanaman

bagi memberikan ciri-ciri yang dikehendaki sebagai makanan atau

ubat-ubatan.

Dalam hal ini Muzakarah berpandangan bahawa Islam menghendaki

umatnya supaya memilih makanan yang baik (toyyib) iaitu halal,suci

dan tidak memberi mudharat kepada jiwa dan akal manusia dan proses

penghasilannya juga tidak memberi mudharat kepada manusia dan

alam sekitar.

Sehubungan itu, Muzakarah bersetuju memutuskan bahawa dalam

penghasilan Makanan Terubahsuai Genetik (GM Food), penggunaan

bahan-bahan yang diharamkan dan memudaratkan manusia serta

alam sekitar adalah dilarang. Manakala penggunaan haiwan ternakan

yang halal dibolehkan sekiranya haiwan tersebut disembelih mengikut

kaedah syarak.

Alkohol Dalam Makanan, Minuman, Pewangi Dan Ubat-

Ubatan (2011)
12

Keputusan:

Berdasarkan taklimat, pembentangan dan penjelasan yang disampaikan

oleh pakar-pakar daripada Institut Penyelidikan Produk Halal, Universiti

Putra Malaysia serta dengan mengambil kira keputusan-keputusan yang

telah diputuskan dalam Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan

Bagi Hal Ehwal Ugama Islam Malaysia terdahulu, Muzakarah Khas

Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal Ugama Islam

Malaysia yang membincangkan isu alkohol dalam makanan, minuman,

pewangi dan ubat-ubatan pada 14 hingga 16 Julai 2011 telah bersetuju

memutuskan seperti berikut:

BAB 7

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

176

M
A
K
A
N
A
N

D
A
N

M
IN
U
M
A
N

1.

2.

3.

4.

5.

6.

7.

Setiap minuman arak adalah mengandungi alkohol. Walau bagaimanapun,

bukan semua alkohol itu adalah arak. Alkohol yang diperolehi dari

proses pembuatan arak, hukumnya haram dan najis.

Manakala alkohol yang diperolehi bukan melalui proses pembuatan

arak hukumnya tidak najis, tetapi haram (tidak boleh) diminum dalam

bentuk aslinya kerana ia adalah racun dan boleh membunuh.

Minuman ringan yang diproses/dibuat bukan dengan tujuan untuk

menghasilkan arak dan mempunyai alkohol di bawah aras 1%v/v

adalah harus (boleh) diminum.

Manakala minuman ringan yang dibuat dengan niat dan cara yang

sama seperti proses membuat arak, sama ada mengandungi banyak

atau sedikit alkohol atau alkoholnya disuling adalah haram diminum.

Makanan atau minuman yang mengandungi alkohol secara semulajadi

seperti buah-buahan, kekacang atau bijirin serta perahannya, atau

alkohol yang terkandung itu terjadi secara sampingan semasa proses

pembuatan makanan atau minuman adalah tidak najis dan harus

(boleh) dimakan/diminum.

Makanan atau minuman yang mengandungi bahan perisa atau

pewarna yang mengandungi alkohol untuk tujuan penstabilan adalah

harus (boleh) digunakan sekiranya alkohol itu bukan dihasilkan dari

proses pembuatan arak dan kuantiti alkohol dalam produk akhir itu

adalah tidak memabukkan dan kadar alkohol tidak melebihi 0.5%.

Ubat-ubatan dan pewangi yang mengandungi alkohol sebagai bahan

pelarut adalah tidak najis dan diharuskan sekiranya alkohol tersebut

bukan diambil melalui proses pembuatan arak.

BAB 7

MAKANAN DAN MINUMAN

177

M
A
K
A
N
A
N

D
A
N

M
IN
U
M
A
N

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-98 yang bersidang pada 13-15 Februari

2012 telah membincangkan Hukum Meminum Kopi Luwak (Musang).

Muzakarah telah membuat keputusan seperti berikut:

1.

2.

3.

Setelah meneliti keterangan, hujah-hujah dan pandangan yang

dikemukakan, Muzakarah menegaskan bahawa Allah S.W.T.

memerintahkan umatNya supaya memilih rezeki yang halal dan

memakan makan yang baik sebagaimana firman-Nya dalam Surah

al-Baqarah, ayat 172 yang bermaksud:

Muzakarah juga berpandangan bahawa kaedah fiqhiyyah menetapkan

bahawa:

Sehubungan itu, selaras dengan penegasan dan pandangan-pandangan

tersebut, Muzakarah bersetuju memutuskan bahawa biji Kopi Luwak

(musang) adalah bersifat mutanajjis dan ia harus dijadikan bahan

minuman dengan syarat:

“Wahai orang yang beriman! Makanlah dari rezeki yang baik

yang telah Kami berikan kepada kamu, dan bersyukurlah

kepada Allah, jika betul kamu beribadat kepada-Nya”.

“Hukum asal mengenai sesuatu adalah harus selagimana tidak

ada dalil muktabar yang mengharamkannya”

Ulama’-ulama’ fiqh muktabar menjelaskan bahawa mana-mana

bijian yang dimuntahkan oleh haiwan atau yang keluar

bersama najis haiwan tersebut, selagi mana ianya tidak rosak dan

masih kekal dalam rupa bentuknya yang asal atau jika ditanam

ia mampu tumbuh, maka ia dihukumkan sebagai mutanajjis

dan bukan najis.

Hukum Meminum Kopi Luwak (Musang) (2012)13

BAB 7

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

178

M
A
K
A
N
A
N

D
A
N

M
IN
U
M
A
N

4.

a.

b.

Muzakarah juga memutuskan supaya Kopi Luwak yang dihasilkan

hendaklah mendapatkan sijil pengesahan halal daripada JAKIM atau

Majlis Agama Islam Negeri (MAIN) sebelum dipasarkan kepada

masyarakat Islam.

Biji kopi tersebut masih dalam keadaan baik, tidak berlubang,

tidak pecah dan dapat tumbuh jika ditanam; dan

Biji kopi tersebut hendaklah disucikan terlebih dahulu daripada

najis

Hukum Bahan Pewarna Cochineal: Kajian Semula

Kadar Piawaian Yang Ditetapkan Oleh Muzakarah

Jawatankuasa Fatwa MKI (2012)

14

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-100 yang bersidang pada 4 hingga 6 Julai

2012 telah membincangkan Hukum Bahan Pewarna Cochineal: Kajian

Semula Kadar Piawaian Yang Ditetapkan Oleh Muzakarah Jawatankuasa

Fatwa MKI. Muzakarah telah memutuskan seperti berikut:

1.

2.

Setelah meneliti keterangan, hujah-hujah dan pandangan yang

dikemukakan, Muzakarah berpandangan bahawa cochineal adalah

jenis serangga (kumbang betina) yang tidak membahayakan dan zat

pewarna yang dihasilkan daripada cochineal boleh dimanfaatkan oleh

manusia. Dari segi perundangan negara, Peraturan-Peraturan

Makanan 1985 telah menetapkan bahawa pewarna carmine yang

diperolehi dan dihasilkan daripada cochineal adalah dibenarkan

berdasarkan Amalan Pengilangan Yang Baik (GMP).

Muzakarah juga menegaskan bahawa Jumhur Fuqaha’ sepakat

menetapkan bahawa bangkai serangga yang darahnya tidak mengalir

adalah suci, dan pewarna cochineal adalah diperolehi daripada

serangga cochineal yang telah mati di mana darahnya tidak mengalir.

BAB 7

MAKANAN DAN MINUMAN

179

M
A
K
A
N
A
N

D
A
N

M
IN
U
M
A
N

3. Berdasarkan ketetapan tersebut, Muzakarah bersetuju memutuskan

bahawa penggunaan bahan pewarna cochineal dalam makanan,

minuman dan barang gunaan adalah diharuskan dan kadar

penggunaan yang dibenarkan adalah mengikut ketetapan pihak

Kementerian Kesihatan Malaysia selagi mana ia tidak mendatangkan

kemudharatan.

Penghasilan Monosodium Glutamat (MSG) Menggunakan

Mikro Organisma Terubahsuai (2014)
15

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-105 yang bersidang pada 3-5 Februari

2014 telah membincangkan mengenai Penghasilan Monosodium Glutamat

(MSG) Menggunakan Mikro Organisma Terubahsuai. Muzakarah telah

memutuskan:

1.

2.

Setelah meneliti proses pengubahsuaian genetik dan teknologi baru

dalam proses penghasilan Monosodium Glutamat (MSG) beserta

fakta-fakta dan hujah-hujah yang dikemukakan, Muzakarah

mendapati bahawa bakteria penderma iaitu Lactic Acid Bacteria

yang digunakan adalah diperolehi daripada ”Intestines Of Human

Adult” (usus orang dewasa) yang kemudiannya telah dipencilkan

serta dipurifikasikan.

Berdasarkan proses dan sumber bakteria yang dikemukakan tersebut,

Muzakarah bersetuju memutuskan bahawa Penggunaan Mikro

Organisma Terubahsuai iaitu Lactic Acid Bacteria yang diperolehi

daripada ”Intestines Of Human Adult” (usus orang dewasa) dalam

teknologi baru penghasilan Monosodium Glutamat (MSG) adalah

dibenarkan kerana bakteria yang digunakan tersebut dikategorikan

sebagai mutanajjis dan ianya telah melalui proses pengasingan dan

penyucian yang tidak menyalahi hukum Syarak.

BAB 7

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

180

M
A
K
A
N
A
N

D
A
N

M
IN
U
M
A
N

Hukum Minyak Ikan Yang Diproses Tanpa Dibuang

Perut Atau Najisnya (2015)
16

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-107 yang bersidang pada 10 - 11 Februari

2015 membincangkan Hukum Minyak Ikan Yang Diproses Tanpa Dibuang

Perut Atau Najisnya. Muzakarah telah membuat keputusan seperti berikut:

1.

2.

3.

Setelah meneliti fakta-fakta, hujah-hujah dan pandangan yang

dikemukakan, Muzakarah menegaskan bahawa kandungan isi perut ikan

adalah antara hukum yang tidak disebut secara jelas mengenainya

sama ada dalam al-Quran ataupun Sunnah Rasulullah S.A.W. Ibn Hajar,

Ziyad, al-Ramli dan lain-lain telah bersepakat bahawa apa-apa yang

ada dalam perut ikan yang kecil sama ada darah atau najis adalah suci

dan boleh dimakan serta tidak dianggap najis,     bahkan al-Ramli

berpendapat, hukum tersebut berlaku juga kepada ikan yang besar.

Sekiranya ia dihukum bersih, syarak menetapkan hukum memakannya

bergantung pula pada pandangan pakar perubatan yang dipercayai

sama ada ia boleh memudharatkan ataupun tidak. Sekiranya mudharat

maka tidak boleh dimakan kerana memberi kesan pada kesihatan,

begitulah sebaliknya.

Sehubungan itu, berdasarkan masyaqqah yang perlu dihadapi untuk

memproses ikan dalam kuantiti yang banyak sehingga terlalu sukar

untuk dibuang kandungan isi perut ikan satu persatu, dan realiti

semasa industri komersil pemprosesan minyak ikan pada masa ini

yang perlu mematuhi standard dan piawaian yang ketat bagi memastikan

ianya bersih dan selamat digunakan, serta dengan mengambilkira

kepentingan, manfaat dan kegunaan minyak ikan kepada kesihatan

manusia, Muzakarah bersetuju memutuskan bahawa minyak ikan

yang diproses secara komersial dalam kuantiti yang  melibatkan

beribu-ribu tan ikan tanpa dibuang perut atau najisnya adalah suci

dan halal dimakan.

181

P
A
K
A
IA
N

D
A
N

L
A
IN
-L
A
IN

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-19 yang bersidang pada 6-7 Oktober 1987

telah membincangkan Lilitan Hitam Di Lengan Bagi Umat Islam.

Muzakarah telah memutuskan bahawa:

1.

2.

Memandangkan lilitan kain hitam di lengan baju yang berwarna putih

merupakan suatu adat kebudayaan bagi orang kafir, maka kelakuan

tersebut hukumnya haram dan dilarang sama sekali kepada umat Islam.

Setiap bentuk pakaian bagi tujuan sosial atau sebagainya yang dipakai

oleh orang Islam hendaklah tidak melibatkan unsur-unsur yang

khusus dengan adat atau keagamaan bagi agama lain.

PAKAIAN DAN LAIN-LAIN
BAB8

Lilitan Hitam Di Lengan Bagi Umat Islam (1987)1

Menyalurkan Wang Hasil Pelbagai Denda Mahkamah-

Mahkamah Syariah Ke Baitulmal Negeri-Negeri Di

Malaysia (2000)

2

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-49 yang bersidang pada 19 September

2000 telah membincangkan isu Menyalurkan Wang Hasil Pelbagai Denda

Mahkamah-Mahkamah Syariah Ke Baitulmal Negeri-Negeri Di Malaysia.

Muzakarah telah memutuskan bahawa denda Mahkamah-Mahkamah

Syariah tidak boleh dimasukkan ke Baitulmal Negeri-Negeri, sebaliknya

ia menjadi hasil kerajaan negeri berkenaan.

BAB 8

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

182

P
A
K
A
IA
N

D
A
N

L
A
IN
-L
A
IN

Hukum Pemakaian Pakaian Tentera Yang Mempunyai

Kalimah ‘Allah’ Dan ‘Muhammad’ Terhadap Mayat

Bukan Islam Dalam Upacara Pengkebumian (2013)

3

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-104 yang bersidang pada 2-4 September

2013 telah membincangkan Hukum Pemakaian Pakaian Tentera Yang

Mempunyai Kalimah ‘Allah’ Dan ‘Muhammad’ Terhadap Mayat Bukan

Islam Dalam Upacara Pengkebumian. Muzakarah telah membuat keputusan

seperti berikut:

1.

2.

3.

Setelah meneliti keterangan, hujah-hujah dan pandangan-pandangan

yang dikemukakan, Muzakarah menegaskan bahawa Lafdz Al-

Jalalah (Allah) dan Muhammad (Nabi Muhammad S.A.W.) adalah

merupakan kalimah yang wajib dipelihara kehormatannya daripada

sebarang perkara yang boleh mencemarkannya seperti memakai/

membawa kalimah-kalimah tersebut ke upacara ibadat orang bukan

Islam atau pun ke tempat-tempat yang boleh menyebabkan terkena

najis.

Muzakarah juga menegaskan bahawa para ulama’ berpandangan

bahawa adalah haram menulis sesuatu daripada ayat Al-Quran atau

nama yang diagungkan pada sesuatu objek yang berkaitan dengan

mayat kerana ia akan terkena najis nanah yang bercampur darah.

Sehubungan itu bagi menjaga kehormatan kedua-dua kalimah

tersebut, Muzakarah bersetuju memutuskan bahawa penggunaan

pakaian tentera atau sebagainya yang mempunyai kalimah Allah dan

Muhammad sama ada dalam tulisan rumi atau jawi pada mayat orang

Islam atau bukan Islam adalah dilarang.

183

H
A
IW
A
N

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-2 yang bersidang pada 12-13 Mei 1981

telah membincangkan Gas Daripada Tahi Babi. Muzakarah telah

memutuskan bahawa gas yang diproses daripada tahi babi dengan

mengunakan api hukumnya najis dan yang tidak menggunakan api

hukumnya suci.

HAIWAN
BAB9

Gas Daripada Tahi Babi (1981)1

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-2 yang bersidang pada 12-13 Mei 1981

telah membincangkan Baja Daripada Tahi Babi. Muzakarah telah

memutuskan bahawa baja yang diperbuat daripada tahi babi adalah najis

mughallazah, sementara hukum menggunakannya sebagai baja adalah

harus serta makruh.

Baja Daripada Tahi Babi (1981)2

Hukum Penyembelihan Ahli Kitab (Yahudi dan Nasrani)

(1984)
3

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-7 yang bersidang pada 11-12 April 1984

BAB 9

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

184

H
A
IW
A
N

telah membincangkan mengenai Hukum Penyembelihan Ahli Kitab

(Yahudi dan Nasrani). Muzakarah telah memutuskan bahawa sembelihan

ahli kitab yang asli boleh dimakan oleh orang Islam dengan syarat

penyembelihan mengikut kaedah-kaedah yang sah mengikut syarak.

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-12 yang bersidang pada 22-23 Januari

1985 telah membincangkan Penggunaan Bulu Babi. Muzakarah telah

memutuskan bahawa penggunaan berus yang diperbuat daripada bulu

babi adalah haram. Sekiranya tidak pasti sama ada berus tersebut daripada

bulu babi atau tidak maka harus digunakan.

Penggunaan Bulu Babi (1985)4

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-20 yang bersidang pada 2 April 1988 telah

membincangkan Pembiakan Siput Babi (Achatina Fulica). Muzakarah

telah memutuskan bahawa perusahaan menternak siput babi untuk eksport

ke luar negara sebagai bahan makanan adalah harus.

Pembiakan Siput Babi (Achatina Fulica) (1988)5

Penggunaan Electrical Stunning Dalam Penyembelihan

Lembu (1988)
6

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-22 yang bersidang pada 24 November

BAB 9

HAIWAN

185

H
A
IW
A
N

Penyembelihan Ayam Dengan Pelalian Water Stunner

(1988)
7

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-22 yang bersidang pada 24 November

1988 telah membincangkan Penyembelihan Ayam Dengan Pelalian Water

Stunner. Muzakarah telah memutuskan bahawa Penggunaan Water Stunner

dalam proses penyembelihan ayam adalah harus.

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-24 yang bersidang pada 5-6 Jun 1989

telah membincang isu Permanian Beradas Binatang. Muzakarah telah

memutuskan bahawa melakukan permanian beradas ke atas binatang-

binatang ternakan secara saintifik dan selamat adalah harus”.

Permanian Beradas Binatang (1989)8

1988 telah membincangkan Penggunaan Electrical Stunning Dalam

Penyembelihan Lembu. Muzakarah telah memutuskan bahawa Penggunaan

Electrical Stunning Dalam Penyembelihan Lembu adalah harus.

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-26 yang bersidang pada 7-8 Mac 1990

telah membincangkan Menternak Binatang Dua Alam. Muzakarah telah

memutuskan bahawa:

Menternak Binatang Dua Alam (1990)9

BAB 9

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

186

H
A
IW
A
N

1.

2.

3.

4.

Perusahaan menternak ketam nipah untuk tujuan eksport adalah harus

kerana ia bukan binatang dua alam.

Perusahaan menternak katak untuk tujuan eksport adalah khilaf

ulama'.

Menurut jumhur ulama', perusahaan menternak katak untuk tujuan

eksport adalah haram kerana ia adalah binatang dua alam.

Menurut Mazhab Maliki, perusahaan menternak katak untuk tujuan

eksport adalah harus.

Penggunaan Hormon PSH-P (Otak Babi) Sebagai Bahan

Peningkatan Ternakan (1995)
10

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-39 yang bersidang pada 21 September 1995

telah membincangkan Penggunaan Hormon PSH-P (Otak Babi) Sebagai

Bahan Peningkatan Ternakan. Muzakarah telah memutuskan bahawa:

1.

2.

3.

Hormon PSH-P (Otak Babi) bahan penggalak yang diperolehi dari

otak babi adalah najis mughallazah dan haram digunakan dalam apa

pun bentuk sama ada untuk tujuan pembiakan dan sebagainya.

Pengharaman tersebut berasaskan kepada syubhah.

Anak-anak binatang ternakan yang dihasilkan pembiakannya daripada

PSH-P (Otak Babi) diharamkan bahkan daging dan susunya.

Pihak yang berkenaan khususnya Jabatan Haiwan di seluruh negara

hendaklah memberhentikan serta merta daripada melakukan amalan

penyuntikan hormon PSH-P tersebut kepada binatang ternakan yang

halal untuk tujuan pembiakan dan sebagainya.

BAB 9

HAIWAN

187

H
A
IW
A
N

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia kali ke-70 yang bersidang pada 29 September 2005

telah membincangkan Hukum Mengenai Stunning Haiwan. Muzakarah

telah memutuskan bahawa:

1.

2.

3.

4.

Kaedah stunning jenis Penetrative Captive Bolt dan Non Penetrative

Captive Bolt (Mushroom Head Gun) adalah haram dan tidak dibenarkan

kerana ia boleh menyebabkan kematian haiwan.

Hanya kaedah Kejutan Elektrik (Electrical Stunning) sahaja

dibenarkan tertakluk kepada syarat-syarat berikut:

a.

b.

c.

Kaedah Waterbath Stunning untuk ayam dan itik (poultry) adalah

diharuskan dengan syarat:

a.

b.

Penggunaan dadah dan karbon dioksida dalam prosedur sembelihan

adalah diharuskan dengan syarat tidak menyeksa atau mematikan

haiwan tersebut.

Stunner yang digunakan adalah jenis kejutan di kepala sahaja

(head only stunner)

Kekuatan arus elektrik hendaklah dikawal (tidak boleh melebihi

had yang ditetapkan) iaitu antara 0.75 ampere untuk kambing,

2.0 ampere untuk lembu dan tempoh masa aliran elektrik ialah

antara 3-6 saat; dan

Perlu dikawalselia oleh petugas muslim yang bertauliah.

Kekuatan arus elektrik adalah dikawal supaya tidak mematikan

haiwan; dan

Perlu dikawalselia oleh petugas muslim yang bertauliah.

Hukum Mengenai Stunning Haiwan (2005)11

BAB 9

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

188

H
A
IW
A
N

Kaedah Thoracic Sticking Dalam Sembelihan Haiwan

(2005)
12

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia kali ke-70 yang bersidang pada 29 September 2005

telah membincangkan Kaedah Thoracic Sticking Dalam Sembelihan

Haiwan. Muzakarah telah memutuskan bahawa Kaedah Thoracic Sticking

iaitu prosedur tambahan yang digunakan selepas sembelihan adalah

dibenarkan dan daging haiwan tersebut adalah halal tertakluk kepada

syarat-sarat berikut:

1.

2.

3.

4.

Telah berlaku sembelihan yang sempurna (iaitu telah putus keempat-

empat urat Mari’, halkum dan wadajain);

Kaedah tersebut dijalankan selepas berlaku pendarahan sempurna

(complete bleeding) atau selepas 30 saat penyembelihan berlaku;

Binatang tersebut disahkan mati akibat sembelihan dan kaedah Thoracic

Sticking hanya sekadar membantu mempercepatkan kematian; dan

Kaedah ini perlu dikawalselia oleh petugas muslim yang bertauliah.

Penggunaan Pneumatic Percussive Stunning Menurut

Pandangan Islam (2006)
13

Keputusan:

Muzakarah Khas Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia yang bersidang pada 13 Mac 2006 telah

membincangkan Penggunaan Pneumatic Percussive Stunning Menurut

Pandangan Islam. Muzakarah telah memutuskan bahawa penggunaan

Pneumatic Percussive Stunning dalam sembelihan lembu dan binatang

BAB 9

HAIWAN

189

H
A
IW
A
N

Status Kesucian Ikan Yang DiBeri Makanan Tidak Halal

(2006)
14

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-73 yang bersidang pada 4 - 6 April 2006

telah membincangkan Status Kesucian Ikan Yang DiBeri Makanan Tidak

Halal. Muzakarah telah memutuskan bahawa Ikan yang dipelihara di

dalam kolam ternakan dan seumpamanya adalah haram dimakan sekiranya

ikan tersebut sengaja dipelihara di dalam air najis atau sengaja diberi

makan najis seperti daging babi, bangkai atau sebagainya.

Hukum Penggunaan Bulu Binatang Yang Halal Dimakan

Sebagai Ramuan Makanan (2010)
15

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-90 yang bersidang pada 1 Mac 2010 telah

membincangkan Hukum Penggunaan Bulu Binatang Yang Halal Dimakan

Sebagai Ramuan Makanan. Muzakarah telah memutuskan bahawa

penggunaan vitamin D3 yang terhasil daripada bulu binatang yang halal

dimakan adalah harus sama ada ia diambil semasa hidup atau selepas

disembelih mengikut hukum syarak.

halal seumpamanya adalah dibenarkan dengan syarat tengkorak haiwan

sembelihan yang dikenakan stunning dalam keadaan tidak retak dan

matinya adalah kerana sembelihan.

BAB 9

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

190

H
A
IW
A
N

Hukum Memakan Dan Berubat Dengan Cicak Gekko

Geckko (Tokay) (2011)
16

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-95 yang bersidang pada 16-18 Jun 2011

telah membincangkan mengenai Hukum Memakan Dan Berubat Dengan

Cicak Gekko Geckko (Tokay). Muzakarah telah membuat keputusan

seperti berikut:

1.

2.

Setelah meneliti keterangan, hujah-hujah dan pandangan yang

dikemukakan, Muzakarah berpandangan bahawa para fuqaha’ telah

mengklasifikasikan Cicak Gekko Geckko (Tokay) sebagai binatang

yang haram dimakan kerana tergolong dalam kategori haiwan yang

menjijikkan (khabis) dan mempunyai racun. Begitu juga dengan uruf

masyarakat Islam di Malaysia yang tidak menjadikan binatang

ini sebagai makanan yang biasa dimakan. Selain itu, sehingga kini

tidak ada bukti saintifik dan ujian klinikal yang membuktikan bahawa

Cicak Gekko Geckko (Tokay) mampu menjadi penawar atau

mengubati penyakit-penyakit tertentu.

Sehubungan itu, Muzakarah bersetuju memutuskan bahawa hukum

memakan Cicak Gekko Geckko (Tokay) adalah diharamkan oleh

Islam. Manakala untuk tujuan perubatan, penggunaan Cicak Gekko

Geckko (Tokay) diharuskan dengan syarat keberkesanannya dapat

dibuktikan dari segi saintifik dan tiada alternatif ubat lain yang boleh

digunakan bagi merawat penyakit berkaitan.

BAB 9

HAIWAN

191

H
A
IW
A
N

Hukum Qurban Dan Aqiqah Ke Atas Haiwan Import

Yang Tidak Diketahui Umurnya (2011)
17

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-96 yang bersidang pada 13-15 Oktober

2011 telah membincangkan mengenai Hukum Qurban Dan Aqiqah Ke

Atas Haiwan Import Yang Tidak Diketahui Umurnya. Muzakarah telah

membuat keputusan seperti berikut:

1.

2.

3.

Setelah meneliti keterangan, hujah-hujah dan pandangan yang

dikemukakan, Muzakarah berpandangan bahawa Qurban dan Aqiqah

telah disyariatkan dalam Al-Quran dan Sunnah dan kedua-duanya

merupakan sembelihan sunat yang bertujuan untuk taqarrub kepada

Allah S.W.T.

Sehubungan itu, Muzakarah bersetuju memutuskan bahawa hukum

Qurban dan Aqiqah ke atas haiwan yang diimport adalah berdasarkan

hukum yang telah disepakati oleh para fuqaha’, iaitu bagi anak

kambing muda ianya sesuai untuk dijadikan qurban apabila umurnya

genap setahun dan telah masuk ke tahun yang kedua. Manakala bagi

unta disyaratkan umurnya memasuki enam tahun dan bagi kambing

dan lembu pula hendaklah telah memasuki umur tiga tahun. Bagi biri-

biri pula hendaklah memasuki umur dua tahun.

Muzakarah juga menasihatkan para pengimport haiwan ternakan

untuk tujuan ibadah Qurban atau Aqiqah hendaklah berusaha

bersungguh-sungguh mempastikan haiwan import tersebut

mencukupi syarat-syarat yang ditetapkan kerana Qurban dan Aqiqah

merupakan satu amal ibadah yang bersifat ta’abbudiyyah yang perlu

dilaksanakan secara sempurna.

192

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

Keputusan:

Persidangan Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-14 yang bersidang pada 14 Julai 1977

telah membincangkan Kesabitan Anak Bulan Ramadhan & Syawal.

Persidangan telah memutuskan bahawa “Anak bulan Ramadhan dan

Syawal kiranya tidak kelihatan dilindungi awan (ghaim) padahalnya

mengikut kiraan ahli-ahli falak syarie anak bulan itu tetap ada dan boleh

nampak, maka kiraan ahli-ahli falak syarie bolehlah digunakan. Tetapi

kiranya cuaca baik dan anak bulan tidak kelihatan maka hendaklah

disempurnakan bilangan hari bulan itu sebanyak 30 hari”.

SOSIAL DAN SYARIAH
BAB10

Kesabitan Anak Bulan Ramadhan & Syawal (1977)1

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-1 yang bersidang pada 28-29 Januari 1981

telah membincangkan Penamaan Saudara Baru. Muzakarah telah

memutuskan bahawa bagi Saudara Baru (muallaf) nama mereka hendaklah

nama Islam mendahului nama asalnya, misalnya Ahmad Chong Ah Kaw.

Penamaan Saudara Baru (1981)2

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Hiburan Nasyid dan Pancaragam (1981)3

BAB 10

SOSIAL DAN SYARIAH

193

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

Ugama Islam Malaysia Kali ke-2 pada 12-13 Mei 1981 telah membincangkan

mengenai Hukum Nasyid dan Pancaragam. Muzakarah telah memutuskan

seperti berikut:

1.

2.

3.

4.

5.

Nyanyian yang senikatanya baik, tidak lucah, tidak biadap dan tidak

mendorong kepada maksiat, tidak bercampur gaul antara lelaki

dengan perempuan dan tidak membawa kepada fitnah adalah harus;

Jika nyanyian senikatanya tidak baik, lucah, biadap, mendorong

kepada maksiat, bercampur gaul lelaki dengan perempuan dan

membawa kepada fitnah maka nyanyian itu adalah haram;

Pancaragam yang melalaikan hukumnya haram;

Mendengar nyanyian dan pancaragam adalah harus dengan syarat

senikatanya baik, tidak lucah, tidak biadap, tidak bercampur lelaki

dan perempuan dalam keadaan yang tidak menimbulkan fitnah; dan

Menyanyi untuk menimbulkan semangat jihad adalah harus.

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-3 yang bersidang pada 15-16 April 1981

telah membincangkan Masalah Dadah & Penyelesaiannya. Muzakarah

telah memutuskan bahawa:

1.

2.

Sebarang penyalahgunaan, termasuk penyalahgunaan dadah,

hukumnya haram.

Dadah hanya boleh digunakan bagi tujuan perubatan yang sah

mengikut syarak.

Masalah Dadah & Penyelesaiannya (1981)4

BAB 10

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

194

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-5 yang bersidang pada 16-17 November

1982 telah membincangkan Hukuman Takzir Diganti Dengan Wang.

Muzakarah telah memutuskan bahawa hukuman takzir boleh diganti

hukuman denda dengan wang pada kes-kes tertentu sahaja, tertakluk

kepada budibicara Kadi atau Hakim Perbicaraan.

Hukuman Takzir Diganti Dengan Wang (1982)6

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-6 yang bersidang pada 10 Oktober 1983

telah membincangkan Pengiriman Al-Quran Melalui Pos. Muzakarah telah

memutuskan bahawa:

Pengiriman Al-Quran Melalui Pos (1983)7

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-4 yang bersidang pada 13 April 1982 telah

membincangkan Azan Menggunakan Pembesar Suara. Muzakarah telah

memutuskan bahawa berdasarkan faktor-faktor yang tersebut di atas bahawa

azan memakai pembesar suara di masjid, surau-surau dan tempat-tempat

ibadat orang-orang Islam belum lagi mengganggu ketenteraman orang-orang

yang bukan Islam maka Muzakarah bersetuju bahawa rayuan bantahan

orang-orang yang bukan Islam itu tidak boleh diterima.

Azan Menggunakan Pembesar Suara (1982)5

BAB 10

SOSIAL DAN SYARIAH

195

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

1.

2.

Pengiriman Al-Quran melalui pos hendaklah dengan cara berdaftar

dan dibungkus serta dibalut dengan sempurna.

Untuk menjaga keselamatan dan kesucian Al-Quran, maka

pengiriman melalui pos tidak digalakkan.

Penanaman Pokok Buah-Buahan Di Tanah Perkuburan

(1984)
8

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-7 yang bersidang pada 11-12 April 1984

telah membincangkan Penanaman Pokok Buah-Buahan Di Tanah

Perkuburan. Muzakarah telah memutuskan bahawa menanam pokok

buah-buahan di atas tanah yang dikhaskan bagi kubur di Rancangan Felda

hukumnya harus dan hasil yang diperolehi adalah halal asalkan ianya

digunakan bagi maslahah umum.

Garis Panduan Bagi Pengurusan Jenazah Orang-Orang

Islam Luar Negeri (1984)
9

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-8 yang bersidang pada 24-25 September

1984 telah membincangkan isu Garis Panduan Bagi Pengurusan Jenazah

Orang-Orang Islam Luar Negeri. Muzakarah telah memutuskan seperti

berikut:

1. Pembedahan mayat orang Islam hanya boleh dilakukan jika

sekiranya keadaan benar-benar memerlukan (darurat) sahaja seperti

terlibat di dalam kes-kes jenayah yang benar-benar memerlukan post

BAB 10

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

196

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

2.

3.

mortem atau simati tertelan benda yang berharga atau si mati yang

sedang mengandung sedangkan kandungannya masih hidup.

Pengkebumian mayat di dalam peti yang tertutup boleh dilakukan

dengan syarat muka simati dibuka dan tubuhnya dihadapkan ke arah

qiblat.

Pemindahan mayat dari satu negeri ke satu negeri yang lain adalah

harus sekiranya keadaan memerlukan (darurat) tetapi mestilah

dipastikan simati dipindahkan dalam keadaan yang baik dan

sempurna.

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-8 yang bersidang pada 24-25 September

1984 telah membincangkan Pemindahan Mayat. Muzakarah telah

memutuskan bahawa pemindahan mayat dari satu negeri ke satu negeri yang

lain adalah harus sekiranya keadaan memerlukan (darurat) tetapi mestilah

dipastikan simati dipindahkan dalam keadaan yang baik dan sempurna.

Pemindahan Mayat (1984)10

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-8 yang bersidang pada 24-25 September

1984 telah membincangkan Pengebumian Mayat Dalam Peti Yang

Tertutup. Muzakarah telah memutuskan bahawa pengkebumian mayat

dalam peti yang tertutup harus dilakukan dengan syarat muka si mati

dibuka dan tubuhnya dihadapkan ke arah qiblat.

Pengebumian Mayat Dalam Peti Yang Tertutup (1984)11

BAB 10

SOSIAL DAN SYARIAH

197

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-23 yang bersidang pada 20 Februari 1989

telah membincangkan Pameran Khazanah Dari Kubur. Muzakarah

telah memutuskan bahawa:

1.

2.

3.

4.

“Pameran Khazanah Dari Kubur” oleh Muzium Negara yang

melibatkan pameran barang-barang purba yang dijumpai di dalam kubur

dan juga keranda mumia (bukan mayat mumia) boleh diteruskan;

Mayat mumia tidak harus dipamerkan sama ada ianya Islam atau

bukan Islam.

Pameran barang-barang purba penemuan daripada kubur adalah

harus, asalkan ia tidak bercanggah dengan syariat Islam.

Pameran patung-patung adalah ditegah oleh Islam.

Pameran Khazanah Dari Kubur (1989)13

Hukum Bunuh Ke Atas Pelaku Kesalahan Berkaitan

Dengan Senjata Api (1989)
12

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-23 yang bersidang pada 20 Februari 1989

telah membincangkan Hukum Bunuh Ke Atas Pelaku Kesalahan Berkaitan

Dengan Senjata Api. Muzakarah telah memutuskan bahawa hukuman mati

atau gantung atau penjara seumur hidup dalam undang-undang berkaitan

dengan kesalahan penggunaan senjata api yang terpakai di negara ini

sekarang tidak bercanggah dengan Islam. Hukuman ini sesuai dengan

kaedah dalam Islam. Ianya diadakan untuk tujuan menghalang keburukan

atau kerosakan yang akan berlaku.

BAB 10

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

198

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-25 yang bersidang pada 13 Disember 1989

telah membincangkan Kedudukan Mak Nyah Dalam Islam. Majlis Raja-

Raja dalam mesyuaratnya kali ke-126 pada 24 Februari 1983 telah

mempersetujui fatwa yang dikeluarkan oleh Jawatankuasa Fatwa seperti

berikut:

1.

2.

Pertukaran jantina dari lelaki kepada perempuan atau sebaliknya

melalui pembedahan adalah haram dari segi syarak, dan

Seseorang yang dilahirkan khunsa musykil iaitu manusia yang

dilahirkan mempunyai dua alat kemaluan lelaki dan perempuan

diharuskan pembedahan bagi mengekalkan salah satu alat jantina

yang benar-benar berfungsi supaya dapat digunakan mengikut

keadaan yang sesuai.

Kedudukan Mak Nyah Dalam Islam (1989)15

Penulisan Ayat-Ayat Al-Quran Dengan Huruf Roman

(1989)
14

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-24 yang bersidang pada 5-6 Jun 1989 telah

membincangkan Penulisan Ayat-Ayat Al-Quran Dengan Huruf Roman.

Muzakarah telah memutuskan bahawa adalah haram ditulis atau digunakan

mana-mana bahagian daripada ayat Al-Quran dengan tulisan yang bukan

huruf Arab atau bukan tulisan Al-Quran.

BAB 10

SOSIAL DAN SYARIAH

199

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-29 yang bersidang pada 19 Februari 1992

telah membincangkan Perancangan Tanah Perkuburan Dan Krematoria.

Muzakarah telah memutuskan bahawa:

1.

2.

3.

Bersetuju dengan cadangan kawasan tanah perkuburan lama (lebih

dari 90 tahun) digunakan semula secara berperingkat-peringkat. Ini

adalah kerana tidak terdapat nas dari Al-Quran dan hadith yang

melarang tanah perkuburan yang lama digunakan semula.

Tidak bersetuju dengan cadangan untuk mengadakan kubur

bertingkat sedalam 18 kaki yang dapat menempatkan (3) mayat secara

bertingkat kerana pada masa ini masih terdapat banyak kawasan yang

boleh dijadikan sebagai tanah perkuburan dan keadaan yang ada

sekarang ini masih belum sampai ke peringkat dharurat. Sekiranya

keadaan benar-benar mendesak maka cadangan ini boleh

dipertimbangkan berdasarkan kaedah fiqhiyah.

Bersetuju supaya pihak-pihak berkenaan mencari tanah-tanah di luar

Wilayah Persekutuan untuk tujuan tanah perkuburan umat Islam.

Tanah Perkuburan Dan Krematoria (1992)16

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-30 yang bersidang pada 22 Ogos 1992

telah membincangkan Pelupusan Al-Quran. Muzakarah telah memutuskan

bahawa:

Pelupusan Al-Quran (1992)17

BAB 10

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

200

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

Menerima dan Memakai Anugerah Yang Dipanggil

Grand Cross (1993)
18

Keputusan:

Muzakarah Khas Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal

Ehwal Ugama Islam Malaysia yang bersidang pada 18 Mac 1993 telah

membincangkan Menerima dan Memakai Anugerah Yang Dipanggil

Grand Cross. Muzakarah telah memutuskan bahawa menerima dan

memakai anugerah yang dipanggil Grand Cross adalah haram kecuali

dalam keadaan yang tidak dapat dielakkan yang boleh membawa dharurat

kepada negara dan rakyat.

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-37 yang bersidang pada 23 Mac 1995 telah

membincangkan Hukum Merokok Dari Pandangan Islam. Muzakarah telah

memutuskan bahawa merokok adalah haram dari pandangan Islam kerana

padanya terdapat kemudharatan.

Merokok Dari Pandangan Islam (1995)19

1.

2.

3.

Al-Quran yang rosak, koyak, yang tidak lagi boleh dibaca dan yang

bukan resam uthmani hendaklah dilupuskan.

Kaedah pelupusan ialah dibakar di tempat yang dikawal dan ditanam

ditempat yang dikawal.

Kerja-kerja pelupusan hendaklah dipertanggungjawabkan kepada

Urusetia atau Majlis dan Jabatan Agama Islam Negeri-Negeri. Dan

dilakukan dengan cara tersembunyi demi mengelakkan salah faham

orang ramai.

BAB 10

SOSIAL DAN SYARIAH

201

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-39 yang bersidang pada 21 September

1995 telah membincangkan mengenai Maksiat Dari Perspektif Islam.

Muzakarah telah memutuskan bahawa:

1.

2.

3.

Maksiat dari segi bahasa bermakna derhaka dan maksiat dari segi

istilah ialah perbuatan yang membawa dosa iaitu yang bertentangan

dengan akidah, syariat dan ajaran Islam sama ada dengan melakukan

larangan Allah S.W.T. dan Rasul S.A.W. atau meninggalkan suruhan

Allah dan Rasulnya, dengan kata lain melakukan yang haram dan

meninggalkan yang wajib. Perbuatan tersebut memberi kesan kepada

kehidupan seseorang dalam akidah, syariat ataupun akhlak.

Jenis-jenis maksiat:

a.

b.

Maksiat dalam apa jua bentuk sama ada kepada Allah dan Rasul,

kepada manusia dan makhluk boleh merosakkan agama, iman,

akhlak, kemuliaan diri dan kesejahteraan individu, keluarga,

masyarakat, negara dan umat.

Maksiat kepada Allah dan Rasul iaitu meninggalkan perintahNya

dan melakukan laranganNya.

Maksiat terhadap makhluk iaitu maksiat terhadap manusia,

maksiat terhadap haiwan dan alam sekitar, maksiat terhadap

harta awam.

Maksiat Dari Perspektif Islam (1995)20

BAB 10

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

202

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

Status (Identiti) Bayi (Kanak-Kanak) Terdampar (Pungut)

dan Penjagaannya Menurut Pandangan Islam (1999)
22

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-46 yang bersidang pada 22 April 1999

telah membincangkan Status (Identiti) Bayi (Kanak-Kanak) Terdampar

(Pungut) dan Penjagaannya Menurut Pandangan Islam. Muzakarah telah

memutuskan bahawa:

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-42 yang bersidang pada 30 Mei 1997

telah membincangkan Al-Quran Diletakkan Di Hotel-Hotel Malaysia.

Muzakarah telah memutuskan bahawa:

1.

2.

Bersetuju meletakkan Al-Quran di hotel-hotel di Malaysia dengan

mematuhi kaedah berikut:

a.

b.

c.

Adalah lebih baik kalau disediakan Al-Quran terjemahan supaya

mereka boleh memahami dengan lebih dekat lagi isi kandungan

Al-Quran.

Diletakkan di tempat khas supaya tidak dicapai oleh kanak-

kanak sekiranya mereka berada di situ.

Sentiasa diawasi oleh penyelia hotel yang beragama Islam

supaya tidak disalah guna.

Meletakkan nota/catatan bagi orang-orang yang ingin menyentuh

Al-Quran di cermin khas di mana Al-Quran itu di tempatkan.

Al-Quran Diletakkan Di Hotel-Hotel Malaysia (1997)21

BAB 10

SOSIAL DAN SYARIAH

203

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

1.

2.

Bayi/kanak-kanak yang dijumpai, dipungut atau terdampar di mana-

mana tempat di Malaysia di kategorikan sebagai muslim.

Bayi/kanak-kanak berkenaan di kategorikan sebagai anak jagaan

negara dan secara automatik memeluk agama Islam.

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-48 yang bersidang pada 3 April 2000 telah

membincangkan Mayat Terdampar Menurut Perspektif Islam. Muzakarah

telah memutuskan bahawa:

1.

2.

3.

Mayat yang tidak dapat dikenalpasti identitinya termasuk kanak-

kanak terdampar boleh dianggap penduduk negara mayat itu

dijumpai.

Sekiranya mayat tersebut dijumpai di negara orang Islam, tanpa bantuan

pengenalan diri dan dokumen berkaitan, maka mayat itu dianggap

Islam dan sekiranya mayat itu dijumpai di negara bukan Islam dan

tidak ada dokumen atau tanda-tanda yang mayat itu seorang Islam,

maka ia dianggap bukan Islam.

Mayat yang bercampur aduk antara orang Islam dan bukan Islam

dan tidak dapat dibezakan maka hendaklah dimandi, dikafan dan

disembahyangkan dengan niat kepada jenazah orang Islam sahaja.

Mayat tersebut pula tidak boleh dikebumikan di tanah perkuburan

bukan Islam. Sebaliknya mayat itu hendaklah dikebumikan di suatu

kawasan berasingan atau di bahagian yang berasingan di tanah

perkuburan orang Islam.

Mayat Terdampar Menurut Perspektif Islam (2000)23

BAB 10

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

204

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

Wanita Haid Memasuki Masjid Untuk Tujuan

Pembelajaran Semata-Mata (2000)
24

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-49 yang bersidang pada 19 September

2000 telah membincangkan Wanita Haid Memasuki Masjid Untuk Tujuan

Pembelajaran Semata-Mata. Muzakarah telah memutuskan bahawa perempuan

yang dalam keadaan haid haram berada/duduk di dalam masjid walaupun

untuk tujuan pembelajaran dan program-program keagamaan.

Mayat Disimpan Lama Atau Dikorek Semula Untuk

Dijadikan Sebagai Bahan Kes Dalam Mahkamah (2000)
25

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-49 yang bersidang pada 19 September

2000 telah membincangkan Mayat Disimpan Lama atau Dikorek Semula

Untuk Dijadikan Sebagai Bahan Kes Dalam Mahkamah. Muzakarah telah

memutuskan bahawa:

1.

2.

3.

Pengkebumian mayat hendaklah disegerakan. Perbuatan sengaja

melambat-lambatkan pengkebumian adalah haram.

Pihak yang bertanggungjawab menjalankan siasatan dalam kes

kematian hendaklah menyegerakan siasatannya. Tindakan melambat-

lambatkan siasatan sehingga menyebabkan mayat lambat dikebumikan

adalah juga haram.

Menyimpan atau mengorek semula mayat untuk dijadikan bahan kes

dalam mahkamah bagi kemaslahatan umum adalah harus.

BAB 10

SOSIAL DAN SYARIAH

205

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

Keputusan:

Mesyuarat Khas Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia yang bersidang pada 15 Februari 2001 telah

membincangkan Masalah Perpecahan Orang Melayu/Islam. Mesyuarat

telah memutuskan bahawa:

1.

2.

3.

Tiada halangan untuk menggunakan perkataan Islam oleh mana-mana

pertubuhan, malahan digalakkan tetapi hendaklah berdisiplin ilmu, iman

dan ehsan. Walau bagaimanapun mana-mana orang atau pertubuhan

yang menggunakan Islam atau perkataan Islam untuk tujuan

mengelirukan masyarakat atau penyelewengan adalah salah dan

bercanggah dengan prinsip-prinsip syariat Islam dan boleh diambil

tindakan menurut peruntukan undang-undang yang sedia ada.

Seseorang itu sudah diiktiraf sebagai orang Islam jika menepati rukun

Islam. Dari itu adalah salah dan tidak berhak bagi mana-mana pihak

menambah apa-apa syarat lain bagi menentukan keislaman seseorang

itu. Fahaman bahawa perlu ada tambahan syarat-syarat lain, selain

daripada menepati rukun Iman dan rukun Islam seperti pengakuan

atau sokongan kepada pihak tertentu sebelum seseorang itu ditentukan

keislamannya adalah salah di sisi Islam. Oleh itu sesiapa yang mengamal,

mengajar, menyeru atau menyebar dengan apa-apa cara jua pun akan

fahaman tersebut adalah melakukan perbuatan yang termasuk

dalam perbuatan menyebarkan ajaran salah atau menyeleweng.

Ketentuan syurga dan neraka adalah hak mutlak Allah S.W.T. Dari

itu, dakwaan bahawa pengakuan dan sokongan kepada orang atau

pertubuhan tertentu diperlukan sebelum seseorang Islam layak ke

syurga atau ke neraka adalah salah menurut ajaran Islam. Oleh itu,

sesiapa yang mengamal, mengajar, menyeru atau menyebar dengan

apa-apa cara jua pun akan fahaman tersebut maka perbuatan

sedemikian termasuk dalam perbuatan menyebarkan ajaran salah dan

menyeleweng.

Masalah Perpecahan Orang Melayu/Islam (2001)26

BAB 10

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

206

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-52 yang bersidang pada 1 Julai 2002 telah

membincangkan Hukum Lelaki Memakai Emas Putih. Muzakarah telah

memutuskan bahawa haram memakai emas putih ke atas golongan lelaki.

Hukum Lelaki Memakai Emas Putih (2002)27

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-57 yang bersidang pada 10 Jun 2003

telah membincangkan mengenai Anak Tak Sah Taraf. Muzakarah telah

memutuskan seperti berikut:

a. Anak Tak Sah Taraf ialah:

Anak Tak Sah Taraf (2003)29

Menggabungkan Nama Anak Angkat Dengan Bapa

Angkat Dalam Sijil Pengangkatan Dan Kad Pengenalan

(2003)

28

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-57 yang bersidang pada 10 Jun 2003 telah

membincangkan tentang  Menggabungkan Nama Anak Angkat Dengan

Bapa Angkat Dalam Sijil Pengangkatan Dan Kad Pengenalan. Muzakarah

telah memutuskan bahawa mana-mana anak angkat yang diangkat oleh

orang Islam tidak boleh dinasabkan kepada bapa angkatnya.

BAB 10

SOSIAL DAN SYARIAH

207

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

Hukum Mengguna Semula Tanah Perkuburan Islam

(2004)
30

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-61 yang bersidang pada 27 Januari 2004

telah membincangkan Hukum Mengguna Semula Tanah Perkuburan Islam.

Muzakarah telah memutuskan bahawa:

1.

2.

Adalah harus menggali semula tanah perkuburan sekiranya terdapat

keperluan yang mendesak atau dharurat dengan sebab-sebab tertentu

yang diharuskan oleh syarak; dan

Adalah diharuskan menggali semula tanah perkuburan setelah dikenal

pasti mayat itu telah reput oleh pihak berkuasa untuk digunakan bagi

mengebumikan mayat yang baru.

b.

i.

ii.

Anak tak sah taraf tidak boleh dinasabkan kepada lelaki yang

menyebabkan kelahirannya atau kepada sesiapa yang mengaku

menjadi bapa kepada anak tersebut. Oleh itu mereka tidak boleh

pusaka mempusakai, tidak menjadi mahram dan tidak boleh

menjadi wali.

Anak yang dilahirkan di luar nikah sama ada akibat zina

atau rogol dan dia bukan daripada persetubuhan syubhah

atau bukan daripada anak perhambaan.

Anak dilahirkan kurang dari 6 bulan 2 lahzah (saat)

mengikut Takwim Qamariah daripada tarikh tamkin

(setubuh).

BAB 10

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

208

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

Hukum Amalan Membawa Bunga Ketika Menziarahi

Kubur (2004)
31

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-65 yang bersidang pada 13 Oktober 2004

telah membincangkan Hukum Amalan Membawa Bunga Ketika Menziarahi

Kubur. Muzakarah telah memutuskan bahawa amalan membawa

bunga ketika menziarahi kubur adalah tidak digalakkan dari perspektif

agama.

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-68 yang bersidang pada 14 April 2005

telah membincangkan Hukum Menukar Status Jantina Di Mykad.

Muzakarah telah memutuskan bahawa:

1.

2.

Menukar status jantina dalam MyKad bagi pemilik yang menjalani

pembedahan jantina yang diharuskan oleh syarak adalah harus;

dan

Menukar status jantina dalam MyKad bagi pemilik yang menjalani

pembedahan jantina yang tidak dibenarkan oleh syarak adalah

haram.

Hukum Menukar Status Jantina Di Mykad (2005)32

BAB 10

SOSIAL DAN SYARIAH

209

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

Hukum Orang Islam Bekerja Di Rumah Orang Bukan

Islam (2005)
33

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-69 yang bersidang pada 13-15 Jun 2005

telah membincangkan Hukum Orang Islam Bekerja Di Rumah Orang

Bukan Islam. Muzakarah telah memutuskan bahawa orang Islam

diharuskan bekerja di rumah orang bukan Islam dengan syarat pekerjaan

tersebut dihalalkan oleh syarak, sentiasa menjaga adab dan batas-batas

pergaulan dan pekerjaan tersebut tidak menghalang atau menjejaskan

tanggungjawab sebagai orang Islam.

Hukum Pelupusan Buku Teks Pendidikan Islam Secara

Kitar Semula (Recycle) (2005)
34

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-69 yang bersidang pada 13-16 Jun 2005

telah membincangkan Hukum Pelupusan Buku Teks Pendidikan Islam

Secara Kitar Semula (Recycle). Muzakarah telah memutuskan bahawa

Hukum Pelupusan Buku Teks Pendidikan Islam Secara Kitar Semula

(Recycle) adalah harus dengan syarat-syarat berikut:

1.

2.

3.

Kerja-kerja pengkitaran semula buku-buku teks Pendidikan Islam

seelok-eloknya dilakukan oleh syarikat-syarikat yang dimiliki oleh

orang Islam.

Pekerja yang terlibat dalam proses pengkitaran semula hendaklah

terdiri daripada orang Islam.

Kertas dan buku teks Pendidikan Islam yang dikitar semula hendaklah

BAB 10

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

210

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

Hukum Menulis Ayat-Ayat Al-Quran Mengikut Reka

Bentuk Alat Permainan Seperti Wau, Tumbuhan,

Bunga-Bungaan Dan Seumpamanya (2005)

35

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-69 yang bersidang pada 13-15 Jun 2005

telah membincangkan Hukum Menulis Ayat-Ayat Al-Quran Mengikut

Reka Bentuk Alat Permainan Seperti Wau, Tumbuhan, Bunga-Bungaan

Dan  Seumpamanya. Muzakarah telah memutuskan bahawa:

1.

2.

3.

4.

5.

Penulisan ayat-ayat Al-Quran dalam bentuk hiasan yang keterlaluan

yang boleh menimbulkan kekeliruan dan kesukaran kepada pembaca

adalah dilarang;

Penulisan khat ayat Al-Quran boleh dibuat dengan syarat ditulis

dengan betul dan dapat dibaca;

Tulisan khat ayat Al-Quran tidak boleh dicampuradukkan dengan

ayat-ayat lain sehingga boleh mengelirukan pembaca;

Tulisan khat ayat-ayat Al-Quran mestilah ditulis dengan sempurna

dan susunan ayat-ayatnya tidak boleh terputus-putus sehingga

mencacat atau mengelirukan atau mengubah maknanya; dan

Tulisan seni khat ayat-ayat Al-Quran yang dibuat dalam pelbagai

bentuk sehingga menimbulkan kekeliruan dan menghilangkan tujuan

4.

tidak digunakan untuk membuat bahan yang tidak sesuai seperti

kertas tandas dan sebagainya.

Bahan-bahan kimia yang digunakan dalam proses pengkitaran

semula hendaklah tidak mengandungi bahan najis.

BAB 10

SOSIAL DAN SYARIAH

211

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

ayat-ayat Al-Quran diturunkan iaitu untuk dibaca, difahami dan

dihayati adalah dilarang.

Hukum Rakaman Lagu-Lagu Nasyid Berbentuk Doa

(2005)
36

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-69 yang bersidang pada 13-15 Jun 2005

telah membincangkan Hukum Rakaman Lagu-Lagu Nasyid Berbentuk

Doa. Muzakarah telah memutuskan bahawa lagu-lagu nasyid berbentuk

doa diharuskan di dalam Islam selagimana nyanyian tersebut mempunyai

senikata yang baik yang memuji Allah dan Rasul, keindahan makhluk

Allah atau kepada tanggungjawab atau mengenai sifat bertaqwa kepada

Allah SWT, tidak biadap dan mendorong kepada maksiat, tidak bercampur

gaul di antara lelaki dan wanita, tidak membawa kepada fitnah, tidak

mendedahkan aurat dan tidak memuji makhluk Allah secara berlebihan.

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-69 yang bersidang pada 22-24 November

2005 telah membincangkan Had Tempoh Panggilan Muallaf. Muzakarah

telah memutuskan bahawa di dalam Islam tiada sebarang nas yang

mewajibkan seseorang yang baru memeluk agama Islam dipanggil sebagai

Muallaf. Sebutan dan had tempoh panggilan Muallaf ini lebih bersifat urf

semata-mata.

Had Tempoh Panggilan Muallaf (2005)37

BAB 10

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

212

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

Hukum Penggunaan Anggota Atau Unsur Haiwan Yang

Haram Dimakan Selain Daripada Anjing Dan Babi Untuk

Tujuan Kosmetik (2006)

39

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-74 yang bersidang pada 25 -27 Julai 2006

telah membincangkan Hukum Penggunaan Anggota Atau Unsur Haiwan

Yang Haram Dimakan Selain Daripada Anjing Dan Babi Untuk Tujuan

Kosmetik. Muzakarah telah memutuskan bahawa:

1.

2.

Islam amat menitikberatkan kebersihan. Namun, produk-produk

yang dihasilkan atau diambil daripada anggota atau unsur haiwan

yang halal dimakan, tetapi sekiranya ia mendatangkan mudharat,

penggunaannya adalah dilarang oleh Islam.

Oleh itu, sebarang produk kosmetik atau sebagainya yang

mengandungi bahan najis seperti anggota atau unsur haiwan yang

haram dimakan atau yang memberi kemudharatan kepada manusia

adalah haram digunakan.

Keputusan:

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-73 yang bersidang pada 4-6 April 2006

telah membincangkan Hukum Melantik Wanita Sebagai Hakim Syar'ie.

Muzakarah telah memutuskan bahawa wanita harus dilantik menjadi

Hakim Syar'ie dalam kes-kes selain kes hudud dan qisas. Pemilihan dan

pelantikan hendaklah dibuat dengan penuh teliti dan teratur.

Hukum Melantik Wanita Sebagai Hakim Syar'ie (2006)38

BAB 10

SOSIAL DAN SYARIAH

213

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

Hukum Penyalahgunaan Dadah Jenis Syabu Dan Jenis-

Jenis Dadah Baru Yang Lain (2006)
40

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-76 yang bersidang pada 21-23 November

2006 telah membincangkan Hukum Penyalahgunaan Dadah Jenis Syabu

Dan Jenis-Jenis Dadah Baru Yang Lain. Muzakarah telah memutuskan

bahawa dadah jenis syabu dan dadah-dadah jenis baru yang lain mempunyai

kesan mudharat yang sama seperti ecstasy, katamine dan Gamma

Hyroxybutyric Acid (GHB).

Oleh itu, penyalahgunaan dadah jenis syabu dan dadah-dadah jenis baru

yang lain adalah haram dan semua aktiviti yang berkaitan dengan

penyalahgunaan dadah ini seperti menanam, memproses, memiliki,

menjual, mengedar, membeli atau membenarkan premis digunakan untuk

bersubahat dengan penggunaannya adalah juga diharamkan.

Hukum Penggunaan Ayat-Ayat Suci Al-Quran Dan

Laungan Azan Dalam Nada Dering Dan Paparan Skrin

Di Dalam Telefon Bimbit (2007)

41

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-77 yang bersidang pada 10-12 April 2007

telah membincangkan Hukum Penggunaan Ayat-Ayat Suci Al-Quran Dan

Laungan Azan Dalam Nada Dering Dan Paparan Skrin Di Dalam Telefon

Bimbit. Muzakarah telah memutuskan bahawa pada prinsipnya Islam tidak

menghalang penggunaan nada dering ayat-ayat suci Al-Quran ini dengan

syarat penggunaannya menepati adab yang telah ditetapkan oleh Islam dan

digunakan di tempat-tempat yang tidak mencemarkan kesucian ayat-ayat

suci tersebut seperti di dalam tandas.

BAB 10

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

214

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

Hukum Orang Islam Mengucapkan Tahniah Dan Ucapan

Selamat Bersempena Perayaan Agama Bukan Islam

(2007)

42

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-78 yang bersidang pada 12 Jun 2007 telah

membincangkan Hukum Orang Islam Mengucapkan Tahniah Dan Ucapan

Selamat Bersempena Perayaan Agama Bukan Islam. Muzakarah telah

memutuskan bahawa:

1.

2.

3.

Apa jua amalan atau perlakuan orang Islam dalam hal-hal yang

berkaitan dengan perayaan orang bukan Islam sekiranya melibatkan

akidah atau iktikad seperti mengiktiraf agama bukan Islam atau

menganggap semua agama adalah sama, maka ia ditegah oleh Islam.

Walau bagaimanapun sekiranya amalan atau perlakuan tersebut hanya

atas dasar kemasyarakatan atau hubungan sosial antara Islam dan

bukan Islam untuk tujuan perpaduan, maka ia dibenarkan oleh Islam.

Memberi ucapan tahniah dan selamat atau mengirimkan ucapan

melalui kad atau alat-alat telekomunikasi seperti e-mel atau sistem

pesanan ringkas (SMS) dan sebagainya kepada orang bukan Islam

sempena dengan perayaan agama mereka adalah harus, dengan syarat

ucapan itu tidak mengiktiraf, memuji atau memuliakan agama bukan

Islam serta tidak menggunakan sebarang simbol atau lambang

keagamaan mereka dalam kiriman ucapan tersebut.

BAB 10

SOSIAL DAN SYARIAH

215

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

Hukum Penggunaan Indelible Ink Dalam Pilihanraya

Malaysia (2007)
43

Keputusan:

Muzakarah Khas Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia yang bersidang pada 8 Ogos 2007 telah

membincangkan Hukum Penggunaan Indelible Ink Dalam Pilihanraya

Malaysia. Muzakarah telah memutuskan bahawa berdasarkan penjelasan

dan hasil ujikaji yang telah diberikan oleh pakar-pakar dalam bidang kimia

serta hujah-hujah dan pandangan ahli-ahli Jawatankuasa, Muzakarah

bersetuju memutuskan bahawa Indelible Ink tidak mengandungi bahan-

bahan najis yang diharamkan oleh syarak, tidak mendatangkan mudharat

kepada kesihatan dan tidak menghalang air untuk sampai ke kulit apabila

digunakan. Oleh itu penggunaan Indelible Ink adalah dibenarkan oleh

syarak kerana ia tidak akan menimbulkan masalah kepada ibadah umat

Islam.

Walau bagaimanapun, keputusan Jawatankuasa terhadap kandungan dan

tahap ketelapan Indelible Ink ini hanya tertakluk kepada bahan yang sama

dengan yang telah diuji oleh pakar-pakar berkenaan sahaja.

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-79 yang bersidang pada 6-8 September

2007 telah membincangkan Hukum Berjabat Tangan Dengan Wanita Ajnabi.

Muzakarah telah memutuskan bahawa pada prinsipnya hukum berjabat

tangan dengan wanita ajnabi adalah haram. Walau bagaimanapun, dalam

keadaan tertentu yang sukar dielakkan, ianya dibolehkan tetapi dalam

keadaan terkawal supaya tidak dijadikan budaya dalam masyarakat Islam.

Hukum Berjabat Tangan Dengan Wanita Ajnabi (2007)44

BAB 10

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

216

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

Hukum Wanita Membotakkan Kepala Dan Berhias

Secara Aneh (2008)
46

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal
Ugama Islam Malaysia Kali Ke-80 yang bersidang pada 1-3 Februari 2008
telah membincangkan Hukum Wanita Membotakkan Kepala Dan Berhias
Secara Aneh. Muzakarah telah memutuskan bahawa:

1.

2.

3.

Lelaki dan wanita Islam adalah ditegah menampilkan diri dengan
penampilan yang bertentangan dengan sifat-sifat semulajadi mereka;

Wanita dilarang membotakkan kepala kecuali untuk tujuan rawatan
perubatan bagi mengatasi masalah atau penyakit yang tertentu;

Perbuatan berhias secara aneh dan berlebih-lebihan seperti bertindik
anggota badan selain daripada cuping telinga adalah dilarang oleh
Islam.

Cadangan Melaksanakan Pembangunan Di Atas Tanah

Kubur Islam (2008)
45

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-80 yang bersidang pada 1-3 Februari 2008

telah membincangkan Cadangan Melaksanakan Pembangunan Di Atas

Tanah Kubur Islam. Muzakarah telah memutuskan bahawa hukum

melaksanakan pembangunan di atas tanah-tanah perkuburan Islam yang

telah tidak digunakan untuk mengebumikan mayat adalah diharuskan oleh

Islam dengan syarat pembangunan yang hendak dilaksanakan tidak

bertentangan dengan syariat Islam dan mayat-mayat di tanah perkuburan

tersebut hendaklah terlebih dahulu dipindahkan ke tapak perkuburan Islam

yang lain secara terhormat.

BAB 10

SOSIAL DAN SYARIAH

217

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

Penggantungan Kaligrafi Islam Di Premis Bukan Islam

(2008)
47

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-83 yang bersidang pada 22-24 Oktober

2008 telah membincangkan Hukum Penggantungan Kaligrafi Islam Di

Premis Bukan Islam. Muzakarah telah memutuskan bahawa bagi menjaga

kehormatan dan kemuliaan ayat-ayat suci Al-Quran dan kalimah-kalimah

suci agama Islam, perbuatan menggantung apa jua ayat-ayat suci Al-Quran

atau kalimah-kalimah suci agama Islam di premis-premis bukan Islam atau

mana-mana tempat yang boleh mendedahkannya kepada penghinaan,

penipuan atau penyalahgunaan adalah dilarang oleh Islam.

Penjualan dan penyimpanan kitab suci Al-Quran di kedai-kedai yang

dimiliki oleh orang bukan Islam adalah juga dilarang oleh Islam kerana ia

boleh membawa kepada penghinaan ke atas kehormatan dan kesucian

kitab suci tersebut.

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-83 yang bersidang pada 22-24 Oktober

2008 telah membincangkan mengenai Hukum Pelaksanaan Wasiat Wajibah.

Muzakarah menegaskan bahawa Islam amat menitikberatkan kebajikan

dan kesempurnaan hidup umatnya, terutama anak-anak yang kehilangan

ahli keluarga mereka. Oleh itu, Muzakarah berpandangan bahawa dalam

melaksanakan Wasiat Wajibah adalah harus mengambil pandangan yang

menyatakan bahawa berwasiat kepada ahli-ahli waris (seperti cucu) yang

tidak mendapat pusaka disebabkan halangan-halangan tertentu adalah

merupakan suatu kewajipan yang perlu dilaksanakan.

Hukum Pelaksanaan Wasiat Wajibah (2008)48

BAB 10

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

218

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

Oleh yang demikian, Muzakarah bersetuju memutuskan bahawa dalam kes

di mana seorang anak yang bapa atau ibunya mati terlebih dahulu daripada

datuk atau neneknya, anak tersebut iaitu cucu berhak untuk menerima

Wasiat Wajibah dengan mengambil bahagian faraid bapa atau ibunya pada

kadar tidak melebihi 1/3 daripada harta pusaka datuk atau nenek. Sekiranya

bahagian ibu atau bapa adalah 1/3 atau kurang daripada 1/3, maka

pembahagian tersebut hendaklah dilaksanakan pada kadar tersebut.

Sekiranya bahagian tersebut melebihi 1/3 maka hendaklah dikurangkan

pada kadar tidak melebihi 1/3.

Pelaksanaan Wasiat Wajibah adalah tertakluk kepada syarat-syarat seperti

berikut:

1.

2.

3.

4.

5.

Anak lelaki dan perempuan daripada anak lelaki dan anak perempuan

(cucu) ke bawah adalah layak untuk menerima Wasiat Wajibah.

Hendaklah kedua ibu atau bapa mereka meninggal dunia terlebih

dahulu daripada datuk atau nenek atau ibu atau bapa meninggal dunia

serentak dengan datuk atau nenek dalam kejadian yang sama atau

berlainan.

Cucu lelaki dan perempuan bukan merupakan waris kepada harta

pusaka datuk. Sekiranya mereka merupakan waris ke atas harta

pusaka secara fardu atau ta’sib maka mereka tidak layak untuk

mendapat Wasiat Wajibah walaupun bahagiannya sedikit berbanding

Wasiat Wajibah.

Sekiranya anak lelaki atau anak perempuan berlainan agama dengan

ibu atau bapa atau terlibat dengan pembunuhan ibu atau bapa, maka

dia tidak berhak untuk mendapat Wasiat Wajibah daripada harta

pusaka datuk.

Sekiranya datuk atau nenek telah memberikan harta kepada cucu

melalui hibah, wakaf, wasiat dan sebagainya dengan kadar yang

sepatutnya diterima oleh anak lelaki atau anak perempuan mereka

sekiranya mereka masih hidup, cucu tidak lagi berhak untuk mendapat

Wasiat Wajibah. Sekiranya pemberian tersebut adalah kurang daripada

BAB 10

SOSIAL DAN SYARIAH

219

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

6.

7.

8.

hak yang sepatutnya diterima oleh cucu daripada bahagian anak lelaki

atau anak perempuan maka hendaklah disempurnakan bahagian

tersebut.

Anak akan mengambil bahagian faraid bapa atau ibu yang meninggal

dunia terlebih dahulu daripada datuk atau nenek dan kadar tersebut

hendaklah tidak melebihi kadar 1/3 daripada nilai harta pusaka.

Sekiranya bahagian tersebut adalah 1/3 atau kurang daripada 1/3,

maka pembahagian tersebut hendaklah dilaksanakan pada kadar

tersebut. Sekiranya bahagian tersebut melebihi 1/3 maka hendaklah

dikurangkan pada kadar 1/3 melainkan setelah mendapat persetujuan

ahli-ahli waris yang lain.

Pembahagian Wasiat Wajibah boleh dilaksanakan setelah didahulukan

urusan berkaitan mayat, wasiat ikhtiyariyyah dan hutang piutang.

Pembahagian Wasiat Wajibah kepada cucu-cucu yang berhak adalah

berdasarkan kepada prinsip faraid iaitu seorang lelaki menerima

bahagian 2 orang perempuan.

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-83 yang bersidang pada 22-24 Oktober

2008 telah membincangkan  Hukum Wanita Menyerupai Lelaki (Pengkid).

Muzakarah telah memutuskan bahawa pengkid, iaitu wanita yang

berpenampilan dan mempunyai gerak laku serta naluri seksual seperti

lelaki adalah haram di sisi agama. Muzakarah menggesa agar masyarakat

Islam supaya memberi pendidikan dan tunjuk ajar yang sebaik-baiknya

kepada anak-anak gadis khususnya dalam aspek berpakaian, perlakuan dan

penampilan supaya gejala seumpama ini dapat dielakkan kerana ia adalah

berlawanan dengan fitrah dan sunnatullah.

Hukum Wanita Menyerupai Lelaki (Pengkid) (2008)49

BAB 10

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

220

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

Cadangan Mengenakan Kompaun Terhadap Kesalahan

Undang-Undang Syariah (2008)
50

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-84 yang bersidang pada 15 Disember 2008

telah membincangkan Cadangan Mengenakan Kompaun Terhadap Kesalahan

Undang-Undang Syariah. Muzakarah telah memutuskan bahawa:

1.

2.

Cadangan mengenakan kompaun terhadap umat Islam yang

melakukan kesalahan dalam undang-undang Syariah kurang memberi

kesan dan keinsafan terhadap diri pesalah-pesalah kerana kesalahan

yang dilakukan boleh dibayar dengan wang sahaja.

Oleh itu, sebagai satu kaedah kaunseling untuk memberi nasihat dan

kesedaran kepada pesalah-pesalah, Muzakarah memutuskan supaya

cadangan mengenakan kompaun terhadap kesalahan-kesalahan undang-

undang Syariah di dalam kes-kes takzir yang terpilih tidak dilaksanakan

kerana tindakan mahkamah yang sedang berkuat kuasa diyakini

mampu menanganinya.

Program Penyatuan Semula Keluarga Penghuni Jabatan

Penjara Malaysia (2009)
51

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-86 yang bersidang pada 21-23 April 2009

telah membincangkan Program Penyatuan Semula Keluarga Penghuni

Jabatan Penjara Malaysia. Muzakarah telah memutuskan bahawa

memberikan layanan yang baik kepada para banduan dari segi kebajikan

rohani dan jasmani adalah dituntut oleh Islam dan sebarang unsur-unsur

penderaan atau penyeksaan kepada banduan adalah ditegah.

BAB 10

SOSIAL DAN SYARIAH

221

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

Oleh itu, Muzakarah bersetuju memutuskan bahawa cadangan untuk

melaksanakan Program Penyatuan Semula Keluarga Penghuni Penjara

(Conjugal Visit) adalah bersesuaian dengan ajaran Islam dan wajar

dilaksanakan.

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-86 yang bersidang pada 21-24 April 2009

telah membincangkan Hukum Bertatu Mengikut Pandangan Islam.

Muzakarah telah memutuskan bahawa di dalam Islam hukum bertatu iaitu

pembuat tatu dan orang yang meminta dibuat tatu adalah haram. Oleh itu,

Muzakarah bersetuju memutuskan bahawa orang yang telah bertatu wajib

bertaubat dan menyesal serta menghilangkannya dengan menggunakan

kaedah teknologi yang sedia ada jika tidak mendatangkan sebarang

kemudharatan.

Muzakarah bersetuju memutuskan bahawa orang yang telah bertatu wajib

bertaubat dan menyesal serta menghilangkannya dengan menggunakan

kaedah teknologi yang sedia ada jika tidak mendatangkan sebarang

kemudharatan.

Walau bagaimanapun, sekiranya ia mendatangkan kemudharatan pada

diri dan nyawa, maka ia boleh dibiarkan dan dimaafkan. Bagi orang yang

bertatu dan tidak sempat menghilangkannya setelah meninggal dunia,

maka tatu tersebut tidak wajib dihilangkan kerana ianya akan menyeksa

mayat tersebut.

Muzakarah juga berpandangan bahawa pihak berkuasa yang meluluskan

lesen membuka premis membuat tatu perlu mengenakan syarat iaitu pemilik

dan pekerjanya mestilah bukan beragama Islam di samping orang Islam

dilarang sama sekali mencacah tatu di premis tersebut.

Hukum Bertatu Mengikut Pandangan Islam (2009)52

BAB 10

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

222

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

Status Agama Anak Bawah Umur Selepas Salah Seorang

Pasangan Memeluk Islam (2009)
53

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-87 yang bersidang pada 23-25 Jun 2009

telah membincangkan Status Agama Anak Bawah Umur Selepas Salah

Seorang Pasangan Memeluk Islam. Muzakarah telah memutuskan bahawa:

1.

2.

3.

Apabila salah seorang ibu atau bapa memeluk Islam, agama anak

dibawah umur juga adalah Islam dan  penjagaan anak hendaklah

diletakkan di bawah ibu atau bapa yang beragama Islam.

Oleh yang demikian apabila salah seorang pasangan (ibu atau bapa)

memeluk agama Islam, status agama bagi anak bawah umur pasangan

adalah secara langsung beragama Islam.

Perkara 12(4) Perlembagaan Persekutuan yang memperuntukkan

bahawa agama seseorang yang di bawah umur 18 tahun hendaklah

ditetapkan oleh ibu atau bapa penjaganya tidak perlu dipinda.

Hukum Pemakaian Inai Bercorak Mengikut Syarak

(2009)
54

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-88 yang bersidang pada 2 Oktober 2009

telah membincangkan Hukum Pemakaian Inai Bercorak Mengikut Syarak.

Muzakarah telah memutuskan bahawa:

1. Pemakaian inai pada kedua tangan dan kaki adalah diharuskan bagi

wanita sama ada yang telah berkahwin atau belum selagi mana tidak

menimbulkan fitnah.

BAB 10

SOSIAL DAN SYARIAH

223

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

2.

3.

Walau bagaimanapun, kadar pemakaian inai di kedua-dua tangan

dan kaki adalah terhad sehingga pergelangan tangan dan buku lali

sahaja, manakala warna yang digunakan tidak bersifat kekal seperti

tatu dan mengandungi sebarang unsur yang meragukan. Mengenai

corak atau ukiran yang digunakan pula, corak atau ukiran daun

dan tumbuh-tumbuhan adalah dibenarkan, manakala corak-corak

haiwan, lambang dewa-dewa atau ajaran atau apa jua gambaran yang

bertentangan dengan syarak adalah dilarang.

Pemakaian inai pada kedua tangan dan kaki bagi lelaki adalah tidak

diharuskan kecuali pada sebilangan jari bagi pengantin semasa majlis

perkahwinan dan juga untuk tujuan perubatan.

Hukum Pelancong Bukan Islam Memasuki Masjid Dan

Ruang Solat Utama Di Dalam Masjid (2010)
55

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-90 yang bersidang pada 1 Mac 2010 telah

membincangkan Hukum Pelancong Bukan Islam Memasuki Masjid Dan

Ruang Solat Utama Di Dalam Masjid.

Muzakarah telah memutuskan bahawa pelancong bukan Islam diharuskan

memasuki masjid dan ruang solat dengan syarat mendapat keizinan pihak

pengurusan masjid dan perlakuan serta tingkah laku mereka tidak

mencemarkan kesucian masjid dan sentiasa terkawal dan beradab.

Walau bagaimanapun, perbuatan berdoa atau bertafakur oleh pelancong

bukan Islam mengikut cara agama mereka dalam keadaan yang boleh

menimbulkan fitnah adalah dilarang.

BAB 10

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

224

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

Isu Orang Bukan Islam Membaca Dan Menterjemahkan

Ayat-Ayat Suci Al-Quran (2010)
56

Keputusan:

Muzakarah Khas Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia yang bersidang pada 3 Disember 2010 telah

membincangkan Isu Orang Bukan Islam Membaca Dan Menterjemahkan

Ayat-Ayat Suci Al-Quran. Muzakarah telah memutuskan seperti berikut:

1.

2.

3.

Pada dasarnya bagi tujuan untuk mempelajari, memahami dan

mendekatkan diri kepada ajaran Islam atau bagi tujuan untuk

menjadikannya panduan hidup di dunia dan akhirat atau bagi tujuan

dakwah, Islam tidak pernah menghalang mana-mana pihak termasuk

bukan Islam untuk membaca dan mendalami teks-teks suci Al-Quran

dan tafsirannya. Tetapi ia hendaklah dilakukan dengan jujur dan

ikhlas bagi tujuan tersebut dan bukan untuk kepentingan dan tujuan

tertentu/peribadi, apatah lagi jika ianya dilakukan dengan kesalahan

samada pembacaan atau huraiannya yang menyimpang dari

kehendak sebenar teks-teks tersebut kerana perbuatan seperti ini

boleh mencemarkan kesucian Al-Quran dan Islam serta sekaligus

menimbulkan keraguan, keresahan dan fitnah kepada masyarakat.

Maka dalam situasi yang berlaku akhir-akhir ini, berdasarkan realiti

dan fakta, ahli-ahli muzakarah sebulat suara berpendapat bahawa

tindakan pemimpin-pemimpin politik bukan Islam menggunakan

teks suci Islam termasuk Al-Quran secara sewenang-wenangya dan

tidak menepati maksud yang sebenar di ceramah-ceramah politik,

tidak menunjukkan ciri-ciri keikhlasan yang sebenarnya bagi

mempelajari Islam. Oleh itu, perbuatan yang sedemikian boleh

mendatangkan penghinaan berterusan terhadap kesucian Islam

khususnya Al-Quran sekiranya dibiarkan.

Justeru bersesuaian dengan kaedah Usul Fiqh Sadd Az Zarai’,

Muzakarah bersetuju bahawa perbuatan orang bukan Islam membaca

dan menghuraikan teks-teks Al-Quran sewenang-wenangnya mengikut

BAB 10

SOSIAL DAN SYARIAH

225

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

fahaman sendiri dengan tidak menepati maksud yang sebenar di

samping tidak terdapat unsur-unsur keikhlasan dan kejujuran

adalah merupakan suatu penghinaan terhadap kesucian Al-Quran dan

boleh mendatangkan keraguan dan fitnah di dalam masyarakat. Oleh

itu, ianya perlu dihentikan dengan segera.

Hukum Melantik Orang Bukan Islam Sebagai Peguam

Syar'ie (2010)
57

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali ke-92 yang bersidang pada 15-17 Disember

2010 telah membincangkan Hukum Melantik Orang Bukan Islam Sebagai

Peguam Syar'ie. Muzakarah telah membuat keputusan seperti berikut:

1.

2.

Setelah meneliti keterangan, hujah-hujah dan pandangan yang

dikemukakan, Muzakarah berpandangan bahawa untuk menjadi

seorang Peguam Syar'ie, seseorang itu perlu mampu menguasai ilmu

Al-Quran dan Al Hadith, bahasa Arab, Ilmu Usul Fiqh dan Fiqh

secara keseluruhannya dan ia perlu didasari dengan keimanan

kepada Allah SWT agar tanggungjawab yang dipikul disandarkan

hanya kepada Allah SWT dan demi kemaslahatan umat Islam dan

keadilan menurut perspektif Islam.

Oleh yang demikian, demi menjaga kesucian dan kehormatan agama

dan umat Islam, Muzakarah bersetuju memutuskan bahawa orang

bukan Islam adalah tidak dibenarkan dilantik sebagai Peguam Syar'ie

berpandukan kepada kaedah-kaedah fiqhiyyah dan peruntukan

undang-undang berikut:

a. : Kaedah ini merujuk kepada perlunya menutup pintu-

pintu yang boleh membawa kemudharatan. Sekiranya orang

bukan Islam dibenarkan untuk dilantik sebagai Peguam Syar'ie, ia

memberi ruang kepada orang bukan Islam untuk menguruskan

BAB 10

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

226

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

b.

c.

d.

e.

hal ehwal orang Islam terutama sekali isu-isu syarak. Keadaan

ini boleh menimbulkan kecelaruan di kalangan umat Islam.

: Apabila bertentangan antara dalil-

dalil yang menegah dengan dalil dalil yang menghendaki, hendaklah

diutamakan perkara yang menegah. Larangan melantik orang

bukan Islam sebagai Peguam Syar'ie perlu diutamakan,

walaupun kemungkinan ia mempunyai kebaikan dari satu segi,

tetapi keburukannya perlu diambil kira dan diberi perhatian.

: Kaedah ini bermaksud maslahah

(kebaikan) am perlu didahulukan daripada maslahah khas.

Maslahah am atau umum merujuk kepada maslahah umat Islam

di Malaysia secara keseluruhannya. Manakala maslahah khas

merujuk kepada kebaikan yang mungkin diperolehi oleh orang

tertentu. Dalam situasi hari ini, maslahah orang awam, (umat

Islam) perlu diutamakan.

: Kaedah ini bermaksud tindakan

yang dijalankan oleh pemerintah terhadap rakyat bergantung

kepada maslahah. Dalam konteks ini, pemerintah berhak membuat

keputusan berpandukan kepada kemaslahatan rakyat dengan

berlandaskan kepada syariat Islam.

Berdasarkan peruntukan undang-undang yang sedang

berkuatkuasa, sekiranya seorang bukan Islam dibenarkan untuk

beramal sebagai Peguam Syar'ie dan didapati tidak mematuhi

etika sebagai Peguam Syar'ie atau apa-apa prosedur yang berkaitan

dengan mahkamah syariah, tiada tindakan yang boleh diambil

kerana beliau tidak tertakluk kepada bidang kuasa Mahkamah

Syariah. Oleh yang demikian, tiada tindakan yang boleh diambil

ke atas beliau kerana Mahkamah Syariah tidak mempunyai bidang

kuasa ke atas orang bukan Islam.

BAB 10

SOSIAL DAN SYARIAH

227

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali ke-92 yang bersidang pada 15-17 Disember

2010 telah membincangkan Hukum Pembinaan Kubur Secara Bertingkat.

Muzakarah telah memutuskan seperti berikut:

1.

2.

3.

Setelah mendengar taklimat daripada pihak Jabatan Perancangan

Bandar dan Desa Semenanjung Malaysia serta pandangan dan hujah-

hujah yang dikemukakan, Muzakarah berpandangan bahawa dalam

keadaan darurat di mana berlakunya kepadatan penduduk dan lokasi

tanah perkuburan yang terhad, pembinaan kubur secara bertingkat

merupakan konsep dan kaedah  yang tidak bertentangan dengan syarak.

Sehubungan itu, Muzakarah bersetuju memutuskan bahawa

berdasarkan prinsip hukum Islam, pembinaan kubur secara bertingkat

adalah harus dilaksanakan sekiranya keperluan amat mendesak bagi

mengatasi kekurangan tanah perkuburan orang Islam pada hari ini.

Walau bagaimanapun, kajian terhadap modul-modul pelaksanaannya

perlu diteliti dengan lebih menyeluruh dengan mengambil contoh di

beberapa buah negara luar yang telah melaksanakannya serta

mengambil kira penjimatan kos.

Hukum Pembinaan Kubur Secara Bertingkat (2010)58

Cadangan Reka Bentuk Dataran Pahlawan Negara di

Putrajaya (2010)
59

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali ke-92 yang bersidang pada 15-17 Disember

2010 telah membincangkan Cadangan Reka bentuk Dataran Pahlawan

Negara di Putrajaya. Muzakarah telah membuat keputusan seperti berikut:

BAB 10

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

228

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

1.

2.

Setelah mendengar taklimat daripada pihak Jabatan Kerja raya

Malaysia dan Jabatan Perdana Menteri serta pandangan dan hujah-

hujah yang dikemukakan, Muzakarah bersetuju menerima cadangan

reka bentuk Dataran Pahlawan Negara sepertimana yang dibentang

dan diperjelas oleh pihak Jabatan Kerja Raya Malaysia dan Jabatan

Perdana Menteri.

Muzakarah juga berharap supaya unsur-unsur pembaziran dapat

dielakkan dalam pembinaan Dataran Pahlawan Negara yang

dicadangkan ini.

Hukum Mengadakan Pameran Spesimen Anatomi

Manusia (2011)
60

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-93 yang bersidang pada 21 Februari 2011

telah membincangkan Hukum Mengadakan Pameran Spesimen Anatomi

Manusia. Muzakarah telah memutuskan seperti berikut:

1.

2.

3.

Setelah meneliti keterangan, hujah-hujah dan pandangan yang

dikemukakan, Muzakarah berpandangan bahawa Islam menetapkan

bahawa jasad seorang yang telah meninggal dunia mempunyai

kemuliaan, nilai dan hak kemanusiaan yang wajib dihormati dan

dipelihara sepertimana orang yang masih hidup. Pembedahan dan

pengawetan mayat yang bertujuan untuk pameran dan diperagakan

dalam pelbagai bentuk dan aksi adalah bertentangan dengan syarak.

Oleh yang demikian, selaras dengan ketetapan hukum syarak,

Muzakarah bersetuju memutuskan bahawa hukum mengadakan

pameran spesimen anatomi manusia adalah dilarang oleh Islam.

Walau bagaimanapun, bagi tujuan pendidikan kepada orang awam

berkaitan anatomi manusia, ia boleh dilakukan melalui bahan-bahan

BAB 10

SOSIAL DAN SYARIAH

229

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

pameran yang lain seperti melalui gambar-gambar dan bahan-bahan

tiruan tanpa menggunakan mayat sebenar.

Hukum Menggunakan Pengimbas Badan di Lapangan

Terbang (2011)
61

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-93 yang bersidang pada 21 Februari 2011

telah membincangkan Hukum Menggunakan Pengimbas Badan di Lapangan

Terbang. Muzakarah telah memutuskan seperti berikut:

1.

2.

Setelah meneliti keterangan, hujah-hujah dan pandangan yang

dikemukakan, Muzakarah berpandangan bahawa berdasarkan kaedah

fiqh yang menyebutkan bahawa

pada prinsipnya menjaga keselamatan negara dan rakyat adalah perlu

diutamakan apabila berlaku pertembungan di antara kerosakkan dan

kemaslahatan.

Sehubungan itu, Muzakarah bersetuju memutuskan bahawa tiada

halangan untuk membenarkan penggunaan sistem pengimbas ini

sekiranya berlaku keperluan yang mendesak (dharurat) bagi menjaga

keselamatan negara dari ancaman musuh seperti dadah, senjata api

dan sebagainya.

Hukum Tarian Poco-Poco Dan Seumpamanya Menurut

Perspektif Islam (2011)
62

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-94 yang bersidang pada 20-22 April 2011

telah membincangkan Hukum Tarian Poco-Poco Dan Seumpamanya

BAB 10

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

230

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

Menurut Perspektif Islam. Muzakarah telah memutuskan seperti berikut:

1.

2.

Setelah meneliti keterangan, hujah-hujah dan pandangan yang

dikemukakan, Muzakarah berpandangan bahawa berdasarkan dapatan

daripada kajian awal yang dikemukakan, fakta yang menunjukkan

bahawa tarian poco-poco yang dipraktikkan di Malaysia mempunyai

kaitan secara langsung dengan ritual penganut agama Kristian masih

belum dapat dibuktikan sepenuhnya dan kajian yang lebih terperinci

perlu dilakukan bagi memastikan fakta sebenar asal usul tarian

tersebut. Walaupun demikian, Muzakarah mengambil perhatian

dan menghormati keputusan pengharaman tarian poco-poco yang

dikeluarkan oleh Jawatankuasa Fatwa Negeri Perak.

Sehubungan itu, bagi memastikan apa jua bentuk tarian sama ada

poco-poco atau sebagainya tidak bertentangan dengan ajaran Islam,

Muzakarah memutuskan supaya sebarang bentuk tarian yang

dilakukan hendaklah merujuk Garis Panduan Hiburan Dalam Islam

yang telah diputuskan seperti berikut, antaranya:

a.

b.

c.

d.

e.

Berpakaian menutup aurat, sopan serta tidak memakai pakaian

yang boleh mendedahkan diri kepada eksploitasi penonton dan

tidak bercanggah dengan kehendak Islam;

Gerak tari yang disembahkan tidak menimbulkan fitnah;

Tidak berlaku percampuran antara lelaki dengan perempuan

yang boleh menimbulkan fitnah;

Tidak bertujuan pemujaan atau penyembahan agama bukan

Islam; dan

Tidak dipersembahkan dengan gaya yang memberahikan”.

BAB 10

SOSIAL DAN SYARIAH

231

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-94 yang bersidang pada 20-22 April 2011

telah membincangkan Hukum Menanam Rambut Di Kepala. Muzakarah

telah memutuskan seperti berikut:

1.

2.

Setelah meneliti keterangan, hujah-hujah dan pandangan yang

dikemukakan, Muzakarah berpandangan bahawa Islam tidak

menghalang umatnya untuk melakukan sesuatu rawatan seperti

menanam rambut di kepala dengan tujuan untuk memperelokkan diri

dari keaiban, selagimana tidak bertentangan dan melampaui batasan

yang telah ditetapkan oleh syarak.

Sehubungan itu, Muzakarah bersetuju memutuskan bahawa

menanam rambut di kepala adalah harus dengan syarat penanaman

rambut adalah dengan menggunakan rambut sendiri, menggunakan

bahan-bahan yang suci dan tiada unsur najis serta tidak mendatangkan

sebarang kesan mudharat.

Hukum Menanam Rambut Di Kepala (2011)63

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-95 yang bersidang pada 16-18 Jun 2011

telah membincangkan mengenai Hukum Pemerdagangan Manusia.

Muzakarah telah membuat keputusan seperti berikut:

1. Setelah meneliti keterangan, hujah-hujah dan pandangan yang

dikemukakan, Muzakarah berpandangan bahawa manusia merupakan

makhluk yang amat dimuliakan oleh Allah S.W.T. dan tidak diciptakan

untuk menjadi hamba kepada manusia yang lain.

Hukum Pemerdagangan Manusia (2011)64

BAB 10

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

232

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

2.

3.

Oleh yang demikian, pemerdagangan manusia yang melibatkan

berbagai eksploitasi seperti pelacuran, perhambaan dan sebagainya

adalah bercanggah dengan kemuliaan dan konsep khalifah yang

disyariatkan oleh Allah S.W.T.

Sehubungan itu, Muzakarah bersetuju memutuskan bahawa hukum

memperdagang dan mengeksploitasikan manusia dalam pelbagai

bentuk yang menyalahi hukum syarak adalah diharamkan oleh Islam.

Hukum Mengiringi Bacaan Al-Quran Dengan Muzik

dan Menggunakan Matan Hadis, Terjemahan Al-Quran

Serta Terjemahan Hadis Sebagai Lirik Lagu (2011)

65

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-96 yang bersidang pada 13-15 Oktober

2011 telah membincangkan mengenai Hukum Mengiringi Bacaan Al-Quran

Dengan Muzik dan Menggunakan Matan Hadis, Terjemahan Al-Quran

Serta Terjemahan Hadis Sebagai Lirik Lagu. Muzakarah telah membuat

keputusan seperti berikut:

1.

2.

Setelah meneliti keterangan, hujah-hujah dan pandangan yang

dikemukakan, Muzakarah bersetuju memutuskan supaya panduan

hukum terhadap isu ini dirujuk kepada garis panduan-garis panduan

sedia ada seperti Garis Panduan Hiburan Di Dalam Islam dan Garis

Panduan Penapisan Bahan-bahan Penerbitan Berunsur Islam yang

telah diperakukan oleh Muzakarah.

Muzakarah juga mencadangkan agar pemerhatian secara berterusan

terhadap perkara ini dilakukan oleh JAKIM supaya kecenderungan

industri muzik dalam menggunakan nas-nas Al-Quran atau hadith

sebagai lirik lagu ini terkawal dan tidak mencemarkan kesucian

Islam.

BAB 10

SOSIAL DAN SYARIAH

233

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-96 yang bersidang pada 13-15 Oktober

2011 telah membincangkan mengenai Hukum Wanita Menyusukan Anak

Angkat. Muzakarah telah membuat keputusan seperti berikut:

1.

2.

3.

4.

Setelah meneliti keterangan, hujah-hujah dan pandangan yang

dikemukakan, Muzakarah menegaskan bahawa Islam menggalakkan

setiap ibu yang melahirkan anak untuk menyusukan sendiri bayi

mereka dengan susu ibu sehingga mencapai usia dua tahun, sekiranya

mereka mampu berbuat demikian. Namun begitu, Islam juga

membenarkan wanita yang tidak melahirkan anak tetapi mengambil

anak angkat, untuk menyusukan sendiri anak tersebut dengan bantuan

rawatan perubatan.

Penegasan ini adalah berdasarkan pandangan Jumhur fuqaha’ yang

tidak mensyaratkan seseorang wanita itu mesti hamil terlebih dahulu

untuk menyusukan anak sepertimana pandangan Mazhab Hanbali,

Syafie dan Hanafi yang menyatakan bahawa seorang perempuan yang

hendak menyusukan seorang anak, tidak disyaratkan mempunyai

suami yang menyetubuhinya.

Sehubungan itu, Muzakarah bersetuju memutuskan bahawa

menggunakan ubat atau suntikan untuk merangsang pengeluaran

susu badan adalah harus dengan syarat ianya seorang wanita yang

telah mencapai umur baligh sama ada telah berkahwin ataupun

sebaliknya dan ubat atau hormon yang digunakan tersebut tidak

mengandungi sebarang unsur-unsur najis atau mudharat. Keharusan

ini tidak tertakluk bagi seorang lelaki yang berubah menjadi wanita

melalui pertukaran jantina.

Jumhur fuqaha’ juga bersepakat bahawa terdapat dua kaedah

penyusuan bagi menjadikan bayi tersebut mahram dengan sebab susuan,

Hukum Wanita Menyusukan Anak Angkat (2011)66

BAB 10

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

234

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

5.

6.

7.

8.

iaitu penyusuan secara langsung dari payudara dan penyusuan secara

tidak langsung seperti menggunakan tiub, botol susu dan sebagainya.

Sehubungan itu, bagi wanita yang menggunakan alat sokongan atau

alat bantuan sebagai kaedah menyusukan bayi, Muzakarah memutuskan

bahawa bayi tersebut sah sebagai anak susuan apabila cukup syarat-

syarat penyusuan yang ditetapkan oleh Syarak seperti berikut:

a.

b.

c.

Hujah thabitan ini ialah kerana susu ibu tersebut telah menjadi

makanan asasi kepada bayi yang menumbuhkan daging dan

memanjangkan tulang, sama seperti bayi yang menyusu secara

terus daripada payudara. Walau bagaimanapun, sekiranya kaedah

yang dilakukan adalah dengan cara menyuntik susu melalui qubul

atau dubur, menitik susu ke dalam mata, telinga atau di tempat luka

tubuh badan, maka bayi tersebut tidak sah sebagai anak susuan.

Muzakarah juga memutuskan bahawa seorang wanita beragama

Islam tidak dilarang untuk menyusukan bayi bukan Islam dan begitu

juga seorang bayi beragama Islam boleh menyusu kepada wanita

bukan Islam kerana tidak ada nas syarak yang melarangnya.

Penyusuan tersebut tidak memberi kesan kepada aqidah dan agama

bayi yang disusukan tersebut.

Muzakarah juga memutuskan bahawa susu ibu yang bercampur

dengan bahan-bahan lain adalah sama seperti susu ibu yang tidak

bercampur dengan makanan, minuman atau lainnya sepertimana

pendapat yang rajih daripada ulama’ mazhab Shafie dan Hanbali,

kerana untuk thabit menjadi anak susuan ialah perlu memenuhi

syarat-syarat penyusuan yang ditetapkan oleh Syarak.

Bilangan susuan hendaklah dengan lima kali penyusuan;

Susu yang dihisap mestilah sampai ke perut bayi; dan

Umur bayi tidak melebihi dua tahun mengikut perkiraan bulan

qamariah.

BAB 10

SOSIAL DAN SYARIAH

235

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

9. Bagi seorang lelaki yang mengahwini wanita yang menyusukan bayi

angkat dan bayi tersebut telah thabit menjadi anak susuan, maka

Muzakarah memutuskan bahawa lelaki yang menjadi suami kepada

wanita berkenaan adalah menjadi mahram kepada anak susuan

tersebut.

Keputusan:

Muzakarah Khas Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia yang bersidang pada 11 Januari 2012 telah

membincangkan mengenai Hukum Penggunaan Indelible Ink. Muzakarah

telah membuat keputusan seperti berikut:

1.

2.

Berdasarkan pembentangan laporan analisis kimia, taklimat dan

penjelasan daripada Jabatan Kimia Malaysia serta penjelasan

daripada Suruhanjaya Pilihanraya Malaysia (SPR), adalah didapati

Indelible Ink tidak mengandungi bahan-bahan najis yang diharamkan

oleh syarak, tidak memberikan kesan mudharat dan tidak menghalang

air untuk sampai ke kulit (telap air) apabila digunakan.

Sehubungan itu, Muzakarah bersetuju memutuskan bahawa dari

aspek syarak penggunaan Indelible Ink adalah harus dan dibenarkan

kerana ia tidak akan menimbulkan sebarang masalah kepada ibadah

umat Islam. Keputusan ini hanya tertakluk kepada bahan yang telah

dikemukakan oleh SPR dan diuji oleh Jabatan Kimia Malaysia sahaja.

Hukum Penggunaan Indelible Ink (2012)67

BAB 10

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

236

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

Hukum Penggunaan Peralatan Dan Perhiasan

Berasaskan Abu Tulang Haiwan (Bone China) (2012)
68

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-99 yang bersidang pada 4-6 Mei 2012

telah membincangkan mengenai Hukum Penggunaan Peralatan Dan

Perhiasan Berasaskan Abu Tulang Haiwan (Bone China). Muzakarah telah

membuat keputusan seperti berikut:

1.

2.

3.

4.

5.

Setelah meneliti keterangan, hujah-hujah dan pandangan yang

dikemukakan, Muzakarah menegaskan bahawa berdasarkan mazhab

Shafie, sifat kenajisan babi masih kekal dalam produk bone china

dan sifat najis tersebut tidak akan hilang kerana proses istihalah

dianggap tidak berlaku.

Muzakarah juga berpandangan bahawa sekiranya penggunaan produk

bone china yang berasaskan abu tulang haiwan yang tidak halal

mengikut Syarak ini diharuskan, maka ia akan membuka ruang

kepada penggunaan produk-produk bersumberkan haiwan yang tidak

halal mengikut syarak berleluasa.

Muzakarah juga berpandangan bahawa peralatan atau perhiasan bone

china tidak mencapai tahap keperluan (darurah) kepada masyarakat

untuk memiliki dan menggunakannya.

Sehubungan itu, Muzakarah bersetuju memutuskan bahawa

penggunaan bahan peralatan atau perhiasan yang dihasilkan

daripada abu tulang haiwan (bone china) yang tidak halal mengikut

syarak, termasuk haiwan yang halal dimakan tetapi tidak disembelih

mengikut hukum syarak adalah tidak diharuskan.

Walau bagaimanapun, penggunaan peralatan dan perhiasan berasaskan

abu tulang haiwan (bone china) yang halal dimakan dan disembelih

mengikut hukum syarak adalah diharuskan.

BAB 10

SOSIAL DAN SYARIAH

237

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-100 yang bersidang pada 4-6 Julai 2012

telah membincangkan Hukum Pembinaan Pusara Negara. Muzakarah telah

memutuskan seperti berikut:

1.

2.

3.

Setelah mendengar taklimat dan penjelasan daripada pihak Jabatan

Perdana Menteri (JPM) serta meneliti keterangan, hujah-hujah dan

pandangan yang dikemukakan, Muzakarah berpandangan bahawa

pengurusan jenazah bagi orang Islam mempunyai adab dan

akhlaknya sendiri yang perlu dihormati dan begitu juga pengurusan

jenazah bagi orang bukan Islam yang mempunyai ritual agama

mengikut adat dan budaya amalan mereka.

Muzakarah juga menegaskan bahawa unsur-unsur bermewah-

mewahan dan pembaziran perlu dielakkan dalam pembinaan mana-

mana pusara atau perkuburan.

Berdasarkan penjelasan dan perbincangan terperinci, Muzakarah

bersetuju memutuskan bahawa pembinaan pusara negara seperti yang

dicadangkan adalah dibenarkan dengan syarat-syarat seperti berikut:

a.

b.

Kawasan perkuburan Islam dan bukan Islam      dan jarak yang

dipersetujui ialah 243 kaki/74.2 meter  atau lebih oleh jalan dan

pagar, dan pandangan perlu dilindungi dengan buffer zone yang

ditanam dengan tanaman pagar tinggi.

Upacara agama bukan Islam perlu diadakan di kediaman/ rumah

ibadat agama masing-masing. Walau bagaimanapun, upacara

terakhir (sekiranya perlu sahaja) sebelum jenazah bukan Islam

disemadikan, hanya boleh diadakan di dewan bukan Islam atau

di tapak perkuburan bukan Islam sahaja.

Hukum Pembinaan Pusara Negara (2012)69

BAB 10

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

238

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

4.

5.

c.

d.

Muzakarah juga bersetuju memutuskan supaya pemantauan perlu

dibuat dari masa ke semasa oleh JAKIM dan JPM dan sebarang

perubahan yang dilakukan perlu dilaporkan kepada Muzakarah.

Muzakarah juga bersetuju supaya satu garis panduan disediakan bagi

memudahkan pemantauan dan pengurusan pusara berkenaan.

Bangunan kompleks pusara orang Islam dan bukan Islam perlu

dipisahkan dan jarak yang dipersetujui ialah 24 meter atau lebih,

iaitu kedua-dua bangunan hanya dihubungkan dengan bumbung

sebagai pelindung cuaca hujan.

Nama yang dipersetujui ialah Pusara Negarawan.

Hukum Penggunaan Dakwat Kekal (Indelible Ink) Dalam

Proses Pengundian Oleh Suruhanjaya Pilihan Raya

Malaysia (SPR) (2013)

70

Keputusan:

Muzakarah Khas Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal

Ehwal Ugama Islam Malaysia yang bersidang pada 17 Julai 2013 telah

membincangkan Hukum Penggunaan Dakwat Kekal (Indelible Ink) Dalam

Proses Pengundian Oleh Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia (SPR).

Muzakarah telah membuat keputusan seperti berikut:

1.

2.

Berdasarkan pembentangan laporan analisis kimia, taklimat dan

penjelasan daripada Jabatan Kimia Malaysia serta penjelasan

daripada Suruhanjaya Pilihanraya Malaysia (SPR), adalah didapati

Dakwat Kekal (Indelible Ink) yang akan digunakan oleh SPR tidak

mengandungi bahan-bahan najis yang diharamkan oleh syarak, tidak

memberikan kesan mudharat dan tidak menghalang air untuk sampai

ke kulit (telap air) apabila digunakan.

Sehubungan itu, Muzakarah bersetuju memutuskan bahawa dari

BAB 10

SOSIAL DAN SYARIAH

239

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

aspek syarak penggunaan Dakwat Kekal (Indelible Ink) tersebut

adalah harus dan dibenarkan kerana ia tidak akan menimbulkan

masalah kepada ibadah umat Islam. Keputusan ini hanya tertakluk

kepada bahan yang telah dikemukakan oleh SPR dan diuji oleh Jabatan

Kimia Malaysia sahaja.

Keputusan:

Muzakarah Khas Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal

Ehwal Ugama Islam Malaysia yang bersidang pada 17 Julai 2013 telah

membincangkan Hukum Shisha Menurut Pandangan Syarak. Muzakarah

telah membuat keputusan seperti berikut:

1.

2.

Setelah mendengar pembentangan dan penjelasan pakar-pakar

daripada Kementerian Kesihatan Malaysia dan meneliti maklumat

serta bukti-bukti perubatan dan saintifik terperinci yang dikemukakan

dari dalam dan luar negara mengenai kesan dan kemudharatan besar

yang dihadapi akibat daripada shisha terhadap kesihatan ummah,

pembangunan ekonomi negara serta pembentukan generasi pada

masa akan datang, maka Muzakarah bersetuju memutuskan

bahawa shisha adalah haram. Oleh itu, umat Islam adalah dilarang

menghisap shisha atau menyediakan perkhidmatan menghisap shisha

atau apa-apa aktiviti yang berkaitan dengan shisha.

Muzakarah menegaskan bahawa pengharaman Shisha ini adalah

berdasarkan nas-nas syarak daripada al-Quran dan Hadith serta

Kaedah Fiqhiyyah bagi memastikan lima perkara asas bagi manusia

yang terkandung dalam Maqasid Syari’yyah iaitu menjaga agama,

jiwa, akal, keturunan dan harta dapat dipelihara sepertimana tuntutan

syarak, kerana Shisha jelas memudharatkan kesihatan, membazir dan

mensia-siakan masa dan harta serta dikategorikan sebagai satu

perkara buruk atau keji, berdasarkan nas-nas berikut:

Hukum Shisha Menurut Pandangan Syarak (2013)71

BAB 10

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

240

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

a.

b.

c.

d.

Firman Allah S.W.T. dalam Surah al-Baqarah, ayat 195:

Firman Allah S.W.T. dalam Surah al-A’raf ayat 157:

Sabda Rasulullah S.A.W.:

Kaedah Usul Fiqh:

iaitu “Menutup pintu kerosakkan”

iaitu “menolak kerosakan

adalah didahulukan daripada mencari kemaslahatan”.

Maksudnya:“Dan janganlah kamu sengaja mencampakkan

diri kamu ke dalam bahaya kebinasaan”.

Maksudnya:“Dan ia menghalalkan bagi mereka segala

benda yang baik dan mengharamkan kepada mereka

segala benda yang buruk”.

Maksudnya: “Tidak boleh mudharatkan (diri sendiri) dan

memberi kemudharatan (kepada orang lain)”.

(Hadith riwayat Ahmad, Malik,

Ibn Majah dan al-Daraqutni).

BAB 10

SOSIAL DAN SYARIAH

241

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

Keputusan:

Muzakarah Khas Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal

Ehwal Ugama Islam Malaysia yang bersidang pada 25 Mac 2014 telah

membincangkan mengenai Tragedi MH370. Muzakarah telah membuat

keputusan seperti berikut:

1.

2.

Setelah mendengar dan meneliti tiga (3) kertas kerja yang telah disediakan

mengenai penentuan hukum syarak dalam tragedi MH370, dan setelah

berbincang serta meneliti semua pandangan ulama’ serta pandangan

ahli-ahli pakar pelbagai bidang sejak daripada tragedi ini berlaku pada

8 Mac 2014 hinggalah kepada pengumuman YAB Perdana Menteri

Malaysia pada 24 Mac 2014 bahawa pesawat Malaysia Airlines

(MAS) MH370 disahkan berakhir di tengah-tengah Lautan Hindi

di kawasan barat Perth Australia, Muzakarah menegaskan bahawa

pensabitan kematian seseorang mempunyai kesan dan implikasi yang

besar dari perspektif syarak. Justeru dalam Islam terdapat kaedah-

kaedah yang telah digariskan bagi menangani permasalahan mereka

yang tidak diketahui sama ada masih hidup atau sudah mati, dan dalam

Fiqh kes seperti ini dikenali sebagai Mafqud (orang yang hilang).

Muzakarah menjelaskan bahawa berdasarkan pandangan As-Syafie

“Mafqud ialah orang yang tidak didengari khabarnya, dan barangkali

kemungkinan besarnya dia telah mati”. (Al-Syafie, Al-Umm, 6:182).

Para ulama memperincikan bahawa mafqud dibahagikan kepada dua

bahagian dan hukum kedua-duanya adalah berbeza. Pertama: Mafqud

yang secara zahir dan kebarangkalian kuatnya dianggap telah terkorban.

Mafqud bahagian ini ialah orang yang hilang dalam suatu bencana

kebinasaan. (Ibn Qudamah, Al-Mughni, 6:389). Kedua: Mafqud yang

secara zahir dia masih hidup.Contohnya seseorang yang keluar dari

rumahnya untuk berniaga atau melancong tetapi tidak kembali pulang

ke rumahnya.

Tragedi MH370 (2014)72

BAB 10

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

242

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

3.

4.

5.

Daripada contoh mafqud yang dibawakan oleh Ibn Qudamah,

Muzakarah berpandangan bahawa dalam kes pesawat MH370 yang

berakhir dalam lautan yang amat luas dan dalam, mayat-mayat dan

bangkai pesawat menghadapi kesukaran untuk ditemui, dan pandangan

pakar mengatakan bahawa survival manusia untuk hidup adalah tipis,

maka kes ini bolehlah dikategorikan sebagai Mafqud yang secara

zahir dan kebarangkalian kuatnya dia dianggap telah terkorban.

Muzakarah juga menjelaskan bahawa mengenai kadar tempoh

mafqud sebelum diputuskan status kematiannya, tidak terdapat nas

yang jelas daripada dalil-dalil Quran dan Sunnah berkenaan penetapan

tempoh-tempoh tertentu secara tetap. Kebanyakan pendapat yang

dinukilkan adalah bersumberkan kepada pendapat-pendapat para

sahabat dan pendapat-pendapat tersebut bukan dalam bentuk

kesepakatan yang boleh dinilai sebagai hujah ijmak, kerana wujud

perselisihan dalam kalangan sahabat dan tabi’en. Namun keperluan

kepada tempoh pencarian bagi mafqud adalah disepakati oleh para

ulama’.

Muzakarah juga berpendapat bahawa perbezaan yang ketara dari segi

uruf dan masa perlu diambilkira dalam penentuan tempoh mafqud ini

kerana ia memberi kesan dalam pengsabitan hukum-hakam seterusnya.

Dalam hal ini, Muzakarah memutuskan bahawa dalam tragedi

MH370 ini, keperluan menetapkan tempoh mafqud adalah terletak

kepada pertimbangan ulil amri berdasarkan kepada ijtihadnya selaras

dengan pandangan majoriti ulama, termasuk mazhab Syafie, mazhab

Maliki, mazhab Hanafi dan satu riwayat mazhab Hanbali. (Nihayah

al-Muhtaj, 6:28; Hasyiyah al-Dusuki, 4:434; Hasyiyah Ibn Abidin,

3:332; Al-Kasysyaf, 4:391).

Justeru, berasaskan kepada Kaedah Fiqhiyyah iaitu ‘Menghilangkan

Kemudaratan’, lima (5) prinsip Maqasid Syar'iyyah iaitu menjaga

agama, nyawa, harta, keturunan dan akal serta berasaskan kepada

Siyasah Syariyyah dalam menjaga kemaslahatan keluarga dan

pihak-pihak yang terlibat serta bersesuaian dengan uruf dan waqi’,

Muzakarah memutuskan bahawa keadaan mafqud dalam tragedi

BAB 10

SOSIAL DAN SYARIAH

243

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

6.

7.

8.

ini tidak memerlukan kadar tempoh tertentu kerana usaha-usaha

pencarian yang telah dilaksanakan dengan bersungguh-sungguh

walaupun dalam keadaan lautan yang amat mencabar serta qarinah-

qarinah yang boleh diambilkira sebelum dan selepas pengumuman

Kerajaan bahawa pesawat MH370 berakhir di tengah-tengah Lautan

Hindi, telah melalui tempoh munasabah bagi mafqud yang boleh

diputuskan oleh Ulil Amri.

Sehubungan itu berdasarkan semua keterangan dan hujah-hujah yang

dinyatakan tersebut,Muzakarah bersetuju memutuskan bahawa semua

penumpang pesawat MH 370 adalah dikategorikan sebagai “Mafqud

yang secara zahir dan kebarangkalian kuatnya telah dianggap

terkorban”.

Muzakarah juga memutuskan bahawa jika dalam usaha pencarian

kesan daripada tragedi tersebut, pihak berkuasa berjaya menemui

mayat atau cebisan mayat, maka wajiblah diuruskan mayat tersebut

seperti yang ditetapkan oleh Islam.

Oleh kerana penumpang MH370 ini terdiri daripada berbagai agama

dan jika tidak dapat dibezakan antara Islam dan bukan Islam, maka

untuk menguruskan mayat orang Islam dalam keadaan bercampur ini,

hendaklah diuruskan kesemua mayat yang dijumpai tersebut

mengikut Islam dan sewaktu Solat Jenazah hendaklah diniatkan

hanya untuk orang Islam sahaja.

Jika yang ditemui itu hanya cebisan-cebisan atau sebahagian anggota

kecil sahaja, maka hendaklah dikumpulkan semuanya dan diuruskan

mengikut Islam dan ketika Solat Jenazah hendaklah diniatkan untuk

orang-orang Islam sahaja.

Mengenai hal-hal berkaitan pengagihan harta pusaka, pembubaran

status perkahwinan mangsa, atau hukum-hukum lain yang bersangkutan

daripada tragedi ini, Muzakarah menegaskan bahawa ianya hendaklah

dirujuk kepada pihak berkuasa berkaitan berasaskan peruntukan undang-

undang yang telah ditetapkan setelah pengesahan atau pensabitan

kematian diputuskan oleh mahkamah.

BAB 10

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

244

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

9.

10.

Muzakarah juga berpandangan bahawa dalam menghadapi suasana

tragedi ini, pelaksanaan ibadah-ibadah seperti Solat Hajat, bacaan

Yasin dan sebagainya bolehlah diteruskan oleh umat Islam.

Muzakarah juga memutuskan bahawa orang-orang Islam yang disabitkan

kematiannya dalam tragedi MH370 ini adalah tergolong sebagai

Syahid Akhirat berasaskan kepada hadis Nabi S.A.W. yang menyebutkan

bahawa mati kerana tenggelam termasuk dalam salah satu kategori

Syahid Akhirat.

Kajian Semula Asal Usul Tiupan Rouse Dan Last Post

(2014)
73

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-105 yang bersidang pada 3-5 Februari

2014 telah membincangkan mengenai Kajian Semula Asal Usul Tiupan

Rouse Dan Last Post. Muzakarah telah membuat keputusan seperti berikut:

1.

2.

Setelah mendengar pembentangan dan meneliti laporan penyelidikan

yang telah disediakan oleh Kumpulan Penyelidik daripada Universiti

Kebangsaan Malaysia (UKM) dan meneliti fakta-fakta, hujah-hujah

dan pandangan yang dikemukakan dan Muzakarah bersetuju menerima

dan memperakukan hasil penyelidikan yang telah dikemukakan.

Berdasarkan dapatan penyelidikan tersebut, Muzakarah mendapati

bahawa:

a.

b.

Tiada unsur tashabbuh dalam Tiupan Rouse dan Last Post kerana

tiupan tersebut hanya sebagai penghormatan Negara.

Dalam agama Kristian sendiri tidak mengamalkan tiupan dalam

aktiviti harian mereka mahupun di gereja. Tiupan Rouse dan

Last Post tidak bersumberkan dari agama Kristian.

BAB 10

SOSIAL DAN SYARIAH

245

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

3.

4.

c.

d.

e.

f.

Sehubungan itu, Muzakarah bersetuju memutuskan bahawa Tiupan

Rouse dan Last Post tidak mengandungi unsur syirik, tashabbuh dan

tidak bersumberkan kepada amalan agama Kristian atau Yahudi.

Muzakarah juga berpandangan bahawa walaupun muzik atau bunyi-

bunyian tiada halangan di dalam Islam, tetapi ia dibenarkan

selagimana tidak bercanggah dengan ajaran Islam. Dalam hal ini

Muzakarah menegaskan bahawa penggunaan bunyi-bunyian atau

muzik tidak perlu dilaksanakan dalam pengurusan jenazah orang

Islam sama ada dalam tentera atau sebagainya.

Motif penggunaan Tiupan Rouse dan Last Post pada masa kini

adalah sebagai alat komunikasi tentera dan ditiup di dalam kem.

Penggunaan Tiupan Rouse dan Last Post adalah universal. Ia

bermula apabila berlaku pertembungan di antara Barat dan

Kerajaan Islam Uthmaniah, malah Barat juga mengambil dan

mengubahsuai penggunaan muzik dari Kerajaan Islam

Uthmaniah.

Tidak ada ulama di Negara-negara Islam yang merdeka yang

mengharamkan penggunaan alat-alat muzik dalam tentera.

Didapati bahawa dalam lirik Rouse dan Last Post juga hanya

menunjukkan kata-kata semangat dan tiada unsur-unsur syirik

dan lagha.

Isu Umat Islam Yang Terlibat Dengan Perjuangan Islamic

State (2014)
74

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-106 yang bersidang pada 21 - 22 Oktober

2014 dan Muzakarah Khas Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi

BAB 10

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

246

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

Hal Ehwal Ugama Malaysia Bil. 1/2015 yang bersidang pada 20 April

2015  telah membincangkan Isu Umat Islam Malaysia Yang Berjuang Atas

Nama ISIS. Muzakarah telah membuat keputusan seperti berikut:

1. Setelah meneliti laporan penyelidikan yang telah diperakukan oleh

Panel Pakar Akidah JAKIM dan kertas kerja yang disediakan serta

meneliti fakta-fakta, hujah-hujah dan pandangan yang dikemukakan,

Muzakarah mendapati bahawa:

a.

b.

Islamic State of Iraq and Syria (ISIS) atau Islamic State of Iraq

and Levant (ISIL) merupakan rentetan dari gerakan Salafi Jihadi

di Iraq yang pada asalnya terdiri dari tiga organisasi jihad yang

berbeza: iaitu Ansar al-Islam yang terdiri dari kelompok Salafi

Jihadi warga Iraq yang membentuk kawasan ‘pemerintahan

Islam’ mereka yang tersendiri dan mengamalkan kehidupan

Islami ortodoks dan radikal, keduanya, kumpulan Mujahidin

berasal dari Jordan di bumi Iraq yang mengisytiharkan diri

mereka sebagai ‘Jamaah al-Tawhid wa al-Jihad’ di bawah pimpinan

Abu Mus’ab al-Zarqawi yang berhijrah ke Iraq untuk melancarkan

jihad memerangi pendudukan tentera Amerika Syarikat ke atas

bumi Iraq, dan juga kumpulan mujahidin al-Qaeda yang berhijrah

dari Afghanistan, akibat serangan Amerika Syarikat ke atas bumi

Afghan selepas peristiwa 11 September.

Kebanyakan para ulama Ahli Sunnah Wal Jamaah di seluruh

dunia telah mengingatkan umat Islam agar tidak terpengaruh

dengan kumpulan ISIS atau ISIL ini kerana ideologi keganasan

dan sikap mereka yang mengkafirkan orang yang tidak sehaluan

dengan mereka dan menghalalkan darah mereka. Mereka

membunuh rakyat tidak berdosa dan menghalau golongan

Kristian dan Yazidi dengan penuh kezaliman. Para Ulama  Ahli

Sunnah di seluruh dunia melabelkan ISIS atau ISIL ini sebagai

Khawarij di  zaman moden dan Jumhur Ulama Ahli Sunnah

bersepakat mengenai kesesatan dan juga penyelewengan

golongan ini dan memperingatkan umat Islam agar tidak

terpedaya dengan segala propaganda ISIS atau ISIL ini.

BAB 10

SOSIAL DAN SYARIAH

247

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

2.

3.

4.

Sehubungan itu, berdasarkan fakta-fakta yang telah dikemukakan dan

selaras dengan nas-nas syarak, Muzakarah berpandangan bahawa

kecenderungan dan keghairahan umat Islam untuk berjihad atas

nama ISIS atau ISIL di bumi Syria adalah berpunca daripada

kekeliruan dalam memahami konsep jihad dan mati syahid yang

sebenar menurut Hukum Syarak. Seruan jihad dan mati syahid yang

dipegang oleh mereka adalah bercanggah dengan Islam dan boleh

membawa kepada kekufuran kerana mereka menghalalkan darah

sesama umat Islam.

Muzakarah bersetuju menegaskan bahawa perjuangan kumpulan

militant IS adalah bertentangan dengan ajaran Islam, amalan

demokrasi dan nilai kemanusiaan sejagat. Sehubungan itu, selaras

dengan prinsip dan ajaran Islam yang menolak keganasan dan

pembunuhan sesama manusia, Muzakarah bersetuju memutuskan

bahawa adalah haram bagi umat Islam menyertai kumpulan militan

yang membawa ideologi keganasan dan melakukan pembunuhan,

radikal dan ekstrim seperti Kumpulan IS kerana ia bercanggah

dengan prinsip ajaran Islam dan ia boleh menggugat keselamatan dan

kestabilan Negara.

Muzakarah menasihatkan seluruh umat Islam di Malaysia supaya

tidak mudah terpengaruh atau terjebak dengan keganasan dan

propaganda perjuangan Kumpulan IS ini kerana perjuangan mereka

tidak tergolong sebagai jihad dan kematian mereka juga tidak

dikategorikan sebagai syahid menurut kerangka Hukum Syarak.

BAB 10

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

248

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

Pengurusan Jenazah Orang Islam Yang Disyaki Atau

Disahkan Dijangkiti Virus Ebola (Ebola Virus Disease:

EVD) Di Malaysia (2015)

75

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia Kali Ke-107 yang bersidang pada 10 - 11 Februari

2015 membincangkan Pengurusan Jenazah Orang Islam Yang Disyaki

Atau Disahkan Dijangkiti Virus Ebola (Ebola Virus Disease: EVD) Di

Malaysia. Muzakarah telah membuat keputusan seperti berikut:

1.

2.

3.

Setelah meneliti fakta-fakta, hujah-hujah dan pandangan yang

dikemukakan, Muzakarah menegaskan bahawa setiap mayat orang

Islam wajib dimandi, dikapan, disembahyang dan dikebumikan.

Walau bagaimanapun terdapat pengecualian dan kelonggaran

(rukhsah) kepada hukum ini sekiranya terdapat keadaan-keadaan

yang boleh menimbulkan kemudharatan kepada nyawa manusia.

Muzakarah juga menegaskan bahawa terdapat risiko tinggi

berlakunya jangkitan EVD yang boleh membawa maut kepada orang

yang menguruskan jenazah melalui kontak secara langsung dengan

air mandian yang telah dicemari dengan cairan badan daripada

jenazah seperti darah, muntah, najis, air kencing dan sebagainya.

Sehubungan itu, berdasarkan rukhsah yang diberikan dan prinsip

ajaran Islam yang menegah umatnya daripada menjerumuskan diri

dalam bahaya dan kebinasaan, Muzakarah bersetuju memutuskan

bahawa jenazah orang Islam yang disyaki atau disahkan dijangkiti

Virus Ebola (Ebola Virus Disease: EVD) hendaklah diuruskan

melalui prosedur tayammum yang paling ringan risiko dan kesan

bahayanya seperti melakukan tayammum hanya di atas permukaan

beg jenazah atau pembalut plastik yang membalut jenazah tersebut

sahaja.

BAB 10

SOSIAL DAN SYARIAH

249

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

4. Muzakarah bersetuju supaya satu garis panduan pengurusan jenazah

orang Islam yang disyaki atau disahkan dijangkiti Virus Ebola (Ebola

Virus Disease : EVD)  di Malaysia disediakan bagi memudahkan

pengurusan jenazah bagi kes tersebut.

Pandangan Hukum Muzakarah Jawatankuasa Fatwa

MKI Mengenai Sabitan Tarikh Anggapan Kematian

Mangsa MH370 Dan Tuntutan Syarak Yang Berkaitan

Dengannya (2015)

76

Keputusan:

Muzakarah Khas Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Malaysia yang bersidang pada 20 April 2015 telah membincangkan

mengenai Pandangan Hukum Muzakarah Jawatankuasa Fatwa MKI

Mengenai Sabitan Tarikh Anggapan Kematian Mangsa MH370 Dan

Tuntutan Syarak Yang Berkaitan Dengannya. Muzakarah telah membuat

keputusan seperti berikut:

1.

2.

Muzakarah menarik perhatian mengenai isu sabitan tarikh anggapan

kematian mangsa tragedi MH370 di mana pihak Jabatan Peguam

Negara telah pun menetapkan pada 8 Mac 2014 (iaitu tarikh

kehilangan MH370) dan Jabatan Pendaftaran Negara juga telah pun

menguruskan Perakuan Kematian Dan Surat Anggapan Kematian

Kepada 6 orang waris penumpang mengikut ketetapan tarikh tersebut.

Muzakarah berpandangan bahawa ketetapan tarikh ini sepatutnya

tidak berlaku memandangkan Muzakarah telah pun mengeluarkan

pandangan hukum bahawa tragedi MH370 dikategorikan sebagai

Mafqud (Anggapan Orang Hilang) mengikut hukum fiqah. Apabila

ianya telah diputuskan sebagai Mafqud, maka para ulama’ telah

bersepakat bahawa perlu ada tempoh pencarian sebelum disabitkan

tarikh kematiannya. Muzakarah berpandangan bahawa sepatutnya

tarikh anggapan kematian ini dibuat secara berhati-hati dengan

meraikan pandangan Hukum Syarak kerana ia melibatkan banyak

BAB 10

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

250

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

3.

4.

lagi hukum yang berkaitan dengan tuntutan syarak seperti pewarisan,

tempoh iddah dan sebagainya.

Sehubungan itu, berdasarkan nas-nas syarak yang telah dikemukakan

sejajar dengan ketetapan hukum Mafqud dalam kes ini, Muzakarah

bersetuju memutuskan bahawa tarikh sabit anggapan kematian

mangsa MH370 adalah ditetapkan pada 29 Januari 2015 selaras

dengan pengisytiharan Kerajaan selaku Ulil Amri selepas tempoh

pencarian dilakukan secara bersungguh-sungguh selama setahun

dengan pelbagai kepakaran dari dalam dan luar negara.

Muzakarah juga berpandangan bahawa pengisytiharan kematian pada

8 Mac 2014 tidak boleh dianggap sebagai tarikh kematian, tetapi

hanya sebagai pemakluman kehilangan sahaja.

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Malaysia Kali Ke-108 yang bersidang pada 2-3 November 2015

telah membincangkan mengenai Had Kemuallafan Seseorang Saudara

Baru. Muzakarah telah membuat keputusan seperti berikut:

1.

2.

Setelah meneliti fakta-fakta, hujah-hujah dan pandangan yang

dikemukakan, Muzakarah mengambil perhatian terhadap kebimbangan

yang dikemukakan oleh Jawatankuasa Fatwa Negeri Terengganu

bahawa setakat ini tiada keseragaman oleh negeri-negeri tentang

had tahun bagi seseorang untuk dipanggil muallaf dan ini boleh

mengakibatkan golongan Saudara Baru/Muallaf menuntut hak-hak

seperti zakat di negeri-negeri lain yang mungkin had tahun lebih lama

atau mungkin tiada dinyatakan langsung.

Muzakarah berpandangan bahawa penyelarasan tentang had tahun

ini sangat perlu bagi mengelakkan golongan Saudara Baru/Muallaf

Had Kemuallafan Seseorang Saudara Baru (2015)77

BAB 10

SOSIAL DAN SYARIAH

251

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

3.

4.

ini meminta-minta dan sekiranya pengurusan kebajikan Saudara

Baru/Muallaf ini dilaksanakan dengan betul, sekurang-kurangnya

tempoh tiga (3) tahun sudah mencukupi untuk mereka mendapat

bimbingan dan pendidikan Islam. Mereka juga boleh memohon

bantuan zakat di bawah asnaf lain sekiranya layak.

Bagi memantapkan lagi pengurusan kebajikan golongan Saudara

Baru/Muallaf di Malaysia, Muzakarah bersetuju menerima cadangan

supaya diwujudkan penyeragaman had tempoh panggilan Muallaf

Saudara Baru negeri-negeri seluruh Malaysia seperti yang

dikemukakan oleh Jawatankuasa Fatwa Negeri Terengganu.

Sehubungan itu, Muzakarah bersetuju menetapkan had tempoh

maksima bagi seseorang Saudara Baru dipanggil Muallaf ialah lima

(5) tahun. Walau bagaimanapun, selaras dengan kuasa agama adalah

di bawah bidang kuasa negeri, maka Majlis Agama Islam Negeri

berhak membuat sebarang pengecualian yang dikehendaki.

Pengurusan Pengebumian Jenazah Dalam Kalangan

Warga Polis Diraja Malaysia (2015)
78

Keputusan:

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Malaysia Kali Ke-108 yang bersidang pada 2-3 November 2015

telah membincangkan mengenai Pengurusan Pengebumian Jenazah Dalam

Kalangan Warga Polis Diraja Malaysia. Muzakarah telah membuat

keputusan seperti berikut:

Setelah meneliti fakta-fakta, hujah-hujah dan pandangan yang

dikemukakan, Muzakarah bersetuju memutuskan bahawa:

1. Anggota polis beragama Islam tidak diharuskan mengusung jenazah

anggota polis bukan Islam sewaktu istiadat/upacara pengebumian

dijalankan tanpa sebarang keperluan mendesak yang memerlukan

BAB 10

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

252

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

2.

3.

4.

5.

6.

7.

dia melakukannya. Walau bagaimanapun sekiranya terdapat keperluan

mendesak maka ia diharuskan dengan syarat tidak terlibat dalam

sebarang upacara keagamaan.

Jenazah anggota polis beragama Islam tidak harus diusung oleh

anggota polis bukan Islam sewaktu istiadat/upacara pengebumian

dijalankan tanpa sebarang keperluan mendesak kerana orang Islam

hendaklah diutamakan dalam urusan berkaitan agama Islam dan

tujuan mengiringi jenazah adalah sebagai syafaat kepada jenazah.

Anggota polis beragama Islam adalah dilarang terlibat tanpa sebarang

keperluan mendesak dalam pancaragam sewaktu upacara pengkebumian

anggota polis bukan beragama Islam.

Melepaskan tembakan selepas pengebumian jenazah anggota polis

beragama Islam adalah dilarang kerana muzik dan bunyi-bunyian

tidak dibenarkan di tanah perkuburan.

Tiupan bugle selepas upacara pengebumian dijalankan adalah

dilarang kerana ia termasuk meninggikan suara di tanah perkuburan

serta upacara tersebut tiada faedah dari segi syarak.

Penggunaan bunyi-bunyian atau muzik adalah dilarang dalam

pengurusan jenazah orang Islam sama ada dalam tentera atau

sebagainya.

Penggunaan pakaian seragam anggota tentera yang mengandungi

kalimah Allah dan Muhammad kepada mayat anggota tentera sama

ada Islam atau bukan Islam adalah dilarang.

BAB 10

SOSIAL DAN SYARIAH

253

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

Keputusan:

Muzakarah Khas Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal

Ugama Islam Malaysia yang bersidang pada 21 Disember 2015 di Hotel

Sama-Sama, KLIA, Sepang, Selangor Darul Ehsan telah membincangkan

Hukum Rokok Elektronik dan Vape. Muzakarah telah membuat keputusan

seperti berikut:

1. Setelah mendengar taklimat daripada Kementerian Kesihatan Malaysia

dan pembentangan kertas kajian hukum mengenai “Rokok Elektronik

dan Vape”, Muzakarah mendapati bahawa:

a.

b.

c.

d.

Rokok elektronik mengandungi Nikotin, Propylene Glycol,

Vegetable Glycerin dan bahan perisa dan pewarna. Manakala

vape pula mengandungi Propylene Glycol, Vegetable Glycerin

dan bahan perisa dan pewarna.

Bahan-bahan yang terkandung rokok elektronik dan vape

tersebut boleh memudaratkan dan boleh memberi kesan kepada

kesihatan  seperti ketagihan, menggalakkan pembekuan darah,

kematian mengejut, iritasi pada mata, tekak dan kulit serta

mampu membunuh sel paru-paru. Kandungan lain yang terdapat

di dalam rokok elektronik dan vape juga boleh mendatangkan

kesan sampingan kepada kesihatan.

Prinsip passive smoker seperti pada rokok konvensional juga

terpakai pada rokok elektronik dan vape di mana orang

yang berada di sekeliling juga mendapat kesan hembusan wap

yang keluar daripada rokok elektronik dan vape. Oleh itu, ia tidak

hanya memberi mudarat kepada penghisap rokok elektronik dan

vape  tersebut bahkan juga orang di sekeliling mereka.

Berdasarkan dapatan kajian-kajian dari sudut perubatan dan

saintifik yang dibentangkan tersebut, rokok elektronik dan vape

Rokok Elektronik Dan Vape (2015)79

BAB 10

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

254

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

2.

3.

4.

Dari perspektif syarak, hukum pengharaman memakan atau

meminum atau mengambil bahan-bahan yang memudaratkan disebut

oleh ulama daripada keempat-empat mazhab iaitu Hanafi, Maliki,

Syafie dan Hambali dalam kitab-kitab mereka. Mereka menyatakan

bahawa bahan-bahan yang memudaratkan tubuh badan haram

dimakan, diminum atau diambil sekalipun ia suci seperti racun,

tanah, kaca dan seumpamanya.

Salah satu dalil umum dalam pengharaman penggunaan rokok

elektronik dan vape ini ialah perbuatan tersebut memudaratkan tubuh.

Syariat Islam melarang perbuatan dan tindakan yang membawa

kepada kebinasaan dan memudaratkan diri, sebagaimana firman

Allah S.W.T. dalam Surah Al-Baqarah, ayat 195:

Hadith Nabi SAW:

Antara kriteria kemudharatan yang diambilkira oleh Islam dalam

pengharaman sesuatu makanan atau minuman atau bahan ialah:

a.

masih tidak terbukti sebagai alternatif rawatan ketagihan

berhenti merokok atau nikotin oleh perokok-perokok, malahan

ia menyebabkan lebih ramai akan terjebak dalam permasalahan

ini, termasuk remaja dan kanak-kanak.

“Dan janganlah kamu sengaja mencampakkan diri kamu ke

dalam bahaya kebinasaan”.

“Tidak boleh mudharatkan (diri sendiri) dan memberi

kemudharatan (kepada orang lain)”.

(Hadith riwayat Ahmad, Malik, Ibn Majah dan al-Daraqutni)

Kemudaratan bahan tersebut terbukti dengan jelas atau nyata;

BAB 10

SOSIAL DAN SYARIAH

255

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

5.

b.

c.

d.

e.

Penghujahan berasaskan kepada qiyas juga membuktikan bahawa

rokok elektronik dan vape tidak berbeza hukumnya dengan rokok

konvensional kerana kedua-duanya mempunyai ʿ illah yang sama iaitu

memudaratkan tubuh.

Penggunaan rokok elektronik dan vape adalah bentuk pembaziran

yang diharamkan oleh agama kerana ia adalah perbelanjaan dalam

perkara yang sia-sia, tidak berfaedah, dan malahan memudaratkan

tubuh. Ia juga membebankan ekonomi negara bagi membiayai kos

rawatan penyakit berkaitan.

Penggunaan rokok elektronik dan vape juga terdedah kepada

penyalahgunaan yang boleh membawa kepada kegiatan pengedaran

ganja dan dadah yang berbahaya. Justeru, adalah wajar perkara-

perkara yang sangat terdedah kepada kemudaratan yang besar ditutup

melalui penetapan hukum haram, berasaskan kepada kaedah sadd al-

dhariʿah iaitu “menutup pintu kerosakkan”

Berasaskan kepada maslahah umum, pihak pemerintah mempunyai

kuasa untuk melarang penggunaan bahan-bahan yang memudaratkan

kepada masyarakat bagi menjaga kepentingan umum (maslahah

ammah) mereka berdasarkan kaedah fiqh:

Pengambilan bahan tersebut secara kebiasaannya (ghalib) boleh

membawa kemudaratan;

Kemudaratan merangkumi kemudaratan yang berlaku secara

segera atau secara perlahan;

Kemudaratan merangkumi sesuatu yang boleh membawa

kematian, kehilangan/kerosakkan anggota, membawa penyakit

berbahaya, atau kemudaratan pada akal;

Bahan yang memudharatkan tersebut tidak mempunyai sebarang

manfaat yang muktabar.

BAB 10

KOMPILASI PANDANGAN HUKUM MUZAKARAH JAWATANKUASA FATWA MKI

256

S
O
S
IA
L

D
A
N

S
Y
A
R
IA
H

Islam adalah agama yang lengkap yang sentiasa menjaga kehidupan

manusia sejagat berdasarkan prinsip Maqasid Syariah iaitu menjaga

agama, nyawa, aqal, keturunan dan harta. Penggunaan rokok elektronik

dan vape ini sekiranya tidak dibendung, boleh meruntuhkan lima

prinsip syarak ini.

Berdasarkan kepada hujah-hujah yang dikemukakan serta perbincangan

dan pandangan yang diberikan oleh ahli-ahli, Muzakarah memberi

pandangan hukum bahawa penggunaan rokok elektronik dan vape

adalah haram. Oleh itu, umat Islam adalah dilarang menghisap rokok

elektronik dan vape atau apa-apa aktiviti yang berkaitan dengan

rokok elektronik dan vape.

“Tindakan pemerintah terhadap rakyat hendaklah bergantung

kepada maslahah”