KAMUS KOMPETENSI
JAKIM

KAMUS KOMPETENSI JAKIM

Diterbitkan oleh:
Institut Latihan Islam Malaysia (ILIM)
Jabatan Kemajuan Islam Malaysia (JAKIM)
Jalan Maktab, Seksyen 12
43650 Bandar Baru bangi
Selangor Darul Ehsan

©Institut Latihan Islam Malaysia (ILIM), 2020

Cetakan Pertama 2020

Hak cipta terpelihara. Tidak dibenarkan mengeluar ulang cetak mana-mana bahagian artikel, ilustrasi dan isi kandungan
buku ini dalam apa jua cara sama ada secara elektronik, fotokopi, mekanik rakaman atau lain-lain sebelum mendapat
izin bertulis daripada Pengarah Kanan Institut Latihan Islam Malaysia.

Atur huruf dan rekabentuk oleh:
H Three A Print Sdn. Bhd.
No 18 & 20,
Jalan Perindustrian Balakong Jaya 2/3, Balakong Jaya,
Seri Kembangan, Petaling
43000 Mukim Petaling,
Selangor Darul Ehsan.

Dicetak oleh:
H Three A Print Sdn. Bhd.
No 18 & 20,
Jalan Perindustrian Balakong Jaya 2/3, Balakong Jaya,
Seri Kembangan, Petaling
43000 Mukim Petaling,
Selangor Darul Ehsan.

ISBN 978-967-19029-0-5

ABSTRAK

Kamus Kompetensi JAKIM merupakan
dasar kepada pembentukan tahap
kecekapan dan kompetensi pegawai-
pegawai JAKIM ke arah sebuah pasukan
berprestasi tinggi yang akan menerajui
masa depan perkhidmatan Hal Ehwal
Islam di Malaysia. Sehubungan dengan
itu, kamus ini boleh dijadikan rujukan
dalam penilaian kompetensi, penilaian
prestasi, pengambilan pegawai baru,
pembangunan kerjaya dan pelan
latihan dalam perkhidmatan.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

i

ISI KANDUNGAN ii
GLOSARI viii
KATA ALU-ALUAN YB MENTERI DI JABATAN PERDANA MENTERI (HAL EHWAL AGAMA) x
KATA ALU-ALUAN KETUA PENGARAH JAKIM xi
PRAKATA KETUA PENGARAH KANAN ILIM xii
PENGENALAN 1
LATAR BELAKANG 1
Dasar Pembangunan Sumber Manusia (DPSM) 1
Kompetensi Perkhidmatan Hal Ehwal Islam 2
MODEL KAMUS KOMPETENSI JAKIM 3
Komponen Kompetensi JAKIM 3
Kompetensi Teras 4
Kompetensi Fungsian 4
Kerangka Kompetensi JAKIM 5
STRATEGI PELAKSANAAN KAMUS KOMPETENSI 6
Pelaksanaan Kamus Kompetensi 6
SENARAI KOMPETENSI TERAS GENERIK 7
Kompetensi Teras Generik Kumpulan Pengurusan dan Profesional 7
Kompetensi Teras Generik Kumpulan Pelaksana 8
SENARAI KOMPETENSI TERAS UTAMA 8
Senarai Kompetensi Teras Utama Kumpulan Pengurusan dan Profesional (Lantikan Baharu) 8
Senarai Kompetensi Teras Utama Kumpulan Pelaksana (Lantikan Baharu) 8
TAHAP KECEKAPAN KOMPETENSI 9
Tahap Kecekapan Kompetensi Kumpulan Pengurusan dan Profesional 9
Tahap 1: Berpengetahuan 9
Tahap 2: Berkebolehupayaan 9
Tahap 3: Berkemahiran 9
Tahap 4: Berkepakaran 9
Tahap Kecekapan Kompetensi Kumpulan Pelaksana 10
Tahap 1: Asas 10
Tahap 2: Berkebolehan 10
Tahap 3: Cekap 10
PEMETAAN SKALA TAHAP KECEKAPAN KOMPETENSI 11
Pemetaan Skala Tahap Kecekapan Kompetensi Kumpulan Pengurusan dan Profesional 11
Skala Tahap Kecekapan Kompetensi Teras Generik Kumpulan Pengurusan dan Profesional 11
Skala Tahap Kecekapan Kompetensi Teras Utama Kumpulan Pengurusan dan Profesional
(Lantikan Baharu)

12

Skala Tahap Kecekapan Kompetensi Fungsian Khusus Kumpulan Pengurusan dan Profesional 12
Skala Tahap Kecekapan Kompetensi Fungsian Penempatan Kumpulan Pengurusan dan Profesional 13
Pemetaan Skala Tahap Kecekapan Kompetensi Kumpulan Pelaksana 14
Skala Tahap Kecekapan Kompetensi Teras Generik Kumpulan Pelaksana 14
Skala Tahap Kecekapan Kompetensi Teras Utama Kumpulan Pelaksana (Lantikan Baharu) 14
Skala Tahap Kecekapan Kompetensi Fungsian Khusus Kumpulan Pelaksana 14
Skala Tahap Kecekapan Kompetensi Fungsian Penempatan Kumpulan Pelaksana 15

ISI KANDUNGAN
KA

M
U

S
KO

M
PE

TE
N

SI
 JA

KI
M

ii

KOMPETENSI TERAS GENERIK KUMPULAN PENGURUSAN DAN PROFESIONAL 17
Kompetensi: Pengurusan Organisasi dan Sumber Manusia 18
Kompetensi: Pengurusan Kewangan 19
Kompetensi: Pengurusan Komunikasi 20
Kompetensi: Orientasi Keberhasilan 21
Kompetensi: Orientasi Pembelajaran 22
Kompetensi: Pemikiran Inovatif 23
Kompetensi: Penekanan Kepada Pelanggan 24
Kompetensi: Sensitiviti Persekitaran 25
Kompetensi: Pentadbiran Kewangan dan Aset 26
Kompetensi: Kepimpinan Berpasukan 27
Kompetensi: Protokol dan Etiket Sosial 28
Kompetensi: Pelaksanaan Dasar 29
Kompetensi: Pemikiran Analitik 30
Kompetensi: Pengurusan Acara Rasmi 31
Kompetensi: Pengurusan Operasi 32
Kompetensi: Penulisan Dokumen Rasmi 33
Kompetensi: Penyampaian dan Pengucapan Awam 34
Kompetensi: Penyelesaian Masalah 35
Kompetensi: Memberi Bimbingan 36
Kompetensi: Membuat Keputusan 37
Kompetensi: Mengurus Perubahan 38
Kompetensi: Pemikiran Kritis 39
Kompetensi: Pengurusan Sumber Manusia 40
Kompetensi: Perundingan 41
Kompetensi: Kolaborasi Strategik 42
Kompetensi: Memacu Perubahan 43
Kompetensi: Membina Pemimpin 44
Kompetensi: Memimpin Kecemerlangan Organisasi 45
Kompetensi: Pemikiran Strategik 46
Kompetensi: Penggubalan dan Penguatkuasaan Dasar 47
Kompetensi: Pengurusan Pemegang Kepentingan 48
Kompetensi: Profesionalisme 49
Kompetensi: Pengurusan Bajet 50
KOMPETENSI TERAS GENERIK KUMPULAN PELAKSANA 51
Kompetensi: Pengurusan Acara Rasmi 52
Kompetensi: Pengurusan Program 53
Kompetensi: Penulisan Dokumen Rasmi 54
Kompetensi: Penyampaian dan Pengucapan Awam 55
Kompetensi: Penyelesaian Masalah 56
KOMPETENSI TERAS UTAMA KUMPULAN PENGURUSAN DAN PROFESIONAL (LANTIKAN
BAHARU)

57

Kompetensi 1: i-Qawiyy Al-Amin (Kepimpinan) 58
KOMPETENSI TERAS UTAMA KUMPULAN PELAKSANA (LANTIKAN BAHARU) 59
Kompetensi 1: i-Qawiyy Al-Amin (Kepimpinan dan Kepengikutan) 60
Kompetensi 1: i-Qawiyy Al-Amin (Kepengikutan) 61

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

iii

KOMPETENSI FUNGSIAN KHUSUS KUMPULAN PENGURUSAN DAN PROFESIONAL 63
Bidang Teras 1: Al-Quran dan Al-Hadith 64
Kompetensi 1: Pengetahuan dan Kefahaman Tilawah dan Tahsin Qiraatil Quran 65
Kompetensi 2: Pengetahuan dan Kefahaman Tafsir Al-Quran 66
Kompetensi 3: Pengetahuan dan Pemahaman Ulum Al-Quran 67
Kompetensi 4: Pengetahuan dan Pemahaman Ulum Al-Hadith 68
Kompetensi 5: Pengetahuan dan Pemahaman Takhrij Al-Hadith 69
Bidang Teras 2: Akidah dan Aliran Pemikiran 70
Kompetensi 1: Pemantapan Akidah Ahli Sunnah Wal Jamaah (ASWJ) 71
Kompetensi 2: Pengetahuan dan Pemantapan Tasawuf 72
Kompetensi 3: Pengetahuan dan Kemahiran Perbandingan Agama 73
Kompetensi 4: Kefahaman Aliran Pemikiran dan Firqah 74
Kompetensi 5: Pemantauan Ajaran Sesat 75
Kompetensi 6: Penyelidikan Ideologi Semasa 76
Bidang Teras 3:  Pengurusan Siyasah Syar’iyyah 77
Kompetensi 1: Pengurusan Masjid 78
Kompetensi 2: Kepimpinan Islam 79
Kompetensi 3: Perhubungan Antarabangsa Negara-Negara Islam 80
Kompetensi 4: Pengurusan Institusi-Institusi Islam 81
Kompetensi 5: Pengurusan Kekeluargaan Islam 82
Kompetensi 6: Pengurusan Keimaman 83
Bidang Teras 4:  Penyelidikan dan Pembangunan (R&D) 84
Kompetensi 1: Metodologi Penyelidikan Hukum dan Strategik 85
Kompetensi 2: Pengurusan Fatwa 86
Kompetensi 3: Kemahiran Falak Syarie 87
Kompetensi 4: Semakan dan Tapisan 88
Kompetensi 5: Risikan dan Pemantauan 89
Bidang Teras 5: Tarbiyyah dan Tadribiyyah Islamiyyah 90
Kompetensi 1: Pengurusan Pendidikan Islam (Kepimpinan) 91
Kompetensi 2: Pengurusan Pendidikan Islam (Akademik) 92
Kompetensi 3: Metodologi Pendidikan Islam 93
Kompetensi 4: Psikologi Pendidikan Islam 94
Kompetensi 5: Pendidikan Tahfiz dan Qiraat 95
Kompetensi 6: Pengajian Kitab Turath 96
Kompetensi 7: Pengurusan Latihan Islam (Institut Latihan) 97
Kompetensi 8: Pengurusan Latihan Islam (Pengendalian Latihan) 98
Kompetensi 9: Pengurusan Latihan Islam (Pembangunan Modul) 99
Kompetensi 10: Pengurusan Latihan Islam (Pembangunan Kejurulatihan) 100
Kompetensi 11: Metodologi Latihan Islam 101
Kompetensi 12: Psikologi Latihan Islam 102
Kompetensi 13: Latihan Pengajar Tahfiz dan Qiraat 103
Kompetensi 14: Latihan Pengajar Kitab Turath 104
Bidang Teras 6: Muamalat dan Kewangan Islam 105
Kompetensi 1: Kajian dan Penyelidikan Kewangan Islam 106
Kompetensi 2:  Penulisan/Penyediaan Laporan/Dokumen/Garis Panduan Berkaitan

Kewangan Islam
107

Kompetensi 3: Khidmat Nasihat/Perundingan/Rujukan Berkaitan Kewangan Islam 108

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

iv

Bidang Teras 7: Pengurusan Halal 109
Kompetensi 1: Pelaksanaan Dasar Pensijilan Halal 110
Kompetensi 2:  Pengurusan Dokumentasi dan Pengeluaran Pensijilan Halal Malaysia dan

Sistem MYeHALAL
111

Kompetensi 3: Profesionalisme Pegawai Pemeriksa (Auditor) Halal 112
Kompetensi 4:  Profesionalisme Pegawai Pemantauan dan Penguatkuasaan Pensijilan

Halal Malaysia
113

Bidang Teras 8: Dakwah dan Pembangunan Insan 114
Kompetensi 1: Pengurusan Program Dakwah 115
Kompetensi 2: Pembangunan Modal Insan 116
Kompetensi 3: Pengurusan Kepimpinan Dakwah 117
Kompetensi 4: Pengurusan Kemahiran Psikologi Dakwah 118
Kompetensi 5: Kemahiran Komunikasi dan Media Dakwah 119
Bidang Teras 9: Perundangan Islam 120
Kompetensi 1: Pemahaman Punca Kuasa Perundangan Hal Ehwal Islam 121
Kompetensi 2: Kemahiran Penyediaan Deraf Undang-undang Utama dan Subsidiari 122
Kompetensi 3: Pengurusan Perundingan Dengan Negeri-Negeri 123
Kompetensi 4: Kemahiran Risikan Undang-undang 124
Kompetensi 5: Kemahiran Pengendalian Kes 125
Kompetensi 6: Asas Pendakwaan Syariah 126
Kompetensi 7: Pentadbiran Akta 303 (Pengurusan Perkahwinan Islam) 127
KOMPETENSI FUNGSIAN KHUSUS KUMPULAN PELAKSANA 129
Bidang Teras 1: Al-Quran dan Al-Hadith 130
Kompetensi 1: Pengetahuan dan Kefahaman Tilawah dan Tahsin Qiraatil Quran 131
Kompetensi 2: Pengetahuan dan Kefahaman Tafsir Al-Quran 132
Kompetensi 3: Pengetahuan dan Pemahaman Ulum Al-Quran 133
Kompetensi 4: Pengetahuan dan Pemahaman Ulum Al-Hadith 134
Kompetensi 5: Pengetahuan dan Pemahaman Takhrij Al-Hadith 135
Bidang Teras 2: Akidah dan Aliran Pemikiran 136
Kompetensi 1: Pemantapan Akidah Ahli Sunnah Wal Jamaah (ASWJ) 137
Kompetensi 2: Pengetahuan dan Pemantapan Tasawuf 138
Kompetensi 3: Pengetahuan dan Kemahiran Perbandingan Agama 139
Kompetensi 4: Kefahaman Aliran Pemikiran dan Firqah 140
Kompetensi 5: Pemantauan Ajaran Sesat 141
Kompetensi 6: Penyelidikan Ideologi Semasa 142
Bidang Teras 3:  Pengurusan Siyasah Syar’iyyah 143
Kompetensi 1: Pengurusan Masjid 144
Kompetensi 2: Kepimpinan Islam 145
Kompetensi 3: Perhubungan Antarabangsa Negara-Negara Islam 146
Kompetensi 4: Pengurusan Institusi-Institusi Islam 147
Kompetensi 5: Pengurusan Kekeluargaan Islam 148
Kompetensi 6: Pengurusan Keimaman 149
Bidang Teras 4:  Penyelidikan dan Pembangunan (R&D) 150
Kompetensi 1: Metodologi Penyelidikan Hukum dan Strategik 151
Kompetensi 2: Pengurusan Fatwa 152
Kompetensi 3: Kemahiran Falak Syarie 153
Kompetensi 4: Semakan dan Tapisan 154
Kompetensi 5: Risikan dan Pemantauan 155

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

v

Bidang Teras 5: Tarbiyyah dan Tadribiyyah Islamiyyah 156
Kompetensi 1: Pengurusan Pendidikan Islam (Kepimpinan) 157
Kompetensi 2: Pengurusan Pendidikan Islam (Akademik) 158
Kompetensi 3: Metodologi Pendidikan Islam 159
Kompetensi 4: Psikologi Pendidikan Islam 160
Kompetensi 5: Pendidikan Tahfiz dan Qiraat 161
Kompetensi 6: Pengajian Kitab Turath 162
Kompetensi 7: Pengurusan Latihan Islam (Institut Latihan) 163
Kompetensi 8: Pengurusan Latihan Islam (Pengendalian Latihan) 164
Kompetensi 9: Pengurusan Latihan Islam (Pembangunan Modul) 165
Kompetensi 10: Pengurusan Latihan Islam (Pembangunan Kejurulatihan) 166
Kompetensi 11: Metodologi Latihan Islam 167
Kompetensi 12: Psikologi Latihan Islam 168
Kompetensi 13: Latihan Pengajar Tahfiz dan Qiraat 169
Kompetensi 14: Latihan Pengajar Kitab Turath 170
Bidang Teras 6: Muamalat dan Kewangan Islam 171
Kompetensi 1: Kajian dan Penyelidikan Kewangan Islam 172
Kompetensi 2:  Penulisan/Penyediaan Laporan/Dokumen/Garis Panduan Berkaitan

Kewangan Islam
173

Kompetensi 3: Khidmat Nasihat/Perundingan/Rujukan Berkaitan Kewangan Islam 174
Bidang Teras 7: Pengurusan Halal 175
Kompetensi 1: Pelaksanaan Dasar Pensijilan Halal 176
Kompetensi 2:  Pengurusan Dokumentasi dan Pengeluaran Pensijilan Halal Malaysia dan

Sistem MYeHALAL
177

Kompetensi 3: Profesionalisme Pegawai Pemeriksa (Auditor) Halal 178
Kompetensi 4:  Profesionalisme Pegawai Pemantauan dan Penguatkuasaan Pensijilan

Halal Malaysia
179

Bidang Teras 8: Dakwah dan Pembangunan Insan 180
Kompetensi 1: Pengurusan Program Dakwah 181
Kompetensi 2: Pembangunan Modal Insan 182
Kompetensi 3: Pengurusan Kepimpinan Dakwah 183
Kompetensi 4: Pengurusan Kemahiran Psikologi Dakwah 184
Kompetensi 5: Kemahiran Komunikasi dan Media Dakwah 185
Bidang Teras 9: Perundangan Islam 186
Kompetensi 1: Pemahaman Punca Kuasa Perundangan Hal Ehwal Islam 187
Kompetensi 2: Kemahiran Penyediaan Deraf Undang-undang Utama dan Subsidiari 188
Kompetensi 3: Pengurusan Perundingan Dengan Negeri-Negeri 189
Kompetensi 4: Kemahiran Risikan Undang-undang 190
Kompetensi 5: Kemahiran Pengendalian Kes 191
Kompetensi 6: Asas Pendakwaan Syariah 192
Kompetensi 7: Pentadbiran Akta 303 (Pengurusan Perkahwinan Islam) 193
KOMPETENSI FUNGSIAN PENEMPATAN KUMPULAN PENGURUSAN DAN PROFESIONAL DAN
KUMPULAN PELAKSANA

195

Sektor Ketua Pengarah 196
Institut Latihan Islam Malaysia (ILIM) 196
Bahagian Undang-undang (BUU) 196
Darul Quran (DQ) 197

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

vi

Institut Latihan Kemahiran Islam Malaysia Sarawak (IKMAS) 197
Institut Pengajian Islam dan Dakwah Sabah (IPDAS) 198
Unit Komunikasi Korporat (UKK) 198
Unit Integriti 198
Sektor Dasar 199
Bahagian Dasar Kemajuan Islam (BDKI) 199
Bahagian Penyelarasan Penguatkuasaan dan Pendakwaan Syariah (BPPPS) 199
Bahagian Penyelidikan 200
Bahagian Keurusetiaan dan Hubungan Luar (BKHL) 200
Sekretariat Majlis Halal Malaysia (MHM) 201
Bahagian Maqasid Syariah 201
Kader JAKIM 202
Sektor Operasi 203
Bahagian Dakwah 203
Bahagian Penyiaran 203
Bahagian Keluarga, Sosial dan Komuniti (KSK) 203
Bahagian Penerbitan 204
Bahagian Pendidikan 204
Bahagian Pengurusan Halal (BPH) 204
Sektor Pengurusan 205
Bahagian Pengurusan Sumber Manusia (BPSM) 205
Bahagian Pengurusan Maklumat 205
Bahagian Kewangan 206
Bahagian Khidmat Pengurusan (BKP) 206
JAKIM Sabah 207
JAKIM Sarawak 207
PENUTUP 208
SENARAI JAWATANKUASA TEKNIKAL PENYEDIAAN KAMUS KOMPETENSI JAKIM 209 KA

M
U

S
KO

M
PE

TE
N

SI
 JA

KI
M

vii

Kamus Kompetensi bertujuan sebagai rujukan dasar kepada pembentukan tahap
kecekapan dan kompetensi, corak perkembangan pengetahuan, kemahiran, keupayaan,
kelakuan atau tingkahlaku yang diperlukan oleh seseorang warga kerja dalam
melakukan dan membuat kerja-kerja harian sepertimana fungsi dan tanggungjawab
yang digariskan dalam Job Description (JD).

GLOSARI

Kamus
Kompetensi

Kompetensi yang wajib bagi semua jawatan di dalam sesebuah organisasi. Dalam
komponen kompetensi ini, jawatan-jawatan bagi gred yang berbeza mempunyai
pemetaan tahap kompetensi teras yang berlainan. Kompetensi ini meliputi semua
gred jawatan Kumpulan Pengurusan dan Profesional dan Kumpulan Pelaksana dalam
perkhidmatan Hal Ehwal Islam. Komponen kompetensi teras ini dibahagikan kepada
dua iaitu Teras Generik dan Teras Utama.

Kompetensi yang wajib bagi memenuhi fungsi tugas jawatan-jawatan tertentu dan
bidang khusus/teras perkhidmatan Hal Ehwal Islam. Dalam komponen kompetensi
ini juga, jawatan-jawatan bagi gred dan penempatan yang berbeza mempunyai
kompetensi fungsian yang berlainan. Komponen kompetensi fungsian ini dibahagikan
kepada dua iaitu Fungsian Khusus dan Fungsian Penempatan.

Kompetensi yang wajib bagi semua gred jawatan sama ada Kumpulan Pengurusan dan
Profesional dan Kumpulan Pelaksana dalam perkhidmatan Hal Ehwal Islam. Dalam
komponen kompetensi teras generik ini, jawatan-jawatan bagi gred yang berbeza
mempunyai pemetaan tahap kompetensi teras generik yang berlainan.

Kompetensi  khusus bagi setiap sembilan (9) bidang teras perkhidmatan Hal Ehwal
Islam meliputi semua penempatan pegawai. Pegawai di Gred 41 perlu melalui pusingan
latihan yang lengkap meliputi sembilan (9) bidang teras perkhidmatan Hal Ehwal Islam
dan pegawai di Gred 44 perlu menguasai sekurang-kurangnya empat (4) bidang teras
perkhidmatan Hal Ehwal Islam. Pegawai pada Gred 48 akan mengikuti latihan bidang
teras perkhidmatan Hal Ehwal Islam berdasarkan keperluan penempatan. Justeru,
pegawai perlu menghadiri kursus yang ditetapkan seperti dinyatakan dalam dokumen
Training Roadmap (TRM) JAKIM.

Kompetensi yang wajib bagi setiap semua gred lantikan baharu dalam perkhidmatan
Hal Ehwal Islam.

Kompetensi tertentu bagi memenuhi fungsi tugas jawatan mengikut penempatan
pegawai JAKIM termasuk Kader JAKIM.

Kompetensi
Teras

Kompetensi
Fungsian

Kompetensi
Teras Generik

Kompetensi
Fungsian
Khusus

Kompetensi
Teras Utama

Kompetensi
Fungsian

Penempatan

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

viii

Pemberi Pendidikan Tinggi iaitu Darul Quran (DQ), Institut Kemahiran Islam Malaysia
Sarawak (IKMAS) dan Institut Pengajian Islam dan Dakwah Sabah (IPDAS).

Mempunyai pengetahuan asas mengenai sesuatu kompetensi dan memerlukan seliaan
serta bimbingan untuk mengaplikasi kompetensi tersebut dalam situasi mudah.

Mempunyai pengetahuan mengenai sesuatu kompetensi dan memerlukan seliaan dan
bimbingan untuk mengaplikasi kompetensi tersebut dalam situasi mudah.

Mempunyai pengetahuan mengenai sesuatu kompetensi dan mampu mengaplikasikan
kompetensi tersebut dalam situasi rutin atau mudah dengan seliaan dan bimbingan
yang minima.

Mempunyai pengetahuan mengenai sesuatu kompetensi dan mampu mengaplikasikan
kompetensi tersebut dalam situasi rutin atau mudah tanpa seliaan dan bimbingan.

Mempunyai pengetahuan mendalam mengenai sesuatu kompetensi dan cekap
mengaplikasikan kompetensi tersebut.

Mempunyai pengetahuan mendalam mengenai sesuatu kompetensi dan boleh
mengaplikasikan kompetensi tersebut dalam situasi mencabar.

Mempunyai pengetahuan tinggi mengenai sesuatu kompetensi, mampu mengaplikasi
kompetensi tersebut dalam situasi yang kompleks dan mampu menghasilkan produk
dan kaedah yang berkaitan dengan kompetensi berkenaan.

PPT

Asas

Berpengeta-
huan

Berkebolehan

Berkeboleh-
upayaan

Cekap

Berkemahiran

Berkepakaran

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

ix

KATA ALU-ALUAN YB MENTERI
DI JABATAN PERDANA MENTERI
(HAL EHWAL AGAMA)

Pertamanya, sekalung tahniah diucapkan kepada Institut Latihan Islam Malaysia (ILIM) dan
Pengurusan Tertinggi JAKIM atas kejayaan menerbitkan Kamus Kompetensi, Jabatan Kemajuan
Islam Malaysia (JAKIM). Ia merupakan komitmen tinggi dan langkah proaktif ILIM untuk

meningkatkan modal insan melalui pembangunan latihan dan kompetensi pegawai Hal Ehwal Islam di
peringkat persekutuan dan negeri.

Sejajar dengan Dasar Pembangunan Sumber Manusia Perkhidmatan Awam (DPSM), Jabatan
Perkhidmatan Awam (JPA) bagi menjelaskan prinsip dan pendekatan pembangunan sumber manusia,
insiatif ini telah berjaya diterjemahkan melalui penyediaan Kamus Kompetensi Jabatan Kemajuan Islam
Malaysia (JAKIM) ke arah usaha untuk melahirkan Pegawai Hal Ehwal Islam yang memiliki keupayaan
intelektual, kepakaran yang tinggi, mempunyai pengalaman yang luas serta menjadi sumber rujukan
dalam dan luar organisasi.

Dokumen yang dibangunkan ini juga selari dengan dasar Manhaj Rabbani yang menitikberatkan
kepimpinan dan tadbir urus yang terbaik, integriti tertinggi dan etika terunggul dalam kalangan pegawai
perkhidmatan Hal Ehwal Islam. Pembentukan insan rabbani, organisasi rabbani bahkan Negara rabbani
pasti tidak akan tercapai jika kita tidak mempunyai strategi perancangan yang sistematik.

Penyediaan dan pelaksanaan Kamus Kompetensi JAKIM ini juga merupakan langkah strategik dalam
pembentukan tahap kecekapan dan kompetensi para pegawai JAKIM ke arah sebuah pasukan berprestasi
tinggi yang akan menerajui masa depan perkhidmatan Hal Ehwal Islam di Malaysia. Bagi saya, keunikan
dokumen ini ialah gabungan komponen Kompetensi Teras dan Fungsian yang merangkumi aspek sikap
(attitude), pengetahuan (knowledge), kemahiran (skills) dan spiritual (spiritual). Ia amat bertepatan
dengan Manhaj Rabbani yang ingin saya garapkan iaitu dengan pembinaan keilmuan (Thaqafah),
pemantapan kerohanian (Ruhaniyyah) dan kelestarian aktivisme (Da’wah).

Harapan saya agar usaha ini akan disambut baik oleh semua pihak warga kerja JAKIM dan akhirnya
JAKIM dapat menyediakan para pegawai dan warga kerja yang mempunyai disiplin terbaik, integriti
tertinggi, etika terunggul, berpengetahuan tinggi, berkemahiran dan mempunyai hala tuju yang jelas.

Akhir kata, sekalung tahniah sekali lagi diucapkan kepada Pengurusan Tertinggi JAKIM atas inisiatif
penyediaan dokumen ini. Setinggi-tinggi penghargaan juga kepada semua ahli jawatankuasa teknikal
yang telah terlibat dalam penyediaan Kamus Kompetensi JAKIM ini.

Sekian, terima kasih.

YB SENATOR DATUK DR. ZULKIFLI MOHAMAD AL-BAKRI
Menteri di Jabatan Perdana Menteri (Hal Ehwal Agama)

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

x

KATA ALU-ALUAN KETUA PENGARAH
JABATAN KEMAJUAN ISLAM MALAYSIA

Peningkatan prestasi merupakan cabaran kepada organisasi dalam usaha mengekalkan saingan
dalam pasaran global. Peningkatan prestasi ini akan dapat dicapai sekiranya organisasi mempunyai
pegawai berkemahiran, berpengetahuan dan berkomitmen untuk menjadikan organisasi tempat

kerja bertambah maju. Latihan adalah suatu proses memperolehi dan memperbaiki kemahiran,
pengetahuan dan sikap yang diperlukan untuk mempertingkatkan prestasi kerja. Ia juga merupakan
suatu pelaburan yang dibiayai oleh organisasi. Kebanyakan pegawai ingin melakukan tugas dengan
sebaik mungkin, tetapi kerana mereka tiada kemahiran yang diperlukan, masalah akan timbul. Oleh
itu, latihan dianggap sebagai sesuatu yang penting untuk menyelesaikan masalah.

Perubahan juga sering berlaku sama ada perubahan teknologi, dasar dan sebagainya. Kegagalan untuk
mengenalpasti kesan cabaran luaran kepada organisasi akan mengundang bencana. Melengahkan atau
mengabaikan perubahan yang perlu dibuat dalam organisasi boleh menyebabkan kesukaran organisasi
untuk kekal berdaya saing. Oleh itu, bagi membolehkan peningkatan prestasi dan adaptasi perubahan,
reka bentuk latihan yang mantap amat diperlukan. Persoalan seringkali ditimbulkan tentang sejauh
manakah keberkesanan latihan yang dijalankan kepada pekerja bagi sesebuah organisasi. Umumnya,
untuk menguruskan latihan yang efektif ia memerlukan perancangan yang sistematik.

Usaha ILIM dalam membuat pemetaan kompetensi dan latihan yang diperlukan  melalui satu pelan
terancang iaitu Kamus Kompetensi JAKIM mengambil kira aspek kompetensi generik (generic),
kompetensi fungsian (functional) dan semua gred di JAKIM merupakan langkah proaktif yang tepat
dan amat perlu dijayakan oleh semua pihak di JAKIM. Ia penting bagi memastikan pegawai JAKIM yang
berpengetahuan, berkemahiran, berkompetensi tinggi, sahsiah tinggi dan berkepakaran dalam bidang
perkhidmatan Hal Ehwal Islam.

Saya ingin merakamkan setinggi penghargaan kepada semua ahli jawatankuasa teknikal yang telah
terlibat dalam penyediaan Kamus Kompetensi JAKIM ini terutama Pengurusan Tertinggi ILIM sebagai
peneraju penyediaan dokumen ini.

Semoga usaha ini dapat dijayakan oleh semua pengarah bahagian, penyelia, pegawai serta setiap
warga kerja JAKIM.

Sekian, terima kasih.

DATUK ABDUL AZIZ BIN JUSOH
Ketua Pengarah JAKIM

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

xi

PRAKATA PENGARAH KANAN
INSTITUT LATIHAN ISLAM MALAYSIA

Alhamdulillah bersyukur kita kehadrat Ilahi kerana dengan izin dan limpah kurnia-Nya, Kamus
Kompetensi JAKIM berjaya disiapkan dengan sempurna. Kamus Kompetensi JAKIM ini
merupakan dasar kepada pembentukan tahap kecekapan dan kompetensi serta pelan latihan

strategik bagi memperkasakan pembangunan modal insan khususnya dari aspek pembangunan latihan
dan kompetensi pegawai Hal Ehwal Islam JAKIM di seluruh negeri dan persekutuan sejajar dengan era
ledakan teknologi maklumat dan dunia tanpa sempadan pada masa kini.

Usaha ini adalah selaras dengan Dasar Pembangunan Sumber Manusia Perkhidmatan Awam (DPSM)
yang telah diperkenalkan iaitu untuk meningkatkan perkembangan pengetahuan, kemahiran, keupayaan,
kelakuan atau tingkahlaku yang diperlukan oleh seseorang wargakerja dalam melakukan dan melaksanakan
tugas harian sepertimana fungsi dan tanggungjawab yang ditetapkan. Bagi menyokong dasar tersebut,
pelan latihan yang merangkumi struktur dan program-program latihan yang lebih sistematik dan
komprehensif perlu disediakan. Ia perlu bagi memastikan setiap anggota jabatan ini dilengkapkan dengan
pengetahuan, sikap, kemahiran serta pengalaman yang bersesuaian melalui program pembangunan
modal insan yang terancang berteraskan pembangunan kompetensi dan pembelajaran yang berterusan
serta sistematik selari dengan perkembangan semasa dunia pada masa kini.

Langkah proaktif untuk mempertingkat profesionalisme dan kompetensi pegawai  JAKIM sebagai
platform penting ke arah peningkatan kemajuan kerjaya setiap anggota perkhidmatan awam boleh
direalisasikan menerusi penyediaan Kamus Kompetensi JAKIM ini. Ia merupakan landasan tepat sebagai
panduan bagi para penyelia, pegawai pada setiap bahagian dan Kader JAKIM untuk meningkatkan
kompetensi perkhidmatan Hal Ehwal Islam untuk mengikuti latihan secara sistematik sama ada
disediakan oleh pihak ILIM atau institusi latihan lain.

Akhir kalam, ucapan  syabas dan terima kasih saya ucapkan kepada semua pihak yang terlibat sama
ada secara langsung atau tidak langsung atas usaha gigih dan niat murni  dalam  menyediakan Kamus
Kompetensi JAKIM yang akan diimplementasikan bermula tahun 2020 bagi melonjakkan lagi serta
mempertingkat profesionalisme dan kompetensi pegawai  JAKIM.

Sekian, terima kasih.

DR. NORDIN BIN AHMAD
Pengarah Kanan ILIM

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

xii

PENGENALAN

LATAR BELAKANG

Dokumen ini akan menjadi panduan dan rujukan kepada Jabatan Kemajuan Islam Malaysia (JAKIM)
dalam pembangunan modal insan dan kompetensi Pegawai Hal Ehwal Islam (PHEI).  Dokumen Kamus
Kompetensi ini perlu dibaca secara bersama dengan Training Roadmap (TRM) atau Pelan Latihan JAKIM.

Dasar Pembangunan Sumber Manusia Perkhidmatan Awam (DPSM)

Dasar Pembangunan Sumber Manusia Perkhidmatan Awam (DPSM) menetapkan bahawa setiap
anggota perkhidmatan awam perlu melengkapkan diri atau dilengkapkan dengan sikap (attitude),
kemahiran (skills) dan pengetahuan (knowledge) yang bersesuaian, melalui program pembangunan
sumber manusia yang terancang serta berteraskan pembangunan kompetensi dan pembelajaran
berterusan. DPSM juga diperkenalkan bertujuan untuk menjelaskan prinsip dan pendekatan
pembangunan sumber manusia yang mempunyai kemahiran berfikir ke hadapan, berkeupayaan dan
beretika ke arah pembentukan pegawai awam yang P.I.N.T.A.R iaitu mempunyai kompetensi asas
seperti berikut:

Profesionalisme, Produktif dan Berpaksikan Rakyat

Integriti, Inovatif dan Impak Tinggi

Nilai-Nilai Murni

Tangkas dan Technology Savy

Agen Pemecut Digitalisasi dan Perubahan

Relevan dan Responsif

P

I

N

T

A

R

Melalui DPSM, konsep asas kompetensi telah ditakrifkan semula merangkumi Kompetensi Teras dan
Kompetensi Fungsian. Manakala konsep latihan telah dianjak kepada konsep pembangunan kompetensi
berteraskan pendekatan pembelajaran 3P iaitu Pendidikan (Educate), Pendedahan (Exposure) dan
Pengalaman (Experience).

Merujuk DPSM yang diperkenalkan, Kompetensi Teras merujuk kepada kemahiran, keupayaan,
keperibadian dan perwatakan yang menyumbang kepada pembangunan diri dan potensi seseorang
pegawai awam. Ia merangkumi aspek-aspek kesejahteraan psikologi, integriti, maruah diri serta
kompetensi yang diperlukan oleh semua pegawai tanpa mengira jenis tugasan atau misi organisasi.

Kompetensi Fungsian merujuk kepada kemahiran, keupayaan, sikap dan pengetahuan khusus serta
pengalaman yang diperlukan untuk menyempurnakan tugas yang dipertanggungjawabkan berdasarkan
deskripsi tugas atau Job Description (JD) semasa.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

1

Kompetensi Perkhidmatan Hal Ehwal Islam

Kompetensi ialah satu corak perkembangan pengetahuan, kemahiran, keupayaan, kelakuan atau
tingkahlaku yang diperlukan oleh seseorang wargakerja dalam melakukan dan melaksanakan tugasan
harian sepertimana fungsi dan tanggungjawab yang digariskan dalam Job Description (JD). Kompenan
pengetahuan dan kemahiran (knowledge and skill) adalah komponen-komponen yang boleh
dikembangkan manakala komponen sikap dan kepercayaan (behavior, attitudes and believes) adalah
komponen yang sukar diubah dan dikembangkan.

Bagi Pegawai Hal Ehwal Islam, satu lagi yang menjadi elemen penting dalam proses pembangunan
modal insan ialah elemen spiritual (kerohanian). Menurut Imam Al-Ghazali, al-nafs, al-qalb, al-ruh dan
al-‘aql merupakan empat elemen spiritual sebagai suntikan kerohanian yang diperlukan manusia dalam
pembangunan modal insan kerana manusia sentiasa memerlukan pertolongan dan kebergantungan
kepada Tuhan, memerlukan kesimbangan emosi atau ketenangan jiwa dalam menjalani kehidupan
seterusnya memastikan kelestarian tanggungjawabnya sebagai penjawat awam.

Keutamaan mesti diberikan kepada aspek spiritual kerana ia merupakan hakikat diri manusia.
Kepincangan dari mana-mana aspek akan menimbulkan ketidak seimbangan individu dan seterusnya
menjejaskan sumber manusia dalam sesebuah organisasi.

Elemen spiritual atau kerohanian ini perlu diterapkan ke dalam sistem pembangunan modal insan
sebagai medium utama dalam proses untuk membangunkan kompetensi pegawai. Ia merangkumi
aspek tingkahlaku atau sikap yang mampu membentuk nilai atau tingkahlaku yang mantap serta dapat
melahirkan modal insan yang berkualiti.

Dalam konteks perkhidmatan Hal Ehwal Islam, sembilan (9) bidang teras perkhidmatan Hal Ehwal
Islam dijadikan rujukan dan asas kepada pembangunan kompetensi dan perkembangan pengetahuan
serta kemahiran dalam perkhidmatan Hal Ehwal Islam. Sembilan (9) bidang teras perkhidmatan Hal
Ehwal Islam tersebut seperti Rajah 1 berikut:

Rajah 1: Bidang Teras Perkhidmatan Hal Ehwal Islam

Al-Quran dan Al-Hadith

Akidah dan Aliran Pemikiran

Pengurusan Siyasah Syar’iyyah

Penyelidikan dan Pembangunan (R&D)

Tarbiyyah dan Tadribiyyah Islamiyyah

Muamalat dan Kewangan Islam

Pengurusan Halal

Dakwah dan Pembangunan Insan

Perundangan Islam

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

2

MODEL KAMUS KOMPETENSI JAKIM

Kamus Kompetensi JAKIM ini bertujuan untuk membentuk pegawai-pegawai JAKIM menjadi pasukan
berprestasi tinggi yang akan menerajui masa depan perkhidmatan Hal Ehwal Islam. Sehubungan dengan
itu, kamus ini boleh dijadikan rujukan dalam penilaian kompetensi, penilaian prestasi, pengambilan
pegawai baru, pembangunan kerjaya dan pelan latihan dalam perkhidmatan.

Kamus Kompetensi ini mengandungi kompetensi yang telah ditetapkan bagi Kumpulan Pelaksana
(Gred 19 hingga 40) dan Kumpulan Pengurusan dan Profesional (Gred 41 hingga 54). Kamus ini akan
menjelaskan keupayaan dan tingkah laku setiap kompetensi yang telah ditetapkan. Setiap penyelia
dan pegawai perlu bekerjasama merangka dan menetapkan keperluan kompetensi fungsian masing-
masing mengikut keperluan organisasi. Selain itu, kamus ini juga memberi deskripsi bagi setiap
kompetensi dan memperincikan tahap-tahap kecekapan setiap kompetensi bagi semua gred jawatan
dalam Kumpulan Pelaksana dan Kumpulan Pengurusan dan Profesional.

Komponen Kompetensi JAKIM

Kamus Kompetensi Jabatan Kemajuan Islam Malaysia (JAKIM) merangkumi dua (2) komponen
kompetensi iaitu; Kompetensi Teras dan Kompetensi Fungsian.

1)  Kompetensi Teras ialah kompetensi wajib bagi semua jawatan di dalam sesebuah organisasi.
Dalam kompenen kompetensi ini, jawatan-jawatan bagi gred yang berbeza mempunyai pemetaan
tahap kompetensi teras yang berlainan. Kompetensi ini meliputi semua gred jawatan Kumpulan
Pengurusan dan Profesional dan Kumpulan Pelaksana dalam perkhidmatan Hal Ehwal Islam.
Komponen kompetensi teras ini dibahagikan kepada dua iaitu Teras Generik dan Teras Utama.

1)  Kompetensi Fungsian ialah kompetensi bagi memenuhi fungsi tugas jawatan-jawatan tertentu
dan bidang teras perkhidmatan Hal Ehwal Islam. Dalam komponen kompetensi ini juga, jawatan-
jawatan bagi gred dan penempatan yang berbeza mempunyai kompetensi fungsian yang berlainan.
Komponen kompetensi fungsian ini dibahagikan kepada dua iaitu Fungsian Khusus dan Fungsian
Penempatan.

Rajah 2: Komponen Kompetensi JAKIM

Kompetensi Fungsian

Kompetensi Teras

Komponen
Kompetensi

JAKIM

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

3

Kompetensi Teras

Komponen Kompetensi Teras dibahagikan kepada dua (2) kategori iaitu Kompetensi Teras Generik dan
Kompetensi Teras Utama.

1)  Kompetensi Teras Generik ialah kompetensi yang wajib bagi semua gred jawatan sama ada
Kumpulan Pengurusan dan Profesional dan Kumpulan Pelaksana dalam perkhidmatan Hal Ehwal
Islam. Dalam komponen kompetensi teras generik ini, jawatan-jawatan bagi gred yang berbeza
mempunyai pemetaan tahap kompetensi-kompetensi teras generik yang berlainan.

2  Kompetensi Teras Utama ialah kompetensi utama yang wajib bagi semua gred kemasukan lantikan
baharu dalam perkhidmatan Hal Ehwal Islam. Dalam komponen ini, setiap pegawai yang dilantik
perlu menghadiri kursus yang ditetapkan dalam tempoh 1 hingga 3 tahun (awal perkhidmatan).

Kompetensi Fungsian

Rajah 3:  Komponen Kompetensi Teras

Komponen Kompetensi Fungsian juga dibahagikan kepada dua (2) kategori iaitu Kompetensi Fungsian
Khusus dan Kompetensi Fungsian Penempatan.

1)  Kompetensi Fungsian Khusus ialah kompetensi khusus bagi setiap sembilan (9) bidang teras
perkhidmatan Hal Ehwal Islam meliputi semua penempatan pegawai. Semua pegawai Kumpulan
Pelaksana (Gred 19-40) perlu mempunyai pengetahuan asas dalam sembilan (9) bidang teras
Perkhidmatan Hal Ehwal Islam. Pegawai Kumpulan Pengurusan dan Profesional di Gred 41 perlu
melalui pusingan latihan yang lengkap meliputi sembilan (9) bidang teras perkhidmatan Hal
Ehwal Islam dan pegawai di Gred 44 perlu menguasai sekurang-kurangnya empat (4) bidang
teras perkhidmatan Hal Ehwal Islam. Pegawai pada Gred 48 akan mengikuti latihan bidang
teras perkhidmatan Hal Ehwal Islam berdasarkan keperluan Fungsian Penempatan dan Program
Kepimpinan di ILIM atau lain-lain agensi yang diiktiraf JAKIM. Senarai latihan bagi Kumpulan
Pengurusan dan Profesional telah ditetapkan dalam dokumen Training Roadmap (TRM) JAKIM.

2)  Kompetensi Fungsian Penempatan ialah kompetensi tertentu bagi memenuhi fungsi tugas
jawatan mengikut penempatan pegawai JAKIM termasuk Kader-Kader JAKIM.

Utama

Generik

Kompetensi
Teras

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

4

Kerangka Kompetensi JAKIM

Kompetensi Teras Kompetensi Fungsian

Generik KhususUtama Penempatan

Kerangka
Kompetensi

JAKIM

Rajah 4:  Komponen Kompetensi Fungsian

Penempatan

Khusus

Kompetensi
Fungsian

Rajah 5:  Kerangka Kompetensi JAKIM

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

5

STRATEGI PELAKSANAAN KAMUS KOMPETENSI

Dalam usaha meningkatkan produktiviti dan kecekapan perkhidmatan awam, pembangunan
kompetensi merupakan strategi teras pengurusan sumber manusia. Kompetensi penjawat awam
menjadi faktor utama dalam menentukan kapasiti dan keberkesanan perkhidmatan awam. Jabatan
Kemajuan Islam Malaysia (JAKIM) melalui Institut Latihan Islam Malaysia (ILIM) menetapkan definisi
Kompetensi Perkhidmatan Awam bagi Pegawai Hal Ehwal Islam seperti berikut;

Pelaksanaan Kamus Kompetensi

Pelaksanaan Kamus Kompetensi perkhidmatan Hal Ehwal Islam, Jabatan Kemajuan Islam Malaysia
(JAKIM) diharap akan mewujudkan persekitaran yang mempunyai interaksi antara ciri-ciri peribadi,
pengetahuan dan kemahiran dalam kalangan Pegawai Hal Ehwal Islam.

Kamus Kompetensi boleh membantu menyesuaikan semula peranan organisasi dan juga menyesuaikan
sumber manusia (best match) dengan strategi organisasi. Kepentingan kompetensi dalam pengurusan
sumber manusia adalah kemampuannya membezakan tahap prestasi antara seseorang pekerja
dengan pekerja yang lain. Pegawai perkhidmatan Hal Ehwal Islam perlu mempunyai kompetensi yang
diperlukan oleh sesuatu jawatan bagi melaksanakan tugasan dan tanggungjawabnya dengan berkesan
seterusnya meningkat produktiviti dan prestasi perkhidmatan Hal Ehwal Islam.

Kamus Kompetensi ini perlu dibaca bersama Training Roadmap (TRM) atau Pelan Latihan JAKIM bagi
melaksanakan latihan dalam melengkapkan kompetensi pegawai.

Pengetahuan, kemahiran dan ciri-ciri peribadi pegawai yang perlu untuk
melaksanakan tugas dan tanggungjawab sesuatu jawatan.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

6

SENARAI KOMPETENSI TERAS GENERIK

Kompetensi Teras Generik bagi Kumpulan Pengurusan dan Profesional dan Pelaksana di JAKIM adalah
seperti berikut;

Kompetensi Teras Generik Kumpulan Pengurusan dan Profesional

KOMPETENSI TERAS GENERIK
 (Kumpulan Pengurusan dan Profesional)

1 Pengurusan Organisasi dan Sumber Manusia
2 Pengurusan Kewangan
3 Pengurusan Komunikasi
4 Orientasi Keberhasilan
5 Orientasi Pembelajaran
6 Pemikiran Inovatif
7 Penekanan kepada Pelanggan
8 Sensitiviti Persekitaran
9 Pentadbiran Kewangan dan Aset
10 Kepimpinan Berpasukan
11 Protokol dan Etiket Sosial
12 Pelaksanaan Dasar
13 Pemikiran Analitik
14 Pengurusan Acara Rasmi
15 Pengurusan Operasi
16 Penulisan Dokumen Rasmi
17 Penyampaian dan Pengucapan Awam
18 Penyelesaian Masalah
19 Memberi Bimbingan
20 Membuat Keputusan
21 Mengurus Perubahan
22 Pemikiran Kritis
23 Pengurusan Sumber Manusia
24 Perundingan
25 Kolaborasi Strategik
26 Memacu Perubahan
27 Membina Pemimpin
28 Memimpin Kecemerlangan Organisasi
29 Pemikiran Strategik
30 Penggubalan dan Penguatkuasaan Dasar

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

7

31 Pengurusan Pemegang Kepentingan
32 Profesionalisme
33 Pengurusan Bajet

Kompetensi Teras Generik Kumpulan Pelaksana

KOMPETENSI TERAS GENERIK
(Kumpulan Pelaksana)

1 Pengurusan Acara Rasmi
2 Pengurusan Program
3 Penulisan Dokumen Rasmi
4 Penyampaian dan Pengucapan Awam
5 Penyelesaian Masalah

SENARAI KOMPETENSI TERAS UTAMA

Senarai Kompetensi Teras Utama Kumpulan Pengurusan dan Profesional
(Lantikan Baharu)

KOMPETENSI TERAS UTAMA
 (Pelantikan Baharu Gred 41)

1 i-Qawiyy Al-Amin (Kepimpinan)

Senarai Kompetensi Teras Utama Kumpulan Pelaksana (Lantikan Baharu)

KOMPETENSI TERAS UTAMA
 (Pelantikan Baharu Gred 29)

1 i-Qawiyy Al-Amin (Kepimpinan dan Kepengikutan)

KOMPETENSI TERAS UTAMA
 (Pelantikan Baharu Gred 19)

1 i-Qawiyy Al-Amin (Kepengikutan)

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

8

TAHAP KECEKAPAN KOMPETENSI

Tahap-tahap kecekapan kompetensi ini dibahagikan kepada dua (2) kategori:

a) Kumpulan Pengurusan dan Profesional
b) Kumpulan Pelaksana

Tahap Kecekapan Kompetensi Kumpulan Pengurusan dan Profesional

Tahap-tahap kecekapan kompetensi Kumpulan Pengurusan dan Profesional dibahagikan kepada empat
(4) peringkat bagi setiap kompetensi seperti berikut;

Tahap 1: Berpengetahuan

Tahap 2: Berkebolehupayaan

Tahap 3: Berkemahiran

Tahap 4: Berkepakaran

Mempunyai pengetahuan mengenai sesuatu kompetensi dan memerlukan
seliaan dan bimbingan untuk mengaplikasi kompetensi tersebut dalam
situasi mudah dengan seliaan dan bimbingan.

Mempunyai pengetahuan mengenai sesuatu kompetensi dan mampu
mengaplikasikan kompetensi tersebut dalam situasi rutin atau mudah tanpa
seliaan dan bimbingan.

Mempunyai pengetahuan mendalam mengenai sesuatu kompetensi dan
boleh mengaplikasikan kompetensi tersebut dalam situasi mencabar.

Mempunyai pengetahuan tinggi mengenai sesuatu kompetensi, mampu
mengaplikasi kompetensi tersebut dalam situasi yang kompleks dan mampu
menghasilkan produk, alatan, kaedah dan sebagainya yang berkaitan dengan
kompetensi berkenaan.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

9

Tahap Kecekapan Kompetensi Kumpulan Pelaksana

Tahap-tahap kecekapan kompetensi Kumpulan Pelaksana dibahagikan kepada tiga (3) peringkat bagi
setiap kompetensi seperti berikut;

Tahap 1: Asas

Tahap 2: Berkebolehan

Tahap 3: Cekap

Mempunyai pengetahuan asas mengenai sesuatu kompetensi dan
memerlukan seliaan dan bimbingan untuk mengaplikasi kompetensi
tersebut dalam situasi mudah.

Mempunyai pengetahuan mengenai sesuatu kompetensi dan mampu
mengaplikasikan kompetensi tersebut dalam situasi rutin atau mudah
dengan seliaan dan bimbingan yang minima.

Mempunyai pengetahuan mendalam mengenai sesuatu kompetensi dan
cekap mengaplikasikan kompetensi tersebut.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

10

PEMETAAN SKALA TAHAP KECEKAPAN
KOMPETENSI
Pemetaan Skala Tahap Kecekapan Kompetensi bagi Kompetensi Teras Generik dan Kompetensi
Fungsian setiap gred dalam Kumpulan Pengurusan dan Profesional adalah seperti berikut;

Pemetaan Skala Tahap Kecekapan Kompetensi Kumpulan Pengurusan dan Profesional

Skala
1 2 3 4

Berpengetahuan Berkebolehupayaan Berkemahiran Berkepakaran

Skala Tahap Kecekapan Kompetensi Teras Generik Kumpulan Pengurusan dan
Profesional

Bil Kompetensi Teras Generik
Gred

41 44 48 52 54
1 Pengurusan Organisasi dan Sumber Manusia 1 2 3 4 4
2 Pengurusan Kewangan 1 2 3 4 4
3 Pengurusan Komunikasi 1 2 3 4 4
4 Orientasi Keberhasilan 1 2 3 4 4
5 Orientasi Pembelajaran 1 2 3 4 4
6 Pemikiran Inovatif 1 2 3 4 4
7 Penekanan kepada Pelanggan 1 2 3 4 4
8 Sensitiviti Persekitaran 1 2 3 4 4
9 Pentadbiran Kewangan dan Aset 1 2 3 4 4
10 Kepimpinan Berpasukan 1 2 3 4 4
11 Protokol dan Etiket Sosial 1 2 3 4 4
12 Pelaksanaan Dasar 1 2 3 4 4
13 Pemikiran Analitik 1 2 3 4 4
14 Pengurusan Acara Rasmi 1 2 3 4 4
15 Penulisan Dokumen Rasmi 1 2 3 4 4
16 Penyampaian dan Pengucapan Awam 1 2 3 4 4
17 Penyelesaian Masalah 1 2 3 4 4
18 Memberi Bimbingan 1 2 3 4 4
19 Membuat Keputusan 1 2 3 4 4
20 Mengurus Perubahan 1 2 3 4 4
21 Pemikiran Kritis 1 2 3 4 4
22 Pengurusan Operasi 1 2 3 4 4
23 Pengurusan Sumber Manusia 1 2 3 4 4

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

11

24 Perundingan 1 2 3 4 4
25 Kolaborasi Strategik 1 2 3 4 4
26 Memacu Perubahan 1 2 3 4 4
27 Membina Pemimpin 1 2 3 4 4
28 Memimpin Kecemerlangan Organisasi 1 2 3 4 4
29 Pemikiran Strategik 1 2 3 4 4
30 Penggubalan dan Penguatkuasaan Dasar 1 2 3 4 4
31 Pengurusan Pemegang Kepentingan 1 2 3 4 4
32 Profesionalisme 1 2 3 4 4
33 Pengurusan Bajet 1 2 3 4 4

Skala Tahap Kecekapan Kompetensi Teras Utama Kumpulan Pengurusan dan
Profesional (Lantikan Baharu)

Bil Kompetensi Teras Utama
Gred

41
1 i-Qawiyy Al-Amin (Kepimpinan) 4

Skala Tahap Kecekapan Kompetensi Fungsian Khusus Kumpulan Pengurusan dan
Profesional

Bil Kompetensi Fungsian Khusus
Gred

41 44 48 52 54
1 Bidang Teras 1: Al-Quran dan Al-Hadith 2 3 4 4 4
2 Bidang Teras 2: Akidah dan Aliran Pemikiran 2 3 4 4 4
3 Bidang Teras 3: Penyelidikan dan Pembangunan (R&D) 2 3 4 4 4
4 Bidang Teras 4: Dakwah dan Pembangunan Insan 3 3 4 4 4
5 Bidang Teras 5: Pengurusan Siyasah Syar’iyyah 2 3 4 4 4
6 Bidang Teras 6: Muamalat dan Kewangan Islam 2 3 4 4 4
7 Bidang Teras 7: Tarbiyyah dan Tadribiyyah Islamiyyah 2 3 4 4 4
8 Bidang Teras 8: Pengurusan Halal 2 3 4 4 4
9 Bidang Teras 9: Perundangan Islam 2 3 4 4 4

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

12

Skala Tahap Kecekapan Kompetensi Fungsian Penempatan Kumpulan Pengurusan
dan Profesional

Bil Kompetensi Fungsian Penempatan
Gred

41 44 48 52 54
1 Sektor Ketua Pengarah

1.1 Institut Latihan Islam Malaysia (ILIM) 1 2 3 4 4
1.2  Bahagian Undang-undang (BUU) 1 2 3 4 4
1.3  Darul Quran (DQ) 1 2 3 4 4
1.4   Institut Kemahiran Islam Malaysia Sarawak

(IKMAS)
1 2 3 4 4

1.5   Institut Pengajian Islam dan Dakwah Sabah
(IPDAS)

1 2 3 4 4

1.6  Unit Komunikasi Korporat (UKK) 1 2 3 4 4
1.7  Unit Integriti 1 2 3 4 4

2 Sektor Dasar
2.1  Bahagian Dasar Kemajuan Islam (BDKI) 1 2 3 4 4
2.2  Bahagian Penyelidikan 1 2 3 4 4
2.3   Bahagian Penyelarasan Penguatkuasaan dan

Pendakwaan Syariah (BPPPS)
1 2 3 4 4

2.4   Bahagian Keurusetiaan dan Hubungan Luar
(BKHL)

1 2 3 4 4

2.5  Sekretariat Majlis Halal Malaysia (MHM) 1 2 3 4 4
2.6  Bahagian Maqasid Syariah 1 2 3 4 4
2.7  Kader JAKIM 1 2 3 4 4

3 Sektor Operasi
3.1  Bahagian Dakwah 1 2 3 4 4
3.2  Bahagian Keluarga, Sosial dan Komuniti (KSK) 1 2 3 4 4
3.3  Bahagian Penerbitan 1 2 3 4 4
3.4  Bahagian Penyiaran 1 2 3 4 4
3.5  Bahagian Pendidikan 1 2 3 4 4
3.6  Bahagian Pengurusan Halal (BPH) 1 2 3 4 4

4 Sektor Pengurusan
4.1  Bahagian Pengurusan Sumber Manusia (BPSM) 1 2 3 4 4
4.2  Bahagian Pengurusan Maklumat 1 2 3 4 4
4.3  Bahagian Kewangan 1 2 3 4 4
4.4  Bahagian Khidmat Pengurusan (BKP) 1 2 3 4 4

5 JAKIM Sabah 1 2 3 - -
6 JAKIM Sarawak 1 2 3 - -

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

13

Pemetaan Skala Tahap Kecekapan Kompetensi Kumpulan Pelaksana

Skala
1 2 3

Asas Berkebolehan Cekap

Skala Tahap Kecekapan Kompetensi Teras Generik Kumpulan Pelaksana

Bil Kompetensi Teras Generik
Gred

19-26 29 32-40
1 Pengurusan Acara Rasmi 1 2 3
2 Pengurusan Program 1 2 3
3 Penulisan Dokumen Rasmi 1 2 3
4 Penyampaian dan Pengucapan Awam 1 2 3
5 Penyelesaian Masalah 1 2 3

Skala Tahap Kecekapan Kompetensi Teras Utama Kumpulan Pelaksana (Lantikan
Baharu)

Bil Kompetensi Teras Utama
Gred

19 29
1 i-Qawiyy Al-Amin (Kepimpinan dan Kepengikutan) - 3
2 i-Qawiyy Al-Amin (Kepengikutan) 3 3

Skala Tahap Kecekapan Kompetensi Fungsian Khusus Kumpulan Pelaksana

Bil Kompetensi Fungsian Khusus
Gred

19-26 29 32 38 40
1 Bidang Teras 1: Al-Quran dan Al-Hadith 1 2 2 3 3
2 Bidang Teras 2: Akidah dan Aliran Pemikiran 1 2 2 3 3
3 Bidang Teras 3: Penyelidikan dan Pembangunan (R&D) 1 2 2 3 3
4 Bidang Teras 4: Dakwah dan Pembangunan Insan 1 2 2 3 3
5 Bidang Teras 5: Pengurusan Siyasah Syar’iyyah 1 2 2 3 3
6 Bidang Teras 6: Muamalat dan Kewangan Islam 1 2 2 3 3
7 Bidang Teras 7: Tarbiyyah dan Tadribiyyah Islamiyyah 1 2 2 3 3
8 Bidang Teras 8: Pengurusan Halal 1 2 2 3 3
9 Bidang Teras 9: Perundangan Islam 1 2 2 3 3

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

14

Skala Tahap Kecekapan Kompetensi Fungsian Penempatan Kumpulan Pelaksana

Bil Kompetensi Fungsian Penempatan
Gred

19-26 29 32 38 40
1 Sektor Ketua Pengarah

1.1 Institut Latihan Islam Malaysia (ILIM) 1 2 2 3 3
1.2  Bahagian Undang-undang (BUU) 1 2 2 3 3
1.3  Darul Quran (DQ) 1 2 2 3 3
1.4   Institut Kemahiran Islam Malaysia Sarawak

(IKMAS)
1 2 2 3 3

1.5   Institut Pengajian Islam dan Dakwah Sabah
(IPDAS)

1 2 2 3 3

1.6  Unit Komunikasi Korporat (UKK) 1 2 2 3 3
1.7  Unit Integriti 1 2 2 3 3

2 Sektor Dasar
2.1  Bahagian Dasar Kemajuan Islam (BDKI) 1 2 2 3 3
2.2  Bahagian Penyelidikan 1 2 2 3 3
2.3   Bahagian Penyelarasan Penguatkuasaan dan

Pendakwaan Syariah (BPPPS)
1 2 2 3 3

2.4   Bahagian Keurusetiaan dan Hubungan Luar
(BKHL)

1 2 2 3 3

2.5  Sekretariat Majlis Halal Malaysia (MHM) 1 2 2 2 3
2.6  Bahagian Maqasid Syariah 1 2 2 3 3
2.7  Kader JAKIM 1 2 2 3 3

3 Sektor Operasi
3.1  Bahagian Dakwah 1 2 2 3 3
3.2  Bahagian Keluarga, Sosial dan Komuniti (KSK) 1 2 2 3 3
3.3  Bahagian Penerbitan 1 2 2 3 3
3.4  Bahagian Penyiaran 1 2 2 3 3
3.5  Bahagian Pendidikan 1 2 2 3 3
3.6  Bahagian Pengurusan Halal (BPH) 1 2 2 3 3

4 Sektor Pengurusan
4.1  Bahagian Pengurusan Sumber Manusia (BPSM) 1 2 2 3 3
4.2  Bahagian Pengurusan Maklumat 1 2 2 3 3
4.3  Bahagian Kewangan 1 2 2 3 3
4.4  Bahagian Khidmat Pengurusan (BKP) 1 2 2 3 3

5 JAKIM Sabah 1 2 2 3 3
6 JAKIM Sarawak 1 2 2 3 3

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

15

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

16

KOMPETENSI TERAS
GENERIK

KUMPULAN PENGURUSAN DAN
PROFESIONAL

Ko
m

pe
te

ns
i:

Pe
ng

ur
us

an
 O

rg
an

isa
si

da
n

Su
m

be
r M

an
us

ia

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Te

ra
s

Ka
te

go
ri

G
en

er
ik

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ng
ur

us
an

 O
rg

an
is

as
i d

an
 S

um
be

r M
an

us
ia

De
fin

is
i K

om
pe

te
ns

i
Ke

up
ay

aa
n

un
tu

k
m

em
ah

am
i v

isi
, m

isi
, f

un
gs

i s
er

ta
 su

m
be

r m
an

us
ia

 se
ca

ra
 ke

se
lu

ru
ha

n.
 Ia

 ju
ga

 b
er

hu
bu

ng
 ka

it
de

ng
an

 m
en

ge
na

li
pi

ha
k

be
rk

ep
en

tin
ga

n
da

n
m

em
ah

am
i p

ro
gr

am
, d

as
ar

, p
ro

se
du

r d
an

 p
er

at
ur

an
 u

nt
uk

 b
er

op
er

as
i d

en
ga

n
le

bi
h

be
rk

es
an

.
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

Te
rli

ba
t

Se
m

ua
 B

ah
ag

ia
n

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 Bo

le
h

m
em

ah
am

i
vi

si,

m
isi

,
fu

ng
si-

fu
ng

si
ut

am
a,

pi

ha
k

be
rk

ep
en

tin
ga

n
(s

ta
ke

ho
ld

er
s)

se

rt
a

pe
ng

ur
us

an

su
m

be
r

m
an

us
ia

te

rm
as

uk

ca
rt

a
or

ga
ni

sa
si

Ja
ba

ta
n

ya
ng

di

an
gg

ot
ai

se

ka
ra

ng
.

•
 Bo

le
h

m
en

er
an

gk
an

 d
an

 m
el

ak
sa

na
ka

n
pe

ra
tu

ra
n-

pe
ra

tu
ra

n
da

n
pe

rin
ta

h
am

 P
er

kh
id

m
at

an
 A

w
am

 y
an

g
w

aj
ib

(k

riti
ka

l)
un

tu
k

di
ke

ta
hu

i
ol

eh
 s

eti
ap

Pe

nj
aw

at
 A

w
am

.

•
 M

em
at

uh
i p

ro
se

du
r-p

ro
se

du
r (

M
an

ua
l

Pr
os

ed
ur

Ke

rja

–
M

PK
)

ya
ng

te

la
h

di
te

ta
pk

an

un
tu

k
O

rg
an

isa
si

ya
ng

se

da
ng

 d
ia

ng
go

ta
i s

ek
ar

an
g.

•
 Be

rp
en

ge
ta

hu
an

m

en
ge

na
i

‘M
y

Po
rtf

ol
io

’

•
 Bo

le
h

m
en

en
tu

ka
n

tu
ga

s-
tu

ga
s

ya
ng

pe

rlu
 d

ila
ks

an
ak

an
 b

ag
i m

en
ca

pa
i v

isi
,

m
isi

,
fu

ng
si-

fu
ng

si
ut

am
a

or
ga

ni
sa

si
se

rt
a

m
em

en
uh

i
pe

ng
ha

ra
pa

n
pi

ha
k

be
rk

ep
en

tin
ga

n
(s

ta
ke

ho
ld

er
s)

se

rt
a

pe
ng

ur
us

an
 su

m
be

r m
an

us
ia

 te
rm

as
uk

de

ng
an

 c
ar

ta
 o

rg
an

isa
si

Ja
ba

ta
n

ya
ng

di

an
gg

ot
ai

 se
ka

ra
ng

.

•
 Bo

le
h

m
en

er
an

gk
an

 d
an

 m
el

ak
sa

na
ka

n
da

sa
r-d

as
ar

 u
ta

m
a

ya
ng

 w
aj

ib
 (k

riti
ka

l)
un

tu
k

di
ke

ta
hu

i
ol

eh
 s

eti
ap

 P
en

ja
w

at

Aw
am

 d
al

am
 P

er
kh

id
m

at
an

 A
w

am
.

•
 Bo

le
h

m
en

ge
na

lp
as

ti
da

n
m

en
ye

le
sa

ik
an

isu

-is
u

at
au

m

as
al

ah

pe
la

ks
an

aa
n

pe
ra

na
n

tu
ga

s s
eh

ar
ia

n.

•
 Be

ru
pa

ya
 u

nt
uk

 m
en

ge
na

l
pa

sti
 d

an

m
en

ga
ta

si
isu

-is
u

da
n

ca
ba

ra
n

m
as

a
ki

ni

da
n

m
as

a
ha

da
pa

n
(d

al
am

an

da
n

lu
ar

an
)

ya
ng

 m
em

be
rik

an
 i

m
pa

k
te

rh
ad

ap

pe
nc

ap
ai

an

m
isi

,
vi

si
O

rg
an

isa
si

da
n

pe
ng

ur
us

an

su
m

be
r

m
an

us
ia

.

•
 Bo

le
h

m
em

at
uh

i,
m

en
gu

at
ku

as
a

da
n

m
en

am
ba

h
ba

ik
 d

as
ar

-d
as

ar
 u

ta
m

a
da

n
pe

ra
tu

ra
n-

pe
ra

tu
ra

n
Pe

rk
hi

dm
at

an

Aw
am

.

•
 Be

ru
pa

ya
 m

en
er

an
gk

an
 p

en
am

ba
ik

an

Pe
la

n
da

n
Pr

og
ra

m
-P

ro
gr

am
 S

tr
at

eg
ik

O

rg
an

isa
si

se
ca

ra
 te

rp
er

in
ci

 d
an

 je
la

s.

•
 M

em
be

rik
an

ca

da
ng

an
-c

ad
an

ga
n

be
rn

as

ya
ng

bo

le
h

m
en

in
gk

at
ka

n
ta

ha
p

pe
ny

am
pa

ia
n

be
rk

es
an

 k
ep

ad
a

m
as

ya
ra

ka
t.

•
 Be

ru
pa

ya
 m

en
ga

na
lis

is
da

n
m

en
ila

i v
isi

da

n
m

isi
 J

ab
at

an
 d

an
 P

er
kh

id
m

at
an

Aw

am

se
ca

ra

te
rp

er
in

ci

un
tu

k
m

en
za

hi
rk

an

id
ea

-id
ea

ba

ha
ru

ya

ng

re
le

va
n.

•
 M

en
ga

na
lis

is
ke

be
rk

es
an

an

da
n

ke
ce

ka
pa

n
sis

te
m

 p
en

ya
m

pa
ia

n
da

n
op

er
as

i
Ja

ba
ta

n
da

n
Pe

rk
hi

dm
at

an

Aw
am

 se
ca

ra
 k

es
el

ur
uh

an
.

•
 M

em
pe

rk
en

al
ka

n
st

ra
te

gi
,

ka
ed

ah
-

ka
ed

ah
 b

ah
ar

u
da

n/
 a

ta
u

pe
ng

gu
na

an

te
kn

ol
og

i
un

tu
k

m
em

ba
ng

un

da
n

m
em

bi
na

 ke
be

rk
es

an
an

 d
an

 ke
ce

ka
pa

n
O

rg
an

isa
si

se
ca

ra
 m

en
ye

lu
ru

h
se

la
ra

s
de

ng
an

 k
ep

er
lu

an
 m

as
a

de
pa

n
Ja

ba
ta

n
da

n
Pe

rk
hi

dm
at

an
 A

w
am

.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

18

Ko
m

pe
te

ns
i:

Pe
ng

ur
us

an
 K

ew
an

ga
n

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Te

ra
s

Ka
te

go
ri

G
en

er
ik

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ng
ur

us
an

 K
ew

an
ga

n
De

fin
is

i K
om

pe
te

ns
i

Ke
up

ay
aa

n
un

tu
k m

em
ah

am
i d

as
ar

, p
ro

se
du

r d
an

 p
er

at
ur

an
 se

rt
a

pe
ng

ur
us

an
 ke

w
an

ga
n

ke
ra

ja
an

  s
ep

er
ti

pe
ng

ur
us

an
 b

el
an

ja
w

an
,

ha
sil

, p
er

ol
eh

an
, b

el
an

ja
, p

er
ak

au
na

n
da

n
as

et
.

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
Te

rli
ba

t
Se

m
ua

 B
ah

ag
ia

n

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 Bo

le
h

m
em

ah
am

i d
as

ar
, p

ro
se

du
r

da
n

pe
ra

tu
ra

n
se

rt
a

pe
ng

ur
us

an
 k

ew
an

ga
n

ke
ra

ja
an

se
pe

rti

pe
ng

ur
us

an

be
la

nj
aw

an
,

ha
sil

,
pe

ro
le

ha
n,

 b
el

an
ja

,
pe

ra
ka

un
an

 d
an

 a
se

t J
ab

at
an

.

•
 Bo

le
h

m
en

er
an

gk
an

 d
an

 m
el

ak
sa

na
ka

n
da

sa
r,

pr
os

ed
ur

 d
an

 p
er

at
ur

an
 s

er
ta

pe

ng
ur

us
an

 k
ew

an
ga

n
ke

ra
ja

an
 y

an
g

w
aj

ib
 (

kr
iti

ka
l)

un
tu

k
di

ke
ta

hu
i

ol
eh

se

tia
p

Pe
nj

aw
at

 A
w

am
.

•
 Bo

le
h

m
en

er
an

gk
an

 d
an

 m
el

ak
sa

na
ka

n
da

sa
r,

pr
os

ed
ur

 d
an

 p
er

at
ur

an
 s

er
ta

pe

ng
ur

us
an

 k
ew

an
ga

n
ke

ra
ja

an
 y

an
g

w
aj

ib
 (

kr
iti

ka
l)

un
tu

k
di

ke
ta

hu
i

ol
eh

se

tia
p

Pe
nj

aw
at

 A
w

am
.

•
 Bo

le
h

m
en

er
an

gk
an

 d
an

 m
er

an
ca

ng

pe
ng

ur
us

an
 k

ew
an

ga
n

ba
gi

 m
en

ca
pa

i
sa

sa
ra

n
da

n
m

at
la

m
at

Ra

nc
an

ga
n

M
al

ay
sia

 d
an

 Ja
ba

ta
n.

•
 Bo

le
h

m
en

ge
na

lp
as

ti
da

n
m

en
ye

le
sa

ik
an

isu

-is
u

at
au

m

as
al

ah

pe
la

ks
an

aa
n

pe
ng

ur
us

an

ke
w

an
ga

n
tu

ga
s s

eh
ar

ia
n.

•
 Be

ru
pa

ya
 u

nt
uk

 m
en

ge
na

l
pa

sti
 d

an

m
en

ga
ta

si
isu

-is
u

da
n

ca
ba

ra
n

m
as

a k
in

i
da

n
m

as
a

ha
da

pa
n

ya
ng

 m
em

be
rik

an

im
pa

k
te

rh
ad

ap
 p

en
gu

ru
sa

n
ke

w
an

ga
n

or
ga

ni
sa

si.

•
 Bo

le
h

m
em

at
uh

i,
m

en
gu

at
ku

as
a

da
n

m
en

am
ba

h
ba

ik

da
sa

r-d
as

ar

ut
am

a
da

n
pe

ra
tu

ra
n-

pe
ra

tu
ra

n
pe

ng
ur

us
an

ke

w
an

ga
n

ke
ra

ja
an

•
 M

em
be

rik
an

ca

da
ng

an
-c

ad
an

ga
n

be
rn

as
 ya

ng
 b

ol
eh

 m
en

in
gk

at
ka

n
ta

ha
p

pe
ng

ur
us

an
 k

ew
an

ga
n

ya
ng

 b
er

ke
sa

n
da

la
m

 ja
ba

ta
n.

•
 Be

ru
pa

ya

m
en

ga
na

lis
is

da
n

m
en

ila
i

pe
ng

ur
us

an
 k

ew
an

ga
n

ja
ba

ta
n

se
ca

ra

te
rp

er
in

ci

un
tu

k
m

en
za

hi
rk

an

id
ea

-
id

ea
 b

ah
ar

u
ya

ng
 re

le
va

n.

•
 M

en
ga

na
lis

is
ke

be
rk

es
an

an

da
n

ke
ce

ka
pa

n
sis

te
m

pe

ng
ur

us
an

ke

w
an

ga
n

Ja
ba

ta
n

se
ca

ra
 k

es
el

ur
uh

an
.

•
 M

em
pe

rk
en

al
ka

n
st

ra
te

gi
,

ka
ed

ah
-

ka
ed

ah
 b

ah
ar

u
da

n/
 a

ta
u

pe
ng

gu
na

an

te
kn

ol
og

i
un

tu
k

m
em

ba
ng

un

da
n

m
em

bi
na

 ke
be

rk
es

an
an

 d
an

 ke
ce

ka
pa

n
pe

ng
ur

us
an

ke

w
an

ga
n

se
ca

ra

m
en

ye
lu

ru
h

se
la

ra
s

de
ng

an
 k

ep
er

lu
an

m

as
a

de
pa

n
Ja

ba
ta

n.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

19

Ko
m

pe
te

ns
i:

Pe
ng

ur
us

an
 K

om
un

ik
as

i

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Te

ra
s

Ka
te

go
ri

G
en

er
ik

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ng
ur

us
an

 K
om

un
ik

as
i

De
fin

is
i K

om
pe

te
ns

i
Ke

up
ay

aa
n

un
tu

k
m

en
gu

ru
sk

an
 p

ro
se

s
ko

m
un

ik
as

i b
ag

i m
ak

su
d

pe
ny

am
pa

ia
n

m
ak

lu
m

at
 a

nt
ar

a
se

m
ua

 p
ih

ak
 m

el
al

ui
 p

el
ba

ga
i

m
ed

iu
m

 b
ag

i m
em

en
uh

i k
ep

er
lu

an
 k

om
un

ik
as

i d
al

am
 p

en
gu

ru
sa

n
Ja

ba
ta

n
te

rm
as

uk
 m

em
bu

at
 k

ep
ut

us
an

 p
en

ye
le

sa
ia

n
m

as
al

ah
,

pe
ni

la
ia

n
pr

es
ta

si,
 h

ub
un

ga
n

ke
rja

,
pr

os
es

 p
en

ga
m

bi
la

m
 p

ek
er

ja
,

la
tih

an
,

di
sip

lin
 k

er
ja

 p
en

gu
m

pu
la

n
se

ba
ra

n
m

ak
lu

m
at

,
pe

nc
ap

ai
an

 o
bj

ek
tif

, d
or

on
ga

n,
 a

la
t k

aw
al

an
 d

an
 la

in
-la

in
.

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
Te

rli
ba

t
Se

m
ua

 B
ah

ag
ia

n

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 Be

rk
eb

ol
eh

an
 m

em
be

rik
an

 p
en

je
la

sa
n

da
n

pe
ne

ra
ng

an
 d

en
ga

n
je

la
s,

 m
ud

ah

di
fa

ha
m

i d
an

 sa
m

pa
i k

ep
ad

a
sa

sa
ra

n.

•
 Be

ru
pa

ya
 m

em
be

rik
an

 m
ak

lu
m

 b
al

as

se
ca

ra
 te

pa
t d

an
 b

er
he

m
ah

.

•
 Be

ru
pa

ya
 m

en
de

ng
ar

 d
an

 m
em

ah
am

i
se

rt
a

da
pa

t
m

em
be

ri
tin

da
k

ba
la

s
ke

pa
da

 m
es

ej
 y

an
g

di
te

rim
a.

•
 Be

ru
pa

ya
 m

en
de

ng
ar

 d
en

ga
n

te
liti

 d
an

pe

nu
h

pe
rh

ati
an

 u
nt

uk
 m

en
ge

na
l p

as
ti

isu
-is

u
se

be
na

r.

•
 M

en
ya

m
pa

ik
an

m

es
ej

de

ng
an

je

la
s,

m

en
gg

un
ak

an
 n

ad
a

su
ar

a
ya

ng
 b

et
ul

da

n
ba

ha
sa

 b
ad

an
 y

an
g

se
su

ai
 d

en
ga

n
la

ta
r b

el
ak

an
g

da
n

ke
pe

rlu
an

 ku
m

pu
la

n
sa

sa
r.

•
 M

en
yo

ko
ng

m

es
ej

de

ng
an

da

ta

at
au

m

ak
lu

m
at

ya

ng

re
le

va
n

un
tu

k
m

ew
uj

ud
ka

n
ko

m
un

ik
as

i
ya

ng

be
rk

es
an

.

•
 M

en
gg

un
ak

an

te
kn

ik
-te

kn
ik

ya

ng

se
su

ai

un
tu

k
m

em
bi

na

hu
bu

ng
an

ko

m
un

ik
as

i y
an

g
ha

rm
on

i.

•
 M

em
pa

m
er

 im
ej

 d
iri

 y
an

g
po

siti
f

da
n

pr
of

es
io

na
l.

•
 Be

ru
pa

ya

m
en

de
ng

ar

de
ng

an

sa
ba

r
da

n
te

na
ng

 s
er

ta
 m

am
pu

 b
er

ha
da

pa
n

de
ng

an

isu
-is

u
ko

m
un

ik
as

i
ya

ng

m
en

ca
ba

r d
an

 k
om

pl
ek

s.

•
 M

en
ga

na
lis

is
m

ak
lu

m
at

,
m

en
ta

fs
ir

da
n

m
em

be
rik

an
 r

es
po

n
ya

ng
 t

ep
at

da

n
be

rs
es

ua
ia

n
m

en
ge

na
i

isu
-is

u
ko

m
un

ik
as

i
ya

ng

m
en

ca
ba

r
da

n
ko

m
pl

ek
s.

•
 M

en
gu

as
ai

 k
em

ah
ira

n
ru

nd
in

ga
n

da
n

m
am

pu
 m

en
ja

di
 p

er
an

ta
ra

 (
m

ed
ia

to
r)

ba

gi
 m

en
ye

le
sa

ik
an

 k
on

fli
k

ko
m

un
ik

as
i

da
la

m
 p

as
uk

an
.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

en
da

pa
tk

an

id
ea

,
pa

nd
an

ga
n

at
au

m

ak
lu

m
at

ba

gi

m
en

ca
pa

i
pe

ny
el

es
ai

an

isu
-is

u
ko

m
un

ik
as

i s
ec

ar
a

be
rk

es
an

.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
tin

gg
i

m

en
ga

na
lis

is
m

ak
lu

m
at

, m
en

ta
fs

ir
da

n
m

em
be

rik
an

re

sp
on

ya

ng

te
pa

t
da

n
be

rs
es

ua
ia

n
m

en
ge

na
i

isu
-is

u
ko

m
un

ik
as

i
ya

ng

m
en

ca
ba

r
da

n
ko

m
pl

ek
s

da
la

m
 d

an

lu
ar

 ja
ba

ta
n.

•
 Be

ru
pa

ya

m
em

ah
am

i
da

n
m

en
ila

i
pr

ofi
l,

ke
le

m
ah

an

da
n

ke
ku

at
an

ku

m
pu

la
n

sa
sa

r
be

rp
ro

fil
 ti

ng
gi

 s
er

ta

m
en

ga
pl

ik
as

ik
an

 t
ek

ni
k

at
au

 k
ae

da
h

ef
ek

tif

ko
m

un
ik

as
i

ba
gi

m

el
ah

irk
an

pe

rs
ef

ah
am

an
 d

an
 s

ua
sa

na
 h

ar
m

on
i

se
rt

a
pe

rh
ub

un
ga

n
be

rt
er

us
an

ya

ng

po
siti

f d
an

 b
er

ke
sa

n.

•
 M

em
ba

ng
un

ka
n

ka
ed

ah

at
au

te

kn
ik

te

rb
ar

u
da

n
le

bi
h

be
rk

es
an

ba

gi

m
em

an
ta

pk
an

 p
en

gu
ru

sa
n

ko
m

un
ik

as
i.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

20

Ko
m

pe
te

ns
i:

Or
ie

nt
as

i K
eb

er
ha

sil
an

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Te

ra
s

Ka
te

go
ri

G
en

er
ik

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
O

rie
nt

as
i K

eb
er

ha
si

la
n

De
fin

is
i K

om
pe

te
ns

i
Ke

up
ay

aa
n

m
en

ja
na

 te
na

ga
, k

om
itm

en
 d

an
 k

es
un

gg
uh

an
 p

as
uk

an
 y

an
g

be
rt

er
us

an
 s

er
ta

 m
en

ga
ta

si
m

en
gh

ad
ap

i h
al

an
ga

n
ya

ng

m
en

ca
ba

r d
an

 k
om

pl
ek

s u
nt

uk
 m

en
ca

pa
i s

as
ar

an
, p

en
ca

pa
ia

n
ha

sil
 y

an
g

be
rk

ua
liti

 d
an

 p
ia

w
ai

an
 y

an
g

di
pe

rlu
ka

n.
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

Te
rli

ba
t

Se
m

ua
 B

ah
ag

ia
n

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
ah

am
i

Pe
tu

nj
uk

 P
re

st
as

i
U

ta
m

a
(K

PI
) d

an
 sa

sa
ra

n
ke

rja
 ya

ng
 d

ite
ta

pk
an

.

•
 Be

rs
ed

ia

m
en

er
im

a
da

n
m

el
ak

sa
na

ar

ah
an

ya

ng

di
be

rik
an

ol

eh

ke
tu

a
se

ca
ra

 b
er

ke
sa

n.

•
 Be

rs
ed

ia
 m

en
er

im
a

te
gu

ra
n

da
n

ul
as

an

m
en

ge
na

i p
re

st
as

i k
er

ja
 se

ca
ra

 te
rb

uk
a

de
ng

an
 tu

ju
an

 u
nt

uk
 m

em
pe

rb
ai

ki
 d

iri
.

•
 M

er
an

ca
ng

da

n
m

en
gu

ru
s

ak
tiv

iti
,

m
as

a
da

n
tin

da
ka

n
ke

rja

se
la

ra
s

de
ng

an
 P

et
un

ju
k

Pr
es

ta
si

U
ta

m
a

(K
PI

)
da

n
sa

sa
ra

n
ke

rja
.

•
 Be

ru
pa

ya
 m

el
ak

sa
na

ka
n

ak
tiv

iti
 y

an
g

di
ra

nc
an

g
un

tu
k

m
en

ca
pa

i
sa

sa
ra

n
ya

ng
 t

el
ah

 d
ite

ta
pk

an
 d

al
am

 t
em

po
h

di
be

rik
an

.

•
 Be

ru
pa

ya

m
en

ye
le

sa
ik

an

isu

da
n

m
as

al
ah

ya

ng

w
uj

ud

da
la

m

pe
la

ks
an

aa
n

tu
ga

s.

•
 Be

ru
pa

ya
 m

en
gu

ru
s e

m
os

i,
di

sip
lin

 d
an

m

oti
va

si
di

ri
da

la
m

 si
tu

as
i t

er
te

ka
n.

•
 Be

ru
pa

ya

m
em

as
tik

an

pe
ra

nc
an

ga
n

da
n

pe
la

ks
an

aa
n

st
ra

te
gi

k
 o

rg
an

isa
si

un
tu

k
m

en
ca

pa
i

ke
ce

m
er

la
ng

an

pr
es

ta
si

ya
ng

 ti
ng

gi
.

•
 Be

ru
pa

ya
 m

en
gg

er
ak

 d
an

 m
ew

uj
ud

ka
n

pa
su

ka
n

be
rm

oti
va

si
tin

gg
i

un
tu

k
m

en
ca

pa
i

sa
sa

ra
n

da
n

m
at

la
m

at

or
ga

ni
sa

si.

•
 Be

ru
pa

ya
 m

en
ila

i,
m

em
pe

rb
ai

ki
 d

an

m
en

gg
un

ak
an

te

kn
ik

se

rt
a

ka
ed

ah

ya
ng

 b
er

se
su

ai
an

 u
nt

uk
 m

en
in

gk
at

ka
n

ke
ce

ka
pa

n
da

n
ke

be
rk

es
an

an
 p

as
uk

an

kh
us

us
ny

a
da

la
m

 s
itu

as
i k

om
pl

ek
s

da
n

te
rt

ek
an

.

•
 Be

rp
an

da
ng

an

ja
uh

se

rt
a

be
ru

pa
ya

m

en
an

da

ar
as

pe

m
ba

ha
ru

an

da
n

am
al

an

ba
ik

un

tu
k

di
ad

ap
ta

si
ol

eh

or
ga

ni
sa

si
ba

gi

ke
ce

m
er

la
ng

an

be
rt

er
us

an
.

•
 Be

ru
pa

ya
 m

ew
uj

ud
ka

n b
ud

ay
a b

er
pr

es
ta

si
tin

gg
i a

ga
r s

en
tia

sa
 m

el
an

gk
au

i e
ks

pe
kt

as
i

un
tu

k k
ec

em
er

la
ng

an
 o

rg
an

isa
si.

•
 M

en
et

ap

da
n

m
en

gg
ar

isk
an

st

ra
te

gi

te
rb

ai
k u

nt
uk

 m
en

ca
pa

i h
al

a
tu

ju
 ja

ba
ta

n.

•
 Be

ru
pa

ya

m
en

ca
ri

pe
lu

an
g-

pe
lu

an
g

ba
ha

ru
 m

el
al

ui
 p

en
de

ka
ta

n
in

ov
ati

f u
nt

uk

m
en

in
gk

at
ka

n
ke

be
rh

as
ila

n
or

ga
ni

sa
si

kh
us

us
ny

a
m

em
an

fa
at

ka
n

pe
lu

an
g

di
se

ba
lik

 si
tu

as
i k

om
pl

ek
s d

an
 te

rte
ka

n.

•
 M

en
gi

kti
ra

f
da

n
m

en
gh

ar
ga

i
pe

m
ba

ha
ru

an

da
n

in
ov

as
i

se
ba

ga
i

ta
nd

a
ar

as
 u

nt
uk

 m
ew

uj
ud

ka
n

bu
da

ya

be
rp

re
st

as
i ti

ng
gi

.

•
 M

en
gg

al
ak

ka
n

da
n

be
ru

pa
ya

m

em
pe

ng
ar

uh
i

pa
su

ka
n

un
tu

k
se

nti
as

a
m

en
am

ba
h

ba
ik

sis
te

m

pe
ng

ur
us

an

or
ga

ni
sa

si
se

ca
ra

 l
eb

ih
 s

ist
em

ati
k

da
n

m
en

ye
lu

ru
h.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

21

Ko
m

pe
te

ns
i:

Or
ie

nt
as

i P
em

be
la

ja
ra

n

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Te

ra
s

Ka
te

go
ri

G
en

er
ik

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
O

rie
nt

as
i P

em
be

la
ja

ra
n

De
fin

is
i K

om
pe

te
ns

i
Ke

up
ay

aa
n

m
en

ca
ri

da
n

m
en

da
pa

tk
an

 m
ak

lu
m

at
, p

en
ge

ta
hu

an
, m

en
in

gk
at

ka
n

ke
m

ah
ira

n
da

n
da

ya
 sa

in
g

di
ri

se
rt

a
m

en
gg

un
ak

an

ilm
u,

 m
ak

lu
m

at
 d

an
 k

em
ah

ira
n

te
rs

eb
ut

 b
ag

i m
en

am
ba

h
ba

ik
 k

ua
liti

 d
iri

, h
as

il
ke

rja
 d

an
 p

en
ca

pa
ia

n
or

ga
ni

sa
si.

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
Te

rli
ba

t
Se

m
ua

 B
ah

ag
ia

n

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

en
am

ba
h

ilm
u

pe
ng

et
ah

ua
n

be
rk

ai
ta

n
or

ga
ni

sa
si,

tu

ga
s

da
n

ta
ng

gu
ng

ja
w

ab
.

•
 M

el
ak

sa
na

ka
n

tu
ga

s
ha

ria
n

be
rd

as
ar

ka
n

ilm
u

pe
ng

et
ah

ua
n

da
n

ke
m

ah
ira

n
de

ng
an

 ce
ka

p
da

n
be

rk
es

an
.

•
 M

en
da

pa
tk

an

tu
nj

uk

aj
ar

da

rip
ad

a
ke

tu
a/

pe

ny
el

ia

ba
gi

m

en
ye

le
sa

ik
an

tu

ga
s d

al
am

 si
tu

as
i b

ah
ar

u.

•
 Be

rs
ed

ia
 b

er
ko

ng
si

ilm
u

pe
ng

et
ah

ua
n

de
ng

an
 a

hl
i k

um
pu

la
n/

 ra
ka

n
se

ke
rja

.

•
 Be

ru
pa

ya

m
en

ge
na

l
pa

sti

pe
lu

an
g

un
tu

k
m

en
in

gk
at

ka
n

ke
m

ah
ira

n
da

n
pe

ng
et

ah
ua

n
di

ri.

•
 M

em
pr

ak
tik

ka
n

ilm
u

pe
ng

et
ah

ua
n

da
n

ke
m

ah
ira

n
ya

ng

ba
ha

ru

un
tu

k
m

en
am

ba
h

ba
ik

 k
ua

liti
 d

iri
, h

as
il

ke
rja

da

n
pr

es
ta

si
ku

m
pu

la
n.

•
 Se

nti
as

a
pe

ka
 d

an
 m

en
er

ok
ai

 se
ba

ra
ng

pe

ru
ba

ha
n

 p
er

se
ki

ta
ra

n.

•
 Be

ru
sa

ha

m
em

pe
rlu

as

da
n

m
en

in
gk

at
ka

n
ilm

u
pe

ng
et

ah
ua

n
m

el
al

ui
 p

er
ko

ng
sia

n
de

ng
an

 k
um

pu
la

n
pa

ka
r.

•
 M

en
da

la
m

i i
su

-is
u

ya
ng

 m
en

ca
ba

r d
an

ko

m
pl

ek
s

un
tu

k
m

en
in

gk
at

ka
n

ta
ha

p
ke

pa
ka

ra
n

di
ri.

•
 M

en
er

ok
ai

am

al
an

te

rb
ai

k
da

n
m

en
ge

na
l

pa
sti

pe

lu
an

g-
pe

lu
an

g
pe

ni
ng

ka
ta

n
da

ya

sa
in

g
di

ri
ba

gi

m
em

ba
nt

u
pe

nc
ap

ai
an

•
 Pe

m
bu

da
ya

an

pe
m

be
la

ja
ra

n
da

la
m

or

ga
ni

sa
si.

•
 M

en
gg

al
ak

ka
n

pe
ni

ng
ka

ta
n

ke
up

ay
aa

n
pe

m
be

la
ja

ra
n

da
la

m
 o

rg
an

isa
si.

•
 M

en
ye

rla
hk

an
 k

re
di

bi
liti

 s
eb

ag
ai

 r
ol

e
m

od
el

da

n
pe

m
ik

ir
da

la
m

bi

da
ng

ke

pa
ka

ra
nn

ya
.

•
 M

em
up

uk

bu
da

ya

pe
m

be
la

ja
ra

n
se

pa
nj

an
g

ha
ya

t
da

n
pe

ni
ng

ka
ta

n
ko

m
pe

te
ns

i
in

di
vi

du

da
n

pa
su

ka
n

se
ca

ra
 k

en
di

ri
m

en
er

us
i

pe
nd

ek
at

an

Le
ar

ni
ng

O

rg
an

isa
tio

n
di

da

la
m

Ja

ba
ta

n
se

ca
ra

 k
es

el
ur

uh
an

.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

22

Ko
m

pe
te

ns
i:

Pe
m

ik
ira

n
In

ov
at

if

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Te

ra
s

Ka
te

go
ri

G
en

er
ik

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

m
ik

ira
n

In
ov

ati
f

De
fin

is
i K

om
pe

te
ns

i
Ke

up
ay

aa
n

m
en

ca
ri

da
n

m
en

da
pa

tk
an

 m
ak

lu
m

at
, p

en
ge

ta
hu

an
, m

en
in

gk
at

ka
n

ke
m

ah
ira

n
da

n
da

ya
 sa

in
g

di
ri

se
rt

a
m

en
gg

un
ak

an

ilm
u,

 m
ak

lu
m

at
 d

an
 k

em
ah

ira
n

te
rs

eb
ut

 b
ag

i m
en

am
ba

h
ba

ik
 k

ua
liti

 d
iri

, h
as

il
ke

rja
 d

an
 p

en
ca

pa
ia

n
or

ga
ni

sa
si.

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
Te

rli
ba

t
Se

m
ua

 B
ah

ag
ia

n

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
ah

am
i

da
n

m
en

yo
ko

ng

ko
ns

ep

da
n

in
isi

ati
f i

no
va

si
da

la
m

 m
en

ja
la

nk
an

tu

ga
s.

•
 M

en
ga

m
bi

l
in

isi
ati

f
un

tu
k

m
en

am
ba

h
ba

ik
 p

ro
se

s d
an

 p
el

ak
sa

na
an

 tu
ga

s.

•
 M

en
yo

ko
ng

 p
el

ak
sa

na
an

 a
kti

vi
ti

at
au

us

ah
a

in
ov

as
i b

ag
i m

em
pe

rb
ai

ki
 p

ro
se

s
ke

rja
 y

an
g

di
pe

rk
en

al
ka

n
di

 ja
ba

ta
n.

•
 M

en
ca

da
ng

ka
n

id
ea

at

au

ka
ed

ah

ba
ha

ru

at
au

in

ov
ati

f
ya

ng

bo
le

h
m

en
ye

le
sa

ik
an

m

as
al

ah

at
au

m

en
am

ba
h

ba
ik

 p
re

st
as

i
da

n
ku

al
iti

ke
rja

.

•
 Pe

ng
lib

at
an

 a
kti

f
da

la
m

 p
el

ak
sa

na
an

ak

tiv
iti

at

au

us
ah

a
in

ov
as

i
ba

gi

m
em

pe
rb

ai
ki

pr

os
es

da

n
ca

ra

ke
rja

ya

ng
 d

ip
er

ke
na

lk
an

 o
le

h
ja

ba
ta

n.

•
 Be

rs
ed

ia

m
en

yu
m

ba
ng

te

na
ga

da

n
m

as
a

un
tu

k
m

er
ea

lis
as

ik
an

pe

la
ks

an
aa

n
in

ov
as

i.

•
 Be

ru
pa

ya
 m

en
ga

na
lis

is
da

n
m

en
ge

na
l

pa
sti

se

rt
a

m
en

gh
ap

us
ka

n
ka

ed
ah

/
pr

os
ed

ur
/p

ro
se

s
ya

ng

la
pu

k
un

tu
k

m
en

in
gk

at
ka

n
pe

ny
am

pa
ia

n
pe

rk
hi

dm
at

an
.

•
 M

er
an

ca
ng

 d
an

 m
el

ak
sa

na
ka

n
st

ra
te

gi
,

pr
og

ra
m

,
ka

ed
ah

 a
ta

u
pr

os
es

 b
ah

ar
u

ya
ng

in

ov
ati

f
ba

gi

m
em

pe
rb

ai
ki

pe

rk
hi

dm
at

an
 d

an
 p

re
st

as
i.

•
 M

en
ce

tu
s

id
ea

at

au

be
nt

uk

in
ov

as
i

ya
ng

di

pe
rlu

ka
n

ol
eh

or

ga
ni

sa
si

di

m
as

a
ha

da
pa

n
se

ca
ra

 ja
ng

ka
 p

an
ja

ng
.

•
 M

en
er

aj
ui

 d
an

 m
en

ju
ar

ai
 p

en
gu

ru
sa

n
in

ov
as

i o
rg

an
isa

si.

•
 M

em
ud

ah
ca

ra

da
n

m
em

bi
na

ke

up
ay

aa
n

or
ga

ni
sa

si
un

tu
k

pe
nj

an
aa

n
da

n
pe

la
ks

an
aa

n
id

ea
 d

an
 in

ov
as

i.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

ew
uj

ud
ka

n
bu

da
ya

in

ov
as

i
ya

ng
 fl

ek
sib

el
 d

an
 r

es
po

ns
if

di
 s

eti
ap

 p
er

in
gk

at
 u

nt
uk

 m
em

en
uh

i
ke

he
nd

ak
 p

er
ub

ah
an

 d
an

 t
re

nd
 m

as
a

ha
da

pa
n

or
ga

ni
sa

si.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

23

Ko
m

pe
te

ns
i:

Pe
ne

ka
na

n
Ke

pa
da

 Pe
la

ng
ga

n

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Te

ra
s

Ka
te

go
ri

G
en

er
ik

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ne
ka

na
n

Ke
pa

da
 P

el
an

gg
an

De
fin

is
i K

om
pe

te
ns

i
Ke

up
ay

aa
n

m
en

ge
na

li
da

n
m

em
ah

am
i

se
rt

a
ke

pe
rlu

an
 p

el
an

gg
an

 d
al

am
an

 d
an

 l
ua

ra
n,

 m
em

be
rik

an
 p

er
kh

id
m

at
an

 k
ep

ad
a

pe
la

ng
ga

n
pa

da
 ta

ha
p

da
n

ha
sil

 y
an

g
be

rk
ua

liti
 d

an
 d

ih
ar

ap
ka

n,
 b

er
up

ay
a

be
rk

om
un

ik
as

i d
en

ga
n

so
pa

n
da

n
be

rk
es

an
.

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
Te

rli
ba

t
Se

m
ua

 B
ah

ag
ia

n

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
ah

am
i

ke
pe

rlu
an

 d
an

 e
ks

pe
kt

as
i

pe
la

ng
ga

n
te

rh
ad

ap
 ja

ba
ta

n.

•
 M

em
ah

am
i i

nti
pa

ti
da

n
m

es
ej

 p
ia

ga
m

pe

la
ng

ga
n

se
ca

ra

ke
se

lu
ru

ha
n

ke

ar
ah

m

el
ak

sa
na

ka
n

tu
ga

s
da

n
ta

ng
gu

ng
ja

w
ab

ja

w
at

an

se
ca

ra

be
rk

es
an

.

•
 M

el
ak

sa
na

ka
n

tu
ga

s
ru

tin

se
la

ra
s

de
ng

an
 p

ro
se

du
r

ke
rja

 y
an

g
st

an
da

rd

da
la

m

m
em

be
ri

pe
nj

el
as

an

ke
pa

da

pe
la

ng
ga

n
da

n
m

em
at

uh
i

Pi
ag

am

Pe
la

ng
ga

n
ya

ng
 te

la
h

di
te

ta
pk

an
.

•
 Be

ru
pa

ya
 m

en
ca

pa
i s

as
ar

an
 k

er
ja

 y
an

g
te

la
h

di
te

ta
pk

an
 b

ag
i m

en
ca

pa
i t

ah
ap

pe

rk
hi

dm
at

an
 y

an
g

di
pe

rlu
ka

n.

•
 Be

ru
pa

ya

m
en

ga
m

al
ka

n
ko

m
un

ik
as

i
se

ca
ra

be

rs
em

uk
a,

pe

nu
lis

an

at
au

te

le
fo

n
de

ng
an

pe

la
ng

ga
n

be
rp

an
du

ka
n

eti
ka

,
pe

ra
tu

ra
n

da
n

pr
ot

ok
ol

 y
an

g
be

rs
es

ua
ia

n.

•
 Be

ru
pa

ya

m
en

ye
di

ak
an

m

ak
lu

m

ba
la

s
da

n
ca

da
ng

an
 p

en
am

ba
hb

ai
ka

n
pe

ny
am

pa
ia

n
pe

rk
hi

dm
at

an
 p

el
an

gg
an

ke

pa
da

 k
et

ua
/p

en
ye

lia
.

•
 M

en
ge

na
li

da
n

m
em

ah
am

i
ke

pe
rlu

an

da
n

ek
sp

ek
ta

si
pe

la
ng

ga
n

ya
ng

be

rp
ro

fil
 ti

ng
gi

 d
al

am
 p

el
ba

ga
i s

itu
as

i
da

n
tu

nt
ut

an
 y

an
g

le
bi

h
m

en
ca

ba
r d

an

ko
m

pl
ek

s.

•
 M

en
gk

aj
i,

m
en

ga
na

lis
is

da
n

m
en

ge
na

l
pa

sti

isu
-is

u
di

lu

ar

sk
op

pi

ag
am

pe

la
ng

ga
n

ya
ng

 m
em

be
ri

im
pa

k
se

ca
ra

la

ng
su

ng
 a

ta
u

tid
ak

 l
an

gs
un

g
ke

pa
da

pe

la
ng

ga
n

se
rt

a
m

en
ca

da
ng

ka
n

pe
ny

el
es

ai
an

 d
an

 p
el

ak
sa

na
an

ny
a.

•
 M

en
gg

er
ak

ka
n

st
ra

te
gi

da

n
pe

m
bu

da
ya

an

pe
rk

hi
dm

at
an

pe

la
ng

ga
n

se
ca

ra
 b

er
ke

sa
n

di
 s

em
ua

pe

rin
gk

at
 d

al
am

 ja
ba

ta
n.

•
 M

em
pe

rk
en

al
ka

n
m

od
el

at

au

sis
te

m

pe
ng

ur
us

an

se
rt

a
pr

og
ra

m

pe
m

ba
ng

un
an

pe

rk
hi

dm
at

an

pe
la

ng
ga

n
ya

ng

ko
m

pr
eh

en
sif

da

n
be

rp
an

du
ka

n
da

ta

pr
ofi

l
ku

m
pu

la
n

sa
sa

r.

•
 M

en
ga

m
bi

l l
an

gk
ah

-la
ng

ka
h

in
te

rv
en

si
ya

ng
 p

ro
ak

tif
 d

an
 k

on
st

ru
kti

f
un

tu
k

m
en

an
ga

ni
 is

u-
isu

 b
er

ba
ng

ki
t.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

24

Ko
m

pe
te

ns
i:

Se
ns

iti
vi

ti
Pe

rs
ek

ita
ra

n

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Te

ra
s

Ka
te

go
ri

G
en

er
ik

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Se

ns
iti

vi
ti

Pe
rs

ek
ita

ra
n

De
fin

is
i K

om
pe

te
ns

i
Ke

up
ay

aa
n

un
tu

k
m

em
ah

am
i f

ak
to

r-f
ak

to
r

pe
rs

ek
ita

ra
n

(lu
ar

an
)

ya
ng

 m
em

pu
ny

ai
 im

pa
k

se
ca

ra
 la

ng
su

ng
 d

an
 ti

da
k

la
ng

su
ng

ke

pa
da

 k
es

ej
ah

te
ra

an
 s

em
ua

 p
ih

ak
 d

i p
el

ba
ga

i p
er

in
gk

at
. B

er
up

ay
a

un
tu

k
m

en
ge

na
l p

as
ti

da
n

m
en

an
ga

ni
 p

ot
en

si
ris

ik
o

da
ri

pe
rs

ek
ita

ra
n.

 B
er

up
ay

a
un

tu
k

m
en

ge
na

l p
as

ti
da

n
m

em
an

fa
at

ka
n

pe
lu

an
g

se
rt

a
fa

kt
or

 p
er

se
ki

ta
ra

n
da

n
su

m
be

r s
ek

el
ili

ng
.

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
Te

rli
ba

t
Se

m
ua

 B
ah

ag
ia

n

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
ah

am
i

se
ca

ra

um
um

fa

kt
or

-
fa

kt
or

pe

rs
ek

ita
ra

n
ya

ng

be
rp

ot
en

si
m

em
pe

ng
ar

uh
i

tu
ga

s
da

n
ta

ng
gu

ng
ja

w
ab

se

ba
ga

i
pe

nj
aw

at

aw
am

.

•
 Pe

ka

te
rh

ad
ap

pe

ru
ba

ha
n

da
n

pe
rk

em
ba

ng
an

 se
m

as
a y

an
g b

er
po

te
ns

i
m

em
be

ri
im

pa
k

ke
pa

da
 p

er
kh

id
m

at
an

da

n
pi

ha
k

be
rk

ai
ta

n.

•
 M

en
ye

su
ai

ka
n

pe
ra

nc
an

ga
n

da
n

tin
da

ka
n

be
rd

as
ar

ka
n

pe
rk

em
ba

ng
an

pe

rs
ek

ita
ra

n
se

m
as

a.

•
 M

er
an

ca
ng

 d
an

 m
el

ak
sa

na
ka

n
tu

ga
s

da
n

ta
ng

gu
ng

ja
w

ab
 d

en
ga

n
m

en
ga

m
bi

l
ki

ra

pe
ru

ba
ha

n
da

n
pe

rk
em

ba
ng

an

se
m

as
a

ya
ng

be

rp
ot

en
si

m
em

be
ri

im
pa

k
ke

pa
da

 p
er

kh
id

m
at

an
 d

an
 p

ih
ak

be

rk
ai

ta
n.

•
 M

em
be

rik
an

ju

sti
fik

as
i

te
rh

ad
ap

ke

pe
rlu

an

se
su

at
u

tin
da

ka
n

ya
ng

be

rk
ai

ta
n

de
ng

an

pe
ru

ba
ha

n
pe

rs
ek

ita
ra

n.

•
 M

en
gk

aj
i,

m
en

ga
na

lis
is

da
n

m
er

um
us

pe

ru
ba

ha
n

 p
er

kh
id

m
at

an
 p

er
se

ki
ta

ra
n

da
n

m
el

ar
as

ka
nn

ya
 d

en
ga

n
ke

pe
rlu

an

or
ga

ni
sa

si
pe

lb
ag

ai
 ja

ng
ka

.

•
 M

em
pe

ng
ar

uh
i

pi
ha

k
te

rb
ab

it
un

tu
k

m
el

ak
sa

na
ka

n
pe

ru
ba

ha
n

pe
rs

ek
ita

ra
n.

•
 Be

ru
pa

ya

m
en

gg
er

ak
ka

n
pa

su
ka

n
un

tu
k

m
er

an
ca

ng

da
n

m
en

ja
ya

ka
n

st
ra

te
gi

da

n
pe

la
n

tin
da

ka
n

ba
gi

m

er
ub

ah
 p

er
se

ki
ta

ra
n.

•
 M

en
gk

aj
i,

m
en

ga
na

lis
is

da
n

m
er

um
us

ke

pe
rlu

an

m
en

ci
pt

a
pe

rs
ek

ita
ra

n
lu

ar
an

ya

ng

ba
ru

se

la
ra

s
de

ng
an

ke

pe
rlu

an
 o

rg
an

isa
si

pe
lb

ag
ai

 ja
ng

ka
.

•
 M

em
ba

ng
un

ka
n

pe
nd

ek
at

an
,

st
ra

te
gi

,
m

od
el

,
m

ek
an

ism
e,

 s
ist

em
 d

an
 c

ar
a

ke
rja

 b
ah

ar
u

pe
lb

ag
ai

ja

ng
ka

 u
nt

uk

m
ew

uj
ud

ka
n

pe
rs

ek
ita

ra
n

lu
ar

an
 y

an
g

ba
ha

ru
 se

la
ra

s d
en

ga
n

ha
la

 tu
ju

 b
ah

ar
u

or
ga

ni
sa

si
ya

ng
 l

eb
ih

 k
on

du
sif

 s
er

ta

m
en

an
ga

ni
 fa

kt
or

-fa
kt

or
 p

er
se

ki
ta

ra
n.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

25

Ko
m

pe
te

ns
i:

Pe
nt

ad
bi

ra
n

Ke
w

an
ga

n
da

n
As

et

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Te

ra
s

Ka
te

go
ri

G
en

er
ik

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

nt
ad

bi
ra

n
Ke

w
an

ga
n

da
n

As
et

De
fin

is
i K

om
pe

te
ns

i
Ke

up
ay

aa
n

m
er

an
ca

ng
 d

an
 m

em
pe

ro
le

h
su

m
be

r
ke

w
an

ga
n

da
n

as
et

 s
el

ar
as

 d
en

ga
n

ke
pe

rlu
an

 o
rg

an
isa

si.
 M

en
ga

w
al

 d
an

m

em
an

ta
u

pe
ng

gu
na

an
 su

m
be

r k
ew

an
ga

n
da

n
as

et
 se

ca
ra

 o
pti

m
um

.
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

Te
rli

ba
t

Se
m

ua
 B

ah
ag

ia
n

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

er
an

ca
ng

 k
ep

er
lu

an
 k

ew
an

ga
n

ta
hu

na
n

ba
ha

gi
an

 a
ta

u
ja

ba
ta

n
de

ng
an

 m
en

ge
na

l
pa

sti

pr
og

ra
m

-p
ro

gr
am

,
ak

tiv
iti

-a
kti

vi
ti

da
n

ke
gu

na
an

 s
um

be
r

ya
ng

 m
em

er
lu

ka
n

pe
m

bi
ay

aa
n

ke
w

an
ga

n.

•
 M

en
ye

di
ak

an

ke
rt

as

ca
da

ng
an

un

tu
k

m
em

oh
on

 p
er

un
tu

ka
n

su
m

be
r k

ew
an

ga
n

un
tu

k
ke

gu
na

an
 o

pe
ra

si
ba

ha
gi

an
 a

ta
u

ja
ba

ta
n

da
la

m
 te

m
po

h
ya

ng
 d

ite
ta

pk
an

.

•
 M

er
an

ca
ng

,
m

em
an

ta
u

da
n

m
en

ga
w

al

pe
rb

el
an

ja
an

ke

w
an

ga
n

ba
ha

gi
an

da

n
ja

ba
ta

n
se

ca
ra

 b
er

he
m

ah
 d

an
 m

en
ur

ut

ke
ut

am
aa

n
ya

ng
 d

ilu
lu

sk
an

 b
er

pa
nd

uk
an

Ar

ah
an

 P
er

be
nd

ah
ar

aa
n

be
rk

ai
ta

n.

•
 M

en
ye

m
ak

da

n
m

en
el

iti

ke
w

aj
ar

an

al
as

an
 d

an
 ke

sa
hi

ha
n

do
ku

m
en

-d
ok

um
en

ba

gi
 se

tia
p

pe
rm

oh
on

an
 u

nt
uk

 p
er

ol
eh

an

pr
od

uk

da
n

pe
rk

hi
dm

at
an

m

en
gi

ku
t

pr
os

ed
ur

 k
ew

an
ga

n
ya

ng
 d

ite
ta

pk
an

.

•
 M

en
ga

w
al

 s
el

ia
 p

en
gg

un
aa

n,
 a

ud
it

as
et

,
ca

ra

pe
ny

im
pa

na
n

da
n

pe
ng

el
ua

ra
n

as
et

 s
er

ta
 p

en
ye

ng
ga

ra
an

 a
se

t
m

en
ur

ut

pr
os

ed
ur

 y
an

g
di

te
ta

pk
an

.

•
 M

en
el

iti

la
po

ra
n

va
ria

ns

(p
er

be
za

an

di

an
ta

ra

ko
s

pe
rb

el
an

ja
an

se

be
na

r
da

n
pe

ru
nt

uk
an

di

lu
lu

sk
an

)
da

n
m

en
ca

da
ng

ka
n

tin
da

ka
n

ya
ng

se

su
ai

un

tu
k

di
am

bi
l

ba
gi

m

en
an

ga
ni

isu

te

rs
eb

ut
.

•
 M

er
an

ca
ng

 p
en

gg
un

aa
n

ke
w

an
ga

n
da

n
as

et

m
en

gi
ku

t
ke

ut
am

aa
n,

ke

se
su

ai
an

fu

ng
si

da
n

ke
pe

rlu
an

op

er
as

i
un

tu
k

ke
gu

na
an

op

tim
um

da

n
m

en
ge

la
kk

an

pe
m

ba
zir

an
.

•
 M

el
ap

or
 s

eb
ar

an
g

ak
tiv

iti
 a

ta
u

tr
an

sa
ks

i
ya

ng
 m

er
ag

uk
an

 a
ta

u
tid

ak
 m

em
at

uh
i

Ar
ah

an

Pe
rb

en
da

ha
ra

an

ke
pa

da

pi
ha

k
pe

ng
ur

us
an

 u
nt

uk
 ti

nd
ak

an
 se

te
ru

sn
ya

.

•
 M

er
an

ca
ng

da

n
m

el
ak

sa
na

st

ra
te

gi

ba
gi

 m
em

pe
ro

le
hi

 d
an

a
ke

w
an

ga
n

ya
ng

m

en
cu

ku
pi

 b
ag

i m
em

bi
ay

ai
 o

pe
ra

si
at

au

pr
oj

ek
 se

la
ra

s d
en

ga
n

ke
pe

rlu
an

 ja
ba

ta
n.

•
 M

en
ge

na
l

pa
sti

ca

ra
-c

ar
a

kr
ea

tif

un
tu

k
m

en
in

gk
at

ka
n

ke
ce

ka
pa

n
da

n
ke

be
rk

es
an

an
 p

en
gg

un
aa

n
su

m
be

r
da

n
m

en
ga

w
al

ko

s
op

er
as

i
ba

ha
gi

an

at
au

ja

ba
ta

n.

•
 M

en
gk

aj
i,

m
en

ge
na

l
pa

sti

da
n

m
en

ga
na

lis
is

pu
nc

a-
pu

nc
a

be
rla

ku
ny

a
ke

tir
isa

n
sis

te
m

pe

ny
am

pa
ia

n
da

n
m

en
ca

da
ng

ka
n

la
ng

ka
h-

la
ng

ka
h

in
te

rv
en

si
ke

ka
l

un
tu

k
m

en
gh

al
an

g
ke

tir
isa

n
te

rs
eb

ut
 b

er
ul

an
g.

•
 M

em
bu

at

an
al

isi
s

da
pa

ta
n

au
di

t
da

n
m

er
an

ca
ng

tin

da
ka

n
pe

na
m

ba
hb

ai
ka

n
be

se
rt

a
tin

da
ka

n
pe

nc
eg

ah
an

da

la
m

m

en
ja

ga
 p

en
ye

le
w

en
ga

n
as

et
.

•
 M

en
gg

un
ak

an

ap
lik

as
i

te
kn

ol
og

i
m

ak
lu

m
at

da

la
m

m

en
ga

na
lis

is
da

n
m

en
ila

i
m

ak
lu

m
at

 k
ew

an
ga

n
da

n
ju

ga

da
la

m
 m

em
bu

at
 a

ng
ga

ra
n

at
au

 ja
ng

ka
an

pe

rb
el

an
ja

an
 d

an
 p

en
da

pa
ta

n
or

ga
ni

sa
si.

•
 M

em
pe

rk
en

al
ka

n
sis

te
m

,
ka

ed
ah

da

n
ta

ta
ke

rja
 b

ah
ar

u
un

tu
k

m
em

ba
ng

un
ka

n
sis

te
m

 p
en

gu
ru

sa
n

ke
w

an
ga

n
da

n
as

et

ya
ng

 m
am

pa
n.

•
 M

em
an

ta
pk

an

pe
m

ba
ng

un
an

da

n
pe

ng
gu

na
an

sis

te
m

at

au

ap
lik

as
i

te
kn

ol
og

i d
al

am
 ja

ba
ta

n
ba

gi
 m

em
ba

nt
u

pe
ng

ur
us

an

ke
w

an
ga

n
da

n
as

et

ya
ng

le

bi
h

te
pa

t,
ce

ka
p

da
n

be
rk

es
an

.

•
 Be

rk
on

gs
i

ke
pa

ka
ra

n
da

n
pe

ng
al

am
an

de

ng
an

 b
ah

ag
ia

n
la

in
 u

nt
uk

 m
em

ba
nt

u
m

em
an

ta
pk

an

sis
te

m

pe
ng

ur
us

an

ke
w

an
ga

n
da

n
as

et
.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

26

Ko
m

pe
te

ns
i:

Ke
pi

m
pi

na
n

Be
rp

as
uk

an

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Te

ra
s

Ka
te

go
ri

G
en

er
ik

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Ke

pi
m

pi
na

n
Be

rp
as

uk
an

De
fin

is
i K

om
pe

te
ns

i
Ke

up
ay

aa
n

m
en

gg
er

ak
ka

n
pa

su
ka

n
m

en
gg

un
ak

an
 p

en
ge

ta
hu

an
 d

an
 k

em
ah

ira
n

un
tu

k
m

en
ca

pa
i m

isi
 o

rg
an

isa
si.

 B
er

ke
up

ay
aa

n
m

em
pe

ng
ar

uh
i p

as
uk

an
 u

nt
uk

 b
er

tin
da

k
m

en
ca

pa
i k

eb
er

ha
sil

an
. B

er
ke

up
ay

aa
n

m
em

bi
na

 p
en

gl
ib

at
an

 d
al

am
 p

as
uk

an
 m

el
al

ui

te
kn

ik
-te

kn
ik

 in
te

rv
er

si
se

pe
rti

 k
em

ah
ira

n
m

en
de

ng
ar

, k
om

un
ik

as
i d

an
 p

en
ye

le
sa

ia
n

m
as

al
ah

.
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

Te
rli

ba
t

Se
m

ua
 B

ah
ag

ia
n

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 Be

rk
eu

pa
ya

an

m
en

yu
su

n
da

n
m

em
ba

ha
gi

ka
n

tu
ga

sa
n

ba
gi

 s
eti

ap
 a

hl
i

ku
m

pu
la

n
se

ca
ra

be

rk
es

an

m
en

ur
ut

pe

la
n

ya
ng

 te
la

h
di

te
ta

pk
an

.

•
 M

en
gg

un
ak

an
 t

ek
ni

k-
te

kn
ik

 k
om

un
ik

as
i

be
rk

es
an

 d
al

am
 m

em
be

ri
da

n
m

en
er

im
a

m
ak

lu
m

at
 a

ta
u

m
ak

lu
m

 b
al

as
 m

en
ge

na
i

ha
l-h

al
 b

er
ka

ita
n

pa
su

ka
n.

•
 M

er
uj

uk
 k

ep
ad

a
ke

tu
a/

pe
ny

el
ia

 h
al

-h
al

ya

ng

di
ba

ng
ki

tk
an

ol

eh

ah
li

pa
su

ka
n

ya
ng

 m
em

er
lu

ka
n

in
te

rv
en

si
pi

ha
k

ya
ng

m

em
pu

ny
ai

ku

as
a

un
tu

k
m

em
bu

at

ke
pu

tu
sa

n
m

uk
ta

m
ad

.

•
 M

er
an

ca
ng

 p
el

an
 o

pe
ra

si
da

n
m

en
ga

w
al

op

er
as

i
pa

su
ka

n
su

pa
ya

m

en
ca

pa
i

sa
sa

ra
n

ya
ng

 d
ite

ta
pk

an
.

•
 Be

rk
eu

pa
ya

an
 m

en
je

la
sk

an
 k

ep
ad

a
ah

li
ku

m
pu

la
n

te
nt

an
g

ra
sio

na
l

di

se
ba

lik

se
tia

p
ke

pu
tu

sa
n

at
au

ar

ah
an

ya

ng

di
bu

at
.

•
 Be

rk
eu

pa
ya

an
 m

em
be

rik
an

 r
an

gs
an

ga
n

m
oti

va
si

ke
pa

da
 a

hl
i-a

hl
i p

as
uk

an
.

•
 M

en
ye

di
ak

an

su
m

be
r,

pe
ra

la
ta

n
da

n
ba

nt
ua

n
ya

ng

m
em

ad
ai

un

tu
k

m
em

bo
le

hk
an

pa

su
ka

n
be

ro
pe

ra
si

de
ng

an
 c

ek
ap

 d
an

 b
er

ke
sa

n.

•
 M

em
be

rik
an

 k
ua

sa
 k

ep
ad

a
ah

li
pa

su
ka

n
m

en
gi

ku
t

ke
m

am
pu

an

in
di

vi
du

da

la
m

m

el
ak

sa
na

ka
n

tu
ga

s
da

n
m

en
et

ap
ka

n
ke

be
rt

an
gg

un
gj

aw
ab

an
 in

di
vi

du
 te

rh
ad

ap

ke
be

rh
as

ila
n

tu
ga

s-
tu

ga
s t

er
se

bu
t.

•
 M

em
an

ta
u

ta
ha

p
pe

nc
ap

ai
an

se

tia
p

ah
li

pa
su

ka
n

da
n

m
el

ak
uk

an
 i

nt
er

ve
ns

i
be

rk
es

an

da
n

te
pa

t
pa

da

m
as

an
ya

ap

ab
ila

 p
en

ca
pa

ia
n

te
rs

eb
ut

 d
id

ap
ati

 d
i

ba
w

ah
 ta

ha
p

ya
ng

 d
ite

ta
pk

an
.

•
 M

el
ib

at
ka

n
ah

li
pa

su
ka

n
da

la
m

m

en
en

tu
ka

n
ke

pu
tu

sa
n

at
au

pe

ny
el

es
ai

an
 m

as
al

ah
 u

nt
uk

 m
en

ca
pa

i
ke

pu
tu

sa
n

at
au

pe

ny
el

es
ai

an

ya
ng

te

rb
ai

k.

•
 M

en
ga

na
lis

is
bu

da
ya

 k
er

ja
 b

er
pa

su
ka

n
da

la
m

 o
rg

an
isa

si
da

n
m

en
in

ja
u

se
ca

ra

pr
oa

kti
f

pe
lu

an
g-

pe
lu

an
g

ya
ng

bo

le
h

di
m

an
fa

at
ka

n
un

tu
k

m
el

on
ja

kk
an

 b
ud

ay
a

ke
rja

 b
er

pa
su

ka
n

da
la

m
 o

rg
an

isa
si.

•
 M

en
ga

m
al

ka
n

ga
ya

ke

pi
m

pi
na

n
ya

ng

be
rs

es
ua

ia
n

de
ng

an
 ke

pe
rlu

an
 si

tu
as

i d
an

m

as
a

un
tu

k
m

en
gg

er
ak

ka
n

ke
rja

sa
m

a
an

ta
ra

 p
el

ba
ga

i u
ni

t
da

n
pa

su
ka

n
da

la
m

or

ga
ni

sa
si

m
en

ja
m

in

ke
sin

am
bu

ng
an

pe

nc
ap

ai
an

 m
isi

 ja
ba

ta
n.

•
 M

en
ga

m
bi

l
pe

nd
ek

at
an

 ti
da

k
or

to
do

ks

at
au

dr

as
tik

un

tu
k

m
en

an
ga

ni

sit
ua

si
ya

ng
 j

ar
an

g
di

te
m

ui
 a

ta
u

ko
m

pl
ek

s
da

n
m

en
ga

la
kk

an

se
tia

p
pa

su
ka

n
da

la
m

ja

ba
ta

n
un

tu
k

be
rfi

ki
r

di

lu
ar

ko

ta
k

su
pa

ya
 d

ap
at

 m
en

ga
ta

si
ca

ba
ra

n-
ca

ba
ra

n
m

as
a

ha
da

pa
n

ya
ng

 b
ol

eh
 m

en
je

ja
sk

an

ke
be

rk
es

an
an

 ja
ba

ta
n.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

27

Ko
m

pe
te

ns
i:

Pr
ot

ok
ol

 d
an

 Et
ik

et
 So

sia
l

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Te

ra
s

Ka
te

go
ri

G
en

er
ik

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pr

ot
ok

ol
 d

an
 E

tik
et

 S
os

ia
l

De
fin

is
i K

om
pe

te
ns

i
Ke

up
ay

aa
n

m
er

an
ca

ng
, m

el
ak

sa
na

 d
an

 m
en

ila
i p

ro
gr

am
 s

er
ta

 a
ca

ra
-a

ca
ra

 ra
sm

i d
an

 ti
da

k
ra

sm
i.

M
em

ah
am

i k
em

ah
ira

n
so

sia
l,

am
al

an
 p

ro
to

ko
l,

as
pe

k
eti

ka
 d

an
 k

et
ra

m
pi

la
n

di
ri

ya
ng

 s
es

ua
i s

em
as

a
m

en
gu

ru
sk

an
 a

ca
ra

 d
an

 a
kti

vi
ti.

 M
en

gu
ru

sk
an

 a
kti

vi
ti

m
en

gi
ku

t p
ro

se
du

r,
eti

ka
 d

an
 p

ro
to

ko
l y

an
g

se
su

ai
 u

nt
uk

 m
en

ge
ka

lk
an

 h
ub

un
ga

n
pr

of
es

io
na

l s
ep

an
ja

ng
 a

ca
ra

 te
rs

eb
ut

.
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

Te
rli

ba
t

Se
m

ua
 B

ah
ag

ia
n

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
ah

am
i

ke
m

ah
ira

n
pe

rh
ub

un
ga

n,

pr
os

ed
ur

,
eti

ke
t

so
sia

l,
ko

ns
ep

ke

tr
am

pi
la

n
di

ri
da

n
am

al
an

 p
ro

to
ko

l
ya

ng

w
aj

ib

di
tu

ru
ti

m
en

gi
ku

t
ke

se
su

ai
an

 d
al

am
 u

ru
sa

n
ha

ria
n

ra
sm

i
da

n
tid

ak
 ra

sm
i.

•
 M

el
ak

sa
na

ka
n

da
n

m
en

ye
m

pu
rn

ak
an

ak

tiv
iti

-a
kti

vi
ti

ya
ng

di

tu
ga

sk
an

ol

eh

ke
tu

a/
 p

en
ye

lia
 s

er
ta

 m
er

uj
uk

 k
ep

ad
a

ke
tu

a/

pe
ny

el
ia

m

en
ge

na
i

isu
-is

u
be

rb
an

gk
it

ya
ng

 ti
da

k
di

ja
ng

ka
.

•
 M

en
gu

m
pu

l m
ak

lu
m

at
 te

pa
t,

sa
hi

h
da

n
te

rp
er

in
ci

 m
en

ge
na

i
am

al
an

 p
ro

to
ko

l
da

la
m

 u
ru

sa
n

ha
ria

n
ra

sm
i

da
n

tid
ak

ra

sm
i

ya
ng

ak

an

di
ur

us
ka

n
un

tu
k

di
ko

ng
si

se
m

as
a

m
es

yu
ar

at
 p

em
ul

a.

•
 M

er
an

ca
ng

da

n
m

ey
ia

pk
an

pe

la
n

tu
ga

sa
n,

ak

tiv
iti

-a
kti

vi
ti

ya
ng

pe

rlu

di
la

ks
an

ak
an

se

be
lu

m
,

se
m

as
a

da
n

se
le

pa
s

m
en

ge
na

i u
ru

sa
n

ha
ria

n
ra

sm
i

da
n

tid
ak

 ra
sm

i t
er

se
bu

t.

•
 M

er
an

gk
a,

m

en
gk

aj
i,

m
en

ga
na

lis
is

da
n

m
er

um
us

st

ra
te

gi

da
n

pe
la

n
pe

ng
ur

us
an

ac

ar
a

ya
ng

se

su
ai

ke

ar

ah
 m

er
ea

lis
as

ik
an

 k
eb

er
ha

sil
an

 d
an

m

at
la

m
at

 a
ca

ra
 y

an
g

be
rim

pa
k

tin
gg

i.
 •

 M
en

ga
w

as
i

ke
la

nc
ar

an

pe
ng

ur
us

an

ac
ar

a
ra

sm
i d

an
 ti

da
k

ra
sm

i,
m

em
be

ri
m

ak
lu

m

ba
la

s
da

n
m

en
ca

da
ng

ka
n

pe
na

m
ba

ik
an

at

au

pe
ru

ba
ha

n
pe

rja
la

na
n

ac
ar

a
ra

sm
i d

an
 ti

da
k

ra
sm

i.

•
 Be

rk
eu

pa
ya

an

m
en

er
aj

ui

am
al

an

pr
ot

ok
ol

 d
al

am
 a

ca
ra

 r
as

m
i d

an
 ti

da
k

ra
sm

i d
i b

aw
ah

 s
el

ia
an

 d
en

ga
n

ce
ka

p
da

n
be

rk
es

an

di

pe
rin

gk
at

ne

ge
ri,

ke

ba
ng

sa
an

 d
an

 a
nt

ar
ab

an
gs

a.

•
 M

el
ak

uk
an

 i
nt

er
ve

ns
i

la
ng

su
ng

 u
nt

uk

m
en

ge
la

k
be

rla
ku

ny
a

ke
pi

nc
an

ga
n

ke
pa

da
 a

ca
ra

 ra
sm

i d
an

 ti
da

k
ra

sm
i.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

28

Ko
m

pe
te

ns
i:

Pe
la

ks
an

aa
n

Da
sa

r

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Te

ra
s

Ka
te

go
ri

G
en

er
ik

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

la
ks

an
aa

n
Da

sa
r

De
fin

is
i K

om
pe

te
ns

i
Ke

up
ay

aa
n

m
em

ah
am

i d
an

 m
en

ga
m

bi
l ti

nd
ak

an
-ti

nd
ak

an
 m

en
gi

ku
t p

er
at

ur
an

-p
er

at
ur

an
 ya

ng
 d

ite
ta

pk
an

. K
eu

pa
ya

an
 m

en
ye

di
ak

an

pr
og

ra
m

/ s
tr

at
eg

i u
nt

uk
 m

en
ca

pa
i m

at
la

m
at

 d
as

ar
.

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
Te

rli
ba

t
Se

m
ua

 B
ah

ag
ia

n

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
ah

am
i

da
sa

r-d
as

ar

as
as

pe

rk
hi

dm
at

an

aw
am

ya

ng

m
em

ba
bi

tk
an

tu

ga
s

da
n

ta
ng

gu
ng

ja
w

ab
 in

di
vi

du
.

•
 M

el
ak

sa
na

ka
n

da
n

m
en

ye
m

pu
rn

ak
an

tu

ga
s-

tu
ga

s
m

en
gi

ku
t

ga
ris

 p
an

du
an

da

n
ta

ta
ca

ra
 y

an
g

di
te

ta
pk

an
.

•
 M

er
uj

uk

ke
pa

da

ke
tu

a/
pe

ny
el

ia

m
en

ge
na

i
ke

se
su

ai
an

da

n
ap

lik
as

i
da

sa
r

ap
ab

ila

be
rh

ad
ap

an

de
ng

an

sit
ua

si
ya

ng
 b

uk
an

 ru
tin

.

•
 M

em
ah

am
i

se
m

ua

da
sa

r-d
as

ar

pe
rk

hi
dm

at
an

 a
w

am
 d

an
 d

as
ar

-d
as

ar

ja
ba

ta
n

ya
ng

be

rk
ai

ta
n

tu
ga

s
da

n
ta

ng
gu

ng
ja

w
ab

un

it
at

au

ba
ha

gi
an

m

as
in

g-
m

as
in

g.

•
 M

em
ah

am
i m

ak
su

d
da

n
la

ta
r b

el
ak

an
g

di
se

ba
lik

 p
en

gg
ub

al
an

 s
es

ua
tu

 d
as

ar

da
n

tu
ju

an
 y

an
g

in
gi

n
di

ca
pa

i m
el

al
ui

pe

la
ks

an
aa

n
da

sa
r t

er
se

bu
t.

•
 M

el
ak

sa
na

ka
n

da
sa

r-d
as

ar
 b

er
ka

ita
n

di

pe
rin

gk
at

 u
ni

t a
ta

u
pa

su
ka

n
ke

rja
.

•
 M

er
uj

uk
 k

ep
ad

a
ke

tu
a/

pe
ny

el
ia

 h
al

-
ha

l
be

rb
an

gk
it

ya
ng

m

em
er

lu
ka

n
pe

nt
af

sir
an

 d
an

 p
en

je
la

sa
n

da
sa

r-d
as

ar

be
rk

ai
ta

n.

•
 M

em
bu

at
 r

uj
uk

an
 k

ep
ad

a
da

sa
r-d

as
ar

be

rk
ai

ta
n

ya
ng

m

am
pu

m

en
yo

ko
ng

da

n
m

en
ge

sa
hk

an
 m

ak
su

d
da

n
tu

ju
an

da

sa
r y

an
g

he
nd

ak
 d

ila
ks

an
ak

an
.

•
 M

en
gg

un
ak

an

bu
di

bi

ca
ra

da

n
ke

fa
ha

m
an

m

en
ge

na
i

m
ak

su
d

da
n

tu
ju

an

se
su

at
u

da
sa

r
ap

ab
ila

be

rh
ad

ap
an

 d
en

ga
n

sit
ua

si
ru

tin
 y

an
g

tid
ak

 d
in

ya
ta

ka
n

se
ca

ra
 j

el
as

 t
at

ac
ar

a
ap

lik
as

i.

•
 M

el
ak

sa
na

ka
n

da
n

m
en

ye
m

pu
rn

ak
an

se

su
at

u
at

au
 ti

nd
ak

an
 d

al
am

 s
itu

as
i

m
en

ca
ba

r
be

rs
an

da
rk

an

ke
fa

ha
m

an

ya
ng

di

pe
ro

le
h

ha
sil

da

rip
ad

a
pe

rb
an

di
ng

an
 d

as
ar

-d
as

ar
 b

er
ka

ita
n.

•
 M

em
an

ta
u,

m

en
ga

w
al

da

n
m

en
gu

at
ku

as
a

pe
la

ks
an

aa
n

da
sa

r-
da

sa
r

ol
eh

 p
eg

aw
ai

 b
aw

ah
an

 u
nt

uk

m
em

as
tik

an

m
at

la
m

at

da
sa

r-d
as

ar

be
rk

en
aa

n
te

rc
ap

ai
.

•
 M

en
ila

i
da

n
m

en
ye

m
ak

da

sa
r-d

as
ar

op

er
as

i
ja

ba
ta

n
da

n
m

em
be

rik
an

ca

da
ng

an
 d

an
 p

an
da

ng
an

 k
on

st
ru

kti
f

ke
pa

da
 p

ih
ak

 a
ta

sa
n

un
tu

k
m

en
am

ba
h

ba
ik

,
m

em
an

ta
pk

an

pr
os

es

da
n

ta
ta

ca
ra

 p
el

ak
sa

na
an

 d
i d

al
am

 ja
ba

ta
n.

•
 Be

rk
on

gs
i k

ep
ak

ar
an

 d
an

 p
en

ga
la

m
an

de

ng
an

ag

en
si/

ba
ha

gi
an

un

tu
k

m
en

ye
ra

ga
m

ka
n

ta
ta

ca
ra

 p
el

ak
sa

na
an

da

sa
r

di

se
ra

ta

ja
ba

ta
n

at
au

pe

rk
hi

dm
at

an
 a

w
am

.

•
 M

em
pe

rk
en

al
ka

n
sis

te
m

,
ka

ed
ah

,
ta

ta
 k

er
ja

 b
ah

ar
u

da
n

am
al

an
 t

er
ba

ik

un
tu

k
m

em
an

ta
pk

an
 k

ec
ek

ap
an

 d
an

ke

be
rk

es
an

an

pe
la

ks
an

aa
n

da
sa

r
di

pe

rin
gk

at
 o

rg
an

isa
si.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

29

Ko
m

pe
te

ns
i:

Pe
m

ik
ira

n
An

al
iti

k

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Te

ra
s

Ka
te

go
ri

G
en

er
ik

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

m
ik

ira
n

An
al

iti
k

De
fin

is
i K

om
pe

te
ns

i
Ke

up
ay

aa
n

m
el

ak
uk

an
 a

na
lis

is
se

ba
b

da
n

ke
sa

n
(c

au
se

 a
nd

 e
ffe

ct
) k

e
at

as
 m

ak
lu

m
at

 se
ca

ra
 si

st
em

ati
k

da
n

te
ra

tu
r.

M
en

ge
na

l p
as

ti
isu

-is
u

ut
am

a,
 m

en
gu

ji
hi

po
te

sis
, m

en
di

ag
no

sis
 m

as
al

ah
 d

an
 p

el
ua

ng
, m

em
bu

at
 ru

ju
ka

n
ku

ku
h

da
rip

ad
a

m
ak

lu
m

at
 y

an
g

ad
a

da
n

m
em

bu
at

 k
es

im
pu

la
n

ya
ng

 lo
gi

k.
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

Te
rli

ba
t

Se
m

ua
 B

ah
ag

ia
n

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
ah

am
i

isu

at
au

m

as
al

ah

ya
ng

te

la
h

di
ke

na
l p

as
ti.

•
 M

en
gu

m
pu

l d
at

a
at

au
 m

ak
lu

m
at

 y
an

g
di

pe
rlu

ka
n

un
tu

k
an

al
isi

s
se

su
at

u
isu

at

au
 m

as
al

ah
.

•
 M

en
yu

su
n

da
ta

 a
ta

u
m

ak
lu

m
at

 y
an

g
di

ku
m

pu
lk

an

m
en

ur
ut

fo

rm
at

at

au

sp
es

ifi
ka

si
ya

ng
 te

la
h

di
te

ta
pk

an
.

•
 Be

rk
eu

pa
ya

an
 m

en
ga

na
lis

is,
 m

er
um

us

da
n

m
en

gh
as

ilk
an

 p
er

ny
at

aa
n

m
as

al
ah

(p

ro
bl

em
 st

at
em

en
t)

.

•
 M

en
ge

na
l p

as
ti

se
ba

b
at

au
 p

un
ca

 d
an

ke

sa
n

se
su

at
u

isu
 a

ta
u

m
as

al
ah

.

•
 M

en
ja

na

id
ea

da

n
m

en
ge

m
uk

ak
an

ca

da
ng

an
-c

ad
an

ga
n

al
te

rn
ati

f
ba

gi

pe
ny

el
es

ai
an

 se
su

at
u

isu
 a

ta
u

m
as

al
ah

.

•
 M

en
ye

di
ak

an
 c

ad
an

ga
n

pe
ny

el
es

ai
an

ya

ng
 m

en
ga

nd
un

gi
 a

na
lis

is
pr

o
da

n
ko

nt
ra

 se
tia

p
al

te
rn

ati
f.

•
 M

em
ba

ng
un

ka
n

su
at

u
pe

ny
el

es
ai

an

se
ca

ra

be
rs

ep
ad

u,

ho
lis

tik

da
n

be
rk

es
an

 k
ep

ad
a

m
as

al
ah

 y
an

g
di

ke
na

l
pa

sti
.

•
 M

en
ila

i
ke

be
rk

es
an

an

da
n

im
pa

k
pe

la
ks

an
aa

n
ca

da
ng

an

pe
ny

el
es

ai
an

te

rs
eb

ut
.

•
 Be

ru
pa

ya

m
en

gg
un

ak
an

ka

ed
ah

sis

te
m

ati
k

da
n

ap
lik

as
i

te
kn

ol
og

i
m

ak
lu

m
at

 d
al

am
 m

en
ga

na
lis

is
isu

 d
an

m

as
al

ah
 y

an
g

di
ha

da
pi

 s
er

ta
 m

en
ila

i
ke

be
rk

es
an

an
 p

en
ye

le
sa

ia
nn

ya
.

•
 M

em
ba

ng
un

ka
n

ka
ed

ah

ba
ha

ru

ya
ng

 l
eb

ih
 s

es
ua

i
un

tu
k

m
en

ga
na

lis
is

se
su

at
u

m
as

al
ah

,
ke

pe
rlu

an

at
au

pe

rs
ek

ita
ra

n
or

ga
ni

sa
si

ba
gi

 t
em

po
h

ja
ng

ka
 p

an
ja

ng
.

•
 Be

ru
pa

ya

m
er

um
us

ka
n

st
ra

te
gi

at

au

ka
ed

ah

ja
ng

ka

pa
nj

an
g

un
tu

k
m

en
ye

le
sa

ik
an

 m
as

al
ah

.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

30

Ko
m

pe
te

ns
i:

Pe
ng

ur
us

an
 A

ca
ra

 R
as

m
i

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Te

ra
s

Ka
te

go
ri

G
en

er
ik

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ng
ur

us
an

 A
ca

ra
 R

as
m

i
De

fin
is

i K
om

pe
te

ns
i

Ke
up

ay
aa

n
m

er
an

ca
ng

, m
el

ak
sa

na
 d

an
 m

en
ila

i p
ro

gr
am

 se
rt

a
ac

ar
a-

ac
ar

a
ra

sm
i.

M
em

ah
am

i a
sp

ek
 e

tik
a

da
n

pr
ot

ok
ol

 y
an

g
se

su
ai

se

m
as

a
m

en
gu

ru
sk

an
 a

ca
ra

 ra
sm

i.
M

en
gu

ru
sk

an
 a

kti
vi

ti
m

en
gi

ku
t p

ro
se

du
r,

eti
ka

 d
an

 p
ro

to
ko

l y
an

g
se

su
ai

 u
nt

uk
 m

en
ge

ka
lk

an

hu
bu

ng
an

 p
ro

fe
sio

na
l s

ep
an

ja
ng

 a
ca

ra
 te

rs
eb

ut
.

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
Te

rli
ba

t
Se

m
ua

 B
ah

ag
ia

n

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
ah

am
i

pr
os

ed
ur

,
eti

ka

da
n

pr
ot

ok
ol

ya

ng

w
aj

ib

di
tu

ru
ti

ke
tik

a
m

en
gu

ru
sk

an
 a

ca
ra

 ra
sm

i k
er

aj
aa

n.

•
 M

el
ak

sa
na

ka
n

da
n

m
en

ye
m

pu
rn

ak
an

ak

tiv
iti

-a
kti

vi
ti

ya
ng

di

tu
ga

sk
an

ol

eh

ke
tu

a/
 p

en
ye

lia
.

•
 M

er
uj

uk

ke
pa

da

ke
tu

a/

pe
ny

el
ia

m

en
ge

na
i i

su
-is

u
be

rb
an

gk
it

ya
ng

 ti
da

k
di

ja
ng

ka

ke
tik

a
m

en
gu

ru
sk

an

ac
ar

a
ra

sm
i k

er
aj

aa
n.

•
 M

en
gu

m
pu

l
m

ak
lu

m
at

te

pa
t,

sa
hi

h
da

n
te

rp
er

in
ci

 m
en

ge
na

i
ac

ar
a

ra
sm

i
ya

ng
 a

ka
n

di
ur

us
ka

n
un

tu
k

di
ko

ng
si

se
m

as
a

m
es

yu
ar

at
 p

em
ul

a.

•
 M

er
an

ca
ng

ak

tiv
iti

-a
kti

vi
ti

ya
ng

pe

rlu

di
la

ks
an

ak
an

se

be
lu

m
,

se
m

as
a

da
n

se
le

pa
s

ac
ar

a
ra

sm
i

te
rs

eb
ut

,
m

en
yi

ap
ka

n
pe

la
n

tu
ga

sa
n,

m

en
ye

di
ak

an

an
gg

ar
an

ke

w
an

ga
n

da
n

ke
pe

rlu
an

su

m
be

r,
da

n
pe

la
n

ko
nti

ng
en

si.

•
 M

er
an

gk
a

st
ra

te
gi

se

su
ai

ke

ar

ah

m
er

ea
lis

as
ik

an

ke
be

rh
as

ila
n

da
n

m
at

la
m

at
 a

ca
ra

 y
an

g
be

rim
pa

k
tin

gg
i.

•
 M

en
gk

aj
i,

m
en

ga
na

lis
is

da
n

m
er

um
us

pe

la
n

pe
ng

ur
us

an

ac
ar

a
da

n
m

en
ca

da
ng

ka
n

pe
na

m
ba

ik
an

at

au

pe
ru

ba
ha

n
ke

pa
da

 ra
nc

an
ga

n
as

al
.

•
 M

en
ga

w
as

i
ke

la
nc

ar
an

pe

ng
ur

us
an

ac

ar
a

ra
sm

i,
m

em
be

ri
m

ak
lu

m
 b

al
as

un

tu
k

pe
na

m
ba

hb
ai

ka
n.

•
 Be

rk
eu

pa
ya

an
 m

en
er

aj
ui

 a
ca

ra
 r

as
m

i
di

ba

w
ah

se

lia
an

de

ng
an

ce

ka
p

da
n

be
rk

es
an

di

pe

rin
gk

at

ne
ge

ri,

ke
ba

ng
sa

an
 d

an
 a

nt
ar

ab
an

gs
a.

•
 M

el
ak

uk
an

 i
nt

er
ve

ns
i

la
ng

su
ng

 u
nt

uk

m
en

ge
la

k
be

rla
ku

ny
a

ke
pi

nc
an

ga
n

ke
pa

da
 a

ca
ra

 ra
sm

i.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

31

Ko
m

pe
te

ns
i:

Pe
ng

ur
us

an
 O

pe
ra

si

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Te

ra
s

Ka
te

go
ri

G
en

er
ik

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ng
ur

us
an

 O
pe

ra
si

De
fin

is
i K

om
pe

te
ns

i
Ke

up
ay

aa
n

m
er

an
ca

ng
 m

el
ak

sa
na

 d
an

 m
en

ila
i

ke
ce

ka
pa

n
da

n
ke

be
rk

es
an

an
 o

pe
ra

si
Ba

ha
gi

an
 a

ta
u

O
rg

an
isa

si.
 B

er
up

ay
a

m
ew

uj
ud

ka
n

da
n

m
en

in
gk

at
ka

n
sis

te
m

 p
en

ya
m

pa
ia

n
da

n
pe

rk
hi

dm
at

an
 y

an
g

ce
ka

p.
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

Te
rli

ba
t

Se
m

ua
 B

ah
ag

ia
n

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
ah

am
i

pe
nd

ek
at

an
 d

an
 k

ae
da

h
op

er
as

i
ya

ng

be
rs

ist
em

ati
k

da
n

be
rk

ua
liti

.

•
 M

er
an

ca
ng

 d
an

 m
el

ak
sa

na
 tu

ga
s-

tu
ga

s
op

er
as

i
ba

ha
gi

an
 m

en
ur

ut
 p

el
an

 d
an

bi

da
ng

 k
ua

sa
 y

an
g

te
la

h
di

te
ta

pk
an

.

•
 M

em
an

ta
u

da
n

m
en

ga
w

al

se
lia

tu

ga
s-

tu
ga

s
pe

ng
aw

al

ba
w

ah
an

da

n
m

em
as

tik
an

 p
el

ak
sa

na
an

 t
ug

as
-t

ug
as

te

rs
eb

ut
 d

ib
ua

t
m

en
gi

ku
t

sp
es

ifi
ka

si,

ta
ha

p
pe

nc
ap

ai
an

 d
an

 t
em

po
h

ya
ng

te

la
h

di
pe

rs
et

uj
ui

.

•
 M

er
uj

uk

ke
pa

da

ke
tu

a/
pe

ny
el

ia

m
en

ge
na

i
isu

-is
u

be
rb

an
gk

it
ya

ng

bu
ka

n
ru

tin

un
tu

k
m

en
ca

da
ng

ka
n

op
sy

en
-o

ps
ye

n
pe

ny
el

es
ai

an

ba
gi

m

en
an

ga
ni

 h
al

-h
al

 d
em

ik
ia

n.

•
 M

em
be

ri
da

n
m

en
er

im
a

m
ak

lu
m

 b
al

as

da
rip

ad
a

ah
li

pa
su

ka
n

m
en

ge
na

i i
su

-is
u

ya
ng

 d
ih

ad
ap

i,
ca

ra
-c

ar
a

pe
ny

el
es

ai
an

ya

ng

te
la

h/
pe

rlu

di
am

bi
l

un
tu

k
m

em
pe

rb
ai

ki

ta
ha

p
ke

ce
ka

pa
n

da
n

ke
be

rk
es

an
an

 o
pe

ra
si

ba
ha

gi
an

 a
ta

u
ja

ba
ta

n.

•
 M

en
ye

lid
ik

 d
an

 m
en

el
iti

 a
du

an
 a

w
am

ya

ng
 d

ite
rim

a
de

ng
an

 t
uj

ua
n

un
tu

k
m

en
ge

na
l

pa
sti

 p
un

ca
 d

an
 c

ar
a-

ca
ra

un

tu
k

m
em

pe
rti

ng
ka

tk
an

ta

ha
p

ke
pu

as
an

 p
el

an
gg

an
.

•
 M

en
ga

m
bi

l
la

ng
ka

h-
la

ng
ka

h
pr

oa
kti

f
da

n
ko

ns
tr

uk
tif

un

tu
k

m
en

ga
ta

si
ca

ba
ra

n-
ca

ba
ra

n
da

n
ha

la
ng

an
-h

al
an

ga
n

ya
ng

be

rp
ot

en
si

un
tu

k
m

en
je

ja
s

ke
la

nc
ar

an

sis
te

m

pe
ny

am
pa

ia
n

pe
rk

hi
dm

at
an

.

•
 M

em
ba

ng
un

ka
n

st
ra

te
gi

 y
an

g
m

an
ta

p
un

tu
k

m
em

pe
rti

ng
ka

tk
an

ke

ce
ka

pa
n

pe
ra

nc
an

ga
n

da
n

pe
la

ks
an

aa
n

op
er

as
i

ba
ha

gi
an

 a
ta

u
ja

ba
ta

n.

•
 M

en
gk

aj
i

da
n

m
en

ga
na

lis
is

op
er

as
i

ba
ha

gi
an

at

au

ja
ba

ta
n

da
n

m
en

ca
da

ng
ka

n
la

ng
ka

h-
la

ng
ka

h
pr

oa
kti

f
da

n
ko

ns
tr

uk
tif

un

tu
k

m
en

in
gk

at
ka

n
ke

ce
ka

pa
n

da
n

ke
be

rk
es

an
an

op

er
as

i
te

ru
ta

m
an

ya

da
ri

su
du

t
ko

s,
 p

en
gg

un
aa

n
su

m
be

r
da

n
m

as
a.

•
 M

em
ba

ng
un

ka
n p

el
an

 ti
nd

ak
an

 su
su

la
n

un
tu

k
m

en
gu

ru
s

im
pa

k
da

n
im

pl
ik

as
i

ya
ng

te

rh
as

il
ak

ib
at

pe

la
ks

an
aa

n
la

ng
ka

h-
la

ng
ka

h
pe

ni
ng

ka
ta

n
pr

es
ta

si
ba

ha
gi

an
 a

ta
u

ja
ba

ta
n

ya
ng

 b
ah

ar
u.

•
 M

em
ba

ng
un

ka
n

m
od

el

op
er

as
i

ya
ng

op

tim
um

un

tu
k

m
en

yo
ko

ng

pe
nc

ap
ai

an
 b

er
se

su
ai

an
 d

en
ga

n
vi

si,

m
isi

 d
an

 m
at

la
m

at
 o

rg
an

isa
si.

•
 M

en
gk

aj
i d

an
 m

en
ga

na
lis

is
ke

ce
ka

pa
n

da
n

ke
be

rk
es

an
an

m

en
ye

lu
ru

h
pr

os
es

op

er
as

i
se

tia
p

Se
ks

ye
n/

Ba
ha

gi
an

 d
an

 m
en

ca
da

ng
ka

n
la

ng
ka

h-
la

ng
ka

h
in

te
rv

en
si

ya
ng

 p
ro

ak
tif

 d
an

ko

ns
tr

uk
tif

un

tu
k

m
em

pe
rk

em
as

ka
n

la
gi

 k
oo

rd
in

as
i o

pe
ra

si
di

 a
nt

ar
a

se
tia

p
Se

ks
ye

n/
Ba

ha
gi

an

de
m

i
m

en
ca

pa
i

sin
er

gi
 y

an
g

te
rb

ai
k

ba
gi

 ja
ba

ta
n.

•
 M

em
pe

rk
en

al
ka

n
ke

ed
ah

-
ka

ed
ah

ba

ha
ru

da

n
in

ov
ati

f
un

tu
k

m
em

an
ta

pk
an

da

n
m

en
in

gk
at

ka
n

ke
la

nc
ar

an
,

ke
ce

ka
pa

n
da

n
ke

be
rk

es
an

an
 o

pe
ra

si.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

32

Ko
m

pe
te

ns
i:

Pe
nu

lis
an

 D
ok

um
en

 R
as

m
i

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Te

ra
s

Ka
te

go
ri

G
en

er
ik

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

nu
lis

an
 D

ok
um

en
 R

as
m

i
De

fin
is

i K
om

pe
te

ns
i

Ke
up

ay
aa

n
m

en
gu

as
ai

 b
ah

as
a

de
ng

an
 m

ah
ir

da
n

pe
ny

am
pa

ia
n

m
ak

lu
m

at
 d

en
ga

n
je

la
s

da
n

te
pa

t.
Ke

up
ay

aa
n

m
er

an
ca

ng
 d

an

m
en

ul
is

do
ku

m
en

 r
as

m
i t

er
m

as
uk

 m
in

it
m

es
yu

ar
at

, l
ap

or
an

 d
an

 k
er

ta
s

ca
da

ng
an

 y
an

g
je

la
s

be
rt

uj
ua

n
un

tu
k

m
en

ya
m

pa
ik

an

ar
ah

an
, m

es
ej

 y
an

g
te

rs
ira

t
m

en
gi

ku
t

ga
ris

 p
an

du
an

,
pr

os
ed

ur
 d

an
 p

ia
w

ai
an

.
Ke

up
ay

aa
n

m
en

ye
di

ak
an

 d
ok

um
en

 r
as

m
i y

an
g

se
m

pu
rn

a
ta

np
a

ke
sil

ap
an

 d
ar

i s
eg

i e
ja

an
, t

at
ab

ah
as

a
da

n
ta

nd
a

ba
ca

an
.

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
Te

rli
ba

t
Se

m
ua

 B
ah

ag
ia

n

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

en
yi

ap
ka

n
do

ku
m

en

ra
sm

i
se

pe
rti

su
ra

t,
m

em
o,

m

in
it

m
es

yu
ar

at
,

da
n

la
po

ra
n

bu
la

na
n

at
au

 t
ah

un
an

 m
en

gi
ku

t
fo

rm
at

 y
an

g
te

la
h

di
te

ta
pk

an
.

•
 M

em
ba

nt
u

m
en

ye
di

ak
an

 d
an

 m
en

yi
ap

ka
n

ke
rt

as
 c

ad
an

ga
n

m
en

gi
ku

t g
ar

is
pa

nd
ua

n
pr

os
ed

ur
 y

an
g

te
la

h
di

te
ta

pk
an

.

•
 M

en
gg

un
ak

an
 p

er
be

nd
ah

ar
aa

n
ka

ta
 d

an

ta
ta

ba
ha

sa
 B

ah
as

a
M

el
ay

u
ya

ng
 b

et
ul

.

•
 M

er
uj

uk

ke
pa

da

ke
tu

a/
pe

ny
el

ia

m
en

ge
na

i
ha

l-h
al

be

rb
an

gk
it

de
ng

an

sit
ua

si
bu

ka
n

ru
tin

.

•
 M

en
ge

na
lp

as
ti

ke
pe

rlu
an

 ku
m

pu
la

n
sa

sa
r

ya
ng

 p
er

lu
 d

ip
en

uh
i o

le
h

do
ku

m
en

 ra
sm

i
da

n
m

en
gu

m
pu

l m
ak

lu
m

at
 y

an
g

le
ng

ka
p

da
n

te
pa

t
ke

ar

ah

m
en

ye
di

ak
an

da

n
m

en
yi

pa
ka

n
do

ku
m

en
 ra

sm
i t

er
se

bu
t.

•
 M

er
an

gk
a

da
n

m
er

an
ca

ng
 is

i k
an

du
ng

an

se
su

at
u

do
ku

m
en

ra

sm
i

te
rs

eb
ut

be

rt
uj

ua
n

un
tu

k
m

en
ya

m
pa

ik
an

m

ak
lu

m
at

 a
ta

u
m

es
ej

 y
an

g
te

pa
t,

je
la

s
da

n
se

su
ai

 u
nt

uk
 k

um
pu

la
n

sa
sa

r.

•
 M

en
ye

m
ak

 d
an

 m
em

as
tik

an
 p

en
ye

di
aa

n
da

n
pe

ny
ia

pa
n

do
ku

m
en

ra

sm
i

di
se

m
pu

rn
ak

an
 d

en
ga

n
te

liti
 m

en
gi

ku
t

pr
ot

ok
ol

da

n
pi

aw
ai

an

ya
ng

te

pa
t

se
be

lu
m

 d
im

aj
uk

an
 p

ih
ak

 a
ta

sa
n/

la
in

.

•
 M

en
gg

un
ak

an
 p

er
be

nd
ah

ar
aa

n
ka

ta
 d

an

ta
ta

ba
ha

sa
 B

ah
as

a
In

gg
er

is
ya

ng
 b

et
ul

.

•
 M

er
an

gk
a

da
n

m
en

ge
na

l
pa

sti
 s

tr
at

eg
i

ya
ng

se

su
ai

ke

ar

ah

m
en

gh
as

ilk
an

m

ak
lu

m
an

,
la

po
ra

n,
 c

ad
an

ga
n,

 j
aw

ap
an

be

rt
ul

is
da

n
se

ba
ga

in
ya

 u
nt

uk
 m

em
en

uh
i

ke
pe

rlu
an

 k
um

pu
la

n
sa

sa
r.

•
 M

en
gk

aj
i,

m
en

ga
na

lis
is

da
n

m
er

um
us

im

pl
ik

as
i

pe
ny

ed
ia

an
 s

es
ua

tu
 d

ok
um

en

ra
sm

i
da

rip
ad

a
su

du
t

pe
ny

am
pa

ia
n

m
es

ej
,

re
sp

on
,

ke
be

rh
as

ila
n

da
n

ke
pu

as
an

 k
um

pu
la

n
sa

sa
r.

•
 M

er
an

ca
ng

,
m

en
ga

w
al

 d
an

 m
em

an
ta

u
pe

ny
ed

ia
an

da

n
pe

ny
ia

pa
n

do
ku

m
en

ra

sm
i

da
n

m
el

ak
uk

an

in
te

rv
en

si
be

rs
es

ua
ia

n
da

n
te

pa
t

pa
da

m

as
an

ya

un
tu

k
m

em
as

tik
an

m

at
la

m
at

ja

ba
ta

n
te

rc
ap

ai
.

•
 Be

ru
pa

ya

be
rk

on
gs

i
ke

pa
ka

ra
n

da
n

pe
ng

al
am

an
 d

en
ga

n
ba

ha
gi

an
 o

rg
an

isa
si

la
in

un

tu
k

m
em

ba
nt

u
pe

ng
ha

sil
an

do

ku
m

en
 ra

sm
i y

an
g

be
rk

ua
lti

 ti
ng

gi
.

•
 M

en
gu

as
ai

as

pe
k

ta
ta

ba
ha

sa

da
n

pe
rb

en
da

ha
ra

an
 k

at
a

Ba
ha

sa
 M

el
ay

u
da

n
In

gg
er

is
pe

rin
gk

at
 ti

ng
gi

.

•
 M

em
pe

rk
en

al
ka

n
ka

ed
ah

ba

ru

da
la

m

pe
ny

ed
ia

an
 d

ok
um

en
 r

as
m

i y
an

g
se

su
ai

de

ng
an

 k
ep

er
lu

an
 s

em
as

a
ja

ba
ta

n
un

tu
k

m
en

ca
pa

i m
at

la
m

at
 d

i p
er

in
gk

at
 ja

ba
ta

n,

ne
ge

ri,
 k

eb
an

gs
aa

n
da

n
an

ta
ra

ba
ng

sa
.

•
 M

en
ja

di
 p

en
gg

er
ak

 u
ta

m
a

da
la

m
 u

sa
ha

m

em
bu

da
ya

ka
n

sis
te

m

pe
nu

lis
an

do

ku
m

en
 r

as
m

i y
an

g
un

gg
ul

 d
i p

el
ba

ga
i

pe
rin

gk
at

 o
rg

an
isa

si.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

33

Ko
m

pe
te

ns
i:

Pe
ny

am
pa

ia
n

da
n

Pe
ng

uc
ap

an
 Aw

am

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Te

ra
s

Ka
te

go
ri

G
en

er
ik

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ny
am

pa
ia

n
da

n
Pe

ng
uc

ap
an

 A
w

am
De

fin
is

i K
om

pe
te

ns
i

Ke
up

ay
aa

n
m

em
bu

at
 p

en
ya

m
pa

ia
n

da
n

pe
ng

uc
ap

an
 a

w
am

 d
en

ga
n

je
la

s,
 b

er
ke

sa
n,

 t
er

su
su

n
da

n
sa

lin
g

be
rk

ai
t.

Be
rk

eu
pa

ya
an

m

en
ya

m
pa

ik
an

 m
ak

lu
m

at
 a

ta
u

m
em

pe
ng

ar
uh

i p
em

ik
ira

n
da

n
tin

gk
ah

 la
ku

 p
en

de
ng

ar
 t

er
ha

da
p

ap
a

ya
ng

 in
gi

n
di

sa
m

pa
ik

an
.

Bo
le

h
m

en
gg

un
ak

an
 a

la
t b

an
tu

 d
en

ga
r y

an
g

be
rs

es
ua

ia
n.

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
Te

rli
ba

t
Se

m
ua

 B
ah

ag
ia

n

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
ah

am
i

tu
ju

an
,

isi

ka
nd

un
ga

n
da

n
m

es
ej

 y
an

g
he

nd
ak

 d
isa

m
pa

ik
an

m

en
er

us
i

pe
ny

am
pa

ia
n

da
n

pe
ng

uc
ap

an
 a

w
am

.

•
 M

el
ak

sa
na

ka
n

pe
ny

am
pa

ia
n

da
n

pe
ng

uc
ap

an
 a

w
am

 m
en

gi
ku

t
ka

ed
ah

,
fo

rm
at

 d
an

 te
ks

 y
an

g
te

la
h

di
te

ta
pk

an
.

•
 M

en
gg

un
ak

an
 a

la
t b

an
tu

an
 a

sa
s d

al
am

pe

ny
am

pa
ia

n
de

ng
an

 b
et

ul
.

•
 M

em
in

ta
 d

an
 m

en
er

im
a

m
ak

lu
m

 b
al

as

be
rh

ub
un

g
de

ng
an

 p
en

ya
m

pa
ia

n
da

n
pe

ng
uc

ap
an

aw

am

ya
ng

te

la
h/

ak
an

di

ja
la

nk
an

 d
ar

ip
ad

a
ra

ka
n

se
ke

rja
 a

ta
u

ke
tu

a/
 p

en
ye

lia
.

•
 M

en
ge

na
lp

as
ti

ku
m

pu
la

n
sa

sa
r

ya
ng

pe

rlu
 d

ip
en

uh
i,

m
en

gu
m

pu
l m

ak
lu

m
at

ya

ng
 le

ng
ka

p
da

n
te

pa
t,

m
er

an
gk

a
da

n
m

er
an

ca
ng

st

ru
kt

ur

pe
ny

am
pa

ia
n,

pe

ng
ol

ah
an

 is
i k

an
du

ng
an

 m
es

ej
 y

an
g

he
nd

ak

di
sa

m
pa

ik
an

da

n
m

em
ili

h
pe

nd
ek

at
an

ya

ng

pa
lin

g
se

su
ai

da

n
be

rk
es

an
 u

nt
uk

 m
en

ya
m

pa
ik

an
 m

es
ej

ke

pa
da

 k
um

pu
la

n
sa

sa
r.

•
 M

en
gg

un
ak

an

in
to

na
si

su
ar

a,

ge
ra

k
isy

ar
at

,
ga

ya
 p

er
se

m
ba

ha
n

da
n

al
at

-
al

at

ba
nt

u
ya

ng

ya
ng

se

su
ai

un

tu
k

m
en

ar
ik

 m
in

at
 d

an
 m

em
be

rik
an

 im
pa

k
ya

ng

be
rk

ek
al

an

ke
pa

da

ku
m

pu
la

n
sa

sa
r.

•
 Be

rin
te

ra
ks

i
se

ca
ra

ak

tif

de
ng

an

ku
m

pu
la

n
sa

sa
r

se
m

as
a

se
si

so
al

 d
an

ja

w
ab

 (Q
&

A)
, m

en
er

im
a

da
n

m
em

be
ri

m
ak

lu
m

ba

la
s

se
ca

ra

po
siti

f
da

n
m

em
en

uh
i

ha
ra

pa
n

ku
m

pu
la

n
sa

sa
r

te
rs

eb
ut

.

•
 Be

rk
eu

pa
ya

an

m
en

ge
na

lp
as

ti
da

n
m

er
an

gk
a

st
ra

te
gi

ya

ng

se
su

ai

un
tu

k
m

em
be

nt
uk

pe

nd
ap

at

da
n

m
em

pe
ng

ar
uh

i
pe

m
ik

ira
n

ku
m

pu
la

n
sa

sa
r.

•
 M

en
gk

aj
i,

m
en

ga
na

lis
is

da
n

m
er

um
us

im

pl
ik

as
i

pe
la

ks
an

aa
n

pe
ny

am
pa

ia
n

da
ri

su
du

t
re

sp
on

,
pe

ne
rim

aa
n

da
n

m
em

en
uh

i h
ar

ap
an

 k
um

pu
la

n
sa

sa
r.

•
 M

er
en

ca
na

tin

da
ka

n
su

su
la

n
da

n
pe

na
m

ba
hb

ak
an

un

tu
k

m
em

pe
rti

ng
ka

tk
an

ke

ce
ka

pa
n

da
n

ke
be

rk
es

an
an

 p
en

ya
m

pa
ia

n
di

 m
as

a
ha

da
pa

n.

•
 Be

rk
eu

pa
ya

an

m
en

ga
na

lis
is

ta
ha

p
ke

ce
ka

pa
n

pe
ga

w
ai

-p
eg

aw
ai

da

la
m

or

ga
ni

sa
si

da
la

m

pe
ny

am
pa

ia
n

da
n

pe
ng

uc
ap

an

aw
am

se

rt
a

m
en

ca
da

ng
ka

n
la

ng
ka

h-
la

ng
ka

h
pr

oa
kti

f
da

n
be

rk
es

an

un
tu

k
m

en
am

ba
h

ba
ik

 p
re

st
as

i m
er

ek
a.

•
 M

em
pe

rk
en

al
ka

n
ka

ed
ah

 b
ah

ar
u

da
n

in
ov

ati
f

un
tu

k
m

em
ba

ng
un

ka
n

da
n

m
em

aj
uk

an
 k

em
ah

ira
n

pe
ny

am
pa

ia
n

da
n

pe
ng

uc
ap

an
 a

w
am

.

•
 M

en
er

aj
ui

us

ah
a

m
em

bu
da

ya
ka

n
ke

ce
ka

pa
n

pe
ny

am
pa

ia
n

da
n

pe
ng

uc
ap

an

aw
am

da

la
m

ka

la
ng

an

pe
ga

w
ai

 d
i s

em
ua

 p
er

in
gk

at
.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

34

Ko
m

pe
te

ns
i:

Pe
ny

el
es

ai
an

 M
as

al
ah

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Te

ra
s

Ka
te

go
ri

G
en

er
ik

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ny
el

es
ai

an
 M

as
al

ah
De

fin
is

i K
om

pe
te

ns
i

Ke
up

ay
aa

n
m

en
gg

un
ak

an
 p

en
de

ka
ta

n
lo

gi
k

un
tu

k
m

en
ye

le
sa

ik
an

 m
as

al
ah

. K
eu

pa
ya

an
 m

en
gh

ur
ai

 m
as

al
ah

 k
ep

ad
a

ko
m

po
ne

n
ya

ng
 le

bi
h

m
ud

ah
 d

an
 b

ol
eh

 d
iu

ru
s

de
ng

an
 s

ist
em

ati
k.

 K
eu

pa
ya

an
 m

en
ye

di
ak

an
 a

lte
rn

ati
f

da
n

m
en

ja
ng

ka
ka

n
ha

la
ng

an
 y

an
g

be
rp

ot
en

si
da

n
m

em
ba

ng
un

ka
n

pe
la

n
pe

ny
el

es
ai

an
.

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
Te

rli
ba

t
Se

m
ua

 B
ah

ag
ia

n

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

en
ge

na
lp

as
ti

da
n

m
en

gu
m

pu
l

m
ak

lu
m

at
 le

ng
ka

p
m

en
ge

na
i m

as
al

ah

ya
ng

 b
er

la
ku

 d
i p

er
in

gk
at

 tu
ga

s s
en

di
ri.

•
 M

en
ge

na
lp

as
ti

da
n

m
en

ga
na

lis
is

pu
nc

a
da

n
id

ea
 p

en
ye

le
sa

ia
n

m
as

al
ah

te

rs
eb

ut
 d

i
da

la
m

 m
en

ja
la

nk
an

 t
ug

as

ha
ria

n.

•
 M

em
be

rik
an

id

ea

un
tu

k
m

em
ba

nt
u

m
en

ye
le

sa
ik

an

m
as

al
ah

un

it
at

au

pa
su

ka
n

ke
rja

.

•
 M

en
ge

na
lp

as
ti

da
n

m
en

de
fin

isi

m
as

al
ah

op

er
as

i
ya

ng

be
rla

ku

di

pe
rin

gk
at

un

it
at

au

pa
su

ka
n

ke
rja

de

ng
an

 le
ng

ka
p

da
n

je
la

s.

•
 Be

rk
eu

pa
ya

an

m
en

ga
na

lis
is

pu
nc

a
m

as
al

ah

se
be

na
r

da
n

m
en

gh
ur

ai

m
as

al
ah

op

er
as

i
un

it
at

au

pa
su

ka
n

ke
rja

ya

ng

di
ke

na
l

pa
sti

ke

pa
da

ko

m
po

ne
n

ya
ng

 le
bi

h
ke

ci
l d

an
 m

ud
ah

su

pa
ya

 d
ap

at
 d

iu
ru

s s
ec

ar
a

sis
te

m
ati

k.

•
 M

en
ca

da
ng

ka
n

al
te

rn
ati

f
pa

lin
g

se
su

ai
 u

nt
uk

 d
ia

m
bi

l
tin

da
ka

n
da

la
m

pe

ny
el

es
ai

an
 m

as
al

ah
 te

rs
eb

ut
.

•
 M

el
ak

sa
na

ka
n

pe
la

n
pe

ny
el

es
ai

an

m
as

al
ah

ya

ng

di
lu

lu
sk

an

m
en

gi
ku

t
ga

ris
 p

an
du

an
, k

ua
sa

 d
an

 ta
ta

ca
ra

 y
an

g
di

te
ta

pk
an

.

•
 Be

rk
eu

pa
ya

an

m
er

am
al

at

au

m
en

ja
ng

ka

m
as

al
ah

op

er
as

i
ya

ng

be
rla

ku
 d

i p
er

in
gk

at
 u

ni
t a

ta
u

pa
su

ka
n

ke
rja

.

•
 M

en
gg

un
ak

an

ka
ed

ah
-k

ae
da

h
ya

ng

se
su

ai
 d

an
 t

ep
at

 u
nt

uk
 m

en
ge

na
lp

as
ti

be
be

ra
pa

 a
lte

rn
ati

f y
an

g
bo

le
h

di
am

bi
l

ki
ra

.

•
 M

en
gk

aj
i,

m
en

ga
na

lis
is

da
n

m
er

um
us

pr

o
da

n
ko

nt
ra

 s
eti

ap
 a

lte
rn

ati
f

da
ri

su
du

t
im

pl
ik

as
i t

er
ha

da
p

ko
s,

 o
pe

ra
si,

ke

se
su

ai
an

 d
an

 k
es

ej
ah

te
ra

an
.

•
 M

er
an

ca
ng

,
m

em
an

ta
u

da
n

m
en

ga
w

al
se

lia

pe
la

ks
an

aa
n

pe
la

n
pe

ny
el

es
ai

an
 m

as
al

ah
 d

an
 m

el
ak

uk
an

in

te
rv

en
si

be
rs

es
ua

ia
n

da
n

te
pa

t
pa

da

m
as

an
ya

un

tu
k

m
em

as
tik

an

pe
ny

em
pu

rn
aa

n
pe

ny
el

es
ai

an
 m

as
al

ah

se
ca

ra
 b

er
se

pa
du

 d
an

 m
en

ye
lu

ru
h.

•
 Be

rk
eu

pa
ya

an

m
er

am
al

ka
n

ke
m

un
gk

in
an

be

rla
ku

ny
a

m
as

al
ah

ak

an

da
ta

ng

di

pe
rin

gk
at

ja

ba
ta

n
da

n
or

ga
ni

sa
si

de
ng

an

m
en

ga
na

lis
is

m
ak

lu
m

at

te
rk

um
pu

l
da

n
tr

en
d

se
m

as
a.

•
 M

en
ca

da
ng

ka
n

la
ng

ka
h-

la
ng

ka
h

pe
nc

eg
ah

an

ya
ng

bo

le
h

di
am

bi
l

un
tu

k
m

en
an

ga
ni

 m
as

al
ah

 m
as

al
ah

-
m

as
al

ah
 y

an
g

di
ja

ng
ka

ka
n

su
pa

ya
 ti

da
k

m
en

je
ja

sk
an

 o
pe

ra
si

da
n

ke
se

ja
ht

er
aa

n
ja

ba
ta

n.

•
 M

em
ba

ng
un

ka
n

sis
te

m
,

ka
ed

ah

da
n

pr
os

ed
ur

ke

rja

ya
ng

m

am
pu

m

en
gu

ru
sk

an
 r

isi
ko

 y
an

g
te

rh
as

il
da

n
in

te
rv

en
si

ya
ng

 d
ip

er
lu

ka
n

be
rk

ai
ta

n
se

su
at

u
m

as
al

ah
.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

35

Ko
m

pe
te

ns
i:

M
em

be
ri

Bi
m

bi
ng

an

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Te

ra
s

Ka
te

go
ri

G
en

er
ik

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
M

em
be

ri
Bi

m
bi

ng
an

De
fin

is
i K

om
pe

te
ns

i
Ke

up
ay

aa
n

un
tu

k
m

em
up

uk
 p

em
be

la
ja

ra
n

da
n

pe
m

ba
ng

un
an

 p
eg

aw
ai

 b
aw

ah
an

. K
eb

ol
eh

an
 m

er
an

ca
ng

 d
an

 m
en

ila
i p

re
st

as
i

pe
ga

w
ai

, m
en

ga
na

lis
is

ke
pe

rlu
an

 p
em

ba
ng

un
an

 d
an

 p
ot

en
si

pe
ga

w
ai

, m
em

be
rik

an
 tu

nj
uk

 a
ja

r
da

n
m

en
en

tu
ka

n
ka

ed
ah

 s
es

ua
i

ba
gi

 m
en

in
gk

at
ka

n
ko

m
pe

te
ns

i d
an

 p
re

st
as

i p
eg

aw
ai

.
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

Te
rli

ba
t

Se
m

ua
 B

ah
ag

ia
n

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

en
de

ng
ar

de

ng
an

ba

ik

da
n

m
en

ga
na

lis
is

m
as

al
ah

 y
an

g
di

ha
da

pi

ol
eh

 se
tia

p
ka

ki
ta

ng
an

 y
an

g
di

se
lia

.

•
 M

er
an

ca
ng

da

n
m

en
ila

i
pr

es
ta

si
pe

ga
w

ai
 b

aw
ah

an
 b

er
da

sa
rk

an
 sa

sa
ra

n
ke

rja
 ta

hu
na

n
ya

ng
 d

ite
ta

pk
an

.

•
 M

em
be

ri
m

ak
lu

m

ba
la

s
ke

pa
da

pe

ga
w

ai
 b

aw
ah

an
 m

en
ge

na
i

pr
es

ta
si

se
m

as
a

da
n

la
ng

ka
h-

la
ng

ka
h

pe
na

m
ba

ik
an

un

tu
k

m
em

pe
rb

ai
ki

pr

es
ta

si
da

n
m

en
ca

pa
i

sa
sa

ra
n

ke
rja

ta

hu
na

n
di

ta
ha

p
ya

ng
 m

em
ua

sk
an

.

•
 M

en
ca

da
ng

ka
n

la
tih

an
-la

tih
an

ya

ng

ha
ru

s
di

ha
di

ri
ol

eh
 p

eg
aw

ai
 d

i b
aw

ah

se
lia

an
 u

nt
uk

 m
em

an
ta

pk
an

 p
re

st
as

i
ke

rja
 m

er
ek

a.

•
 M

en
ga

na
lis

is
ke

pe
rlu

an

la
tih

an

ba
gi

pe

ga
w

ai
 b

aw
ah

an
 b

er
da

sa
rk

an
 t

ug
as

da

n
ta

ng
gu

ng
ja

w
ab

 m
en

ur
ut

 d
es

kr
ip

si
tu

ga
s

da
n

pr
ofi

l
ko

m
pe

te
ns

i
ja

w
at

an

be
rk

ai
ta

n.

•
 M

en
ca

da
ng

ka
n

ko
m

pe
te

ns
i-

ko
m

pe
te

ns
i

ya
ng

pe

rlu

di
be

ri
pe

ne
ka

na
n

ko
m

pr
eh

en
sif

un

tu
k

m
em

bo
le

hk
an

pe

ga
w

ai

ba
w

ah
an

be

rk
en

aa
n

m
el

ak
sa

na
ka

n
tu

ga
s

da
n

ta
ng

gu
ng

ja
w

ab

de
ng

an

ce
ka

p
da

n
be

rk
es

an
.

•
 M

em
an

ta
u

ke
m

aj
ua

n
pe

nc
ap

ai
an

ta

ha
p

 k
ec

ek
ap

an
 k

om
pe

te
ns

i p
eg

aw
ai

ba

w
ah

an
 d

an
 m

em
be

ri
m

ak
lu

m
 b

al
as

ko

ns
tr

uk
tif

 s
ec

ar
a

be
rt

er
us

an
 k

ep
ad

a
pe

ga
w

ai
 b

er
ka

ita
n.

•
 M

er
an

ca
ng

da

n
m

em
ba

ng
un

ka
n

la
lu

an
 k

er
ja

ya
 j

an
gk

a
m

as
a

pe
nd

ek
,

se
de

rh
an

a
da

n
pa

nj
an

g
ba

gi

se
tia

p
ka

ki
ta

ng
an

 d
i b

aw
ah

 se
lia

an
.

•
 M

el
ati

h
da

n
m

em
bi

m
bi

ng
 p

eg
aw

ai
 d

i
ba

w
ah

 s
el

ia
an

 u
nt

uk
 m

en
ca

pa
i

ta
ha

p
ke

ce
ka

pa
n

ko
m

pe
te

ns
i y

an
g

di
sa

sa
rk

an

se
la

ra
s

de
ng

an
 p

er
an

ca
ng

an
 k

er
ja

ya

ka
ki

ta
ng

an
.

•
 M

em
be

ri
m

ak
lu

m

ba
la

s
m

en
ge

na
i

ke
m

aj
ua

n
pe

m
ba

ng
un

an
 k

om
pe

te
ns

i
ke

pa
da

 p
eg

aw
ai

 y
an

g
di

bi
m

bi
ng

 d
an

m

el
ak

uk
an

in

te
rv

en
si

pr
oa

kti
f

ya
ng

se

su
ai

 d
an

 t
ep

at
 p

ad
a

m
as

an
ya

 u
nt

uk

m
en

ge
ka

lk
an

 ra
nc

an
ga

n
pe

m
ba

ng
un

an

ko
m

pe
te

ns
i t

er
se

bu
t

di
 a

ta
s

la
nd

as
an

ya

ng
 b

et
ul

.

•
 M

em
pu

ny
ai

 k
ep

ak
ar

an
 d

al
am

 m
en

ila
i

pe
ga

w
ai

-p
eg

aw
ai

ya

ng

be
rp

ot
en

si
tin

gg
i d

an
 m

em
ba

ng
un

ka
n

ko
m

pe
te

ns
i

ke
pi

m
pi

na
n

da
n

m
en

ye
rla

hk
an

 b
ak

at

pe
ga

w
ai

-p
eg

aw
ai

 b
er

ke
na

an
.

•
 M

em
ba

ng
un

ka
n

ka
ed

ah
 b

ah
ar

u
da

la
m

pe

ng
ur

us
an

 b
ak

at
 y

an
g

m
am

pa
n

de
m

i
ke

se
ja

ht
er

aa
n

ja
ba

ta
n.

•
 M

el
ak

sa
na

ka
n

st
ra

te
gi

 d
an

 ti
nd

ak
an

kh

as

ba
gi

m

em
pe

rc
ep

at
ka

n
pe

m
ba

ng
un

an

da
n

pe
rk

em
ba

ng
an

se

rt
a

m
en

ge
ka

lk
an

ka

ki
ta

ng
an

ya

ng

be
rb

ak
at

 d
an

 b
er

pr
es

ta
si

tin
gg

i.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

36

Ko
m

pe
te

ns
i:

M
em

be
ri

Bi
m

bi
ng

an

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Te

ra
s

Ka
te

go
ri

G
en

er
ik

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
M

em
be

ri
Bi

m
bi

ng
an

De
fin

is
i K

om
pe

te
ns

i
Ke

up
ay

aa
n

un
tu

k
m

em
up

uk
 p

em
be

la
ja

ra
n

da
n

pe
m

ba
ng

un
an

 p
eg

aw
ai

 b
aw

ah
an

. K
eb

ol
eh

an
 m

er
an

ca
ng

 d
an

 m
en

ila
i p

re
st

as
i

pe
ga

w
ai

, m
en

ga
na

lis
is

ke
pe

rlu
an

 p
em

ba
ng

un
an

 d
an

 p
ot

en
si

pe
ga

w
ai

, m
em

be
rik

an
 tu

nj
uk

 a
ja

r
da

n
m

en
en

tu
ka

n
ka

ed
ah

 s
es

ua
i

ba
gi

 m
en

in
gk

at
ka

n
ko

m
pe

te
ns

i d
an

 p
re

st
as

i p
eg

aw
ai

.
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

Te
rli

ba
t

Se
m

ua
 B

ah
ag

ia
n

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

en
de

ng
ar

de

ng
an

ba

ik

da
n

m
en

ga
na

lis
is

m
as

al
ah

 y
an

g
di

ha
da

pi

ol
eh

 se
tia

p
ka

ki
ta

ng
an

 y
an

g
di

se
lia

.

•
 M

er
an

ca
ng

da

n
m

en
ila

i
pr

es
ta

si
pe

ga
w

ai
 b

aw
ah

an
 b

er
da

sa
rk

an
 sa

sa
ra

n
ke

rja
 ta

hu
na

n
ya

ng
 d

ite
ta

pk
an

.

•
 M

em
be

ri
m

ak
lu

m

ba
la

s
ke

pa
da

pe

ga
w

ai
 b

aw
ah

an
 m

en
ge

na
i

pr
es

ta
si

se
m

as
a

da
n

la
ng

ka
h-

la
ng

ka
h

pe
na

m
ba

ik
an

un

tu
k

m
em

pe
rb

ai
ki

pr

es
ta

si
da

n
m

en
ca

pa
i

sa
sa

ra
n

ke
rja

ta

hu
na

n
di

ta
ha

p
ya

ng
 m

em
ua

sk
an

.

•
 M

en
ca

da
ng

ka
n

la
tih

an
-la

tih
an

ya

ng

ha
ru

s
di

ha
di

ri
ol

eh
 p

eg
aw

ai
 d

i b
aw

ah

se
lia

an
 u

nt
uk

 m
em

an
ta

pk
an

 p
re

st
as

i
ke

rja
 m

er
ek

a.

•
 M

en
ga

na
lis

is
ke

pe
rlu

an

la
tih

an

ba
gi

pe

ga
w

ai
 b

aw
ah

an
 b

er
da

sa
rk

an
 t

ug
as

da

n
ta

ng
gu

ng
ja

w
ab

 m
en

ur
ut

 d
es

kr
ip

si
tu

ga
s

da
n

pr
ofi

l
ko

m
pe

te
ns

i
ja

w
at

an

be
rk

ai
ta

n.

•
 M

en
ca

da
ng

ka
n

ko
m

pe
te

ns
i-

ko
m

pe
te

ns
i

ya
ng

pe

rlu

di
be

ri
pe

ne
ka

na
n

ko
m

pr
eh

en
sif

un

tu
k

m
em

bo
le

hk
an

pe

ga
w

ai

ba
w

ah
an

be

rk
en

aa
n

m
el

ak
sa

na
ka

n
tu

ga
s

da
n

ta
ng

gu
ng

ja
w

ab

de
ng

an

ce
ka

p
da

n
be

rk
es

an
.

•
 M

em
an

ta
u

ke
m

aj
ua

n
pe

nc
ap

ai
an

ta

ha
p

 k
ec

ek
ap

an
 k

om
pe

te
ns

i p
eg

aw
ai

ba

w
ah

an
 d

an
 m

em
be

ri
m

ak
lu

m
 b

al
as

ko

ns
tr

uk
tif

 s
ec

ar
a

be
rt

er
us

an
 k

ep
ad

a
pe

ga
w

ai
 b

er
ka

ita
n.

•
 M

er
an

ca
ng

da

n
m

em
ba

ng
un

ka
n

la
lu

an
 k

er
ja

ya
 j

an
gk

a
m

as
a

pe
nd

ek
,

se
de

rh
an

a
da

n
pa

nj
an

g
ba

gi

se
tia

p
ka

ki
ta

ng
an

 d
i b

aw
ah

 se
lia

an
.

•
 M

el
ati

h
da

n
m

em
bi

m
bi

ng
 p

eg
aw

ai
 d

i
ba

w
ah

 s
el

ia
an

 u
nt

uk
 m

en
ca

pa
i

ta
ha

p
ke

ce
ka

pa
n

ko
m

pe
te

ns
i y

an
g

di
sa

sa
rk

an

se
la

ra
s

de
ng

an
 p

er
an

ca
ng

an
 k

er
ja

ya

ka
ki

ta
ng

an
.

•
 M

em
be

ri
m

ak
lu

m

ba
la

s
m

en
ge

na
i

ke
m

aj
ua

n
pe

m
ba

ng
un

an
 k

om
pe

te
ns

i
ke

pa
da

 p
eg

aw
ai

 y
an

g
di

bi
m

bi
ng

 d
an

m

el
ak

uk
an

in

te
rv

en
si

pr
oa

kti
f

ya
ng

se

su
ai

 d
an

 t
ep

at
 p

ad
a

m
as

an
ya

 u
nt

uk

m
en

ge
ka

lk
an

 ra
nc

an
ga

n
pe

m
ba

ng
un

an

ko
m

pe
te

ns
i t

er
se

bu
t

di
 a

ta
s

la
nd

as
an

ya

ng
 b

et
ul

.

•
 M

em
pu

ny
ai

 k
ep

ak
ar

an
 d

al
am

 m
en

ila
i

pe
ga

w
ai

-p
eg

aw
ai

ya

ng

be
rp

ot
en

si
tin

gg
i d

an
 m

em
ba

ng
un

ka
n

ko
m

pe
te

ns
i

ke
pi

m
pi

na
n

da
n

m
en

ye
rla

hk
an

 b
ak

at

pe
ga

w
ai

-p
eg

aw
ai

 b
er

ke
na

an
.

•
 M

em
ba

ng
un

ka
n

ka
ed

ah
 b

ah
ar

u
da

la
m

pe

ng
ur

us
an

 b
ak

at
 y

an
g

m
am

pa
n

de
m

i
ke

se
ja

ht
er

aa
n

ja
ba

ta
n.

•
 M

el
ak

sa
na

ka
n

st
ra

te
gi

 d
an

 ti
nd

ak
an

kh

as

ba
gi

m

em
pe

rc
ep

at
ka

n
pe

m
ba

ng
un

an

da
n

pe
rk

em
ba

ng
an

se

rt
a

m
en

ge
ka

lk
an

ka

ki
ta

ng
an

ya

ng

be
rb

ak
at

 d
an

 b
er

pr
es

ta
si

tin
gg

i.

Ko
m

pe
te

ns
i:

M
em

bu
at

 K
ep

ut
us

an

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Te

ra
s

Ka
te

go
ri

G
en

er
ik

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
M

em
bu

at
 K

ep
ut

us
an

De
fin

is
i K

om
pe

te
ns

i
Ke

up
ay

aa
n

m
en

gg
un

ak
an

 p
en

de
ka

ta
n

da
n

ka
ed

ah
 y

an
g

be
rk

es
an

 d
an

 s
ist

em
ati

k
un

tu
k

m
en

ila
i d

an
 m

em
ili

h
al

te
rn

ati
f,

ca
da

ng
an

da

n
su

m
be

r
ya

ng
 te

rb
ai

k
ba

gi
 m

en
ja

ya
ka

n
op

er
as

i o
rg

an
isa

si
se

la
ra

s
de

ng
an

 s
itu

as
i,

st
ra

te
gi

, d
as

ar
, p

rin
sip

, n
ila

i o
rg

an
isa

si
da

n
be

rd
as

ar
ka

n
m

ak
lu

m
at

 a
ta

u
fa

kt
a

ya
ng

 b
et

ul
 d

an
 te

rk
in

i.
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

Te
rli

ba
t

Se
m

ua
 B

ah
ag

ia
n

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
ah

am
i

pr
os

es
 d

an
 b

id
an

g
ku

as
a

m
em

bu
at

ke

pu
tu

sa
n

be
rp

an
du

ka
n

da
sa

r,
ta

ta
ca

ra
 d

an
 P

er
in

ta
h

Am
.

•
 M

er
an

ca
ng

pe

la
ks

an
aa

n
se

su
at

u
ke

pu
tu

sa
n

se
pe

rti

m
an

a
di

ar
ah

ka
n

ol
eh

 p
ih

ak
 a

ta
sa

n.

•
 M

em
bu

at

ke
pu

tu
sa

n
be

rh
ub

un
g

de
ng

an
 tr

an
sa

ks
i r

uti
n

di
 b

aw
ah

 b
id

an
g

ku
as

a
ya

ng
 d

ite
ta

pk
an

 m
en

gg
un

ak
an

ka

ed
ah

 y
an

g
sis

te
m

ati
k.

•
 M

er
uj

uk
 ke

pa
da

 ke
tu

a/
 p

en
ye

lia
 ap

ab
ila

be

rh
ad

ap
an

de

ng
an

sit

ua
si

bu
ka

n
ru

tin

at
au

m

em
er

lu
ka

n
pe

nt
af

sir
an

da

n
pe

nj
el

as
an

 p
el

ak
sa

na
an

 s
es

ua
tu

ke

pu
tu

sa
n

ya
ng

 te
la

h
di

bu
at

 o
le

h
pi

ha
k

at
as

an
.

•
 M

em
bu

at

ke
pu

tu
sa

n
be

rh
ub

un
g

de
ng

an

sit
ua

si
m

ud
ah

ya

ng

tid
ak

ru

tin
 d

en
ga

n
m

en
gg

un
ak

an
 a

ka
l

bu
di

(c

om
m

on
 se

ns
e)

, m
er

uj
uk

 ke
pa

da
 p

ih
ak

be

rp
en

ge
ta

hu
an

, k
ae

da
h

pe
ny

el
es

ai
an

m

as
al

ah
 a

ta
u

su
m

be
r r

uj
uk

an
 a

ut
or

ati
f

se
la

gi

m
an

a
tid

ak

m
el

am
pa

ui

ha
d

bi
da

ng
 k

ua
sa

 y
an

g
di

te
ta

pk
an

.

•
 M

am
pu

 m
em

bu
at

 ke
pu

tu
sa

n
te

pa
t d

an

ce
pa

t d
i b

aw
ah

 te
ka

na
n

at
au

 ke
ka

ng
an

.

•
 M

en
gg

un
ak

an

bu
di

bi

ca
ra

da

la
m

m

em
bu

at
 k

ep
ut

us
an

 y
an

g
m

an
a

tia
da

pe

tu
nj

uk

je
la

s
da

n
ny

at
a

da
rip

ad
a

su
m

be
r-s

um
be

r
au

to
ra

tif

se
pe

rti
da

sa
r,

pe
ke

lil
in

g
at

au

Pe
rin

ta
h

Am

de
ng

an

m
en

ga
m

bi
l

ki
ra

ke

pe
rlu

an

ku
m

pu
la

n
sa

sa
r,

ke
un

ik
an

 s
itu

as
i

da
n

ke
be

rh
as

ila
n.

•
 Be

rti
nd

ak
 p

an
ta

s
m

em
bu

at
 k

ep
ut

us
an

se

rt
a

m
er

ta

di

da
la

m

sit
ua

si
lu

ar

ja
ng

ka
an

at

au

ke
ce

m
as

an

de
m

i
m

em
el

ih
ar

a
ke

se
la

m
at

an

da
n

ke
pe

nti
ng

an
 a

w
am

.

•
 M

en
am

ba
h

ba
ik

pr

os
es

da

n
ka

ed
ah

m

em
bu

at

ke
pu

tu
sa

n
un

tu
k

m
en

in
gk

at
ka

n
ke

ce
ka

pa
n,

ke

be
rk

es
an

an
 d

an
 k

el
an

ca
ra

n
sis

te
m

pe

ny
am

pa
ia

n
pe

rk
hi

dm
at

an
.

•
 M

en
gg

ar
isk

an

da
sa

r,
st

ra
te

gi

da
n

pe
nd

ek
at

an
 p

ro
ak

tif
 y

an
g

pe
rlu

 d
iik

uti

da
la

m

m
em

bu
at

ke

pu
tu

sa
n

se
ca

ra

le
bi

h
ce

ka
p

da
n

be
rk

es
an

 d
i p

er
in

gk
at

Ja

ba
ta

n
ya

ng

m
em

en
uh

i
ke

pe
rlu

an

ja
ba

ta
n

da
n

or
ga

ni
sa

si.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

37

Ko
m

pe
te

ns
i:

M
en

gu
ru

s P
er

ub
ah

an

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Te

ra
s

Ka
te

go
ri

G
en

er
ik

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
M

en
gu

ru
s P

er
ub

ah
an

De
fin

is
i K

om
pe

te
ns

i
Ke

up
ay

aa
n

m
en

ge
na

l p
as

ti
pe

ru
ba

ha
n

ya
ng

 p
er

lu
 d

ib
ua

t d
i p

er
in

gk
at

 o
pe

ra
si

da
n

m
er

an
ca

ng
, m

el
ak

sa
na

 d
an

 m
em

an
ta

u
in

isi
ati

f
pe

ru
ba

ha
n.

 B
er

ke
up

ay
aa

n
m

en
ye

le
sa

ik
an

 d
an

 m
en

ga
ta

si
ha

la
ng

an
-h

al
an

ga
n

pe
ru

ba
ha

n
(d

al
am

an
 d

an
 lu

ar
an

) d
al

am
 o

rg
an

isa
si.

Be

rk
eu

pa
ya

an
 m

em
be

rik
an

 m
oti

va
si

ke
pa

da
 k

ak
ita

ng
an

 u
nt

uk
 b

er
sa

m
a

m
em

bu
at

 p
er

ub
ah

an
.

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
Te

rli
ba

t
Se

m
ua

 B
ah

ag
ia

n

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 Be

rt
an

gg
un

gj
aw

ab

un
tu

k
m

el
ak

sa
na

ka
n

ko
m

po
ne

n-
ko

m
po

ne
n

te
rt

en
tu

da

la
m

pe

la
n

pe
ng

ur
us

an

pe
ru

ba
ha

n
m

en
ur

ut

sp
es

ifi
ka

si
da

n
bi

da
ng

 tu
ga

s y
an

g
di

te
ta

pk
an

.

•
 M

em
an

ta
u

da
n

m
en

ga
w

al
 s

el
ia

 t
ah

ap

pe
la

ks
an

aa
n

ak
tiv

iti
-a

kti
vi

ti
pe

ru
ba

ha
n

da
n

m
el

ap
or

ka
n

ke
pa

da

ke
tu

a/
pe

ny
el

ia
 s

eb
ar

an
g

isu
 b

er
ba

ng
ki

t
ya

ng

m
em

er
lu

ka
n

in
te

rv
en

si
da

rip
ad

a
pi

ha
k

at
as

an
.

•
 M

en
ca

da
ng

 p
en

am
ba

hb
ai

ka
n

te
rh

ad
ap

pr

os
es

da

n
pe

la
ks

an
aa

n
pr

og
ra

m

pe
ru

ba
ha

n
ke

pa
da

ke

tu
a/

pe
ny

el
ia

be

rd
as

ar
ka

n
pe

ng
am

at
an

 p
en

er
im

aa
n

da
n

m
ak

lu
m

  b
al

as
 d

ar
ip

ad
a

ku
m

pu
la

n
sa

sa
r.

•
 M

em
ai

nk
an

pe

ra
na

n
ak

tif

se
ba

ga
i

ah
li

pa
su

ka
n

ya
ng

 b
er

ta
ng

gu
ng

ja
w

ab

un
tu

k
m

en
ge

na
l

pa
sti

pe

ru
ba

ha
n

ya
ng

 h
en

da
k

di
la

ks
an

ak
an

, m
er

an
ca

ng

pe
la

n
pe

la
ks

an
aa

n
pe

ru
ba

ha
n

da
n

m
em

an
ta

u
ke

m
aj

ua
n

se
rt

a
pe

nc
ap

ai
an

pe

rla
ks

an
aa

n
pe

ru
ba

ha
n

te
rs

eb
ut

.

•
 M

en
ca

pa
i m

at
la

m
at

 d
an

 k
eb

er
ha

sil
an

ya

ng
 d

ite
ta

pk
an

 m
en

er
us

i p
en

gu
ru

sa
n

pe
la

n
pe

ru
ba

ha
n

se
ca

ra

sis
te

m
ati

k,

ce
ka

p
da

n
be

rk
es

an
.

•
 M

en
ga

m
bi

l
la

ng
ka

h-
la

ng
ka

h
pr

oa
kti

f
da

n
ko

ns
tr

uk
tif

un

tu
k

m
en

ga
ta

si
ca

ba
ra

n-
ca

br
an

da

n
ha

la
ng

an
-

ha
la

ng
an

 o
pe

ra
si

ya
ng

 ti
m

bu
l s

em
as

a
m

el
ak

sa
na

ka
n

pe
la

n
pe

ru
ba

ha
n.

•
 M

em
ba

ng
un

ka
n

st
ra

te
gi

da

n
pe

ra
nc

an
ga

n
pe

la
n

pe
ru

ba
ha

n
un

tu
k

m
en

ca
pa

i
m

at
la

m
at

Ja

ba
ta

n
da

n
ke

be
rh

as
ila

n
ya

ng
 d

ite
ta

pk
an

.

•
 M

en
ge

na
l

pa
sti

da

n
m

en
ga

m
bi

l
tin

da
ka

n
m

en
ga

ta
si

 m
as

al
ah

 a
ta

u
isu

pe

la
ks

an
aa

n
pe

ru
ba

ha
n

di
 p

er
in

gk
at

Ja

ba
ta

n.

•
 M

em
ba

ng
un

ka
n

m
ek

an
ism

e
ya

ng

be
rs

ep
ad

u
un

tu
k

m
el

ak
uk

an
 p

el
ar

as
an

ya

ng
 s

es
ua

i
da

n
te

pa
t

pa
da

 m
as

an
ya

te

rh
ad

ap
 p

en
gu

ru
sa

n
da

n
ke

la
nc

ar
an

pe

la
n

pe
ru

ba
ha

n
da

n
m

em
as

tik
an

pe

ne
rim

aa
n

m
en

ye
lu

ru
h

da
rip

ad
a

ka
la

ng
an

ku

m
pu

la
n

sa
sa

r
m

en
ge

na
i

in
isi

ati
f p

er
ub

ah
an

 te
rs

eb
ut

.

•
 M

em
ba

ng
un

ka
n

pe
la

n
tin

da
ka

n
su

su
la

n
un

tu
k

m
en

gu
ru

s
im

pa
k

da
n

im
pl

ik
as

i
ya

ng

te
rh

as
il

ak
ib

at

pe
ny

em
pu

rn
aa

n
pe

la
n

pe
ru

ba
ha

n.

•
 M

en
er

aj
ui

us

ah
a

un
tu

k
m

em
bi

na

da
n

m
em

be
nt

uk
 m

in
da

 p
eg

aw
ai

 y
an

g
be

rs
ed

ia
 m

en
er

im
a

pe
ru

ba
ha

n
se

ca
ra

su

ka
re

la
 d

an
 m

el
ib

at
ka

n
di

ri
se

ca
ra

ak

tif
 d

al
am

 m
en

ja
ya

ka
n

pe
ru

ba
ha

n.

•
 M

en
gk

aj
i,

m
en

ga
na

lis
is

da
n

m
en

ca
da

ng
ka

n
la

ng
ka

h-
la

ng
ka

h
in

te
rv

en
si

ya
ng

pr

oa
kti

f
da

n
ko

ns
tr

uk
tif

un

tu
k

m
en

ye
m

pu
rn

ak
an

da

n
m

em
uk

ta
m

ad
ka

n
pr

og
ra

m
-

pr
og

ra
m

 p
er

ub
ah

an
 y

an
g

m
en

er
im

a
te

nt
an

ga
n

(d
al

am
an

da

n/
at

au

lu
ar

an
)

at
au

m

en
gh

ad
ap

i
isu

-is
u

ya
ng

 m
em

pe
ng

ar
uh

i
ha

la
 t

uj
u

pe
la

n
pe

ru
ba

ha
n

te
rs

eb
ut

.

•
 M

em
pe

rk
en

al
ka

n
ka

ed
ah

-
ka

ed
ah

ba

ha
ru

da

n
in

ov
ati

f
un

tu
k

m
em

an
ta

pk
an

da

n
m

en
in

gk
at

ka
n

ke
la

nc
ar

an
,

ke
ce

ka
pa

n
da

n
ke

be
rk

es
an

an
 p

en
gu

ru
sa

n
pe

ru
ba

ha
n.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

38

Ko
m

pe
te

ns
i:

M
en

gu
ru

s P
er

ub
ah

an

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Te

ra
s

Ka
te

go
ri

G
en

er
ik

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
M

en
gu

ru
s P

er
ub

ah
an

De
fin

is
i K

om
pe

te
ns

i
Ke

up
ay

aa
n

m
en

ge
na

l p
as

ti
pe

ru
ba

ha
n

ya
ng

 p
er

lu
 d

ib
ua

t d
i p

er
in

gk
at

 o
pe

ra
si

da
n

m
er

an
ca

ng
, m

el
ak

sa
na

 d
an

 m
em

an
ta

u
in

isi
ati

f
pe

ru
ba

ha
n.

 B
er

ke
up

ay
aa

n
m

en
ye

le
sa

ik
an

 d
an

 m
en

ga
ta

si
ha

la
ng

an
-h

al
an

ga
n

pe
ru

ba
ha

n
(d

al
am

an
 d

an
 lu

ar
an

) d
al

am
 o

rg
an

isa
si.

Be

rk
eu

pa
ya

an
 m

em
be

rik
an

 m
oti

va
si

ke
pa

da
 k

ak
ita

ng
an

 u
nt

uk
 b

er
sa

m
a

m
em

bu
at

 p
er

ub
ah

an
.

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
Te

rli
ba

t
Se

m
ua

 B
ah

ag
ia

n

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 Be

rt
an

gg
un

gj
aw

ab

un
tu

k
m

el
ak

sa
na

ka
n

ko
m

po
ne

n-
ko

m
po

ne
n

te
rt

en
tu

da

la
m

pe

la
n

pe
ng

ur
us

an

pe
ru

ba
ha

n
m

en
ur

ut

sp
es

ifi
ka

si
da

n
bi

da
ng

 tu
ga

s y
an

g
di

te
ta

pk
an

.

•
 M

em
an

ta
u

da
n

m
en

ga
w

al
 s

el
ia

 t
ah

ap

pe
la

ks
an

aa
n

ak
tiv

iti
-a

kti
vi

ti
pe

ru
ba

ha
n

da
n

m
el

ap
or

ka
n

ke
pa

da

ke
tu

a/
pe

ny
el

ia
 s

eb
ar

an
g

isu
 b

er
ba

ng
ki

t
ya

ng

m
em

er
lu

ka
n

in
te

rv
en

si
da

rip
ad

a
pi

ha
k

at
as

an
.

•
 M

en
ca

da
ng

 p
en

am
ba

hb
ai

ka
n

te
rh

ad
ap

pr

os
es

da

n
pe

la
ks

an
aa

n
pr

og
ra

m

pe
ru

ba
ha

n
ke

pa
da

ke

tu
a/

pe
ny

el
ia

be

rd
as

ar
ka

n
pe

ng
am

at
an

 p
en

er
im

aa
n

da
n

m
ak

lu
m

  b
al

as
 d

ar
ip

ad
a

ku
m

pu
la

n
sa

sa
r.

•
 M

em
ai

nk
an

pe

ra
na

n
ak

tif

se
ba

ga
i

ah
li

pa
su

ka
n

ya
ng

 b
er

ta
ng

gu
ng

ja
w

ab

un
tu

k
m

en
ge

na
l

pa
sti

pe

ru
ba

ha
n

ya
ng

 h
en

da
k

di
la

ks
an

ak
an

, m
er

an
ca

ng

pe
la

n
pe

la
ks

an
aa

n
pe

ru
ba

ha
n

da
n

m
em

an
ta

u
ke

m
aj

ua
n

se
rt

a
pe

nc
ap

ai
an

pe

rla
ks

an
aa

n
pe

ru
ba

ha
n

te
rs

eb
ut

.

•
 M

en
ca

pa
i m

at
la

m
at

 d
an

 k
eb

er
ha

sil
an

ya

ng
 d

ite
ta

pk
an

 m
en

er
us

i p
en

gu
ru

sa
n

pe
la

n
pe

ru
ba

ha
n

se
ca

ra

sis
te

m
ati

k,

ce
ka

p
da

n
be

rk
es

an
.

•
 M

en
ga

m
bi

l
la

ng
ka

h-
la

ng
ka

h
pr

oa
kti

f
da

n
ko

ns
tr

uk
tif

un

tu
k

m
en

ga
ta

si
ca

ba
ra

n-
ca

br
an

da

n
ha

la
ng

an
-

ha
la

ng
an

 o
pe

ra
si

ya
ng

 ti
m

bu
l s

em
as

a
m

el
ak

sa
na

ka
n

pe
la

n
pe

ru
ba

ha
n.

•
 M

em
ba

ng
un

ka
n

st
ra

te
gi

da

n
pe

ra
nc

an
ga

n
pe

la
n

pe
ru

ba
ha

n
un

tu
k

m
en

ca
pa

i
m

at
la

m
at

Ja

ba
ta

n
da

n
ke

be
rh

as
ila

n
ya

ng
 d

ite
ta

pk
an

.

•
 M

en
ge

na
l

pa
sti

da

n
m

en
ga

m
bi

l
tin

da
ka

n
m

en
ga

ta
si

 m
as

al
ah

 a
ta

u
isu

pe

la
ks

an
aa

n
pe

ru
ba

ha
n

di
 p

er
in

gk
at

Ja

ba
ta

n.

•
 M

em
ba

ng
un

ka
n

m
ek

an
ism

e
ya

ng

be
rs

ep
ad

u
un

tu
k

m
el

ak
uk

an
 p

el
ar

as
an

ya

ng
 s

es
ua

i
da

n
te

pa
t

pa
da

 m
as

an
ya

te

rh
ad

ap
 p

en
gu

ru
sa

n
da

n
ke

la
nc

ar
an

pe

la
n

pe
ru

ba
ha

n
da

n
m

em
as

tik
an

pe

ne
rim

aa
n

m
en

ye
lu

ru
h

da
rip

ad
a

ka
la

ng
an

ku

m
pu

la
n

sa
sa

r
m

en
ge

na
i

in
isi

ati
f p

er
ub

ah
an

 te
rs

eb
ut

.

•
 M

em
ba

ng
un

ka
n

pe
la

n
tin

da
ka

n
su

su
la

n
un

tu
k

m
en

gu
ru

s
im

pa
k

da
n

im
pl

ik
as

i
ya

ng

te
rh

as
il

ak
ib

at

pe
ny

em
pu

rn
aa

n
pe

la
n

pe
ru

ba
ha

n.

•
 M

en
er

aj
ui

us

ah
a

un
tu

k
m

em
bi

na

da
n

m
em

be
nt

uk
 m

in
da

 p
eg

aw
ai

 y
an

g
be

rs
ed

ia
 m

en
er

im
a

pe
ru

ba
ha

n
se

ca
ra

su

ka
re

la
 d

an
 m

el
ib

at
ka

n
di

ri
se

ca
ra

ak

tif
 d

al
am

 m
en

ja
ya

ka
n

pe
ru

ba
ha

n.

•
 M

en
gk

aj
i,

m
en

ga
na

lis
is

da
n

m
en

ca
da

ng
ka

n
la

ng
ka

h-
la

ng
ka

h
in

te
rv

en
si

ya
ng

pr

oa
kti

f
da

n
ko

ns
tr

uk
tif

un

tu
k

m
en

ye
m

pu
rn

ak
an

da

n
m

em
uk

ta
m

ad
ka

n
pr

og
ra

m
-

pr
og

ra
m

 p
er

ub
ah

an
 y

an
g

m
en

er
im

a
te

nt
an

ga
n

(d
al

am
an

da

n/
at

au

lu
ar

an
)

at
au

m

en
gh

ad
ap

i
isu

-is
u

ya
ng

 m
em

pe
ng

ar
uh

i
ha

la
 t

uj
u

pe
la

n
pe

ru
ba

ha
n

te
rs

eb
ut

.

•
 M

em
pe

rk
en

al
ka

n
ka

ed
ah

-
ka

ed
ah

ba

ha
ru

da

n
in

ov
ati

f
un

tu
k

m
em

an
ta

pk
an

da

n
m

en
in

gk
at

ka
n

ke
la

nc
ar

an
,

ke
ce

ka
pa

n
da

n
ke

be
rk

es
an

an
 p

en
gu

ru
sa

n
pe

ru
ba

ha
n.

Ko
m

pe
te

ns
i:

Pe
m

ik
ira

n
Kr

iti
s

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Te

ra
s

Ka
te

go
ri

G
en

er
ik

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

m
ik

ira
n

Kr
iti

s
De

fin
is

i K
om

pe
te

ns
i

Ke
m

am
pu

an
 u

nt
uk

 m
el

ak
uk

an
 co

nc
ep

tu
al

iza
tio

n,
 p

en
er

ap
an

, a
na

lis
is

da
n

sin
te

sis
 se

ca
ra

 ak
tif

 d
an

 in
te

le
kt

ua
l d

an
 m

en
ila

i m
ak

lu
m

at

ya
ng

 d
ip

er
ol

eh
i

at
au

 d
ija

na
 m

el
al

ui
 p

em
er

ha
tia

n,
 p

en
ga

la
m

an
,

re
nu

ng
an

 (
re

fle
cti

on
)

at
au

 k
om

un
ik

as
i

ke
 a

ra
h

m
em

be
nt

uk

ke
fa

ha
m

an
, ti

ng
ka

h
la

ku
 d

an
 ti

nd
ak

an
.

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
Te

rli
ba

t
Se

m
ua

 B
ah

ag
ia

n

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

en
ap

is
da

n
m

en
ila

i
ke

te
pa

ta
n

da
n

ke
sa

hi
ha

n
m

ak
lu

m
at

 y
an

g
di

ku
m

pu
l.

•
 M

en
ge

na
l p

as
ti

da
n

m
er

um
us

 in
tip

ati

se
su

at
u

sit
ua

si
at

au

su
bj

ek

ya
ng

di

ha
da

pi
.

•
 M

en
ya

ta
ka

n
de

ng
an

 je
la

s
se

ca
ra

 li
sa

n
da

n
be

rt
ul

is
ap

a
ya

ng
 d

ifa
ha

m
i

ha
sil

da

rip
ad

a
ru

m
us

an
 y

an
g

di
la

ku
ka

n.

•
 M

em
be

ri
m

ak
lu

m
 b

al
as

 d
an

 c
ad

an
ga

n
ke

pa
da

ke

tu
a/

pe
ny

el
ia

m

en
ge

na
i

tin
da

ka
n

ya
ng

 b
ol

eh
 d

ia
m

bi
l t

er
ha

da
p

sit
ua

si
at

au
 su

bj
ek

 b
er

ke
na

an
.

•
 M

en
ga

na
lis

is
da

n
m

en
je

la
sk

an
 is

u
ya

ng

di
ha

da
pi

.

•
 M

en
gg

un
ak

an
 fa

kt
a-

fa
kt

a
ya

ng
 d

ik
en

al

pa
sti

 u
nt

uk
 m

en
gh

as
ilk

an
 se

su
at

u
id

ea
,

pr
os

es
,

pr
od

uk

pe
rk

hi
dm

at
an

at

au

ap
lik

as
i.

•
 M

en
ca

da
ng

ka
n

pe
na

m
ba

hb
ai

ka
n

ke
pa

da

id
ea

,
pr

os
es

,
pr

od
uk

,
pe

rk
hi

dm
at

an

at
au

ap

lik
as

i
ya

ng

di
ba

ng
un

ka
n.

•
 M

en
ge

na
l

pa
sti

 d
an

 m
en

ila
i

pr
o

da
n

ko
nt

ra
 u

nt
uk

 b
eb

er
ap

a
al

te
rn

ati
f

ya
ng

bo

le
h

di
pe

rti
m

ba
ng

ka
n.

•
 M

en
ila

i
ke

bo
le

hl
ak

sa
na

an

se
tia

p
al

te
rn

ati
f.

•
 M

en
ca

da
ng

ka
n

pe
ny

el
es

ai
an

pa

lin
g

op
tim

a
un

tu
k

se
tia

p
sit

ua
si.

•
 M

en
gg

un
ak

an
 k

ae
da

h
sis

te
m

ati
k

da
n

ap
lik

as
i

te
kn

ol
og

i
m

ak
lu

m
at

da

la
m

m

en
ga

na
lis

is,

m
en

ila
i

da
n

sin
te

sis

m
ak

lu
m

at
 b

ag
i m

em
bu

at
 k

ep
ut

us
an

.

•
 M

en
er

aj
ui

 u
sa

ha
 se

ca
ra

 st
ra

te
gi

k
un

tu
k

m
en

in
gk

at
ka

n
bu

da
ya

 b
er

fik
ir

se
ca

ra

kr
iti

s
da

n
ke

up
ay

aa
n

pe
m

ik
ira

n
kr

iti
s

da
n

ap
lik

as
in

ya
 d

i d
al

am
 t

ug
as

 h
ar

ia
n

di
 k

al
an

ga
n

pe
nj

aw
at

 a
w

am
.

•
 Be

ru
pa

ya
 m

em
ba

ng
un

ka
n

pe
nd

ek
at

an

da
n

ka
ed

ah

ba
ha

ru

un
tu

k
m

en
ila

i
se

su
at

u
ca

da
ng

an
 a

ta
u

id
ea

 s
eb

el
um

di

la
ks

an
ak

an

ba
gi

m

en
ja

ya
ka

n
pe

nc
ap

ai
an

 m
at

la
m

at
 j

an
gk

a
pa

nj
an

g
ja

ba
ta

n
da

n
ne

ge
ri

se
ca

ra
 c

ek
ap

 d
an

be

rk
es

an
.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

39

Ko
m

pe
te

ns
i:

Pe
ng

ur
us

an
 Su

m
be

r M
an

us
ia

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Te

ra
s

Ka
te

go
ri

G
en

er
ik

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ng
ur

us
an

 S
um

be
r M

an
us

ia
De

fin
is

i K
om

pe
te

ns
i

Ke
up

ay
aa

n
m

er
an

ca
ng

 k
ep

er
lu

an
 g

un
a

te
na

ga
 d

an
 p

em
ba

ng
un

an
 su

m
be

r m
an

us
ia

. K
eu

pa
ya

an
 m

el
ak

sa
na

 h
al

 e
hw

al
 p

en
ta

db
ira

n
su

m
be

r m
an

us
ia

 d
an

 m
en

an
ga

ni
 m

as
al

ah
 d

isi
pl

in
 d

an
 p

re
st

as
i p

eg
aw

ai
.

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
Te

rli
ba

t
Se

m
ua

 B
ah

ag
ia

n

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
ah

am
i

pe
ng

ur
us

an

su
m

be
r

m
an

us
ia

se

ca
ra

m

en
ye

lu
ru

h
da

n
st

ra
te

gi
k.

•
 M

em
bu

at

pe
ne

m
pa

ta
n

pe
ga

w
ai

-
pe

ga
w

ai
 s

es
ua

i d
en

ga
n

ke
pe

rlu
an

 d
an

pr

ofi
l p

eg
aw

ai
.

•
 M

em
be

ri
tu

nj
uk

aj

ar

da
n

la
tih

an

ke
pa

da

pe
ga

w
ai

-p
eg

aw
ai

di

ba

w
ah

se

lia
an

ny
a

m
en

ge
na

i t
ug

as
-t

ug
as

 y
an

g
te

la
h

di
te

ta
pk

an
.

•
 M

em
an

ta
u,

m

en
ga

w
al

se

lia

da
n

m
em

be
ri

m
ak

lu
m

ba

la
s

m
en

ge
na

i
ta

ha
p

pe
nc

ap
ai

an
 p

re
st

as
i

ke
rja

 b
ag

i
pe

ga
w

ai
-p

eg
aw

ai
 d

i b
aw

ah
 se

lia
an

.

•
 M

en
ga

m
bi

l ti
nd

ak
an

 u
nt

uk
 m

en
ga

ta
si

m
as

al
ah

 d
isi

pl
in

 a
ta

u
pr

es
ta

si
pe

ga
w

ai
.

•
 M

en
gk

aj
i k

ec
ek

ap
an

 d
an

 k
eb

er
ke

sa
na

n
op

er
as

i
ke

se
lu

ru
ha

n
Ba

ha
gi

an

da
ri

se
gi

 p
en

ca
pa

ia
n

pr
es

ta
si,

 b
ila

ng
an

 d
an

ku

al
iti

 te
na

ga
 k

er
ja

 se
di

a
ad

a.

•
 M

en
gk

aj
i

da
n

m
en

en
tu

ka
n

sk
op

 d
an

ke

pe
rlu

an
 s

pe
sifi

ka
si

tu
ga

s
ba

gi
 s

eti
ap

ja

w
at

an
 d

al
am

 B
ah

ag
ia

n
ya

ng
 d

ise
lia

.

•
 M

er
an

ca
ng

 k
ep

er
lu

an
 g

un
a

te
na

ga
 d

an

ko
m

pe
te

ns
i

su
m

be
r

m
an

us
ia

un

tu
k

m
em

en
uh

i k
ep

er
lu

an
 o

pe
ra

si
ta

hu
na

n
ba

ha
gi

an
.

•
 M

en
ge

na
l

pa
sti

ju

ra
ng

ta

ha
p

ke
ce

ka
pa

n
ko

m
pe

te
ns

i s
eti

ap
 p

eg
aw

ai

di
 b

aw
ah

 s
el

ia
an

 d
an

 m
en

ca
da

ng
ka

n
la

ng
ka

h-
la

ng
ka

h
ya

ng

se
su

ai

un
tu

k
m

em
ba

ng
un

ka
n

ta
ha

p
ke

ce
ka

pa
n

ko
m

pe
te

ns
i p

eg
aw

ai
 te

rb
ab

it.

•
 M

em
ba

ng
un

ka
n

st
ra

te
gi

m

an
ta

p
ya

ng

m
am

pu

m
en

go
pti

m
um

ka
n

pe
ng

gu
na

an

su
m

be
r

m
an

us
ia

se

di
a

ad
a

ke
ar

ah
 p

en
ca

pa
ia

n
ke

be
rh

as
ila

n
ya

ng
 d

ite
ta

pk
an

.

•
 M

en
gk

aj
i

da
n

m
en

ga
na

lis
is

pr
es

ta
si

ke
se

lu
ru

ha
n

Ba
ha

gi
an

da

n
m

en
ca

da
ng

ka
n

la
ng

ka
h-

la
ng

ka
h

pr
oa

kti
f

un
tu

k
m

en
in

gk
at

ka
n

pr
es

ta
si,

ke

ce
ka

pa
n

da
n

ke
be

rk
es

an
an

ba

ka
t

pe
ga

w
ai

 se
di

a
ad

a.

•
 Be

ru
pa

ya
 m

en
ga

na
lis

is
ke

pe
rlu

an
 d

an

m
en

ye
di

ak
an

 p
el

an
 d

an
 r

an
gk

a
ke

rja

st
ra

te
gi

k
pe

ng
ur

us
an

ba

ka
t

se
ca

ra

m
en

ye
lu

ru
h

un
tu

k
ja

ba
ta

n.

•
 M

en
ila

i
da

n
m

en
ge

na
l

pa
sti

ba

ka
t-

ba
ka

t
ya

ng
 b

er
po

te
ns

i
tin

gg
i

se
ca

ra

ef
ek

tif
 d

an
 si

st
em

ati
k.

•
 M

en
ja

di

m
en

to
r

ke
pa

da

pe
ga

w
ai

-
pe

ga
w

ai

be
rp

re
sti

j
tin

gg
i

un
tu

k
m

em
bi

m
bi

ng
,

m
em

up
uk

da

n
m

en
ga

sa
h

ba
ka

t-b
ak

at

te
rs

eb
ut

ke

ar
ah

 m
en

ja
di

 p
em

im
pi

n
di

 p
er

in
gk

at

ba
ha

gi
an

 d
an

 ja
ba

ta
n.

•
 M

em
pe

rk
en

al
ka

n
sis

te
m

 p
en

gu
ru

sa
n

ke
rja

ya
 d

an
 p

em
ba

ng
un

an
 b

ak
at

 y
an

g
ho

lis
tik

 d
an

 in
ov

ati
f.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

40

Ko
m

pe
te

ns
i:

Pe
ng

ur
us

an
 Su

m
be

r M
an

us
ia

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Te

ra
s

Ka
te

go
ri

G
en

er
ik

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ng
ur

us
an

 S
um

be
r M

an
us

ia
De

fin
is

i K
om

pe
te

ns
i

Ke
up

ay
aa

n
m

er
an

ca
ng

 k
ep

er
lu

an
 g

un
a

te
na

ga
 d

an
 p

em
ba

ng
un

an
 su

m
be

r m
an

us
ia

. K
eu

pa
ya

an
 m

el
ak

sa
na

 h
al

 e
hw

al
 p

en
ta

db
ira

n
su

m
be

r m
an

us
ia

 d
an

 m
en

an
ga

ni
 m

as
al

ah
 d

isi
pl

in
 d

an
 p

re
st

as
i p

eg
aw

ai
.

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
Te

rli
ba

t
Se

m
ua

 B
ah

ag
ia

n

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
ah

am
i

pe
ng

ur
us

an

su
m

be
r

m
an

us
ia

se

ca
ra

m

en
ye

lu
ru

h
da

n
st

ra
te

gi
k.

•
 M

em
bu

at

pe
ne

m
pa

ta
n

pe
ga

w
ai

-
pe

ga
w

ai
 s

es
ua

i d
en

ga
n

ke
pe

rlu
an

 d
an

pr

ofi
l p

eg
aw

ai
.

•
 M

em
be

ri
tu

nj
uk

aj

ar

da
n

la
tih

an

ke
pa

da

pe
ga

w
ai

-p
eg

aw
ai

di

ba

w
ah

se

lia
an

ny
a

m
en

ge
na

i t
ug

as
-t

ug
as

 y
an

g
te

la
h

di
te

ta
pk

an
.

•
 M

em
an

ta
u,

m

en
ga

w
al

se

lia

da
n

m
em

be
ri

m
ak

lu
m

ba

la
s

m
en

ge
na

i
ta

ha
p

pe
nc

ap
ai

an
 p

re
st

as
i

ke
rja

 b
ag

i
pe

ga
w

ai
-p

eg
aw

ai
 d

i b
aw

ah
 se

lia
an

.

•
 M

en
ga

m
bi

l ti
nd

ak
an

 u
nt

uk
 m

en
ga

ta
si

m
as

al
ah

 d
isi

pl
in

 a
ta

u
pr

es
ta

si
pe

ga
w

ai
.

•
 M

en
gk

aj
i k

ec
ek

ap
an

 d
an

 k
eb

er
ke

sa
na

n
op

er
as

i
ke

se
lu

ru
ha

n
Ba

ha
gi

an

da
ri

se
gi

 p
en

ca
pa

ia
n

pr
es

ta
si,

 b
ila

ng
an

 d
an

ku

al
iti

 te
na

ga
 k

er
ja

 se
di

a
ad

a.

•
 M

en
gk

aj
i

da
n

m
en

en
tu

ka
n

sk
op

 d
an

ke

pe
rlu

an
 s

pe
sifi

ka
si

tu
ga

s
ba

gi
 s

eti
ap

ja

w
at

an
 d

al
am

 B
ah

ag
ia

n
ya

ng
 d

ise
lia

.

•
 M

er
an

ca
ng

 k
ep

er
lu

an
 g

un
a

te
na

ga
 d

an

ko
m

pe
te

ns
i

su
m

be
r

m
an

us
ia

un

tu
k

m
em

en
uh

i k
ep

er
lu

an
 o

pe
ra

si
ta

hu
na

n
ba

ha
gi

an
.

•
 M

en
ge

na
l

pa
sti

ju

ra
ng

ta

ha
p

ke
ce

ka
pa

n
ko

m
pe

te
ns

i s
eti

ap
 p

eg
aw

ai

di
 b

aw
ah

 s
el

ia
an

 d
an

 m
en

ca
da

ng
ka

n
la

ng
ka

h-
la

ng
ka

h
ya

ng

se
su

ai

un
tu

k
m

em
ba

ng
un

ka
n

ta
ha

p
ke

ce
ka

pa
n

ko
m

pe
te

ns
i p

eg
aw

ai
 te

rb
ab

it.

•
 M

em
ba

ng
un

ka
n

st
ra

te
gi

m

an
ta

p
ya

ng

m
am

pu

m
en

go
pti

m
um

ka
n

pe
ng

gu
na

an

su
m

be
r

m
an

us
ia

se

di
a

ad
a

ke
ar

ah
 p

en
ca

pa
ia

n
ke

be
rh

as
ila

n
ya

ng
 d

ite
ta

pk
an

.

•
 M

en
gk

aj
i

da
n

m
en

ga
na

lis
is

pr
es

ta
si

ke
se

lu
ru

ha
n

Ba
ha

gi
an

da

n
m

en
ca

da
ng

ka
n

la
ng

ka
h-

la
ng

ka
h

pr
oa

kti
f

un
tu

k
m

en
in

gk
at

ka
n

pr
es

ta
si,

ke

ce
ka

pa
n

da
n

ke
be

rk
es

an
an

ba

ka
t

pe
ga

w
ai

 se
di

a
ad

a.

•
 Be

ru
pa

ya
 m

en
ga

na
lis

is
ke

pe
rlu

an
 d

an

m
en

ye
di

ak
an

 p
el

an
 d

an
 r

an
gk

a
ke

rja

st
ra

te
gi

k
pe

ng
ur

us
an

ba

ka
t

se
ca

ra

m
en

ye
lu

ru
h

un
tu

k
ja

ba
ta

n.

•
 M

en
ila

i
da

n
m

en
ge

na
l

pa
sti

ba

ka
t-

ba
ka

t
ya

ng
 b

er
po

te
ns

i
tin

gg
i

se
ca

ra

ef
ek

tif
 d

an
 si

st
em

ati
k.

•
 M

en
ja

di

m
en

to
r

ke
pa

da

pe
ga

w
ai

-
pe

ga
w

ai

be
rp

re
sti

j
tin

gg
i

un
tu

k
m

em
bi

m
bi

ng
,

m
em

up
uk

da

n
m

en
ga

sa
h

ba
ka

t-b
ak

at

te
rs

eb
ut

ke

ar
ah

 m
en

ja
di

 p
em

im
pi

n
di

 p
er

in
gk

at

ba
ha

gi
an

 d
an

 ja
ba

ta
n.

•
 M

em
pe

rk
en

al
ka

n
sis

te
m

 p
en

gu
ru

sa
n

ke
rja

ya
 d

an
 p

em
ba

ng
un

an
 b

ak
at

 y
an

g
ho

lis
tik

 d
an

 in
ov

ati
f.

Ko
m

pe
te

ns
i:

Pe
ru

nd
in

ga
n

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Te

ra
s

Ka
te

go
ri

G
en

er
ik

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ru
nd

in
ga

n
De

fin
is

i K
om

pe
te

ns
i

Ke
up

ay
aa

n
m

er
an

ca
ng

 s
tr

at
eg

i d
an

 m
en

gg
un

ak
an

 k
ae

da
h

at
au

 te
kn

ik
 p

er
un

di
ng

an
 b

er
ke

sa
n

un
tu

k
m

en
ca

pa
i h

as
il

te
rb

ai
k

ba
gi

or

ga
ni

sa
si.

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
Te

rli
ba

t
Se

m
ua

 B
ah

ag
ia

n

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

en
ge

na
l

pa
sti

la

ta
r

be
la

ka
ng

da

n
m

at
la

m
at

 y
an

g
he

nd
ak

 d
ic

ap
ai

 o
le

h
pi

ha
k

ya
ng

ak

an

te
rli

ba
t

da
la

m

pe
ru

nd
in

ga
n.

•
 M

en
gu

m
pu

lk
an

da

n
m

en
ye

di
ak

an

m
ak

lu
m

at
 b

er
ka

ita
n

ya
ng

 d
ip

er
lu

ka
n

un
tu

k
pe

ru
nd

in
ga

n.

•
 M

en
yu

m
ba

ng
ka

n
id

ea

da
n

m
em

be
rik

an

m
ak

lu
m

ba

la
s

se
m

as
a

pr
os

es

pe
rs

ed
ia

an

pe
ru

nd
in

ga
n

di
ja

la
nk

an
.

•
 M

en
ga

m
bi

l
tin

da
ka

n
su

su
la

n
se

le
pa

s
se

le
sa

in
ya

se

si
pe

ru
nd

in
ga

n
se

pe
rti

ya
ng

 d
ia

ra
hk

an
 o

le
h

ke
tu

a/
 p

en
ye

lia
.

•
 M

en
ye

lid
ik

, m
en

ga
na

lis
is

da
n

m
er

um
us

ke

be
rh

as
ila

n
ya

ng
 h

en
da

k
di

ca
pa

i o
le

h
pi

ha
k

pe
ru

nd
in

g.

•
 M

en
yu

su
n

st
ra

te
gi

da

n
m

er
an

ca
ng

pr

os
es

pe

ru
nd

in
ga

n
ya

ng

ak
an

di

ja
la

nk
an

m

en
gi

ku
t

m
an

da
t

ya
ng

di

be
rik

an
 o

le
h

pi
ha

k
at

as
an

.

•
 M

en
gg

un
ak

an
 ta

kti
k-

ta
kti

k p
ro

ak
tif

 d
an

te

kn
ik

-te
kn

ik
 b

er
un

di
ng

 y
an

g
be

rk
es

an

un
tu

k m
en

ca
pa

i h
as

il r
un

di
ng

an
 te

rb
ai

k
da

la
n

Ja
ba

ta
n.

•
 M

en
ge

na
l

pa
sti

da

n
m

er
an

gk
a

st
ra

te
gi

 u
nt

uk
 m

en
ja

ya
ka

n
ko

la
bo

ra
si

m
en

an
g-

m
en

an
g

m
en

er
us

i
ru

nd
in

ga
n

ko
ns

tr
uk

tif
 d

en
ga

n
pi

ha
k

lu
ar

 j
ab

at
an

(p

er
in

gk
at

 n
eg

er
i a

ta
u

ne
ga

ra
).

•
 M

en
gg

un
ak

an

bu
di

bi

ca
ra

,
pe

ng
al

am
an

pe

ru
nd

in
ga

n
sil

am

da
n

ke
bo

le
hp

er
ca

ya
an

(t

ru
st

)
se

sa
m

a
pe

ru
nd

in
g

un
tu

k
m

en
ca

pa
i

ha
sil

al

te
rn

ati
f t

er
ba

ik
 b

ag
i J

ab
at

an
.

•
 M

en
ge

nd
al

ik
an

ru

nd
in

ga
n

de
ng

an

pe
lb

ag
ai

pi

ha
k

(m
ul

ti
pa

rt
y)

se

ca
ra

ce

ka
p

da
n

be
rk

es
an

 s
er

ta
 k

ek
ua

ta
n

m
en

ta
l

da
n

em
os

i
ke

 a
ra

h
m

en
ca

pa
i

m
at

la
m

at

op
tim

a
ba

gi

pi
ha

k-
pi

ha
k

te
rli

ba
t.

•
 Be

ru
pa

ya
 m

el
ak

sa
na

ka
n

pe
ru

nd
in

ga
n

da
n

m
en

gh
as

ilk
an

pe

ny
el

es
ai

an

m
en

an
g-

m
en

an
g

de
ng

an
 p

ih
ak

 lu
ar

.

•
 M

en
gk

aj
i,

m

en
ga

na
lis

is
da

n
m

en
ca

da
ng

ka
n

la
ng

ka
h-

la
ng

ka
h

in
te

rv
en

si
ya

ng
 p

ro
ak

tif
 d

an
 ko

ns
tr

uk
tif

un

tu
k

m
en

gh
id

up
ka

n
se

m
ul

a
da

n
m

em
uk

ta
m

ad
ka

n
de

ng
an

ja

ya
ny

a
pr

os
es

 p
er

un
di

ng
an

 y
an

g
m

en
gh

ad
ap

i
m

as
al

ah
 a

ta
u

ja
la

n
bu

nt
u.

•
 M

em
pe

rk
en

al
ka

n
ka

ed
ah

 b
ah

ar
u

da
n

in
ov

ati
f

un
tu

k
m

em
ba

ng
un

ka
n

da
n

m
em

aj
uk

an
 t

ah
ap

 p
en

ca
pa

ia
n

pr
os

es

pe
ru

nd
in

ga
n

di
 p

er
in

gk
at

 ja
ba

ta
n.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

41

Ko
m

pe
te

ns
i:

Ko
la

bo
ra

si
St

ra
te

gi
k

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Te

ra
s

Ka
te

go
ri

G
en

er
ik

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Ko

la
bo

ra
si

 S
tr

at
eg

ik
De

fin
is

i K
om

pe
te

ns
i

Ke
up

ay
aa

n
m

em
ba

ng
un

, m
en

ge
ka

lk
an

 d
an

 m
en

gu
at

ka
n

hu
bu

ng
an

 d
an

 ko
la

bo
ra

si
m

en
an

g-
m

en
an

g d
en

ga
n

ag
en

si-
ag

en
si

ke
ra

ja
an

da

n
bu

ka
n

ke
ra

ja
an

 y
an

g
di

ik
tir

af
 k

e
ar

ah
 m

en
ja

ya
ka

n
m

isi
 d

an
 st

ra
te

gi
 ja

ba
ta

n
da

n
or

ga
ni

sa
si.

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
Te

rli
ba

t
Se

m
ua

 B
ah

ag
ia

n

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
ah

am
i

ke
pe

nti
ng

an

m
em

ba
ng

un
ka

n
da

n
m

em
bi

na

hu
bu

ng
an

da

n
ko

la
bo

ra
si

m
en

an
g-

m
en

an
g

de
ng

an

ag
en

si-
ag

en
si

ke
ra

ja
an

 d
an

 b
uk

an
 k

er
aj

aa
n

ya
ng

 d
iik

tir
af

.

•
 M

en
ja

lin

da
n

m
en

gu
ku

hk
an

ra

ng
ka

ia
n

(n
et

w
or

ki
ng

)
hu

bu
ng

an

ba
ik

de

ng
an

ag

en
si-

ag
en

si
Ke

ra
ja

an
 d

an
 b

uk
an

 K
er

aj
aa

n
ya

ng
 d

iik
tir

af
 m

en
er

us
i

pe
m

ba
bi

ta
n

te
ru

s
di

 d
al

am
 p

ro
gr

am
-p

ro
gr

am
 k

er
ja

sa
m

a
di

pe

rin
gk

at
 ja

ba
ta

n
da

n
or

ga
ni

sa
si.

•
 Be

ru
pa

ya

m
en

da
pa

tk
an

da

n
m

en
er

im
a

m
ak

lu
m

ba

la
s

da
rip

ad
a

ra
ka

n
se

ja
w

at

da
n

ra
ka

n
st

ra
te

gi
k

be
rt

uj
ua

n
un

tu
k

m
en

in
gk

at
ka

n
da

n
m

em
an

ta
pk

an

ke
up

ay
aa

n
m

em
bi

na

da
n

m
en

ge
ra

tk
an

hu

bu
ng

an

ba
ik

de

ng
an

ag

en
si-

ag
en

si
ke

ra
ja

an
 d

an
 b

uk
an

 k
er

aj
aa

n
ya

ng
 d

iik
tir

af

ke
 a

ra
h

m
en

ca
pa

i
ke

rja
sa

m
a

st
ra

te
gi

k
di

pe

rin
gk

at
 Ja

ba
ta

n
da

n
or

ga
ni

sa
si.

•
 M

en
ge

na
l

pa
sti

ag

en
si-

ag
en

si
ke

ra
ja

an

da
n

bu
ka

n
ke

ra
ja

an

ya
ng

di

ik
tir

af

ya
ng

m

em
pu

ny
ai

po

te
ns

i
un

tu
k

m
em

be
rik

an

m
an

fa
at

 k
ep

ad
a

ja
ba

ta
n

da
n

or
ga

ni
sa

si.

•
 M

er
an

gk
a

da
n

m
em

ba
ng

un
ka

n
ra

nc
an

ga
n

be
rs

ep
ad

u
da

n
te

rs
us

un
 u

nt
uk

 m
en

ja
ya

ka
n

ko
la

bo
ra

si
m

en
an

g-
m

en
an

g
de

ng
an

 a
ge

ns
i-

ag
en

si
ke

ra
ja

an
 d

an
 b

uk
an

 k
er

aj
aa

n
ya

ng

di
ik

tir
af

 s
el

ar
as

 d
en

ga
n

st
ra

te
gi

 ja
ba

ta
n

da
n

or
ga

ni
sa

si.

•
 M

en
gk

aj
i

da
n

m
en

ila
i

ke
be

rh
as

ila
n

ke
rja

sa
m

a
de

ng
an

 a
ge

ns
i-a

ge
ns

i
ke

ra
ja

an

da
n

bu
ka

n
ke

ra
ja

an

ya
ng

di

ik
tir

af

da
n

m
el

ak
uk

an

tin
da

ka
n-

tin
da

ka
n

ya
ng

be

rs
es

ua
ia

n
da

n
te

pa
t p

ad
a

m
as

an
ya

 u
nt

uk

m
en

ge
ka

lk
an

 d
an

 m
en

ca
pa

i
ha

sil
 t

er
ba

ik

de
m

i k
es

ej
ah

te
ra

an
 Ja

ba
ta

n
da

n
or

ga
ni

sa
si.

•
 M

em
ba

ng
un

ka
n

st
ra

te
gi

k
ya

ng

m
an

ta
p

un
tu

k
m

en
ja

lin
 d

an
 m

em
bi

na
 k

er
ja

sa
m

a
st

ra
te

gi
k

de
ng

an

ag
en

si-
ag

en
si

ke
ra

ja
an

da

n
bu

ka
n

ke
ra

ja
an

 y
an

g
di

ik
tir

af
 m

er
en

ta
si

se
m

pa
da

n
se

la
ra

s
de

ng
an

 v
isi

,
m

isi
 d

an

m
at

la
m

at
 ja

ba
ta

n.

•
 M

en
gk

aj
i,

m
en

ga
na

lis
is

da
n

m
er

um
us

ag

en
si-

ag
en

si
ke

ra
ja

an
 d

an
 b

uk
an

 k
er

aj
aa

n
ya

ng
 d

iik
tir

af
 u

nt
uk

 d
ija

lin
ka

n
ke

rja
sa

m
a,

m

em
ba

ng
un

ka
n

ra
nc

an
ga

n
un

tu
k

m
en

gh
as

ilk
an

 k
ol

ab
or

as
i

m
en

an
g-

m
en

an
g

da
n

m
el

ak
sa

na
ka

n
pr

og
ra

m
-p

ro
gr

am

ya
ng

se

su
ai

 d
an

 t
ep

at
 p

ad
a

m
as

an
ya

 k
e

ar
ah

m

er
ea

lis
as

ik
an

 k
er

ja
sa

m
a

st
ra

te
gi

k.

•
 M

en
ila

i
ke

be
rk

es
an

an

da
n

ke
be

rh
as

ila
n

ya
ng

di

pe
ro

le
hi

da

rip
ad

a
ke

rja
sa

m
a

st
ra

te
gi

k
de

ng
an

 a
ge

ns
i-a

ge
ns

i k
er

aj
aa

n
da

n
bu

ka
n

ke
ra

ja
an

 y
an

g
di

ik
tir

af
 d

an
 m

em
bu

at

ke
pu

tu
sa

n
sa

m
a

ad
a

m
en

er
us

ka
n

ke
rja

sa
m

a
te

rs
eb

ut
 a

ta
u

m
en

ga
lih

ka
n

te
na

ga
, s

um
be

r
da

n
m

as
a

ke
pa

da

sa
sa

ra
n

ya
ng

bo

le
h

m
en

da
ta

ng
ka

n
ke

un
tu

ng
an

 k
ep

ad
a

ja
ba

ta
n

da
n

ne
ge

ri.

•
 M

en
er

ap
ka

n
ka

ed
ah

-k
ae

da
h

da
n

am
al

an

te
rb

ai
k

da
la

m

m
em

an
ta

pk
an

da

n
m

em
pe

rti
ng

ka
tk

an
 k

ol
ab

or
as

i s
tr

at
eg

ik
.

•
 M

em
ah

am
i

ke
pe

nti
ng

an

m
em

ba
ng

un
ka

n
da

n
m

em
bi

na

hu
bu

ng
an

da

n
ko

la
bo

ra
si

m
en

an
g-

m
en

an
g

de
ng

an

ag
en

si-
ag

en
si

ke
ra

ja
an

 d
an

 b
uk

an
 k

er
aj

aa
n

ya
ng

 d
iik

tir
af

.

•
 M

en
ja

lin

da
n

m
en

gu
ku

hk
an

ra

ng
ka

ia
n

(n
et

w
or

ki
ng

)
hu

bu
ng

an

ba
ik

de

ng
an

ag

en
si-

ag
en

si
ke

ra
ja

an
 d

an
 b

uk
an

 k
er

aj
aa

n
ya

ng
 d

iik
tir

af
 m

en
er

us
i

pe
m

ba
bi

ta
n

te
ru

s
di

 d
al

am
 p

ro
gr

am
-p

ro
gr

am
 k

er
ja

sa
m

a
di

pe

rin
gk

at
 ja

ba
ta

n
da

n
or

ga
ni

sa
si.

•
 Be

ru
pa

ya

m
en

da
pa

tk
an

da

n
m

en
er

im
a

m
ak

lu
m

ba

la
s

da
rip

ad
a

ra
ka

n
se

ja
w

at

da
n

ra
ka

n
st

ra
te

gi
k

be
rt

uj
ua

n
un

tu
k

m
en

in
gk

at
ka

n
da

n
m

em
an

ta
pk

an

ke
up

ay
aa

n
m

em
bi

na

da
n

m
en

ge
ra

tk
an

hu

bu
ng

an

ba
ik

de

ng
an

ag

en
si-

ag
en

si
ke

ra
ja

an
 d

an
 b

uk
an

 k
er

aj
aa

n
ya

ng
 d

iik
tir

af

ke
 a

ra
h

m
en

ca
pa

i
ke

rja
sa

m
a

st
ra

te
gi

k
di

pe

rin
gk

at
 ja

ba
ta

n
da

n
or

ga
ni

sa
si.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

42

Ko
m

pe
te

ns
i:

Ko
la

bo
ra

si
St

ra
te

gi
k

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Te

ra
s

Ka
te

go
ri

G
en

er
ik

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Ko

la
bo

ra
si

 S
tr

at
eg

ik
De

fin
is

i K
om

pe
te

ns
i

Ke
up

ay
aa

n
m

em
ba

ng
un

, m
en

ge
ka

lk
an

 d
an

 m
en

gu
at

ka
n

hu
bu

ng
an

 d
an

 ko
la

bo
ra

si
m

en
an

g-
m

en
an

g d
en

ga
n

ag
en

si-
ag

en
si

ke
ra

ja
an

da

n
bu

ka
n

ke
ra

ja
an

 y
an

g
di

ik
tir

af
 k

e
ar

ah
 m

en
ja

ya
ka

n
m

isi
 d

an
 st

ra
te

gi
 ja

ba
ta

n
da

n
or

ga
ni

sa
si.

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
Te

rli
ba

t
Se

m
ua

 B
ah

ag
ia

n

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
ah

am
i

ke
pe

nti
ng

an

m
em

ba
ng

un
ka

n
da

n
m

em
bi

na

hu
bu

ng
an

da

n
ko

la
bo

ra
si

m
en

an
g-

m
en

an
g

de
ng

an

ag
en

si-
ag

en
si

ke
ra

ja
an

 d
an

 b
uk

an
 k

er
aj

aa
n

ya
ng

 d
iik

tir
af

.

•
 M

en
ja

lin

da
n

m
en

gu
ku

hk
an

ra

ng
ka

ia
n

(n
et

w
or

ki
ng

)
hu

bu
ng

an

ba
ik

de

ng
an

ag

en
si-

ag
en

si
Ke

ra
ja

an
 d

an
 b

uk
an

 K
er

aj
aa

n
ya

ng
 d

iik
tir

af
 m

en
er

us
i

pe
m

ba
bi

ta
n

te
ru

s
di

 d
al

am
 p

ro
gr

am
-p

ro
gr

am
 k

er
ja

sa
m

a
di

pe

rin
gk

at
 ja

ba
ta

n
da

n
or

ga
ni

sa
si.

•
 Be

ru
pa

ya

m
en

da
pa

tk
an

da

n
m

en
er

im
a

m
ak

lu
m

ba

la
s

da
rip

ad
a

ra
ka

n
se

ja
w

at

da
n

ra
ka

n
st

ra
te

gi
k

be
rt

uj
ua

n
un

tu
k

m
en

in
gk

at
ka

n
da

n
m

em
an

ta
pk

an

ke
up

ay
aa

n
m

em
bi

na

da
n

m
en

ge
ra

tk
an

hu

bu
ng

an

ba
ik

de

ng
an

ag

en
si-

ag
en

si
ke

ra
ja

an
 d

an
 b

uk
an

 k
er

aj
aa

n
ya

ng
 d

iik
tir

af

ke
 a

ra
h

m
en

ca
pa

i
ke

rja
sa

m
a

st
ra

te
gi

k
di

pe

rin
gk

at
 Ja

ba
ta

n
da

n
or

ga
ni

sa
si.

•
 M

en
ge

na
l

pa
sti

ag

en
si-

ag
en

si
ke

ra
ja

an

da
n

bu
ka

n
ke

ra
ja

an

ya
ng

di

ik
tir

af

ya
ng

m

em
pu

ny
ai

po

te
ns

i
un

tu
k

m
em

be
rik

an

m
an

fa
at

 k
ep

ad
a

ja
ba

ta
n

da
n

or
ga

ni
sa

si.

•
 M

er
an

gk
a

da
n

m
em

ba
ng

un
ka

n
ra

nc
an

ga
n

be
rs

ep
ad

u
da

n
te

rs
us

un
 u

nt
uk

 m
en

ja
ya

ka
n

ko
la

bo
ra

si
m

en
an

g-
m

en
an

g
de

ng
an

 a
ge

ns
i-

ag
en

si
ke

ra
ja

an
 d

an
 b

uk
an

 k
er

aj
aa

n
ya

ng

di
ik

tir
af

 s
el

ar
as

 d
en

ga
n

st
ra

te
gi

 ja
ba

ta
n

da
n

or
ga

ni
sa

si.

•
 M

en
gk

aj
i

da
n

m
en

ila
i

ke
be

rh
as

ila
n

ke
rja

sa
m

a
de

ng
an

 a
ge

ns
i-a

ge
ns

i
ke

ra
ja

an

da
n

bu
ka

n
ke

ra
ja

an

ya
ng

di

ik
tir

af

da
n

m
el

ak
uk

an

tin
da

ka
n-

tin
da

ka
n

ya
ng

be

rs
es

ua
ia

n
da

n
te

pa
t p

ad
a

m
as

an
ya

 u
nt

uk

m
en

ge
ka

lk
an

 d
an

 m
en

ca
pa

i
ha

sil
 t

er
ba

ik

de
m

i k
es

ej
ah

te
ra

an
 Ja

ba
ta

n
da

n
or

ga
ni

sa
si.

•
 M

em
ba

ng
un

ka
n

st
ra

te
gi

k
ya

ng

m
an

ta
p

un
tu

k
m

en
ja

lin
 d

an
 m

em
bi

na
 k

er
ja

sa
m

a
st

ra
te

gi
k

de
ng

an

ag
en

si-
ag

en
si

ke
ra

ja
an

da

n
bu

ka
n

ke
ra

ja
an

 y
an

g
di

ik
tir

af
 m

er
en

ta
si

se
m

pa
da

n
se

la
ra

s
de

ng
an

 v
isi

,
m

isi
 d

an

m
at

la
m

at
 ja

ba
ta

n.

•
 M

en
gk

aj
i,

m
en

ga
na

lis
is

da
n

m
er

um
us

ag

en
si-

ag
en

si
ke

ra
ja

an
 d

an
 b

uk
an

 k
er

aj
aa

n
ya

ng
 d

iik
tir

af
 u

nt
uk

 d
ija

lin
ka

n
ke

rja
sa

m
a,

m

em
ba

ng
un

ka
n

ra
nc

an
ga

n
un

tu
k

m
en

gh
as

ilk
an

 k
ol

ab
or

as
i

m
en

an
g-

m
en

an
g

da
n

m
el

ak
sa

na
ka

n
pr

og
ra

m
-p

ro
gr

am

ya
ng

se

su
ai

 d
an

 t
ep

at
 p

ad
a

m
as

an
ya

 k
e

ar
ah

m

er
ea

lis
as

ik
an

 k
er

ja
sa

m
a

st
ra

te
gi

k.

•
 M

en
ila

i
ke

be
rk

es
an

an

da
n

ke
be

rh
as

ila
n

ya
ng

di

pe
ro

le
hi

da

rip
ad

a
ke

rja
sa

m
a

st
ra

te
gi

k
de

ng
an

 a
ge

ns
i-a

ge
ns

i k
er

aj
aa

n
da

n
bu

ka
n

ke
ra

ja
an

 y
an

g
di

ik
tir

af
 d

an
 m

em
bu

at

ke
pu

tu
sa

n
sa

m
a

ad
a

m
en

er
us

ka
n

ke
rja

sa
m

a
te

rs
eb

ut
 a

ta
u

m
en

ga
lih

ka
n

te
na

ga
, s

um
be

r
da

n
m

as
a

ke
pa

da

sa
sa

ra
n

ya
ng

bo

le
h

m
en

da
ta

ng
ka

n
ke

un
tu

ng
an

 k
ep

ad
a

ja
ba

ta
n

da
n

ne
ge

ri.

•
 M

en
er

ap
ka

n
ka

ed
ah

-k
ae

da
h

da
n

am
al

an

te
rb

ai
k

da
la

m

m
em

an
ta

pk
an

da

n
m

em
pe

rti
ng

ka
tk

an
 k

ol
ab

or
as

i s
tr

at
eg

ik
.

•
 M

em
ah

am
i

ke
pe

nti
ng

an

m
em

ba
ng

un
ka

n
da

n
m

em
bi

na

hu
bu

ng
an

da

n
ko

la
bo

ra
si

m
en

an
g-

m
en

an
g

de
ng

an

ag
en

si-
ag

en
si

ke
ra

ja
an

 d
an

 b
uk

an
 k

er
aj

aa
n

ya
ng

 d
iik

tir
af

.

•
 M

en
ja

lin

da
n

m
en

gu
ku

hk
an

ra

ng
ka

ia
n

(n
et

w
or

ki
ng

)
hu

bu
ng

an

ba
ik

de

ng
an

ag

en
si-

ag
en

si
ke

ra
ja

an
 d

an
 b

uk
an

 k
er

aj
aa

n
ya

ng
 d

iik
tir

af
 m

en
er

us
i

pe
m

ba
bi

ta
n

te
ru

s
di

 d
al

am
 p

ro
gr

am
-p

ro
gr

am
 k

er
ja

sa
m

a
di

pe

rin
gk

at
 ja

ba
ta

n
da

n
or

ga
ni

sa
si.

•
 Be

ru
pa

ya

m
en

da
pa

tk
an

da

n
m

en
er

im
a

m
ak

lu
m

ba

la
s

da
rip

ad
a

ra
ka

n
se

ja
w

at

da
n

ra
ka

n
st

ra
te

gi
k

be
rt

uj
ua

n
un

tu
k

m
en

in
gk

at
ka

n
da

n
m

em
an

ta
pk

an

ke
up

ay
aa

n
m

em
bi

na

da
n

m
en

ge
ra

tk
an

hu

bu
ng

an

ba
ik

de

ng
an

ag

en
si-

ag
en

si
ke

ra
ja

an
 d

an
 b

uk
an

 k
er

aj
aa

n
ya

ng
 d

iik
tir

af

ke
 a

ra
h

m
en

ca
pa

i
ke

rja
sa

m
a

st
ra

te
gi

k
di

pe

rin
gk

at
 ja

ba
ta

n
da

n
or

ga
ni

sa
si.

Ko
m

pe
te

ns
i:

M
em

ac
u

Pe
ru

ba
ha

n

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Te

ra
s

Ka
te

go
ri

G
en

er
ik

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
M

em
ac

u
Pe

ru
ba

ha
n

De
fin

is
i K

om
pe

te
ns

i
Ke

up
ay

aa
n

m
en

ja
ng

ka
, m

en
ce

tu
s d

an
 m

en
za

hi
rk

an
 d

en
ga

n
je

la
s p

er
ub

ah
an

 y
an

g
pe

rlu
 d

ila
ku

ka
n

ol
eh

 o
rg

an
isa

si
un

tu
k

m
en

ca
pa

i
m

isi
 d

an
 v

isi
 tr

an
sf

or
m

as
i P

er
kh

id
m

at
an

 A
w

am
. B

er
up

ay
a

m
er

um
us

 d
an

 m
em

im
pi

n
pe

la
ks

an
aa

n
st

ra
te

gi
-s

tr
at

eg
i b

ag
i m

en
ja

ya
ka

n
pe

ru
ba

ha
n

da
la

m
 o

rg
an

isa
si

se
ca

ra
 b

er
ke

sa
n.

 B
er

up
ay

a
m

em
be

rik
an

 m
oti

va
si

da
n

in
sp

ira
si

ke
pa

da
 s

el
ur

uh
 k

ak
ita

ng
an

 u
nt

uk

ko
m

ite
d

da
n

be
rs

un
gg

uh
-s

un
gg

uh
 m

en
ja

ya
ka

n
pe

ru
ba

ha
n.

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
Te

rli
ba

t
Se

m
ua

 B
ah

ag
ia

n

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

en
gk

aj
i,

m
en

ga
na

lis
is

da
n

m
er

um
us

isu

-is
u

ya
ng

m

en
ja

di

ke
ka

ng
an

ke

pa
da

ke

la
nc

ar
an

pe

ny
am

pa
ia

n
pe

rk
hi

dm
at

an

da
n

ca
ba

ra
n-

ca
ba

ra
n

ya
ng

 d
ih

ad
ap

i
ol

eh

ba
ha

gi
an

.

•
 M

en
ga

m
bi

l
la

ng
ka

h-
la

ng
ka

h
pr

oa
kti

f
da

n
ko

ns
tr

uk
tif

un

tu
k

m
en

ga
ta

si
ke

ka
ng

an
-

ke
ka

ng
an

ya

ng

m
en

je
ja

sk
an

ke

la
nc

ar
an

pe

ny
am

pa
ia

n
pe

rk
hi

dm
at

an

ke
pa

da

ku
m

pu
la

n
sa

sa
r.

•
 M

en
ge

na
l

pa
sti

pe

lu
an

g-
pe

lu
an

g
un

tu
k

m
en

am
ba

h
ba

ik

pr
es

ta
si

Ba
ha

gi
an

da

n
m

er
an

gk
a

pe
la

n
un

tu
k

m
el

ak
sa

na
ka

n
pe

ru
ba

ha
n.

•
 M

em
ba

ng
un

ka
n

st
ra

te
gi

pe

ru
ba

ha
n

di

pe
rin

gk
at

Ba

ha
gi

an
 d

an
 J

ab
at

an
 s

up
ay

a
se

la
ri

de
ng

an
 p

el
an

 st
ra

te
gi

k
sa

ba
ta

n.

•
 M

em
im

pi
n

pe
la

ks
an

aa
n

st
ra

te
gi

-s
tr

at
eg

i
pe

ru
ba

ha
n

ya
ng

 d
ib

an
gu

nk
an

.

•
 M

en
er

im
a

m
ak

lu
m

ba

la
s

da
n

m
em

be
ri

pe
ne

ra
ng

an

m
en

ge
na

i
tr

an
sf

or
m

as
i

ya
ng

di

la
ks

an
ak

an

da
n

ke
be

rh
as

ila
n

ya
ng

di

in
gi

nk
an

 k
ep

ad
a

ka
ki

ta
ng

an
 p

el
ba

ga
i g

re
d

da
n

pe
la

ng
ga

n.

•
 M

en
gk

aj
i,

m
en

ga
na

lis
is

da
n

m
en

ta
fs

ir
fa

kt
or

-fa
kt

or
 s

em
as

a
(lu

ar
an

 d
an

 d
al

am
an

)
da

n
m

em
ba

ng
un

ka
n

st
ra

te
gi

pe

ru
ba

ha
n

ya
ng

 se
su

ai
 d

an
 te

pa
t p

ad
a

m
as

an
ya

.

•
 M

em
ba

ng
un

ka
n

pe
la

n
tin

da
ka

n
pe

ru
ba

ha
n

ya
ng

 b
er

se
pa

du
 d

an
 m

en
ye

lu
ru

h
m

em
en

uh
i

ke
pe

rlu
an

 d
an

 h
ar

ap
an

 s
em

ua
 k

ak
ita

ng
an

da

n
pe

la
ng

ga
n.

•
 M

en
ga

m
bi

l
la

ng
ka

h-
la

ng
ka

h
in

te
rv

en
si

ya
ng

pr

oa
kti

f
da

n
ko

ns
tr

uk
tif

un

tu
k

m
en

gu
ru

s
se

ba
ra

ng

rin
ta

ng
an

da

rip
ad

a
pi

ha
k-

pi
ha

k
be

rk
ep

en
tin

ga
n

su
pa

ya
 ti

da
k

m
en

je
ja

sk
an

 k
el

an
ca

ra
n

pe
la

ks
an

aa
n

da
n

pe
ny

em
pu

rn
aa

n
pe

la
n

pe
ru

ba
ha

n.

•
 M

em
pe

rk
en

al
ka

n
ka

ed
ah

-k
ae

da
h,

 a
m

al
an

te

rb
ai

k
da

n
sis

te
m

m

em
ac

u
pe

ru
ba

ha
n

ya
ng

ko

nt
em

po
ra

ri
da

n
te

rk
in

i
un

tu
k

m
em

an
ta

pk
an

da

n
m

en
in

gk
at

ka
n

pr
os

es

m
em

ac
u

pe
ru

ba
ha

n
di

 p
er

in
gk

at
 ja

ba
ta

n.

•
 M

en
ce

tu
sk

an
 id

ea
 b

ah
ar

u
di

 lu
ar

 k
eb

ia
sa

an

ba
gi

m

el
ed

ak
ka

n
pe

ru
ba

ha
n

be
rim

pa
k

tin
gg

i k
ep

ad
a

ja
ba

ta
n.

•
 M

en
gg

un
ak

an
 t

ek
ni

k-
te

kn
ik

 r
am

al
an

 y
an

g
au

to
rit

ati
f u

nt
uk

 m
er

an
gk

a
ha

la
 tu

ju
 b

ah
ar

u
ba

gi
 J

ab
at

an
 u

nt
uk

 t
em

po
h

lim
a

hi
ng

ga

se
pu

lu
h

ta
hu

n
ak

an
 d

at
an

g.

•
 M

en
er

aj
ui

in

isi
ati

f-i
ni

sia
tif

ya

ng

pr
oa

kti
f

da
n

in
ov

ati
f

un
tu

k
m

en
ca

pa
i

sis
te

m

pe
ny

am
pa

ia
n

pe
rk

hi
dm

at
an

 k
el

as
 p

er
ta

m
a.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

43

Ko
m

pe
te

ns
i:

M
em

bi
na

 Pe
m

im
pi

n

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Te

ra
s

Ka
te

go
ri

G
en

er
ik

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
M

em
bi

na
 P

em
im

pi
n

De
fin

is
i K

om
pe

te
ns

i
Ke

up
ay

aa
n

m
em

be
nt

uk
, m

em
up

uk
 d

an
 m

em
bi

na
 k

ep
im

pi
na

n
or

ga
ni

sa
si

ya
ng

 k
om

pe
te

n
da

n
be

rw
ib

aw
a

ba
gi

 k
ec

em
er

la
ng

an

or
ga

ni
sa

si.
 B

er
ke

up
ay

aa
n

m
en

ila
i d

an
 m

en
ge

na
l p

as
ti

ba
ka

l p
em

im
pi

n
ya

ng
 b

er
po

te
ns

i u
nt

uk
 m

as
a h

ad
ap

an
 o

rg
an

isa
si.

 M
em

ah
am

i
st

ra
te

gi
 b

er
ke

sa
n

ba
gi

 p
em

ba
ng

un
an

 k
ep

im
pi

na
n.

 B
er

up
ay

a
m

en
ja

di
 m

en
to

r,
m

em
be

rik
an

 in
sp

ira
si

da
n

m
oti

va
si

ke
pa

da
 p

ar
a

pe
m

im
pi

n
or

ga
ni

sa
si

da
n

ba
ka

l-b
ak

al
 p

em
im

pi
n

m
as

a
ha

da
pa

n.
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

Te
rli

ba
t

Se
m

ua
 B

ah
ag

ia
n

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

el
ak

sa
na

ka
n

tu
ga

s
da

n
ta

ng
gu

ng
ja

w
ab

se

ba
ga

i
pe

m
bi

m
bi

ng

(C
oa

ch
)

un
tu

k
m

em
bi

m
bi

ng
 d

an
 m

em
ba

ng
un

ka
n

po
te

ns
i

ba
ka

l
pe

m
im

pi
n

ya
ng

 t
el

ah
 d

ik
en

al
 p

as
ti

ol
eh

 p
ih

ak
 p

en
gu

ru
sa

n
at

as
an

 m
en

gi
ku

t
sp

es
ifi

ka
si,

ja

du
al

da

n
ta

ta
ca

ra

ya
ng

di

te
ta

pk
an

.

•
 M

en
gg

un
ak

an

te
kn

ik
-te

kn
ik

bi

m
bi

ng
an

ya

ng
 b

er
ke

sa
n

un
tu

k
m

en
cu

ng
ki

l k
eb

ol
eh

an

se
m

ul
a

ja
di

in

di
vi

du

te
rs

eb
ut

da

n
m

en
er

ap
ka

n
ni

la
i-n

ila
i d

an
 k

em
ah

ira
n

ya
ng

pe

rlu
 d

im
ili

ki
 d

al
am

 p
ro

se
s m

en
ge

m
ba

ng
ka

n
da

n
m

en
in

gk
at

ka
n

po
te

ns
i

ba
ka

t
te

rs
eb

ut

ke
 ta

ha
p

ya
ng

 d
ih

aj
ati

.

•
 M

em
be

ri
da

n
m

en
er

im
a

m
ak

lu
m

ba

la
s

da
rip

ad
a

ba
ka

t
ya

ng
 d

ib
im

bi
ng

 b
er

tu
ju

an

un
tu

k m
en

ge
na

l p
as

ti
ke

m
aj

ua
n,

 p
en

ca
pa

ia
n

da
n

isu
-is

u
be

rb
an

gk
it

ya
ng

 m
em

be
rik

an

im
pa

k
da

n
im

pl
ik

as
i

ke
pa

da

pr
og

ra
m

pe

m
ba

ng
un

an
 p

ot
en

si
ba

ka
t t

er
se

bu
t.

•
 M

en
ila

i
da

n
m

en
ge

na
l

pa
sti

 b
ak

at
-b

ak
at

ya

ng
 b

er
po

te
ns

i
tin

gg
i

se
ca

ra
 e

fe
kti

f
da

n
sis

te
m

ati
k

ya
ng

 p
er

lu
 d

ib
an

gu
nk

an
 s

eb
ag

ai

ba
ka

l p
em

im
pi

n
m

as
a

ha
da

pa
n

or
ga

ni
sa

si.

•
 M

er
an

gk
a d

an
 m

en
yi

ap
ka

n s
ec

ar
a b

er
se

pa
du

da

n
te

rs
us

un
 ra

nc
an

ga
n

pe
m

ba
ng

un
an

 d
an

pe

ng
em

ba
ng

an

po
te

ns
i

ba
ka

l
pe

m
im

pi
n

ya
ng

di

pe
rt

an
gg

un
gj

aw
ab

ka
n

de
ng

an

m
at

la
m

at
 d

an
 k

eb
er

ha
sil

an
 y

an
g

je
la

s.

•
 M

em
an

ta
u,

 m
en

ga
w

al
 s

el
ia

 d
an

 m
er

ek
od

ta

ha
p

pe
nc

ap
ai

an
 i

nd
iv

id
u

te
rs

eb
ut

 u
nt

uk

m
en

ila
i

ke
be

rk
es

an
an

pr

og
ra

m

ya
ng

di

ra
nc

an
gk

an
 d

an
 m

en
ge

na
l

pa
sti

 i
su

-is
u

be
rb

an
gk

it
ya

ng
 b

ol
eh

 m
em

be
rik

an
 im

pa
k

da
n

im
pl

ik
as

i y
an

g
ne

ga
tif

 k
ep

ad
a

be
lia

u.

•
 M

en
ga

m
bi

l l
an

gk
ah

-la
ng

ka
h

in
te

rv
en

si
ya

ng

pr
oa

kti
f d

an
 k

on
st

ru
kti

f u
nt

uk
 m

el
an

ca
rk

an

pe
m

ba
ng

un
an

 d
an

 p
en

ge
m

ba
ng

an
 p

ot
en

si
ba

ka
l p

em
im

pi
n

be
rk

en
aa

n
da

n
m

en
ga

ta
si

ha
la

ng
an

-h
al

an
ga

n
ya

ng
 b

ol
eh

 m
en

je
ja

sk
an

pe

nc
ap

ai
an

m

at
la

m
at

da

n
ke

be
rh

as
ila

n
ya

ng
 d

ira
nc

an
g.

•
 M

em
ba

ng
un

ka
n

st
ra

te
gi

m

an
ta

p
un

tu
k

m
en

ge
m

ba
ng

ka
n

da
n

m
em

bi
na

po

te
ns

i
ba

ka
l

pe
m

im
pi

n
se

la
ra

s
de

ng
an

 m
at

la
m

at

da
n

ke
be

rh
as

ila
n

ya
ng

 d
ip

er
se

tu
ju

i.

•
 M

em
be

nt
uk

m

in
da

da

n
ja

ti
di

ri
ba

ka
l

pe
m

im
pi

n
di

 b
aw

ah
 t

an
gg

un
ga

n
de

ng
an

m

en
er

ap
ka

n
da

n
m

em
bu

da
ya

ka
n

ni
la

i-n
ila

i
m

ur
ni

da

n
ci

ri-
ci

ri
ke

pe
rib

ad
ia

n
se

la
ra

s
de

ng
a

vi
si,

m

isi
,

m
at

la
m

at

da
n

ni
la

i-
ni

la
i

te
ra

s
pe

rk
hi

dm
at

an

aw
am

m

el
al

ui

pe
nd

ed
ah

an

la
ng

su
ng

da

n
pr

ati
ka

l
di

pe

lb
ag

ai
 p

er
se

ki
ta

ra
n.

•
 M

em
be

nt
uk

,
m

em
bi

na
 d

an
 m

em
an

ta
pk

an

pe
ng

et
ah

ua
n,

 k
em

ah
ira

n
da

n
ke

w
ib

aw
aa

n
ba

ka
l

pe
m

im
pi

n
di

 d
al

am
 p

el
ba

ga
i

as
pe

k
pe

ng
ur

us
an

op

er
as

i
ja

ba
ta

n
m

el
al

ui

pr
og

ra
m

 j
ob

 d
ep

lo
ym

en
t

ya
ng

 b
er

se
pa

du

da
n

te
rs

us
un

.

•
 M

en
er

ap
ka

n
ka

ed
ah

-k
ae

da
h,

am

al
an

-
am

al
an

 t
er

ba
ik

 d
an

 s
ist

em
 p

em
ba

ng
un

an

se
rt

a
pe

ng
em

ba
ng

an

po
te

ns
i

ba
ka

l
pe

m
im

pi
n

ya
ng

 k
on

te
m

po
ra

ri
da

n
te

rk
in

i
un

tu
k

m
em

be
ka

lk
an

pe

m
im

pi
n

ja
ba

ta
n

ya
ng

 b
er

w
ib

aw
a

se
ca

ra
 b

er
te

ru
sa

n.

•
 M

em
pe

rin
ci

ka
n

ci
ri-

ci
ri

m
od

el
 k

ep
im

pi
na

n
st

ra
te

gi
k

ba
gi

 p
er

kh
id

m
at

an
 a

w
am

 m
as

a
ha

da
pa

n.

•
 M

en
yu

m
ba

ng
ka

n
ke

pa
ka

ra
n,

 p
en

ga
la

m
an

,
id

ea

da
n

te
na

ga

ba
gi

m

en
ge

na
lp

as
ti

pe
ga

w
ai

-p
eg

aw
ai

 b
er

po
te

ns
i

tin
gg

i
un

tu
k

di
be

nt
uk

,
di

pu
pu

k
da

n
di

bi
na

se

la
ra

s
de

ng
an

 m
od

el
 k

ep
im

pi
na

n
ba

ha
ru

.

•
 M

em
ba

ng
un

ka
n

st
ra

te
gi

 d
an

 p
en

de
ka

ta
n

ba
ha

ru
 u

nt
uk

 m
em

bi
na

 d
an

 m
en

ye
di

ak
an

ba

ris
an

ke

pi
m

pi
na

n
st

ra
te

gi
k

ya
ng

m

em
en

uh
i

ke
pe

rlu
an

m

as
a

ha
da

pa
n

or
ga

ni
sa

si.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

44

Ko
m

pe
te

ns
i:

M
em

bi
na

 Pe
m

im
pi

n

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Te

ra
s

Ka
te

go
ri

G
en

er
ik

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
M

em
bi

na
 P

em
im

pi
n

De
fin

is
i K

om
pe

te
ns

i
Ke

up
ay

aa
n

m
em

be
nt

uk
, m

em
up

uk
 d

an
 m

em
bi

na
 k

ep
im

pi
na

n
or

ga
ni

sa
si

ya
ng

 k
om

pe
te

n
da

n
be

rw
ib

aw
a

ba
gi

 k
ec

em
er

la
ng

an

or
ga

ni
sa

si.
 B

er
ke

up
ay

aa
n

m
en

ila
i d

an
 m

en
ge

na
l p

as
ti

ba
ka

l p
em

im
pi

n
ya

ng
 b

er
po

te
ns

i u
nt

uk
 m

as
a h

ad
ap

an
 o

rg
an

isa
si.

 M
em

ah
am

i
st

ra
te

gi
 b

er
ke

sa
n

ba
gi

 p
em

ba
ng

un
an

 k
ep

im
pi

na
n.

 B
er

up
ay

a
m

en
ja

di
 m

en
to

r,
m

em
be

rik
an

 in
sp

ira
si

da
n

m
oti

va
si

ke
pa

da
 p

ar
a

pe
m

im
pi

n
or

ga
ni

sa
si

da
n

ba
ka

l-b
ak

al
 p

em
im

pi
n

m
as

a
ha

da
pa

n.
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

Te
rli

ba
t

Se
m

ua
 B

ah
ag

ia
n

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

el
ak

sa
na

ka
n

tu
ga

s
da

n
ta

ng
gu

ng
ja

w
ab

se

ba
ga

i
pe

m
bi

m
bi

ng

(C
oa

ch
)

un
tu

k
m

em
bi

m
bi

ng
 d

an
 m

em
ba

ng
un

ka
n

po
te

ns
i

ba
ka

l
pe

m
im

pi
n

ya
ng

 t
el

ah
 d

ik
en

al
 p

as
ti

ol
eh

 p
ih

ak
 p

en
gu

ru
sa

n
at

as
an

 m
en

gi
ku

t
sp

es
ifi

ka
si,

ja

du
al

da

n
ta

ta
ca

ra

ya
ng

di

te
ta

pk
an

.

•
 M

en
gg

un
ak

an

te
kn

ik
-te

kn
ik

bi

m
bi

ng
an

ya

ng
 b

er
ke

sa
n

un
tu

k
m

en
cu

ng
ki

l k
eb

ol
eh

an

se
m

ul
a

ja
di

in

di
vi

du

te
rs

eb
ut

da

n
m

en
er

ap
ka

n
ni

la
i-n

ila
i d

an
 k

em
ah

ira
n

ya
ng

pe

rlu
 d

im
ili

ki
 d

al
am

 p
ro

se
s m

en
ge

m
ba

ng
ka

n
da

n
m

en
in

gk
at

ka
n

po
te

ns
i

ba
ka

t
te

rs
eb

ut

ke
 ta

ha
p

ya
ng

 d
ih

aj
ati

.

•
 M

em
be

ri
da

n
m

en
er

im
a

m
ak

lu
m

ba

la
s

da
rip

ad
a

ba
ka

t
ya

ng
 d

ib
im

bi
ng

 b
er

tu
ju

an

un
tu

k m
en

ge
na

l p
as

ti
ke

m
aj

ua
n,

 p
en

ca
pa

ia
n

da
n

isu
-is

u
be

rb
an

gk
it

ya
ng

 m
em

be
rik

an

im
pa

k
da

n
im

pl
ik

as
i

ke
pa

da

pr
og

ra
m

pe

m
ba

ng
un

an
 p

ot
en

si
ba

ka
t t

er
se

bu
t.

•
 M

en
ila

i
da

n
m

en
ge

na
l

pa
sti

 b
ak

at
-b

ak
at

ya

ng
 b

er
po

te
ns

i
tin

gg
i

se
ca

ra
 e

fe
kti

f
da

n
sis

te
m

ati
k

ya
ng

 p
er

lu
 d

ib
an

gu
nk

an
 s

eb
ag

ai

ba
ka

l p
em

im
pi

n
m

as
a

ha
da

pa
n

or
ga

ni
sa

si.

•
 M

er
an

gk
a d

an
 m

en
yi

ap
ka

n s
ec

ar
a b

er
se

pa
du

da

n
te

rs
us

un
 ra

nc
an

ga
n

pe
m

ba
ng

un
an

 d
an

pe

ng
em

ba
ng

an

po
te

ns
i

ba
ka

l
pe

m
im

pi
n

ya
ng

di

pe
rt

an
gg

un
gj

aw
ab

ka
n

de
ng

an

m
at

la
m

at
 d

an
 k

eb
er

ha
sil

an
 y

an
g

je
la

s.

•
 M

em
an

ta
u,

 m
en

ga
w

al
 s

el
ia

 d
an

 m
er

ek
od

ta

ha
p

pe
nc

ap
ai

an
 i

nd
iv

id
u

te
rs

eb
ut

 u
nt

uk

m
en

ila
i

ke
be

rk
es

an
an

pr

og
ra

m

ya
ng

di

ra
nc

an
gk

an
 d

an
 m

en
ge

na
l

pa
sti

 i
su

-is
u

be
rb

an
gk

it
ya

ng
 b

ol
eh

 m
em

be
rik

an
 im

pa
k

da
n

im
pl

ik
as

i y
an

g
ne

ga
tif

 k
ep

ad
a

be
lia

u.

•
 M

en
ga

m
bi

l l
an

gk
ah

-la
ng

ka
h

in
te

rv
en

si
ya

ng

pr
oa

kti
f d

an
 k

on
st

ru
kti

f u
nt

uk
 m

el
an

ca
rk

an

pe
m

ba
ng

un
an

 d
an

 p
en

ge
m

ba
ng

an
 p

ot
en

si
ba

ka
l p

em
im

pi
n

be
rk

en
aa

n
da

n
m

en
ga

ta
si

ha
la

ng
an

-h
al

an
ga

n
ya

ng
 b

ol
eh

 m
en

je
ja

sk
an

pe

nc
ap

ai
an

m

at
la

m
at

da

n
ke

be
rh

as
ila

n
ya

ng
 d

ira
nc

an
g.

•
 M

em
ba

ng
un

ka
n

st
ra

te
gi

m

an
ta

p
un

tu
k

m
en

ge
m

ba
ng

ka
n

da
n

m
em

bi
na

po

te
ns

i
ba

ka
l

pe
m

im
pi

n
se

la
ra

s
de

ng
an

 m
at

la
m

at

da
n

ke
be

rh
as

ila
n

ya
ng

 d
ip

er
se

tu
ju

i.

•
 M

em
be

nt
uk

m

in
da

da

n
ja

ti
di

ri
ba

ka
l

pe
m

im
pi

n
di

 b
aw

ah
 t

an
gg

un
ga

n
de

ng
an

m

en
er

ap
ka

n
da

n
m

em
bu

da
ya

ka
n

ni
la

i-n
ila

i
m

ur
ni

da

n
ci

ri-
ci

ri
ke

pe
rib

ad
ia

n
se

la
ra

s
de

ng
a

vi
si,

m

isi
,

m
at

la
m

at

da
n

ni
la

i-
ni

la
i

te
ra

s
pe

rk
hi

dm
at

an

aw
am

m

el
al

ui

pe
nd

ed
ah

an

la
ng

su
ng

da

n
pr

ati
ka

l
di

pe

lb
ag

ai
 p

er
se

ki
ta

ra
n.

•
 M

em
be

nt
uk

,
m

em
bi

na
 d

an
 m

em
an

ta
pk

an

pe
ng

et
ah

ua
n,

 k
em

ah
ira

n
da

n
ke

w
ib

aw
aa

n
ba

ka
l

pe
m

im
pi

n
di

 d
al

am
 p

el
ba

ga
i

as
pe

k
pe

ng
ur

us
an

op

er
as

i
ja

ba
ta

n
m

el
al

ui

pr
og

ra
m

 j
ob

 d
ep

lo
ym

en
t

ya
ng

 b
er

se
pa

du

da
n

te
rs

us
un

.

•
 M

en
er

ap
ka

n
ka

ed
ah

-k
ae

da
h,

am

al
an

-
am

al
an

 t
er

ba
ik

 d
an

 s
ist

em
 p

em
ba

ng
un

an

se
rt

a
pe

ng
em

ba
ng

an

po
te

ns
i

ba
ka

l
pe

m
im

pi
n

ya
ng

 k
on

te
m

po
ra

ri
da

n
te

rk
in

i
un

tu
k

m
em

be
ka

lk
an

pe

m
im

pi
n

ja
ba

ta
n

ya
ng

 b
er

w
ib

aw
a

se
ca

ra
 b

er
te

ru
sa

n.

•
 M

em
pe

rin
ci

ka
n

ci
ri-

ci
ri

m
od

el
 k

ep
im

pi
na

n
st

ra
te

gi
k

ba
gi

 p
er

kh
id

m
at

an
 a

w
am

 m
as

a
ha

da
pa

n.

•
 M

en
yu

m
ba

ng
ka

n
ke

pa
ka

ra
n,

 p
en

ga
la

m
an

,
id

ea

da
n

te
na

ga

ba
gi

m

en
ge

na
lp

as
ti

pe
ga

w
ai

-p
eg

aw
ai

 b
er

po
te

ns
i

tin
gg

i
un

tu
k

di
be

nt
uk

,
di

pu
pu

k
da

n
di

bi
na

se

la
ra

s
de

ng
an

 m
od

el
 k

ep
im

pi
na

n
ba

ha
ru

.

•
 M

em
ba

ng
un

ka
n

st
ra

te
gi

 d
an

 p
en

de
ka

ta
n

ba
ha

ru
 u

nt
uk

 m
em

bi
na

 d
an

 m
en

ye
di

ak
an

ba

ris
an

ke

pi
m

pi
na

n
st

ra
te

gi
k

ya
ng

m

em
en

uh
i

ke
pe

rlu
an

m

as
a

ha
da

pa
n

or
ga

ni
sa

si.

Ko
m

pe
te

ns
i:

M
em

im
pi

n
Ke

ce
m

er
la

ng
an

 O
rg

an
isa

si

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Te

ra
s

Ka
te

go
ri

G
en

er
ik

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
M

em
im

pi
n

Ke
ce

m
er

la
ng

an
 O

rg
an

is
as

i
De

fin
is

i K
om

pe
te

ns
i

Ke
up

ay
aa

n
m

em
ah

am
i,

m
en

ila
i d

an
 m

en
ga

na
lis

is
as

pe
k-

as
pe

k
kr

iti
ka

l k
ec

em
er

la
ng

an
 o

rg
an

isa
si

se
ca

ra
 k

es
el

ur
uh

an
. K

eu
pa

ya
an

m

em
bu

at
 ke

pu
tu

sa
n,

 m
en

gg
er

ak
ka

n
da

n
m

em
an

ta
u

st
ra

te
gi

, s
um

be
r d

an
 si

st
em

 p
en

ya
m

pa
ia

n
or

ga
ni

sa
si

se
ca

ra
 b

er
se

pa
du

 d
al

am

us
ah

a
m

en
in

gk
at

ka
n

ta
ha

p
pe

nc
ap

ai
an

 d
an

 k
ec

em
er

la
ng

an
 o

rg
an

isa
si

se
ca

ra
 m

en
ye

lu
ru

h
da

n
be

rt
er

us
an

.
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

Te
rli

ba
t

Se
m

ua
 B

ah
ag

ia
n

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
ah

am
i

de
ng

an

je
la

s
as

pe
k-

as
pe

k
kr

iti
ka

l
ke

ce
m

er
la

ng
an

 j
ab

at
an

ya

ng
 m

en
ja

di
 m

at
la

m
at

 j
ab

at
an

 d
an

or

ga
ni

sa
si.

•
 M

en
gk

aj
i

da
n

m
en

ga
na

lis
is

ta
ha

p
ke

up
ay

aa
n

ja
ba

ta
n

se
m

as
a

da
n

m
en

ca
da

ng
ka

n
pe

na
m

ba
hb

ai
ka

n
ke

pa
da

 p
ro

se
s,

 p
ro

se
du

r
da

n
ta

ta
ke

rja

ja
ba

ta
n.

•
 M

er
an

ca
ng

, m
em

an
ta

u
da

n
m

en
ga

w
al

se

lia
 p

ro
gr

am
 p

en
in

gk
at

an
 k

eu
pa

ya
an

ja

ba
ta

n
m

en
ur

ut
 p

el
an

 ti
nd

ak
an

 y
an

g
di

lu
lu

sk
an

.

•
 M

en
ge

na
lp

as
ti

pu
nc

a-
pu

nc
a

da
n

isu
-

isu
 d

al
am

an
 d

an
 lu

ar
an

 y
an

g
m

en
ja

di

pe
ng

ha
la

ng

ke
pa

da

ke
ce

m
er

la
ng

an

ja
ba

ta
n.

•
 M

er
an

gk
a

da
n

m
er

an
ca

ng

pr
og

ra
m

m

en
in

gk
at

ka
n

pr
es

ta
si

da
n

pe
nc

ap
ai

an

ja
ba

ta
n

de
ng

an
 m

en
ga

m
bi

lk
ira

 a
sp

ek
-

as
pe

k
po

liti
k,

ek

on
om

i,
so

sia
l

da
n

se
ba

ga
in

ya
.

•
 M

en
ga

m
bi

l l
an

gk
ah

-la
ng

ka
h

in
te

rv
en

si
ya

ng
 p

ro
ak

tif
 d

an
 k

on
st

ru
kti

f
un

tu
k

m
en

in
gk

at
ka

n
pr

es
ta

si
da

n
pe

nc
ap

ai
an

ja

ba
ta

n.

•
 M

em
ba

ng
un

ka
n

st
ra

te
gi

da

n
pe

la
n

tr
an

sf
or

m
as

i
ke

ce
m

er
la

ng
an

ja

ba
ta

n
m

el
ip

uti
 a

sp
ek

-a
sp

ek
 s

tr
uk

tu
r,

sis
te

m
,

fa
lsa

fa
h

ke
pi

m
pi

na
n,

 k
eb

er
ha

sil
an

 d
an

m

at
la

m
at

.

•
 M

em
an

ta
u

da
n

m
en

ga
w

al

se
lia

pe

la
n

pe
la

ks
an

aa
n

tr
an

sf
or

m
as

i
ke

ce
m

er
la

ng
an

ja

ba
ta

n
m

en
gi

ku
t

m
an

da
t y

an
g

di
be

rik
an

 d
an

 ja
du

al
 y

an
g

di
te

ta
pk

an
.

•
 M

en
ba

ng
un

ka
n

pe
la

n
tin

da
ka

n
su

su
la

n
un

tu
k

m
en

gu
ru

s
im

pa
k

da
n

im
pl

ik
as

i
ya

ng
 t

er
ha

sil
 a

ki
ba

t
pe

ny
em

pu
rn

aa
n

pe
la

n
tr

an
sf

or
m

as
i

ke
ce

m
er

la
ng

an

ja
ba

ta
n.

•
 M

em
ba

ng
un

ka
n

ka
ed

ah
-k

ae
da

h
da

n
sis

te
m

pe

ng
ur

us
an

ke

ce
m

er
la

ng
an

ja

ba
ta

n
un

tu
k

di
gu

na
pa

ka
i

da
n

di
te

ra
pk

an
 d

al
am

 ja
ba

ta
n.

•
 M

em
pe

rin
ci

ka
n

de
ng

an
 j

el
as

 c
iri

-c
iri

ke

ce
m

er
la

ng
an

 y
an

g
pe

rlu
 a

da
 u

nt
uk

m

en
ca

pa
i a

sp
ira

si
pe

rk
hi

dm
at

an
 a

w
am

ke

la
s p

er
ta

m
a.

•
 Be

rk
on

gs
i p

en
ga

la
m

an
 d

an
 k

ep
ak

ar
an

de

ng
an

ba

ha
gi

an
-b

ah
ag

ia
n

la
in

m

en
ge

na
i

pe
la

n
tr

an
sf

or
m

as
i

ke
ce

m
er

la
ng

an
 ja

ba
ta

n.

•
 M

en
an

am

da
n

m
em

bu
da

ya
ka

n
ni

la
i-n

ila
i

ke
ce

m
er

la
ng

an

di

da
la

m

jiw
a

se
m

ua

pe
ga

w
ai

su

pa
ya

te

ru
s

m
en

er
us

m

el
on

ja
kk

an

tr
an

sf
or

m
as

i
ke

ce
m

er
la

ng
an

 ja
ba

ta
n.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

45

Ko
m

pe
te

ns
i:

Pe
m

ik
ira

n
St

ra
te

gi
k

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Te

ra
s

Ka
te

go
ri

G
en

er
ik

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

m
ik

ira
n

St
ra

te
gi

k
De

fin
is

i K
om

pe
te

ns
i

Ke
up

ay
aa

n
un

tu
k

m
en

ila
i,

m
er

um
us

 d
an

 m
er

an
gk

a
st

ra
te

gi
 u

nt
uk

 m
en

ye
le

sa
ik

an
 m

as
al

ah
 o

rg
an

isa
si

da
n

m
ew

uj
ud

ka
n

pe
lu

an
g

ba
gi

 p
en

ca
pa

ia
n

m
isi

 d
an

 m
at

la
m

at
 s

tr
at

eg
ik

 ja
ng

ka
 p

an
ja

ng
. K

eu
pa

ya
an

 u
nt

uk
 b

er
fik

ir
da

n
m

el
ih

at
 g

am
ba

ra
n

ya
ng

 le
bi

h
be

sa
r

m
en

ge
na

i i
kl

im
 lu

ar
an

 d
an

 d
al

am
an

 s
er

ta
 tr

en
d

ja
ng

ka
 p

an
ja

ng
 ja

ba
ta

n.
 K

eu
pa

ya
an

 u
nt

uk
 m

en
ge

na
l p

as
ti

hu
bu

ng
 k

ai
t d

i a
nt

ar
a

tin
da

ka
n

st
ra

te
gi

k
ja

ba
ta

n
de

ng
an

 im
pa

k
da

n
im

pl
ik

as
i t

er
ha

da
p

pe
rs

ek
ita

ra
n

da
la

m
an

 d
an

 lu
ar

an
 o

rg
an

isa
si.

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
Te

rli
ba

t
Se

m
ua

 B
ah

ag
ia

n

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

en
yu

m
ba

ng
ka

n
id

ea
,

ke
pa

ka
ra

n
da

n
te

na
ga

da

la
m

pr

os
es

pe

ny
ed

ia
an

da

n
pe

ng
gu

ba
la

n
ra

nc
an

ga
n

st
ra

te
gi

k
di

pe

rin
gk

at
 ja

ba
ta

n.

•
 M

el
ak

uk
an

tin

ja
ua

n
te

nt
an

g
ta

ha
p

pe
nc

ap
ai

an
 k

es
el

ur
uh

an
 p

el
ak

sa
na

an
 te

ra
s-

te
ra

s
st

ra
te

gi
k

be
rk

ai
ta

n
ba

ha
gi

an

at
au

ja

ba
ta

n
ya

ng

di
gu

ba
l

be
rd

as
ar

ka
n

pe
la

n
st

ra
te

gi
k

pe
rin

gk
at

 ja
ba

ta
n.

•
 M

em
be

ri
m

ak
lu

m

ba
la

s
m

en
ge

na
i

ke
ce

ka
pa

n
da

n
ke

be
rk

es
an

an
 p

el
ak

sa
na

an

pr
og

ra
m

ba

gi

te
ra

s-
te

ra
s

st
ra

te
gi

k
ya

ng

be
rk

ai
ta

n
te

rm
as

uk

la
ng

ka
h-

la
ng

ka
h

in
te

rv
en

si
pr

oa
kti

f
da

n
ko

ns
tr

uk
tif

 u
nt

uk

m
en

am
ba

h
ba

ik

pe
ny

am
pa

ia
n

sis
te

m

pe
rk

hi
dm

at
an

 d
i m

as
a

ha
da

pa
n.

•
 M

en
gk

aj
i

da
n

m
en

ila
i

fa
kt

or
-fa

kt
or

pe

rs
ek

ita
ra

n
lu

ar
an

 d
an

 d
al

am
an

 se
rt

a
tr

en
d

te
rk

in
i

da
ri

su
du

t
po

liti
k,

 e
ko

no
m

i,
so

sia
l

te
kn

ol
og

i
da

n
se

ba
ga

in
ya

 y
an

g
m

em
be

ri
im

pa
k

da
n

im
pl

ik
as

i t
er

ha
da

p
ja

ba
ta

n
da

n
or

ga
ni

sa
si.

•
 M

em
ba

ng
un

ka
n

st
ra

te
gi

ja

ng
ka

pa

nj
an

g
ya

ng
 m

en
ye

lu
ru

h,
 b

er
se

pa
du

 d
an

 d
in

am
ik

un

tu
k

m
en

an
ga

ni

isu
-is

u
lu

ar
an

da

n
da

la
m

an
 d

an
 m

em
ba

nt
u

pe
nc

ap
ai

an
 m

isi

da
n

ob
je

kti
f j

ab
at

an
 d

an
 o

rg
an

isa
si.

•
 M

er
an

ca
ng

, m
em

an
ta

u
da

n
m

en
ga

w
al

 s
el

ia

pe
la

ks
an

aa
n

pr
og

ra
m

-p
ro

gr
am

di

ba

w
ah

te

ra
s-

te
ra

s
st

ra
te

gi
k

ya
ng

 d
ilu

lu
sk

an
 s

up
ay

a
m

en
ep

ai
 k

eb
er

ha
sil

an
 y

an
g

di
ra

nc
an

g.

•
 M

em
ba

ng
un

ka
n

da
n

m
en

yu
su

n
st

ra
te

gi

ja
ng

ka

pa
nj

an
g,

m

en
gg

gu
na

ka
n

te
kn

ik-
te

kn
ik

 r
am

al
an

 y
an

g
au

to
ra

tif
 b

er
da

sa
rk

an

ka
jia

n
fa

kt
or

-fa
kt

or
 p

er
se

ki
ta

ra
n

lu
ar

an
 d

an

da
la

m
an

 se
rt

a
ja

ng
ka

an
 tr

en
d

m
as

a
ha

da
pa

n
di

 p
er

in
gk

at
 se

ra
nt

au
 d

an
 g

lo
ba

l.

•
 M

em
ba

ng
un

ka
n

pe
la

n
ko

nti
ge

ns
i

un
tu

k
m

en
an

ga
ni

 r
isi

ko
-r

isi
ko

 d
an

 i
ns

id
en

-in
sid

en

lu
ar

ja

ng
ka

an

da
n

un
tu

k
m

en
gu

ra
ng

ka
n

im
pa

k
se

rt
a

im
pl

ik
as

i t
er

ha
da

p
ja

ba
ta

n
da

n
or

ga
ni

sa
si.

•
 M

en
gk

aj
i

da
n

m
en

ila
i

ke
ce

ka
pa

n
da

n
ke

be
rk

es
an

an

pe
nc

ap
ai

an

pe
la

ks
an

aa
n

pr
og

ra
m

-p
ro

gr
am

di

ba

w
ah

te

ra
s-

te
ra

s
st

ra
te

gi
k

ya
ng

te

la
h

di
gu

ba
l

da
n

m
en

ca
da

ng
ka

n
la

ng
ka

h-
la

ng
ka

h
in

te
rv

en
si

ya
ng

 s
es

ua
i d

an
 t

ep
at

 p
ad

a
m

as
an

ya
 u

nt
uk

m

en
ja

m
in

pe

nc
ap

ai
an

ke

be
rh

as
ila

n
ya

ng

di
ra

nc
an

g d
i p

er
in

gk
at

 ja
ba

ta
n

da
n

or
ga

ni
sa

si.

•
 M

en
er

ap
ka

n
ka

ed
ah

-k
ae

da
h,

 a
m

al
an

-m
al

an

te
rb

ai
k

da
n

sis
te

m
 p

er
an

ca
ng

an
 s

tr
at

eg
ik

ya

ng

ko
nt

em
po

ra
ri

da
n

te
rk

in
i

un
tu

k
m

em
ac

u
tr

an
sf

or
m

as
i d

i p
er

in
gk

at
 ja

ba
ta

n
da

n
or

ga
ni

sa
si.

•
 M

en
ya

ta
ka

n
de

ng
an

je

la
s

vi
si,

ha

la
tu

ju

st
ra

te
gi

k
ba

ha
ru

da

n
fa

kt
or

ke

ja
ya

an

kr
iti

ka
l

(c
riti

ca
l

su
cc

es
s

fa
ct

or
s)

 y
an

g
ak

an

m
em

be
nt

uk
 m

as
a

ha
da

pa
n

or
ga

ni
sa

si.

•
 M

en
da

pa
tk

an

so
ko

ng
an

da

n
pe

ng
lib

at
an

pe

m
eg

an
g

ke
pe

nti
ng

an
 (s

ta
ke

ho
ld

er
) u

nt
uk

be

rs
am

a
m

er
ea

lis
as

ik
an

 v
isi

 d
an

 h
al

at
uj

u
st

ra
te

gi
k

ya
ng

 b
ah

ar
u.

•
 M

em
be

nt
uk

 p
er

se
ki

ta
ra

n,
 c

ar
a

pe
m

ik
ira

n
da

n
pe

nd
ek

at
an

 b
ah

ar
u

ke
 ar

ah
 tr

an
sf

or
m

as
i

ke
ce

m
er

la
ng

an
 ja

ba
ta

n.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

46

Ko
m

pe
te

ns
i:

Pe
m

ik
ira

n
St

ra
te

gi
k

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Te

ra
s

Ka
te

go
ri

G
en

er
ik

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

m
ik

ira
n

St
ra

te
gi

k
De

fin
is

i K
om

pe
te

ns
i

Ke
up

ay
aa

n
un

tu
k

m
en

ila
i,

m
er

um
us

 d
an

 m
er

an
gk

a
st

ra
te

gi
 u

nt
uk

 m
en

ye
le

sa
ik

an
 m

as
al

ah
 o

rg
an

isa
si

da
n

m
ew

uj
ud

ka
n

pe
lu

an
g

ba
gi

 p
en

ca
pa

ia
n

m
isi

 d
an

 m
at

la
m

at
 s

tr
at

eg
ik

 ja
ng

ka
 p

an
ja

ng
. K

eu
pa

ya
an

 u
nt

uk
 b

er
fik

ir
da

n
m

el
ih

at
 g

am
ba

ra
n

ya
ng

 le
bi

h
be

sa
r

m
en

ge
na

i i
kl

im
 lu

ar
an

 d
an

 d
al

am
an

 s
er

ta
 tr

en
d

ja
ng

ka
 p

an
ja

ng
 ja

ba
ta

n.
 K

eu
pa

ya
an

 u
nt

uk
 m

en
ge

na
l p

as
ti

hu
bu

ng
 k

ai
t d

i a
nt

ar
a

tin
da

ka
n

st
ra

te
gi

k
ja

ba
ta

n
de

ng
an

 im
pa

k
da

n
im

pl
ik

as
i t

er
ha

da
p

pe
rs

ek
ita

ra
n

da
la

m
an

 d
an

 lu
ar

an
 o

rg
an

isa
si.

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
Te

rli
ba

t
Se

m
ua

 B
ah

ag
ia

n

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

en
yu

m
ba

ng
ka

n
id

ea
,

ke
pa

ka
ra

n
da

n
te

na
ga

da

la
m

pr

os
es

pe

ny
ed

ia
an

da

n
pe

ng
gu

ba
la

n
ra

nc
an

ga
n

st
ra

te
gi

k
di

pe

rin
gk

at
 ja

ba
ta

n.

•
 M

el
ak

uk
an

tin

ja
ua

n
te

nt
an

g
ta

ha
p

pe
nc

ap
ai

an
 k

es
el

ur
uh

an
 p

el
ak

sa
na

an
 te

ra
s-

te
ra

s
st

ra
te

gi
k

be
rk

ai
ta

n
ba

ha
gi

an

at
au

ja

ba
ta

n
ya

ng

di
gu

ba
l

be
rd

as
ar

ka
n

pe
la

n
st

ra
te

gi
k

pe
rin

gk
at

 ja
ba

ta
n.

•
 M

em
be

ri
m

ak
lu

m

ba
la

s
m

en
ge

na
i

ke
ce

ka
pa

n
da

n
ke

be
rk

es
an

an
 p

el
ak

sa
na

an

pr
og

ra
m

ba

gi

te
ra

s-
te

ra
s

st
ra

te
gi

k
ya

ng

be
rk

ai
ta

n
te

rm
as

uk

la
ng

ka
h-

la
ng

ka
h

in
te

rv
en

si
pr

oa
kti

f
da

n
ko

ns
tr

uk
tif

 u
nt

uk

m
en

am
ba

h
ba

ik

pe
ny

am
pa

ia
n

sis
te

m

pe
rk

hi
dm

at
an

 d
i m

as
a

ha
da

pa
n.

•
 M

en
gk

aj
i

da
n

m
en

ila
i

fa
kt

or
-fa

kt
or

pe

rs
ek

ita
ra

n
lu

ar
an

 d
an

 d
al

am
an

 se
rt

a
tr

en
d

te
rk

in
i

da
ri

su
du

t
po

liti
k,

 e
ko

no
m

i,
so

sia
l

te
kn

ol
og

i
da

n
se

ba
ga

in
ya

 y
an

g
m

em
be

ri
im

pa
k

da
n

im
pl

ik
as

i t
er

ha
da

p
ja

ba
ta

n
da

n
or

ga
ni

sa
si.

•
 M

em
ba

ng
un

ka
n

st
ra

te
gi

ja

ng
ka

pa

nj
an

g
ya

ng
 m

en
ye

lu
ru

h,
 b

er
se

pa
du

 d
an

 d
in

am
ik

un

tu
k

m
en

an
ga

ni

isu
-is

u
lu

ar
an

da

n
da

la
m

an
 d

an
 m

em
ba

nt
u

pe
nc

ap
ai

an
 m

isi

da
n

ob
je

kti
f j

ab
at

an
 d

an
 o

rg
an

isa
si.

•
 M

er
an

ca
ng

, m
em

an
ta

u
da

n
m

en
ga

w
al

 s
el

ia

pe
la

ks
an

aa
n

pr
og

ra
m

-p
ro

gr
am

di

ba

w
ah

te

ra
s-

te
ra

s
st

ra
te

gi
k

ya
ng

 d
ilu

lu
sk

an
 s

up
ay

a
m

en
ep

ai
 k

eb
er

ha
sil

an
 y

an
g

di
ra

nc
an

g.

•
 M

em
ba

ng
un

ka
n

da
n

m
en

yu
su

n
st

ra
te

gi

ja
ng

ka

pa
nj

an
g,

m

en
gg

gu
na

ka
n

te
kn

ik-
te

kn
ik

 r
am

al
an

 y
an

g
au

to
ra

tif
 b

er
da

sa
rk

an

ka
jia

n
fa

kt
or

-fa
kt

or
 p

er
se

ki
ta

ra
n

lu
ar

an
 d

an

da
la

m
an

 se
rt

a
ja

ng
ka

an
 tr

en
d

m
as

a
ha

da
pa

n
di

 p
er

in
gk

at
 se

ra
nt

au
 d

an
 g

lo
ba

l.

•
 M

em
ba

ng
un

ka
n

pe
la

n
ko

nti
ge

ns
i

un
tu

k
m

en
an

ga
ni

 r
isi

ko
-r

isi
ko

 d
an

 i
ns

id
en

-in
sid

en

lu
ar

ja

ng
ka

an

da
n

un
tu

k
m

en
gu

ra
ng

ka
n

im
pa

k
se

rt
a

im
pl

ik
as

i t
er

ha
da

p
ja

ba
ta

n
da

n
or

ga
ni

sa
si.

•
 M

en
gk

aj
i

da
n

m
en

ila
i

ke
ce

ka
pa

n
da

n
ke

be
rk

es
an

an

pe
nc

ap
ai

an

pe
la

ks
an

aa
n

pr
og

ra
m

-p
ro

gr
am

di

ba

w
ah

te

ra
s-

te
ra

s
st

ra
te

gi
k

ya
ng

te

la
h

di
gu

ba
l

da
n

m
en

ca
da

ng
ka

n
la

ng
ka

h-
la

ng
ka

h
in

te
rv

en
si

ya
ng

 s
es

ua
i d

an
 t

ep
at

 p
ad

a
m

as
an

ya
 u

nt
uk

m

en
ja

m
in

pe

nc
ap

ai
an

ke

be
rh

as
ila

n
ya

ng

di
ra

nc
an

g d
i p

er
in

gk
at

 ja
ba

ta
n

da
n

or
ga

ni
sa

si.

•
 M

en
er

ap
ka

n
ka

ed
ah

-k
ae

da
h,

 a
m

al
an

-m
al

an

te
rb

ai
k

da
n

sis
te

m
 p

er
an

ca
ng

an
 s

tr
at

eg
ik

ya

ng

ko
nt

em
po

ra
ri

da
n

te
rk

in
i

un
tu

k
m

em
ac

u
tr

an
sf

or
m

as
i d

i p
er

in
gk

at
 ja

ba
ta

n
da

n
or

ga
ni

sa
si.

•
 M

en
ya

ta
ka

n
de

ng
an

je

la
s

vi
si,

ha

la
tu

ju

st
ra

te
gi

k
ba

ha
ru

da

n
fa

kt
or

ke

ja
ya

an

kr
iti

ka
l

(c
riti

ca
l

su
cc

es
s

fa
ct

or
s)

 y
an

g
ak

an

m
em

be
nt

uk
 m

as
a

ha
da

pa
n

or
ga

ni
sa

si.

•
 M

en
da

pa
tk

an

so
ko

ng
an

da

n
pe

ng
lib

at
an

pe

m
eg

an
g

ke
pe

nti
ng

an
 (s

ta
ke

ho
ld

er
) u

nt
uk

be

rs
am

a
m

er
ea

lis
as

ik
an

 v
isi

 d
an

 h
al

at
uj

u
st

ra
te

gi
k

ya
ng

 b
ah

ar
u.

•
 M

em
be

nt
uk

 p
er

se
ki

ta
ra

n,
 c

ar
a

pe
m

ik
ira

n
da

n
pe

nd
ek

at
an

 b
ah

ar
u

ke
 ar

ah
 tr

an
sf

or
m

as
i

ke
ce

m
er

la
ng

an
 ja

ba
ta

n.

Ko
m

pe
te

ns
i:

Pe
ng

gu
ba

la
n

da
n

Pe
ng

ua
tk

ua
sa

an
 D

as
ar

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Te

ra
s

Ka
te

go
ri

G
en

er
ik

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ng
gu

ba
la

n
da

n
Pe

ng
ua

tk
ua

sa
an

 D
as

ar
De

fin
is

i K
om

pe
te

ns
i

Ke
up

ay
aa

n
m

en
ila

i,
m

er
an

ca
ng

 d
an

 m
en

ye
lia

 d
as

ar
 s

er
ta

 p
er

un
da

ng
an

 y
an

g
pe

rlu
 b

ag
i m

em
as

tik
an

 s
tr

at
eg

i o
rg

an
isa

si
da

pa
t

di
la

ks
an

ak
an

 d
en

ga
n

ja
ya

ny
a.

 Ke
up

ay
aa

n
un

tu
k m

en
ila

i d
an

 m
em

bu
at

 ke
pu

tu
sa

n
te

rh
ad

ap
 ke

s-
ke

s p
el

an
gg

ar
an

 d
an

 ke
tid

ak
pa

tu
ha

n
da

sa
r d

an
 u

nd
an

g-
un

da
ng

.
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

Te
rli

ba
t

Se
m

ua
 B

ah
ag

ia
n

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
ah

am
i

pr
os

es

da
n

pr
os

ed
ur

pe

ng
gu

ba
la

n
da

n
pe

ng
ua

tk
ua

sa
an

da

sa
r d

en
ga

n
je

la
s.

•
 M

en
ila

i
m

ak
lu

m
at

be

rk
ai

ta
n

da
n

m
en

ye
di

ak
an

ra

ng
ka

da

sa
r

un
tu

k
ke

lu
lu

sa
n

ke
ra

ja
an

da

n
m

el
ak

uk
an

pi

nd
aa

n
da

n
pe

na
m

ba
hb

ai
ka

n
ke

pa
da

de

ra
f t

er
se

bu
t.

•
 M

en
gk

aj
i

im
pa

k
da

n
im

pl
ik

as
i

pe
ng

ua
tk

ua
sa

an

su
at

u
da

sa
r

da
n

m
en

ca
da

ng
ka

n
pe

na
m

ba
hb

ai
ka

n
ke

pa
da

 ra
ng

ka
 d

as
ar

 u
nt

uk
 k

el
ul

us
an

.

•
 M

en
da

pa
tk

an

m
ak

lu
m

ba

la
s

da
n

pa
nd

an
ga

n
pe

ru
nd

an
ga

n
da

rip
ad

a
pi

ha
k-

pi
ha

k
be

rk
ep

en
tin

ga
n

un
tu

k
m

en
gg

ub
al

da

n
m

en
gu

at
ku

as
ak

an

da
sa

r y
an

g m
en

ep
ati

 ke
pe

rlu
an

 Ja
ba

ta
n

da
n

m
em

at
uh

i u
nd

an
g-

un
da

ng
.

•
 M

en
ye

di
ak

an
 d

an
 m

en
yi

ap
ka

n
de

ra
f

te
ra

kh
ir

be
rk

en
aa

n
se

su
at

u
da

sa
r

un
tu

k
ke

lu
lu

sa
n

pi
ha

k
pe

ru
nd

an
ga

n
da

n
pu

cu
k

pi
m

pi
na

n.

•
 M

el
ak

uk
an

au

di
t

te
rh

ad
ap

pe

ng
ua

tk
ua

sa
an

da

sa
r

da
n

m
en

ye
di

ak
an

 l
ap

or
an

 m
en

ge
na

i
ha

sil

au
di

t
te

rs
eb

ut

da
n

m
en

ca
da

ng
ka

n
tin

da
ka

n
ke

pa
da

pe

na
m

ba
hb

ai
ka

n
da

sa
r.

•
 M

en
gg

un
ak

an

pe
nt

af
sir

an

ya
ng

je

la
s

da
n

te
pa

t
un

tu
k

m
en

en
tu

ka
n

tin
da

ka
n

be
rs

es
ua

ia
n

te
rh

ad
ap

 k
es

-k
es

pe

la
ng

ga
ra

n
da

n
ke

tid
ak

pa
tu

ha
n.

•
 M

en
ca

da
ng

ka
n

pe
na

m
ba

hb
ai

ka
n

ke
pa

da
 d

as
ar

 u
nt

uk
 m

en
an

ga
ni

 i
su

-
isu

 d
an

 s
itu

as
i-s

itu
as

i y
an

g
bu

ka
n

ru
tin

at

au
 ti

da
k

di
ny

at
ak

an
 d

i
da

la
m

 d
as

ar

te
rs

eb
ut

.

•
 M

en
ca

da
ng

ka
n

pi
nd

aa
n

at
au

pe

m
an

su
ha

n
se

su
at

u
da

sa
r

ya
ng

di

da
pa

ti
ku

ra
ng

 s
es

ua
i a

ta
u

tid
ak

 la
gi

bo

le
h

di
gu

na
 p

ak
ai

.

•
 M

en
ga

da
pt

as
ik

an

am
al

an
-a

m
al

an

te
rb

ai
k

un
tu

k
m

en
in

gk
at

ka
n

ta
ha

p
ke

ce
ka

pa
n

da
n

ke
be

rk
es

an
an

pe

ng
gu

ba
la

n
da

n
pe

ng
ua

tk
ua

sa
an

da

sa
r

se
ca

ra

m
en

ye
lu

ru
h

di

se
m

ua

ba
ha

gi
an

.

•
 M

em
pe

rin
ci

ka
n

ci
ri-

ci
ri

kr
iti

ka
l,

pr
os

es

un
tu

k
di

pa
tu

hi
 d

an
 k

eb
er

ha
sil

an
 y

an
g

in
gi

n
di

ca
pa

i
da

la
m

 m
en

gg
ub

al
 d

as
ar

ya

ng
 p

ro
ak

tif
 d

an
 b

er
w

aw
as

an
.

•
 M

em
ba

ng
un

ka
n

st
ra

te
gi

da

n
pe

nd
ek

at
an

ba

ha
ru

se

rt
a

m
en

gu
at

ku
as

a
da

sa
r d

en
ga

n
ce

ka
p

da
n

be
rk

es
an

 b
ag

i m
en

gu
ra

ng
ka

n
ka

re
na

h
bi

ro
kr

as
i.

•
 Be

rk
on

gs
i k

ep
ak

ar
an

 d
an

 p
en

ga
la

m
an

de

ng
an

pi

ha
k-

pi
ha

k
lu

ar

ba
ha

gi
an

at

au

Ja
ba

ta
n

se
nd

iri

un
tu

k
m

en
ye

ra
ga

m
ka

n
ta

ta
ca

ra
 p

en
gg

ub
al

an

da
n

pe
ng

ua
tk

ua
sa

an
 d

as
ar

 d
i

se
ra

ta

ja
ba

ta
n.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

47

Ko
m

pe
te

ns
i:

Pe
ng

ur
us

an
 Pe

m
eg

an
g

Ke
pe

nt
in

ga
n

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Te

ra
s

Ka
te

go
ri

G
en

er
ik

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ng
ur

us
an

 P
em

eg
an

g
Ke

pe
nti

ng
an

De

fin
is

i K
om

pe
te

ns
i

Ke
up

ay
aa

n
un

tu
k

m
en

ge
na

li,
 m

em
ah

am
i d

an
 m

ew
uj

ud
ka

n
hu

bu
ng

an
 y

an
g

po
siti

f
de

ng
an

 p
ih

ak
 b

er
ke

pe
nti

ng
an

 u
ta

m
a

(k
ey

st

ak
eh

ol
de

rs
).

Be
ru

pa
ya

 m
en

te
rje

m
ah

ka
n

as
pi

ra
si

da
n

ke
pe

rlu
an

 s
ta

ke
ho

ld
er

s
ke

pa
da

 p
ro

gr
am

-p
ro

gr
am

 p
el

ak
sa

na
an

 y
an

g
m

em
an

fa
at

ka
n

ra
ky

at
 a

ta
u

Pe
rk

hi
dm

at
an

 A
w

am
.

Be
rk

eu
pa

ya
an

 m
en

ga
pl

ik
as

ik
an

 s
tr

at
eg

i
da

n
ka

ed
ah

 m
em

pe
ng

ar
uh

i
da

n
m

en
da

pa
tk

an
 so

ko
ng

an
 p

ih
ak

 b
er

ke
pe

nti
ng

an
 u

ta
m

a
(k

ey
 st

ak
eh

ol
de

rs
) s

er
ta

 m
en

an
ga

ni
 p

er
se

ps
i m

er
ek

a
te

rh
ad

ap
 o

rg
an

isa
si.

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
Te

rli
ba

t
Se

m
ua

 B
ah

ag
ia

n

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
ah

am
i

ke
pe

nti
ng

an

m
ew

uj
ud

ka
n

hu
bu

ng
an

ya

ng

po
siti

f
de

ng
an

pi

ha
k

be
rk

ep
en

tin
ga

n
ut

am
a.

 •
 M

en
ge

na
li

ku
m

pu
la

n
sa

sa
r

ya
ng

m

em
pu

ny
ai

 k
ep

en
tin

ga
n

se
ca

ra
 la

ng
su

ng

at
au

 ti
da

k
la

ng
su

ng
 te

rh
ad

ap
 ja

ba
ta

n.

•
 M

en
ge

na
l

pa
sti

 k
ep

er
lu

an
 d

an
 h

ar
ap

an

pi
ha

k
be

rk
ep

en
tin

ga
n

ya
ng

he

nd
ak

di

pe
nu

hi
.

•
 M

er
an

gk
a

da
n

m
em

ba
ng

un
ka

n
ra

nc
an

ga
n

st
ak

eh
ol

de
rs

 b
er

se
pa

du
 d

an

te
rs

us
un

.

•
 M

el
ak

sa
na

ka
n

pr
og

ra
m

-p
ro

gr
am

be

rs
am

a
st

ak
eh

ol
de

rs
 b

er
tu

ju
an

 u
nt

uk

m
em

be
ri

pe
nd

id
ik

an
 m

en
ge

na
i v

isi
, m

isi
,

ob
je

kti
f d

an
 o

pe
ra

si
Ja

ba
ta

n.

•
 Be

rk
on

gs
i

m
ak

lu
m

at
 m

en
ge

na
i

pe
ra

na
n

Ja
ba

ta
n

ya
ng

m

em
be

ri
im

pa
k

ke
pa

da

ke
pe

nti
ng

an

da
n

ke
se

ja
ht

er
aa

n
st

ak
eh

ol
de

rs
 d

an
 p

er
an

an
 ya

ng
 d

im
ai

nk
an

ol

eh

st
ak

eh
ol

de
rs

un

tu
k

m
en

ja
ya

ka
n

sis
te

m
 p

en
ya

m
pa

ia
n

pe
rk

hi
dm

at
an

.

•
 M

en
gk

aj
i

da
n

m
en

ila
i

ke
be

rk
es

an
an

da

n
ke

be
rh

as
ila

n
pr

og
ra

m
-p

ro
gr

am

un
tu

k
st

ak
eh

ol
de

rs

da
n

m
el

ak
uk

an

pe
na

m
ba

hb
ai

ka
n

ke
pa

da

pe
la

ks
an

aa
n

pr
og

ra
m

-p
ro

gr
am

 te
rb

ab
it.

•
 M

en
ge

na
li

da
n

m
em

ah
am

i
ke

pe
rlu

an

kh
us

us

ke
y

st
ak

eh
ol

de
rs

di

pe

rin
gk

at

ne
ge

ri
da

n
ne

ga
ra

.

•
 M

em
ba

ng
un

ka
n

st
ra

te
gi

ya

ng

m
an

ta
p

ba
gi

m

en
ge

ra
tk

an

hu
bu

ng
an

be

rs
am

a
st

ak
eh

ol
de

rs

be
rt

uj
ua

n
un

tu
k

m
en

da
pa

tk
an

 so
ko

ng
an

 te
rh

ad
ap

 in
isi

ati
f-

in
isi

ati
f

Ja
ba

ta
n

da
n

m
em

an
fa

at
ka

n
pe

ng
ar

uh
 st

ak
eh

ol
de

rs
  u

nt
uk

 m
em

aj
uk

an

ke
pe

nti
ng

an
 ja

ba
ta

n.

•
 M

em
ba

ng
un

ka
n

m
ek

an
ism

e
da

n
al

at
-

al
at

ko

m
un

ik
as

i
ya

ng

m
em

be
ri

ru
an

g
da

n
pe

lu
an

g
ke

pa
da

 s
ta

ke
ho

ld
er

s
un

tu
k

m
ey

am
pa

ik
an

 m
ak

lu
m

 b
al

as
,

id
ea

 d
an

ca

da
ng

an

m
en

ge
na

i
pe

rk
hi

dm
at

an

ja
ba

ta
n.

•
 M

em
pe

rti
ng

ka
tk

an

pe
ng

lib
at

an

st
ak

eh
ol

de
rs

 m
en

er
us

i
se

si
di

al
og

 u
nt

uk

m
em

be
ri

ak
se

s
te

ru
s

ke
pa

da
 p

em
bu

at

da
sa

r d
an

 k
ep

ut
us

an
 d

i p
er

in
gk

at
 ja

ba
ta

n
da

n
m

en
gu

ru
s p

er
se

ps
i.

•
 M

em
pe

rin
ci

ka
n

de
ng

an

je
la

s
ci

ri-
ci

ri
m

od
el

pe

ng
ur

us
an

st

ak
eh

ol
de

rs

ya
ng

be

rk
es

an

un
tu

k
m

en
ja

ya
ka

n
st

ra
te

gi

da
n

m
en

ca
pa

i
m

at
la

m
at

ja

ba
ta

n
da

n
or

ga
ni

sa
si.

•
 Be

ru
pa

ya

m
em

bi
na

ke

ya
ki

na
n

da
n

ke
pe

rc
ay

aa
n

an
ta

ra
 st

ak
eh

ol
de

rs
.

•
 M

en
gg

un
ak

an
 p

en
ge

ta
hu

an
,

ke
pa

ka
ra

n
da

n
pe

ng
al

am
an

m

en
ge

na
i

la
ta

r
be

la
ka

ng
, p

er
se

ps
i, a

sp
ira

si
da

n
ke

pe
rlu

an

pe
lb

ag
ai

 k
el

om
po

k
st

ak
eh

ol
de

rs
 u

nt
uk

m

en
do

ro
ng

st

ak
eh

ol
de

rs

be
rk

en
aa

n
m

en
ca

pa
i

ko
la

bo
ra

si
m

en
an

g-
m

en
an

g
ba

gi
 fa

ed
ah

 ja
ba

ta
n

da
n

or
ga

ni
sa

si.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

48

Ko
m

pe
te

ns
i:

Pe
ng

ur
us

an
 Pe

m
eg

an
g

Ke
pe

nt
in

ga
n

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Te

ra
s

Ka
te

go
ri

G
en

er
ik

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ng
ur

us
an

 P
em

eg
an

g
Ke

pe
nti

ng
an

De

fin
is

i K
om

pe
te

ns
i

Ke
up

ay
aa

n
un

tu
k

m
en

ge
na

li,
 m

em
ah

am
i d

an
 m

ew
uj

ud
ka

n
hu

bu
ng

an
 y

an
g

po
siti

f
de

ng
an

 p
ih

ak
 b

er
ke

pe
nti

ng
an

 u
ta

m
a

(k
ey

st

ak
eh

ol
de

rs
).

Be
ru

pa
ya

 m
en

te
rje

m
ah

ka
n

as
pi

ra
si

da
n

ke
pe

rlu
an

 s
ta

ke
ho

ld
er

s
ke

pa
da

 p
ro

gr
am

-p
ro

gr
am

 p
el

ak
sa

na
an

 y
an

g
m

em
an

fa
at

ka
n

ra
ky

at
 a

ta
u

Pe
rk

hi
dm

at
an

 A
w

am
.

Be
rk

eu
pa

ya
an

 m
en

ga
pl

ik
as

ik
an

 s
tr

at
eg

i
da

n
ka

ed
ah

 m
em

pe
ng

ar
uh

i
da

n
m

en
da

pa
tk

an
 so

ko
ng

an
 p

ih
ak

 b
er

ke
pe

nti
ng

an
 u

ta
m

a
(k

ey
 st

ak
eh

ol
de

rs
) s

er
ta

 m
en

an
ga

ni
 p

er
se

ps
i m

er
ek

a
te

rh
ad

ap
 o

rg
an

isa
si.

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
Te

rli
ba

t
Se

m
ua

 B
ah

ag
ia

n

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
ah

am
i

ke
pe

nti
ng

an

m
ew

uj
ud

ka
n

hu
bu

ng
an

ya

ng

po
siti

f
de

ng
an

pi

ha
k

be
rk

ep
en

tin
ga

n
ut

am
a.

 •
 M

en
ge

na
li

ku
m

pu
la

n
sa

sa
r

ya
ng

m

em
pu

ny
ai

 k
ep

en
tin

ga
n

se
ca

ra
 la

ng
su

ng

at
au

 ti
da

k
la

ng
su

ng
 te

rh
ad

ap
 ja

ba
ta

n.

•
 M

en
ge

na
l

pa
sti

 k
ep

er
lu

an
 d

an
 h

ar
ap

an

pi
ha

k
be

rk
ep

en
tin

ga
n

ya
ng

he

nd
ak

di

pe
nu

hi
.

•
 M

er
an

gk
a

da
n

m
em

ba
ng

un
ka

n
ra

nc
an

ga
n

st
ak

eh
ol

de
rs

 b
er

se
pa

du
 d

an

te
rs

us
un

.

•
 M

el
ak

sa
na

ka
n

pr
og

ra
m

-p
ro

gr
am

be

rs
am

a
st

ak
eh

ol
de

rs
 b

er
tu

ju
an

 u
nt

uk

m
em

be
ri

pe
nd

id
ik

an
 m

en
ge

na
i v

isi
, m

isi
,

ob
je

kti
f d

an
 o

pe
ra

si
Ja

ba
ta

n.

•
 Be

rk
on

gs
i

m
ak

lu
m

at
 m

en
ge

na
i

pe
ra

na
n

Ja
ba

ta
n

ya
ng

m

em
be

ri
im

pa
k

ke
pa

da

ke
pe

nti
ng

an

da
n

ke
se

ja
ht

er
aa

n
st

ak
eh

ol
de

rs
 d

an
 p

er
an

an
 ya

ng
 d

im
ai

nk
an

ol

eh

st
ak

eh
ol

de
rs

un

tu
k

m
en

ja
ya

ka
n

sis
te

m
 p

en
ya

m
pa

ia
n

pe
rk

hi
dm

at
an

.

•
 M

en
gk

aj
i

da
n

m
en

ila
i

ke
be

rk
es

an
an

da

n
ke

be
rh

as
ila

n
pr

og
ra

m
-p

ro
gr

am

un
tu

k
st

ak
eh

ol
de

rs

da
n

m
el

ak
uk

an

pe
na

m
ba

hb
ai

ka
n

ke
pa

da

pe
la

ks
an

aa
n

pr
og

ra
m

-p
ro

gr
am

 te
rb

ab
it.

•
 M

en
ge

na
li

da
n

m
em

ah
am

i
ke

pe
rlu

an

kh
us

us

ke
y

st
ak

eh
ol

de
rs

di

pe

rin
gk

at

ne
ge

ri
da

n
ne

ga
ra

.

•
 M

em
ba

ng
un

ka
n

st
ra

te
gi

ya

ng

m
an

ta
p

ba
gi

m

en
ge

ra
tk

an

hu
bu

ng
an

be

rs
am

a
st

ak
eh

ol
de

rs

be
rt

uj
ua

n
un

tu
k

m
en

da
pa

tk
an

 so
ko

ng
an

 te
rh

ad
ap

 in
isi

ati
f-

in
isi

ati
f

Ja
ba

ta
n

da
n

m
em

an
fa

at
ka

n
pe

ng
ar

uh
 st

ak
eh

ol
de

rs
  u

nt
uk

 m
em

aj
uk

an

ke
pe

nti
ng

an
 ja

ba
ta

n.

•
 M

em
ba

ng
un

ka
n

m
ek

an
ism

e
da

n
al

at
-

al
at

ko

m
un

ik
as

i
ya

ng

m
em

be
ri

ru
an

g
da

n
pe

lu
an

g
ke

pa
da

 s
ta

ke
ho

ld
er

s
un

tu
k

m
ey

am
pa

ik
an

 m
ak

lu
m

 b
al

as
,

id
ea

 d
an

ca

da
ng

an

m
en

ge
na

i
pe

rk
hi

dm
at

an

ja
ba

ta
n.

•
 M

em
pe

rti
ng

ka
tk

an

pe
ng

lib
at

an

st
ak

eh
ol

de
rs

 m
en

er
us

i
se

si
di

al
og

 u
nt

uk

m
em

be
ri

ak
se

s
te

ru
s

ke
pa

da
 p

em
bu

at

da
sa

r d
an

 k
ep

ut
us

an
 d

i p
er

in
gk

at
 ja

ba
ta

n
da

n
m

en
gu

ru
s p

er
se

ps
i.

•
 M

em
pe

rin
ci

ka
n

de
ng

an

je
la

s
ci

ri-
ci

ri
m

od
el

pe

ng
ur

us
an

st

ak
eh

ol
de

rs

ya
ng

be

rk
es

an

un
tu

k
m

en
ja

ya
ka

n
st

ra
te

gi

da
n

m
en

ca
pa

i
m

at
la

m
at

ja

ba
ta

n
da

n
or

ga
ni

sa
si.

•
 Be

ru
pa

ya

m
em

bi
na

ke

ya
ki

na
n

da
n

ke
pe

rc
ay

aa
n

an
ta

ra
 st

ak
eh

ol
de

rs
.

•
 M

en
gg

un
ak

an
 p

en
ge

ta
hu

an
,

ke
pa

ka
ra

n
da

n
pe

ng
al

am
an

m

en
ge

na
i

la
ta

r
be

la
ka

ng
, p

er
se

ps
i, a

sp
ira

si
da

n
ke

pe
rlu

an

pe
lb

ag
ai

 k
el

om
po

k
st

ak
eh

ol
de

rs
 u

nt
uk

m

en
do

ro
ng

st

ak
eh

ol
de

rs

be
rk

en
aa

n
m

en
ca

pa
i

ko
la

bo
ra

si
m

en
an

g-
m

en
an

g
ba

gi
 fa

ed
ah

 ja
ba

ta
n

da
n

or
ga

ni
sa

si.

Ko
m

pe
te

ns
i:

Pr
of

es
io

na
lis

m
e

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Te

ra
s

Ka
te

go
ri

G
en

er
ik

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pr

of
es

io
na

lis
m

e
De

fin
is

i K
om

pe
te

ns
i

Ke
up

ay
aa

n
m

en
ga

m
al

ka
n

in
te

gr
iti

, k
et

el
us

an
, k

es
op

an
an

, k
ej

uj
ur

an
 d

an
 b

er
ta

ng
gu

ng
ja

w
ab

 se
m

as
a

be
ru

ru
sa

n
de

ng
an

 p
ih

ak
 la

in
.

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
Te

rli
ba

t
Se

m
ua

 B
ah

ag
ia

n

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
ah

am
i

pe
ra

na
n

da
n

ta
ng

gu
ng

ja
w

ab
 d

an
 k

od
 e

tik
a

se
ba

ga
i

pe
nj

aw
at

aw

am

da
n

m
at

la
m

at

pe
rk

hi
dm

at
an

 a
w

am
.

•
 M

el
ak

sa
na

ka
n

tu
ga

s
da

n
ta

ng
gu

ng
ja

w
ab

m

en
gi

ku
t

pi
aw

ai
an

ya

ng
 d

ite
ta

pk
an

.

•
 Be

rin
te

ra
ks

i
se

ca
ra

 t
el

us
,

so
pa

n
da

n
ju

ju
r

de
ng

an

ra
ka

n
se

ke
rja

,
pi

ha
k

at
as

an
 d

an
 p

el
an

gg
an

.

•
 M

el
et

ak
ka

n
ke

pe
nti

ng
an

 p
er

kh
id

m
at

an

aw
am

 se
ba

ga
i k

eu
ta

m
aa

n
da

la
m

 se
tia

p
tin

da
ka

n.

•
 M

em
pa

m
er

ka
n

id
en

titi
 se

ba
ga

i s
eo

ra
ng

pe

nj
aw

at
 a

w
am

 y
an

g
be

rin
te

gr
iti

 ti
ng

gi

m
el

al
ui

 t
ut

ur
 k

at
a,

 ti
ng

ka
h

la
ku

 d
an

ga

ya
 h

id
up

.

•
 M

en
gh

in
da

rk
an

co

nfl
ic

t
of

in

te
re

st

da
la

m
 p

er
kh

id
m

at
an

 a
w

am
.

•
 Be

ru
pa

ya
 m

ey
ak

in
ka

n
pi

ha
k

be
rk

ua
sa

un

tu
k

m
em

bu
at

ke

pu
tu

sa
n

ya
ng

te

rb
ai

k.

•
 Be

ru
pa

ya

m
en

gu
ru

s
ke

pe
rlu

an

pe
la

ng
ga

n
da

la
m

 s
itu

as
i

su
ka

r
da

n
di

lu

ar
 b

id
an

g
ku

as
a

se
rt

a
pe

ra
tu

ra
n

ya
ng

di

te
ta

pk
an

.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
en

ja
ng

ka

sit
ua

si
ya

ng
 b

er
po

te
ns

i
m

en
im

bu
lk

an
 s

al
ah

ta

ng
ga

pa
n

te
rh

ad
ap

pe

ra
na

n
da

n
ke

du
du

ka
n

se
nd

iri
 s

eb
ag

ai
 p

en
ja

w
at

aw

am
 d

an
 im

ej
 o

rg
an

isa
si.

•
 M

en
ja

di
 co

nt
oh

 u
ng

gu
l s

eb
ag

ai
 se

or
an

g
pe

nj
aw

at
 a

w
am

 y
an

g
be

rp
re

st
as

i ti
ng

gi

da
n

be
rin

te
gr

iti
.

•
 Be

ru
pa

ya
 m

er
an

gk
a

da
n

m
el

ak
sa

na
ka

n
st

ra
te

gi
 b

er
ke

sa
n

ba
gi

 m
em

bu
da

ya
ka

n
pr

es
ta

si
tin

gg
i d

an
 b

er
in

te
gr

iti
.

•
 M

en
ci

pt
a

da
n

m
en

gu
at

ku
as

ak
an

 k
od

eti

ka
 d

an
 ta

db
ir

ur
us

 ya
ng

 le
bi

h
m

an
ta

p
da

n
efi

sie
n

se
rt

a
be

rt
un

ja
ng

ka
n

ke
be

rh
as

ila
n

da
n

ko
m

pa
s

m
or

al
 y

an
g

tin
gg

i.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

49

Ko
m

pe
te

ns
i:

Pe
ng

ur
us

an
 B

aj
et

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Te

ra
s

Ka
te

go
ri

G
en

er
ik

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ng
ur

us
an

 B
aj

et
De

fin
is

i K
om

pe
te

ns
i

Ke
up

ay
aa

n
m

em
ah

am
i d

an
 m

em
at

uh
i p

er
at

ur
an

-p
er

at
ur

an
 d

an
 a

ca
ra

 ke
w

an
ga

n.
 B

er
ke

up
ay

aa
n

m
en

ye
di

ak
an

 b
aj

et
 d

an
 m

en
ga

w
al

pe

rb
el

an
ja

an
 m

en
gi

ku
t p

er
at

ur
an

 y
an

g
di

te
ta

pk
an

. M
en

gu
as

ai
 a

sp
ek

 d
an

 p
rin

sip
 p

er
be

la
nj

aa
n

aw
am

.
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

Te
rli

ba
t

Se
m

ua
 B

ah
ag

ia
n

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
ba

nt
u

ke
tu

a/
pe

ny
el

ia

da
la

m

pe
ny

ed
ia

an

ba
je

t
da

n
ka

w
al

an

pe
rb

el
an

ja
an

 m
en

gi
ku

t
ta

ta
ca

ra
 y

an
g

di
te

ta
pk

an
.

•
 M

en
el

iti

se
tia

p
pe

rm
oh

on
an

un

tu
k

pe
ru

nt
uk

an

ba
je

t
da

ri
su

du
t

pe
m

at
uh

an
 d

en
ga

n
pr

os
ed

ur
-p

ro
se

du
r

ke
w

an
ga

n
da

n
pe

rb
en

da
ha

ra
n

da
n

m
em

aj
uk

an
 p

er
m

oh
on

an
 y

an
g

le
ng

ka
p

ke
pa

da

pi
ha

k
pe

ng
ur

us
an

un

tu
k

ke
lu

lu
sa

n.

•
 M

er
uj

uk

ke
pa

da

ke
tu

a/
pe

ny
el

ia

m
en

ge
na

i
ha

l-h
al

 b
er

ba
ng

ki
t

de
ng

an

sit
ua

si
bu

ka
n

ru
tin

.

•
 M

em
ah

am
i

se
ca

ra

as
as

m

en
ge

na
i

Pe
ke

lil
in

g
Ke

w
an

ga
n

da
n

se
ks

ye
n-

se
ks

ye
n

 b
er

ka
ita

n
di

 b
aw

ah
 A

ra
ha

n
Pe

rb
en

da
ha

ra
an

da

n/

at
au

Ak

ta

Ta
ta

ca
ra

Ke

w
an

ga
n

19
57

ya

ng

m
em

ba
bi

tk
an

pe

ng
ur

us
an

ba

je
t

ja
ba

ta
n.

•
 M

el
ak

uk
an

sa

rin
ga

n
ke

at

as

se
tia

p
pe

rm
oh

on
an

pe

ru
nt

uk
an

m

en
ur

ut

ta
ta

ca
ra

 k
ew

an
ga

n
ya

ng
 d

ite
ta

pk
an

.

•
 M

em
an

ta
u

da
n

m
el

ap
or

ka
n

va
ria

n
(p

er
be

za
an

 d
i a

nt
ar

a
ko

s
pe

rb
el

an
ja

an

se
be

na
r

da
n

pe
ru

nt
uk

an
 d

ilu
lu

sk
an

)
un

tu
k

m
ak

lu
m

an
 d

an
 ti

nd
ak

an
 p

ih
ak

pe

ng
ur

us
an

.

•
 M

er
uj

uk

ke
pa

da

ke
tu

a/
pe

ny
el

ia

m
en

ge
na

i
isu

-is
u

m
em

ba
bi

tk
an

pe

la
ks

an
aa

n
ya

ng

m
em

er
lu

ka
n

pe
nt

af
sir

an

da
n

pe
nj

el
as

an

Pe
ke

lil
in

g
Ke

w
an

ga
n

da
n

Ar
ah

an

Pe
rb

en
da

ha
ra

an
.

•
 M

em
ah

am
i

de
ng

an

m
en

da
la

m

m
en

ge
na

i
Pe

ke
lil

in
g

Ke
w

an
ga

n
da

n
se

ks
ye

n-
se

ks
ye

n
be

rk
ai

ta
n

di

ba
w

ah

Ar
ah

an

Pe
rb

en
da

ha
ra

an

da
n/

at

au

Ak
ta

Ta

ta
ca

ra

Ke
w

an
ga

n
19

57

ya
ng

m

em
ba

bi
tk

an

pe
ng

ur
us

an

ba
je

t
ja

ba
ta

n.

•
 M

en
gk

aj
i,

m
en

ga
na

lis
is

da
n

m
er

um
us

st

at
us

se

m
as

a
pe

rb
el

an
ja

an

ba
je

t
da

n
m

en
ca

da
ng

ka
n

la
ng

ka
h-

la
ng

ka
h

be
rs

es
ua

ia
n

da
n

te
pa

t
pa

da

m
as

an
ya

un

tu
k

m
en

ce
ga

h
be

rla
ku

ny
a

ke
m

un
gk

in
an

 p
em

ba
zir

an
,

pe
ny

al
ah

gu
na

an

da
n

ke
ha

bi
sa

n
pe

ru
nt

uk
an

.

•
 M

er
an

ca
ng

, m
em

an
ta

u
da

n
m

en
ga

w
al

pe

rb
el

an
ja

an

pe
ru

nt
uk

an

m
en

gi
ku

t
ke

ut
am

aa
n

ke
pe

rlu
an

 d
an

 m
el

ak
uk

an

in
te

rv
en

si
pr

oa
kti

f
da

n
be

rk
es

an
 d

em
i

m
em

el
ih

ar
a

ke
se

ja
ht

er
aa

n
ke

w
an

ga
n

ja
ba

ta
n.

•
 M

en
er

aj
ui

 u
sa

ha
 u

nt
uk

 m
em

bu
da

ya
ka

n
pe

ny
ed

ia
an

 d
an

 p
en

gu
ru

sa
n

ba
je

t y
an

g
ce

ka
p

da
n

be
rk

es
an

.

•
 M

em
pe

rk
en

al
ka

n
sis

te
m

,
ka

ed
ah

da

n
ta

ta
ke

rja

ba
ha

ru

un
tu

k
m

em
ba

ng
un

ka
n

sis
te

m

pe
ng

ur
us

an

ba
je

t y
an

g
m

am
pa

n.

•
 M

en
ila

i
da

n
m

en
ca

da
ng

ka
n

pe
na

m
ba

hb
ai

ka
n

ke
pa

da

Da
sa

r
da

n
Pe

ke
lil

in
g

Ke
w

an
ga

n
da

n
se

ks
ye

n-
se

ks
ye

n
be

rk
ai

ta
n

di
 b

aw
ah

 A
ra

ha
n

Pe
rb

en
da

ha
ra

an

da
n/

at
au

Ak

ta

Ta
ta

ca
ra

Ke

w
an

ga
n

19
57

ya

ng

m
em

ba
bi

tk
an

pe

ng
ur

us
an

ba

je
t

ja
ba

ta
n.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

50

KOMPETENSI TERAS
GENERIK

KUMPULAN PELAKSANA

Ko
m

pe
te

ns
i:

Pe
ng

ur
us

an
 B

aj
et

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Te

ra
s

Ka
te

go
ri

G
en

er
ik

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ng
ur

us
an

 B
aj

et
De

fin
is

i K
om

pe
te

ns
i

Ke
up

ay
aa

n
m

em
ah

am
i d

an
 m

em
at

uh
i p

er
at

ur
an

-p
er

at
ur

an
 d

an
 a

ca
ra

 ke
w

an
ga

n.
 B

er
ke

up
ay

aa
n

m
en

ye
di

ak
an

 b
aj

et
 d

an
 m

en
ga

w
al

pe

rb
el

an
ja

an
 m

en
gi

ku
t p

er
at

ur
an

 y
an

g
di

te
ta

pk
an

. M
en

gu
as

ai
 a

sp
ek

 d
an

 p
rin

sip
 p

er
be

la
nj

aa
n

aw
am

.
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

Te
rli

ba
t

Se
m

ua
 B

ah
ag

ia
n

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
ba

nt
u

ke
tu

a/
pe

ny
el

ia

da
la

m

pe
ny

ed
ia

an

ba
je

t
da

n
ka

w
al

an

pe
rb

el
an

ja
an

 m
en

gi
ku

t
ta

ta
ca

ra
 y

an
g

di
te

ta
pk

an
.

•
 M

en
el

iti

se
tia

p
pe

rm
oh

on
an

un

tu
k

pe
ru

nt
uk

an

ba
je

t
da

ri
su

du
t

pe
m

at
uh

an
 d

en
ga

n
pr

os
ed

ur
-p

ro
se

du
r

ke
w

an
ga

n
da

n
pe

rb
en

da
ha

ra
n

da
n

m
em

aj
uk

an
 p

er
m

oh
on

an
 y

an
g

le
ng

ka
p

ke
pa

da

pi
ha

k
pe

ng
ur

us
an

un

tu
k

ke
lu

lu
sa

n.

•
 M

er
uj

uk

ke
pa

da

ke
tu

a/
pe

ny
el

ia

m
en

ge
na

i
ha

l-h
al

 b
er

ba
ng

ki
t

de
ng

an

sit
ua

si
bu

ka
n

ru
tin

.

•
 M

em
ah

am
i

se
ca

ra

as
as

m

en
ge

na
i

Pe
ke

lil
in

g
Ke

w
an

ga
n

da
n

se
ks

ye
n-

se
ks

ye
n

 b
er

ka
ita

n
di

 b
aw

ah
 A

ra
ha

n
Pe

rb
en

da
ha

ra
an

da

n/

at
au

Ak

ta

Ta
ta

ca
ra

Ke

w
an

ga
n

19
57

ya

ng

m
em

ba
bi

tk
an

pe

ng
ur

us
an

ba

je
t

ja
ba

ta
n.

•
 M

el
ak

uk
an

sa

rin
ga

n
ke

at

as

se
tia

p
pe

rm
oh

on
an

pe

ru
nt

uk
an

m

en
ur

ut

ta
ta

ca
ra

 k
ew

an
ga

n
ya

ng
 d

ite
ta

pk
an

.

•
 M

em
an

ta
u

da
n

m
el

ap
or

ka
n

va
ria

n
(p

er
be

za
an

 d
i a

nt
ar

a
ko

s
pe

rb
el

an
ja

an

se
be

na
r

da
n

pe
ru

nt
uk

an
 d

ilu
lu

sk
an

)
un

tu
k

m
ak

lu
m

an
 d

an
 ti

nd
ak

an
 p

ih
ak

pe

ng
ur

us
an

.

•
 M

er
uj

uk

ke
pa

da

ke
tu

a/
pe

ny
el

ia

m
en

ge
na

i
isu

-is
u

m
em

ba
bi

tk
an

pe

la
ks

an
aa

n
ya

ng

m
em

er
lu

ka
n

pe
nt

af
sir

an

da
n

pe
nj

el
as

an

Pe
ke

lil
in

g
Ke

w
an

ga
n

da
n

Ar
ah

an

Pe
rb

en
da

ha
ra

an
.

•
 M

em
ah

am
i

de
ng

an

m
en

da
la

m

m
en

ge
na

i
Pe

ke
lil

in
g

Ke
w

an
ga

n
da

n
se

ks
ye

n-
se

ks
ye

n
be

rk
ai

ta
n

di

ba
w

ah

Ar
ah

an

Pe
rb

en
da

ha
ra

an

da
n/

at

au

Ak
ta

Ta

ta
ca

ra

Ke
w

an
ga

n
19

57

ya
ng

m

em
ba

bi
tk

an

pe
ng

ur
us

an

ba
je

t
ja

ba
ta

n.

•
 M

en
gk

aj
i,

m
en

ga
na

lis
is

da
n

m
er

um
us

st

at
us

se

m
as

a
pe

rb
el

an
ja

an

ba
je

t
da

n
m

en
ca

da
ng

ka
n

la
ng

ka
h-

la
ng

ka
h

be
rs

es
ua

ia
n

da
n

te
pa

t
pa

da

m
as

an
ya

un

tu
k

m
en

ce
ga

h
be

rla
ku

ny
a

ke
m

un
gk

in
an

 p
em

ba
zir

an
,

pe
ny

al
ah

gu
na

an

da
n

ke
ha

bi
sa

n
pe

ru
nt

uk
an

.

•
 M

er
an

ca
ng

, m
em

an
ta

u
da

n
m

en
ga

w
al

pe

rb
el

an
ja

an

pe
ru

nt
uk

an

m
en

gi
ku

t
ke

ut
am

aa
n

ke
pe

rlu
an

 d
an

 m
el

ak
uk

an

in
te

rv
en

si
pr

oa
kti

f
da

n
be

rk
es

an
 d

em
i

m
em

el
ih

ar
a

ke
se

ja
ht

er
aa

n
ke

w
an

ga
n

ja
ba

ta
n.

•
 M

en
er

aj
ui

 u
sa

ha
 u

nt
uk

 m
em

bu
da

ya
ka

n
pe

ny
ed

ia
an

 d
an

 p
en

gu
ru

sa
n

ba
je

t y
an

g
ce

ka
p

da
n

be
rk

es
an

.

•
 M

em
pe

rk
en

al
ka

n
sis

te
m

,
ka

ed
ah

da

n
ta

ta
ke

rja

ba
ha

ru

un
tu

k
m

em
ba

ng
un

ka
n

sis
te

m

pe
ng

ur
us

an

ba
je

t y
an

g
m

am
pa

n.

•
 M

en
ila

i
da

n
m

en
ca

da
ng

ka
n

pe
na

m
ba

hb
ai

ka
n

ke
pa

da

Da
sa

r
da

n
Pe

ke
lil

in
g

Ke
w

an
ga

n
da

n
se

ks
ye

n-
se

ks
ye

n
be

rk
ai

ta
n

di
 b

aw
ah

 A
ra

ha
n

Pe
rb

en
da

ha
ra

an

da
n/

at
au

Ak

ta

Ta
ta

ca
ra

Ke

w
an

ga
n

19
57

ya

ng

m
em

ba
bi

tk
an

pe

ng
ur

us
an

ba

je
t

ja
ba

ta
n.

Ko
m

pe
te

ns
i:

Pe
ng

ur
us

an
 A

ca
ra

 R
as

m
i

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Te

ra
s

Ka
te

go
ri

G
en

er
ik

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ng
ur

us
an

 A
ca

ra
 R

as
m

i
De

fin
is

i K
om

pe
te

ns
i

Ke
up

ay
aa

n
m

en
ge

ta
hu

i d
an

 m
em

ah
am

i a
sp

ek
 e

tik
a

da
n

pr
ot

ok
ol

 y
an

g
se

su
ai

 s
em

as
a

m
en

gu
ru

sk
an

 a
ca

ra
 r

as
m

i.
Ke

up
ay

aa
n

m
em

ba
nt

u
un

tu
k m

em
bu

at
 p

er
an

ca
ng

an
, m

el
ak

sa
na

 d
an

 m
en

ila
i p

ro
gr

am
 se

rt
a a

ca
ra

-a
ca

ra
 ra

sm
i.

M
em

ba
nt

u
un

tu
k m

en
gu

ru
sk

an

ak
tiv

iti
 m

en
gi

ku
t p

ro
se

du
r,

eti
ka

 d
an

 p
ro

to
ko

l y
an

g
se

su
ai

 u
nt

uk
 m

en
ge

ka
lk

an
 h

ub
un

ga
n

pr
of

es
io

na
l s

ep
an

ja
ng

 a
ca

ra
 te

rs
eb

ut
.

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
Te

rli
ba

t
Se

m
ua

 B
ah

ag
ia

n

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

As
as

Be
rk

eb
ol

eh
an

Ce
ka

p

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
en

ge
ta

hu
i d

an
 m

em
ah

am
i p

ro
se

du
r,

eti
ka

da

n
pr

ot
ok

ol
 y

an
g

w
aj

ib
 d

iik
uti

 k
eti

ka
 m

en
gu

ru
sk

an

ac
ar

a
ra

sm
i k

er
aj

aa
n.

•
 M

em
ba

nt
u

m
el

ak
sa

na
ka

n
da

n
m

en
ye

m
pu

rn
ak

an

ak
tiv

iti
-a

kti
vi

ti
ya

ng
 d

itu
ga

sk
an

 o
le

h
ke

tu
a/

 p
en

ye
lia

.

•
 M

er
uj

uk
 k

ep
ad

a
ke

tu
a/

 p
en

ye
lia

 m
en

ge
na

i
isu

-is
u

be
rb

an
gk

it
ya

ng
 ti

da
k

di
ja

ng
ka

 k
eti

ka
 m

en
gu

ru
sk

an

ac
ar

a
ra

sm
i k

er
aj

aa
n.

•
 M

em
ba

nt
u

m
en

gu
m

pu
l

m
ak

lu
m

at
 t

ep
at

,
sa

hi
h

da
n

te
rp

er
in

ci
 m

en
ge

na
i a

ca
ra

 ra
sm

i y
an

g
ak

an
 d

iu
ru

sk
an

un

tu
k

di
ko

ng
si

se
m

as
a

m
es

yu
ar

at
 p

em
ul

a.

•
 M

em
ba

nt
u

m
er

an
ca

ng

ak
tiv

iti
-a

kti
vi

ti
ya

ng

pe
rlu

di

la
ks

an
ak

an
 se

be
lu

m
, s

em
as

a d
an

 se
le

pa
s a

ca
ra

 ra
sm

i
te

rs
eb

ut
,

m
en

yi
ap

ka
n

pe
la

n
tu

ga
sa

n,
 m

en
ye

di
ak

an

an
gg

ar
an

 k
ew

an
ga

n
da

n
ke

pe
rlu

an
 s

um
be

r d
an

 p
el

an

ko
nti

ng
en

si.

•
 M

em
ba

nt
u

m
en

ge
na

l
pa

sti
 d

an
 m

er
an

gk
a

st
ra

te
gi

se

su
ai

ke

ar

ah

m
er

ea
lis

as
ik

an

ke
be

rh
as

ila
n

da
n

m
at

la
m

at
 a

ca
ra

 y
an

g
be

rim
pa

k
tin

gg
i.

•
 M

em
ba

nt
u

m
en

ga
w

as
i

ke
la

nc
ar

an

pe
ng

ur
us

an

ac
ar

a
ra

sm
i,

m
em

be
ri

m
ak

lu
m

 b
al

as
 s

er
ta

 m
er

ta

un
tu

k
m

en
am

ba
h

ba
ik

 p
er

ja
la

na
n

ac
ar

a
ra

sm
i

da
n

m
el

ak
uk

an

in
te

rv
en

si
la

ng
su

ng

un
tu

k
m

en
ge

la
k

be
rla

ku
ny

a
ke

pi
nc

an
ga

n
ke

pa
da

 a
ca

ra
 ra

sm
i t

er
se

bu
t.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

52

Ko
m

pe
te

ns
i:

Pe
ng

ur
us

an
 P

ro
gr

am

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Te

ra
s

Ka
te

go
ri

G
en

er
ik

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ng
ur

us
an

 P
ro

gr
am

De
fin

is
i K

om
pe

te
ns

i
Ke

up
ay

aa
n

m
em

ba
nt

u
un

tu
k

m
em

bu
at

 p
er

an
ca

ng
an

 m
el

ak
sa

na
 d

an
 m

en
ila

i
pr

og
ra

m
 b

er
sk

al
a

ke
ci

l,
se

de
rh

an
a

da
n

be
sa

r.
M

em
ah

am
i a

sp
ek

 e
tik

a
da

n
pr

ot
ok

ol
 y

an
g

se
su

ai
 s

em
as

a
m

en
gu

ru
sk

an
 p

ro
gr

am
. M

en
gu

ru
sk

an
 a

kti
vi

ti
m

en
gi

ku
t p

ro
se

du
r,

eti
ka

da

n
pr

ot
ok

ol
 y

an
g

se
su

ai
 u

nt
uk

 m
en

ge
ka

lk
an

 h
ub

un
ga

n
pr

of
es

io
na

l s
ep

an
ja

ng
 p

ro
gr

am
 te

rs
eb

ut
.

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
Te

rli
ba

t
Se

m
ua

 B
ah

ag
ia

n

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

As
as

Be
rk

eb
ol

eh
an

Ce
ka

p

•
 M

en
ge

ta
hu

i
da

n
m

em
ah

am
i

pr
os

ed
ur

,
eti

ka

da
n

pr
ot

ok
ol

ya

ng

w
aj

ib

di
tu

ru
ti

ke
tik

a
m

en
gu

ru
sk

an

pr
og

ra
m

.

•
 M

em
ba

nt
u

m
el

ak
sa

na
ka

n
da

n
m

en
ye

m
pu

rn
ak

an

ak
tiv

iti
-a

kti
vi

ti
ya

ng
 d

itu
ga

sk
an

 o
le

h
ke

tu
a/

 p
en

ye
lia

.

•
 M

er
uj

uk
 k

ep
ad

a
ke

tu
a/

 p
en

ye
lia

 m
en

ge
na

i
isu

-is
u

be
rb

an
gk

it
ya

ng
 ti

da
k

di
ja

ng
ka

 k
eti

ka
 m

el
ak

sa
na

ka
n

pr
og

ra
m

.

•
 M

em
ba

nt
u

m
en

gu
m

pu
l

m
ak

lu
m

at
 t

ep
at

,
sa

hi
h

da
n

te
rp

er
in

ci
 m

en
ge

na
i

pr
og

ra
m

 y
an

g
ak

an
 d

iu
ru

sk
an

un

tu
k

di
ko

ng
si

se
m

as
a

m
es

yu
ar

at
 p

em
ul

a.

•
 M

em
ba

nt
u

m
er

an
ca

ng

ak
tiv

iti
-a

kti
vi

ti
ya

ng

pe
rlu

di

la
ks

an
ak

an
 s

eb
el

um
, s

em
as

a
da

n
se

le
pa

s
pr

og
ra

m

te
rs

eb
ut

,
m

en
yi

ap
ka

n
pe

la
n

tu
ga

sa
n,

 m
en

ye
di

ak
an

an

gg
ar

an

ke
w

an
ga

n
da

n
ke

pe
rlu

an

su
m

be
r

se
rt

a
pe

la
n

ko
nti

ge
ns

i.

•
 M

em
ba

nt
u

m
er

an
gk

a
st

ra
te

gi

se
su

ai

ke

ar
ah

m

er
ea

lis
as

ik
an

ke

be
rh

as
ila

n
da

n
m

at
la

m
at

ac

ar
a

ya
ng

 b
er

im
pa

k
tin

gg
i.

•
 M

em
ba

nt
u

m
en

gk
aj

i,
m

en
ga

na
lis

is
da

n
m

er
um

us

pe
la

n
pe

ng
ur

us
an

ac

ar
a

da
n

m
en

ca
da

ng
ka

n
pe

na
m

ba
ik

an

at
au

pe

ru
ba

ha
n

ke
pa

da

ra
nc

an
ga

n
as

al
.

•
 M

em
ba

nt
u

m
en

ga
w

as
i k

el
an

ca
ra

n
pe

ng
ur

us
an

 a
ca

ra

ra
sm

i,
m

em
be

ri
m

ak
lu

m
 b

al
as

 u
nt

uk
 m

en
am

ba
h

ba
ik

pe

rja
la

na
n

ac
ar

a
ra

sm
i.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

53

Ko
m

pe
te

ns
i:

Pe
nu

lis
an

 D
ok

um
en

 R
as

m
i

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Te

ra
s

Ka
te

go
ri

G
en

er
ik

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

nu
lis

an
 D

ok
um

en
 R

as
m

i
De

fin
is

i K
om

pe
te

ns
i

Ke
bo

le
ha

n
m

en
gu

as
ai

 b
ah

as
a

de
ng

an
 m

ah
ir

da
n

pe
ny

am
pa

ia
n

m
ak

lu
m

at
 d

en
ga

n
je

la
s

da
n

te
pa

t.
Ke

up
ay

aa
n

m
em

ba
nt

u
un

tu
k

m
er

an
ca

ng
 d

an
 m

en
ul

is
do

ku
m

en
 r

as
m

i t
er

m
as

uk
 m

in
it

m
es

yu
ar

at
, l

ap
or

an
 d

an
 k

er
ta

s
ca

da
ng

an
 y

an
g

je
la

s
be

rt
uj

ua
n

un
tu

k
m

en
ya

m
pa

ik
an

 a
ra

ha
n,

 m
es

ej
 y

an
g

te
rs

ira
t m

en
gi

ku
t g

ar
is

pa
nd

ua
n,

 p
ro

se
du

r d
an

 p
ia

w
ai

an
. K

eu
pa

ya
an

 m
en

ye
di

ak
an

 d
ok

um
en

ra

sm
i y

an
g

se
m

pu
rn

a
ta

np
a

ke
sil

ap
an

 d
ar

i s
eg

i e
ja

an
, t

at
ab

ah
as

a
da

n
ta

nd
a

ba
ca

an
.

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
Te

rli
ba

t
Se

m
ua

 B
ah

ag
ia

n

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

As
as

Be
rk

eb
ol

eh
an

Ce
ka

p

•
 M

em
ba

nt
u

m
en

yi
ap

ka
n

do
ku

m
en

 ra
sm

i s
ep

er
ti

su
ra

t,
m

em
o,

 m
in

it
m

es
yu

ar
at

,
da

n
la

po
ra

n
bu

la
na

n
at

au

ta
hu

na
n

m
en

gi
ku

t f
or

m
at

 y
an

g
te

la
h

di
te

ta
pk

an
.

•
 M

en
gg

un
ak

an
 p

er
be

nd
ah

ar
aa

n
ka

ta
 d

an
 t

at
ab

ah
as

a
Ba

ha
sa

 M
el

ay
u

ya
ng

 b
et

ul
.

•
 M

er
uj

uk

ke
pa

da

ke
tu

a/
pe

ny
el

ia

m
en

ge
na

i
ha

l-h
al

be

rb
an

gk
it

de
ng

an
 si

tu
as

i b
uk

an
 ru

tin
.

•
 M

em
ba

nt
u

m
en

ge
na

lp
as

ti
ke

pe
rlu

an

ku
m

pu
la

n
sa

sa
r

ya
ng

 p
er

lu
 d

ip
en

uh
i o

le
h

do
ku

m
en

 r
as

m
i d

an

m
en

gu
m

pu
l

m
ak

lu
m

at
 y

an
g

le
ng

ka
p

da
n

te
pa

t
ke

ar

ah
 m

en
ye

di
ak

an
 d

an
 m

en
yi

ap
ka

n
do

ku
m

en
 r

as
m

i
te

rs
eb

ut
.

•
 M

em
ba

nt
u

m
er

an
gk

a
da

n
m

er
an

ca
ng

 is
i k

an
du

ng
an

se

su
at

u
do

ku
m

en
 r

as
m

i
te

rs
eb

ut
 b

er
tu

ju
an

 u
nt

uk

m
en

ya
m

pa
ik

an
 m

ak
lu

m
at

 a
ta

u
m

es
ej

 ya
ng

 te
pa

t,
je

la
s

da
n

se
su

ai
 u

nt
uk

 k
um

pu
la

n
sa

sa
r.

•
 M

em
ba

nt
u

m
er

an
gk

a
da

n
m

en
ge

na
l

pa
sti

 s
tr

at
eg

i
ya

ng

se
su

ai

ke

ar
ah

m

en
gh

as
ilk

an

m
ak

lu
m

an
,

la
po

ra
n,

 c
ad

an
ga

n,
 ja

w
ap

an
 b

er
tu

lis
 d

an
 s

eb
ag

ai
ny

a
un

tu
k

m
em

en
uh

i k
ep

er
lu

an
 k

um
pu

la
n

sa
sa

r.

•
 M

em
ba

nt
u

m
en

gk
aj

i,
m

en
ga

na
lis

is
da

n
m

er
um

us

im
pl

ik
as

i
pe

ny
ed

ia
an

se

su
at

u
do

ku
m

en

ra
sm

i
da

rip
ad

a
su

du
t

pe
ny

am
pa

ia
n

m
es

ej
,

re
sp

on
,

ke
be

rh
as

ila
n

da
n

ke
pu

as
an

 k
um

pu
la

n
sa

sa
r.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

54

Ko
m

pe
te

ns
i:

Pe
ny

am
pa

ia
n

da
n

Pe
ng

uc
ap

an
 Aw

am

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Te

ra
s

Ka
te

go
ri

G
en

er
ik

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ny
am

pa
ia

n
da

n
Pe

ng
uc

ap
an

 A
w

am
De

fin
is

i K
om

pe
te

ns
i

Ke
up

ay
aa

n
m

em
bu

at
 p

en
ya

m
pa

ia
n

da
n

pe
ng

uc
ap

an
 a

w
am

 d
en

ga
n

je
la

s,
 b

er
ke

sa
n,

 t
er

su
su

n
da

n
sa

lin
g

be
rk

ai
t.

Be
rk

eu
pa

ya
an

m

en
ya

m
pa

ik
an

 m
ak

lu
m

at
 a

ta
u

m
em

pe
ng

ar
uh

i p
em

ik
ira

n
da

n
tin

gk
ah

 la
ku

 p
en

de
ng

ar
 t

er
ha

da
p

ap
a

ya
ng

 in
gi

n
di

sa
m

pa
ik

an
.

Bo
le

h
m

en
gg

un
ak

an
 a

la
t b

an
tu

 d
en

ga
r y

an
g

be
rs

es
ua

ia
n.

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
Te

rli
ba

t
Se

m
ua

 B
ah

ag
ia

n

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

As
as

Be
rk

eb
ol

eh
an

Ce
ka

p

•
 M

em
ah

am
i

tu
ju

an
,

isi
 k

an
du

ng
an

 d
an

 m
es

ej
 y

an
g

he
nd

ak

di
sa

m
pa

ik
an

m

en
er

us
i

pe
ny

am
pa

ia
n

da
n

pe
ng

uc
ap

an
 a

w
am

.

•
 M

el
ak

sa
na

ka
n

pe
ny

am
pa

ia
n

da
n

pe
ng

uc
ap

an

aw
am

 m
en

gi
ku

t
ka

ed
ah

, f
or

m
at

 d
an

 t
ek

s
ya

ng
 t

el
ah

di

te
ta

pk
an

.

•
 M

en
gg

un
ak

an
 a

la
t b

an
tu

an
 a

sa
s

da
la

m
 p

en
ya

m
pa

ia
n

de
ng

an
 b

et
ul

.

•
 M

en
ge

na
lp

as
ti

ku
m

pu
la

n
sa

sa
r

ya
ng

 p
er

lu
 d

ip
en

uh
i,

m
en

gu
m

pu
l

m
ak

lu
m

at

ya
ng

le

ng
ka

p
da

n
te

pa
t,

m
er

an
gk

a
da

n
m

er
an

ca
ng

st

ru
kt

ur

pe
ny

am
pa

ia
n,

pe

ng
ol

ah
an

isi

ka

nd
un

ga
n

m
es

ej

ya
ng

he

nd
ak

di

sa
m

pa
ik

an
 d

an
 m

em
ili

h
pe

nd
ek

at
an

 y
an

g
pa

lin
g

se
su

ai
 d

an
 b

er
ke

sa
n

un
tu

k
m

en
ya

m
pa

ik
an

 m
es

ej

ke
pa

da
 k

um
pu

la
n

sa
sa

r.

•
 M

en
gg

un
ak

an

in
to

na
si

su
ar

a,

ge
ra

k
isy

ar
at

,
ga

ya

pe
rs

em
ba

ha
n

da
n

al
at

-a
la

t
ba

nt
u

ya
ng

 y
an

g
se

su
ai

un

tu
k

m
en

ar
ik

 m
in

at
 d

an
 m

em
be

rik
an

 im
pa

k
ke

pa
da

ku

m
pu

la
n

sa
sa

r.

•
 Be

rk
eu

pa
ya

an
 m

en
ge

na
lp

as
ti

da
n

m
er

an
gk

a
st

ra
te

gi

ya
ng

se

su
ai

un

tu
k

m
em

be
nt

uk

pe
nd

ap
at

da

n
m

em
pe

ng
ar

uh
i p

em
ik

ira
n

ku
m

pu
la

n
sa

sa
r.

•
 M

en
gk

aj
i,

m
en

ga
na

lis
is

da
n

m
er

um
us

im

pl
ik

as
i

pe
la

ks
an

aa
n

pe
ny

am
pa

ia
n

da
ri

su
du

t
re

sp
on

,
pe

ne
rim

aa
n

da
n

m
em

en
uh

i h
ar

ap
an

 k
um

pu
la

n
sa

sa
r.

•
 Be

rin
te

ra
ks

i
se

ca
ra

 a
kti

f
de

ng
an

 k
um

pu
la

n
sa

sa
r

se
m

as
a

se
si

so
al

 d
an

 j
aw

ab
 (

Q
&

A)
,

m
en

er
im

a
da

n
m

em
be

ri
m

ak
lu

m
 b

al
as

 se
ca

ra
 p

os
iti

f d
an

 m
em

en
uh

i
ha

ra
pa

n
ku

m
pu

la
n

sa
sa

r t
er

se
bu

t.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

55

Ko
m

pe
te

ns
i:

Pe
ny

el
es

ai
an

 M
as

al
ah

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Te

ra
s

Ka
te

go
ri

G
en

er
ik

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ny
el

es
ai

an
 M

as
al

ah
De

fin
is

i K
om

pe
te

ns
i

Ke
up

ay
aa

n
m

en
gg

un
ak

an
 p

en
de

ka
ta

n
lo

gi
k

un
tu

k
m

en
ye

le
sa

ik
an

 m
as

al
ah

. K
eu

pa
ya

an
 m

en
gh

ur
ai

 m
as

al
ah

 k
ep

ad
a

ko
m

po
ne

n
ya

ng
 le

bi
h

m
ud

ah
 d

an
 b

ol
eh

 d
iu

ru
s

de
ng

an
 s

ist
em

ati
k.

 K
eu

pa
ya

an
 m

en
ye

di
ak

an
 a

lte
rn

ati
f

da
n

m
en

ja
ng

ka
ka

n
ha

la
ng

an
 y

an
g

be
rp

ot
en

si
da

n
m

em
ba

ng
un

ka
n

pe
la

n
pe

ny
el

es
ai

an
.

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
Te

rli
ba

t
Se

m
ua

 B
ah

ag
ia

n

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

As
as

Be
rk

eb
ol

eh
an

Ce
ka

p

•
 M

en
ge

na
lp

as
ti

da
n

m
en

gu
m

pu
l

m
ak

lu
m

at
 l

en
gk

ap

m
en

ge
na

i
m

as
al

ah
 y

an
g

be
rla

ku
 d

i
pe

rin
gk

at
 t

ug
as

se

nd
iri

.

•
 M

en
ge

na
lp

as
ti

da
n

m
en

ga
na

lis
is

pu
nc

a
da

n
id

ea

pe
ny

el
es

ai
an

 m
as

al
ah

 te
rs

eb
ut

 d
i d

al
am

 m
en

ja
la

nk
an

tu

ga
s h

ar
ia

n.

•
 M

em
ba

nt
u

m
en

ge
na

lp
as

ti
da

n
m

en
de

fin
isi

 m
as

al
ah

op

er
as

i y
an

g
be

rla
ku

 d
i p

er
in

gk
at

 u
ni

t
at

au
 p

as
uk

an

ke
rja

 d
en

ga
n

le
ng

ka
p

da
n

je
la

s.

•
 M

em
ba

nt
u

m
en

ga
na

lis
is

pu
nc

a
m

as
al

ah
 s

eb
en

ar
 d

an

m
en

gh
ur

ai
 m

as
al

ah
 o

pe
ra

si
un

it
at

au
 p

as
uk

an
 k

er
ja

ya

ng
 d

ik
en

al
 p

as
ti

ke
pa

da
 k

om
po

ne
n

ya
ng

 le
bi

h
ke

ci
l

da
n

m
ud

ah
 su

pa
ya

 d
ap

at
 d

iu
ru

s s
ec

ar
a

sis
te

m
ati

k.

•
 M

em
ba

nt
u

m
en

ca
da

ng
ka

n
al

te
rn

ati
f

pa
lin

g
se

su
ai

un

tu
k

di
am

bi
l ti

nd
ak

an
 d

al
am

 p
en

ye
le

sa
ia

n
m

as
al

ah

te
rs

eb
ut

.

•
 M

en
gg

un
ak

an
 k

ae
da

h-
ka

ed
ah

 y
an

g
se

su
ai

 d
an

 te
pa

t
un

tu
k

m
en

ge
na

lp
as

ti
be

be
ra

pa
 a

lte
rn

ati
f y

an
g

bo
le

h
di

am
bi

l k
ira

.

•
 M

em
ba

nt
u

m
en

gk
aj

i,
m

en
ga

na
lis

is
da

n
m

er
um

us

pr
o

da
n

ko
nt

ra
 s

eti
ap

 a
lte

rn
ati

f
da

ri
su

du
t

im
pl

ik
as

i
te

rh
ad

ap
 k

os
, o

pe
ra

si,
 k

es
es

ua
ia

n
da

n
ke

se
ja

ht
er

aa
n.

•
 M

em
ba

nt
u

m
er

an
ca

ng
,

m
em

an
ta

u
da

n
m

en
ga

w
al

se
lia

pe

la
ks

an
aa

n
pe

la
n

pe
ny

el
es

ai
an

m

as
al

ah

da
n

m
el

ak
uk

an

in
te

rv
en

si
be

rs
es

ua
ia

n
da

n
te

pa
t

pa
da

m

as
an

ya

un
tu

k
m

em
as

tik
an

pe

ny
em

pu
rn

aa
n

pe
ny

el
es

ai
an

m

as
al

ah

se
ca

ra

be
rs

ep
ad

u.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

56

KOMPETENSI TERAS UTAMA
 KUMPULAN PENGURUSAN DAN

PROFESIONAL
(LANTIKAN BAHARU GRED 41)

Ko
m

pe
te

ns
i T

er
as

 U
ta

m
a K

um
pu

la
n

Pe
ng

ur
us

an
 d

an
 P

ro
fe

sio
na

l

Ko
m

pe
te

ns
i 1

: i-
Qa

wi
yy

 Al
-A

m
in

 (K
ep

im
pi

na
n)

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Te

ra
s

Ka
te

go
ri

U
ta

m
a

(P
el

an
tik

an
 B

ah
ar

u
G

re
d

41
)

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
i-Q

aw
iy

y
Al

-A
m

in
 (K

ep
im

pi
na

n)
De

fin
is

i K
om

pe
te

ns
i

Ke
up

ay
aa

n
m

em
be

nt
uk

,
m

em
up

uk
 j

ati
 d

iri
 d

an
 m

em
bi

na
 k

ep
im

pi
na

n
or

ga
ni

sa
si

ya
ng

 k
om

pe
te

n
da

n
be

rw
ib

aw
a

ba
gi

ke

ce
m

er
la

ng
an

 o
rg

an
isa

si.
 B

er
ke

up
ay

aa
n

m
en

ila
i d

an
 m

en
ge

na
l p

as
ti

ba
ka

l p
em

im
pi

n
ya

ng
 b

er
po

te
ns

i u
nt

uk
 m

as
a

ha
da

pa
n

or
ga

ni
sa

si.
 M

em
ah

am
i s

tr
at

eg
i b

er
ke

sa
n

ba
gi

 p
em

ba
ng

un
an

 k
ep

im
pi

na
n.

 B
er

up
ay

a
m

en
ja

di
 m

en
to

r,
m

em
be

rik
an

 in
sp

ira
si

da
n

m
oti

va
si

ke
pa

da
 p

ar
a

pe
m

im
pi

n
or

ga
ni

sa
si

da
n

ba
ka

l-b
ak

al
 p

em
im

pi
n

m
as

a
ha

da
pa

n.
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

Te
rli

ba
t

Se
m

ua
 B

ah
ag

ia
n

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
pu

ny
ai

 p
en

ge
ta

hu
an

 d
an

 ke
fa

ha
m

an

ca
ra

un

tu
k

m
el

ak
sa

na
ka

n
tu

ga
s

da
n

ta
ng

gu
ng

ja
w

ab
 se

ba
ga

i p
em

im
pi

n.

•
 M

em
pu

ny
ai

 p
en

ge
ta

hu
an

 d
an

 ke
fa

ha
m

an

be
rk

ai
ta

n
te

kn
ik

-te
kn

ik
 b

im
bi

ng
an

 y
an

g
be

rk
es

an
 u

nt
uk

 m
en

cu
ng

ki
l

ke
bo

le
ha

n
se

m
ul

a
ja

di

in
di

vi
du

te

rs
eb

ut

da
n

m
en

er
ap

ka
n

ni
la

i-n
ila

i
da

n
ke

m
ah

ira
n

ya
ng

pe

rlu

di
m

ili
ki

da

la
m

pr

os
es

m

en
ge

m
ba

ng
ka

n
da

n
m

en
in

gk
at

ka
n

po
te

ns
i

ba
ka

t
te

rs
eb

ut
 k

e
ta

ha
p

ya
ng

di

ha
ja

ti.

•
 M

em
be

ri
da

n
m

en
er

im
a

m
ak

lu
m

 b
al

as

da
rip

ad
a

ba
ka

t y
an

g
di

bi
m

bi
ng

 b
er

tu
ju

an

un
tu

k
m

en
ge

na
l

pa
sti

ke

m
aj

ua
n,

pe

nc
ap

ai
an

 d
an

 i
su

-is
u

be
rb

an
gk

it
ya

ng

m
em

be
rik

an
 im

pa
k

da
n

im
pl

ik
as

i k
ep

ad
a

pr
og

ra
m

pe

m
ba

ng
un

an

po
te

ns
i

ba
ka

t
te

rs
eb

ut
.

•
 Ke

up
ay

aa
n

m
en

ila
i

da
n

m
en

ge
na

l
pa

sti

ba
ka

t-b
ak

at

ya
ng

be

rp
ot

en
si

tin
gg

i
se

ca
ra

 e
fe

kti
f

da
n

sis
te

m
ati

k
ya

ng
 p

er
lu

di

ba
ng

un
ka

n
se

ba
ga

i
ba

ka
l

pe
m

im
pi

n
m

as
a

ha
da

pa
n

or
ga

ni
sa

si.

•
 M

er
an

gk
a

da
n

m
en

yi
ap

ka
n

se
ca

ra

be
rs

ep
ad

u
da

n
te

rs
us

un

ra
nc

an
ga

n
pe

m
ba

ng
un

an

da
n

pe
ng

em
ba

ng
an

po

te
ns

i
ba

ka
l

pe
m

im
pi

n
ya

ng

di
pe

rt
an

gg
un

gj
aw

ab
ka

n
de

ng
an

m

at
la

m
at

 d
an

 k
eb

er
ha

sil
an

 y
an

g
je

la
s.

•
 M

em
ba

ng
un

ka
n

st
ra

te
gi

 m
an

ta
p

un
tu

k
m

en
ge

m
ba

ng
ka

n
da

n
m

em
bi

na
 p

ot
en

si
ba

ka
l p

em
im

pi
n

se
la

ra
s

de
ng

an
 m

at
la

m
at

da

n
ke

be
rh

as
ila

n
ya

ng
 d

ip
er

se
tu

ju
i.

•
 M

em
be

nt
uk

m

in
da

da

n
ja

ti
di

ri
ba

ka
l

pe
m

im
pi

n
di

 b
aw

ah
 t

an
gg

un
ga

n
de

ng
an

m

en
er

ap
ka

n
da

n
m

em
bu

da
ya

ka
n

ni
la

i-
ni

la
i

m
ur

ni

da
n

cir
i-c

iri

ke
pe

rib
ad

ia
n

se
la

ra
s

de
ng

a
vi

si,
 m

isi
,

m
at

la
m

at
 d

an

ni
la

i-n
ila

i
te

ra
s

pe
rk

hi
dm

at
an

aw

am

m
el

al
ui

 p
en

de
da

ha
n

la
ng

su
ng

 d
an

 p
ra

tik
al

di

 p
el

ba
ga

i p
er

se
ki

ta
ra

n.

•
 M

em
be

nt
uk

,
m

em
bi

na

da
n

m
em

an
ta

pk
an

 p
en

ge
ta

hu
an

,
ke

m
ah

ira
n

da
n

ke
w

ib
aw

aa
n

ba
ka

l
pe

m
im

pi
n

di

da
la

m
 p

el
ba

ga
i a

sp
ek

 p
en

gu
ru

sa
n

op
er

as
i

ja
ba

ta
n

m
el

al
ui

 p
ro

gr
am

 jo
b

de
pl

oy
m

en
t

ya
ng

 b
er

se
pa

du
 d

an
 te

rs
us

un
.

•
 M

en
er

ap
ka

n
ka

ed
ah

-k
ae

da
h,

am

al
an

-
am

al
an

 te
rb

ai
k

da
n

sis
te

m
 p

em
ba

ng
un

an

da
n

pe
ng

em
ba

ng
an

po

te
ns

i
ba

ka
l

pe
m

im
pi

n
ya

ng
 k

on
te

m
po

ra
ri

da
n

te
rk

in
i

un
tu

k
m

em
be

ka
lk

an
 p

em
im

pi
n

ja
ba

ta
n

be
rw

ib
aw

a
se

ca
ra

 b
er

te
ru

sa
n.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

58

KOMPETENSI TERAS UTAMA
KUMPULAN PELAKSANA

(LANTIKAN BAHARU GRED 29 DAN 19)

Ko
m

pe
te

ns
i T

er
as

 U
ta

m
a K

um
pu

la
n

Pe
la

ks
an

a

Ko
m

pe
te

ns
i 1

: i
-Q

aw
iy

y A
l-A

m
in

 (K
ep

im
pi

na
n

da
n

Ke
pe

ng
ik

ut
an

)

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Te

ra
s

Ka
te

go
ri

U
ta

m
a

(P
el

an
tik

an
 B

ah
ar

u
G

re
d

29
)

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
i-Q

aw
iy

y
Al

-A
m

in
 (K

ep
im

pi
na

n
da

n
Ke

pe
ng

ik
ut

an
)

De
fin

is
i K

om
pe

te
ns

i
Ke

up
ay

aa
n

m
em

be
nt

uk
, m

em
bi

na
 ja

ti
di

rid
an

 m
em

bi
na

 ke
pi

m
pi

na
n

or
ga

ni
sa

si
ya

ng
 ko

m
pe

te
n

da
n

be
rw

ib
aw

a b
ag

i k
ec

em
er

la
ng

an

or
ga

ni
sa

si
se

rt
a

m
am

pu
 m

el
ak

sa
na

ka
n

ko
ns

ep
 k

ep
en

gi
ku

ta
n

ya
ng

 b
er

ke
sa

n.
 B

er
ke

up
ay

aa
n

m
em

ah
am

i s
tr

at
eg

i b
er

ke
sa

n
ba

gi

pe
m

ba
ng

un
an

 k
ep

im
pi

na
n

se
rt

a
ke

pe
ng

ik
ut

an
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

Te
rli

ba
t

Se
m

ua
 B

ah
ag

ia
n

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

As
as

Be
rk

eb
ol

eh
an

Ce
ka

p

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
da

n
ke

fa
ha

m
an

un

tu
k

m
el

ak
sa

na
ka

n
tu

ga
s

da
n

ta
ng

gu
ng

ja
w

ab

se
ba

ga
i

pe
m

im
pi

n,
 s

er
ta

 k
on

se
p

ke
pe

ng
ik

ut
an

 y
an

g
be

rk
es

an

ya
ng

m

en
ja

di

su
m

be
r

ke
la

nc
ar

an

ur
us

an

ya
ng

di

pe
rt

an
gg

un
gj

aw
ab

ka
n.

•
 M

en
er

im
a

m
ak

lu
m

ba

la
s

da
rip

ad
a

ba
ka

t
ya

ng

di
bi

m
bi

ng
 b

er
tu

ju
an

 u
nt

uk
 m

en
ge

na
l p

as
ti

ke
m

aj
ua

n,

pe
nc

ap
ai

an
 d

an
 is

u
be

rb
an

gk
it

ya
ng

 m
em

be
ri

im
pa

k
ke

pa
da

 p
eg

aw
ai

 d
an

 o
rg

an
isa

si.

•
 Ke

up
ay

aa
n

m
en

ila
i

da
n

m
en

ge
na

l
pa

sti
 b

ak
at

-b
ak

at

ya
ng

 b
er

po
te

ns
i

tin
gg

i
se

ca
ra

 e
fe

kti
f

da
n

sis
te

m
ati

k
ya

ng

pe
rlu

di

ba
ng

un
ka

n
se

ba
ga

i
ba

ka
l

pe
m

im
pi

n
m

as
a

ha
da

pa
n

or
ga

ni
sa

si.

•
 M

em
pu

ny
ai

 p
en

ge
ta

hu
an

 d
an

 k
ef

ah
am

an
 b

er
ka

ita
n

te
kn

ik
-te

kn
ik

bi

m
bi

ng
an

ya

ng

be
rk

es
an

un

tu
k

m
en

cu
ng

ki
l

ke
bo

le
ha

n
da

n
m

en
er

ap
ka

n
ni

la
i-n

ila
i

da
n

ke
m

ah
ira

n
ya

ng

pe
rlu

di

m
ili

ki

da
la

m

pr
os

es

m
en

ge
m

ba
ng

ka
n

da
n

m
en

in
gk

at
ka

n
po

te
ns

i b
ak

at
 k

e
ta

ha
p

ya
ng

 d
ih

aj
ati

•
 M

em
ba

nt
u

m
er

an
gk

a
da

n
m

en
yi

ap
ka

n
se

ca
ra

be

rs
ep

ad
u

da
n

te
rs

us
un

 r
an

ca
ng

an
 p

em
ba

ng
un

an

da
n

pe
ng

em
ba

ng
an

 p
ot

en
si

ba
ka

l
pe

m
im

pi
n

ya
ng

di

pe
rt

an
gg

un
gj

aw
ab

ka
n

de
ng

an

m
at

la
m

at

da
n

ke
be

rh
as

ila
n

ya
ng

 je
la

s.

•
 M

em
be

nt
uk

 m
in

da
 d

an
 j

ati
 d

iri
 b

ak
al

 p
em

im
pi

n
di

ba

w
ah

ta

ng
gu

ng
an

de

ng
an

m

en
er

ap
ka

n
da

n
m

em
bu

da
ya

ka
n

ni
la

i-n
ila

i
m

ur
ni

da

n
ci

ri-
ci

ri
ke

pe
rib

ad
ia

n
se

la
ra

s
de

ng
an

 v
isi

, m
isi

, m
at

la
m

at
 d

an

ni
la

i-n
ila

i t
er

as
 p

er
kh

id
m

at
an

 a
w

am
.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

60

Ko
m

pe
te

ns
i 1

: i
-Q

aw
iy

y A
l-A

m
in

 (K
ep

en
gi

ku
ta

n)

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Te

ra
s

Ka
te

go
ri

U
ta

m
a

(P
el

an
tik

an
 B

ah
ar

u
G

re
d

19
)

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
i-Q

aw
iy

y
Al

-A
m

in
 (K

ep
en

gi
ku

ta
n)

De
fin

is
i K

om
pe

te
ns

i
Ke

up
ay

aa
n

m
em

be
nt

uk
, m

em
up

uk
 d

an
 m

em
bi

na
 ja

ti
di

ri
da

n
ta

ng
gu

ng
ja

w
ab

 p
eg

aw
ai

 y
an

g
le

bi
h

ko
m

pe
te

n
da

n
be

rw
ib

aw
a

ba
gi

 k
ec

em
er

la
ng

an
 o

rg
an

isa
si

se
rt

a
m

am
pu

 m
em

be
ri

da
n

m
en

er
im

a
m

ak
lu

m
 b

al
as

 d
ar

ip
ad

a
pe

ny
el

ia
 b

ag
i p

en
in

gk
at

an
 p

ot
en

si
pe

ga
w

ai
 d

an
 o

rg
an

isa
si.

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
Te

rli
ba

t
Se

m
ua

 B
ah

ag
ia

n

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

As
as

Be
rk

eb
ol

eh
an

Ce
ka

p

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
da

n
ke

fa
ha

m
an

be

rk
ai

ta
n

ko
ns

ep

ke
pe

ng
ik

ut
an

ya

ng

be
rk

es
an

ya

ng

m
en

ja
di

su

m
be

r
ke

la
nc

ar
an

ur

us
an

ya

ng

di
pe

rt
an

gg
un

gj
aw

ab
ka

n.

•
 M

am
pu

 m
en

er
im

a
m

ak
lu

m
 b

al
as

 d
ar

ip
ad

a
ba

ka
t y

an
g

di
bi

m
bi

ng
 b

er
tu

ju
an

 u
nt

uk
 m

en
ge

na
l p

as
ti

ke
m

aj
ua

n,

pe
nc

ap
ai

an
 d

an
 is

u-
isu

 b
er

ba
ng

ki
t

ya
ng

 m
em

be
rik

an

im
pa

k
da

n
im

pl
ik

as
i k

ep
ad

a
pe

ga
w

ai
 d

an
 o

rg
an

isa
si.

•
 M

em
pu

ny
ai

 p
en

ge
ta

hu
an

 d
an

 k
ef

ah
am

an
 b

er
ka

ita
n

te
kn

ik
-te

kn
ik

bi

m
bi

ng
an

ya

ng

be
rk

es
an

un

tu
k

m
en

cu
ng

ki
l k

eb
ol

eh
an

 s
em

ul
a

ja
di

 in
di

vi
du

 t
er

se
bu

t
da

n
m

en
er

ap
ka

n
ni

la
i-n

ila
i

da
n

ke
m

ah
ira

n
ya

ng

pe
rlu

 d
im

ili
ki

 d
al

am
 p

ro
se

s
m

en
ge

m
ba

ng
ka

n
da

n
m

en
in

gk
at

ka
n

po
te

ns
i b

ak
at

 t
er

se
bu

t
ke

 t
ah

ap
 y

an
g

di
ha

ja
ti.

•
 M

em
ba

nt
u

m
er

an
gk

a
da

n
m

en
yi

ap
ka

n
se

ca
ra

be

rs
ep

ad
u

da
n

te
rs

us
un

 r
an

ca
ng

an
 p

em
ba

ng
un

an

da
n

pe
ng

em
ba

ng
an

 p
ot

en
si

ba
ka

l
pe

m
im

pi
n

ya
ng

di

pe
rt

an
gg

un
gj

aw
ab

ka
n

de
ng

an

m
at

la
m

at

da
n

ke
be

rh
as

ila
n

ya
ng

 je
la

s.

•
 M

em
be

nt
uk

 m
in

da
 d

an
 ja

ti
di

ri
po

te
ns

i k
ep

en
gi

ku
ta

n
de

ng
an

 m
en

er
ap

ka
n

da
n

m
em

bu
da

ya
ka

n
ni

la
i-n

ila
i

m
ur

ni
 d

an
 c

iri
-c

iri
 k

ep
er

ib
ad

ia
n

se
la

ra
s

de
ng

an
 v

isi
,

m
isi

,
m

at
la

m
at

 d
an

 n
ila

i-n
ila

i
te

ra
s

pe
rk

hi
dm

at
an

aw

am
.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

61

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

62

KOMPETENSI FUNGSIAN KHUSUS
KUMPULAN PENGURUSAN DAN PROFESIONAL

(MENGIKUT SEMBILAN (9) BIDANG TERAS
PERKHIDMATAN HAL EHWAL ISLAM)

Komponen Kompetensi Fungsian
Kategori Khusus
Bidang Teras Al-Quran dan Al-Hadith
Definisi Kompetensi Mempunyai pengetahuan, kemahiran dan berkeupayaan untuk merancang,

mengurus, membangun, memastikan keberhasilan serta menilai program;
• Pemahaman Tafsir Al-Quran, Ulum Al-Quran
• Pemahaman Ulum Al-Hadith dan Takhrij Al-Hadith
• Tahsin Qiraatil Al-Quran

Nama Kompetensi 1.  Pengetahuan dan Kefahaman Tilawah dan Tahsin Qiraatil Quran
2.  Pengetahuan dan Kefahaman Tafsir Al-Quran
3.  Pengetahuan dan Pemahaman Ulum Al-Quran
4.  Pengetahuan dan Pemahaman Ulum Al-Hadith
5.  Pengetahuan dan Pemahaman Takhrij Al-Hadith

Bahagian JAKIM yang
berkaitan bidang
teras ini

1.  PPT (DQ, IPDAS, IKMAS)
2.   Institut Latihan Islam Malaysia

(ILIM)
3.   Bahagian Dakwah (termasuk

masjid-masjid)
4.  Bahagian Dasar Kemajuan

Islam (BDKI)
5.   Bahagian Keurusetiaan dan

Hubungan Luar (BKHL)
5.   Bahagian Penyelidikan

Rujukan dokumen TRM JAKIM
mengikut fungsian penempatan

Bidang Teras 1: Al-Quran dan Al-Hadith
KA

M
U

S
KO

M
PE

TE
N

SI
 JA

KI
M

64

Ko
m

pe
te

ns
i 1

: P
en

ge
ta

hu
an

 d
an

 K
ef

ah
am

an
 Ti

la
w

ah
 d

an
 Ta

hs
in

 Q
ira

at
il

Qu
ra

n

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ng
et

ah
ua

n
da

n
Ke

fa
ha

m
an

 T
ila

w
ah

 d
an

 T
ah

si
n

Q
ira

ati
l Q

ur
an

Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
PP

T,
 IL

IM
, B

KH
L,

 B
ah

ag
ia

n
Da

kw
ah

, B
ah

ag
ia

n
Pe

ny
el

id
ik

an
, K

ad
er

 JA
KI

M

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
pu

ny
ai

 i
lm

u
pe

ng
et

ah
ua

n
ya

ng

lu
as

 b
er

ke
na

an
 ta

jw
id

, a
sa

s t
ar

an
um

  a
l-

Q
ur

an
 d

an
 m

am
pu

 m
em

pr
ak

tik
ka

nn
ya

se

m
as

a
be

rt
ug

as
 se

ba
ga

i i
m

am
.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

se
ba

ga
i

te
na

ga

pe
nc

er
am

ah
.

•
 M

am
pu

 m
er

an
ca

ng
 d

an
 m

el
ak

sa
na

ka
n

pr
og

ra
m

 b
er

ka
ita

n
al

-Q
ur

an
 b

er
ke

na
an

.

•
 M

am
pu

 m
em

ba
ca

 a
l-Q

ur
an

 s

ec
ar

a
te

pa
t d

an
 b

er
ta

jw
id

.

•
 M

er
an

ca
ng

 d
an

 m
el

ak
sa

na
ka

n
pr

og
ra

m

al
-Q

ur
an

 d
i

pe
rin

gk
at

 B
ah

ag
ia

n
da

n
Ja

ba
ta

n
da

la
m

 sk
al

a
be

sa
r P

HE
I .

•
 M

en
ja

di
 te

na
ga

 p
en

ce
ra

m
ah

.

•
 Ke

bo
le

hu
pa

ya
an

 m
en

ja
di

 p
en

ye
lid

ik
.

•
 Ke

bo
le

hu
pa

ya
an

da

la
m

 r
uj

uk
an

 a
l-

Q
ur

an
.

•
 M

ah
ir

m
em

ba
ca

al

-Q
ur

an

de
ng

an

ba
ca

an
 y

an
g

te
pa

t d
an

 m
en

gi
ku

t Q
ira

at
.

•
 M

en
ja

di
 H

ak
im

 T
ila

w
ah

 a
l-Q

ur
an

.

•
 M

ah
ir

 d
al

am
 ru

ju
ka

n
al

-Q
ur

an
.

•
 M

em
ili

ki
 k

ep
ak

ar
an

 d
al

am
 il

m
u

Q
ira

at

Sa
b’

ah
.

•
 M

en
ja

di

Ha
ki

m

Ti
la

w
ah

al

-Q
ur

an

pe
rin

gk
at

 k
eb

an
gs

aa
n

da
n

lu
ar

 n
eg

ar
a.

•
 M

am
pu

 m
en

ja
di

 p
ak

ar
 r

uj
uk

 a
l-Q

ur
an

at

au
 p

an
el

 d
al

am
 j

aw
at

an
ku

as
a

ya
ng

be

rk
ai

ta
n.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

65

Ko
m

pe
te

ns
i 2

: P
en

ge
ta

hu
an

 d
an

 K
ef

ah
am

an
 Ta

fs
ir

Al
-Q

ur
an

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ng
et

ah
ua

n
da

n
Ke

fa
ha

m
an

 T
af

si
r A

l-Q
ur

an
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
PP

T,
 IL

IM
, B

KH
L,

 B
ah

ag
ia

n
Da

kw
ah

 (M
as

jid
),

Ba
ha

gi
an

 P
en

ye
lid

ik
an

, K
ad

er
 JA

KI
M

,

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
pu

ny
ai

 i
lm

u
pe

ng
et

ah
ua

n
ya

ng

lu
as

 b
er

ke
na

an
 m

et
od

ol
og

i
ta

fs
ir

al
-

Q
ur

an
 m

er
an

gk
um

i
m

ak
na

,
m

ak
su

d,

da
n

hu
ku

m
-h

uk
um

se

rt
a

hi
km

ah
-

hi
km

ah
 y

an
g

ad
a

di
 d

al
am

 a
l-Q

ur
an

.

•
 M

em
pu

ny
ai

ilm

u
pe

ng
et

ah
ua

n
be

rk
en

aa
n

ta
dw

in
 a

l-Q
ur

an
.

•
 M

em
pu

ny
ai

ilm

u
pe

ng
et

ah
ua

n
be

rk
ai

ta
n

ki
ta

b-
ki

ta
b

ta
fs

ir
al

-Q
ur

an

da
n

m
an

ha
j a

l-m
uf

as
sir

un
.

•
 Ke

bo
le

hu
pa

ya
an

m
en

ja
di

te

na
ga

pe

ng
aj

ar

di

pu
sa

t
ak

ad
em

i
JA

KI
M

,
ke

m
en

te
ria

n,
 a

ge
ns

i,
m

as
jid

 d
an

 su
ra

u.

•
 M

en
gu

as
ai

 k
ita

b-
ki

ta
b

ta
fs

ir
al

-Q
ur

an

da
n

m
an

ha
j a

l-m
uf

as
sir

un
.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

en
gg

ub
al

 m
od

ul
 d

an

pe
ny

el
id

ik
an

da

la
m

bi

da
ng

ta

fs
ir

al
-

Q
ur

an
.

•
 M

em
be

nt
an

g
ke

rt
as

ke

rja

be
rk

ai
ta

n
bi

da
ng

 ta
fs

ir
al

-Q
ur

an
.

•
 Be

rk
eu

pa
ya

an

m
en

er
aj

ui

pe
lb

ag
ai

pr

og
ra

m
 d

an
 a

kti
vi

ti
ke

m
ah

ira
n

ta
fs

ir
al

-
Q

ur
an

 s
ec

ar
a

be
rs

ep
ad

u
de

ng
an

 c
ek

ap

da
n

be
rk

es
an

.

•
 M

en
ja

di

pa
ka

r
ru

ju
k

da
la

m
 b

id
an

g
ta

fs
ir

al
-Q

ur
an

•
 Be

rk
on

gs
i k

ep
ak

ar
an

 d
an

 p
en

ga
la

m
an

de

ng
an

Ba

ha
gi

an
/

Ja
ba

ta
n/

Ag

en
si

la
in

un

tu
k

m
em

ba
nt

u
m

en
gh

as
ilk

an

pr
og

ra
m

ke

m
ah

ira
n

ta
fs

ir
al

-Q
ur

an

ya
ng

 e
fe

kti
f d

an
 le

bi
h

sis
te

m
ati

k.

•
 M

en
gh

as
ilk

an

st
ra

te
gi

da

n
da

sa
r-

da
sa

r
ba

ha
ru

ya

ng

se
su

ai

ke

ar
ah

ke

ce
m

er
la

ng
an

 ta
fs

ir
al

-Q
ur

an
 d

i d
al

am

da
n

lu
ar

 n
eg

ar
a.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

66

Ko
m

pe
te

ns
i 3

: P
en

ge
ta

hu
an

 d
an

 Pe
m

ah
am

an
 U

lu
m

 A
l-Q

ur
an

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ng
et

ah
ua

n
da

n
Pe

m
ah

am
an

 U
lu

m
 A

l-Q
ur

an
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
PP

T,
 IL

IM
, B

KH
L,

 B
ah

ag
ia

n
Pe

ny
el

id
ik

an
, B

ah
ag

ia
n

Da
kw

ah
 (M

as
jid

),
Ka

de
r J

AK
IM

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
te

nt
an

g
ke

pe
nti

ng
an

se

ja
ra

h
pe

rk
em

ba
ng

an

da
n

pe
nu

lis
an

 a
l-Q

ur
an

.

•
 Ke

bo
le

hu
pa

ya
an

m
en

ja
di

te

na
ga

pe

ng
aj

ar

di

pu
sa

t
ak

ad
em

ik

JA
KI

M
,

ke
m

en
te

ria
n,

 a
ge

ns
i,

m
as

jid
 d

an
 su

ra
u.

•
 M

en
gu

as
ai

 u
lu

m
 a

l-Q
ur

an
:

-

 As
ba

bu
n

N
uz

ul

-
 N

as
ak

h
da

n
M

an
su

kh

-
 Ta

fs
ir

Ta
kw

il
da

n
te

rje
m

ah
an

•
 Ke

bo
le

hu
pa

ya
an

m

en
gg

ub
al

m

od
ul

da

n
m

el
ak

sa
na

ka
n

pe
ny

el
id

ik
an

 d
al

am

bi
da

ng
 u

lu
m

 a
l-Q

ur
an

.

•
 M

em
be

nt
an

g
ke

rt
as

ke

rja

be
rk

ai
ta

n
bi

da
ng

 u
lu

m
 a

l-Q
ur

an
.

•
 M

en
er

aj
ui

pe

lb
ag

ai

pr
og

ra
m

da

n
ak

tiv
iti

 u
lu

m
 a

l-Q
ur

an
 se

ca
ra

 b
er

se
pa

du

de
ng

an
 ce

ka
p

da
n

be
rk

es
an

.

•
 M

en
ja

di

pa
ka

r
ru

ju
k

da
la

m
 b

id
an

g
ta

fs
ir

al
-Q

ur
an

.

•
 Be

rk
on

gs
i k

ep
ak

ar
an

 d
an

 p
en

ga
la

m
an

de

ng
an

 B
ah

ag
ia

n/
 O

rg
an

isa
si/

 A
ge

ns
i

la
in

un

tu
k

m
em

ba
nt

u
m

en
gh

as
ilk

an

pr
og

ra
m

ke

m
ah

ira
n

ul
um

al

-Q
ur

an

ya
ng

 e
fe

kti
f d

an
 le

bi
h

sis
te

m
ati

k.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

67

Ko
m

pe
te

ns
i 4

: P
en

ge
ta

hu
an

 d
an

 Pe
m

ah
am

an
 U

lu
m

 A
l-H

ad
ith

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ng
et

ah
ua

n
da

n
Pe

m
ah

am
an

 U
lu

m
 A

l-H
ad

ith
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
PP

T,
 IL

IM
, B

KH
L,

 B
ah

ag
ia

n
Pe

ny
el

id
ik

an
, B

ah
ag

ia
n

Da
kw

ah
 (M

as
jid

),
Ka

de
r J

AK
IM

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
te

nt
an

g
ke

pe
nti

ng
an

,
se

ja
ra

h
pe

rk
em

ba
ng

an

da
n

pe
nu

lis
an

 il
m

u
al

-H
ad

ith
.

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
te

nt
an

g
pe

m
ba

ha
gi

an
 d

an
 ti

ng
ka

ta
n

ha
di

th
.

•
 M

em
ah

am
i k

ita
b-

ki
ta

b
ha

di
th

•
 M

en
ge

ta
hu

i m
et

od
ol

og
i m

uh
ad

di
th

in
.

•
 M

em
pu

ny
ai

ilm

u
pe

ng
et

ah
ua

n
be

rk
en

aa
n

Ilm
u

Ha
di

th
 R

iw
ay

ah
:

-

 M
uk

ht
al

if
al

-H
ad

ith

-
 N

as
ak

h
da

n
M

an
su

kh
 H

ad
ith

-

 Gh
ar

ib
 H

ad
ith

-

 As
ba

bu
l W

ur
ud

 H
ad

ith

•
 M

em
pu

ny
ai

ilm

u
pe

ng
et

ah
ua

n
be

rk
en

aa
n

Ilm
u

Ha
di

th
 D

ira
ya

h:

-
 M

uk
ht

al
if

al
-H

ad
ith

-

 Ila
l a

l-h
ad

ith

-
 Ri

ja
l A

l-H
ad

ith

-
 Al

-Ja
rh

 w
a

Ta
’d

il

•
 Ke

bo
le

hu
pa

ya
an

m

en
gg

ub
al

m

od
ul

da

n
m

el
ak

sa
na

ka
n

pe
ny

el
id

ik
an

 d
al

am

bi
da

ng
 u

lu
m

 A
l-H

ad
ith

.

•
 M

em
be

nt
an

g
ke

rt
as

ke

rja

be
rk

ai
ta

n
bi

da
ng

 u
lu

m
 a

l-H
ad

ith
.

•
 M

en
er

aj
ui

 p
el

ba
ga

i p
ro

gr
am

 d
an

 a
kti

vi
ti

ul
um

al

-h
ad

ith

se
ca

ra

be
rs

ep
ad

u
de

ng
an

 ce
ka

p
da

n
be

rk
es

an
.

•
 M

en
ja

di

pa
ka

r
ru

ju
k

da
la

m
 b

id
an

g
te

rje
m

ah
an

 d
an

 sy
ar

ah
 a

l-H
ad

ith
.

•
 Be

rk
on

gs
i k

ep
ak

ar
an

 d
an

 p
en

ga
la

m
an

de

ng
an

Ba

ha
gi

an
/

Ja
ba

ta
n/

Ag

en
si

la
in

un

tu
k

m
em

ba
nt

u
m

en
gh

as
ilk

an

pr
og

ra
m

ke

m
ah

ira
n

ul
um

al

-H
ad

ith

ya
ng

 e
fe

kti
f d

an
 le

bi
h

sis
te

m
ati

k.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

68

Ko
m

pe
te

ns
i 5

: P
en

ge
ta

hu
an

 d
an

 Pe
m

ah
am

an
 Ta

kh
rij

 A
l-H

ad
ith

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ng
et

ah
ua

n
da

n
Pe

m
ah

am
an

 T
ak

hr
ij

Al
-H

ad
ith

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
be

rk
ai

ta
n

PP
T,

 IL
IM

, B
KH

L,
 B

ah
ag

ia
n

Pe
ny

el
id

ik
an

, B
ah

ag
ia

n
Da

kw
ah

 (M
as

jid
),

Ka
de

r J
AK

IM

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
te

nt
an

g
ke

pe
nti

ng
an

,
se

ja
ra

h
pe

rk
em

ba
ng

an
,

pe
nu

lis
an

 i
lm

u
ha

di
th

,
pe

m
ba

ha
gi

an

da
n

tin
gk

at
an

 h
ad

ith
.

•
 M

em
pu

ny
ai

ilm

u
pe

ng
et

ah
ua

n
be

rk
en

aa
n

Ilm
u

Ha
di

th
 R

iw
ay

ah
 d

an

Ilm
u

Di
ra

ya
h.

•
 Pe

ng
ua

sa
an

 p
en

ge
ta

hu
an

 m
en

da
la

m

da
la

m

bi
da

ng

ha
di

th

da
n

sa
in

sn
ya

te

rm
as

uk

ke
ce

rd
as

an

un
tu

k
m

en
ga

na
lis

is
pe

m
ik

ira
n

da
n

id
ea

 d
ar

i
su

m
be

r-s
um

be
r k

la
sik

 d
an

 m
od

en
.

•
 Ke

up
ay

aa
n

da
la

m

m
en

ga
na

lis
is

da
n

m
en

sin
te

sis
 p

er
be

za
an

 p
rin

sip
, fi

ki
ra

n,

id
ea

 d
ar

i s
um

be
r

kl
as

ik
 (

tu
ra

th
)

se
rt

a
su

m
be

r-s
um

be
r m

od
en

.

•
 M

en
ge

ta
hu

i m
et

od
ol

og
i m

uh
ad

di
th

in
.

•
 Pe

ny
el

id
ik

an

da
la

m

sa
in

s
ha

di
th

,
su

m
be

r
da

n
ka

ed
ah

ny
a

da
ri

pe
rs

pe
kti

f
pe

m
ah

am
an

 d
an

 p
em

ah
am

an
 te

ks
ny

a.

•
 Ke

up
ay

aa
n

un
tu

k
m

en
er

ap
ka

n
pr

in
sip

,
te

or
i

da
n

ka
ed

ah

al
-H

ad
ith

da

n
sa

in
sn

ya
 k

ep
ad

a
isu

 k
on

te
m

po
ra

ri
ya

ng

be
rk

ai
ta

n.

•
 M

am
pu

m

en
ye

di
ak

an

pe
ny

el
es

ai
an

al

te
rn

ati
f

be
rd

as
ar

ka
n

pe
ny

el
id

ik
an

ya

ng
 se

su
ai

 d
an

 b
er

ta
ng

gu
ng

ja
w

ab
.

•
 Ke

bo
le

hu
pa

ya
an

 m
en

ja
di

pa

ka
r

ru
ju

k
da

la
m

 b
id

an
g

Ta
fs

ir
al

-H
ad

ith
.

•
 Be

rk
on

gs
i k

ep
ak

ar
an

 d
an

 p
en

ga
la

m
an

de

ng
an

Ba

ha
gi

an
/

Ja
ba

ta
n/

Ag

en
si

la
in

un

tu
k

m
em

ba
nt

u
m

en
gh

as
ilk

an

pr
og

ra
m

 k
em

ah
ira

n
ta

kh
rij

 a
l-h

ad
ith

ya

ng
 e

fe
kti

f d
an

 le
bi

h
sis

te
m

ati
k.

•
 Ke

up
ay

aa
n

un
tu

k
m

en
ja

di
 p

en
gg

ub
al

m

od
ul

 m
en

gi
ku

t
ke

se
su

ai
an

 p
er

in
gk

at

pe
ng

aj
ia

n
da

n
pe

m
be

la
ja

ra
n.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

69

Komponen Kompetensi Fungsian
Kategori Khusus
Bidang Teras Akidah dan Aliran Pemikiran
Definisi Kompetensi Mempunyai pengetahuan, kemahiran dan keupayaan untuk merancang,

mengurus, membangun, memastikan keberhasilan serta menilai program,
mengurus aktiviti penyelidikan dan aktiviti keilmuan kepada kumpulan
sasar seperti agensi kerajaan, agensi korporat, NGO Islam, Karyawan,
pelajar IPTA/IPTS, dan lain-lain masyarakat awam Islam secara umum.
• Akidah Ahli Sunnah Wal Jamaah (ASWJ)
• Tasawuf
• Aliran Pemikiran dan Firqah

Nama Kompetensi 1. Pemantapan Akidah Ahli Sunnah Wal Jamaah (ASWJ)
2. Pengetahuan dan Pemantapan Tasawuf
3. Pengetahuan dan Kemahiran Perbandingan Agama
4. Kefahaman Aliran Pemikiran dan Firqah
5. Pemantauan Ajaran Sesat
6. Penyelidikan Ideologi Semasa

Bahagian JAKIM yang
berkaitan bidang
teras ini

1.  Bahagian Penyelidikan
2.  Bahagian Dakwah
3.   Institut Latihan Islam Malaysia

(ILIM)
4.  PPT (DQ, IPDAS, IKMAS)
5.   Bahagian Keurusetiaan dan

Hubungan Luar (BKHL)
6.  JAKIM Sabah
7.  JAKIM Sarawak
8.  Kader JAKIM

Rujukan dokumen TRM JAKIM
mengikut fungsian penempatan

Bidang Teras 2: Akidah dan Aliran Pemikiran
KA

M
U

S
KO

M
PE

TE
N

SI
 JA

KI
M

70

Ko
m

pe
te

ns
i 1

: P
em

an
ta

pa
n

Ak
id

ah
 A

hl
i S

un
na

h
W

al
 Ja

m
aa

h
(A

SW
J)

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

m
an

ta
pa

n
Ak

id
ah

 A
hl

i S
un

na
h

W
al

 Ja
m

aa
h

(A
SW

J)
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
PP

T,
 IL

IM
, B

KH
L,

 B
ah

ag
ia

n
Pe

ny
el

id
ik

an
, B

ah
ag

ia
n

Da
kw

ah
, J

AK
IM

 S
ab

ah
, J

AK
IM

 S
ar

aw
ak

, K
ad

er
 JA

KI
M

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
pu

ny
ai

 p
en

ge
ta

hu
an

 d
an

 k
ef

ah
am

an
 j

el
as

m

en
ge

na
i d

isi
pl

in
 il

m
u

ak
id

ah
 A

SW
J d

an
  k

on
se

p
AS

W
J a

ru
s p

er
da

na
 ia

itu
 A

ki
da

h
m

en
gi

ku
t k

ae
da

h
As

ha
ira

h
da

n
M

at
ur

id
ia

h,
 F

iq
h

m
en

gi
ku

t m
et

od
e

Im
am

 S
ha

fe
i s

eb
ag

ai
 k

eu
ta

m
aa

n,
 M

al
ik

i,
Ha

na
fi

da
n

Ha
nb

al
i d

an
 Ta

sa
w

uf
 m

en
gi

ku
t m

et
od

e
Im

am

Ju
na

id
, a

l-G
ha

za
li

da
n

ta
sa

w
uf

 m
uk

ta
ba

r.

•
 Ke

bo
le

hu
pa

ya
an

m

en
ge

ta
hu

i
da

n
m

em
ah

am
i

Ak
id

ah

AS
W

J
be

rd
as

ar
ka

n
ki

ta
b-

ki
ta

b
ak

id
ah

AS

W
J.

•
 M

en
ge

ta
hu

i d
an

 m
em

ah
am

i d
en

ga
n

je
la

s k
ed

ud
uk

an

Isl
am

 d
al

am
 p

eg
an

ga
n

AS
W

J
da

la
m

 p
er

le
m

ba
ga

an

ne
ge

ri-
ne

ge
ri.

•
 M

en
ge

ta
hu

i
da

n
m

em
ah

am
i

pe
ga

ng
an

ak

id
ah

AS

W
J

se
ba

ga
i

da
sa

r
Isl

am
 d

i
ne

ga
ra

 d
an

 J
AK

IM

ad
al

ah
 b

ad
an

 p
en

ye
la

ra
s

Ag
am

a
Isl

am
 d

i p
er

in
gk

at

pe
rs

ek
ut

ua
n.

•
 M

en
ge

ta
hu

i
da

n
m

em
ah

am
i

de
ng

an

je
la

s
ta

ng
gu

ng
ja

w
ab

JA

KI
M

se

ba
ga

i
ba

da
n

ya
ng

be

rta
ng

gu
ng

ja
w

ab
 te

rh
ad

ap
 M

aj
lis

 R
aj

a-
Ra

ja
 (M

RR
)

da
n

M
aj

lis
 K

eb
an

gs
aa

n
Ba

gi
 H

al
 E

hw
al

 U
ga

m
a

Isl
am

M

al
ay

sia
 (M

KI
) b

er
ka

ita
n

Ag
am

a
Isl

am
.

•
 M

en
ge

ta
hu

i
da

n
m

em
ah

am
i

de
ng

an
 j

el
as

 J
AK

IM

se
ba

ga
i

Ba
da

n
Pe

ny
el

ar
as

 d
al

am
 h

al
 b

er
ka

ita
n

Ag
am

a
Isl

am
.

•
 Ke

bo
le

hu
pa

ya
an

 m
er

an
ca

ng
 d

an
 m

en
gu

ru
s

po
gr

am

da
n

ak
tiv

iti

ke
fa

ha
m

an

da
n

pe
nj

el
as

an
 a

ki
da

h
AS

W
J.

•
 Be

rk
eu

pa
ya

an
 m

em
ah

am
i d

an
 m

en
ga

pl
ik

as
i

ke
fa

ha
m

an

ak
id

ah

AS
W

J
da

la
m

m

el
ak

sa
na

ka
n

tu
ga

s P
HE

I.

•
 M

en
ge

ta
hu

i
da

n
m

em
ah

am
i

ci
ri-

ci
ri

al
ira

n
pe

m
ik

ira
n

m
od

en

ya
ng

be

rt
en

ta
ng

an

de
ng

an

pe
ga

ng
an

ak

id
ah

AS

W
J

de
ng

an

je
la

s.

•
 M

en
ge

ta
hu

i
da

n
m

em
ah

am
i

de
ng

an
 j

el
as

ak

ta
,

un
da

ng
-u

nd
an

g,

pe

ra
tu

ra
n

da
n

ga
ris

pa

nd
ua

n
be

rk
ai

ta
n

ya
ng

se

da
ng

be

rk
ua

tk
ua

sa
.

•
 M

en
ge

ta
hu

i
ra

ka
n

st
ra

te
gi

k
ya

ng
 t

er
lib

at

da
la

m
 H

al
 E

hw
al

 Is
la

m
.

•
 Ke

bo
le

hu
pa

ya
an

m

em
ah

am
i

ki
ta

b
tu

ra
th

ak

id
ah

.

•
 Ke

bo
le

hu
pa

ya
an

m

en
ga

nj
ur

ka
n

da
n

m
en

ge
na

l
pa

sti

ka
nd

un
ga

n
pr

og
ra

m

m
en

gi
ku

t
ke

pe
rlu

an
 s

as
ar

an
 d

an
 k

ep
er

lu
an

se

m
as

a.

•
 M

en
gu

as
ai

 m
et

od
 d

an
 m

em
ah

am
i

ki
ta

b
tu

ra
th

 a
ki

da
h.

•
 M

em
pu

ny
ai

ke

m
ah

ira
n

m
en

da
la

m

m
en

ge
na

i
Ag

am
a

Is
la

m

da
n

m
am

pu

m
en

gu
ru

sk
an

 i
su

-is
u

be
rk

ai
ta

n
ha

l
eh

w
al

Ag

am
a

Is
la

m
.

•
 M

er
an

gk
a

da
n

m
en

ja
la

nk
an

 p
en

ye
lid

ik
an

ke

 a
ra

h
st

ra
te

gi
 m

em
pe

rk
uk

uh
 A

SW
J

ar
us

pe

rd
an

a.

•
 Be

ru
pa

ya
 m

en
gk

aj
i,

m
en

ila
i,

m
en

ga
na

lis
is

da
n

m
er

um
us

ke

bo
le

hl
ak

sa
na

an

pr
og

ra
m

 d
an

 a
kti

vi
ti

da
n

m
en

ca
da

ng
ka

n
pe

na
m

ba
ha

n
at

au
 p

er
ub

ah
an

.

•
 Be

ru
pa

ya

m
em

be
nt

an
gk

an

ke
rt

as

ke
rja

be

rk
ai

ta
n

ak
id

ah
 A

SW
J.

•
 M

em
pu

ny
ai

ke

m
ah

ira
n

un
tu

k
m

en
ge

na
l

pa
sti

 is
u-

isu
 b

er
ka

ita
n

ak
id

ah
 A

SW
J

da
la

m

ka
la

ng
an

 m
as

ya
ra

ka
t s

am
a

ad
a

di
 p

er
in

gk
at

ne

ge
ri

at
au

 p
er

se
ku

tu
an

.

•
 M

em
pu

ny
ai

 k
em

ah
ira

n
un

tu
k

m
em

be
rik

an

pe
nj

el
as

an

te
rh

ad
ap

isu

-is
u

be
rk

ai
ta

n
ak

id
ah

 A
SW

J d
en

ga
n

je
la

s.

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
tin

gg
i

be
rk

ai
ta

n
ha

l e
hw

al
 A

ga
m

a
Is

la
m

 d
an

isu

-is
u

ya
ng

 b
er

ka
ita

nn
ya

 d
i p

er
in

gk
at

ne

ge
ri

da
n

pe
rs

ek
ut

ua
n.

•
 M

em
pu

ny
ai

 p
en

ge
ta

hu
an

 ti
ng

gi
 d

an

m
en

da
la

m
 b

er
ka

ita
n

ak
id

ah
 i

sla
m

ia
h

da
n

isu
-is

u
ya

ng
 b

er
la

ku
 d

al
am

 n
eg

ar
a.

•
 M

am
pu

 m
er

an
gk

a
da

n
m

en
ge

na
l p

as
ti

ca
da

ng
an

 p
en

am
ba

hb
ai

ka
n

be
rk

ai
ta

n
ha

l e
hw

al
 A

ga
m

a
Is

la
m

.

•
 Be

rk
on

gs
i k

ep
ak

ar
an

 d
an

 p
en

ga
la

m
an

de

ng
an

 B
ah

ag
ia

n/
 O

rg
an

isa
si/

 A
ge

ns
i

la
in

 u
nt

uk
 m

em
ba

nt
u

m
en

gh
as

ilk
an

pr

og
ra

m

ya
ng

ef

ek
tif

da

n
le

bi
h

sis
te

m
ati

k.

•
 M

en
ja

di
 p

ak
ar

 ru
ju

k
ak

id
ah

 a
ta

u
pa

ne
l

da
la

m
 ja

w
at

an
ku

as
a

ya
ng

 b
er

ka
ita

n.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

71

Ko
m

pe
te

ns
i 2

: P
en

ge
ta

hu
an

 d
an

 Pe
m

an
ta

pa
n

Ta
sa

w
uf

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ng
et

ah
ua

n
da

n
 P

em
an

ta
pa

n
Ta

sa
w

uf

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
be

rk
ai

ta
n

PP
T,

 IL
IM

, B
KH

L,
 B

ah
ag

ia
n

Pe
ny

el
id

ik
an

, B
ah

ag
ia

n
Da

kw
ah

, J
AK

IM
 S

ab
ah

, J
AK

IM
 S

ar
aw

ak
, K

ad
er

 JA
KI

M

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
da

n
ke

fa
ha

m
an

 j
el

as

 m
en

ge
na

i
di

sip
lin

ta

sa
w

uf
.

•
 M

en
ge

ta
hu

i
da

n
m

em
ah

am
i

as
as

ta

sa
w

uf
 d

an
 a

lir
an

 su
fi

m
uk

ta
ba

r.

•
 M

en
ge

ta
hu

i
ki

ta
b-

ki
ta

b
ta

sa
w

uf
 y

an
g

m
uk

ta
ba

r.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
em

ah
am

i
da

n
m

en
gu

as
ai

isu

-is
u

ta
sa

w
uf

da

n
m

en
ja

w
ab

 is
u

be
rb

an
gk

it.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

ge
na

l
pa

sti

be
nt

uk
 p

ro
gr

am
 d

an
 a

kti
vi

ti
m

en
gi

ku
t

ke
pe

rlu
an

sa

sa
ra

n
da

n
ke

pe
rlu

an

se
m

as
a

ya
ng

 b
er

se
su

ai
an

.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

ja
di

te

na
ga

pe

nc
er

am
ah

 d
an

 te
na

ga
 p

en
ga

ja
r .

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

en
ge

na
lp

as
ti

da
n

m
er

an
gk

a
st

ra
te

gi
,

m
en

gk
aj

i,
m

en
ila

i,
m

en
ga

na
lis

is
da

n
m

er
um

us

ke
bo

le
hl

ak
sa

na
an

ya

ng

se
su

ai

ke

ar
ah

 m
er

ea
lis

as
ik

an
 k

eb
er

ha
sil

an
 d

an

m
at

la
m

at
 p

ro
gr

am
 d

an
 a

kti
vi

ti.

•
 M

em
be

nt
an

gk
an

 ke
rt

as
 ke

rja
 b

er
ka

ita
n

bi
da

ng
 ta

sa
w

uf
.

•
 M

en
er

aj
ui

pe

lb
ag

ai

pr
og

ra
m

da

n
ak

tiv
iti

 se
ca

ra
 b

er
se

pa
du

 d
en

ga
n

ce
ka

p
da

n
be

rk
es

an
.

•
 Be

rk
ep

ak
ar

an

m
er

an
gk

a
st

ra
te

gi

m
em

pe
rk

uk
uh

ta

sa
w

uf

m
uk

ta
ba

r
m

el
al

ui

pe
nd

ek
at

an

so
lu

si
ba

gi

m
en

an
ga

ni
 is

u-
isu

.

•
 Be

rk
on

gs
i k

ep
ak

ar
an

 d
an

 p
en

ga
la

m
an

de

ng
an

 B
ah

ag
ia

n/
 O

rg
an

isa
si/

 A
ge

ns
i

la
in

un

tu
k

m
em

ba
nt

u
m

en
gh

as
ilk

an

pr
og

ra
m

ya

ng

ef
ek

tif

da
n

le
bi

h
sis

te
m

ati
k.

•
 M

en
ja

di
 p

ak
ar

 r
uj

uk
 b

id
an

g
ta

sa
w

uf

at
au

 p
an

el
 d

al
am

 j
aw

at
an

ku
as

a
ya

ng

be
rk

ai
ta

n.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

72

Ko
m

pe
te

ns
i 3

: P
en

ge
ta

hu
an

 d
an

 K
em

ah
ira

n
Pe

rb
an

di
ng

an
 A

ga
m

a

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ng
et

ah
ua

n
da

n
Ke

m
ah

ira
n

Pe
rb

an
di

ng
an

 A
ga

m
a

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
be

rk
ai

ta
n

Ba
ha

gi
an

 P
en

ye
lid

ik
an

, P
PT

, I
LI

M
, J

AK
IM

 S
ab

ah
, J

AK
IM

 S
ar

aw
ak

, K
ad

er
 JA

KI
M

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
da

n
ke

fa
ha

m
an

 j
el

as

 m
en

ge
na

i
di

sip
lin

ilm

u
pe

rb
an

di
ng

an
 a

ga
m

a.

•
 M

en
ge

ta
hu

i
da

n
m

em
ah

am
i

ke
du

du
ka

n
Is

la
m

 d
al

am
 p

er
le

m
ba

ga
an

se

ba
ga

i
pu

nc
a

ku
as

a
pe

nt
ad

bi
ra

n
Ha

l
Eh

w
al

 Is
la

m
.

•
 Be

rk
eu

pa
ya

an

m
em

ah
am

i
da

n
m

en
gu

as
ai

isu

-is
u

ya
ng

be

rk
ai

ta
n

de
ng

an
 p

er
ba

nd
in

ga
n

ag
am

a.

•
 Ke

bo
le

hu
pa

ya
an

m

en
ge

na
l

pa
sti

ka

nd
un

ga
n

pr
og

ra
m

m

en
gi

ku
t

ke
pe

rlu
an

sa

sa
ra

n
da

n
ke

pe
rlu

an

se
m

as
a.

•
 Ke

bo
le

hu
pa

ya
an

m

en
ja

di

te
na

ga

pe
nc

er
am

ah

JA
KI

M

be
rk

ai
ta

n
pe

rb
an

di
ng

an
 a

ga
m

a.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

en
ge

na
lp

as
ti

da
n

m
er

an
gk

a
st

ra
te

gi

ya
ng

se

su
ai

m

en
an

ga
ni

 is
u-

isu
 a

nt
ar

a
ag

am
a.

•
  Be

rk
em

ah
ira

n
m

en
gk

aj
i,

m
en

ila
i,

m
en

ga
na

lis
is

da
n

m
er

um
us

ke

bo
le

hl
ak

sa
na

an
 p

ro
gr

am
 d

an
 a

kti
vi

ti
da

n
m

en
ca

da
ng

ka
n

pe
na

m
ba

ha
n

at
au

pe

ru
ba

ha
n.

•
  Be

rk
em

ah
ira

n
m

em
be

nt
an

g
ke

rt
as

ke

rja
 d

an
 m

en
ga

da
ka

n
di

al
og

 d
en

ga
n

w
ak

il
ke

tu
a

ag
am

a
la

in
.

•
 Be

rk
on

gs
i k

ep
ak

ar
an

 d
an

 p
en

ga
la

m
an

de

ng
an

 B
ah

ag
ia

n/
 O

rg
an

isa
si/

 A
ge

ns
i

la
in

un

tu
k

m
em

ba
nt

u
m

en
gh

as
ilk

an

pr
og

ra
m

ya

ng

ef
ek

tif

da
n

le
bi

h
sis

te
m

ati
k.

•
 M

en
ja

di

pa
ka

r
ru

ju
k

bi
da

ng

pe
rb

an
di

ng
an

 a
ga

m
a

at
au

 p
an

el
 d

al
am

ja

w
at

an
ku

as
a

ya
ng

 b
er

ka
ita

n.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

73

Ko
m

pe
te

ns
i 4

: K
ef

ah
am

an
 A

lir
an

 Pe
m

ik
ira

n
da

n
Fi

rq
ah

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Ke

fa
ha

m
an

 A
lir

an
 P

em
ik

ira
n

da
n

Fi
rq

ah
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
PP

T,
 IL

IM
, B

KH
L,

 B
ah

ag
ia

n
Pe

ny
el

id
ik

an
, B

ah
ag

ia
n

Da
kw

ah
, J

AK
IM

 S
ab

ah
, J

AK
IM

 S
ar

aw
ak

, K
ad

er
 JA

KI
M

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
da

n
ke

fa
ha

m
an

 j
el

as

 m
en

ge
na

i
di

sip
lin

ilm

u
pe

m
ik

ira
n

Is
la

m
.

•
 M

en
ge

ta
hu

i
da

n
m

em
ah

am
i

ke
du

du
ka

n
Is

la
m

 d
al

am
 p

er
le

m
ba

ga
an

se

ba
ga

i
pu

nc
a

ku
as

a
pe

nt
ad

bi
ra

n
Ha

l
Eh

w
al

 Is
la

m
.

•
 M

en
ge

ta
hu

i
da

n
m

em
ah

am
i

ka
nd

un
ga

n
ki

ta
b

kl
as

ik
 m

en
ge

na
i a

lir
an

pe

m
ik

ira
n

:
al

-F
ar

q
Ba

in
 a

l-F
ira

q
ol

eh

al
-B

ag
hd

ad
i,

Ta
rik

h
al

-M
az

ah
ib

al

-
Is

la
m

iy
ya

h
ol

eh
 Im

am
 A

bu
 Z

ah
ra

h.

•
 Ke

bo
le

hu
pa

ya
an

m

en
gu

as
ai

ki

ta
b-

ki
ta

b
kl

as
ik

 d
an

 m
od

en
 b

id
an

g
al

ira
n

pe
m

ik
ira

n.

•
 Ke

bo
le

hu
pa

ya
an

m

en
ge

na
l

pa
sti

be

nt
uk

pr

og
ra

m
,

m
er

an
ca

ng

da
n

m
en

gu
ru

s
ka

nd
un

ga
n

pr
og

ra
m

m

en
gi

ku
t

ke
pe

rlu
an

sa

sa
ra

n
da

n
ke

pe
rlu

an
 s

em
as

a
pr

og
ra

m
 p

em
ur

ni
an

ak

id
ah

 d
an

 a
lir

an
 p

em
ik

ira
n.

•
 Ke

bo
le

hu
pa

ya
an

m

en
ja

di

te
na

ga

pe
nc

er
am

ah

JA
KI

M

be
rk

ai
ta

n
al

ira
n

da
n

pe
m

ik
ira

n
 d

an
 fi

rq
ah

.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

er
an

gk
a

st
ra

te
gi

m

en
an

ga
ni

 is
u-

isu
 a

lir
an

 p
em

ik
ira

n.

•
  Be

rk
em

ah
ira

n
m

en
gk

aj
i,

m
en

ila
i,

m
en

ga
na

lis
is

da
n

m
er

um
us

ke

bo
le

hl
ak

sa
na

an
 p

ro
gr

am
 d

an
 a

kti
vi

ti
se

rt
a

m
en

ca
da

ng
ka

n
pe

na
m

ba
ha

n
at

au
 p

er
ub

ah
an

.

•
 M

em
be

nt
an

gk
an

 ke
rt

as
 ke

rja
 b

er
ka

ita
n

isu
-is

u
pe

m
ik

ira
n.

•
 M

en
er

aj
ui

pe

lb
ag

ai

pr
og

ra
m

da

n
ak

tiv
iti

di

ba

w
ah

se

lia
an

se

ca
ra

be

rs
ep

ad
u

de
ng

an
 ce

ka
p

da
n

be
rk

es
an

.

•
 Be

rk
on

gs
i k

ep
ak

ar
an

 d
an

 p
en

ga
la

m
an

de

ng
an

 B
ah

ag
ia

n/
 O

rg
an

isa
si/

 A
ge

ns
i

la
in

un

tu
k

m
em

ba
nt

u
m

en
gh

as
ilk

an

pr
og

ra
m

ya

ng

ef
ek

tif

da
n

le
bi

h
sis

te
m

ati
k.

•
 M

en
ja

di
 p

ak
ar

 ru
ju

k
ak

id
ah

 a
ta

u
pa

ne
l

da
la

m
 ja

w
at

an
ku

as
a

ya
ng

 b
er

ka
ita

n.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

74

Ko
m

pe
te

ns
i 5

: P
em

an
ta

ua
n

Aj
ar

an
 Se

sa
t

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

m
an

ta
ua

n
Aj

ar
an

 S
es

at
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
Ba

ha
gi

an
 P

en
ye

lid
ik

an
, J

AK
IM

 S
ab

ah
, J

AK
IM

 S
ar

aw
ak

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
da

n
ke

fa
ha

m
an

 j
el

as

 m
en

ge
na

i
di

sip
lin

ilm

u
AS

W
J.

•
 M

en
ge

ta
hu

i
as

as
 d

an
 c

iri
-c

iri
 a

ja
ra

n
se

sa
t d

an
 fa

tw
a

ya
ng

 b
er

ka
ita

n
de

ng
an

aj

ar
an

 se
sa

t.

•
 Bo

le
h

m
en

ge
ta

hu
i

da
n

m
em

ah
am

i
ka

nd
un

ga
n

ki
ta

b
kl

as
ik

 m
en

ge
na

i a
lir

an

pe
m

ik
ira

n:
 a

l-F
ar

q
Ba

in
 a

l-F
ira

q
ol

eh

al
-B

ag
hd

ad
i.

•
 Ke

bo
le

hu
pa

ya
an

m

em
ah

am
i

da
n

m
en

gu
as

ai

as
as

da

n
ci

ri-
ci

ri
aj

ar
an

se

sa
t.

•
 Ke

bo
le

hu
pa

ya
an

m

er
an

ca
ng

da

n
m

en
gu

ru
s p

ro
gr

am
 p

em
ur

ni
an

 a
ki

da
h.

•
 Bo

le
h

m
en

ge
na

l
pa

sti

ka
nd

un
ga

n
pr

og
ra

m
 m

en
gi

ku
t

ke
pe

rlu
an

 s
as

ar
an

da

n
ke

pe
rlu

an
 se

m
as

a.

•
 Bo

le
h

m
en

ye
di

ak
an

pe

la
n

tin
da

ka
n,

ke

rt
as

 k
er

ja
,

ca
rt

a
al

ir,
 g

ar
is

pa
nd

ua
n

da
n

te
m

po
h

pe
la

ks
an

aa
n,

 m
en

yi
ap

ka
n

an
gg

ar
an

be

la
nj

aw
an

da

n
su

m
be

r
ke

w
an

ga
n

pr
og

ra
m

.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

en
ge

na
l p

as
ti

 c
iri

-c
iri

da

n
m

od
us

 o
pe

ra
nd

i a
ja

ra
n

se
sa

t.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

en
gk

aj
i,

m
en

ila
i,

m
en

ga
na

lis
is

da
n

m
er

um
us

ke

bo
le

hl
ak

sa
na

an
 p

ro
gr

am
 d

an
 a

kti
vi

ti
da

n
m

en
ca

da
ng

ka
n

pe
na

m
ba

ha
n

at
au

pe

ru
ba

ha
n.

•
 M

em
be

nt
an

gk
an

 ke
rt

as
 ke

rja
 b

er
ka

ita
n

isu
-is

u
pe

m
ik

ira
n.

•
 M

en
ga

da
ka

n
se

si
di

al
og

de

ng
an

pe

nd
ok

on
g

id
eo

lo
gi

m

od
en

ya

ng

be
rc

an
gg

ah
 d

en
ga

n
ak

id
ah

 A
SW

J.

•
 Be

rk
ep

ak
ar

an

m
er

an
gk

a
st

ra
te

gi

m
en

an
ga

ni
 d

an
 m

em
ba

nt
er

as
 i

su
-is

u
aj

ar
an

 se
sa

t.

•
 Be

rk
ep

ak
ar

an

da
la

m

pe
m

ul
ih

an

isu
-

isu
 a

ja
ra

n
se

sa
t d

an
 p

en
de

ka
ta

n
so

lu
si

st
ra

te
gi

k.

•
 Be

rk
on

gs
i k

ep
ak

ar
an

 d
an

 p
en

ga
la

m
an

se

rt
a

m
en

er
aj

ui
 p

el
ba

ga
i p

ro
gr

am
 d

an

ak
tiv

iti
 se

ca
ra

 b
er

se
pa

du
 d

en
ga

n
ce

ka
p

da
n

be
rk

es
an

.

•
 M

en
ja

di
 p

ak
ar

 ru
ju

k
ak

id
ah

 a
ta

u
pa

ne
l

da
la

m
 ja

w
at

an
ku

as
a

ya
ng

 b
er

ka
ita

n.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

75

Ko
m

pe
te

ns
i 6

: P
en

ye
lid

ik
an

 Id
eo

lo
gi

 Se
m

as
a

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ny
el

id
ik

an
 Id

eo
lo

gi
 S

em
as

a
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
Ba

ha
gi

an
 P

en
ye

lid
ik

an
, J

AK
IM

 S
ab

ah
, J

AK
IM

 S
ar

aw
ak

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

en
ge

ta
hu

i
da

n
m

em
ah

am
i

id
eo

lo
gi

-
id

eo
lo

gi
 m

od
en

 d
an

 p
as

ca
m

od
er

ni
sm

e.

•
 M

en
ge

ta
hu

i
da

n
m

em
ah

am
i

be
nt

uk
-

be
nt

uk
 p

em
ik

ira
n

m
od

en
 (i

de
ol

og
i d

an

fa
lsa

fa
h)

 y
an

g
m

en
ye

le
w

en
g

da
rip

ad
a

AS
W

J
se

pe
rti

 f
al

sa
fa

h
pe

re
nn

ia
lis

m
e,

id

eo
lo

gi

lib
er

al
ism

e,

pl
ur

al
ism

e,

sp
iri

tu
al

ism
e.

•
 M

en
ge

ta
hu

i n
am

a-
na

m
a

to
ko

h
be

se
rt

a
al

ira
n

fa
lsa

fa
h

m
as

in
g-

m
as

in
g

se
rt

a
bu

ku
-b

uk
u

da
la

m

bi
da

ng

id
eo

lo
gi

m

od
en

 d
an

 p
ac

am
od

en
ism

e.

•
 M

er
an

ca
ng

da

n
m

en
gu

ru
s

pr
og

ra
m

se

rt
a

ak
tiv

iti
 p

en
ye

lid
ik

an
 d

an
 p

ro
gr

am

pe
ne

ra
ng

an
 k

ep
ad

a
m

as
ya

ra
ka

t a
w

am
.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

ge
na

l
pa

sti

be
nt

uk
-b

en
tu

k
aj

ar
an

ba

ru

ya
ng

m

en
ye

le
w

en
g

da
rip

ad
a

ak
id

ah
 A

SW
J.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

ja
di

te

na
ga

pe

nc
er

am
ah

da

n
te

na
ga

pe

ng
aj

ar

JA
KI

M
 b

er
ka

ita
n

id
eo

lo
gy

 se
m

as
a.

•
 Be

ru
pa

ya

m
er

an
gk

a
st

ra
te

gi

m
en

an
ga

ni
 is

u-
isu

 id
eo

lo
gi

 m
od

en
 d

an

pa
ca

m
od

en
ism

e
da

n
m

er
an

gk
a

so
lu

si
da

n
pe

m
ul

ih
an

 is
u-

isu
 id

eo
lo

gi
 m

od
en

.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

en
ge

na
l

pa
sti

ca

da
ng

an

pi
nd

aa
n,

pe

na
m

ba
ik

an

da
n

tid
ak

an

pe

nc
eg

ah
an

ke

pa
da

m

as
ya

ra
ka

t a
w

am
 Is

la
m

.

•
 Be

ru
pa

ya
 m

em
be

nt
an

gk
an

 k
er

ta
s k

er
ja

be

rk
ai

ta
n

pe
ny

el
ew

en
ga

n
id

eo
lo

gi
 d

an

fa
lsa

fa
h.

•
 Be

rk
ep

ak
ar

an

m
er

an
gk

a
st

ra
te

gi

m
en

an
ga

ni
,

m

em
ba

nt
er

as

da
n

pe
m

ul
ih

an
 is

u-
isu

 id
eo

lo
gi

 m
od

en
 d

an

pa
ca

m
od

en
ism

e.

•
 Be

rk
on

gs
i k

ep
ak

ar
an

 d
an

 p
en

ga
la

m
an

se

rt
a

m
en

er
aj

ui
 p

el
ba

ga
i p

ro
gr

am
 d

an

ak
tiv

iti
 se

ca
ra

 b
er

se
pa

du
 d

en
ga

n
ce

ka
p

da
n

be
rk

es
an

.

•
 M

en
ja

di
 p

ak
ar

 ru
ju

k
ak

id
ah

 a
ta

u
pa

ne
l

da
la

m
 ja

w
at

an
ku

as
a

ya
ng

 b
er

ka
ita

n.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

76

Komponen Kompetensi Fungsian
Kategori Khusus
Bidang Teras Pengurusan Siyasah Syar’iyyah
Definisi Kompetensi Keupayaan mengurus siyasah syar’iyyah melalui pengurusan dan

pentadbiran Hal Ehwal Islam, kepimpinan Islam, maqasid syariah,
pengurusan antarabangsa, pengurusan Institusi Islam, pengurusan
kekeluargaan Islam, pengurusan masjid dan pengurusan keimaman.

Nama Kompetensi 1. Pengurusan Masjid
2. Kepimpinan Islam
3. Perhubungan Antarabangsa Negara-Negara Islam
4. Pengurusan Institusi-Institusi Islam
5. Pengurusan Kekeluargaan Islam
6. Pengurusan Keimaman

Bahagian JAKIM yang
berkaitan bidang
teras ini

1.   Bahagian Dasar Kemajuan
Islam (BDKI)

2.   Bahagian Dakwah (termasuk
Masjid-Masjid)

3.  Bahagian Penyelidikan
4.  Bahagian Maqasid Syariah
5.   Institut Latihan Islam Malaysia

(ILIM)
6.   Bahagian Keurusetiaan dan

Hubungan Luar (BKHL)
7.   Bahagian Keluarga, Sosial dan

Komuniti (KSK)
8.  Bahagian Penyiaran
9.   Bahagian Pengurusan Halal

(BPH)
10.   Sekretariat Majlis Halal

Malaysia (MHM)
11. Kader JAKIM

Rujukan dokumen TRM JAKIM
mengikut fungsian penempatan

Bidang Teras 3:  Pengurusan Siyasah
Syar’iyyah

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

77

Ko
m

pe
te

ns
i 1

: P
en

gu
ru

sa
n

M
as

jid

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ng
ur

us
an

 M
as

jid
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
Ba

ha
gi

an
 D

ak
w

ah
 (t

er
m

as
uk

 m
as

jid
-m

as
jid

),
BD

KI

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
pu

ny
ai

 p
en

ge
ta

hu
an

 a
sa

s p
er

an
an

da

n
fu

ng
si

in
sti

tu
si

 m
as

jid
 se

rta
 ka

ed
ah

-
ka

ed
ah

 ja
w

at
an

ku
as

a
qa

ria
h.

-

 M
em

ah
am

i a
sa

s o
rg

an
isa

si
m

as
jid

;

-
Pe

nt
ad

bi
ra

n

-
Pe

ng
im

ar
ah

an

-
Ke

w
an

ga
n

-

Pe
m

ba
ng

un
an

 fi
zik

al

-
Su

m
be

r M
an

us
ia

•
 M

em
ah

am
i D

as
ar

 J
ak

im
 d

al
am

 in
sti

tu
si

an
ta

ra
ba

ng
a

ia
itu

 h
ak

-h
ak

 a
sa

si
m

an
us

ia
,

SU
HA

KA
M

 d
an

 is
u-

isu
 d

as
ar

.

•
 M

en
gu

as
ai

pe

ng
ur

us
an

m

as
jid

da

ri
as

pe
k;

-

Pe
nt

ad
bi

ra
n

-

Pe
ng

im
ar

ah
an

-

Ke
w

an
ga

n

-
Pe

m
ba

ng
un

an
 fi

zik
al

-

Su
m

be
r M

an
us

ia

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
el

ak
sa

na
ka

n
tu

ga
s

pe
ng

ur
us

an

m
as

jid

m
en

gi
ku

t
pr

os
ed

ur
 y

an
g

di
te

ta
pk

an
.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
er

an
ca

ng
,

m
em

an
ta

u
da

n
m

en
ila

i
pr

og
ra

m
 d

an

ak
tiv

iti
  p

en
gu

ru
sa

n
m

as
jid

.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

da
n

m
ah

ir
te

nt
an

g
tu

ga
s

ya
ng

be

rk
ai

ta
n

pe
ng

ur
us

an

m
as

jid
.

-

Pe
nt

ad
bi

ra
n

-

Pe
ng

im
ar

ah
an

-

Ke
w

an
ga

n

-
Pe

m
ba

ng
un

an
 fi

zik
al

-

Su
m

be
r M

an
us

ia

•
 M

en
er

aj
ui

pe

lb
ag

ai

pr
og

ra
m

da

n
ak

tiv
iti

 p
en

gu
ru

sa
n

m
as

jid
 d

i
ba

w
ah

se

lia
an

 se
ca

ra
 b

er
se

pa
du

 d
en

ga
n

ce
ka

p
da

n
be

rk
es

an
.

•
 M

em
be

nt
an

gk
an

 ke
rt

as
 ke

rja
 b

er
ka

ita
n

pe
ng

ur
us

an

m
as

jid

da
la

m

fo
ru

m

pe
rs

id
an

ga
n

da
la

m
 d

an
 lu

ar
 n

eg
ar

a.

•
 M

en
ja

di
 p

ak
ar

 ru
ju

k
da

la
m

 p
en

gu
ru

sa
n

m
as

jid
.

•
 Be

rk
on

gs
i k

ep
ak

ar
an

 d
an

 p
en

ga
la

m
an

de

ng
an

 n
eg

ar
a

lu
ar

 u
nt

uk
 m

em
ba

nt
u

m
en

gh
as

ilk
an

 p
ro

gr
am

 y
an

g
be

rt
ar

af

an
ta

ra
ba

ng
sa

.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

er
an

gk
a

st
ra

te
gi

 p
el

an

ja
ng

ka
 p

an
ja

ng
  k

e
ar

ah
 m

er
ea

lis
as

ik
an

ke

be
rh

as
ila

n
da

n
m

at
la

m
at

 p
ro

gr
am

.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

78

Ko
m

pe
te

ns
i 2

: K
ep

im
pi

na
n

Isl
am

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Ke

pi
m

pi
na

n
Is

la
m

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
be

rk
ai

ta
n

BD
KI

, B
ah

ag
ia

n
Da

kw
ah

, B
ah

ag
ia

n
Pe

ny
el

id
ik

an
, B

ah
ag

ia
n

M
aq

as
id

 S
ya

ria
h,

 IL
IM

, B
KH

L,
 K

SK
, K

ad
er

 JA
KI

M

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
pu

ny
ai

 p
en

ge
ta

hu
an

 a
sa

s
te

nt
an

g
ke

pi
m

pi
na

n
Isl

am
:

-

Ta
db

ir
Ur

us
 O

rg
an

isa
si

-

M
as

ya
ra

ka
t A

w
am

-

Pe
ng

ur
us

an
 K

ew
an

ga
n

-

Pe
ng

ur
us

an
 K

ris
is

-

Ko
m

un
ika

si
Isl

am
.

•
 M

em
ah

am
i

ko
ns

ep

ke
pi

m
pi

na
n

Isl
am

se

ca
ra

 m
en

ye
lu

ru
h.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

ye
m

pu
rn

ak
an

ak

tiv
iti

-a
kti

viti
 y

an
g

di
tu

ga
sk

an
 m

en
gi

ku
t

da
sa

r d
an

 g
ar

is
pa

nd
ua

n
ya

ng
 d

ite
ta

pk
an

ol

eh
 o

rg
an

isa
si.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

ja
di

te

na
ga

pe

ng
aj

ar
 d

an
 p

en
ce

ra
m

ah
 JA

KI
M

.

•
 M

en
gu

as
ai

te

kn
ik

pe

m
ik

ira
n,

pe

ra
nc

an
ga

n
da

n
pe

ng
ur

us
an

 s
tra

te
gi

k
de

ng
an

 ce
ka

p
da

n
be

rk
es

an
.

•
 M

en
gk

aj
i,

m
en

ila
i,

m
en

ga
na

lis
is

da
n

m
er

um
us

ke

bo
le

hl
ak

sa
na

an

pr
og

ra
m

da

n
ak

tiv
iti

ke

pi
m

pi
na

n
Isl

am

se
rta

m

en
ca

da
ng

ka
n

pe
na

m
ba

hb
ai

ka
n

at
au

pe

ru
ba

ha
n.

•
 M

en
ja

di
 p

ak
ar

 r
uj

uk
 k

ep
im

pi
na

n
Is

la
m

da

n
ta

db
ir

ur
us

 o
rg

an
isa

si.

•
 Pe

rk
on

gs
ia

n
ke

pa
ka

ra
n

da
n

pe
ng

al
am

an

de
ng

an

Ba
ha

gi
an

/
O

rg
an

isa
si/

Ag

en
si

la
in

un

tu
k

m
em

ba
nt

u
m

en
gh

as
ilk

an

pr
og

ra
m

ya

ng
 e

fe
kti

f d
an

 le
bi

h
sis

te
m

ati
k.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

79

Ko
m

pe
te

ns
i 3

: P
er

hu
bu

ng
an

 A
nt

ar
ab

an
gs

a N
eg

ar
a-

Ne
ga

ra
 Is

la
m

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

rh
ub

un
ga

n
An

ta
ra

ba
ng

sa
 N

eg
ar

a-
N

eg
ar

a
Is

la
m

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
be

rk
ai

ta
n

BD
KI

, B
KH

L,
 B

PH
, M

HM

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
as

as

pe
rh

ub
un

ga
n

an
ta

ra
ba

ng
sa

N

eg
ar

a-
ne

ga
ra

 Is
la

m
.

-

O
IC

-

 Ti
la

w
ah

 d
an

 M
en

gh
af

az
 A

l-Q
ur

an

-
M

AB
IM

S

-
 Kh

id
m

at

ba
nt

ua
n

da
n

Te
kn

ik
al

ne

ga
ra

 lu
ar

 (H
al

al
 d

an
 L

ati
ha

n)

-
Ha

k
As

as
i M

an
us

ia

•
 M

em
ah

am
i

te
nt

an
g

pe
ra

na
n

da
n

fu
ng

si
pe

rh
ub

un
ga

n
an

ta
ra

ba
ng

sa

N
eg

ar
a

Is
la

m
.

•
 Be

rk
em

am
pu

an
 b

er
ko

m
un

ik
as

i
da

la
m

Ba

ha
sa

 a
sin

g
(In

gg
er

is
da

n
Ar

ab
.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

gu
as

ai
 te

nt
an

g
tu

ga
s

ya
ng

be

rk
ai

ta
n

pe
rh

ub
un

ga
n

an
ta

ra
ba

ng
sa

 n
eg

ar
a

Is
la

m
.

-

O
IC

-

 Ti
la

w
ah

 d
an

 M
en

gh
af

az
 A

l-Q
ur

an

-
M

AB
IM

S

-
 Kh

id
m

at

ba
nt

ua
n

da
n

Te
kn

ik
al

ne

ga
ra

 lu
ar

 (H
al

al
 d

an
 L

ati
ha

n)

-
Ha

k
As

as
i M

an
us

ia

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
el

ak
sa

na
ka

n
tu

ga
s

pe
rh

ub
un

ga
n

an
ta

ra
ba

ng
sa

ne

ga
ra

 Is
la

m
  m

en
gi

ku
t s

pe
sifi

ka
si

da
n

pi
aw

ai
an

 y
an

g
di

te
ta

pk
an

.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
ilm

u
ne

go
sia

si
te

nt
an

g
pe

rh
ub

un
ga

n
an

ta
ra

ba
ng

sa

N
eg

ar
a

Is
la

m
.

-

O
IC

-

M
AB

IM
S

-

 Kh
id

m
at

ba

nt
ua

n
da

n
Te

kn
ik

al

ne
ga

ra
 lu

ar
 (H

al
al

 d
an

 L
ati

ha
n)

-

Ha
k

As
as

i M
an

us
ia

•
 Be

rk
eu

pa
ya

an

m
en

er
aj

ui

pe
lb

ag
ai

pr

og
ra

m

se
ca

ra

be
rs

ep
ad

u
de

ng
an

ce

ka
p

da
n

be
rk

es
an

.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

en
gk

aj
i,

m
en

ila
i

da
n

m
er

um
us

 k
eb

ol
eh

la
ks

an
aa

n
pr

og
ra

m

da
n

ak
tiv

iti
 b

er
ka

ita
n.

•
 M

en
ja

di
 p

ak
ar

 r
uj

uk
 d

an
 m

en
ye

di
ak

an

de
ra

f p
en

di
ria

n
JA

KI
M

 d
al

am
 is

u
da

sa
r

m
el

ib
at

ka
n

ha
k

as
as

i m
an

us
ia

.

•
 Be

rk
on

gs
i k

ep
ak

ar
an

 d
an

 p
en

ga
la

m
an

de

ng
an

 n
eg

ar
a

lu
ar

 u
nt

uk
 m

em
ba

nt
u

m
en

gh
as

ilk
an

 p
ro

gr
am

 ya
ng

 e
fe

kti
f d

an

le
bi

h
sis

te
m

ati
k.

•
 Be

rk
eu

pa
ya

an
 m

er
an

gk
a

st
ra

te
gi

 p
el

an

ja
ng

ka
 p

an
ja

ng
  k

e
ar

ah
 m

er
ea

lis
as

ik
an

ke

be
rh

as
ila

n
da

n
m

at
la

m
at

 p
ro

gr
am

.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

80

Ko
m

pe
te

ns
i 4

: P
en

gu
ru

sa
n

In
st

itu
si-

In
st

itu
si

Isl
am

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ng
ur

us
an

 In
sti

tu
si

-In
sti

tu
si

 Is
la

m
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
BD

KI
, B

KH
L,

 IL
IM

, P
PT

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
pu

ny
ai

 p
en

ge
ta

hu
an

 a
sa

s t
en

ta
ng

pe

ng
ur

us
an

 d
an

 f
un

gs
i

in
sti

tu
si

Is
la

m

ya
ng

m

er
an

gk
um

i
pe

nt
ad

bi
ra

n,

pe
ng

op
er

as
ia

n,

su
m

be
r

m
an

us
ia

,
pe

ng
ur

us
an

 k
ew

an
ga

n
da

n
as

et
 b

ag
i:

-

In
sti

tu
si

La
tih

an

-
In

sti
tu

si
Pe

ng
aj

ia
n

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n

te
nt

an
g

pr
os

ed
ur

 d
an

 p
ro

gr
am

 In
sti

tu
si

La
tih

an

da
n

Pe
ng

aj
ia

n.

•
 M

em
ah

am
i a

sa
s

pe
ng

ur
us

an
 in

sti
tu

si-
in

sti
tu

si
Is

la
m

:

-
Pe

nt
ad

bi
ra

n

-
Ke

w
an

ga
n

-

Pe
m

ba
ng

un
an

 F
izi

ka
l

-

Su
m

be
r M

an
us

ia

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

te
nt

an
g

pe
ng

ur
us

an
 d

an
 f

un
gs

i
in

sti
tu

si
Is

la
m

ya

ng

m
er

an
gk

um
i

pe
nt

ad
bi

ra
n,

pe

ng
op

er
as

ia
n,

su

m
be

r
m

an
us

ia
,

pe
ng

ur
us

an
 k

ew
an

ga
n

da
n

as
et

 b
ag

i:

-
In

sti
tu

si
La

tih
an

-

In
sti

tu
si

Pe
ng

aj
ia

n

•
 Ke

bo
le

hu
pa

ya
an

m

el
ak

sa
na

pe

ng
ur

us
an

 i
ns

tit
us

i
Is

la
m

 m
en

gi
ku

t
pr

os
ed

ur
 y

an
g

di
te

ta
pk

an
.

•
 M

em
an

ta
u

da
n

m
en

ila
i

pr
og

ra
m

pe

ng
ur

us
an

 in
sti

tu
si

Is
la

m
.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

er
aj

ui

pe
lb

ag
ai

pr

og
ra

m

da
n

ak
tiv

iti
ke

m
ah

ira
n

be
rk

ai
ta

n
ke

ce
m

er
la

ng
an

pe

ng
ur

us
an

in

sti
tu

si
Is

la
m

se

ca
ra

be

rs
ep

ad
u

de
ng

an
 ce

ka
p

da
n

be
rk

es
an

.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

en
gk

aj
i,

m
en

ila
i,

m
en

ga
na

lis
is

da

n
m

er
um

us

ke
bo

le
hl

ak
sa

na
an

pr

og
ra

m
,

ak
tiv

iti
pe

ng
ur

us
an

 in
sti

tu
si-

in
sti

tu
si

Is
la

m
.

•
 M

en
ja

di

pa
ka

r
ru

ju
k

pe
ng

ur
us

an

in
sti

tu
si

Is
la

m
.

•
 Be

rk
on

gs
i k

ep
ak

ar
an

 d
an

 p
en

ga
la

m
an

de

ng
an

 B
ah

ag
ia

n/
 O

rg
an

isa
si/

 A
ge

ns
i

la
in

un

tu
k

m
em

ba
nt

u
m

en
gh

as
ilk

an

pr
og

ra
m

ya

ng

ef
ek

tif

da
n

le
bi

h
sis

te
m

ati
k.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

er
an

gk
a

st
ra

te
gi

 p
el

an

ja
ng

ka
 p

an
ja

ng
 k

e
ar

ah
 m

er
ea

lis
as

ik
an

ke

be
rh

as
ila

n
da

n
m

at
la

m
at

 p
ro

gr
am

.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

81

Ko
m

pe
te

ns
i 5

: P
en

gu
ru

sa
n

Ke
ke

lu
ar

ga
an

 Is
la

m

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ng
ur

us
an

 K
ek

el
ua

rg
aa

n
Is

la
m

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
be

rk
ai

ta
n

KS
K,

 B
ah

ag
ia

n
Da

kw
ah

, K
ad

er
 JA

KI
M

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
pu

ny
ai

 p
en

ge
ta

hu
an

 a
sa

s t
en

ta
ng

pe

ng
ur

us
an

 k
ek

el
ua

rg
aa

n
Is

la
m

;

-
Pe

ng
ur

us
an

 k
el

ua
rg

a

-
 Ta

ng
gu

ng
ja

w
ab

 su
am

i i
st

er
i d

an

an
ak

-a
na

k

-
Ke

w
an

ga
n

ke
lu

ar
ga

-

Ko
m

un
ik

as
i k

el
ua

rg
a

-

 Pe
ng

ur
us

an
 k

el
ua

rg
a

pa
sa

ng
an

-

Pe
ng

ur
us

an
 e

m
os

i

-
Pe

ng
ur

us
an

 k
on

fli
k

•
 M

em
pu

ny
ai

 p
en

ge
ta

hu
an

 a
sa

s t
en

ta
ng

ha

k-
ha

k
da

n
pe

ru
nd

an
ga

n
be

rk
ai

ta
n

ke
ke

lu
ar

ga
an

 Is
la

m
.

•
 M

en
ga

na
lis

is
ke

pe
rlu

an

la
tih

an

ba
gi

pe

ga
w

ai

ba
w

ah
an

be

rd
as

ar
ka

n
tu

ga
s

da
n

ta
ng

gu
ng

ja
w

ab

be
rk

ai
ta

n
pe

ng
ur

us
an

 k
ek

el
ua

rg
aa

n
Is

la
m

.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
er

an
ca

ng

da
n

m
en

gu
ru

s
pr

og
ra

m

se
rt

a
ak

tiv
iti

pe
ne

ra
ng

an

da
n

ke
se

da
ra

n
ke

pa
da

m

as
ya

ra
ka

t.

•
 M

en
ja

di

te
na

ga

pe
ng

aj
ar

da

n
pe

nc
er

am
ah

 se
rt

a
fa

sil
ita

to
r J

AK
IM

.

•
 M

em
ba

ng
un

ka
n

pe
la

n
tin

da
ka

n
pe

ru
ba

ha
n

ya
ng

be

rs
ep

ad
u

da
n

m
en

ye
lu

ru
h

m
em

en
uh

i
ke

pe
rlu

an

pe
ng

ur
us

an
 k

ek
el

ua
rg

aa
n

Is
la

m
.

•
 M

el
ati

h
da

n
m

em
bi

m
bi

ng
 p

eg
aw

ai
 d

i
ba

w
ah

 s
el

ia
an

 u
nt

uk
 m

en
ca

pa
i

ta
ha

p
ke

ce
ka

pa
n

ko
m

pe
te

ns
i y

an
g

di
sa

sa
rk

an

se
la

ra
s

de
ng

an
 p

er
an

ca
ng

an
 p

ro
gr

am

da
n

la
tih

an

be
rk

ai
ta

n
pe

ng
ur

us
an

ke

ke
lu

ar
ga

an
 Is

la
m

.

•
 M

en
er

aj
ui

 p
el

ba
ga

i p
ro

gr
am

 d
an

 ak
tiv

iti

ke
m

ah
ira

n
be

rk
ai

ta
n

pe
ng

ur
us

an

ke
ke

lu
ar

ga
an

 I
sla

m
 s

ec
ar

a
be

rs
ep

ad
u

de
ng

an
 c

ek
ap

 d
an

 b
er

ke
sa

n.

•
 M

en
ja

di

pa
ka

r
ru

ju
k

ke
ke

lu
ar

ga
an

Is

la
m

.

•
 Be

rk
on

gs
i k

ep
ak

ar
an

 d
an

 p
en

ga
la

m
an

de

ng
an

 B
ah

ag
ia

n/
 O

rg
an

isa
si/

 A
ge

ns
i

la
in

un

tu
k

m
em

ba
nt

u
m

en
gh

as
ilk

an

pr
og

ra
m

ya

ng

ef
ek

tif

da
n

le
bi

h
sis

te
m

ati
k.

•
 Be

rk
ep

ak
ar

an

m
en

ge
na

l
pa

sti

da
n

m
er

an
gk

a
st

ra
te

gi

ya
ng

se

su
ai

ke

ar

ah
 m

er
ea

lis
as

ik
an

 k
eb

er
ha

sil
an

 d
an

m

at
la

m
at

 p
ro

gr
am

 se
rt

a
ak

tiv
iti

.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

82

Ko
m

pe
te

ns
i 6

: P
en

gu
ru

sa
n

Ke
im

am
an

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ng
ur

us
an

 K
ei

m
am

an
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
Ba

ha
gi

an
 D

ak
w

ah
 (M

as
jid

-m
as

jid
),

Ka
de

r J
AK

IM

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
pu

ny
ai

 il
m

u
pe

ng
et

ah
ua

n
ya

ng
 lu

as

be
rk

en
aa

n
ta

jw
id

, t
ar

an
um

  a
l-Q

ur
an

 d
an

fiq

h
ib

ad
ah

.

•
 Ke

m
am

pu
an

 m
en

ja
di

 t
en

ag
a

pe
ng

aj
ar

,
pe

nc
er

am
ah

 d
an

 p
em

ba
ca

 k
hu

tb
ah

.

•
 Be

rk
em

am
pu

an
 m

en
ja

di
 im

am
 so

la
t d

an

m
ua

zz
in

.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

ge
na

l
pa

sti
ke

pe
rlu

an

la
tih

an

ba
gi

pe

ga
w

ai

be
rd

as
ar

ka
n

tu
ga

s
da

n
ta

ng
gu

ng
ja

w
ab

be

rk
ai

ta
n

pe
ng

ur
us

an
 ke

im
am

an
.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
er

an
ca

ng

da
n

m
en

gu
ru

s
pr

og
ra

m

se
rta

ak

tiv
iti

pe
ni

ng
ka

ta
n

ko
m

pe
te

ns
i

pe
ng

ur
us

an

lu
ar

an
.

•
 M

en
ja

di

te
na

ga

pe
ng

aj
ar

da

n
pe

nc
er

am
ah

 se
rta

 fa
sil

ita
to

r J
AK

IM
.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

er
an

gk
a

st
ra

te
gi

 p
el

an

la
tih

an
 b

ag
i

m
el

ati
h

da
n

m
em

bi
m

bi
ng

pe

ga
w

ai

di

ba
w

ah

se
lia

an

un
tu

k
m

en
ca

pa
i t

ah
ap

 k
ec

ek
ap

an
 k

om
pe

te
ns

i
ya

ng

di
sa

sa
rk

an

ke

ar
ah

pe

ng
ur

us
an

ke

im
am

an
 ya

ng
 ce

m
er

la
ng

.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

el
ati

h
da

n
m

em
bi

m
bi

ng

pe
ga

w
ai

di

ba

w
ah

se

lia
an

un

tu
k

m
en

ca
pa

i t
ah

ap
 k

ec
ek

ap
an

 k
om

pe
te

ns
i

ya
ng

di

sa
sa

rk
an

se

la
ra

s
de

ng
an

pe

ra
nc

an
ga

n
pr

og
ra

m

da
n

la
tih

an

be
rk

ai
ta

n
pe

ng
ur

us
an

ke

im
am

an

da
n

m
el

ak
uk

an

in
te

rv
en

si
pr

oa
kti

f
ya

ng

se
su

ai
 d

an
 te

pa
t.

•
 M

en
er

aj
ui

 p
el

ba
ga

i p
ro

gr
am

 d
an

 a
kti

vi
ti

ke
m

ah
ira

n
be

rk
ai

ta
n

pe
ng

ur
us

an

ke
im

am
an

 se
ca

ra
 ce

ka
p

da
n

be
rk

es
an

.

•
 M

en
ja

di
 H

ak
im

 d
an

 p
ak

ar
 r

uj
uk

 m
aj

lis

til
aw

ah
 a

l-Q
ur

an
 A

nt
ar

ab
an

gs
a.

•
 M

en
ja

di
 p

ak
ar

 ru
ju

k
da

la
m

 p
en

gu
ru

sa
n

ke
im

am
an

.

•
 Be

rk
on

gs
i k

ep
ak

ar
an

 d
an

 p
en

ga
la

m
an

de

ng
an

 n
eg

ar
a

lu
ar

 u
nt

uk
 m

em
ba

nt
u

m
en

gh
as

ilk
an

 p
ro

gr
am

 ya
ng

 e
fe

kti
f d

an

le
bi

h
sis

te
m

ati
k.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

83

Komponen Kompetensi Fungsian
Kategori Khusus
Bidang Teras Penyelidikan dan Pembangunan (R&D)
Definisi Kompetensi Berkeupayaan menguasai metodologi penyelidikan kajian hukum dan kajian

strategik dalam pelbagai bidang berkaitan Hal Ehwal Islam merangkumi
al-Quran dan al-Hadith, akidah, syariah, tasawuf, muamalat, falak dan
tapisan media. Berkeupayaan merancang dan melaksanakan program
berkaitan pengurusan fatwa peringkat kebangsaan. Berkeupayaan dan
berkemahiran dalam istinbat dan penyediaan sighah fatwa. Berkeupayaan
menguasai ilmu falak dan berkemahiran menggunakan peralatan berkaitan
falak. Kebolehupayaan melaksanakan semakan dan tapisan terhadap
kandungan media berunsur Islam, tafsir dan terjemahan al-Quran, al-
Hadith, individu dan pertubuhan. Kebolehupayaan menjalankan risikan
dan pemantauan terhadap aktiviti dan amalan yang bertentangan dengan
pegangan akidah Ahli Sunnah wal-Jamaah (ASWJ), merangka perancangan
strategik, kemahiran menganalisis dan pemikiran strategik.

Nama Kompetensi 1. Metodologi Penyelidikan Hukum dan Strategik
2. Pengurusan Fatwa (Penyediaan Sighah Fatwa dan Istinbat Hukum)
3. Kemahiran Falak Syarie
4. Semakan dan Tapisan
5. Risikan dan Pemantauan

Bahagian JAKIM yang
berkaitan bidang
teras ini

1.  Bahagian Penyelidikan
2.    Institut Latihan Islam Malaysia

(ILIM)
3.  Bahagian Maqasid Syariah
4.   Bahagian Undang-undang

(BUU)
5.   Bahagian Penerbitan
6.  JAKIM Sabah
7.  JAKIM Sarawak
8.  Kader JAKIM

Rujukan dokumen TRM JAKIM
mengikut fungsian penempatan

Bidang Teras 4:  Penyelidikan dan
Pembangunan (R&D)

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

84

Ko
m

pe
te

ns
i 1

: M
et

od
ol

og
i P

en
ye

lid
ik

an
 H

uk
um

 d
an

 St
ra

te
gi

k

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
M

et
od

ol
og

i P
en

ye
lid

ik
an

 H
uk

um
 d

an
 S

tr
at

eg
ik

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
be

rk
ai

ta
n

Ba
ha

gi
an

 P
en

ye
lid

ik
an

, I
LI

M
, B

ah
ag

ia
n

M
aq

as
id

 S
ya

ria
h,

 B
U

U
, J

AK
IM

 S
ab

ah
, J

AK
IM

 S
ar

aw
ak

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
da

la
m

pe

lb
ag

ai
 d

isi
pl

in
 i

lm
u

be
rk

ai
ta

n
Is

la
m

m

er
an

gk
um

i
ak

id
ah

,
ta

sa
w

uf
,

sy
ar

ia
h,

m

ua
m

al
at

,
fa

la
k

da
n

m
ed

ia
 b

er
un

su
r

Is
la

m
.

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
be

rk
ai

ta
n

m
et

od
e

ka
jia

n
da

n
pe

ny
el

id
ik

an
 s

er
ta

Pr

os
ed

ur
 O

pe
ra

si
St

an
da

rd
 (P

O
S)

 y
an

g
di

gu
na

 p
ak

ai
 o

le
h

JA
KI

M
.

•
 M

en
ge

ta
hu

i a
kt

a,
 e

na
km

en
, p

er
at

ur
an

,
ga

ris

pa
nd

ua
n

da
n

un
da

ng
-u

nd
an

g
se

m
as

a
ya

ng

be
rk

ai
ta

n
da

n
se

da
ng

be

rk
ua

tk
ua

sa
.

•
 Be

rk
eu

pa
ya

an

m
en

gu
as

ai

m
at

la
m

at

ka
jia

n
da

n
pe

ny
el

id
ik

an
 s

er
ta

 k
ae

da
h

ya
ng

 b
er

se
su

ai
an

 u
nt

uk
 m

el
ak

sa
na

ka
n

ka
jia

n.

•
 Be

rk
eu

pa
ya

an

un
tu

k
m

en
ja

la
nk

an

ka
jia

n
da

n

pe
ny

el
id

ik
an

m

en
gi

ku
t

sp
es

ifi
ka

si,
 j

ad
ua

l
da

n
pi

aw
ai

an
 y

an
g

di
te

ta
pk

an
.

•
 M

en
ga

da
ka

n
di

sk
us

i d
an

   p
er

bi
nc

an
ga

n
be

rs
am

a
pe

ny
el

ia
 m

en
ge

na
i

se
ba

ra
ng

m

as
al

ah
 a

ta
u

ha
la

ng
an

 y
an

g
m

em
be

ri
im

pa
k

ke
pa

da
 k

el
an

ca
ra

n
ka

jia
n

da
n

pe
ny

el
id

ik
an

.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
er

an
ca

ng

da
n

m
en

gu
ru

s
pr

og
ra

m

se
rt

a
ak

tiv
iti

pe
ni

ng
ka

ta
n

ko
m

pe
te

ns
i

m
et

od
ol

og
i

pe
ny

el
id

ik
an

.

•
 M

em
pu

ny
ai

ke

m
ah

ira
n

m
en

da
la

m

be
rk

ai
ta

n
ka

jia
n

da
n

pe
ny

el
id

ik
an

 y
an

g
di

ja
la

nk
an

 d
an

 m
am

pu
 m

en
ja

ng
ka

 d
an

m

en
an

ga
ni

 ri
sik

o
be

rk
ai

ta
nn

ya
.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

en
ge

na
l

pa
sti

da

n
m

er
an

gk
a

st
ra

te
gi

ya

ng

se
su

ai

ke

ar
ah

 m
er

ea
lis

as
ik

an
 k

eb
er

ha
sil

an
 d

an

m
at

la
m

at
 k

aj
ia

n.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

er
an

gk
a

da
n

m
en

ila
i

ke
bo

le
hl

ak
sa

na
an

ha

sil

ka
jia

n
da

n
pe

ny
el

id
ik

an
.

•
 M

em
be

nt
an

g
ke

rt
as

ke

rja

be
rk

ai
ta

n
m

et
od

ol
og

i p
en

ye
lid

ik
an

.

•
 Be

rk
ep

ak
ar

an
 m

en
ga

pl
ik

as
i h

as
il

ka
jia

n
da

n
pe

ny
el

id
ik

an
 b

er
da

sa
rk

an
 k

ep
ad

a
ke

he
nd

ak
 p

em
eg

an
g

ta
ru

h
da

n
pi

ha
k

pe
ng

ur
us

an
 ja

ba
ta

n.

•
 Be

rk
ep

ak
ar

an

m
er

an
gk

a
ca

da
ng

an

ka
jia

n
da

n
pe

ny
el

id
ik

an

ya
ng

ak

an

di
ja

la
nk

an
 b

er
da

sa
rk

an
 k

ep
er

lu
an

 d
an

su

as
an

a
se

m
as

a
ne

ga
ra

da

n
pi

ha
k

pe
m

eg
an

g
ta

ru
h.

•
 Be

rk
on

gs
i

ha
sil

 k
aj

ia
n

da
n

ke
pa

ka
ra

n
de

ng
an

 a
ge

ns
i

la
in

 u
nt

uk
 m

em
ba

nt
u

m
en

gh
as

ilk
an

 k
ep

ut
us

an
,

pa
nd

an
ga

n
hu

ku
m

, d
as

ar
 d

an
 p

ol
isi

 s
er

ta
 p

ro
gr

am

ya
ng

 e
fe

kti
f d

an
 le

bi
h

sis
te

m
ati

k.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

85

Ko
m

pe
te

ns
i 2

: P
en

gu
ru

sa
n

Fa
tw

a (
Pe

ny
ed

ia
an

 Si
gh

ah
 Fa

tw
a d

an
 Is

tin
ba

t H
uk

um
)

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ng
ur

us
an

 F
at

w
a

(P
en

ye
di

aa
n

Si
gh

ah
 F

at
w

a
da

n
Is

tin
ba

t H
uk

um
)

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
be

rk
ai

ta
n

BU
U

, B
ah

ag
ia

n
Pe

ny
el

id
ik

an
, B

PP
PS

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

en
ge

ta
hu

i,
m

em
ah

am
i d

an
 m

en
ge

na
lp

as
ti

isu
-is

u
se

m
as

a y
an

g m
em

er
lu

ka
n

pa
nd

an
ga

n
hu

ku
m

 d
an

 fa
tw

a.

•
 M

en
gu

as
ai

da

n
m

em
ah

am
i

pr
os

es

pe
ng

el
ua

ra
n

fa
tw

a
se

rt
a

ka
ed

ah
 p

ew
ar

ta
an

fa

tw
a

di
 p

er
in

gk
at

 n
eg

er
i.

•
 M

en
gu

as
ai

da

n
m

em
ah

am
i

pr
os

es

pe
ng

el
ua

ra
n

pa
nd

an
ga

n
hu

ku
m

 d
i p

er
in

gk
at

Ke

ba
ng

sa
aa

n.

•
 M

em
ah

am
i

pe
rb

ez
aa

n
da

n
pe

rs
am

aa
n

fu
ng

si
Ja

w
at

an
ku

as
a

M
uz

ak
ar

ah

M

aj
lis

Ke

ba
ng

sa
an

 B
ag

i
Ha

l
Eh

w
al

 U
ga

m
a

Is
la

m

M
al

ay
sia

 (M
KI

).

•
 M

em
pu

ny
ai

 p
en

ge
ta

hu
an

 m
en

ge
na

i
ak

ta
/

en
ak

m
en

/
ga

ris

pa
nd

ua
n

da
n

pe
ra

tu
ra

n
ya

ng
 se

da
ng

 b
er

ku
at

ku
as

a.

•
 M

em
ah

am
i

se
m

pa
da

n
se

rt
a

pe
rb

ez
aa

n
un

da
ng

-u
nd

an
g

be
rk

ai
ta

n
da

n
 b

id
an

g
ku

as
a

ne
ge

ri
da

la
m

 p
en

ge
lu

ar
an

 fa
tw

a.

•
 M

em
pu

ny
ai

 p
en

ge
ta

hu
an

 d
an

 k
em

ah
ira

n
m

en
ge

na
i k

ae
da

h
isti

nb
at

 h
uk

um
 si

gh
ah

.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

ye
di

a
ke

rt
as

 fa
tw

a
da

n
m

el
ak

sa
na

ka
n

pr
og

ra
m

ha

l
eh

w
al

ke

fa
tw

aa
n.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

ye
di

a
ke

rt
as

 h
uk

um

un
tu

k
di

be
nt

an
gk

an

da
la

m

M
es

yu
ar

at

Ja
w

at
an

ku
as

a
M

uz
ak

ar
ah

 M
KI

.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

an

m
en

ge
na

l
pa

sti

isu
-is

u
ya

ng
 b

er
la

ku
 d

i
se

tia
p

ne
ge

ri
ya

ng
 t

el
ah

m

en
ge

lu
ar

da

n
m

ew
ar

ta
ka

n
fa

tw
a

ba
gi

tu

ju
an

 p
en

ye
la

ra
sa

n.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

an

m
em

bi
na

hu

bu
ng

an

da
n

m
em

pe
rk

uk
uh

ka
n

ja
rin

ga
n

ke
rja

sa
m

a
de

ng
an

 a
ge

ns
i s

tr
at

eg
ik

 d
i p

er
in

gk
at

 n
eg

er
i.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

an
 m

er
an

ca
ng

 d
an

 m
en

gu
ru

sk
an

pr

og
ra

m

se
rt

a
ak

tiv
iti

pe

ni
ng

ka
ta

n
ko

m
pe

te
ns

i
da

n
pe

nj
el

as
an

pe

ng
ur

us
an

fa

tw
a.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

en
ye

di
ak

an

de
ra

f
sig

ha
h

pa
nd

an
ga

n
hu

ku
m

 d
an

fa

tw
a

be
rd

as
ar

ka
n

ke
pu

tu
sa

n

M
es

yu
ar

at

Ja
w

at
an

ku
as

a
M

uz
ak

ar
ah

 M
KI

.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

en
ge

na
l

pa
sti

da

n
m

er
an

gk
a

ke
pu

tu
sa

n
hu

ku
m

 s
ua

tu
 is

u
ya

ng

te
la

h
 d

ib
in

ca
ng

ka
n

da
la

m
 J

aw
at

an
ku

as
a

M
uz

ak
ar

ah

M
KI

ba

gi

tu
ju

an

pe
ny

ed
ia

an

de
ra

f
sig

ha
h

pa
nd

an
ga

n
hu

ku
m

/ f
at

w
a.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

em
bi

na

sig
ha

h
fa

tw
a

be
rd

as
ar

ka
n

pa
nd

an
ga

n
hu

ku
m

 y
an

g
te

la
h

di
pu

tu
sk

an
 o

le
h

 J
aw

at
an

ku
as

a
M

uz
ak

ar
ah

M

KI
.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

en
ye

di
ak

an

de
ra

f
sig

ha
h

fa
tw

a
un

tu
k

tu
ju

an

pe
w

ar
ta

an

ya
ng

m

en
ep

ati
 u

nd
an

g-
un

da
ng

.

•
 M

em
be

rik
an

m

ak
lu

m
ba

la
s

ke
pa

da

m
as

ya
ra

ka
t

aw
am

da

n
ag

en
si

be
rk

ep
en

tin
ga

n
te

rh
ad

ap

pe
rt

an
ya

an

hu
ku

m
 d

an
 fa

tw
a.

•
 M

em
ah

am
i

isu

fa
tw

a
da

n
m

er
an

gk
a

st
ra

te
gi

 y
an

g
se

su
ai

 k
e

ar
ah

 m
er

ea
lis

as
ik

an

ke
be

rh
as

ila
n

da
n

m
at

la
m

at
 p

ro
gr

am
.

•
 M

em
be

nt
an

g
ke

rt
as

 k
er

ja
 d

an
 h

as
il

ka
jia

n
fa

tw
a.

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
tin

gg
i

da
la

m

pe
ng

ur
us

an
 fa

tw
a.

 •

 M
em

pu
ny

ai
 k

ep
ak

ar
an

 b
er

ka
ita

n
 i

sti
nb

at

hu
ku

m
.

 •
 Be

rk
ep

ak
ar

an
 m

er
an

gk
a

da
n

m
en

ila
i d

er
af

sig

ha
h

be
rd

as
ar

ka
n

ke
pu

tu
sa

n
M

es
yu

ar
at

M

uz
ak

ar
ah

 M
KI

 u
nt

uk
 t

uj
ua

n
pe

ny
el

ar
as

an

da
n

pe
w

ar
ta

an
.

•
 Be

rk
on

gs
i h

as
il

ka
jia

n
fa

tw
a

de
ng

an
 a

ge
ns

i
da

la
m

 d
an

 l
ua

r
ne

ga
ra

 t
er

m
as

uk
 n

eg
ar

a
se

ra
nt

au
.

•
 Be

rk
ep

ak
ar

an
 m

er
an

gk
a

st
ra

te
gi

 ya
ng

 se
su

ai

ke
 a

ra
h

m
er

ea
lis

as
ik

an
 p

en
ye

la
ra

sa
n

da
n

pe
ny

er
ag

am
an

 fa
tw

a
di

 se
lu

ru
h

ne
ga

ra
.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

86

Ko
m

pe
te

ns
i 3

: K
em

ah
ira

n
Fa

la
k S

ya
rie

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Ke

m
ah

ira
n

Fa
la

k
Sy

ar
ie

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
be

rk
ai

ta
n

Ba
ha

gi
an

 P
en

ye
lid

ik
an

, I
LI

M
, K

ad
er

 JA
KI

M
 (J

ab
at

an
/P

ej
ab

at
 M

uft
i N

eg
er

i)

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
pu

ny
ai

 p
en

ge
ta

hu
an

 as
as

 m
en

ge
na

i
ilm

u
fa

la
k

da
n

as
tro

no
m

i.

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
be

rk
ai

ta
n

pe
ra

la
ta

n
fa

la
k

se
rta

 ca
ra

 m
en

gg
un

a
da

n
m

en
ge

nd
al

ika
nn

ya
.

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
m

en
ge

na
i

te
kn

ol
og

i
da

n
ap

lik
as

i
be

rk
ai

ta
n

ilm
u

fa
la

k
da

n
as

tro
no

m
i.

•
 M

em
pu

ny
ai

 p
en

ge
ta

hu
an

 a
sa

s b
er

ka
ita

n
sis

te
m

 p
en

gi
ra

an
, n

om
bo

r d
an

 a
ng

ka
.

•
 Be

rk
eu

pa
ya

an

m
en

ye
la

ra
s

da
n

m
el

ak
sa

na
ka

n
ak

tiv
iti

ce

ra
pa

n
hi

la
l,

ki
bl

at
,

ge
rh

an
a,

 m
at

ah
ar

i
da

n
la

in
-la

in

be
rk

ai
ta

n
fa

la
k.

•
 Be

rk
eu

pa
ya

an

m
em

ah
am

i

pe
ng

ira
an

no

m
bo

r d
an

 a
ng

ka
.

•
 Be

rk
eu

pa
ya

an

m
en

ye
la

ra
s

da
n

m
el

ak
sa

na

ak
tiv

iti

be
rk

ai
ta

n
fa

la
k

pe
rin

gk
at

 p
er

se
ku

tu
an

 d
an

 n
eg

er
i.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

en
da

la
m

 t
en

ta
ng

 i
lm

u
fa

la
k

da
n

pe
ra

la
ta

n
fa

la
k.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
da

la
m

pe

ru
nd

in
ga

n
be

rk
ai

ta
n

de
ng

an
 a

kti
vi

ti
fa

la
k.

•
 M

em
pu

ny
ai

ke

m
ah

ira
n

da
la

m

pe
m

ba
ng

un
an

 b
al

ai
 c

er
ap

 d
an

 l
ok

as
i

ce
ra

pa
n.

•
 M

em
pu

ny
ai

ke

m
ah

ira
n

be
rk

ai
ta

n
Ka

le
nd

ar
 I

sla
m

 d
an

 p
en

ye
di

aa
n

W
ak

tu

So
la

t.

•
 M

en
er

aj
ui

 p
el

ba
ga

i p
ro

gr
am

 d
an

 a
kti

vi
ti

be
rk

ai
ta

n
de

ng
an

 ke
m

ah
ira

n
fa

la
k

sy
ar

ie
.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

el
ak

uk
an

 p
en

ye
lid

ika
n

da
la

m
 b

id
an

g
fa

la
k

sy
ar

ie
.

•
 Be

rk
on

gs
i

ke
pa

ka
ra

n
de

ng
an

ag

en
si

da
la

m
 d

an
 lu

ar
 n

eg
ar

a
be

rk
ai

ta
n

ha
sil

ka

jia
n

 fa
la

k
da

n
as

tr
on

om
i I

sla
m

.

•
 Be

rk
eu

pa
ya

an

m
en

ja
ng

ka

da
n

m
en

ga
na

lis
is

se
ca

ra

m
en

da
la

m

be
rk

ai
ta

n
ak

tiv
iti

 c
er

ap
an

.

•
 M

em
pe

rlu
as

hu

bu
ng

an

ke
rja

sa
m

a
de

ng
an

ra

ka
n

st
ra

te
gi

k
da

n
ne

ga
ra

se

ra
nt

au
 s

ep
er

ti
M

AB
IM

s,
 S

O
M

 d
an

O

IC
 b

er
ka

ita
n

ah
li

fa
la

k
sy

ar
ie

.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

87

Ko
m

pe
te

ns
i 4

: S
em

ak
an

 d
an

 Ta
pi

sa
n

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Se

m
ak

an
 d

an
 T

ap
is

an
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
Ba

ha
gi

an
 P

en
ye

lid
ik

an
, B

ah
ag

ia
n

Pe
ne

rb
ita

n,
 B

U
U

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
pu

ny
ai

 p
en

ge
ta

hu
an

 te
nt

an
g a

kt
a,

en

ak
m

en
,

ga
ris

pa

nd
ua

n,

pe
ra

tu
ra

n
da

n
un

da
ng

-u
nd

an
g

ya
ng

be

rk
ai

ta
n

da
n

se
da

ng
 b

er
ku

at
ku

as
a.

•
 M

en
ge

ta
hu

i
da

n
m

em
bi

na

ja
rin

ga
n

ke
rja

sa
m

a
be

rs
am

a
ra

ka
n

st
ra

te
gi

k
un

tu
k

tin
da

ka
n

ka
w

al
an

da

n
pe

ng
ua

tk
ua

sa
an

.

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
te

nt
an

g
ul

um
 a

l-Q
ur

an
 d

an
 H

ad
ith

, m
et

od
ol

og
i

m
uff

as
iri

n
da

n
la

in
-la

in
 b

er
ka

ita
n.

•
 M

em
pu

ny
ai

ilm

u
pe

ng
et

ah
ua

n
da

n
ke

fa
ha

m
an

 je
la

s
be

rk
ai

ta
n

ak
id

ah
 A

hl
i

Su
nn

ah
 W

al
 J

am
aa

h
(A

W
SJ

),
Fi

qh
 d

an

ta
sa

w
uf

.

•
 Ke

bo
le

hu
pa

ya
an

m

en
ila

i,
m

en
ye

m
ak

da

n
ta

pi
sa

n
te

rh
ad

ap
 ka

nd
un

ga
n

m
ed

ia

be
ru

ns
ur

 Is
la

m
, t

af
sir

 d
an

 t
er

je
m

ah
an

al

-Q
ur

an
,

al
-H

ad
ith

,
in

di
vi

du

da
n

pe
rt

ub
uh

an
.

•
 Be

rk
eu

pa
ya

an

un
tu

k
m

en
ye

di
ak

an

la
po

ra
n

ha
sil

se

m
ak

an
 d

an
 t

ap
isa

n
se

rt
a

ca
da

ng
an

 ti
nd

ak
an

 b
er

se
su

ai
an

de

ng
an

 a
kt

a,
 e

na
km

en
, g

ar
is

pa
nd

ua
n,

pe

ra
tu

ra
n

da
n

un
da

ng
-u

nd
an

g
se

m
as

a
ya

ng
 se

da
ng

 b
er

ku
at

ku
as

a.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
em

ah
am

i
de

ng
an

 je
la

s p
ol

isi
 d

an
 d

as
ar

 k
er

aj
aa

n.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

en
ga

na
lis

is,
 m

en
el

iti
,

m
en

ye
m

ak

de
ng

an

m
en

da
la

m

se
rt

a
m

en
ye

di
ak

an

ca
da

ng
an

tin

da
ka

n
da

n
pe

na
m

ba
hb

ai
ka

n
ke

pa
da

pi

ha
k

pe
ng

ur
us

an

ja
ba

ta
n

be
rd

as
ar

ka
n

la
po

ra
n

ha
sil

 se
m

ak
an

 d
an

 ta
pi

sa
n.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

en
ye

di
ak

an

la
po

ra
n

ha
sil

se

m
ak

an

da
n

ta
pi

sa
n

un
tu

k
pe

ra
ku

an
 d

an
 ti

nd
ak

an
 k

aw
al

an
 o

le
h

ba
da

n
pe

ng
aw

al

da
n

pe
ng

ua
tk

ua
sa

be

rk
ai

ta
n.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

en
el

iti

da
n

m
en

ila
i

la
po

ra
n

ha
sil

se

m
ak

an

da
n

ta
pi

sa
n

ta
fs

ir
da

n
te

rje
m

ah
an

 a
l-Q

ur
an

 d
an

Sy

ar
ah

 a
l-H

ad
ith

.

•
 Be

rk
ep

ak
ar

an
 d

al
am

 m
em

ah
am

i p
ol

isi

da
n

ke
pe

rlu
an

 p
ih

ak
 p

en
gu

ru
sa

n
da

n
pe

m
eg

an
g

ta
ru

h.

•
 Be

rk
on

gs
i

ke
pa

ka
ra

n
de

ng
an

ag

en
si

da
la

m
 d

an
 lu

ar
 n

eg
ar

a
be

rk
ai

ta
n

ak
tiv

iti

ta
pi

sa
n

ka
nd

un
ga

n
m

ed
ia

be

ru
ns

ur

Is
la

m
.

•
 Be

rk
ep

ak
ar

an
 m

en
el

iti
 d

an
 m

em
pe

ra
ku

ha

sil

la
po

ra
n

se
m

ak
an

da

n
ta

pi
sa

n
un

tu
k

di
ke

na
ka

n
tin

da
ka

n
ka

w
al

an
 d

an

pe
ng

ua
tk

ua
sa

an
.

•
 M

en
ja

di

pa
ka

r
da

n
ru

ju
ka

n
ra

ka
n

st
ra

te
gi

k
da

la
m

 b
id

an
g

se
m

ak
an

 d
an

ta

pi
sa

n.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

88

Ko
m

pe
te

ns
i 5

: R
isi

ka
n

da
n

Pe
m

an
ta

ua
n

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Ri

si
ka

n
da

n
Pe

m
an

ta
ua

n
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
Ba

ha
gi

an
 P

en
ye

lid
ik

an
, J

AK
IM

 S
ab

ah
, J

AK
IM

 S
ar

aw
ak

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
pu

ny
ai

 p
en

ge
ta

hu
an

  d
al

am
 ri

sik
an

,
pe

nc
ar

ia
n

in
fo

rm
as

i
pe

m
an

ta
ua

n
se

rta

pe
la

po
ra

n.

•
 M

em
pu

ny
ai

 p
en

ge
ta

hu
an

 te
nt

an
g

ak
ta

/
en

ak
m

en
/ g

ar
is

pa
nd

ua
n/

 d
an

 p
er

at
ur

an

ya
ng

se

da
ng

be

rk
ua

tk
ua

sa

se
rta

ke

pu
tu

sa
n

fa
tw

a
m

en
ge

na
i a

ja
ra

n
ya

ng

m
en

ya
la

hi
 p

eg
an

ga
n

AS
W

J.

•
 Be

rk
eu

pa
ya

an

m
el

ak
uk

an

ris
ika

n,

pe
m

an
ta

ua
n,

pe

rk
on

gs
ia

n
m

ak
lu

m
at

da

n
pe

ny
ed

ia
an

 la
po

ra
n.

•
 Be

rk
eu

pa
ya

an

m
en

ja
la

nk
an

ris

ika
n,

pe

m
an

ta
ua

n
da

n
m

en
da

pa
tk

an

in
fo

rm
as

i.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

an

m
en

ye
di

ak
an

la

po
ra

n
ris

ika
n

da
n

pe
m

an
ta

ua
n.

•
 Be

ru
pa

ya
 m

em
bi

na
 j

al
in

an
 k

er
ja

sa
m

a
be

rs
am

a r
ak

an
 st

ra
te

gi
k

da
n

pe
rk

on
gs

ia
n

m
ak

lu
m

at
.

•
 Be

rk
eu

pa
ya

an

m
en

ya
rin

g
da

n
m

en
ga

na
lis

is
m

ak
lu

m
at

da

n
m

en
ye

di
ak

an

la
po

ra
n

ris

ika
n

da
n

pe
m

an
ta

ua
n.

.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

em
as

tik
an

 k
eb

er
ha

sil
an

ak

tiv
iti

 r
isi

ka
n

da
n

pe
m

an
tu

an
 k

e
ar

ah

in
fo

rm
as

i b
er

ku
al

iti
 d

an
 m

em
pu

ny
ai

 n
ila

i
st

ra
te

gi
k.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

er
an

gk
a

pe
ra

nc
an

ga
n

da
n

st
ra

te
gi

 r
isi

ka
n

da
n

pe
m

an
ta

ua
n

se
rta

m

en
ye

la
ra

s
ak

tiv
iti

ris

ika
n

da
n

pe
m

an
ta

ua
n.

•
 M

em
pu

ny
ai

ja

lin
an

ke

rja
sa

m
a

ra
pa

t
de

ng
an

 ra
ka

n
st

ra
te

gi
k

da
n

pe
rk

on
gs

ia
n

m
ak

lu
m

at
.

•
 M

en
gu

as
ai

ke

m
ah

ira
n

m
em

bi
m

bi
ng

,
ka

de
ris

as
i

da
n

m
er

ek
ru

t
su

m
be

r
in

fo
rm

as
i.

•
 Be

rk
ep

ak
ar

an

m
en

gu
ru

s
da

n
m

en
ga

na
lis

is
ak

tiv
iti

ris

ik
an

da

n
pe

m
an

tu
an

,

pe
ra

nc
an

ga
n

da
n

pe
m

ik
ira

n
st

ra
te

gi
k.

•
 M

en
er

aj
ui

pe

ra
nc

an
ga

n
st

ra
te

gi
k,

m

er
an

gk
a

st
ra

te
gi

 d
an

 ti
nd

ak
an

 y
an

g
se

su
ai

 k
e

ar
ah

 k
eb

er
ha

sil
an

 ri
sik

an
.

•
 Be

rk
on

gs
i

ke
pa

ka
ra

n
da

n

st
ra

te
gi

de

ng
an

 a
ge

ns
i d

al
am

 d
an

 lu
ar

 n
eg

ar
a.

•
 Be

rk
ep

ak
ar

an

m
em

bi
m

bi
ng

,
ka

de
ris

as
i,

m
er

ek
ru

t s
um

be
r

in
fo

rm
as

i
da

n
m

en
ja

di
 p

ak
ar

 ru
ju

k
da

la
m

 b
id

an
g

pe
ris

ik
an

 d
an

 st
ra

te
gi

.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

89

Komponen Kompetensi Fungsian
Kategori Khusus
Bidang Teras Tarbiyyah dan Tadribiyyah Islamiyyah
Definisi Kompetensi Keupayaan merancang, mengurus dan melaksanakan program melibatkan

pengurusan dan pengendalian pendidikan, kursus dan latihan.

Nama Kompetensi 1. Pengurusan Pendidikan Islam (Kepimpinan)
2. Pengurusan Pendidikan Islam (Akademik)
3. Metodologi Pendidikan Islam
4. Psikologi Pendidikan Islam
5. Pendidikan Tahfiz dan Qiraat
6. Pengajian Kitab Turath
7. Pengurusan Latihan Islam (Institut Latihan)
8. Pengurusan Latihan Islam (Pengendalian Latihan)
9. Pengurusan Latihan Islam (Pembangunan Modul)
10. Pengurusan Latihan Islam (Pembangunan Kejurulatihan)
11. Metodologi Latihan Islam
12. Psikologi Latihan Islam
13. Latihan Pengajar Tahfiz dan Qiraat
14. Latihan Pengajar Kitab Turath

Bahagian JAKIM yang
berkaitan bidang
teras ini

1.  Bahagian Dasar Kemajuan
Islam (BDKI)

2. Bahagian Pendidikan
3.  Institut Latihan Islam Malaysia

(ILIM)
4.  Bahagian Dakwah (termasuk

Masjid- masjid)
5. Bahagian Penyelidikan
6. PPT (DQ, IKMAS, IPDAS)
7.  Bahagian Keluarga, Sosial dan

Komuniti (KSK)
8.  JAKIM Sabah
9.  JAKIM Sarawak
10.  Kader JAKIM

Rujukan dokumen TRM JAKIM
mengikut fungsian penempatan

Bidang Teras 5: Tarbiyyah dan Tadribiyyah
Islamiyyah

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

90

Ko
m

pe
te

ns
i 1

: P
en

gu
ru

sa
n

Pe
nd

id
ik

an
 Is

la
m

 (K
ep

im
pi

na
n)

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ng
ur

us
an

 P
en

di
di

ka
n

Is
la

m
 (K

ep
im

pi
na

n)
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
BD

KI
, P

PT

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
da

la
m

Pe

ng
ur

us
an

Ke

pi
m

pi
na

n
Pe

nd
id

ik
an

Is

la
m

 m
el

ip
uti

 :

-
 Da

sa
r

da
n

Ha
la

Tu

ju

Pe
nd

id
ik

an

Is
la

m

-
 Pe

ng
ur

us
an

Su

m
be

r
M

an
us

ia

da
n

O
rg

an
isa

si

-
 Pe

ng
ur

us
an

Su

m
be

r,
As

et

da
n

Pe
ru

nt
uk

an

-
 Pe

ng
ur

us
an

 H
al

 E
hw

al
 A

ka
de

m
ik

-

 Pe
ng

ur
us

an
 H

al
 E

hw
al

 P
el

aj
ar

-

 Pe
nd

aft
ar

an
 S

ek
ol

ah
 Is

la
m

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
el

ak
sa

na

Pe
ng

ur
us

an

Ke
pi

m
pi

na
n

Pe
nd

id
ik

an

Is
la

m

m
en

gi
ku

t
m

et
od

e
da

n
pe

nd
ek

at
an

 y
an

g
be

rs
es

ua
ia

n.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

ge
na

l
pa

sti

isu
 d

an
 c

ad
an

ga
n

pe
ny

el
es

ai
an

 d
al

am

ke
la

nc
ar

an

pe
ng

ur
us

an

ke
pi

m
pi

na
n

Pe
nd

id
ik

an
 Is

la
m

.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

er
an

ca
ng

,
m

em
an

ta
u

da
n

m
en

ila
i

Pe
ng

ur
us

an
 K

ep
im

pi
na

n
Pe

nd
id

ik
an

 Is
la

m
.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

en
er

aj
ui

pe

lb
ag

ai

pr
og

ra
m

 d
an

 a
kti

vi
ti

se
ca

ra
 b

er
se

pa
du

de

ng
an

 c
ek

ap
 d

an
 b

er
ke

sa
n.

•
 M

em
pu

ny
ai

ke

pa
ka

ra
n

m
en

ge
na

i
Pe

ng
ur

us
an

Ke

pi
m

pi
na

n
Pe

nd
id

ik
an

Is

la
m

.

•
 Be

rk
on

gs
i k

ep
ak

ar
an

 d
an

 p
en

ga
la

m
an

de

ng
an

 B
ah

ag
ia

n/
 O

rg
an

isa
si/

 A
ge

ns
i

la
in

un

tu
k

m
em

ba
nt

u
m

en
gh

as
ilk

an

pr
og

ra
m

ya

ng

ef
ek

tif

da
n

le
bi

h
sis

te
m

ati
k.

•
 Be

rk
eu

pa
ya

an

m
er

an
gk

a
st

ra
te

gi

ya
ng

se

su
ai

ke

ar

ah

m
er

ea
lis

as
ik

an

ke
be

rh
as

ila
n

da
n

m
at

la
m

at
 p

ro
gr

am
.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

91

Ko
m

pe
te

ns
i 2

: P
en

gu
ru

sa
n

Pe
nd

id
ik

an
 Is

la
m

 (A
ka

de
m

ik
)

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ng
ur

us
an

 P
en

di
di

ka
n

Is
la

m
 (A

ka
de

m
ik

)
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
BD

KI
, P

PT
, J

AK
IM

 S
ab

ah
, J

AK
IM

 S
ar

aw
ak Ta

ha
p

Ke
ce

ka
pa

n
Ko

m
pe

te
ns

i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
da

la
m

pe

ng
ur

us
an

 a
ka

de
m

ik
 d

al
am

 p
en

di
di

ka
n

Isl
am

 m
el

ip
uti

 :

-
 Da

sa
r d

an
 H

al
a

Tu
ju

 P
en

di
di

ka
n

Isl
am

-

 Pe
m

ba
ng

un
an

da

n
Im

pl
em

en
ta

si
Ku

rik
ul

um

-
 Pe

m
be

nt
uk

an

da
n

Pe
la

ks
an

aa
n

Pe
nt

ak
sir

an

-
 Pe

ng
ur

us
an

Su

m
be

r,
O

rg
an

isa
si,

Pe

nd
id

ika
n

da
n

Ba
ha

n
Ba

nt
u

-

 Pe
ni

ng
ka

ta
n

Ke
m

ah
ira

n
Pe

nd
id

ika
n

-

 Pe
ng

ur
us

an

Pe
na

zir
an

da

n
Pe

ni
ng

ka
ta

n
Ku

al
iti

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
el

ak
sa

na

pe
ng

ur
us

an
 a

ka
de

m
ik

 d
al

am
 p

en
di

di
ka

n
Isl

am
 m

en
gi

ku
t m

et
od

e
da

n
pe

nd
ek

at
an

ya

ng
 b

er
se

su
ai

an
.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

ge
na

l
pa

sti
isu

 d
an

 c
ad

an
ga

n
pe

ny
el

es
ai

an
 d

al
am

ke

la
nc

ar
an

 p
en

gu
ru

sa
n

ak
ad

em
ik

 d
al

am

pe
nd

id
ika

n
Isl

am
.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

er
an

ca
ng

,
m

em
an

ta
u

da
n

m
en

ila
i p

en
gu

ru
sa

n
ak

ad
em

ik
 d

al
am

pe

nd
id

ika
n

Isl
am

.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

en
er

aj
ui

pe

lb
ag

ai

pr
og

ra
m

 d
an

 a
kti

vi
ti

se
ca

ra
 b

er
se

pa
du

de

ng
an

 ce
ka

p
da

n
be

rk
es

an
.

•
 M

em
pu

ny
ai

ke

pa
ka

ra
n

m
en

ge
na

i
ke

be
rk

es
an

an

pe
ng

ur
us

an

ak
ad

em
ik

da

la
m

 p
en

di
di

ka
n

Is
la

m
.

•
 Be

rk
on

gs
i k

ep
ak

ar
an

 d
an

 p
en

ga
la

m
an

de

ng
an

 B
ah

ag
ia

n/
 O

rg
an

isa
si/

 A
ge

ns
i

la
in

un

tu
k

m
em

ba
nt

u
m

en
gh

as
ilk

an

pr
og

ra
m

ya

ng

ef
ek

tif

da
n

le
bi

h
sis

te
m

ati
k.

•
 Be

rk
eu

pa
ya

an

m
en

ge
na

l
pa

sti

da
n

m
er

an
gk

a
st

ra
te

gi

ya
ng

se

su
ai

ke

ar

ah
 m

er
ea

lis
as

ik
an

 k
eb

er
ha

sil
an

 d
an

m

at
la

m
at

 p
ro

gr
am

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

92

Ko
m

pe
te

ns
i 3

: M
et

od
ol

og
i P

en
di

di
ka

n
Isl

am

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
M

et
od

ol
og

i P
en

di
di

ka
n

Is
la

m
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
PP

T,
 B

ah
ag

ia
n

Pe
nd

id
ik

an
, I

LI
M

, B
ah

ag
ia

n
Da

kw
ah

, K
SK

, J
AK

IM
 S

ab
ah

, J
AK

IM
 S

ar
aw

ak

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
da

la
m

M

et
od

ol
og

i P
en

di
di

ka
n

Isl
am

 m
el

ip
uti

 :

-
 M

et
od

e
be

rk
om

un
ika

si
ya

ng
 je

la
s d

an

m
ud

ah

-
 M

et
od

e
pe

ny
am

pa
ia

n
be

ra
sa

sk
an

 a
l-

Q
ur

an
 d

an
 a

l-H
ad

ith

-
 M

et
od

e
be

rc
er

ita
 d

an
 m

et
af

or
a

-

 M
et

od
e

Us
w

ah
 H

as
an

ah

-
 M

et
od

e
pe

ny
el

es
ai

an
 m

as
al

ah

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
el

ak
sa

na
ka

n
m

et
od

e
da

n
pe

nd
ek

at
an

ya

ng

be
rs

es
ua

ia
n

de
ng

an
 cu

ku
p

da
n

ce
ka

p.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

ge
na

l
pa

sti
isu

 d
an

 c
ad

an
ga

n
pe

ny
el

es
ai

an
 d

al
am

ke

la
nc

ar
an

 m
et

od
ol

og
i p

en
di

di
ka

n
Isl

am
.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

ja
di

te

na
ga

pe

ng
aj

ar
 d

an
 p

en
ce

ra
m

ah
 J

AK
IM

 d
an

PP

T.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

er
an

ca
ng

,
m

em
an

ta
u

da
n

m
en

ila
i

m
et

od
ol

og
i

pe
nd

id
ika

n
Isl

am
.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

en
er

aj
ui

pe

lb
ag

ai

pr
og

ra
m

 d
an

 a
kti

vi
ti

di
 b

aw
ah

 s
el

ia
an

se

ca
ra

be

rs
ep

ad
u

de
ng

an

ce
ka

p
da

n
be

rk
es

an
.

•
 M

em
pu

ny
ai

ke

pa
ka

ra
n

m
en

ge
na

i
ke

be
rk

es
an

an
 m

et
od

ol
og

i
pe

nd
id

ik
an

Is

la
m

.

•
 Be

rk
on

gs
i k

ep
ak

ar
an

 d
an

 p
en

ga
la

m
an

de

ng
an

 B
ah

ag
ia

n/
 O

rg
an

isa
si/

 A
ge

ns
i

la
in

un

tu
k

m
em

ba
nt

u
m

en
gh

as
ilk

an

pr
og

ra
m

ya

ng

ef
ek

tif

da
n

le
bi

h
sis

te
m

ati
k.

•
 Be

rk
eu

pa
ya

an

m
en

ge
na

l
pa

sti

da
n

m
er

an
gk

a
st

ra
te

gi

ya
ng

se

su
ai

ke

ar

ah
 m

er
ea

lis
as

ik
an

 k
eb

er
ha

sil
an

 d
an

m

at
la

m
at

 p
ro

gr
am

.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

93

Ko
m

pe
te

ns
i 4

: P
sik

ol
og

i P
en

di
di

ka
n

Isl
am

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Ps

ik
ol

og
i P

en
di

di
ka

n
Is

la
m

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
be

rk
ai

ta
n

PP
T,

 B
ah

ag
ia

n
Pe

nd
id

ik
an

, I
LI

M
, B

ah
ag

ia
n

Da
kw

ah
, K

SK
, J

AK
IM

 S
ab

ah
, J

AK
IM

 S
ar

aw
ak

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
da

la
m

Ps

ik
ol

og
i P

en
di

di
ka

n
Is

la
m

 m
el

ip
uti

:

-
 Pe

re
nc

an
aa

n
pe

nd
id

ik
an

-

Pe
ny

us
un

an
 k

ur
ik

ul
um

-

 Pe
m

ili
ha

n
ba

ha
n

pe
la

ja
ra

n

-
Bi

m
bi

ng
an

 d
an

 m
oti

va
si

-

 Pe
ng

uk
ur

an
 d

an
 p

en
ak

sir
an

-

 In
te

ra
ks

i p
en

ga
ja

ra
n

da
n

pe
m

be
la

ja
ra

n

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
el

ak
sa

na
ka

n
ps

ik
ol

og
i

da
n

pe
nd

ek
at

an

ya
ng

be

rs
es

ua
ia

n
de

ng
an

 c
uk

up
 d

an
 c

ek
ap

.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

ge
na

l
pa

sti

isu
 d

an
 c

ad
an

ga
n

pe
ny

el
es

ai
an

 d
al

am

ke
la

nc
ar

an
 p

sik
ol

og
i p

en
di

di
ka

n
Is

la
m

.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

ja
di

te

na
ga

pe

ng
aj

ar
 d

an
 p

en
ce

ra
m

ah
 J

AK
IM

 d
an

PP

T.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

er
an

ca
ng

, m
em

an
ta

u
da

n
m

en
ila

i
ps

ik
ol

og
i

da
la

m

pe
nd

id
ik

an
 Is

la
m

.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

en
er

aj
ui

pe

lb
ag

ai

pr
og

ra
m

 d
an

 a
kti

vi
ti

di
 b

aw
ah

 s
el

ia
an

se

ca
ra

 b
er

se
pa

du
 d

en
ga

n
ce

ka
p

da
n

be
rk

es
an

.

•
 M

em
pu

ny
ai

 ke
pa

ka
ra

n d
al

am
 m

em
bu

at

pe
ni

la
ia

n
te

nt
an

g
ke

be
rk

es
an

an

ps
ik

ol
og

i p
en

di
di

ka
n

Is
la

m
.

•
 Be

rk
on

gs
i k

ep
ak

ar
an

 d
an

 p
en

ga
la

m
an

de

ng
an

 B
ah

ag
ia

n/
 O

rg
an

isa
si/

 A
ge

ns
i

la
in

un

tu
k

m
em

ba
nt

u
m

en
gh

as
ilk

an

pr
og

ra
m

ya

ng

ef
ek

tif

da
n

le
bi

h
sis

te
m

ati
k.

•
 Be

rk
eu

pa
ya

an

m
en

ge
na

l
pa

sti

da
n

m
er

an
gk

a
st

ra
te

gi

ya
ng

se

su
ai

ke

ar

ah
 m

er
ea

lis
as

ik
an

 k
eb

er
ha

sil
an

 d
an

m

at
la

m
at

 p
ro

gr
am

.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

94

Ko
m

pe
te

ns
i 5

: P
en

di
di

ka
n

Ta
hfi

z d
an

 Q
ira

at

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

nd
id

ik
an

 T
ah

fiz
 d

an
 Q

ira
at

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
be

rk
ai

ta
n

DQ
, I

KM
AS

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
da

la
m

Pe

nd
id

ika
n

Ta
hfi

z d
an

 Q
ira

at
 m

el
ip

uti
 :

-

 Da
sa

r d
an

 h
al

a
tu

ju
 p

en
di

di
ka

n
Ta

hfi
z

da
n

Q
ira

at

-
 Pe

m
ba

ng
un

an

da
n

im
pl

em
en

ta
si

ku
rik

ul
um

 Ta
hfi

z d
an

 Q
ira

at

-
 Pe

ng
ur

us
an

 h
al

 e
hw

al
 p

el
aj

ar

-
 Pe

ng
ur

us
an

 ke
la

s d
an

 p
en

ila
ia

n

-
 Pe

m
be

nt
uk

an

da
n

pe
la

ks
an

aa
n

pe
nt

ak
sir

an
 Ta

hfi
z d

an
 Q

ira
at

-

 Pe
ni

ng
ka

ta
n

ke
m

ah
ira

n
pe

nd
id

ika
n

ta
hfi

z
da

n
ka

ed
ah

pe

ng
aj

ar
an

da

n
pe

m
be

la
ja

ra
n

(P
dP

) b
er

ka
ita

n
m

et
od

e
ha

fa
za

n
da

n
ta

sm
ik

se

rta

ak
tiv

iti
ta

hr
iri

.

-
 Ilm

u
ya

ng
 b

er
ka

ita
n

se
pe

rti
 T

aj
w

id
,

Q
ira

at
, T

ar
an

nu
m

 T
af

sir
, a

l-Q
ur

an
 d

an

Ba
ha

sa
 A

ra
b.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
el

ak
sa

na
ka

n
da

sa
r

da
n

pr
og

ra
m

 m
en

gg
un

ak
an

 p
en

de
ka

ta
n

ya
ng

be

rs
es

ua
ia

n
de

ng
an

cu

ku
p

da
n

ce
ka

p.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

ge
na

l
pa

sti
isu

 d
an

 c
ad

an
ga

n
pe

ny
el

es
ai

an
 d

al
am

m

en
ja

ya
ka

n
Pe

nd
id

ika
n

Ta
hfi

z d
an

 Q
ira

at

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

ja
di

te

na
ga

pe

ng
aj

ar
 d

an
 p

en
ce

ra
m

ah
 J

AK
IM

 d
an

PP

T.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

er
an

ca
ng

,
m

em
an

ta
u

da
n

m
en

ila
i d

as
ar

 d
an

 p
ro

gr
am

 b
er

ka
ita

n
Pe

nd
id

ika
n

Ta
hfi

z d
an

 Q
ira

at
.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

en
er

aj
ui

pe

lb
ag

ai

pr
og

ra
m

 d
an

 a
kti

vi
ti

di
 b

aw
ah

 s
el

ia
an

se

ca
ra

be

rs
ep

ad
u

de
ng

an

ce
ka

p
da

n
be

rk
es

an
.

•
 M

em
pu

ny
ai

ke

pa
ka

ra
n

m
en

ge
na

i
ke

be
rk

es
an

an
 d

al
am

 P
en

di
di

ka
n

Ta
hfi

z
da

n
Q

ira
at

.

•
 Be

rk
on

gs
i k

ep
ak

ar
an

 d
an

 p
en

ga
la

m
an

de

ng
an

 B
ah

ag
ia

n/
 O

rg
an

isa
si/

 A
ge

ns
i

la
in

un

tu
k

m
em

ba
nt

u
m

en
gh

as
ilk

an

pr
og

ra
m

ya

ng

ef
ek

tif

da
n

le
bi

h
sis

te
m

ati
k.

•
 Be

rk
eu

pa
ya

an

m
en

ge
na

l
pa

sti

da
n

m
er

an
gk

a
st

ra
te

gi

ya
ng

se

su
ai

ke

ar

ah
 m

er
ea

lis
as

ik
an

 k
eb

er
ha

sil
an

 d
an

m

at
la

m
at

 p
ro

gr
am

.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

95

Ko
m

pe
te

ns
i 6

: P
en

ga
jia

n
Ki

ta
b T

ur
at

h

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ng
aj

ia
n

Ki
ta

b
Tu

ra
th

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
be

rk
ai

ta
n

IL
IM

, P
PT

, K
ad

er
 JA

KI
M

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
da

la
m

Pe

ng
aj

ia
n

Ki
ta

b
Tu

ra
th

 m
el

ip
uti

 :

-
 Pe

ng
en

da
lia

n
ku

rs
us

da

n
be

ng
ke

l
ba

ca
an

 k
ita

b
m

el
ip

uti
 b

id
an

g
ak

id
ah

,
sy

ar
ia

h
da

n
ta

sa
w

uf

-

 M
am

pu

m
en

ge
na

lp
as

ti
te

na
ga

pe

ng
aj

ar

be
rp

en
ga

la
m

an

da
la

m

ki
ta

b
tu

ra
th

-

 M
em

ah
am

i
ko

ns
ep

da

n
m

et
od

pe

ng
aj

ia
n

ki
ta

b
tu

ra
th

-

 M
am

pu
 m

en
ge

na
lp

as
ti

ki
ta

b
tu

ra
th

ya

ng
 b

er
se

su
ai

an
 u

nt
uk

 d
ia

pl
ik

as
ik

an

da
la

m
 is

u
se

m
as

a.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
el

ak
sa

na
ka

n
da

sa
r

da
n

pr
og

ra
m

m

en
gg

un
ak

an

pe
nd

ek
at

an
 y

an
g

be
rs

es
ua

ia
n

de
ng

an

cu
ku

p
da

n
ce

ka
p.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

ge
na

l
pa

sti

isu
 d

an
 c

ad
an

ga
n

pe
ny

el
es

ai
an

 d
al

am

m
en

ja
ya

ka
n

Pe
ng

aj
ia

n
Ki

ta
b

Tu
ra

th
.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

ja
di

te

na
ga

pe

ng
aj

ar
 d

an
 p

en
ce

ra
m

ah
 J

AK
IM

 d
an

PP

T

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

er
an

ca
ng

,
m

em
an

ta
u

da
n

m
en

ila
i

da
sa

r
da

n
pr

og
ra

m

be
rk

ai
ta

n
La

tih
an

Pe

ng
aj

ar

Ki
ta

b
Tu

ra
th

.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

en
er

aj
ui

pe

lb
ag

ai

pr
og

ra
m

 d
an

 a
kti

vi
ti

di
 b

aw
ah

 s
el

ia
an

se

ca
ra

 b
er

se
pa

du
 d

en
ga

n
ce

ka
p

da
n

be
rk

es
an

.

•
 M

em
pu

ny
ai

ke

pa
ka

ra
n

m
en

ge
na

i
ke

be
rk

es
an

an
 d

al
am

 P
en

ga
jia

n
Ki

ta
b

Tu
ra

th
.

•
 Be

rk
on

gs
i k

ep
ak

ar
an

 d
an

 p
en

ga
la

m
an

de

ng
an

 B
ah

ag
ia

n/
 O

rg
an

isa
si/

 A
ge

ns
i

la
in

un

tu
k

m
em

ba
nt

u
m

en
gh

as
ilk

an

pr
og

ra
m

ya

ng

ef
ek

tif

da
n

le
bi

h
sis

te
m

ati
k.

•
 Be

rk
eu

pa
ya

an

m
en

ge
na

l
pa

sti

da
n

m
er

an
gk

a
st

ra
te

gi

ya
ng

se

su
ai

ke

ar

ah
 m

er
ea

lis
as

ik
an

 k
eb

er
ha

sil
an

 d
an

m

at
la

m
at

 p
ro

gr
am

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

96

Ko
m

pe
te

ns
i 7

: P
en

gu
ru

sa
n

La
tih

an
 Is

la
m

 (I
ns

tit
ut

 La
tih

an
)

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ng
ur

us
an

 L
ati

ha
n

Is
la

m
 (I

ns
tit

ut
 L

ati
ha

n)
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
IL

IM
, P

PT

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
da

la
m

Pe

ng
ur

us
an

In

sti
tu

t
La

tih
an

Is

la
m

m

el
ip

uti
 :

-

 Da
sa

r
da

n
ha

la
 t

uj
u

in
sti

tu
t

la
tih

an

Is
la

m

-
 Pe

ng
ur

us
an

 su
m

be
r m

an
us

ia

-
 Pe

ng
ur

us
an

su

m
be

r,
as

et

da
n

pe
ru

nt
uk

an

-
 Pe

ng
ur

us
an

 h
al

 e
hw

al
 l

ati
ha

n
da

n
ke

ju
ru

la
tih

an

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
el

ak
sa

na

pe
ng

ur
us

an

la
tih

an

Isl
am

m

en
gi

ku
t

m
et

od
e

da
n

pe
nd

ek
at

an

ya
ng

be

rs
es

ua
ia

n.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

ge
na

l
pa

sti
isu

 d
an

 c
ad

an
ga

n
pe

ny
el

es
ai

an
 d

al
am

ke

la
nc

ar
an

 P
en

gu
ru

sa
n

La
tih

an
 Is

la
m

.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

ja
di

te

na
ga

pe

ng
aj

ar
 d

an
 p

en
ce

ra
m

ah
 J

AK
IM

 d
an

PP

T.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

er
an

ca
ng

,
m

em
an

ta
u

da
n

m
en

ila
i p

en
gu

ru
sa

n
la

tih
an

 Is
la

m
.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

en
er

aj
ui

pe

lb
ag

ai

pr
og

ra
m

 d
an

 a
kti

vi
ti

di
 b

aw
ah

 s
el

ia
an

se

ca
ra

 b
er

se
pa

du
 d

en
ga

n
ce

ka
p

da
n

be
rk

es
an

.

•
 M

em
pu

ny
ai

ke

pa
ka

ra
n

m
en

ge
na

i
ke

be
rk

es
an

an

pe
ng

ur
us

an

in
sti

tu
t

la
tih

an
 Is

la
m

.

•
 Be

rk
on

gs
i k

ep
ak

ar
an

 d
an

 p
en

ga
la

m
an

de

ng
an

 B
ah

ag
ia

n/
 O

rg
an

isa
si/

 A
ge

ns
i

la
in

un

tu
k

m
em

ba
nt

u
m

en
gh

as
ilk

an

pr
og

ra
m

ya

ng

ef
ek

tif

da
n

le
bi

h
sis

te
m

ati
k.

•
 Be

rk
eu

pa
ya

an

m
en

ge
na

l
pa

sti

da
n

m
er

an
gk

a
st

ra
te

gi

ya
ng

se

su
ai

ke

ar

ah
 m

er
ea

lis
as

ik
an

 k
eb

er
ha

sil
an

 d
an

m

at
la

m
at

 p
ro

gr
am

.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

97

Ko
m

pe
te

ns
i 8

: P
en

gu
ru

sa
n

La
tih

an
 Is

la
m

 (P
en

ge
nd

al
ia

n
La

tih
an

)

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ng
ur

us
an

 L
ati

ha
n

Is
la

m
 (P

en
ge

nd
al

ia
n

La
tih

an
)

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
be

rk
ai

ta
n

PP
T,

 B
ah

ag
ia

n
Pe

nd
id

ik
an

, I
LI

M
, K

SK
, B

ah
ag

ia
n

Da
kw

ah
, J

AK
IM

 S
ab

ah
, J

AK
IM

 S
ar

aw
ak

, K
ad

er
 JA

KI
M

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
da

la
m

Pe

ng
ur

us
an

 P
en

ge
nd

al
ia

n
La

tih
an

 Is
la

m

m
el

ip
uti

 :

-
 Ka

nd
un

ga
n

m
od

ul
 la

tih
an

-

 M
en

ye
la

ra
s d

an
 m

el
ak

sa
na

ka
n

la
tih

an

-

 M
en

ila
i

ke
be

rk
es

an
an

pe

la
ks

an
aa

n
la

tih
an

-

 M
en

ye
di

ak
an

 p
el

ap
or

an
 p

el
ak

sa
na

an

la
tih

an

 -

 Pe
ni

la
ia

n
da

n
pe

nt
ak

sir
an

 la
tih

an

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
el

ak
sa

na

pe
ng

ur
us

an
 p

en
ge

nd
al

ia
n

la
tih

an
 Is

la
m

m

en
gi

ku
t m

et
od

e
da

n
pe

nd
ek

at
an

 y
an

g
be

rs
es

ua
ia

n.

•
 be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

ge
na

l
pa

sti
isu

 d
an

 c
ad

an
ga

n
pe

ny
el

es
ai

an
 d

al
am

ke

la
nc

ar
an

pe

ng
ur

us
an

pe

ng
en

da
lia

n
la

tih
an

 Is
la

m
.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

ja
di

te

na
ga

pe

ng
aj

ar
 d

an
 p

en
ce

ra
m

ah
 J

AK
IM

 d
an

PP

T.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

er
an

ca
ng

,
m

em
an

ta
u

da
n

m
en

ila
i

pe
ng

ur
us

an
 p

en
ge

nd
al

ia
n

la
tih

an
 Is

la
m

.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

en
er

aj
ui

pe

lb
ag

ai

pr
og

ra
m

 d
an

 a
kti

vi
ti

di
 b

aw
ah

 s
el

ia
an

se

ca
ra

be

rs
ep

ad
u

de
ng

an

ce
ka

p
da

n
be

rk
es

an
.

•
 M

em
pu

ny
ai

ke

pa
ka

ra
n

be
rk

ai
ta

n
ke

be
rk

es
an

an

pe
ng

ur
us

an

pe
ng

en
da

lia
n

la
tih

an
 Is

la
m

.

•
 Be

rk
on

gs
i k

ep
ak

ar
an

 d
an

 p
en

ga
la

m
an

de

ng
an

 B
ah

ag
ia

n/
 O

rg
an

isa
si/

 A
ge

ns
i

la
in

un

tu
k

m
em

ba
nt

u
m

en
gh

as
ilk

an

pr
og

ra
m

ya

ng

ef
ek

tif

da
n

le
bi

h
sis

te
m

ati
k.

•
 Be

rk
eu

pa
ya

an

m
en

ge
na

l
pa

sti

da
n

m
er

an
gk

a
st

ra
te

gi

ya
ng

se

su
ai

ke

ar

ah
 m

er
ea

lis
as

ik
an

 k
eb

er
ha

sil
an

 d
an

m

at
la

m
at

 p
ro

gr
am

.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

98

Ko
m

pe
te

ns
i 9

: P
en

gu
ru

sa
n

La
tih

an
 Is

la
m

 (P
em

ba
ng

un
an

 M
od

ul
)

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ng
ur

us
an

 L
ati

ha
n

Is
la

m
 (P

em
ba

ng
un

an
 M

od
ul

)
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
IL

IM
, K

SK
, B

ah
ag

ia
n

Da
kw

ah
, B

ah
ag

ia
n

Pe
nd

id
ik

an
, P

PT
, J

AK
IM

 S
ab

ah
, J

AK
IM

 S
ar

aw
ak

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
da

la
m

Pe

m
ba

ng
un

an
 M

od
ul

 L
ati

ha
n

m
el

ip
uti

:

-
 An

al
isi

s k
ep

er
lu

an
 m

od
ul

 (A
na

ly
sis

)

-
 M

er
ek

a
be

nt
uk

 m
od

ul
 (D

es
ig

n)

-
 Pe

m
ba

ng
un

an
  d

an
 re

ka
be

nt
uk

m

od
ul

 (D
ev

el
op

m
en

t)

-
 Pe

rla
ks

an
aa

n
m

od
ul

(Im

pl
em

en
ta

tio
n)

-

 Pe
ni

la
ia

n
m

od
ul

 (E
va

lu
ati

on
)

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
el

ak
sa

na

pe
m

ba
ng

un
an

 m
od

ul
 la

tih
an

 m
en

gi
ku

t
m

et
od

e
da

n
pe

nd
ek

at
an

ya

ng

be
rs

es
ua

ia
n.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

ge
na

l
pa

sti

isu
 d

an
 c

ad
an

ga
n

pe
ny

el
es

ai
an

 d
al

am

ke
la

nc
ar

an

pe
m

ba
ng

un
an

m

od
ul

la

tih
an

.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

er
an

ca
ng

,
m

em
an

ta
u

da
n

m
en

ila
i

pe
m

ba
ng

un
an

m

od
ul

la

tih
an

.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

en
er

aj
ui

pe

lb
ag

ai

pr
og

ra
m

 d
an

 a
kti

vi
ti

di
 b

aw
ah

 s
el

ia
an

se

ca
ra

 b
er

se
pa

du
 d

en
ga

n
ce

ka
p

da
n

be
rk

es
an

.

•
 M

em
pu

ny
ai

ke

pa
ka

ra
n

m
en

ge
na

i
ke

be
rk

es
an

an

pe
m

ba
ng

un
an

m

od
ul

la

tih
an

.

•
 Be

rk
on

gs
i k

ep
ak

ar
an

 d
an

 p
en

ga
la

m
an

de

ng
an

 B
ah

ag
ia

n/
 O

rg
an

isa
si/

 A
ge

ns
i

la
in

un

tu
k

m
em

ba
nt

u
m

en
gh

as
ilk

an

pr
og

ra
m

ya

ng

ef
ek

tif

da
n

le
bi

h
sis

te
m

ati
k.

•
 Be

rk
eu

pa
ya

an

m
en

ge
na

l
pa

sti

da
n

m
er

an
gk

a
st

ra
te

gi

ya
ng

se

su
ai

ke

ar

ah
 m

er
ea

lis
as

ik
an

 k
eb

er
ha

sil
an

 d
an

m

at
la

m
at

 p
ro

gr
am

.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

99

Ko
m

pe
te

ns
i 1

0:
 Pe

ng
ur

us
an

 La
tih

an
 Is

la
m

 (P
em

ba
ng

un
an

 K
ej

ur
ul

at
ih

an
)

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ng
ur

us
an

 L
ati

ha
n

Is
la

m
 (P

em
ba

ng
un

an
 K

ej
ur

ul
ati

ha
n)

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
be

rk
ai

ta
n

IL
IM

, I
PD

AS
, I

KM
AS

, K
SK

, B
ah

ag
ia

n
Da

kw
ah

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
da

la
m

Pe

m
ba

ng
un

an
 K

ej
ur

ul
ati

ha
n

m
el

ip
uti

 :

-
 M

en
ge

na
l

pa
sti

ca

lo
n-

ca
lo

n
ya

ng

be
rk

em
am

pu
an

 d
an

 b
er

ke
la

ya
ka

n.

-
 Pe

m
ba

ng
un

an
 m

od
ul

 k
ej

ur
ul

ati
ha

n
ya

ng
 b

er
se

su
ai

an
 m

en
gi

ku
t

bi
da

ng

ke
pa

ka
ra

n

-
 M

ek
an

ism
a

ya
ng

 d
ip

er
lu

ka
n

da
la

m

la
tih

an
 k

ej
ur

ul
ati

ha
n.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
el

ak
sa

na

pe
m

ba
ng

un
an

 k
ej

ur
ul

ati
ha

n
m

en
gi

ku
t

m
et

od
e

da
n

pe
nd

ek
at

an

ya
ng

be

rs
es

ua
ia

n.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

ge
na

l
pa

sti

isu

da
n

ca
da

ng
an

pe

ny
el

es
ai

an

da
la

m

ke
la

nc
ar

an

pe
m

ba
ng

un
an

ke

ju
ru

la
tih

an
.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

ja
di

te

na
ga

pe

ng
aj

ar
,

fa
sil

ita
to

r
da

n
pe

nc
er

am
ah

JA

KI
M

 d
an

 P
PT

.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

er
an

ca
ng

,
m

em
an

ta
u

da
n

m
en

ila
i

pe
m

ba
ng

un
an

ke

ju
ru

la
tih

an
.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

en
er

aj
ui

pe

lb
ag

ai

pr
og

ra
m

 d
an

 a
kti

vi
ti

di
 b

aw
ah

 s
el

ia
an

se

ca
ra

 b
er

se
pa

du
 d

en
ga

n
ce

ka
p

da
n

be
rk

es
an

.

•
 M

em
pu

ny
ai

ke

pa
ka

ra
n

m
en

ge
na

i
ke

be
rk

es
an

an

pe
m

ba
ng

un
an

ke

ju
ru

la
tih

an
.

•
 Be

rk
on

gs
i k

ep
ak

ar
an

 d
an

 p
en

ga
la

m
an

de

ng
an

 B
ah

ag
ia

n/
 O

rg
an

isa
si/

 A
ge

ns
i

la
in

un

tu
k

m
em

ba
nt

u
m

en
gh

as
ilk

an

pr
og

ra
m

ya

ng

ef
ek

tif

da
n

le
bi

h
sis

te
m

ati
k.

•
 Be

rk
eu

pa
ya

an

m
en

ge
na

l
pa

sti

da
n

m
er

an
gk

a
st

ra
te

gi

ya
ng

se

su
ai

ke

ar

ah
 m

er
ea

lis
as

ik
an

 k
eb

er
ha

sil
an

 d
an

m

at
la

m
at

 p
ro

gr
am

.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

100

Ko
m

pe
te

ns
i 1

1:
 M

et
od

ol
og

i L
at

ih
an

 Is
la

m

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
M

et
od

ol
og

i L
ati

ha
n

Is
la

m
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
IL

IM
, I

PD
AS

, I
KM

AS
, K

SK
, B

ah
ag

ia
n

Da
kw

ah

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
da

la
m

M

et
od

ol
og

i L
ati

ha
n

Isl
am

 m
el

ip
uti

 :

-
 M

et
od

e
be

rk
om

un
ika

si
ya

ng
 je

la
s d

an

m
ud

ah

-
 M

et
od

e
pe

ny
am

pa
ia

n
be

ra
sa

sk
an

al

-Q
ur

an
 d

an
 a

l-H
ad

ith

-
 M

et
od

e
be

rc
er

ita
 d

an
 m

et
af

or
a

-

M
et

od
e

Us
w

ah
 H

as
an

ah

-
 M

et
od

e
pe

ny
el

es
ai

an
 m

as
al

ah

-
 Si

m
ul

as
i/

ka
jia

n
ke

s/
 ku

rs
us

/ b
en

gk
el

/
LD

K/
 sy

ar
ah

an
/ g

am
ifi

ka
si

-

 Pe
rk

on
gs

ia
n/

 su
m

ba
ng

 sa
ra

n/
 p

ro
je

k
la

tih
an

-

Au
di

o
vi

de
o/

 ra
ng

sa
ng

an
 m

in
da

-

 Pe
m

be
nt

an
ga

n/
 ka

ed
ah

 tu
nj

uk
 a

ja
r/

ro

le
 p

la
y

-

 Gr
ou

p
di

na
m

ic/
 M

od
el

 b
ui

ld
in

g
/

Pe
rm

od
el

an
 g

el
ag

at

-
 La

w
at

an
 sa

m
bi

l b
el

aj
ar

/ P
em

be
la

ja
ra

n
ke

nd
iri

-

Att
ac

hm
en

t/
 M

en
to

r m
en

te
e

-

Te
am

bu
ild

in
g/

 K
em

ba
ra

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
el

ak
sa

na
ka

n
m

et
od

e
da

n
pe

nd
ek

at
an

ya

ng

be
rs

es
ua

ia
n

de
ng

an
 c

uk
up

 d
an

 c
ek

ap
.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

ge
na

l
pa

sti

isu
 d

an
 c

ad
an

ga
n

pe
ny

el
es

ai
an

 d
al

am

ke
la

nc
ar

an
 m

et
od

ol
og

i l
ati

ha
n

Is
la

m
.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

ja
di

te

na
ga

pe

ng
aj

ar
,

fa
sil

ita
to

r
da

n
pe

nc
er

am
ah

JA

KI
M

 d
an

 P
PT

.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

er
an

ca
ng

,
m

em
an

ta
u

da
n

m
en

ila
i m

et
od

ol
og

i l
ati

ha
n

isl
am

.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

en
er

aj
ui

pe

lb
ag

ai

pr
og

ra
m

 d
an

 a
kti

vi
ti

di
 b

aw
ah

 s
el

ia
an

se

ca
ra

 b
er

se
pa

du
 d

en
ga

n
ce

ka
p

da
n

be
rk

es
an

.

•
 M

em
pu

ny
ai

ke

pa
ka

ra
n

m
en

ge
na

i
ke

be
rk

es
an

an
 m

et
od

ol
og

i l
ati

ha
n

Is
la

m
.

•
 Be

rk
on

gs
i

ke
pa

ka
ra

n
da

n
pe

ng
al

am
an

de

ng
an

 B
ah

ag
ia

n/
 O

rg
an

isa
si/

 A
ge

ns
i

la
in

un

tu
k

m
em

ba
nt

u
m

en
gh

as
ilk

an

pr
og

ra
m

ya

ng
 e

fe
kti

f d
an

 le
bi

h
sis

te
m

ati
k.

•
 Be

rk
eu

pa
ya

an

m
en

ge
na

l
pa

sti

da
n

m
er

an
gk

a
st

ra
te

gi

ya
ng

se

su
ai

ke

ar

ah

m
er

ea
lis

as
ik

an
 k

eb
er

ha
sil

an
 d

an
 m

at
la

m
at

pr

og
ra

m
.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

101

Ko
m

pe
te

ns
i 1

2:
 Ps

ik
ol

og
i L

at
ih

an
 Is

la
m

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Ps

ik
ol

og
i L

ati
ha

n
Is

la
m

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
be

rk
ai

ta
n

IL
IM

, P
PT

, K
SK

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
da

la
m

Ps

ik
ol

og
i L

ati
ha

n
Is

la
m

 m
el

ip
uti

 :

-
 Pe

re
nc

an
aa

n
pe

nd
id

ik
an

-

Pe
ny

us
un

an
 k

ur
ik

ul
um

-

 Pe
m

ili
ha

n
ba

ha
n

pe
la

ja
ra

n

-
 Bi

m
bi

ng
an

 d
an

 m
oti

va
si

-

 Pe
ng

uk
ur

an
 d

an
 p

en
ak

sir
an

-

 In
te

ra
ks

i p
en

ga
ja

ra
n

da
n

pe
m

be
la

ja
ra

n

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
el

ak
sa

na
ka

n
ps

ik
ol

og
i

da
n

pe
nd

ek
at

an

ya
ng

be

rs
es

ua
ia

n
de

ng
an

 c
uk

up
 d

an
 c

ek
ap

.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

ge
na

l
pa

sti

isu
 d

an
 c

ad
an

ga
n

pe
ny

el
es

ai
an

 d
al

am

ke
la

nc
ar

an
 p

sik
ol

og
i l

ati
ha

n
Is

la
m

.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

ja
di

te

na
ga

pe

ng
aj

ar
,

fa
sil

ita
to

r
da

n
pe

nc
er

am
ah

JA

KI
M

 d
an

 P
PT

.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

er
an

ca
ng

,
m

em
an

ta
u

da
n

m
en

ila
i p

sik
ol

og
i l

ati
ha

n
Is

la
m

.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

en
er

aj
ui

pe

lb
ag

ai

pr
og

ra
m

 d
an

 a
kti

vi
ti

di
 b

aw
ah

 s
el

ia
an

se

ca
ra

 b
er

se
pa

du
 d

en
ga

n
ce

ka
p

da
n

be
rk

es
an

.

•
 M

em
pu

ny
ai

ke

pa
ka

ra
n

m
en

ge
na

i
ke

be
rk

es
an

an
 p

sik
ol

og
i l

ati
ha

n
Is

la
m

.

•
 Be

rk
on

gs
i k

ep
ak

ar
an

 d
an

 p
en

ga
la

m
an

de

ng
an

 B
ah

ag
ia

n/
 O

rg
an

isa
si/

 A
ge

ns
i

la
in

un

tu
k

m
em

ba
nt

u
m

en
gh

as
ilk

an

pr
og

ra
m

ya

ng

ef
ek

tif

da
n

le
bi

h
sis

te
m

ati
k.

•
 Be

rk
eu

pa
ya

an

m
en

ge
na

l
pa

sti

da
n

m
er

an
gk

a
st

ra
te

gi

ya
ng

se

su
ai

ke

ar

ah
 m

er
ea

lis
as

ik
an

 k
eb

er
ha

sil
an

 d
an

m

at
la

m
at

 p
ro

gr
am

 se
rt

a
ak

tiv
iti

.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

102

Ko
m

pe
te

ns
i 1

3:
 La

tih
an

 Pe
ng

aj
ar

 Ta
hfi

z d
an

 Q
ira

at

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
La

tih
an

 P
en

ga
ja

r T
ah

fiz
 d

an
 Q

ira
at

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
be

rk
ai

ta
n

DQ
, I

KM
AS

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
da

la
m

La

tih
an

Pe

ng
aj

ar

Ta
hfi

z
da

n
Q

ira
at

m

el
ip

uti
 :

-

 Pe
m

ba
ng

un
an

da

n
im

pl
em

en
ta

si
ku

rik
ul

um
 T

ah
fiz

 d
an

 Q
ira

at

-
 Pe

ng
ur

us
an

 h
al

 e
hw

al
 p

el
aj

ar

-
 Pe

ng
ur

us
an

 k
el

as
 d

an
 p

en
ila

ia
n

-

 Pe
m

be
nt

uk
an

da

n
pe

la
ks

an
aa

n
pe

nt
ak

sir
an

 T
ah

fiz
 d

an
 Q

ira
at

-

 Pe
ni

ng
ka

ta
n

ke
m

ah
ira

n
la

tih
an

Ta

hfi
z

da
n

ka
ed

ah
 p

en
ga

ja
ra

n
da

n
pe

m
be

la
ja

ra
n

(P
dP

c)

be
rk

ai
ta

n
m

et
od

e
ha

fa
za

n
da

n
ta

sm
ik

 s
er

ta

ak
tiv

iti
 ta

hr
iri

.

-
 Ilm

u
ya

ng
 b

er
ka

ita
n

se
pe

rti
 T

aj
w

id
,

Q
ira

at
,

Ta
ra

nn
um

Ta

fs
ir,

U

lu
m

-a
l-

Q
ur

an
 d

an
 B

ah
as

a
Ar

ab
.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
el

ak
sa

na
ka

n
da

sa
r

da
n

pr
og

ra
m

m

en
gg

un
ak

an

pe
nd

ek
at

an
 y

an
g

be
rs

es
ua

ia
n

de
ng

an

cu
ku

p
da

n
ce

ka
p.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

ge
na

l
pa

sti

isu
 d

an
 c

ad
an

ga
n

pe
ny

el
es

ai
an

 d
al

am

m
en

ja
ya

ka
n

la
tih

an
 p

en
ga

ja
r T

ah
fiz

 d
an

Q

ira
at

.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

ja
di

te

na
ga

pe

ng
aj

ar
,

fa
sil

ita
to

r
da

n
pe

nc
er

am
ah

JA

KI
M

 d
an

 P
PT

.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

er
an

ca
ng

,
m

em
an

ta
u

da
n

m
en

ila
i d

as
ar

 d
an

 p
ro

gr
am

 b
er

ka
ita

n
la

tih
an

 Ta
hfi

z d
an

 Q
ira

at
.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

en
er

aj
ui

pe

lb
ag

ai

pr
og

ra
m

 d
an

 a
kti

vi
ti

di
 b

aw
ah

 s
el

ia
an

se

ca
ra

be

rs
ep

ad
u

de
ng

an

ce
ka

p
da

n
be

rk
es

an
.

•
 M

em
pu

ny
ai

ke

pa
ka

ra
n

m
en

ge
na

i
ke

be
rk

es
an

an
 d

al
am

 l
ati

ha
n

pe
ng

aj
ar

Ta

hfi
z d

an
 Q

ira
at

.

•
 Be

rk
on

gs
i k

ep
ak

ar
an

 d
an

 p
en

ga
la

m
an

de

ng
an

 B
ah

ag
ia

n/
 O

rg
an

isa
si/

 A
ge

ns
i

la
in

un

tu
k

m
em

ba
nt

u
m

en
gh

as
ilk

an

pr
og

ra
m

ya

ng

ef
ek

tif

da
n

le
bi

h
sis

te
m

ati
k.

•
 Be

rk
eu

pa
ya

an

m
en

ge
na

l
pa

sti

da
n

m
er

an
gk

a
st

ra
te

gi

ya
ng

se

su
ai

ke

ar

ah
 m

er
ea

lis
as

ik
an

 k
eb

er
ha

sil
an

 d
an

m

at
la

m
at

 p
ro

gr
am

.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

103

Ko
m

pe
te

ns
i 1

4:
 La

tih
an

 Pe
ng

aj
ar

 K
ita

b T
ur

at
h

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
La

tih
an

 P
en

ga
ja

r K
ita

b
Tu

ra
th

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
be

rk
ai

ta
n

IL
IM

, P
PT

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
da

la
m

La

tih
an

 P
en

ga
ja

r K
ita

b
Tu

ra
th

 m
el

ip
uti

 :

-
 Pe

ng
en

da
lia

n
ku

rs
us

da

n
be

ng
ke

l
ba

ca
an

 k
ita

b
m

el
ip

uti
 b

id
an

g
ak

id
ah

,
sy

ar
ia

h
da

n
ta

sa
w

uf
.

-

 M
am

pu

m
en

ge
na

lp
as

ti
te

na
ga

pe

ng
aj

ar

be
rp

en
ga

la
m

an

da
la

m

ki
ta

b
tu

ra
th

.

-
 M

em
ah

am
i

ko
ns

ep

da
n

m
et

od
e

pe
ng

aj
ia

n
ki

ta
b

tu
ra

th
.

-

 M
am

pu
 m

en
ge

na
lp

as
ti

ki
ta

b
tu

ra
th

ya

ng
 b

er
se

su
ai

an
 u

nt
uk

 d
ia

pl
ik

as
ik

an

da
la

m
 is

u
se

m
as

a.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
el

ak
sa

na
ka

n
da

sa
r

da
n

pr
og

ra
m

 m
en

gg
un

ak
an

 p
en

de
ka

ta
n

ya
ng

be

rs
es

ua
ia

n
de

ng
an

cu

ku
p

da
n

ce
ka

p.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

ge
na

l
pa

sti
isu

 d
an

 c
ad

an
ga

n
pe

ny
el

es
ai

an
 d

al
am

m

en
ja

ya
ka

n
la

tih
an

pe

ng
aj

ar

ki
ta

b
tu

ra
th

.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

ja
di

te

na
ga

pe

ng
aj

ar
,

fa
sil

ita
to

r
da

n
pe

nc
er

am
ah

JA

KI
M

 d
an

 P
PT

.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

er
an

ca
ng

,
m

em
an

ta
u

da
n

m
en

ila
i d

as
ar

 d
an

 p
ro

gr
am

 b
er

ka
ita

n
la

tih
an

 p
en

ga
ja

r k
ita

b
tu

ra
th

.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

en
er

aj
ui

pe

lb
ag

ai

pr
og

ra
m

 d
an

 a
kti

vi
ti

di
 b

aw
ah

 s
el

ia
an

se

ca
ra

be

rs
ep

ad
u

de
ng

an

ce
ka

p
da

n
be

rk
es

an
.

•
 M

em
pu

ny
ai

ke

pa
ka

ra
n

be
rk

ai
ta

n
ke

be
rk

es
an

an
 d

al
am

 l
ati

ha
n

pe
ng

aj
ar

ki

ta
b

tu
ra

th
.

•
 Be

rk
on

gs
i k

ep
ak

ar
an

 d
an

 p
en

ga
la

m
an

de

ng
an

 B
ah

ag
ia

n/
 O

rg
an

isa
si/

 A
ge

ns
i

la
in

un

tu
k

m
em

ba
nt

u
m

en
gh

as
ilk

an

pr
og

ra
m

ya

ng

ef
ek

tif

da
n

le
bi

h
sis

te
m

ati
k.

•
 Be

rk
eu

pa
ya

an

m
en

ge
na

l
pa

sti

da
n

m
er

an
gk

a
st

ra
te

gi

ya
ng

se

su
ai

ke

ar

ah
 m

er
ea

lis
as

ik
an

 k
eb

er
ha

sil
an

 d
an

m

at
la

m
at

 p
ro

gr
am

.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

104

Komponen Kompetensi Fungsian

Kategori Khusus

Bidang Teras Muamalat dan Kewangan Islam

Definisi Kompetensi Kebolehupayaan merancang, mengurus, melaksanakan serta memastikan
keberhasilan kajian penyelidikan berkaitan muamalat, sosioekonomi dan
kewangan Islam.

Nama Kompetensi 1.  Kajian dan Penyelidikan Kewangan Islam
2.  Penulisan dan Penyediaan Laporan/ Dokumen/ Garis Panduan/

Kertas Kerja/ Standard/ Modul/ Manual/ Kaedah Berkaitan
Kewangan Islam

3.  Khidmat Nasihat/ Perundingan/ Rujukan Kepakaran Berkaitan
Kewangan Islam

Bahagian JAKIM yang
berkaitan bidang
teras ini

1.  Bahagian Penyelidikan
2.   Institut Latihan Islam Malaysia

(ILIM)

Rujukan dokumen TRM JAKIM
mengikut fungsian penempatan

Bidang Teras 6: Muamalat dan Kewangan
Islam

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

105

Ko
m

pe
te

ns
i 1

: K
aj

ia
n

da
n

Pe
ny

el
id

ik
an

 K
ew

an
ga

n
Isl

am

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Ka

jia
n

da
n

Pe
ny

el
id

ik
an

 K
ew

an
ga

n
Is

la
m

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
be

rk
ai

ta
n

Ba
ha

gi
an

 P
en

ye
lid

ik
an

, I
LI

M

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
m

en
ge

na
i

ke
w

an
ga

n
Isl

am
.

•
 M

en
ge

ta
hu

i
da

n
m

em
ah

am
i

fiq
h

m
ua

m
al

at
.

•
 M

en
ge

ta
hu

i
ak

ta
/

pe
ra

tu
ra

n
da

n
ga

ris

pa
nd

ua
n

ya
ng

 se
da

ng
 b

er
ku

at
ku

as
a.

•
 M

en
gu

ru
s

da
n

m
el

ak
sa

na

pr
og

ra
m

be

rk
ai

ta
n

ke
w

an
ga

n
Isl

am
.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
em

ah
am

i
m

et
od

ol
og

i
pe

ny
el

id
ika

n
da

la
m

ke

w
an

ga
n

Isl
am

sa

m
ad

a
se

ca
ra

ku

an
tit

ati
f a

ta
u

ku
al

ita
tif

.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
er

uj
uk

ki

ta
b-

ki
ta

b
tu

ra
th

 d
an

 m
en

gg
un

ak
an

 p
er

isi
an

(s

oft
w

ar
e)

 y
an

g
be

rk
ai

ta
n

se
ba

ga
i b

ah
an

ru

ju
ka

n
da

la
m

m

en
ak

sir

se
tia

p
isu

ru

ju
ka

n.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

ja
di

te

na
ga

pe

ng
aj

ar
,

fa
sil

ita
to

r
da

n
pe

nc
er

am
ah

JA

KI
M

 d
an

 P
PT

.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

en
ga

na
lis

is
se

rta

m
en

ga
pl

ika
si

ilm
u

ke
w

an
ga

n
Isl

am
.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

en
ye

le
sa

ika
n

m
as

al
ah

ya

ng
 ti

m
bu

l b
er

ka
ita

n
isu

 d
al

am
 k

aj
ia

n
da

n
pe

ny
el

id
ika

n
de

ng
an

ca

da
ng

an

pe
na

m
ba

hb
ai

ka
n

at
au

 p
er

ub
ah

an
.

•
 M

em
be

nt
an

gk
an

ke

rta
s

ke
rja

da

la
m

pe

rs
id

an
ga

n
da

la
m

 d
an

 lu
ar

 n
eg

ar
a.

•
 Be

rk
on

gs
i

ke
pa

ka
ra

n
de

ng
an

ag

en
si

da
la

m

da
n

lu
ar

ne

ga
ra

be

rk
ai

ta
n

ke
w

an
ga

n
Is

la
m

.

•
 Be

rk
eu

pa
ya

an

m
en

gh
as

il
st

ra
te

gi

da
n

da
sa

r-d
as

ar

ba
ha

ru

ke

ar
ah

ke

ce
m

er
la

ng
an

In

sti
tu

si
Ke

w
an

ga
n

Is
la

m
.

•
 M

en
ja

di
 p

ak
ar

 ru
ju

k
at

au
 ja

w
at

an
ku

as
a

pa
ne

l y
an

g
be

rk
ai

ta
n.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

106

Ko
m

pe
te

ns
i 2

: P
en

ul
isa

n
da

n
Pe

ny
ed

ia
an

 La
po

ra
n/

Do
ku

m
en

/G
ar

is
Pa

nd
ua

n/
Ke

rt
as

 K
er

ja
/ S

ta
nd

ar
d/

 M
od

ul
/ M

an
ua

l/
Ka

ed
ah

Be

rk
ai

ta
n

Ke
w

an
ga

n
Isl

am

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

nu
lis

an
 d

an
 P

en
ye

di
aa

n
La

po
ra

n/
Do

ku
m

en
/G

ar
is

 P
an

du
an

/K
er

ta
s

Ke
rja

/
St

an
da

rd
/

M
od

ul
/

M
an

ua
l/

 K
ae

da
h

Be
rk

ai
ta

n
Ke

w
an

ga
n

Is
la

m
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
Ba

ha
gi

an
 P

en
ye

lid
ik

an
, I

LI
M

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
m

en
ge

na
i

ke
w

an
ga

n
Is

la
m

 /
fiq

h
m

ua
m

al
at

.

•
 M

en
ge

ta
hu

i a
kt

a/
 p

er
at

ur
an

 d
an

 g
ar

is
pa

nd
ua

n
ya

ng
 se

da
ng

 b
er

ku
at

ku
as

a.

•
 M

en
ge

ta
hu

i m
et

od
ol

og
i p

en
ul

isa
n

da
n

fo
rm

at
 la

po
ra

n
/ g

ar
is

pa
nd

ua
n/

 k
er

ta
s

ke
rja

 d
an

 se
ba

ga
in

ya
.

•
 Be

rk
eu

pa
ya

an
 m

en
ye

di
ak

an
 l

ap
or

an
/

ju
rn

al
/

ga
ris

 p
an

du
an

 m
od

ul
/

m
an

ua
l

ya
ng

 le
ng

ka
p

da
n

be
rk

ua
liti

.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

ja
di

te

na
ga

pe

ng
aj

ar
,

fa
sil

ita
to

r
da

n
pe

nc
er

am
ah

JA

KI
M

 d
an

 P
PT

.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

en
gh

as
ilk

an
 l

ap
or

an
/

ju
rn

al
/ g

ar
is

pa
nd

ua
n

m
od

ul
/ m

an
ua

l.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

el
ak

sa
na

ka
n

ka
jia

n,

m
en

ga
na

lis
is,

m

en
ila

i
da

n
m

er
um

us

isu
-is

u
be

rk
ai

ta
n

ke
w

an
ga

n
Is

la
m

.

•
 Be

rk
on

gs
i

ke
pa

ka
ra

n
de

ng
an

ag

en
si

da
la

m

da
n

lu
ar

ne

ga
ra

be

rk
ai

ta
n

ke
w

an
ga

n
Is

la
m

.

•
 Be

rk
eu

pa
ya

an

m
en

gh
as

il
st

ra
te

gi

da
n

da
sa

r-d
as

ar

ba
ha

ru

ke

ar
ah

ke

ce
m

er
la

ng
an

In

sti
tu

si
Ke

w
an

ga
n

Is
la

m
.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

107

Ko
m

pe
te

ns
i 3

: K
hi

dm
at

 N
as

ih
at

/ P
er

un
di

ng
an

/ K
ep

ak
ar

an
 B

er
ka

ita
n

Ke
w

an
ga

n
Isl

am

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Kh

id
m

at
 N

as
ih

at
/

Pe
ru

nd
in

ga
n/

Ke
pa

ka
ra

n
Be

rk
ai

ta
n

Ke
w

an
ga

n
Is

la
m

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
be

rk
ai

ta
n

Ba
ha

gi
an

 P
en

ye
lid

ik
an

, I
LI

M

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
m

en
ge

na
i

ke
w

an
ga

n
Isl

am
.

•
 M

en
ge

ta
hu

i
da

n
m

em
ah

am
i

fiq
h

m
ua

m
al

at
.

•
 M

en
ge

ta
hu

i
ak

ta
/

pe
ra

tu
ra

n
da

n
ga

ris

pa
nd

ua
n

ya
ng

 se
da

ng
 b

er
ku

at
ku

as
a.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

ga
na

lis
is

se
su

at
u

isu
.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

gh
ur

ai
ka

n
pe

m
as

al
ah

an

se
su

at
u

isu

da
n

m
en

ga
itk

an
 d

en
ga

n
su

m
be

r r
uj

uk
an

 d
an

ka

ed
ah

 fi
qh

iy
ya

h
da

n
Us

ul
 fi

qh
.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

ga
na

lis
is

se
se

bu
ah

isu

be

rd
ad

ar
ka

n
ak

ta
/

pe
ra

tu
ra

n/

ga
ris

pa

nd
ua

n/

fa
tw

a
be

rk
ai

ta
n.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

en
ga

na
lis

is
se

rta

m
en

ga
pl

ika
si

ilm
u

ke
w

an
ga

n
Isl

am
.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
da

n
be

rk
eu

pa
ya

an

m
en

ye
le

sa
ika

n
m

as
al

ah

de
ng

an

ca
da

ng
an

pe

na
m

ba
hb

ai
ka

n
at

au

pe
ru

ba
ha

n.

•
 Be

rk
on

gs
i

ke
pa

ka
ra

n
de

ng
an

ag

en
si

da
la

m

da
n

lu
ar

ne

ga
ra

be

rk
ai

ta
n

ke
w

an
ga

n
Is

la
m

.

•
 Be

rk
ep

ak
ar

an

m
en

gh
as

il
st

ra
te

gi

da
n

da
sa

r-d
as

ar

ba
ha

ru

ke

ar
ah

ke

ce
m

er
la

ng
an

In

sti
tu

si
Ke

w
an

ga
n

Is
la

m
.

•
 M

en
ja

di
 p

ak
ar

 ru
ju

k
at

au
 ja

w
at

an
ku

as
a

pa
ne

l y
an

g
be

rk
ai

ta
n.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

108

Komponen Kompetensi Fungsian
Kategori Khusus
Bidang Teras Pengurusan Halal
Definisi Kompetensi Keupayaan menulis, menyelidik, membangunkan dan menguruskan

dasar dan standard berkaitan pensijilan halal untuk mencapai misi
organisasi.  Keupayaan memahami dan mengambil tindakan-tindakan
mengikut peraturan-peraturan yang ditetapkan. Keupayaan menyediakan
program/ strategi untuk mencapai matlamat dasar. Keupayaan memantau
dan menilai keberkesanan dasar dan pembangunan kapasiti halal.
Keupayaan mengenalpasti dan mengurus dokumentasi dalam proses
pensijilan halal. Keupayaan memahami dalam penggunaan aplikasi
MYeHALAL bagi membantu kelancaran proses pensijilan halal. Keupayaan
memantau dan menilai keberkesanan aplikasi MYeHALAL. Keupayaan
mengurus, membangun, merancang, melaksana, memantau dan menilai
keberkesanan pengauditan halal.

Nama Kompetensi 1.  Pelaksanaan Dasar Pensijilan Halal
2.  Pengurusan Dokumentasi dan Pengeluaran Pensijilan Halal Malaysia

dan Sistem MYeHALAL
3.  Profesionalisme Pegawai Pemeriksa (Auditor) Halal
4.  Profesionalisme Pegawai Pemantauan dan Penguatkuasaan

Pensijilan Halal Malaysia
Bahagian JAKIM yang
berkaitan bidang
teras ini

1.   Bahagian Pengurusan Halal
(BPH)

1.   Sektretariat Majlis Halal
Malaysia (MHM)

Rujukan dokumen TRM JAKIM
mengikut fungsian penempatan

Bidang Teras 7: Pengurusan Halal

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

109

Ko
m

pe
te

ns
i 1

: P
el

ak
sa

na
an

 D
as

ar
 Pe

ns
iji

la
n

Ha
la

l

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

la
ks

an
aa

n
Da

sa
r P

en
si

jil
an

 H
al

al
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
BP

H,
 M

HM

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

en
ge

ta
hu

i
da

n
m

em
ah

am
i

da
sa

r,
st

an
da

rd
 d

an
 S

O
P

be
rk

ai
ta

n
ha

la
l;

-

 St
an

da
rd

- s
ta

nd
ar

d
ha

la
l;

-

 M
an

ua
l p

ro
se

du
r p

en
sij

ila
n

ha
la

l;

-
 Pe

ru
nd

an
ga

n
be

rk
ai

ta
n

ha
la

l;

-
 Hu

ku
m

 sy
ar

ak
 d

an
 fa

tw
a;

-

 Pe
ny

em
be

lih
an

 h
al

al
;

-

 Pe
ng

ur
us

an

pe
ng

ik
tir

af
an

lo

ji
pe

m
pr

os
es

an
  h

al
al

 lu
ar

 n
eg

ar
a;

-

 Te
kn

ol
og

i s
ai

ns
 m

ak
an

an
;

-

 Pe
ng

ur
us

an

pe
ng

ik
tir

af
an

ba

da
n

pe
ns

iji
la

n
ha

la
l;

-

 Pe
ng

ur
us

an

pe
m

ba
ng

un
an

ka

pa
siti

ha

la
l;

-

 Pe
ng

ur
us

an

bi
lit

er
al

da

n
m

ul
til

ite
ra

l
an

ta
ra

ag

en
si/

or

ga
ni

sa
si

be
rk

ai
ta

n
ha

la
l;

da
n

-

 Pe
ng

ur
us

an
 k

aj
ia

n
be

rk
ai

ta
n

ha
la

l.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
er

an
ca

ng

da
n

m
el

ak
sa

na
 d

as
ar

-d
as

ar
 h

al
al

.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

en
tu

ka
n

tu
ga

s-
tu

ga
s

ya
ng

pe

rlu

di
la

ks
an

ak
an

ba

gi

m
em

en
uh

i k
ep

er
lu

an
 d

al
am

 d
as

ar
-d

as
ar

be

rk
ai

ta
n

ha
la

l.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

er
an

gk
an

da

n
m

el
ak

sa
na

ka
n

da
sa

r-d
as

ar
 y

an
g

ut
am

a
un

tu
k

di
ke

ta
hu

i
ol

eh

se
tia

p
pe

ga
w

ai

ha
la

l.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

ja
la

nk
an

pe

ru
nd

in
ga

n
da

n
m

es
yu

ar
at

be

rk
ai

ta
n

da
sa

r d
an

 p
el

ak
sa

na
an

 p
en

sij
ila

n
ha

la
l.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

gu
ru

sk
an

pe

m
ba

ng
un

an

m
od

ul

pr
og

ra
m

la

tih
an

ha

la
l.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
er

an
ca

ng

da
sa

r
la

tih
an

ha

la
l

ke
pa

da

pe
ny

ed
ia

la

tih
an

ha

la
l,

te
na

ga

pe
ng

aj
ar

ha

la
l

da
n

pr
of

es
io

na
l h

al
al

.

•
 M

em
as

tik
an

ke

be
rh

as
ila

n
da

sa
r-d

as
ar

ha

la
l.

•
 Be

ru
pa

ya

m
en

ye
la

ra
s,

m
en

gk
aj

i
da

n
m

en
ye

lid
ik

isu

-is
u

da
la

m

bi
da

ng

pe
ng

ur
us

an

ha
la

l
un

tu
k

m
en

je
la

sk
an

hu

ku
m

 sy
ar

ak
.

•
 Be

ru
pa

ya
 m

en
ja

la
nk

an
 s

em
ak

an
 t

er
ha

da
p

m
an

ua
l p

ro
se

du
r p

en
sij

ila
n

ha
la

l,
st

an
da

rd

ha
la

l d
an

 S
O

P
be

rk
ai

ta
n.

•
 Be

ru
pa

ya
 m

em
an

ta
u

da
n

m
en

ga
w

al
 s

el
ia

sis

te
m

 d
an

 ap
lik

as
i y

an
g t

el
ah

 d
ib

an
gu

nk
an

.

•
 Be

ru
pa

ya
 m

en
ge

na
l

pa
sti

 d
an

 m
er

an
gk

a
st

ra
te

gi
 y

an
g

se
su

ai
 k

e
ar

ah
 m

er
ea

lis
as

ika
n

ke
be

rh
as

ila
n

da
la

m
 te

m
po

h
ja

ng
ka

 p
an

ja
ng

da

n
ba

je
t y

an
g

tin
gg

i.

•
 Be

ru
pa

ya

m
en

gk
aj

i,
m

en
ga

na
lis

is
da

n
m

er
um

us

ke
bo

le
hl

ak
sa

na
an

da

sa
r

da
n

m
en

ca
da

ng
ka

n
pe

na
m

ba
hb

ai
ka

n
at

au

pe
ru

ba
ha

n
ke

pa
da

 d
as

ar
 se

di
a

ad
a.

•
 M

en
ja

m
in

ke

sin
am

bu
ng

an

da
sa

r
da

n
m

em
ba

ng
un

 d
as

ar
-d

as
ar

 h
al

al
 b

ah
ar

u.

•
 Be

ru
pa

ya
 m

er
an

ca
ng

 d
as

ar
-d

as
ar

 b
ah

ar
u

ba
gi

 m
en

am
ba

hb
ai

k
da

sa
r

da
n

st
an

da
rd

se

di
a

ad
a.

•
 Be

ru
pa

ya
 b

er
ko

ng
si

ke
pa

ka
ra

n
di

 d
al

am

da
n

lu
ar

 n
eg

ar
a

be
rk

ai
ta

n
pe

ng
ur

us
an

ha

la
l

di

M
al

ay
sia

da

n
isu

-is
u

hu
ku

m

se
m

as
a.

•
 Be

ru
pa

ya
 m

en
am

ba
h

ba
ik

 d
as

ar
-d

as
ar

da

n
pe

ra
tu

ra
n-

pe
ra

tu
ra

n.

•
 Be

ru
pa

ya

m
er

an
ca

ng

da
n

m
em

pe
rk

en
al

ka
n

st
ra

te
gi

,b
ah

ar
u,

ap

lik
as

i
da

n
pe

ng
gu

na
an

te

kn
ol

og
i

te
rk

in
i

ba
gi

 m
em

ba
ng

un
 d

an
 m

em
bi

na

ke
be

rk
es

an
an

da

n
ke

ce
ka

pa
n

sis
te

m

pe
ng

ur
us

an
 p

en
sij

ila
n

ha
la

l M
al

ay
sia

.

•
 Be

ru
pa

ya

m
en

ja
lin

ko

la
br

as
i

st
ra

te
gi

k
de

ng
an

 a
ge

ns
i,

in
du

st
ri,

 p
en

gg
un

a
da

n
ah

li
ak

ad
em

ik
 d

i d
al

am
 d

an
 d

an
 d

i l
ua

r
ne

ga
ra

.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

110

Ko
m

pe
te

ns
i 1

: P
el

ak
sa

na
an

 D
as

ar
 Pe

ns
iji

la
n

Ha
la

l

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

la
ks

an
aa

n
Da

sa
r P

en
si

jil
an

 H
al

al
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
BP

H,
 M

HM

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

en
ge

ta
hu

i
da

n
m

em
ah

am
i

da
sa

r,
st

an
da

rd
 d

an
 S

O
P

be
rk

ai
ta

n
ha

la
l;

-

 St
an

da
rd

- s
ta

nd
ar

d
ha

la
l;

-

 M
an

ua
l p

ro
se

du
r p

en
sij

ila
n

ha
la

l;

-
 Pe

ru
nd

an
ga

n
be

rk
ai

ta
n

ha
la

l;

-
 Hu

ku
m

 sy
ar

ak
 d

an
 fa

tw
a;

-

 Pe
ny

em
be

lih
an

 h
al

al
;

-

 Pe
ng

ur
us

an

pe
ng

ik
tir

af
an

lo

ji
pe

m
pr

os
es

an
  h

al
al

 lu
ar

 n
eg

ar
a;

-

 Te
kn

ol
og

i s
ai

ns
 m

ak
an

an
;

-

 Pe
ng

ur
us

an

pe
ng

ik
tir

af
an

ba

da
n

pe
ns

iji
la

n
ha

la
l;

-

 Pe
ng

ur
us

an

pe
m

ba
ng

un
an

ka

pa
siti

ha

la
l;

-

 Pe
ng

ur
us

an

bi
lit

er
al

da

n
m

ul
til

ite
ra

l
an

ta
ra

ag

en
si/

or

ga
ni

sa
si

be
rk

ai
ta

n
ha

la
l;

da
n

-

 Pe
ng

ur
us

an
 k

aj
ia

n
be

rk
ai

ta
n

ha
la

l.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
er

an
ca

ng

da
n

m
el

ak
sa

na
 d

as
ar

-d
as

ar
 h

al
al

.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

en
tu

ka
n

tu
ga

s-
tu

ga
s

ya
ng

pe

rlu

di
la

ks
an

ak
an

ba

gi

m
em

en
uh

i k
ep

er
lu

an
 d

al
am

 d
as

ar
-d

as
ar

be

rk
ai

ta
n

ha
la

l.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

er
an

gk
an

da

n
m

el
ak

sa
na

ka
n

da
sa

r-d
as

ar
 y

an
g

ut
am

a
un

tu
k

di
ke

ta
hu

i
ol

eh

se
tia

p
pe

ga
w

ai

ha
la

l.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

ja
la

nk
an

pe

ru
nd

in
ga

n
da

n
m

es
yu

ar
at

be

rk
ai

ta
n

da
sa

r d
an

 p
el

ak
sa

na
an

 p
en

sij
ila

n
ha

la
l.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

gu
ru

sk
an

pe

m
ba

ng
un

an

m
od

ul

pr
og

ra
m

la

tih
an

ha

la
l.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
er

an
ca

ng

da
sa

r
la

tih
an

ha

la
l

ke
pa

da

pe
ny

ed
ia

la

tih
an

ha

la
l,

te
na

ga

pe
ng

aj
ar

ha

la
l

da
n

pr
of

es
io

na
l h

al
al

.

•
 M

em
as

tik
an

ke

be
rh

as
ila

n
da

sa
r-d

as
ar

ha

la
l.

•
 Be

ru
pa

ya

m
en

ye
la

ra
s,

m
en

gk
aj

i
da

n
m

en
ye

lid
ik

isu

-is
u

da
la

m

bi
da

ng

pe
ng

ur
us

an

ha
la

l
un

tu
k

m
en

je
la

sk
an

hu

ku
m

 sy
ar

ak
.

•
 Be

ru
pa

ya
 m

en
ja

la
nk

an
 s

em
ak

an
 t

er
ha

da
p

m
an

ua
l p

ro
se

du
r p

en
sij

ila
n

ha
la

l,
st

an
da

rd

ha
la

l d
an

 S
O

P
be

rk
ai

ta
n.

•
 Be

ru
pa

ya
 m

em
an

ta
u

da
n

m
en

ga
w

al
 s

el
ia

sis

te
m

 d
an

 ap
lik

as
i y

an
g t

el
ah

 d
ib

an
gu

nk
an

.

•
 Be

ru
pa

ya
 m

en
ge

na
l

pa
sti

 d
an

 m
er

an
gk

a
st

ra
te

gi
 y

an
g

se
su

ai
 k

e
ar

ah
 m

er
ea

lis
as

ika
n

ke
be

rh
as

ila
n

da
la

m
 te

m
po

h
ja

ng
ka

 p
an

ja
ng

da

n
ba

je
t y

an
g

tin
gg

i.

•
 Be

ru
pa

ya

m
en

gk
aj

i,
m

en
ga

na
lis

is
da

n
m

er
um

us

ke
bo

le
hl

ak
sa

na
an

da

sa
r

da
n

m
en

ca
da

ng
ka

n
pe

na
m

ba
hb

ai
ka

n
at

au

pe
ru

ba
ha

n
ke

pa
da

 d
as

ar
 se

di
a

ad
a.

•
 M

en
ja

m
in

ke

sin
am

bu
ng

an

da
sa

r
da

n
m

em
ba

ng
un

 d
as

ar
-d

as
ar

 h
al

al
 b

ah
ar

u.

•
 Be

ru
pa

ya
 m

er
an

ca
ng

 d
as

ar
-d

as
ar

 b
ah

ar
u

ba
gi

 m
en

am
ba

hb
ai

k
da

sa
r

da
n

st
an

da
rd

se

di
a

ad
a.

•
 Be

ru
pa

ya
 b

er
ko

ng
si

ke
pa

ka
ra

n
di

 d
al

am

da
n

lu
ar

 n
eg

ar
a

be
rk

ai
ta

n
pe

ng
ur

us
an

ha

la
l

di

M
al

ay
sia

da

n
isu

-is
u

hu
ku

m

se
m

as
a.

•
 Be

ru
pa

ya
 m

en
am

ba
h

ba
ik

 d
as

ar
-d

as
ar

da

n
pe

ra
tu

ra
n-

pe
ra

tu
ra

n.

•
 Be

ru
pa

ya

m
er

an
ca

ng

da
n

m
em

pe
rk

en
al

ka
n

st
ra

te
gi

,b
ah

ar
u,

ap

lik
as

i
da

n
pe

ng
gu

na
an

te

kn
ol

og
i

te
rk

in
i

ba
gi

 m
em

ba
ng

un
 d

an
 m

em
bi

na

ke
be

rk
es

an
an

da

n
ke

ce
ka

pa
n

sis
te

m

pe
ng

ur
us

an
 p

en
sij

ila
n

ha
la

l M
al

ay
sia

.

•
 Be

ru
pa

ya

m
en

ja
lin

ko

la
br

as
i

st
ra

te
gi

k
de

ng
an

 a
ge

ns
i,

in
du

st
ri,

 p
en

gg
un

a
da

n
ah

li
ak

ad
em

ik
 d

i d
al

am
 d

an
 d

an
 d

i l
ua

r
ne

ga
ra

.

Ko
m

pe
te

ns
i 2

: P
en

gu
ru

sa
n

Do
ku

m
en

ta
si

da
n

Pe
ng

el
ua

ra
n

 Si
st

em
 Pe

ns
iji

la
n

Ha
la

l M
al

ay
sia

 d
an

 Si
st

em
 M

Ye
HA

LA
L

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ng
ur

us
an

 D
ok

um
en

ta
si

 d
an

 P
en

ge
lu

ar
an

  S
is

te
m

 P
en

si
jil

an
 H

al
al

 M
al

ay
si

a
da

n
Si

st
em

 M
Ye

HA
LA

L
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
BP

H,
 M

HM

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

en
ge

ta
hu

i
da

n
m

em
ah

am
i

m
an

ua
l

pr
os

ed
ur

 p
en

sij
ila

n
ha

la
l

M
al

ay
sia

 d
al

am

da
n

lu
ar

 n
eg

ar
a,

 s
ist

em
 p

en
gu

ru
sa

n
ha

la
l

M
al

ay
sia

,
pr

os
ed

ur

be
rk

ai
ta

n
IS

O
/I

EC

17
06

5,
 M

al
ay

sia
 S

ta
nd

ar
d

be
rk

ai
ta

n
ha

la
l,

Ak
ta

 d
an

 p
er

at
ur

an
 s

er
ta

 fa
tw

a
da

n
hu

ku
m

be

rk
ai

ta
n

ha
la

l.

•
 M

en
ge

na
l

pa
sti

 d
ok

um
en

-d
ok

um
en

 d
al

am

pe
rm

oh
on

an
 p

en
sij

ila
n

ha
la

l.

•
 M

em
ah

am
i

ap
lik

as
i

sis
te

m
 p

en
sij

ila
n

ha
la

l
M

al
ay

sia

(M
Ye

Ha
la

l)
be

rh
ub

un
g

fu
ng

si
se

m
ak

an
 d

ok
um

en
 d

an
 p

en
ge

lu
ar

an
 s

iji
l

ha
la

l.

•
 M

en
ge

ta
hu

i
da

n
m

em
ah

am
i

na
m

a-
na

m
a

ba
ha

n
ra

m
ua

n
da

n
fu

ng
sin

ya
.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
er

an
ca

ng

da
n

m
el

ak
sa

na
ka

n
pr

os
es

 p
er

m
oh

on
an

 h
al

al
.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

ge
na

lp
as

ti
do

ku
m

en
-d

ok
um

en
 p

er
m

oh
on

an
 p

en
sij

ila
n

ha
la

l M
al

ay
sia

 b
er

da
sa

rk
an

 s
ki

m
 p

en
sij

ila
n

ha
la

l.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

gg
un

ak
an

 a
pl

ik
as

i
sis

te
m

pe

ns
iji

la
n

ha
la

l
M

al
ay

sia

(s
ist

em

M
Ye

H
AL

AL
)

be
rh

ub
un

g
fu

ng
si

se
m

ak
an

do

ku
m

en
 d

an
 p

en
ge

lu
ar

an
 si

jil
 h

al
al

 d
en

ga
n

ba
ik

 d
an

 c
ek

ap
.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

ge
na

lp
as

ti
ba

ha
n

ra
m

ua
n

kr
iti

ka
l

da
n

tid
ak

 k
riti

ka
l

be
se

rt
a

fu
ng

sin
ya

.

•
 Be

rs
ed

ia

m
em

ba
nt

u
da

la
m

ko

ns
ul

ta
si

pe
rm

oh
on

an

pe
ns

iji
la

n
ha

la
l

sa
m

a
ad

a
m

el
al

ui
 ta

lia
n

te
le

fo
n

at
au

 b
er

se
m

uk
a.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
em

ah
am

i
isu

-is
u

se
m

as
a

pe
ns

iji
la

n
ha

la
l

da
ri

su
du

t
sy

ar
ia

h
da

n
te

kn
ik

al
.

•
 M

em
as

tik
an

 k
eb

er
ha

sil
an

 p
ro

se
s

pe
ns

iji
la

n
ha

la
l.

•
 Bo

le
h

m
en

gu
as

ai

ka
nd

un
ga

n
di

da

la
m

m

an
ua

l p
ro

se
du

r
pe

ns
iji

la
n

ha
la

l M
al

ay
sia

,
sis

te
m

 p
en

gu
ru

sa
n

ha
la

l M
al

ay
sia

, M
al

ay
sia

St

an
da

rd
,

Ak
ta

 d
an

 p
er

at
ur

an
 s

er
ta

 f
at

w
a

da
n

hu
ku

m
.

•
 Be

ru
pa

ya

m
en

gu
as

ai

do
ku

m
en

pe

ns
ijl

an

ha
la

l,
ba

ha
n

ra
m

ua
n

da
n

ap
lik

as
i

M
Ye

H
AL

AL
.

•
 Be

ru
pa

ya
 m

en
gu

as
ai

 k
em

ah
ira

n
ko

ns
ul

ta
si

da
n

pe
ru

nd
in

ga
n

be
rs

am
a

pe
m

oh
on

.

•
 Be

ru
pa

ya

m
en

ja
di

pe

m
ud

ah
ca

ra

da

la
m

m

en
ye

le
sa

ik
an

 m
as

al
ah

 b
er

sa
m

a
pe

m
oh

on
.

•
 Be

ru
pa

ya

m
en

gu
la

s
la

po
ra

n

se
m

ak
an

do

ku
m

en
.

•
 M

em
be

nt
an

g
ke

rt
as

 k
er

ja
 d

i d
al

am
 d

an
 lu

ar

ne
ga

ra
.

•
 Be

rk
ep

ak
ar

an

da
la

m

pe
ng

ur
us

an

pr
os

es

pe
ns

iji
la

n
ha

la
l.

•
 Be

ru
pa

ya

m
em

pe
ng

er
us

ik
an

m

es
yu

ar
at

ya

ng

be
rk

ai
ta

n
de

ng
an

pe

rm
oh

on
an

pe

ns
iji

la
n

da
n

m
em

bu
at

 k
ep

ut
us

an
.

•
 Be

ru
pa

ya

m
em

be
ri

pe
ne

ra
ng

an
/c

er
am

ah

be
rk

ai
ta

n
pr

os
ed

ur

pe
ns

iji
la

n
ha

la
l

M
al

ay
sia

, f
at

w
a

da
n

hu
ku

m
 s

er
ta

 a
kt

a
da

n
pe

ra
tu

an
 k

ep
ad

a
or

an
g

aw
am

,
ag

en
si

da
n

in
du

st
ri

da
la

m
 d

an
 lu

ar
 n

eg
ar

a.

•
 Be

ru
pa

ya

m
el

ati
h

pe
ga

w
ai

be

rk
ai

ta
n

pa
nd

ua
n

se
m

ak
an

da

la
m

m

el
ak

sa
na

ka
n

pr
os

es
 p

en
sij

ila
n

ha
la

l.

•
 Be

ru
pa

ya

m
er

an
ca

ng

st
ra

te
gi

da

la
m

m

en
am

ba
hb

ai
k

sis
te

m

pe
rm

oh
on

an

pe
ns

iji
la

n
ha

la
l M

al
ay

sia
.

•
 Be

ru
pa

ya
 m

em
be

ri
bi

m
bi

ng
an

 d
an

 k
hi

dm
at

na

sih
at

ke

pa
da

pe

m
oh

on

be
rk

ai
ta

n
pe

rm
oh

on
an

 p
en

sij
ila

n
ha

la
l M

al
ay

sia
 d

an

m
em

bu
at

 k
ep

ut
us

an
 k

e
at

as
 p

er
m

oh
on

an
.

•
 M

en
ja

di
 p

ak
ar

 ru
ju

k d
an

 p
an

el
 ja

w
at

an
ku

as
a

ya
ng

 b
er

ka
ita

n.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

111

Ko
m

pe
te

ns
i 3

: P
ro

fe
sio

na
lis

m
e P

eg
aw

ai
 Pe

m
er

ik
sa

 (A
ud

ito
r)

Ha
la

l

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pr

of
es

io
na

lis
m

e
Pe

ga
w

ai
 P

em
er

ik
sa

 (A
ud

ito
r)

 H
al

al
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
BP

H,
 M

HM

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
ah

am
i p

ro
se

du
r p

en
ga

ud
ita

n
ha

la
l.

•
 Bo

le
h

m
em

ah
am

i
m

an
ua

l
pr

os
ed

ur

pe
ns

iji
la

n
ha

la
l

M
al

ay
sia

 d
al

am
 d

an
 l

ua
r

ne
ga

ra
,

sis
te

m
 p

en
gu

ru
sa

n
ha

la
l M

al
ay

sia
,

pr
os

ed
ur

be

rk
ai

ta
n

IS
O

/I
EC

17

06
5,

M

al
ay

sia
 S

ta
nd

ar
d

be
rk

ai
ta

n
ha

la
l,

Ak
ta

 d
an

pe

ra
tu

ra
n

se
rt

a
fa

tw
a

da
n

hu
ku

m
 b

er
ka

ita
n

ha
la

l.

•
 Bo

le
h

m
en

ge
na

l
pa

sti
 d

ok
um

en
-d

ok
um

en

da
la

m
 p

er
m

oh
on

an
 p

en
sij

ila
n

ha
la

l

•
 Bo

le
h

m
em

ah
am

i a
pl

ik
as

i s
ist

em
 p

en
sij

ila
n

ha
la

l M
al

ay
sia

 (M
Ye

Ha
la

l)
be

rh
ub

un
g

fu
ng

si
la

po
ra

n
au

di
t l

ap
an

ga
n.

•
 Bo

le
h

m
em

ah
am

i n
am

a-
na

m
a

ra
m

ua
n

da
n

fu
ng

sin
ya

.

•
 M

em
ah

am
i

pr
os

ed
ur

 p
en

ga
ud

ita
n

m
el

al
ui

pe

la
n

au
di

t.

•
 M

em
ah

am
i

ka
ed

ah

pe
ng

en
al

pa
sti

an

ke
tid

ak
ak

ur
an

 d
i l

ap
an

ga
n.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
er

an
ca

ng

da
n

m
el

ak
sa

na
ka

n
pe

ng
au

di
ta

n
ha

la
l.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

ge
na

lp
as

ti
do

ku
m

en
-d

ok
um

en
 p

er
m

oh
on

an
 p

en
sij

ila
n

ha
la

l M
al

ay
sia

 b
er

da
sa

rk
an

 s
ki

m
 p

en
sij

ila
n

ha
la

l.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

gg
un

ak
an

 a
pl

ik
as

i
sis

te
m

pe

ns
iji

la
n

ha
la

l
M

al
ay

sia

(s
ist

em

M
Ye

Ha
la

l)
be

rh
ub

un
g

fu
ng

si
la

po
ra

n
au

di
t

la
pa

ng
an

 d
en

ga
n

ba
ik

 d
an

 c
ek

ap
.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

ge
na

lp
as

i
ba

ha
n

ra
m

ua
n

kr
iti

ka
l

da
n

tid
ak

 k
riti

ka
l

be
se

rt
a

fu
ng

sin
ya

.

•
 Be

rs
ed

ia

m
em

ba
nt

u
da

la
m

ko

ns
ul

ta
si

pe
rm

oh
on

an
 p

en
sij

ila
n

ha
la

l s
am

a
m

el
al

ui

ta
lia

n
te

le
fo

n
at

au
 b

er
se

m
uk

a.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
em

ba
ng

un
ka

n
pe

la
n

au
di

t.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

gu
ru

s
m

es
yu

ar
at

pe

m
bu

ka
an

 d
an

 p
en

ut
up

 s
er

ta
 p

ro
se

du
r

pe
ng

au
di

ta
n

la
pa

ng
an

.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

ge
na

lp
as

ti
 j

en
is

ke
tid

ak
ak

ur
an

 d
i l

ap
an

ga
n

da
n

pe
la

po
ra

n.

•
 M

em
as

tik
an

ke

be
rh

as
ila

n
pr

os
es

pe

ng
au

di
ta

n
ha

la
l.

•
 M

en
gu

as
ai

ka

nd
un

ga
n

di

da
la

m

m
an

ua
l

pr
os

ed
ur

 p
en

sij
ila

n
ha

la
l

M
al

ay
sia

,
sis

te
m

pe

ng
ur

us
an

ha

la
l

M
al

ay
sia

,
M

al
ay

sia

St
an

da
rd

,
Ak

ta
 d

an
 p

er
at

ur
an

 s
er

ta
 f

at
w

a
da

n
hu

ku
m

.

•
 M

en
gu

as
ai

 d
ok

um
en

 p
en

sij
la

n
ha

la
l,

ba
ha

n
ra

m
ua

n
da

n
ap

lik
as

i M
Ye

H
AL

AL
.

•
 M

en
gu

as
ai

ke

m
ah

ira
n

ko
ns

ul
ta

si
da

n
pe

ru
nd

in
ga

n
be

rs
am

a
pe

m
oh

on
.

•
 M

en
ja

di

pe
m

ud
ah

ca
ra

da
la

m

m
en

ye
le

sa
ik

an
 m

as
al

ah
 b

er
sa

m
a

pe
m

oh
on

.

•
 M

en
gu

as
ai

 p
el

an
 a

ud
it

da
n

se
si

pe
ng

au
di

ta
n

la
pa

ng
an

.

•
 Be

ru
pa

ya
 m

en
gu

la
s

la
po

ra
n

 k
eti

da
ka

ku
ra

n
di

 la
pa

ng
an

.

•
 Be

rk
ep

ak
ar

an
 d

al
am

 p
en

ga
ud

ita
n

ha
la

l.

•
 Be

rk
on

gs
i

ke
pa

ka
ra

n
be

rk
ai

ta
n

pr
os

ed
ur

pe

ns
iji

la
n

ha
la

l M
al

ay
sia

, f
at

w
a

da
n

hu
ku

m

se
rt

a
ak

ta

da
n

pe
ra

tu
an

ke

pa
da

or

an
g

aw
am

, a
ge

ns
i d

an
 in

du
st

ri
da

la
m

 d
an

 lu
ar

ne

ga
ra

.

•
 Be

ru
pa

ya

m
er

an
ca

ng

st
ra

te
gi

da

la
m

m

en
am

ba
hb

ai
k

sis
te

m

pe
rm

oh
on

an

pe
ns

iji
la

n
ha

la
l M

al
ay

sia
.

•
 Be

ru
pa

ya
 m

em
be

ri
bi

m
bi

ng
an

 d
an

 k
hi

dm
at

na

sih
at

ke

pa
da

pe

m
oh

on

be
rk

ai
ta

n
pe

rm
oh

on
an

 p
en

sij
ila

n
ha

la
l M

al
ay

sia
.

•
 Be

ru
pa

ya
 d

al
am

 m
el

ati
h

pe
ga

w
ai

 b
ah

ar
u

da
la

m
 p

ro
se

s k
om

pe
te

ns
i a

ud
ito

r.

•
 Be

ru
pa

ya

da
la

m

m
em

be
rik

an

sy
or

ke

pu
tu

sa
n

ke

at
as

pe

m
er

ik
sa

an

m
el

al
ui

m

es
yu

ar
at

.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

112

Ko
m

pe
te

ns
i 3

: P
ro

fe
sio

na
lis

m
e P

eg
aw

ai
 Pe

m
er

ik
sa

 (A
ud

ito
r)

Ha
la

l

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pr

of
es

io
na

lis
m

e
Pe

ga
w

ai
 P

em
er

ik
sa

 (A
ud

ito
r)

 H
al

al
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
BP

H,
 M

HM

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
ah

am
i p

ro
se

du
r p

en
ga

ud
ita

n
ha

la
l.

•
 Bo

le
h

m
em

ah
am

i
m

an
ua

l
pr

os
ed

ur

pe
ns

iji
la

n
ha

la
l

M
al

ay
sia

 d
al

am
 d

an
 l

ua
r

ne
ga

ra
,

sis
te

m
 p

en
gu

ru
sa

n
ha

la
l M

al
ay

sia
,

pr
os

ed
ur

be

rk
ai

ta
n

IS
O

/I
EC

17

06
5,

M

al
ay

sia
 S

ta
nd

ar
d

be
rk

ai
ta

n
ha

la
l,

Ak
ta

 d
an

pe

ra
tu

ra
n

se
rt

a
fa

tw
a

da
n

hu
ku

m
 b

er
ka

ita
n

ha
la

l.

•
 Bo

le
h

m
en

ge
na

l
pa

sti
 d

ok
um

en
-d

ok
um

en

da
la

m
 p

er
m

oh
on

an
 p

en
sij

ila
n

ha
la

l

•
 Bo

le
h

m
em

ah
am

i a
pl

ik
as

i s
ist

em
 p

en
sij

ila
n

ha
la

l M
al

ay
sia

 (M
Ye

Ha
la

l)
be

rh
ub

un
g

fu
ng

si
la

po
ra

n
au

di
t l

ap
an

ga
n.

•
 Bo

le
h

m
em

ah
am

i n
am

a-
na

m
a

ra
m

ua
n

da
n

fu
ng

sin
ya

.

•
 M

em
ah

am
i

pr
os

ed
ur

 p
en

ga
ud

ita
n

m
el

al
ui

pe

la
n

au
di

t.

•
 M

em
ah

am
i

ka
ed

ah

pe
ng

en
al

pa
sti

an

ke
tid

ak
ak

ur
an

 d
i l

ap
an

ga
n.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
er

an
ca

ng

da
n

m
el

ak
sa

na
ka

n
pe

ng
au

di
ta

n
ha

la
l.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

ge
na

lp
as

ti
do

ku
m

en
-d

ok
um

en
 p

er
m

oh
on

an
 p

en
sij

ila
n

ha
la

l M
al

ay
sia

 b
er

da
sa

rk
an

 s
ki

m
 p

en
sij

ila
n

ha
la

l.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

gg
un

ak
an

 a
pl

ik
as

i
sis

te
m

pe

ns
iji

la
n

ha
la

l
M

al
ay

sia

(s
ist

em

M
Ye

Ha
la

l)
be

rh
ub

un
g

fu
ng

si
la

po
ra

n
au

di
t

la
pa

ng
an

 d
en

ga
n

ba
ik

 d
an

 c
ek

ap
.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

ge
na

lp
as

i
ba

ha
n

ra
m

ua
n

kr
iti

ka
l

da
n

tid
ak

 k
riti

ka
l

be
se

rt
a

fu
ng

sin
ya

.

•
 Be

rs
ed

ia

m
em

ba
nt

u
da

la
m

ko

ns
ul

ta
si

pe
rm

oh
on

an
 p

en
sij

ila
n

ha
la

l s
am

a
m

el
al

ui

ta
lia

n
te

le
fo

n
at

au
 b

er
se

m
uk

a.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
em

ba
ng

un
ka

n
pe

la
n

au
di

t.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

gu
ru

s
m

es
yu

ar
at

pe

m
bu

ka
an

 d
an

 p
en

ut
up

 s
er

ta
 p

ro
se

du
r

pe
ng

au
di

ta
n

la
pa

ng
an

.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

ge
na

lp
as

ti
 j

en
is

ke
tid

ak
ak

ur
an

 d
i l

ap
an

ga
n

da
n

pe
la

po
ra

n.

•
 M

em
as

tik
an

ke

be
rh

as
ila

n
pr

os
es

pe

ng
au

di
ta

n
ha

la
l.

•
 M

en
gu

as
ai

ka

nd
un

ga
n

di

da
la

m

m
an

ua
l

pr
os

ed
ur

 p
en

sij
ila

n
ha

la
l

M
al

ay
sia

,
sis

te
m

pe

ng
ur

us
an

ha

la
l

M
al

ay
sia

,
M

al
ay

sia

St
an

da
rd

,
Ak

ta
 d

an
 p

er
at

ur
an

 s
er

ta
 f

at
w

a
da

n
hu

ku
m

.

•
 M

en
gu

as
ai

 d
ok

um
en

 p
en

sij
la

n
ha

la
l,

ba
ha

n
ra

m
ua

n
da

n
ap

lik
as

i M
Ye

H
AL

AL
.

•
 M

en
gu

as
ai

ke

m
ah

ira
n

ko
ns

ul
ta

si
da

n
pe

ru
nd

in
ga

n
be

rs
am

a
pe

m
oh

on
.

•
 M

en
ja

di

pe
m

ud
ah

ca
ra

da
la

m

m
en

ye
le

sa
ik

an
 m

as
al

ah
 b

er
sa

m
a

pe
m

oh
on

.

•
 M

en
gu

as
ai

 p
el

an
 a

ud
it

da
n

se
si

pe
ng

au
di

ta
n

la
pa

ng
an

.

•
 Be

ru
pa

ya
 m

en
gu

la
s

la
po

ra
n

 k
eti

da
ka

ku
ra

n
di

 la
pa

ng
an

.

•
 Be

rk
ep

ak
ar

an
 d

al
am

 p
en

ga
ud

ita
n

ha
la

l.

•
 Be

rk
on

gs
i

ke
pa

ka
ra

n
be

rk
ai

ta
n

pr
os

ed
ur

pe

ns
iji

la
n

ha
la

l M
al

ay
sia

, f
at

w
a

da
n

hu
ku

m

se
rt

a
ak

ta

da
n

pe
ra

tu
an

ke

pa
da

or

an
g

aw
am

, a
ge

ns
i d

an
 in

du
st

ri
da

la
m

 d
an

 lu
ar

ne

ga
ra

.

•
 Be

ru
pa

ya

m
er

an
ca

ng

st
ra

te
gi

da

la
m

m

en
am

ba
hb

ai
k

sis
te

m

pe
rm

oh
on

an

pe
ns

iji
la

n
ha

la
l M

al
ay

sia
.

•
 Be

ru
pa

ya
 m

em
be

ri
bi

m
bi

ng
an

 d
an

 k
hi

dm
at

na

sih
at

ke

pa
da

pe

m
oh

on

be
rk

ai
ta

n
pe

rm
oh

on
an

 p
en

sij
ila

n
ha

la
l M

al
ay

sia
.

•
 Be

ru
pa

ya
 d

al
am

 m
el

ati
h

pe
ga

w
ai

 b
ah

ar
u

da
la

m
 p

ro
se

s k
om

pe
te

ns
i a

ud
ito

r.

•
 Be

ru
pa

ya

da
la

m

m
em

be
rik

an

sy
or

ke

pu
tu

sa
n

ke

at
as

pe

m
er

ik
sa

an

m
el

al
ui

m

es
yu

ar
at

.

Ko
m

pe
te

ns
i 4

: P
ro

fe
sio

na
lis

m
e P

eg
aw

ai
 Pe

m
an

ta
ua

n
da

n
Pe

ng
ua

tk
ua

sa
an

 Pe
ns

iji
la

n
Ha

la
l M

al
ay

sia

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pr

of
es

io
na

lis
m

e
Pe

ga
w

ai
 P

em
an

ta
ua

n
da

n
Pe

ng
ua

tk
ua

sa
an

 P
en

si
jil

an
 H

al
al

 M
al

ay
si

a
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
BP

H,
 M

HM

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
ah

am
i

pr
os

ed
ur

pe

m
an

ta
ua

n
da

n
pe

ng
ua

tk
ua

sa
an

 h
al

al
.

•
 Bo

le
h

m
em

ah
am

i
m

an
ua

l
pr

os
ed

ur

pe
ns

iji
la

n
ha

la
l

M
al

ay
sia

 d
al

am
 d

an
 l

ua
r

ne
ga

ra
,

sis
te

m
 p

en
gu

ru
sa

n
ha

la
l M

al
ay

sia
,

pr
os

ed
ur

 b
er

ka
ita

n
IS

O
/I

EC
 1

70
65

, M
al

ay
sia

St

an
da

rd

be
rk

ai
ta

n
ha

la
l,

Ak
ta

Pe

rih
al

Da

ga
ng

an
 d

an
 p

er
at

ur
an

 s
er

ta
 f

at
w

a
da

n
hu

ku
m

 b
er

ka
ita

n
ha

la
l.

•
 Bo

le
h

m
en

ge
na

lp
as

ti
do

ku
m

en
-d

ok
um

en

da
la

m
 p

er
m

oh
on

an
 p

en
sij

ila
n

ha
la

l.

•
 Bo

le
h

m
em

ah
am

i a
pl

ik
as

i s
ist

em
 p

en
sij

ila
n

ha
la

l
M

al
ay

sia

(M
Ye

H
AL

AL
)

be
rh

ub
un

g
fu

ng
si

pe
m

an
ta

ua
n

da
n

pe
ng

ua
tk

ua
sa

an
.

•
 Bo

le
h

m
em

ah
am

i n
am

a-
na

m
a

ra
m

ua
n

da
n

fu
ng

sin
ya

.

•
 M

em
ah

am
i

pr
os

ed
ur

pe

m
an

ta
ua

n
da

n
pe

ng
ua

tk
ua

sa
an

 h
al

al
.

•
 M

em
ah

am
i

ka
ed

ah

pe
ng

en
al

pa
sti

an

ke
tid

ak
ak

ur
an

 d
i l

ap
an

ga
n.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
er

an
ca

ng

da
n

m
el

ak
sa

na
ka

n
pe

m
an

ta
ua

n
da

n
pe

ng
ua

tk
ua

sa
an

 h
al

al
.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m

en
ge

na
lp

as
ti

do
ku

m
en

-d
ok

um
en

 p
er

m
oh

on
an

 p
en

sij
ila

n
ha

la
l M

al
ay

sia
 b

er
da

sa
rk

an
 s

ki
m

 p
en

sij
ila

n
ha

la
l.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

 m
en

gg
un

ak
an

 a
pl

ik
as

i
sis

te
m

pe

ns
iji

la
n

ha
la

l
M

al
ay

sia

(s
ist

em

M
Ye

H
AL

AL
)

be
rh

ub
un

g
fu

ng
si

la
po

ra
n

pe
m

an
ta

ua
n

la
pa

ng
an

de

ng
an

ba

ik

da
n

ce
ka

p.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

 m
en

ge
na

lp
as

i
ba

ha
n

ra
m

ua
n

kr
iti

ka
l

da
n

tid
ak

 k
riti

ka
l

be
se

rt
a

fu
ng

sin
ya

.

•
 Be

rs
ed

ia

m
em

ba
nt

u
da

la
m

ko

ns
ul

ta
si

pe
rm

oh
on

an
 p

en
sij

ila
n

ha
la

l s
am

a
m

el
al

ui

ta
lia

n
te

le
fo

n
at

au
 b

er
se

m
uk

a.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

 m
en

ja
la

nk
an

 p
ro

se
du

r
pe

m
an

ta
ua

n
da

n
pe

ng
ua

tk
ua

sa
an

 h
al

al
.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

 m
en

ge
na

lp
as

ti
 j

en
is

ke
tid

ak
ak

ur
an

 d
i l

ap
an

ga
n

da
n

pe
la

po
ra

n.

•
 M

em
as

tik
an

ke

be
rh

as
ila

n
pr

os
es

pe

m
an

ta
ua

n
da

n
pe

ng
ua

tk
ua

sa
an

 h
al

al
.

•
 Bo

le
h

m
en

gu
as

ai

ka
nd

un
ga

n
di

da

la
m

m

an
ua

l p
ro

se
du

r
pe

ns
iji

la
n

ha
la

l M
al

ay
sia

,
sis

te
m

 p
en

gu
ru

sa
n

ha
la

l M
al

ay
sia

, M
al

ay
sia

St

an
da

rd
,

Ak
ta

 d
an

 p
er

at
ur

an
 s

er
ta

 f
at

w
a

da
n

hu
ku

m
.

•
 Be

ru
pa

ya

m
en

gu
as

ai

do
ku

m
en

pe

ns
ijl

an

ha
la

l,
ba

ha
n

ra
m

ua
n

da
n

ap
lik

as
i

M
Ye

H
AL

AL
.

•
 Be

ru
pa

ya
 m

en
gu

as
ai

 k
em

ah
ira

n
ko

ns
ul

ta
si

da
n

pe
ru

nd
in

ga
n

be
rs

am
a

pe
m

oh
on

.

•
 Be

ru
pa

ya

m
en

ja
di

pe

m
ud

ah
ca

ra

da

la
m

m

en
ye

le
sa

ik
an

 m
as

al
ah

 b
er

sa
m

a
pe

m
oh

on
.

•
 Be

ru
pa

ya

m
en

gu
as

ai

pe
la

n
pe

ra
nc

an
ga

n
pe

m
an

ta
ua

n
da

n
pe

ng
ua

tk
ua

sa
an

 h
al

al
.

•
 Be

ru
pa

ya
 m

en
gu

la
s

la
po

ra
n

 k
eti

da
ka

ku
ra

n
di

 la
pa

ng
an

.

•
 Be

rk
ep

ak
ar

an

da
la

m

pe
m

an
ta

ua
n

da
n

pe
ng

ua
tk

ua
sa

an
 h

al
al

.

•
 Be

ru
pa

ya

m
em

pe
ng

er
us

ik
an

m

es
yu

ar
at

ya

ng

be
rk

ai
ta

n
de

ng
an

pe

rm
oh

on
an

pe

ns
iji

la
n

da
n

m
em

bu
at

 k
ep

ut
us

an
.

•
 Be

ru
pa

ya

m
em

be
ri

pe
ne

ra
ng

an
/c

er
am

ah

be
rk

ai
ta

n
pr

os
ed

ur

pe
ns

iji
la

n
ha

la
l

M
al

ay
sia

, f
at

w
a

da
n

hu
ku

m
 s

er
ta

 a
kt

a
da

n
pe

ra
tu

an
 k

ep
ad

a
or

an
g

aw
am

,
ag

en
si

da
n

in
du

st
ri

da
la

m
 d

an
 lu

ar
 n

eg
ar

a.

•
 Be

ru
pa

ya

m
el

ati
h

pe
ga

w
ai

be

rk
ai

ta
n

pa
nd

ua
n

se
m

ak
an

da

la
m

m

el
ak

sa
na

ka
n

pr
os

es
 p

en
sij

ila
n

ha
la

l.

•
 Be

ru
pa

ya

m
er

an
ca

ng

st
ra

te
gi

da

la
m

m

en
am

ba
hb

ai
k

sis
te

m

pe
rm

oh
on

an

pe
ns

iji
la

n
ha

la
l M

al
ay

sia
.

•
 Be

ru
pa

ya
 m

em
be

ri
bi

m
bi

ng
an

 d
an

 k
hi

dm
at

na

sih
at

ke

pa
da

pe

m
oh

on

be
rk

ai
ta

n
pe

rm
oh

on
an

 p
en

sij
ila

n
ha

la
l M

al
ay

sia
.

•
 Be

ru
pa

ya
 d

al
am

 m
el

ati
h

pe
ga

w
ai

 b
ah

ar
u

da
la

m

pr
os

es

ko
m

pe
te

ns
i

pe
ga

w
ai

pe

m
an

ta
u

da
n

pe
ng

ua
tk

ua
sa

an
.

•
 Be

ru
pa

ya

da
la

m

m
em

be
rik

an

sy
or

ke

pu
tu

sa
n

ke

at
as

pe

m
er

ik
sa

an

m
el

al
ui

m

es
yu

ar
at

.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

113

Komponen Kompetensi Fungsian
Kategori Khusus
Bidang Teras Dakwah dan Pembangunan Insan
Definisi Kompetensi Kebolehupayaan merancang, mengurus, memastikan keberhasilan dan

kecemerlangan aktiviti dakwah kepada kumpulan sasar seperti agensi
kerajaan, agensi korporat, badan bukan kerajaan, key communicator,
karyawan, komuniti, belia, pelajar sekolah, pelajar institut pengajian awam
dan swasta, orang asal, non-Muslim, muallaf dan orang awam Muslim.

Nama Kompetensi 1. Pengurusan Program Dakwah
2. Pembangunan Modal Insan
3. Pengurusan Kepimpinan Dakwah
4. Pengurusan Kemahiran Psikologi Dakwah
5. Kemahiran Komunikasi dan Media Dakwah

Bahagian JAKIM yang
berkaitan bidang
teras ini

1.   Bahagian Dakwah (termasuk
Masjid- masjid, PMOA, PPMD)

2.   Institut Latihan Islam Malaysia
(ILIM)

3.   Bahagian Keluarga, Sosial dan
Komuniti (KSK)

4.  Bahagian Penyiaran
5.  Bahagian Dasar Kemajuan

Islam (BDKI)
6. PPT (DQ, IKMAS, IPDAS)
7. JAKIM Sabah
8. JAKIM Sarawak
9.  Kader JAKIM

Rujukan dokumen TRM JAKIM
mengikut fungsian penempatan

Bidang Teras 8: Dakwah dan Pembangunan
Insan

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

114

Ko
m

pe
te

ns
i 1

: P
en

gu
ru

sa
n

Pr
og

ra
m

 D
ak

w
ah

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ng
ur

us
an

 P
ro

gr
am

 D
ak

w
ah

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
be

rk
ai

ta
n

Ba
ha

gi
an

 D
ak

w
ah

, I
LI

M
, I

KM
AS

, I
PD

AS
, K

SK
, J

AK
IM

 S
ab

ah
, J

AK
IM

 S
ar

aw
ak

, K
ad

er
 JA

KI
M

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

en
gu

as
ai

te

kn
ik

,
st

ra
te

gi

da
n

pe
nd

ek
at

an

da
kw

ah

ya
ng

be

rk
es

an

ke
pa

da

ku
m

pu
la

n
sa

sa
r

de
ng

an

sis
te

m
ati

k.

•
 M

em
pu

ny
ai

 j
ati

 d
iri

,
be

rk
et

ra
m

pi
la

n,

ce
ka

p
da

n
ce

ka
l

da
la

m
 m

en
ha

ru
ng

i
ar

us
 c

ab
ar

an
 se

m
as

a.

•
 M

en
gu

as
ai

 il
m

u-
ilm

u
Is

la
m

.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

ge
na

lp
as

ti,

m
er

an
ca

ng

da
n

m
ey

ed
ia

ka
n

pe
la

n
tin

da
ka

n,
 k

er
ta

s
ke

rja
,

ca
rt

a
al

ir
da

n
ga

ris

pa
nd

ua
n

pr
og

ra
m

da

kw
ah

,
ak

tiv
iti

 k
ef

ah
am

an
 d

an
 p

en
gh

ay
at

an

Is
la

m
 k

ep
ad

a
go

lo
ng

an
 sa

sa
r.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

gu
ru

s,

m
el

ak
sa

na

da
n

m
el

ap
or

ka
n

ak
tiv

iti
-

ak
tiv

iti
 m

en
gi

ku
t s

pe
sifi

ka
si

da
n

ja
du

al

ya
ng

 d
ite

ta
pk

an
.

•
 M

em
as

tik
an

ke

be
rh

as
ila

n
pr

og
ra

m

da
kw

ah
 d

an
 a

kti
vi

ti
ke

fa
ha

m
an

 s
er

ta

pe
ng

ha
ya

ta
n

Is
la

m
.

•
 M

en
gk

aj
i,

m
en

ila
i,

m
en

ga
na

lis
is

da
n

m
er

um
us

 k
eb

ol
eh

la
ks

an
aa

n
pr

og
ra

m

da
kw

ah
 d

an
 a

kti
vi

ti
ke

fa
ha

m
an

 s
er

ta

pe
ng

ha
ya

ta
n

Is
la

m
.

•
 Be

ru
pa

ya
 m

en
ye

le
sa

ik
an

 p
er

m
as

al
ah

an

da
n

m
en

ca
da

ng
ka

n
pe

na
m

ba
hb

ai
ka

n
m

en
gi

ku
t k

es
es

ua
ia

n.

•
 M

em
pu

ny
ai

 k
ep

ak
ar

an
 b

ag
i m

en
er

aj
ui

pe

lb
ag

ai
 p

ro
gr

am
 d

an
 a

kti
vi

ti
se

ca
ra

be

rs
ep

ad
u

de
ng

an
 ce

ka
p

da
n

be
rk

es
an

.

•
 Be

rk
on

gs
i k

ep
ak

ar
an

 d
an

 p
en

ga
la

m
an

de

ng
an

 B
ah

ag
ia

n/
 O

rg
an

isa
si/

 A
ge

ns
i

la
in

un

tu
k

m
em

ba
nt

u
m

en
gh

as
ilk

an

pr
og

ra
m

ya

ng

ef
ek

tif

da
n

le
bi

h
sis

te
m

ati
k.

•
 M

en
gh

as
ilk

an

st
ra

te
gi

da

n
da

sa
r-

da
sa

r
ba

ha
ru

ya

ng

se
su

ai

ke

ar
ah

ke

ce
m

er
la

ng
an

 p
ro

gr
am

.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

115

Ko
m

pe
te

ns
i 2

: P
em

ba
ng

un
an

 M
od

al
 In

sa
n

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

m
ba

ng
un

an
 M

od
al

 In
sa

n
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
Ba

ha
gi

an
 D

ak
w

ah
, I

LI
M

, I
KM

AS
, I

PD
AS

, K
SK

, B
DK

I,
JA

KI
M

 S
ab

ah
, J

AK
IM

 S
ar

aw
ak

, K
ad

er
 JA

KI
M

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 Be

rp
en

ge
ta

hu
an

da

n
m

en
gu

as
ai

m

et
od

ol
og

i p
em

ba
ng

un
an

 m
od

al
 in

sa
n

se
rt

a
m

em
ili

ki
 n

ila
i k

ep
er

ib
ad

ia
n

ya
ng

tin

gg
i.

•
 Be

rp
en

ge
ta

hu
an

 l
ua

s
m

en
ge

na
i

ilm
u,

te

kn
ik

da

n
st

ra
te

gi

pe
m

ba
ng

un
an

m

od
al

 in
sa

n
ya

ng
 b

er
ke

sa
n.

•
 M

em
pu

ny
ai

 s
ifa

t
pe

rib
ad

i
ya

ng
 l

uh
ur

da

n
be

rin
te

gr
iti

.

•
 M

em
pu

ny
ai

 p
em

ik
ira

n
ya

ng
 p

os
iti

f.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

ge
na

lp
as

ti
da

n
m

er
an

ca
ng

 p
el

an
 ti

nd
ak

an
 d

an
 g

er
ak

ke

rja
 p

ro
gr

am
 l

ati
ha

n
pe

m
ba

ng
un

an

m
od

al
 in

sa
n.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

gu
ru

s,

m
el

ak
sa

na

da
n

m
el

ap
or

ka
n

ak
tiv

iti
-

ak
tiv

iti
 m

en
gi

ku
t s

pe
sifi

ka
si

da
n

ja
du

al

ya
ng

 d
ite

ta
pk

an
.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
em

pu
ny

ai

pe
m

ik
ira

n
ya

ng
 k

re
ati

f.

•
 M

em
as

tik
an

ke

be
rh

as
ila

n
pr

og
ra

m

pe
m

ba
ng

un
an

 m
od

al
 in

sa
n.

•
 M

en
gk

aj
i,

m
en

ila
i,

m
en

ga
na

lis
is

da
n

m
er

um
us

 k
eb

ol
eh

la
ks

an
aa

n
pr

og
ra

m
.

•
 M

em
pu

ny
ai

 p
em

ik
ira

n
ya

ng
 k

riti
s.

•
 M

em
pu

ny
ai

 k
ep

ak
ar

an
 b

ag
i m

en
er

aj
ui

pe

lb
ag

ai
 p

ro
gr

am
 d

an
 a

kti
vi

ti
di

 b
aw

ah

se
lia

an
 se

ca
ra

 b
er

se
pa

du
 d

en
ga

n
ce

ka
p

da
n

be
rk

es
an

.

•
 Be

rk
on

gs
i k

ep
ak

ar
an

 d
an

 p
en

ga
la

m
an

ba

gi

m
en

gh
as

ilk
an

pr

og
ra

m

ya
ng

ef

ek
tif

 d
an

 le
bi

h
sis

te
m

ati
k.

•
 M

en
gh

as
ilk

an

st
ra

te
gi

da

n
da

sa
r-

da
sa

r
ba

ha
ru

ya

ng

se
su

ai

ke

ar
ah

ke

ce
m

er
la

ng
an

 p
ro

gr
am

.

•
 M

en
ja

di
 a

hl
i p

em
ik

ir
(t

hi
nk

 ta
nk

).

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

116

Ko
m

pe
te

ns
i 3

: P
en

gu
ru

sa
n

Ke
pi

m
pi

na
n

Da
kw

ah

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ng
ur

us
an

 K
ep

im
pi

na
n

Da
kw

ah
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
Ba

ha
gi

an
 D

ak
w

ah
, K

SK
, I

LI
M

, P
PT

, K
ad

er
 JA

KI
M

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 Ke

up
ay

aa
n

un
tu

k
m

em
ah

am
i

ci
ri-

ci
ri

ke
pi

m
pi

na
n

da
n

m
em

ili
ki

da

ya

ke
pi

m
pi

na
n.

•
 M

em
pu

ny
ai

ke

fa
ha

m
an

ya

ng

je
la

s
m

en
ge

na
i t

an
gg

un
gj

aw
ab

 k
ep

im
pi

na
n.

•
 M

em
pu

ny
ai

 s
ifa

t
pe

rib
ad

i
da

n
ja

tid
iri

ya

ng
 ti

ng
gi

 se
ba

ga
i s

eo
ra

ng
 p

em
im

pi
n.

•
 M

en
ge

na
l

pa
sti

ba

ka
t

da
n

ci
ri

ke
pi

m
pi

na
n

di
ri

•
 Ke

bo
le

hu
pa

ya
an

m

en
gu

ru
s

pr
og

ra
m

ke

pi
m

pi
na

n.

•
 M

en
ga

sa
h,

m

en
gg

ila
p,

ba

ka
t

ke
pi

m
pi

na
n

ku
m

pu
la

n
sa

sa
r.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

da
la

m

m
en

gu
ru

s
da

n
m

en
gk

at
eg

or
ik

an

ba
ka

t
ke

pi
m

pi
na

n
un

tu
k

m
el

ah
irk

an

pe
m

im
pi

n
pe

la
pi

s.

•
 M

em
as

tik
an

ke

be
rh

as
ila

n
pr

og
ra

m

ke
pi

m
pi

na
n.

•
 M

en
gk

aj
i,

m
en

ila
i,

m
en

ga
na

lis
is

da
n

m
er

um
us

 k
eb

ol
eh

la
ks

an
aa

n
pr

og
ra

m

ke
pi

m
pi

na
n.

•
 Be

ru
pa

ya
 d

an
 b

er
se

di
a

m
en

ja
di

 b
ar

isa
n

pe
la

pi
s k

ep
im

pi
na

n
te

rti
ng

gi
.

•
 M

em
pu

ny
ai

 k
ep

ak
ar

an
 b

ag
i

m
en

er
aj

ui

ke
pi

m
pi

na
n

da
la

m

or
ga

ni
sa

si
se

ca
ra

be

rs
ep

ad
u

de
ng

an
 ce

ka
p

da
n

be
rk

es
an

.

•
 Be

rk
on

gs
i k

ep
ak

ar
an

 d
an

 p
en

ga
la

m
an

de

ng
an

 B
ah

ag
ia

n/
 O

rg
an

isa
si/

 A
ge

ns
i

la
in

un

tu
k

m
em

ba
nt

u
m

en
gh

as
ilk

an

pe
m

im
pi

n
ya

ng
 e

fe
kti

f d
an

  b
er

ka
ris

m
a.

•
 M

en
gh

as
ilk

an
 s

tr
at

eg
i d

an
 d

as
ar

-d
as

ar

ke
pi

m
pi

na
n

ba
ha

ru
 y

an
g

re
le

va
n.

•
 M

en
ja

di
 a

hl
i p

em
ik

ir
(t

hi
nk

 ta
nk

).

Ko
m

pe
te

ns
i 2

: P
em

ba
ng

un
an

 M
od

al
 In

sa
n

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

m
ba

ng
un

an
 M

od
al

 In
sa

n
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
Ba

ha
gi

an
 D

ak
w

ah
, I

LI
M

, I
KM

AS
, I

PD
AS

, K
SK

, B
DK

I,
JA

KI
M

 S
ab

ah
, J

AK
IM

 S
ar

aw
ak

, K
ad

er
 JA

KI
M

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 Be

rp
en

ge
ta

hu
an

da

n
m

en
gu

as
ai

m

et
od

ol
og

i p
em

ba
ng

un
an

 m
od

al
 in

sa
n

se
rt

a
m

em
ili

ki
 n

ila
i k

ep
er

ib
ad

ia
n

ya
ng

tin

gg
i.

•
 Be

rp
en

ge
ta

hu
an

 l
ua

s
m

en
ge

na
i

ilm
u,

te

kn
ik

da

n
st

ra
te

gi

pe
m

ba
ng

un
an

m

od
al

 in
sa

n
ya

ng
 b

er
ke

sa
n.

•
 M

em
pu

ny
ai

 s
ifa

t
pe

rib
ad

i
ya

ng
 l

uh
ur

da

n
be

rin
te

gr
iti

.

•
 M

em
pu

ny
ai

 p
em

ik
ira

n
ya

ng
 p

os
iti

f.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

ge
na

lp
as

ti
da

n
m

er
an

ca
ng

 p
el

an
 ti

nd
ak

an
 d

an
 g

er
ak

ke

rja
 p

ro
gr

am
 l

ati
ha

n
pe

m
ba

ng
un

an

m
od

al
 in

sa
n.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

gu
ru

s,

m
el

ak
sa

na

da
n

m
el

ap
or

ka
n

ak
tiv

iti
-

ak
tiv

iti
 m

en
gi

ku
t s

pe
sifi

ka
si

da
n

ja
du

al

ya
ng

 d
ite

ta
pk

an
.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
em

pu
ny

ai

pe
m

ik
ira

n
ya

ng
 k

re
ati

f.

•
 M

em
as

tik
an

ke

be
rh

as
ila

n
pr

og
ra

m

pe
m

ba
ng

un
an

 m
od

al
 in

sa
n.

•
 M

en
gk

aj
i,

m
en

ila
i,

m
en

ga
na

lis
is

da
n

m
er

um
us

 k
eb

ol
eh

la
ks

an
aa

n
pr

og
ra

m
.

•
 M

em
pu

ny
ai

 p
em

ik
ira

n
ya

ng
 k

riti
s.

•
 M

em
pu

ny
ai

 k
ep

ak
ar

an
 b

ag
i m

en
er

aj
ui

pe

lb
ag

ai
 p

ro
gr

am
 d

an
 a

kti
vi

ti
di

 b
aw

ah

se
lia

an
 se

ca
ra

 b
er

se
pa

du
 d

en
ga

n
ce

ka
p

da
n

be
rk

es
an

.

•
 Be

rk
on

gs
i k

ep
ak

ar
an

 d
an

 p
en

ga
la

m
an

ba

gi

m
en

gh
as

ilk
an

pr

og
ra

m

ya
ng

ef

ek
tif

 d
an

 le
bi

h
sis

te
m

ati
k.

•
 M

en
gh

as
ilk

an

st
ra

te
gi

da

n
da

sa
r-

da
sa

r
ba

ha
ru

ya

ng

se
su

ai

ke

ar
ah

ke

ce
m

er
la

ng
an

 p
ro

gr
am

.

•
 M

en
ja

di
 a

hl
i p

em
ik

ir
(t

hi
nk

 ta
nk

).

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

117

Ko
m

pe
te

ns
i 4

: P
en

gu
ru

sa
n

Ke
m

ah
ira

n
Ps

ik
ol

og
i D

ak
w

ah

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ng
ur

us
an

 K
em

ah
ira

n
Ps

ik
ol

og
i D

ak
w

ah
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
Ba

ha
gi

an
 D

ak
w

ah
, K

SK
, I

LI
M

, K
ad

er
 JA

KI
M

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 Ke

up
ay

aa
n

un
tu

k
m

em
ah

am
i t

eo
ri

da
n

m
et

od
ol

og
i p

sik
ol

og
i d

ak
w

ah
.

•
 M

em
pu

ny
ai

ke

fa
ha

m
an

ya

ng

je
la

s
m

en
ge

na
i i

lm
u

pe
ng

et
ah

ua
n

te
rh

ad
ap

ke

jiw
aa

n
da

n
pe

rw
at

ak
an

m

an
us

ia

un
tu

k
ke

pe
nti

ng
an

 d
ak

w
ah

.

•
 M

em
pu

ny
ai

ke

fa
ha

m
an

ya

ng

je
la

s
m

en
ge

na
i

pe
ng

ur
us

an

ke
m

ah
ira

n
ps

ik
ol

og
i d

ak
w

ah
.

•
 Ke

bo
le

hu
pa

ya
an

m

en
gu

ru
s

pr
og

ra
m

ke

m
ah

ira
n

ps
ik

ol
og

i d
ak

w
ah

.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

ge
na

lp
as

ti
ke

pe
rlu

an
 m

et
od

e
ps

ik
ol

og
i

da
kw

ah

ya
ng

 se
su

ai
 u

nt
uk

 d
ia

pl
ik

as
ik

an
 k

ep
ad

a
ku

m
pu

la
n

sa
sa

r.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

gu
ru

s
pr

og
ra

m
 k

em
ah

ira
n

ps
ik

ol
og

i
da

kw
ah

ba

gi
 m

el
ah

irk
an

 b
ar

isa
n

pe
nd

ak
w

ah

ya
ng

 m
ah

ir.

•
 M

em
as

tik
an

ke

be
rh

as
ila

n
pr

og
ra

m

ke
m

ah
ira

n
ps

ik
ol

og
i d

ak
w

ah
.

•
 M

en
gk

aj
i,

m
en

ila
i

da
n

m
en

ga
na

lis
is

ke
bo

le
hl

ak
sa

na
an

pe

ng
ur

us
an

pr

og
ra

m
  k

em
ah

ira
n

ps
ik

ol
og

i d
ak

w
ah

.

•
 Be

rk
eu

pa
ya

an

m
en

gh
as

ilk
an

st

ra
te

gi

da
n

ka
ed

ah
 b

ah
ar

u
ya

ng
 re

le
va

n
da

la
m

ps

ik
ol

og
i d

ak
w

ah
.

•
 M

em
pu

ny
ai

 k
ep

ak
ar

an
 b

ag
i m

en
er

aj
ui

pr

og
ra

m

pe
ng

ur
us

an

ke
m

ah
ira

n
ps

ik
ol

og
i

da
kw

ah

se
ca

ra

be
rs

ep
ad

u
de

ng
an

 c
ek

ap
 d

an
 b

er
ke

sa
n.

•
 Be

rk
on

gs
i k

ep
ak

ar
an

 d
an

 p
en

ga
la

m
an

de

ng
an

 B
ah

ag
ia

n/
 O

rg
an

isa
si/

 A
ge

ns
i

la
in

un

tu
k

m
em

ba
nt

u
m

en
gh

as
ilk

an

pe
nd

ak
w

ah

ya
ng

ef

ek
tif

da

n
be

rk
ar

ism
a.

•
 M

en
ja

di
 a

hl
i p

em
ik

ir
(t

hi
nk

 ta
nk

)

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

118

Ko
m

pe
te

ns
i 5

: K
em

ah
ira

n
Ko

m
un

ik
as

i d
an

 M
ed

ia
 D

ak
w

ah

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Ke

m
ah

ira
n

Ko
m

un
ik

as
i d

an
 M

ed
ia

 D
ak

w
ah

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
be

rk
ai

ta
n

Ba
ha

gi
an

 D
ak

w
ah

, K
SK

, I
LI

M
, B

ah
ag

ia
n

Pe
ny

ia
ra

n,
 K

ad
er

 JA
KI

M

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 Ke

up
ay

aa
n

un
tu

k
m

em
ah

am
i

as
as

 d
an

te

or
i k

om
un

ika
si

da
n

m
ed

ia
 d

ak
w

ah
.

•
 M

en
gu

as
ai

 t
ek

ni
k

ko
m

un
ika

si,
 s

tra
te

gi

da
n

ke
m

ah
ira

n
m

en
gg

un
ak

an

m
ed

ia

se
ba

ga
i

m
ed

iu
m

da

kw
ah

da

n
m

ed
ia

hi

da
ya

h.

•
 M

em
pu

ny
ai

ja

ti
di

ri,

im
ej

da

n
be

rk
et

er
am

pi
la

n
se

ba
ga

i t
ek

no
-d

ai
e.

•
 M

en
gu

as
ai

 ilm
u-

ilm
u

Isl
am

.

•
 Ke

bo
le

hu
pa

ya
an

m

en
gu

ru
s

ak
tiv

iti
ke

m
ah

ira
n

ko
m

un
ika

si
da

n
m

ed
ia

da

kw
ah

.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

ge
na

lp
as

ti
ke

pe
rlu

an

pr
og

ra
m

m

ed
ia

da

kw
ah

ya

ng
 s

es
ua

i u
nt

uk
 d

ia
pl

ika
sik

an
 k

ep
ad

a
ku

m
pu

la
n

sa
sa

r.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

gu
ru

s
pr

og
ra

m

m
ed

ia
 d

ak
w

ah
 b

ag
i m

el
ah

irk
an

 b
ar

isa
n

te
kn

o-
da

ie
 ya

ng
 m

ah
ir.

•
 M

em
as

tik
an

ke

be
rh

as
ila

n
ak

tiv
iti

ke
m

ah
ira

n
ko

m
un

ika
si

da
n

m
ed

ia

da
kw

ah
.

•
 M

en
gk

aj
i,

m
en

ila
i

da
n

m
en

ga
na

lis
is

ke
bo

le
hl

ak
sa

na
an

 p
en

gu
ru

sa
n

pr
og

ra
m

m

ed
ia

 d
ak

w
ah

.

•
 M

en
ja

di
 q

ud
w

ah
 h

as
an

ah
 k

ep
ad

a
sib

er

um
m

ah
.

•
 M

em
pu

ny
ai

 k
ep

ak
ar

an
 b

ag
i m

en
er

aj
ui

pr

og
ra

m

ko
m

un
ik

as
i

da
n

m
ed

ia

da
kw

ah
 d

en
ga

n
be

rk
es

an
.

•
 Be

rk
on

gs
i k

ep
ak

ar
an

 d
an

 p
en

ga
la

m
an

de

ng
an

 B
ah

ag
ia

n/
 O

rg
an

isa
si/

 A
ge

ns
i

la
in

un

tu
k

m
em

ba
nt

u
m

en
gh

as
ilk

an

te
kn

o-
da

ie
 ya

ng
 ef

ek
tif

 d
an

  b
er

ka
ris

m
a.

•
 Be

rk
eu

pa
ya

an

m
en

gh
as

ilk
an

st

ra
te

gi

da
n

ka
ed

ah

ba
ha

ru

ya
ng

re

le
va

n
da

la
m

 p
ro

gr
am

 k
om

un
ik

as
i d

an
 m

ed
ia

da

kw
ah

.

•
 M

en
ja

di
 a

hl
i p

em
ik

ir
(t

hi
nk

 ta
nk

).

Ko
m

pe
te

ns
i 4

: P
en

gu
ru

sa
n

Ke
m

ah
ira

n
Ps

ik
ol

og
i D

ak
w

ah

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ng
ur

us
an

 K
em

ah
ira

n
Ps

ik
ol

og
i D

ak
w

ah
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
Ba

ha
gi

an
 D

ak
w

ah
, K

SK
, I

LI
M

, K
ad

er
 JA

KI
M

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 Ke

up
ay

aa
n

un
tu

k
m

em
ah

am
i t

eo
ri

da
n

m
et

od
ol

og
i p

sik
ol

og
i d

ak
w

ah
.

•
 M

em
pu

ny
ai

ke

fa
ha

m
an

ya

ng

je
la

s
m

en
ge

na
i i

lm
u

pe
ng

et
ah

ua
n

te
rh

ad
ap

ke

jiw
aa

n
da

n
pe

rw
at

ak
an

m

an
us

ia

un
tu

k
ke

pe
nti

ng
an

 d
ak

w
ah

.

•
 M

em
pu

ny
ai

ke

fa
ha

m
an

ya

ng

je
la

s
m

en
ge

na
i

pe
ng

ur
us

an

ke
m

ah
ira

n
ps

ik
ol

og
i d

ak
w

ah
.

•
 Ke

bo
le

hu
pa

ya
an

m

en
gu

ru
s

pr
og

ra
m

ke

m
ah

ira
n

ps
ik

ol
og

i d
ak

w
ah

.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

ge
na

lp
as

ti
ke

pe
rlu

an
 m

et
od

e
ps

ik
ol

og
i

da
kw

ah

ya
ng

 se
su

ai
 u

nt
uk

 d
ia

pl
ik

as
ik

an
 k

ep
ad

a
ku

m
pu

la
n

sa
sa

r.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

gu
ru

s
pr

og
ra

m
 k

em
ah

ira
n

ps
ik

ol
og

i
da

kw
ah

ba

gi
 m

el
ah

irk
an

 b
ar

isa
n

pe
nd

ak
w

ah

ya
ng

 m
ah

ir.

•
 M

em
as

tik
an

ke

be
rh

as
ila

n
pr

og
ra

m

ke
m

ah
ira

n
ps

ik
ol

og
i d

ak
w

ah
.

•
 M

en
gk

aj
i,

m
en

ila
i

da
n

m
en

ga
na

lis
is

ke
bo

le
hl

ak
sa

na
an

pe

ng
ur

us
an

pr

og
ra

m
  k

em
ah

ira
n

ps
ik

ol
og

i d
ak

w
ah

.

•
 Be

rk
eu

pa
ya

an

m
en

gh
as

ilk
an

st

ra
te

gi

da
n

ka
ed

ah
 b

ah
ar

u
ya

ng
 re

le
va

n
da

la
m

ps

ik
ol

og
i d

ak
w

ah
.

•
 M

em
pu

ny
ai

 k
ep

ak
ar

an
 b

ag
i m

en
er

aj
ui

pr

og
ra

m

pe
ng

ur
us

an

ke
m

ah
ira

n
ps

ik
ol

og
i

da
kw

ah

se
ca

ra

be
rs

ep
ad

u
de

ng
an

 c
ek

ap
 d

an
 b

er
ke

sa
n.

•
 Be

rk
on

gs
i k

ep
ak

ar
an

 d
an

 p
en

ga
la

m
an

de

ng
an

 B
ah

ag
ia

n/
 O

rg
an

isa
si/

 A
ge

ns
i

la
in

un

tu
k

m
em

ba
nt

u
m

en
gh

as
ilk

an

pe
nd

ak
w

ah

ya
ng

ef

ek
tif

da

n
be

rk
ar

ism
a.

•
 M

en
ja

di
 a

hl
i p

em
ik

ir
(t

hi
nk

 ta
nk

)

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

119

Komponen Kompetensi Fungsian
Kategori Khusus
Bidang Teras Perundangan Islam
Definisi Kompetensi Keupayaan untuk merancang, mengurus, membangun, memastikan

keberhasilan dan menilai program berkaitan pemahaman Perlembagaan
Persekutuan, Peraturan Majlis Kebangsaan Hal Ehwal Islam (MKI),
Pemahaman Undang-Undang Tubuh Negeri dan Pemahaman Undang-
Undang Syariah. Keupayaan untuk merancang, mengurus, menyelaras,
menyusuli dan melaksanakan perundingan dengan negeri-negeri bagi
tujuan penyelarasan serta penyeragaman undang-undang syariah.
Keupayaan untuk mentadbir dan melaksanakan peranan yang dinyatakan
dalam undang-undang syariah di negeri  bagi memenuhi fungsi Hal Ehwal
Islam.  Keupayaan untuk melaksanakan risikan undang-undang bagi
penguatkuasaan undang-undang syariah.

Nama Kompetensi 1. Pemahaman Punca Kuasa Perundangan Hal Ehwal Islam
2. Kemahiran Penyediaan Deraf Undang-Undang Utama dan Subsidiari
3. Pengurusan Perundingan Dengan Negeri-Negeri
4. Kemahiran Risikan Undang-Undang
5. Kemahiran Pengendalian Kes
6. Asas Pendakwaan Syariah
7. Pentadbiran Akta 303 (Pengurusan Perkahwinan Islam)

Bahagian JAKIM yang
berkaitan bidang
teras ini

1.   Bahagian Undang-Undang
(BUU)

2.   Bahagian Penyelarasan
Penguatkuasaan dan
Pendakwaan Syariah (BPPPS)

3.   Bahagian Keluarga, Sosial dan
Komuniti (KSK)

4.  Bahagian Penyelidikan
5.  Kader JAKIM

Rujukan dokumen TRM JAKIM
mengikut fungsian penempatan

Bidang Teras 9: Perundangan Islam
KA

M
U

S
KO

M
PE

TE
N

SI
 JA

KI
M

120

Ko
m

pe
te

ns
i 1

: P
em

ah
am

an
 P

un
ca

 K
ua

sa
 Pe

ru
nd

an
ga

n
Ha

l E
hw

al
 Is

la
m

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

m
ah

am
an

 P
un

ca
 K

ua
sa

 P
er

un
da

ng
an

 H
al

 E
hw

al
 Is

la
m

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
be

rk
ai

ta
n

BU
U

, B
PP

PS

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
da

n
ke

fa
ha

m
an

te

rh
ad

ap
 ka

nd
un

ga
n

ya
ng

 te
rd

ap
at

 d
al

am
 :

-

 Pe
rle

m
ba

ga
an

 P
er

se
ku

tu
an

-

 Pe
ra

tu
ra

n
M

aj
lis

 K
eb

an
gs

aa
n

Ha
l

Eh
w

al

Isl
am

 (M
KI

)

-
 Un

da
ng

-u
nd

an
g

Tu
bu

h
Ne

ge
ri

-

 Un
da

ng
-u

nd
an

g
Sy

ar
ia

h

-
 Un

da
ng

-u
nd

an
g

Ke
sa

la
ha

n
Je

na
ya

h
Sy

ar
ia

h
ya

ng
 te

la
h

da
n

se
da

ng
 b

er
ku

at
ku

as
a

•
 M

em
ah

am
i P

er
ka

ra
 3

(1
),

(2
),

(5
) d

an
 p

er
ka

ra

12
 se

rta
 Ja

du
al

 K
es

em
bi

la
n

Se
na

ra
i 1

1
Ne

ge
ri

da
la

m
 P

er
le

m
ba

ga
an

 P
er

se
ku

tu
an

.

•
 M

em
ah

am
i

Un
da

ng
-u

nd
an

g
Tu

bu
h

Ne
ge

ri
da

n
m

en
ge

ta
hu

i
pe

rs
am

aa
n

da
n

pe
rb

ez
aa

n
ya

ng

te
rd

ap
at

da

la
m

un

da
ng

-u
nd

an
g

te
rs

eb
ut

.

•
 M

em
ah

am
i

Un
da

ng
-u

nd
an

g
Sy

ar
ia

h
ya

ng

te
la

h
be

rk
ua

tk
ua

sa
 d

an
 d

ise
la

ra
sk

an
:

-

 Un
da

ng
-u

nd
an

g
Pe

nt
ad

bi
ra

n
Ag

am
a

Isl
am

-

  Un
da

ng
-u

nd
an

g
Ke

lu
ar

ga
 Is

la
m

-

  Un
da

ng
-u

nd
an

g
Ta

ta
ca

ra
 M

al

-
  Un

da
ng

-u
nd

an
g

Ta
ta

ca
ra

 Je
na

ya
h

Sy
ar

ia
h

-

  Un
da

ng
-u

nd
an

g
Ke

te
ra

ng
an

M

ah
ka

m
ah

Sy

ar
ia

h

•
 M

en
gu

ru
s

da
n

m
el

ak
sa

na
ka

n
fu

ng
si

Ag
en

si
be

rd
as

ar
ka

n
pu

nc
a

ku
as

a
ya

ng

te
rd

ap
at

da

la
m

 P
er

le
m

ba
ga

an
 P

er
se

ku
tu

an
, P

er
at

ur
an

M

KI
,

Un
da

ng
-u

nd
an

g
Tu

bu
h

Ne
ge

ri
da

n
Pe

m
ah

am
an

 U
nd

an
g-

un
da

ng
 S

ya
ria

h
da

la
m

pe

la
ks

an
aa

n
tu

ga
s.

•
 M

en
gk

at
eg

or
ika

n
Pe

rk
ar

a
da

la
m

Pe

rle
m

ba
ga

an
 P

er
se

ku
tu

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
de

ng
an

 b
id

an
g

ku
as

a
Pe

rs
ek

ut
ua

n
da

n
Ne

ge
ri.

•
 M

en
gk

la
sifi

ka
sik

an
 p

er
un

tu
ka

n
ya

ng
 b

er
ka

ita
n

Isl
am

 d
al

am
 P

er
le

m
ba

ga
an

 P
er

se
ku

tu
an

.

•
 M

en
gk

at
eg

or
ika

n
pe

ru
nt

uk
an

 d
al

am
 U

nd
an

g-
un

da
ng

 T
ub

uh
 N

eg
er

i
da

n
un

da
ng

-u
nd

an
g

sy
ar

ia
h

da
ri

as
pe

k
pe

rs
am

aa
n

da
n

pe
rb

ez
aa

n.

•
 Bo

le
h

m
en

ta
db

ir
Un

da
ng

-u
nd

an
g

Sy
ar

ia
h

ya
ng

 te
la

h
 se

ra
ga

m
 d

an
 se

la
ra

s.

•
 Bo

le
h

m
en

ge
na

l
pa

sti
 b

en
tu

k
pr

og
ra

m
 d

an

ak
tiv

iti
 b

er
ka

ita
n

pe
ru

nt
uk

an
 u

nd
an

g-
un

da
ng

ya

ng
 se

di
a

ad
a.

•
 Bo

le
h

m
en

ye
di

ak
an

 d
er

af
 u

nd
an

g-
un

da
ng

/
ka

ed
ah

/g
ar

is
pa

nd
ua

n.

•
 Be

rk
eu

pa
ya

an

da
n

m
ah

ir
m

en
ta

fs
ir

pe
ru

nt
uk

an
-p

er
un

tu
ka

n
ya

ng
 te

rd
ap

at
 :

-

 Pe
rle

m
ba

ga
an

 P
er

se
ku

tu
an

-

 Un
da

ng
-u

nd
an

g
tu

bu
h

ne
ge

ri

-
 Un

da
ng

-u
nd

an
g

Sy
ar

ia
h

•
 M

en
gu

as
ai

 d
an

 m
en

ga
na

lis
is

pu
nc

a
ku

as
a

da
la

m

Pe
rle

m
ba

ga
an

Pe

rs
ek

ut
ua

n
un

tu
k

pe
ny

ed
ia

an
 ke

rta
s d

an
 p

en
gh

uj
ah

an
.

•
 M

en
gu

as
ai

da

n
m

en
ga

na
lis

is
pe

ru
nt

uk
an

da

la
m

 U
nd

an
g-

un
da

ng
 T

ub
uh

 N
eg

er
i

un
tu

k
pe

ny
ed

ia
an

 ke
rta

s d
an

 p
en

gh
uj

ah
an

.

•
 M

en
ta

db
ir,

m

en
gu

as
ai

da

n
m

en
ga

na
lis

is
pe

ru
nt

uk
an

 d
al

am
 U

nd
an

g-
un

da
ng

 S
ya

ria
h

ya
ng

 s
er

ag
am

 d
an

 s
el

ar
as

 u
nt

uk
 c

ad
an

ga
n

pe
na

m
ba

hb
ai

ka
n

da
n

sy
or

.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

en
ye

di
ak

an
 j

aw
ap

an
 s

eg
er

a
ke

tik
a

se
si

pe
m

be
nt

an
ga

n
RU

U
di

 P
ar

lim
en

.

•
 M

en
ila

i
da

n
m

en
ga

pl
ik

as
i

se
rt

a
da

pa
t

m
en

ge
sy

or
ka

n
pe

na
m

ba
hb

ai
ka

n
pe

ru
nt

uk
an

 u
nd

an
g-

un
da

ng
 se

di
a

ad
a.

•
 Be

rk
on

gs
i

ke
pa

ka
ra

n
da

n
pe

ng
al

am
an

de

ng
an

ne

ga
ra

–n

eg
ar

a
Is

la
m

ya

ng

la
in

be

rk
ai

ta
n

pe
ny

er
ag

am
an

U

nd
an

g-
un

da
ng

Sy

ar
ia

h.

•
 M

en
ge

ta
hu

i
pi

nd
aa

n
te

rk
in

i
U

nd
an

g-
un

da
ng

 S
ya

ria
h

da
n

ke
s-

ke
s t

er
ki

ni
.

•
 Pa

ka
r r

uj
uk

 d
al

am
 p

en
ye

di
aa

n
ja

w
ap

an
 b

ag
i

pe
rb

ah
as

an
 R

U
U

 d
i P

ar
lim

en
.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

121

Ko
m

pe
te

ns
i 2

: K
em

ah
ira

n
Pe

ny
ed

ia
an

 D
er

af
 U

nd
an

g-
Un

da
ng

 U
ta

m
a d

an
 Su

bs
id

ia
ri

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Ke

m
ah

ira
n

Pe
ny

ed
ia

an
 D

er
af

 U
nd

an
g-

U
nd

an
g

U
ta

m
a

da
n

Su
bs

id
ia

ri
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
BU

U
, B

PP
PS

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
da

n
ke

fa
ha

m
an

 te
rh

ad
ap

 p
en

ye
di

aa
n

de
ra

f
U

nd
an

g-
un

da
ng

 u
ta

m
a

da
n

su
bs

id
ia

ri.

•
 M

em
ah

am
i

un
da

ng
-u

nd
an

g
ut

am
a/

su
bs

id
ia

ri
se

di
a

ad
a

ya
ng

he

nd
ak

di

bu
at

 p
in

da
an

 s
er

ta
 ju

sti
fik

as
i k

ep
ad

a
pi

nd
aa

n.

•
 M

em
ah

am
i

ke
rt

as
 k

on
se

p
ba

gi
 d

er
af

un

da
ng

-u
nd

an
g/

su

bs
id

ia
ri

ya
ng

ba

ha
ru

.

•
 M

em
ah

am
i P

er
le

m
ba

ga
an

 P
er

se
ku

tu
an

da

n
U

nd
an

g-
U

nd
an

g
ya

ng
 b

er
ka

ita
n

ba
gi

 p
en

ye
di

aa
n

de
ra

f.

•
 M

em
ah

am
i

ca
ra

pe

ny
ed

ia
an

M

at
rik

U

nd
an

g-
un

da
ng

.

•
 M

en
gu

ru
s

da
n

m
er

an
gk

a
pe

ny
ed

ia
an

m

at
rik

 u
nd

an
g-

un
da

ng
 y

an
g

he
nd

ak

di
pi

nd
a

da
n

di
gu

ba
l.

•
 M

en
ye

di
ak

an

de
ra

f
un

da
ng

-u
nd

an
g/

su
bs

id
ia

ri
ya

ng
 h

en
da

k
di

pi
nd

a/
ba

ha
ru

be

ra
sa

sk
an

m

at
rik

un

da
ng

-u
nd

an
g

se
di

a
ad

a.

•
 M

en
ye

di
ak

an

Ke
rt

as

Ca
da

ng
an

ba

gi

un
da

ng
-u

nd
an

g
ut

am
a/

su
bs

id
ia

ri
ya

ng

he
nd

ak
 d

ip
in

da
 d

an
 u

nd
an

g-
un

da
ng

ut

am
a/

su
bs

id
ia

ri
ya

ng
 b

ah
ar

u.

•
 Be

rk
eu

pa
ya

an
 m

en
ye

di
a

da
n

m
em

ba
ca

M

at
rik

 U
nd

an
g-

un
da

ng
.

•
 M

en
ye

m
ak

,
m

en
ge

m
as

ki
ni

,
m

en
ga

na
lis

is
da

n
m

em
bu

at

pe
na

m
ba

hb
ai

ka
n

ke
 a

ta
s

de
ra

f
aw

al

da
n

de
ra

f
ya

ng
 t

el
ah

 d
ik

em
as

ki
ni

 b
ag

i
un

da
ng

-u
nd

an
g

ut
am

a/
su

bs
id

ia
ri

se
di

a
ad

a
ya

ng
 h

en
da

k
di

pi
nd

a.

•
 M

en
ge

na
lp

as
ti

da
n

m
em

bu
at

pe

na
m

ba
hb

ai
ka

n
ke

 a
ta

s
de

ra
f

aw
al

da

n
de

ra
f

ya
ng

 t
el

ah
 d

ik
em

as
ki

ni
 b

ag
i

un
da

ng
-u

nd
an

g
ut

am
a/

su
bs

id
ia

ri
/

un
da

ng
-u

nd
an

g
ba

ha
ru

.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

em
bu

at

pe
m

be
nt

an
ga

n
de

ra
f

RU
U

/
Pe

ru
nd

an
ga

n
Su

bs
id

ia
ri

 d
i

pe
rin

gk
at

Ja

ba
ta

n.

•
 M

ah
ir

m
em

ba
ca

M

at
rik

U

nd
an

g-
un

da
ng

.

•
 Be

ru
pa

ya

be
rk

on
gs

i
ke

pa
ka

ra
n

da
n

pe
ng

al
am

an

de
ng

an

Ba
ha

gi
an

/
O

rg
an

isa
si/

Ag

en
si

la
in

da

la
m

pe

ny
ed

ia
an

De

ra
f

U
nd

an
g-

U
nd

an
g

U
ta

m
a

da
n

Su
bs

id
ia

ri.

•
 Ke

up
ay

aa
n

m
em

bu
at

pe

ra
ku

an

ba
gi

un

da
ng

-u
nd

an
g

ut
am

a/
su

bs
id

ia
ri

se
di

a
ad

a
un

tu
k

tin
da

ka
n

se
la

nj
ut

ny
a

ol
eh

 J
aw

at
an

ku
as

a
Te

kn
ik

al
 U

nd
an

g-
U

nd
an

g
Sy

ar
a’

 d
an

 S
iv

il
se

rt
a

ba
ha

gi
an

gu

ba
la

n
Ja

ba
ta

n
Pe

gu
am

 n
eg

ar
a.

•
 Pa

ka
r

da
la

m
 m

em
bu

at
 p

em
be

nt
an

ga
n

de
ra

f R
U

U
/P

er
un

da
ng

an
 su

bs
id

ia
ri.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

122

Ko
m

pe
te

ns
i 3

: P
en

gu
ru

sa
n

Pe
ru

nd
in

ga
n

De
ng

an
 N

eg
er

i-N
eg

er
i

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ng
ur

us
an

 P
er

un
di

ng
an

 D
en

ga
n

N
eg

er
i-N

eg
er

i
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
BU

U
, B

PP
PS

, K
SK

, K
ad

er
 JA

KI
M

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
da

n
ke

fa
ha

m
an

be

rk
ai

ta
n

pe
ng

ur
us

an
 p

er
un

di
ng

an
 d

en
ga

n
ne

ge
ri-

ne
ge

ri.

•
 M

en
ge

ta
hu

i
da

n
m

em
ah

am
i

m
ek

an
ism

e
un

tu
k

m
er

un
di

ng
i

ne
ge

ri-
ne

ge
ri

m
el

al
ui

pr

og
ra

m
 ya

ng
 a

ka
n

di
la

ks
an

ak
an

 se
pe

rti
:

-

 Ta
kl

im
at

 U
nd

an
g-

un
da

ng
,

-

 M
aj

lis
 D

ia
lo

g
Un

da
ng

-u
nd

an
g,

-
 Pe

rs
id

an
ga

n
Pe

nd
aft

ar
 M

ua
lla

f S
e

M
al

ay
sia

-

 Pe
rs

id
an

ga
n

Ke
tu

a
Pe

nd
aft

ar
 N

ika
h

Ce
ra

i
Ru

ju
k

(N
CR

)

-
 Pe

rs
id

an
ga

n
Un

da
ng

-u
nd

an
g

Sy
ar

ak

da
n

Si
vi

l
ba

gi
 t

uj
ua

n
pe

ny
er

ag
am

an
 d

an

pe
ny

el
ar

as
an

.

-
 Pe

rs
id

an
ga

n
Ke

tu
a

Pe
ng

ua
t

Ku
as

a
Ag

am
a

da
n

Ke
tu

a
Pe

nd
ak

w
a

Sy
ar

ie

Se
lu

ru
h

M
al

ay
sia

-

 Pe
rs

id
an

ga
n

Ke
tu

a
Ja

ba
ta

n
(P

KJ
)

-

 M
es

yu
ar

at
 M

aj
lis

 K
eb

an
gs

aa
n

Ha
l

Eh
w

al

Isl
am

 (M
KI

)

•
 M

en
ge

ta
hu

i
da

n
m

em
ah

am
i

ilm
u-

be
rk

ai
ta

n
ke

ur
us

eti
aa

n
be

rk
ai

ta
n

pe
ng

ur
us

an

pe
ru

nd
in

ga
n

de
ng

an
 n

eg
er

i-n
eg

er
i.

•
 M

en
gu

ru
s,

m
en

ye
la

ra
s

da
n

m
el

ak
sa

na
ka

n
pe

ru
nd

in
ga

n
ba

gi
 t

uj
ua

n
pe

ny
er

ag
am

an
 d

an

pe
ny

el
ar

as
an

 u
nd

an
g-

un
da

ng
 sy

ar
ak

.

•
 M

en
gu

m
pu

l
da

n
m

en
ye

la
ra

s
m

ak
lu

m
ba

la
s

te
nt

an
g

ca
da

ng
an

pe

ny
er

ag
am

an

da
n

pe
ny

el
ar

as
an

 u
nd

an
g-

un
da

ng
.

•
 M

en
ye

la
ra

s
m

ak
lu

m
ba

la
s

te
nt

an
g

ca
da

ng
an

pi

nd
aa

n
be

rk
ai

ta
n

Un
da

ng
-u

nd
an

g
Ke

lu
ar

ga

Isl
am

 d
an

 A
kt

a
Pe

nt
ad

bi
ra

n.

•
 M

en
ye

la
ra

s m
ek

an
ism

e
pe

la
ks

an
aa

n
un

da
ng

-
un

da
ng

 b
ag

i k
es

al
ah

an
 sy

ar
ia

h.

•
 M

en
ye

di
ak

an

la
po

ra
n

an
al

isi
s

da
rip

ad
a

m
ak

lu
m

ba
la

s y
an

g d
ip

er
ol

eh
i d

ar
ip

ad
a n

eg
er

i-
ne

ge
ri.

•
 M

en
yu

su
li

ne
ge

ri-
ne

ge
ri

un
tu

k
m

en
da

pa
tk

an

m
ak

lu
m

ba
la

s
te

nt
an

g
ca

da
ng

an
 p

en
ye

ra
ga

m
an

 d
an

 p
en

ye
la

ra
sa

n
un

da
ng

-u
nd

an
g

ya
ng

te

la
h

di
ta

kl
im

at
ka

n
da

n
di

be
nt

an
g

da
la

m

M
aj

lis

Di
al

og

da
n

Pe
rs

id
an

ga
n

Un
da

ng
-u

nd
an

g
Sy

ar
ak

 d
an

 S
iv

il,

Pe
rs

id
an

ga
n

KP
NC

R,
 P

er
sid

an
ga

n
Pe

nd
aft

ar

M
ua

lla
f a

ta
u

ap
a-

ap
a

m
ek

an
ism

e
ba

gi
 tu

ju
an

pe

ny
el

ar
as

an
 d

an
 p

en
ye

ra
ga

m
an

.

•
 M

en
er

aj
ui

pe

ru
nd

in
ga

n
da

n
da

pa
t

m
en

ye
di

ak
an

 r
um

us
an

 b
ag

i
pe

ny
er

ag
am

an

da
n

pe
ny

el
ar

as
an

 U
nd

an
g-

un
da

ng
 S

ya
ra

k.

•
 M

en
gk

aj
i

da
n

m
en

ila
i

la
po

ra
n

m
ak

lu
m

ba
la

s
te

nt
an

g
ca

da
ng

an

pe
ny

er
ag

am
an

da

n
pe

ny
el

ar
as

an
 u

nd
an

g-
un

da
ng

.

•
 M

en
ga

na
lis

is
la

po
ra

n
da

rip
ad

a
m

ak
lu

m
ba

la
s

ya
ng

 d
ip

er
ol

eh
i

da
rip

ad
a

ne
ge

ri-
ne

ge
ri

da
n

m
em

bu
at

 r
um

us
an

 s
ta

tu
s

pe
ny

el
ar

as
an

 d
an

pe

ny
er

ag
am

an
.

•
 Ke

up
ay

aa
n

un
tu

k
m

em
bu

at

pr
as

em
ak

an

se
be

lu
m

 d
ip

an
ja

ng
ka

n
ke

pa
da

 p
en

gu
ru

sa
n

ya
ng

 le
bi

h
tin

gg
i b

ag
i ti

nd
ak

an
 se

la
nj

ut
ny

a.

•
 Be

ru
pa

ya

m
en

ja
di

pa

ka
r

ru
ju

k
un

tu
k

m
em

bu
at

ca

da
ng

an
/p

in
da

an

ba
ru

te

rh
ad

ap

U
nd

an
g-

un
da

ng

ya
ng

he

nd
ak

di

se
ra

ga
m

 d
an

 d
ise

la
ra

sk
an

.

•
 M

en
ye

m
ak

da

n
m

em
pe

ra
ku

ka
n

la
po

ra
n

an
al

isi
s

se
rt

a
ca

da
ng

an
 p

in
da

an
 u

nd
an

g-
un

da
ng

se

di
a

ad
a

da
n

un
da

ng
-u

nd
an

g
ba

ha
ru

.

Ko
m

pe
te

ns
i 2

: K
em

ah
ira

n
Pe

ny
ed

ia
an

 D
er

af
 U

nd
an

g-
Un

da
ng

 U
ta

m
a d

an
 Su

bs
id

ia
ri

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Ke

m
ah

ira
n

Pe
ny

ed
ia

an
 D

er
af

 U
nd

an
g-

U
nd

an
g

U
ta

m
a

da
n

Su
bs

id
ia

ri
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
BU

U
, B

PP
PS

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
da

n
ke

fa
ha

m
an

 te
rh

ad
ap

 p
en

ye
di

aa
n

de
ra

f
U

nd
an

g-
un

da
ng

 u
ta

m
a

da
n

su
bs

id
ia

ri.

•
 M

em
ah

am
i

un
da

ng
-u

nd
an

g
ut

am
a/

su
bs

id
ia

ri
se

di
a

ad
a

ya
ng

he

nd
ak

di

bu
at

 p
in

da
an

 s
er

ta
 ju

sti
fik

as
i k

ep
ad

a
pi

nd
aa

n.

•
 M

em
ah

am
i

ke
rt

as
 k

on
se

p
ba

gi
 d

er
af

un

da
ng

-u
nd

an
g/

su

bs
id

ia
ri

ya
ng

ba

ha
ru

.

•
 M

em
ah

am
i P

er
le

m
ba

ga
an

 P
er

se
ku

tu
an

da

n
U

nd
an

g-
U

nd
an

g
ya

ng
 b

er
ka

ita
n

ba
gi

 p
en

ye
di

aa
n

de
ra

f.

•
 M

em
ah

am
i

ca
ra

pe

ny
ed

ia
an

M

at
rik

U

nd
an

g-
un

da
ng

.

•
 M

en
gu

ru
s

da
n

m
er

an
gk

a
pe

ny
ed

ia
an

m

at
rik

 u
nd

an
g-

un
da

ng
 y

an
g

he
nd

ak

di
pi

nd
a

da
n

di
gu

ba
l.

•
 M

en
ye

di
ak

an

de
ra

f
un

da
ng

-u
nd

an
g/

su
bs

id
ia

ri
ya

ng
 h

en
da

k
di

pi
nd

a/
ba

ha
ru

be

ra
sa

sk
an

m

at
rik

un

da
ng

-u
nd

an
g

se
di

a
ad

a.

•
 M

en
ye

di
ak

an

Ke
rt

as

Ca
da

ng
an

ba

gi

un
da

ng
-u

nd
an

g
ut

am
a/

su
bs

id
ia

ri
ya

ng

he
nd

ak
 d

ip
in

da
 d

an
 u

nd
an

g-
un

da
ng

ut

am
a/

su
bs

id
ia

ri
ya

ng
 b

ah
ar

u.

•
 Be

rk
eu

pa
ya

an
 m

en
ye

di
a

da
n

m
em

ba
ca

M

at
rik

 U
nd

an
g-

un
da

ng
.

•
 M

en
ye

m
ak

,
m

en
ge

m
as

ki
ni

,
m

en
ga

na
lis

is
da

n
m

em
bu

at

pe
na

m
ba

hb
ai

ka
n

ke
 a

ta
s

de
ra

f
aw

al

da
n

de
ra

f
ya

ng
 t

el
ah

 d
ik

em
as

ki
ni

 b
ag

i
un

da
ng

-u
nd

an
g

ut
am

a/
su

bs
id

ia
ri

se
di

a
ad

a
ya

ng
 h

en
da

k
di

pi
nd

a.

•
 M

en
ge

na
lp

as
ti

da
n

m
em

bu
at

pe

na
m

ba
hb

ai
ka

n
ke

 a
ta

s
de

ra
f

aw
al

da

n
de

ra
f

ya
ng

 t
el

ah
 d

ik
em

as
ki

ni
 b

ag
i

un
da

ng
-u

nd
an

g
ut

am
a/

su
bs

id
ia

ri
/

un
da

ng
-u

nd
an

g
ba

ha
ru

.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

em
bu

at

pe
m

be
nt

an
ga

n
de

ra
f

RU
U

/
Pe

ru
nd

an
ga

n
Su

bs
id

ia
ri

 d
i

pe
rin

gk
at

Ja

ba
ta

n.

•
 M

ah
ir

m
em

ba
ca

M

at
rik

U

nd
an

g-
un

da
ng

.

•
 Be

ru
pa

ya

be
rk

on
gs

i
ke

pa
ka

ra
n

da
n

pe
ng

al
am

an

de
ng

an

Ba
ha

gi
an

/
O

rg
an

isa
si/

Ag

en
si

la
in

da

la
m

pe

ny
ed

ia
an

De

ra
f

U
nd

an
g-

U
nd

an
g

U
ta

m
a

da
n

Su
bs

id
ia

ri.

•
 Ke

up
ay

aa
n

m
em

bu
at

pe

ra
ku

an

ba
gi

un

da
ng

-u
nd

an
g

ut
am

a/
su

bs
id

ia
ri

se
di

a
ad

a
un

tu
k

tin
da

ka
n

se
la

nj
ut

ny
a

ol
eh

 J
aw

at
an

ku
as

a
Te

kn
ik

al
 U

nd
an

g-
U

nd
an

g
Sy

ar
a’

 d
an

 S
iv

il
se

rt
a

ba
ha

gi
an

gu

ba
la

n
Ja

ba
ta

n
Pe

gu
am

 n
eg

ar
a.

•
 Pa

ka
r

da
la

m
 m

em
bu

at
 p

em
be

nt
an

ga
n

de
ra

f R
U

U
/P

er
un

da
ng

an
 su

bs
id

ia
ri.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

123

Ko
m

pe
te

ns
i 4

: K
em

ah
ira

n
Ri

sik
an

 U
nd

an
g-

Un
da

ng

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Ke

m
ah

ira
n

Ri
si

ka
n

U
nd

an
g-

U
nd

an
g

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
be

rk
ai

ta
n

BP
PP

S,
 B

ah
ag

ia
n

Pe
ny

el
id

ik
an

, K
ad

er
 JA

KI
M

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
da

n
ke

fa
ha

m
an

 b
er

ka
ita

n
as

as
 ri

sik
an

 sy
ar

ia
h,

pe

rb
ez

aa
n

ris
ika

n
de

ng
an

 m
ak

lu
m

at
, d

an

te
kn

ik-
te

kn
ik

 ri
sik

an
 ya

ng
 b

er
ke

sa
n.

•
 M

en
ge

ta
hu

i
un

da
ng

-u
nd

an
g

da
n

pr
os

ed
ur

 d
al

am
 ri

sik
an

 sy
ar

ia
h.

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
da

n
ke

fa
ha

m
an

 k
ae

da
h

da
la

m
 m

en
da

pa
tk

an

su
m

be
r t

er
tu

tu
p

da
n

su
m

be
r l

ai
n.

•
 M

en
ge

na
l p

as
ti

ke
sa

hi
ha

n d
an

 ke
ab

sa
ha

n
su

m
be

r r
isi

ka
n.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

gu
m

pu
l

m
ak

lu
m

at

da
rip

ad
a

la
po

ra
n

ris
ika

n
da

n
m

en
ga

na
lis

is
m

ak
lu

m
at

 d
ar

i a
sp

ek

ke
sa

la
ha

n,
 ti

nd
ak

an
 ya

ng
 d

ia
m

bi
l, b

id
an

g
ku

as
a

an
gg

ot
a

ris
ika

n,

ke
le

ng
ka

pa
n,

pe

ra
la

ta
n

da
n

la
in

-la
in

.

•
 M

er
an

ca
ng

da

n
m

en
ge

m
uk

ak
an

ca

da
ng

an

pr
oj

ek

ris
ika

n/
pe

rin
ta

h
ge

ra
ka

n.

•
 M

en
gh

as
ilk

an
 d

an
 m

en
ye

di
ak

an
 k

er
ta

s
sia

sa
ta

n
da

n
la

po
ra

n
ke

s y
an

g
be

rk
ua

liti
.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

en
ye

m
ak

 ke
rta

s s
ia

sa
ta

n
da

n
la

po
ra

n
ke

s.

•
 M

en
gu

as
ai

 p
ro

se
du

r
sia

sa
ta

n
se

be
lu

m

ta
ng

ka
pa

n
da

n
op

er
as

i s
ia

sa
ta

n.

•
 M

en
gu

as
ai

pr

os
ed

ur

pe
m

er
ik

sa
an

te

m
pa

t k
ej

ad
ia

n
se

m
as

a
ris

ika
n.

•
 Be

rk
ep

ak
ar

an

da
la

m

m
en

ge
nd

al
ik

an

su
m

be
r

ris
ik

an
/in

fo
rm

er

(h
id

up
,

sa
m

bi
la

n
da

n
be

rd
aft

ar
).

•
 Be

rk
ep

ak
ar

an

da
la

m

pe
ng

en
da

lia
n

pe
ny

am
ar

an

da
la

m

ris
ik

an

(o
bs

er
va

tio
n,

isy

ar
at

ta

ng
ka

pa
n

da
n

se
ba

ga
in

ya
).

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

124

Ko
m

pe
te

ns
i 5

: K
em

ah
ira

n
Pe

ng
en

da
lia

n
Ke

s

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Ke

m
ah

ira
n

Pe
ng

en
da

lia
n

Ke
s

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
be

rk
ai

ta
n

BP
PP

S,
 B

ah
ag

ia
n

Pe
ny

el
id

ik
an

, K
ad

er
 JA

KI
M

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

en
ge

ta
hu

i a
sa

s S
O

P
pe

ng
en

da
lia

n
ke

s.

•
 M

en
gu

as
ai

Ak

ta

da
n

En
ak

m
en

ya

ng

be
rk

ua
tk

ua
sa

 d
i M

al
ay

sia
.

•
 M

en
ge

ta
hu

i a
la

sa
n-

al
as

an
 p

en
gh

ak
im

an

ke
s.

•
 M

en
ge

na
l p

as
ti

ke
ab

sa
ha

n
ke

s
se

be
lu

m

di
ke

nd
al

ika
n.

•
 Be

rk
eu

pa
ya

an

m
en

gu
as

ai

se

m
ua

Ak

ta

da
n

En
ak

m
en

be

rk
ai

ta
n

ya

ng

be
rk

ua
tk

ua
sa

 d
i M

al
ay

sia
.

•
 M

en
gu

m
pu

l
da

n
m

en
da

pa
tk

an

da
ta

ke

s
sy

ar
ia

h
di

 n
eg

er
i b

ag
i t

uj
ua

n
ka

jia
n

ke
s

ba
gi

m

el
ih

at

ke
ku

ra
ng

an

da
la

m

pe
la

ks
an

aa
n

Un
da

ng
-u

nd
an

g
Sy

ar
ia

h.

•
 M

en
ga

na
lis

is
isu

da

n
ke

s
be

rk
ai

ta
n

pe
rb

ica
ra

an
 d

an
 m

en
ga

m
bi

l m
ak

lu
m

 k
es

ya

ng
 b

er
ja

la
n

da
n

m
em

bu
at

 la
po

ra
n.

•
 M

en
ga

na
lis

is
la

po
ra

n
ke

s
da

n
m

en
ca

da
ng

ka
n

pe
na

m
ba

hb
ai

ka
n

at
au

pi

nd
aa

n
ba

gi
 tu

ju
an

 p
en

ye
la

ra
sa

n.

•
 M

em
bu

at

pe
ny

el
ar

as
an

de

ng
an

ag

en
si

ya
ng

be

rk
ai

ta
n

ba
gi

tu

ju
an

pe

na
m

ba
hb

ai
ka

n
be

rd
as

ar
ka

n
la

po
ra

n
ke

s s
ya

ria
h.

•
 M

em
be

ri
bi

m
bi

ng
an

da

la
m

ke

s-
ke

s
sy

ar
ia

h
pr

ofi
l ti

ng
gi

 m
en

gi
ku

t
SO

P
ya

ng

te
la

h
di

te
ta

pk
an

.

•
 M

em
ba

ng
un

ka
n

SO
P

se
ki

ra
ny

a
ad

a
ke

s
be

rb
an

gk
it

ba
gi

 tu
ju

an
 p

en
am

ba
hb

ai
ka

n.

•
 M

en
ja

di

pa
ka

r
ru

ju
k

da
n

pe
ng

er
ak

ke

pa
da

 p
en

am
ba

hb
ai

ka
n

SO
P.

•
 M

en
ga

m
bi

l
la

ng
ka

h-
la

ng
ka

h
pr

o
ak

tif

da
la

m

m
en

an
ga

ni

ke
s

Sy
ar

ia
h

ya
ng

m

em
pu

ny
ai

 f
ak

ta
 y

an
g

sa
m

a
de

ng
an

JA

IN
.

•
 M

en
gh

as
ilk

an

us
ul

da

n
ca

da
ng

an

m
em

in
da

 m
an

a-
m

an
a

U
nd

an
g-

un
da

ng

Sy
ar

ia
h

ya
ng

 se
di

a
ad

a.

•
 M

en
gh

as
ilk

an

pe
ny

el
id

ka
n

ba
gi

de

ra
f

En
ak

m
en

 a
ta

u
Ak

ta
 b

ar
u

ba
gi

m

en
in

gk
at

ka
n

ta
ra

f
U

nd
an

g-
un

da
ng

Sy

ar
ia

h
di

 M
al

ay
sia

.

Ko
m

pe
te

ns
i 4

: K
em

ah
ira

n
Ri

sik
an

 U
nd

an
g-

Un
da

ng

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Ke

m
ah

ira
n

Ri
si

ka
n

U
nd

an
g-

U
nd

an
g

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
be

rk
ai

ta
n

BP
PP

S,
 B

ah
ag

ia
n

Pe
ny

el
id

ik
an

, K
ad

er
 JA

KI
M

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
da

n
ke

fa
ha

m
an

 b
er

ka
ita

n
as

as
 ri

sik
an

 sy
ar

ia
h,

pe

rb
ez

aa
n

ris
ika

n
de

ng
an

 m
ak

lu
m

at
, d

an

te
kn

ik-
te

kn
ik

 ri
sik

an
 ya

ng
 b

er
ke

sa
n.

•
 M

en
ge

ta
hu

i
un

da
ng

-u
nd

an
g

da
n

pr
os

ed
ur

 d
al

am
 ri

sik
an

 sy
ar

ia
h.

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
da

n
ke

fa
ha

m
an

 k
ae

da
h

da
la

m
 m

en
da

pa
tk

an

su
m

be
r t

er
tu

tu
p

da
n

su
m

be
r l

ai
n.

•
 M

en
ge

na
l p

as
ti

ke
sa

hi
ha

n d
an

 ke
ab

sa
ha

n
su

m
be

r r
isi

ka
n.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

m
en

gu
m

pu
l

m
ak

lu
m

at

da
rip

ad
a

la
po

ra
n

ris
ika

n
da

n
m

en
ga

na
lis

is
m

ak
lu

m
at

 d
ar

i a
sp

ek

ke
sa

la
ha

n,
 ti

nd
ak

an
 ya

ng
 d

ia
m

bi
l, b

id
an

g
ku

as
a

an
gg

ot
a

ris
ika

n,

ke
le

ng
ka

pa
n,

pe

ra
la

ta
n

da
n

la
in

-la
in

.

•
 M

er
an

ca
ng

da

n
m

en
ge

m
uk

ak
an

ca

da
ng

an

pr
oj

ek

ris
ika

n/
pe

rin
ta

h
ge

ra
ka

n.

•
 M

en
gh

as
ilk

an
 d

an
 m

en
ye

di
ak

an
 k

er
ta

s
sia

sa
ta

n
da

n
la

po
ra

n
ke

s y
an

g
be

rk
ua

liti
.

•
 Be

rk
em

ah
ira

n
m

en
ye

m
ak

 ke
rta

s s
ia

sa
ta

n
da

n
la

po
ra

n
ke

s.

•
 M

en
gu

as
ai

 p
ro

se
du

r
sia

sa
ta

n
se

be
lu

m

ta
ng

ka
pa

n
da

n
op

er
as

i s
ia

sa
ta

n.

•
 M

en
gu

as
ai

pr

os
ed

ur

pe
m

er
ik

sa
an

te

m
pa

t k
ej

ad
ia

n
se

m
as

a
ris

ika
n.

•
 Be

rk
ep

ak
ar

an

da
la

m

m
en

ge
nd

al
ik

an

su
m

be
r

ris
ik

an
/in

fo
rm

er

(h
id

up
,

sa
m

bi
la

n
da

n
be

rd
aft

ar
).

•
 Be

rk
ep

ak
ar

an

da
la

m

pe
ng

en
da

lia
n

pe
ny

am
ar

an

da
la

m

ris
ik

an

(o
bs

er
va

tio
n,

isy

ar
at

ta

ng
ka

pa
n

da
n

se
ba

ga
in

ya
).

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

125

Ko
m

pe
te

ns
i 6

: A
sa

s P
en

da
kw

aa
n

Sy
ar

ia
h

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
As

as
 P

en
da

kw
aa

n
Sy

ar
ia

h
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
BP

PP
S,

 B
ah

ag
ia

n
Pe

ny
el

id
ik

an
, K

ad
er

 JA
KI

M

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
pu

ny
ai

ke

fa
ha

m
an

m

en
ge

na
i

ke
du

du
ka

n
pe

ru
nt

uk
an

 u
nd

an
g-

un
da

ng

be
rt

ul
is

da
la

m
 b

id
an

g
tu

ga
s

pe
nd

ak
w

a
sy

ar
ie

.

•
 M

em
pu

ny
ai

ke

fa
ha

m
an

be

rk
ai

ta
n

pr
in

sip

hu
ku

m

sy
ar

ak

da
la

m

pr
os

es

pe
nd

ak
w

aa
n.

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
te

nt
an

g
pe

ra
tu

ra
n

pe
ke

lili
ng

 d
an

 k
ae

da
h

da
la

m

bi
da

ng
 p

en
da

kw
aa

n
sy

ar
ia

h.

•
 M

en
ye

la
ra

s p
en

ye
ra

ga
m

an
 p

en
da

kw
aa

n
di

 n
eg

er
i-n

eg
er

i.

•
 M

en
gu

as
ai

 E
na

km
en

 d
an

 A
kt

a
be

rk
ai

ta
n

pr
os

ed
ur

 p
en

da
kw

aa
n

sy
ar

ia
h

di
 s

em
ua

ne

ge
ri

di
 M

al
ay

sia
.

•
 Be

rk
eu

pa
ya

an
 d

al
am

 m
en

ga
na

lis
is

isu
-

isu
 d

al
am

 p
en

da
kw

aa
n.

•
 M

er
an

ca
ng

da

n
m

en
ge

m
uk

ak
an

ca

da
ng

an
 b

ag
i m

en
in

gk
at

ka
n

ke
ce

ka
pa

n
da

la
m

 p
en

da
kw

aa
n.

•
 M

eg
um

pu
l d

an
 m

en
ye

la
ra

s m
ak

lu
m

ba
la

s
te

nt
an

g
ca

da
ng

an
 p

en
ye

ra
ga

m
an

 d
an

pe

ny
el

ar
as

an
 p

en
da

kw
aa

n.

•
 M

en
gu

as
ai

te

kn
ik-

te
kn

ik

pe
nd

ak
w

aa
n

sy
ar

ia
h.

•
 M

en
gk

aj
i,

m
en

ila
i,

m
en

ye
m

ak

da
n

m
er

um
us

 la
po

ra
n

pe
nd

ak
w

aa
n

de
ng

an

be
rk

es
an

.

•
 M

en
gu

as
ai

pr

os
ed

ur

pe
nd

ak
w

aa
n

se
be

lu
m

 p
ro

sid
in

g
ke

s b
er

ja
la

n.

•
 M

en
ta

db
ir,

 m
en

gu
as

ai
 d

an
 m

en
ga

na
lis

is
pe

ru
nt

uk
an

da

la
m

pe

nd
ak

w
aa

n
da

n
Un

da
ng

-u
nd

an
g

Sy
ar

ia
h

ya
ng

se

ra
ga

m
 d

an
 s

el
ar

as
 u

nt
uk

 c
ad

an
ga

n
pe

na
m

ba
hb

ai
ka

n
da

n
sy

or
.

•
 Be

ru
pa

ya
 m

en
ja

di
 p

ak
ar

 r
uj

uk
 d

al
am

bi

da
ng

 p
en

da
kw

aa
n.

•
 Be

rk
ep

ak
ar

an

da
la

m

m
en

ge
nd

al
ik

an

ke
s-

ke
s p

en
da

kw
aa

n.

•
 Be

rk
ep

ak
ar

an

da
la

m

pe
ng

en
da

lia
n

pr
os

es
 p

en
da

kw
aa

n.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

126

Ko
m

pe
te

ns
i 7

: P
en

ta
db

ira
n

Ak
ta

 30
3 (

Pe
ng

ur
us

an
 Pe

rk
ah

w
in

an
 Is

la
m

)

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

nt
ad

bi
ra

n
Ak

ta
 3

03
 (P

en
gu

ru
sa

n
Pe

rk
ah

w
in

an
 Is

la
m

)
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
BU

U
, B

PP
PS

, K
SK

, K
ad

er
 JA

KI
M

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
da

n
ke

fa
ha

m
an

be

rk
ai

ta
n

pe
ng

ur
us

an

Pe
rk

ah
w

in
an

 Is
la

m
.

•
 M

em
ah

am
i

Ak
ta

30

3
be

rk
ai

ta
n

pe
rk

ah
w

in
an

, p
er

ce
ra

ia
n

da
n

ru
ju

k:

-
 Ba

ha
gi

an
 2

 ,3
, 4

, 5
 6

,7
, 8

 d
an

 9
 A

kt
a

Un
da

ng
-u

nd
an

g
Ke

lu
ar

ga
 Is

la
m

.

•
 M

em
ah

am
i

pr
a

sy
ar

at

un
tu

k
m

el
ak

sa
na

ka
n

ak
ad

ni

ka
h,

se

be
lu

m
,

tin
da

ka
n

se
m

as
a

da
n

tin
da

ka
n

se
le

pa
s.

•
 Di

la
nti

k
se

ba
ga

i
pe

nd
aft

ar

 N
CR

 d
an

di

be
ri

ta
ul

ia
h:

-

 M
el

ak
sa

na
ka

n
ak

ad
 n

ika
h

-

 M
el

ak
sa

na
ka

n
ur

us
an

  r
uj

uk

-
 M

el
ak

sa
na

ka
n

ur
us

an
 p

er
ce

ra
ia

n

-
 M

en
ge

nd
al

ika
n

kr
isi

s r
um

ah
ta

ng
ga

-

 Pe
ng

ur
us

an
 ta

ul
ia

h
pe

nd
aft

ar

-

 Pe
ng

ur
us

an
 re

ko
d

NC
R

•
 Be

ru
pa

ya

da
la

m

m
en

ta
db

ir
un

da
ng

-
un

da
ng

 ke
lu

ar
ga

 Is
la

m
 d

al
am

 p
en

gu
ru

sa
n

pe
rk

ah
w

in
an

, p
er

ce
ra

ia
n

da
n

ru
ju

k.

•
 Be

rk
eu

pa
ya

an
 m

em
bu

at
 p

em
an

ta
ua

n
ke

at

as
 sy

ar
ika

t-s
ya

rik
at

 y
an

g
m

el
ak

sa
na

ka
n

ku
rs

us
 p

ra
 p

er
ka

hw
in

an
 Is

la
m

.

•
 Be

ru
pa

ya

m
en

ge
nd

al
ika

n
ke

s-
ke

s
ru

m
ah

ta
ng

ga
.

•
 M

el
ak

sa
na

ka
n

pe
ny

el
ar

as
an

 ke
 p

er
in

gk
at

da

er
ah

.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

an

da
la

m

m
en

ga
w

as
i

do
ku

m
en

 te
rk

aw
al

.

•
 M

en
gu

as
ai

 p
er

un
tu

ka
n

Ak
ta

 3
03

.

•
 M

en
ca

da
ng

ka
n

pi
nd

aa
n

da
la

m

pe
ru

nt
uk

an

un
da

ng
-u

nd
an

g
ke

lu
ar

ga

ba
gi

 tu
ju

an
 p

en
am

ba
hb

ai
ka

n.

•
 M

en
ye

m
ak

 l
ap

or
an

 b
er

ka
ita

n
Un

da
ng

-
un

da
ng

 K
el

ua
rg

a
Isl

am
.

•
 M

em
bu

at
 p

er
m

oh
on

an
 se

m
ak

an
 ke

s.

•
 M

en
gu

as
ai

 p
ro

se
du

r N
CR

.

•
 Be

rti
nd

ak
 s

eb
ag

ai
 p

en
ga

w
al

 d
ok

um
en

be

rk
ai

ta
n

NC
R

di
 n

eg
er

i.

•
 M

em
ah

am
i

da
n

m
en

gu
sa

i
sis

te
m

on

lin
e

da
fta

r
da

la
m

 S
ist

em
 P

en
gu

ru
sa

n
Pe

rk
ah

w
in

an
 Is

la
m

 M
al

ay
sia

 (S
PP

IM
).

•
 Be

ru
pa

ya
 m

en
ja

di
 p

ak
ar

 r
uj

uk
 d

al
am

bi

da
ng

pe

ng
ur

us
an

ke

lu
ar

ga

Is
la

m

da
la

m

ka
la

ng
an

Ja

in
/K

em
en

te
ria

n/
Ja

ba
ta

n/
Ag

en
si.

•
 Be

rk
ep

ak
ar

an

da
la

m

se
m

ua

Ak
ta

be

rk
ai

ta
n

da
n

sis
te

m
 S

PP
IM

.

•
 Be

ru
pa

ya

m
en

ja
di

Ja

w
at

an
ku

as
a

Pe
nd

am
ai

(H

ak
am

)
da

la
m

m

en
ye

le
sa

ik
an

 is
u

N
CR

.

•
 Be

rt
an

gg
un

gj
aw

ab
 d

al
am

 m
en

gu
su

lk
an

isu

-is
u

N
CR

 k
e

pe
rin

gk
at

 M
es

yu
ar

at

Pe
ng

ur
us

an
 te

rti
ng

gi
.

•
 M

em
bu

at

pe
ny

el
ar

as
an

be

rk
ai

ta
n

pe
ng

ur
us

an
 p

er
ka

hw
in

an
 d

en
ga

n
JA

IN
.

•
 Be

rt
an

gg
un

gj
aw

ab

da
la

m

m
em

bu
at

pe

ny
el

ar
as

an

da
n

pe
m

be
nt

an
g

be
rk

ai
ta

n
isu

N

CR

ke

pe
rin

gk
at

Ja

w
at

an
ku

as
a

pe
rin

gk
at

 JA
IN

.

Ko
m

pe
te

ns
i 6

: A
sa

s P
en

da
kw

aa
n

Sy
ar

ia
h

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
As

as
 P

en
da

kw
aa

n
Sy

ar
ia

h
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
BP

PP
S,

 B
ah

ag
ia

n
Pe

ny
el

id
ik

an
, K

ad
er

 JA
KI

M

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

Be
rp

en
ge

ta
hu

an
Be

rk
eb

ol
eh

up
ay

aa
n

Be
rk

em
ah

ira
n

Be
rk

ep
ak

ar
an

•
 M

em
pu

ny
ai

ke

fa
ha

m
an

m

en
ge

na
i

ke
du

du
ka

n
pe

ru
nt

uk
an

 u
nd

an
g-

un
da

ng

be
rt

ul
is

da
la

m
 b

id
an

g
tu

ga
s

pe
nd

ak
w

a
sy

ar
ie

.

•
 M

em
pu

ny
ai

ke

fa
ha

m
an

be

rk
ai

ta
n

pr
in

sip

hu
ku

m

sy
ar

ak

da
la

m

pr
os

es

pe
nd

ak
w

aa
n.

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
te

nt
an

g
pe

ra
tu

ra
n

pe
ke

lili
ng

 d
an

 k
ae

da
h

da
la

m

bi
da

ng
 p

en
da

kw
aa

n
sy

ar
ia

h.

•
 M

en
ye

la
ra

s p
en

ye
ra

ga
m

an
 p

en
da

kw
aa

n
di

 n
eg

er
i-n

eg
er

i.

•
 M

en
gu

as
ai

 E
na

km
en

 d
an

 A
kt

a
be

rk
ai

ta
n

pr
os

ed
ur

 p
en

da
kw

aa
n

sy
ar

ia
h

di
 s

em
ua

ne

ge
ri

di
 M

al
ay

sia
.

•
 Be

rk
eu

pa
ya

an
 d

al
am

 m
en

ga
na

lis
is

isu
-

isu
 d

al
am

 p
en

da
kw

aa
n.

•
 M

er
an

ca
ng

da

n
m

en
ge

m
uk

ak
an

ca

da
ng

an
 b

ag
i m

en
in

gk
at

ka
n

ke
ce

ka
pa

n
da

la
m

 p
en

da
kw

aa
n.

•
 M

eg
um

pu
l d

an
 m

en
ye

la
ra

s m
ak

lu
m

ba
la

s
te

nt
an

g
ca

da
ng

an
 p

en
ye

ra
ga

m
an

 d
an

pe

ny
el

ar
as

an
 p

en
da

kw
aa

n.

•
 M

en
gu

as
ai

te

kn
ik-

te
kn

ik

pe
nd

ak
w

aa
n

sy
ar

ia
h.

•
 M

en
gk

aj
i,

m
en

ila
i,

m
en

ye
m

ak

da
n

m
er

um
us

 la
po

ra
n

pe
nd

ak
w

aa
n

de
ng

an

be
rk

es
an

.

•
 M

en
gu

as
ai

pr

os
ed

ur

pe
nd

ak
w

aa
n

se
be

lu
m

 p
ro

sid
in

g
ke

s b
er

ja
la

n.

•
 M

en
ta

db
ir,

 m
en

gu
as

ai
 d

an
 m

en
ga

na
lis

is
pe

ru
nt

uk
an

da

la
m

pe

nd
ak

w
aa

n
da

n
Un

da
ng

-u
nd

an
g

Sy
ar

ia
h

ya
ng

se

ra
ga

m
 d

an
 s

el
ar

as
 u

nt
uk

 c
ad

an
ga

n
pe

na
m

ba
hb

ai
ka

n
da

n
sy

or
.

•
 Be

ru
pa

ya
 m

en
ja

di
 p

ak
ar

 r
uj

uk
 d

al
am

bi

da
ng

 p
en

da
kw

aa
n.

•
 Be

rk
ep

ak
ar

an

da
la

m

m
en

ge
nd

al
ik

an

ke
s-

ke
s p

en
da

kw
aa

n.

•
 Be

rk
ep

ak
ar

an

da
la

m

pe
ng

en
da

lia
n

pr
os

es
 p

en
da

kw
aa

n.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

127

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

128

KOMPETENSI FUNGSIAN KHUSUS
KUMPULAN PELAKSANA

(MENGIKUT SEMBILAN (9) BIDANG TERAS
PERKHIDMATAN HAL EHWAL ISLAM)

Komponen Kompetensi Fungsian
Kategori Khusus
Bidang Teras Al-Quran dan Al-Hadith
Definisi Kompetensi Mempunyai pengetahuan, kemahiran dan berkeupayaan membantu

untuk merancang, mengurus, membangun, memastikan keberhasilan,
menilai program mengenai:
• Pemahaman Tafsir al-Quran, Ulum al-Quran
• Pemahaman Ulum al-Hadith dan Takhrij al-Hadith
• Tahsin Qiraatil al-Quran

Nama Kompetensi 1.  Pengetahuan dan Kefahaman Tilawah dan Tahsin Qiraatil Quran
2.  Pengetahuan dan Kefahaman Tafsir al-Quran
3.  Pengetahuan dan Pemahaman Ulum al-Quran
4.  Pengetahuan dan Pemahaman Ulum al-Hadith
5.  Pengetahuan dan Pemahaman Takhrij al-Hadith

Bahagian JAKIM yang
berkaitan bidang
teras ini

1. PPT (DQ, IKMAS, IPDAS)
2.   Institut Latihan Islam Malaysia

(ILIM)
3.   Bahagian Dakwah (termasuk

Masjid-masjid)
4.  Kader JAKIM
5.   Bahagian Keurusetiaan dan

Hubungan Luar (BKHL)
6.  Bahagian Penyelidikan

Rujukan dokumen TRM JAKIM
mengikut fungsian penempatan

Bidang Teras 1: Al-Quran dan Al-Hadith
KA

M
U

S
KO

M
PE

TE
N

SI
 JA

KI
M

130

Ko
m

pe
te

ns
i 1

: P
en

ge
ta

hu
an

 d
an

 K
ef

ah
am

an
 Ti

la
w

ah
 d

an
 Ta

hs
in

 Q
ira

at
il

Qu
ra

n

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ng
et

ah
ua

n
da

n
Ke

fa
ha

m
an

 T
ila

w
ah

 d
an

 T
ah

si
n

Q
ira

ati
l Q

ur
an

Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
PP

T,
 IL

IM
, B

KH
L,

 B
ah

ag
ia

n
Da

kw
ah

, B
ah

ag
ia

n
Pe

ny
el

id
ik

an
, K

ad
er

 JA
KI

M

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

As
as

Be
rk

eb
ol

eh
an

Ce
ka

p

•
 M

em
pu

ny
ai

 il
m

u
pe

ng
et

ah
ua

n
be

rk
en

aa
n

ta
jw

id
 d

an

as
as

 ta
ra

nu
m

  a
l-Q

ur
an

.

•
 M

em
ba

nt
u

m
er

an
ca

ng
 d

an
 m

el
ak

sa
na

ka
n

pr
og

ra
m

 a
l-

Q
ur

an
.

•
 M

am
pu

m

em
ba

ca

al
-Q

ur
an

se

ca
ra

te

pa
t

da
n

be
rt

aj
w

id

da
n

m
em

pr
ak

tik
ka

n
se

m
as

a
be

rt
ug

as

se
ba

ga
i i

m
am

.

•
  Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

er
an

ca
ng

 d
an

 m
el

ak
sa

na
ka

n
pr

og
ra

m
 a

l-Q
ur

an
 d

i B
ah

ag
ia

n.

•
  Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

en
ja

la
nk

an

tu
ga

s-
tu

ga
s

pe
ny

el
id

ik
an

.

•
 M

en
gu

as
ai

 il
m

u
ta

jw
id

 d
an

 ta
ra

nn
um

 a
l-Q

ur
an

.

•
 Be

rk
em

am
pu

an
 m

en
ja

di
 p

en
ga

ja
r d

an
 p

en
ce

ra
m

ah
.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

131

Ko
m

pe
te

ns
i 2

: P
en

ge
ta

hu
an

 d
an

 K
ef

ah
am

an
 Ta

fs
ir

Al
-Q

ur
an

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ng
et

ah
ua

n
da

n
Ke

fa
ha

m
an

 T
af

si
r A

l-Q
ur

an
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
PP

T,
 IL

IM
, B

KH
L,

 B
ah

ag
ia

n
Da

kw
ah

 (M
as

jid
),

Ba
ha

gi
an

 P
en

ye
lid

ik
an

, K
ad

er
 JA

KI
M

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

As
as

Be
rk

eb
ol

eh
an

Ce
ka

p

•
 M

en
ge

ta
hu

i s
ec

ar
a

as
as

 il
m

u
pe

ng
et

ah
ua

n
be

rk
en

aa
n

m
et

od
ol

og
i

ta
fs

ir
Al

-Q
ur

an

m
er

an
gk

um
i

m
ak

na
,

m
ak

su
d,

da

n
hu

ku
m

-h
uk

um

se
rt

a
hi

km
ah

-h
ik

m
ah

ya

ng
 a

da
 d

i d
al

am
 a

l-Q
ur

an
.

•
 M

em
pu

ny
ai

 il
m

u
pe

ng
et

ah
ua

n
be

rk
en

aa
n

ki
ta

b-
ki

ta
b

ta
fs

ir
al

-Q
ur

an
 d

an
 m

an
ha

j a
l-m

uf
as

sir
in

 se
ca

ra
 a

sa
s.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ah
am

i i
lm

u
pe

ng
et

ah
ua

n
be

rk
en

aa
n

m
et

od
ol

og
i

ta
fs

ir
al

-Q
ur

an

m
er

an
gk

um
i

m
ak

na
,

m
ak

su
d,

da

n
hu

ku
m

-h
uk

um

se
rt

a
hi

km
ah

-h
ik

m
ah

ya

ng
 a

da
 d

i d
al

am
 a

l-Q
ur

an
.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

en
gg

ub
al

m

od
ul

da

n
m

el
ak

sa
na

ka
n

pe
ny

el
id

ik
an

be

rk
ai

ta
n

bi
da

ng

pe
m

ah
am

an
 d

an
 ta

fs
ir

al
-Q

ur
an

.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

er
an

ca
ng

 d
an

 m
el

ak
sa

na
ka

n
pr

og
ra

m
 a

l-Q
ur

an
 d

i B
ah

ag
ia

n
da

n
Ja

ba
ta

n.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
el

ak
sa

na
ka

n
pe

lb
ag

ai

pr
og

ra
m

da

n
ak

tiv
iti

pe

m
ah

am
an

da

n
ta

fs
ir

al
-Q

ur
an

di

ba

w
ah

 s
el

ia
an

 s
ec

ar
a

be
rs

ep
ad

u
de

ng
an

 c
ek

ap
 d

an

be
rk

es
an

.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
er

uj
uk

da

n
m

en
ja

la
nk

an

tu
ga

s
pe

ny
el

id
ik

an
 b

er
ka

ita
n

bi
da

ng
 p

em
ah

am
an

 d
an

 ta
fs

ir
al

-Q
ur

an
.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

132

Ko
m

pe
te

ns
i 3

: P
en

ge
ta

hu
an

 d
an

 Pe
m

ah
am

an
 U

lu
m

 A
l-Q

ur
an

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ng
et

ah
ua

n
da

n
Pe

m
ah

am
an

 U
lu

m
 A

l-Q
ur

an
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
PP

T,
 IL

IM
, B

KH
L,

 B
ah

ag
ia

n
Da

kw
ah

 (M
as

jid
),

Ba
ha

gi
an

 P
en

ye
lid

ik
an

, K
ad

er
 JA

KI
M

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

As
as

Be
rk

eb
ol

eh
an

Ce
ka

p

•
 M

en
ge

ta
hu

i s
ec

ar
a

as
as

 il
m

u
U

lu
m

 a
l-Q

ur
an

.

•
 M

en
ge

ta
hu

i m
et

od
ol

og
i m

uf
as

sir
in

.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

en
gg

ub
al

m

od
ul

da

n
m

el
ak

sa
na

ka
n

pe
ny

el
id

ik
an

be

rk
ai

ta
n

pe
m

ah
am

an

U
lu

m
 a

l-Q
ur

an
.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

er
an

ca
ng

 d
an

 m
el

ak
sa

na
ka

n
pr

og
ra

m
 d

an
 a

kti
vi

ti
be

rk
ai

ta
n

U
lu

m
 a

l-Q
ur

an
.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
el

ak
sa

na
ka

n
tu

ga
s

pe
ng

gu
ba

l
m

od
ul

da

n
pe

ny
el

id
ik

di

ba

w
ah

se

lia
an

se

ca
ra

be

rs
ep

ad
u

de
ng

an
 c

ek
ap

 d
an

 b
er

ke
sa

n.

•
 Be

rk
em

am
pu

an
 m

el
ak

sa
na

ka
n

pe
lb

ag
ai

 p
ro

gr
am

 d
an

ak

tiv
iti

 p
em

ah
am

an
 U

lu
m

 a
l-Q

ur
an

 d
i b

aw
ah

 s
el

ia
an

se

ca
ra

 b
er

se
pa

du
 d

en
ga

n
ce

ka
p

da
n

be
rk

es
an

.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

133

Ko
m

pe
te

ns
i 4

: P
en

ge
ta

hu
an

 d
an

 Pe
m

ah
am

an
 U

lu
m

 A
l-H

ad
ith

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ng
et

ah
ua

n
da

n
Pe

m
ah

am
an

 U
lu

m
 A

l-H
ad

ith
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
PP

T,
 IL

IM
, B

KH
L,

 B
ah

ag
ia

n
Da

kw
ah

 (M
as

jid
),

Ba
ha

gi
an

 P
en

ye
lid

ik
an

, K
ad

er
 JA

KI
M

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

As
as

Be
rk

eb
ol

eh
an

Ce
ka

p

•
 M

em
pu

ny
ai

 p
en

ge
ta

hu
an

 a
sa

s
te

nt
an

g
ke

pe
nti

ng
an

,
se

ja
ra

h
pe

rk
em

ba
ng

an
 d

an
 p

en
ul

isa
n

ilm
u

ha
di

th
.

•
 M

en
ge

ta
hu

i m
et

od
ol

og
i m

uh
ad

di
th

in
.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

en
gg

ub
al

m

od
ul

da

n
m

el
ak

sa
na

ka
n

pe
ny

el
id

ik
an

be

rk
ai

ta
n

pe
m

ah
am

an

U
lu

m
 a

l-H
ad

ith
.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

er
an

ca
ng

 d
an

 m
el

ak
sa

na
ka

n
pr

og
ra

m
 k

em
ah

ira
n

be
rk

ai
ta

n
U

lu
m

 a
l-h

ad
ith

.

•
 M

em
pu

ny
ai

ilm

u
pe

ng
et

ah
ua

n

be
rk

en
aa

n
Ilm

u
Ha

di
th

 R
iw

ay
ah

:

-
 M

uk
ht

al
if

al
-H

ad
ith

-

 N
as

ak
h

da
n

M
an

su
kh

 H
ad

ith

-
 Gh

ar
ib

 H
ad

ith

-
 As

ba
bu

l W
ur

ud
 H

ad
ith

•
 M

em
pu

ny
ai

ilm

u
pe

ng
et

ah
ua

n

be
rk

en
aa

n
Ilm

u
Ha

di
th

 D
ira

ya
h:

-

 M
uk

ht
al

if
al

-H
ad

ith

-
 Ila

l a
l-H

ad
ith

-

 Ri
ja

l A
l-H

ad
ith

-

 Al
-Ja

rh
 w

a
Ta

’d
il

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
el

ak
sa

na
ka

n
tu

ga
s

pe
ng

gu
ba

l
m

od
ul

 d
an

 p
en

ye
lid

ik
an

di

 b
aw

ah
 s

el
ia

an
 s

ec
ar

a
be

rs
ep

ad
u

de
ng

an
 c

ek
ap

 d
an

 b
er

ke
sa

n.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

134

Ko
m

pe
te

ns
i 5

: P
en

ge
ta

hu
an

 d
an

 Pe
m

ah
am

an
 Ta

kh
rij

 A
l-H

ad
ith

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ng
et

ah
ua

n
da

n
Pe

m
ah

am
an

 T
ak

hr
ij

Al
-H

ad
ith

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
be

rk
ai

ta
n

PP
T,

 IL
IM

, B
KH

L,
 B

ah
ag

ia
n

Da
kw

ah
 (M

as
jid

),
Ba

ha
gi

an
 P

en
ye

lid
ik

an
, K

ad
er

 JA
KI

M

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

As
as

Be
rk

eb
ol

eh
an

Ce
ka

p

•
 M

em
pu

ny
ai

as

as

ilm
u

pe
ng

et
ah

ua
n

be
rk

en
aa

n
m

et
od

ol
og

i
ta

kh
rij

al

-H
ad

ith

(m
et

od
ol

og
i

m
uh

ad
di

th
in

).

•
 M

em
pu

ny
ai

 il
m

u
pe

ng
et

ah
ua

n
be

rk
en

aa
n

ki
ta

b-
ki

ta
b

ha
di

th
 d

an
 m

an
ha

j a
l-m

uh
ad

di
th

in
 se

ca
ra

 a
sa

s.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

en
gg

ub
al

m

od
ul

da

n
m

el
ak

sa
na

ka
n

pe
ny

el
id

ik
an

 b
er

ka
ita

n
bi

da
ng

 t
ak

hr
ij

al
-H

ad
ith

.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

er
an

ca
ng

 d
an

 m
el

ak
sa

na
ka

n
pr

og
ra

m
 p

em
ah

am
an

 h
ad

ith
 d

i b
ah

ag
ia

n
/ o

rg
an

isa
si.

•
 M

em
pu

ny
ai

ilm

u
pe

ng
et

ah
ua

n

be
rk

en
aa

n
Ilm

u
Ha

di
th

 R
iw

ay
ah

:

-
 M

uk
ht

al
if

al
-H

ad
ith

-

 N
as

ak
h

da
n

M
an

su
kh

 H
ad

ith

-
 Gh

ar
ib

 H
ad

ith

-
 As

ba
bu

l W
ur

ud
 H

ad
ith

•
 M

em
pu

ny
ai

ilm

u
pe

ng
et

ah
ua

n

be
rk

en
aa

n
Ilm

u
Ha

di
th

 D
ira

ya
h:

-

 M
uk

ht
al

if
al

-H
ad

ith

-
 Ila

l a
l-H

ad
ith

-

 Ri
ja

l A
l-H

ad
ith

-

 Al
-Ja

rh
 w

a
Ta

’d
il

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
er

uj
uk

da

n
m

en
ja

la
nk

an

tu
ga

s
pe

ny
el

id
ik

an
 b

er
ka

ita
n

bi
da

ng
 a

l-H
ad

ith
.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

135

Komponen Kompetensi Fungsian
Kategori Khusus
Bidang Teras Akidah dan Aliran Pemikiran
Definisi Kompetensi Keupayaan untuk merancang, mengurus, membangun, memastikan

keberhasilan, menilai program, mengurus aktiviti penyelidikan dan aktiviti
keilmuan kepada kumpulan sasar seperti agensi kerajaan, agensi korporat,
NGO Islam, Karyawan, pelajar IPTA/IPTS, dan lain-lain masyarakat awam
Islam secara umum.
• Akidah Ahli Sunnah Wal Jamaah (ASWJ)
• Tasawuf
• Aliran Pemikiran dan Firqah

Nama Kompetensi 1. Pemantapan Akidah Ahli Sunnah Wal Jamaah (ASWJ)
2. Pengetahuan dan Pemantapan Tasawuf
3. Pengetahuan dan Kemahiran Perbandingan Agama
4. Kefahaman Aliran Pemikiran dan Firqah
5. Pemantauan Ajaran Sesat
6. Penyelidikan Ideologi Semasa

Bahagian JAKIM yang
berkaitan bidang
teras ini

1.  Bahagian Penyelidikan
2.   Bahagian Dakwah
3.  Institut Latihan Islam Malaysia

(ILIM)
4.  PPT (DQ, IKMAS, IPDAS)
5. JAKIM Sabah
6. JAKIM Sarawak
7.  Kader JAKIM

Rujukan dokumen TRM JAKIM
mengikut fungsian penempatan

Bidang Teras 2: Akidah dan Aliran Pemikiran
KA

M
U

S
KO

M
PE

TE
N

SI
 JA

KI
M

136

Ko
m

pe
te

ns
i 1

: P
em

an
ta

pa
n

Ak
id

ah
 A

hl
i S

un
na

h
W

al
 Ja

m
aa

h
(A

SW
J)

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

m
an

ta
pa

n
Ak

id
ah

 A
hl

i S
un

na
h

W
al

 Ja
m

aa
h

(A
SW

J)
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
PP

T,
 B

ah
ag

ia
n

Pe
ny

el
id

ik
an

, B
ah

ag
ia

n
Da

kw
ah

, I
LI

M
, J

AK
IM

 S
ab

ah
, J

AK
IM

 S
ar

aw
ak

, K
ad

er
 JA

KI
M

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

As
as

Be
rk

eb
ol

eh
an

Ce
ka

p

•
M

en
ge

ta
hu

i k
on

se
p

as
as

 il
m

u
ak

id
ah

.

•
 M

em
pu

ny
ai

 p
en

ge
ta

hu
an

 d
an

 k
ef

ah
am

an
 m

en
ge

na
i

di
sip

lin
 a

ki
da

h
AS

W
J.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

er
an

ca
ng

da

n
m

en
gu

ru
s

pr
og

ra
m

da

n
ak

tiv
iti

ke

fa
ha

m
an

da

n
pe

nj
el

as
an

ak

id
ah

 A
SW

J.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

en
ge

na
l

pa
sti

ka

nd
un

ga
n

pr
og

ra
m

 m
en

gi
ku

t
ke

pe
rlu

an
 s

as
ar

an
 d

an
 k

ep
er

lu
an

se

m
as

a.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

el
ak

sa
na

ka
n

pe
ny

el
id

ik
an

be

rk
ai

ta
n

ak
id

ah
 A

SW
J.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
el

ak
sa

na
ka

n
pe

lb
ag

ai

pr
og

ra
m

da

n
ak

tiv
iti

 k
ef

ah
am

an
 d

an
 p

en
je

la
sa

n
ak

id
ah

 A
SW

J
se

rt
a

st
ra

te
gi

 m
em

pe
rk

uk
uh

 A
SW

J
ar

us
 p

er
da

na
 d

i
ba

w
ah

 s
el

ia
an

 s
ec

ar
a

be
rs

ep
ad

u
de

ng
an

 c
ek

ap
 d

an

be
rk

es
an

.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
em

ba
nt

u
m

en
ge

na
l

pa
sti

da

n
m

er
an

gk
a

st
ra

te
gi

 y
an

g
se

su
ai

 k
e

ar
ah

 m
er

ea
lis

as
ik

an

ke
be

rh
as

ila
n

da
n

m
at

la
m

at
 p

ro
gr

am
 d

an
 a

kti
vi

ti.

•
 Be

rk
em

am
pu

an
 m

em
ah

am
i A

SW
J a

ru
s

pe
rd

an
a

ia
itu

Ak

id
ah

 m
en

gi
ku

t
m

et
od

e
As

ha
ira

h
da

n
M

at
ur

id
ia

h,

Fi
qh

m

en
gi

ku
t

m
et

od
e

Im
am

al

-S
ha

fe
i

se
ba

ga
i

ke
ut

am
aa

n,
 M

al
ik

i,
Ha

na
fi

da
n

Ha
nb

al
i d

an
 T

as
aw

uf

m
en

gi
ku

t
m

et
od

e
Im

am

Ju
na

id
,

al
-G

ha
za

li
da

n
ta

sa
w

uf
 m

uk
ta

ba
r.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

137

Ko
m

pe
te

ns
i 2

: P
en

ge
ta

hu
an

 d
an

 Pe
m

an
ta

pa
n

Ta
sa

w
uf

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ng
et

ah
ua

n
da

n
 P

em
an

ta
pa

n
Ta

sa
w

uf
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
Ba

ha
gi

an
 P

en
ye

lid
ik

an
, B

ah
ag

ia
n

Da
kw

ah
, I

LI
M

, B
KH

L,
 JA

KI
M

 S
ab

ah
, J

AK
IM

 S
ar

aw
ak

, K
ad

er
 JA

KI
M

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

As
as

Be
rk

eb
ol

eh
an

Ce
ka

p

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
da

n
ke

fa
ha

m
an

je

la
s

m
en

ge
na

i d
isi

pl
in

 il
m

u
ta

sa
w

uf
.

•
 M

en
ge

ta
hu

i d
an

 m
em

ah
am

i a
sa

s
ta

sa
w

uf
 d

an
 a

lir
an

su

fi
m

uk
ta

ba
r.

•
 M

en
ge

ta
hu

i k
ita

b-
ki

ta
b

ta
sa

w
uf

 y
an

g
m

uk
ta

ba
r.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

er
an

ca
ng

, m
en

gu
ru

s p
ro

gr
am

ke

fa
ha

m
an

se

rt
a

pe
nj

el
as

an

ta
sa

w
uf

m

en
gi

ku
t

ke
pe

rlu
an

 sa
sa

ra
n.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ah
am

i a
lir

an
 su

fi
m

uk
ta

ba
r.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ah
am

i
ki

ta
b-

ki
ta

b
ta

sa
w

uf

ya
ng

m

uk
ta

ba
r.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

el
ak

sa
na

ka
n

da
n

m
en

ye
m

pu
rn

ak
an

ak

tiv
iti

-a
kti

vi
ti

ya
ng

di

tu
ga

sk
an

m

en
gi

ku
t

sp
es

ifi
ka

si,

ja
du

al

da
n

pi
aw

ai
an

ya

ng

di
te

ta
pk

an
.

•
 Be

rk
em

am
pu

an
 m

el
ak

sa
na

ka
n

 p
el

ba
ga

i
pr

og
ra

m

da
n

ak
tiv

iti
 s

er
ta

 s
tr

at
eg

i m
em

pe
rk

uk
uh

 k
ef

ah
am

an

ta
sa

w
uf

 d
i b

aw
ah

 s
el

ia
an

 s
ec

ar
a

be
rs

ep
ad

u
de

ng
an

ce

ka
p

da
n

be
rk

es
an

.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
em

ah
am

i
isu

-is
u

ta
sa

w
uf

da

n
be

rk
em

ah
ira

n
m

em
ba

nt
u

m
en

an
ga

ni

isu

-is
u

m
en

ur
ut

 p
er

sp
ek

tif
 ta

sa
w

uf
 m

uk
ta

ba
r.

•
 Be

rk
em

am
pu

an
 m

en
ge

na
l p

as
ti

ta
sa

w
uf

 p
al

su
.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

138

Ko
m

pe
te

ns
i 3

: P
en

ge
ta

hu
an

 d
an

 K
em

ah
ira

n
Pe

rb
an

di
ng

an
 A

ga
m

a

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ng
et

ah
ua

n
da

n
Ke

m
ah

ira
n

Pe
rb

an
di

ng
an

 A
ga

m
a

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
be

rk
ai

ta
n

Ba
ha

gi
an

 P
en

ye
lid

ik
an

, B
ah

ag
ia

n
Da

kw
ah

, I
LI

M
, J

AK
IM

 S
ab

ah
, J

AK
IM

 S
ar

aw
ak

, K
ad

er
 JA

KI
M

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

As
as

Be
rk

eb
ol

eh
an

Ce
ka

p

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
da

n
ke

fa
ha

m
an

je

la
s

m
en

ge
na

i d
isi

pl
in

 P
er

ba
nd

in
ga

n
Ag

am
a.

•
 Bo

le
h

m
en

ge
ta

hu
i

da
n

m
em

ah
am

i
ke

du
du

ka
n

Is
la

m

da
la

m

pe
rle

m
ba

ga
an

se

ba
ga

i
pu

nc
a

ku
as

a
pe

nt
ad

bi
ra

n
Ha

l E
hw

al
 Is

la
m

.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

an
 m

em
ah

am
i i

su
-is

u
an

ta
ra

 a
ga

m
a.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

an
 m

en
ge

na
l

pa
sti

 k
an

du
ng

an
 p

ro
gr

am

m
en

gi
ku

t k
ep

er
lu

an
 sa

sa
ra

n
da

n
ke

pe
rlu

an
 se

m
as

a.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

an

m
em

ba
nt

u
m

el
ak

sa
na

ka
n

da
n

m
en

ye
m

pu
rn

ak
an

ak

tiv
iti

-a
kti

vi
ti

ya
ng

di

tu
ga

sk
an

m

en
gi

ku
t

sp
es

ifi
ka

si,

ja
du

al

da
n

pi
aw

ai
an

ya

ng

di
te

ta
pk

an
.

•
 Be

rk
em

am
pu

an
 m

en
ge

na
lp

as
ti

da
n

m
er

an
gk

a s
tr

at
eg

i
ya

ng
 s

es
ua

i k
e

ar
ah

 m
er

ea
lis

as
ik

an
 k

eb
er

ha
sil

an
 d

an

m
at

la
m

at
 p

ro
gr

am
 d

an
 a

kti
vi

ti
ba

gi
 m

en
an

ga
ni

 is
u-

isu
 a

nt
ar

a
ag

am
a.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
em

ba
nt

u
m

en
gk

aj
i,

m
en

ila
i,

m
en

ga
na

lis
is

da
n

m
er

um
us

ke

bo
le

hl
ak

sa
na

an

pr
og

ra
m

 d
an

 ak
tiv

iti
 d

an
 m

en
ca

da
ng

ka
n

pe
na

m
ba

ha
n

at
au

 p
er

ub
ah

an
.

•
 M

em
ba

nt
u

m
en

er
aj

ui
 p

el
ba

ga
i p

ro
gr

am
 d

an
 a

kti
vi

ti
pe

ni
ng

ka
ta

n
ke

m
ah

ira
n

di
al

og

isu

an
ta

ra

ag
am

a
(in

te
rf

ai
th

).

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

139

Ko
m

pe
te

ns
i 4

: K
ef

ah
am

an
 A

lir
an

 Pe
m

ik
ira

n
da

n
Fi

rq
ah

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Ke

fa
ha

m
an

 A
lir

an
 P

em
ik

ira
n

da
n

Fi
rq

ah
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
Ba

ha
gi

an
 P

en
ye

lid
ik

an
, J

AK
IM

 S
ab

ah
, J

AK
IM

 S
ar

aw
ak

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

As
as

Be
rk

eb
ol

eh
an

Ce
ka

p

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
da

n
ke

fa
ha

m
an

je

la
s

m
en

ge
na

i d
isi

pl
in

 p
em

ik
ira

n
Is

la
m

z.

•
 M

en
ge

ta
hu

i d
an

 m
em

ah
am

i k
ed

ud
uk

an
 Is

la
m

 d
al

am

pe
rle

m
ba

ga
an

 s
eb

ag
ai

 p
un

ca
 k

ua
sa

 p
en

ta
db

ira
n

Ha
l

Eh
w

al
 Is

la
m

.

•
 M

en
ge

ta
hu

i
ki

ta
b-

ki
ta

b
kl

as
ik

 d
an

 m
od

en
 b

id
an

g
al

ira
n

pe
m

ik
ira

n.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

an
 m

en
ge

ta
hu

i a
lir

an
 p

em
ik

ira
n

da
n

fir
qa

h
se

rt
a

ge
ra

ka
nn

ya
.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

an
 m

em
ba

nt
u

m
er

an
ca

ng
 d

an
 m

en
gu

ru
s

pr
og

ra
m

 p
em

ur
ni

an
 a

ki
da

h
da

n
al

ira
n

pe
m

ik
ira

n.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

an
 m

em
ba

nt
u

m
en

ge
na

l p
as

ti
ka

nd
un

ga
n

pr
og

ra
m

 m
en

gi
ku

t
ke

pe
rlu

an
 s

as
ar

an
 d

an
 k

ep
er

lu
an

se

m
as

a.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
em

ba
nt

u
m

en
ge

na
l

pa
sti

da

n
m

er
an

gk
a

st
ra

te
gi

 y
an

g
se

su
ai

 k
e

ar
ah

 m
er

ea
lis

as
ik

an

ke
be

rh
as

ila
n

da
n

m
at

la
m

at
 p

ro
gr

am
 d

an
 a

kti
vi

ti.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
em

ba
nt

u
m

en
gk

aj
i,

m
en

ila
i,

m
en

ga
na

lis
is

da
n

m
er

um
us

ke

bo
le

hl
ak

sa
na

an

pr
og

ra
m

 d
an

 ak
tiv

iti
 d

an
 m

en
ca

da
ng

ka
n

pe
na

m
ba

ha
n

at
au

 p
er

ub
ah

an
.

•
 M

em
ba

nt
u

m
en

er
aj

ui
 p

el
ba

ga
i p

ro
gr

am
 d

an
 a

kti
vi

ti
pe

ni
ng

ka
ta

n
ke

fa
ha

m
an

 a
lir

an
 p

em
ik

ira
n.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

140

Ko
m

pe
te

ns
i 5

: P
em

an
ta

ua
n

Aj
ar

an
 Se

sa
t

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

m
an

ta
ua

n
Aj

ar
an

 S
es

at
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
Ba

ha
gi

an
 P

en
ye

lid
ik

an
, J

AK
IM

 S
ab

ah
, J

AK
IM

 S
ar

aw
ak

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

As
as

Be
rk

eb
ol

eh
an

Ce
ka

p

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
da

n
ke

fa
ha

m
an

je

la
s

m
en

ge
na

i d
isi

pl
in

 P
em

ik
ira

n
Is

la
m

.

•
M

en
ge

ta
hu

i a
sa

s d
an

 c
iri

-c
iri

 a
ja

ra
n

se
sa

t.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

an
 m

em
ba

nt
u

m
en

ge
na

lp
as

ti
 a

ja
ra

n
se

sa
t

ya
ng

 ti
m

bu
l d

al
am

 m
as

ya
ra

ka
t.

•
 Be

rk
eu

pa
ya

an
 m

er
an

ca
ng

 d
an

 m
el

ak
sa

na
 p

ro
gr

am

pe
m

ur
ni

an
 a

ki
da

h.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

an
 m

em
ba

nt
u

m
en

ge
na

l p
as

ti
ka

nd
un

ga
n

pr
og

ra
m

 m
en

gi
ku

t
ke

pe
rlu

an
 s

as
ar

an
 d

an
 k

ep
er

lu
an

se

m
as

a.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

an

m
em

ba
nt

u
m

el
ak

sa
na

ka
n

da
n

m
en

ye
m

pu
rn

ak
an

ak

tiv
iti

-a
kti

vi
ti

ya
ng

di

tu
ga

sk
an

m

en
gi

ku
t

sp
es

ifi
ka

si,

ja
du

al

da
n

pi
aw

ai
an

ya

ng

di
te

ta
pk

an
.

•
 Be

rk
em

am
pu

an
 m

en
ge

ta
hu

i
 c

iri
-c

iri
 d

an
 m

od
us

op

er
an

di
 a

ja
ra

n
se

sa
t.

•
Be

rk
em

ah
ira

n
m

em
ah

am
i i

su
-is

u
aj

ar
an

 se
sa

t.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
er

an
gk

a
st

ra
te

gi

m
en

an
ga

ni
,

m
em

ba
nt

er
as

 d
an

 p
em

ul
ih

an
 a

ja
ra

n
se

sa
t.

•
 M

em
ba

nt
u

m
en

er
aj

ui
 p

el
ba

ga
i p

ro
gr

am
 d

an
 a

kti
vi

ti
pe

ni
ng

ka
ta

n
ke

m
ah

ira
n

pe
m

an
ta

ua
n

aj
ar

an
 se

sa
t.

•
 M

em
ba

nt
u

m
en

gk
aj

i,
m

en
ila

i,
m

en
ga

na
lis

is
da

n
m

er
um

us
 k

eb
ol

eh
la

ks
an

aa
n

pr
og

ra
m

 d
an

 a
kti

vi
ti

da
n

m
en

ca
da

ng
ka

n
pe

na
m

ba
ha

n
at

au
 p

er
ub

ah
an

.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

141

Ko
m

pe
te

ns
i 6

:  P
en

ye
lid

ik
an

 Id
eo

lo
gi

 Se
m

as
a

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ny
el

id
ik

an
 Id

eo
lo

gi
 S

em
as

a
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
Ba

ha
gi

an
 P

en
ye

lid
ik

an
, J

AK
IM

 S
ab

ah
, J

AK
IM

 S
ar

aw
ak

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

As
as

Be
rk

eb
ol

eh
an

Ce
ka

p

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
da

n
ke

fa
ha

m
an

as

as

m
en

ge
na

i d
isi

pl
in

 p
em

ik
ira

n
Is

la
m

.

•
 M

en
ge

ta
hu

i d
an

 m
em

ah
am

i k
ed

ud
uk

an
 Is

la
m

 d
al

am

pe
rle

m
ba

ga
an

 s
eb

ag
ai

 p
un

ca
 k

ua
sa

 p
en

ta
db

ira
n

Ha
l

Eh
w

al
 Is

la
m

.

•
 M

en
ge

ta
hu

i
ki

ta
b-

ki
ta

b
kl

as
ik

da

n
m

od
en

da

la
m

bi

da
ng

 a
lir

an
 p

em
ik

ira
n.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

er
an

ca
ng

da

n
m

en
gu

ru
s

pr
og

ra
m

da

n
ak

tiv
iti

pe

ny
el

id
ik

an

da
n

pr
og

ra
m

pe

ne
ra

ng
an

 k
ep

ad
a

m
as

ya
ra

ka
t a

w
am

.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

en
ge

na
l p

as
ti

be
nt

uk
-b

en
tu

k
aj

ar
an

 b
ar

u
ya

ng
 m

en
ye

le
w

en
g

da
rip

ad
a

ak
id

ah
 A

SW
J.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

el
ak

sa
na

ka
n

da
n

m
en

ye
m

pu
rn

ak
an

ak

tiv
iti

-a
kti

vi
ti

ya
ng

di

tu
ga

sk
an

m

en
gi

ku
t

sp
es

ifi
ka

si,

ja
du

al

da
n

pi
aw

ai
an

ya

ng

di
te

ta
pk

an
.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
em

ba
nt

u
m

en
ge

na
l

pa
sti

da

n
m

er
an

gk
a

st
ra

te
gi

 y
an

g
se

su
ai

 k
e

ar
ah

 m
er

ea
lis

as
ik

an

ke
be

rh
as

ila
n

da
n

m
at

la
m

at
 p

ro
gr

am
.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
em

ba
nt

u
m

en
gk

aj
i,

m
en

ila
i,

m
en

ga
na

lis
is

da
n

m
er

um
us

ke

bo
le

hl
ak

sa
na

an

pr
og

ra
m

 d
an

 a
kti

vi
ti

te
rm

as
uk

 p
ro

gr
am

 p
en

ce
ga

ha
n

ke
pa

da
 m

as
ya

ra
ka

t
aw

am
 Is

la
m

 d
an

 m
en

ca
da

ng
ka

n
pe

na
m

ba
ha

n
at

au
 p

er
ub

ah
an

.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
el

ak
sa

na
ka

n
pe

lb
ag

ai

pr
og

ra
m

da

n
ak

tiv
iti

pe

ni
ng

ka
ta

n
ke

m
ah

ira
n

pe
ny

el
id

ik
an

be

rk
ai

ta
n

id
eo

lo
gi

 s
em

as
a

di
 b

aw
ah

 s
el

ia
an

 s
ec

ar
a

be
rs

ep
ad

u
de

ng
an

 c
ek

ap
 d

an
 b

er
ke

sa
n.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

142

Komponen Kompetensi Fungsian
Kategori Khusus
Bidang Teras Pengurusan Siyasah Syar’iyyah
Definisi Kompetensi Keupayaan untuk mengurus siyasah syar’iyyah melalui pengurusan dan

pentadbiran Islam, kepimpinan Islam, maqasid syariah, pengurusan
antarabangsa Islam, pengurusan institusi Islam, pengurusan kekeluargaan
Islam, pengurusan masjid dan pengurusan keimaman.

Nama Kompetensi 1. Pengurusan Masjid
2. Kepimpinan Islam
3. Perhubungan Antarabangsa Negara-Negara Islam
4. Pengurusan Institusi-Institusi Islam
5. Pengurusan Kekeluargaan Islam
6. Pengurusan Keimaman

Bahagian JAKIM yang
berkaitan bidang
teras ini

1.   Bahagian Dasar Kemajuan
Islam (BDKI)

2.   Bahagian Dakwah (termasuk
Masjid-masjid)

3.  Bahagian Penyelidikan
4.  Bahagian Maqasid Syariah
5.   Institut Latihan Islam Malaysia

(ILIM)
6.   Bahagian Keurusetiaan dan

Hubungan Luar (BKHL)
7.   Bahagian Keluarga, Sosial dan

Komuniti (KSK)
8.  Bahagian Penyiaran
9.   Bahagian Pengurusan Halal

(BPH)
10.  Sekretariat Majlis Halal

Malaysia (MHM)
11. Kader JAKIM

Rujukan dokumen TRM JAKIM
mengikut fungsian penempatan

Bidang Teras 3: Pengurusan Siyasah
Syar’iyyah

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

143

Ko
m

pe
te

ns
i 1

: P
en

gu
ru

sa
n

M
as

jid

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ng
ur

us
an

 M
as

jid
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
Ba

ha
gi

an
 D

ak
w

ah
 (t

er
m

as
uk

 M
as

jid
-m

as
jid

),
BD

KI

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

As
as

Be
rk

eb
ol

eh
an

Ce
ka

p

•
 M

em
pu

ny
ai

 p
en

ge
ta

hu
an

 a
sa

s
or

ga
ni

sa
si,

 p
er

an
an

da

n
fu

ng
si

in
sti

tu
si

 m
as

jid
.

-

 M
em

ah
am

i a
sa

s p
en

gu
ru

sa
n

m
as

jid
;

-

 Pe
nt

ad
bi

ra
n

-

 Pe
ng

im
ar

ah
an

-

 Ke
w

an
ga

n

-
 Pe

m
ba

ng
un

an
 fi

zik
al

-

 Su
m

be
r m

an
us

ia

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
pe

ng
ur

us
an

 m
as

jid
 d

ar
i a

sp
ek

;

-
 Pe

nt
ad

bi
ra

n

-
 Pe

ng
im

ar
ah

an

-
 Ke

w
an

ga
n

-

 Pe
m

ba
ng

un
an

 fi
zik

al

-
 Su

m
be

r M
an

us
ia

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
el

ak
sa

na
ka

n
tu

ga
s

pe
ng

ur
us

an
 m

as
jid

m

en
gi

ku
t p

ro
se

du
r y

an
g

di
te

ta
pk

an
.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

er
an

ca
ng

,
m

el
ak

sa
na

 d
an

m

em
an

ta
u

pr
og

ra
m

pe

ng
ur

us
an

pe

ng
im

ar
ah

an

m
as

jid
.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
em

ba
nt

u
m

en
ge

na
l

pa
sti

da

n
m

er
an

gk
a

st
ra

te
gi

 y
an

g
se

su
ai

 u
nt

uk
 p

en
in

gk
at

an

pe
ng

ur
us

an
 m

as
jid

;

-
 Pe

nt
ad

bi
ra

n

-
 Pe

ng
im

ar
ah

an

-
 Ke

w
an

ga
n

-

 Pe
m

ba
ng

un
an

 fi
zik

al

-
 Su

m
be

r M
an

us
ia

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
em

ba
nt

u
m

en
er

aj
ui

pe

lb
ag

ai

pr
og

ra
m

 d
an

 a
kti

vi
ti

pe
ng

ur
us

an
 m

as
jid

 d
i

ba
w

ah

se
lia

an
 se

ca
ra

 b
er

se
pa

du
 d

en
ga

n
ce

ka
p

da
n

be
rk

es
an

.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

144

Ko
m

pe
te

ns
i 2

: K
ep

im
pi

na
n

Isl
am

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Ke

pi
m

pi
na

n
Is

la
m

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
be

rk
ai

ta
n

BD
KI

, B
ah

ag
ia

n
Da

kw
ah

, B
ah

ag
ia

n
Pe

ny
el

id
ik

an
, B

ah
ag

ia
n

M
aq

as
id

 S
ya

ria
h,

 IL
IM

, B
KH

L,
 K

SK
, K

ad
er

 JA
KI

M

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

As
as

Be
rk

eb
ol

eh
an

Ce
ka

p

•
 M

em
pu

ny
ai

 p
en

ge
ta

hu
an

 a
sa

s
te

nt
an

g
ke

pi
m

pi
na

n
Is

la
m

:

-
 Ta

db
ir

ur
us

 o
rg

an
isa

si

-
 M

as
ya

ra
ka

t a
w

am

-
 Pe

ng
ur

us
an

 k
ew

an
ga

n

-
 As

as
 p

en
gu

ru
sa

n
kr

isi
s

-

 As
as

 k
om

un
ik

as
i I

sla
m

.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ah
am

i
ko

ns
ep

ke

pi
m

pi
na

n
Is

la
m

se

ca
ra

 m
en

ye
lu

ru
h.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

en
gu

ru
s p

ro
gr

am
 d

an
 a

kti
vi

ti
ke

pe
m

im
pi

na
n

Is
la

m
.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u

m
en

ye
m

pu
rn

ak
an

ak

tiv
iti

-
ak

tiv
iti

 y
an

g
di

tu
ga

sk
an

 m
en

gi
ku

t
da

sa
r

da
n

ga
ris

pa

nd
ua

n
ya

ng
 d

ite
ta

pk
an

 o
le

h
or

ga
ni

sa
si.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

el
ap

or
ka

n
ke

pa
da

 p
en

ye
lia

se

ba
ra

ng
 m

as
al

ah
 a

ta
u

ha
la

ng
an

 y
an

g
m

em
be

rik
an

im

pa
k

ke
pa

da
 k

el
an

ca
ra

n
pe

la
ks

an
aa

n
pr

og
ra

m
 d

an

ak
tiv

iti
 k

ep
em

im
pi

na
n

Is
la

m
.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
em

ba
nt

u
m

er
an

gk
a

te
kn

ik

pe
m

ik
ira

n,
 p

er
an

ca
ng

an
 d

an
 p

en
gu

ru
sa

n
st

ra
te

gi
k

di

ba
w

ah
 s

el
ia

an
 s

ec
ar

a
be

rs
ep

ad
u

de
ng

an
 c

ek
ap

 d
an

be

rk
es

an
.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
em

ba
nt

u
m

en
gk

aj
i,

m
en

ila
i,

m
en

ga
na

lis
is

da
n

m
er

um
us

ke

bo
le

hl
ak

sa
na

an

pr
og

ra
m

 d
an

 a
kti

vi
ti.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
em

ba
nt

u
m

en
er

aj
ui

pe

lb
ag

ai

pr
og

ra
m

 d
an

 a
kti

vi
ti

pe
ni

ng
ka

ta
n

ke
m

ah
ira

n
da

la
m

bi

da
ng

 k
ep

im
pi

na
n

Is
la

m
.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

145

Ko
m

pe
te

ns
i 3

: P
er

hu
bu

ng
an

 A
nt

ar
ab

an
gs

a N
eg

ar
a-

Ne
ga

ra
 Is

la
m

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

rh
ub

un
ga

n
An

ta
ra

ba
ng

sa
 N

eg
ar

a-
N

eg
ar

a
Is

la
m

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
be

rk
ai

ta
n

BD
KI

, B
KH

L,
 B

PH
, M

HM

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

As
as

Be
rk

eb
ol

eh
an

Ce
ka

p

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
as

as

pe
rh

ub
un

ga
n

an
ta

ra
ba

ng
sa

 n
eg

ar
a-

ne
ga

ra
 Is

la
m

 y
an

g
be

rk
ai

ta
n.

-

 O
IC

-

 M
AB

IM
S

-

 Ti
la

w
ah

 d
an

 m
en

gh
af

az
 a

l-Q
ur

an

-
 Kh

id
m

at
 b

an
tu

an
 d

an
 t

ek
ni

ka
l

ne
ga

ra
 l

ua
r

(H
al

al

da
n

La
tih

an
)

-

 Ha
k

As
as

i M
an

us
ia

•
 M

en
ge

ta
hu

i t
en

ta
ng

 p
er

an
an

 d
an

 fu
ng

si
pe

rh
ub

un
ga

n
an

ta
ra

ba
ng

sa
 n

eg
ar

a
Is

la
m

.

•
 M

em
pu

ny
ai

 p
en

ge
ta

hu
an

 a
sa

s
 k

om
un

ik
as

i
da

la
m

ba

ha
sa

 a
sin

g
(In

gg
er

is
da

n
Ar

ab
).

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
as

as

pe
rh

ub
un

ga
n

an
ta

ra
ba

ng
sa

 n
eg

ar
a-

ne
ga

ra
 Is

la
m

 y
an

g
be

rk
ai

ta
n.

-

 O
IC

-

 M
AB

IM
S

-

 Ti
la

w
ah

 d
an

 m
en

gh
af

az
 a

l-Q
ur

an

-
 Kh

id
m

at
 b

an
tu

an
 d

an
 t

ek
ni

ka
l

ne
ga

ra
 l

ua
r

(H
al

al

da
n

La
tih

an
)

-

 Ha
k

As
as

i M
an

us
ia

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

el
ak

sa
na

ka
n

tu
ga

s
pe

rh
ub

un
ga

n
an

ta
ra

ba
ng

sa
 n

eg
ar

a
Is

la
m

m

en
gi

ku
t

sp
es

ifi
ka

si
da

n
pi

aw
ai

an
 y

an
g

di
te

ta
pk

an
.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

er
an

ca
ng

,
m

el
ak

sa
na

 d
an

m

em
an

ta
u

pr
og

ra
m

se

rt
a

ak
tiv

iti

pe
rh

ub
un

ga
n

an
ta

ra
ba

ng
sa

 n
eg

ar
a

Is
la

m
.

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
as

as

pe
rh

ub
un

ga
n

an
ta

ra
ba

ng
sa

 n
eg

ar
a-

ne
ga

ra
 Is

la
m

 y
an

g
be

rk
ai

ta
n.

-

 O
IC

-

 M
AB

IM
S

-

 Ti
la

w
ah

 d
an

 m
en

gh
af

az
 a

l-Q
ur

an

-
 Kh

id
m

at
 b

an
tu

an
 d

an
 t

ek
ni

ka
l n

eg
ar

a
lu

ar
 (

Ha
la

l
da

n
La

tih
an

)

-
 Ha

k
As

as
i M

an
us

ia

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
em

ba
nt

u
m

en
gk

aj
i,

m
en

ila
i,

m
en

ga
na

lis
is

da
n

m
er

um
us

ke

bo
le

hl
ak

sa
na

an

pr
og

ra
m

 p
er

hu
bu

ng
an

 a
nt

ar
ab

an
gs

a
Is

la
m

.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
em

ba
nt

u
m

en
er

aj
ui

pe

lb
ag

ai

pr
og

ra
m

 d
an

 a
kti

vi
ti

pe
ni

ng
ka

ta
n

ke
m

ah
ira

n
da

la
m

bi

da
ng

 p
er

hu
bu

ng
an

 a
nt

ar
ab

an
gs

a
ne

ga
ra

 Is
la

m
.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

146

Ko
m

pe
te

ns
i 4

: P
en

gu
ru

sa
n

In
st

itu
si-

In
st

itu
si

Isl
am

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ng
ur

us
an

 In
sti

tu
si

-In
sti

tu
si

 Is
la

m
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
BD

KI
, B

KH
L,

 IL
IM

, P
PT

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

As
as

Be
rk

eb
ol

eh
an

Ce
ka

p

•
 M

em
pu

ny
ai

 p
en

ge
ta

hu
an

 a
sa

s
te

nt
an

g
pe

ng
ur

us
an

da

n
fu

ng
si

in
sti

tu
si

Is
la

m
.

-

 In
sti

tu
si

La
tih

an

-
 In

sti
tu

si
Pe

ng
aj

ia
n

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n

te
nt

an
g

pr
os

ed
ur

da

n
pr

og
ra

m
 In

sti
tu

si
La

tih
an

 d
an

 P
en

ga
jia

n.

•
 M

em
ah

am
i a

sa
s p

en
gu

ru
sa

n
in

sti
tu

si-
in

sti
tu

si
Is

la
m

;

-
 Pe

nt
ad

bi
ra

n

-
 Ke

w
an

ga
n

-

 Pe
m

ba
ng

un
an

 fi
zik

al

-
 Su

m
be

r m
an

us
ia

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
te

nt
an

g
pe

ng
ur

us
an

 d
an

 fu
ng

si
in

sti
tu

si
Is

la
m

.

-
 In

sti
tu

si
La

tih
an

-

 In
sti

tu
si

Pe
ng

aj
ia

n

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

el
ak

sa
na

 p
en

gu
ru

sa
n

in
sti

tu
si

Is
la

m
 m

en
gi

ku
t p

ro
se

du
r y

an
g

di
te

ta
pk

an
.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

er
an

ca
ng

,
m

el
ak

sa
na

 d
an

m

em
an

ta
u

pr
og

ra
m

 se
rt

a
ak

tiv
iti

 p
en

gu
ru

sa
n

in
sti

tu
si-

in
sti

tu
si

Is
la

m
.

•
 Be

rk
em

am
pu

an
 d

an
 m

ah
ir

m
em

ba
nt

u
m

el
ak

sa
na

ka
n

pe
ng

ur
us

an
 in

sti
tu

si
Is

la
m

.

-
 In

sti
tu

si
La

tih
an

-

 In
sti

tu
si

Pe
ng

aj
ia

n

•
 M

em
ba

nt
u

m
en

er
aj

ui
 p

el
ba

ga
i p

ro
gr

am
 d

an
 a

kti
vi

ti
an

ju
ra

n
in

sti
tu

si-
in

sti
tu

si
Is

la
m

 d
en

ga
n

ce
ka

p
da

n
be

rk
es

an
.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
em

ba
nt

u
m

en
ge

na
l

pa
sti

da

n
m

er
an

gk
a

st
ra

te
gi

 y
an

g
se

su
ai

 k
e

ar
ah

 m
er

ea
lis

as
ik

an

ke
be

rh
as

ila
n

da
n

m
at

la
m

at
 in

sti
tu

si-
in

sti
tu

si
Is

la
m

.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

147

Ko
m

pe
te

ns
i 5

: P
en

gu
ru

sa
n

Ke
ke

lu
ar

ga
an

 Is
la

m

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ng
ur

us
an

 K
ek

el
ua

rg
aa

n
Is

la
m

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
be

rk
ai

ta
n

KS
K,

 B
ah

ag
ia

n
Da

kw
ah

, K
ad

er
 JA

KI
M

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

As
as

Be
rk

eb
ol

eh
an

Ce
ka

p

•
 M

em
pu

ny
ai

 p
en

ge
ta

hu
an

 a
sa

s
te

nt
an

g
pe

ng
ur

us
an

ke

ke
lu

ar
ga

an
 Is

la
m

;

-
 Ta

ng
gu

ng
ja

w
ab

 su
am

i i
st

er
i d

an
 a

na
k-

an
ak

-

Ke
w

an
ga

n
ke

lu
ar

ga

-
Ko

m
un

ik
as

i k
el

ua
rg

a

-
Pe

ng
ur

us
an

 k
el

ua
rg

a

-
Pe

ng
ur

us
an

 e
m

os
i

-

Pe
ng

ur
us

an
 k

on
fli

k

•
 M

em
pu

ny
ai

 p
en

ge
ta

hu
an

 a
sa

s
te

nt
an

g
ha

k-
ha

k
da

n
pe

ru
nd

an
ga

n
be

rk
ai

ta
n

ke
ke

lu
ar

ga
an

 Is
la

m
.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

en
ga

na
lis

is
da

n
m

en
ca

da
ng

ka
n

la
tih

an
 b

ag
i

ka
ki

ta
ng

an
 b

ah
ag

ia
n

/
or

ga
ni

sa
si

be
rd

as
ar

ka
n

tu
ga

s
da

n
ta

ng
gu

ng
ja

w
ab

be

rk
ai

ta
n

pe
ng

ur
us

an
 k

ek
el

ua
rg

aa
n

Is
la

m
.

•
 Ke

bo
le

ha
n

da
la

m
 m

em
ba

nt
u

m
en

ga
da

ka
n

pe
lb

ag
ai

pr

og
ra

m

da
n

ak
tiv

iti

pe
ni

ng
ka

ta
n

ke
fa

ha
m

an

ke
ke

lu
ar

ga
an

 Is
la

m
.

•
 Be

rk
em

am
pu

an
 m

em
ba

nt
u

m
er

an
gk

a
st

ra
te

gi
 p

el
an

la

tih
an

ba

gi

m
el

ati
h

da
n

m
em

bi
m

bi
ng

pe

ga
w

ai

un
tu

k
m

en
ca

pa
i t

ah
ap

 k
ec

ek
ap

an
 k

om
pe

te
ns

i y
an

g
di

sa
sa

rk
an

 k
e

ar
ah

 p
en

gu
ru

sa
n

ke
ke

lu
ar

ga
an

 I
sla

m

ya
ng

 c
em

er
la

ng
.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
em

ba
nt

u
m

en
er

aj
ui

pe

lb
ag

ai

pr
og

ra
m

da

n
ak

tiv
iti

pe

ni
ng

ka
ta

n
ke

m
ah

ira
n

ke
ke

lu
ar

ga
an

 Is
la

m
.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

148

Ko
m

pe
te

ns
i 6

: P
en

gu
ru

sa
n

Ke
im

am
an

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ng
ur

us
an

 K
ei

m
am

an
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
Ba

ha
gi

an
 D

ak
w

ah
 (M

as
jid

-m
as

jid
),

Ka
de

r J
AK

IM

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

As
as

Be
rk

eb
ol

eh
an

Ce
ka

p

•
 M

em
pu

ny
ai

 il
m

u
pe

ng
et

ah
ua

n
be

rk
en

aa
n

ta
jw

id
 d

an

ta
ra

nn
um

  a
l-Q

ur
an

 d
an

 fi
qh

 ib
ad

ah
.

•
 M

em
pu

ny
ai

 il
m

u
pe

ng
et

ah
ua

n
be

rk
en

aa
n

ke
im

am
an

.

•
M

en
ja

di
 im

am
 so

la
t.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
en

ja
di

 im
am

 so
la

t d
i b

ah
ag

ia
n,

 o
rg

an
isa

si,

su
ra

u
da

n
m

as
jid

.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
ca

 d
oa

 d
i m

aj
lis

 s
ep

ar
a

ra
sm

i d
an

ra

sm
i.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
ca

 k
hu

tb
ah

.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
en

gu
ru

s j
en

az
ah

.

•
 Be

rk
em

am
pu

an
 m

en
ja

di
 im

am
 so

la
t m

as
jid

 u
ta

m
a.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
em

ba
nt

u
m

en
er

aj
ui

pr

og
ra

m

pe
ng

im
ar

ah
an

 su
ra

u
da

n
m

as
jid

 y
an

g
be

rs
ka

la
 b

es
ar

.

•
 Be

rk
em

am
pu

an
 m

en
ja

di
 k

ha
tib

 d
an

 p
em

ba
ca

 d
oa

m

aj
lis

 ra
sm

i.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

149

Komponen Kompetensi Fungsian
Kategori Khusus
Bidang Teras Penyelidikan dan Pembangunan (R&D)
Definisi Kompetensi Berkeupayaan mengetahui metodologi penyelidikan kajian hukum

dan kajian strategik dalam pelbagai bidang berkaitan Hal Ehwal Islam
merangkumi al-Quran dan al-Hadith, akidah, syariah, tasawuf, muamalat,
falak dan tapisan media. Berkeupayaan membantu merancang dan
melaksanakan program berkaitan pengurusan fatwa peringkat kebangsaan.
Berkeupayaan dan berkemahiran dalam penyediaan sighah fatwa.
Berkeupayaan menguasai ilmu falak dan berkemahiran menggunakan
peralatan berkaitan falak. Berkeupayaan membantu melaksanakan
semakan dan tapisan terhadap kandungan media, tafsir dan terjemahan
al-Quran dan al-Hadith, individu dan pertubuhan.

Nama Kompetensi 1. Metodologi Penyelidikan Hukum  dan Strategik
2. Pengurusan Fatwa (Penyediaan Sighah Fatwa dan Istinbat Hukum)
3. Kemahiran Falak Syarie
4. Semakan dan Tapisan
5. Risiko dan Pemantauan

Bahagian JAKIM yang
berkaitan bidang
teras ini

1.  Bahagian Penyelidikan
2.   Institut Latihan Islam Malaysia

(ILIM)
3.  Bahagian Maqasid Syariah
4.   Bahagian Undang-Undang

(BUU)
5.   Bahagian Penyelarasan

Penguatkuasaan dan
Pendakwaan Syariah (BPPPS)

6.   Bahagian Penerbitan
7. JAKIM Sabah
8. JAKIM Sarawak
9.  Kader JAKIM

Rujukan dokumen TRM JAKIM
mengikut fungsian penempatan

Bidang Teras 4:  Penyelidikan dan
Pembangunan (R&D)

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

150

Ko
m

pe
te

ns
i 1

: M
et

od
ol

og
i P

en
ye

lid
ik

an
 H

uk
um

 d
an

 St
ra

te
gi

k

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
M

et
od

ol
og

i P
en

ye
lid

ik
an

 H
uk

um
 d

an
 S

tr
at

eg
ik

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
be

rk
ai

ta
n

Ba
ha

gi
an

 P
en

ye
lid

ik
an

, I
LI

M
, B

ah
ag

ia
n

M
aq

as
id

 S
ya

ria
h,

 B
U

U
, J

AK
IM

 S
ab

ah
, J

AK
IM

 S
ar

aw
ak

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

As
as

Be
rk

eb
ol

eh
an

Ce
ka

p

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
as

as

m
et

od
ol

og
i

ka
jia

n
(p

en
gk

hu
su

sa
n

bi
da

ng
 te

rt
en

tu
).

•
 M

en
ge

ta
hu

i
la

ta
r

be
la

ka
ng

,
su

m
be

r
ru

ju
ka

n,
 i

su
-is

u
be

rk
ai

ta
n

da
n

re
ka

 b
en

tu
k

ka
jia

n.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

en
ga

pl
ik

as
i d

an
 m

en
ga

na
lis

is
m

et
od

ol
og

i k
aj

ia
n.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

el
ak

sa
na

ka
n

da
n

m
en

ye
m

pu
rn

ak
an

ka

jia
n

pe
ny

el
id

ik
an

m

en
gi

ku
t

sp
es

ifi
ka

si,
 ja

du
al

 d
an

 p
ia

w
ai

an
 y

an
g

di
te

ta
pk

an
.

•
 M

em
ba

nt
u

m
el

ap
or

ka
n

ke
pa

da
 p

en
ye

lia
 s

eb
ar

an
g

m
as

al
ah

at

au

ha
la

ng
an

ya

ng

m
em

be
rik

an

im
pa

k
ke

pa
da

 k
el

an
ca

ra
n

ka
jia

n.

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
m

en
da

la
m

m

en
ge

na
i

m
et

od
ol

og
i k

aj
ia

n

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
em

ba
nt

u
m

en
ge

na
l

pa
sti

da

n
m

er
an

gk
a

st
ra

te
gi

 y
an

g
se

su
ai

 k
e

ar
ah

 m
er

ea
lis

as
ik

an

ke
be

rh
as

ila
n

da
n

m
at

la
m

at
 k

aj
ia

n.

•
  Be

rk
em

am
pu

an

m
em

ba
nt

u
m

en
gk

aj
i,

m
en

ila
i,

m
en

ga
na

lis
is

da
n

m
er

um
us

 k
eb

ol
eh

la
ks

an
aa

n
ha

sil

ka
jia

n
pe

ny
el

id
ik

an
.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

151

Ko
m

pe
te

ns
i 2

: P
en

gu
ru

sa
n

Fa
tw

a (
Pe

ny
ed

ia
an

 Si
gh

ah
 Fa

tw
a d

an
 Is

tin
ba

t H
uk

um
)

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ng
ur

us
an

 F
at

w
a

(P
en

ye
di

aa
n

Si
gh

ah
 F

at
w

a
da

n
Is

tin
ba

t H
uk

um
)

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
be

rk
ai

ta
n

BU
U

, B
ah

ag
ia

n
Pe

ny
el

id
ik

an
, B

PP
PS

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

As
as

Be
rk

eb
ol

eh
an

Ce
ka

p

•
 M

em
pu

ny
ai

 p
en

ge
ta

hu
an

 a
sa

s k
ae

da
h

isti
nb

at
 h

uk
um

.

•
 M

en
ge

ta
hu

i
se

m
pa

da
n

bi
da

ng
 k

ua
sa

 n
eg

er
i

da
la

m

pe
ng

el
ua

ra
n

fa
tw

a.

•
 M

en
ge

ta
hu

i t
ug

as
 k

eu
ru

se
tia

an
 M

uz
ak

ar
ah

 M
KI

.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

en
ye

di
a

de
ra

f s
ig

ha
h

fa
tw

a.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

en
gu

ru
sk

an
 M

uz
ak

ar
ah

 M
KI

.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

el
ak

sa
na

ka
n

isti
nb

at
 h

uk
um

.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

er
an

ca
ng

 d
an

 m
el

ak
sa

na
ka

n
pr

og
ra

m
 b

er
ka

ita
n

pe
ng

ur
us

an
 fa

tw
a.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
em

ba
nt

u
m

en
ga

na
lis

is
da

n
m

en
ja

ng
ka

 d
er

af
 s

ig
ha

h
fa

tw
a

ha
sil

 d
ar

i M
uz

ak
ar

ah

M
KI

.

•
 Be

rk
em

am
pu

an
 m

em
ba

nt
u

m
er

an
gk

a
st

ra
te

gi
 y

an
g

se
su

ai
 k

e
ar

ah
 m

er
ea

lis
as

ik
an

 k
eb

er
ha

sil
an

 s
ig

ha
h

fa
tw

a
ya

ng
 te

pa
t.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

152

Ko
m

pe
te

ns
i 3

: K
em

ah
ira

n
Fa

la
k S

ya
rie

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Ke

m
ah

ira
n

Fa
la

k
Sy

ar
ie

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
be

rk
ai

ta
n

Ba
ha

gi
an

 P
en

ye
lid

ik
an

, I
LI

M
, K

ad
er

 JA
KI

M
 (J

ab
at

an
/

Pe
ja

ba
t M

uft
i N

eg
er

i)

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

As
as

Be
rk

eb
ol

eh
an

Ce
ka

p

•
 M

em
pu

ny
ai

 p
en

ge
ta

hu
an

 a
sa

s
m

en
ge

na
i

ilm
u

fa
la

k
sy

ar
ie

,
pe

ne
nt

ua
n

ar
ah

 k
ib

la
t,

w
ak

tu
 s

ol
at

,
ce

ra
pa

n
hi

la
l d

an
 p

en
en

tu
an

 m
us

im
.

•
 M

em
pu

ny
ai

 p
en

ge
ta

hu
an

 b
er

ka
ita

n
pe

ra
la

ta
n

fa
la

k.

•
  Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

er
an

ca
ng

,
m

en
ye

la
ra

s
da

n
m

el
ak

sa
na

 a
kti

vi
ti

be
rk

ai
ta

n
ilm

u
fa

la
k

sy
ar

ie
,

pe
ne

nt
ua

n
ar

ah
 k

ib
la

t,
w

ak
tu

 s
ol

at
, c

er
ap

an
 h

ila
l d

an

pe
ne

nt
ua

n
m

us
im

 p
er

in
gk

at
 p

er
se

ku
tu

an
 d

an
 n

eg
er

i.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ah
am

i
ilm

u
fa

la
k

sy
ar

ie
,

pe
ne

nt
ua

n
ar

ah
 k

ib
la

t,
w

ak
tu

 s
ol

at
, c

er
ap

an
 h

ila
l d

an
 p

en
en

tu
an

m

us
im

.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
en

gg
un

ak
an

 p
er

al
at

an
 fa

la
k.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
en

gu
as

ai

ilm
u

fa
la

k
sy

ar
ie

,
pe

ne
nt

ua
n

ar
ah

 k
ib

la
t,

w
ak

tu
 s

ol
at

,
ce

ra
pa

n
hi

la
l,

pe
ne

nt
ua

n
m

us
im

 d
an

 p
er

al
at

an
 fa

la
k.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
em

ba
nt

u
da

la
m

pe

ru
nd

in
ga

n
be

rk
ai

ta
n

de
ng

an
 a

kti
vi

ti
ilm

u
fa

la
k

sy
ar

ie
, p

en
en

tu
an

ar

ah
 k

ib
la

t,
w

ak
tu

 so
la

t,
ce

ra
pa

n
hi

la
l d

an
 p

en
en

tu
an

m

us
im

.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
em

ba
nt

u
m

en
er

aj
ui

pe

lb
ag

ai

pr
og

ra
m

 d
an

 a
kti

vi
ti

be
rk

ai
ta

n
ke

m
ah

ira
n

fa
la

k
sy

ar
ie

.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

153

Ko
m

pe
te

ns
i 4

: S
em

ak
an

 d
an

 Ta
pi

sa
n

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Se

m
ak

an
 d

an
 T

ap
is

an
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
Ba

ha
gi

an
 P

en
ye

lid
ik

an
, B

ah
ag

ia
n

Pe
ne

rb
ita

n,
 B

U
U

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

As
as

Be
rk

eb
ol

eh
an

Ce
ka

p

•
 M

em
pu

ny
ai

 p
en

ge
ta

hu
an

 t
en

ta
ng

 i
lm

u
da

n
aj

ar
an

Is

la
m

.

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
te

nt
an

g
ul

um

al
-Q

ur
an

da

n
al

-H
ad

ith
,

m
et

od
ol

og
i

m
uff

as
iri

n,

m
et

od
ol

og
i

m
uh

ad
di

th
in

 d
an

 la
in

-la
in

 y
an

g
be

rk
ai

ta
n.

•
 M

em
pu

ny
ai

 p
en

ge
ta

hu
an

 t
en

ta
ng

 a
kt

a/
 e

na
km

en
/

ga
ris

pa

nd
ua

n/

da
n

pe
ra

tu
ra

n
ya

ng

se
da

ng

be
rk

ua
tk

ua
sa

.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

en
ila

i
da

n
m

el
ak

sa
na

ka
n

se
m

ak
an

 d
an

 t
ap

isa
n

te
rh

ad
ap

 k
an

du
ng

an
 m

ed
ia

,
in

di
vi

du
 d

an
 p

er
tu

bu
ha

n.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

en
ye

m
ak

 se
rt

a
m

en
ap

is
ta

fs
ir

da
n

te
rje

m
ah

an
 a

l-Q
ur

an
 d

an
 a

l-H
ad

ith
.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

en
ye

di
ak

an
 d

er
af

 p
en

ul
isa

n
la

po
ra

n
se

m
ak

an
 d

an
 ta

pi
sa

n.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
em

ba
nt

u
m

en
ga

na
lis

is
da

n
m

en
ila

i k
an

du
ng

an
 m

ed
ia

 u
nt

uk
 d

ip
er

ak
u

ol
eh

 p
ih

ak

pe
ng

ur
us

an
 te

rti
ng

gi
.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
em

ba
nt

u
m

en
ye

m
ak

de

ng
an

m

en
da

la
m

 b
er

ka
ita

n
de

ng
an

 in
di

vi
du

 d
an

 p
er

tu
bu

ha
n

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
em

ba
nt

u
m

en
el

iti

da
n

m
en

ila
i

la
po

ra
n

ha
sil

se

m
ak

an

da
n

ta
pi

sa
n

ta
fs

ir
da

n
te

rje
m

ah
an

 a
l-Q

ur
an

 se
rt

a
al

-H
ad

ith
.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

154

Ko
m

pe
te

ns
i 5

: R
isi

ka
n

da
n

Pe
m

an
ta

ua
n

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Ri

si
ka

n
da

n
Pe

m
an

ta
ua

n
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
Ba

ha
gi

an
 P

en
ye

lid
ik

an
, J

AK
IM

 S
ab

ah
, J

AK
IM

 S
ar

aw
ak

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

As
as

Be
rk

eb
ol

eh
an

Ce
ka

p

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
da

la
m

ris

ik
an

da

n
pe

m
an

ta
ua

n
se

rt
a

pe
la

po
ra

n.

•
 M

en
ge

ta
hu

i
as

as

ilm
u

ris
ik

an
,

pe
m

an
ta

ua
n

da
n

pe
nc

ar
ia

n
in

fo
rm

as
i.

•
 M

em
pu

ny
ai

ke

m
ah

ira
n

as
as

pe

ny
ed

ia
an

la

po
ra

n
ris

ik
an

 d
an

 p
em

an
ta

ua
n.

•
 M

em
pu

ny
ai

 p
en

ge
ta

hu
an

 t
en

ta
ng

 a
kt

a/
 e

na
km

en
/

ga
ris

pa

nd
ua

n/

da
n

pe
ra

tu
ra

n
ya

ng

se
da

ng

be
rk

ua
tk

ua
sa

.

•
 M

em
pu

ny
ai

 p
en

ge
ta

hu
an

 a
sa

s
be

rk
ai

ta
n

ke
pu

tu
sa

n
fa

tw
a

m
en

ge
na

i
aj

ar
an

 y
an

g
m

en
ya

la
hi

 p
eg

an
ga

n
AS

W
J.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

el
ak

uk
an

ris

ik
an

,
pe

m
an

ta
ua

n,
 p

er
ko

ng
sia

n
m

ak
lu

m
at

 d
an

 p
en

ye
di

aa
n

la
po

ra
n.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

en
ja

la
nk

an

ris
ik

an
,

pe
m

an
ta

ua
n

da
n

m
en

da
pa

tk
an

 in
fo

rm
as

i.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
ja

lin
an

ke

rja
sa

m
a

be
rs

am
a

ra
ka

n
st

ra
te

gi
k

 d
an

 p
er

ko
ng

sia
n

m
ak

lu
m

at
.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

en
ya

rin
g

da
n

m
en

ga
na

lis
is

m
ak

lu
m

at
 d

an
 m

en
ye

di
ak

an
 l

ap
or

an

ris
ik

an
 d

an

pe
m

an
ta

ua
n.

•
 Be

rk
em

am
pu

an
 m

em
ba

nt
u

m
er

an
gk

a
pe

ra
nc

an
ga

n
da

n
st

ra
te

gi
 ri

sik
an

 d
an

 p
em

an
ta

ua
n.

•
 Be

rk
em

am
pu

an
 m

em
ba

nt
u

m
en

ga
na

lis
is

da
n

m
en

ila
i

ka
nd

un
ga

n
m

ed
ia

 u
nt

uk
 d

ip
er

ak
u

ol
eh

 p
en

gu
ru

sa
n.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
em

ba
nt

u
m

er
an

ca
ng

da

n
m

en
ye

la
ra

s a
kti

vi
ti

ris
ik

an
 d

an
 p

em
an

ta
ua

n.

•
 M

en
gu

as
ai

ke

m
ah

ira
n

m
er

an
ca

ng

st
ra

te
gi

,
m

en
ga

na
lis

is
da

n
m

en
ila

i l
ap

or
an

.

•
 M

en
gu

as
ai

 k
em

ah
ira

n
m

em
bi

m
bi

ng
,

ka
de

ris
as

i d
an

m

er
ek

ru
t s

um
be

r i
nf

or
m

as
i.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

155

Komponen Kompetensi Fungsian
Kategori Khusus
Bidang Teras Tarbiyyah dan Tadribiyyah Islamiyyah
Definisi Kompetensi Keupayaan membantu merancang, mengurus dan melaksanakan program

melibatkan pengurusan dan pengendalian pendidikan, kursus dan latihan.

Nama Kompetensi 1. Pengurusan Pendidikan Islam (Kepimpinan)
2. Pengurusan Pendidikan Islam (Akademik)
3. Metodologi Pendidikan Islam
4. Psikologi Pendidikan Islam
5. Pendidikan Tahfiz dan Qiraat
6. Pengajian Kitab Turath
7. Pengurusan Latihan Islam (Institut Latihan)
8. Pengurusan Latihan Islam (Pengendalian Latihan)
9. Pengurusan Latihan Islam (Pembangunan Modul)
10. Pengurusan Latihan Islam (Pembangunan Kejurulatihan)
11. Metodologi Latihan Islam
12. Psikologi Latihan Islam
13. Latihan Pengajar Tahfiz dan Qiraat
14. Latihan Pengajar Kitab Turath

Bahagian JAKIM yang
berkaitan bidang
teras ini

1. PPT (DQ, IKMAS, IPDAS)
2. Bahagian Pendidikan
3.  Institut Latihan Islam Malaysia

(ILIM)
4.  Bahagian Dakwah (termasuk

Masjid- masjid)
5. Bahagian Penyelidikan
6.  Bahagian Dasar dan Kemajuan

Islam (BDKI)
7.  Bahagian Keluarga, Sosial dan

Komuniti (KSK)
8. JAKIM Sabah
9. JAKIM Sarawak
10. Kader JAKIM

Rujukan dokumen TRM JAKIM
mengikut fungsian penempatan

Bidang Teras 5: Tarbiyyah dan Tadribiyyah
Islamiyyah

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

156

Ko
m

pe
te

ns
i 1

: P
en

gu
ru

sa
n

Pe
nd

id
ik

an
 Is

la
m

 (K
ep

im
pi

na
n)

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ng
ur

us
an

 P
en

di
di

ka
n

Is
la

m
 (K

ep
im

pi
na

n)
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
BD

KI
, P

PT

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

As
as

Be
rk

eb
ol

eh
an

Ce
ka

p

•
 M

em
pu

ny
ai

 p
en

ge
ta

hu
an

 a
sa

s
da

la
m

 p
en

gu
ru

sa
n

ke
pi

m
pi

na
n

pe
nd

id
ik

an
 Is

la
m

 m
el

ip
uti

 :

-
 Da

sa
r d

an
 h

al
a

tu
ju

 p
en

di
di

ka
n

Is
la

m

-
 Pe

ng
ur

us
an

 su
m

be
r m

an
us

ia
 d

an
 o

rg
an

isa
si

-

 Pe
ng

ur
us

an
 su

m
be

r,
as

et
 d

an
 k

ew
an

ga
n

-

 Pe
ng

ur
us

an
 h

al
 e

hw
al

 a
ka

de
m

ik

-
 Pe

ng
ur

us
an

 h
al

 e
hw

al
 p

el
aj

ar

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

el
ak

sa
na

pe

ng
ur

us
an

ke

pi
m

pi
na

n
pe

nd
id

ik
an

Is

la
m

m

en
gi

ku
t

m
et

od
e/

ka
ed

ah
 d

an
 p

en
de

ka
ta

n
ya

ng
 b

er
se

su
ai

an
.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

en
ge

na
l

pa
sti

isu

da

n
ca

da
ng

an
 p

en
ye

le
sa

ia
n

da
la

m
 k

el
an

ca
ra

n
pe

ng
ur

us
an

ke

pi
m

pi
na

n
Pe

nd
id

ik
an

 Is
la

m
.

•
 Be

rk
em

am
pu

an
 m

em
ba

nt
u

m
er

an
ca

ng
,

m
em

an
ta

u
da

n
m

en
ila

i
pe

ng
ur

us
an

ke

pi
m

pi
na

n
pe

nd
id

ik
an

Is

la
m

.

•
 Be

rk
eu

pa
ya

an

m
em

ba
nt

u
m

en
er

aj
ui

pe

lb
ag

ai

pr
og

ra
m

da

n
ak

tiv
iti

pe

ng
ur

us
an

ke

pi
m

pi
na

n
pe

nd
id

ik
an

 Is
la

m
 d

i b
aw

ah
 s

el
ia

an
 s

ec
ar

a
be

rs
ep

ad
u

de
ng

an
 c

ek
ap

 d
an

 b
er

ke
sa

n.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

157

Ko
m

pe
te

ns
i 2

: P
en

gu
ru

sa
n

Pe
nd

id
ik

an
 Is

la
m

 (A
ka

de
m

ik
)

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ng
ur

us
an

 P
en

di
di

ka
n

Is
la

m
 (A

ka
de

m
ik

)
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
BD

KI
, P

PT
, J

AK
IM

 S
ab

ah
, J

AK
IM

 S
ar

aw
ak Ta

ha
p

Ke
ce

ka
pa

n
Ko

m
pe

te
ns

i

As
as

Be
rk

eb
ol

eh
an

Ce
ka

p

•
 M

em
pu

ny
ai

 p
en

ge
ta

hu
an

 a
sa

s
da

la
m

 p
en

gu
ru

sa
n

ak
ad

em
ik

 d
al

am
 p

en
di

di
ka

n
Is

la
m

 m
el

ip
uti

 :

-
 Da

sa
r d

an
 h

al
a

tu
ju

 p
en

di
di

ka
n

Is
la

m

-
 Pe

m
ba

ng
un

an
 d

an
 im

pl
em

en
ta

si
ku

rik
ul

um

-
 Pe

m
be

nt
uk

an
 d

an
 p

el
ak

sa
na

an
 p

en
ta

ks
ira

n

-
 Pe

ng
ur

us
an

 s
um

be
r,

or
ga

ni
sa

si,
 p

en
di

di
ka

n
da

n
ba

ha
n

ba
nt

u

-
 Pe

ni
ng

ka
ta

n
ke

m
ah

ira
n

pe
nd

id
ik

an

-
 Pe

ng
ur

us
an

 p
en

az
ira

n
da

n
pe

ni
ng

ka
ta

n
ku

al
iti

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
el

ak
sa

na
 p

en
gu

ru
sa

n
ak

ad
em

ik
 d

al
am

pe

nd
id

ik
an

 Is
la

m
 m

en
gi

ku
t p

ia
w

ai
an

 d
an

 p
en

de
ka

ta
n

ya
ng

 b
er

se
su

ai
an

.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

en
ge

na
l

pa
sti

isu

da

n
ca

da
ng

an
 p

en
ye

le
sa

ia
n

da
la

m
 k

el
an

ca
ra

n
pe

ng
ur

us
an

ak

ad
em

ik
 d

al
am

 p
en

di
di

ka
n

Is
la

m
.

•
 Be

rk
em

am
pu

an
 m

em
ba

nt
u

m
er

an
ca

ng
,

m
em

an
ta

u
da

n
m

en
ila

i p
en

gu
ru

sa
n

ak
ad

em
ik

 d
al

am
 p

en
di

di
ka

n
Is

la
m

.

•
 Be

rk
eu

pa
ya

an

m
em

ba
nt

u
m

en
er

aj
ui

pe

lb
ag

ai

pr
og

ra
m

 d
an

 a
kti

vi
ti

pe
ng

ur
us

an
 a

ka
de

m
ik

 d
al

am

pe
nd

id
ik

an
 Is

la
m

 d
i b

aw
ah

 s
el

ia
an

 s
ec

ar
a

be
rs

ep
ad

u
de

ng
an

 c
ek

ap
 d

an
 b

er
ke

sa
n.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

158

Ko
m

pe
te

ns
i 3

: M
et

od
ol

og
i P

en
di

di
ka

n
Isl

am

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
M

et
od

ol
og

i P
en

di
di

ka
n

Is
la

m
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
PP

T,
 B

ah
ag

ia
n

Pe
nd

id
ik

an
, I

LI
M

, B
ah

ag
ia

n
Da

kw
ah

, K
SK

, J
AK

IM
 S

ab
ah

, J
AK

IM
 S

ar
aw

ak

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

As
as

Be
rk

eb
ol

eh
an

Ce
ka

p

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
as

as

da
la

m

m
et

od
ol

og
i

pe
nd

id
ik

an
 Is

la
m

 m
el

ip
uti

 :

-
  M

et
od

e
be

rk
om

un
ik

as
i y

an
g

je
la

s d
an

 m
ud

ah

-
 M

et
od

e
pe

ny
am

pa
ia

n
be

ra
sa

sk
an

 a
l-Q

ur
an

 d
an

 a
l-

Ha
di

th

-
 M

et
od

e
be

rc
er

ita
 d

an
 m

et
af

or
a

-

 M
et

od
e

us
w

ah
 h

as
an

ah

-
 M

et
od

e
pe

ny
el

es
ai

an
 m

as
al

ah

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

el
ak

sa
na

ka
n

m
et

od
e

da
n

pe
nd

ek
at

an
 y

an
g

be
rs

es
ua

ia
n

de
ng

an
 c

uk
up

 b
er

ke
sa

n
da

n
ce

ka
p.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

en
ge

na
l

pa
sti

isu

da

n
ca

da
ng

an
 p

en
ye

le
sa

ia
n

da
la

m
 k

el
an

ca
ra

n
m

et
od

ol
og

i
pe

nd
id

ik
an

 Is
la

m
.

•
 Be

rk
em

am
pu

an
 m

em
ba

nt
u

m
er

an
ca

ng
,

m
em

an
ta

u
da

n
m

en
ila

i m
et

od
ol

og
i d

al
am

 p
en

di
di

ka
n

Is
la

m
.

•
 Be

rk
em

am
pu

an
 m

el
ak

sa
na

ka
n

pe
lb

ag
ai

 p
ro

gr
am

 d
an

ak

tiv
iti

 m
et

od
ol

og
i p

en
di

di
ka

n
Is

la
m

 d
i b

aw
ah

 se
lia

an

se
ca

ra
 b

er
se

pa
du

 d
en

ga
n

ce
ka

p
da

n
be

rk
es

an
.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

159

Ko
m

pe
te

ns
i 4

: P
sik

ol
og

i P
en

di
di

ka
n

Isl
am

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Ps

ik
ol

og
i P

en
di

di
ka

n
Is

la
m

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
be

rk
ai

ta
n

PP
T,

 B
ah

ag
ia

n
Pe

nd
id

ik
an

, I
LI

M
, B

ah
ag

ia
n

Da
kw

ah
, K

SK
, J

AK
IM

 S
ab

ah
, J

AK
IM

 S
ar

aw
ak

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

As
as

Be
rk

eb
ol

eh
an

Ce
ka

p

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
as

as

da
la

m

ps
ik

ol
og

i
pe

nd
id

ik
an

 Is
la

m
 m

el
ip

uti
 :

-

 Pe
re

nc
an

aa
n

pe
nd

id
ik

an

-
 Pe

ny
us

un
an

 k
ur

ik
ul

um

-
 Pe

m
ili

ha
n

ba
ha

n
pe

la
ja

ra
n

-

 Bi
m

bi
ng

an
 d

an
 m

oti
va

si

-
 Pe

ng
uk

ur
an

 d
an

 p
en

ak
sir

an

-
 In

te
ra

ks
i p

en
ga

ja
ra

n
da

n
pe

m
be

la
ja

ra
n

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

el
ak

sa
na

ka
n

pe
nd

ek
at

an

ps
ik

ol
og

i y
an

g
be

rs
es

ua
ia

n
de

ng
an

 b
er

ke
sa

n.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

en
ge

na
l

pa
sti

isu

da

n
ca

da
ng

an
 p

en
ye

le
sa

ia
n

da
la

m
 k

el
an

ca
ra

n
ps

ik
ol

og
i

pe
nd

id
ik

an
 Is

la
m

.

•
 Be

rk
em

am
pu

an
 m

em
ba

nt
u

m
er

an
ca

ng
,

m
em

an
ta

u
da

n
m

en
ila

i p
sik

ol
og

i d
al

am
 p

en
di

di
ka

n
Is

la
m

.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
em

ba
nt

u
m

en
er

aj
ui

pe

lb
ag

ai

pr
og

ra
m

 d
an

 a
kti

vi
ti

ps
ik

ol
og

i
pe

nd
id

ik
an

 I
sla

m
 d

i
ba

w
ah

 s
el

ia
an

 s
ec

ar
a

be
rs

ep
ad

u
de

ng
an

 c
ek

ap
 d

an

be
rk

es
an

.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

160

Ko
m

pe
te

ns
i 5

: P
en

di
di

ka
n

Ta
hfi

z d
an

 Q
ira

at

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

nd
id

ik
an

 T
ah

fiz
 d

an
 Q

ira
at

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
be

rk
ai

ta
n

DQ
, I

KM
AS

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

As
as

Be
rk

eb
ol

eh
an

Ce
ka

p

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
as

as

da
la

m

Pe
nd

id
ik

an

Ta
hfi

z d
an

 Q
ira

at
 m

el
ip

uti
 :

-

 Da
sa

r d
an

 h
al

a
tu

ju
 p

en
di

di
ka

n
ta

hfi
z d

an
 q

ira
at

-

 Pe
m

ba
ng

un
an

 d
an

 i
m

pl
em

en
ta

si
ku

rik
ul

um
 t

ah
fiz

da

n
qi

ra
at

-

 Pe
ng

ur
us

an
 h

al
 e

hw
al

 p
el

aj
ar

-

 Pe
ng

ur
us

an
 k

el
as

 d
an

 p
en

ila
ia

n

-
 Pe

m
be

nt
uk

an
 d

an
 p

el
ak

sa
na

an
 p

en
ta

ks
ira

n
ta

hfi
z

da
n

qi
ra

at

-
 Pe

ni
ng

ka
ta

n
ke

m
ah

ira
n

pe
nd

id
ik

an

ta
hfi

z
da

n
ka

ed
ah

pe

ng
aj

ar
an

da

n
pe

m
be

la
ja

ra
n

(P
dP

)
be

rk
ai

ta
n

m
et

od
e

ha
fa

za
n

da
n

ta
sm

ik
 s

er
ta

 a
kti

vi
ti

ta
hr

iri
.

-

 Ilm
u

ya
ng

 b
er

ka
ita

n
se

pe
rti

 ta
jw

id
, q

ira
at

, t
ar

an
nu

m

ta
fs

ir,
 U

lu
m

 a
l-Q

ur
an

 d
an

 B
ah

as
a

Ar
ab

.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

el
ak

sa
na

ka
n

da
sa

r
da

n
pr

og
ra

m
 p

en
di

di
ka

n
m

en
gg

un
ak

an
 p

en
de

ka
ta

n
ya

ng

be
rs

es
ua

ia
n

de
ng

an
 c

uk
up

 b
er

ke
sa

n
da

n
ce

ka
p.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

en
ge

na
l

pa
sti

isu

da

n
ca

da
ng

an
 p

en
ye

le
sa

ia
n

da
la

m
 m

en
ja

ya
ka

n
pe

nd
id

ik
an

ta

hfi
z d

an
 q

ira
at

.

•
 Be

rk
em

am
pu

an
 m

em
ba

nt
u

m
er

an
ca

ng
,

m
em

an
ta

u
da

n
m

en
ila

i d
as

ar
 d

an
 p

ro
gr

am
 b

er
ka

ita
n

pe
nd

id
ik

an

ta
hfi

z d
an

 q
ira

at
.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
em

ba
nt

u
m

en
er

aj
ui

pe

lb
ag

ai

pr
og

ra
m

da

n
ak

tiv
iti

di

ba

w
ah

se

lia
an

se

ca
ra

be

rs
ep

ad
u

de
ng

an
 c

ek
ap

 d
an

 b
er

ke
sa

n.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
em

ba
nt

u
m

er
an

gk
a

st
ra

te
gi

ya

ng

se
su

ai

ke

ar
ah

m

er
ea

lis
as

ik
an

ke

be
rh

as
ila

n
pe

nd
id

ik
an

 ta
hfi

z d
an

 q
ira

at
.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

161

Ko
m

pe
te

ns
i 6

: P
en

ga
jia

n
Ki

ta
b T

ur
at

h

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ng
aj

ia
n

Ki
ta

b
Tu

ra
th

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
be

rk
ai

ta
n

PP
T,

 IL
IM

, K
ad

er
 JA

KI
M

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

As
as

Be
rk

eb
ol

eh
an

Ce
ka

p

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
da

la
m

pe

ng
aj

ia
n

ki
ta

b
tu

ra
th

 m
el

ip
uti

:

-
 Pe

ng
en

da
lia

n
ku

rs
us

 d
an

 b
en

gk
el

 b
ac

aa
n

ki
ta

b
m

el
ip

uti
 b

id
an

g
ak

id
ah

, s
ya

ria
h

da
n

ta
sa

w
uf

-
 Ko

ns
ep

 d
an

 m
et

od
e

as
as

 p
en

ga
jia

n
ki

ta
b

tu
ra

th

-
 Ki

ta
b

tu
ra

th
 y

an
g

be
rs

es
ua

ia
n

un
tu

k
di

gu
na

ka
n

se
la

ri
de

ng
an

 is
u

se
m

as
a

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

el
ak

sa
na

ka
n

da
sa

r
da

n
pr

og
ra

m
 p

en
ga

jia
n

m
en

gg
un

ak
an

 p
en

de
ka

ta
n

ya
ng

be

rs
es

ua
ia

n
de

ng
an

 c
uk

up
 b

er
ke

sa
n

da
n

ce
ka

p.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

en
ge

na
l

pa
sti

isu

da

n
ca

da
ng

an
 p

en
ye

le
sa

ia
n

da
la

m
 m

en
ja

ya
ka

n
pe

ng
aj

ia
n

ki
ta

b
tu

ra
th

.

•
 Be

rk
em

am
pu

an
 m

em
ba

nt
u

m
er

an
ca

ng
,

m
em

an
ta

u
da

n
m

en
ila

i d
as

ar
 d

an
 p

ro
gr

am
 b

er
ka

ita
n

pe
ng

aj
ia

n
ki

ta
b

tu
ra

th
.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
em

ba
nt

u
m

en
er

aj
ui

pe

lb
ag

ai

pr
og

ra
m

da

n
ak

tiv
iti

di

ba

w
ah

se

lia
an

se

ca
ra

be

rs
ep

ad
u

de
ng

an
 c

ek
ap

 d
an

 b
er

ke
sa

n.

•
 Be

rk
em

am
pu

an
 m

em
ba

nt
u

m
er

an
gk

a
st

ra
te

gi
 y

an
g

se
su

ai
 k

e
ar

ah
 m

er
ea

lis
as

ik
an

 k
eb

er
ha

sil
an

 p
en

ga
jia

n
ki

ta
b

tu
ra

th
.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

162

Ko
m

pe
te

ns
i 7

: P
en

gu
ru

sa
n

La
tih

an
 Is

la
m

 (I
ns

tit
ut

 La
tih

an
)

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ng
ur

us
an

 L
ati

ha
n

Is
la

m
 (I

ns
tit

ut
 L

ati
ha

n)
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
IL

IM
, P

PT

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

As
as

Be
rk

eb
ol

eh
an

Ce
ka

p

•
 M

em
pu

ny
ai

 p
en

ge
ta

hu
an

 a
sa

s
da

la
m

 p
en

gu
ru

sa
n

in
sti

tu
t l

ati
ha

n
Is

la
m

 m
el

ip
uti

 :

-
 Da

sa
r d

an
 h

al
a

tu
ju

 in
sti

tu
t l

ati
ha

n
Is

la
m

-

 Pe
ng

ur
us

an
 su

m
be

r m
an

us
ia

-

 Pe
ng

ur
us

an
 su

m
be

r,
as

et
 d

an
 k

ew
an

ga
n

-

 Pe
ng

ur
us

an
 h

al
 e

hw
al

 la
tih

an
 d

an
 k

ej
ur

ul
ati

ha
n

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

el
ak

sa
na

 p
en

gu
ru

sa
n

la
tih

an

Is
la

m

m
en

gi
ku

t
pi

aw
ai

an

da
n

pe
nd

ek
at

an

ya
ng

be

rs
es

ua
ia

n.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

en
ge

na
l

pa
sti

isu

da

n
ca

da
ng

an
 p

en
ye

le
sa

ia
n

da
la

m
 k

el
an

ca
ra

n
pe

ng
ur

us
an

la

tih
an

 Is
la

m
.

•
 Be

rk
em

am
pu

an
 m

em
ba

nt
u

m
er

an
ca

ng
,

m
em

an
ta

u
da

n
m

en
ila

i p
en

gu
ru

sa
n

in
sti

tu
si

la
tih

an
 Is

la
m

.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
em

ba
nt

u
m

en
er

aj
ui

pe

lb
ag

ai

pr
og

ra
m

 d
an

 a
kti

vi
ti

pe
ng

ur
us

an
 i

ns
tit

ut
 l

ati
ha

n
di

ba

w
ah

 s
el

ia
an

 s
ec

ar
a

be
rs

ep
ad

u
de

ng
an

 c
ek

ap
 d

an

be
rk

es
an

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

163

Ko
m

pe
te

ns
i 8

: P
en

gu
ru

sa
n

La
tih

an
 Is

la
m

 (P
en

ge
nd

al
ia

n
La

tih
an

)

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ng
ur

us
an

 L
ati

ha
n

Is
la

m
 (P

en
ge

nd
al

ia
n

La
tih

an
)

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
be

rk
ai

ta
n

PP
T,

 B
ah

ag
ia

n
Pe

nd
id

ik
an

, I
LI

M
, B

ah
ag

ia
n

Da
kw

ah
, K

SK
, J

AK
IM

 S
ab

ah
, J

AK
IM

 S
ar

aw
ak

, K
ad

er
 JA

KI
M

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

As
as

Be
rk

eb
ol

eh
an

Ce
ka

p

•
 M

em
pu

ny
ai

 p
en

ge
ta

hu
an

 a
sa

s
da

la
m

 p
en

gu
ru

sa
n

pe
ng

en
da

lia
n

la
tih

an
 Is

la
m

 m
el

ip
uti

 :

-
 Ka

nd
un

ga
n

m
od

ul
 la

tih
an

-

 M
en

ye
la

ra
s d

an
 m

el
ak

sa
na

ka
n

la
tih

an

-

 M
en

ila
i k

eb
er

ke
sa

na
n

pe
la

ks
an

aa
n

la
tih

an

-
 M

en
ye

di
ak

an
 p

el
ap

or
an

 p
el

ak
sa

na
an

 la
tih

an

-

 Pe
ni

la
ia

n
da

n
pe

nt
ak

sir
an

 la
tih

an

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

el
ak

sa
na

pe

ng
ur

us
an

pe

ng
en

da
lia

n
la

tih
an

 I
sla

m
 m

en
gi

ku
t

pi
aw

ai
an

 d
an

pe

nd
ek

at
an

 y
an

g
be

rs
es

ua
ia

n.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

en
ge

na
l

pa
sti

isu

da

n
ca

da
ng

an
 p

en
ye

le
sa

ia
n

da
la

m
 k

el
an

ca
ra

n
pe

ng
ur

us
an

pe

ng
en

da
lia

n
la

tih
an

 Is
la

m
.

•
 Be

rk
em

am
pu

an
 m

em
ba

nt
u

m
er

an
ca

ng
,

m
em

an
ta

u
da

n
m

en
ila

i p
en

gu
ru

sa
n

pe
ng

en
da

lia
n

la
tih

an
 Is

la
m

.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m

em
ba

nt
u

m
en

er
aj

ui

pe
lb

ag
ai

pr

og
ra

m

da
n

ak
tiv

iti

pe
ng

ur
us

an

pe
ng

en
da

lia
n

la
tih

an
 I

sla
m

 d
i

ba
w

ah
 s

el
ia

an
 s

ec
ar

a
be

rs
ep

ad
u

de
ng

an
 c

ek
ap

 d
an

 b
er

ke
sa

n.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

164

Ko
m

pe
te

ns
i 9

: P
en

gu
ru

sa
n

La
tih

an
 Is

la
m

 (P
em

ba
ng

un
an

 M
od

ul
)

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ng
ur

us
an

 L
ati

ha
n

Is
la

m
 (P

em
ba

ng
un

an
 M

od
ul

)
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
IL

IM
, K

SK
, B

ah
ag

ia
n

Da
kw

ah
, B

ah
ag

ia
n

Pe
nd

id
ik

an
, P

PT
, J

AK
IM

 S
ab

ah
, J

AK
IM

 S
ar

aw
ak

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

As
as

Be
rk

eb
ol

eh
an

Ce
ka

p

•
 M

em
pu

ny
ai

 p
en

ge
ta

hu
an

 a
sa

s
da

la
m

 p
em

ba
ng

un
an

m

od
ul

 la
tih

an
 m

el
ip

uti
 :

-

 An
al

isi
s k

ep
er

lu
an

 m
od

ul
 (A

na
ly

sis
)

-

 M
er

ek
a

be
nt

uk
 m

od
ul

 (D
es

ig
n)

-

 Pe
m

ba
ng

un
an

  d
an

 re
ka

be
nt

uk
 m

od
ul

(D

ev
el

op
m

en
t)

-

 Pe
la

ks
an

aa
n

m
od

ul
 (I

m
pl

em
en

ta
tio

n)

-
 Pe

ni
la

ia
n

M
od

ul
 (E

va
lu

ati
on

)

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

el
ak

sa
na

pe

ng
ur

us
an

pe

m
ba

ng
un

an
 m

od
ul

 la
tih

an
 m

en
gi

ku
t

m
et

od
e

da
n

pe
nd

ek
at

an
 y

an
g

be
rs

es
ua

ia
n.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

en
ge

na
l

pa
sti

isu

da

n
ca

da
ng

an
 p

en
ye

le
sa

ia
n

da
la

m
 k

el
an

ca
ra

n
pe

ng
ur

us
an

pe

m
ba

ng
un

an
 m

od
ul

 la
tih

an
.

•
 Be

rk
em

am
pu

an
 m

em
ba

nt
u

m
er

an
ca

ng
,

m
em

an
ta

u
da

n
m

en
ila

i

pe
ng

ur
us

an

pe
m

ba
ng

un
an

m

od
ul

la

tih
an

.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
em

ba
nt

u
m

en
er

aj
ui

pe

lb
ag

ai

pr
og

ra
m

da

n
ak

tiv
iti

pe

ng
ur

us
an

pe

m
ba

ng
un

an

m
od

ul
 l

ati
ha

n
di

 b
aw

ah
 s

el
ia

an
 s

ec
ar

a
be

rs
ep

ad
u

de
ng

an
 c

ek
ap

 d
an

 b
er

ke
sa

n.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

165

Ko
m

pe
te

ns
i 1

0:
 Pe

ng
ur

us
an

 La
tih

an
 Is

la
m

 (P
em

ba
ng

un
an

 K
ej

ur
ul

at
ih

an
)

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ng
ur

us
an

 L
ati

ha
n

Is
la

m
 (P

em
ba

ng
un

an
 K

ej
ur

ul
ati

ha
n)

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
be

rk
ai

ta
n

IL
IM

, I
PD

AS
, I

KM
AS

, B
ah

ag
ia

n
Da

kw
ah

, K
SK

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

As
as

Be
rk

eb
ol

eh
an

Ce
ka

p

•
 M

em
pu

ny
ai

 p
en

ge
ta

hu
an

 a
sa

s
da

la
m

 p
em

ba
ng

un
an

ke

ju
ru

la
tih

an
 m

el
ip

uti
 :

-

 M
em

ba
nt

u
m

en
ge

na
lp

as
ti

ca
lo

n-
ca

lo
n

ju
ru

la
tih

ya

ng
 b

er
ke

m
am

pu
an

 d
an

 b
er

ke
la

ya
ka

n.

-
 M

em
ba

nt
u

m
en

ge
na

l
pa

sti
 m

od
ul

 k
ej

ur
ul

ati
ha

n
ya

ng
 b

er
se

su
ai

an
 m

en
gi

ku
t b

id
an

g
ke

pa
ka

ra
n

-

 M
ek

an
ism

a
ya

ng

di
pe

rlu
ka

n
da

la
m

la

tih
an

ke

ju
ru

la
tih

an
.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

el
ak

sa
na

pe

ng
ur

us
an

pe

m
ba

ng
un

an
 k

ej
ur

ul
ati

ha
n

m
en

gi
ku

t
m

et
od

e
da

n
pe

nd
ek

at
an

 y
an

g
be

rs
es

ua
ia

n.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

en
ge

na
l

pa
sti

isu

da

n
ca

da
ng

an
 p

en
ye

le
sa

ia
n

da
la

m
 k

el
an

ca
ra

n
pe

ng
ur

us
an

pe

m
ba

ng
un

an
 k

ej
ur

ul
ati

ha
n.

•
 Be

rk
em

am
pu

an
 m

em
ba

nt
u

m
er

an
ca

ng
,

m
em

an
ta

u
da

n
m

en
ila

i p
en

gu
ru

sa
n

pe
m

ba
ng

un
an

 ke
ju

ru
la

tih
an

.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
em

ba
nt

u
m

en
er

aj
ui

pe

lb
ag

ai

pr
og

ra
m

da

n
ak

tiv
iti

pe

ng
ur

us
an

pe

m
ba

ng
un

an

ke
ju

ru
la

tih
an

 d
i

ba
w

ah
 s

el
ia

an
 s

ec
ar

a
be

rs
ep

ad
u

de
ng

an
 c

ek
ap

 d
an

 b
er

ke
sa

n.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

166

Ko
m

pe
te

ns
i 1

1:
 M

et
od

ol
og

i L
at

ih
an

 Is
la

m

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
M

et
od

ol
og

i L
ati

ha
n

Is
la

m
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
IL

IM
, I

PD
AS

, I
KM

AS
, B

ah
ag

ia
n

Da
kw

ah
, K

SK

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

As
as

Be
rk

eb
ol

eh
an

Ce
ka

p

•
 M

em
pu

ny
ai

 p
en

ge
ta

hu
an

 d
al

am
 M

et
od

ol
og

i
La

tih
an

Isl

am
 m

el
ip

uti
 :

-

 M
et

od
e

be
rk

om
un

ika
si

ya
ng

 je
la

s d
an

 m
ud

ah

-
 M

et
od

e
pe

ny
am

pa
ia

n
be

ra
sa

sk
an

 a
l-Q

ur
an

 d
an

 a
l-

Ha
di

th

-
 M

et
od

e
be

rc
er

ita
 d

an
 m

et
af

or
a

-

M
et

od
e

Us
w

ah
 H

as
an

ah

-
 M

et
od

e
pe

ny
el

es
ai

an
 m

as
al

ah

-
 Si

m
ul

as
i/

ka
jia

n
ke

s/
 ku

rs
us

/ b
en

gk
el

/ L
DK

/ s
ya

ra
ha

n/

ga
m

ifi
ka

si

-
 Pe

rk
on

gs
ia

n/
 su

m
ba

ng
 sa

ra
n/

 p
ro

je
k

la
tih

an

-
Au

di
o

vi
de

o/
 ra

ng
sa

ng
an

 m
in

da

-
 Pe

m
be

nt
an

ga
n/

 ka
ed

ah
 tu

nj
uk

 a
ja

r/
 ro

le
 p

la
y

-

 Gr
ou

p
di

na
m

ic/
 M

od
el

 b
ui

ld
in

g
/ P

er
m

od
el

an
 g

el
ag

at

-
 La

w
at

an
 sa

m
bi

l b
el

aj
ar

/ P
em

be
la

ja
ra

n
ke

nd
iri

-

Att
ac

hm
en

t/
 M

en
to

r m
en

te
e

-

Te
am

bu
ild

in
g/

 K
em

ba
ra

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

el
ak

sa
na

ka
n

m
et

od
e

da
n

pe
nd

ek
at

an
 y

an
g

be
rs

es
ua

ia
n

de
ng

an
 c

uk
up

 b
er

ke
sa

n
da

n
ce

ka
p.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

en
ge

na
l

pa
sti

isu

da

n
ca

da
ng

an
 p

en
ye

le
sa

ia
n

da
la

m
 k

el
an

ca
ra

n
m

et
od

ol
og

i
la

tih
an

 Is
la

m
.

•
 Be

rk
em

am
pu

an
 m

em
ba

nt
u

m
er

an
ca

ng
,

m
em

an
ta

u
da

n
m

en
ila

i p
en

gu
ru

sa
n

in
sti

tu
si

la
tih

an
 Is

la
m

.

•
 Be

rk
eu

pa
ya

an

m
em

ba
nt

u
m

en
er

aj
ui

pe

lb
ag

ai

pr
og

ra
m

 d
an

 a
kti

vi
ti

pe
ng

ur
us

an
 i

ns
tit

ut
 l

ati
ha

n
di

ba

w
ah

 s
el

ia
an

 s
ec

ar
a

be
rs

ep
ad

u
de

ng
an

 c
ek

ap
 d

an

be
rk

es
an

.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

167

Ko
m

pe
te

ns
i 1

2:
 Ps

ik
ol

og
i L

at
ih

an
 Is

la
m

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Ps

ik
ol

og
i L

ati
ha

n
Is

la
m

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
be

rk
ai

ta
n

IL
IM

, P
PT

, K
SK

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

As
as

Be
rk

eb
ol

eh
an

Ce
ka

p

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
da

la
m

ps

ik
ol

og
i

la
tih

an

Is
la

m
 m

el
ip

uti
 :

-

 Pe
re

nc
an

aa
n

pe
nd

id
ik

an
 d

an
 la

tih
an

-

 Pe
ny

us
un

an
 k

ur
ik

ul
um

 d
an

 m
od

ul

-
 Pe

m
ili

ha
n

ba
ha

n
pe

la
ja

ra
n

-

 Bi
m

bi
ng

an
 d

an
 m

oti
va

si

-
 Pe

ng
uk

ur
an

, p
en

ak
sir

an
 d

an
 p

en
ila

ia
n

-

 In
te

ra
ks

i p
en

ga
ja

ra
n

da
n

pe
m

be
la

ja
ra

n

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

el
ak

sa
na

ka
n

ps
ik

ol
og

i
da

n
pe

nd
ek

at
an

 y
an

g
be

rs
es

ua
ia

n
de

ng
an

 c
uk

up
 b

er
ke

sa
n

da
n

ce
ka

p.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

en
ge

na
l

pa
sti

isu

da

n
ca

da
ng

an
 p

en
ye

le
sa

ia
n

da
la

m
 k

el
an

ca
ra

n
ps

ik
ol

og
i

la
tih

an
 Is

la
m

.

•
 Be

rk
em

am
pu

an
 m

em
ba

nt
u

m
er

an
ca

ng
,

m
em

an
ta

u
da

n
m

en
ila

i p
sik

ol
og

i l
ati

ha
n

Is
la

m
.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
em

ba
nt

u
m

en
er

aj
ui

pe

lb
ag

ai

pr
og

ra
m

 d
an

 a
kti

vi
ti

ps
ik

ol
og

i l
ati

ha
n

Is
la

m
 d

i b
aw

ah

se
lia

an
 se

ca
ra

 b
er

se
pa

du
 d

en
ga

n
ce

ka
p

da
n

be
rk

es
an

.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

168

Ko
m

pe
te

ns
i 1

3:
 La

tih
an

 Pe
ng

aj
ar

 Ta
hfi

z d
an

 Q
ira

at

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
La

tih
an

 P
en

ga
ja

r T
ah

fiz
 d

an
 Q

ira
at

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
be

rk
ai

ta
n

DQ
, I

KM
AS

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

As
as

Be
rk

eb
ol

eh
an

Ce
ka

p

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
da

la
m

la

tih
an

pe

ng
aj

ar

ta
hfi

z d
an

 q
ira

at
 m

el
ip

uti
 :

-

 Pe
m

ba
ng

un
an

 d
an

 i
m

pl
em

en
ta

si
ku

rik
ul

um
 t

ah
fiz

da

n
qi

ra
at

-

 Pe
ng

ur
us

an
 h

al
 e

hw
al

 p
el

aj
ar

-

 Pe
ng

ur
us

an
 k

el
as

-

 Pe
m

be
nt

uk
an

 d
an

 p
el

ak
sa

na
an

 p
en

ta
ks

ira
n

ta
hfi

z
da

n
qi

ra
at

-

 Pe
ni

ng
ka

ta
n

ke
m

ah
ira

n
la

tih
an

 t
ah

fiz
 d

an
 k

ae
da

h
pe

ng
aj

ar
an

da

n
pe

m
be

la
ja

ra
n

(P
dP

c)

be
rk

ai
ta

n
m

et
od

e
ha

fa
za

n
da

n
ta

sm
ik

 se
rt

a
ak

tiv
iti

 ta
hr

iri
.

-

 Ilm
u

ya
ng

 b
er

ka
ita

n
se

pe
rti

 ta
jw

id
, q

ira
at

, t
ar

an
nu

m
,

ta
fs

ir,
 u

lu
m

-Q
ur

an
 d

an
 B

ah
as

a
Ar

ab
.

-

 Pe
ng

ur
us

an
 p

en
ila

ia
n

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

el
ak

sa
na

ka
n

da
sa

r
da

n
pr

og
ra

m

la
tih

an

m
en

gg
un

ak
an

pe

nd
ek

at
an

ya

ng

be
rs

es
ua

ia
n

de
ng

an
 c

uk
up

 b
er

ke
sa

n
da

n
ce

ka
p.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

en
ge

na
l

pa
sti

isu

da

n
ca

da
ng

an
 p

en
ye

le
sa

ia
n

da
la

m
 m

en
ja

ya
ka

n
la

tih
an

pe

ng
aj

ar
 ta

hfi
z d

an
 q

ira
at

.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

en
ge

na
l

pa
sti

 c
al

on
-c

al
on

pe

ng
aj

ar
 y

an
g

be
rk

em
am

pu
an

 d
an

 b
er

ke
la

ya
ka

n.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
pe

m
ba

ng
un

an
 m

od
ul

 l
ati

ha
n

ya
ng

 b
er

se
su

ai
an

 d
an

 m
ek

an
ism

e
ya

ng
 d

ip
er

lu
ka

n
da

la
m

 la
tih

an
.

•
 Be

rk
em

am
pu

an
 m

em
ba

nt
u

m
er

an
ca

ng
,

m
em

an
ta

u
da

n
m

en
ila

i
da

sa
r

da
n

pr
og

ra
m

 b
er

ka
ita

n
la

tih
an

ta

hfi
z d

an
 q

ira
at

.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
em

ba
nt

u
m

en
er

aj
ui

pe

lb
ag

ai

pr
og

ra
m

 d
an

 a
kti

vi
ti

la
tih

an
 p

en
ga

ja
r t

ah
fiz

 d
an

 q
ira

at

di
 b

aw
ah

 se
lia

an
 se

ca
ra

 b
er

se
pa

du
 d

en
ga

n
ce

ka
p

da
n

be
rk

es
an

.

•
 Be

rk
em

am
pu

an
 m

em
ba

nt
u

m
er

an
gk

a
st

ra
te

gi
 y

an
g

se
su

ai
 k

e
ar

ah
 m

er
ea

lis
as

ik
an

 k
eb

er
ha

sil
an

 t
en

ag
a

pe
ng

aj
ar

 ta
hfi

z d
an

 q
ira

at
.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

169

Ko
m

pe
te

ns
i 1

4:
 La

tih
an

 Pe
ng

aj
ar

 K
ita

b T
ur

at
h

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
La

tih
an

 P
en

ga
ja

r K
ita

b
Tu

ra
th

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
be

rk
ai

ta
n

IL
IM

, P
PT

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

As
as

Be
rk

eb
ol

eh
an

Ce
ka

p

•
 M

em
pu

ny
ai

pe

ng
et

ah
ua

n
da

la
m

la

tih
an

pe

ng
aj

ar

ki
ta

b
tu

ra
th

 m
el

ip
uti

 :

-
 M

em
ba

nt
u

pe
ng

en
da

lia
n

ku
rs

us

da
n

be
ng

ke
l

ba
ca

an
 k

ita
b

tu
ra

th
 m

el
ip

uti
 b

id
an

g
ak

id
ah

, s
ya

ria
h

da
n

ta
sa

w
uf

.

-
 Ko

ns
ep

 d
an

 m
et

od
e

as
as

 p
en

ga
jia

n
ki

ta
b

tu
ra

th
.

-

 M
em

ba
nt

u
m

en
ge

na
lp

as
ti

ki
ta

b
tu

ra
th

ya

ng

be
rs

es
ua

ia
n

un
tu

k
di

gu
na

ka
n

se
la

ri
de

ng
an

 i
su

se

m
as

a.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

el
ak

sa
na

ka
n

da
sa

r
da

n
pr

og
ra

m

la
tih

an

m
en

gg
un

ak
an

pe

nd
ek

at
an

ya

ng

be
rs

es
ua

ia
n

de
ng

an
 c

uk
up

 b
er

ke
sa

n
da

n
ce

ka
p.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

en
ge

na
l

pa
sti

isu

da

n
ca

da
ng

an
 p

en
ye

le
sa

ia
n

da
la

m
 m

en
ja

ya
ka

n
la

tih
an

pe

ng
aj

ar
 k

ita
b

tu
ra

th
.

•
 Be

rk
em

am
pu

an
 m

em
ba

nt
u

m
er

an
ca

ng
,

m
em

an
ta

u
da

n
m

en
ila

i
da

sa
r

da
n

pr
og

ra
m

 b
er

ka
ita

n
la

tih
an

pe

ng
aj

ar
 k

ita
b

tu
ra

th
.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
em

ba
nt

u
m

en
er

aj
ui

pe

lb
ag

ai

pr
og

ra
m

 d
an

 a
kti

vi
ti

la
tih

an
 p

en
ga

ja
r

ki
ta

b
tu

ra
th

 d
i

ba
w

ah
 s

el
ia

an
 s

ec
ar

a
be

rs
ep

ad
u

de
ng

an
 c

ek
ap

 d
an

be

rk
es

an
.

•
 Be

rk
em

am
pu

an
 m

em
ba

nt
u

m
er

an
gk

a
st

ra
te

gi
 y

an
g

se
su

ai
 k

e
ar

ah
 m

er
ea

lis
as

ik
an

 k
eb

er
ha

sil
an

 l
ati

ha
n

pe
ng

aj
ar

 k
ita

b
tu

ra
th

.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

170

Komponen Kompetensi Fungsian
Kategori Khusus
Bidang Teras Muamalat dan Kewangan Islam
Definisi Kompetensi Kebolehupayaan membantu merancang, mengurus, melaksanakan

serta memastikan keberhasilan kajian penyelidikan berkaitan muamalat,
sosioekonomi dan kewangan Islam.

Nama Kompetensi 1. Kajian dan Penyelidikan Kewangan Islam
2.  Penulisan dan Penyediaan/ Penggubalan Laporan/ Dokumen/

Garis Panduan/ Kertas kerja/ Standard/ Modul/ Manual/ Kaedah
Berkaitan Kewangan Islam

3.  Khidmat Nasihat/ Perundingan/ Rujukan Kepakaran Berkaitan
Kewangan Islam

Bahagian JAKIM yang
berkaitan bidang
teras ini

1. Bahagian Penyelidikan
2.  Institut Latihan Islam Malaysia

(ILIM)

Rujukan dokumen TRM JAKIM
mengikut fungsian penempatan

Bidang Teras 6: Muamalat dan Kewangan
Islam

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

171

Ko
m

pe
te

ns
i 1

: K
aj

ia
n

da
n

Pe
ny

el
id

ik
an

 K
ew

an
ga

n
Isl

am

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Ka

jia
n

da
n

Pe
ny

el
id

ik
an

 K
ew

an
ga

n
Is

la
m

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
be

rk
ai

ta
n

Ba
ha

gi
an

 P
en

ye
lid

ik
an

, I
LI

M

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

As
as

Be
rk

eb
ol

eh
an

Ce
ka

p

•
 M

em
pu

ny
ai

 p
en

ge
ta

hu
an

 a
sa

s
m

en
ge

na
i

ke
w

an
ga

n
Is

la
m

.

•
M

en
ge

ta
hu

i d
isi

pl
in

 fi
qh

 m
ua

m
al

at
.

•
 M

en
ge

ta
hu

i a
sa

s k
aj

ia
n

da
n

ilm
u

pe
ng

um
pu

la
n

da
ta

.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

en
gu

ru
s

da
n

m
el

ak
sa

na

pr
og

ra
m

 b
er

ka
ita

n
ke

w
an

ga
n

Is
la

m
.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

en
ja

la
nk

an

ka
jia

n
da

n
pe

ng
um

pu
la

n
da

ta
.

•
  Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

er
an

ca
ng

 d
an

 m
el

ak
sa

na
ka

n
pr

og
ra

m
 b

er
ka

ita
n

ke
w

an
ga

n
Is

la
m

.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
em

ba
nt

u
m

en
ga

na
lis

is
se

rt
a

m
en

ga
pl

ik
as

i i
lm

u
ke

w
an

ga
n

Is
la

m
.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
em

ba
nt

u
m

en
ye

le
sa

ik
an

m

as
al

ah
 y

an
g

tim
bu

l d
al

am
 p

el
ak

sa
na

an
 k

aj
ia

n
da

n
pe

ny
el

id
ik

an
 k

ew
an

ga
n

Is
la

m
.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
em

ba
nt

u
m

en
er

aj
ui

pe

lb
ag

ai

pr
og

ra
m

da

n
ak

tiv
iti

ka

jia
n

da
n

pe
ny

el
id

ik
an

ke

w
an

ga
n

Is
la

m
  d

i b
aw

ah
 s

el
ia

an
 s

ec
ar

a
be

rs
ep

ad
u

de
ng

an
 c

ek
ap

 d
an

 b
er

ke
sa

n.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

172

Ko
m

pe
te

ns
i 2

: P
en

ul
isa

n
da

n
Pe

ny
ed

ia
an

/ P
en

gg
ub

al
an

 La
po

ra
n/

 D
ok

um
en

/ G
ar

is
Pa

nd
ua

n/
 K

er
ta

s K
er

ja
/ S

ta
nd

ar
d/

 M
od

ul
/

M
an

ua
l/

Ka
ed

ah
 B

er
ka

ita
n

Ke
w

an
ga

n
Isl

am

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

nu
lis

an
 d

an
 P

en
ye

di
aa

n/
 P

en
gg

ub
al

an
 La

po
ra

n/
 D

ok
um

en
/ G

ar
is

 P
an

du
an

/ K
er

ta
s K

er
ja

/ S
ta

nd
ar

d/
 M

od
ul

/ M
an

ua
l/

 K
ae

da
h

Be
rk

ai
ta

n
Ke

w
an

ga
n

Is
la

m
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
Ba

ha
gi

an
 P

en
ye

lid
ik

an
, I

LI
M

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

As
as

Be
rk

eb
ol

eh
an

Ce
ka

p

•
 M

em
pu

ny
ai

 p
en

ge
ta

hu
an

 a
sa

s
m

en
ge

na
i

ke
w

an
ga

n
Is

la
m

 d
an

 fi
qh

 m
ua

m
al

at
.

•
 M

en
ge

ta
hu

i a
kt

a
/

pe
ra

tu
ra

n
da

n
ga

ris
 p

an
du

an
 y

an
g

se
da

ng
 b

er
ku

at
ku

as
a.

•
 M

en
ge

ta
hu

i
m

et
od

ol
og

i
as

as
 p

en
ul

isa
n

da
n

fo
rm

at

la
po

ra
n

/ g
ar

is
pa

nd
ua

n
/ k

er
ta

s d
as

ar
 d

an
 se

ba
ga

in
ya

.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

en
ye

di
ak

an
 la

po
ra

n
/ j

ur
na

l /

ga
ris

 p
an

du
an

 m
od

ul
 /

m
an

ua
l/

ka
ed

ah
.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
en

ye
di

ak
an

ba

ha
n

ru
ju

ka
n

be
rk

ai
ta

n
ta

ju
k

pe
nu

lis
an

 b
er

ka
ita

n
ke

w
an

ga
n

Is
la

m
.

•
  Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

er
an

ca
ng

 d
an

 m
el

ak
sa

na
ka

n
pr

og
ra

m
 b

er
ka

ita
n

pe
ny

ed
ia

an
 p

en
ul

isa
n

ke
w

an
ga

n
Is

la
m

.

•
 Be

rk
em

am
pu

an
 m

em
ba

nt
u

m
en

gh
as

ilk
an

 p
en

ul
isa

n
da

n
pe

ny
ed

ia
an

 la
po

ra
n

/
ju

rn
al

 /
 g

ar
is

pa
nd

ua
n

/
m

od
ul

 /
m

an
ua

l/
ka

ed
ah

.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
em

ba
nt

u
m

en
er

aj
ui

pe

lb
ag

ai

pr
og

am
 d

an
 a

kti
vi

ti
be

rk
ai

ta
n

pe
nu

lis
an

 d
i

ba
w

ah

se
lia

an
 se

ca
ra

 b
er

se
pa

du
 d

en
ga

n
ce

ka
p

da
n

be
rk

es
an

.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

173

Ko
m

pe
te

ns
i 3

: K
hi

dm
at

 N
as

ih
at

 / P
er

un
di

ng
an

  /
Ru

ju
ka

n
Ke

pa
ka

ra
n

Be
rk

ai
ta

n
Ke

w
an

ga
n

Isl
am

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Kh

id
m

at
 N

as
ih

at
 /

 P
er

un
di

ng
an

 /
 R

uj
uk

an
 K

ep
ak

ar
an

 B
er

ka
ita

n
Ke

w
an

ga
n

Is
la

m
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
Ba

ha
gi

an
 P

en
ye

lid
ik

an
, I

LI
M

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

As
as

Be
rk

eb
ol

eh
an

Ce
ka

p

•
 M

em
pu

ny
ai

 p
en

ge
ta

hu
an

 a
sa

s
m

en
ge

na
i

ke
w

an
ga

n
Is

la
m

.

•
M

en
ge

ta
hu

i d
isi

pl
in

 fi
qh

 m
ua

m
al

at
.

•
 M

en
ge

ta
hu

i a
kt

a
/

pe
ra

tu
ra

n
da

n
ga

ris
 p

an
du

an
 y

an
g

se
da

ng
 b

er
ku

at
ku

as
a.

•
M

en
ge

ta
hu

i a
sa

s t
ek

ni
k

ko
m

un
ik

as
i.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

en
ga

na
lis

is
se

su
at

u
isu

.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

en
ga

na
lis

is
se

su
at

u
isu

be

rd
as

ar
ka

n
ak

ta
/

pe
ra

tu
ra

n/
 g

ar
is

pa
nd

ua
n/

 f
at

w
a

be
rk

ai
ta

n.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
em

ba
nt

u
m

en
gh

ur
ai

ka
n

pe
m

as
al

ah
an

 s
es

ua
tu

 i
su

 d
an

 m
en

ga
itk

an
 d

en
ga

n
su

m
be

r r
uj

uk
an

 d
an

 k
ae

da
h

fiq
hi

yy
ah

 d
an

 u
su

l fi
qh

.

•
 Be

rk
em

am
pu

an
 m

em
ba

nt
u

m
en

ye
le

sa
ik

an
 m

as
al

ah

de
ng

an
 c

ad
an

ga
n

pe
na

m
ba

hb
ai

ka
n

at
au

 p
er

ub
ah

an
.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
em

ba
nt

u
m

en
er

aj
ui

pe

lb
ag

ai

pr
og

ra
m

 d
an

 a
kti

vi
ti

be
rk

ai
ta

n
kh

id
m

at
 n

as
ih

at
 /

pe

ru
nd

in
ga

n
ke

w
an

ga
n

Is
la

m
.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

174

Komponen Kompetensi Fungsian
Kategori Khusus
Bidang Teras Pengurusan Halal
Definisi Kompetensi Keupayaan membantu menulis, menyelidik, membangunkan dan

menguruskan dasar serta standard berkaitan pensijilan halal untuk
mencapai misi organisasi.  Keupayaan membantu memahami dan
mengambil tindakan-tindakan mengikut peraturan-peraturan yang
ditetapkan. Keupayaan membantu menyediakan program/ strategi
untuk mencapai matlamat dasar. Keupayaan membantu memantau dan
menilai keberkesanan dasar dan pembangunan kapasiti halal. Keupayaan
membantu mengenalpasti dan mengurus dokumentasi dalam proses
pensijilan halal. Keupayaan membantu memahami dalam penggunaan
aplikasi MYeHALAL bagi membantu kelancaran proses pensijilan halal.
Keupayaan membantu memantau dan menilai keberkesanan aplikasi
MYeHALAL. Keupayaan membantu mengurus, membangun, merancang,
melaksana, memantau dan menilai keberkesanan pengauditan halal.

Nama Kompetensi 1.  Pelaksanaan Dasar Pensijilan Halal
2.  Pengurusan Dokumentasi dan Pengeluaran Pensijilan Halal Malaysia

dan Sistem MYeHALAL
3. Profesionalisme Pegawai Pemeriksa (Auditor) Halal
4.  Profesionalisme Pegawai Pemantauan dan Penguatkuasaan

Pensijilan Halal Malaysia
Bahagian JAKIM yang
berkaitan bidang
teras ini

1.  Bahagian Pengurusan Halal
(BPH)

2.  Sekretariat Majlis Halal
Malaysia (MHM)

Rujukan dokumen TRM JAKIM
mengikut fungsian penempatan

Bidang Teras 7: Pengurusan Halal

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

175

Ko
m

pe
te

ns
i 1

: P
el

ak
sa

na
an

 D
as

ar
 Pe

ns
iji

la
n

Ha
la

l

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

la
ks

an
aa

n
Da

sa
r P

en
si

jil
an

 H
al

al
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
BP

H,
 M

HM

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

As
as

Be
rk

eb
ol

eh
an

Ce
ka

p

•
 M

en
ge

ta
hu

i d
an

 m
em

ah
am

i d
as

ar
, s

ta
nd

ar
d

da
n

SO
P

be
rk

ai
ta

n
ha

la
l;

-

 St
an

da
rd

- s
ta

nd
ar

d
ha

la
l

-

 M
an

ua
l p

ro
se

du
r p

en
sij

ila
n

ha
la

l

-
 Pe

ru
nd

an
ga

n
be

rk
ai

ta
n

ha
la

l

-
 Hu

ku
m

 sy
ar

ak
 d

an
 fa

tw
a

-

 Pe
ny

em
be

lih
an

 h
al

al

-
 Pe

ng
ur

us
an

 p
en

gi
kti

ra
fa

n
lo

ji
pe

m
pr

os
es

an

ha
la

l
lu

ar
 n

eg
ar

a

-
 Te

kn
ol

og
i s

ai
ns

 m
ak

an
an

-

 Pe
ng

ur
us

an
 p

en
gi

kti
ra

fa
n

ba
da

n
pe

ns
iji

la
n

ha
la

l

-
 Pe

ng
ur

us
an

 p
em

ba
ng

un
an

 k
ap

as
iti

 h
al

al

-
 Pe

ng
ur

us
an

 b
ili

te
ra

l d
an

 m
ul

til
ite

ra
l a

nt
ar

a
ag

en
si/

or

ga
ni

sa
si

be
rk

ai
ta

n
ha

la
l

-

 Pe
ng

ur
us

an
 k

aj
ia

n
be

rk
ai

ta
n

ha
la

l

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

en
en

tu
ka

n
tu

ga
s-

tu
ga

s
ya

ng

pe
rlu

 d
ila

ks
an

ak
an

 b
ag

i m
em

en
uh

i k
ep

er
lu

an
 d

al
am

da

sa
r-d

as
ar

  b
er

ka
ita

n
ha

la
l.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

en
ja

la
nk

an
 p

er
un

di
ng

an
 d

an

m
es

yu
ar

at
 b

er
ka

ita
n

da
sa

r d
an

 p
el

ak
sa

na
an

 p
en

sij
ila

n
ha

la
l.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

en
gu

ru
sk

an
 p

em
ba

ng
un

an

m
od

ul
 p

ro
gr

am
 la

tih
an

 h
al

al
.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

er
an

ca
ng

 d
as

ar
 la

tih
an

 h
al

al

ke
pa

da
 p

en
ye

di
a

la
tih

an
 h

al
al

, t
en

ag
a

pe
ng

aj
ar

 h
al

al

da
n

pr
of

es
io

na
l h

al
al

.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
em

ba
nt

u
m

en
ye

la
ra

s,

m
en

gk
aj

i
da

n
m

en
ye

lid
ik

 i
su

-is
u

da
la

m
 b

id
an

g
pe

ng
ur

us
an

ha

la
l u

nt
uk

 m
en

je
la

sk
an

 h
uk

um
 sy

ar
ak

.

•
 Be

rk
em

am
pu

an
 m

em
ba

nt
u

m
en

ja
la

nk
an

 s
em

ak
an

,
pe

m
an

ta
ua

n
da

n
ka

w
al

se

lia

te
rh

ad
ap

m

an
ua

l
pr

os
ed

ur
 p

en
sij

ila
n

ha
la

l,
st

an
da

rd
 h

al
al

 d
an

 S
O

P
be

rk
ai

ta
n

se
rt

a
sis

te
m

da

n
ap

lik
as

i
ya

ng

te
la

h
di

ba
ng

un
ka

n.

•
 Be

rk
eb

ol
eh

an
 m

em
ba

nt
u

m
en

gk
aj

i,
m

en
ga

na
lis

is
da

n
m

er
um

us
 k

eb
ol

eh
la

ks
an

aa
n

da
sa

r
pe

ns
iji

la
n

ya
ng

le

bi
h

be
rk

ua
liti

 d
an

 m
en

ca
da

ng
ka

n
pe

na
m

ba
hb

ai
ka

n
at

au
 p

er
ub

ah
an

 k
ep

ad
a

da
sa

r s
ed

ia
 a

da
.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

176

Ko
m

pe
te

ns
i 2

: P
en

gu
ru

sa
n

Do
ku

m
en

ta
si

da
n

Pe
ng

el
ua

ra
n

Si
st

em
 Pe

ns
iji

la
n

Ha
la

l M
al

ay
sia

 d
an

 Si
st

em
 M

Ye
HA

LA
L

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ng
ur

us
an

 D
ok

um
en

ta
si

 d
an

 P
en

ge
lu

ar
an

 S
is

te
m

 P
en

si
jil

an
 H

al
al

 M
al

ay
si

a
da

n
Si

st
em

 M
Ye

HA
LA

L
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
BP

H,
 M

HM

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

As
as

Be
rk

eb
ol

eh
an

Ce
ka

p

•
 M

en
ge

ta
hu

i
m

an
ua

l
pr

os
ed

ur

pe
ns

iji
la

n
ha

la
l

M
al

ay
sia

, d
al

am
 d

an
 lu

ar
 n

eg
ar

a,
 s

ist
em

 p
en

gu
ru

sa
n

ha
la

l
M

al
ay

sia
,

pr
os

ed
ur

 b
er

ka
ita

n
IS

O
/I

EC
 1

70
65

,
M

al
ay

sia
 S

ta
nd

ar
d

be
rk

ai
ta

n
ha

la
l,

Ak
ta

 d
an

 p
er

at
ur

an

se
rt

a
fa

tw
a

da
n

hu
ku

m
 b

er
ka

ita
n

ha
la

l.

•
 M

en
ge

na
lp

as
ti

do
ku

m
en

-d
ok

um
en

da

la
m

pe

rm
oh

on
an

 p
en

sij
ila

n
ha

la
l.

•
 M

en
ge

ta
hu

i d
an

 m
em

ah
am

i a
pl

ik
as

i s
ist

em
 p

en
sij

ila
n

ha
la

l
M

al
ay

sia

(M
Ye

H
AL

AL
)

be
rh

ub
un

g
fu

ng
si

se
m

ak
an

 d
ok

um
en

 d
an

 p
en

ge
lu

ar
an

 si
jil

 h
al

al
.

•
 M

en
ge

ta
hu

i n
am

a-
na

m
a b

ah
an

 ra
m

ua
n

da
n

fu
ng

sin
ya

.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

en
ge

na
lp

as
ti

da
n

m
en

gu
ru

s
do

ku
m

en
-d

ok
um

en

pe
rm

oh
on

an

pe
ns

iji
la

n
ha

la
l

M
al

ay
sia

 b
er

da
sa

rk
an

 sk
im

 p
en

sij
ila

n
ha

la
l.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
en

gg
un

ak
an

 a
pl

ik
as

i
sis

te
m

 p
en

sij
ila

n
ha

la
l M

al
ay

sia
 (s

ist
em

 M
Ye

H
AL

AL
) b

er
hu

bu
ng

 fu
ng

si
se

m
ak

an
 d

ok
um

en
 d

an
 p

en
ge

lu
ar

an
 s

iji
l h

al
al

 d
en

ga
n

ba
ik

 d
an

 c
ek

ap
.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
en

ge
na

lp
as

ti
ba

ha
n

ra
m

ua
n

kr
iti

ka
l d

an

tid
ak

 k
riti

ka
l b

es
er

ta
 fu

ng
sin

ya
.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
da

la
m

 k
on

su
lta

si
pe

rm
oh

on
an

pe

ns
iji

la
n

ha
la

l.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
en

gu
as

ai

ka
nd

un
ga

n
di

da

la
m

m

an
ua

l
pr

os
ed

ur
 p

en
sij

ila
n

ha
la

l
M

al
ay

sia
,

sis
te

m

pe
ng

ur
us

an
 h

al
al

 M
al

ay
sia

, M
al

ay
sia

 S
ta

nd
ar

d,
 A

kt
a

da
n

pe
ra

tu
ra

n
se

rt
a

fa
tw

a
da

n
hu

ku
m

 b
er

ka
ita

n
ha

la
l.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
en

gu
as

ai

pe
ng

ur
us

an

do
ku

m
en

pe

ns
iji

la
n

ha
la

l,
ba

ha
n

ra
m

ua
n

da
n

ap
lik

as
i

M
Ye

H
AL

AL
.

•
 Be

ke
m

am
pu

an
 m

em
ba

nt
u

m
en

ja
la

nk
an

 k
on

su
lta

si
da

n
pe

ru
nd

in
ga

n
be

rs
am

a
pe

m
oh

on
.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
en

ja
di

pe

m
ud

ah
ca

ra

da

la
m

m

en
ye

le
sa

ik
an

 m
as

al
ah

 b
er

sa
m

a
pe

m
oh

on
.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
en

ye
di

ak
an

ul

as
an

la

po
ra

n
se

m
ak

an
 d

ok
um

en
.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

177

Ko
m

pe
te

ns
i 3

: P
ro

fe
sio

na
lis

m
e P

eg
aw

ai
 Pe

m
er

ik
sa

 (A
ud

ito
r)

Ha
la

l

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pr

of
es

io
na

lis
m

e
Pe

ga
w

ai
 P

em
er

ik
sa

 (A
ud

ito
r)

 H
al

al
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
BP

H,
 M

HM

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

As
as

Be
rk

eb
ol

eh
an

Ce
ka

p

•
 M

en
ge

ta
hu

i
m

an
ua

l
pr

os
ed

ur

pe
ns

iji
la

n
ha

la
l

M
al

ay
sia

 d
al

am
 d

an
 lu

ar
 n

eg
ar

a,
 s

ist
em

 p
en

gu
ru

sa
n

ha
la

l
M

al
ay

sia
,

pr
os

ed
ur

 b
er

ka
ita

n
IS

O
/I

EC
 1

70
65

,
M

al
ay

sia
 S

ta
nd

ar
d

be
rk

ai
ta

n
ha

la
l,

Ak
ta

 d
an

 p
er

at
ur

an

se
rt

a
fa

tw
a

da
n

hu
ku

m
 b

er
ka

ita
n

ha
la

l.

•
 M

en
ge

na
l

pa
sti

do

ku
m

en
-d

ok
um

en

da
la

m

pe
rm

oh
on

an
 p

en
sij

ila
n

ha
la

l

•
 M

en
ge

ta
hu

i d
an

 m
em

ah
am

i a
pl

ik
as

i s
ist

em
 p

en
sij

ila
n

ha
la

l M
al

ay
sia

 (M
Ye

H
AL

AL
) b

er
hu

bu
ng

 fu
ng

si
la

po
ra

n
au

di
t l

ap
an

ga
n.

•
 M

em
ah

am
i

pr
os

ed
ur

pe

ng
au

di
ta

n
m

el
al

ui

pe
la

n
au

di
t

da
n

ka
ed

ah
 p

en
ge

na
lp

as
tia

n
ke

tid
ak

ak
ur

an
 d

i
la

pa
ng

an
.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
en

gg
un

ak
an

 a
pl

ik
as

i
sis

te
m

 p
en

sij
ila

n
ha

la
l M

al
ay

sia
 (s

ist
em

 M
Ye

H
AL

AL
) b

er
hu

bu
ng

 fu
ng

si
la

po
ra

n
au

di
t l

ap
an

ga
n

de
ng

an
 b

ai
k

da
n

ce
ka

p.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
en

ge
na

l p
as

ti
ba

ha
n

ra
m

ua
n

kr
iti

ka
l d

an

tid
ak

 k
riti

ka
l b

es
er

ta
 fu

ng
sin

ya
.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
da

la
m

 k
on

su
lta

si
pe

rm
oh

on
an

pe

ns
iji

la
n

ha
la

l s
am

a
ad

a
m

el
al

ui
 t

al
ia

n
te

le
fo

n
at

au

be
rs

em
uk

a.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
en

ge
na

l
pa

sti

je
ni

s
ke

tid
ak

ak
ur

an
 d

i
la

pa
ng

an
 d

an
 p

el
ap

or
an

.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
en

gu
as

ai

ka
nd

un
ga

n
di

da

la
m

m

an
ua

l
pr

os
ed

ur
 p

en
sij

ila
n

ha
la

l
M

al
ay

sia
,

sis
te

m

pe
ng

ur
us

an
 h

al
al

 M
al

ay
sia

, M
al

ay
sia

 S
ta

nd
ar

d,
 A

kt
a

da
n

pe
ra

tu
ra

n
se

rt
a

fa
tw

a
da

n
hu

ku
m

 b
er

ka
ita

n
ha

la
l.

•
 Be

rk
em

am
pu

an
 m

en
gu

as
ai

 d
ok

um
en

 p
en

sij
la

n
ha

la
l,

ba
ha

n
ra

m
ua

n,
 a

pl
ik

as
i M

Ye
H

AL
AL

, p
el

an
 a

ud
it

da
n

se
si

pe
ng

au
di

ta
n

la
pa

ng
an

.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
en

gu
as

ai

ke
m

ah
ira

n
ko

ns
ul

ta
si

da
n

pe
ru

nd
in

ga
n

se
rt

a
m

en
ja

di
 p

em
ud

ah
ca

ra
  d

al
am

m

en
ye

le
sa

ik
an

 m
as

al
ah

 b
er

sa
m

a
pe

m
oh

on
.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
en

ye
di

ak
an

ul

as
an

la

po
ra

n
ke

tid
ak

ak
ur

an
 d

i l
ap

an
ga

n.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

178

Ko
m

pe
te

ns
i 4

: P
ro

fe
sio

na
lis

m
e P

eg
aw

ai
 Pe

m
an

ta
ua

n
da

n
Pe

ng
ua

tk
ua

sa
an

 Pe
ns

iji
la

n
Ha

la
l M

al
ay

sia

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pr

of
es

io
na

lis
m

e
Pe

ga
w

ai
 P

em
an

ta
ua

n
da

n
Pe

ng
ua

tk
ua

sa
an

 P
en

si
jil

an
 H

al
al

 M
al

ay
si

a
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
BP

H,
 M

HM

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

As
as

Be
rk

eb
ol

eh
an

Ce
ka

p

•
 M

en
ge

ta
hu

i
da

n
m

em
ah

am
i

m
an

ua
l

pr
os

ed
ur

pe

ns
iji

la
n

ha
la

l
M

al
ay

sia
,

da
la

m
 d

an
 l

ua
r

ne
ga

ra
,

sis
te

m
 p

en
gu

ru
sa

n
ha

la
l M

al
ay

sia
, p

ro
se

du
r b

er
ka

ita
n

IS
O

/I
EC

 1
70

65
,

M
al

ay
sia

 S
ta

nd
ar

d
be

rk
ai

ta
n

ha
la

l,
Ak

ta
 P

er
ih

al
 D

ag
an

ga
n

da
n

pe
ra

tu
ra

n
se

rt
a

fa
tw

a
da

n
hu

ku
m

 b
er

ka
ita

n
ha

la
l.

•
 M

en
ge

ta
hu

i d
an

 m
em

ah
am

i a
pl

ik
as

i s
ist

em
 p

en
sij

ila
n

ha
la

l
M

al
ay

sia

(M
Ye

H
AL

AL
)

be
rh

ub
un

g
fu

ng
si

pe
m

an
ta

ua
n

da
n

pe
ng

ua
tk

ua
sa

an
.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
en

ge
na

l p
as

ti
da

n
m

en
gu

ru
s

 d
ok

um
en

-
do

ku
m

en

pe
rm

oh
on

an

pe
ns

iji
la

n
ha

la
l

M
al

ay
sia

be

rd
as

ar
ka

n
sk

im
 p

en
sij

ila
n

ha
la

l.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
en

gg
un

ak
an

 a
pl

ik
as

i
sis

te
m

 p
en

sij
ila

n
ha

la
l M

al
ay

sia
 (s

ist
em

 M
Ye

H
AL

AL
) b

er
hu

bu
ng

 fu
ng

si
la

po
ra

n
pe

m
an

ta
ua

n
la

pa
ng

an
 d

en
ga

n
ba

ik
 d

an
 ce

ka
p.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
en

ge
na

l p
as

ti
ba

ha
n

ra
m

ua
n

kr
iti

ka
l d

an

tid
ak

 k
riti

ka
l b

es
er

ta
 fu

ng
sin

ya
.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
en

ja
la

nk
an

 p
ro

se
du

r
pe

m
an

ta
ua

n
da

n
pe

ng
ua

tk
ua

sa
an

 h
al

al
.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
en

gu
as

ai

ka
nd

un
ga

n
di

da

la
m

m

an
ua

l
pr

os
ed

ur
 p

en
sij

ila
n

ha
la

l
M

al
ay

sia
,

sis
te

m

pe
ng

ur
us

an
 h

al
al

 M
al

ay
sia

, M
al

ay
sia

 S
ta

nd
ar

d,
 A

kt
a

da
n

pe
ra

tu
ra

n
se

rt
a

fa
tw

a
da

n
hu

ku
m

 b
er

ka
ita

n
ha

la
l.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
en

gu
as

ai

ke
m

ah
ira

n
ko

ns
ul

ta
si

da
n

pe
ru

nd
in

ga
n

se
rt

a
m

en
ja

di
 p

em
ud

ah
ca

ra
  d

al
am

m

en
ye

le
sa

ik
an

 m
as

al
ah

 b
er

sa
m

a
pe

m
oh

on
.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
en

gu
as

ai

pe
la

n
pe

ra
nc

an
ga

n
pe

m
an

ta
ua

n
da

n
pe

ng
ua

tk
ua

sa
an

 h
al

al
.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
en

ye
di

ak
an

ul

as
an

la

po
ra

n
ke

tid
ak

ak
ur

an
 d

i l
ap

an
ga

n.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

179

Komponen Kompetensi Fungsian
Kategori Khusus
Bidang Teras Dakwah dan Pembangunan Insan
Definisi Kompetensi Kebolehupayaan membantu merancang, mengurus, memastikan

keberhasilan dan kecemerlangan aktiviti dakwah kepada kumpulan sasar
seperti agensi kerajaan, agensi korporat, badan bukan kerajaan, key
communicator, karyawan, komuniti, belia, pelajar sekolah, pelajar institut
pengajian tinggi awam dan swasta, orang asal, non-Muslim, muallaf,
golongan rentan dan orang awam Muslim.

Nama Kompetensi 1. Pengurusan Program Dakwah
2. Pembangunan Modal Insan
3. Pengurusan Kepimpinan Dakwah
4. Pengurusan Kemahiran Psikologi Dakwah
5. Kemahiran Komunikasi dan Media Dakwah

Bahagian JAKIM yang
berkaitan bidang
teras ini

1.   Bahagian Dakwah (termasuk
Masjid-masjid, PMOA, PPMD)

2.   PPT (DQ, IKMAS, IPDAS)
3.   Institut Latihan Islam Malaysia

(ILIM)
4.   Bahagian Keluarga, Sosial dan

Komuniti (KSK)
5. Bahagian Penyiaran
6. JAKIM Sabah
7. JAKIM Sarawak
8.  Kader JAKIM

Rujukan dokumen TRM JAKIM
mengikut fungsian penempatan

Bidang Teras 8: Dakwah dan Pembangunan
Insan

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

180

Ko
m

pe
te

ns
i 1

: P
en

gu
ru

sa
n

Pr
og

ra
m

 D
ak

w
ah

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ng
ur

us
an

 P
ro

gr
am

 D
ak

w
ah

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
be

rk
ai

ta
n

Ba
ha

gi
an

 D
ak

w
ah

, I
LI

M
, I

KM
AS

, I
PD

AS
, K

SK
, J

AK
IM

 S
ab

ah
, J

AK
IM

 S
ar

aw
ak

, K
ad

er
 JA

KI
M

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

As
as

Be
rk

eb
ol

eh
an

Ce
ka

p

•
 M

en
ge

ta
hu

i a
sa

s t
eo

ri
da

n
m

et
od

ol
og

i d
ak

w
ah

.

•
 M

em
ah

am
i t

ek
ni

k,
 s

tr
at

eg
i d

an
 p

en
de

ka
ta

n
da

kw
ah

ya

ng

be
rk

es
an

ke

pa
da

ku

m
pu

la
n

sa
sa

r
de

ng
an

sis

te
m

ati
k.

•
 M

em
pu

ny
ai

 ja
ti

di
ri,

 b
er

ke
tr

am
pi

la
n,

 c
ek

ap
 d

an
 c

ek
al

da

la
m

 m
en

gh
ar

un
gi

 a
ru

s c
ab

ar
an

 se
m

as
a.

•
M

en
ge

ta
hu

i i
lm

u-
ilm

u
Is

la
m

.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
en

gu
ru

s p
ro

gr
am

 d
an

 a
kti

vi
ti

da
kw

ah
.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

en
ge

na
l

pa
sti

,
m

er
an

ca
ng

da

n
m

en
ye

di
ak

an
 p

el
an

 ti
nd

ak
an

, k
er

ta
s

ke
rja

, c
ar

ta

al
ir

da
n

ga
ris

pa

nd
ua

n
pr

og
ra

m

da
kw

ah
,

ak
tiv

iti
ke

fa
ha

m
an

 d
an

 p
en

gh
ay

at
an

 Is
la

m
 k

ep
ad

a
go

lo
ng

an

sa
sa

r.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
en

gu
ru

s,
 m

el
ak

sa
na

 d
an

 m
el

ap
or

ka
n

ak
tiv

iti
-a

kti
vi

ti
m

en
gi

ku
t

sp
es

ifi
ka

si
da

n
ja

du
al

 y
an

g
di

te
ta

pk
an

.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
em

ba
nt

u
ke

be
rh

as
ila

n
pr

og
ra

m

da
kw

ah
 d

an
 a

kti
vi

ti
ke

fa
ha

m
an

 s
er

ta
 p

en
gh

ay
at

an

Is
la

m
.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
em

ba
nt

u
m

en
gk

aj
i,

m
en

ila
i,

m
en

ga
na

lis
is

da
n

m
er

um
us

ke

bo
le

hl
ak

sa
na

an

pr
og

ra
m

da

kw
ah

da

n
ak

tiv
iti

ke

fa
ha

m
an

se

rt
a

pe
ng

ha
ya

ta
n

Is
la

m
.

•
  Be

rk
em

am
pu

an

m
em

ba
nt

u
m

en
ge

na
l

pa
sti

da

n
m

er
an

gk
a

sit
ua

si
ya

ng
 s

es
ua

i k
ea

ra
h

m
er

ea
lis

as
ik

an

ke
be

rh
as

ila
n

da
n

m
at

la
m

at
 p

ro
gr

am
.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
em

ba
nt

u
m

en
er

aj
ui

pe

lb
ag

ai

pr
og

ra
m

 d
an

 a
kti

vi
ti

pr
og

ra
m

 d
ak

w
ah

 d
i

ba
w

ah

se
lia

an
 se

ca
ra

 b
er

se
pa

du
 d

en
ga

n
ce

ka
p

da
n

be
rk

es
an

.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

181

Ko
m

pe
te

ns
i 2

: P
em

ba
ng

un
an

 M
od

al
 In

sa
n

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

m
ba

ng
un

an
 M

od
al

 In
sa

n
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
Ba

ha
gi

an
 D

ak
w

ah
, K

SK
, I

LI
M

, P
PT

, B
DK

I,
JA

KI
M

 S
ab

ah
, J

AK
IM

 S
ar

aw
ak

, K
ad

er
 JA

KI
M

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

As
as

Be
rk

eb
ol

eh
an

Ce
ka

p

•
 M

em
ah

am
i

ilm
u,

 t
ek

ni
k

da
n

st
ra

te
gi

 p
em

ba
ng

un
an

m

od
al

 in
sa

n
ya

ng
 b

er
ke

sa
n.

•
 M

em
pu

ny
ai

 si
fa

t p
er

ib
ad

i y
an

g
lu

hu
r d

an
 b

er
in

te
gr

iti
.

•
M

em
pu

ny
ai

 p
em

ik
ira

n
ya

ng
 p

os
iti

f.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

en
gu

ru
s p

ro
gr

am
 d

an
 a

kti
vi

ti
pe

m
ba

ng
un

an
 m

od
al

 in
sa

n.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

en
ge

na
l p

as
ti

da
n

m
er

an
ca

ng

pe
la

n
tin

da
ka

n
da

n
ge

ra
k

ke
rja

pr

og
ra

m

la
tih

an

pe
m

ba
ng

un
an

 m
od

al
 in

sa
n.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

en
gu

ru
s,

m

el
ak

sa
na

da

n
m

el
ap

or
ka

n
ak

tiv
iti

-a
kti

vi
ti

m
en

gi
ku

t
sp

es
ifi

ka
si

da
n

ja
du

al
 y

an
g

di
te

ta
pk

an
.

•
M

em
pu

ny
ai

 p
em

ik
ira

n
ya

ng
 k

re
ati

f.

•
 Be

rk
em

am
pu

an
 m

em
ba

nt
u

m
em

as
tik

an
 ke

be
rh

as
ila

n
pr

og
ra

m
 d

an
 la

tih
an

 p
em

ba
ng

un
an

 m
od

al
 in

sa
n.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
em

ba
nt

u
m

en
gk

aj
i,

m
en

ila
i,

m
en

ga
na

lis
is

da
n

m
er

um
us

ke

bo
le

hl
ak

sa
na

an

pr
og

ra
m

.

•
 M

em
pu

ny
ai

 p
em

ik
ira

n
ya

ng
 k

riti
s

da
la

m
 m

er
an

gk
a

st
ra

te
gi

ya

ng

se
su

ai

ke
ar

ah

m
er

ea
lis

as
ik

an

ke
be

rh
as

ila
n

da
n

m
at

la
m

at
 p

ro
gr

am
.

•
 M

em
ba

nt
u

m
en

er
aj

ui
 p

el
ba

ga
i p

ro
gr

am
 d

an
 a

kti
vi

ti
pe

m
ba

ng
un

an
 m

od
al

 in
sa

n
di

 b
aw

ah
 s

el
ia

an
 d

en
ga

n
ce

ka
p

da
n

be
rk

es
an

.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

182

Ko
m

pe
te

ns
i 3

: P
en

gu
ru

sa
n

Ke
pi

m
pi

na
n

Da
kw

ah

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ng
ur

us
an

 K
ep

im
pi

na
n

Da
kw

ah
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
Ba

ha
gi

an
 D

ak
w

ah
, K

SK
, I

LI
M

, P
PT

, K
ad

er
 JA

KI
M

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

As
as

Be
rk

eb
ol

eh
an

Ce
ka

p

•
 M

en
ge

ta
hu

i d
an

 m
em

ah
am

i c
iri

-c
iri

 k
ep

im
pi

na
n.

•
 M

em
pu

ny
ai

ke

fa
ha

m
an

ya

ng

je
la

s
m

en
ge

na
i

ta
ng

gu
ng

ja
w

ab
 k

ep
im

pi
na

n.

•
 M

em
pu

ny
ai

 s
ifa

t
pe

rib
ad

i
da

n
ja

ti
di

ri
ya

ng
 ti

ng
gi

se

ba
ga

i s
eo

ra
ng

 p
em

im
pi

n.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

en
gu

ru
s

pr
og

ra
m

ke

pi
m

pi
na

n.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

en
ga

sa
h,

 m
en

gg
ila

p
ba

ka
t

ke
pi

m
pi

na
n

ku
m

pu
la

n
sa

sa
r.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
da

la
m

m

en
gu

ru
s

da
n

m
en

gk
at

eg
or

ik
an

 b
ak

at
 k

ep
im

pi
na

n
un

tu
k

m
el

ah
irk

an

pe
m

im
pi

n
pe

la
pi

s.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

er
an

ca
ng

 d
an

 m
el

ak
sa

na
ka

n
pr

og
ra

m
 b

er
ka

ita
n

pr
og

ra
m

 k
ep

im
pi

na
n

da
kw

ah
.

•
 Be

rk
em

am
pu

an
 m

em
ba

nt
u

m
em

as
tik

an
 ke

be
rh

as
ila

n
pr

og
ra

m
 k

ep
im

pi
na

n.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
em

ba
nt

u
m

en
gk

aj
i,

m
en

ila
i,

m
en

ga
na

lis
is

da
n

m
er

um
us

ke

bo
le

hl
ak

sa
na

an

pr
og

ra
m

 k
ep

im
pi

na
n.

•
 Be

rk
em

am
pu

an
 m

en
ja

di
 p

el
ap

is
ke

pi
m

pi
na

n
pe

ga
w

ai

pe
la

ks
an

a.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
em

ba
nt

u
m

en
ge

na
l

pa
sti

da

n
m

er
an

gk
a

st
ra

te
gi

 y
an

g
se

su
ai

 k
e

ar
ah

 m
er

ea
lis

as
ik

an

ke
be

rh
as

ila
n

da
n

m
at

la
m

at
 p

ro
gr

am
.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
em

ba
nt

u
m

en
er

aj
ui

pe

lb
ag

ai

pr
og

ra
m

 d
an

 a
kti

vi
ti

pe
ng

ur
us

an
 ke

pi
m

pi
na

n
da

kw
ah

di

 b
aw

ah
 se

lia
an

 d
en

ga
n

ce
ka

p
da

n
be

rk
es

an
.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

183

Ko
m

pe
te

ns
i 4

: P
en

gu
ru

sa
n

Ke
m

ah
ira

n
Ps

ik
ol

og
i D

ak
w

ah

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ng
ur

us
an

 K
em

ah
ira

n
Ps

ik
ol

og
i D

ak
w

ah
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
Ba

ha
gi

an
 D

ak
w

ah
, K

SK
, I

LI
M

, K
ad

er
 JA

KI
M

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

As
as

Be
rk

eb
ol

eh
an

Ce
ka

p

•
 M

en
ge

ta
hu

i
da

n
m

em
ah

am
i

te
or

i
da

n
m

et
od

ol
og

i
ps

ik
ol

og
i d

ak
w

ah
.

•
 M

em
pu

ny
ai

 k
ef

ah
am

an
 m

en
ge

na
i i

lm
u

ke
jiw

aa
n

da
n

pe
rw

at
ak

an
 m

an
us

ia
.

•
 M

em
pu

ny
ai

ke

fa
ha

m
an

ya

ng

je
la

s
m

en
ge

na
i

pe
ng

ur
us

an
 k

em
ah

ira
n

ps
ik

ol
og

i d
ak

w
ah

.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

en
gu

ru
s

pr
og

ra
m

 k
em

ah
ira

n
ps

ik
ol

og
i d

ak
w

ah
.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

en
ge

na
l

pa
sti

ke

pe
rlu

an

m
et

od
e

ps
ik

ol
og

i
da

kw
ah

ya

ng

se
su

ai

un
tu

k
di

ap
lik

as
ik

an
 k

ep
ad

a
ku

m
pu

la
n

sa
sa

r.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

er
an

ca
ng

 m
en

gu
ru

s p
ro

gr
am

ke

m
ah

ira
n

ps
ik

ol
og

i d
ak

w
ah

 b
ag

i m
el

ah
irk

an
 b

ar
isa

n
pe

nd
ak

w
ah

 y
an

g
m

ah
ir.

•
 Be

rk
em

am
pu

an
 m

em
ba

nt
u

m
em

as
tik

an
 ke

be
rh

as
ila

n
pr

og
ra

m
 k

em
ah

ira
n

ps
ik

ol
og

i d
ak

w
ah

.

•
 Be

rk
em

am
pu

an
 m

em
ba

nt
u

m
en

gk
aj

i,
m

en
ila

i
da

n
m

en
ga

na
lis

is
ke

bo
le

hl
ak

sa
na

an
 p

en
gu

ru
sa

n
pr

og
ra

m

ke
m

ah
ira

n
ps

ik
ol

og
i d

ak
w

ah
.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
em

ba
nt

u
m

en
ge

na
l

pa
sti

da

n
m

er
an

gk
a

st
ra

te
gi

 y
an

g
se

su
ai

 k
e

ar
ah

 m
er

ea
lis

as
ik

an

ke
be

rh
as

ila
n

da
n

m
at

la
m

at
 p

ro
gr

am
.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m

em
ba

nt
u

m
en

er
aj

ui

pe
lb

ag
ai

pr

og
ra

m
 d

an
 a

kti
vi

ti
pe

ng
ur

us
an

 k
em

ah
ira

n
ps

ik
ol

og
i

da
kw

ah
 d

i b
aw

ah
 se

lia
an

 d
en

ga
n

ce
ka

p
da

n
be

rk
es

an
.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

184

Ko
m

pe
te

ns
i 5

: K
em

ah
ira

n
Ko

m
un

ik
as

i d
an

 M
ed

ia
 D

ak
w

ah

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Ke

m
ah

ira
n

Ko
m

un
ik

as
i d

an
 M

ed
ia

 D
ak

w
ah

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
be

rk
ai

ta
n

Ba
ha

gi
an

 D
ak

w
ah

, K
SK

, I
LI

M
, B

ah
ag

ia
n

Pe
ny

ia
ra

n,
 K

ad
er

 JA
KI

M

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

As
as

Be
rk

eb
ol

eh
an

Ce
ka

p

•
 M

en
ge

ta
hu

i d
an

 m
em

ah
am

i a
sa

s d
an

 te
or

i k
om

un
ik

as
i

da
n

m
ed

ia
 d

ak
w

ah
.

•
 M

en
ge

ta
hu

i t
ek

ni
k k

om
un

ik
as

i, s
tr

at
eg

i d
an

 ke
m

ah
ira

n
m

en
gg

un
ak

an
 m

ed
ia

 s
eb

ag
ai

 m
ed

iu
m

 d
ak

w
ah

 d
an

hi

da
ya

h.

•
 M

em
pu

ny
ai

 ja
ti

di
ri,

 im
ej

 d
an

 b
er

ke
te

ra
m

pi
la

n
se

ba
ga

i
te

kn
o-

da
ie

.

•
M

en
ge

ta
hu

i i
lm

u-
ilm

u
Is

la
m

.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

en
gu

ru
s

ak
tiv

iti
 k

em
ah

ira
n

ko
m

un
ik

as
i d

an
 m

ed
ia

 d
ak

w
ah

.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

en
ge

na
l

pa
sti

ke

pe
rlu

an

pr
og

ra
m

m

ed
ia

da

kw
ah

ya

ng

se
su

ai

un
tu

k
di

ap
lik

as
ik

an
 k

ep
ad

a
ku

m
pu

la
n

sa
sa

r.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

er
an

ca
ng

 m
en

gu
ru

s p
ro

gr
am

m

ed
ia

 d
ak

w
ah

 b
ag

i
m

el
ah

irk
an

 b
ar

isa
n

te
kn

o-
da

ie

ya
ng

 m
ah

ir.

•
 Be

rk
em

am
pu

an
 m

em
ba

nt
u

m
em

as
tik

an
 ke

be
rh

as
ila

n
ak

tiv
iti

 k
em

ah
ira

n
ko

m
un

ik
as

i d
an

 m
ed

ia
 d

ak
w

ah
.

•
 Be

rk
em

am
pu

an
 m

em
ba

nt
u

m
en

gk
aj

i,
m

en
ila

i
da

n
m

en
ga

na
lis

is
ke

bo
le

hl
ak

sa
na

an
 p

en
gu

ru
sa

n
pr

og
ra

m

m
ed

ia
 d

ak
w

ah
.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
em

ba
nt

u
m

en
ge

na
l

pa
sti

da

n
m

er
an

gk
a

st
ra

te
gi

 y
an

g
se

su
ai

 k
e

ar
ah

 m
er

ea
lis

as
ik

an

ke
be

rh
as

ila
n

da
n

m
at

la
m

at
 p

ro
gr

am
.

•
  Be

rk
em

am
pu

an

m
em

ba
nt

u
m

en
er

aj
ui

pe

lb
ag

ai

pr
og

ra
m

da

n
ak

tiv
iti

pe

ng
ur

us
an

ke

m
ah

ira
n

ko
m

un
ik

as
i

da
n

m
ed

ia
 d

ak
w

ah
 d

i
ba

w
ah

 s
el

ia
an

de

ng
an

 c
ek

ap
 d

an
 b

er
ke

sa
n

se
rt

a
m

en
ja

di
 q

ud
w

ah

ha
sa

na
h

ke
pa

da
 si

be
r u

m
m

ah
.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

185

Komponen Kompetensi Fungsian
Kategori Khusus
Bidang Teras Perundangan Islam
Definisi Kompetensi Kebolehupayaan membantu merancang, mengurus, membangun,

memastikan keberhasilan dan menilai program berkaitan pemahaman
Perlembagaan Persekutuan, Peraturan Majlis Kebangsaan Hal Ehwal
Islam (MKI), Pemahaman Undang-undang Tubuh Negeri dan Pemahaman
Undang-undang Syariah. Kebolehupayaan membantu untuk merancang,
mengurus, menyelaras, menyusuli dan melaksanakan perundingan
dengan negeri-negeri bagi tujuan penyelarasan penyeragaman dan
penyelarasan Undang-undang Syarak. Kebolehupayaan membantu
melaksanakan peranan yang dinyatakan dalam Undang-undang Syariah
di negeri  bagi memenuhi fungsi Hal Ehwal Islam. Kebolehupayaan
membantu melaksanakan risikan undang-undang bagi penguatkuasaan
Undang-undang Syariah.

Nama Kompetensi 1. Pemahaman Punca Kuasa Perundangan Hal Ehwal Islam
2. Kemahiran Penyediaan Deraf Undang-undang Utama dan Subsidiari
3. Pengurusan Perundingan Dengan Negeri-Negeri
4. Kemahiran Risikan Undang-Undang
5. Kemahiran Pengendalian Kes
6. Asas Pendakwaan Syariah
7. Pentadbiran Akta 303 (Pengurusan Perkahwinan Islam)

Bahagian JAKIM yang
berkaitan bidang
teras ini

1.   Bahagian Undang-Undang
(BUU)

2.   Bahagian Penyelarasan
Penguatkuasaan dan
Pendakwaan Syariah (BPPPS)

3.   Bahagian Keluarga, Sosial dan
Komuniti (KSK)

4.  Bahagian Penyelidikan
5.  Kader JAKIM

Rujukan dokumen TRM JAKIM
mengikut fungsian penempatan

Bidang Teras 9: Perundangan Islam
KA

M
U

S
KO

M
PE

TE
N

SI
 JA

KI
M

186

Ko
m

pe
te

ns
i 1

: P
em

ah
am

an
 P

un
ca

 K
ua

sa
 Pe

ru
nd

an
ga

n
Ha

l E
hw

al
 Is

la
m

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

m
ah

am
an

 P
un

ca
 K

ua
sa

 P
er

un
da

ng
an

 H
al

 E
hw

al
 Is

la
m

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
be

rk
ai

ta
n

BU
U

, B
PP

PS

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

As
as

Be
rk

eb
ol

eh
an

Ce
ka

p

•
 M

em
pu

ny
ai

 p
en

ge
ta

hu
an

 d
an

 k
ef

ah
am

an
 t

er
ha

da
p

ka
nd

un
ga

n
ya

ng
 te

rd
ap

at
 d

al
am

:

-
 Pe

rle
m

ba
ga

an
 P

er
se

ku
tu

an

-
 Pe

ra
tu

ra
n

M
aj

lis
 K

eb
an

gs
aa

n
Ha

l E
hw

al
 Is

la
m

 (M
KI

)

-
 U

nd
an

g-
un

da
ng

 tu
bu

h
ne

ge
ri

-

 U
nd

an
g-

un
da

ng
 S

ya
ria

h
ya

ng
 se

da
ng

 b
er

ku
at

ku
as

a

•
 M

em
ba

nt
u

m
en

ge
na

l
pa

sti

be
nt

uk

pr
og

ra
m

da

n
ak

tiv
iti

 b
er

ka
ita

n
pe

ru
nt

uk
an

 u
nd

an
g-

un
da

ng
 y

an
g

se
di

a
ad

a.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
en

gk
at

eg
or

ik
an

Pe

rk
ar

a
da

la
m

Pe

rle
m

ba
ga

an
 P

er
se

ku
tu

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
de

ng
an

bi

da
ng

 k
ua

sa
 P

er
se

ku
tu

an
 d

an
 N

eg
er

i.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

en
gk

la
sifi

ka
sik

an
 p

er
un

tu
ka

n
ya

ng

be
rk

ai
ta

n
Is

la
m

da

la
m

Pe

rle
m

ba
ga

an

Pe
rs

ek
ut

ua
n.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

en
gk

at
eg

or
ik

an
 p

er
un

tu
ka

n
da

la
m

 U
nd

an
g-

un
da

ng
 T

ub
uh

 N
eg

er
i

da
n

U
nd

an
g-

un
da

ng
 S

ya
ria

h
da

ri
as

pe
k

pe
rs

am
aa

n
da

n
pe

rb
ez

aa
n.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

en
ye

di
ak

an

m
at

rik

de
ra

f
un

da
ng

-u
nd

an
g

/ k
ae

da
h

/ g
ar

is
pa

nd
ua

n.

•
 Be

rk
em

am
pu

an
 m

em
ba

nt
u

da
n

m
en

ga
na

lis
is

pu
nc

a
ku

as
a

da
la

m

Pe
rle

m
ba

ga
an

Pe

rs
ek

ut
ua

n
un

tu
k

pe
ny

ed
ia

an
 k

er
ta

s d
an

 p
en

gh
uj

ah
an

.

•
 Be

rk
em

am
pu

an
 m

em
ba

nt
u

m
en

ga
na

lis
is

pe
ru

nt
uk

an

da
la

m

U
nd

an
g-

un
da

ng

Tu
bu

h
N

eg
er

i
un

tu
k

pe
ny

ed
ia

an
 k

er
ta

s d
an

 p
en

gh
uj

ah
an

.

•
 Be

rk
em

am
pu

an
 m

em
ba

nt
u

m
en

ta
db

ir,
 m

en
gu

as
ai

da

n
m

en
ga

na
lis

is
pe

ru
nt

uk
an

 d
al

am
 U

nd
an

g-
un

da
ng

Sy

ar
ia

h
ya

ng
 s

er
ag

am
 d

an
 s

el
ar

as
 u

nt
uk

 c
ad

an
ga

n
pe

na
m

ba
hb

ai
ka

n
da

n
sy

or
.

•
 Be

rk
em

am
pu

an
 m

em
ba

nt
u

m
en

ye
di

ak
an

 j
aw

ap
an

se

ge
ra

ke

tik
a

se
si

pe
m

be
nt

an
ga

n
Ra

ng

U
nd

an
g-

un
da

ng
 (R

U
U

) d
i P

ar
lim

en
.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

187

Ko
m

pe
te

ns
i 2

: K
em

ah
ira

n
Pe

ny
ed

ia
an

 D
er

af
 U

nd
an

g-
un

da
ng

 U
ta

m
a d

an
 Su

bs
id

ia
ri

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Ke

m
ah

ira
n

Pe
ny

ed
ia

an
 D

er
af

 U
nd

an
g-

un
da

ng
 U

ta
m

a
da

n
Su

bs
id

ia
ri

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
be

rk
ai

ta
n

BU
U

, B
PP

PS

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

As
as

Be
rk

eb
ol

eh
an

Ce
ka

p

•
 M

em
pu

ny
ai

 p
en

ge
ta

hu
an

 d
an

 k
ef

ah
am

an
 t

er
ha

da
p

pe
ny

ed
ia

an

de
ra

f
un

da
ng

-u
nd

an
g

ut
am

a
da

n
su

bs
id

ia
ri.

•
 M

em
ah

am
i

un
da

ng
-u

nd
an

g
ut

am
a/

su
bs

id
ia

ri
se

di
a

ad
a

ya
ng

 h
en

da
k

di
bu

at
 p

in
da

an
 s

er
ta

 j
us

tifi
ka

si
ke

pa
da

 p
in

da
an

.

•
 M

em
ah

am
i k

er
ta

s k
on

se
p

ba
gi

 d
er

af
 u

nd
an

g-
un

da
ng

/
su

bs
id

ia
ri

ya
ng

 b
ah

ar
u.

•
 M

em
ah

am
i P

er
le

m
ba

ga
an

 P
er

se
ku

tu
an

 d
an

 U
nd

an
g-

U
nd

an
g

ya
ng

 b
er

ka
ita

n
ba

gi
 p

en
ye

di
aa

n
de

ra
f.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

en
gu

ru
s

da
n

m
er

an
gk

a
pe

ny
ed

ia
an

m

at
rik

un

da
ng

-u
nd

an
g

ya
ng

he

nd
ak

di

pi
nd

a
da

n
di

gu
ba

l.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

en
ye

di
ak

an
 d

er
af

 u
nd

an
g-

un
da

ng
/s

ub
sid

ia
ri

ya
ng

he

nd
ak

ba

ha
ru

/d
ip

in
da

be

ra
sa

sk
an

 m
at

rik
 u

nd
an

g-
un

da
ng

 se
di

a
ad

a.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

en
ye

di
ak

an
 k

er
ta

s
ca

da
ng

an

ba
gi

 u
nd

an
g-

un
da

ng
 u

ta
m

a/
su

bs
id

ia
ri

ya
ng

 h
en

da
k

di
pi

nd
a

da
n

un
da

ng
-u

nd
an

g
ut

am
a/

su
bs

id
ia

ri
ya

ng

ba
ha

ru
.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
em

ba
nt

u
m

en
ye

m
ak

da

n
m

en
ge

m
as

ki
ni

 d
er

af
 u

nd
an

g
se

rt
a

m
en

ye
m

ak
 K

er
ta

s
Ca

da
ng

an

Pe
m

be
nt

an
ga

n
De

ra
f

U
nd

an
g-

un
da

ng

U
ta

m
a

da
n

Su
bs

id
ia

ri

•
 Be

rk
em

am
pu

an
 m

em
ba

nt
u

m
en

gu
as

ai
, m

en
ga

na
lis

is
da

n
m

em
bu

at
 p

en
am

ba
hb

ai
ka

n
ke

 a
ta

s
de

ra
f

aw
al

da

n
de

ra
f y

an
g t

el
ah

 d
ik

em
as

ki
ni

 b
ag

i u
nd

an
g-

un
da

ng

ut
am

a/
su

bs
id

ia
ri

se
di

a
ad

a
ya

ng
 h

en
da

k
di

pi
nd

a.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
em

ba
nt

u
m

en
ge

na
l

pa
sti

da

n
m

em
bu

at
 p

en
am

ba
hb

ai
ka

n
ke

 a
ta

s
de

ra
f

aw
al

 d
an

de

ra
f

ya
ng

 t
el

ah
 d

ik
em

as
ki

ni
 b

ag
i

un
da

ng
-u

nd
an

g
ut

am
a/

su
bs

id
ia

ri
/ u

nd
an

g-
un

da
ng

 b
ah

ar
u.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

188

Ko
m

pe
te

ns
i 3

: P
en

gu
ru

sa
n

Pe
ru

nd
in

ga
n

De
ng

an
 N

eg
er

i-N
eg

er
i

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

ng
ur

us
an

 P
er

un
di

ng
an

 D
en

ga
n

N
eg

er
i-N

eg
er

i
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
BU

U
, B

PP
PS

, K
SK

, K
ad

er
 JA

KI
M

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

As
as

Be
rk

eb
ol

eh
an

Ce
ka

p

•
 M

en
ge

ta
hu

i
da

n
m

em
ah

am
i

m
ek

an
ism

e
un

tu
k

m
er

un
di

ng
i n

eg
er

i-n
eg

er
i m

el
al

ui
 p

ro
gr

am
 y

an
g

ak
an

di

la
ks

an
ak

an
 se

pe
rti

:

-
 Ta

kl
im

at
 u

nd
an

g-
un

da
ng

,

-
 M

aj
lis

 d
ia

lo
g

un
da

ng
-u

nd
an

g,

-

 Pe
rs

id
an

ga
n

Pe
nd

aft
ar

 M
ua

lla
f S

e-
 M

al
ay

sia

-
 Pe

rs
id

an
ga

n
Ke

tu
a

Pe
nd

aft
ar

 N
ik

ah
 C

er
ai

 R
uj

uk

(N
CR

)

-
 Pe

rs
id

an
ga

n
U

nd
an

g-
un

da
ng

 S
ya

ra
k

da
n

Si
vi

l b
ag

i
tu

ju
an

 p
en

ye
ra

ga
m

an
 d

an
 p

en
ye

la
ra

sa
n.

-

 Pe
rs

id
an

ga
n

Ke
tu

a
Pe

ng
ua

tk
ua

sa
 A

ga
m

a
da

n
Ke

tu
a

Pe
nd

ak
w

a
Sy

ar
ie

 S
el

ur
uh

 M
al

ay
sia

-

 Pe
rs

id
an

ga
n

Ke
tu

a
Ja

ba
ta

n
(P

KJ
)

-

 M
es

yu
ar

at
 M

aj
lis

 K
eb

an
gs

aa
n

Ha
l E

hw
al

 Is
la

m
 (M

KI
)

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

en
gu

ru
s,

 m
en

ye
la

ra
s

da
n

m
el

ak
sa

na
ka

n
pe

ru
nd

in
ga

n
ba

gi
 tu

ju
an

 p
en

ye
ra

ga
m

an

da
n

pe
ny

el
ar

as
an

 U
nd

an
g-

un
da

ng
 S

ya
ra

k.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

en
gu

m
pu

l
da

n
m

en
ye

la
ra

s
m

ak
lu

m
ba

la
s

te
nt

an
g

ca
da

ng
an

 p
en

ye
ra

ga
m

an
 d

an

pe
ny

el
ar

as
an

 u
nd

an
g-

un
da

ng
.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

en
ye

la
ra

s
m

ak
lu

m
ba

la
s

te
nt

an
g

ca
da

ng
an

 p
in

da
an

 b
er

ka
ita

n
U

nd
an

g-
un

da
ng

Ke

lu
ar

ga
 Is

la
m

 d
an

 A
kt

a
Pe

nt
ad

bi
ra

n.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

en
ye

di
ak

an
 la

po
ra

n
an

al
isi

s
da

rip
ad

a
m

ak
lu

m
ba

la
s

ya
ng

di

pe
ro

le
hi

da

rip
ad

a
ne

ge
ri-

ne
ge

ri.

•
Be

rk
em

am
pu

an
 m

em
ba

nt
u

m
en

gk
aj

i
da

n
m

en
ila

i
la

po
ra

n
m

ak
lu

m
ba

la
s t

en
ta

ng
 c

ad
an

ga
n

pe
ny

er
ag

am
an

da

n
pe

ny
el

ar
as

an
 u

nd
an

g-
un

da
ng

.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
em

ba
nt

u
m

en
ga

na
lis

is
la

po
ra

n
da

rip
ad

a
m

ak
lu

m
ba

la
s

ya
ng

di

pe
ro

le
hi

da

rip
ad

a
ne

ge
ri-

ne
ge

ri
da

n
m

em
bu

at

ru
m

us
an

st

at
us

pe

ny
el

ar
as

an
 d

an
 p

en
ye

ra
ga

m
an

.

•
 Be

rk
em

am
pu

an
 m

em
ba

nt
u

m
em

bu
at

 p
ra

se
m

ak
an

se

be
lu

m
 d

ip
an

ja
ng

ka
n

ke
pa

da
 p

en
gu

ru
sa

n
ya

ng
 le

bi
h

tin
gg

i b
ag

i ti
nd

ak
an

 se
la

nj
ut

ny
a.

•
 Be

rk
em

am
pu

an
 m

el
ak

sa
na

ka
n

tu
ga

s
ke

ur
us

eti
aa

n
be

rk
ai

ta
n

pe
ng

ur
us

an
 p

er
un

di
ng

an
 d

en
ga

n
ne

ge
ri-

ne
ge

ri

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

189

Ko
m

pe
te

ns
i 4

: K
em

ah
ira

n
Ri

sik
an

 U
nd

an
g-

Un
da

ng

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Ke

m
ah

ira
n

Ri
si

ka
n

U
nd

an
g-

U
nd

an
g

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
be

rk
ai

ta
n

BP
PP

S,
 B

ah
ag

ia
n

Pe
ny

el
id

ik
an

, K
ad

er
 JA

KI
M

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

As
as

Be
rk

eb
ol

eh
an

Ce
ka

p

•
 M

em
pu

ny
ai

 p
en

ge
ta

hu
an

 d
an

 k
ef

ah
am

an
 b

er
ka

ita
n

as
as

 ri
sik

an
 sy

ar
ia

h.

•
 M

en
ge

ta
hu

i
un

da
ng

-u
nd

an
g

da
n

pr
os

ed
ur

da

la
m

ris

ik
an

 sy
ar

ia
h.

•
M

en
ge

ta
hu

i:

-
 Pe

rb
ez

aa
n

ris
ik

an
 d

en
ga

n
m

ak
lu

m
at

.

-
 Te

kn
ik

-te
kn

ik
 ri

sik
an

 y
an

g
be

rk
es

an
.

-

 Su
m

be
r-s

um
be

r r
isi

ka
n.

-

 Ka
ed

ah
 d

al
am

 m
en

da
pa

tk
an

 s
um

be
r

te
rt

ut
up

 d
an

su

m
be

r l
ai

n.

-
 M

en
ge

na
l p

as
ti

ke
sa

hi
ha

n
da

n
ke

ab
sa

ha
n

su
m

be
r

ris
ik

an
.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
en

ge
na

l p
as

ti
te

kn
ik

-te
kn

ik
 r

isi
ka

n
ya

ng

be
rk

es
an

 d
an

 m
en

gu
m

pu
l m

ak
lu

m
at

 d
ar

ip
ad

a
la

po
ra

n
ris

ik
an

.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
da

la
m

 m
en

ga
na

lis
is

m
ak

lu
m

at

da
ri

as
pe

k
ke

sa
la

ha
n,

 ti
nd

ak
an

 y
an

g
di

am
bi

l,
bi

da
ng

ku

as
a

an
gg

ot
a

ris
ik

an
,

ke
le

ng
ka

pa
n,

 p
er

al
at

an
 d

an

la
in

-la
in

.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
da

la
m

m

er
an

ca
ng

da

n
m

en
ge

m
uk

ak
an

ca

da
ng

an

pr
oj

ek

ris
ik

an
/p

er
in

ta
h

ge
ra

ka
n.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
da

la
m

m

en
ye

di
ak

an

ke
rt

as

sia
sa

ta
n

da
n

la
po

ra
n

ke
s.

•
 Be

rk
em

am
pu

an
 m

en
ye

m
ak

 la
po

ra
n

ris
ik

an
.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
em

ba
nt

u
m

en
ye

m
ak

ke

rt
as

sia

sa
ta

n
da

n
la

po
ra

n
ke

s.

•
 Be

rk
em

am
pu

an
 m

em
ah

am
i d

an
 m

en
gu

as
ai

 p
ro

se
du

r
sia

sa
ta

n
se

be
lu

m
 ta

ng
ka

pa
n

da
n

op
er

as
i s

ia
sa

ta
n.

•
 Be

rk
em

am
pu

an
 m

em
ah

am
i d

an
 m

en
gu

as
ai

 p
ro

se
du

r
pe

m
er

ik
sa

an
 te

m
pa

t k
ej

ad
ia

n
se

m
as

a
ris

ik
an

.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

190

Ko
m

pe
te

ns
i 5

: K
em

ah
ira

n
Pe

ng
en

da
lia

n
Ke

s

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Ke

m
ah

ira
n

Pe
ng

en
da

lia
n

Ke
s

Ba
ha

gi
an

 y
an

g
be

rk
ai

ta
n

BP
PP

S,
 B

ah
ag

ia
n

Pe
ny

el
id

ik
an

, K
ad

er
 JA

KI
M

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

As
as

Be
rk

eb
ol

eh
an

Ce
ka

p

•
 M

en
ge

ta
hu

i a
sa

s S
O

P
pe

ng
en

da
lia

n
ke

s.

•
 M

en
ge

ta
hu

i A
kt

a
da

n
En

ak
m

en
 y

an
g

be
rk

ua
tk

ua
sa

 d
i

M
al

ay
sia

.

•
 M

en
ge

ta
hu

i a
la

sa
n-

al
as

an
 p

en
gh

ak
im

an
 k

es
.

•
 M

en
ge

na
lp

as
ti

ke
ab

sa
ha

n
ke

s s
eb

el
um

 d
ik

en
da

lik
an

.

•
 M

en
gi

ku
ti

pe
rk

em
ba

ng
an

 s
em

as
a

ke
s-

ke
s

sy
ar

ia
h

di

se
lu

ru
h

M
al

ay
sia

.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ah
am

i
 s

em
ua

 A
kt

a
da

n
En

ak
m

en

be
rk

ai
ta

n
 y

an
g

be
rk

ua
tk

ua
sa

 d
i M

al
ay

sia
.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
en

gu
m

pu
l

da
n

m
en

da
pa

tk
an

 d
at

a
ke

s
sy

ar
ia

h
di

 n
eg

er
i b

ag
i t

uj
ua

n
ka

jia
n

ke
s

ba
gi

 m
el

ih
at

ke

ku
ra

ng
an

da

la
m

pe

la
ks

an
aa

n
U

nd
an

g-
un

da
ng

Sy

ar
ia

h.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

en
ga

m
bi

l m
ak

lu
m

 k
es

 y
an

g
be

rja
la

n
da

n
m

em
bu

at
 la

po
ra

n.

•
 Be

rk
em

am
pu

an
 m

em
ba

nt
u

m
en

ga
na

lis
is

la
po

ra
n

ke
s

da
n

m
en

ca
da

ng
ka

n
pe

na
m

ba
hb

ai
ka

n
at

au
 p

in
da

an

ba
gi

 tu
ju

an
 p

en
ye

la
ra

sa
n.

•
 Be

rk
em

am
pu

an
 m

em
ba

nt
u

m
em

bu
at

 p
en

ye
la

ra
sa

n
de

ng
an

ag

en
si

ya
ng

be

rk
ai

ta
n

ba
gi

tu

ju
an

pe

na
m

ba
hb

ai
ka

n
be

rd
as

ar
ka

n
la

po
ra

n
ke

s s
ya

ria
h.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
em

ba
nt

u
m

em
be

ri
bi

m
bi

ng
an

da

la
m

 ke
s-

ke
s s

ya
ria

h
pr

ofi
l ti

ng
gi

 m
en

gi
ku

t S
O

P
ya

ng

te
la

h
di

te
ta

pk
an

.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
em

ba
nt

u
m

em
ba

ng
un

ka
n

SO
P

se
ki

ra
ny

a
ad

a
ke

s
be

rb
an

gk
it

ba
gi

tu

ju
an

pe

na
m

ba
hb

ai
ka

n.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

191

Ko
m

pe
te

ns
i 6

: A
sa

s P
en

da
kw

aa
n

Sy
ar

ia
h

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
As

as
 P

en
da

kw
aa

n
Sy

ar
ia

h
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
BP

PP
S,

 B
ah

ag
ia

n
Pe

ny
el

id
ik

an
, K

ad
er

 JA
KI

M

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

As
as

Be
rk

eb
ol

eh
an

Ce
ka

p

•
 M

em
pu

ny
ai

ke

fa
ha

m
an

m

en
ge

na
i

ke
du

du
ka

n
pe

ru
nt

uk
an

 u
nd

an
g-

un
da

ng
 b

er
tu

lis
 d

al
am

 b
id

an
g

tu
ga

s p
en

da
kw

a
sy

ar
ie

.

•
 M

em
pu

ny
ai

ke

fa
ha

m
an

be

rk
ai

ta
n

pr
in

sip

hu
ku

m

sy
ar

ak
 d

al
am

 p
ro

se
s p

en
da

kw
aa

n.

•
 M

em
pu

ny
ai

 p
en

ge
ta

hu
an

 te
nt

an
g p

er
at

ur
an

 p
ek

el
ili

ng

da
n

ka
ed

ah
 d

al
am

 b
id

an
g

pe
nd

ak
w

aa
n

sy
ar

ia
h.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ah
am

i
da

n
m

en
gu

as
ai

pr

os
ed

ur

pe
nd

ak
w

aa
n

sy
ar

ia
h.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ah
am

i E
na

km
en

 d
an

 A
kt

a
be

rk
ai

ta
n

pr
os

ed
ur

 p
en

da
kw

aa
n

sy
ar

ia
h

di
 s

em
ua

 n
eg

er
i

di

M
al

ay
sia

.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
da

la
m

m

en
ga

na
lis

is
isu

-is
u

da
n

m
en

ge
m

uk
ak

an
 c

ad
an

ga
n

ba
gi

 m
en

in
gk

at
ka

n
ke

ce
ka

pa
n

da
la

m
 p

en
da

kw
aa

n.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

en
gu

m
pu

l
da

n
m

en
ye

la
ra

s
m

ak
lu

m
ba

la
s

te
nt

an
g

ca
da

ng
an

 p
en

ye
ra

ga
m

an
 d

an

pe
ny

el
ar

as
an

 p
en

da
kw

aa
n.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
en

gu
as

ai

te
kn

ik
-te

kn
ik

pe

nd
ak

w
aa

n
sy

ar
ia

h.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
em

ba
nt

u
m

en
ye

m
ak

la

po
ra

n
pe

nd
ak

w
aa

n.

•
 Be

rk
em

am
pu

an
 m

en
gu

as
ai

 p
ro

se
du

r
pe

nd
ak

w
aa

n
se

be
lu

m
 p

ro
sid

in
g

ke
s b

er
ja

la
n.

•
 Be

rk
em

am
pu

an
 m

em
ba

nt
u

m
em

pe
ra

ku
ka

n
un

tu
k

tin
da

ka
n

se
la

nj
ut

ny
a

(p
en

da
kw

aa
n)

.

•
 Be

rk
em

am
pu

an
 m

em
ba

nt
u

m
en

ta
db

ir,
 m

en
gu

as
ai

da

n
m

en
ga

na
lis

is
pe

ru
nt

uk
an

 d
al

am
 p

en
da

kw
aa

n
da

n
U

nd
an

g-
un

da
ng

Sy

ar
ia

h
ya

ng

se
ra

ga
m

da

n
se

la
ra

s u
nt

uk
 c

ad
an

ga
n

pe
na

m
ba

hb
ai

ka
n

da
n

sy
or

.

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

192

Ko
m

pe
te

ns
i 7

: P
en

ta
db

ira
n

Ak
ta

 30
3 (

Pe
ng

ur
us

an
 Pe

rk
ah

w
in

an
 Is

la
m

)

Ko
m

po
ne

n
Ko

m
pe

te
ns

i
Fu

ng
si

an
Ka

te
go

ri
Kh

us
us

N
am

a
Ko

m
pe

te
ns

i
Pe

nt
ad

bi
ra

n
Ak

ta
 3

03
 (P

en
gu

ru
sa

n
Pe

rk
ah

w
in

an
 Is

la
m

)
Ba

ha
gi

an
 y

an
g

be
rk

ai
ta

n
BU

U
, B

PP
PS

, K
SK

, K
ad

er
 JA

KI
M

Ta
ha

p
Ke

ce
ka

pa
n

Ko
m

pe
te

ns
i

As
as

Be
rk

eb
ol

eh
an

Ce
ka

p

•
 M

em
pu

ny
ai

 p
en

ge
ta

hu
an

 d
an

 k
ef

ah
am

an
 b

er
ka

ita
n

pe
ng

ur
us

an
 P

er
ka

hw
in

an
 Is

la
m

.

•
 M

em
ah

am
i

Ak
ta

30

3
be

rk
ai

ta
n

pe
rk

ah
w

in
an

,
pe

rc
er

ai
an

 d
an

 ru
ju

k

-
 Ba

ha
gi

an
 2

 ,3
, 4

, 5
 6

,7
, 8

 d
an

 9
 A

kt
a

U
nd

an
g-

un
da

ng

Ke
lu

ar
ga

 Is
la

m

•
 M

em
ah

am
i

pr
a

sy
ar

at

un
tu

k
m

el
ak

sa
na

ka
n

ak
ad

ni

ka
h.

•
 M

en
ge

ta
hu

i
sis

te
m

on

lin
e

da
fta

r
da

la
m

Si

st
em

Pe

ng
ur

us
an

 P
er

ka
hw

in
an

 Is
la

m
 M

al
ay

sia
 (S

PP
IM

).

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
da

la
m

m

en
ta

db
ir

un
da

ng
-

un
da

ng

ke
lu

ar
ga

Is

la
m

da

la
m

pe

ng
ur

us
an

pe

rk
ah

w
in

an
, p

er
ce

ra
ia

n
da

n
ru

ju
k.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

em
bu

at

pe
m

an
ta

ua
n

ke

at
as

 s
ya

rik
at

-s
ya

rik
at

 y
an

g
m

el
ak

sa
na

ka
n

ku
rs

us
 p

ra

pe
rk

ah
w

in
an

 Is
la

m
.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

en
ge

nd
al

ik
an

ke

s-
ke

s
ru

m
ah

ta
ng

ga
.

•
 Ke

bo
le

ha
n

m
em

ba
nt

u
m

el
ak

sa
na

ka
n

pe
ny

el
ar

as
an

 k
e

pe
rin

gk
at

 d
ae

ra
h/

 n
eg

er
i.

•
 Be

rk
em

am
pu

an
 m

en
gu

as
ai

 p
er

un
tu

ka
n

Ak
ta

 3
03

.

•
 Be

rk
em

am
pu

an
 m

em
ba

nt
u

m
en

ca
da

ng
ka

n
pi

nd
aa

n
da

la
m

 p
er

un
tu

ka
n

 U
nd

an
g-

un
da

ng
 K

el
ua

rg
a

Is
la

m

ba
gi

 tu
ju

an
 p

en
am

ba
hb

ai
ka

n.

•
 Be

rk
em

am
pu

an

m
em

ba
nt

u
m

en
ye

m
ak

la

po
ra

n
be

rk
ai

ta
n

U
nd

an
g-

un
da

ng
 K

el
ua

rg
a

Is
la

m
.

•
 Be

rk
em

am
pu

an
 m

em
ba

nt
u

m
em

bu
at

 p
er

m
oh

on
an

se

m
ak

an
 k

es
.

•
 Be

rk
em

am
pu

an
 m

em
ah

am
i

da
n

m
en

gu
sa

i
sis

te
m

on

lin
e

da
fta

r
da

la
m

Si

st
em

Pe

ng
ur

us
an

Is

la
m

M

al
ay

sia
 (S

PP
IM

).

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

193

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

194

KOMPETENSI FUNGSIAN
PENEMPATAN

KUMPULAN PENGURUSAN & PROFESIONAL DAN
KUMPULAN PELAKSANA

(MENGIKUT SEKTOR)

Institut Latihan Islam Malaysia (ILIM)

Bahagian Undang-undang (BUU)

Komponen Kompetensi Fungsian
Kategori Penempatan
Bahagian Institut Latihan Islam Malaysia (ILIM)
Gred Kumpulan Pengurusan dan Profesional dan Kumpulan Pelaksana
Senarai Kompetensi
Utama:

• Perundingan Latihan
• Pengurusan Program
• Pengurusan Latihan Islam (Institusi Latihan)
• Penyelidikan Latihan
• Pengurusan Pendidikan
• Pembangunan Modul
• Pelaksanaan Dasar Latihan JAKIM bagi PHEI (TRM)
• Penyelarasan Program Latihan PHEI
• Metodologi Latihan Islam
• Psikologi Latihan Islam
• Latihan Pengajar Kitab Turath
• Pengajian Kitab Turath

Komponen Kompetensi Fungsian
Kategori Penempatan
Bahagian Undang-undang
Gred Kumpulan Pengurusan dan Profesional dan Kumpulan Pelaksana
Senarai Kompetensi
Utama:

• Pemahaman Punca Kuasa Perundangan Hal Ehwal Islam
• Kemahiran Penyediaan Deraf Undang-Undang Utama dan Subsidiari
• Pengurusan Perundingan Dengan Negeri-Negeri
• Kemahiran Risikan Undang-Undang
• Kemahiran Pengendalian Kes
• Asas Pendakwaan Syariah
• Pentadbiran Akta 303 (Pengurusan Perkahwinan Islam)

Sektor Ketua Pengarah
KA

M
U

S
KO

M
PE

TE
N

SI
 JA

KI
M

196

Darul Quran (DQ)

Institut Kemahiran Islam Malaysia Sarawak (IKMAS)

Komponen Kompetensi Fungsian
Kategori Penempatan
Bahagian Darul Quran (DQ)
Gred Kumpulan Pengurusan dan Profesional dan Kumpulan Pelaksana
Senarai Kompetensi
Utama:

• Pengurusan Pendidikan Islam (Kepimpinan)
• Pengurusan Pendidikan Islam (Akademik)
• Metodologi Pendidikan Islam
• Psikologi Pendidikan Islam
• Pendidikan Tahfiz dan Qiraat
• Pengajian Kitab Turath
• Metodologi Latihan Islam
• Psikologi Latihan Islam
• Latihan Pengajar Tahfiz dan Qiraat
• Latihan Pengajar Kitab Turath

Komponen Kompetensi Fungsian
Kategori Penempatan
Bahagian Institut Kemahiran Islam Malaysia Sarawak (IKMAS)
Gred Kumpulan Pengurusan dan Profesional dan Kumpulan Pelaksana
Senarai Kompetensi
Utama:

• Pengurusan Pendidikan Islam (Kepimpinan)
• Pengurusan Pendidikan Islam (Akademik)
• Metodologi Pendidikan Islam
• Psikologi Pendidikan Islam
• Pendidikan Tahfiz dan Qiraat
• Pengajian Kitab Turath
• Pengurusan Latihan Islam (Institusi Latihan)
• Metodologi Latihan Islam
• Psikologi Latihan Islam
• Latihan Pengajar Tahfiz dan Qiraat
• Latihan Pengajar Kitab Turath

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

197

Institut Pengajian Islam dan Dakwah Sabah (IPDAS)

Unit Komunikasi Korporat (UKK)

Unit Integriti

Komponen Kompetensi Fungsian
Kategori Penempatan
Bahagian Institut Pengajian Islam dan Dakwah Sabah (IPDAS)
Gred Kumpulan Pengurusan dan Profesional dan Kumpulan Pelaksana
Senarai Kompetensi
Utama:

• Pengurusan Pendidikan Islam (Kepimpinan)
• Pengurusan Pendidikan Islam (Akademik)
• Metodologi Pendidikan Islam
• Psikologi Pendidikan Islam
• Pengajian Kitab Turath
• Pengurusan Latihan Islam (Institusi Latihan)
• Metodologi Latihan Islam
• Psikologi Latihan Islam
• Latihan Pengajar Kitab Turath

Komponen Kompetensi Fungsian
Kategori Penempatan
Bahagian Unit Komunikasi Korporat (UKK)
Gred Kumpulan Pengurusan dan Profesional dan Kumpulan Pelaksana
Senarai Kompetensi
Utama:

• Pengurusan Hal Ehwal Korporat dan Media
• Pengurusan Komunikasi Strategik
• Pengurusan Pelanggan dan Aduan
• Pengurusan Berita, Bahan Kreatif dan Pentadbiran

Komponen Kompetensi Fungsian
Kategori Penempatan
Bahagian Unit Integriti
Gred Kumpulan Pengurusan dan Profesional dan Kumpulan Pelaksana
Senarai Kompetensi
Utama:

• Pengurusan Aduan
• Tadbir Urus dan Akauntabiliti
• Pengesanan dan Pengesahan Aduan
• Pematuhan Integriti dan Akauntabiliti
• Pengukuhan Integriti

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

198

Bahagian Dasar Kemajuan Islam (BDKI)

Bahagian Penyelarasan Penguatkuasaan dan Pendakwaan Syariah (BPPPS)

Komponen Kompetensi Fungsian
Kategori Penempatan
Bahagian Dasar Kemajuan Islam
Gred Kumpulan Pengurusan dan Profesional dan Kumpulan Pelaksana
Senarai Kompetensi
Utama:

•  Penggubal, Penyelaras dan Pemantapan Dasar Hal Ehwal Islam
Peringkat Nasional

•  Sekretariat Mesyuarat Utama MKI, LEPAI dan Jawatankuasa-
jawatankuasa di Bawah Kedua-duanya

Komponen Kompetensi Fungsian
Kategori Penempatan
Bahagian Penyelarasan Penguatkuasaan dan Pendakwaan Syariah
Gred Kumpulan Pengurusan dan Profesional dan Kumpulan Pelaksana
Senarai Kompetensi
Utama:

• Penyelarasan Tindakan Penguatkuasaan dan Pendakwaan Syariah
• Penyelarasan Mekanisme Penguatkuasaan dan Pendakwaan Syariah
•  Penyelarasan Enakmen/Akta Penguatkuasaan dan Pendakwaah

Syariah

Sektor Dasar

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

199

Bahagian Penyelidikan

Bahagian Keurusetiaan dan Hubungan Luar (BKHL)

Komponen Kompetensi Fungsian
Kategori Penempatan
Bahagian Penyelidikan
Gred Kumpulan Pengurusan dan Profesional dan Kumpulan Pelaksana
Senarai Kompetensi
Utama:

• Metodologi Penyelidikan Hukum dan Strategik
• Pengurusan Fatwa
• Kemahiran Falak Syarie
• Semakan dan Tapisan
• Pemantapan Akidah Ahli Sunnah Wal Jamaah (ASWJ)
• Pengetahuan dan Pemantapan Tasawuf
• Pengetahuan dan Kemahiran Perbandingan Agama
• Kefahaman Aliran Pemikiran dan Firqah
• Pemantauan Ajaran Sesat
• Penyelidikan Ideologi Semasa
• Kajian dan Penyelidikan Kewangan Islam
•  Penulisan dan Penyediaan/ Penggubalan Laporan/ Dokumen/ Garis

Panduan/ Kertas kerja Standard/ Modul/ Manual/ Kaedah
•  Khidmat Nasihat/ Perundingan/ Rujukan Kepakaran berkaitan

Kewangan Islam

Komponen Kompetensi Fungsian
Kategori Penempatan
Bahagian Keurusetiaan dan Hubungan Luar
Gred Kumpulan Pengurusan dan Profesional dan Kumpulan Pelaksana
Senarai Kompetensi
Utama:

•  Penyelarasan Mengenai Perkara Berkaitan PHEI Melibatkan:
 - Urus Setia Kepada Badan Penyelarasan Hal Ehwal Islam di Malaysia
 - Mesyuarat Majlis Raja-Raja
 - Persidangan Pengerusi Jawatankuasa Hal Ehwal Islam
 - Mesyuarat Majlis Perundingan Islam (MPI)
 -  Persidangan Ketua Jabatan / Majlis Agama Islam Negeri Seluruh

Malaysia (PKJ)
 -  Mesyuarat Jawatankuasa Penapisan Bahan Penerbitan Berunsur

Islam
 - Mesyuarat Panel-panel di Bawah Majlis Perundingan Islam
 - Persidangan MABIMS
 - Menyelaras Kunjungan/ Lawatan Delegasi Luar Negara
 - Penempatan Atase Agama
 - Memproses Sokongan Pas Lawatan Ikhtisas

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

200

Sekretariat Majlis Halal Malaysia (MHM)

Bahagian Maqasid Syariah

Komponen Kompetensi Fungsian
Kategori Penempatan
Bahagian Sekretariat Majlis Halal Malaysia (MHM)
Gred Kumpulan Pengurusan dan Profesional dan Kumpulan Pelaksana
Senarai Kompetensi
Utama:

• Pelaksanaan Dasar Pensijilan Halal
•  Pengurusan Dokumentasi dan Pengeluaran Pensijilan Halal Malaysia

dan Sistem MYeHALAL
• Profesionalisme Pegawai Pemeriksa (Auditor) Halal
•  Profesionalisme Pegawai Pemantauan dan Penguatkuasaan Pensijilan

Halal Malaysia.

Komponen Kompetensi Fungsian
Kategori Penempatan
Bahagian Maqasid Syariah
Gred Kumpulan Pengurusan dan Profesional dan Kumpulan Pelaksana
Senarai Kompetensi
Utama:

•  Penyelidikan Berkaitan Prinsip Maqasid Syariah Dalam Pelbagai Bidang
Pembangunan Negara Melalui Pelaksanaan Basic Research, Applied
Research dan Assessment Research

• Penyelidikan Berkaitan Konsep Patuh Syariah
•  Penyelidikan Berkaitan Sembilan (9) Nilai Inklusif Siyasah Syar’iyyah

Dalam Pelaksanaan Tadbir Urus Yang Efektif

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

201

Kader JAKIM

Komponen Kompetensi Fungsian
Kategori Penempatan
Kader-kader JAKIM
bagi Kementerian dan
Agensi:

• Istana Negara
• Polis Diraja Malaysia (PDRM)
•  Kementerian Pembangunan

Wanita, Keluarga dan
Masyarakat Malaysia (KPWKM)

•  Kementerian Kesihatan
Malaysia (KKM)

•  Kementerian Belia dan Sukan
(KBS)

•  Kementerian Pelancongan
(MOTAC)

•  Kementerian Pertahanan
(MINDEF)

• Kementerian Kewangan (MOF)
•  Kementerian Dalam Negeri

(KDN)
•  Agensi Antidadah Kebangsaan

(AADK)
•  Agensi Penguatkuasa Maritim

Malaysia (APMM)

•  Jabatan Kebajikan Masyarakat
(JKM)

• Jabatan Penjara Malaysia
•  Jabatan Mufti Wilayah

Persekutuan
•  Jabatan Wakaf, Zakat dan Haji

(JAWHAR)
•  Jabatan Agama Islam Wilayah

Persekutuan (JAWI)
•  Jabatan Agama Islam Negeri-

Negeri (JAIN) - Gunasama
• Jabatan Perdana Menteri
• dan lain-lain agensi

Gred Kumpulan Pengurusan dan Profesional dan Kumpulan Pelaksana

Senarai Kompetensi
Utama:

• Penyelarasan Berkaitan:
 -  Program Dakwah di Kementerian dan Agensi
 -  Program Pengimarahan Masjid di Kementerian dan Agensi
 -  Program-Program Penerapan Nilai-Nilai Islam
 -  Program Pembangunan Insan
 -  Program Hari Kebesaran Islam
• Pakar Rujuk atau Khidmat Nasihat Dalam Hal Ehwal Agama Islam
• Pelaksanaan Program Agama Islam di Kementerian/ Agensi/ Jabatan

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

202

Bahagian Dakwah

Bahagian Penyiaran

Bahagian Keluarga, Sosial dan Komuniti (KSK)

Komponen Kompetensi Fungsian
Kategori Penempatan
Bahagian Dakwah
Gred Kumpulan Pengurusan dan Profesional dan Kumpulan Pelaksana
Senarai Kompetensi
Utama:

•  Kemahiran Berkaitan Perancangan, Penyelarasan dan Pemantauan
Program Dakwah di Malaysia

•  Kemahiran Berkaitan Pengimarahan Masjid
•  Kemahiran Berkaitan Sains Dakwah
•  Kemahiran Pengumpulan Analisis dan Data
•  Pembinaan Sahsiah Daei dan Imam

Komponen Kompetensi Fungsian
Kategori Penempatan
Bahagian Penyiaran
Gred Kumpulan Pengurusan dan Profesional dan Kumpulan Pelaksana
Senarai Kompetensi
Utama:

• Penerbitan Rancangan Agama TV
• Penerbitan dan Penyiaran Rancangan Agama Radio
• Penerbitan Luar/Dalam Studio
• Penerbitan Siaran Langsung
• Liputan Untuk Berita TV
• Siaran Radio

Komponen Kompetensi Fungsian
Kategori Penempatan
Bahagian Keluarga, Sosial dan Komuniti
Gred Kumpulan Pengurusan dan Profesional dan Kumpulan Pelaksana
Senarai Kompetensi
Utama:

• Penyelarasan Berkaitan:
 - Pembentukan Dasar Keluarga dan Sosial Umat Islam di Malaysia
 - Pembentukan Institusi Keluarga dan Sosial
 - Pembinaan Sahsiah Komuniti Terpinggir
 - Pengurusan Urusan Nikah, Cerai dan Rujuk
 - Pengumpulan Data/ Maklumat Kekeluargaan, Sosial dan Komuniti
 -  Latihan Penceramah/ Fasilitator Kekeluargaan dan Sukarelawan

Komuniti Islam

Sektor Operasi

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

203

Bahagian Penerbitan

Bahagian Pendidikan

Bahagian Pengurusan Halal (BPH)

Komponen Kompetensi Fungsian
Kategori Penempatan
Bahagian Penerbitan
Gred Kumpulan Pengurusan dan Profesional dan Kumpulan Pelaksana
Senarai Kompetensi
Utama:

•  Penerbitan Bahan Bercetak Dalam Bentuk Buku, Majalah, Risalah,
Bahan Terbitan Percuma dan Sebagainya.

• Penyelarasan Percetakan Dalaman dan Luaran
• Pemasaran Bahan-Bahan Terbitan
• Khidmat Nasihat Penerbitan dan Percetakan
•  Pengurusan Perkhidmatan Perpustakaan Kakitangan JAKIM dan

Perpustakan Awam Islam

Komponen Kompetensi Fungsian
Kategori Penempatan
Bahagian Pendidikan
Gred Kumpulan Pengurusan dan Profesional dan Kumpulan Pelaksana
Senarai Kompetensi
Utama:

•  Penyelidikan Berkaitan Peningkatan Kualiti Pendidikan Islam
Dalam Aspek Pengurusan, Pentadbiran, Latihan, Pengajaran dan
Pemudahcaraan KAFA, Sekolah-Sekolah Agama Negeri dan Rakyat

•  Pengurusan dan Penyelarasan Berkaitan Penyediaan Garis Panduan,
Kurikulum, Penaziran Dan Pembayaran Imbuhan Bulanan Kepada
Guru dan Penyelia KAFA Serta Pengurusan Peperiksaan UPKK

•  Pengurusan Sekolah-Sekolah Agama Seluruh Negara Meliputi Sekolah
Agama Rakyat dan Sekolah Agama Negeri Termasuk Pendidikan
Rendah dan Menengah

Komponen Kompetensi Fungsian
Kategori Penempatan
Bahagian Bahagian Pengurusan Halal (BPH)
Gred Kumpulan Pengurusan dan Profesional dan Kumpulan Pelaksana
Senarai Kompetensi
Utama:

• Pelaksanaan Dasar Pensijilan Halal
•  Pengurusan Dokumentasi dan Pengeluaran Pensijilan Halal Malaysia

dan Sistem MYeHALAL
• Profesionalisme Pegawai Pemeriksa (Auditor) Halal
•  Profesionalisme Pegawai Pemantauan dan Penguatkuasaan Pensijilan

Halal Malaysia

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

204

Bahagian Pengurusan Maklumat

Bahagian Pengurusan Sumber Manusia (BPSM)

Komponen Kompetensi Fungsian
Kategori Penempatan
Bahagian Pengurusan Sumber Manusia
Gred Kumpulan Pengurusan dan Profesional dan Kumpulan Pelaksana
Senarai Kompetensi
Utama:

•  Pengurusan Berkaitan Perkhidmatan, Pembangunan Kerjaya,
Persaraan dan Kebajikan Pekerja

•  Pelaksanaan Urusan Latihan dan Peperiksaan Jabatan Merangkumi
Peperiksaan Perkhidmatan dan Peperiksaan Kenaikan Pangkat Secara
Lantikan

•  Pengawalan Tatatertib Pegawai
•  Pengurusan Maklumat Pegawai yang Berkhidmat di JAKIM (HRMIS)
•  Pengurusan Hal Ehwal Kebajikan dan Motivasi Bagi Pegawai dan

Kakitangan JAKIM

Komponen Kompetensi Fungsian
Kategori Penempatan
Bahagian Pengurusan Maklumat
Gred Kumpulan Pengurusan dan Profesional dan Kumpulan Pelaksana
Senarai Kompetensi
Utama:

• Pengurusan Strategik ICT
• Strategi Data dan Maklumat
• Pengurusan Keselamatan Maklumat
• Pengurusan Projek ICT
• Pengurusan Infrastruktur ICT
• Pembangunan Sistem

Sektor Pengurusan

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

205

Bahagian Kewangan

Bahagian Khidmat Pengurusan

Komponen Kompetensi Fungsian
Kategori Penempatan
Bahagian Kewangan
Gred Kumpulan Pengurusan dan Profesional dan Kumpulan Pelaksana
Senarai Kompetensi
Utama:

•  Pengurusan Berkaitan Peruntukan / Perbelanjaan Mengurus dan
Pembangunan

•  Pengurusan dan Pemantauan Projek-Projek Pembangunan,
Penyelenggaraan Premis-premis Jabatan

•  Pengurusan Maklumat Kewangan dan Perakaunan
•  Pengurusan Perolehan Jabatan
•  Pengurusan dan Pemantauan Kutipan Hasil dan Wang Amanah
•  Pengurusan Teguran Audit
•  Penaziran Pengurusan Kewangan dan Perakaunan PTJ/ Bahagian

Komponen Kompetensi Fungsian
Kategori Penempatan
Bahagian Khidmat Pengurusan
Gred Kumpulan Pengurusan dan Profesional dan Kumpulan Pelaksana
Senarai Kompetensi
Utama:

•  Pengurusan Berkaitan Registri
•  Pengurusan Kenderaan Merangkumi Perolehan, Sewaan, Tempahan,

Pengurusan Rekod, Penyelenggaraan, Kemalangan dan Saman
•  Prosedur Kawalan Keselamatan Premis, Pas Keselamatan Pegawai dan

Kawalan Lalu Lintas
•  Pengurusan Kemudahan Perkhidmatan Premis
•  Pengurusan dan Pelaksanaan Program Berkaitan Total Quality

Management (TQM) dan Kajian Kepuasan Pelanggan
•  Penyelarasan dan Keurusetiaan Mesyuarat Jabatan dan Perhimpunan

Bulanan
•  Pengurusan Khidmat Pelanggan

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

206

JAKIM Sabah

JAKIM Sarawak

Komponen Kompetensi Fungsian
Kategori Penempatan
Bahagian JAKIM Sabah
Gred Kumpulan Pengurusan dan Profesional dan Kumpulan Pelaksana
Senarai Kompetensi
Utama:

•  Penyelarasan Berkaitan Program Dakwah
•  Penyelidikan Berkaitan Peningkatan Kualiti Pendidikan dalam Aspek

Pengurusan, Pentadbiran Latihan, Pengajaran dan Pemudahcaraan
KAFA

•  Pengurusan dan Penyelarasan Berkaitan Penyediaan Garis Panduan,
Kurikulum, Penaziran dan Pembayaran Imbuhan  Bulanan kepada
Guru dan Penyelia KAFA

•  Pemantauan Ajaran Sesat
•  Penyelidikan, Pemantauan dan Penguatkuasaan Bersama Pihak

Berkuasa Agama Negeri Berkaitan Akidah Ahli Sunnah Wal Jamaah
(ASWJ)

Komponen Kompetensi Fungsian
Kategori Penempatan
Bahagian JAKIM Sarawak
Gred Kumpulan Pengurusan dan Profesional dan Kumpulan Pelaksana
Senarai Kompetensi
Utama:

• Pemantapan Akidah Ahli Sunnah Wal Jamaah (ASWJ)
• Penyelarasan Berkaitan Program Dakwah
• Pemantauan Ajaran Sesat
•  Penyelidikan, Pemantauan dan Penguatkuasaan Bersama Pihak

Berkuasa Agama Negeri Berkaitan Akidah Ahli Sunnah Wal Jamaah
(ASWJ)

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

207

Secara umumnya, Kamus Kompetensi  JAKIM ini dibangunkan sebagai garis panduan
dalam pengurusan dan pembangunan modal insan di JAKIM. Ia  merupakan rujukan
kali pertama  yang disediakan oleh ILIM, JAKIM sebagai asas kepada pembangunan
dan penambahbaikan kompetensi pada masa akan datang dan bersifat dinamik yang
boleh berubah mengikut keperluan semasa serta boleh ditambahbaik dari semasa ke
semasa.

Penyediaan dokumen yang komprehensif dan proaktif ini mampu melahirkan
pegawai-pegawai perkhidmatan Hal Ehwal Islam yang responsif, profesional, cekap
dan mempunyai keunggulan sahsiah bagi mencapai kejayaan yang ditetapkan.

Melalui kamus kompetensi ini, para pegawai perkhidmatan Hal Ehwal Islam di JAKIM
sama ada Kumpulan Pengurusan dan Profesional mahupun Kumpulan Pelaksana akan
mendapat panduan dan rujukan berkaitan kompetensi-kompetensi yang diperlukan
oleh sesuatu jawatan, tugas-tugas dan tanggungjawabnya. Penetapan dibuat secara
komprehensif merangkumi bidang teras perkhidmatan Hal Ehwal Islam, penempatan
dan gred jawatan pegawai.

Kamus Kompetensi JAKIM ini perlu dijayakan secara kolektif oleh semua pihak di
JAKIM bagi memantapkan pembangunan modal insan perkhidmatan Hal Ehwal Islam.
Adalah diharapkan agar kajian penambahbaikan dilaksana sekurang-kurangnya setiap
empat (4) tahun bagi memastikan dokumen ini sentiasa relevan.

PENUTUP
KA

M
U

S
KO

M
PE

TE
N

SI
 JA

KI
M

208

SENARAI JAWATANKUASA TEKNIKAL PENYEDIAAN
KAMUS KOMPETENSI
JABATAN KEMAJUAN ISLAM MALAYSIA (JAKIM)

Penaung
Datuk Abdul Aziz bin Jusoh

Ketua Pengarah JAKIM

Penasihat
Hjh. Hakimah binti Mohd Yusoff

Timbalan Ketua Pengarah (Dasar) JAKIM

(Kosong)
Timbalan Ketua Pengarah (Operasi) JAKIM

Tuan Haji Ahmad Fuad bin Apandi
Timbalan Ketua Pengarah (Pengurusan) JAKIM

Ketua Penyelaras
Dr. Nordin bin Ahmad

Pengarah Kanan Institut Latihan Islam Malaysia (ILIM)

Penyelaras Bersama
Pn. Azlin binti Azizan

Pengarah Bahagian Sumber Manusia, JAKIM

Dato’ Selamat bin Paigo
Pengarah Bahagian Dasar Kemajuan Islam, JAKIM

Pn. Zaizurina binti Mansor
Timbalan Pengarah

Cawangan Pembangunan Profesionalisme, ILIM

Setiausaha
Dr. Wan Nor Aisyah binti Wan Yussof

Penolong Pengarah Kanan
Cawangan Pembangunan Profesionalisme, ILIM

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

209

Jawatankuasa Teknikal Penyediaan Dokumen (Taskforce ILIM):

Ketua Penyelaras
Dr. Nordin bin Ahmad

Penyelaras
Pn. Zaizurina binti Mansor

Editor
Dr. Wan Nor Aisyah binti Wan Yussof

En. Zulkifli bin Tukiman

Taskforce
Pn. Fatimah binti Manja

Tn. Haji Hanifuddin bin Roslan

Pn. Adawiah binti Lias

Pn. Khairani binti Husin

En. Mohd Sukri bin Abd Ghani

En. Mohamad Fairuz bin Mohd Nasir

Pn. Nik Suhaila binti Nik Muhammad

Dr. Fazlulaini binti Mohd Yunus

Pn. Syahriah binti Yatim Mustafa

En. Ruslan bin Ibrahim

Pn. Zaedah binti Abu Bakar

En. Hamdi bin Haya

Pn. Wan Esma binti Wan Ahmad

Pn. Siti Hamira binti Abdul Rahim

Pn. Rahayu binti Ayob

Pn. Nur Hidayah Ashikin binti Mohd Nasir

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

210

Jawatankuasa Teknikal Semakan Dokumen:

BIL. AHLI PANEL JABATAN/ BAHAGIAN
1. Tn. Haji Aziz bin Haji Mohamad Pengarah Kanan Bahagian Dakwah
2. Dato’ Dr. Sirajuddin bin Suhaimee Pengarah Kanan Bahagian Penyelidikan
3. Tn. Ramzi bin Osman Penasihat Undang-Undang
4. Tn. Haji Hashim bin Salleh Pengarah Bahagian Pendidikan
5. Dr. Muhammad Yamin bin Ismail Pengarah Institut Kemahiran Islam Malaysia

Sarawak (IKMAS)
6. En. Mohamad Zamri bin Mohamed Shapik Pengarah Institut Pengajian Islam dan Dakwah

Sabah (IPDAS)
7. Dr. Lokman bin Ab. Rahman Pengarah Bahagian Keluarga, Sosial dan

Komuniti (KSK)
8. En. Mohamad Kori bin Jusoh Pengarah Darul Quran (DQ)
9. Pn.Nor Safina binti Zainal Pengarah Bahagian Maqasid Syariah
10. Tn. Haji Bukhari bin Md Akhir Pengarah Bahagian Pengurusan Halal (BPH)
11. En. Marzuki bin Hassan Pengarah Sekretariat Majlis Halal Malaysia

(MHM)
12. Tn. Haji Mohd Norizan bin Abd Ghani Pengarah Bahagian Penerbitan
13. Tn. Haji Husairy bin Sapiei Pengarah Bahagian Keurusetiaan dan

Hubungan Luar (BKHL)
14. En. Mohd Ansarullah bin Mohd Hashim Pengarah Bahagian Penyelarasan

Penguatkuasaan dan Pendakwaan Syariah
(BPPPS)

15. Tn. Haji Nordin bin Haji Sulaiman Pengarah Bahagian Penyiaran
16. En. Abd. Rahman bin Mohid Pengarah Bahagian Pengurusan Maklumat

(BPM)
17. En. Nik Mohd Ridzuan bin Nik Yaacob Pengarah Bahagian Kewangan
18. En. Mohd Zuri bin Zainol Pengarah Bahagian Khidmat Pengurusan (BKP)
19. Tn. Haji Norjeli bin Haji Dais Pengarah JAKIM Sabah
20. En. Hamdan bin Jar’ee Pengarah JAKIM Sarawak
21. Tn. Haji Ehsan bin Mohd Hosni Imam Besar Masjid Negara
22. Tn. Haji Nor Azamir bin Hj Alias Imam Besar Masjid Tuanku Mizan Zainal

Abidin (MTMZA)
23. Tn. Haji Ikmal Zaidi Bin Hashim Imam Besar Masjid Putra
24. En. Zakaria Bin Othman Ketua Unit Komunikasi Korporat (UKK)
25. Pn. Yusheliza Binti Mohd Yunus Ketua Unit Integriti

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

211

BIL. AHLI PANEL JABATAN/ BAHAGIAN
AHLI BENGKEL:
Jabatan Kemajuan Islam Malaysia (JAKIM)
26. En. Mohd Zuri bin Zainol Bahagian Khidmat Pengurusan (BKP)
27. Pn. Saliza binti Mokhtar Bahagian Pengurusan Sumber Manusia (BPSM)
28. En. Mohd Suhaimi bin Mohd Yusof Bahagian Dasar Kemajuan Islam (BDKI)
29. Pn. Nafizah binti Md. Fauzi Bahagian Penyelarasan Penguatkuasaan dan

Pendakwaan Syariah (BPPPS)
30. Pn. Marzulina binti Omar Bahagian Pengurusan Maklumat
31. Pn. Suhaizam binti Sulaiman Bahagian Keurusetiaan dan Hubungan Luar

(BKHL)
32. Pn. Khairunnisak binti Abdul Halim Bahagian Keurusetiaan dan Hubungan Luar

(BKHL)
33. Pn. Norrazanah binti Ibrahim Bahagian Dakwah
34. Pn. Rosinah binti Abdullah Bahagian Keluarga, Sosial dan Komuniti (KSK)
35. Pn. Hanizah binti Mukhtar Bahagian Keluarga, Sosial dan Komuniti (KSK)
36. Pn. Hazlin binti Kadir @ Shahar Bahagian Penyelidikan
37. Pn. Nor Fahmyza binti Termizi  Bahagian Penyelidikan
38. Pn. Norliza binti Nordin Bahagian Penyiaran
39. En. Mohamad Zarifi bin Mohamad Daud Bahagian Penyiaran
40. En. Mohd Ridzuwan bin Wari Bahagian Pengurusan Maklumat
41. Pn. Halimatul Sa’adiah binti Zulkefli Bahagian Pengurusan Sumber Manusia (BPSM)
42. Pn. Zuraiza binti Husin Sekretariat Majlis Halal Malaysia (MHM)
43. En. Mohd Samir bin Sulaiman  Sekretariat Majlis Halal Malaysia (MHM)
44. En. Mohd Asyraf bin Ibrahim  Sekretariat Majlis Halal Malaysia (MHM)
45. Pn. Sakinah binti Mohammad Bahagian Pengurusan Halal (BPH)
46. Dr. Hj. Zamihan bin Mat Zin Bahagian Penerbitan
47. En. Mohd Azmi bin Masjuri Bahagian Penerbitan
48. Pn. Noor Haslina binti Osman Bahagian Undang-Undang (BUU)
49. Pn. Hazwani binti Mohamad Nor  Bahagian Dasar Kemajuan Islam (BDKI)
50. Pn. Zaidah binti Mohd Nor Bahagian Maqasid Syariah
51. En. Shahrul Nizam bin Abu Bakar Bahagian Penyelarasan Penguatkuasaan dan

Pendakwaan Syariah (BPPPS)
52. En. Mohd Hanafiah bin Ali Bahagian Pendidikan
53. En. Norzaidan bin Hamad Unit Komunikasi Korporat (UKK)
Institut Latihan Islam Malaysia (ILIM)
54. Pn. Shukreyah binti Zawawi ILIM Kampus Besut
55. En. Norawi bin Endut ILIM Kampus Jelebu
56. En. Mohd Shamsuri bin Ghazali ILIM Kampus Kundasang
57. En. Sheikh Hadzrei Adam bin Seberi ILIM Kampus Lawas
58. En. Abdul Mutalib bin Abdul Rahim ILIM Kampus Lahad Datu
59. En. Muhammad Shahrin @ Sharin bin Zulkeply ILIM Kampus Utama Bangi

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

212

60. En. Azhar bin Tuarno ILIM Kampus Utama Bangi
61. Datin Jamilah binti Mohd Zain ILIM Kampus Besut
62. En. Mohd Azubir bin Razali ILIM Kampus Utama Bangi
63. Pn. Shamrifah binti Dahalan ILIM Kampus Utama Bangi
64. Pn. Norlim binti Mohd Yusof ILIM Kampus Utama Bangi
65. YM Raja Mohd Alias bin Raja Ali ILIM Kampus Besut
66. Pn. Nurhayati binti Abdullah ILIM Kampus Utama Bangi
67. En. Mohammad Akmal bin Abdul Aziz ILIM Kampus Utama Bangi
Jabatan Agama Wilayah Persekutuan (JAWI)
68. Tn. Haji Hanifuddin bin Roslan  Jabatan Agama Islam WP (JAWI)
Pemberi Pengajian Tinggi (PPT)
69. Dr. Muhammad Hapizi bin Sulaiman Darul Quran (DQ)
70. En. Salahuddin bin Hj. Ghazali Darul Quran (DQ)
71. Pn. Rosliza binti Abdul Latif Darul Quran (DQ)
72. Pn. Nor Hayati binti Ab. Lateh Darul Quran (DQ)
73. En. Azizan bin Othman  Darul Quran (DQ)
74. Dr. Baharudin bin Othman Institut Pengajian Islam dan Dakwah Sabah

(IPDAS)
75. En. Ainuddin bin Dolhakim Institut Kemahiran Islam Malaysia Sarawak

(IKMAS)
Masjid
76. En. Hafizan bin Ibrahim Masjid Tuanku Mizan Zainal Abidin (MTMZA)
77. En. Muhammad Nuraizat bin Zainudin Masjid Negara
Kader JAKIM
78. Pn. Zaharah binti Abas Agensi Antidadah Kebangsaan Malaysia

(AADK)
79. Pn. Imlah binti Abd. Aziz Bahagian Agama dan Kaunseling, PDRM
80. Pn. Aazah binti Awang Kechik Kementerian Pembangunan Wanita, Keluarga

dan Masyarakat (KPWKM)
81. En. Mohd Isa bin Abdullah Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM)
82. En. Rosli bin Daud Kementerian Belia dan Sukan (KBS)
83. En. Abdullah bin Hashim Jabatan Penjara Malaysia
84. En. Mohd Salleh bin Ariff Jabatan Kebajikan Masyarakat (JKM)
85. Pn. Nurul Firdaus binti Rusli Jabatan Kebajikan Masyarakat (JKM)

KA
M

U
S

KO
M

PE
TE

N
SI

 JA
KI

M

213

Institut Latihan Islam Malaysia (ILIM)
Jabatan Kemajuan Islam Malaysia (JAKIM)

        Jalan Maktab, Seksyen 12,
 43650 Bandar Baru Bangi, Selangor Darul Ehsan

        +603-8921 8500               +603-8920 1413

ilim.islam.gov.my