JAKIM

2016LAPORAN
TAHUNAN

4

10-12

126-155

6-7

44-70

170-181

5

14-41

158-168

8-9

90-123

72-87

184-196

198-206

Perutusan Menteri di Jabatan Perdana Menteri

Pengurusan Tertinggi dan Pengarah-Pengarah Bahagian

Penyelarasan Pendidikan dan Pengurusan Masjid

Info Korporat

Manifestasi Dakwah dalam Masyarakat

Pemerkasaan Hab Halal Global

Tinta Ketua Pengarah JAKIM

Penyelidikan & Pembangunan Fatwa

Penggubalan dan Penyelarasan Undang-undang

Carta Organisasi

Pengukuhan Modal Insan

Pengukuhan Institusi Kekeluargaan dan Kemasyarakatan

Perhubungan Antarabangsa dan Dalam Negeri

Pengurusan dan Kewangan

JAKIM

Kandungan

4

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

P erutusan YB MENTERI
di Jabatan Perdana Menteri

Assalamualaikum Warahmatullahi Wabarakatuh…

D engan Nama Yang Maha Kuasa, saya mendamba setinggi-tinggi kesyukuran kepada Allah SWT kerana
 dengan kurnia-Nya saya diberi kesempatan bersama-sama JAKIM dalam melestarikan kewajipan dan
mengharungi cabaran dalam menegakkan ‘imad-Nya’. Tidak lain juga demi menyanjung keharmonian

nilai Islam dan menjaga kesejahteraan sejagat seiring dengan perintah dan suruhan-Nya.

Buku Laporan Tahunan JAKIM ini diterbitkan sebagai kayu pengukur tentang program yang telah dijalankan.
Ianya juga dijadikan panduan untuk setiap bahagian bagi menambahnilai impak dan serta implikasi atas setiap
program yang akan dirancang. Bukan sekadar memenuhi Key Performance Indicator pada setiap tahun atau
memenuhi sasaran kerja tahunan semata-mata. Namun hadaf dalam menyebarkan dakwah secara syumul
kepada semua lapisan masyarakat di Malaysia haruslah diutamakan.

Tahniah dan syabas juga saya ucapkan kepada JAKIM kerana berdiri di atas kaki sendiri, berdiri dengan pendirian
yang matang apabila menerima pelbagai ujian, dan cabaran. Sudah lumrah sang pejuang agama, tidak lari dari
segala tohmahan yang boleh meruntuhkan kekebalan iman dalam jiwa. Realitinya kita tidak akan mengundur
dalam memperjuangkan agama sehingga syahadah akhir terlafaz di bibir.

Akhir kata, semoga dengan terbitan bahan ini akan memberikan lapangan idea untuk warga JAKIM dalam
merancang dan melaksanakan tugas. Serta bertanggungjawab penuh sebagai penjawat awam amnya dan
memartabatkan bidang hal ehwal Islam secara khususnya. Wabillahi Taufik Wal Hidayah Wassalamualaikum
Warahmatullahi Wabarakatuh.

Sekian, Terima Kasih.

Y.B MEJAR JENERAL DATO’ SERI JAMIL KHIR BIN HAJI BAHAROM (B)

5

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Assalamualaikum Warahmatullahi Wabarakatuh…

Alhamdulillah, segala puji bagi Allah, pencipta sekelian alam, dan dengan rahmat kasih sayang-Nya
kita masih lagi teguh dan utuh dalam mempertahankan kedaulatan agama melalui pengurusan hal
ehwal agama Islam di Malaysia.

Sekalung tahniah dan syabas buat sidang redaksi dari Bahagian Penerbitan dan semua pihak yang terlibat
dalam menjayakan penerbitan Buku Laporan Tahunan JAKIM bagi tahun 2016. Laporan tahunan merupakan
satu dokumen penting dalam kita menilai, mengkaji dan merangka perancangan program seiring dengan
fungsi bahagian di JAKIM.

Harapan saya, semoga dengan terbitan buku ini dapat memberikan impak yang positif dalam pembentukan
khaira ummah untuk masa yang akan datang. Sentiasa berfikir di luar kotak dan memaksimakan idea dalam
menaikkan nama jabatan di peringkat kebangsaan mahupun antarabangsa. Dengan harapan, agar semua
warga JAKIM sentiasa berada di dalam rahmat dan kasih sayang-Nya. Insya-Allah.

 “Ukhuwwah Islamiyah Asas Perpaduan Ummah”

TAN SRI DATO’ HAJI OTHMAN BIN MUSTAPHA

Tinta
KETUA PENGARAH JAKIM

6

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Info  Korporat

VISI
VISI

Peneraju Dalam Membina Ketamadunan Ummah
Yang Unggul

Misi
Mewujudkan Pengurusan Hal Ehwal Islam Yang

Cekap dan Berkesan

Objektif
 Memastikan Ajaran Islam Tersebar Luas

Kepada Seluruh Masyarakat

 Membentuk Kepimpinan Yang Berwibawa dan
Melahirkan Tenaga Pengurusan Yang Terlatih,

Berketerampilan, Dedikasi dan Berhikmah

 Menghasilkan Sistem Pengurusan Yang
Berteraskan Nilai dan Etika Islam

Fungsi
Sebagai sebuah agensi utama pengurusan hal

ehwal Islam di peringkat persekutuan serta
urus setia kepada Majlis Kebangsaan Bagi Hal

Ehwal Ugama Islam Malaysia (MKI), Maka JAKIM
melaksanakan tiga fungsi utama berikut:

Fungsi 1: Penggubalan dan Penyeragaman
Undang-Undang Syarak

Fungsi 2: Penyelarasan dan Pentadbiran Islam
Fungsi 3: Penyelarasan dan Pembangunan

Pendidikan Islam

MISI

OBJEKTIF

FUNGSI

7

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

PIAGAM
PELANGGAN

 Menyediakan draf undang-undang Islam dalam tempoh enam bulan selepas semua dasar diputuskan.
 Menyediakan hasil penyelidikan dalam bidang akidah, syariah, falak dan muamalat dalam tempoh enam bulan

selepas arahan diterima.
  Menyediakan program dakwah secara komprehensif dan melaksanakannya mengikut jadual yang

ditetapkan.
  Menerbitkan rancangan agama di radio dan televisyen pada setiap hari menepati waktu, dipersembahkan

secara menarik dan mudah difahami.
  Menerbit dan mengedar buku, majalah dan risalah dalam bidang keilmuan Islam mengikut jadual yang

ditetapkan.
  Menyediakan program Kelas al-Quran dan Fardu Ain (KAFA) kepada kanak-kanak Islam berusia enam hingga

12 tahun mengikut kurikulum yang ditetapkan.
  Mengeluarkan Sijil Pengesahan Halal Malaysia bagi makanan, barangan gunaan dan perkhidmatan logistik bagi

permohonan yang memenuhi syarat dalam tempoh 30 hari bekerja selepas permohonan diterima.
  Menyediakan teks khutbah Jumaat pada setiap minggu dan memaparkannya dalam portal JAKIM sebelum

jam 10.00 pagi pada setiap hari Jumaat.
  Memberi latihan dalam bidang pengurusan hal ehwal Islam mengikut jadual perancangan yang ditetapkan.
  Mengeluarkan surat tawaran kepada calon yang berjaya dalam temuduga pengambilan pelajar baharu Darul

Quran dalam tempoh tiga minggu selepas tarikh temuduga.
 Memastikan segala tuntutan yang lengkap diproses dan pembayaran dibuat dalam tempoh 14 hari.
 Mengeluarkan surat sokongan pas lawatan ikhtisas bagi pendakwah dan pelajar warganegara asing dalam

tempoh 21 hari bekerja daripada permohonan diterima.

Jabatan ini berjanji akan melaksanakan tanggungjawab dan memainkan peranan sebagai “agensi pusat” yang
unggul dengan memberikan perkhidmatan yang berkualiti dalam pengurusan hal ehwal Islam melalui usaha
penyelarasan dan peningkatan mutu perkhidmatan dalam bidang dakwah, penyelidikan, perundangan, latihan,
pendidikan serta pembangunan ekonomi dan sosial dengan menyediakan perkhidmatan seperti yang berikut:

8

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Penasihat Undang-undang

Keluarga Sosial
dan Komuniti

Pembangunan
Insan

Kemajuan
Islam

Perancangan dan
Penyelidikan Dakwah

Penyelarasan
Undang-undang

Timbalan Ketua Pengarah
(PEMBANGUNAN INSAN)

Timbalan Ketua Pengarah
(DASAR)











PenerbitanPerhubungan MediaPengurusan Fatwa

Carta  Organisasi

9

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Ketua Pengarah

Khidmat
Pengurusan

Pengurusan
Maklumat

JAKIM Cawangan
Sabah

JAKIM Cawangan
Sarawak

Kewangan

Pengurusan
Sumber Manusia

Institut Latihan
Islam Malaysia

Darul Quran Hab Halal

Pengarah Kanan
(PENGURUSAN)

Jabatan Agama Islam
Wilayah Persekutuan



  











10

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

P engurusan  T ertinggi

PENGARAH KANAN (PENGURUSAN)
ENCIK MASRI BIN RAZALI

TIMBALAN KETUA PENGARAH (DASAR)
TUAN HAJI MOHAMAD NORDIN BIN IBRAHIM

TIMBALAN KETUA PENGARAH
(PEMBANGUNAN INSAN)

DATO’ HAJI RAZALI BIN SHAHABUDIN

KETUA PENGARAH JAKIM
TAN SRI DATO’ HAJI OTHMAN BIN MUSTAPHA

11

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

P engarah-p engarah  Bahagian

PENGARAH
BAHAGIAN PERANCANGAN &

PENYELIDIKAN

TUAN HAJI MOHAMAD BIN SAARI

PENGARAH
BAHAGIAN PENYELARASAN

UNDANG-UNDANG

TUAN AZIZ BIN HAJI MOHAMAD

PENGARAH
PEJABAT PENASIHAT

UNDANG-UNDANG

RAZALI BIN ARIFFIN

PENGARAH
INSTITUT LATIHAN ISLAM MALAYSIA

HAJAH ZAWANAH BINTI
MUHAMMAD

PENGARAH
BAHAGIAN KELUARGA, SOSIAL

& KOMUNITI

ENCIK HALIM BIN AHMAD

PENGARAH
BAHAGIAN PENERBITAN

TUAN HAJI ABDUL HAMID BIN
MOHAMED SALLEH

PENGARAH
BAHAGIAN PERHUBUNGAN

TUAN HAJI SUHAIMI BIN ALI @
AHMAD

PENGARAH
BAHAGIAN KEMAJUAN ISLAM

HAJAH HAKIMAH BINTI MOHD
YUSOFF

PENGARAH
BAHAGIAN PEMBANGUNAN INSAN

HAJAH SAIMAH BINTI MOKHTAR

12

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

P engarah-p engarah   Bahagian

PENGARAH
BAHAGIAN PENGURUSAN MAKLUMAT

TUAN HAJI KAMARUDIN BIN HAJI
DOLMAIN

PENGARAH
BAHAGIAN HUB HALAL

DR. SIRAJUDDIN BIN SUHAIMEE

PENGARAH
BAHAGIAN PENGURUSAN SUMBER

MANUSIA

NOR AKMAR BINTI ABDUL KARIM

PENGARAH
BAHAGIAN KEWANGAN

ENCIK MOHD HALIMI BIN IBRAHIM

PENGARAH
JAKIM CAWANGAN SARAWAK

TUAN HAJI ABDUL AZIZ BIN JUSOH

PENGARAH
BAHAGIAN PENGURUSAN FATWA

ENCIK MAZLAN BIN ABDULLAH

PENGARAH
JAKIM CAWANGAN SABAH

HAJI MAT RADZI BIN HAJI MAT ALI

PENGARAH
BAHAGIAN KHIDMAT PENGURUSAN

ENCIK ZAINUDIN BIN SULEIMAN

PENGARAH
BAHAGIAN DAKWAH

DATO’ HAJI ALI BIN MOHAMMED

P eny elidikan   &
 P engurusan  Fatwa

14

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Bengkel Cadangan Penubuhan Badan Pengesahan Patuh Syariah JAKIM
bagi Kluster Undang-undang

Sesi perbincangan Bengkel Garis Panduan Pensijilan Pengesahan
Patuh Syariah

JAKIM memberikan tumpuan kajiannya dalam bidang
akidah, syariah, falak, muamalat, dan media. Bidang-
bidang penyelidikan yang dijalankan semakin mencabar
selaras dengan keperluan, tuntutan dan cabaran
semasa. Hasil kajian yang dijalankan juga menjadi sumber
rujukan dan panduan kepada kerajaan dan masyarakat.

Kajian Hukum

Melaksanakan kajian dalam bidang syariah merangkumi
aspek ibadat, hal ehwal keperibadian (ahwal syakhsiyyah),
hal ehwal kenegaraan (siyasah syar’iyyah), jenayah
(jinayat), sains perubatan, sains pemakanan dan fiqah
semasa yang melibatkan hukum syarak bagi mencapai
tujuan syariah (maqasid syariah) serta melaksanakan
kajian istinbat hukum untuk dirujuk kepada Panel Pakar
Syariah dan Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi
Hal Ehwal Ugama Islam Malaysia. Selain itu, menyediakan
kaedah dan garis panduan bagi perkara yang melibatkan
hukum syarak untuk memberi kefahaman kepada
masyarakat.

Bengkel/Mesyuarat

JAKIM telah melaksanakan beberapa mesyuarat dan siri
bengkel berkaitan Pengesahan Patuh Syariah pada tahun
2016. Mesyuarat dan bengkel yang telah dilaksanakan
adalah seperti berikut:

1. Mesyuarat Jawatankuasa Kerja Penubuhan Badan
Pengesahan Patuh Syariah JAKIM yang diadakan
pada 18 Februari 2016 dipengerusikan oleh Timbalan
Ketua Pengarah Dasar, JAKIM.

2. Bengkel Cadangan Penubuhan Badan Pengesahan
Patuh Syariah JAKIM bagi Kluster Undang-undang
pada 10 Mac 2016.

3. Bengkel Penyediaan Draf Garis Panduan JAKIM
Sebagai Badan Pengesahan Patuh Syariah pada
4 Mei 2016.

4. Bengkel Garis Panduan Pensijilan Pengesahan Patuh
Syariah diadakan pada 1 Ogos 2016 mengikut
empat kluster yang telah ditetapkan. Empat kluster
tersebut ialah seperti berikut:

a. Kluster Undang-undang
b. Kluster Hospital dan Perkhidmatan Kesihatan
c. Kluster Hotel dan Pelancongan
d. Kluster Motivasi

5. Mesyuarat Sekretariat Bengkel Garis Panduan
Pensi j i lan Pengesahan Patuh Syariah pada
10 Ogos 2016.

Mesyuarat PPS Sepanjang Tahun 2016

S e p a n j a n g  t a h u n  2 0 1 6 ,  JA K I M  t e l a h  b e r j aya
melaksanakan tiga mesyuarat Panel Pakar Syariah
seperti berikut:

1. Mesyuarat Panel Pakar Syariah kali ke-91 pada 4 April
2016 bertempat di Institut Latihan Islam Malaysia.

2. Mesyuarat Panel Pakar Syariah kali ke-92 pada
25 Mei 2016 bertempat di Institut Latihan Islam
Malaysia.

3. Mesyuarat Panel Pakar Syariah kali ke-93 pada
29 September 2016 bertempat di Institut Latihan
Islam Malaysia.

Outcome Mesyuarat PPS:

1. Menyelesaikan isu-isu semasa bekaitan hukum
kepada masyarakat dan organisasi yang memerlukan
khidmat nasihat syariah.

2. Mengeluarkan garis panduan terhadapt keputusan-
keputusan mesyuarat PPS untuk rujukan .

3. Dibawa ke muzakarah fatwa sekiranya isu tersebut
berkaitan kepentingan awam atau isu peringkat
nasional untuk dijadikan fatwa.

15

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Ahli Mesyuarat Panel Pakar Syariah kali ke-93

Bengkel Istinbat Hukum

Pada tahun 2016, JAKIM juga telah menganjurkan
Bengkel Istinbat Hukum yang menghimpunkan pegawai
penyelidik Jakim dan pegawai istinbat jabatan agama
Islam negeri (JAIN). Bengkel yang berlangsung pada
5 September 2016 bertempat di Institut Latihan Islam
Malaysia ini dianjurkan bertujuan membincangkan
konsep dan kaedah istinbat hukum yang merangkumi
penghujahan dan analisis terhadap dalil-dalil syarak.
Ia juga menjadi medium perbahasan, perkongsian dan
percambahan idea kepada para pegawai penyelidik JAKIM
dan Jabatan Mufti berkaitan metodologi istinbat hukum
dan dalam masa yang sama menjadi platfom dalam
menerokai bidang kajian hukum baru yang menyentuh
isu sebenar umat Islam dan bersifat futuristik tanpa
mengenepikan aspek epistemologinya yang berasaskan
al-Qur’an dan al-Hadith.

KajIan FaLaK

JAKIM melaksanakan kajian dalam bidang falak
merangkumi aspek pembangunan sistem pengurusan
falak, menganalisis data cerapan untuk rujukan
Pejabat Penyimpan Mohor Besar Raja-raja Malaysia
bagi penentuan awal Ramadhan, Syawal dan Zulhijjah,
menganalisis data piawai falak untuk menyediakan
almanak, takwim hijri, hari kebesaran Islam, jadual waktu
solat seluruh Malaysia, penentuan arah kiblat, objek
samawi dan fenomena alam serta melaksanakan kajian
istinbat hukum berkaitan falak untuk dirujuk kepada
Panel Pakar Syariah dan Jawatankuasa Fatwa Majlis
Kebangsaan Bagi Hal Ehwal Ugama Islam Malaysia. Selain
itu, menyediakan kaedah dan garis panduan bagi perkara
yang melibatkan bidang falak untuk memberi kefahaman
kepada masyarakat.Peserta Bengkel Istinbat Hukum

Barisan penceramah jemputan

16

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Majlis Cerapan dan Solat Sunat Gerhana
Sempena Gerhana Matahari Separa 2016

JAKIM dengan kerjasama Masjid Putra dan Jabatan Ukur
dan Pemetaan Malaysia (JUPEM) telah menganjurkan
Majlis Cerapan dan Solat Sunat Gerhana Sempena
Gerhana Matahari Separa yang berlaku pada 9 Mac 2016
bersamaan 29 Jamadilawal 1437H.

Majlis tersebut turut disertai oleh Menteri di Jabatan
Perdana Menteri, Dato’ Seri Jamil Khir bin Haji Baharom
(B), Tan Sri Dato’ Ketua Pengarah JAKIM dan pegawai-

Gambar-gambar yang dirakam sewaktu kajian di Kompleks
Baitul Hilal Telok Kemang, Port Dickson, Negeri Sembilan

Kajian Cerapan Hilal, Kecerahan Langit dan
Pembiasan Cahaya di Ufuk Selepas Terbenam
Matahari

Sepanjang tahun 2016, JAKIM telah menjalankan Kajian
Cerapan Hilal, Kecerahan Langit dan Pembiasan Cahaya
di Ufuk Selepas Terbenam Matahari bertempat di
Kompleks Baitul Hilal Telok Kemang, Port Dickson, Negeri
Sembilan pada tarikh-tarikh seperti berikut:

1. 10 Januari 2016
2. 9 dan 10 Februari 2016
3. 9 dan 10 Mac 2016
4. 8 dan 9 April 2016
5. 7 dan 8 Mei 2016
6. 3 dan 4 Ogos 2016
7. 1 dan 2 Oktober 2016
8. 31 Oktober dan 1 November 2016
9. 30 November dan 1 Disember 2016
10. 30 dan 31 Disember 2016

Kajian ini diketuai oleh Prof. Dato’ Dr. Mohd Zambri bin
Zainuddin, Akademi Pengajian Islam, Universiti Malaya
dan ahli kajian ini terdiri daripada pegawai Jabatan Ukur
dan Pemetaan Malaysia (JUPEM), Universiti Malaya,
Jabatan Mufti Negeri Sembilan dan Jabatan Kemajuan
Islam Malaysia.

17

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

pegawai  Pengurusan Tertinggi JAKIM. Orang awam dan
kakitangan kerajaan di sekitar Putrajaya juga turut tidak
terlepas menyaksikan kejadian gerhana yang jarang-
jarang berlaku di Malaysia.

Majlis dimulakan dengan Solat Sunat Gerhana (kusuf)
dan diakhiri dengan aktiviti cerapan gerhana. Beberapa
buah teleskop dan peralatan teodolit disediakan untuk
pengunjung bagi memudahkan aktiviti cerapan di
samping memperkenalkan bidang falak dan astronomi
kepada masyarakat awam dengan lebih dekat. Gerhana
matahari seterusnya dijangka berlaku pada tahun 2019
di Malaysia.

YB Menteri di Jabatan Perdana Menteri turut menyaksikan
gerhana matahari separa

Orang awam tidak melepaskan peluang menyaksikan gerhana
matahari separa

Kajian Cerapan Hilal Syaaban 1437H dan
Latihan Cerapan Hilal jaKIM dengan Kerjasama
jabatan Mufti negeri Kelantan dan Majlis
agama Islam Yala Selatan Thailand

JAKIM telah melaksanakan Kajian Cerapan Hilal Syaaban
1437H di Pantai Mek Mas dan Menara SEDC. Selain dari
Kajian Cerapan Hilal Syaaban 1437H, Jabatan Kemajuan
Islam Malaysia dengan kerjasama Jabatan Mufti negeri
Kelantan turut melaksanakan Latihan Cerapan Hilal
untuk wakil Majlis Agama Islam dan Pegawai Pejabat
Daerah Selatan Thailand. Seramai lima orang daripada
Majlis Agama Islam Daerah Yala dengan diketuai oleh
Timbalan Yang Dipertua Majlis, Ustaz Ahmad bin Toyong,
10 orang imam Daerah Yala dan lima orang daripada
Pejabat Daerah Wilayah Selatan Thailand dengan
diketuai Pegawai Daerah Selatan Thailand, Encik
Chaichana Kritayand telah hadir dalam sesi latihan ini.
Objektif latihan ini dilakukan adalah selaras dengan hasil
Mesyuarat Jawatankuasa Teknikal Bidang Kerjasama:
Memperluas Peranan MABIMS ke Dunia Luar yang
dipengerusikan oleh Yayasan Dakwah Islamiah Malaysia
(YADIM) yang telah melantik JAKIM untuk mengambil
tindakan strategi 2: Pembangunan Bidang Sosial dengan
menganjurkan aktiviti latihan kemahiran cerapan falak di
negara-negara minoriti Islam. 3. Untuk permulaan, Jakim
dengan kerjasama Jabatan Mufti Negeri Kelantan telah
menjemput wakil daripada komuniti Islam Wilayah Yala
Selatan Thailand untuk menyertai bengkel yang diadakan
di Kota Bharu Kelantan. Melalui bengkel ini, wakil komuniti
tersebut telah diberi pendedahan berkenaan kaedah
melihat anak bulan di Malaysia yang menggunapakai
peralatan berteknologi (teodolit dan teleskop) selain
beberapa perkara yang berkaitan dengan falak seperti
penentuan arah kiblat.

Pasukan pencerap dari JAKIM dan JUPEM

18

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Kajian Fizikal dan Ketetapan Waktu Solat di
Wilayah Persekutuan Labuan

JAKIM telah melaksanakan Kajian Fizikal dan Ketetapan
Waktu Solat di Wilayah Persekutuan Labuan yang telah
diketuai oleh YBhg. Prof. Madya Dr. Abdul Halim bin
Abdul Aziz dari Universiti Sains Malaysia (USM). Kajian
ini turut disertai oleh pegawai daripada Jabatan Mufti
Negeri Pulau Pinang, Jabatan Mufti Negeri Sarawak,
Pejabat Mufti Wilayah Persekutuan Labuan dan Jabatan
Kemajuan Islam Malaysia. Kajian ini dilaksanakan
di pesisir pantai Kampung Lubok Temiang bagi Kajian
Fizikal Waktu Solat Subuh dan Kampung Sungai Lada bagi
Kajian Fizikal Waktu Solat Isyak.

Selain dari Kajian Fizikal dan Ketetapan Waktu Solat, para
peserta turut berpeluang melaksanakan Kajian Cerapan
Hilal Syaaban 1437H. Kajian cerapan hilal tersebut telah
memberikan hasil yang sangat baik kerana satu rekod
kenampakan hilal termuda telah berjaya dirakamkan.  Para
peserta kajian telah berpeluang menyaksikan hilal
Syaaban 1437H dan berjaya merakam imej hilal yang
berumur 14.91 jam. Imej hilal tersebut berjaya dirakam
pada pada jam 6.45 petang. Rekod termuda sebelum
ini adalah 15.7 jam yang dicerap pada 17 Oktober 2001
bersamaan 29 Rejab 1422H di Telok Kemang.

Perjumpaan dengan Sahibus Samahah Mufti Negeri Kelantan
di Pejabat Mufti Negeri Kelantan

Kajian Cerapan Hilal Syaaban 1437H di pesisir pantai Kampung
Sungai Lada, Labuan pada 29 Rejab 1437H bersamaan

7 Mei 2016

Sesi latihan dan cerapan di Pantai Mek Mas, Kota Bharu, Kelantan

Imej hilal syaaban 1437H yang berjaya dirakam di pesisir pantai
Kampung Sungai Lada, Labuan pada 29 Rejab 1437H

Sesi latihan dan cerapan di Menara SEDC, Kota Bharu, Kelantan

Muzakarah Rukyah dan Takwim Islam negara-
negara anggota MaBIMS

JAKIM dengan kerjasama Jabatan Mufti Negeri Sembilan
telah berjaya menganjurkan Muzakarah Rukyah dan
Takwim Islam Negara Anggota MABIMS pada 2 hingga

19

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Kehadiran Menteri di Jabatan Perdana Menteri,
YB Mejar Jeneral Dato’ Seri Jamil Khir bin Haji Baharom (B), dan
Timbalan Menteri di JPM, YB Senator Dato’ Dr. Asyraf Wajdi bin

Dato’ Haji Dusuki, dalam majlis perasmian Muzakarah Rukyah dan
Takwim Islam Negara Anggota MABIMS

4 Ogos 2016 bertempat di Klana Beach Resort, Telok
Kemang, Port Dickson, Negeri Sembilan. Muzakarah ini
telah dihadiri oleh wakil-wakil delegasi dari negara Brunei,
Indonesia, Malaysia dan Singapura serta ahli Panel Pakar
Falak JAKIM. Selain itu, muzakarah ini turut dihadiri oleh
Sahibus Samahah Mufti Wilayah Persekutuan, Negeri
Sembilan, Pahang, Kedah, Sabah, Sarawak dan pegawai
falak yang mewakili Jabatan Mufti negeri masing-
masing. YBhg. Tan Sri Dato’ Haji Othman bin Mustapha
telah mempengerusikan muzakarah ini sepanjang ia
berlangsung.

Penganjuran muzakarah kali ini adalah untuk mencapai
objektif seperti berikut:

• Menyemak semula Kriteria Imkanur Rukyah yang
diguna pakai oleh negara anggota MABIMS dalam
penentuan takwim hijri dan awal bulan hijri di
kalangan negara anggota.

• Melakukan cerapan hilal bersama di kalangan negara
anggota MABIMS.

• Melaksanakan penilaian terhadap Takwim Standard
MABIMS.

Majlis perasmian muzakarah ini telah disempurnakan
oleh Menteri di Jabatan Perdana Menteri, YB Mejar
Jeneral Dato’ Seri Jamil Khir bin Haji Baharom (B). Turut
hadir dalam majlis perasmian ialah Timbalan Menteri di
JPM, YB Senator Dato’ Dr. Asyraf Wajdi bin Dato’ Haji
Dusuki, Penyimpan Mohor Besar Raja-raja, YBhg. Dato’ Sri
Syed Danial bin Syed Ahmad, dan Pengarah Majlis Agama
Islam Negeri Sembilan, YBhg. Datuk Selamat bin Paigo.

Suasana ketika Muzakarah Rukyah dan Takwim Islam Negara
Anggota MABIMS sedang berlangsung

Delegasi dari Negara Brunei, Indonesia, Singapura, Malaysia,
Ahli Panel Pakar Falak JAKIM, Sahibul Samahah Mufti-mufti dan

tetamu jemputan bergambar bersama YB Menteri

Ketua Pengarah JAKIM, YBhg. Tan Sri Dato’ Haji Othman bin
Mustapha, menjadi pengerusi sepanjang muzakarah berlangsung

20

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Taklimat ringkas berkenaan lokasi yang akan ditinjau diberikan oleh
Dr. Kamarudin bin Min kepada peserta kajian berkenaan lot tanah

yang dicadangkan

Wakil yang terlibat dalam mengenal pasti lokasi yang telah diluluskan
antaranya: Ahli Panel Pakar Falak JAKIM, Wakil Jabatan Ukur dan

Pemetaan Malaysia, Wakil Jabatan Ukur dan Pemetaan Negeri Kedah,
Wakil Jabatan Mufti Negeri Kedah dan Wakil Pejabat Tanah dan

Daerah Negeri Kedah

Lawatan Kerja ke Lokasi Pembangunan Pusat
Falak Majlis Kebangsaan Hal Ehwal Ugama
Islam (MKI) di Pulau Bunting, Yan, Kedah

Satu lawatan kerja bagi melihat lokasi yang telah
dicadangkan oleh kerajaan Negeri Kedah bagi tujuan
pembangunan pusat falak tersebut telah diadakan pada
22 November 2016. Lawatan tersebut diketuai oleh
Pegawai Daerah Yan, Tuan Haji Mohd Yusri bin Mad Daud.
Wakil JAKIM dalam lawatan kerja tersebut ialah Pegawai
Tugas Khas YB Menteri di Jabatan Perdana Menteri, Dr.
Kamaruddin bin Min, Panel Pakar Falak, JAKIM, Prof. Dato’
Dr. Mohd Zambri bin Zainuddin, Panel Pakar Falak JAKIM,
Ustaz Mohamad Zakuwa bin Hj. Rodzali dan beberapa
pegawai JAKIM yang lain. Turut menyertai lawatan kerja
ini ialah beberapa agensi lain seperti Jabatan Ukur dan
Pemetaan Malaysia, Jabatan Ukur dan Pemetaan Negeri
Kedah, Jabatan Mufti Negeri Kedah dan Pejabat Tanah
dan Daerah Negeri Kedah.

Pusat Falak ini dibangunkan bagi tujuan penyelidikan dan
kajian berkaitan falak di Malaysia. Ia juga menjadi salah
satu medium memperkasakan peranan Majlis Raja-raja
melalui MKI dalam pembangunan penyelidikan Islam di
peringkat kebangsaan dan antarabangsa khususnya
dalam bidang falak. Hasrat itu boleh direalisasikan
dengan memperkenalkan pusat falak ini sebagai
tempat latihan cerapan hilal bagi anggota Pertubuhan
Negara-Negara Islam (OIC). Lokasi tersebut telah dipilih
berdasarkan kesesuaiannya yang mempunyai ufuk
timur dan barat dan tidak terlindung selain memudahkan
penyelidikan pergerakan objek di langit seperti bulan dan
matahari.

Hasil daripada lawatan tersebut mendapati bahawa
lokasi yang diberikan adalah lokasi yang terbaik dan
mempunyai ketinggian hampir 142 meter daripada aras
laut. Bagi mewujudkan kesedaran berkenaan falak dalam
kalangan masyarakat setempat JAKIM juga berhasrat
menjadikan pusat falak tersebut sebagai pusat
astrotourism di mana masyarakat dapat bersama-sama
menikmati pengalaman meneroka langit malam.

21

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Seminar dan Bengkel Falak

1. Munaqasyah Fiqh Falak Peringkat Kebangsaan 2016
Tarikh : 27 hingga 29 September 2016
Tempat : The Orient Star Resort, Lumut, Perak

Gambar-gambar yang dirakam sewaktu Munaqasyah Fiqh
Falak Peringkat Kebangsaan 2016 di The Orient Star Resort,

Lumut, Perak

2. Bengkel Garis Panduan Arah Kiblat Siri 5
Tarikh : 15 hingga 17 November 2016
Tempat : Institut Latihan Islam Malaysia Wilayah

 Timur, Besut, Terengganu

Ahli Bengkel Garis Panduan Arah Kiblat Siri 5

Mesyuarat Panel Pakar Falak dan jawatankuasa
Penetapan awal Puasa dan Hari Raya

1. Mesyuarat Panel Pakar Falak Bil.1/2016 pada
6 April 2016 bertempat di Bilik Syura Abu Bakar As-
Siddiq, ILIM, Bangi;

Gambar-gambar yang dirakam sewaktu Mesyuarat Panel
Pakar Falak Bil.1/2016 di Bilik Syura Abu Bakar As-Siddiq,

ILIM, Bangi

22

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

2. Mesyuarat Jawatankuasa Penetapan Awal Puasa
dan Hari Raya & Mesyuarat Penyelarasan Waktu
Imsak dan Berbuka Puasa Negeri-negeri Seluruh
Malaysia 1437H/2016M pada 27 April 2016
bertempat di Dewan Syura, Aras 9, JAKIM.

Gambar-gambar yang dirakam sewaktu Mesyuarat Jawatankuasa
Penetapan Awal Puasa dan Hari Raya & Mesyuarat Penyelarasan
Waktu Imsak dan Berbuka Puasa Negeri-negeri Seluruh Malaysia

1437H/2016M

SEKSYEn aKIDaH

Mesyuarat Panel Pakar akidah (PPa)

Panel Pakar Akidah adalah panel penasihat JAKIM
dalam isu berkaitan akidah. Antara bidang tugas panel
PPA adalah membantu JAKIM dalam membuat kajian
terhadap isu-isu berkaitan akidah dan memperakukan
hasil kajian untuk dibawa ke Muzakarah Jawatankuasa
Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal Agama Islam
Malaysia. Keahliannya terdiri daripada para ulama, ahli
akedamik dan wakil daripada agensi yang berkaitan.
Pada masa ini panel ini dipengerusikan oleh mantan
Mufti Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur YBhg. Dato’
Wan Zahidi bin Wan Teh. Bagi tahun 2016, empat sesi
mesyuarat PPA berjaya dilaksanakan. Antara isu yang
dibincangkan ialah berkaitan ajaran sesat, pemikiran
liberal, tarekat dan tasawuf, amalan perbomohan dan
perubatan tradisional serta isu-isu semasa akidah yang
berlegar dalam kalangan umat Islam di negara ini.

PEnERBITan aKIDaH

Sebanyak lapan risalah telah dicetak semula bertujuan
edaran awam bagi memenuhi permintaan stakeholder
Jabatan ini iaitu Soal Jawab Isu Syiah di Malaysia,
Istilah Terhadap Beberapa Penyelewengan dalam
Tarekat, Bagaimana Mengenal Ahli Sunnah wal-Jamaah,
Penjelasan Istilah yang Boleh Membawa Penyelewengan
Akidah, Risalah Isu Semasa: Penjelasan Ciri-ciri Utama
Ajaran Sesat, Garis Panduan Silat Menurut Islam, Garis
Panduan Program Motivasi Berunsurkan Islam dan Asas
Rujukan dalam Bidang Akidah Islam.

Selain itu juga, sepertimana yang telah diputuskan oleh
Mesyuarat Jemaah Menteri pada 20 Januari 2016,
JAKIM telah diberi tanggungjawab sebagai agensi untuk
mengetuai pasukan penjelasan jihad bagi menyekat
penularan ideologi ISU DAESH dalam pemikiran rakyat.
Sehubungan dengan itu, satu risalah bertajuk “Militan IS:
TERRORISME Atas Nama Islam” telah dihasilkan untuk
edaran awam. Pembentangan dan penjelasan berkaitan
isu jihad kepada stakholders termasuk agensi kerajaan
persekutuan, swasta, Universiti awam, universiti swasta
dan masyarakat awam.

23

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

KajIan MEDIa

Kajian dan semakan ke atas bahan penerbitan berunsur
Islam yang disalurkan melalui empat media utama iaitu
Media Cetak, Media Penyiaran, Media Baharu dan Media
Bersemuka.

Media Cetak termasuklah buku-buku, akhbar, majalah
dan manuskrip. Manakala Media Penyiaran meliputi radio,
TV, CD/DVD/VCD dan bahan-bahan untuk tujuan hebahan
dan pameran. Media Baharu pula merangkumi laman
web, laman sosial dan blog manakala Media Bersemuka
ialah kajian tapisan ke atas pertubuhan dan individu yang
dirujuk oleh pihak yang berkaitan. Unit Kajian Media juga
menjadi tempat rujukan untuk mengkaji dan menyemak
Tafsir dan Terjemahan al-Qur’an untuk diperakukan
sebelum diterbitkan.

Selain itu, Unit Kajian Media juga bertanggungjawab untuk
mengkaji bahan-bahan lain seperti bahan-bahan gunaan
dan perhiasan yang mengandungi cetakan ayat-ayat
suci al-Qur’an yang diperolehi melalui aduan awam. Unit
ini juga, turut terlibat dalam menjalankan pemantauan
di premis-premis perniagaan khusus untuk memastikan
bahan penerbitan berunsur Islam yang meragukan dapat
dikawal penyebarannya di pasaran.

Mesyuarat jawatankuasa Penapisan Bahan
Penerbitan Berunsur Islam (MjPBPBI)

Kajian dan semakan yang dijalankan oleh Unit Kajian
Media ke atas Media Cetak akan dikemukakan untuk
perbincangan dalam Mesyuarat Jawatankuasa Penapisan
Bahan Penerbitan Berunsur Islam (MJPBPBI). Mesyuarat
ini bertujuan menilai dan membuat perakuan ke atas
bahan penerbitan berunsur Islam berdasarkan laporan
semakan dan penilaian yang dibuat oleh Panel Penilai
atau Penyemak JAKIM. Perakuan dan keputusan tersebut
akan disyorkan kepada Kementerian Dalam Negeri
(KDN) untuk dikenakan Perintah Larangan (PL) atas
pelanggaran kepada Seksyen 7(1) Akta Mesin Cetak dan
Penerbitan (AMCP) 1984. Ini selaras dengan Teras 3 iaitu
mengukuhkan kerjasama strategik dan ukhwah Islamiah
di peringkat Nasional, Serantau dan Antarabangsa ke
arah penyatuan Ummah.

Bagi tahun 2016, mesyuarat ini telah diadakan sebanyak
satu kali iaitu bagi kali ke-88 pada 5 hingga 7 April 2016
bertempat di Hotel Grand Bluewave, Shah Alam.

jadual 1: jumlah kajian mengikut kategori pada

tahun 2016

 BIL KajIan jUMLaH

 1. Media Cetak 117 kajian/laporan

 2. Media Baharu 2,040 url

 3. Media Penyiaran 218 bahan

 4. Media Bersemuka:

  a. Pertubuhan 35
  b. Individu 65

 5. Tafsir dan Terjemahan al-Quran 15 Naskhah

KajIan Dan PEnaPISan

Perincian kajian yang telah dijalankan bagi tahun 2016
adalah seperti Jadual 1 di bawah;

24

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Pada tahun 2016, sebanyak 28 buah buku telah
diwartakan Perintah Larangan (PL) oleh Kementerian

Mesyuarat Jawatankuasa Penapisan Bahan Penerbitan Berunsur Islam kali ke-88 pada 5 hingga 7 April 2015, bertempat di Hotel Grand
Bluewave, Shah Alam

Dalam Negeri (KDN). Senarai judul buku adalah seperti
berikut:

Senarai Bahan Penerbitan (Buku) yang Telah Diwartakan Perintah Larangan (PI) oleh
Kementerian Dalam negeri (KDn) Tahun 2016

 BIL               jUDUL BUKU   TaRIKH WaRTa

 1. Sinema Spiritual: Dramaturgi dan Kritikan Warta Kerajaan P.U. (A)
 2. Rasulullah SAW: Sejak Hijrah Hingga Wafat 108, 109 dan 110
 3. Tafsir Ayat-ayat Kematian 22 April 2016

   Warta Kerajaan P.U. (A)
 4. Pergolakan Pemikiran Islam: Catatan Harian Ahmad Wahib 169
   14 Jun 2016

   Warta Kerajaan P.U. (A)
 5. Malaysia and The Club of Doom: The Collapse of The Islamic Countries 170
   14 Jun 2016

   Warta Kerajaan P.U. (A)
 6. Torture in Malaysia Prisons: Who you didn’t Know and need to Know to Act 171
   14 Jun 2016

   Warta Kerajaan P.U. (A)
 7. The Koran: A Very Short Introduction Hijrah Hingga Wafat 172
   14 Jun 2016

   Warta Kerajaan P.U. (A)
 8. Isu Semasa dalam Risalah: Kahwin Campur Antara Muslim dengan Non-Muslim 191
   4 Julai 2016

   Warta Kerajaan P.U. (A)
 9. Islam and Homosexuality Volume 1 192
   4 Julai 2016

 10. Lesbian Sex Positions 100 Positionate Positions from Intimate
Warta Kerajaan P.U. (A)

  and Sensual to Wild and Naughty

201
 11. Sexsual Intimacy for Women a Guide for Same-Sex Couple

18 Julai 2016
 12. The Whole Lesbian Sex Book a Passionate Guide for All of Us

 13. Mencontohi Para Wali Warta Kerajaan P.U.(A)
 14. Syiar Manifestasi Tuhan dalam Wanita 202
 15. Mereka Adalah Teroris (Sebuah Tinjauan Syariat) 18 Julai 2016

25

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

High Level Committee (HLC) Mengenai Bahan
Penerbitan Berunsur Islam

Pada 21 April 2016, YAB Timbalan Perdana Menteri telah
mengarahkan supaya ditubuhkan satu jawatankuasa
yang dipengerusikan oleh beliau sendiri iaitu High
Level Committee (HLC) Mengenai Bahan Penerbitan
Berunsur Islam. Penubuhan jawatankuasa ini adalah bagi
mengambil langkah proaktif ke arah memperkasakan
tindakan ke atas bahan-bahan penerbitan yang
bercanggah dengan ajaran Islam. Tumpuan diberikan
kepada aspek perundangan dan penguatkuasaan.

Mesyuarat High Level Committee (HLC) Mengenai
Bahan Penerbitan Berunsur Islam kali pertama yang
dipengerusikan oleh YAB Timbalan Perdana Menteri telah
diadakan pada 11 Mei 2016 dan beberapa keputusan
telah dibuat bagi maksud memasukkan elemen-elemen
Garis Panduan Penapisan JAKIM ke dalam undang-
undang dan peraturan yang sedia ada.

Pemantauan Bahan-bahan Penerbitan Berunsur
Islam di Pasaran

Sebanyak lapan siri pemantauan telah dilaksanakan
bagi memastikan bahan penerbitan berunsur Islam yang
telah dikenakan Perintah Larangan (PL) tidak terdapat
dalam pasaran. Pemantauan ini juga bagi melihat dan
memantau penjualan dan penyebaran buku-buku yang
telah diwartakan Perintah Larangan oleh KDN.

Terdapat dua bentuk pemantauan yang telah
dilaksanakan oleh Unit Kajian Media, iaitu:

1. Pemantauan Berkala:
 Dijalankan berdasarkan aduan – tiga siri
2. Pemantauan Bersepadu
 Dijalankan dengan kerjasama Kementerian Dalam

Negeri (KDN), Jabatan Agama Islam Negeri (JAIN),
pihak berkuasa tempatan, Polis Diraja Malaysia
(PDRM) danagensi lain yang berkaitan – lima siri

3. Mesyuarat lanjut mengenai pemantauan yang telah
dijalankan sepanjang tahun 2016 adalah seperti di
Jadual 2.

26

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Muzakarah ahli Majlis Penasihat Syariah
Institusi Kewangan di Malaysia

Muzakarah Ahli Majlis Penasihat Syariah Institusi
Kewangan di Malaysia kali ke-12 telah berlangsung pada
21 Julai 2016 (Khamis) bertempat di Dewan Datuk Mohd
Shahir, Institut Latihan Islam Malaysia, Bangi Selangor.
Pada tahun ini, penganjuran Muzakarah dianjurkan
dengan kerjasama dengan Bank Negara Malaysia (BNM),
Suruhanjaya Sekuriti Malaysia (SC), Akademi Penyelidikan
Syariah Antarabangsa dalam Kewangan Islam (ISRA),
Persatuan Institusi Perbankan Islam Malaysia (AIBIM)
dan Persatuan Penasihat Syariah bagi Kewangan Islam
Malaysia (ASAS).

Majlis perasmian muzakarah ini telah disempurnakan
oleh Menteri di Jabatan Perdana Menteri, YB Mejar
Jeneral Dato’ Seri Jamil Khir bin Haji Baharom (B)
manakala ucapan penutupan muzakarah disempurnakan

jadual 2: Senarai Pemantauan Bersepadu Dan Berkala/aduan yang telah dijalankan pada tahun 2016

 BIL    KaTEGORI   TaRIKH       TEMPaT

 1.  17 Februari 2016 Bandar Baru Bangi
 2.  31 Mac 2016 Pesta Buku PKNS, Bangi
 3. Pemantauan Bersepadu 1 April 2016 Pesta Buku MPH, PICC
 4.  31 Mei 2016 Sekitar Plaza Sungei Wang
 5.  30 Ogos 2016 Selayang

 6.  11 Februari 2016 Damansara One Utama, Kuala Lumpur
 7. Pemantauan Berkala/Aduan 4 Mei 2016 Dewan MAEPS, Serdang
 8.  28 Julai 2016 Dewan SACC, Shah Alam

YB Menteri sedang menyampaikan ucapan perasmian muzakarah YBhg. Tan Sri KP JAKIM sedang menyampaikan ucapan dalam
persidangan muzakarah

oleh Ketua Pengarah JAKIM, YBhg. Tan Sri Dato’ Haji
Othman bin Mustapha. Muzakarah pada kali ini telah
dipengerusikan oleh Penasihat Perundangan Syariah,
Jabatan Peguam Negara, YBhg. Tan Sri Datuk Sheikh
Ghazali bin Ab. Rahman, manakala pakar rujuk muzakarah
terdiri daripada YBhg. Dato’ Seri Haji Hassan bin Haji
Ahmad dan YBhg. Prof. Dr. Ashraf bin Md. Hashim.

Penganjuran muzakarah ini berjaya mencatatkan
kehadiran peserta seramai 170 orang yang terdiri
daripada Ahli Panel Penasihat Syariah, Eksekutif Syariah
di institusi kewangan dan Takaful, Pegawai-pegawai
kerajaan, pegawai-pegawai dari Jabatan Mufti seluruh
Malaysia dan ahli-ahli akademik. Hasil daripada muzakarah
ini, ia dapat menjalinkan kerjasama strategik dengan
agensi luar dan mencari jalan formula perbahasan yang
terbaik dalam isu-isu semasa muamalat yang menjadi
persoalan dalam masyarakat.

Gambar-gambar di atas menunjukkan suasana muzakarah

27

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Carta 1: jumlah Pelayar Portal E-Muamalat pada tahun 2016 yang direkodkan oleh “Google analytics”

jadual 3: Kedudukan Pelayar mengikut negara pada tahun 2016

jadual 4: Kedudukan negeri dan Pelayar Tertinggi yang mengunjungi portal pada tahun 2016

Portal e-Muamalat

Portal e-Muamalat ini dibangunkan khusus untuk
memuatkan perbahasan-perbahasan fiqh muamalat di
samping menjadi tempat rujukan berautoriti bagi umat
Islam mendapatkan maklumat yang tepat dan terkini.
Penambahbaikan dan pengemaskinian maklumat terkini
sentiasa dilakukan ke atas portal pada menu, kandungan
dan aplikasi selari dengan perkembangan terkini dalam

bidang muamalat dan kewangan Islam. Pada tahun 2016,
pengemaskinian telah dilakukan dengan memuatkan
114 petikan akhbar, lima berita, enam banner, tujuh
kertas ilmiah, tiga garis panduan dan 11 harga emas
yang diperolehi daripada Jabatan Wakaf, Zakat dan Haji
(JAWHAR).

28

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

jurnal Muamalat

Penerbitan Jurnal Muamalat merupakan salah satu
misi dakwah JAKIM ke arah menyebarluaskan ilmu
pengetahuan yang menyentuh tentang aspek muamalah
dan ekonomi Islam. Pewujudan Jurnal Muamalat ini
adalah selaras dengan komitmen JAKIM sebagai agensi
agama di peringkat persekutuan bagi mendukung
aspirasi kerajaan dalam mempromosi Malaysia sebagai
pusat kewangan Islam di persada antarabangsa
menerusi penghasilan bahan-bahan penerbitan ilmiah
yang berkualiti.

Panel Penilai Jurnal Muamalat dilantik khusus oleh JAKIM
yang terdiri daripada ahli ilmuan mempunyai kepakaran
dalam bidang kewangan dan ekonomi Islam. Jurnal
Muamalat telah diiktiraf sebagai refereed journal (jurnal
ilmiah). Pada tahun 2016, JAKIM telah menerbitkan
Jurnal Muamalat Bil.8/2015 dan Bil.9/2016. Kandungan
koleksi jurnal muamalat disediakan secara percuma dan
boleh diperolehi di www.e-muamalat.islam.gov.my.

YB Menteri menyampaikan amanat kepada ahli-ahli Panel Pakar
Muamalat yang dilantik

Panel Pakar Muamalat yang dilantik bergambar bersama-sama
YB Menteri

MajLIS PEnYERaHan SURaT
PELanTIKan PanEL PaKaR MUaMaLaT
(PPM), jaKIM

Majlis Penyerahan Surat Pelantikan Panel Pakar
Muamalat  (PPM),  JAKIM telah diadakan pada
22 November 2016 bertempat di Hotel Putra, Kuala
Lumpur. Seramai 14 orang ahli PPM telah hadir untuk
menerima surat perlantikan yang telah disampaikan
oleh Menteri di Jabatan Perdana Menteri, YB Mejar
Jeneral Dato’ Seri Jamil Khir bin Haji Baharom (B). Barisan
panel yang dilantik terdiri daripada mufti, hakim syarie,

ahli akademik serta pegawai syariah dalam industri
kewangan Islam yang mempunyai kepakaran dalam
bidang syariah, fiqh muamalat, ekonomi, perakaunan dan
undang-undang.

Panel Pakar Muamalat, JAKIM ditubuhkan dengan objektif
untuk membantu kerajaan dalam menentukan dasar
dan hala tuju berkaitan pelaksanaan sistem muamalat
dan sosioekonomi Islam di Malaysia. Di samping itu,
PPM juga berperanan sebagai memberi pandangan dari
sudut hukum syarak terhadap isu-isu muamalat dan
sosioekonomi di negara ini demi kemajuan ummah.

29

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Pertemuan antara Dua Menteri, Menteri di
jabatan Perdana Menteri Dengan Menteri
Perdagangan Dalam negeri, Koperasi dan
Kepenggunaan (KPDnKK) dan Menteri
Kesejahteraan Bandar, Perumahan dan
Kerajaan Tempatan (KPKT)

JAKIM melalui Seksyen Muamalat dan Sosioekonomi,
Bahagian Perancangan dan Penyelidikan telah mengatur
pertemuan antara Menteri di Jabatan Perdana Menteri,
YB Mejar Jeneral Dato’ Seri Jamil Khir bin Haji Baharom (B)
bersama-sama dengan Menteri KPDNKK, YB Dato’ Seri
Hamzah bin Zainuddin dan Menteri KPKT, YB Tan Sri Noh
bin Haji Omar. Pertemuan tersebut diadakan pada tarikh
yang berbeza. Pertemuan antara Menteri di Jabatan
Perdana Menteri dan Menteri KPDNKK telah diatur
pada 23 Februari 2016 manakala pertemuan Menteri di
Jabatan Perdana Menteri dan Menteri KPKT telah diatur
pada 30 Ogos 2016. Tujuan pertemuan tersebut adalah
untuk membincangkan penyelarasan kerjasama dalam
usaha untuk membangunkan Akta Pajak Gadai Islam.

Jabatan Perdana Menteri, YB Senator Dato’ Dr. Asyraf
Wajdi bin Dato’ Haji Dusuki. Objektif utama seminar
adalah untuk memberi kefahaman kepada peserta
berkenaan takaful menurut pandangan Islam.

Ketibaan YB Menteri KPDNKK diiringi YB Menteri di JPM

1. Seminar Pemahaman Takaful

Pada 19 April 2016, Seminar Pemahaman Takaful 2016
telah berjaya dianjurkan dengan kerjasama Bahagian
Perancangan dan Penyelidikan, Jabatan Kemajuan Islam
Malaysia (JAKIM), Institut Latihan Islam Malaysia (ILIM),
Persatuan Takaful Malaysia (MTA) dan Yayasan Dakwah
Islamiah Malaysia (YADIM) bertempat di Dewan Datuk
Mohd Shahir, ILIM, Bangi Selangor. Seminar ini telah
disertai seramai 300 orang peserta yang terdiri daripada
kakitangan kerajaan dan pelajar institusi pengajian tinggi.
Seminar ini telah dirasmikan oleh Timbalan Menteri di

Seminar Pemahaman Takaful

Bergambar kenangan

2. Wacana Muamalat Islam Peringkat negeri
Pahang Tahun 2016

Pada 27 Disember 2016, Wacana Muamalat Islam
Peringkat Negeri Pahang tahun 2016 telah berjaya
diadakan di Dewan Utama Kolej Universiti Islam Pahang
Sultan Ahmad Shah (KUIPSAS), Kuantan. Wacana ini
dianjurkan secara bersama antara Jabatan Kemajuan
Islam Malaysia (JAKIM), Kolej Universiti Islam Pahang
Sultan Ahmad Shah (KUIPSAS), Persatuan Institusi-
institusi Perbankan Islam Malaysia (AIBIM), Persatuan
Takaful Malaysia (MTA) serta Institut Kewangan dan
Perbankan Islam Malaysia (IBFIM). Wacana ini telah
disertai seramai 420 orang peserta yang terdiri daripada
kakitangan kerajaan, ahli akademik dan pelajar institusi
pengajian tinggi Sekitar Negeri Pahang. Wacana kali ini
bertemakan “Pematuhan Syariah Perkukuh Ekonomi
Ummah.” Objektif wacana kali ini adalah untuk memberi

30

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

kefahaman kepada peserta berkenaan muamalat Islam,
takaful dan perancangan kewangan kewangan peribadi.

Wacana ini telah disempurnakan perasmiannya oleh
Pengerusi Jawatankuasa Dakwah Islamiah dan Tugas-
Tugas Khas Negeri Pahang, YB Dato’ Syed Ibrahim bin
Syed Ahmad mewakili YAB Menteri Besar Pahang, Dato’
Sri Diraja Haji Adnan bin Haji Yaakob. Turut hadir dan
memberi ucapan alu-aluan ialah Pengarah Bahagian
Perancangan dan Penyelidikan JAKIM, YBhg. Tuan Haji
Mohamad bin Saari, yang mewakili Ketua Pengarah
JAKIM.

Ucapan alu-aluan oleh YBhg. Tuan Haji Mohamad bin Saari

Ucapan perasmian oleh YB Dato’ Syed Ibrahim bin Syed Ahmad

Sesi perbincangan antara YB Senator Dato’ Dr. Asyraf Wajdi bin
Dato’ Haji Dusuki dengan Datuk Haji Mohamad Nordin bin Ibrahim

Datuk Haji Mohamad Nordin bin Ibrahim menyampaikan
cenderahati kepada YB Senator Dato’ Dr. Asyraf Wajdi bin

Dato’ Dusuki

Dr. Asyraf Wajdi bin Dato’ Haji Dusuki, pada 1 April 2016.
Delegasi JAKIM diketuai oleh Timbalan Ketua Pengarah
(Dasar) iaitu Datuk Haji Mohamad Nordin bin Ibrahim.
Turut hadir dalam delegasi tersebut Pengarah Bahagian
Perancangan dan Penyelidikan, YBhg. Tuan Haji Mohamad
bin Saari, berserta tiga orang pegawai daripada Seksyen
Muamalat dan Sosioekonomi.

Kunjung hormat ini diadakan dengan objektif untuk
mendapatkan pandangan serta idea-idea yang
bernas daripada YB Senator berhubung dengan hala
dan perancangan strategik Seksyen Muamalat dan
Sosioekonomi terutama dalam perkara yang menyentuh
bidang muamalat dan sosioekonomi dalam masyarakat
dan negara.

KUnjUnG HORMaT

1. Pejabat Timbalan Menteri di jabatan Perdana
Menteri

JAKIM melalui Seksyen Muamalat dan Sosioekonomi,
Bahagian Perancangan dan Penyel idikan telah
mengadakan kunjung hormat ke Pejabat Timbalan
Menteri di Jabatan Perdana Menteri, YB Senator Dato’

2. Institut Kajian Zakat dan Wakaf Malaysia (IKaZ)
& akademi Pengajian Islam Kontemporari (aCIS),
Universiti Teknologi Mara (UiTM) Shah alam

Pada 11 Januari 2016 – JAKIM telah menerima kunjungan
hormat dari Institut Kajian Zakat dan Wakaf Malaysia
(IKaZ) & Akademi Pengajian Islam Kontemporari (ACIS),

31

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Universiti Teknologi Mara (UiTM) Selangor. Delegasi
daripada UiTM ini diketuai oleh Pengarah Institut Kajian
Zakat dan Wakaf Malaysia (IKaZ), YBhg. Dr. Mohd
Afandi bin Mat Rani, turut disertai oleh Prof. Madya Dr.
Baharuddin bin Sayin dan Prof. Madya Dr. Ramawan bin
Ab. Rahman.

Pengarah Bahagian Perancangan dan Penyelidikan, Tuan
Haji Mohamad bin Saari, menerusi ucapannya mengalu-
alukan kunjungan hormat yang diatur oleh delegasi
UiTM. Menurut beliau, JAKIM sentiasa membuka
ruang kerjasama yang bersesuaian khususnya dalam
bidang penyelidikan dengan pelbagai agensi melalui
strategi lautan biru kebangsaan. Kunjungan hormat ini
berjaya mencapai objektif yang digariskan oleh kedua-
dua agensi iaitu untuk mengembangkan kerjasama
strategik antara JAKIM dan IKaZ, ACIS, UiTM dalam
bidang penyelidikan, penerbitan dan program, serta
menggalakkan perkongsian maklumat antara kedua-dua
agensi berkaitan perkembangan semasa industri zakat
dan wakaf di Malaysia dan peringkat global.

Sesi bergambar delegasi UiTM bersama-sama Pengarah dan
pegawai-pegawai Bahagian Perancangan dan Penyelidikan, JAKIM

BEnGKEL

1. Wakaf al-Qur’an

JAKIM dalam usaha membangunkan Garis Panduan
Pungutan Khairat berkaitan Wakaf al-Qur’an. Sehubungan
dengan itu, beberapa bengkel telah diadakan pada
8 Mac 2016, 9 Jun 2016 dan 16 Disember 2016 yang
dihadiri oleh agensi terlibat seperti Perbadanan Wakaf
Selangor, Perbadanan Wakaf Negeri Sembilan, Jabatan
Wakaf, Zakat dan Haji (JAWHAR), Kementerian Dalam
Negeri (KDN) dan Panel Pakar Muamalat, JAKIM bagi

menyemak dan memurnikan garis panduan ini. Tujuan
garis panduan ini adalah untuk dijadikan panduan
dan rujukan pihak berkenaan yang berhasrat untuk
mengadakan Wakaf al-Qur’an.

2. Bengkel Semakan Garis Panduan Perniagaan
jualan Langsung Secara Pemasaran Berbilang
Tingkat (MLM) Menurut Syariah

JAKIM telah mengadakan Bengkel Semakan Garis
Panduan Perniagaan Jualan Langsung Secara Pemasaran
Berbilang Tingkat (MLM) menurut Syariah pada
7 Oktober 2016 yang dihadiri oleh pakar berkaitan
kewangan Islam iaitu Dr. Ahmad Sufian bin Che Abdullah,
Encik Wan Rumaizi bin Wan Husin dan Encik Zaharudin
bin Muhammad. Objektif bengkel diadakan untuk
menambahbaik garis panduan MLM sedia ada agar ianya
bersesuaian dengan perubahan masa dan masyarakat.
Garis panduan ini dijadikan panduan dan rujukan untuk
masyarakat.

DaRUL HaDITH

Mesyuarat jawatankuasa Pemandu Darul
Hadith Malaysia Bil.1/2016

Pada 17 Ogos 2016, JAKIM telah mengadakan
Mesyuarat Jawatankuasa Pemandu Darul Hadith
Malaysia Bil.1/2016 bertempat di ILIM. Mesyuarat
dihadiri oleh pakar-pakar hadith yang dilantik oleh YB
Menteri di Jabatan Perdana Menteri, YB Mejar Jeneral
Dato’ Seri Jamil Khir bin Haji Baharom (B), yang terdiri
daripada pensyarah IPTA/IPTS serta agensi-agensi yang
berkaitan seperti KDN dan IKIM.

Bidang tugas Jawatankuasa Pemandu Darul Hadith
Malaysia adalah seperti berikut:

1. Merancang pelan tindakan bagi strategi jangka
pendek dan jangka panjang ke arah penubuhan dan
pembangunan DHM.

2. Memperakukan kajian dan takhrij hadith untuk
keperluan semasa jabatan, agensi kerajaan dan
orang awam.

3. Mengkaji dan membincangkan isu-isu semasa
hadith yang timbul dalam masyarakat atau yang
dikemukakan oleh mana-mana pihak untuk
merumuskan satu pendapat yang selaras dengan
prinsip Ahli Sunnah Wal Jamaah.

32

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

4. Memberi pandangan dari sudut fiqh terhadap
sesuatu isu hadith sebelum mensabitkan sesuatu
hadith.

5. Meneliti, mengkaji dan membahas kertas-kertas
kajian dan terjemahan hadith serta menyediakan
keputusan untuk dikemukakan kepada pihak-pihak
yang berkaitan.

6. Memperakukan hadith-hadith yang dirujuk bagi
memantapkan kefahaman Islam dan mengawal salah
faham ajaran sesat dan anti hadith terhadap ajaran
Islam.

7. Membincangkan perselisihan ulama’ hadith dalam
menentukan status hadith.

8. Bertukar-tukar fikiran dan berkongsi kepakaran,
maklumat, serta pangkalan data maklumat hal ehwal
hadith melalui pakar-pakar hadith Malaysia.

9. Jawatankuasa Pemandu Darul Hadith Malaysia
ini telah dipersetujui ditubuhkan oleh Perdana
Menteri Malaysia, YAB Dato’ Sri Mohd Najib bin
Tun Abd Razak, dalam mesyuarat MKI ke-61 pada
28 Jun 2016.

KajIan MODEL PEMBanGUnan DaRUL
HaDITH DI InSTITUT KajIan HaDITH
(InHaD) KOLEj UnIVERSITI ISLaM
SELanGOR

Satu lawatan kajian model pembangunan Darul Hadith
telah dilakukan di INHAD, KUIS pada 20 September 2016.
Ahli yang terlibat adalah terdiri daripada Jawatankuasa
Kerja Darul Hadith Malaysia seramai lima orang yang
diketuai oleh Pengerusi Jawatankuasa Pemandu Darul
Hadith Malaysia, Datuk Wan Zahidi bin Wan Teh.

Objektif kajian adalah untuk menjalankan kajian model
pembangunan Darul Hadith dalam negara dan melihat
secara dekat mengenai aktiviti yang dilaksanakan
oleh INHAD. Di samping itu, mesyuarat jawatankuasa
kerja dijalankan pada tarikh yang sama. Satu taklimat
mengenai penubuhan INHAD diberikan kepada ahli
mesyuarat.

KajIan MODEL PEMBanGUnan DaRUL
HaDITH DI ETaBLISSEMEnT EL-HaDITH
EL-HaSSanIa Dan MaRKaZ aL-QaTTan,
MOROCCO

Satu lawatan kajian model pembangunan Darul
Hadith telah dilakukan di dua buah pusat penyelidikan
hadith iaitu Etablissement El-Hadith El-Hassania dan
Markaz Al-Qattan, Morocco pada 30 November hingga
8 Disember 2016. Ahli yang terlibat adalah terdiri
daripada Jawatankuasa Pemandu Darul Hadith Malaysia
seramai dua orang yang diketuai oleh Pengerusi
Jawatankuasa Pemandu Darul Hadith Malaysia, Datuk
Wan Zahidi bin Wan Teh dan Dr. Muhamad Hapizi bin
Sulaiman (JAKIM).

Objektif kajian adalah untuk menjalankan kajian model
pembangunan Darul Hadith di luar negara dan melihat
secara dekat mengenai aktiviti yang dilaksanakan oleh
kedua-dua buah pusat penyelidikan tersebut. Adalah
diharapkan menerusi lawatan kajian tersebut, Negara
Malaysia dapat membina sebuah pusat kajian Darul
Hadith dengan objektif yang telah ditetapkan bagi
manfaat umat Islam menghayati hadith-hadith nabi
dalam kehidupan mereka di negara ini.

Ahli Mesyuarat Jawatankuasa Pemandu Darul Hadith Malaysia
Bil.1/2016

Ahli Mesyuarat Jawatankuasa Pemandu Darul Hadith Malaysia
Bil.1/2016 sedang membincangkan isu-isu yang berbangkit

33

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

PERanCanGan STRaTEGIK

Mesyuarat Sasaran Kerja Strategik (SKS)
jaKIM 2016

Mesyuarat Sasaran Kerja Strategik (SKS) JAKIM
merupakan platform membincangkan pencapaian Pelan
Strategik JAKIM 2015 – 2019 bagi tahun semasa dan
merancang program JAKIM bagi tahun yang akan datang.

Mesyuarat dipengerusikan oleh Ketua Pengarah JAKIM,
Tan Sri Dato’ Haji Othman bin Mustapha dan dianggotai
oleh Pengurusan Tertinggi dan Pegawai Kanan JAKIM.

Lawatan kajian model pembangunan Darul Hadith di
Etablissement El-Hadith El-Hassania

Sesi perbincangan ketika lawatan ke Maghribi

Bagi tahun 2016, Mesyuarat SKS telah diadakan seperti
butiran yang berikut:

1. Mesyuarat Sasaran Kerja Strategik (SKS) JAKIM
(Pertengahan Tahun 2016)
Tarikh : 8 hingga 9 Ogos 2016
Tempat : Akademi Percukaian Malaysia, Bandar

Baru Bangi, Selangor.

Sekitar Mesyuarat SKS (Pertengahan Tahun 2016) di Akademi Percukaian Malaysia, Bandar Baru Bangi

34

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

KEY PERFORManCE InDICaTORS (KPI),
jaKIM

Pada tahun 2016, JAKIM dipertanggungjawabkan untuk
melaksanakan lima KPI YB Menteri dan pencapaiannya
adalah seperti yang berikut:

Manakala bilangan KPI bahagian-bahagian dalaman
JAKIM adalah sebanyak 83 KPI. Purata pencapaian atau
pencapaian keseluruhan KPI tersebut adalah 95.9%.

jadual 5: KPI jaKIM kepada YB Menteri di jabatan Perdana Menteri

 BIL            MKPI SaSaRan PEnCaPaIan

 1. Anugerah Inovasi Islam Peringkat JAIN/MAIN dan Agensi Agama 100% 100%
  di bawah YB Menteri di Jabatan Perdana Menteri

 2. Dasar Pendidikan Tahfiz Negara 100% 100%

 3. Skim Pensijilan Halal Malaysia (Antarabangsa) 100% 100%

 4. Resolving AuG Report issues (KAFA) 88% 102.7%

 5. Dialog Penganut Antara Agama 1750 peserta 290%
    (5081 peserta)

  PENCAPAIAN KESELURUHAN  138.54%

jawatankuasa Penyelarasan Penyelidikan Islam
Peringkat Kebangsaan (jaPPIS)

Mesyuarat Jawatankuasa Penyelarasan Penyelidikan
Islam Peringkat Kebangsaan (JAPPIS) kali ke-34/ 2016

Tarikh : 24 November 2016.
Tempat : Bilik Mesyuarat Aras 8, Blok A, Kompleks

Islam Putrajaya.

Di samping berkongsi maklumat dan membincangkan
isu-isu penyelidikan terkini, ahli Mesyuarat diberi
penerangan berkenaan Global Ikhwan Holding Sdn Bhd:
Pasca Kematian Ummu Jah, Perkembangan Liberalisme
Agama di Malaysia, Perkembangan Terkini Syiah di
Malaysia, Pembentangan Kertas Kerja oleh JAKIM
Cawangan Sarawak berkenaan Kajian Isu-isu Semasa
Agama di Sarawak dan Pembentangan Kertas Kerja oleh
JAKIM Cawangan Sabah berkaitan Kajian Isu-isu Semasa
Agama di Sabah.

FaTWa VIRUS ZIKa

TPM Mempengerusikan Mesyuarat HLC Bagi
Menangani Isu Virus Zika

Timbalan Perdana Menteri Malaysia, YAB Datuk Seri
Dr. Ahmad Zahid bin Hamidi telah mempengerusikan
Mesyuarat Jawatankuasa Peringkat Tertinggi (HLC)
bagi Menangani Isu Virus Zika pada Rabu 28 September
2016 bertempat di Pusat Konvensyen Antarabangsa
Putrajaya (PICC). Mesyuarat ini diadakan bertujuan
untuk menyelaras pandangan dalam menangani isu yang
berkaitan dengan virus Zika yang telah menular masuk
ke negara ini.

Mesyuarat tersebut dihadiri oleh beberapa orang
Mufti, ahli-ahli Jawatankuasa Fatwa MKI, Pengerusi/
Yang Dipertua Majlis Agama Islam Negeri-negeri.
Pembentangan dari sudut kesihatan disampaikan
oleh Ketua Pengarah Kesihatan Malaysia, Datuk Dr.
Noor Hisham bin Abdullah. Manakala Ketua Pengarah
JAKIM, YBhg. Tan Sri Dato’ Haji Othman bin Mustapha,
membentangkan isu berkenaan dari perspektif Islam.
Turut hadir ialah Menteri di Jabatan Perdana Menteri,
YB Mejar Jeneral Dato’ Seri Jamil Khir bin Baharom (B)
dan Timbalan Menteri di Jabatan Perdana Menteri, YB
Senator Dato’ Dr. Asyraf Wajdi bin Dato’ Haji Dusuki serta
Ketua Setiausaha Kementerian Kesihatan Malaysia,
Datuk Dr. Chen Chaw Min.

Suasana ketika mesyuarat berlangsung

35

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

YB Mejar Jeneral Dato’ Seri Jamil Khir mengiringi YAB Datuk Seri
Dr. Ahmad Zahid bin Hamidi masuk ke dewan mesyuarat

Sighah  Pewartaan Fatwa Diseragamkan

JAKIM bersama-sama dengan negeri-negeri telah
berbengkel bagi menggubal dan memurnikan beberapa
sighah pandangan hukum yang diputuskan oleh
Muzakarah Jawatankuasa Fatwa MKI bagi tujuan
pewartaan di peringkat negeri-negeri. Bengkel Pemurnian
Sighah Fatwa bagi Tujuan Pewartaan ini diadakan pada
14-16 November 2016 di The Aston Hotel, Nilai, Negeri
Sembilan. Ahli-ahli Bengkel yang terlibat ialah wakil-
wakil dari Jabatan Mufti, Jabatan Agama Islam Negeri
(Bahagian Penguatkuasaan dan Pendakwaan), Jabatan
Peguam Negara, Jabatan Kehakiman Syariah Malaysia
dan JAKIM (Penasihat Undang-undang, Bahagian
Penyelarasan Undang-undang, Bahagian Penyelidikan
dan Bahagian Pengurusan Fatwa selaku urus setia).
Penggubalan secara bersama ini bagi memastikan
sighah yang akan diwartakan menepati dengan kehendak
Undang-undang, seragam dan boleh dikuatkuasakan.
Sebanyak 18 draf sighah pandangan hukum Muzakarah
Jawatankuasa Fatwa MKI dan beberapa fatwa negeri

YAB Dato’ Seri Mohamed Azmin bin Ali menyampaikan
cenderahati kepada YB Mejar Jeneral Dato’ Seri Jamil Khir

bin Haji Baharom (B)

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa MKI dipengerusikan oleh
YBhg Prof Tan Sri Dato’ Dr. Abdul Shukor bin Hj Husin

Setelah mendapat beberapa pandangan yang
dikemukakan oleh ahli-ahli, Mesyuarat menyerahkan
kepada Jawatankuasa Fatwa MKI memutuskan
pandangan hukum mengenai isu berkenaan secara
kolektif.

Muzakarah jawatankuasa Fatwa (MKI)
kali ke-109

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa, Majlis Kebangsaan Bagi
Hal Ehwal Ugama Islam Malaysia (MKI) bagi kali ke-109
telah diadakan pada 18-19 Oktober 2016 bertempat di
Hotel Grand Bluewave, Shah Alam. Muzakarah tersebut
yang telah dipengerusikan oleh YBhg Prof Tan Sri
Dato’ Dr. Abdul Shukor bin Hj Husin turut dihadiri oleh
Ashabus Samahah Mufti-mufti serta ahli-ahli yang
dilantik oleh Majlis Raja-raja. Muzakarah pada kali ini
telah membincangkan beberapa hukum yang berkaitan
dengan kepentingan umat Islam di Malaysia.

Pada sebelah malamnya, Kerajaan Negeri Selangor selaku
tuan rumah muzakarah pada kali ini telah menganjurkan
Majlis Makan Malam bagi meraikan Ahli-ahli muzakarah di
hotel yang sama. Turut hadir Menteri Besar Selangor, YAB
Dato’ Seri Mohamed Azmin bin Ali dan Menteri di Jabatan
Perdana Menteri, YB Mejar Jeneral Dato’ Seri Jamil Khir
bin Haji Baharom (B).

36

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Bahagian Perancangan dan Penyelidikan, Bahagian
Pengurusan Maklumat dan Bahagian Pengurusan Fatwa
selaku urus setia). Isu-isu yang dibincangkan ialah
berkaitan dengan hal ehwal penyelarasan pengurusan
fatwa, antara lainya ialah:

• Memperakukan Draf Sighah Fatwa bagi Tujuan
Pewartaan 2015;

•  C a d a n g a n  M ewa r t a ka n  Ket et a p a n  H u k u m
Jawatankuasa Fatwa;

•  Cadangan Mengadakan Bengkel Aplikasi Usul Fiqh,
Qawaid Fiqhiyyah dan Maqasid Syariah;

• Pembentangan Draf Pindaan Undang-undang
Pentadbiran Agama Islam Negeri-negeri (berkaitan
fatwa);

• Resolusi Persidangan Meja Bulat Pengurusan Fatwa;
• Laporan Program Latihan Sangkutan di Akademi Fiqh

Islami Antarabangsa; dan
• Laporan Fatwa Negeri-negeri.

Bengkel Pemurnian Sighah Fatwa bagi Tujuan Pewartaan
bertempat di The Aston Hotel, Nilai, Negeri Sembilan

Mesyuarat jKPPF kali ke-10

Mesyuarat Jawatankuasa Penyelarasan Pengurusan dan
Pembangunan Fatwa (JKPPF) kali ke-10 telah diadakan
pada 29-30 Ogos 2016 bertempat di Hotel Empress,
Bandar Baru Salak Tinggi, Sepang, Selangor Darul Ehsan.
Mesyuarat yang dipengerusikan oleh Timbalan Ketua
Pengarah (Dasar) JAKIM, Datuk Haji Mohamad Nordin
bin Ibrahim dihadiri oleh Timbalan Mufti/Ketua Penolong
Mufti/Pegawai Fatwa Jabatan Mufti seluruh Malaysia
dan Bahagian-Bahagian di JAKIM (Pejabat Penasihat
Undang-undang, Bahagian Penyelarasan Undang-undang, Ahli Mesyuarat JKPPF terdiri daripada Timbalan Mufti

Negeri-negeri

Ahli Mesyuarat JKPPF

bagi tujuan pewartaan telah berjaya dihasilkan. Draf
sighah berkenaan dikemukakan kepada negeri-negeri
untuk diurus wartakan mengikut proses dan prosedur
pewartaan yang ditetapkan di peringkat negeri masing-
masing.

37

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Mesyuarat jPPF kali ke-12

Mesyuarat Jawatankuasa Penyelidikan dan Pengurusan
Fatwa (JPPF) kali ke-12 telah diadakan pada Selasa
20 September 2016 bertempat di Bilik Mesyuarat
Bahagian Perancangan dan Penyelidikan JAKIM.
Mesyuarat yang dipengerusikan oleh Tan Sri Sheikh
Ghazali Abdul Rahman ini bertujuan untuk meneliti
beberapa proposal berkaitan isu-isu kefatwaan
untuk dibuat kajian di bawah peruntukan dana khas
Jawatankuasa Fatwa MKI bagi tujuan penentuan hukum
oleh Jawatankuasa Fatwa MKI.

Mesyuarat JPPF kali ke-12 Tan Sri Sheikh Ghazali Abdul Rahman

Para Pembentang sedang membentangkan cadangan kajian yang
hendak dijalankan

pandangan khususnya berkenaan hal-ehwal kefatwaan
antara Malaysia dan antarabangsa, khususnya Akademi
Fiqh Islam Antarabangsa. Dr. Adel Goutah dalam rangka
lawatan peribadi beliau ke Malaysia turut mengadakan
kunjungan ke Darul Quran JAKIM di Kuala Kubu Baru,
Selangor Darul Ehsan.

Delegasi Rabitah Ulama’ dari Negara Eritrea sedang tekun
mendengar penerangan berkenaan dengan pengurusan fatwa

di Malaysia

Prof. Emeritus Tan Sri Dato’ Dr. Abdul Shukor bin Haji Husin,
bersama-sama pegawai di Bahagian Pengurusan Fatwa meraikan

kunjungan Dr. Adel A. Goutah

Kunjungan Penolong Setiausaha agung
akademi Fiqh Islam antarabangsa

Penolong Setiausaha Agung Akademi Fiqh Islam
Antarabangsa, Dr. Adel A. Goutah telah mengadakan
kunjungan hormat kepada Prof. Emeritus Tan Sri Dato’
Dr. Abdul Shukor Haji Husin, Pengerusi Jawatankuasa
Fatwa MKI di pejabat beliau di Bahagian Pengurusan
Fatwa, JAKIM. Pertemuan yang berlangsung selama
lebih sejam itu dimanfaatkan dengan bertukar-tukar

Kunjungan Hormat Rabitah Ulama’ Eritrea

Delegasi Rabitah Ulama’ dari Negara Eritrea, Afrika
telah mengadakan kunjungan hormat kepada
Pengerusi Jawatankuasa Fatwa MKI, Prof. Emeritus
Tan Sri Dato’ Dr. Abdul Shukor bin Husin pada Khamis
17 November 2016. Delegasi seramai tujuh orang ini
diketuai oleh Pengerusinya, Prof. Dr. Jalaluddin Mohamed
Saleh. Majlis tersebut diadakan di Bilik Mesyuarat,
Aras 8, Kompleks Islam Putrajaya. Tujuan kunjungan
adalah untuk mendapat informasi berkenaan dengan
pengurusan fatwa di Malaysia. Turut hadir pegawai-
pegawai dari Bahagian Pengurusan Fatwa JAKIM.

38

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Delegasi Rabitah Ulama’ bergambar bersama-sama
Tan Sri Dato’ Dr. Abdul Shukor dan pegawai Bahagian

Pengurusan Fatwa

Pertemuan dengan Penyimpan Mohor Besar
Raja-raja

JAKIM telah mengadakan pertemuan dan perbincangan
dengan Penyimpan Mohor Besar Raja-raja Malaysia,
Dato’ Sri Syed Danial bin Syed Ahmad pada Isnin
14 November 2016 di Pejabat Penyimpan Mohor Besar,
Kuala Lumpur. Tujuan pertemuan bagi mendapat nasihat
dan panduan mengenai perjalanan Jawatankuasa
Fatwa MKI yang telah diputuskan oleh Mesyuarat Majlis
Raja-raja Kali Yang 242. JAKIM diwakili oleh Bahagian
Pengurusan Fatwa iaitu Pengarah, Tuan Haji Mazlan bin
Abdullah dan Ketua Penolong Pengarah Kanan, Aminudin
bin Mohamad.

Perbincangan Status Hukum Produk Sisa
Makanan dengan MaRDI

Perbincangan berkaitan “status hukum produk dari sisa
makanan yang bercampur” telah diadakan dengan pihak
MARDI dan Syarikat Bell Enviro Sdn. Bhd. telah diadakan
pada Khamis 11 Ogos 2016 di Bahagian Pengurusan
Fatwa JAKIM. Perbincangan yang dipengerusikan oleh
Ketua Penolong Pengarah Kanan Bahagian Pengurusan
Fatwa, Aminudin Mohamad ini disertai oleh pegawai-
pegawai dari MARDI yang diketuai Pegawai Penyelidik
Kanan Program Teknologi Hijau MARDI, Dr. Jeffrey Lim
Seng Heng, Pengarah Syarikat Bell Enviro, Rozaimee
Hassan, Felo Hukum JAKIM, Prof. Madya Dr. Arief Salleh
Rosman dan pegawai-pegawai Bahagian Pengurusan
Fatwa. Tujuan perbincangan ialah pihak MARDI ingin
mendapatkan pencerahan hukum mengenai status
hukum produk sisa makanan yang akan dihasilkan oleh
Syarikat Bell Enviro dengan kerjasama MARDI.

Pengarah serta Ketua Penolong Pengarah Kanan Bahagian
Pengurusan Fatwa berkunjung ke Pejabat Penyimpan Mohor

Besar Raja-Raja Malaysia

Perbincangan status hukum produk sisa makanan dengan
MARDI dan pegawai Syarikat Bell Enviro dikendalikan oleh Ketua

Penolong Pengarah Kanan Bahagian Pengurusan Fatwa,
Aminudin bin Mohamad

Pegawai jaKIM Terpilih Sertai Program Tetamu
Khas Raja arab Saudi

Program Tetamu Khas Raja Arab Saudi merupakan program
tahunan yang telah mengundang seramai 1,000 orang
dari pelbagai latar belakang seluruh dunia ke Makkah
dan Madinah bagi menunaikan umrah dan ziarah. Pada
2016, seramai 44 orang dari Malaysia telah diundang
menyertai program kali ini bermula dari 20-30 April 2016.
Undangan tersebut termasuk lima orang Mufti Negeri,
ahli Exco Kerajaan Negeri, Hakim Mahkamah Syariah
serta pegawai kanan agensi agama Islam. Rombongan
dari Malaysia diketuai oleh Mufti Terengganu, SS Dato’

39

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Beberapa orang pegawai dari JAKIM turut terpilih dalam program
tersebut

Para peserta sedang mengikuti program yang telah diatur

Pertemuan diakhiri dengan penyampaian cenderahati Ketua
Pengarah JAKIM kepada SS Mufti Wilayah Persekutuan

Dr. Zulkifli bin Muda. Pegawai JAKIM, Ustaz Mohd. Salehin
bin Sopian dari Bahagian Pengurusan Fatwa telah dipilih
untuk turut serta dalam program tersebut.

Pertemuan dengan Mufti Wilayah Persekutuan

JAKIM telah mengadakan pertemuan dan perbincangan
dengan Mufti Wilayah Persekutuan, Datuk Dr. Zulkifli
Mohamad al-Bakri pada Selasa 29 Mac 2016 di Pejabat
Mufti Wilayah Persekutuan, Pusat Islam, Kuala Lumpur.
Tujuan pertemuan bagi mendapatkan pandangan ke
arah memperkasakan institusi fatwa dan mendapat
pandangan mengenai perjalanan Jawatankuasa Fatwa
MKI yang telah diputuskan oleh Mesyuarat Majlis Raja-
raja Kali Yang 242. JAKIM diwakili oleh Ketua Pengarah
JAKIM, YBhg. Tan Sri Dato’ Haji Othman bin Mustapha.
Turut hadir adalah Timbalan Ketua Pengarah (Dasar),
Datuk Mohamad Nordin bin Ibrahim, Pengarah Bahagian
Pengurusan Fatwa, Tuan Haji Mazlan bin Abdullah
dan Ketua Penolong Pengarah Kanan, Aminudin bin
Mohamad.

LaPORan InDEKS SYaRIaH MaLaYSIa

Pada 10 Februari 2015, YAB Perdana Menteri telah
melancarkan Indeks Syariah Malaysia sebagai satu
agenda dan inisiatif utama negara bagi memastikan
urus tadbir negara bergerak atas landasan Maqasid
Syariah. Jabatan Kemajuan Islam Malaysia (JAKIM)
selaku agensi pusat yang bertanggungjawab dalam
penyelarasan hal ehwal Islam di bawah Jabatan Perdana
Menteri telah melaksanakan fungsi dan tugas Indeks
Syariah Malaysia ini dengan mewujudkan satu Unit
baharu di JAKIM iaitu Unit Indeks Syariah Malaysia
berkuatkuasa mulai 1 April 2015 bagi mewujudkan satu
organisasi yang bertanggungjawab sepenuhnya dalam
pelaksanaan Indeks Syariah Malaysia dan memastikan
pengurusannya dapat dilaksanakan secara telus,
berpusat dan sistematik.

Visi

Menjadikan Malaysia peneraju model tadbir urus Islam
yang pertama di dunia berlandaskan prinsip Maqasid
Syariah.

Misi

Memastikan pengurusan Indeks Syariah Malaysia dapat
dilaksanakan secara telus, berpusat dan sistematik
melalui sebuah institusi yang berautoriti dan berperanan
sebagai pusat rujukan yang lengkap dan komprehensif di
peringkat nasional dan antarabangsa.

40

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Fungsi

1. Menjadi badan pelaksana dan penyelaras Indeks
Syariah Malaysia;

2. Menjadi agensi rujukan berautoroti bagi memastikan
pengurusan Indeks Syariah Malaysia dapat dijalankan
secara telus, berpusat dan sistematik;

3. Mewujudkan dasar dan halatuju yang strategik bagi
memastikan pengukuran dan indeks yang digubal
dapat mencapai matlamat Maqasid Syariah yang
ditetapkan;

4. Mengenalpasti ruang-ruang penambahbaikan yang
perlu dilaksanakan oleh Kerajaan dalam mencapai
matlamat Maqasid Syariah;

5. Menyelaras semua program/aktiviti berkaitan
pelaksanaan dan pemantauan Indeks Syariah
Malaysia;

6. Meningkatkan kerjasama dan koordinasi antara
Jabatan dan agensi awam serta swasta seluruh
negeri bagi memastikan objektif pelaksanaan Indeks
Syariah tercapai; dan

7. Menyebarkan semua maklumat berkaitan Indeks
Syariah Malaysia kepada masyarakat awam melalui
bahan penerbitan bercetak, media sosial, media
massa dan media elektronik.

8. Menetukan tanda aras Indeks Syariah Malaysia yang
kompetetif diperingkat nasional dan antarabangsa.

Bagi melaksanakan visi, misi dan fungsi Unit, tiga
pendekatan utama difokuskan iaitu pendekatan 3P:

1. Penjelasan dan Pembudayaan
2. Pengukuran dan Penyelidikan
3. Penambahbaikkan

Tiga pendekatan ini bergerak serentak bagi memastikan
impak pelaksanaan Indeks Syariah Malaysia dapat
difahami, dihayati dan dilaksanakan oleh semua agensi
dan kelompok masyarakat merentas bangsa dan agama.

Pelaksanaan ini dikukuhkan lagi dengan penubuhan tiga
Jawatankuasa untuk merangka hala tuju dan memantau
pelaksanaan Indeks Syariah Malaysia iaitu:

1. jawatankuasa Khas Kabinet – Pengerusi oleh
YaB Perdana menteri

2. jawatankuasa Kerja – Pengerusi oleh YBhg Ketua
Setiausaha negara

3. jawatankuasa Penyelidikan – Pengersui oleh
YBhg Ketua Pengarah jakim

PEnjELaSan Dan PEMBUDaYaan

Sepanjang tahun 2016 sebanyak 28 program
engagement iaitu di 13 buah Negeri dan 15 buah
Kementerian dilaksanakan bagi memberi penjelasan dan
pembudayaan pelaksanaan Indeks Syariah Malaysia.

 BIL      KEMEnTERIan & aGEnSI

 1. Kementerian Pendidikan Malaysia

 2. Kementerian Komunikasi dan Multimedia

 3. Kementerian Perumahan dan Kerajaan Tempatan

 4. Kementerian Pendidikan Tinggi

 5. Kementerian Pelancongan dan Kebudayaan

 6. Kementerian Kesihatan Malaysia

 7. Kementerian Kewangan

 8. Kem. Pembangunan Wanita, Keluarga & Masyarakat

 9. Kementerian Sumber Asli dan Alam Sekitar

 10. Jabatan Perdana Menteri

 11. Jabatan Perkhidmatan Awam

 12. Jabatan Perangkaan Malaysia

 13. Jabatan Kebudayaan dan Kesenian Negara

 14. Jabatan Kehakimah Syariah Malaysia

 15. Khazanah Research Institute

PEnGUKURan Dan PEnYELIDIKan

Penyelidikan Indeks Syariah Malaysia dilakukan sebanyak
dua kali setahun dan penyelidikan pertama telah
dilaksanakan pada tahun 2015. Sebanyak lapan bidang
penyelidikan iaitu bidang Perundangan, Pendidikan,
Ekonomi, Politik, Sosial, Budaya, Kesihatan dan Prasarana
Persekitaran yang melibatkan lima buah Universiti Awam
iaitu:

41

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

1. Universiti Islam Antarabangsa Malaysia
2. Universiti Sains Islam Malaysia
3. Universiti Kebangsaan malaysia
4. Universiti Teknologi Malaysia
5. Universiti Utara Malaysia

Kumpulan-kumpulan penyel idikan menjalankan
penyelidikan kepada tiga kumpulan responden
iaitu kumpulan pembuat dasar, pelaksana dasar
dan masyarakat yang dipantau oleh Jawatankuasa
Penyelidikan Jakim. Skor Indeks Syariah Malaysia telah
diumumkan oleh YAB Perdana Menteri pada 28 Mac
2016 pada majlis Perhimpunan Perdana Ulama dan
Umara bersama YAB Perdana Menteri.

adalah Kementerian dan Jabatan yang telah menubuhkan
Sekretariat Indeks Syariah Malaysia:

1. Kementerian Pendidikan Malaysia
2. Kementerian Pembangunan Wanita, Keluarga dan

Masyarakat
3. Kementerian Alam Sekitar
4. Kementerian Komunikasi dan Multimedia
5. Kementerian Pelancongan dan Kebudayaan
6. Kementerian Kesihatan Malaysia
7. Kementerian Perumahan dan Kerajaan Tempatan
8. Kementerian Pendidikan Tinggi Malaysia
9. Kementerian Kewangan Malaysia
10. Jabatan Perdana Menteri
11. MAMPU
12. ICU, JPM

Selain itu, Unit Indeks Syariah Malaysia turut menerbitkan
buku, pamplet dan info untuk memberi maklumat dan
sebaran info kepada masyarat. Berikut adalah buku-
buku, pamplet yang telah diterbitkan oleh Unit ISM:

1. Profil Korporat Indeks Syariah Malaysia
2. FAQ Indeks Syariah Malaysia
3. Info Ringkas Indeks Syariah Malaysia
4. Monograf Indeks Syariah Malaysia
5. Indeks Syariah Malaysia: Model Tadbir Urus

Berteraskan Maqasid Syariah
6. Pelan Pelaksanaan Indeks Syariah Malaysia 2016-

2018
7. Milestone Indeks Syariah Malaysia
8. Garis Panduan Umum Sekretariat Indeks Syariah

Malaysia
9. Info Ringkas Penyelidikan Ism 2015
10. Laporan Penyelidikan ISM 2015

PEnaMBaHBaIKKan

Bagi memastikan dapatan penyelidikan Indeks Syariah
Malaysia dan pelaksanaannya dilaksanakan dengan
baik, maka Jakim telah mewejudkan Sekretariat Indeks
Syariah Malaysia di Kementerian-kementerian. Pada
peringkat pertama, Sekretaiat ISM ini ditubuhkan di
Kementerian/Jabatan yang berkait rapat dengan lapan
bidang penyelidikan Indeks Syariah Malaysia. Berikut

Manifestasi   Dakwah
dalam   Masyarakat

44

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Program Intellectual DIscourse
KongsI Pengalaman malaysIa
Dengan Pelajar antarabangsa

JAKIM dengan kerjasama Pusat Pengajian Siswazah
dan Institut Islam Hadhari (IIH) Universiti Kebangsaan
Malaysia (UKM) telah menganjurkan Program Intellectual
Discourse for International Students pada 15 Mac 2016
di Auditorium Masjid Putra, Putrajaya. Bertemakan Best
Practices of Islamic Approach in Malaysia, program ini
berjaya menarik lebih 170 orang pelajar antarabangsa
dari institut pengajian tinggi sekitar Putrajaya.

Program ini menampilkan beberapa orang tokoh sebagai
pembentang seperti Prof. Dato’ Dr. Mohd Yusof Hj.
Othman, UKM, Penyandang Kursi A. Fahim, IIH UKM, Tan
Sri Mohamad Ali Hashim, Puan Anis Zuhani Ahmad dari
Lembaga Tabung Haji dan Dr. Nik Roskiman Abdul Samad
dari Institut Kefahaman Islam Malaysia (IKIM).

Majlis perasmian disempurnakan oleh Timbalan Menteri
di Jabatan Perdana Menteri, YB Senator Dato’ Dr. Asyraf
Wajdi bin Dato’ Haji Dusuki. Dalam ucapannya, YB Senator
Dato’ Dr. Asyraf berkongsi pengalaman Malaysia dalam
membangunkan Islam secara evolusi dan berperingkat-
peringkat. Beliau menjelaskan walaupun jumlah
penduduk umat Islam di Malaysia lebih kurang 60%
sahaja tetapi pelbagai agenda, polisi dan program Islam
dapat dilaksanakan secara bersepadu sama ada dalam
aspek pendidikan, ekonomi dan kewangan, pentadbiran,
perundangan, sosial dan sebagainya. Perlembagaan
memberikan kuasa jelas kepada pemerintah berasaskan
Perkara tiga yang meletakkan Islam sebagai agama
Persekutuan. Hadir sama pada majlis tersebut Timbalan
Ketua Pengarah (Pembangunan Insan) JAKIM, Dato’ Haji
Razali bin Shahabudin, Timbalan Naib Canselor Hal Ehwal

Akademik dan Antarabangsa UKM, Prof. Dato’ Ir. Dr.
Riza Atiq Abdullah O.K. Rahmat, dan Pengarah Bahagian
Dakwah JAKIM, Dato’ Haji Ali bin Mohammed.

Konvensyen KePImPInan Islam
sarawaK bIncang Isu Keselamatan

JAKIM bersama Jabatan Agama Islam Sarawak,
Institut Wasatiyyah Malaysia, Jabatan Ketua Menteri
Sarawak dan Jabatan Pendidikan Negeri Sarawak
telah menganjurkan Konvensyen Kepimpinan Islam
Sarawak. Konvensyen tersebut telah dihadiri oleh 800
orang peserta yang terdiri daripada para guru agama,
guru takmir, guru KAFA, imam-imam dan pemimpin
masyarakat Islam Sarawak.

Objektif penganjuran konvensyen ini diadakan adalah
untuk memberi kefahaman dan penghayatan Islam serta
perkongsian idea dalam isu-isu semasa berkaitan Islam
yang berlaku di Malaysia, menjurus kepada isu akidah,
syariah dan akhlak. Selain itu, memberi pendedahan
dan penekanan kepada pemimpin masyarakat bahawa
pengukuhan akidah dan pemahaman fiqh jihad penting
sebagai benteng seseorang Muslim. Tiga kertas
pembentangan telah disampaikan dalam konvensyen
berkenaan.

Majlis Perasmian Konvensyen Kepimpinan Islam
Sarawak yang julung kali diadakan ini telah berjaya
disempurnakan oleh Menteri Perumahan dan Menteri
Pelancongan Sarawak, YB Datuk Amar Abang Haji Abdul
Rahman Zohari bin Tun Datuk Abang Haji Openg. Turut
hadir ke majlis berkenaan ialah Ketua Pengarah JAKIM,

Para peserta bergambar bersama Timbalan Menteri di Jabatan
Perdana Menteri, YB Dato Dr. Asyraf Wajdi bin Haji Dusuki

45

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Dato’ Haji Othman bin Mustapha, Pengarah Jabatan
Agama Islam Sarawak, Tuan Haji Ismail bin Mohd Hanis,
Pengarah JAKIM Cawangan Sarawak, Tuan Haji Abdul
Aziz bin Jusoh dan Timbalan Pengarah 1 (Penyelidikan
dan Penerbitan) Institut Wasatiyyah Malaysia, Dr. Mohd
Afandi bin Mat Rani.

Karnival ~i~ ini dianjurkan adalah untuk melebarkan
jaringan tarbiah dan dakwah kepada masyarakat FELDA
khususnya golongan belia. Karnival yang berkonsepkan
3 dalam 1 ini adalah bukan sekadar karnival yang
mempunyai gerai-gerai jualan dan persembahan artis-
artis tetapi ianya diselitkan dengan pelbagai acara
antaranya program anak angkat, slot forum perdana
ehwal Islam, slot bicara khas buat keluarga, slot bicara
khas buat belia, slot tahsin al-Qur’an, tahsin Ibadah,
qiamullail perdana, khutbah Jumaat, pertandingan
memasak dan gubahan, pertandingan mewarna seni
kaligrafi Islam, pertandingan futsal antara belia, majlis
khatam al-Qur’an, slot motivasi kejayaan oleh All Bikers
Club Malaysia (ABCM), Anugerah Keluarga Sakinah
FELDA 2016, slot motivasi oleh pegawai Penjara dan
lain-lain lagi.

Dalam merealisasikan objektif program, pelbagai
aktiviti yang bersesuaian telah disusun kepada semua
lapisan masyarakat. Seramai 80 anak angkat dari Darul
Quran dan Kolej Komuniti telah mengambil bahagian
dalam menjayakan program ini. Setiap keluarga angkat
disyaratkan untuk menghabiskan bacaan al-Qur’an
sebanyak 1 juzuk bagi setiap keluarga. Berpandukan ~i~
inilah maka segala slot yang disusun untuk membina
generasi yang lebih Islamik.

KarnIval ~i~ FelDa raI golongan
belIa

JAKIM dengan kerjasama Lembaga Kemajuan Tanah
Persekutuan (FELDA), Yayasan TAQWA, Yayasan
Pembangunan Ekonomi Islam Malaysia (YaPEIM) dan
Bank Muamalat Berhad serta beberapa agensi kerajaan
dan swasta yang lain secara bersama telah menjayakan
Karnival ~i~ FELDA 2016. Karnival ~i~ ini berlangsung
selama empat hari bermula pada 21 hingga 24 April
2016 bertempat di Felda Palong 6, Negeri Sembilan.
Ianya telah dirasmikan oleh Pengerusi FELDA, YB. Tan
Sri Datuk Sri Utama Haji Mohd Isa bin Datuk Haji Abdul
Samad.

46

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

DhIya’uzzahra’: semaraKKan Pesta
IbaDah ramaDhan

JAKIM dengan kerjasama Kumpulan Media Karangkraf,
Bank Muamalat Malaysia Berhad, Puspanita Kecil
C a w a n g a n  J A K I M  t e l a h  m e n j a y a k a n  P r o g r a m
Dhiya’uzZahra’ 2016 ~ Marhaban Ya Ramadhan
1437H pada 10 Jun 2016 di Shah Alam. Program ini
disempurnakan perasmiannya oleh Timbalan Menteri di
Jabatan Perdana Menteri (JPM), YB Senator Dato’ Dr.
Asyraf Wajdi bin Dato’ Haji Dusuki. Turut hadir menyerikan
majlis perasmian program ini Ketua Pengarah JAKIM,
YBhg. Tan Sri Dato’ Haji Othman bin Mustapha, bersama
isteri Puan Sri Hajah Rohani Muhammad merangkap
Pengerusi Puspanita Kecil Cawangan JAKIM dan Ketua
Pegawai Eksekutif Kumpulan Media Karangkraf, Dato’
(Dr.) Hussamuddin bin Yaacob bersama isteri, Datin
Jamilah binti Yahya.

Program ini merupakan inisiatif rintis Sekretariat Dakwah
Korporat JAKIM bagi tahun 2016 untuk mengajak
bersama wanita-wanita yang berkhidmat di syarikat-
syarikat korporat negara melalui aktiviti dakwah secara
berhikmah dan berwibawa mengikut kehendak dan
keperluan semasa.

Mengangkat tema ‘Hadirmu Dinanti, Barakahmu Dicari,’
antara program yang dianjurkan ialah slot Tadabbur Wa
Tazakkur bertajuk #QuranExplorer, slot Sharing Is Caring
oleh Tuan Haji Shamsul Azahar bin Aliddin (Shamsul Ghau-
Ghau), Ikon Rumah Ngaji Kumpulan Media Karangkraf
dengan tajuk #CeritaNgaji dan slot Diskusi Ramadhan
oleh Dr. Nik Salida Suhaila binti Nik Saleh (USIM) dan
Pengarah Perpustakaan Negeri Selangor, Puan Mastura
binti Haji Muhamed, dengan tajuk #La’allakumTattaqun.

Seramai 367 orang peserta yang terdiri dari kalangan
kumpulan eksekutif syarikat, pegawai kanan JAKIM
dan rakan-rakan media telah menghadiri  majlis
perasmian program seterusnya jamuan berbuka puasa
bersama Timbalan Menteri di JPM dan berakhir dengan
pelaksanaan solat sunat tarawih yang dipimpin oleh YB
Senator Dato’ Dr. Asyraf sendiri.

jaKIm PrIhatIn musIbah PonDoK

JAKIM telah tampil meneruskan misi bantuan kepada
pihak pengurusan Madrasah Al-Diniah Al-Bakriah
Pondok Pasir Tumboh, Kelantan. Sebuah bangunan dua
tingkat yang menempatkan pelajar muslimat Pondok
Pasir Tumboh musnah terbakar dalam suatu kejadian
kebakaran kira-kira jam 5.30 petang 17 Jun 2016.
Kesemua penghuni terselamat yang kebanyakannya
pelajar yang mengikuti daurah bulan Ramadhan.
Kediaman pondok tersebut dihuni oleh pelajar dari dalam
dan luar negara.

47

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Program Ziarah Dakwah dan penyampaian sumbangan
ini dihadiri oleh Timbalan Menteri di Jabatan Perdana
Menteri, YB Senator Dato’ Dr. Asyraf Wajdi bin Dato’
Haji Dusuki.  Turut hadir bersama Timbalan Ketua
Pengarah (Pembangunan Insan) JAKIM, Dato’ Haji Razali
bin Shahabudin, Timbalan Pengarah Jabatan Hal Ehwal
Agama Islam Kelantan, Dr Hasnan bin Ramli dan juga
Ketua Penolong Pengarah Kanan Bahagian Dakwah
JAKIM, Ustaz Ruslan bin Said.

Majlis tersebut dimulai dengan taklimat ringkas dari
pihak pengurusan pondok berkaitan kejadian dan latar
belakang pondok, kemudian para tetamu yang hadir turut
dibawa melawat tempat kejadian kebakaran. Delegasi
ziarah ini turut menunaikan Solat Zuhur berjemaah
bersama 500 penduduk tempatan di Masjid Pondok Pasir
Tumboh. YB Senator Dato’ Dr. Asyraf Wajdi bin Dato’ Haji
Dusuki berbesar hati menyampaikan tazkirah ringkas
dan penyampaian wang sumbangan kepada pengerusi
jemaah tadbir pusat pembangunan Pondok Bhd.

semInar suFI menurut PenDeKatan
wasatIyyah Perjelas Isu tareKat

JAKIM telah mengadakan Seminar Sufi Menurut
Pendekatan Wasatiyyah Peringkat Kebangsaan kali ke-2
Tahun 2016 pada 18 Ogos 2016 bertempat di Auditorium
Masjid Al-Azim, Melaka. Program ini merupakan anjuran
bersama JAKIM, Jabatan Mufti Melaka, Jabatan Agama
Islam Melaka (JAIM), Majlis Agama Islam Melaka (MAIM)
dan Institut Wasatiyyah Malaysia (IWM). Seminar ini
disertai lebih daripada 1000 orang.

Kertas kerja pertama telah dibentangkan oleh Prof.
Dato’ Zakaria bin Stapa yang bertajuk Sanad Tarekat:
Sejauh Mana Sandarannya Kepada Amalan Para Sahabah
daripada Universiti Kebangsaan Malaysia. Kertas kerja
kedua pula, dengan tajuk Hukum Mengambil Sesuatu
Tarekat/Tasawuf: Antara Pro dan Kontra disampaikan
oleh Pengarah Pusat Pengurusan Penyelidikan Kolej
Universiti Islam Antarabangsa Selangor, Ustaz Dr. Mohd
Farid Ravi bin Abdullah.

Ucaptama Seminar disampaikan oleh Penasihat Agama
Kepada YAB Perdana Menteri, YBhg Tan Sri Dr. Abdullah
bin Muhammad Zin. Pada sesi petang pula, diadakan
Bicara Sufi yang bertajuk Amalan Bertarekat: Antara
Kebenaran dan Kepalsuan yang menampilkan ahli panel
Mufti Wilayah Persekutuan, SS Datuk Dr. Zulkifli bin
Mohamad Al-Bakri, Ustaz Dr. Izhar Ariff bin Mohd Kashim,
Universiti Kebangsaan Malaysia dan moderator forum
Ketua Penolong Pengarah (Kanan) Bahagian Dakwah
JAKIM, Ustaz Mohd Zaidi bin Ramli.

48

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Perasmian Seminar telah disempurnakan oleh Timbalan
Pengerusi Majlis Agama Islam Melaka (MAIM), Datuk Wira
Haji Yaakub bin Md. Amin. Beliau menegaskan program
seumpama ini membuktikan komitmen pihak berkuasa
agama negeri, khususnya negeri Melaka dalam usaha
untuk memberi pemahaman dan kesedaran kepada
masyarakat berkaitan isu-isu tarekat dan tasawuf.

Transformasi MyASNAF bertitik tolak daripada
langkah penambahbaikan penyampaian pengurusan
bantuan makanan bulanan yang telah dijalankan
oleh Majlis Agama Islam Melaka (MAIM) sejak tahun
1991. Sistem ini merupakan transisi penggunaan
kupon kertas kepada MyKAD yang membolehkan
beberapa masalah kupon dapat diatasi dengan
sebaiknya. MyASNAF berjaya memendekkan proses
tuntutan bayaran pembekal di Bahagian Kewangan
daripada tempoh 22 hari kepada lima hari waktu
bekerja.

2. Naib Johan – Jabatan Kehakiman Syariah (JKSM)
Pulau Pinang (e-Syariah Instant Access Procedure
(e-Siap)) menerima wang tunai RM4,000 dan sijil
penghargaan. E-Shariah Instant Access Prcedure
(E-SIAP) merupakan proses pengurusan kes
yang dilaksanakan dengan rangkaian elektronik
menggunakan komputer dan telefon pintar.
Sistem ini dibangunkan bagi menyelesaikan
masalah kes-kes yang mempunyai persetujuan
bersama mengambil  masa yang lama untuk
diselesaikan. E-SIAP merupakan satu sistem yang
menggabungkan sistem E-Pliding dan E-Judgement.
E-Pliding merupakan system yang dibangunkan
untuk memudahkan pelanggan menyediakan
Penyata Tuntutan manakala E-Judgement ialah
sistem bagi mempercepatkan proses pengeluaran
perintah dan penghakiman secara bertulis.

3. Tempat Ketiga – Jabatan Kehakiman Syariah
(JKSM) Terengganu (Non-Physical File and Digital
Signature) menerima wang tunai RM3,000 dan sijil
penghargaan. Sistem ini menggunakan beberapa
kaedah iaitu Online Filing Record (OFR), Sistem
E-Tray dan Tandatangan Digital (Digital Signature).
Sistem E-Tray adalah sistem edaran dokumen
pengurusan kes secara maya/digital yang pertama
di Malaysia. Penggunaan fail fizikal telah diubah
kepada penggunaan fail digital melalui Sistem
E-Syariah. Dengan inovasi OFR, pendaftaran kes dan
fail kes dibuat dan menggunakan sistem tersebut.
Sistem E-Tray merupakan sistem untuk menghantar
atau menerima dokumen secara maya seperti
fungsi tray keluar masuk yang digunakan khas
dalam pengurusan dokumen kes. Manakala Digital
Signature adalah melibatkan semua dokumen sama
ada saman, surat atau perintah menggunakan
tandatangan digital dan terus simpan ke dalam
sistem. Tandatangan digital adalah tandatangan

melaKa bolot anugerah InovasI
Islam

Majlis Penyampaian Anugerah Inovasi Islam 2016 anjuran
JAKIM telah disempurnakan pada 25 Ogos 2016 di Masjid
Putra, Putrajaya. Anugerah ini melibatkan penyertaan
pelbagai agensi di bawah YB Menteri di Jabatan Perdana
Menteri, Jabatan Agama Islam Negeri dan Majlis Agama
Islam Negeri serta Jabatan Mufti Negeri. Antara program
yang telah dijalankan sempena majlis tersebut ialah
Sesi Bicara Inovasi yang membincangkan tajuk “Inovasi
Pemangkin Ummah Bestari,” dan sesi Pertunjukan
Inovasi iaitu Science Show dari Pusat Sains Negara.

Pihak urus setia menerima sebanyak 22 penyertaan dan
hanya 17 projek sahaja yang layak ke peringkat akhir.
Projek yang telah terpilih ke peringkat akhir sebanyak
12 kategori perkhidmatan dan lima projek bagi kategori
produk.

Berikut merupakan senarai pemenang:

Kategori Perkhidmatan

1. Johan – Majlis Agama Islam Melaka (MAIM)
(Transformasi Pengurusan Bantuan Makanan
Bulanan MAIM) menerima wang tunai RM6,000, piala
pusingan, piala bagi Johan dan sijil penghargaan.

49

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Satu penghargaan khas turut disampaikan kepada
Jabatan Kehakiman Syariah (JKSM) Terengganu apabila
telah dinobatkan sebagai booth paling kreatif dan
inovatif.

Perasmian telah disempurnakan oleh YB Mejar Jeneral
Dato’ Seri Jamil Khir dan tayangan video peserta yang
berjaya ke peringkat akhir serta penyampaian hadiah
kepada para pemenang. Syabas dan tahniah diucapkan
kepada semua pemenang dan semua yang terlibat
secara langsung mahupun tidak langsung dalam
menjayakan program ini yang telah berjaya berjalan
dengan jayanya.

yang didaftarkan oleh pengeluar berlesen dan
sah digunakan sebagaimana tandatangan manual
seperti tertakluk dalam Akta Tandatangan Digital
1997. Tandatangan ini dibekalkan oleh MAMPU
melalui JKSM.

Kategori Produk

1. Johan – Jabatan Mufti Melaka (Qiblatain) menerima
wang tunai RM6,000, piala pusingan, piala bagi
Johan dan sijil penghargaan. Qiblatain bertujuan
untuk memudahkan kerja-kerja penandaan dan
penentuan arah kiblat di bilik-bilik hotel, pejabat,
surau dan masjid baharu yang hendak dibina. Kaedah
pembangunan alat secara dalaman dan kerja loga, di
bengkel luar. Penggunaan Qiblatain sangat signifikan
kerana dapat membantu menjimatkan kos operasi
dan masa dalam melaksanakan penandaan dan
penentuan arah kiblat. Qibalatain terdiri daripada
alat laser yang boleh menghasilkan garis sinar laser
secara menegak dengan menekan butang on/off.
Alat laser ini diletakkan di tengah plat azimut kiblat.
Sinar laser dipancarkan secara menegak hingga ke
siling dapat menjadi panduan kepada petugas untuk
melekatkan penanda aras kiblat.

2. Naib Johan – Jabatan Agama Islam Negeri Johor
(JAINJ) (Islamic Incinerator Mobile Machine
(i2M2) menerima wang tunai RM4,000 dan sijil
penghargaan. i2M2 merupakan sebuah mesin ciptaan
untuk melupuskan bahan-bahan terbitan Islam
mengikut syarak, murah dan mudah dikendalikan.
Tujuan i2M2 dicipta adalah untuk mengurangkan kos
pelupusan yang tinggi.

3. Tempat Ketiga – TV Alhijrah (Portal Hijrah Media.
com, Portal Interaktif Video On Demand (VOD)
Islamik TV Alhijrah, menerima wang tunai RM3,000
dan sijil penghargaan. Portal AlHijrahmedia (www.
alhijrahmedia.com) adalah portal interaktif VOD
Islamik TV AlHijrah. Melalui portal, pengguna dapat
menyaksikan semula lebih daripada 4500 koleksi
rancangan siaran TV AlHijrah dari serata dunia,
pada bila-bila masa mengikut kesesuaian masa
mereka dan berulang-ulang kali tanpa had. Portal ini
merupakan ‘knowledge bank’ yang boleh digunakan
sebagai sumber rujukan dan pembelajaran seperti
slot Madrasah AlHijrah, rancangan Cinta Ilmu, 30
Minit ustaz Don, The Truth, Soal Wanita, Al-Maraaya,
animasi Ahmad Muhammad, Hayya Bidoa dan
sebagainya.

Konvensyen KePImPInan
masyaraKat sabah

JAKIM dengan kerjasama 13 agensi kerajaan di peringkat
Negeri Sabah dan Persekutuan telah berkolaborasi
secara National Blue Ocean Strategy (NBOS) menjayakan
Konvensyen Kepimpinan Masyarakat Sabah pada hari
Selasa, 27 September 2016, bertempat di Institut
Pengajian Islam dan Dakwah Sabah (IPDAS) Keningau,
Sabah.

50

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Seramai 600 orang peserta terdiri daripada para

Penjawat Awam, Pemimpin Masyarakat, Guru Agama,

Guru Takmir, Imam dan Mahasiswa IPT telah berjaya

dihimpunkan dalam konvensyen berkenaan yang julung

kalinya diadakan di Daerah Keningau, Sabah.

Matlamat penganjuran konvensyen ini diadakan adalah

untuk menyampaikan informasi yang tepat dan tuntas

berkaitan isu jihad dan keperluannya pada masa kini,

konsep wasatiyyah dan isu-isu keselamatan negara

serta memantapkan pemahaman masyarakat terhadap

isu-isu semasa Islam kini. Antara kerja kerja yang

dibentangkan ialah Jihad dan Keperluannya Pada Masa

Kini Dari Perspektif Fiqh Kontemporari, Wasatiyyah Teras

Keamanan Negara dan Isu-isu Keselamatan Negara.

Konvensyen yang dianjurkan ini telah disempurnakan

perasmiannya oleh Pembantu Menteri Pertanian dan

Industri Makanan Kerajaan Negeri Sabah, Datuk Haji

Sairin bin Haji Karno mewakili Ketua Menteri Sabah, YAB

Datuk Seri Panglima Musa Haji Aman.

Penganjurannya adalah bertujuan menyediakan
forum kepada saudara Muslim untuk bertukar
pengalaman dan maklumat di samping memberikan
pendedahan tentang isu-isu dan perkembangan semasa
berkaitan mereka.

Antara pengisian yang telah diatur dalam konvensyen ini
adalah sesi Wacana Minda dan Bicara Agama berkaitan
Saudara Muslim. Antara panel jemputan adalah Pengarah
Institut Wasatiyyah Malaysia, Dato’ Haji Mohd Yusof bin
Din, Pengarah Urusan Danial Zainal Consultancy, Dato’
Dr. Danial bin Zainal Abidin, Presiden Malaysian Chinese
Muslim Association (MACMA), Prof. Dr. Taufiq Yap Yun

Konvensyen sauDara muslIm
PerIngKat Kebangsaan

JAKIM dan Jabatan Agama Islam Hal Ehwal Agama Islam
pulau Pinang (JHEAIPP) dengan kerjasama Majlis Agama
Islam Negeri Pulau Pinang, Institut Wasatiyyah Malaysia
JPM, Yayasan Taqwa MAIWP dan JAIN/MAIN seluruh
Malaysia telah berjaya menganjurkan Konvensyen
Saudara Muslim Peringkat Kebangsaan Tahun 2016
pada 8 hingga 9 Oktober 2016 di Dewan Millenium,
Kepala Batas Pulau Pinang.

51

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

gemilang ini merupakan hasil sinergi bersama antara
JAKIM, Jabatan Kebudayaan dan Kesenian Negara
(JKKN), Yayasan Taqwa, Majlis Agama Islam Melaka dan
Jabatan Agama Islam Melaka. Festival ini telah diadakan
di Pusat Konvensyen Bayou Lagoon Park Resort, Melaka
pada 21 hingga 22 Oktober 2016 yang melibatkan dua
sesi iaitu saringan dan akhir.

Selain daripada mempromosi nasyid sebagai satu
hiburan alternatif serta membudayakannya sebagai
satu medium dakwah, penganjuran Festival Nasyid
ini juga bertujuan mencungkil bakat-bakat baharu
individu dan kumpulan dalam industri nasyid untuk
memperkasakan dakwah dan pembangunan ummah.
Selain itu, penganjuran festival ini dapat mewujudkan
jaringan perkongsian pengalaman dan hubungan
silaturrahim serta memperkukuhkan kemahiran bersama
untuk memartabatkan industri nasyid. Hasrat ini
selaras dengan tema FNK iaitu “Ukhuwah Islamiah Asas
Penyatuan Ummah.”

Pada tahun ini, sebanyak dua kategori dipertandingkan
iaitu tradisi (11 penyertaan) dan moden (sembilan
penyertaan) yang melibatkan wakil-wakil dari negeri.
Lima kumpulan terbaik daripada setiap kategori beraksi
dalam peringkat akhir FNK. Berikut ialah keputusan
penuh FNK 2016:

Kategori tradisi

Johan : CG Fanan (Kelantan)
Naib Johan : Inspirasi (Selangor)
Sagu Hati : Az-Zikr (Johor), Irhamnie (Melaka) dan

Zahran (Sarawak)
Lagu Terbaik : CG Fanan (Kelantan)
Lirik Terbaik        : Az-Zikr (Johor)

Kategori moden

Johan : Nahwan Nur (Selangor)
Naib Johan : Caliph@DSE (Johor)
Sagu Hati : Fawwaz (Melaka), Insoft (Pahang) dan
  Lantera Rania (Sarawak)
Lagu Terbaik : Nahwan Nur (Selangor)
Lirik Terbaik : Insoft (Pahang)

Persembahan terbaik Keseluruhan : Caliph@DSE
      (Johor)

Johan bagi setiap kategori menerima wang tunai
RM10,000.00 berserta piala iringan manakala naib johan
menerima RM8,000.00. Majlis Perasmian Penutupan

Hin, Presiden Islamic Propagation Society International
(IPSI), Tuan Haji Kamarudin bin Abdullah dan Ketua
Penolong Pengarah Kanan JAKIM, Tuan Mohd Zaidi bin
Ramli.

K e m u n c a k  p e n g a n j u r a n  p r o g r a m  i n i  a d a l a h
Penganugerahan Tokoh saudara kita Cemerlang
Peringkat Kebangsaan 2016 kepada Ustaz Muhammad
Shah Shanmugam dan Puan Nabila Shila Lama. Ia
merupakan pengiktirafan kepada saudara Muslim yang
begitu cekal dan teguh menyampaikan dakwah serta
banyak memberi sumbangan kepada pembangunan
sahsiah golongan saudara Muslim. Mereka membawa
pulang wang tunai RM5,000.00 dan sijil penghargaan.

Majlis Perasmian disempurnakan oleh Yang di-Pertua
Negeri Pulau Pinang Tuan Yang Terutama, Tun Dato’ Seri
Utama (Dr.) Haji Abdul Rahman bin Haji Abbas.

Kelantan Dan selangor johan FnK
2016

Festival Nasyid Kebangsaan (FNK) kali ke-23 Tahun
2016 telah berjaya dianjurkan setelah empat tahun ia
tidak diadakan semenjak tahun 2012. Festival gilang-

52

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

dan Penyampaian Hadiah FNK telah disempurnakan oleh
Yang di-Pertua Negeri Melaka, Tun Datuk Seri Utama
Mohd Khalil bin Yaakob. Hadir sama pada majlis tersebut
ialah Menteri di Jabatan Perdana Menteri, YB Mejar
Jeneral Dato’ Seri Jamil Khir bin Haji Baharom (B), Ketua
Menteri Melaka, YAB Datuk Seri Ir. Haji Idris bin Haji Haron
dan Ketua Pengarah JAKIM, Tan Sri Dato’ Haji Othman
Mustapha.

Penceramah berKualItI Pencetus
transFormasI

“Penceramah Berkualiti Pencetus Transformasi.”
Demikian antara inti pati ucapan Timbalan Ketua
Pengarah (Pembangunan Insan) JAKIM, Tuan Haji Paimuzi
bin Yahya, semasa merasmikan Multaqa Penceramah
Profesional JAKIM 2016 yang berlangsung pada
2 hingga 4 November 2016 di Bayou Lagoon Park Resort,
Bukit Katil, Melaka. Beliau berharap setiap penceramah
sentiasa mengemas kini maklumat mengenai isu-isu
Islam semasa seperti isu jihad, halal dan juga ancaman-
ancaman pemikiran terhadap akidah umat Islam supaya
masyarakat mendapat maklumat yang tepat dan tidak
terpedaya dengan apa yang ditularkan di media sosial.
Turut hadir ialah Pengarah Bahagian Dakwah JAKIM,
Dato’ Haji Ali bin Mohammed.

Program ini telah disertai seramai 55 orang peserta
dari Jabatan Agama Islam Negeri, kader-kader JAKIM
dan pegawai-pegawai daripada ibu pejabat JAKIM.
Topik-topik yang dibincangkan termasuklah ancaman
umat Islam masa kini, ancaman akidah, salah faham

konsep jihad, pelaksanaan Indeks Syariah Malaysia,
dan pensijilan halal. Antara tokoh yang menyampaikan
perkongsian ilmu ialah Mufti Wilayah Persekutuan, SS
Datuk Dr. Haji Zulkifli bin Mohamad Al-Bakri dan Dr Fauzi
bin Naim dari Universiti Kebangsaan Malaysia (UKM).

Selain ceramah dan perkongsian isu-isu terkini
mengenai tajuk-tajuk di atas, peserta juga dibahagikan
kepada beberapa kumpulan untuk berbengkel mengenai
tajuk-tajuk tersebut bagi tujuan percambahan ilmu dan
kemahiran.

53

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Konvensyen Isu-Isu Islam semasa
– ancaman raDIKalIsme Dan
eKstremIsme KePaDa Keselamatan
negara

Konvensyen Isu-isu Islam Semasa – Ancaman
Radikalisme dan Ekstremisme Kepada Keselamatan
Negara berlangsung dari 18 hingga 20 November 2016
di Universiti Teknologi Mara Cawangan Selangor Kampus
Puncak Alam.

Konvensyen tersebut mengumpulkan para pakar
dalam bidang Radikalisme dan Ekstremisme untuk
membincangkan serta membentang perkara berkaitan
dengan keselamatan negara. Antara pembentang yang
terlibat adalah Timbalan Pengarah 1 Institut Wasatiyyah
Malaysia, Dr. Mohd Afandi Mat Rani dengan tajuk
Pengukuhan Akidah Ahli Sunnah Wal Jamaah Melalui
Pendekatan Wasatiyyah, Felo Utama Institut Kajian
Strategik Islam Malaysia (IKSIM), Tuan Haji A. Karim
Omar dengan tajuk Percaturan Geo Politik Dunia dan
Kesannya Terhadap Masa Depan Umat Islam, Dekan
Fakulti Tamadun Islam Universiti Teknologi Malaysia,
Prof. Madya Dr. Arieff Salleh Rosman dengan tajuk Jihad
dan Keperluannya Pada Masa Kini dari Perspektif Fiqh
Kontemporari dan Ketua Penolong Pengarah Bahagian
Counter Terrorism Cawangan Khas PDRM Bukit Aman,
YDH SAC, Dato’ Ayub Khan Mydin Pitchay dengan tajuk

jadual 1: Program penerangan konsep jihad dan ekstremisme

sepanjang tahun 2016 mengikut bulan

 bIl    bulan jumlah Program

 1. Januari 15

 2. Februari 6

 3. Mac 4

 4. April 8

 5. Mei 2

 6. Jun 8

 7. Julai 5

 8. Ogos 4

 9. September 1

 10. Oktober 2

 11. November 2

 12. Disember 3

  JUMLAH KESELURUHAN 65

Terrorism, Radikalisme & Ekstremisme: Ancaman dan
Bahaya Kepada Masyarakat Malaysia. Majlis Perasmian
dan ucaptama disempurnakan oleh Penasihat Agama
kepada YAB Perdana Menteri, Tan Sri Dr Abdullah Md
Zin.

54

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

semInar tawIs bIncang cabaran
tamaDun Islam

Seminar Kebangsaan Tamadun dan Warisan Islam
(TAWIS) merupakan program tahunan anjuran JAKIM
dengan institut pengajian tinggi tempatan (IPT) dalam
mencapai hasrat penganjurannya iaitu menyedarkan
masyarakat mengenai kepentingan bidang Tamadun
Islam. Pada tahun ini, JAKIM bersama-sama rakan
strategik Universiti Kebangsaan Malaysia (UKM) dan
Yayasan Taqwa MAIWP telah menganjurkan Seminar
TAWIS 2016 di Bilik Senat, Bangunan Canselori, UKM
pada 8 Disember 2016.

Seminar ini memfokuskan isu-isu semasa dan cabaran
yang dihadapi oleh Tamadun Islam meliputi pelbagai
aspek seperti hiburan, kesenian, kebudayaan, pendidikan,
sosial, politik dan lain-lain. Sebanyak tiga pembentangan
dan satu forum telah diadakan dalam seminar TAWIS
pada kali ini.

Antara tokoh yang berkongsi ilmu dan pengalaman
dalam seminar ini ialah Prof. Dato’ Mohamad Abu
Bakar dari Universiti Malaya, Prof. Dr. Sidek Baba dari
Universiti Islam Antarabangsa Malaysia (UIAM), dan
Dekan Fakulti Pengajian Islam UKM, Prof. Dr. Wan Kamal
Mujani. Satu Forum bertemakan Tamadun Islam dan
Keharmonian Sejagat turut diadakan yang dikendalikan
oleh Dato’ Dr. Mohd Izhar Ariff bin Mohd Kashim. Forum
ini membincangkan tamadun Islam daripada perspektif
politik, spiritual, keimanan, wasatiyyah dan sosiobudaya.
Majlis perasmian disempurnakan oleh Timbalan Menteri
di Jabatan Perdana Menteri, YB Senator Dato’ Dr. Asyraf
Wajdi bin Dato’ Haji Dusuki. Turut hadir ialah Pro Naib
Canselor (Penjanaan dan Prasarana) UKM, Prof. Dr. Nor
Ghani bin Md. Nor, Timbalan Pengarah Bahagian Dakwah
JAKIM, En. Che Hussin bin Isa dan Ketua Penolong
Pengarah Kanan Bahagian Dakwah JAKIM, En. Amran
Awaludin. Seminar ini dihadiri 300 orang yang terdiri
daripada pensyarah, penjawat awam, mahasiswa, NGO,
dan masyarakat awam.

DIKIr DaKwah – InovasI DaKwah
jaKIm Dan jaheaIK

JAKIM bersama Jabatan Hal Ehwal Agama Islam Negeri
Kelantan (JAHEAIK) telah berkolaborasi menganjurkan
Pertandingan Dikir Dakwah Belia Islam Peringkat
Negeri Kelantan sempena Festival Islam Kelantan

2016M/1438H. Pertandingan ini diadakan pada
5 Disember 2016 bertempat di Dewan Besar Balai Islam
Lundang, Kompleks Darul Naim, Kota Bharu, Kelantan.

Penganjuran pertandingan ini adalah inisiatif strategik
untuk mengasimilasikan keindahan Islam dengan
keindahan seni warisan budaya masyarakat tempatan

55

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

dan dalam masa yang sama juga diharapkan dapat
melahirkan generasi pelapis serta daie dikir dakwah.

Pertandingan ini telah menarik penyertaan lapan
kumpulan dikir barat dari lapan buah Daerah di Negeri
Kelantan. Program yang pertama kali diadakan ini
bertemakan Ukhuwah Islamiah Asas Penyatuan Ummah
telah mendapat sambutan hangat dengan kehadiran
500 orang penonton dari seluruh negeri Kelantan. Johan
Pertandingan Dikir Dakwah Belia Islam Peringkat Negeri
Kelantan telah dimenangi oleh Kumpulan Gerbang Arjuna
mewakili Majlis Daerah Bachok yang membawa pulang
hadiah RM5,000.00, tempat kedua dimenangi Kumpulan
Tunas Muda Merkang dari Majlis Daerah Ketereh (MDK)
yang menerima hadiah RM4,000.00 dan tempat ketiga
yang membawa pulang hadiah sebanyak RM3,000.00
adalah Kumpulan KADA Kadok mewakili Majlis Daerah
Machang. Kumpulan Gerbang Arjuna mewakili Majlis
Daerah Bachok juga merangkul ketiga-tiga anugerah
khas iaitu Anugerah Persembahan Kumpulan Terbaik,
Anugerah Tukang Karut Terbaik dan Anugerah Jogho/
Juara Terbaik dengan membawa pulang hadiah
keseluruhan RM1,100.00.

Majlis Perasmian Penutup dan Penyampaian Hadiah
disempurnakan oleh Timbalan Ketua Pengarah
(Pembangunan Insan) JAKIM, Tuan Haji Paimuzi bin
Yahya.

multaqa PenDaKwah 2016 – guna
meDIa sosIal untuK berDaKwah

Pendakwah digalakkan menggunakan media sosial
untuk berdakwah kerana ia lebih pantas dan sebarannya
meluas, kata Timbalan Menteri di Jabatan Perdana
Menteri, YB Senator Dato’ Dr. Asyraf Wajdi bin Dato’ Haji
Dusuki.

Beliau berkata cabaran masa kini  memerlukan
pendakwah yang mampu menguasai teknologi terkini
untuk menyampaikan dakwah kepada masyarakat
dengan lebih berkesan

“Suasana terkini juga memerlukan pendakwah untuk
membuat pencerahan kepada masyarakat bagaimana
untuk menggunakan media sosial dengan bijak mengikut
prinsip al-Qur’an,” katanya pada program Multaqa
Pendakwah 2016 di Kompleks Islam Jubli Perak Sultan
Ismail Petra, Panji, Kota Bharu pada 10 Disember 2016.

Multaqa Pendakwah sehari anjuran JAKIM ini dihadiri
kira-kira 800 pendakwah termasuk imam, guru Kelas
al-Qur’an dan Fardu Ain (KAFA) dan guru agama di
negeri ini. Antara pengisian program ini termasuklah
pembentangan kertas kerja berkaitan cabaran dan
peranan pendakwah masa kini dalam menghadapi dunia
siber yang makin mencabar.

56

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

DaKwah meDIa baharu

Portal jaKIm berwajah baharu

Teknologi digital maklumat memainkan peranan yang
penting dalam mewujudkan masyarakat yang celik IT dan
celik maklumat. Justeru Bahagian Pengurusan Maklumat
JAKIM telah mengambil inisiatif melaksanakan usaha
penambahbaikan reka bentuk dan kandungan dengan
mewujudkan laman web baharu yang lebih menarik,
berinformasi dan berinovatif yang menitikberatkan
penyampaian maklumat kepada masyarakat. Laman web
baharu ini boleh dilayari di alamat www.islam.gov.my.

Laman web ini mempunyai ciri “Responsive View” yang
menghasilkan paparan mesra pengguna bagi peralatan
komunikasi terkini. Paparan terbaik bagi melayari
laman web JAKIM (www.islam.gov.my) adalah melalui
penggunaan pelayar Internet Explorer 10+, Mozilla
Firefox 15+ dan Google Chrome 3+ dengan resolusi
1280 x 1024. Bagi meningkatkan tahap keselamatan
CMS Joomla bagi Portal JAKIM telah dinaik taraf dari
versi 3.4 kepada 3.5.1.

Dari segi sejarahnya, JAKIM merupakan antara agensi
kerajaan terawal menggunakan laman web dalam
mempromosikan teknologi maklumat dan komunikasi
(ICT) sebagai perantaraan dakwah dan Islam khususnya
di Malaysia. Laman web JAKIM telah mengalami banyak
perubahan dan peningkatan serta pertambahan aplikasi
sejak pelancarannya pada tahun 1996 sehinggalah
yang terkini pada tahun 2016. Dengan perubahan
demi perubahan yang dibuat, laman web JAKIM
pernah mencatat sejarah kejayaan dengan mendapat
pengiktirafan lima bintang pada tahun 2012 berdasarkan
kepada Penilaian Portal dan Laman Web Portal Kerajaan
Malaysia (MGPWA). Pada tahun 2016 sahaja terdapat
sejumlah 895,095 orang pengunjung laman web ini.

Dalam laman web baharu ini, reka bentuk dan struktur
maklumat telah ditukar untuk meningkatkan gambaran
dan kebolehgunaan. Selain reka bentuk berubah dan
susun atur halaman, terdapat banyak fungsi-fungsi
baharu telah dilaksanakan dalam versi ini. Pada bahagian
bawah laman web ini mengandungi pautan-pautan
untuk kalendar JAKIM, perkhidmatan online, pautan
dalaman, pautan ke laman web agensi kerajaan yang lain
serta laporan, promosi dan informasi terkini mengenai
aktiviti JAKIM. Direktori kakitangan juga memudahkan
masyarakat mendapatkan rujukan atau khidmat
nasihat. Lebih menarik lagi para pelayar juga kini boleh
membuat pautan untuk facebook, twitter, Instagram

dan youtube. Ini merupakan langkah pertama JAKIM
dalam media sosial ke arah penyebaran maklumat yang
lebih efisien kepada masyarakat.

Bagi melancarkan kerja-kerja pengemakinian kandungan
portal setiap bahagian dilantik web master masing-
masing yang antara lain bertugas memuatnaik berita,
mengemaskini aktiviti, makluman, direktori, iklan, program
dan lain-lain yang melibatkan jabatan, Diharapkan reka
bentuk laman web baru ini akan menjadi ruang menyebar
perkongsian maklumat, aktiviti, kemudahan serta
perkhidmatan yang ada di JAKIM sekali gus memberi
nilai tambah dan yang tinggi bukan sahaja terhadap
kakitangan JAKIM sendiri malah orang ramai sebagai
pelanggan selaras dengan objektif, visi dan misi jabatan.

Berikut merupakan perbandingan laman web JAKIM:

Portal JAKIM tahun 2016

Portal JAKIM tahun 2003

Portal JAKIM tahun 2010

57

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Program “live streaming”

Pada tahun 2016, sebanyak 26 program telah disiarkan
secara “Live Streaming” melalui aplikasi TV JAKIM yang
merupakan siaran TV JAKIM ke seluruh dunia melalui
saluran internet. 12 daripadanya adalah program

perhimpunan bulanan Jabatan yang dilaksanakan secara
tetap pada setiap bulan. Pelbagai video terbitan JAKIM
dan RTM boleh ditonton secara online dengan melayari
http://www.jakim.tv. Berikut merupakan senarai program
sepanjang 2016:

         Program/majlIs    temPat    tarIKh

 Majlis Menghafaz al-Qur’an Peringkat Kebangsaan Perak 15-20 Februari 2016

 Majlis Tilawah al-Qur’an Peringkat Kebangsaan Perbadanan Putrajaya 20-26 Mac 2016

 Majlis Tilawah al-Qur’an & Hafazan Peringkat Antarabangsa PWTC 29 April – 7 Mei 2016

 Halal Certification Bodies Convention Shah Alam 28 & 29 Mac 2016

 Konvensyen Latihan Islam Peringkat Kebangsaan kali ke-41 ILIM Bangi 28 Julai 2016

 Konvensyen Alumni Diploma Pengurusan Islam ILIM Bangi 18 Ogos 2016

 Majlis Anugerah Inovasi Islam 2016 Masjid Putra 25 Ogos 2016

 World Muslim Women Summit & Exhibition (WISE) 2016 PWTC 23-25 September 2016

 Seminar Undang-undang Jenayah Syariah di Alam Siber ILIM Bangi 18 Oktober 2016
 Peringkat Kebangsaan

 Festival Nasyid Kebangsaan Melaka 23 Oktober 2016

 Liveral & Wahabi JPJ Putrajaya 15 November 2016

 Maulidur Rasul Peringkat Kebangsaan Putrajaya 11-11 November 2016

 Majlis Tilawah al-Qur’an Syarikat-syarikat Korporat Peringkat Putrajaya 14-15 Disember 2016
 Kebangsaan kali ke-3

58

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

email baharu 1govuc

Pada tahun 2016 JAKIM merupakan salah satu
agensi yang menggunapakai sepenuhnya emel baharu
1Government Unified Communication atau singkatannya
1GovUC. Ini merupakan satu penghijrahan baru bagi
kakitangan JAKIM yang sebelum ini menggunakan emel
lama (DeskNow). Transformasi emel ini merupakan salah
satu inisiatif di bawah Program Transformasi Ekonomi,
Bidang Ekonomi Utama Negara (NKEA) Perkhidmatan
Perniagaan (Business Services) yang dikendalikan oleh
MAMPU.

1Gov UC dilaksanakan sebagai langkah penjimatan
kos yang membantu memperkasa dan menambahbaik
urusan komunikasi dan kolaborasi dalam urusan harian
pentadbiran atau business Sektor Awam melalui
integrasi dan konsolidasi saluran-saluran komunikasi
secara selamat.

Bagi melancarkan proses penyediaan emel ini, Bahagian
Pengurusan Maklumat telah membuat persediaan awal
dengan mengatur jadual kerja yang terperinci seperti
client installation, emel archiving dan mengadakan
latihan bagi cawangan PTJ masing-masing. Sebelumnya
iaitu pada 30/10/2015 Hari Bertemu Pelanggan telah
diadakan di ruang lobi D7, JAKIM bagi mengendalikan
sebarang pertanyaan berkaitan emel baharu ini.

Dokumen Pelan strategik teknologi maklumat
(Pstm) jaKIm 2016-2020

Pada April 2016 yang lalu Pelan Strategik Teknologi
Maklumat JAKIM 2016-2010 telah berjaya dilancarkan.
Pelan ini merupakan satu blueprint yang mengandungi
garis panduan pelaksanaan projek ICT di setiap agensi
di bawah pentadbiran JAKIM bagi satu-satu tempoh
yang ditetapkan. Keperluan pewujudan pelan ini telah
dinyatakan melalui Surat Pekeliling Am Bilangan 4/2004
iaitu Garis Panduan Mengenai Tatacara Memohon
Kelulusan Teknikal Projek ICT Agensi Kerajaan yang
menyatakan bahawa kementerian dan agensi-agensi
di bawahnya hendaklah merancang dan menyelaras
pelaksanaan program atau projek-projek ICT supaya
selaras dengan PSTM kementerian atau agensi dan ini
bersesuaian dengan tamatnya tempoh PSTM JAKIM
sebelumnya iaitu PSTM JAKIM 2009-2014.

Antara objektif PSTM ini ialah untuk menjelaskan misi,
visi, hala tuju, inisiatif strategik dan rangka kerja bagi
perancangan dan pembangunan ICT di JAKIM dengan

59

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

sokongan sistem aplikasi, teknologi, pembangunan
sumber manusia dan tadbir urus ICT. Ini adalah selaras
untuk menyokong tujuh teras strategik yang telah
digariskan dalam Pelan Strategik JAKIM (2015-2019) di
mana empat daripadanya melibatkan sokongan ICT.

S e l a i n  i t u  v i s i  P S T M  i a l a h  s e b a g a i  p e m a c u
transformasi teknologi maklumat dan komunikasi
secara optimum ke arah kecemerlangan ummah
menjelang 2020 manakala Misi PSTM ialah untuk
memantapkan pengurusan hal ehwal Islam secara tuntas
melalui pemerkasaan inovasi dan kreativiti teknologi
maklumat dan komunikasi serta untuk menyebarluaskan
penyampaian dan perkongsian maklumat melalui
prasarana dan perkhidmatan teknologi maklumat dan
komunikasi yang berkualiti dan optimum.

DaKwah meDIa cetaK

Perpustakaan awam Islam (PaI)

PAI yang terletak di Kompleks Pusat Islam, Kuala
Lumpur menyediakan perkhidmatan dan sumber rujukan
mengenai Islam kepada warga JAKIM, komuniti setempat
dan orang awam. Sehingga tahun 2016, PAI mempunyai
145,708 naskhah koleksi bahan rujukan.

carta 1: Koleksi Perpustakaan PaI bagi tahun 2016

Pengguna Perpustakaan

Jumlah pengguna perpustakaan PAI bagi tahun 2016 adalah seramai 6,239 orang. Butiran terperinci adalah seperti
berikut:

Naskhah

4,9191,157

25,719

113,913
120,000

40,000

20,000

Monograf
Umum Monograf

Arab Kertas Kerja Bahan
Sumber
Media

0

100,000

80,000

60,000

60

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Pinjaman bahan Perpustakaan

Jumlah permohonan pinjaman bahan sepanjang tahun
2016 adalah sebanyak 235 pinjaman.

Pertanyaan rujukan

Perpustakaan menerima sebanyak 730 pertanyaan
rujukan sepanjang tahun 2016.

Carta statistik pencapaian perkhidmatan perpustakaan
bagi tahun 2016 adalah seperti berikut:

carta 2: statistik Pengguna PaI bagi tahun 2016

700

600

500

400

300

200

100

0
Jan

506
557

604 625

505

408

315

494 520
581

553 571

Orang

Feb Mac April Mei Jun Julai Ogos Sept Okt Nov Dis

carta 3: statistik Perkhidmatan PaI bagi tahun 2016

jenis bahan yang dirujuk

1. Koleksi umum

 Sebanyak 3,654 naskhah bahan umum dirujuk oleh
pengguna perpustakaan sepanjang tahun 2016.

2. Koleksi arab

 Sebanyak 192 naskhah koleksi Arab dirujuk oleh
pengguna perpustakaan sepanjang tahun 2016.

Berikut adalah carta statistik buku dirujuk di PAI bagi
tahun 2016.

carta 4: statistik buku yang dirujuk bagi tahun 2016

Umum

Arab

Perpustakaan Pegawai dan Kakitangan jaKIm
(PPKj)

Perpustakaan Pegawai  dan Kakitangan JAKIM
(PPKJ) yang terletak di Aras 1, Blok D9 Kompleks D
Pusat Pentadbiran Kerajaan Persekutuan Putrajaya
menyediakan perkhidmatan dan sumber rujukan
mengenai Islam kepada warga JAKIM, komuniti setempat
dan orang awam.Namun pinjaman koleksi bahan bacaan
terhad kepada kakitangan dan pegawai JAKIM sahaja.
Sehingga tahun 2016, PPKJ mempunyai 46,344 naskhah
koleksi bahan bacaan dan rujukan.

3654

192

61

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Pengguna Perpustakaan

Jumlah pengguna Perpustakaan PPKJ bagi tahun 2016 adalah seramai 696 orang. Butiran terperinci adalah seperti
berikut:

carta 5: Koleksi Perpustakaan PPKj bagi tahun 2016

Naskah

13128

9,994

36,219
40,000

35,000

30,000

25,000

20,000

15,000

10,000

5,000

0
Bahan Sumber

Media
Tesis/Kertas

Kerja
Monograf

Arab
Monograf

Umum

carta 6: statistik Pengguna Perpustakaan PPKj bagi tahun 2016

Orang

150

84
75

118

86
70 72

38 48
59

42

4 0

100

50

0
Jan Feb Mac April Mei Jun Julai Ogos Sept Okt Nov Dis

Pinjaman bahan Perpustakaan

Jumlah pinjaman bahan sepanjang tahun 2016 adalah
sebanyak 225 naskhah.

Pertanyaan rujukan

Perpustakaan mencatatkan sebanyak 128 pertanyaan
rujukan sepanjang tahun 2016.

Carta statistik pencapaian perkhidmatan perpustakaan
bagi tahun 2016 adalah seperti berikut:

carta 7: statistik Perkhidmatan PPKj bagi tahun 2016

Pengguna
696

476

128

225

Pinjaman Bahan

Pertanyaan

Rujukan Bahan

62

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

senarai Program jualan luar Pejabat skuad unit Promosi bahagian Penerbitan jaKIm 2016

 bIl    tarIKh          Program      temPat

 1. 21-26 Mac 2016 Majlis Tilawah al-Qur’an Peringkat Kebangsaan 2016 Dewan Cempaka Sari, Presint 3,
    Putrajaya

 2. 14 April 2016 Jelajah Skuad Pro-Edar JAKIM: Edaran Buku Percuma RnR Sabak Bernam, Rawang,
   ke RnR Highway PLUS Sungai Buloh

 3. 19 April 2016 Seminar Pemikiran Islam Semasa Dewan Besar al-Ghazali, IPHAM
    Jelebu, NS

 4. 29 April 2016 Pelancaran buku baharu terbitan JAKIM di Majlis Dewan Dato’ Mohd Shahir, ILIM
   Perhimpunan Bulanan JAKIM

 5. 29 April – 9 Mei 2016 Pesta Buku Antarabangsa Kuala Lumpur 2016 Dewan C, MAEPS Serdang

 6. 13-15 Mei 2016 Karnival Bersama Jemaah Masjid Putra 2016 Perkarangan Masjid Putra, Putrajaya

 7. 9 Ogos 2016 Seminar Kelestarian Integriti Kementerian Perdagangan
    Antarabangsa dan Industri (MITI)

 8. 15 Ogos 2016 Jelajah Skuad Pro-Edar JAKIM: Edaran Buku Percuma RnR Nilai, Seremban dan
   ke RnR Highway PLUS Highway Lekas

 9. 25 Ogos 2016 Majlis Anugerah Inovasi Islam Masjid Putra

 10. 27 Ogos - 4 Sept 2016 Ekspo Buku Islam Pahang Kuantan Parade, Kuantan Pahang

 11. 23 Sept 2016 1st World Muslim Women Summit and Exhibition 2016 Putra World Trade Centre (PWTC)
   (WISE 2016) Kuala Lumpur
   - Pameran dan edaran bahan Percuma

 12. 21-30 Okt 2016 Pesta Lelong Buku Putrajaya Dewan Cempaka Sari, Putrajaya

 13. 14-15 Dis 2016 Karnival Ibnu ‘Auf Peringkat Kebangsaan kali ke-2 Auditorium Kompleks Islam
   - Pameran dan edaran bahan Percuma Putrajaya

laporan Keseluruhan jualan buku jaKIm  tahun 2016

(Kutipan jualan bagi Kedai buku jaKIm Kompleks D,
Kedai buku jaKIm masjid tuanku mizan zainal abidin dan jualan luar Pejabat)

 bIl bulan nasKhah nIlaI (rm)

 1. Januari 1,129 16,939.84

 2. Februari 3,864 22,372.85

 3. Mac 1,701 31,547.50

 4. April 2,534 28,557.80

 5. Mei 3,607 43,519.00

 6. Jun  3,154 34,315.19

 7. Julai 676 10,973.15

 8. Ogos 1,597 27,553.90

 9. September  421 8,989.49

 10. Oktober 384 6,906.99

 11. November 543 8,484.00

 12. Disember

  JUMLAH KESELURUHAN 19,610 240,159.71

63

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

laporan Keseluruhan jualan buku jaKIm 2016

(Kutipan jualan Kedai buku jaKIm Kompleks D (termasuk jualan luar) & Kedai buku jaKIm
masjid tuanku mizan zainal abidin)

 bIl.   bulan    KeDaI buKu/jualan luar Pejabat  nasKhah nIlaI (rm)

 1. Januari  Kedai Buku JAKIM Kompleks D 1,089 16,320.94
    Kedai Buku JAKIM Masjid Tuanku Mizan 40 618.90

    jumlah Keseluruhan 1.129 16,939.84

 2. Februari  Kedai Buku JAKIM Kompleks D 3,857 22,202.65
    Kedai Buku JAKIM Masjid Tuanku Mizan 7 170.20

    jumlah Keseluruhan 3,864 22,372.85

 3. Mac  Kedai Buku JAKIM Kompleks D 1,635 29,972.60
    Kedai Buku JAKIM Masjid Tuanku Mizan 66 1,574.90

    jumlah Keseluruhan 1,701 31,547.50

 4. April  Kedai Buku JAKIM Kompleks D dan PBAKL 2,489 27,728.40
    Kedai Buku JAKIM Masjid Tuanku Mizan 45 829.40

    jumlah Keseluruhan 2,534 28,557.80

 5. Mei  Kedai Buku JAKIM Kompleks D dan PBAKL 3,607 43,519.00
    Kedai Buku JAKIM Masjid Tuanku Mizan

    jumlah Keseluruhan 3,607 43,519.00

 6. Jun  Kedai Buku JAKIM Kompleks D 3,087 33,288.54
    Kedai Buku JAKIM Masjid Tuanku Mizan 67 1,026.65

    jumlah Keseluruhan 3,154 34,315.19

 7. Julai  Kedai Buku JAKIM Kompleks D 610 9,392.55
    Kedai Buku JAKIM Masjid Tuanku Mizan 66 1,580.60

    jumlah Keseluruhan 6,764 10,973.15

 8. Ogos  Kedai Buku JAKIM Kompleks D 1,558 26,776.15
    Kedai Buku JAKIM Masjid Tuanku Mizan 39 777.75

    jumlah Keseluruhan 1,597 27,553.90

 9. September  Kedai Buku JAKIM Kompleks D 301 6,720.74
    Kedai Buku JAKIM Masjid Tuanku Mizan 120 2,268.75

    jumlah Keseluruhan 421 8,989.49

 10. Oktober  Kedai Buku JAKIM Kompleks D 384 6,906.99
    Kedai Buku JAKIM Masjid Tuanku Mizan

    jumlah Keseluruhan 384 6,906.99

 11. November  Kedai Buku JAKIM Kompleks D 543 8,484.00
    Kedai Buku JAKIM Masjid Tuanku Mizan

    jumlah Keseluruhan 543 8,484.00

 12. Disember  Kedai Buku JAKIM Kompleks D
    Kedai Buku JAKIM Masjid Tuanku Mizan

    jumlah Keseluruhan

    jumlah Keseluruhan tahunan (2016) 19,610 240,159.71

 Pecahan Jualan

 > Hasil Jualan Kedai Buku JAKIM Kompleks D RM181,294.26

 > Hasil Jualan Kedai Buku JAKIM Masjid Tuanku Mizan RM8,847.15

 > Hasil Jualan Program Luar Yang Disertai RM50,018.30

 jumlah jualan Keseluruhan rm240,159.71

 *Tiada transaksi jualan pada bulan Disember Kedai Buku JAKIM terlibat dengan proses perpindahan bangunan dari
 Kompleks D9 Pusat Pentadbiran Persekutuan ke Kompleks Islam Putrajaya

64

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

DaKwah meDIa PenyIaran

Pada tahun 2016, JAKIM terus mengorak langkah dalam
menerbitkan rancangan bagi siaran di TV1 dan TV2 serta
bagi program-program Radio Nasional. Seksyen Program
TV telah menerbitkan sebanyak 11 rancangan berjadual
mingguan antaranya Forum Perdana Ehwal Islam, Fikrah,
Hadis 40, Ikon asnaf dan lain-lain lagi.

Rancangan-rancangan terbitan JAKIM mendapat
tempat dalam kalangan penonton di mana setiap

rancangan yang disiar mempunyai pengikut dan peminat
yang tersendiri contohnya Forum Perdana Ehwal
Islam. Berdasarkan rating 2016, menunjukkan jumlah
penonton yang mengikuti rancangan ini adalah sangat
memberangsangkan. Contohnya dapat dilihat melalui
rating bagi bulan April dan Mei yang mencecah sehingga
tiga juta penonton.

Rating bagi lain-lain rancangan terbitan JAKIM adalah
sebagaimana berikut:

Kedudukan rating Forum Perdana

januari hingga jun 2016 (01/01/2016-05/06/2016)

Forum Perdana (L)
Forum Perdana (U)
Forum Perdana (R)

JunMeiAprilMacFebJan
0

335,775

1,604,328

958,730
651,658

27,844

950,445

2,731,069

363,900

943,444

3,538,362

1,245,984

229,698
417,710

2,811,708

3,324,288

921,907

415,239
155,770

500,000

1,000,000

1,500,000

2,000,000

2,500,000

3,000,000

3,500,000

4,000,000

4,470,937
3,509,701MAJLIS TILAWAH AL-QUR’AN (ANTARABANGSA)

MTQ KEB

IKON ASNAF

RAHMAT KASIH

QUDWAH

HADIS 40

MY HALAL (L)

FIKRAH (L)

FORUM PERDANA (R)

FORUM PERDANA (L)

TILAWAH INTERAKTIF (L)

ANDA MUSYKIL (L)

PERSADA JURNAL (L)

1,428,399
345,038

3,135,157
2,026,365

1,546,390
5,199,074

449,541
486,865

128,294
1,720,762

1,382,898
2,330,816

551,781
1,723,835

524,472
417,710

2,811,708
3,324,208

288,759
1,567,220

459,351
1,627,527

2,295,668
1,542,895

0 2,000,000 4,000,000 6,000,000

65

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Pada tahun 2016, sebagaimana tahun-tahun sebelum
ini, Bahagian Media telah mengadakan kerjasama
dengan agensi lain seperti Jabatan Wakaf, Zakat dan
Haji (JAWHAR), Majlis Agama Islam Wilayah Persekutuan
(MAIWP), Tabung Haji dan Jabatan Agama Islam Selangor
(JAIS) bagi penerbitan program bermusim seperti
Ikon Asnaf, Rahmat Kasih, Seruan Haji dan Akademi
Pendakwah Muslimat.

Rancangan Ikon Asnaf yang diterbitkan dengan
kerjasama JAWHAR dibuat sebanyak 13 episod yang
menonjolkan usaha yang dilakukan oleh JAWHAR untuk
golongan asnaf supaya ia dapat memberi inspirasi
kepada mereka untuk berjaya dalam perniagaan.

Begitu juga rancangan Rahmat Kasih disiarkan sebanyak
13 episod memaparkan aktiviti MAIWP yang menyantuni
golongan yang memerlukan dihebahkan supaya
masyarakat sedar bahawa golongan berkenaan tidak
dipinggirkan oleh agensi-agensi agama Islam di negara ini.

Selain itu, JAKIM telah berjaya menerbitkan Program
Realiti TV, Akademi Pendakwah Muslimat 2016
dengan kerjasama Jabatan Agama Islam Selangor
(JAIS). Rakaman pertandingan separuh akhir dan akhir
rancangan ini telah disiarkan di TV1.

Siaran langsung rancangan Forum Perdana Ehwal Islam yang
telah diadakan buat kali pertama di Auditorium Kompleks Islam

Putrajaya

Penggambaran rancangan Rahmat Kasih

Para peserta bersama dengan ahli jawatankuasa program dan
team penerbitan yang menjayakan Program Akademi Pendakwah

Muslimat 2016

JAKIM mempunyai peranan besar dalam menerbit
program-program anjuran JAKIM yang disiarkan secara
langsung di TV RTM. Program-program ini dikategorikan
sebagai program khas, antaranya adalah Majlis
Hafazan dan Tilawah al-Qur’an Peringkat Kebangsaan
dan Antarabangsa, Program Sambutan Maal Hijrah,
Sambutan Maulidur Rasul, Dokumentari Khas 50 Tahun
Darul Quran, Majlis Perdana Ulama Umarak 2016, Video
Klip Tokoh Huffaz Darul Quran, dokumentari, video klip
tokoh serta kapsul-kapsul bersempena hari kebesaran
Islam.

Penerbitan radio

Salamfm telah bersiaran pada 15 Februari 2009
menerusi gelombang 91.1FM di Lembah Klang, 102.5FM
di Pahang Barat, 89.3FM di Ulu Tembeling, 105.1FM di
Cameron Highland dan 95.6FM di Gunung Ledang.

Pada tahun 2016, Seksyen Penerbitan Radio telah
berjaya membekalkan rancangan-rancangan berunsur
dakwah kepada stesen-stesen: Radio Klasik, Nasionalfm,
Traxxfm, Aifm, Minnalfm dan Asyikfm. Siaran tersebut
boleh diikuti di seluruh negara dalam bahasa Malaysia,
Bahasa Inggeris, Mandarin, Tamil, Semai, Temiar, Temuan
dan Jakun (dialek Orang Asli). Berikut ialah di antara
rancangan-rancangan tonggak yang diterbitkan dan
diselaraskan oleh penerbitan Radio JAKIM.

66

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

rancangan utama Dakwah di radio 2016

 bIl     Program   tarIKh/loKasI Program      sIaran   PenerbIt

 1. Sidang Media Kempen 26 Jan 2016 Rakaman Untuk siaran di Mohamad Naim
  Cantik di Mata 2016  Dewan Perdana B, Palm Garden Hotel, Salamfm Nadri
   IOI Resort, Putrajaya Siaran TV: Persada Jurnal TV1

 2. Majlis Pelancaran Kempen 13 Feb 2016 Rakaman Untuk siaran Mohamad Naim
  Cantik di Mata 2016 Perkarangan Masjid Negara, KL di Salamfm Nadri
    Siaran TV: Persada Jurnal TV1

 3. Salam Tilawah 21 Feb 2016 Siaran langsung dan rakaman Nur Farhana
   Surau Baitul Mukmin di Salamfm Mohammad Noor

 4. Majlis Tilawah dan Menghafaz 21-26 Mac 2016 Siaran langsung di Radio: Mohd Shah Abd
  al-Qur’an Peringkat Dewan Cempaka Sari, Perbadanan • Radio Klasik Kadir (Penerbit dan
  Kebangsaan kali ke-59 Putrajaya, Putrajaya • Traxxfm Pengulas)
    • Minnalfm
    • Aifm Nur Farhana
    • Asyikfm  Mohammad Noor,
    • Salamfm Mohamad Naim
     Nadri dan Hasmin
     Hamzah (Pengulas)

 5. Majlis Tilawah dan Menghafaz 2-7 Mei 2016 Siaran langsung di Radio: Mohamad Naim
  al-Qur’an Peringkat Pusat Dagangan Dunia Putra (PWTC),  • Nasionalfm Nadri (Penerbit
  Antarabangsa kali ke-58 KL • Traxxfm dan Pengulas)
    • Minnalfm
    • Aifm Nur Farhana
    • Asyikfm Mohammad Noor
    • Salamfm (Pengulas)

 6. a. Salam Muhawarah 25 Mei 2016 Rancangan Berakam untuk Nur Farhana
  b. Salam Tilawah Sek. Keb. Nong  Chik, Johor Bahru, siaran di Salamfm Mohammad Noor
  c. Motivasi Pelajar Johor  Norazlinah Nordin

 7. Sidang Media Salam Kasih 2 Jun 2016 Rakaman siaran  untuk Nur Farhana
  Ramadhan Bilik Mesmera 2, Hotel Everly Putrajaya siaran Berita dan  Mohammad Noor
    (Persada Jurnal) TV1 Norazlinah Nordin

 8. Marhaban Yaa Ramadhan 4 Jun 2016 Rancangan Siaran Langsung Ameerah Abdullah
   Auditorium P. Ramlee, Wisma Radio untuk siaran Minnalfm
   RTM, KL

 9. Salam Kasih Ramadhan 12 Jun 2016 Rancangan Radio di lokasi Nur Farhana
  Musim ke-5 Madrasah Az-Zakirin, Rembau, yang memaparkan kerjasama Mohammad Noor
   Negeri Sembilan Salamfm bersama Badan
   13 Jun 2016 Bukan Kerajaan (NGO) dalam Norazlinah Nordin
   Madrasah Hidayatul Mubtadiin, menunaikan tanggungjawab
   Nilai, Negeri Sembilan sosial.
   27 Jun 2016
   Maahad Tahfiz Al-Hikmah, Program dijalankan pada bulan
   Sg. Buloh, Selangor Ramadhan dengan memberi
   28 Jun 2016 keutamaan kepada golongan
   Rumah Anak Yatim Al-Barakah, asnaf dan Maahad Tahfiz
   Teluk Intan, Perak

 10. Forum Salam Muhawarah 29 Jun 2016 Rancangan berakam di siarkan Mohamad Naim
   IPG Bahasa Melayu, Lembah Pantai, KL di Salamfm Nadri

 11. Siaran Langsung Khutbah Januari – Disember 2016 Rancangan Siaran langsung Shahir Bakqie Salim
  Jumaat Setiap hari Jumaat untuk siaran Nasionalfm (Penerbit Penyelaras)

     Azmal Isrul
     Ismail Mohamad
     Naim Nadri
     Azimi Kassim
     Sharmizi Syarudin
     - sehingga Feb 2016
     (Pengulas)

67

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

 bIl     Program   tarIKh/loKasI Program      sIaran   PenerbIt

  Siaran ulangan Khutbah Januari – Disember 2016 Rancangan berakam  Shahir Bakqie Salim
  Jumaat Setiap hari Sabtu disiarkan di Salamfm pada (Penerbit Penyelaras)
    jam 12.30 pagi
     Azmal Isrul
     Ismail Mohamad
     Naim Nadri
     Azimi Kassim
     Sharmizi Syarudin
     - sehingga Feb 2016
     (Penerbit)

 12. Doa Akhir Tahun 1437 Hijrah 1 Oktober 2016 Rancangan siaran Langsung Shahir Bakqie Salim
  dan Doa Awal Tahun Masjid Negara Kuala Lumpur untuk siaran radio: (Penerbit Penyelaras
  1438 Hijrah  • Nasionalfm dan relay dan Pengulas)
     kepada Stesen Radio
     negeri

 13. Majlis Perhimpunan Maal 2 Oktober 2016 Rancangan siaran langsung Mohd Shah A. Kadir
  Hijrah 1438H (Awal MAEPS Serdang di Radio: (Penerbit dan
  Muharram)  • Nasionalfm  Pengulas)
    • Minnalfm
    • Aifm Hasmin Hamzah
    • KLfm (Pengulas)
    • Asyikfm
    • Traxxfm
    • Salamfm

 14. Majlis Sambutan Maulidur 11 Disember 2016 Rancangan Siaran langsung Mohamad Naim Nadri
  Rasul SAW 1438H Masjid Putra, Putrajaya di radio: (Penerbit dan
    • Nasionalfm Pengulas)
    • Minnalfm
    • Aifm Nur Farhana
    • KLfm Mohammad Noor
    • Asyikfm (Pengulas)
    • Traxxfm
    • Salamfm

Program Kerjasama dengan agensi luar

Selain program di lokasi, Salamfm turut mengadakan kerjasama dengan agensi luar antaranya:

 bIl      Program           agensI PenerbIt

 1. 30 Minit Bersama Sekretariat  Bank Islam Malaysia Berhad (BIMB)
  Dakwah Korporat (SDK)  Tenaga Nasional Berhad (TNB)
    Malaysia Airlines Berhad (MAB)
    DRB Hicom Berhad
    Petroleum Nasional Berhad (Petronas) Siti Nazdhirah
    Pos Malaysia Berhad (Pos) Mohd Rajoli

 2. Salam Sihat Jabatan Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan (JKKP)

 3. Rancangan Khas Bersama SPRM Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia (SPRM)

 4. Rancangan Khas Bersama SWCorp Perbadanan Pengurusan Sisa Pepejal dan Pembersihan Awam
   (SWCorp)

Rancangan-rancangan ini adalah program secara langsung, yang disiarkan setiap hari Selasa jam 11.15 malam
sehingga 11.45 malam.

68

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Program-program Khas radio 2016

 bIl   Program     PenerbIt

 1. Israk dan Mikraj Nur Farhana Mohammad Noor

 2. Nuzul al-Qur’an Siti Zainab

 3. Hari Raya Aidilfitri Norazlinah Nordin

 4. Hari Raya Haji Azmal Isrul Ismail

 5. Awal Muharram/ Siti Nazdhirah Mohd Rajoli
  Maal Hijrah

 6. Maulidur Rasul Hasmin Hamzah

Program radio di lokasi salamfm 2016

1. salam Kasih ramadhan di rembau, negeri
sembilan

Penjelajahan radio Salamfm ke Madrasah Az-Zakirin, Rembau,
Negeri Sembilan. Bersama pelajar-pelajar asnaf dan anak yatim

Sumbangan sebanyak RM5,000.00 daripada wakil Yayasan Taqwa
kepada Rumah Anak Yatim al-Barakah

Anak-anak yatim al-Barakah sedang mendengar tazkirah ringkas
daripada penceramah yang dijemput khas, sebelum bersahur

Program Bersahur bersama anak-anak Madrasah Hidayatul di Nilai,
Negeri Sembilan

2. salam Kasih ramadhan di teluk Intan, Perak

Program bersahur bersama Rumah Anak Yatim al-Barakah,
di Teluk Intan, Perak

3. salam Kasih ramadhan di nilai, negeri sembilan

Pelajar madrasah sedang mendengar tazkirah ringkas daripada
penceramah bebas Nasri Nasir, sebelum bersahur

69

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

4. salam Kasih ramadhan di maahad tahfiz Darul
hikmah saujana utama sungai buloh

Sumbangan sebanyak RM5,000.00 daripada wakil Yayasan Taqwa
kepada Madrasah Hidayatul Nilai, Negeri Sembilan

Bekas Timbalan Ketua Pengarah Pembangunan Insan, Dato Haji
Razali Shahabudin dan kumpulan Sifu Bikers, turut meluangkan
masa untuk menyertai program berbuka puasa bersama-sama

pelajar Tahfiz Darul Hikmah

Kumpulan Sifu Bikers yang diketuai oleh Ustaz Hanafiah Abdul
Malek dengan bantuan makanan

Barisan ikon program Cantik di Mata 2016, bagi seluruh Malaysia

Pelajar-pelajar yang mengikuti Salam Tilawah di Subang Jaya

Pelajar sedang belajar Taranum Rast oleh Ustaz Apandi Hussain
bersama Perantara Akhi Abdul Rahman Hj Tahir

5. Kempen cantik di mata 2016

Kempen ini diadakan bertujuan untuk menggalakkan
umat Islam khususnya remaja menutup aurat. Antara
tarikan yang ditampilkan dalam kempen ini ialah
penyertaan secara sukarela ikon-ikon yang terkenal
dalam mengedarkan tudung kepada remaja seterusnya
berswa foto. Kempen diadakan sebagai alternatif
kepada hari kekasih yang jelas di luar syariat Islam.

6. Program salam tilawah

70

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

rancangan agama terbitan seksyen radio jaKIm mengikut jam Pada tahun 2016

radio Ibu Pejabat di wisma radio angkasapuri Kl

Buat julung kalinya JAKIM telah mengadakan Program
Pencarian Bakat Baru Ikon JAKIM pada 20 Disember
2016. Seramai 48 orang dari kalangan pegawai JAKIM
telah menjalani sesi uji bakat ini. Tujuan program adalah

untuk mencungkil bakat-bakat baru bagi diketengahkan
sebagai moderator dan penyampai berita yang bersiaran
secara langsung dari Studio JAKIM Kompleks Islam
Putrajaya.

Radio Klasikfm dan
Nasionalfm

Radio Traxxfm

Radio Aifm

220

200

180

160

140

120

100

80

60

40

20

0

Ja
m

Bahasa
Melayu

31 jam

202 jam

[value]
jam

[value]
jam

[value]
jam

Bahasa
Inggeris

Bahasa
Mandrin

Bahasa
Tamil

Bahasa
Orang Asli

P engukuhan  Institusi
Kekeluargaan  dan
Kemasyarakatan

72

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Seminar Kelestarian Keluarga: Cabaran
Pascaperkahwinan Abad ke-21 & Pelancaran
Modul Pascaperkahwinan Islam

Pada 3 Mac 2016 bertempat di Masjid Putra, Putrajaya
telah diadakan Seminar Kelestarian Keluarga: Cabaran
Pascaperkahwinan Abad ke-21. Seminar ini diadakan
sempena Majlis Pelancaran Modul Pascaperkahwinan
Islam dan Majlis Penghargaan kepada Ahli Panel Isu-isu
Semasa Wanita Islam (PISWI) 2013-2015.

Sesi forum sedang berlangsung

Keratan akhbar Utusan Malaysia berkaitan Majlis Pelancaran Modul Pasca
Perkahwinan Islam

Timbalan Menteri di Jabatan Perdana Menteri, YB Senator Dato’ Dr.
Asyraf Wajdi bin Dato’ Haji Dusuki menyempurnakan pelancaran Modul

Pascaperkahwinan Islam

Penyerahan modul kepada Jabatan Agama Islam Negeri-negeri

S e m i n a r  i n i  m e n g e n e n g a h ka n  i s u  b e r ka i t a n
kekeluargaan. Antara tajuk yang dibincangkan ialah
Keluarga Sakinah: Cabaran dan Masa Depan yang
dibentangkan oleh Pakar Motivasi Kekeluargaan Islam,
Prof. Madya Dr. Mohd Nor Mamat, Konflik Rumahtangga:
Pendekatan Islam Sebagai Satu Model yang disampaikan
oleh Pensyarah Jabatan al-Qur’an dan Sunnah, UIAM,
Dr. Sofiah Samsudin dengan Tajuk Sharing Moment:
Romantika 3 Hari 2 Malam yang disampaikan oleh
Perunding Psikologi Keluarga, Puan Suzana binti Ghazali.
Manakala Dr. Mohd Izwan bin Md. Yusoff berperanan
sebagai Moderator forum tersebut.

Pada seminar tersebut juga telah diadakan Majlis
Pelancaran Modul Pascaperkahwinan Islam. Pelancaran
ini telah disempurnakan oleh Timbalan Menteri di
Jabatan Perdana Menteri, YB Senator Dato’ Dr. Asyraf
Wajdi bin Dato’ Haji Dusuki. Modul ini dibangunkan untuk
menjadi panduan dan rujukan kepada Jabatan Agama
Islam Negeri dan agensi kerajaan dalam perlaksanaan
kursus kepada pasangan suami isteri berdasarkan
tempoh perkahwinan bagi mendepani cabaran semasa
institusi keluarga.

Modul yang dilancarkan oleh YB Timbalan Menteri di
Jabatan Perdana Menteri ini diserahkan kepada Pengarah
dan wakil-wakil Jabatan Agama Islam Negeri untuk
tujuan perlaksanaan di negeri masing-masing. Pada akhir
majlis tersebut diadakan penyerahan sijil penghargaan
kepada Ahli Jawatankuasa Teknikal dan Penggubal Modul
yang telah memberi komitmen tinggi dan kerjasama
sepenuhnya sepanjang pembangunan modul ini.

73

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Persidangan Ketua Pendaftar Nikah, Cerai dan
Rujuk Seluruh Malaysia kali ke-34 dan kali ke-35

Persidangan KPNCR Seluruh Malaysia kali ke-34 telah
diadakan pada 26 hingga 28 April 2016 bertempat di
TH Hotel, Bayan Lepas, Penang dan dipengerusikan oleh
Timbalan Ketua Pengarah (Pembangunan Insan) JAKIM,
YBhg Dato’ Haji Razali bin Shahabudin. Pada persidangan
ini juga dibincangkan isu penyelarasan susunan wali
perkahwinan dan perbentangan kertas daripada Majlis
Keselamatan Negara dan Jabatan Perkhidmatan Awam.

Manakala persidangan KPNCR kali ke-35 diadakan
pada 28 hingga 29 November 2016 di Hotel Grand
Blue Wave Shah Alam. Persidangan ini dipengerusikan
oleh Timbalan Ketua Pengarah (Pembangunan Insan)
JAKIM, YBhg Tuan Haji Paimuzi bin Yahya, selaku
pengerusi persidangan baru. Persidangan ini turut
membincangkan isu penambahbaikan modul Bersepadu
Kursus Praperkahwinan Islam dan perkongsian data
Nikah Cerai dan Rujuk.

Ahli persidangan ini terdiri daripada Ketua-ketua
Pendaftar Nikah, Cerai dan Rujuk Seluruh Malaysia,
Wakil JKSM, KAGAT, BAKA dan Pegawai Atase Agama
Malaysia di Jakarta, Indonesia. Selain itu Pengarah-
pengarah Bahagian JAKIM yang berkaitan turut hadir ke
persidangan ini.

Sesi bergambar

Persidangan Penyelarasan Pengurusan
Perkahwinan Antara Ketua Pendaftar Nikah,
Cerai, Rujuk di Malaysia dengan Yang Dipertua/
Timbalan Yang Dipertua Majlis Agama Islam
Wilayah-wilayah Selatan Thailand

Persidangan yang diadakan pada 19 hingga 21 Julai
2016 bertempat di Hotel Seri Malaysia Kangar, Perlis
telah dipengerusikan oleh Timbalan Ketua Pengarah
(Pembangunan Insan) JAKIM, Dato’ Haji Razali bin
Shahabudin. Ahli-ahli persidangan terdiri daripada Ketua-
ketua Pendaftar Nikah Cerai Rujuk Negeri di Malaysia,
Wakil daripada Pejabat Konsulat Jeneral Malaysia
Songkhla Thailand, Yang DiPertuan dan Timbalan Yang
DiPertuan Majlis Agama Islam di lima Wilayah Selatan
Thailand termasuk wakil-wakil agensi di Malaysia
daripada Majlis Keselamatan Negara (MKN), Jabatan
Kehakiman Syariah Malaysia (JKSM), Kementerian Luar
Negeri, Polis DiRaja Malaysia (PDRM) dan Kor Agama
Angkatan Tentera Malaysia (KAGAT).

Persidangan yang diadakan ini bertujuan untuk
menyelaras,  mempertingkat keberkesanan dan
menyelesaikan isu dan masalah berhubung pengurusan
perkahwinan antara Malaysia dan Thailand.

Ahli persidangan termasuk daripada Yang Dipertua Majlis Agama
Islam Wilayah Selatan Thailand

Persidangan sedang berlangsung

Objektif utama persidangan ini adalah untuk menghimpun
Ketua-ketua Pendaftar Nikah Cerai dan Rujuk seluruh
Malaysia dan agensi berkaitan bagi menyelesaikan isu
dan permasalahan berhubung pengurusan nikah, cerai
dan rujuk orang Islam di Jabatan Agama Islam Negeri-
negeri seluruh Malaysia. Selain itu ia bertujuan sebagai
platform untuk menyelaras peraturan mengenai urusan
nikah, cerai dan rujuk orang Islam di Jabatan Agama

74

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Islam Negeri-negeri seluruh Malaysia. Di samping
mendapatkan maklumat, pandangan, maklum balas dan
idea bagi mengatasi isu-isu perkahwinan yang tidak
mengikut peraturan Negara dan berlawanan Enakmen/
Akta.

Pada persidangan kali ke-34 semua ahli persidangan
telah mengadakan Kunjung Hormat kepada Tuan Yang
Dipertua Pulau Pinang, Tuan Yang Terutama Tun Dato’
Seri Utama Dr. Haji Abdul Rahman bin Haji Abbas di
kediamannya.

Yunus bin Hairi. Program ini berjaya mengumpulkan
seramai hampir 500 orang peserta yang terdiri daripada
pihak-pihak yang terlibat berkaitan pengurusan nikah,
cerai dan rujuk negeri Selangor khususnya dalam
kalangan Pendaftar, Penolong Pendaftar Perkahwinan,
Perceraian dan Rujuk dan Jurunikah seluruh negeri
Selangor.

Objektif program ini adalah untuk memberi kefahaman
berkaitan dengan urusan perkahwinan, perceraian
dan rujuk di Malaysia dan menyelaras peraturan
mengenai urusan perkahwinan antara agensi-agensi
yang terlibat serta menyelesaikan isu dan masalah
berhubung pengurusan perkahwinan yang tidak
mengikut undang-undang. Selain itu, ia juga bertujuan
untuk mendapatkan maklumat, pandangan, maklum
balas dan idea bagi mengatasi isu-isu perkahwinan yang
tidak mengikut undang-undang dan peraturan negara
serta mempertingkatkan keberkesanan proses urusan
perkahwinan orang Islam di Malaysia dan di luar negara.

Manakala, pada 1 November 2016 bertempat di
Dewan Besar Pusat Islam Iskandar Johor, JAKIM
dengan kerjasama Jabatan Agama Islam Negeri Johor
telah menganjurkan Multaqa Pendaftar dan Penolong
Pendaftar Pernikahan, Perceraian dan Rujuk Peringkat
Negeri Johor tahun 2016.

Program ini telah dirasmikan oleh YB Tuan Haji Abd.
Mutalip bin Abd. Rahim selaku Pengerusi Jawatankuasa
Agama Negeri Johor dan disertai hampir 400 orang
peserta terdiri daripada pihak yang berkaitan pengurusan
nikah, cerai dan rujuk khususnya di kalangan Pendaftar,
Penolong Pendaftar Perkahwinan, Perceraian dan Rujuk
dan Jurunikah seluruh negeri Johor.

Tuan Yang Terutama Tun Dato’ Seri Utama Dr. Haji Abdul Rahman
bin Haji Abbas di kediamannya

Gambar kenangan ahli-ahli persidangan

Sesi Penyampaian cenderahati oleh Exco Agama Negeri Johor

Muzakarah Pendaftar/Penolong Pendaftar
Perkahwinan, Perceraian dan Rujuk/Jurunikah
Peringkat Negeri Selangor dan Johor

Program Muzakarah Pendaftar dan Penolong Pendaftar
Nikah, Cerai Dan Rujuk Peringkat Negeri Selangor dengan
kerjasama Jabatan Agama Islam Selangor (JAIS) telah
diadakan pada 26 Mei 2016 di Hotel Grand Blue Wave
Shah Alam, Selangor.

Program ini telah disempurnakan perasmiannya oleh
Pengerusi Jawatankuasa Tetap Hal Ehwal Agama Islam,
Adat Melayu dan Warisan, Pembangunan Desa Dan
Kampung Tradisi Negeri Selangor, YB Dato’ Dr. Ahmad

75

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Melalui program ini diharapkan pengurusan Nikah Cerai
dan Rujuk di Malaysia dapat diselaraskan dengan lebih
bersistematik dan efisien dari semasa ke semasa.

Ijtima’ Penganjur Kursus Praperkahwinan Islam
Peringkat Kebangsaan Tahun 2016

Pelaksanaan Kursus Praperkahwinan Islam telah
bermula sejak tahun 1998 dengan menggunakan Modul
Bersepadu Kursus Praperkahwinan Islam. Oleh itu
penganjuran ijtima’ ini adalah untuk memberi pendedahan
dan penjelasan mengenai pelaksanaan kursus yang
mematuhi garis panduan yang telah ditetapkan.

Sesi Dialog

Pelaksanaan Sistem Pengurusan Perkahwinan
Islam Malaysia (SPPIM)

Sistem Pengurusan Perkahwinan Islam Malaysia
(SPPIM) merupakan sistem yang disediakan berasaskan
proses kerja yang lengkap bermula daripada permohonan
kursus praperkahwinan, permohanan kebenaran
berkahwin, pendaftaran nikah, cerai dan rujuk serta
runding cara di semua Jabatan Agama Islam Negeri
(JAIN), khususnya Pejabat Agama Islam Daerah (PAID) di
seluruh Malaysia secara lebih efisien dan teratur.

Antara peserta yang terdiri daripada penganjur kursus

Negeri-negeri SPPIM

2011

2014

2012

2015
Wilayah

Persekutuan

Perak

Kedah

N. Sembilan,
Melaka, Perlis

Ijtima’ yang mengumpulkan 200 orang terdiri daripada
Jabatan Agama Islam Negeri dan penganjur kursus ini
telah diadakan pada 3 November 2016 bertempat di
Institut Latihan Islam Malaysia. Ijtima’ ini adalah medium
untuk memberi penerangan mengenai Garis Panduan
Pelaksanaan Kursus Praperkahwinan Islam 2016. Selain
itu, ia juga sebagai saluran kepada penganjur kursus
untuk berkongsi pengalaman dan memberi cadangan
bagi pelaksanaan kursus yang lebih bersistematik.

Pengguna SPPIM

53
JAIN/PAID

4 Pejabat
Perwakilan

Malaysia

Orang Awam
(Kebenaran
Nikah dan

Praperkahwinan
Online)

542
Penceramah

Kurses

58
Penyelaras

Praperkahwinan

154
Penganjur

Kursus

242
Perundingcara

76

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Fungsi-fungsi SPPIM

Mengesahkan dokumen kebenaran berkahwin dan dokumen pernikahan di luar negeri
oleh Pejabat Perwakilan Malaysia di luar Negara

Pendaftaran Penceramah Kursus Praperkahwinan Islam

Pendaftaran Penganjur Kursus Praperkahwinan Islam

Mengeluarkan Sijil Kebenaran Penganjuran Kursus Praperkahwinan

Mengurus permohonan Kursus Praperkahwinan Islam

Mengeluarkan Surat Persekedudukan Semula (Rujuk)

Mengeluarkan Surat Perakuan Perceraian

Mengeluarkan Surat Perakuan Nikah

Memproses permohonan pendaftaran Nikah, Cerai dan Rujuk

Mengeluarkan Surat Kebenaran Berkahwin

Memproses permohonan Kebenaran Berkahwin

Mengeluarkan Sijil Kursus Praperkahwinan Islam

Mengeluarkan Surat Panggilan temu janji

Memproses aduan runding cara

Orang awam boleh memohon Kursus Praperkahwinan secara online

PENYELARASAN PROSEDUR YANG
TELAH DICAPAI MELALUI SPPIM

Perkara-perkara yang berjaya diselaraskan:

1. Kad Perakuan Nikah
2. Borang-borang Nikah, Cerai dan Rujuk
3. Permohonan Kebenaran Berkahwin secara online
4. Aliran proses kerja yang standard bagi permohonan

kebenaran berkahwin, pendaftaran nikah, cerai,
rujuk, runding cara dan praperkahwinan Islam.

5. Format Sijil Kursus Praperkahwinan Islam
6. Senarai Semak bagi Permohonan Kebenaran

Berkahwin.
7. Format Surat Panggilan Runding Cara
8. Tempoh sah Kebenaran Berkahwin adalah sama iaitu

90 hari sama ada dalam atau luar kariah.
9. Surat Pengesahan Dokumen Kebenaran Berkahwin

dan Pengesahan Dokumen Pernikahan yang dibuat
oleh Pejabat Perwakilan Malaysia di Luar Negara
adalah bersistematik.

77

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Hari Memperingati AIDS Peringkat Wilayah
Persekutuan

Program ini telah diadakan pada 21 Mei 2016 bertempat
di Masjid Negara. Objektif penganjuran majlis adalah
untuk memberi pendedahan kepada masyarakat
terutama golongan berisiko dijangkiti HIV/AIDS
tentang bahaya HIV/AIDS dan kesannya kepada umat
Islam. Sambutan ini juga diadakan bagi meningkatkan
penglibatan dan sokongan golongan masyarakat
daripada pelbagai agama dan bangsa dalam memerangi
masalah HIV/AIDS.

Majlis perasmian telah disempurnakan oleh Timbalan
Ketua Pengarah Pembangunan Insan, JAKIM, Dato’ Haji
Razali bin Shahabudin. Majlis ini turut dihadiri oleh Ketua
Penolong Pengarah Kanan, Jabatan Kesihatan Daerah
Lembah Pantai, Kuala Lumpur, Dr. Rozanim bin Kamarudin,
Masjid Negara, YBhg Ustaz Amru Al-Haz bin Adnan, Exco
Majlis AIDS Malaysia, YBhg Prof. Dr. Azlinda binti Azman
dan Timbalan Presiden Pertubuhan Amal Firdausi Kuala
Lumpur dan Selangor, YBhg. Encik Mohamad Rafi bin
Jaafar.

Program ini diadakan dalam dua sesi iaitu sesi Santai
Ilmu pada sebelah petang dan bacaan Yasin dan Tahlil
pada sebelah malam. Program bermula pada jam
2.30 petang oleh YBhg. Dr. Nurul Aida binti Salleh
dari Klinik Kesihatan Tanling Kuala Lumpur yang
menyampaikan ceramah mengenai Senario HIV Masa ini.
Selepas itu, para hadirin dihidangkan dengan perkongsian
pengalaman hidup oleh PLHIV dan pasangan.

Forum Bersama ke Arah Kuala Lumpur Sifar HIV telah
dikendalikan oleh Ustaz Mohd Hariri bin Mohd Daud
sebagai Moderator Forum. Panel forum terdiri daripada
Ustaz Baharuddin bin Idris daripada Majlis Agama
Islam Wilayah Persekutuan dan Cikgu Kandasamy A/L
Velayuthan daripada Persatuan Hindu Sangam Malaysia.
Pada sesi malamnya, Majlis bacaan Yasin dan Tahlil
beramai-ramai telah diadakan selepas Solat Maghrib dan
dipimpin oleh Imam Masjid Negara.

Melalui program ini, peserta diberikan maklumat dan
pendidikan kesihatan mengenai HIV/AIDS agar tidak
terjebak dengan aktiviti-aktiviti berisiko dijangkiti
HIV dan dapat mengurangkan stigma dan diskriminasi
masyarakat awam terhadap ‘Orang yang Hidup dengan
HIV.’

Bengkel Manual Islam dan HIV

Bengkel ini adalah sebagai salah satu usaha membantu
kerajaan memberi maklumat dan pendedahan berkenaan
Islam dan HIV/AIDS kepada ugamawan, Imam-imam,
ketua masyarakat, dan NGO supaya bergerak aktif
menyebarkan kepada masyarakat umum mengenai Islam
dan HIV/AIDS.

Objektif utama bengkel ini adalah untuk menyediakan
panduan asas kepada pemimpin Islam bagi memudahkan
penglibatan mereka untuk bergiat cergas di dalam
masyarakat dan melaksanakan aktiviti-aktiviti ke
arah menangani cabaran HIV/AIDS di Malaysia. Selain
itu, ia juga bertujuan untuk meningkatkan kefahaman
dan kesedaran serta tanggungjawab kepimpinan
agama berhubung permasalahan HIV/AIDS di dalam
masyarakat.

Sepanjang tahun 2016, bengkel ini telah diadakan
sebanyak tujuh kali iaitu:

1. 4 hingga 6 April 2016 di Kuching, Sarawak
2. 3 hingga 6 Mei 2016 di Sabah
3. 31 Mei – 2 Jun 2016 di Terengganu
4. 1 hingga 3 Ogos 2016 di Pulau Pinang
5. 9 hingga 11 Ogos 2016 di Selangor
6. 22 hingga 24 Ogos 2016 di Negeri Sembilan
7. 19 hingga 21 September 2016 di Hotel Sunny, Kuala

Lumpur

Sesi forum

78

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Program Kesejahteraan Kepada Golongan
Lesbian, Gay, Biseksual dan Transgender (LGBT)
2016

JAKIM dengan kerjasama Jabatan Agama Islam Negeri
(JAIN), Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM), serta
beberapa Pertubuhan Bukan Kerajaan (NGO) telah
melaksanakan program kesejahteraan terhadap
golongan LGBT seperti Program Mukhayyam 3 hari 2
malam. Selain itu, aktiviti bagi mendekati komuniti turut
dilaksanakan melalui temu seru (outreach) dan Iftar
Jamai.’ Usrah Bulanan juga dilaksanakan sebagai salah
satu bentuk program susulan yang melibatkan komuniti.
Objektif Program Mukhayyam adalah seperti berikut:

Peserta bengkel yang terdiri daripada pimpinan agama di peringkat
masyarakat

Elemen Pengisian Program Mukhayyam

Kesedaran
Kerohanian

Pengetahuan
Agama

Kesedaran
Kesihatan

Motivasi
Diri/Kerjaya

Outdoor

NAMA PROGRAM TEMPAT

 KUMPULAN BILANGAN
OUTCOME   SASARAN PESERTA

 Program Mukhayyam Johor Man Sex With 20 Kesedaran kesihatan dan pengukuhan
   Man (MSM)  kerohanian

 Program Temu seru & Santai Ilmu Kedah Man Sex With 15 Kesedaran kesihatan dan kerohanian
 Bersama Komuniti  Man (MSM)  Rappo dan engagement bersama komuniti

 Program Mukhayyam Kedah Man Sex With 25 Kesedaran kesihatan dan pengukuhan
   Man (MSM)  kerohanian

 Program Temu seru & Santai Ilmu Sarawak Transgender (TG) 15 Kesedaran kesihatan dan kerohanian
 Bersama Komuniti    Rappo dan engagement bersama komuniti

 Program Temu seru & Santai Ilmu Pahang Transgender (TG) 15 Kesedaran kesihatan dan kerohanian
 Bersama Komuniti    Rappo dan engagement bersama komuniti

 Program Mukhayyam Pahang Transgender (TG) 55 Kesedaran kesihatan dan pengukuhan
     kerohanian

 Program Mukhayyam Sarawak Transgender (TG) 12 Kesedaran kesihatan dan pengukuhan
     kerohanian

 Program Iftar & Santai Ilmu Johor Man Sex With 44 Kesedaran kesihatan dan kerohanian
 Bersama Komuniti  Man (MSM)

 Program Iftar & Santai Ilmu Perak Transgender (TG) 25 Kesedaran kesihatan dan kerohanian
 Bersama Komuniti

 Lawatan Kajian Menangani Tangerang,  Yayasan Peduli 3 Perkongsian input metodologi bimbingan
 Isu LGBT Indonesia  Sahabat  kepada LGBT

• Membimbing dan memberikan kesedaran kerohanian/
spiritual terhadap golongan LGBT melalui pendekatan
agama (tauhid) untuk mereka menghadapi cabaran
hidup serta kembali kepada kehidupan fitrah.

• Memberikan pendedahan dan bimbingan ilmu fardu
ain kepada golongan ini bagi melaksanakan tuntutan
agama.

• Memberikan pengetahuan dan kesedaran berkaitan
kesihatan khususnya HIV dan lain-lain penyakit
berjangkit.

• Memberikan bimbingan motivasi serta kemahiran
mempertingkatkan jati diri.

• Menghapuskan stigma dan diskriminasi antara
komuniti  ini  dengan golongan agama serta
masyarakat sekeliling.

79

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

NAMA PROGRAM TEMPAT

 KUMPULAN BILANGAN
OUTCOME   SASARAN PESERTA

 Program Outreach & Pertemuan Sabah Man Sex With 12 Rappo dan engagement bersama komuniti
 Mahabbah Bersama Komuniti  Man (MSM)

  Penerbitan E-book Panduan Hijrah - LGBT - Panduan kendiri penghijrahan diri LGBT
 Diri Homoseksualiti

 Penerbitan Risalah Kesedaran - LGBT, Masyarakat - Meningkatkan pengetahuan dan kesedaran
 Isu LGBT  Awam  masyarakat umum berkaitan isu LGBT

 Penerbitan Bahan Multimedia (Video - LGBT, Masyarakat  - Meningkatkan pengetahuan dan kesedaran
 Pendek) Kesedaran Isu LGBT   Awam  masyarakat umum berkaitan isu LGBT

 Seminar Kesedaran Ummah: Kolej INTEC, Guru-guru kaunseling,  350 Memberikan pengetahuan dan kesedaran
 LGBT…Apa Yang Anda Perlu Tahu?  Shah Alam guru-guru sekolah dan  kepada masyarakat berkenaan isu LGBT,
   ibu bapa, pelajar dan  usaha penyantunan yang boleh dilaksanakan
   kakitangan IPTA dan  serta memberikan pengetahuan dan
   IPTS serta masyarakat  kesedaran kepada masyarakat untuk turut
   awam  terlibat dalam usaha bimbingan dan
     penyantunan kepada golongan LGBT

PROGRAM JAKIM BERSAMA KOMUNITI DISAYANGI (LGBT) 2016

Pengisian kerohanian Sesi perkongsian Program Islah Permata Dunia

Gambar rajah Program Penyantunan JAKIM Terhadap Golongan LGBT 2016

2
Bahan

Penerbitan
Kesedaran

Isu LGBT

1
Lawatan

Kajian
Menangani Isu

LGBT
(Indonesia)

2
Program

Mukhayyam
(Man Sex With

Man MSM)

1
Bahan

Penerbitan
Panduan
Hijrah Diri

LGBT
2

Program Iftar
dan Santai Ilmu

Bersama Komuniti
(TG & MSM)

4
Program

Pertemuan
Mahabbah
Bersama

Komuniti (TG &
MSM)

1
Seminar

Kesedaran
Isu LGBT

2
Program

Mukhayyam
(Transgender

TG)

PROGRAM
BERKAITAN
LGBT 2016

80

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Sepanjang tahun 2016, JAKIM dengan kerjasama
Agensi Antidadah Kebangsaan telah melaksanakan 3
siri Program Islah Permata Dunia yang melibatkan Orang
Kena Pengawasan (OKP) Dadah di Negeri Selangor, Perlis
dan Sabah. Program yang dilaksanakan bertujuan untuk
menambah ilmu agama, menambah keyakinan menjalani
kehidupan baru serta menghilangkan stigma dalam
kalangan masyarakat dan penagih dadah. Respons yang
diberikan oleh peserta adalah baik dengan menyatakan
mereka mendapat kesedaran kerohanian, membina
semula keyakinan diri dan membetulkan salah faham
kepada Islam yang pada tanggapan mereka, tidak
memberi peluang kedua kepada mereka yang terlibat
dengan dadah untuk berubah.

Antara peserta yang hadir

Antara pengisian program

Program Kem Juara Remaja Taqwa

JAKIM dengan kerjasama Jabatan Kebajikan Masyarakat
telah melaksanakan sebanyak tiga siri Program Kem
Juara Remaja Taqwa yang melibatkan remaja juvana di
bawah Bengkel Interaktif JKM di tiga buah negeri iaitu di
Sekolah Tunas Bakti Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur,
Sarawak dan Kelantan dan satu program Iftar Ramadhan
di Taman Seri Puteri, Cheras.

Program ini bertujuan untuk menambah ilmu agama,
muhasabah kesilapan diri dan berusaha menjadi insan
yang lebih baik dan berguna kepada agama, bangsa dan

Sebahagian aktiviti Program Kem Juara Remaja Taqwa

Perserta dan fasilitator bergambar di akhir program

negara. Respons yang diberikan oleh peserta adalah baik
dengan menyatakan mereka mendapat mengukuhkan
penghayatan agama, membina jati diri yang selari dengan
tuntutan syariat dan membetulkan salah faham kepada
Islam yang pada tanggapan mereka, tidak memberi
peluang kedua kepada remaja yang terlibat dengan
jenayah untuk berubah.

DASAR KELUARGA, SOSIAL DAN HAL
EHWAL WANITA

Majlis Pelancaran Portal Piswi dan Forum
“Bicara Usrati Jannati”

Pada 26 Julai 2016 bertempat di Auditorium Masjid
Putra Putrajaya, Menteri di Jabatan Perdana Menteri, YB

81

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Mejar Jeneral Dato’ Seri Jamil Khir bin Hj. Baharom (B)
telah melancarkan Portal Panel Isu-isu Semasa Wanita
Islam (PISWI). Portal ini dibangunkan sebagai wadah
penyampaian maklumat kepada wanita Islam.

Tindakan Menangani Gejala Sosial Tindakan Perlakuan
LGBT. Majlis turut dihadiri oleh Ketua Pengarah JAKIM,
YBhg. Tan Sri Dato’ Haji Othman bin Mustapha, ahli Panel
Isu-isu Semasa Wanita Islam (PISWI), Prof. Emeritus
Datuk Dr. Nik Safiah binti Karim, Ketua Pengarah Jabatan
Kehakimah Syariah Malaysia (JKSM), YAA Tan Sri Dato’
Paduka Ibrahim bin Lembut dan Mantan Timbalan Ketua
Pengarah (Pembangunan Insan), JAKIM, YBhg. Dato’ Haji
Razali bin Shahabudin.

YB Mejar Jeneral Dato’ Seri Jamil Khir bin Haji Baharom (B)
menyampaikan ucapan perasmian

Tujuan pelan ini diwujudkan bagi mempromosikan
pendekatan dan strategi Islam dalam memperkukuhkan
institusi keluarga ke arah keluarga yang sakinah. Bagi
memastikan pelaksanaan pelan tersebut mencapai
objektifnya, JAKIM akan bekerjasama dengan Jabatan
Agama Islam Negeri (JAIN) dan agensi-agensi lain yang
berkaitan.

Sidang Kemuncak Wanita Islam Antarabangsa
(1st World Muslim Women Summit and
Exhibition)

Pada 23 hingga 25 September 2016 JAKIM melalui Panel
Isu-isu Semasa Wanita Islam (PISWI) telah bekerjasama
dengan Universiti Islam Antarabangsa Malaysia (UIAM),
Kementerian Pembangunan Wanita, Keluarga dan
Masyarakat (KPWKM), Pertubuhan Kerjasama Islam (OIC)
dan World Islamic Forum (WIF) telah menganjurkan Sidang
Kemuncak Wanita Islam Antarabangsa Kali Pertama
(1st World Muslim Women Summit and Exhibition) WISE
2016 di Pusat Dagangan Dunia Putra (PWTC).

Panel Forum Bicara Usrati Jannati, YBhg. Dr. Mohd Izwan bin Md.
Yusuf sedang menyampaikan syarahan

Dalam majlis tersebut, turut diadakan Forum Bicara
‘Usrati Jannati’ dengan menampilkan Ustaz Pahrol Mohd
Juoi dan Dr. Mohd Izwan bin Md Yusof sebagai panel serta
Ustazah Marzita binti Ibrahim sebagai moderator. Tujuan
utama program ini ialah untuk memberi pendedahan dan
mempromosikan pendekatan Islam dalam menangani isu
LGBT dan kekeluargaan.

Majlis Pelancaran Pelan Tindakan Keluarga
Sakinah dan  Pelan Tindakan Menangani Gejala
Sosial Tindakan Perlakuan LGBT

Pada 26 Julai 2016 bertempat di Auditorium Masjid Putra
Putrajaya, Menteri di Jabatan Perdana Menteri, YB Mejar
Jeneral Dato’ Seri Jamil Khir bin Hj. Baharom (B) telah
melancarkan Pelan Tindakan Keluarga Sakinah dan  Pelan

Pelancaran dan Penyerahan Pelan Tindakan Keluarga Sakinah
dan Pelan Tindakan Menangani Gejala Sosial Perlakuan LGBT

kepada Pengarah-pengarah Jabatan Agama Islam Negeri untuk
pelaksanaan

82

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Penganjuran sidang kemuncak ini merupakan program
rintis yang menghimpunkan wanita-wanita Islam seluruh
dunia terutama dalam kalangan wanita-wanita Islam
di negara yang menghadapai konflik bersenjata bagi
membincangkan isu hak asasi dan peranan wanita
dalam aspek pembangunan dan penyumbang kepada
kedamaian dan kesejahteraan negara.

Menteri di Jabatan Perdana Menteri, YB Mejar Jeneral
Dato’ Seri Jamil Khir bin Haji Baharom (B), telah mewakili
Perdana Menteri Malaysia, YAB Dato’ Seri Mohd Najib
bin Razak, bagi merasmikan sidang kemuncak tersebut.
Turut hadir menyampaikan ucapan dalam majlis
perasmian tersebut ialah Deputy Minister of Cultural
and Family Affair Negara Turki, HE Mehmet Ersoy dan
Director General of Cultural, Social and Family Affair OIC,
HE Mehla Ahmed Talebna mewakili Secretary General
OIC Tan Sri Dr. Iyad Madani. Pada Majlis tersebut, turut
dilancarkan Biasiswa OIC-Malaysia kepada pelajar wanita
daripada negara-negara Islam OIC yang menghadapi
konflik bersenjata.

Penyampaian cenderahati daripada YBhg. Prof. Dato’ Sri Dr. Zaleha
binti Kamaruddin kepada perasmi program YB Mejar Jeneral Dato’

Sri Jamil Khir bin Haji Baharom (B)

Antara tetamu yang hadir ke persidangan ini

Para tetamu dan jemputan bergambar kenangan. Turut hadir ialah
Mdm Mehla Ahmed Talebna, mewakili Setiausaha Agong OIC,

Tan Sri Iyad Madani

Keberangkatan tiba Seri Paduka Baginda Tuanku
Hajah Haminah

Tetamu jemputan yang hadir ke Majlis Makan Malam yang diadakan
sempena persidangan

Program ini diserikan dengan keberangkatan Seri Paduka
Baginda Raja Permaisuri Agong Tuanku Hajah Haminah
ke Majlis Makan Malam. Turut sama menyertai sidang
kemuncak ini ialah Amb. Ilham Ibrahim Mohammed
Ahmed, Vice-Chaiperson of Independent Permanent
Human Right Commission (IPHRC), OIC bersama wakil-
wakil IPHRC Dr. Siti Ruhaini Dzuhayatin, Mrs. Asila Wardak
dan Amb. Mostafa Alaei dan Prof. Datin Dr. Raihanah binti
Abdullah.

83

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Antara program yang diadakan ialah Persidangan Women
and Peacebuilding, Forum World Women NGOs Meet,
Seminar #tilljannah, World Women Quran Hour, Festival
Kebudayaan Wanita Islam serta pameran kebudayaan
antarabangsa.

Sebanyak 73 kertas persidangan daripada wakil-wakil
negara Turki, Nigeria, Myanmar, Afghanistan, Nigeria dan
beberapa negara OIC lain telah membentangkan kertas
dalam persidangan tersebut. Semua resolusi yang
telah dipersetujui diterjermahkan dalam Deklarasi Kuala
Lumpur. Deklarasi itu adalah seperti yang berikut:

DEKLARASI
KUALA
LUMPUR

 Meningkatkan Pendidikan Bersepadu Berasaskan Nilai dan latihan teknikal dan vokasional sebagai
 tonggak untuk memperkasakan wanita Islam di dunia Islam, menggesa semua pihak yang berkaitan
 untuk mempercepat pendidikan wanita dengan menyediakan akses peluang seperti biasiswa dan
 bantuan kewangan untuk meningkatkan bilangan wanita Islam yang berpendidikan dalam semua bidang;

 Meluaskan kesan peranan wanita Islam sebagai saintis, pembuat dasar dan keputusan, membina
 masyarakat sivil dan pembina keamanan pada peringkat tempatan, serantau dan antarabangsa;

 Meningkatkan peranan wanita dalam memerangi Islamfobia, ekstremisme, ketidaksamaan gender,
 ketidakadilan, pertumpahan darah, kejahilan dan segala bentuk peminggiran wanita Islam sebagai
 pembina keamanan dan pemimpin transformasi masyarakat melalui kerjasama antara dan intra-Islam
 dalam pergerakan manusia dan idea;

 Membangunkan program-program khusus yang direka untuk menyediakan wanita Islam melalui
 penglibatan mereka dalam keusahawanan dan aktiviti membuat keputusan;

 Melibatkan diri wanita Islam dalam program ‘outreach’ dan pertukaran dalam negara-negara anggota
 OIC dan di luar dengan mewujudkan platform dan mekanisme untuk berkongsi amalan terbaik,
 mengamalkan sukarela dan menyelesaikan masalah yang dihadapi oleh wanita Islam dari kawasan
 yang berlainan;

 Mewujudkan rangkaian sokongan yang lebih luas kepada wanita Islam di seluruh dunia Islam dengan
 membangunkan Portal Atas Talian Wanita Islam secara menyeluruh yang mempunyai pangkalan data
 wanita Islam dalam segala bidang;

 Meningkatkan keterlihatan pencapaian wanita Islam sebagai contoh yang baik melalui aktiviti promosi
 media yang menonjolkan wanita Islam di seluruh dunia;

 Menubuhkan Majlis Wanita Islam Sedunia (WISE) di bawah UIAM sebagai kumpulan pemikir untuk
 mengawasi pelaksanaan program berkaitan dengan peranan wanita Islam dalam pembangunan
 perdamaian dan pembangunan;

 Mewujudkan Rangkaian Tindakan Muslimah Antarabangsa (IMAN) untuk penglibatan Badan bukan
 Kerajaan di peringkat akar umbi bagi memudahkan pelaksanaan pelan tindakan yang dirancang untuk
 memperkasakan wanita Muslim dalam inisiatif pembangunan perdamaian;

 Memastikan bahawa amalan yang terbaik dalam menyediakan biasiswa kepada wanita Islam yang
 berbakat serta memerlukan sebuah organisasi yang diinspirasikan oleh Universiti Islam Antarabangsa
 Malaysia di WISE 2016 kekal sebagai ciri WISE dan agendanya;

 Memastikan “Anugerah WISE At-Tamayouz” dikekalkan dan digunakan sebagai mekanisme untuk
 mengakui, menghargai dan meraikan wanita Islam yang Berjaya sebagai contoh di seluruh dunia Islam
 sama ada di luar atau dalam negara bagi semua kegiatan kehidupan;

 Mengesyorkan Kerajaan Turki sebagai tuan rumah WISE 2017;

 Bersetuju untuk menerima dan mengguna pakai tarikh 9 Zulhijah bagi setiap tahun sebagai Hari Wanita
 Antarabangsa yang mana umat Islam di seluruh dunia bersama-sama menjayakan pembangunan
 perdamaian dan pembangunan masyarakat dan merancang masa hadapan.

84

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Majlis Penutupan sidang kemuncak ini telah dirasmikan
oleh Menteri Pembangunan Wanita, Keluarga dan
Masyarakat (KPWKM), YB Dato’ Sri Rohani binti Abdul
Karim pada 25 September 2016. Dalam majlis penutupan
tersebut, turut diadakan sesi penyampaian Kuala Lumpur
Deklarasi yang menyaksikan pengisytiharan 9 Zulhijah
sebagai Hari Wanita Islam Sedunia oleh YB Dato’ Sri
Rohani binti Abdul Karim. Majlis diakhiri dengan sesi
penyerahan penganjuran World Muslim Women Summit
and Exhibition (WISE) kepada Turki sebagai penganjur
untuk tahun 2017.

Tasqif an-Nisa’

Pada 13 Oktober 2016 JAKIM dengan kerjasama
Setiausaha Kerajaan Negeri Perak, Jabatan Agama Islam
Negeri Perak (JAIPk), Jabatan Penerangan Negeri Perak
dan agensi-agensi lain di negeri Perak telah mengadakan
Program Tasqif al-Nisa’ di Auditorium RTM Negeri Perak.
Duli Yang Maha Mulia Raja Permaisuri Perak, Tuanku Zara
Salim telah mencemar duli bagi menyertai rakyat negeri
Perak untuk turut sama dalam forum yang berlangsung.
Selain baginda, majlis turut dihadiri DYTM Raja Puan
Besar Perak Darul Ridzuan dan Duli Yang Maha Mulia Raja
Puan Muda Perak Darul Ridzuan serta kepimpinan wanita
negeri Perak.

Panel yang terlibat dalam forum tersebut ialah Rektor
Universiti Islam Antarabangsa Malaysia (UIAM) Prof.
Dato’ Sri Dr. Zaleha binti Kamarudin, dan Pensyarah
Kanan di Jabatan Siasah Syar’iyyah, Jabatan Pengajian
Islam Universiti Malaya, Prof. Madya Dr. Syarifah Hayaati
binti Syed Ismail. Ustaz Nabil bin Ahmad bertindak
sebagai moderator forum tersebut. Seramai 500 orang
peserta telah menghadiri program tersebut. Program ini
merupakan inisiatif JAKIM melalui Panel Isu-isu Semasa
Wanita Islam (PISWI) bagi menyampaikan maklumat
dan menjelaskan isu-isu semasa wanita Islam dalam
mendepani cabaran semasa.

Majlis Amanat dan Penyampaian Watikah
Perlantikan Panel Isu-isu Semasa Wanita
Islam (PISWI) Sesi 2016-2018 oleh Menteri di
Jabatan Perdana Menteri

Pada 14 Disember 2016, JAKIM telah mengadakan Majlis
Amanat dan Penyampaian Watikah Perlantikan Panel
Isu-isu Semasa Wanita Islam (PISWI) di Kompleks Islam
Putrajaya. Majlis ini telah disempurnakan oleh Menteri
di Jabatan Perdana Menteri, YB Mejar Jeneral Dato’ Seri
Jamil Khir bin Haji Baharom (B) dan dihadiri oleh ahli-ahli
PISWI. Majlis ini turut dihadiri oleh Ketua Pengarah JAKIM,
YBhg Tan Sri Dato’ Haji Othman bin Mustapha. Majlis
ini adalah medium pertemuan antara ahli-ahli PISWI
bersama Menteri di Jabatan Perdana Menteri, YB Mejar
Jeneral Dato’ Seri Jamil Khir bin Haji Baharom (B).

Majlis ini adalah medium pertemuan antara ahli-ahli
PISWI bersama Menteri di Jabatan Perdana Menteri, YB
Mejor Jeneral Dato’ Seri Jamil Khir bin Haji Baharom (B).
Pada majlis ini YB Menteri menyampaikan amanat beliau
dan hasrat JAKIM kepada ahli PISWI sebagai usaha untuk
memperkasakan fungsi dan peranan PISWI.

Forum Transformasi Wanita Islam sedang berlangsung

Panel forum bersama tetamu yang hadir

Duli Yang Maha Mulia Raja Permaisuri Perak Tuanku Zara Salim sedang
menikmati santapan di Raja Usai Majlis

85

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Penyampaian amanat oleh YB Menteri di Jabatan
Perdana Menteri Penyerahan watikah perlantikan kepada ahli PISWI

Senarai Nama Ahli PISWI Sesi 2016/2018

 BIL         NAMA            JAWATAN

 1. Prof. Dato’ Seri Dr. Zaleha binti Kamaruddin Rektor, Universiti Islam Antarabangsa Malaysia (UIAM)

 2. Prof. Emeritus Datuk Dr. Nik Safiah binti Abdul Karim Mantan Presiden, Pertubuhan Tindakan Wanita Islam (PERTIWI)

 3. Prof. Madya Dr. Raihanah binti Haji Abdullah Pensyarah Kanan, Jabatan Syariah dan Undang-undang,
   Akademi Pengajian Islam, Universiti Malaya

 4. Datuk Hj. Zainul Rijal bin Abu Bakar Peguambela & Peguamcara dan Peguam Syarie, Tetuan Zainul
   Rijal Talha & Amir

 5. Tuan Haji Izelan bin Basar Ketua Pegawai Eksekutif, TV al-Hijrah

 6. Prof Madya Dr. Syarifah Hayati Syed Ismail Ketua Jabatan Siasah Syar’iyyah, Akademi Pengajian Islam,
   Universiti Malaya

 7. Dr. Zuraida binti Abdullah Pensyarah Kanan, Jabatan Pengurusan Pentadbiran dan Polisi
   Pendidikan, Fakulti Pendidikan, Universiti Malaya

 8. Dr. Yusri bin Mohamad Yang diPertua, Yayasan Dakwah Islamiah Malaysia (YADIM)

 9. Dato’ Haji Razali bin Shahabudin Pengerusi, Yayasan Ihtimam Malaysia (YIM)

 10. Prof. Madya Dr. Jaffary bin Awang Ketua Jabatan, Jabatan Usuluddin dan Falsafah, Universiti
   Kebangsaan Malaysia (UKM)

 11. Dr. Anita binti Sulaiman Pakar Perunding Perubatan Kesihatan Awam dan Epidemiologi
   Penyakit Berjangkit & Ketua Sektor HIV/STI/Hepatitis C,
   Bahagian Kawalan Penyakit, Kementerian Kesihatan Malaysia

 12. Puan Hajah Zawanah binti Muhammad Pengarah, Bahagian Pembangunan Insan, Jabatan Kemajuan Islam
   Malaysia (JAKIM)

 13. Prof. Datin Dr. Azizan binti Baharuddin Ketua Pengarah, Institut Kefahaman Islam Malaysia (IKIM)

 14. Prof. Dr. Rahmah binti Hashim Konsultan, Fakulti Sains Sosial Gunaan, Open University Malaysia

 15. Prof. Dato’ Noor Aziah binti Haji Mohd Awal Timbalan Naib Canselor (Hal Ehwal Pelajar dan Alumni),
  Timbalan Naib Canselor  Universiti Kebangsaan Malaysia

 16. Dato’ Prof. Haji Mahamad Naser bin Disa Ketua Pegawai Eksekutif, Institut Kajian Strategik Islam Malaysia (IKSIM)

 17. Prof. Dr. Ashraf bin Mad Hashim Ketua Pegawai Eksekutif, Akademi Penyelidikan Syariah
   Antarabangsa (Kewangan Islam), Universiti Malaya (UM)

 18. Prof. Madya Dr. Shamrahayu bin Ab Aziz Pensyarah Kanan, Universiti Islam Antarabangsa Malaysia (UIAM)

 19. Tuan Haji Paimuzi bin Yahya Timbalan Ketua Pengarah (Pembangunan Insan), Jabatan Kemajuan
   Islam Malaysia (JAKIM)

 20. Puan Hajah Hakiman binti Mohd Yusoff Pengarah, Bahagian Kemajuan Islam, Jabatan Kemajuan Islam
   Malaysia (JAKIM)

 21. Tuan Haji Mat Radzi bin Haji Mat Ali Pengarah JAKIM Cawangan Sabah

  22. Tuan Halim bin Ahmad Pengarah, Bahagian Pembangunan Keluarga, Sosial dan Komuniti,
   Jabatan Kemajuan Islam Malaysia (JAKIM)

86

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Mesyuarat Induk Panel Isu-isu Semasa Wanita
Islam (PISWI) Bil.10/2016

Pada 14 Disember 2016, satu Mesyuarat Induk Panel
Isu-isu Semasa Wanita Islam (PISWI) Bil.10/2016
telah diadakan di Kompleks Islam Putrajaya (KIP).
Mesyuarat ini dipengerusikan oleh Rektor Universiti
Islam Antarabangsa Malaysia (UIAM), Prof. Dato’ Sri Dr.
Zaleha binti Kamarudin. Tujuan mesyuarat ini diadakan
bagi mengenal pasti hala tuju dan perancangan PISWI
dalam mendepani isu-isu semasa wanita Islam peringkat
kebangsaan.

Mesyuarat Induk PISWI bersama ahli PISWI Sesi 2016/2018

Timbalan Ketua Pengarah (Pembangunan Insan) JAKIM, Dato’ Haji Razali
bin Shahabudin mempengerusikan persidangan

Pembentangan Mekanisme Pelaksanaan Pelan Tindakan Menangani
Gejala Sosial Kecelaruan Gender oleh KPP, Bahagian Keluarga, Sosial dan

Komuniti, Puan Sabariah binti Salleh

Risalah Memahami Lesbian, Gay, Biseksual dan Transgender
daripada Perspektif Seorang Muslim

Persidangan Jawatankuasa Bertindak (Focal
Point) Menangani Gejala Sosial

Pada 16 hingga 17 Mac 2016 bertempat di Concorde
Inn KLIA, JAKIM telah mengadakan Persidangan Bil.6
dan dipengerusikan oleh Timbalan Ketua Pengarah
Pembangunan Insan JAKIM, Dato’ Haji Razali bin
Shahabudin.

Persidangan ini turut membincangkan mengenai Laporan
Persidangan Jawatankuasa Bertindak (Focal Point)
Menangani Gejala Sosial kali ke-5/2015, dan meneliti
Pelan Tindakan Menangani Gejala Sosial Kecelaruan
Gender. Seterusnya dalam persidangan ini juga
membincangkan konsep untuk Membangunkan Modul
Rawatan dan Pemulihan Kepada Golongan Kecelaruan
Gender.

Persidangan Bil.7 telah diadakan pada 18 hingga
20 Oktober 2016 di RhR Hotel, Bangi Selangor
dan dipengerusikan oleh Timbalan Ketua Pengarah
(Pembangunan Insan), Tuan Haji Paimuzi bin Yahya.
Persidangan kali ini turut menfokuskan isu menangani
keganasan rumah tangga.

Bahan Cetakan

87

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Video berdurasi 3.08 minit menerangkan mengenai LGBT

Buku Modul Pascaperkahwinan Islam

Buku Pelan Tindakan Menangani Gejala Sosial Perlakuan LGBT
(2017-2021)

Buku Pelan Tindakan Keluarga Sakinah Negara (2017-2021)

E-Book Hijrah Diri Homoseksualiti

Portal PISWI – www.piswi.islam.gov.my

P engukuhan   Modal
Insan

90

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Darul Quran Raikan Pelajar Baharu Program
Pensijilan Tahfiz al-Qur’an JAKIM-UIAM Sesi
2016/2017

5 Januari 2016, seramai 116 pelajar baharu Program
Pensijilan Tahfiz al-Qur’an JAKIM–UIAM mula mendaftar
masuk bermula jam 8.30 pagi. Para pelajar tersebut
diraikan pada Majlis Sambutan Pelajar Baharu Program
Pensijilan Tahfiz al-Qur’an JAKIM–UIAM yang telah
disempurnakan oleh Timbalan Ketua Pengarah
Pembangunan Insan JAKIM, Dato’ Haji Razali bin
Shahabudin.

Beliau dalam ucapan perasmiannya mengucapkan
syabas dan tahniah kepada para pelajar yang terpilih
untuk mengikuti program pengajian selama 18 bulan ini
meskipun pelajar berhadapan pelbagai ujian disebabkan
kejadian banjir yang menimpa kebanyakan negeri di
sebelah pantai timur.

Turut hadir dalam majlis tersebut adalah Dekan Pusat
Asasi Universiti Islam Antarabangsa Malaysia (UIAM)
yang juga merangkap sebagai Ahli Jawatankuasa
Penasihat Akademik Darul Quran, Prof. Madya Dr.
Shamsul Jamili bin Yeob yang turut menjelaskan bahawa
para pelajar yang terpilih untuk masuk ke program
pensijilan ini sangat bertuah kerana UIAM merupakan
di antara universiti bertaraf antarabangsa yang setaraf
dengan universiti terulung di dunia.

Agenda seterusnya merupakan bacaan ikrar dan majlis
penyerahan pelajar kepada pihak Darul Quran. Para
pelajar ini juga akan mengikuti Program Transformasi
Kecemerlangan Minda (TRANSKEM) selama 5 hari
bermula 5 Januari 2016 sehingga 9 Januari 2016.

Majlis Khatam Hafazan al-Qur’an PELAJAR
PROGRAM DIPLOMA SESI PENGAJIAN 2013-
2016

Seramai 205 orang pelajar semester enam program
Diploma Tahfiz al-Qur’an telah diraikan dalam Majlis
Khatam Hafazan al-Qur’an yang telah diadakan di Dewan
Muktamar Darul Quran baru-baru ini. Pemilihan merah
jambu sebagai warna tema pada kali ini telah dirasmikan
oleh Timbalan Ketua Pengarah Pembangunan Insan
JAKIM, Dato’ Haji Razali bin Shahabuddin mewakili Ketua
Pengarah JAKIM.

Beliau yang dalam ucapannya telah mengucapkan
syabas dan tahniah kepada para pelajar yang telah
berjaya menamatkan hafazan al-Qur’an 30 juzuk dalam
tempoh tiga tahun pengajian di Darul Quran. Beliau juga
telah mengingatkan pelajar agar tidak terlalu selesa
dengan suasana dan biah di Darul Quran kerana pelajar
akan berhadapan dengan cabaran yang lebih luas apabila
keluar dari Darul Quran. Justeru beliau berharap pelajar
perlu menjaga nama baik sebagai penghafaz al-Qur’an
walau di mana sahaja berada.

Terdahulu, majlis ini telah diserikan dengan bacaan ayat-
ayat suci al-Qur’an dari Surah ad-Dhuha hingga Surah an-
Nas oleh pelajar 94 orang pelajar banin dengan dipimpin
oleh tiga orang pensyarah Darul Quran iaitu Ustaz Wan
Ahmad Ikram bin Wan Mohamed, Ustaz Mohd Farhan bin
Khalid dan Ustaz Kyairool Nizam bin Khiruddin.

Dato’ Haji Razali bin Shahabuddin yang diiringi oleh Dr Haji
Nordin bin Ahmad telah menyampaikan Anugerah Pelajar
Cemerlang kepada saudara Wan Mohd Syahmi bin Wan
Ahmad dan saudari Zirwatulamal binti Mohammad Idrus.
Beliau juga turut menyampaikan Anugerah Pensyarah
Tasmi’ Cemerlang kepada Ustaz Muhammad Zaki bin Ab

Bacaan Ikrar oleh Pelajar Baharu Program Pensijilan Tahfiz
al-Qur’an JAKIM–UIAM

Bacaan Doa Khatam al-Qur’an yang dipimpin oleh pensyarah tasmi’ Darul
Quran JAKIM, Wan Ahmad Ikram

91

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Rahman dan Ustazah Nurul Firdaus binti Rejab serta sijil
khatam kepada 205 orang pelajar.

Turut hadir meraikan majlis ialah Pengarah-pengarah
Bahagian JAKIM, ketua-ketua jabatan dan pengetua-
pengetua sekolah menengah sekitar Hulu Selangor, ibu
bapa, para pensyarah serta pegawai dan kakitangan
Darul Quran JAKIM.

Majlis Bacaan Yaasin, Tahlil dan Doa Selamat
Sempena Sambutan Jubli Emas Ulang Tahun
Yang ke-50 Darul Quran JAKIM

Darul Quran telah menyambut ulangtahun yang ke-50
dengan mengadakan Majlis Bacaan Yaasin, Tahlil dan Doa
Selamat pada 1 Mac 2016. Majlis ini telah diserikan lagi
dengan kehadiran Generasi ke-2 Darul Quran, Dato’ Haji
Hassan Mahmud Al-Hafiz. Beliau telah mengetuai bacaan
Yasin, Tahlil dan Doa Selamat dan diikuti bersama warga
Darul Quran serta tetamu jemputan.

Majlis yang diadakan selepas Solat Asar secara
berjemaah ini telah dirasmikan oleh Timbalan Ketua
Pengarah Pembangunan Insan JAKIM, Dato’ Haji Razali
Shahabudin mewakili Ketua Pengarah JAKIM.

Beliau yang dalam ucapannya telah menceritakan
tentang sejarah perkembangan Darul Quran bermula
pada tahun penubuhannya iaitu pada 1 Mac 1966
hinggalah sekarang. Beliau juga telah menyatakan
bahawa Darul Quran pada 50 tahun yang lalu bermula
dengan hanya lapan orang pelajar sahaja dan sekarang
jumlah graduan Darul Quran adalah sebanyak 2,694
orang, tidak termasuk pelajar-pelajar dari Maahad-
maahad Tahfiz al-Qur’an Negeri yang bernaung di bawah
Darul Quran.

Majlis diserikan lagi dengan tayangan video sejarah Darul
Quran, bacaan ‘haflah’ tarannum serta qasidah yang
dipersembahkan oleh wakil pelajar semester enam.

Sebanyak lima biji kek selain kek utama untuk gimik
perasmian telah disumbangkan bagi memeriahkan lagi
majlis ini. Kek-kek tersebut telah disumbangkan oleh
Cawangan Kualiti Pendidikan Tahfiz, Koperasi Darul Quran,
Puspanita Darul Quran, Persatuan Kebajikan Maahad
Tahfiz (PERKEMAT DQ) dan Perwakilan Mahasiswa USIM-
DQ (PERMAS).

Bacaan Yaasin, Tahlil dan Doa Selamat dipimpin oleh Al-Fadhil
Ustaz Hassan Mahmud Al-Hafiz

Mesyuarat Lembaga Darul Quran kali ke-29
Bersidang di ILIM Bangi

Mesyuarat Lembaga Darul Quran kali ke-29 telah
berlangsung pada 28 Mac 2016 bertempat di Bilik
Mesyuarat Abu Bakar As-Siddiq Blok Akademik A Institut
Latihan Islam Malaysia (ILIM) Bangi.

Mesyuarat ini telah dipengerusikan oleh Ketua Pengarah
JAKIM, Dato’ Haji Othman bin Mustapha dan dihadiri
oleh 16 orang Ahli Lembaga Darul Quran ini telah
membincangkan berkenaan lapan kertas cadangan
berkaitan Kertas Laporan Peperiksaan Diploma Semester
Enam & Semester Lapan Darul Quran JAKIM bagi Tahun
2016, Kertas Laporan Peperiksaan Akhir Pensijilan
Semester Empat (Program Empat Semester) & Semester
Tujuh (Program Tujuh Semester) JAKIM-Uniten Tahun
2015, Kertas Cadangan Semakan Semula Kurikulum
Program Pensijilan Tahfiz DQ–OKUMP, Kertas Cadangan
Melaksanakan Program Sijil Lanjutan Bagi Pelajar
DQ–OKUMP, Kertas Cadangan Logo Darul Quran JAKIM,
Kertas Cadangan Menaik Taraf Fungsi dan Peranan Darul
Quran JAKIM dan Kertas Cadangan Dasar Pengambilan
Pelajar Luar Negara Darul Quran JAKIM.

Selain itu, dua kertas makluman juga turut dibentangkan
berkaitan Makluman Pelaksanaan Sambutan Jubli
Emas Darul Quran JAKIM Tahun 2016 dan Makluman
Pelaksanaan MQA01.

Ahli-ahli Lembaga Darul Quran yang hadir dalam
mesyuarat pada kali ini ialah Dato’ Haji Razali bin
Shahabudin, Datuk Haji Mohamad Nordin bin Ibrahim,
Dato’ Haji Wan Mohamad bin Dato’ Sheikh Abdul Aziz,
Sahibul Samahah Datuk Dr. Zulkifli bin Mohamad Al-Bakri,

92

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Prof. Dato’ Dr. Sidek bin Baba, Prof. Dr. Zulkiple bin Abd
Ghani, Prof. Madya Dr. Shamsul Jamili bin Yeob, Prof. Dr.
Wan Kamal Mujani, Encik Masri bin Razali, Puan Hajjah
Zawanah binti Muhammad, Encik Hassan Nudin bin
A. Hamid dan Encik Imran bin Abdullah, Dr. Monika@
Munirah binti Abd Razzak, Puan Zuriyati binti Mohd Noor
dan Pengarah Darul Quran, Dr. Haji Nordin bin Ahmad
selaku Setiausaha.

Turut hadir dalam Mesyuarat Lembaga ini ialah Pengetua

Maahad Tahfiz al-Qur’an Masjid Saidina Ali, Bukit
Katil Melaka, Haji Mohd Said bin Md Amin untuk
membentangkan Kertas Cadangan Permohonan Maahad
Tahfiz al-Qur’an Masjid Sayyidina Ali, Bukit Katil, Melaka
bagi menawarkan Program Baru Diploma Tahfiz al-Qur’an
dan Pengurusan Halal.

Qiraat 10 dalam Kalangan Pelajar Darul Quran Kurang
Memuaskan” bagi Kumpulan Q-Faz serta Q².

Manakala bagi Kumpulan Putra Innovator pula, mereka
mempersembahkan tajuk “Ke Arah Memperkasakan
Masjid Putra Sebagai Ikon Pelancongan Islamik Negara.”
Bagi Kumpulan G2G, mereka telah mempersembahkan
tajuk “Kelewatan Permohonan Sijil Halal Malaysia
Mendapat Pengesahan Halal Melebihi Tempoh Masa
Yang Ditetapkan.”

Sementara bagi Kumpulan Kicho dan ILIMians pula,
mereka mempersembahkan tajuk “Tahap Pembacaan al-
Qur’an Yang Tidak Memuaskan Dalam Kalangan Saudara
Baharu” dan tajuk “Penggunaan Tenaga Pengajar di ILIM
Yang Tidak Optimum.”

Hadiah bagi pemenang tempat pertama ialah wang tunai
RM5,000, sijil penyertaan serta piala pusingan. Tempat
kedua; wang tunai RM3,000 serta sijil penyertaan
dan tempat ketiga ialah wang tunai RM2,000 dan sijil
penyertaan.

Tempat pertama Konvensyen Kumpulan Inovatif dan
Kreatif 2016 ialah Kumpulan G2G dari Hab Halal,
sementara Kumpulan Kicho dari JAKIM Sarawak
mendapat tempat kedua. Manakala Kumpulan Q² dari
Darul Quran telah mendapat tempat ketiga. Hadiah telah
disampaikan oleh Dato’ Haji Othman bin Mustapha diiringi
oleh Timbalan Ketua Pengarah Dasar JAKIM, Datuk Haji
Mohamad Nordin bin Ibrahim, Timbalan Ketua Pengarah
Pengurusan JAKIM, Encik Masri bin Razali dan Pengarah
Bahagian Dakwah JAKIM, Dato’ Haji Ali bin Mohammed.

Barisan Ahli Lembaga Darul Quran JAKIM bergambar selepas
berakhirnya persidangan yang berlangsung di ILIM, Bangi

Barisan ahli Kumpulan Inovatif & Kreatif (KIK) Darul Quran bergambar
selepas berjaya merangkul tempat ketiga di dalam Konvensyen KIK 2016

Darul Quran Tempat Ketiga Konvensyen
Kumpulan Inovatif dan Kreatif (KIK) Peringkat
JAKIM 2016

Seramai enam kumpulan dari lima Bahagian JAKIM telah
menyertai Konvensyen Kumpulan Inovatif dan Kreatif
yang telah diadakan pada 10 Mac 2016 bertempat di
Institut Latihan Islam Malaysia (ILIM), Bangi. Kumpulan-
kumpulan tersebut ialah Kumpulan Q-Faz serta Q² dari
Darul Quran, Kumpulan Putra Innovator dari Masjid Putra,
Kumpulan G2G dari Hab Halal, Kumpulan Kicho dari JAKIM
Sarawak dan Kumpulan ILIMians dari ILIM.

Tajuk-tajuk yang dipersembahkan oleh kumpulan-
kumpulan tersebut ialah “Membantu Meningkatkan
Penguasaan Hafazan Al-Qur’an dalam Kalangan Pelajar di
Peringkat Awal Hafazan” dan “Tahap Penguasaan Bacaan

93

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Logo Darul Quran Dimasyhurkan dalam
Perhimpunan Bulanan JAKIM

Logo Darul Quran telah dimasyhurkan dalam Perhimpunan
Bulanan JAKIM bagi bulan April 2016 di Dewan Datuk
Mohd Shahir, Institut Latihan Islam Malaysia (ILIM), Bangi
pada 29 April 2016.

Logo Darul Quran ini telah diperakui oleh ahli-ahli
Mesyuarat Lembaga Darul Quran kali ke-29 yang
telah bersidang pada 28 Mac 2016 bertempat di Bilik
Mesyuarat Abu Bakar As-Siddiq, Blok Akademik A,
Institut Latihan Islam Malaysia (ILIM) Bangi.

Pemasyhuran ini dibuat dalam bentuk tayangan montaj
yang berdurasi selama tiga minit. Antara perkara yang
dipaparkan dalam montaj tersebut ialah logo Darul Quran,
intrepretasi logo dan diakhiri dengan nama pencipta logo
iaitu Pensyarah Jabatan Pengajian Umum, Darul Quran
JAKIM, Ustaz Muhammad Saoki bin Abd Rahman.

Berikut merupakan intrepetasi kepada Logo Darul Quran:

1. Bentuk kitab terbuka di atas simbolik kepada
al-Qur’an dan hadis yang merupakan dua bidang
teras di samping rujukan utama dalam pembinaan
dan pengembangan ilmu bagi melahirkan generasi
rabbani.

2. Bentuk rehal yang sinonim dengan masyarakat Islam
sebagai alas al-Qur’an simbolik kepada teguhnya
pegangan al-Qur’an yang menjadi prinsip kepada
umat Islam.

3. Bentuk kubah yang melambangkan syiar Islam yang
merupakan panji kepada Umat Islam yang dibawa
oleh Darul Quran JAKIM dan kerajaan Malaysia.

4. Empat tiang yang membentuk kubah melambangkan
teras pegangan masyarakat di Malaysia yang
berpegang kepada sumber al-Qur’an, Sunnah, Ijma’
dan Qiyas.

5. Perkataan Darul Quran yang menggunakan khat
kufi murabba’ ini diintrepretasikan sebagai Darul
Quran merupakan nama yang tidak asing dengan
peranannya sebagai sebuah institusi pendidikan
tahfiz terulung di negara Malaysia.

6. Perkataan “Qara’a” di tengah sebagai teras dalam
menuntut ilmu yang melambangkan kesungguhan
para pelajar Darul Quran dalam menuntut ilmu.

7. Perkataan “Laam” yang berbentuk kubah merujuk
kepada peranan Darul Quran memayungi pengajian
tahfiz di Malaysia.

8. Perkataan Darul Quran Jabatan Kemajuan Islam
Malaysia dalam tulisan rumi bertujuan untuk
memudahkan memahami perkataan Darul Quran
yang merupakan salah satu bahagian di Jabatan
Kemajuan Islam Malaysia.

9. Warna maroon yang merupakan warna korporat
Darul Quran melambangkan semangat yang mapan,
kesediaan dan keupayaan Darul Quran sebagai
institusi Tahfiz al-Qur’an terulung di Malaysia.

10. Warna emas diintrepretasi sebagai peranan Darul
Quran melahirkan penghafaz al-Qur’an yang paling
bernilai sebagai aset penting negara.

11. Warna biru melambangkan warga Darul Quran yang
berketrampilan, berdedikasi dan berhikmah dalam
membangunkan modal insan yang berkualiti tinggi.

Majlis Sambutan Siswa Siswi Baru Program
Diploma Tahfiz al-Qur’an Sesi Pengajian
2016/2019

Timbalan Ketua Pengarah Pembangunan Insan (TKPPI)
JAKIM, Dato’ Haji Razali bin Shahabudin menyeru kepada
siswa siswi baru Program Diploma Tahfiz al-Qur’an agar
sentiasa menghiaskan diri dengan akhlak dan sifat mulia
serta menjaga adab tidak kira kepada sesiapapun. Ini
kerana, setiap perilaku yang ditonjolkan oleh para pelajar
akan menyebabkan nama Darul Quran juga turut terpalit.
Beliau juga mengingatkan agar pelajar-pelajar menjaga
nama baik Darul Quran dengan sebaiknya sebagaimana
para pelajar menjaga nama baik ibu bapa sendiri.

94

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Demikian antara nasihat yang diberikan oleh Dato’
Haji Razali dalam ucapan perasmiannya ketika Majlis
Sambutan Siswa Siswi Baru Program Diploma Tahfiz al-
Qur’an Sesi Pengajian 2016/2019 di Dewan Muktamar
Darul Quran pada 3 Mei 2016.

Majlis yang bermula pada jam 8:15 pagi dimulakan
dengan sesi pendaftaran. Kemudian majlis diteruskan
dengan taklimat kepada ibu bapa oleh Ketua Penolong
Pengarah Hal Ehwal Pelajar, Ustaz Kamarul Saman bin
Yaacub.

Majlis perasmian dimulakan dengan bacaan al-Qur’an
oleh pelajar Pensijilan JAKIM-UIAM Semester Tiga,
saudara Muhamad Izzat bin Mukhali. Selepas ucapan
aluan dan perasmian oleh Dato’ Haji Razali, siswa siswi
baru dikehendaki melafazkan ikrar yang merupakan
akujanji para pelajar untuk menjadi orang yang beriman,
beramal soleh serta berakhlak mulia.

Majl is ditamatkan dengan bacaan doa selepas
penyerahan siswa siswi baru oleh ibu bapa kepada Dato’
Haji Razali, Pengarah dan Pendaftar Darul Quran sebagai
suatu simbolik kepercayaan ibu bapa dalam menyerahkan
anak-anak mereka untuk dididik serta ditarbiyah oleh
Darul Quran.

Persidangan ini diadakan bertujuan untuk menjadi
platform atau medan perbincangan serta perkongsian
buah fikiran antara Darul Quran dengan ketua-ketua
institusi tahfiz yang bekerjasama dengan Darul Quran
dalam menjalankan program Diploma Tahfiz al-Qur’an Wal
Qiraat. Mengambil kira dasar penjimatan kerajaan pada
tahun ini, persidangan ini diadakan dalam suasana yang
sederhana tetapi mencapai objektif.

Persidangan ini telah dipengerusikan oleh Pengarah
Darul Quran, Dr. Haji Nordin bin Ahmad dan dirasmikan
oleh Timbalan Ketua Pengarah Pembangunan Insan
JAKIM, Dato’ Haji Razali bin Shahabudin. Beliau yang
dalam ucapan perasmiannya telah mengucapkan tahniah
kepada MTQN yang menjadi rakan strategik Darul Quran.

Sementara itu, Dr. Haji Nordin dalam ucapan aluannya
ketika mempengerusikan persidangan tersebut turut
mengalu-alukan kehadiran Pengetua Institut Tahfiz
al-Qur’an Negeri Sembilan (ITQAN), Haji Zamani bin
Haji Ibrahim yang baru menggantikan Haji Shafie bin
Haji Shaari yang telah berpindah ke Jabatan Agama
Islam Negeri Sembilan. Dr. Haji Nordin juga turut
merakamkan ucapan jutaan terima kasih kepada Haji
Shafie atas komitmen yang telah diberikan sepanjang
bergelar Pengetua ITQAN dan berdasarkan pengalaman
mempengerusikan persidangan ini, Haji Shafie tidak
pernah terkecuali daripada menghadirkan diri.

Mesyuarat Lembaga Darul Quran kali ke-30
Bersidang di ILIM Bangi

Mesyuarat Lembaga Darul Quran kali ke-30 telah
berlangsung pada hari Khamis, 28 Julai 2016 bertempat
di Bilik Mesyuarat Abu Bakar As-Siddiq, Blok Akademik A,
Institut Latihan Islam Malaysia (ILIM) Bangi.

Mesyuarat ini telah dipengerusikan oleh Ketua Pengarah
JAKIM, Tan Sri Dato’ Haji Othman bin Mustapha. Beliau
juga telah berbesar hati menjemput kesemua ahli
lembaga Darul Quran untuk menghadiri program-program
sepanjang Konvokesyen kali ke-25 dan Sambutan Jubli
Emas Darul Quran seperti Ekspo Konvokesyen pada
4-7 Ogos 2016, Majlis Istiadat Konvokesyen pada
6 Ogos 2016, Siaran Langsung Forum Perdana Hal Ehwal
Islam pada 4 Ogos 2016 dan Simposium Tahfiz al-Qur’an
Peringkat Antarabangsa pada 22-24 November 2016
yang akan diadakan di ILIM.

TKPPI bersalam dengan waris pelajar sebagai simbolik kepada
penerimaan warga pelajar Darul Quran

Persidangan Pengetua-pengetua MTQN kali ke-
31 di ILIM, Bangi

Persidangan Pengetua-pengetua Maahad Tahfiz al-
Qur’an Negeri (MTQN) Peringkat Kebangsaan kali ke-31
telah berjaya diadakan pada 12 Mei 2016 bertempat di
Institut Latihan Islam Malaysia (ILIM), Bangi. Persidangan
pada kali ini merupakan anjuran Darul Quran JAKIM.

95

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Mesyuarat yang dihadiri oleh tujuh orang Ahli Lembaga

Darul Quran ini telah membincangkan berkenaan empat

kertas cadangan berkaitan Kertas Laporan Perakuan

Keputusan Peperiksaan Akhir Pensijilan Tahfiz al-Qur’an

Semester Tiga JAKIM-UIAM bagi Tahun 2016, Kertas

Cadangan Pencalonan Anugerah Kecemerlangan

Sempena Istiadat Konvokesyen Darul Quran kali ke-

25, Kertas Cadangan Menjenamakan Semula Program

Sijil Tahfiz Orang Kelainan Upaya Masalah Penglihatan

(OKUMP) Kepada Sijil Asas Tahfiz al-Qur’an Darul Quran

JAKIM dan Kertas Cadangan Lagu Rasmi Darul Quran

JAKIM.

Selain itu, mesyuarat juga turut membincangkan

berkenaan Kertas Permohonan Cadangan Program

Pensijilan Tahfiz al-Qur’an Darul Quran-Universiti Teknikal

Malaysia Melaka (UTeM) dan dua lagi kertas makluman

iaitu Kertas Makluman Mengadakan Majlis Konvokesyen

Darul Quran JAKIM kali ke-25 & Sambutan Jubli Emas

Darul Quran serta Kertas Makluman Penganugerahan

Tokoh Huffaz Sempena Sambutan Jubli Emas Darul

Quran JAKIM.

Pada istiadat konvokesyen kali ini, seramai 397 orang

graduan telah menerima Diploma Tahfiz al-Qur’an

manakala seramai 113 graduan pula menerima Sijil Tahfiz

al-Qur’an. Selain itu, 113 graduan yang tamat Program

Ijazah Sarjana Muda al-Qur’an dan Sunnah Dengan

Kepujian USIM-Darul Quran turut diraikan pada majlis

yang sama. Penganugerahan Sijil dan Diploma ini telah

disempurnakan oleh Ketua Pengarah JAKIM, Tan Sri Dato’

Haji Othman bin Mustapha.

Majlis yang disambut bersama dengan Majlis Perasmian

Sambutan Jubli Emas Darul Quran ini telah menobatkan

dua orang insan terpilih sebagai penerima Anugerah

Tokoh Huffaz. Imam Besar Masjid Negara, Tan Sri Dato’

Haji Syaikh Ismail bin Haji Muhammad telah dinobatkan

sebagai penerima Anugerah Tokoh Huffaz Perdana

manakala al-Fadhil Ustaz Ali Badri bin Abdul Majid

telah dinobatkan sebagai penerima Anugerah Tokoh

Huffaz Khas. Penerima Anugerah Tokoh Huffaz Perdana

telah menerima wang tunai sebanyak RM20,000,

sijil penganugerahan dan medal sementara penerima

Anugerah Tokoh Huffaz Khas pula menerima wang tunai

sebanyak RM5000, sijil penganugerahan serta medal.

Turut hadir dalam majlis ini ialah Timbalan Menteri Di

Jabatan Perdana Menteri, YB Senator Dato’ Dr. Asyraf

Wajdi bin Dato’ Haji Dusuki, ADUN Batang Kali, Datuk Mat

Nadzari bin Ahmad Dahlan, Mufti Wilayah Persekutuan,

Datuk Dr. Zulkifli bin Mohamad Al-Bakri, Timbalan-

Timbalan Ketua Pengarah JAKIM, Ahli-ahli Lembaga Darul

Quran, Ahli-ahli Jawatankuasa Penasihat Akademik Darul

Quran, Pengarah-pengarah Bahagian JAKIM, Mantan-

mantan Pengetua/Pengarah Darul Quran JAKIM dan

Pengetua-pengetua Maahad Tahfiz al-Qur’an Negeri

(MTQN).

Tan Sri Othman bin Mustapha mempengerusikan Mesyuarat Ahli
Lembaga Darul Quran kali ke-30 yang berlangsung di ILIM, Bangi

Istiadat Konvokesyen Darul Quran kali ke-25
Disambut Meriah Bersama Majlis Perasmian
Sambutan Jubli Emas Darul Quran JAKIM

Menteri di Jabatan Perdana Menteri, YB Mejar Jeneral

Dato’ Seri Jamil Khir bin Haji Baharom (B) telah berkenan

untuk merasmikan Istiadat Konvokesyen kali ke-25 Dan

Perasmian Sambutan Jubli Emas Darul Quran JAKIM yang

berlangsung pada 6 Ogos 2016. Majlis yang berlangsung

penuh gilang-gemilang itu telah diadakan di Dewan

Muktamar Darul Quran, Kuala Kubu Bharu, Selangor.

96

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Istiadat Konvokesyen kali ke-25 Telah Bermula
dengan Perasmian Ekspo Konvokesyen Darul
Quran

Pada 4 Ogos 2016, Darul Quran telah mengadakan Majlis
Perasmian Ekspo sempena Majlis Istiadat Konvokesyen
kali ke-25 yang berlangsung dalam suasana sederhana
tetapi istimewa kerana Majlis Istiadat Konvokesyen pada
tahun ini disambut bersama Majlis Perasmian Sambutan
Jubli Emas Darul Quran JAKIM. Majlis yang disempurnakan
oleh Timbalan Ketua Pengarah Pembangunan Insan
JAKIM, Dato Haji Razali bin Shahabudin diserikan lagi
dengan persembahan dikir barat dan persembahan silat
oleh para pelajar Darul Quran.

Ekspo yang akan berlangsung selama empat hari tiga
malam ini akan bermula pada 4 hingga 7 Ogos 2016. Pada
ekspo kali ini, Darul Quran telah mengaturkan pelbagai
acara bagi menarik minat orang ramai untuk berkunjung
ke tapak ekspo antaranya ialah Karnival Sukan Jemputan
yang melibatkan penyertaan dari IPT-IPT/MTQN-MTQN
seperti pertandingan futsal, bola sepak, sepak takraw,
bola jaring dan bola tampar selain sukan rakyat yang
boleh disertai oleh masyarakat awam.

Selain itu, pada ekspo kali ini, Darul Quran turut
mengadakan Siaran Langsung Forum Perdana Hal Ehwal
Islam dengan kerjasama RTM TV1, Malam Kesenian
Islam yang menampilkan kumpulan nasyid Rabbani,
Pertandingan Memancing yang menawarkan keseluruhan
hadiah sebanyak RM24,000, Pemeriksaan Kesihatan,
Derma Darah, Klinik al-Qur’an, Lailatul Quran, Kembara
Persatuan Nissan Grand Livina (PNGL) Ke Kampus Darul
Quran, Pameran Motosikal Berkuasa Tinggi, aktiviti
berkayak, memanah, berkuda serta banyak lagi acara

yang menarik yang disediakan oleh pihak penganjur

ekspo pada tahun ini.

Majlis perasmian ekspo ini berakhir dengan bacaan doa

seterusnya lawatan Dato Haji Razali, diiringi Pengarah

Darul Quran dan pegawai-pegawai kanan Darul Quran ke

tapak-tapak pameran serta gerai-gerai jualan.

Kursus Pensijilan Pengajaran & Pembelajaran
Kerjasama DQ-UPSI

Dalam usaha meningkatkan kompetensi para pensyarah,
Darul Quran JAKIM telah bekerjasama dengan Universiti
Pendidikan Sultan Idris (UPSI) dalam menganjurkan
Kursus Pensijilan Pengajaran & Pembelajaran yang
bermula pada 10-25 Oktober 2016. Kursus selama 12
hari ini telah diadakan di Institut Latihan Islam Malaysia
(ILIM) Bangi.

Kursus ini telah dirasmikan oleh Haji Paimuzi bin Yahya
selaku Timbalan Ketua Pengarah Pembangunan Insan
JAKIM yang baru dilantik berkuat kuasa pada 5 Oktober
2016. Ini merupakan antara tugasan awal beliau selepas
menjawat jawatan selaku TKPPI JAKIM. Beliau telah
menyatakan harapan agar semua peserta kursus dapat
menggunakan peluang ini dengan sebaik-baiknya dan
dapat memberikan tumpuan sepanjang tempoh kursus
berjalan. Sudah semestinya dua perkara yang harus
dicapai selepas selesai berkursus iaitu pertambahan
ilmu serta kemahiran. Sejajar dengan hasrat Darul Quran
yang hendak dinaiktaraf, beliau juga menyatakan harapan
agar para pensyarah Darul Quran serta Maahad-maahad
Tahfiz al-Qur’an Negeri (MTQN) dapat meningkatkan lagi
kemahiran dari sudut pengajaran dan pembelajaran.

Kursus ini dijalankan berdasarkan tiga peringkat iaitu
kursus bersemuka yang diadakan selama 12 hari bekerja
yang melibatkan beberapa modul, tugasan individu atau
kumpulan yang akan dilakukan oleh peserta kursus dan
diserahkan semula kepada pihak urusetia satu bulan
dari tarikh soalan tugasan diberikan dan pencerapan
pengajaran ke atas peserta kursus yang akan dilakukan
sebanyak dua kali oleh pensyarah berpengalaman dari
Universiti Pendidikan Sultan Idris (UPSI).

Turut hadir dalam majlis ini ialah Penyelaras Unit
Pembangunan Profesional & Bakat UPSI, Prof. Madya
Dr. Azlan Kamari pegawai-pegawai kanan Darul Quran
dan wakil dari UPSI. Kursus Pensijilan Pengajaran &
Pembelajaran ini disertai oleh 14 orang pensyarah
Darul Quran dan enam orang pensyarah MTQN iaitu dari
Maahad Tahfiz al-Qur’an ADDIN Tapah, MTQN Pahang,
MTQN Perak, MTQN Kelantan, Institut Al-Qur’an Darul
Aman (IQDAR) Kedah, MTQN Sabah dan MARSAH Johor.

Persembahan pelajar di Malam Kesenian Islam sempena Ekspo
Konvokensyen Darul Quran

97

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

serta wakil-wakil pengurusan Darul Quran. Berdasarkan
hasil perbincangan, kedua-dua pihak bersetuju untuk
diadakan perincian kepada beberapa tindakan susulan
bagi mencapai objektif lawatan ini.

Majlis berakhir selepas pertukaran cenderahati antara
kedua-dua pihak. Wakil Darul Quran yang turut hadir
dalam pertemuan ini ialah Ustaz Haji Norizan bin Abd
Ghani selaku Pendaftar, Ustazah Azizah binti Che Hassan
selaku Timbalan Pengarah Akademik serta Ketua-
ketua Penolong Pengarah dan Ketua-ketua Unit yang
berkaitan.

Lawatan Kerja YB Setiausaha Kerajaan Negeri,
Negeri Sembilan ke Darul Quran

Dalam usaha memartabatkan pendidikan tahfiz di
Malaysia, Darul Quran JAKIM telah menerima lawatan
kerja delegasi daripada kerajaan Negeri Sembilan pada
18 November 2016. Delegasi ini telah diketuai oleh
Setiausaha Kerajaan Negeri (SUK) Negeri Sembilan,
Dato’ Haji Mat Ali bin Hassan. Lawatan kerja ini diadakan
bertujuan untuk mendapatkan sedikit sebanyak
maklumat dari Darul Quran berkenaan usaha-usaha
menaiktaraf pendidikan tahfiz ke peringkat yang lebih
tinggi.

Delegasi kerajaan Negeri Sembilan seramai lima orang
ini turut dihadiri oleh Pengarah Jabatan Hal Ehwal Agama
Islam Negeri Sembilan (JHEAINS), Dato’ Haji Selamat
bin Paigo, Pengetua Institut Al-Qur’an Negeri Sembilan
(ITQAN), Haji Zamani bin Ibrahim, Penolong Pengarah
Pendidikan Unit Pengajian Tinggi & Pembangunan Modal
Insan JHEAINS, Ustaz Amir Intizam bin Othman dan
Encik Ahmad Muzhaffar bin Awaludin selaku Pegawai
Khas kepada YB SUK Negeri Sembilan. Timbalan Ketua
Pengarah Dasar JAKIM, Datuk Haji Nordin bin Ibrahim
telah berkenan untuk mempengerusikan pertemuan
antara pihak kerajaan Negeri Sembilan dengan Darul
Quran JAKIM.

Agenda lawatan diteruskan dengan pembentangan
berkenaan pengurusan pentadbiran dan akademik
Darul Quran serta program-program pengajian yang
sedang dijalankan oleh Penolong Pengarah Kanan
Unit Komunikasi Korporat & Pengantarabangsaan
(UKKP), Ustaz Shahrulkarnain bin Mohamad Nazir.
Pembentangan ini turut diselangseli dengan pertanyaan-
pertanyaan dari pihak tetamu dan telah dijawab dengan
baik oleh Pengarah Darul Quran, Dr. Haji Nordin bin Ahmad

Para tetamu merakamkan gambar kenangan selepas mengadakan
pertemuan bersama Timbalan Ketua Pengarah Dasar JAKIM serta

pihak pengurusan Darul Quran

Simposium Tahfiz al-Qur’an Peringkat
Antarabangsa Berakhir dengan Jayanya

Darul Quran JAKIM telah menganjurkan Simposium Tahfiz
al-Qur’an Peringkat Antarabangsa yang berlangsung pada
22 hingga 24 November 2016 di Institut Latihan Islam
Malaysia (ILIM). Program yang diadakan bersempena
dengan sambutan Jubli Emas Darul Quran JAKIM ini
dianjurkan secara bersama dengan Centre of Quranic
Research (CQR) Universiti Malaya, ILIM dan Yayasan
Taqwa.

Simposium ini telah dirasmikan pada 23 November 2016
dan disempurnakan oleh YAB Timbalan Perdana Menteri,
Datuk Seri Dr. Ahmad Zahid bin Hamidi. Turut hadir dalam
majlis perasmian tersebut ialah YB Senator Timbalan
Menteri Di Jabatan Perdana Menteri, Dato’ Dr. Asyraf
Wajdi bin Dato’ Haji Dusuki dan YBhg. Tan Sri Dato’ Haji
Othman bin Mustapha selaku Ketua Pengarah JAKIM.

YAB Datuk Seri Dr. Ahmad Zahid bin Hamidi dalam ucapan
perasmiannya telah menyatakan atas sambutan yang

98

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

menggalakkan daripada masyarakat maka kerajaan
telah menubuhkan pelbagai institusi tahfiz seperti
MRSM Ulul Albab di bawah kendalian Majlis Amanah
Rakyat (MARA), Sekolah Agama Bantuan Kerajaan
(SABK) Tahfiz dan Sekolah Tahfiz Model Ulul Albab di
bawah kendalian Kementerian Pendidikan Malaysia
(KPM). Malah komitmen kerajaan terhadap bidang
tahfiz tidak terhad sekadar itu, kerajaan juga turut
memperkenalkan Kurikulum Bersepadu Tahfiz (KBT) dan
Dasar Pendidikan Tahfiz Negara (DPTN). Suatu dasar yang
dirangka agar kurikulumnya dapat diselaraskan supaya
bersifat menyeluruh dan tidak hanya tertumpu kepada
kecemerlangan dalam bacaan serta hafalan semata-
mata, namun ianya menggabungkan dua komponen ilmu
iaitu ilmu hafazan al-Qur’an dengan ilmu-ilmu yang lain,
yang mengintegrasikan antara ilmu aqli dan naqli. Dalam
ucapan perasmian ini juga, YAB Timbalan Perdana Menteri
turut mengumumkan peruntukan pembinaan prasarana
bagi menampung kemudahan bangunan pengajian dan
penginapan pelajar yang dianggarkan berjumlah RM35
juta di kampus Darul Quran Kuala Kubu Bharu.

Seramai 300 orang peserta terdiri daripada Pengetua-
pengetua Maahad Tahfiz al-Qur’an Negeri, pensyarah-
pensyarah instituti pendidikan al-Qur’an serta pegawai-
pegawai yang berlatarbelakangkan pendidikan tahfiz telah
berkampung selama tiga hari di sepanjang simposium ini
berlangsung bagi mendapatkan perkongsian pengalaman
daripada tokoh-tokoh ilmuan al-Qur’an seluruh negara
bukan sahaja dari Malaysia malah negara-negara lain
seperti Algeria, Nigeria, Yaman, Mesir, Palestin, Turki,
Jordan, Syria yang akan membentangkan kertas kerja
berkaitan isu-isu pendidikan Tahfiz al-Qur’an.

Kursus Persediaan Bahasa Arab Bagi Peserta
Kursus Pengurusan Dakwah dan Pengendalian
Fatwa dan Kursus Imam dan Pendakwah di
Mesir 2016

Kursus ini merupakan persediaan para peserta dari
sudut komunikasi dan pengetahuan Bahasa Arab untuk
menghadiri kursus di Mesir. Tenaga pengajar yang dilantik
untuk kursus ini adalah Dato’ Mahmud Abdul, Pengarah
Al-Bayan Corporation Sdn. Bhd. Seramai 35 orang telah
menyertai kursus ini. Seramai 12 orang peserta daripada
Kursus Pengurusan Dakwah dan Pengendalian Fatwa dan
23 orang peserta daripada Kursus Imam dan Pendakwah
Siri 1 dan Siri 2 tahun 2016 serta Siri I 2017. Kursus
persediaan ini bermula pada 22 hingga 25 Ogos 2016
bertempat di Institut Latihan Islam Malaysia (ILIM).
Selain itu, Majlis Amanat Ketua Pengarah JAKIM, YBhg.
Tan Sri Dato’ Haji Othman bin Mustapha bersama para
peserta kursus juga diadakan pada 24 Ogos 2016.

Kursus Persediaan Bahasa Inggeris Bagi
Peserta Kursus Khas Pegawai Hal Ehwal Islam di
London 2016

Kursus ini merupakan persediaan para peserta dari sudut
komunikasi dan pengetahuan Bahasa Inggeris untuk
menghadiri kursus di London. Tenaga pengajar yang
dilantik untuk kursus ini adalah daripada Matiin Education
Services Sdn. Bhd. Seramai 16 orang telah menyertai
kursus ini iaitu lapan orang peserta dari JAKIM dan
lapan orang peserta dari agensi-agensi negeri. Kursus
persediaan ini bermula pada 27 hingga 28 Ogos 2016
bertempat di Institut Latihan Islam Malaysia (ILIM).

YAB Timbalan Perdana Menteri menyemak buku Memperkasa
Generasi Penghafaz Al-Qur’an selepas merasmikan Simposium

Tahfiz Al-Qur’an Peringkat Antarabangsa di ILIM, Bangi

Sesi bergambar sempena Majlis Amanat Ketua Pengarah JAKIM
bersama peserta kursus Pengurusan Dakwah dan Pengendalian

Fatwa serta peserta Kursus Imam dan Pendakwah bertempat
2016 di ILIM

99

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Kursus Persediaan Bahasa Arab bagi peserta kursus Pengurusan
Dakwah dan Pengendalian Fatwa 2016 serta peserta Kursus

Imam dan Pendakwah 2016 di ILIM

Kursus Persediaan Bahasa Inggeris bagi peserta kursus Khas
Pegawai Hal Ehwal Islam di London 2016 di ILIM

Seramai lapan orang pegawai Hal Ehwal Islam telah
mengikuti Kursus Pengurusan Dakwah dan Pengendalian
Fatwa di Kaherah Mesir. Mereka terdiri daripada tiga
orang pegawai JAKIM yang mendapat tajaan penuh
daripada Jabatan Perkhidmatan Awam Malaysia (JPA)
dan lima orang pegawai yang bertugas di Jabatan
Agama Islam Negeri Pahang (JAIP), Yayasan Islam Negeri
Terenganu, Majlis Agama Islam Wilayah Persekutuan
(MAIWP) dan juga Persatuan Ulama Malaysia (PUM).
Kursus ini dilaksanakan selama tiga bulan iaitu bermula
1 September 2016 hingga 30 November 2016
d i ke n d a l i ka n  o l e h  Pe j a b at  S et i a u s a h a  Ag u n g
Jawatankuasa Tertinggi Dakwah Islamiah al-Azhar Mesir.

Penghantaran peserta JAKIM seramai tiga orang untuk Kursus
Pengurusan Dakwah dan Pengendalian Fatwa di Mesir ke KLIA 1

Peserta Kursus Pengurusan Dakwah dan Pengendalian Fatwa
di Mesir

Lajnah al-‘ulya lil Dakwah al-Islamiyyah al-Azhar al-Sharif
di Madinah al-Buuth al-Islamiah Kaherah, Mesir memberi
peluang kepada JAKIM untuk mencalonkan 19 orang
pegawai bagi mengikuti Kursus Imam dan Pendakwah
2016. Kursus ini berlangsung selama tiga siri untuk
tahun 2016, seperti berikut:

1. Siri 1 – 1 Mac hingga 31 Mei 2016 ( Kursus selama
tiga bulan)

2. Siri 2 – 1 September hingga 31 Oktober 2016
(Kursus dipendekkan selama dua bulan)

3. Siri 3 – 1 November hingga 31 Disember 2016
(Kursus dipendekkan selama dua bulan)

Selain JAKIM, penyertaan kursus ini juga dihadiri oleh
peserta-peserta dari negara-negara antarabangsa lain
seperti India, Nigeria, Sudan, Maldives dan sebagainya.
Bagi siri 1 seramai enam orang peserta dipilih dan siri 2
seramai tujuh orang telah terpilih. Manakala untuk siri 3
seramai enam orang yang terdiri daripada pegawai JAKIM
dan pegawai dari Jabatan Agama Islam Negeri (JAIN).
Menariknya, kursus ini memberi peluang kepada semua
peserta untuk mendalami ilmu-ilmu agama mencakupi
bidang fiqh dan akidah serta ilmu al-Qur’an secara
langsung dari para ilmuan yang muktabar di Mesir.

Kursus ini juga merupakan medium peningkatan
keintelektualan modal insan dalam kalangan Pegawai

Hal Ehwal Islam sebagai persediaan untuk menangani

permasalahan masyarakat masa kini.

100

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Peserta Kursus Imam dan Pendakwah Siri 1/2016 bergambar
bersama Timbalan Menteri di Jabatan Perdana Menteri, YB

Senator Dato’ Dr. Asyraf Wajdi bin Dato’ Haji Dusuki di kediaman
pelajar Malaysia Abbasiyyah di Mesir

Peserta Kursus Imam dan Pendakwah Siri 1/2016 bergambar
bersama Ketua Jabatan Kuliah Ekonomi Universiti al-Azhar, Mesir

iaitu Dr. Salah Kamel

Penghantaran peserta untuk Kursus Imam dan Pendakwah Siri
2/2016 di Mesir ke KLIA

Peserta untuk Kursus Imam dan Pendakwah Siri 2/2016
bergambar kenangan bersama Pegawai Atase JAKIM di Mesir iaitu

Ustaz Abdul Muhaimin bin Mahmood

Peserta untuk Kursus Imam dan Pendakwah Siri 3/2016
bergambar kenangan bersama sijil tamat kursus di Mesir

Kursus Khas Pegawai Hal Ehwal Islam di London
2016

Kursus ini merupakan salah satu usaha JAKIM untuk

meningkatkan kemahiran, kepakaran, pengetahuan dan

pengalaman dalam kalangan pegawai Hal Ehwal Islam

khususnya dalam bidang kepimpinan dan pengurusan.
Modul kursus ini telah diselaraskan bersama Matiin

Education Services Sdn. Bhd. yang dilantik oleh JAKIM.

Kursus ini dilaksanakan pada 18 Oktober hingga
19 November bertempat di Lim Kok Wing University

of Creative Technology, London. Penyertaan peserta

pada tahun ini adalah dari agensi-agensi negeri sahaja

seramai tujuh orang terdiri daripada Jabatan Agama

Islam Negeri (JAIN), Majlis Agama Islam Negeri, Majlis

101

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Penyampaian Cenderamata daripada Pengarah BPI, Puan Hajah
Zawanah binti Muhammad kepada Pengurus Besar Corporate

Services RSOG, Encik Azham Zainal Abidin pada kunjung hormat
kali pertama

Pembentangan daripada Ketua Penolong Pengarah BPI,
Encik Mohd Suhaimi bin Mohd Yusof kepada pihak RSOG mengenai

cadangan Pelaksanaan Pelan Pembangunan Pencarian Bakat
(Talent Scouting) JAKIM pada kunjung hormat kali kedua

Penyampaian Cenderamata daripada Ketua Penolong Pengarah
BPI, Encik Mohd Suhaimi bin Mohd Yusof kepada Pengurus Besar

Corporate Services RSOG, Encik Azham Zainal Abidin

Amanah Rakyat (MARA) dan Jabatan Mufti Negeri. Bagi

tahun ini, modul kandungan kursus agak sedikit berlainan

kerana bukan sahaja kelas secara formal diadakan tetapi

program sangkutan (attachment) di syarikat-syarikat

juga dilakukan untuk para peserta menimba pengalaman

dalam bidang pengurusan.

Kunjung hormat Peserta Kursus Khas Pegawai Hal Ehwal Islam 2016
kepada Pesuruhjaya Tinggi Malaysia di London

Lawatan dan Perbincangan Bersama Pihak
Razak School of Government (RSOG) Mengenai
Pelaksanaan Program Pencarian Bakat (Talent
Scouting) di Jabatan Kemajuan Islam Malaysia
(JAKIM)

Pada 26 Mei 2016, Bahagian Pembangunan Insan
(BPI), JAKIM telah melakukan kunjung hormat kepada
pihak RSOG di Menara Prisma, Presint 3, Putrajaya
untuk membincangkan pelaksanaan program Pencarian
Bakat (Talent Scouting) di JAKIM. Pertemuan ini telah
diketuai oleh Pengarah BPI iaitu Puan Hajah Zawanah
binti Muhammad. Seramai tujuh orang pegawai JAKIM
dan tiga orang pegawai dari RSOG yang terlibat dalam
perbincangan ini. Kunjung hormat ini adalah bertujuan
untuk memohon kerjasama daripada pihak RSOG bagi
pelaksanaan program tersebut.

Seterusnya, pada 6 September 2016, pertemuan kali
kedua bersama pihak RSOG juga telah diadakan dan
diketuai oleh Ketua Penolong Pengarah, BPI iaitu Encik
Mohd Suhaimi bin Mohd Yusof. Seramai dua orang
pegawai JAKIM dan tiga orang pegawai RSOG yang
terlibat dalam pertemuan ini. Tujuan perbincangan ini
adalah untuk menjelaskan cadangan Pelaksanaan Pelan
Pembangunan Pencarian Bakat (Talent Scouting) JAKIM
dengan kerjasama daripada pihak RSOG.

Seminar Motivasi Penerima Skim Pembiayaan
Hafiz (SPH)

Pada 21 Julai 2016 seramai 50 orang peserta dari
penerima Skim Pembiayaan Hafiz (SPH) dari dalam
dan luar negara telah menghadiri Seminar Motivasi

102

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Penerima Skim Pembiayaan Hafiz. Seminar ini dianjurkan
sebagai inisiatif JAKIM untuk membantu para pelajar
meningkatkan tahap motivasi dan tahap kesedaran
terhadap kepentingan pelajaran melalui tajaan SPH.

Majlis Penyerahan Laporan Task Force Kajian
Penambahbaikan Pengurusan Hal Ehwal Islam

Majl is  Penyerahan Laporan Task Force Kaj ian
Penambahbaikan Pengurusan Hal Ehwal Islam Malaysia
kepada Ketua Pengarah JAKIM telah diadakan pada 29
Ogos 2016 bertempat di Dewan Syura Utama, Jabatan
Kemajuan Islam Malaysia. Kajian ini telah dilaksanakan
bermula pada bulan November 2014 sehingga bulan
Ogos 2016. Pasukan Kajian Task Force ini dianggotai
seramai 20 orang ahli dari pelbagai sektor berkaitan
Islam. Objektif Penubuhan Pasukan Kajian ini adalah bagi
menyediakan laporan berkaitan cadangan-cadangan
Penambahbaikan Pengurusan Hal Ehwal Islam Malaysia.

Dengan penyerahan laporan ini, maka pihak JAKIM akan
dapat meneliti hasil kajian dan mengambil tindakan
susulan dalam usaha penambahbaikan dan transformasi
sektor agama di Malaysia.

Wakil jemputan dari Kedutaan Besar Malaysia di Kaherah, Mesir.
Ustaz Mohammad Shuib bin Azil menerima cenderahati dari

Pengarah Bahagian Pembangunan Insan, JAKIM

Amanat disampaikan oleh Ustaz Mohd Suhaimi bin Mohd. Yusof
dari Bahagian Pembangunan Insan kepada penerima-penerima
Skim Pembiayaan Hafiz untuk menyampaikan maklumat terkini

berkenaan Skim Pembiayaan Hafiz

Pegawai Perhubungan Awam, Ustaz Mohd Nadzri bin Mustakim
menyampaikan motivasi kepada para pelajar tajaan Skim

Pembiayaan Hafiz

Penyerahan Laporan Task Force kepada Ketua Pengarah JAKIM,
YBhg. Tan Sri Dato’ Haji Othman bin Mustapha

Barisan Ahli Pasukan Task Force bersama Pengurusan Tertinggi JAKIM

103

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Program Pusat Penilaian Jabatan Agama Islam
Perak (JAIPK) Dengan Kerjasama JAKIM

Pada 21 hingga 22 November 2016, Jabatan Kemajuan
Islam Malaysia (JAKIM) telah bekerjasama dengan
Jabatan Agama Islam Perak (JAIPk) dalam melaksanakan
Program Pusat Penilaian (Assessment Centre) kepada
pegawai-pegawai JAIPk yang akan dipertimbangkan ke
jawatan tetap.

Tujuan pelaksanaan program ini adalah sebagai salah satu
kaedah penilaian bagi mencungkil bakat dan kebolehan
calon sebagai persediaan untuk memikul tanggungjawab
sebagai Pegawai Perkhidmatan Hal Ehwal Islam.

Program penilaian ini merupakan satu usaha yang sangat
baik yang telah mula dilaksanakan oleh JAKIM dan kini
turut dilaksanakan oleh Jabatan Agama Islam Negeri
Perak dalam usaha mempertingkatkan profesionalisme
dan memantapkan kaedah pengambilan pegawai
Perkhidmatan Hal Ehwal Islam.

November 2016 yang telah dihadiri oleh 60 orang
peserta.

4. Kursus Persiapan Mental dan Fizikal Kader Zon
ESSZON diadakan di Pusat Latihan Islam Lahad Datu
pada 24 hingga 26 Oktober 2016 yang telah dihadiri
oleh 40 orang peserta.

Sesi aktiviti Pusat Penilaian JAIPk

Ketua Pengarah JAKIM, Tan Sri Dato’ Haji Othman bin Mustapha
beramah mesra dengan para pegawai kader

Kursus Kader JAKIM di Kementerian dan Agensi

Pada tahun 2016 JAKIM telah mengadakan beberapa
siri Kursus dan Konvensyen untuk pegawai Kader JAKIM
yang ditempatkan di pelbagai Kementerian dan Agensi di
seluruh Malaysia. Antara kursus yang diadakan ialah:

1. Kursus Bina Jati diri Kader Siri 1 diadakan di Institut
Latihan Islam Wilayah Timur (ILTIM) Terengganu pada
23 hingga 25 Februari 2016 yang telah dihadiri oleh
40 orang peserta.

2. Kursus Bina Jati diri Kader Siri 2 diadakan di Pusat
Latihan Islam Kundasang (PLIK) pada 24 hingga 26
Oktober 2016 yang telah dihadiri oleh 40 orang
peserta.

3. Kursus Bina Jati diri Kader Siri 2 diadakan di Pusat
Latihan Islam Lahad Datu pada 23 hingga 25

Peserta dan urusetia Kursus Jati Diri Pegawai Kader di Pusat
Latihan Islam Kundasang pada 24 hingga 26 Oktober 2016

Peserta dan urusetia Kursus Jati Diri Pegawai Kader di Pusat
Latihan Islam (PLI) Lahad Datu pada 23 hingga

25 November 2016

104

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Penyampaian sijil kepada peserta kursus oleh Pengetua PLI
Lahat Datu

Aktiviti riadah peserta Kursus yang dikendalikan oleh fasilitator

Program Kerjasama dengan JAKIM Sabah

Program Jalinan Ukhuwwah Tan Sri KP bersama Kader
Negeri Sabah pada 24 Mei 2016 bertempat di JAKIM
Cawangan Sabah yang dihadiri oleh 50 orang Kader
seluruh negeri Sabah.

Program Majlis Dialog Kerjasama dengan YB Timbalan
Menteri di Jabatan Perdana Menteri

Majlis Dialog Timbalan Menteri di Jabatan Perdana
Menteri, YB Senator Dato’ Dr. Asyraf Wajdi bin Dato’ Haji
Dusuki bersama 40 Orang Kader seluruh negeri Kelantan
pada 9 Oktober 2016 .

Sesi dialog Timbalan Menteri di Jabatan Perdana Menteri, YB Senator
Dato’ Dr. Asyraf Wajdi bin Dato’ Haji Dusuki Bersama Pegawai Kader

Selain daripada itu JAKIM telah mengadakan program
secara kerjasama dengan PKPU dan Agensi lain
antaranya:

Program Kerjasama Dengan Persatuan Kakitangan
Perkhidmatan Ugama (PKPU)

1. Program Jalinan Ukhuwwah Tan Sri KP bersama
Kader JAKIM Negeri Perak pada 19 Februari 2016
bertempat di Ipoh yang dihadiri 40 orang Kader
Negeri Perak.

2. Program Jalinan Ukhuwwah Tan Sri KP bersama
Kader JAKIM Negeri Terengganu pada 3 April 2016
bertempat di Institut Latihan Islam Malaysia Wilayah
Timur (ILTIM) yang dihadiri 50 orang Kader.

Program Kerjasama dengan JAKIM Sarawak

1. Program Jalinan Ukhuwwah Tan Sri KP bersama Kader
Negeri Sarawak pada 14 April 2016 bertempat di
JAKIM Sarawak yang dihadiri 50 orang Kader seluruh
Sarawak

Program Kerjasama dengan Bahagian Dakwah JAKIM

Program Jalinan Ukhuwwah Dato’ TKPPI bersama Kader
Sandakan Sabah pada 13 Mei 2016 bertempat di
Pejabat Agama Islam Sandakan yang dihadiri oleh 30
orang Kader.

Sijil Tinggi Muamalat

Pusat Ekonomi dan Kewangan Islam (PEKI) telah
melaksanakan Sijil Tinggi Muamalat (STM). Program
ini mempunyai tiga tahap dan diadakan berperingkat-
peringkat. Objektif program ini adalah untuk melahirkan
Pegawai Hal Ehwal Islam dan kakitangan kerajaan yang
mempunyai kefahaman secara komprehensif tentang
prinsip syariah dalam bidang Fiqh Muamalat di samping
membina kemahiran dan kepakaran kepada mereka
yang terlibat secara langsung dalam sektor pengurusan
muamalat.

105

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Pada tahun ini seramai 28 orang telah menyertai program
ini dan hanya 27 orang peserta yang layak dianugerah
sijil. Peserta terdiri daripada pegawai-pegawai dan
kakitangan Jabatan Kemajuan Islam Malaysia (JAKIM),
Jabatan Agama Islam Negeri (JAIN), Majlis Agama Islam
Negeri (MAIN) dan beberapa agensi lain.

Antara aktiviti-aktiviti yang dijalankan sepanjang
program STM ialah sesi ceramah, lawatan dan latihan
dalam kumpulan (LDK) serta Pembentangan dan
Penilaian Kajian Kes.

LDK Penyediaan Kajian Kes oleh Peserta Sijil Tinggi Muamalat

Pembentangan Kumpulan oleh Peserta Sijil Tinggi Muamalat

Lawatan Peserta Sijil Tinggi Muamalat Ke Bank Negara
Kuala Lumpur

Lawatan Peserta Sijil Tinggi Muamalat ke Suruhanjaya Sekuriti
Malaysia

Seminar Pemahaman Takaful

Selaras dengan Strategi Lautan Biru Kebangsaan
atau National Blue Ocean (NBOS), ILIM terus komited
memberi sokongan padu kepada sektor kewangan
Islam di Malaysia termasuk industri takaful bagi
menyebarluaskan kefahaman masyarakat tentang
konsep dan aplikasi takaful. Inisiatif ini adalah selaras
dengan Pelan Dakwah Negara yang melibatkan sinergi
dengan pihak-pihak berkaitan menerusi program
kesedaran masyarakat.

Justeru ILIM dan Persatuan Takaful Malaysia (MTA)
bekerjasama mengadakan Seminar Pemahaman Takaful
pada 19 April 2016. Seminar ini bukan sahaja dapat
memberi pengetahuan dan kesedaran tentang peranan
Takaful bahkan ia juga menjadi satu platform untuk pihak
MTA mendapatkan maklum balas daripada para peserta
tentang perkhidmatan Takaful, masalah-masalah lazim
yang dihadapi juga idea-idea baru yang dapat diguna
pakai dalam membangunkan produk-produk Takaful yang
lebih inovatif.

Seminar ini telah dirasmikan oleh YB Timbalan Menteri
di Jabatan Perdana Menteri, YB Senator Dato’ Dr. Asyraf
Wajdi bin Dato’ Haji Dusuki.

Seminar Pemahaman Takaful 2016: Kerjasama Antara Pusat Ekonomi
dan Kewangan Islam, ILIM dan Persatuan Takaful Malaysia

Peserta Sedang Mengajukan Soalan Kepada Panel dalam Seminar
Pemahaman Takaful 2016

106

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Kursus Asas Kaunseling Syarie

Pusat Pembangunan Keluarga Islam telah mengadakan
Kursus Asas Kaunseling Syarie pada 2 hingga 4 Februari
2016 bertempat di Institut Latihan Islam Malaysia (ILIM)
kepada pegawai runding cara Jabatan Agama Islam
Negeri, pegawai dan kakitangan JAKIM, MAIN, JAIN,
Jabatan Mufti, JKSM dan kader JAKIM. Kursus ini telah
dihadiri seramai 34 orang peserta.

Kursus Lanjutan Kaunseling Syarie

Pusat Pembangunan Keluarga Islam mengadakan Kursus
Lanjutan Kaunseling Syarie pada 29 hingga 31 Mac
2016 bertempat di Institut Latihan Islam Malaysia (ILIM).
Pegawai Runding Cara di JAIN yang telah mengikuti
Kursus Asas Kaunseling Syarie. Kursus ini telah dihadiri
seramai 12 orang peserta.

Objektif utama kursus ini bertujuan untuk menjelaskan
konsep ‘Ilaj, menjelaskan kelebihan Terapi Ruh, Terapi
Tingkah laku dan Terapi Ruqyah dan menjelaskan kaedah
‘Ilaj dalam kaunseling Syarie.

Kursus ini telah dijayakan oleh dua orang penceramah
berpengalaman dari Universiti Kebangsaan Malaysia
(UKM) iaitu Prof. Madya Dr. Salasiah Hanin Hamjah dari
UKM dan Ustaz Abdul Hakim bin Zakaria. Majoriti peserta
melahirkan rasa puas hati terhadap kursus ini dan
mengharapkan program seumpama ini akan diteruskan
pada masa akan datang.

Kursus ini adalah lanjutan dari Kursus Asas Kaunseling
Syarie dan perlu dilaksanakan untuk meningkatkan
lagi kefahaman peserta mengenai peranan dan
tanggungjawab sebagai Perunding Cara/Kaunselor Syarie
dalam menangani masalah yang dihadapi oleh klien.

Kursus Pemantapan Pengurusan Keluarga

Pusat Pembangunan Keluarga Islam telah mengadakan
dua siri Kursus Pemantapan Pengurusan Keluarga pada
2 hingga 4 Februari 2016 dan 4 hingga 5 Oktober 2016
bertempat di Institut Latihan Islam Malaysia (ILIM).
Kursus ini telah dihadiri seramai 64 orang peserta siri
pertama dan 23 orang siri kedua.

Objektif utama kursus ini bertujuan untuk melahirkan
pegawai dan individu yang boleh dijadikan model dan
rujukan oleh masyarakat dalam pembinaan keluarga
sakinah, memberi pendedahan kepada peserta mengenai
pengurusan masalah keluarga, meningkatkan kemahiran
peserta dalam mengurus perkara yang berkaitan dengan
masalah kekeluargaan.

Ku rs u s  i n i  t e l a h  d i j aya ka n  o l e h  p e n c e ra m a h
berpengalaman dari ILIM iaitu Puan Zawanah binti
Mohamad, Encik Zulwaqar bin Mumtaz, Puan Adawiah
binti Lias, Encik Mahdi Al-Hilmy bin Arshad dan
penceramah jemputan iaitu Encik Azman bin Ab. Rashid
(Kementerian Kesihatan), Encik Aswandi bin Omar
(Kementerian Pertahanan), Puan Faiezah binti Zainal
(Jabatan Agama Islam Wilayah Persekutuan Kuala
Lumpur) dan Agensi Kaunseling dan Pengurusan Kredit.

Kursus seumpama ini memberi kefahaman yang
mendalam mengenai pemantapan institusi rumah tangga
dan mendapat respons yang amat baik dari peserta.

107

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

SIJIL TINGGI PROFESIONALISME IMAM

Pu s at  Pe n g a j i a n  S a i n s  D a k wa h  ( P PS D )  t e l a h
menganjurkan Sijil Tinggi Profesionalisme Imam
(STPI) pada 26 hingga 29 Januari 2016 (Tahap 1),
7 hingga 11 Mac 2016 (Tahap 2), 23 hingga 26 Mei
2016 (Tahap 3) dan 25 hingga 28 Julai 2016 (Tahap 4
& 5) bertempat di Institut Latihan Islam Malaysia (ILIM).
Kursus yang mula diperkenalkan pada tahun 2015
ini melibatkan sasaran kepada imam-imam seluruh
Malaysia bertujuan untuk meningkatkan kompetensi
dan profesionalisme dalam mengharungi tugas sebagai
imam.

Kursus ini dilaksanakan sebanyak lima tahap dan modul
kursus telah dibahagikan kepada lima sub-modul
berikut:

1. Kepimpinan imam
2. Kemahiran komunikasi
3. Kemahiran ilmu teras
4. Kemahiran pengurusan masjid
5. Tahsin bacaan al-Qur’an

Kursus telah dihadiri oleh seramai 46 orang peserta
yang terdiri daripada pegawai dan kakitangan Jabatan
Kemajuan Islam Malaysia (JAKIM), Jabatan Agama Islam
Negeri (JAIN), Majlis Agama Islam Negeri (MAIN), Jabatan
Mufti Negeri serta dari agensi-agensi lain. Antara aktiviti
yang dijalankan sepanjang kursus STPI antaranya sesi
ceramah, ujian, lawatan, hafazan, latihan dalam kumpulan
(LDK) dan latihan amali.

ASIA-PACIFIC IMAMS
PROFESSIONALISM COURSE

Pusat Pengajian Sains Dakwah (PPSD) dengan kerjasama
World Assembly of Muslim Youth (WAMY) telah
Menganjurkan Asia-Pacific Imams Professionalism
Course pada 26 September hingga 22 Oktober 2016
bertempat di Institut Latihan Islam Malaysia (ILIM),
Bangi.

Objektif kursus ini  adalah untuk meningkatkan
pengetahuan, kemahiran dan kepemimpinan para
peserta dalam bidang keimaman memandangkan
mereka berperanan sebagai tulang belakang dalam
pembangunan ummah di negara mereka.

Kursus ini telah dihadiri oleh seramai 17 orang peserta
daripada kepulauan rantau Asia Pasifik iaitu dari negara
Vanuatu (seorang), Papua New Guinea (dua orang),
Solomon Islands (seorang), Kiribati (seorang), Tonga (dua
orang), Indonesia (seorang), Filipina (seorang), Nepal
(seorang), Thailand (seorang), Bangladesh (seorang) dan
Malaysia (tiga orang).

108

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Modul yang berorientasikan pengurusan Islam dan
keimaman telah diguna pakai sepenuhnya dalam
pelaksanaan kursus ini. Pelbagai skop pengurusan Islam
telah didedahkan seperti pengurusan keimaman yang
merangkumi bidang syariat dan akidah. Pengurusan
berkaitan hal ehwal Islam turut diperkenalkan seperti
pengurusan halal, wakaf, zakat dan falak. Selain itu, para
peserta turut didedahkan dengan program team building,
lawatan ke Jabatan Kemajuan Islam Malaysia, Masjid
Putra dan Masjid Tuanku Mizan Zainal Abidin, Putrajaya,
Darul Quran JAKIM dan badan-badan bukan kerajaan.
Diharapkan dengan program ini akan dapat memberikan
idea dan gambaran kepada peserta tentang pengurusan
hal ehwal Islam bagi meningkatkan lagi potensi komuniti
minoriti Muslim di negara mereka.

Konvensyen Latihan Islam Peringkat
Kebangsaan kali ke-4

Konvensyen ini telah diadakan pada 28 Julai 2016 di
Dewan Datuk Mohd Shahir dan dirasmikan oleh YB Senator
Timbalan Menteri di Jabatan Perdana Menteri. Manakala
Timbalan Ketua Pengarah (Pembangunan Insan),
Dato’ Razali bin Haji Shahabudin telah menyampaikan
ucaptama dalam program ini yang dihadiri oleh seramai
56 orang peserta.

Kursus Pengurusan Islam

Kursus ini telah diadakan pada 5 hingga 6 September
2016 dan dihadiri oleh 19 orang peserta daripada
pelbagai skim gred dan skim perkhidmatan. Modul
kursus ini telah diberi nafas baharu dengan mewujudkan
elemen ice breaking dan latihan dalam kumpulan
yang bersesuaian dengan tajuk ceramah. Turut hadir
menyampaikan ceramah ialah Fellow ILIM, YBhg Datuk
Ismail Alias.

Gambar aktiviti Asia-Pacific Imams Professionalism Course

Kursus Pengurusan Islam

109

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Seminar al-Qur’an kali ke-8 Sempena Majlis
Tilawah dan Menghafaz al-Qur’an Peringkat
Kebangsaan Tahun 2016

Bertemakan al-Qur’an: Imla’I vs Uthmani, seminar yang
dihadiri oleh 120 orang penjawat awam dari seluruh
Malaysia ini telah diadakan pada 5 Mei 2016 bertempat
di Auditorium al-Syafie, ILIM. Seminar tahunan kali ini
diadakan untuk memberi kefahaman mengenai sejarah
penulisan mashaf al-Qur’an di samping meningkatkan
kesedaran dan penghayatan terhadap kepentingan
menguasai disiplin dan kandungan mashaf Agung
tersebut sebagai panduan dalam kehidupan. Pensyarah
Jabatan Tahfiz al-Qur’an dan Qiraat, Kolej Universiti
Islam Antarabangsa Selangor (KUIS), Dr. Hayati binti
Hussin dan Pengarah Pusat Islam, Universiti Sains Islam
Malaysia (USIM), Dr. Khairul Anuar bin Mohamad al-Bakri
menjadi panel undangan dalam seminar tersebut.

Konvensyen Latihan Islam

Kursus Kepimpinan dan Pengurusan Organisasi

PROGRAM SIJIL TINGGI ILIM

Sijil Tinggi Falak Syarie (Tahap I)

Dihadiri oleh 28 orang penjawat awam terpilih dari
agensi agama dan lain-lain agensi, tahap 1 ini telah
dilaksanakan pada 22 hingga 24 Mac 2016 dengan
memfokuskan perkara-perkara asas dalam bidang
falak seperti kosmologi Islam, kepentingan falak dalam
kehidupan seharian serta lawatan sambil belajar di
Pusat Konvensyen Antarabangsa Putrajaya (PICC). Slot
pimpinan beberapa penceramah undangan dari Universiti
Putra Malaysia, Jabatan Kemajuan Islam Malaysia
(JAKIM) dan Jabatan Agama Islam Johor seperti Profesor
Madya Dr. Mat Rofa, Ustaz Shahril Azwan dan Tuan Haji
Hanafiah telah berjaya menambah ilmu pengetahuan
peserta mengenai ilmu kosmologi dan asas falak di
samping memberi kesedaran serta menanam minat
mereka terhadap bidang falak secara berterusan.

Peserta Sijil Tinggi Falak (Tahap I) sedang membuat praktikal cerapan
matahari di Pusat Konvensyen Antarabangsa Putrajaya (PICC)

110

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Sijil Tinggi Falak Syarie (Tahap II)

Program tahap dua ini telah dilaksanakan pada
10 hingga 12 Mei 2016 dengan mengundang penceramah
dari Jabatan Agama Islam Johor, Tuan Haji Hanafiah
bagi membincangkan ilmu berkaitan asas penentuan
arah kiblat serta kaedah-kaedah yang diguna pakai
bagi menentukan arah kiblat. Pada tahap ini, peserta
mendapat pengetahuan asas-asas kiraan dan geografi
serta kemahiran lapangan menentukan arah kiblat.

Sijil Tinggi Falak Syarie (Tahap III)

Pada tahap ini ILIM telah mengundang penceramah dari
Universiti Teknologi Malaysia, Tuan Haji Mohamad Saupi
Che Awang untuk membimbing peserta tentang asas
penentuan waktu solat, cara hitungannya serta kaedah
penyusunan taqwim. Program yang telah dilaksanakan
pada 16 hingga 18 Ogos 2016 ini telah memberikan
peserta pengetahuan serta kemahiran asas berkaitan
penentuan waktu solat di Malaysia khususnya.

Bergambar kenangan bersama Tuan Haji Mohamad Saupi pada hari
terakhir program

Sijil Tinggi Falak Syarie (Tahap IV)

Program ini telah dilaksanakan pada 29 September hingga
2 Oktober 2016 bagi mempelajari cara pengoperasian,
penyelenggaraan serta penjagaan peralatan falak seperti
Teodolite dan Teleskop dengan mendapat pimpinan
beberapa pegawai dari Jabatan Ukur dan Pemetaan
Malaysia (JUPEM). Dalam tahap ini juga peserta diberi
peluang untuk membuat latih amal di lapangan bertempat
di Balai Cerap Teluk Kemang, Port Dickson selama
dua hari satu malam bersempena cerapan anak bulan
1 Muharram 1438H bersama Jabatan Hal Ehwal Agama
Islam Negeri Sembilan dan Universiti Malaya. Peserta
dapat mengaplikasikan segala ilmu yang dipelajari dari
tahap satu hingga empat dan mengasah kemahiran

111

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

mengendalikan teleskop dan teodolite. Seramai 22
orang peserta telah berjaya menamatkan program sijil
ini dan telah diberi penganugerahan Sijil Tinggi ILIM
oleh Yang Berhormat Timbalan Menteri di Jabatan
Perdana Menteri, dalam Majlis Apresiasi ILIM 2016 pada
14 Disember 2016 yang lalu.

MAJLIS APRESIASI INSTITUT LATIHAN
ISLAM MALAYSIA 2016

Institut Latihan Islam Malaysia (ILIM) terus mengekalkan
tradisi kecemerlangan dan memartabatkan ilmu
berlandaskan kefahaman Islam yang benar dan telus
sejak awal penubuhannya. Sejak ditubuhkan pada tahun
1997, ILIM telah berjaya melatih kira-kira seramai 87,200
orang yang terdiri daripada penjawat awam seluruh
negara. Justeru itu, pada tanggal 14 Disember 2016,
telah diadakan Majlis Apresiasi ILIM bagi meraikan para
penerima sijil tinggi (kursus bersiri jangka sederhana, tiga
hingga lima minggu) dan Sijil Pengurusan Islam (kursus
wajib bagi Penolong Pegawai Hal Ehwal Islam Gred S29
selama dua bulan) anjuran institut ini sepanjang tahun
2016.

Pada tahun ini, seramai 109 peserta kursus-kursus
sijil tinggi dan 65 orang peserta Sijil Pengurusan Islam
anjuran ILIM telah menerima sijil bagi mengiktiraf
keilmuan dan pengorbanan mereka mendalami ilmu dan
berkongsi pengalaman dalam sesi pembelajaran di ILIM.
Antara kursus sijil tinggi yang ditawarkan ialah Sijil Tinggi
Profesionalisme Imam, Sijil Tinggi Bahasa Arab, Sijil Tinggi
Pengurusan Sains Dakwah, Sijil Tinggi Falak dan Sijil
Kaunseling Syarie.

Sesi penyampaian sijil kepada para peserta sijil tinggi ILIM

Upacara perasmian Majl is Apresiasi ILIM telah
disempurnakan oleh Timbalan Menteri di JPM, YB Senator
Dato’ Dr. Asyraf Wajdi bin Dato’ Haji Dusuki. Sementara
itu, ucapan alu-aluan Ketua Pengarah JAKIM, YBhg Tan
Sri Dato’ Haji Othman bin Mustapha telah disampaikan
oleh Timbalan Ketua Pengarah Pembangunan Insan
JAKIM, Tuan Haji Paimuzi bin Yahya. Sempena majlis ini
juga, pihak ILIM telah memberi penghargaan kepada para
penceramah dan fasilitator serta mengiktiraf agensi
kerajaan, badan bukan kerajaan serta agensi swasta
yang telah bersama ILIM dalam penganjuran program
latihan melalui pendekatan National Blue Ocean Strategy
(NBOS).

112

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

PENCAPAIAN INSTITUT LATIHAN ISLAM
MALAYSIA ILIM 2016

Laporan Kursus ILIM Mengikut Training
Information System (i-TIS)

Pada tahun 2015, ILIM dan ILTIM telah membuat
review terhadap perlaksanaan program-program
latihan ILIM dan ILTIM. Hasil daripada itu, beberapa
tindakan penambahbaikan telah dibuat iaitu antaranya;
menambah baik kandungan program agar menyeluruh
dan sejajar dengan isu-isu semasa, rebranding nama
kursus, mengenal pasti sasaran yang bersesuaian dan
beberapa penambahbaikan lain supaya program-program
yang ditawarkan di ILIM dan ILTIM setanding atau lebih
baik daripada pusat-pusat latihan lain.

Perancangan dan pelaksanaan program-program di
ILIM dan ILTIM dibuat adalah berpandukan kepada Pelan
Strategik, JAKIM 2015 – 2019. Bersesuaian dengan
misi beriltizam membangun kompentensi dan kepakaran
berteraskan Islam, ILIM dan ILTIM sentiasa konsisten
melaksanakan latihan yang seimbang dan bersepadu
secara sistematik, cekap dan berkesan. Program
latihan di ILIM dan ILTIM dibangunkan dengan memberi
penekanan dalam segenap aspek pengurusan terutama
dalam pembangunan fizikal dan spiritual.

Pada tahun 2016, ILIM telah melaksanakan sebanyak
105 program dengan jumlah kehadiran peserta seramai
3832 orang. ILIM juga telah melaksanakan sebanyak 122
program di peringkat dalaman yang melibatkan semua
kakitangannya.

Terdapat dua kategori kursus yang dilaksanakan di
ILIM iaitu Kursus Jangka Pendek dan Kursus Jangka
Sederhana. Sepanjang tahun 2016, sebanyak 91 Kursus
Jangka Pendek dan 14 Kursus Jangka Sederhana telah
berjaya dilaksanakan. Sebanyak empat jenis sijil tinggi
telah ditawarkan iaitu Sijil Tinggi Profesionalisme Imam,
Sijil Tinggi Falak Syarie, Sijil Tinggi Bahasa Arab dan Sijil
Tinggi Muamalat. Hasil pelaksanaan kursus sijil tinggi ini
seramai 95 orang peserta telah layak dianugerahkan sijil
tinggi. Perincian mengenai sijil tinggi ini adalah seperti
berikut:

YB Timbalan Menteri di Jabatan Perdana Menteri menyampaikan
ucapan perasmian MAI 2016

Empat Program Sijil Tinggi Tahun 2016

 PUSAT       NAMA PROGRAM TARIKH PROGRAM JUMLAH PESERTA LAYAK TERIMA SIJIL

 PPSD Sijil Tinggi Profesionalisme Imam (Tahap I) 25-29 Jan 50

  Sijil Tinggi Profesionalisme Imam (Tahap II) 07-11 Mac 40

  Sijil Tinggi Profesionalisme Imam (Tahap III) 23-26 Mei 35

  Sijil Tinggi Profesionalisme Imam (Tahap IV dan V) 25-28 Jul 41 37

 PQIT Sijil Tinggi Falak Syarie (Tahap I) 22-24 Mac  28

  Sijil Tinggi Falak Syarie (Tahap II) 10-12 Mei 29

  Sijil Tinggi Falak Syarie (Tahap III) 16-18 Ogos 2016 28

  Sijil Tinggi Falak Syarie (Tahap IV) 29 Sept - 2 Okt 27 23

 PB Sijil Tinggi Bahasa Arab Marhalah 1 05-07 April 20

  Sijil Tinggi Bahasa Arab Marhalah 2 24-26 Mei 13

  Sijil Tinggi Bahasa Arab Marhalah 3 8-11 Ogos 2016 8 8

 PEKI Sijil Tinggi Muamalat (Tahap I) 07-11 Mac 33

  Sijil Tinggi Muamalat (Tahap II) 9-12 Mei 26

  Sijil Tinggi Muamalat (Tahap III) 8-12 Ogos 29 27

  JUMLAH (14)  407 95

113

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Berikut merupakan carta pelaksanaan program mengikut pusat:

Berdasarkan laporan I-TIS, program-program latihan yang
ditawarkan oleh ILIM mendapat sambutan yang amat
menggalakkan. Fakta ini berdasarkan kehadiran peserta
kursus daripada agensi lain (selain perkhidmatan hal

ehwal Islam) iaitu sebanyak 56% pada tahun 2016.
Perbandingan secara terperinci adalah seperti di
Carta 1.

           PUSAT JUMLAH PROGRAM JUMLAH PESERTA

 Pusat Pengajian Sains Dakwah 17 1041

 Pusat Pembangunan Keluarga Islam 17 617

 Pusat Ekonomi Kewangan Islam 14 682

 Pusat al-Qur’an dan Ilmu Teras 14 401

 Pusat Pengurusan dan Undang-undang Islam 12 356

 Pusat Bahasa 10 321

 Pusat Teknologi Maklumat 9 105

 LATIHAN  PERKEMBANGAN KEMAHIRAN KAKITANGAN ILIM   12 240
 (KELAS OH MY ENGLISH)

 JUMLAH 105 3832

Pengurusan Kursus

Dalam menganalisis penilaian dalam pengurusan kursus,
ILIM telah menggariskan lapan aspek utama yang perlu
diberi perhatian iaitu:

1. Peruntukan masa kursus
2. Penyediaan makanan
3. Penginapan
4. Bahan-bahan nota

5. Kelengkapan bilik kuliah
6. Perkhidmatan Perpustakaan
7. Makmal Komputer
8. Kecekapan urus setia

Kebanyakan peserta kursus berpuas hati dengan lapan
aspek yang dinilai. Peratusan sangat setuju antara 71%
- 81%. Manakala peratus tidak setuju antara 1% - 7%.
Perician analisis mengikut peratus pelaksanaan program
latihan ILIM 2016 seperti di Carta 2.

60%

50%

40%

30%

20%

10%

0%
JAKIM JAIN MAIN MUFTI

2%3%

25%

56%

14%

LAIN-LAIN AGENSI

Carta 1: Kehadiran peserta mengikut agensi

114

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Carta 2: Penilaian pengurusan kursus

Sangat Setuju Setuju Tidak Setuju

0.01
0.18

0.010.020.020.060.040.020.07
0.170.190.20.230.210.230.22

0.820.790.78
0.710.750.750.71

1

0.5

0

0.81

Kecekapan Urus Setia

Makmal Komputer

Perkhidmatan Perpustakaan

Bilik
 Kuliah

Nota Kuliah

Penginapan

Penyediaan M
akanan

Peruntukan M
asa

Berikut merupakan laporan perincian program-program
yang telah dilaksanakan oleh ILIM mengikut pusat:

(Rujuk fail mengikut pusat-pusat pengajian di ILIM)

Program Latihan Tenaga Pengajar ILIM

Sejak tahun 2009 ILIM telah mendapat peruntukan
Institut Latihan Awam (ILA) daripada Jabatan
Perkhidmatan Awam (JPA) untuk tenaga pengajar di ILIM.

Sepanjang tahun 2016, ILIM telah berjaya melaksanakan
sebanyak 18 program latihan dalam dan satu program
luar negara untuk tenaga pengajar ILIM dan ILTIM.
Keseluruhan kursus ini telah dianjurkan dan dilaksanakan
oleh ILIM dengan kerjasama syarikat perunding latihan
yang dipilih. Program latihan untuk tenaga pengajar
ILIM meliputi pelbagai bidang yang berkaitan bagi
memantapkan tahap profesionalisme jurulatih ILIM.
Maklumat lanjut adalah seperti di Jadual 1.

Jadual 1: Program dalam negara

 BIL             NAMA KURSUS TEMPOH KURSUS JUMLAH PESERTA

 1. Training Road Map Workshop 5-6/5/2016 50

 2. Latihan Modul PO L ILIM: Teknik Penyampaian 16 & 23-25/5/2016 50

 3. Seminar Pembangunan Diri Melonjak Pencapaian Organisasi 24/6/2016 90

 4. Train The Trainer Program 1-4/08/2016 30

 5. Kursus Meneraju Jurulatih Berprestasi Tinggi 10-12/8/2016 35

 6. Kursus Kemahiran Pra Asas Mediasi Jurulatih ILIM 22-24/8/2016 30

 7. Kursus Asas Neuro Linguistic Programme (NLP) 5-7/9/2016 25

 8. How to Develop Effective Compentency Based Training Module Workshop 19-22/9/2016 27

 9. Kursus Membina Jurulatih Kreatif & Inovatif 28-30/9/2016 45

 10. Bengkel Penyelidikan Jurulatih (Siri 2): Kajian Pra & Pasca 28/9/2016 15

 11. Kursus Persediaan ke Jepun 6-7/10/2016 4

 12. Kursus Profesionalisme Kejurulatihan ILIM, Timur 5-7/10/2016 30

 13. Kursus Penyelidikan: Asas Kuantitatif Jurulatih ILIM 10/10/2016 15

 14. Training Of Trainer (TOT) Isu-isu Aqidah Bagi Jurulatih ILIM 1-3/11/2016 25

 15. Transformasi Hati & Kecemerlangan Diri 2-3/11/2016 50

 16. Grooming Your Stailista Islamic Imej Course 15/11/2016 30

 17. Kursus Kepemimpinan Transformatif Alaf 21 6-7/12/2016 25

 18. Kursus Pengurusan Stress & Konflik 8/12/2016 32

115

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Jurulatih Zest Training & Consultancy sedang memberi latihan
kepada Jurulatih ILIM

Senaman regangan dan aktiviti membina menara kecemerlangan
ILIM

Train The Trainer Program

Train The Trainer Program telah diadakan pada 1 hingga
4 Ogos 2016 di ILIM, Bangi Selangor. Program ini telah
dikendalikan oleh syarikat perunding latihan yang
kompeten dan berkaliber sehingga menarik minat 30
orang jurulatih ILIM dan ILTIM. Bermatlamatkan Long Life
Learning, program ini telah berjaya memberi kefahaman
dan kesedaran tentang teknik-teknik penyampaian yang
berkesan sebagai penceramah atau fasilitator ILIM.

Tuan Mohd Nasir bin Mustafa, dari Perfect Nine Consultant semasa sesi
ceramah dan latihan

Kursus Meneraju Jurulatih Berprestasi Tinggi

Pada 10 hingga 12 Ogos 2016, lebih 40 jurulatih
ILIM telah mengikuti Kursus Meneraju Jurulatih
Berprestasi Tinggi yang dikendalikan oleh Zest Training
& Consultancy. Hasil daripada kursus tersebut telah
berjaya memberi kefahaman dan kesedaran tentang
keterlibatan dan komitmen jurulatih ILIM dan ILTIM
untuk mendorong diri menjadi menjadi ‘orang baru’
yang sanggup menerima perubahan, berfikiran positif,
berpandangan jauh dan dinamik ke arah membina budaya
kerja berpasukan. Peserta juga telah memahami peri
pentingnya kestabilan organisasi bagi meningkatkan
kecekapan dan penyampaian perkhidmatan dalam usaha
membangunkan modul insan melalui latihan yang telah
direncanakan.

116

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Kursus Kemahiran Pra Asas Mediasi Jurulatih
ILIM

Kepelbagaian ilmu alat amat penting dalam proses
peningkatan kompetensi jurulatih ILIM. Menyedari hakikat
tersebut, Unit Pembangunan Latihan dan Penerbitan
(UPLP) ILIM telah mengadakan Kursus Kemahiran Pra
Asas Mediasi Jurulatih Ilim yang berlangsung pada
22 hingga 24 Ogos 2016/19 hingga 21 Zulqa’idah 1437
bertempat di Hotel Empres Sepang Selangor dikelolakan
oleh Persatuan Peguam-peguam Muslim Malaysia.
Kursus selama tiga hari ini berobjektifkan:

a. Memberi pengetahuan dan pendedahan kepada
jurulatih ILIM/ILTIM mengenai asas mediasi;

b. Melatih jurulatih ILIM/ILTIM menjadi pembimbing
(mediator) untuk merangsang kata sepakat dalam
penyelesaikan konflik; dan

c. Mewujudkan jurulatih yang terlatih dalam proses
mediasi dan menjadi mediator yang cekap.

Sesi simulasi peserta dalam Kursus Kemahiran Pra Asas Mediasi

117

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Kursus Asas Neuro Linguistic Programme (NLP)

Kursus Transformasi Hati & Kecemerlangan Diri

Kursus Transformasi Hati & Kecemerlangan Diri yang telah
diadakan pada  2-3/11/2016 telah dihadiri oleh 50 orang
peserta dari kumpulan sokongan Institut Latihan Islam
Malaysia (ILIM). Penglibatan peserta dalam kursus ini

menampakkan semangat juang yang tinggi dalam usaha
merangka agenda transformasi diri dan mengenal pasti
wawasan baru yang lebih hebat dan mengembangkan
keyakinan diri untuk menerobos limitasi dalam kehidupan
yang menghalang kecemerlangan diri untuk mengatasi
segala halangan hidup dengan lebih tabah.

118

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Grooming Your Stailista Islamic Image Course

Penampilan yang kemas, gaya dan cantik merupakan
elemen yang penting kepada sesorang penceramah dan
jurulatih. “Betulkan yang biasa dan biasa yang betul”
berkuasa menarik mood dan mengupayakan suasana
yang ceria dan harmoni kepada peserta. Menyedari
keperluan ini, Grooming Your Stailista Islamic Image
Course yang diadakan pada 15 November 2016/15
Safar 1438H. Di Bilik Ibnu Khaldun, Institut Latihan Islam
Malaysia, Bangi telah berupaya melahirkan jurulatih ILIM
yang bergaya dan berketrampilan kemas dan cantik serta
mengamalkan tatacara yang betul apabila berhadapan
dengan peserta.

Kursus Pengurusan Stress & Konflik

Pada 8 Disember 2016, ILIM telah menganjurkan kursus
Pengurusan Stress & Konflik yang telah dihadiri oleh
32 peserta dari semua pusat latihan di ILIM. Kursus
ini telah memberi input dan outcome yang membina
dalam membina pemantapan pengurusan kendiri
melalui pengurusan masa yang berkesan kepada para
jurulatih ILIM. Selain itu, ia juga dapat meningkatkan
kemahiran peserta dalam mengesan, mengawal dan
mengatasi tekanan dalaman diri serta memantapkan
tahap kesihatan diri demi melahirkan keadaan kondusif
di tempat kerja.

Kursus Institut Latihan Awam Luar Negara

Pada 9 hingga 14 Oktober 2016 seramai empat orang
jurulatih kumpulan Pengurusan & Profesional, Gred S44
dari Pusat Latihan Islam di bawah JAKIM telah menghadiri
kursus “Management And Leadership Competency
Programme” di Osaka, Kyoto dan Kobe, Jepun. Mereka
ialah:

1. En Saiful Mukharrom bin Mohd Tahrir
 Pusat Latihan Islam Kundasang, Sabah;
2. En Majdi bin Mohd Nor (S44)
 Institut Latihan Islam Malaysia (ILIM, Bangi)
3. Datin Jamilah binti Mohd Zain (S44)
 Institut Latihan Islam Malaysia (ILIM, Cawangan

Timur); dan
4. Puan Shamrifah binti Dahalan (S44)
 Institut Latihan Islam Malaysia (ILIM, Bangi)

Program ini diadakan dengan kerjasama antara ILIM
dan JTB Corporate Sales INC. Tokyo. Antara objektif
pelaksanaan kursus ini ialah:

1. Meningkatkan kualiti profesionalisme dari segi
Spiritual quotient, Intellectual quotient, Emotional
quotient dan Physical quotient setiap peserta
mampu menjadi superleader dan jurulatih yang
ampuh dengan cabaran;

2. Mengetahui dan mereka cipta teknik pengajaran dan
pembelajaran yang lebih berkesan dan bersesuaian
yang diamalkan oleh bangsa Jepun dan diasimilasikan
dalam konteks Pusat Latihan Islam;

3. Menjana idea untuk mempelbagaikan aktiviti dakwah
dan latihan kepimpinan dalam masyarakat majmuk di
Malaysia;

119

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

4. Memahami secara asas kerangka conseptual
framework kepimpinan; dan

5. Membina kesedaran diri betapa pentingnya peranan
seorang jurulatih Islami dalam memberi kefahaman
total tentang Islam kepada masyarakat.

Peserta kursus sedang menekuni ilmu yang telah diberi oleh
Zulfahmi Sensei dari Malaysia Japan Higher Education (MJHEP)

semasa Kursus Persediaan ke Jepun

Peserta kursus telah menghadiri Kursus Persediaan ke
Jepun yang telah diadakan pada 6 hingga 7/10/2016.
Kursus ini telah diambil manfaat oleh empat orang
pegawai yang akan mengikuti ‘Management And
Leadership Competency Programme.’ Peserta kursus
telah diberi pendedahan awal tentang selok-belok
budaya dan kehidupan masyarakat Jepun.

Kursus ini memberikan kesan yang amat signifikan
kepada para peserta dan memberikan suatu pengalaman
yang baharu dalam mengenali, memahami, menghayati
dan membina sifat serta sikap sebagai seorang
pemimpin dan jurulatih pusat latihan Islam yang
profesional menerusi pelbagai aspek.

Masjid Osaka

Masjid Kyoto

Membaca dalam keretapi

Menghormati ketua adalah sikap dan budaya yang diamalkan di
Jepun

120

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Institut Latihan Islam Malaysia Wilayah Timur
(ILTIM)

Sepanjang tahun 2016, ILTIM telah berjaya melaksanakan
sebanyak 75 kursus dengan penyertaan seramai 4229
peserta. Pelaksanaan kursus ILTIM mengikut pusat/unit
pada tahun 2016 sebagaimana di lampiran A. Manakala
maklumat jumlah kursus dan peserta serta peratusan
kehadiran peserta bagi pelaksanaan kursus setiap pusat
sebagaimana berikut:

1. Jumlah kursus dan peserta yang hadir mengikut
pusat:

Pelaksanaan amalan EKSA ini bagi meningkatkan lagi
kualiti pusat latihan dan memberi keselesaan serta
kondusif kepada pelanggang ILTIM.

 BIL KLUSTER KURSUS PESERTA

 1. KPITM 25 1167

 2. KSDP 24 1547

 3. KPI 24 1460

 4. KPPLP 2 55

  Jumlah Keseluruhan 75 4229

2. Carta pai peratusan jumlah kehadiran peserta kursus
bagi setiap pusat (kluster):

Carta pai peratusan kehadiran peserta

KPPLP
3%

KPI
32%

KPITM
33%

KSDP
32%

Perasmian EKSA ILTIM 2016

Pada April 2016, Majlis Pelancaran EKSA ILTIM 2016
disempurnakan oleh Ketua Pengarah JAKIM, YBhg Tan Sri
Dato’ Haji Otman bin Mustapha dan turut hadir bersama
Pengarah Bahagian Pembangunan Insan (BKI), JAKIM
YBrs Hajah Zawanah Muhammad.

Majlis ini telah dihadiri semua pegawai dan kakitangan
ILTIM dan satu sesi penerangan ringkas pelaksanaan
Eksa ILTIM oleh pemangku pengarah, Ustaz Norawi Endut
kepada YBhg Dato’ dan semua hadirin.

Program Syarahan Perdana dan Ihya’ Ramadhan
2016

Program syarahan dan ihya’ Ramadhan 1437H/2016M
dapat dilaksanakan sebanyak 12 kali dan mendapat
sambutan yang cukup memberangsangkan. Banyak
maklumat dapat dikongsikan di antara penceramah-
penceramah jemputan dengan peserta yang hadir.

121

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Program berkenaan juga dapat merungkai persoalan-
persoalan yang timbul dalam kalangan peserta mengikut
kreativiti penceramah-penceramah jemputan ILTIM.

Lawatan Timbalan Ketua Pengarah
Pembangunan Insan (TKP-PI) JAKIM ke ILTIM

Pada 5 Disember 2016, TKPPI JAKIM telah mengadakan
lawatan dan temu mesra bersama warga ILTIM, Besut.
Pertemuan ringkas itu telah membenihkan kemesraan
dan dapat menyelesaikan beberapa perkara berkaitan
pengurusan ILTIM dan seterusnya membincangkan
penyelarasan perjalanan Majlis Perasmian Bangunan
ILTIM oleh KDYMM Sultan Terengganu yang akan
diadakan pada 4 Mei 2017 .  Beliau juga sempat
menyampaikan beberapa amanat dalam melestarikan
keunggulan ILTIM di wilayah timur.

Program Syarahan Perdana

Pada 17 Oktober 2016 bersamaan 26 Muharram 1438H,
ILTIM malalui Pusat Pengajian Sains Dakwah telah
menganjurkan Syarahan Perdana bertajuk “INDAHNYA
HIDUP BERSAMA AL QURAN.” Panel jemputan khas
pensyarah Universiti Sains Islam Malaysia, Al Fadhil Dr
Lokman Ibrahim, yang juga panel program Tanyalah Ustaz
TV9. Majlis diakhiri dengan bacaan doa dan penyampaian
cenderahati daripada pemangku Pengarah ILTIM, Ustaz
Norawi bin Endut.

122

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Pada 14 Disember 2016 bersamaan 14 Rabiul Awwal
1438H, ILTIM melalui Pusat Pengurusan Islam telah
menganjurkan Syarahan Perdana bertajuk “UKHWAH

Program Ihya’ Ramadhan 1437H/2016M

Program Ihya Ramadhan Siri III Pada 30 Jun 2016
bersamaan 25 Ramadhan 1437H, ini merupakan siri
akhir bagi program Ihya’ Ramadhan 1437H. Tajuk yang
dipilih “IBRAH DAN PENGHAYATAN DARIPADA SURAH
MARYAM.”

Ceramah tersebut telah disampaikan oleh penceramah
jemputan Ustaz Mhd Mohib Khouli bin Nazem. Banyak
huraian yang menarik dibentang daripada surah Maryam,
antaranya sejarah pekhianatan bangsa Yahudi kepada
agama Allah, doa anak soleh, pembetulan fakta sejarah
Nabi Isa yang telah diselewengkan oleh Yahudi, kisah
hijrah sahabat ke Habsyah dan lain-lain lagi.

ISLAMIAH ASAS PENYATUAN UMMAH.” Panel jemputan
khas Pensyarah Universiti Sultan Zainal Abidin, Prof. Dr.
Mohd Ridhuan Tee bin Abdullah.

123

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

BIL        NAMA PROGRAM TARIKH

 JUMLAH
PESERTA PUSAT CATATAN

    PESERTA

   JANUARI

 1. KURSUS PEMANTAPAN AKIDAH 12-14 JAN 40
JAIN, MAIN,

 PPI

 2. KURSUS PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN 19-21 JAN 39
JAKIM &

 PPSD

 3. KURSUS PEMANTAPAN PENGURUSAN KELUARGA 25-27 JAN 46
LAIN-LAIN

 PBI

 4. SYARAHAN PERDANA 28 JAN 173  PPSD

  Jumlah Kehadiran Peserta:  298

   FEBRUARI

 5. KURSUS PANDUAN MEMBACA DOA DALAM MAJLIS RASMI
1-3 FEB 43  PPSD

  DAN TIDAK RASMI

 6. KURSUS TOT TEAM BUILDING 15-17 FEB 25  UPPLP

 7. KURSUS PENGURUSAN DAN PENTADBIRAN MASJID 16-18 FEB 30 JAIN, MAIN, PPI

 8. KURSUS EJAAN JAWI 23-25 FEB 47 JAKIM & PPSD

 9. KURSUS TAHSIN BACAAN AL-QUR’AN 21-23 FEB 25 LAIN-LAIN PBI

 10. KURSUS PENGURUSAN STRES 29 FEB – 2 MAC 30  PBI

 11. KURSUS ASAS PROTOKOL & ETIKET SOSIAL 29 FEB – 2 MAC 30  PPI

  Jumlah Kehadiran Peserta:  230

   MAC

 12. KURSUS KEMAHIRAN IMAM 8-10 MAC 28  PPI

 13. KURSUS TEAM BUILDING 9-11 MAC 40 JAIN, MAIN, PBI

 14. KURSUS MICROSOFT OFFICE (EXCEL) 2010 21-23 MAC 19 JAKIM & PPI

 15. KURSUS KOMUNIKASI DAKWAH 22-24 MAC 25 LAIN-LAIN PPSD

 16. KURSUS PENGURUSAN IBADAH PESAKIT 28-30 MAC 32  PBI

  Jumlah Kehadiran Peserta:  144

   APRIL

 17. SEMINAR ULUL ALBAB 3 APR 336  PBI

 18. KURSUS BAHASA ARAB ASAS 4-6 APR 28
JAIN, MAIN,

 PPI

 19. KURSUS PENGURUSAN TAHJIZ JENAZAH 5-7 APR 25
JAKIM &

 PBI

 20. KURSUS PERBANDINGAN AGAMA 12-14 APR 21
LAIN-LAIN

 PPI

 21. KURSUS APLIKASI TERAPI SYAR'IE 18-20 APR 27  PBI NBOSKKM

 22. KURSUS PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN 19-21 APR 33  PPSD

  Jumlah Kehadiran Peserta:  470

   MEI

 23. KURSUS PEMANTAPAN PENGURUSAN KELUARGA 2-3 MEI 25  PBI

 24. KURSUS PENGURUSAN DAKWAH STRATEGIK 2-3 MEI 55  PPSD

 25. KURSUS TEAM BUILDING 3-5 MEI 35  PBI

26. SEMINAR SAINS SOLAT 6 MEI 350  PPSD

 NBOS PUSAT

       MINDA BESUT

 27. KURSUS APLIKASI TERAPI SYAR'IE 8-9 MEI 19 JAIN, MAIN, PBI

 28. KURSUS BAHASA INGGERIS 9-10 MEI 21 JAKIM & PPI

 29. KURSUS KEPIMPINAN DAKWAH 16-17 MEI 32 LAIN-LAIN PPSD

 30. KURSUS FARAID ASAS 17-18 MEI 23  PPI

 31. KURSUS PENGURUSAN KEWANGAN BERLANDASKAN ISLAM 23-24 MEI 23  PPI

 32. KURSUS COACHING  & MENTORING 23-25 MEI 25  PPSD

 33. SEMINAR AMBANG RAMADHAN 30 MEI 158  PPI

 34 KURSUS PENGURUSAN STRESS 30-31 MEI 40  PBI

  Jumlah Kehadiran Peserta:  806

P eny elarasan  P endidikan  dan
P engurusan   Masjid

126

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal Ugama Islam
Malaysia (MKI) Kekal Relevan Sebagai Badan
Penyelaras Tertinggi Pengurusan Dasar Hal
Ehwal Islam di Malaysia

Setelah 48 tahun penubuhannya, Majlis Kebangsaan
Bagi Hal Ehwal Ugama Islam Malaysia (MKI) terus menjadi
platform tertinggi sebagai badan penyelaras pentadbiran
agama Islam seluruh negara, dalam menyelaras atau
menggalakkan persamaan perkara-perkara berkenaan
dengan undang-undang, pentadbiran agama Islam dan
pendidikan agama Islam.

Untuk kali ke-61, Mesyuarat MKI telah berlangsung pada
28 Jun 2016 di Bangunan Perdana Putra, Putrajaya.
Dalam perutusannya, Perdana Menteri Malaysia,
YAB Dato’ Sri Mohd Najib bin Tun Abdul Razak selaku
pengerusi mesyuarat menekankan bahawa peranan
MKI kekal relevan sebagai satu-satunya badan yang
berwibawa dan berautoriti bagi menyelaras pengurusan
dasar hal ehwal Islam di Malaysia.

YAB Pengerusi turut melahirkan rasa gembira dan sangat
berpuas hati kerana usaha meningkatkan syiar Islam
di Malaysia terlaksana dengan jayanya hasil kerjasama
padu dan penuh muhibah antara Kerajaan Persekutuan
dan Majlis Agama Islam Negeri-negeri, dengan perkenan
Duli-Duli Yang Maha Mulia Tuanku sebagai Ketua Agama
di peringkat negeri. Beliau berharap semoga usaha ini
dapat terus dipertingkatkan dalam memartabatkan
Islam sebagai agama Persekutuan.

Antara perkara-perkara yang dibincangkan menerusi
Mesyuarat MKI kali ke-61 dalam mencapai keselarasan
dengan negeri-negeri ialah Dasar Pendidikan Tahfiz
Negara (DPTN), Kedudukan dan Perjalanan Muzakarah
Jawatankuasa Fatwa MKI dan Pindaan Akta Pencetakan
Teks al-Qur’an 1986 [Akta 326]. Secara dasarnya,
negeri-negeri menyambut baik terhadap cadangan
penyelesaian yang dikemukakan demi kemaslahatan
umat Islam di negara ini.

Mesyuarat dihadiri oleh Menteri di Jabatan Perdana
Menteri, YB Mejar Jeneral Dato’ Seri Jamil Khir bin Haji
Baharom (B), selaku Timbalan Pengerusi, Ketua Pengarah
JAKIM, YBhg Tan Sri Dato’ Haji Othman bin Mustapha,
merangkap Setiausaha MKI, YAB Menteri-menteri Besar,
Pengerusi Jawatankuasa Agama Islam Negeri-negeri,
Ahli-ahli dilantik, Ketua Setiausaha Negara, YBhg Tan Sri
Dr. Ali Hamsa dan Pengarah-pengarah Jabatan Agama
Islam Negeri (JAIN).

Mesyuarat Jawatankuasa Tertinggi Pendidikan
Agama Islam

Pada 22 November 2016, Timbalan Perdana Menteri
Malaysia, YAB Datuk Seri Dr. Ahmad Zahid bin Hamidi
telah mempengerusikan Mesyuarat Jawatankuasa
Tertinggi (High Level Committee) Pendidikan Agama
Islam di Bilik Mesyuarat Jawatankuasa Khas, Menara
Parlimen, Kuala Lumpur.

Mesyuarat ini dihadiri oleh Menteri di Jabatan Perdana
Menteri, YB Mejar Jeneral Dato’ Seri Jamil Khir bin Haji
Baharom (B), Menteri Pendidikan Malaysia, YB Dato’
Seri Mahdzir bin Khalid dan Menteri Pendidikan Tinggi
Malaysia, YB Dato' Seri Idris Jusoh. Ketua Pengarah
JAKIM, YBhg Tan Sri Dato’ Haji Othman bin Mustapha,
Timbalan-timbalan Ketua Setiausaha Kementerian
Pendidikan Tinggi, Ketua Pengarah Pelajaran Malaysia
dan para pegawai kanan JAKIM, KPT dan KPM.

Beberapa isu telah dibincang dan diputuskan berkaitan
pendidikan agama Islam khususnya yang melibatkan
para pelajar daripada sekolah agama di negeri-negeri dan
penyelarasan akan dilakukan supaya masalah-masalah
pendidikan agama Islam yang berbangkit dapat menemui
jalan penyelesaiannya.

YAB Perdana Menteri Malaysia, Dato’ Sri Mohd Najib bin Tun Abdul Razak
bergambar bersama-sama ahli mesyuarat MKI kali ke-61

YAB Perdana Menteri Malaysia, Dato’ Sri Mohd Najib bin Tun Abdul Razak
ketika mempengerusikan Mesyuarat MKI kali ke-61

127

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Kejohanan Sukan Sekolah Menengah Agama
Malaysia (KESSUMA) Peringkat Kebangsaan
Tahun 2016

Jabatan Kemajuan Islam Malaysia (JAKIM) dengan
kerjasama Jabatan Agama Islam Negeri-negeri (JAIN)
seluruh Malaysia telah mengadakan Kejohanan Sukan
Sekolah Menengah Agama Malaysia (KESSUMA)
Peringkat Kebangsaan Tahun 2016 di Bandar Baru Salak
Tinggi, Selangor. Tempat diadakan SAM Salak Tinggi,
SAM BESTARI Subang Jaya, Dewan Bola Tampar MBSA
dan Uptown Sport Bandar Baru Bangi. JAKIM merupakan
tuan rumah pada penganjuran kali ini. Seramai 1,484
orang peserta yang mewakili negeri terlibat dalam
program tersebut. Objektif penganjuran pertandingan
ini diadakan adalah bagi meningkatkan pencapaian
dan perkembangan pendidikan di SMAN dan SMAR
berdasarkan keperluan  masyarakat dan negara. Ia
bertepatan dengan kehendak arus perdana pendidikan
negara yang memerlukan pelajar yang cerdas dalam
pelajaran dan cergas dalam bersukan.

Majlis Perasmian Pembukaan diadakan di Stadium Mini
Bandar Baru Salak Tinggi, Sepang pada 1 Jun 2016
(Rabu) jam 9.00 pagi. Majlis dirasmikan oleh Timbalan
Menteri di Jabatan Perdana Menteri, YB Senator Dato’
Dr. Asyraf Wajdi bin Dato’ Haji Dusuki. Turut hadir dalam

YB Mejar Jeneral Dato’ Seri Jamil Khir bin Baharom (B) menyambut
ketibaan Timbalan Perdana Menteri Malaysia, YAB Datuk Seri Dr. Ahmad

Zahid bin Hamidi

Timbalan Perdana Menteri Malaysia, YAB Datuk Seri Dr. Ahmad Zahid bin
Hamidi mempengerusikan Mesyuarat Jawatankuasa Tertinggi (High Level

Committee) Pendidikan Agama Islam di Bilik Mesyuarat Jawatankuasa
Khas, Menara Parlimen, Kuala Lumpur

Kontinjen melakukan lintas hormat sempena Majlis Perasmian
Pembukaan Kejohanan Sukan Sekolah Menengah Agama Malaysia

(KESSUMA) Peringkat Kebangsaan Tahun 2016

Wacana Pendidikan Islam Peringkat
Kebangsaan kali ke-11

Pada 15 dan 16 November 2016 Universiti Kebangsaan
Malaysia (UKM) dengan kerjasama JAKIM telah berjaya
menganjurkan Wacana Pendidikan Islam ke-11 Tahun
2016 bertempat di Institut Latihan Islam Malaysia
(ILIM) Bangi. Majlis perasmian pada 15 November 2016
disempurnakan oleh Menteri di Jabatan Perdana Menteri,
YB Mejar Jeneral Dato’ Seri Jamil Khir bin Baharom (B).
Majlis ini juga turut dihadiri oleh Ketua Pengarah JAKIM,
YBhg Tan Sri Dato’ Haji Othman bin Mustapha, dan
Timbalan Naib Canselor Wakil Rasmi Naib Canselor UKM,
Prof. Dato’ Dr. Noor Aziah binti Mohd Awal. Sebanyak 130
kertas penyelidikan dan kajian telah dibentang dalam

majlis tersebut ialah Ketua Pengarah JAKIM, YBhg Tan
Sri Dato’ Haji Othman bin Mustapha, Timbalan Ketua
Pengarah Pengurusan JAKIM, Pengarah Bahagian
Kemajuan Islam JAKIM, Pengarah-pengarah Bahagian
JAKIM dan Pengarah-pengarah Jabatan Agama Islam
Negeri-negeri. Sebanyak 13 kontinjen dari 13 negeri
telah diperkenalkan semasa majlis perasmian dengan
mengibarkan bendera setiap negeri dan maskot
kejohanan setiap negeri. Seramai 1,484 atlit terlibat dan
bertanding dalam setiap acara yang dipertandingkan.
Sebanyak 12 acara akan dipertandingkan sepanjang
kesukanan berlangsung iaitu sepak takraw, ping pong
kategori lelaki dan perempuan, badminton lelaki dan
perempuan, bola tampar kategori lelaki dan perempuan,
bola jaring, bola sepak. Kesemua peserta yang menyertai
kejohanan adalah terdiri daripada pelajar-pelajar sekolah
menengah agama negeri dan rakyat (SMAN, SMAR dan
SABK) yang mewakili semua negeri seluruh Malaysia. YB
Menteri di Jabatan Perdana Menteri menyumbangkan
Piala Pusingan johan keseluruhan kejohanan tersebut
iaitu “Piala Menteri di Jabatan Perdana Menteri” yang
dimenangi oleh Kontinjen dari negeri Terengganu dengan
lima emas.

128

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Menteri di Jabatan Perdana Menteri, YB Mejar Jeneral Dato’
Seri Jamil Khir bin Baharom (B) (tengah), YBhg Tan Sri Dato’ Haji
Othman bin Mustapha (kiri) dan Prof. Dato’ Dr Noor Aziah binti

Mohd Awal (kanan) dalam Majlis Perasmian Pembukaan Wacana
Pendidikan Islam ke-11 Tahun 2016

pembentangan selari di lima bilik seminar oleh para
penyelidik dan pensyarah universiti-universiti awam di
Malaysia. Peserta wacana terdiri daripada 300 orang
pensyarah, pelajar pascasiswazah, pegawai pendidikan
JAIN dan tetamu jemputan khas dari JAKIM dan UKM.

Ucapan perasmian oleh YB Timbalan Menteri, YB Senator Dato’
Dr. Asyraf Wajdi bin Dato’ Haji Dusuki sempena Majlis Perasmian
Multaqa Pengetua-pengetua Sekolah Menengah Agama Negeri

(SMAN) dan Sekolah Menengah Agama Rakyat (SMAR) Peringkat
Kebangsaan Tahun 2016

Multaqa Pengetua Sekolah Menengah Agama
Negeri (SMAN) dan Sekolah Menengah Agama
Rakyat (SMAR) Peringkat Kebangsaan Tahun
2016

Jabatan Kemajuan Islam Malaysia (JAKIM) mengadakan
Multaqa Pengetua Pengetua Sekolah Menengah Agama
Negeri (SMAN) dan Sekolah Menengah Agama Rakyat
(SMAR) Peringkat Kebangsaan Tahun 2016 pada 12 dan
13 Mac 2016 bertempat di Hotel Emaslink Pacific, Kota
Bharu, Kelantan.

Timbalan Menteri di Jabatan Perdana Menteri, YB
Senator Dato’ Dr. Asyraf Wajdi bin Dato’ Haji Dusuki
telah meluangkan masa menyampaikan ucapan dan
seterusnya merasmikan Multaqa tersebut. Turut
hadir dalam Multaqa ini ialah Ketua Pengarah Jabatan
Kemajuan Islam Malaysia (JAKIM), YBhg Tan Sri Dato’ Haji
Othman bin Mustapha, Pengarah Bahagian Kemajuan
Islam (BKI) JAKIM, Puan Hajah Hakimah binti Mohd
Yusoff, Pegawai-pegawai Jabatan/Majlis Agama Islam/
Yayasan Islam Negeri-negeri dan para peserta yang
terdiri daripada pengetua-pengetua SMAN dan SMAR.

Lembaga Penasihat Penyelarasan Pelajaran dan
Pendidikan Agama Islam (LEPAI) Tahun 2016

Lembaga Penasihat dan Penyelarasan Pelajaran dan
Pendidikan Agama Islam (LEPAI) adalah sebuah Lembaga
yang ditubuhkan berdasarkan pertimbangan dan
keputusan Mesyuarat Majlis Raja-raja kali ke-126 yang
diadakan pada 24 Februari 1983. Keputusan penubuhan
LEPAI adalah berdasarkan kepada memorandum yang
disediakan oleh Setiausaha Majlis Kemajuan bagi Hal
Ehwal Agama Islam Malaysia kepada Majlis Raja-raja.

Fungsi utama LEPAI yang telah ditetapkan oleh MRR
ialah menyelaras pelajaran dan pendidikan agama Islam
di sekolah-sekolah agama negeri dan sekolah-sekolah
agama rakyat di seluruh Malaysia.

Keahlian LEPAI yang dianggotai oleh ahli-ahli yang
dilantik oleh MRR dan exco-exco Agama dan Pendidikan
Negeri-negeri serta wakil-wakil daripada Majlis Ugama
Islam Negeri telah dilihat berupaya mengangkat isu-isu
pendidikan agama Islam yang disuarakan oleh pihak
Berkuasa Agama di negeri-negeri kepada Kerajaan
Persekutuan. LEPAI juga telah berjaya menyampaikan
hasrat Kerajaan Persekutuan dalam menyelaras
pelajaran dan kurikulum sekolah-sekolah agama kepada
pihak Berkuasa Agama di negeri-negeri.

Peranan LEPAI dalam hal pendidikan agama Islam amat
besar dan ini boleh dilihat melalui program-program yang
diasaskan oleh LEPAI. Antaranya ialah program Kelas
al-Qur’an dan Fardhu Ain (KAFA) yang dilaksana di negeri-
negeri, pelaksanaan Kurikulum Bersepadu Dini dan Tahfiz
(KBD dan KBT) di sekolah-sekolah agama negeri dan
rakyat, serta menyelaras pelaksanaan Sekolah-sekolah
Agama Bantuan Kerajaan (SABK) di negeri-negeri.

129

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Persidangan LEPAI kali ke-47 pada 25 Oktober 2016 bertempat di
Dewan Datuk Mohd Shahir, Institut Latihan Islam Malaysia,

Bangi Selangor

Aktiviti Lepai Bagi Tahun 2016

LEPAI telah mengadakan beberapa aktiviti pada tahun
2016, iaitu:

1. Persidangan LEPAI kali ke-46 telah diadakan di Kuala
Terengganu, Terengganu; dan

2. Persidangan kali ke-47 pada 25 Oktober 2016
bertempat di Dewan Datuk Mohd Shahir, Institut
Latihan Islam Malaysia, Bangi Selangor.

Kedua-dua persidangan ini telah dihadiri oleh Yang
Berhormat-Yang Berhormat ahli LEPAI yang dilantik oleh
Raja/Sultan di negeri-negeri, ahli-ahli LEPAI yang dilantik
oleh Majlis Raja-raja dan Ketua Pengarah JAKIM selaku
Setiausaha LEPAI, YBhg Tan Sri Dato’ Haji Othman bin
Mustapha. Hadir bersama dalam persidangan ini ialah
Timbalan Ketua Pengarah Dasar JAKIM, YBhg. Datuk
Haji Mohamad Nordin bin Ibrahim. Pengarah-pengarah
Jabatan Agama Islam negeri-negeri, Pengarah Yayasan
Islam Terengganu, para pegawai kanan JAKIM dan wakil-
wakil Jabatan Pembangunan Persekutuan Kelantan,
Yayasan Islam Kelantan.

Pelaksanaan Mesyuarat Jawatankuasa-
jawatankuasa di Bawah Lepai Bagi Tahun 2016

Selain daripada itu, terdapat tiga jawatankuasa di
bawah LEPAI yang bertanggungjawab melaksana fungsi-
fungsi LEPAI iaitu Jawatankuasa Sukatan Pelajaran dan
Kurikulum, Jawatankuasa Buku Teks dan Jawatankuasa
Peperiksaan dan Persijilan.

Jawatankuasa Sukatan Pelajaran dan Kurikulum

Jawatankuasa yang dipengerusikan oleh Timbalan
Pengerusi LEPAI, YBhg Prof Dato’ Paduka Dr. Haji
Mahmood Zuhdi bin Haji Abdul Majid, mempunyai keahlian
seramai 14 orang yang terdiri daripada para pegawai
kanan daripada KPM, MARA, para pensyarah universiti
dan JAKIM. Mesyuarat telah bersidang sebanyak
sembilan kali bagi tahun 2016 dan antara perkara dan
aktiviti yang diputuskan dalam mesyuarat ini ialah:

1. Kajian Semula Kurikulum Kelas al-Qur’an dan Fardhu
Ain (KAFA).

2. Menyedia  Kur ikulum Untuk Sekolah Tahfiz
Persendirian.

3. Menubuhkan satu jawatankuasa khas Penyelarasan
Institusi Pondok Malaysia.

4. Mengadakan Persidangan Meja Bulat Tahfiz dan
Pondok.

Jawatankuasa Buku Teks

Jawatankuasa ini dipengerusikan oleh Ketua Pengarah
JAKIM, YBhg Tan Sri Dato’ Haji Othman bin Mustapha,
yang juga merupakan Setiausaha LEPAI. Keahlian
mesyuarat seramai lapan orang dan ahli mesyuarat terdiri
daripada para pegawai kanan daripada KPM dan JAKIM
dan sebanyak dua kali mesyuarat telah dilaksanakan bagi
tahun 2016.

Jawatankuasa Peperiksaan dan Persijilan

Jawatankuasa seramai sembilan orang ini dipengerusikan
oleh Pengarah Lembaga Peperiksaan Kementerian
Pendidikan Malaysia, YBhg Datin Hajah Nawal binti Salleh.
Ahli Jawatankuasa ini terdiri daripada para pegawai
kanan daripada KPM dan JAKIM. Sepanjang tahun 2016,
sebanyak lima kali mesyuarat telah dilaksanakan.

Secara umumnya peranan LEPAI adalah untuk menyelaras
pendidikan agama Islam di negeri-negeri supaya ia tidak
ketinggalan jauh daripada pendidikan yang dilaksana
di sekolah-sekolah di bawah kawalan Kementerian
Pendidikan Malaysia. Kesemua mesyuarat sama ada
mesyuarat-mesyuarat LEPAI mahupun mesyuarat
jawatankuasa-jawatankuasa di bawah LEPAI adalah
bertujuan untuk melaksana fungsi-fungsi LEPAI yang
ditetapkan oleh MRR.

130

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

dan turut dianggotai oleh beberapa orang pakar yang
telah dikenal pasti serta wakil-wakil agensi kerajaan dan
swasta.

YBhg Tan Sri Dato’ Prof. Dr. Mohd Yusof Noor mempengerusikan
Persidangan LEPAI kali ke-47 pada 25 Oktober 2016 bertempat

di Dewan Datuk Mohd Shahir, Institut Latihan Islam Malaysia,
Bangi Selangor

Tadbir Urus Agensi Agama di Bawah Jabatan
Perdana Menteri Akan Diperkemas

Pada 28 November 2016, telah berlangsung Persidangan
Meja Bulat Tadbir Urus Agensi Agama di Bawah Jabatan
Perdana Menteri bertempat di RnR Hotel, UNITEN,
Kajang. Persidangan yang dipengerusikan oleh Timbalan
Menteri di Jabatan Perdana Menteri, YB Senator Dato’
Dr. Asyraf Wajdi bin Dato’ Haji Dusuki itu dihadiri seramai
40 orang peserta terdiri daripada Ketua-ketua Agensi di
bawah Menteri di Jabatan Perdana Menteri serta wakil,
kumpulan-kumpulan pakar serta ahli Task Force Tadbir
Urus Agensi Agama di bawah Jabatan Perdana Menteri.

Tu j u a n  p e rs i d a n g a n  d i a d a ka n  a d a l a h  u n t u k
membincangkan draf Garis Panduan Tadbir Urus Islam
Agensi Agama di Bawah Jabatan Perdana Menteri yang
sedang dibangunkan. Garis panduan ini dikatakan yang
pertama seumpamanya di dunia akan dilancarkan oleh
YAB Perdana Menteri pertengahan tahun 2017 nanti.

Usaha ini dilakukan selaras dengan tuntutan dan
kehendak masyarakat untuk melihat agensi Kerajaan
khususnya yang berkaitan pengurusan hal ehwal Islam
mempunyai sistem tadbir urus terbaik. YAB Perdana
Menteri telah mengarahkan supaya sebuah jawatankuasa
khas diwujudkan yang dinamakan Jawatankuasa Task
Force (Pasukan Khas) Tadbir Urus Agensi Agama di
bawah Jabatan Perdana Menteri.

Task Force ini bertujuan menjalankan kajian dan
pembangunan Garis Panduan Tadbir Urus Islam yang
akan disyorkan sebagai panduan kepada agensi-agensi
agama khususnya di bawah Jabatan Perdana Menteri.
Task Force ini berada di bawah seliaan dan pemantauan
Menteri di Jabatan Perdana Menteri, YB Mejar Jeneral
Dato’ Seri Jamil Khir bin Baharom (B). Pengerusi Task
Force ialah Timbalan Menteri di Jabatan Perdana Menteri,
YB Senator Dato’ Dr. Asyraf Wajdi bin Dato’ Haji Dusuki

YB Timbalan Menteri di Jabatan Perdana Menteri,
Senator Dato’ Dr. Asyraf Wajdi bin Dato’ Haji Dusuki sedang
mempengerusikan persidangan pada 28 November 2016

di RhR Hotel UNITEN, Kajang

Laporan Multaqa 2016

Jabatan Kemajuan Islam Malaysia (JAKIM) dengan
kerjasama JAIN/MAIN telah mengadakan lima siri
program Multaqa Imam, Guru Takmir dan Guru KAFA pada
tahun 2016 sebagaimana berikut:

1. Wilayah Persekutuan pada 18 Februari 2016
bertempat di Dewan Muktamar Pusat Islam Kuala
Lumpur.

2. Sarawak pada 8 Mac 2016 di Dewan Kompleks Islam
Sibu.

3. Selangor pada 28 April 2016 di Dewan Jubli Perak
Bangunan Sultan Abdul Aziz, Shah Alam Selangor.

4. Negeri Sembilan pada 29 Ogos 2016 di Pusat
Dakwah Islam Paroi, manakala yang terakhir adalah
di Perak pada 28 November 2017 di Hotel Seri
Malaysia Ipoh.

Objektif program ini diadakan ialah:

Pertama: Untuk memberi ruang kepada pihak Kerajaan
Persekutuan melalui JAKIM dan pihak
kerajaan negeri yang melibatkan JAIN/MAIN
untuk berkongsi hasrat dan amanat berkaitan
isu-isu dalam negara dan isu-isu pendidikan,
pengurusan dan pengimarahan masjid.

Kedua: Sebagai  mengiktiraf  sumbangan dan
perkhidmatan imam, guru takmir dan guru
KAFA dalam memartabat hal ehwal Islam dan
membangunkan ummah di daerah dan negeri.

Ketiga: Menyampaikan maklumat semasa kepada
para peserta khususnya berkaitan hal-ehwal
Islam dan isu-isu semasa yang berkaitan
agama.

131

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Duli Yang Maha Mulia Sultan Sharafuddin Idris Shah Al Haj Ibni Al
Marhum Sultan Salahuddin Abdul Aziz Shah Al Haj telah berkenan
untuk merasmikan program Multaqa Pegawai Masjid, Guru Takmir

dan Guru KAFA Peringkat Negeri Selangor

Penyampaian Mock Check Peruntukan Kerajaan Persekutuan
kepada YAB Dato’ Seri Utama Haji Mohamad bin Haji Hasan oleh

YB Mejar Jeneral Dato’ Seri Jamil Khir bin Baharom (B)

Keempat: Untuk memberi penekanan kepada imam,
guru takmir dan guru KAFA tentang peranan
mereka dalam membantu pihak kerajaan dan
memartabatkan umat Islam di negara ini.

Kelima: Sebagai platform pertemuan ulama’ dan
umara’ bagi membudayakan persefahaman
pengurusan hal ehwal Islam.

Manakala pengisian program bagi setiap multaqa ialah
dua slot ceramah, penyampaian anugerah tokoh serta
penyampaian mock cheque peruntukan bantuan kepada
setiap negeri. Program ini menghimpunkan seramai 2000
orang peserta bagi setiap negeri.

YAB Dato’ Seri Utama Haji Mohamad bin Haji Hasan dan YB Mejar
Jeneral Dato’ Seri Jamil Khir bin Baharom (B) bergambar kenangan

bersama-sama pemenang Anugerah Masjid Terbaik dan
Anugerah Khas Imam

Persidangan Imam Peringkat Kebangsaan
Tahun 2016

Jabatan Kemajuan Islam Malaysia (JAKIM) dengan
kerjasama Masjid Negara telah mengadakan Persidangan
Imam Peringkat Kebangsaan Tahun 2016 pada 28 hingga
29 November 2016 di Hotel The Everly, Putrajaya.
Seramai 120 orang imam yang terdiri daripada Imam
Besar Masjid Negeri dan Imam-imam Masjid Daerah
seluruh Malaysia.

Persidangan ini dirasmikan oleh Menteri di Jabatan
Perdana Menteri, YB Mejar Jeneral Dato’ Seri Jamil Khir
bin Baharom (B). Turut hadir dalam persidangan ini ialah
Ketua Pengarah JAKIM, YBhg Tan Sri Dato’ Haji Othman
bin Mustapha, Timbalan Ketua Pengarah (Dasar) JAKIM,
Datuk Haji Mohamad Nordin bin Ibrahim, serta Pengarah-
pengarah Bahagian JAKIM. Dalam ucapan YB Menteri,
beliau menegaskan bahawa pihak kerajaan sentiasa
mengambil berat dalam memperjuangkan hak imam
sebagai pemimpin masyarakat. Seterusnya menyeru
agar para imam sentiasa komitmen dalam meneruskan
tanggungjawab sebagai pemimpin dalam membantu
kerajaan memperkasakan institusi masjid dan umat
Islam di negara ini. Para imam juga diminta agar dapat
menyampaikan maklumat yang tepat kepada masyarakat
khususnya perkara-perkara yang berkaitan isu-isu
semasa media baharu dan dasar-dasar kerajaan.

Sesi bergambar YB Mejar Jeneral Dato’ Seri Jamil Khir bin
Baharom (B) bersama-sama peserta Persidangan Imam Peringkat

Kebangsaan Tahun 2016

Executive Talk Ketua Pengarah JAKIM Bersama
Pegawai Bahagian Kemajuan Islam (BKI)
di Negeri

Jabatan Kemajuan Islam Malaysia (JAKIM) mengadakan
Executive Talk Ketua Pengarah JAKIM Bersama Pegawai
Bahagian Kemajuan Islam (BKI) pada 1 dan 2 November
2016 bersamaan 1 dan 2 Safar 1438H di Nouvelle Hotel
Kuala Lumpur. Program ini melibatkan semua pegawai
BKI di Negeri terdiri daripada Pegawai Penyelaras Takmir
Negeri (PPTN), Penyelaras Pentadbiran Masjid Daerah
(PPMD), Penyelia KAFA dan Pembantu Takmir. Seramai
352 orang telah hadir meliputi 10 orang PPTN, 82

132

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Latihan Profesionalisme Penyelia
dan Guru Kelas Al-Qur’an dan Fardhu Ain (KAFA)

‘As teacher we must believe in change, we must know
it is possible, or we wouldn’t be teaching because
education is a constant process of change. Every simple
time you “teach” something to someone, it is ingested,
something is done with it, and new human being
emerges.’   (Leo Buscaglia)

Ungkapan di atas menggambarkan betapa pentingnya
peranan guru sebagai penyampai ilmu dan kemahiran
kepada murid  selaras dengan objektif KAFA iaitu untuk
memperkukuhkan asas pendidikan agama Islam bagi
mencapai tahap yang tinggi dalam pendidikan dan
pengetahuan agama Islam.

Justeru, melalui nota kerjasama strategik antara
Jabatan Kemajuan Islam Malaysia (JAKIM) dan Institut
Pendidikan Guru (IPG) Kampus Pendidikan Islam,
Kementerian Pendidikan Malaysia (KPM) yang telah
ditandatangani pada 11 Mac 2014, pelaksanaan
Latihan Profesionalisme Guru Kelas al-Qur’an dan
Fardhu Ain (KAFA) – Kursus Guru Cemerlang telah
dilaksanakan oleh Seksyen KAFA, Bahagian Kemajuan
Islam, JAKIM pada 18-20 Mac 2016 bertempat di
Institut Latihan Islam Malaysia (ILIM) Bangi.

Seramai 120 orang guru KAFA dari zon tengah yang
mewakili negeri Perak, Wilayah Persekutuan dan
Selangor telah hadir. Kursus ini dikendalikan sepenuhnya
oleh pensyarah daripada IPG, Kampus Pendidikan Islam
Bangi.

Secara keseluruhannya, kursus ini  memberikan
impak positif kepada guru KAFA agar terus berusaha
dalam mempertingkat kemahiran dan menambah
ilmu dari semasa ke semasa agar dapat melahirkan
murid KAFA yang cemerlang di dunia dan di akhirat.

orang PPMD, 10 orang Pembantu Takmir dan 250 orang
Penyelia KAFA.

Antara objektif majlis ini adalah menjadi platform kepada
pengurusan tertinggi JAKIM untuk menyampaikan
amanat dan nasihat kepada semua pegawai BKI di negeri
tentang hal berkaitan pengurusan bagi melahirkan
penjawat awam yang berkualiti dalam menggerakkan
masyarakat ke arah mencapai matlamat yang seiring
dengan nilai akhlak yang mulia. Selain itu, program ini
juga adalah merupakan satu saluran bagi membolehkan
para peserta berjumpa sesama pegawai dan berpeluang
untuk bertukar-tukar pandangan dan mengeratkan
silaturrahim.

Sebahagian peserta yang hadir dalam Executive Talk Ketua
Pengarah JAKIM Bersama Pegawai Bahagian Kemajuan Islam (BKI)

di Negeri

Sesi Khas Bersama Kepimpinan BKI: Pengarah Bahagian Kemajuan
Islam, Puan Hajah Hakimah binti Mohd Yusoff (dua, kanan),

Puan Hajah Nor Hanim binti Abdul Halim (dua, kiri), Tuan Haji Mohd
Ajib bin Ismail selaku moderator (kiri), dan Puan Siti Rahmaniah

binti Bachok (kanan)

Sesi bergambar Ketua Pengarah JAKIM bersama-sama dengan
peserta Executive Talk Ketua Pengarah JAKIM Bersama Pegawai

Bahagian Kemajuan Islam (BKI) di Negeri
Pensyarah dari IPG Bangi memberi penerangan kepada peserta

133

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Statistik Program KAFA Tahun 2016

Jadual 1: Statistik Program KAFA bagi tahun 2016

BILANGAN

 BILANGAN GURU KAFA KUOTA BILANGAN PENYELIA KUOTA BILANGAN MURID KAFA
 BIL   NEGERI

PREMIS KAFA
    GURU  KAFA JAKIM  PENYELIA

    L P J KAFA L P J KAFA L P J

 1. JOHOR 578 251 1,608 1,859 2,280 5 19 24 25 93,625 88,696 182,321

 2. KEDAH 447 348 2,607 2,955 2,772 10 23 33 32 40,315 40,639 80,954

 3. KELANTAN 416 965 4,387 5,352 5,262 11 16 27 33 54,929 52,553 107,482

 4. MELAKA 167 191 1,140 1,331 1,300 5 5 10 12 22,315 21,935 44,250

 5. N. SEMBILAN 292 371 1,420 1,791 1,680 2 15 17 20 23,811 22,914 46,725

 6. PAHANG 525 333 2,122 2,455 2,490 21 14 35 39 31,575 31,441 63,016

 7. PULAU PINANG 234 345 1,136 1,481 1,712 8 5 13 15 17,123 17,680 34,803

 8. PERAK 701 537 2,516 3,053 3,120 16 7 23 31 44,794 43,892 88,686

 9. PERLIS 82 123 442 565 550 5 3 8 9 5,723 5,652 11,375

 10. SELANGOR 292 506 2,023 2,529 2,700 8 22 30 32 46,631 44,654 91,285

 11. TERENGGANU 395 391 2,706 3,097 3,442 15 12 27 30 36,400 36,387 72,787

 12. SABAH 983 483 1,548 2,031 2,240 29 14 43 49 20,719 20,819 41,538

 13. SARAWAK 460 689 1,734 2,423 2,059 15 20 35 39 33,621 31,293 64,914

 14. WILAYAH
185 276 511 787 1,157 5 3 8 12 10,241 10,001 20,242  PERSEKUTUAN

 15. IBU PEJABAT
2 3 5 5  JAKIM PUTRAJAYA

  JUMLAH 5,757 5,809 25,900 31,709 32,764 157 181 338 383 481,822 468,556 950,378

(Data berakhir pada 31 Disember 2016)
Sumber: Sistem Maklumat Pendidikan Islam (SIMPENI)

Jadual 2: Statistik Masjid dan Surau seluruh Malaysia bagi tahun 2016

KOD    NEGERI

    KATEGORI MASJID         KATEGORI SURAU

   JAKIM NEGERI BANDAR DAERAH KARIAH INSTITUSI DIRAJA
JUMLAH

 SURAU JUMAAT SURAU
JUMLAH

 01 JOHOR 0 2 2 21 776 12 1 814 82 2,020 2,102

 02 KEDAH 0  1 0  11 559 6  0 577 23 1,918 1,941

 03 KELANTAN 0 1 7 9 573 0 0 590 0 1,011 1,011

 04 MELAKA 0 1 3 3 181 2 0 190 11 741 752

 05 N. SEMBILAN 0 1 0 12 276 1 0 290 15 1,070 1,085

 06 PAHANG 0 1 0 29 560 15 0 605 16 1,792 1,808

 07 PULAU PINANG 0 1 0 5 205 0 0 211 0 432 432

 08 PERAK 0 3 2 12 582 3 1 603 62 1,846 1,908

 09 PERLIS 0 1 0 3 98 3 0 105 3 176 179

 10 SELANGOR 0 1 0 9 379 17 6 412 185 1,940 2,125

 11 TERENGGANU 0 1 37 8 451 3 0 500 0 1,845 1,845

 12 SABAH 0 1 1 18 984 11 0 1,015 103 923 1,026

 13 SARAWAK 0 1 4 37 341 2 0 385 11 689 700

 14 W.P. KUALA LUMPUR 1 1 0 1 61 4 0 68 91 372 463

 15 W.P. LABUAN 0 1 0 0 14 0 0 15 15 29 44

 16 W.P. PUTRAJAYA 2 0 0 0 0 0 0 2 12 60 72

  JUMLAH 3 18 56 178 6,040 79 8 6,382 629 16,864 17,493

Sumber: Jabatan Agama Islam Negeri/Majlis Agama Islam Negeri
Data sehingga Disember 2016

134

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Jadual 3: Statistik Kakitangan Masjid seluruh negeri tahun 2016

          KATEGORI

KOD   NEGERI

          IMAM     JUMLAH

   MENERIMA TIADA IMBUHAN JUMLAH IMAM BILAL NOJA
KAKITANGAN

   IMBUHAN JAKIM JAKIM

 01 JOHOR 1,619 410 2,029 529 658 3,216

 02 KEDAH 1,161 130 1,291 144 975 2,410

 03 KELANTAN 895 11 906 491 573 1,970

 04 MELAKA 355 29 384 153 148 685

 05 N. SEMBILAN 639 48 687 253 267 1,207

 06 PAHANG 1,012 83 1,095 892 884 2,871

 07 PULAU PINANG 414 32 446 337 391 1,174

 08 PERAK 1,307 274 1,581 2,316 1,989 5,886

 09 PERLIS 190 8 198 180 191 569

 10 SELANGOR 732 165 897 723 723 2,343

 11 TERENGGANU 869 205 1,074 1,042 – 2,116

 12 SABAH 1,518 616 2,134 1,874 1,874 5,882

 13 SARAWAK 649 117 766 61 59 886

 14 WILAYAH 338 114 452 271 144 867

  JUMLAH 11,698 2,242 13,940 9,266 8,876 32,082

   Sumber: Jabatan Agama Islam Negeri/Majlis Agama Islam Negeri
   Data sehingga Disember 2016

Jadual 4: Data Takmir dan Penyelaras Pentadbiran Masjid Daerah (PPMD) bagi tahun 2016

    KATEGORI

   NEGERI
PEGAWAI TAKMIR

 BILANGAN GURU BILANGAN BIL PPMD
KUOTA PPMD KEKOSONGAN

   TAKMIR (PENGISIAN) KELAS TAKMIR (PENGISIAN)

 JOHOR – 600 4,800 10 10 –

 KEDAH – 400 3,200 12 12 –

 KELANTAN 1 267 2,136 10 11 1

 MELAKA 1 160 1,280 – 3 3

 N. SEMBILAN 1 226 1,808 5 9 4

 PAHANG 1 418 3,344 12 14 2

 PULAU PINANG 1 188 1,504 6 6 –

 PERAK 1 314 2,512 7 16 9

 PERLIS 1 106 848 3 3 –

 SELANGOR 1 125 1,000 9 9 –

 TERENGGANU 1 240 1,920 4 7 3

 SABAH 1 340 2,720 27 27 –

 SARAWAK 1 298 2,384 29 36 7

 WILAYAH 1 82 656 5 8 3

 JUMLAH 12 3,764 30,112 139 171 32

Sumber: Jabatan Agama Islam Negeri/Majlis Agama Islam Negeri
Data sehingga Disember 2016

135

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Ju
m

la
h

P
us

at
 L

at
ih

an

Is
la

m
 L

ah
ad

 D
at

u

P
us

at
 L

at
ih

an

Is
la

m
 K

un
da

sa
ng

P
us

at
 L

at
ih

an

D
ak

w
ah

 K
ud

at

IP
D

A
S

JA
K

IM
 C

aw
an

ga
n

S
ab

ah

Jadual 1: Aktiviti/Program di JAKIM Cawangan Sabah tahun 2016

       Aktiviti/Program

 Kursus 24   23 9 56

 Seminar 7     7

 Wacana 6 1 2   9

 Bengkel 56 2 2 7 2 69

 Kolokium/Konvensyen 5     5

 Walkabout 1     1

 Ziarah Mahabbah 8   1  9

 Dakwah Bil Hal 28 3 3 1 2 37

 Kelas Bimbingan 32     32

 Kunjung Hormat 6     6

 Majlis/Sambutan 51 1   1 53

 Program Ihya’ Ramadhan 24 1  2  27

 Anugerah Inovasi JPM 2016 1     1

 Konvokesyen   1   1

 Program Ke Arah Pengiktirafan EKSA   1   1

 Jumlah 249 8 9 3 14 314

JAKIM CAWANGAN SABAH

Pada tahun 2016, JAKIM Cawangan Sabah telah
menjenamakan semula unit-unit yang terdapat di ibu
pejabat JAKIM Cawangan Sabah, Kota Kinabalu kepada
enam unit iaitu; Unit Pentadbiran dan Kewangan, Unit
KAFA (Pengurusan), Unit KAFA (Latihan dan Pembangunan
Insan), Unit Dakwah dan Perhubungan Korporat, Unit
Perancangan Strategik, Inovasi dan Multimedia, dan Unit
Penyelidikan dan Penerbitan.

Secara keseluruhan, melalui unit-unit di ibu pejabat,
institut dan pusat latihan iaitu Institut Pengajian Islam
dan Dakwah Sabah (IPDAS), Pusat Latihan Dakwah
Kudat (PLDK), Pusat Latihan Islam Kundasang (PLIK) dan
Pusat Latihan Islam Lahad Datu (PLILD), sebanyak 314
program dan aktiviti sama ada berbentuk Sasaran Kerja
Strategik (SKS) mahupun Sasaran Kerja Tahunan (SKT)
telah berjaya dilaksanakan oleh JAKIM Cawangan Sabah
dengan melibatkan jumlah peserta seramai 48,762
orang.

MAJLIS KONVOKESYEN PUSAT LATIHAN
DAKWAH KUDAT KALI KE-20

Buat julung kalinya, Majlis Konvokesyen Pusat Latihan
Dakwah Kudat kali ke-20 yang telah diadakan pada
19 November 2016 telah dirasmikan oleh Ketua Menteri
Sabah YAB Datuk Seri Panglima Musa Haji Aman. Dalam
majlis yang turut dihadiri oleh Ketua Pengarah JAKIM,
YBhg Tan Sri Dato’ Haji Othman bin Mustapha, YAB Ketua
Menteri menyatakan Kerajaan Negeri melalui Majlis
Ugama Islam Sabah (MUIS) dan Jabatan Hal Ehwal Agama
Islam Negeri Sabah (JHEAINS) akan terus menyokong
JAKIM dalam memartabatkan syiar Islam di bumi Sabah

yang tercinta ini. Justeru, Kerajaan Negeri komited untuk
meneruskan pemberian elaun tambahan kepada para
pelatih yang telah dilaksanakan pada tahun ini dan dibuat
secara tetap mulai tahun 2017.

Kerajaan Negeri juga melalui perbincangan dan
persetujuan bersama dari semasa ke semasa sentiasa
mengalu-alukan inisiatif JAKIM pada masa hadapan
melalui PLDK dalam menjayakan peluang pendidikan yang
disediakan bagi melahirkan modal insan yang berilmu,
berkualiti dan berkemahiran.

136

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Simbolik perasmian Majlis Konvokesyen PLD Kudat kali ke-20
Ketua Menteri Sabah YAB Datuk Seri Panglima Musa Haji Aman

menyampaikan Anugerah Pelajar Cemerlang

YAB Ketua Menteri Sabah menerima cendera kenangan daripada
Ketua Pengarah

Pencapaian Key Performance Indicator (KPI)
JAKIM Cawangan Sabah 2016

JAKIM Cawangan Sabah menetapkan tiga KPI untuk
dicapai pada tahun 2016 iaitu pelaksanaan tiga
siri Kolokium Kepimpinan Penjawat Awam Negeri
Sabah, mewujudkan lima pejabat KAFA di daerah dan
pengiktirafan Ekosistem Kondusif Sektor Awam (EKSA)
di Pusat Latihan Dakwah Kudat oleh Unit Pemodenan
Tadbiran dan Perancangan Pengurusan Malaysia
(MAMPU). Pencapaian KPI JAKIM Cawangan Sabah
adalah seperti berikut:

 BIL        TAJUK KPI     SASARAN TAHUNAN PERATUSAN PENCAPAIAN

 1. Mewujudkan Pejabat KAFA di Daerah-daerah Empat buah pejabat di daerah Kuala Penyu,
84%  Negeri Sabah. Kota Belud, Sandakan dan Kota Marudu.

 2. Kolokium Kepimpinan Penjawat Awam Negeri
Tiga siri kolokium

100%  Sabah Tahun 2016.

 3. Pengiktirafan Ekosistem Kondusif Sektor
  Awam (EKSA) di Pusat Latihan Dakwah Kudat

Pengiktirafan EKSA di PLDK diperolehi. 100%  oleh Unit Pemodenan Tadbiran dan
  Perancangan Pengurusan Malaysia (MAMPU).

Jadual 2: Prestasi KPI JAKIM Cawangan Sabah

137

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Audit EKSA sedang dilaksanakan oleh auditor EKSA dari MAMPU

Sijil Pengiktirafan EKSA PLD Kudat

Gerak kerja bagi mewujudkan pejabat KAFA di daerah-
daerah yang ditetapkan keseluruhannya berada pada
tahap 84 peratus iaitu bagi daerah Kota Belud dan Kuala
Penyu telah mendapat kelulusan Jawatankuasa Ruang
Pejabat (JRP) melalui mesyuarat JRP pada 23 Jun 2016
di Pejabat SUP Sabah (92 peratus). Manakala bagi daerah
Sandakan dan Kota Marudu JAKIM Cawangan Sabah
sedang menunggu ulasan daripada enam agensi JRP
iaitu Jabatan Ketua Pengarah Tanah dan Galian, Bomba,
JPPH, Pejabat Keselamatan, MAMPU dan Kementerian
Kewangan.

Pengiktirafan EKSA kepada Pusat Latihan
Dakwah Kudat oleh MAMPU

Audit pemarkahan EKSA telah dilaksanakan oleh MAMPU
di PLD Kudat pada 19 dan 20 Oktober 2016. Melalui gerak
kerja bersepadu dan usaha berterusan bermula awal
tahun 2016 oleh warga kerja dan pelatih PLD Kudat, PLD
Kudat telah dianugerahkan Sijil Pengiktirafan Ekosistem
Kondusif Sektor Awam Kategori Baik oleh MAMPU pada
1 Oktober 2016. Tahniah diucapkan kepada semua warga
PLD Kudat.

Kolokium Kepimpinan Penjawat Awam Negeri
Sabah 2016

Kolokium Penjawat Awam Negeri Sabah 2016 telah
berjaya dilaksanakan sebanyak tiga siri iaitu pada
bulan Ogos dan November 2016 di Pusat Latihan Islam
Kundasang. Kolokium ini telah dihadiri seramai 88 pegawai
kanan dari pelbagai agensi kerajaan persekutuan dan
negeri di Sabah. Kolokium siri pertama telah dirasmikan
pembukaannya oleh Setiausaha Persekutuan Sabah,
YBhg Datuk Borhan bin Dolah.

Warga PLDK bersama Sijil Pengiktirafan EKSA

Kolokium kali pertama dirasmikan oleh SUP Sabah YBhg Datuk
Borhan Dolah

Kenangan bersama peserta kolokium

138

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

National Blue Ocean Strategy (NBOS) Terus
Diperkasa

JAKIM Cawangan Sabah memperkasakan agenda
National Blue Ocean Strategy (NBOS) melalui kerjasama
strategik bersama pelbagai jabatan dan agensi kerajaan
di negeri Sabah dalam setiap program yang dijalankan.
Selain menjadi rakan strategik utama kepada Majlis
Ugama Islam Sabah (MUIS) dan Jabatan Hal Ehwal
Agama Islam Negeri Sabah (JHEAINS), JAKIM Cawangan
Sabah juga memperluaskan jaringan kerjasama NBOS
bersama agensi seperti Amanah Ikhtiar Malaysia,
Jabatan Pendidikan Negeri Sabah, RELA Negeri Sabah,
Biro Tatanegara Negeri Sabah (BTN), PDRM, Majlis
Keselamatan Negara (MKN) Negeri Sabah dan Eastern
Sabah Security Command (ESSCOM).

Kursus Cinta Anak Watan

Antara lain, Pusat Latihan Islam Lahad Datu telah
bekerjasama dengan BTN Negeri Sabah, MKN Negeri
Sabah dan ESSCOM dalam melaksanakan Kursus Cinta
Anak Watan Negara sebanyak tiga siri kepada 315
orang peserta terdiri daripada Ketua Anak Negeri, ketua
kampung, Pengerusi JKKK dan Pengerusi Rukun Tetangga
dari daerah Lahad Datu, Tawau dan Sandakan. Bertujuan
untuk melahirkan insan yang benar-benar memahami
peranan dan tanggungjawab mereka sebagai rakyat
serta menjaga hubungan silaturahim tanpa mengira latar
belakang, perbezaan ideologi politik, agama dan budaya.

Bicara Agama dan Keselamatan

A g a m a  s e r i n g  d i g u n a ka n  o l e h  a n a s i r - a n a s i r
pengganas untuk memperluaskan pengaruh dan
mengancam keselamatan umat sejagat. Menyedari
pentingnya memberi kesedaran kepada ummah untuk
mempertahankan agama daripada anasir jahat ini,
Program Bicara Agama dan Keselamatan telah diadakan

oleh JHEAINS pada 19 April 2016 di Dewan Saadah
Wisma MUIS. Manakala Wacana Transformasi Pemikiran
Ummah: Ancaman Akidah dan Keselamatan telah
dianjurkan oleh YADIM Zon Sabah pada 10 Mei 2016
bertempat di Dewan Bahasa dan Pustaka Cawangan
Sabah. Kedua-dua program turut melibatkan JAKIM
Cawangan Sabah, PDRM serta pelbagai agensi sebagai
rakan strategik NBOS. Secara keseluruhannya, kedua-
dua program tersebut disertai sekitar 1,100 orang
peserta.

Anugerah Inovasi Jabatan Perdana Menteri
2016

Pada 15 Jun 2016, JAKIM Cawangan Sabah telah
menyertai Anugerah Inovasi Jabatan Perdana Menteri
(AIJPM) 2016. Kumpulan SBEST yang juga merupakan
Kumpulan Inovatif dan Kreatif (KIK) JAKIM Sabah telah
menyertai kategori bukan ICT melalui projek Nota Best
BA. Projek Nota Best BA bagi membantu meningkatkan
penguasaan Bahasa Arab dalam kalangan pelajar IPDAS
pernah memenangi tempat kedua Konvensyen KIK
JAKIM 2015 dan tempat kelima Konvensyen KIK Jabatan
Perdana Menteri 2015.

Peserta Kursus Cinta Anak Watan di PLI Lahad Datu

Perasmian oleh Pembantu Menteri Kepada Ketua Menteri Sabah
YB Datuk Mohd Arifin bin Arif

Forum menerusi Wacana Transformasi Pemikiran Ummah
Ancaman Akidah dan Keselamatan di DBP Sabah

139

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Sesi pembentangan

Seminar Media Baharu JAKIM Cawangan Sabah

Menyahut seruan Ketua Setiausaha Negara, Tan Sri Dr.
Ali Hamsa supaya perkhidmatan awam memanfaatkan
media baharu sebagai platform untuk melibatkan pihak
berkepentingan terutama belia dan meningkatkan sistem
penyampaian kerajaan, JAKIM Cawangan Sabah telah
melaksanakan Seminar Media Baharu pada 8 Disember
2016. Seminar sehari ini dikendalikan oleh penceramah
dari Pusat Komunikasi Strategik Islam (ICOMS). Seramai
30 orang dari JAKIM Cawangan Sabah dan Pusat Zakat
Sabah menyertai seminar ini yang memberi pendedahan
dan bimbingan kaedah mengoptimumkan penggunaan
media sosial sebagai platform menyebarkan maklumat
dan menangkis fitnah secara pantas.

Kumpulan SBEST bersama

Perbincangan dan bimbingan daripada penceramah

Peserta seminar

Liga Sukan Agensi Islam Sabah (LISAN 2016)

Liga Sukan Agensi Islam Sabah (LISAN 2016) telah
berlangsung bermula 5 hingga 23 Oktober 2016.
Pelbagai acara telah diadakan antaranya sukan
badminton, futsal, bowling, bola jarring dan bola tampar.
Acara pembukaan telah disempurnakan oleh Pengarah
JAKIM Cawangan Sabah, Tuan Haji Mat Radzi bin Haji Mat
Ali, manakala perasmian penutupan disempurnakan oleh
Menteri kepada Ketua Menteri Sabah, YB Datuk Mohd
Arifin bin Arif. Dalam ucapan penutupan kejohanan yang
berlangsung pada 23 Oktober 2016, YB Datuk Mohd
Arifin bin Arif berharap supaya liga sukan yang bertujuan
untuk mengeratkan ukhwah dan jalinan kerjasama
antara agensi Islam di Sabah ini dapat diadakan pada
setiap tahun. Pada tahun ini, JHEAINS menjadi juara
keseluruhan, tempat kedua disandang oleh Pertubuhan
Islam seluruh Sabah (USIA) manakala JAKIM Cawangan
Sabah mendapat tempat ketiga dengan memperoleh
satu emas dan dua perak.

 Pembukaan LISAN 2016 oleh Pengarah JAKIM Cawangan Sabah,
YBhg Tuan Haji Mat Radzi bin Haji Mat Ali

Peserta bersama Pengarah JAKIM Cawangan Sabah

140

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

YB Pembantu Menteri kepada Ketua Menteri Sabah
menyampaikan cenderahati kepada Pengarah JAKIM Cawangan

Sabah

MASJID NEGARA

Program Interaktif al-Qur’an Bersama Imam
Besar Masjid Negara

Lebih 1,500 orang peserta menyertai Program Interaktif
al-Qur’an Bersama Imam Besar Masjid Negara, Tan Sri
Dato’ Syaikh Haji Ismail bin Haji Muhammad anjuran
Masjid Negara dan Jabatan Kemajuan Islam Malaysia
(JAKIM) yang berlangsung selama tiga hari bermula
18 Oktober sehingga 20 Oktober 2016. Program
Interaktif al-Qur’an ini telah diadakan di Masjid Daruhusni
War Rahmah Kuching.

Pelaksanaan program ini adalah berkonsepkan jelajah
atau turun padang dengan membawa kepakaran pegawai-
pegawai sedia ada dari Masjid Negara ke masjid-masjid
seluruh Malaysia dan sasaran peserta terdiri daripada
pegawai-pegawai masjid sama ada imam, bilal dan noja.

Program lnteraktif al-Qur’an ini merupakan satu program
yang menjalinkan kerjasama dan perkongsian pintar di
antara Masjid Negara dan masjid-masjid negeri seluruh
negara dalam usaha mempersiapkan para imam dan
pegawai masjid yang berkepakaran dan berketerampilan
di peringkat nasional.

Objektif program adalah untuk memberi ruang kepada
Masjid Negara berkongsi sedikit pengalaman dan
kemahiran kepada masyarakat luar terutama para imam
dan pegawai masjid untuk mempertingkatkan kualiti dan
penguasaan bacaan al-Qur’an sesuai dengan kedudukan
para imam yang dipandang tinggi di mata masyarakat.

Turut hadir bersama pada majlis berkenaan Pengarah
Jabatan Agama Islam Sarawak Mufti Negeri Sarawak,

Tuan Haji Ismail Ustaz Haji Kipli Yasin, Pengarah JAKIM
Sarawak, Tuan Haji Abdul Aziz Jusoh dan Imam Besar
Negeri Sarawak, Dato Haji Jogi Suhaili.

Tuan Yang Terutama Yang di-Pertua Negeri, Tun Pehin Sri Haji
Abdul Taib Mahmud menerima kunjungan hormat daripada Imam

Besar Masjid Negara, YBhg Tan Sri Dato Seri Syaikh Haji Ismail
Muhammad di kediaman rasmi TYT sempena Program

Interaktif al-Qur’an

YBhg Tan Sri Dato Seri Syaikh Haji Ismail Muhammad berinteraksi
bersama Imam-imam seluruh Kuching di dalam program Interaktif

al-Qur’an di Masjid Darushusni War Rahmah Kuching

Karnival Masjid Negara

Masjid Negara julung kalinya menganjurkan Karnival
Masjid Negara yang bertemakan Iman, Cinta dan Takwa
(ICT) pada 2 dan 3 September 2016 sempena bulan
Kemerdekaan Malaysia yang ke-59 tahun. Tujuan karnival
ini diadakan bagi memperluaskan fungsi masjid sebagai
pusat aktiviti sosial ekonomi di mana ia dapat membantu
usahawan-usahawan Islam untuk memasarkan produk
mereka dan sekaligus mampu mengimarahkan masjid.
Pelaksanaan aktiviti ini juga akan dapat menarik lebih
banyak penglibatan masyarakat terutamanya belia
dalam usaha menarik golongan ini mencintai masjid dan
memurnikan pemikiran skeptikal sebahagian masyarakat
terhadap masjid yang kebiasaannya hanya berfungsi
sebagai tempat solat, kuliah dan ceramah agama
sahaja.

141

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Karnival kali ini telah mendapat kerjasama dari pihak
‘Gadjets World’ 666, Galeri Ilmu, Majalah Asuh serta
Jabatan Pendidikan Wilayah Persekutuan dan agensi
kerajaan yang lain.

Antara aktiviti yang dianjurkan adalah:

1. Qiamulail dan Solat Subuh Perdana yang dipimpin
oleh Ustaz Ahmad Tirmizi Ali (Johan Tilawah al-Qur’an
Peringkat Kebangsaan)

2. Kuliah Subuh yang disampaikan oleh Datuk Dr. Haji
Zahazan Mohamed

3. Fit Masjid Negara bersama Imam Besar Masjid
Negara dan KBS

4. Kuliah Dhuha
5. Khatam Perdana
6. Aktiviti Kanak-kanak (mewarna, bercerita, kuiz)
6. Treasure Hunt Masjid Negara
7. Tahniq Perdana bersama Imam Besar Masjid Negara
8. Derma Darah

Pihak Masjid Negara turut menyediakan aktiviti jualan
seperti food truck makanan dan buah-buahan dari
FAMA, pameran kereta nasional, aktiviti memanah serta
sebanyak 40 booth telah dibuka diruang legar Masjid
Negara seperti jualan barangan gadjet telefon, pakaian,
buku-buku, makanan dan banyak lagi dengan harga
tawaran yang menarik.

Antara aktiviti jualan yang menarik perhatian orang untuk
mengunjungi Karnival Masjid Negara

Salah seorang pengunjung melakukan derma darah yang
dijalankan oleh Kementerian Kesihatan

Kehadiran Tun Dr. Mahathir turut memeriahkan Karnival Masjid
Negara

YBhg Tan Sri Dato Seri Syaikh Haji Ismail Muhammad sedang
melakukan tahniq kepada bayi

Daurah Kitab

Program Daurah Kitab siri 1/2016 hingga siri 3/2016
dilaksanakan pada 22 hingga 23 Februari 2016, 24
hingga 25 Mei 2016 dan 6 hingga 7 September 2016.
Program ini dilaksanakan dengan kolaborasi bersama
pihak Jabatan Agama Islam Wilayah Persekutuan (JAWI),
Kementerian Pendidikan Malaysia, Jabatan Pendidikan
Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur, Kementerian
Kesihatan, Badan-badan NGO, orang awam dan lain-lain
pihak dengan Masjid Negara sebagai penganjur utama.
Program ini mendapat sambutan yang menggalakkan
dari kalangan peserta.

Program ini bertujuan untuk menyedarkan masyarakat
tentang isu-isu agama dan kehidupan seharian
berpandukan kertas-kertas kerja dan rujukan kitab-
kitab. Di samping itu juga, program ini dapat memberi
kefahaman kepada peserta tentang isu-isu semasa Islam
yang sebenar berpandukan al-Qur’an dan Hadith. Dengan
adanya program seumpama ini, dapat meningkatkan
motivasi peserta untuk meningkatkan amalan harian
serta dapat mengimarahkan institusi Masjid dengan
kehadiran peserta dari pelbagai Jabatan.

Maj l is  Perasmian dan Penutupan program in i
disempurnakan oleh Imam Besar Masjd Negara, YBhg.
Tan Sri Dato’ Seri Syaikh Haji Ismail bin Muhammad.
Semua peserta amat berpuas hati dengan kupasan tajuk
yang telah disampaikan oleh penceramah.

142

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Peserta Program Daurah Kitab sedang mendengar kupasan tajuk
dari penceramah

MASJID PUTRA

Sepanjang tahun 2016, pelbagai aktiviti dan program
dijalankan mengikut perancangan Sasaran Kerja Tahunan
dan Indeks Prestasi Utama (KPI) Masjid Putra seterusnya
mengimarahkan lagi masjid. Program dan aktiviti yang
telah dirancang ini adalah menggunakan peruntukan
belanja mengurus dan dana dari kelulusan Jawatankuasa
Akaun Tabung Amanah Masjid Putra untuk dimanfaatkan
dalam bentuk kemudahan pelancong atau pengunjung
dan perlaksanaan program buat jemaah serta kariah
masjid. Aktiviti adalah merangkumi kumpulan sasar
golongan dewasa, suri rumah dan pelajar sekolah serta
belia.

Penceramah sedang menyampaikan ceramah kepada para peserta

Para peserta diberi taklimat oleh urus setia dalam salah satu
aktiviti Kem Pemantapan Tahfiz al-Qur’an

Para peserta yang telah berjaya menamatkan aktiviti binaan
monumen

Kem Pemantapan Tahfiz al-Qur’an Masjid
Negara

Pada 5 hingga 7 Disember 2016 seramai 80 orang
peserta yang terdiri dari pelajar Kelas Tahfiz al-Qur’an
Masjid Negara telah menghadiri Kem Pemantapan
Tahfiz al-Qur’an Masjid Negara di Pusat Latihan Awam
Kementerian Pertahanan (PLATIH) Bukit Fraser, Pahang.

Program ini merupakan sebuah program tahunan yang
dianjurkan oleh Masjid Negara dengan kerjasama
perunding latihan terpilih bagi membentuk sahsiah
unggul di kalangan pelajar kelas tahfiz berkenaan.
Beberapa objektif yang digariskan ialah:

1. Membentuk sahsiah unggul di kalangan Pelajar Kelas
Tahfiz al-Qur’an Masjid Negara

2. Memberi pendedahan kepada pelajar mengenai ilmu-
ilmu Islam selain bacaan al-Qur’an sebagai panduan
hidup seharian

3. Memberi galakan dan motivasi pembelajaran secara
berterusan.

Antara aspek latihan yang diberikan semasa program
tersebut ialah berkaitan kepimpinan, kerjasama pasukan,
komunikasi, kelasakan fizikal di samping pengisian rohani
dan intelektual berteraskan sumber-sumber Islam,
khususnya al-Qur’an dan as-Sunnah.

Kelas komputer sempena Cuti Persekolahan dimanfaat pelajar
sekolah di sekitar Putrajaya

143

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Program Kerjasama Kementerian/Agensi
Kerajaan/NGO

Pihak pengurusan Masjid Putra mengalu-alukan
penganjuran program secara integrasi atau kerjasama
bersama kementerian dan agensi kerajaan mahupun
badan bukan kerajaan (NGO) untuk mengimarahkan
masjid. Di sepanjang tahun 2016 pelbagai agensi
telah bekerjasama dengan pengurusan masjid dalam
penganjuran program berbentuk keagamaan mahupun
ilmiah secara perkongsian pintar (Smart Partnership).

Kuliah Pengajian Umum yang diadakan setiap Ahad mendapat
sambutan hangat dari kalangan jemaah Kursus Sembelihan disampaikan penceramah bertauliah dari JAWI

 Imam Besar Masjid Putra menyampaikan hadiah kepada
pemenang acara sukaneka semasa Program Masyarakat Berjiran
bersama masyarakat Orang Asli Kg. Bukit Baja, Dengkil, Selangor

Kelas Taekwondo mingguan setiap Sabtu mendapat sambutan
yang menggalakkan dari pelajar-pelajar sekolah sekitar Putrajaya

YB Menteri di JPM mencuba peralatan cerapan gerhana bulan yang
disediakan penganjur

YB Ahli Parlimen Putrajaya, Dato’ Seri Tengku Adnan Tengku Mansor
bersama Tuan Haji Paimuzi bergambar bersama para pemenang
Tilawah al-Qur’an Peringkat Zon Wilayah Persekutuan Putrajaya

144

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Program Ekpedisi Pelancong Non-Muslim ke
Melaka

Masjid Putra dengan kerjasama sukarelawan Pemandu

Pelancong Masjid (‘Islamic Outreach’ ABIM) serta ‘Islamic

Tourism Centre’ (ITC) dengan sokongan penuh Jabatan

Agama Islam Melaka (JAIM) telah menjayakan Program

Ekspedisi Pelancong Non-Muslim ke Negeri Melaka

(Masjid Kampung Kling dan Masjid Cina Negeri Melaka)

bagi mengenali lebih dekat tarikan pelancongan melalui

institusi masjid. Seramai 50 orang peserta yang terdiri

daripada pelancong non-Muslim (dalam dan luar negara),

persatuan pemandu pelancong, sukarelawan IOA serta

kakitangan Masjid Putra telah menyertai program ini

menaiki bas sewa khas bermula jam 8.30 pagi sehingga 5

petang. Program mendapat sokongan penuh Imam Besar

Masjid Putra, YBhg Datuk Haji Abd. Manaf Mat, dan Ketua

Pengarah ‘Islamic Tourism Centre’ (ITC), YBrs Encik Zulkifli

bin Said, yang turut menyertai rombongan pelancong dari

awal hingga program selesai. Para peserta telah diberi

taklimat ringkas oleh pengurusan kedua-dua masjid dan

mendapat pujian dari kalangan peserta terutamanya

non-muslim yang teruja dengan keunikan dan keindahan

masjid yang mempunyai ciri yang berbeza sebagai tarikan

pelancong. Program ini merupakan pengalaman pertama

buat kebanyakan peserta ekspedisi pelancongan.

Kaum ibu dan suri rumah juga tidak ketinggalan mengimarahkan
masjid dengan aktiviti kelas jahitan anjuran masjid bersama

Jabatan Kebajikan Masyarakat (JKM)

145

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

“Bicara Usrati Jannati” & Majlis Pelancaran Portal PISWI Pelan
Tindakan Keluarga Sakinah Negara serta Pelan Tindakan

Menangani Gejala Sosial Perlakuan LGBT oleh YB Menteri di JPM

Program “Bicara Usrati Jannati” Majlis Pelancaran Portal PISWI
(Pelan Tindakan Keluarga Sakinah Negara) & Pelan Tindakan

Menangani Gejala Sosial Perlakuan LGBT

Program Berkhatan Beramai-ramai 2016 bersama Anak-anak
Komuniti Wilayah Persekutuan Putrajaya Anjuran Kementerian

Wilayah Persekutuan

Kunjungan Dr. Zakir Naik ke Masjid Putra,
Putrajaya

Masjid Putra telah menerima kunjungan ikon pendakwah
antarabangsa terkenal, Dr. Zakir Naik pada 15 April 2016
dan turut menunaikan Solat Jumaat bersama hampir
10,000 orang jemaah. Turut kelihatan YAB Timbalan
Perdana Menteri, YAB Datuk Seri Dr. Ahmad Zahid bin
Hamidi yang juga bersolat Jumaat. Ketibaan Dr. Zakir
Naik pada jam 1 tengah hari telah disambut Menteri di
Jabatan Perdana Menteri, YB Mejar Jeneral Dato’ Seri
Jamil Khir bin Baharom (B), Timbalan Ketua Pengarah
(Pembangunan Insan), YBhg Dato’ Haji Razali bin
Shahabudin, diiringi Imam Besar Masjid Putra, Putrajaya,
YBhg Datuk Haji Abd. Manaf Mat, serta pegawai-pegawai
kanan masjid.

Seperti dijangka, orang ramai dan jemaah begitu teruja
dengan kehadiran pendakwah tersohor tersebut dengan
mengambil peluang bersalam dan bergambar bersama
beliau. Dr. Zakir Naik sempat meluangkan masa berbual
bersama YB Menteri berserta pegawai kanan lain
sebelum meninggalkan perkarangan masjid jam 2.45
petang.

146

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Program Nur Ramadhan Peringkat Wilayah
Persekutuan Putrajaya 2016M/1437H

Kementerian Wilayah Persekutuan (KWP) dengan
kerjasama Perbadanan Putrajaya dan Masjid Putra,
Putrajaya telah menganjurkan Program Nur Ramadhan
Peringkat Wilayah Persekutuan Putrajaya 2016M/1437H
bertempat di Masjid Putra, Putrajaya. Program telah
dimeriahkan lagi dengan kehadiran YAB Perdana Menteri,
Dato’ Sri Mohd Najib bin Tun Abdul Razak dan Ahli

Lawatan oleh Ahli-ahli Parllimen Negara Sweden ke Masjid Putra

Lawatan Dr. Zakir Naik ke Masjid Putra

Parlimen Putrajaya, YB Datuk Seri Tengku Adnan Tengku
Mansor pada 25 Jun 2016 (Sabtu) bermula jam 6.45
petang hingga 8.30 malam. Seramai lebih 5,000 orang
tetamu dari pelbagai lapisan masyarakat telah hadir
bagi memenuhi jemputan penganjur kali ini. YAB Perdana
Menteri juga turut menyampaikan sumbangan bagi pihak
Yayasan al-Bukhary dan Kementerian Wilayah kepada
lebih 60 penerima serta pelbagai agensi termasuk
Masjid Putra, Putrajaya.

147

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Program Sehari Bersama Jemaah 2016

Program Sehari Bersama Jemaah merupakan acara
tahunan Masjid Putra sejak tahun 2006 dan sambutan
dari jemaah semakin meningkat saban tahun. Selain
itu, penglibatan dan permintaan dari agensi yang
mengadakan pameran amat menggalakkan adalah antara
faktor utama mendorong program ini diteruskan secara
tahunan. Masjid Putra, Putrajaya baru-baru ini telah
menganjurkan Karnival Bersama Jemaah 2016 yang
bermula pada 13 hingga 15 Mei 2016 (Jumaat hingga
Ahad) bertempat di perkarangan Masjid Putra, Putrajaya.
Pelbagai aktiviti dan pameran telah diadakan sepanjang
karnival tersebut termasuk pameran dari pelbagai agensi
dan jualan. Antara pameran yang menjadi tarikan utama
karnival sepanjang tiga hari tersebut ialah dari Jabatan
Bomba & Penyelamat, Bahagian Penerbitan KDN, PTPTN,
PDRM, MAIWP, JAWI, Islamic Outreach ABIM, Urutan
Elektromagnetik, Gajir Khat Kaligrafi, Bahagian Hab Halal
& Penerbitan Jabatan Kemajuan Islam Malaysia (JAKIM)
serta Tabung Haji (TH). Kelab Taekwondo Masputra

Antara pelawat rasmi bagi lawatan penanda arasan (Benchmarking) Ekosistem Kondusif Sektor Awam (EKSA) Masjid Putra

Peserta pertandingan menerima hadiah daripada Imam Besar Masjid Putra diiringi pegawai-pegawai kanan

Pertandingan mewarna bagi pelbagai kategori kanak-kanak
mendapat sambutan luar biasa saban tahun

menggamit perhatian dengan mengadakan sesi demo
pertahanan diri sebaik semua acara pertandingan tamat.
Program diceriakan lagi dengan lebih 40 cabutan nombor
bertuah buat peserta pertandingan, pengunjung dan
pelawat pada hari kemuncak karnival. Majlis perasmian
dan penutup serta penyampaian hadiah kepada para
pemenang disempurnakan Imam Besar Masjid Putra, Al-
Fadhil Datuk Haji Abd. Manaf Mat.

148

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Demonstrasi Masakan oleh Chef berpengalaman juga diadakan
buat kaum ibu/suri rumah

Pengunjung tidak ketinggalan menyokong kempen derma darah
yang diadakan di Masjid Putra dengan kerjasama Pusat Darah

Negara

Gerai pameran Jabatan Penjara Malaysia menjadi tumpuan pelajar
sekolah semasa program berlangsung

Kelab Taekwondo menggamit perhatian dengan mengadakan sesi
demo pertahanan diri sebaik semua acara pertandingan tamat

Solat Sunat Hari Raya Aidilfitri 1438H/2016M

Sambutan Aidilfitri dan Aidiladha sewaktu solat sunat di
Masjid Putra tidak lekang dengan jemaah yang memenuhi
segenap ruang solat di Majid Putra. Kebanyakan
jemaah terdiri dari pelajar dan pelancong asing yang
ingin merasai pengalaman menyambut perayaan di
perantauan yang ternyata berbeza dari negara asal
masing-masing. Pada 6 Julai 2016 (Rabu) bersamaan
1 Syawal 1437H, hampir 15,000 orang jemaah bertumpu
ke Masjid Putra, Putrajaya bagi menunaikan solat sunat
Aidilfitri berjemaah yang dipimpin Imam Besar Masjid
Putra, YBhg Datuk Haji Abd. Manaf Mat. Sejumlah
besar jemaah adalah dari luar negara yang bekerja dan
menyambung pengajian di Malaysia. Turut mencuri
tumpuan, kehadiran mantan Perdana Menteri Malaysia
yang ke-4, Tun Dato’ Seri Dr. Mahathir bin Mohamad,
yang bersama-sama jemaah lain bersolat. Terdapat
juga jemaah yang beriktikaf, bersahur, bersolat Subuh
dan seterusnya bersama-sama mendirikan solat sunat
Aidilfitri berjemaah. Kaunter zakat fitrah yang dibuka
dari subuh hingga jam 8 pagi menjadi tumpuan jemaah
yang masih belum berpeluang sebelum ini sepanjang
Ramadhan. Pihak pengurusan masjid telah bekerjasama
baik dengan pihak PDRM dalam mengawasi keselamatan
para jemaah yang hadir membanjiri segenap pelosok
ruang Dewan Solat Utama termasuk ruang perkarangan
masjid bermula dari pintu masuk utama. Khutbah Hari
Raya Aidilfitri telah dibacakan Imam Besar dan berakhir
pada jam 9.45 pagi.

Jemaah menunaikan zakat fitrah dan memenuhi ruang solat di
Masjid Putra bersama rakan dan saudara serta keluarga bagi Solat

Sunat Aidilfitri

149

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Statistik Pelancong ke Masjid Putra, Putrajaya

Laporan statistik pelancong dalam negara tahun 2016

BULAN JOHOR KEDAH KELANTAN MELAKA

 NEGERI
PAHANG PERAK PERLIS

 PULAU
SABAH SARAWAK SELANGOR TERENGGANU

 WILAYAH
JUMLAH

      SEMBILAN    PINANG     PERSEKUTUAN

 JAN 306 54 52 12 238 76 143 32 166 40 84 303 15 306 1,827

 FEB 299 172 276 122 172 177 128 41 92 123 155 941 43 680 3,421

 MAC 697 136 344 251 366 112 198 34 155 228 140 841 56 858 4,416

 APR 260 202 105 132 99 151 107 38 130 43 58 936 12 703 2,976

 MEI 368 221 795 97 251 357 178 58 190 136 118 308 305 432 3,814

 JUN 540 126 210 94 72 131 113 5 95 44 69 472 72 659 2,702

 JUL 65  53 35 186  30   42 25 140  654 1,230

 OGOS 190 57 163 94 202 7 7  210 46 46 587 2 769 2,380

 SEPT 134 159 131 65 65 120 63  85 7 34 141 201 85 1,290

 OKT 453 336 368 111 91 528 183 17 344  80 179 345 3 3,038

 NOV 801 387 574 259 381 372 602 135 179 46 61 611 673 983 6,064

 DIS 468 814 373 127 229 160 429  215 80  511 104 575 4,085

 JUMLAH 4,581  2,664 3,444 1,399 2,352 2,191 2,181 360 1,861 835 870 5,970 1,828 6,707 37,243

Imam Besar Masjid Putra, YBhg Datuk Haji Abd. Manaf Mat memimpin takbir raya dan mengimamkan solat sunat Aidilfitri bersama ribuan
jemaah yang hadir ke Masjid Putra

Imam Besar Masjid Putra, YBhg Datuk Haji Abd. Manaf Mat
menyampaikan khutbah sebaik selesai Solat Sunat Aidiladha

Mantan Perdana Menteri, Tun Dr. Mahathir Mohamad sentiasa
mendapat perhatian dan disenangi jemaah yang hadir

150

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

JOHOR
12%

JOHOR

KEDAH

KELANTAN

MELAKA

NEGERI SEMBILAN

PAHANG

PERAK

PERLIS

PULAU PINANG

SABAH

SARAWAK

SELANGOR

TERENGGANU

WILAYAH PERSEKUTUAN

KEDAH
7%

KELANTAN
9%

MELAKA
4%

PAHANG
6%

PERAK
6%

PERLIS
1%

PULAU
PINANG

5%SABAH
2%

SARAWAK
3%

SELANGOR
16%

WILAYAH
PERSEKUTUAN

18%

TERENGGANU
5%

NEGERI
SEMBILAN

6%

AFRIKA
SELATAN

0%
ARAB SAUDI

1%

AUSTRALIA
0%

AMERIKA SYARIKAT
0%LAIN-LAIN

3%

CHINA
57%

FILIPINA
1%

HONG KONG
1%

INDIA
2%

INDONESIA
5%

IRAN
2%

JERMAN
0%

JEPUN
2%

SINGAPURA
0%

TAIWAN
9%

THAILAND
2%

VIETNAM
12%

KOREA
0%

AMERIKA SYARIKAT

AUSTRALIA

AFRIKA SELATAN

ARAB SAUDI

CHINA

FILIPINA

HONG KONG

INDIA

INDONESIA

IRAN

JERMAN

JEPUN

SINGAPURA

TAIWAN

THAILAND

Statistik pelancong ke Masjid Putra, Putrajaya

Laporan statistik pelancong luar negara tahun 2016

BULAN

 AMERIKA
AUSTRALIA

 AFRIKA ARAB
CHINA FILIPINA

 HONG
INDIA INDONESIA IRAN JERMAN JEPUN SINGAPURA TAIWAN  THAILAND  VIETNAM KOREA

 LAIN-
JUMLAH

  SYARIKAT  SELATAN SAUDI   KONG           LAIN

 JAN 113 71 66 436 14,728 292 405 1,024 2,777 907 125 700 231 3,281 768 2,713 373 1,122 30,132

 FEB 112 94 123 525 18,350 221 608 912 3,666 1,913 78 592 161 3,709 945 3,643 194 1,933 37,779

 MAC 140 72 28 320 16,957 152 288 540 2,578 893 40 793 116 2,397 935 3,024 127 1,253 30,653

 APR 100 117 69 318 24,870 290 487 1,078 2,774 742 100 387 128 3,639 1,350 4,369 123 1,863 42,804

 MEI 151 151 31 291 30,878 519 797 1,660 3,338 1,076 45 586 260 5,245 674 8,463 200 1,471 55,836

 JUN 129 138 31 263 28,495 448 876 1,080 2,050 1,068 95 679 162 5,828 644 8,124 158 1,654 51,922

 JUL 231 125 44 2,554 28,709 310 693 743 1,275 490 106 572 179 5,527 679 10,273 213 1,029 53,752

 OGOS 123 153 78 1,849 34,515 302 752 1,031 1,688 924 81 909 1,041 4,483 2,828 7,509 175 1,816 60,257

 SEPT 85 86 9 36 23,184 274 567 631 1,316 1,098 74 821 8 3,776 282 5,892 32 2,103 40,274

 OKT 42 41  36 25,417 240 469 748 1,088 1,074 29 500 15 3,664 515 4,996 46 1,405 40,325

 NOV 79 48 47 151 29,249 673 794 1,164 2,291 953 45 1,014 210 3,619 298 3,835 63 1,654 46,187

 DIS 145 106 14 66 34,244 462 731 1,758 4,914 2,425 74 828 147 3,638 480 3,868 231 1,513 55,644

 JUMLAH 1,450 1,202 540 6,845 30,9596 4,183 7,467 12,369 29,755 13,563 892 8,381 2,658 48,806 10,398 66,709 1,935 18,816 545,565

151

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

MASJID TUANKU MIZAN ZAINAL ABIDIN
(MTMZA)

Bacaan Yasin, Tahlil, Doa Selamat dan Solat
Hajat

Masjid Tuanku Mizan Zainal Abidin (MTMZA) telah
melaksanakan aktiviti ini pada hari Khamis setiap
minggu. Turut diadakan program bacaan yasin dan doa
selamat bersempena hari kebesaran negara seperti Hari
Wilayah Persekutuan, Hari Kemerdekaan, Hari Malaysia
dan lain-lain sepanjang tahun 2016.

Majlis bacaan yasin dan tahlil

Bacaan yasin dan doa selamat

Seminar Pengubatan Islam

Seminar Pengubatan Islam

Seminar ini dilaksanakan dengan kerjasama Pusat
Rawatan Kecil Darussyifa’ Putrajaya pada 23 Mac 2016
(Rabu) bertempat di Dewan Sheikh Daud Al-Fathoni,
MTMZA. Seramai 400 orang peserta dari pelbagai agensi
di sekitar Putrajaya yang menyertai seminar ini dan
turut disertai oleh 10 orang perawat bagi membantu
dalam memberi khidmat rawatan kepada peserta yang
memerlukan. Objektif program ini diadakan adalah
bertujuan memberi kefahaman ilmu berkaitan perubatan
menurut etika syarak, menyingkap rahsia alam jin kepada
masyarakat di samping membantu masyarakat yang
mempunyai masalah berkaitan sihir dan sebagainya.
Antara penceramah jemputan ialah: Ustaz Ahmad Dasuki
bin Abd. Rani, Pengasas Kompleks Darul Thibbun Nabawi,
Ustaz Ab. Razak bin Mahadi, Ustaz Mohd Fauzi bin
Mustaffa.

Kursus Ibadah Haji dan Umrah

Masjid Tuanku Mizan telah berjaya menganjurkan
Kursus Intensif Haji Bersiri pada hari Sabtu setiap
minggu bermula pada bulan Februari hingga Mei 2016.
Penganjuran kursus ini adalah tahun yang ketiga
bermula sejak 2014 dan mendapat sambutan seramai
130 peserta yang amat menggalakkan. Antara objektif
kursus ini ialah untuk memberi panduan, bimbingan dan
praktikal kepada bakal jemaah yang akan mengerjakan
haji pada tahun ini bagi melaksanakan kesempurnaan
dalam ibadat tersebut.

Manakala Kursus Umrah dilaksanakan bermula pada
bulan Januari hingga Julai 2016 setiap hari Sabtu secara
mingguan bertempat di MTMZA dan dihadiri oleh lebih
100 orang peserta setiap minggu.

152

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Seminar Sains Solat

MTMZA menganjurkan Seminar Sains Solat pada 14
Zulkaedah 1437H bersamaan 17 Ogos 2016 bertempat
di Dewan Sheikh Daud Al-Fathoni, MTMZA, Putrajaya.
Seminar yang diadakan ini selaras dengan Takwim
Program MTMZA 2016. Program ini mendapat sambutan
yang sangat menggalakkan khususnya daripada
penjawat awam dan masyarakat Putrajaya serta sekitar
Lembah Klang.

Seminar ini dianjurkan bertujuan untuk mendedahkan
kajian saintifik mengenai Sains Solat yang telah dilakukan
oleh Prof. Ir. Dr. Fatimah binti Ibrahim, Pengarah Pusat
Inovasi Kejuruteraan Perubatan, Jabatan Kejuruteraan
Bioperubatan Fakulti Kejuruteraan Universiti Malaya.
Kajian tersebut telah membuktikan kesan postur
pergerakan solat terhadap fizikal dan mental seseorang
termasuklah kesan terhadap komposisi badan, sistem
kardiovaskular, sakit pinggang, isyarat otak, aktiviti otot
dan disfungsi ereksi ataupun mati pucuk.

Penyelidikan Sains Solat yang telah dilaksanakan ini
adalah cetusan idea YA Bhg Tun Abdullah bin Haji. Ahmad
Badawi semasa beliau menjadi Perdana Menteri yang
turut menyalurkan geran penyelidikan bagi membiayai
dan menjayakan penyelidikan tersebut.

Sebanyak tiga tajuk telah dibentangkan iaitu “Kesan
postur dan pergerakan solat terhadap komposisi badan,”
“Kesan solat dari perspektif sains kepada sistem otot
dan komposisi badan,” dan “Kesan solat dari perspektif
sains kepada disfungsi ereksi (mati pucuk).” Melalui
seminar ini juga, peserta didedahkan tentang kelebihan
dan kehebatan ibadah solat yang diwajibkan kepada
seluruh umat Islam yang menjadi bukti kekuasaan
Allah SWT. Semoga dengan usaha murni ini dapat
meningkatkan lagi keimanan umat Islam dan memberi
kefahaman kepada bukan Islam.

 Program Khatan Perdana

26 November 2016 – Musim cuti sekolah bermula,
Masjid Tuanku Mizan Zainal Abidin (MTMZA) mengambil
inisiatif menganjurkan acara berkhatan secara beramai-
ramai bagi memberi peluang kepada ibu bapa yang
tercari-cari tempat yang sesuai untuk mengkhatankan
anak-anak mereka. Program ini telah dirasmikan oleh
Tuan Haji Ehsan bin Mohd Hosni, Timbalan Imam Besar
MTMZA manakala taklimat kepada peserta disampaikan
oleh pihak CUCMS iaitu Prof. Abdul Latiff bin Mohamed.
Sebelum dikhatankan peserta diraikan dengan perarakan
ke luar perkarangan masjid untuk dimandikan secara
beramai-ramai dengan pancutan air oleh jentera bomba.
Bertempat di Dewan Sheikh Daud Al-Fathoni, MTMZA,
anak-anak dan ibu bapa berkumpul dengan pelbagai
ragam dan gaya. Ibu bapa mengambil peranan memupuk
keyakinan dan memberi semangat kepada anak-anak
mereka untuk melalui proses berkhatan di samping
mewujudkan suasana mesra dan ceria dalam majlis
tersebut. Seramai 84 orang peserta telah mengambil
bahagian dan program ini turut mendapat kerjasama
daripada Cyberjaya University College of Medical
Sciences (CUCMS) dan Jabatan Bomba dan Penyelamat
Cyberjaya.

Peserta Kursus Haji 2016  Ceramah oleh Prof. Ir. Dr. Fatimah

Peserta diajar teknik solat sempurna

153

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Anak-anak diraikan dengan perarakan dan mandi beramai-ramai

Carboots Sales “Lets Charity”

Program ini telah bermula Januari 2016 iaitu setiap

Sabtu hujung bulan dengan berkonsepkan mesra

jemaah yang mensasarkan para pengunjung dan

peniaga bagi menyebarluaskan peranan institusi

masjid. Objektif penganjuran program ini juga supaya

kecintaan masyarakat terhadap masjid akan terus

mekar dan subur di sanubari. Di samping itu, masyarakat

akan sentiasa mempunyai nilai-nilai kasih sayang

dan berperikemanusiaan antara satu sama lain.

Para pengunjung yang hadir menjayakan menyertai Program
Carboot Sales

Agensi Alam Flora turut serta menyertai Program Carboot Sales
Carboot Sales Charity

Malaysia Islamic Children’s Fair

Pada 2 hingga 4 Disember 2016 seramai 5,000 orang

pengunjung dari pelbagai lapisan masyarakat telah

hadir menjayakan program yang menghimpunkan pihak-

pihak yang terlibat secara langsung dan tidak langsung

dalam membentuk pendidikan anak-anak khususnya

anak-anak Islam. Program yang pertama kali diadakan ini

bertujuan memberi pendedahan dan kesedaran tentang

kepentingan pendidikan anak kepada ibu bapa. Selain itu,

program ini dilaksanakan untuk menerapkan nilai-nilai

murni dan ciri-ciri kepimpinan kepada generasi muda

sebagai penyambung legasi negara pada masa akan

datang. Pelbagai aktiviti menarik disediakan sepanjang

Selain daripada konsep jualan santai ianya juga turut

dimeriahkan perkongsian ilmu oleh penceramah dan

selebriti yang diundang khas. Antaranya, saudara Daqmie

dan Ustaz Shahrul Personaliti TV Hijrah serta ramai lagi.

154

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Jumlah Pelancong dalam negara dan luar negara di Masjid Tuanku Mizan Zainal Abidin bagi tahun 2016

80000

70000

60000

50000

40000

30000

20000

Dalam Negara

Luar Negara

10000

0

Januari

Februari
Mac

April Mei
Jun

Julai
Ogos

Septe
mber

Okto
ber

November

Disember

program ini berlangsung antaranya pertandingan
mencungkil bakat kanak-kanak, persembahan Voice Of
Ummi dan penampilan istimewa oleh Maskot Didie &
Friends.

Perasmian oleh Ketua Pengarah JAKIM

Para pengunjung membawa anak-anak beramah mesra bersama maskot Didi & Nana

Penyertaan gerai-gerai pameran MICF

Majlis perasmian telah dirasmikan oleh Ketua Pengarah
JAKIM, YBhg Tan Sri Dato’ Haji Othman bin Mustapha dan
turut hadir pegawai-pegawai dari Kumpulan Karangkraf
dan Zurriyat Ventures Sdn. Bhd.

Pelancong Masjid Tuanku Mizan Zainal Abidin

Secara keseluruhan kehadiran pelancong dalam negara seramai 564,620 orang. Manakala, pelancong luar negara
seramai 124,350 orang.

155

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Ihtifal Lil Aftal

Program ini telah dilaksanakan pada 10 Disember 2016
yang merupakan acara tahunan jemaah anak kariah
MTMZA sebagai menghargai keprihatinan ahli kariah
MTMZA atau dikenali Hari Keluarga Jemaah MTMZA.
Pelbagai aktiviti telah diadakan antaranya pertandingan
sukaneka, pertandingan ilmiah, persembahan bercerita,
Nasyid Kumpulan Nowseeheart, gelagat aksi badut
oleh Abang Yaya dan pelbagai lagi untuk memeriahkan
program tersebut. Himpunan kehadiran jemaah ini secara
tidak langsung dapat mengeratkan hubungan antara
jemaah dan warga MTMZA.

Pertandingan mewarna

Peserta cilik menyertai pertandingan azan

Pertandingan memanah

Puan Norizan binti Mohamad, Guru Pakar Pendidikan Islam PT3

Peserta-peserta Seminar Peperiksaan SPM

Seminar Peperiksaan PT3 dan SPM Sekolah-
sekolah Menengah Putrajaya

Pada tahun 2016 MTMZA telah menganjurkan Seminar
Peperiksaan PT3 untuk sekolah-sekolah menengah

Putrajaya. Seramai 250 peserta telah terlibat daripada
11 buah sekolah memengah Putrajaya. Program ini
mendapat kerjasama Jabatan Pendidikan Wilayah
Persekutuan Putrajaya. Seminar berlangsung selama
dua hari. Fokus utama adalah mata pelajaran Pendidikan
Islam dan Bahasa Arab. Dua orang guru pakar telah
dijemput bagi menyampaikan teknik-teknik yang
berkesan menjawab soalan iaitu Puan Norizan binti
Mohamad dari Sekolah Menengah Kebangsaan Putrajaya
Presint 14(1) dan Ustaz Zulkifli bin Nawawi, pemeriksa
kertas Bahasa Arab juga merupakan pensyarah Universiti
Kebangsaan Malaysia.

Masj id  Tuanku Mizan Zainal  Abidin juga telah
menganjurkan Seminar peperiksaan SPM. Seramai 250
peserta juga telah terpilih untuk mengikuti seminar
ini daripada 11 buah sekolah menengah Putrajaya.
Fokus utama untuk seminar ini adalah Pendidikan
Islam dan Bahasa Arab. Seminar ini berlangsung
selama dua hari. Dua orang guru pakar telah dijemput
untuk menyampaikan ceramah teknik-teknik yang
berkesan menjawab soalan. Dua orang guru pakar
telah dijemput bagi menyampaikan teknik-teknik yang
berkesan menjawab soalan iaitu Ustaz Zulkifli bin
Nawawi pemeriksa kertas Bahasa Arab juga merupakan
pensyarah Universiti Kebangsaan Malaysia dan Ustaz
Mohd Amri bin Md. Husin, guru pakar Pendidikan Islam
dan merupakan guru cemerlang dari Sekolah Menengah
Kebangsaan Bandar Rinching, Semenyih, Selangor.

P enggubalan  dan  P eny elarasan
Undang-undang

158

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Kajian Undang-Undang islam

Kajian Undang-undang Keluarga islam

Mesyuarat Jawatankuasa Teknikal Undang-undang
Syarak dan Sivil Bil.146 yang diadakan pada 2 hingga
4 November 2014 telah bersetuju untuk menubuhkan
empat Jawatankuasa bagi tujuan penambahbaikan
terhadap undang-undang Syariah yang sedang
berkuatkuasa di Wilayah-wilayah Persekutuan. Antara
jawatankuasa tersebut adalah Jawatankuasa Kajian
Penambahbaikan Undang-undang Keluarga Islam yang
mempunyai fungsi seperti yang berikut:

1. Menentukan skop kajian undang-undang Keluarga
Islam (Pindaan);

2. Mengenal pasti metodologi kajian undang-undang
Keluarga Islam (Pindaan);

3. Mengumpul maklumat bagi penyediaan pindaan
undang-undang Keluarga Islam;

4. Mencadangkan pindaan kepada undang-undang
Keluarga Islam yang sedia ada mengikut kehendak
dan keperluan semasa; dan

5. Menyediakan draf model undang-undang Keluarga
Islam (Pindaan) untuk diseragamkan dan diselaraskan
pemakaiannya di negeri-negeri.

Mesyuarat kedua telah diadakan pada 16 hingga
18 Mac 2016 di Kelantan. Mesyuarat Jawatankuasa
Kajian Penambahbaikan Undang-undang Keluarga Islam
Bil.2 ini telah membentangkan dan membincangkan lima
kertas kerja.

S et e r u s nya ,  M e sy u a rat  J awat a n k u a s a  Ka j i a n
Penambahbaikan Undang-undang Keluarga Islam Bil.3
diadakan pada 28 hingga 30 Ogos 2016 di Terengganu.
Mesyuarat ini telah membincangkan penambahbaikan
Undang-undang Keluarga Islam bermula daripada
mukadimah sehingga seksyen 12 Akta Undang-undang
Keluarga Islam (Wilayah-wilayah Persekutuan) 1983.

Bagi tahun 2016 kajian Undang-undang Keluarga
ditutup dengan Mesyuarat Jawatankuasa Kajian
Penambahbaikan Undang-undang Keluarga Islam
Bil.4 yang diadakan pada 7 hingga 9 Disember 2016
di Hotel Grand Alora, Alor Star, Kedah. Mesyuarat ini
telah membincangkan penambahbaikan Undang-
undang Keluarga Islam bermula daripada seksyen 12
Akta Undang-undang Keluarga Islam (Wilayah-wilayah
Persekutuan) 1983 sehingga seksyen 44.

Kajian Undang-undang Tatacara mal mahkamah
syariah

Mesyuarat Jawatankuasa Kajian Penambahbaikan
Undang-undang Tatacara Mal Mahkamah Syariah
bagi tahun 2016 telah diadakan sebanyak dua kali
sebagaimana yang berikut:

1. Mesyuarat Jawatankuasa Kajian Penambahbaikan
Undang-undang Tatacara Mal Mahkamah Syariah
Bil.2 pada 18 hingga 20 Mei 2016 di Negeri
Sembilan.

2. Mesyuarat Jawatankuasa Kajian Penambahbaikan
Undang-undang Tatacara Mal Mahkamah Syariah
Bil.3 pada 28 hingga 30 September 2016 di
Terengganu.

Pada mesyuarat berkenaan telah diteliti dan dibincangkan
peruntukan berkaitan pra perbincangan dalam Akta
Tatacara Mal Mahkamah Syariah (Wilayah-wilayah
Persekutuan) 1998. Merujuk kepada peruntukan-
peruntukan dalam kaedah-kaedah mahkamah 2012 bagi
tujuan perbandingan.

159

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Kajian Undang-undang Tatacara jenayah
syariah

Mesyuarat Jawatankuasa Kajian Undang-undang
Tatacara Jenayah Syariah telah diadakan sebanyak
empat kali sepanjang tahun 2016. Jawatankuasa ini
dipengerusikan oleh mantan Hakim Rayuan Syarie
(JKSM), YBhg Dato’ Muhamad Asri bin Abdullah dan
dianggotai seramai 11 orang ahli.

Mesyuarat Bil.1 telah diadakan pada 21 hingga
23 Januari 2016 di Sarawak bagi membincangkan Terma
Rujukan, Road Map dan kalendar aktiviti Jawatankuasa
ini. Mesyuarat Bil.2 pula telah diadakan pada 9 hingga
11 Mac 2016 di Pulau Pinang dan telah membincangkan
empat kertas kerja bagi tujuan penambahbaikan
terhadap Undang-Undang Tatacara Syariah seperti yang
berikut:

1. Undang-undang Tatacara Jenayah Syariah dari
Perspektif Bahagian Penguatkuasaan

 Oleh: Tuan Rahimin bin Bani
2. Undang-undang Tatacara Jenayah Syariah dari

Perspektif Mahkamah Syariah
 Oleh: YAA Dato’ Haji. Abdul Walid bin Abu Hassan dan

YA Tuan Haji Mohammad Taifor bin Ahmad Rusdi
3. Undang-undang Tatacara Jenayah Syariah dari

Perspektif Peguam Syarie
 Oleh: Tuan Roslizam bin Rahim dan Tuan Roshdan

Sujak’ bin Rafie
4. Penambahbaikan Kepada Akta Tatacara Jenayah

Syariah 1997 [Akta 560]
 Oleh: YBhg Prof. Madya Dr. Zulfakar bin Ramlee

Mesyuarat Bil.3 telah diadakan pada 12 hingga 14
Ogos 2016 di Selangor. Dalam mesyuarat ini telah
membincangkan dua kertas kerja seperti yang berikut:

1. Undang-undang Tatacara Jenayah Syariah Dari
Perspektif Bahagian Pendakwaan

 Oleh: Tuan Sakaria bin Semela dan YA Tuan Ibrahim
bin Deris

2. Perbandingan Kanun Tatacara Jenayah [Akta 593]
dengan Akta Tatacara Jenayah Syariah (Wilayah-
wilayah Persekutuan) 1997 [Akta 560]

 Oleh: Tuan Awang Armadajaya bin Awang Mahmud

Seterusnya pada 18 hingga 20 November 2016,
mesyuarat Bil.4 telah diadakan di Langkawi, Kedah.
Dalam mesyuarat ini, dua kertas kerja telah dibentangkan
dan matriks cadangan pindaan juga telah diteliti dan
dibincangkan sehingga seksyen 67.

Kajian Undang-undang Keterangan mahkamah
syariah

Jawatankuasa Kajian Penambahbaikan Undang-undang
Keterangan Mahkamah Syariah terdiri daripada 10 orang
ahli yang dilantik dan dipengerusikan oleh Mantan Hakim
Mahkamah Tinggi Ipoh, YBhg Dato’ Dr. Haji Hassan bin Ab
Rahman.

Mesyuarat Jawatankuasa Kajian Penambahbaikan
Undang-undang Keterangan Mahkamah Syariah telah
diadakan sebanyak tiga kali di sepanjang tahun 2016
seperti yang berikut:

1. Mesyuarat Jawatankuasa Kajian Penambahbaikan
Undang-undang Keterangan Mahkamah Syariah Bil.3
pada 15 hingga 17 April 2016;

160

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

2. Mesyuarat Jawatankuasa Kajian Penambahbaikan
Undang-undang Keterangan Mahkamah Syariah Bil.4
pada 29 hingga 31 Julai 2016; dan

22 November 2016. Seterusnya kertas cadangan
dan draf kaedah tersebut telah dibentangkan dalam
Persidangan Penyelarasan Undang-undang Syarak dan
Sivil kali ke-24 pada 5 hingga 7 Disember 2016 di Hotel
Tabung Haji, Kedah.

mesyuarat jawatankuasa Teknikal Undang-
undang syarak dan sivil

Jawatankuasa Teknikal Undang-undang Syarak dan Sivil
merupakan kumpulan pakar pelbagai bidang khususnya
perundangan Syariah dan Sivil dan dipengerusikan
oleh YBhg Tan Sri Sheikh Ghazali bin Abdul Rahman,
Penasihat Perundangan Syariah, Jabatan Peguam
Negara. Jawatankuasa ini berperanan dalam menggubal,
menyelaras dan membantu JAKIM berkenaan dengan
undang-undang Islam dan isu-isu perundangan
semasa. Jawatankuasa ini juga bertanggungjawab
dalam menyemak undang-undang sedia ada ke arah
mengharmonikan undang-undang Syarak dan sivil.

Bagi membincangkan perkara-perkara yang berkaitan
dengan undang-undang khususnya undang-undang
Syariah, Jawatankuasa ini telah bersidang sebanyak
empat kali sepanjang tahun 2016 iaitu:

1. Mesyuarat Khas Jawatankuasa Teknikal Undang-
undang Syarak dan Sivil Bil.1/2016 pada 28 Mac
2016 (Isnin);

2. Mesyuarat Jawatankuasa Teknikal Undang-undang
Syarak dan Sivil Bil.148 pada 20 hingga 22 April
2016 (Rabu hingga Jumaat);

3. Mesyuarat Khas Jawatankuasa Teknikal Undang-
u n d a n g  S ya ra k  d a n  S i v i l  B i l . 2 / 2 0 1 6  p a d a
5 September 2016 (Isnin); dan

4. Mesyuarat Khas Jawatankuasa Teknikal Undang-
undang Syarak dan Sivil Bil.3/2016 pada 21 Oktober
2016 (Jumaat).

Antara undang-undang yang dibincangkan adalah:

1. Cadangan Pindaan kepada Akta Pentadbiran Agama
Islam (Wilayah-wilayah Persekutuan) 1993;

2. Cadangan Pindaan kepada Akta Mahkamah Syariah
(Bidang Kuasa Jenayah) 1965 [Akta 355];

3. Draf Kaedah-kaedah Pentadbiran Agama Islam
(Wilayah-wilayah Persekutuan) (Pungutan Khairat)
2016; dan

4. Cadangan Pindaan kepada Rang Undang-undang
Sewa Beli (Pindaan) 2016.

3. Mesyuarat Jawatankuasa Kajian Penambahbaikan
Undang-undang Keterangan Mahkamah Syariah Bil.5
pada 23 hingga 25 September 2016.

Bagi melancarkan urusan Mesyuarat Jawatankuasa
Penambahbaikan Undang-undang Keterangan Mahkamah
Syariah pada tahun hadapan, sebuah Jawatankuasa
Kecil kepada Jawatankuasa Penambahbaikan Undang-
undang Keterangan Mahkamah Syariah telah dibentuk
bagi membantu menyiapkan draf awal Rang Undang-
undang Keterangan Mahkamah Syariah (Wilayah-wilayah
Persekutuan) (Pindaan).

Mesyuarat Jawatankuasa Kecil Penambahbaikan
Undang-undang Keterangan Mahkamah Syariah Bil.1
telah diadakan pada 13 hingga 16 Disember 2016 di
Blok A, Kompleks Islam Putrajaya.

Kajian untuk mewujudkan Undang-undang atau
Peraturan bagi Pungutan Khairat

Berhubung dengan kajian untuk mewujudkan undang-
undang atau peraturan bagi pungutan khairat, kertas
cadangan dan draf Kaedah-kaedah Pentadbiran Undang-
undang Islam (Wilayah-wilayah Persekutuan) (Pungutan
Khairat) 2016 yang telah dipersetujui dalam Mesyuarat
Khas Jawatankuasa Teknikal Undang-undang Syarak
dan Sivil Bil.3/2016, telah dibentangkan dalam Majlis
Dialog Undang-undang Zon 1 dan Zon 2 pada 21 hingga

161

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Selain itu, Jawatankuasa ini juga dijadikan asas rujukan
apabila timbul isu dan permasalahan berkaitan undang-
undang Syariah. Antara isu yang dirujuk pada tahun 2016
adalah berkaitan isu-isu berbangkit dalam Draf Kaedah-
Kaedah Pentadbiran Agama Islam (Wilayah-wilayah
Persekutuan) (Jawatankuasa Kariah) dan cadangan
pindaan kepada peruntukan-peruntukan berkaitan Ketua
Pegawai Eksekutif dan Setiausaha Majlis Agama Islam
Wilayah Persekutuan.

Dalam melaksanakan fungsinya, pada tahun ini
Jawatankuasa Teknikal mengadakan perbincangan
dengan negeri-negeri melalui Majlis Dialog Undang-
undang dan Persidangan Penyelarasan Undang-undang
Syarak dan Sivil yang melibatkan Mufti-mufti, Ketua-
ketua Hakim Syarie, Penasihat Undang-undang Negeri-
negeri, Pengarah Jabatan Agama Negeri-negeri dan
Setiausaha Majlis Agama Islam Negeri-negeri seluruh
Malaysia.

Isu-isu yang dibangkitkan dalam Majlis Dialog Undang-
undang antaranya eksploitasi kanak-kanak, kewajaran
memberikan kebenaran kepada bukan warganegara
untuk membuat pungutan khairat, tempat-tempat
yang dibenarkan untuk membuat kutipan, isu lebihan
wang pungutan dan sebagainya merupakan antara
persoalan yang memerlukan kepada suatu ketetapan
dan keseragaman antara negeri-negeri.

Hasil perbincangan dan perkongsian idea serta
pengalaman dalam Majlis Dialog Undang-undang
tersebut, Jawatankuasa Teknikal Undang-undang Syarak
dan Sivil telah menyediakan suatu undang-undang
model berkenaan pungutan khairat. Penyediaan suatu
undang-undang model bagi tujuan penyelarasan dan
keseragaman antara negeri-negeri.

Pembentangan Rang Undang-undang
Pentadbiran Undang-undang islam di Parlimen

Pejabat Penasihat Undang-undang turut terlibat dalam
pembentangan undang-undang Syariah bagi pemakaian
di Wilayah-wilayah Persekutuan. Bagi tahun 2016,
Rang Undang-undang Pentadbiran Undang-undang
Islam (Wilayah-wilayah Persekutuan) (Pindaan) 2016
telah dibacakan kali pertama di Dewan Rakyat pada
17 Oktober 2016. Rang Undang-undang ini bertujuan
untuk meminda Akta Pentadbiran Undang-Undang Islam
(Wilayah-wilayah Persekutuan) 1993 (“Akta 505”).
Sebanyak lima fasal telah diperuntukkan dalam Rang

Undang-Undang Pentadbiran Undang-Undang Islam
(Wilayah-Wilayah Persekutuan) (Pindaan) 2016 dan
ianya seperti yang berikut:

1. Fasal 1 mengandungi tajuk ringkas dan peruntukan
mengenai  permulaan kuatkuasa Akta yang
dicadangkan.

2. Fasal 2 bertujuan untuk memasukkan seksyen
b a h a r u  5 7 A  k e  d a l a m  A k t a  5 0 5  u n t u k
memperuntukkan mengenai tindakan bersaling
antara Wilayah-wilayah Persekutuan dengan
Negeri-Negeri mengenai pelaksanaan waran dan
penyampaian saman.

3. Fasal 3 bertujuan untuk meminda tajuk Bahagian V
Akta 505 untuk menunjukkan skop Bahagian V.

4. Fasal 4 bertujuan untuk meminda seksyen 58 Akta
505 untuk menjelaskan bahawa Pendakwa Syarie
boleh menjalankan semua atau mana-mana hak
dan kuasa yang terletak hak pada atau yang boleh
dijalankan oleh Ketua Pendakwa Syarie kecuali
hak dan kuasa yang dinyatakan untuk dijalankan
oleh Ketua Pendakwa Syarie sendiri, dan bahawa
Pegawai Penguatkuasa Agama boleh menjalankan
semua atau mana-mana hak dan kuasa yang terletak
hak pada atau yang boleh dijalankan oleh Ketua
Pegawai Penguatkuasa Agama kecuali hak dan
kuasa yang hendaklah dijalankan oleh Ketua Pegawai
Penguatkuasa Agama sendiri. Peruntukan ini penting
untuk membezakan antara kuasa yang dimiliki
oleh Ketua Pendakwa Syarie dan Ketua Pegawai
Penguatkuasa Agama dengan kuasa Pendakwa
Syarie dan Pegawai Penguatkuasa Agama.

5. Fasal 5 bertujuan untuk mengadakan peruntukan
kecualian dan peralihan.

Pada 23 November 2016, Rang Undang-undang
Pentadbiran Undang-undang Islam (Wilayah-wilayah
Persekutuan) (Pindaan) 2016 telah dibacakan kali kedua
dan ketiga di Dewan Rakyat yang mana dengan bacaan
kali ketiga tersebut, Rang Undang-undang ini telah
diluluskan di peringkat Dewan Rakyat.

Pada 19 Disember 2016, Rang Undang-undang
Pentadbiran Undang-undang Islam (Wilayah-wilayah
Persekutuan) (Pindaan) 2016 telah dibentangkan dalam
Dewan Negara dan telah diluluskan pada hari yang sama.

162

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

PenyelaRasan PengUaTKUasaan
dan PendaKwaan syaRiah di
malaysia

Penyelarasan bagi tindakan penguatkuasaan dan
Pendakwaan Syariah di Malaysia dilaksanakan melalui
beberapa platform seperti mesyuarat, bengkel serta
aktiviti utama Bahagian iaitu:

mesyuarat jawatankuasa induk Penyelarasan
Penguatkuasaan Undang-undang syariah
malaysia

Penyelarasan dan penyelesaian terhadap isu-isu
penguatkuasaan dan pendakwaan Syariah sentiasa
menjadi agenda utama Bahagian Penyelarasan Undang-
undang JAKIM dalam penyeragaman tindakan yang
dilaksanakan di negeri-negeri. Sesuai dengan matlamat
tersebut, Mesyuarat Jawatankuasa Induk Penyelarasan
Penguatkuasaan Undang-undang Syariah Malaysia
Bil.1-2016 telah diadakan pada 20 Disember 2016
bertempat di Kompleks Islam Putrajaya.

Mesyuarat telah dipengerusikan oleh Menteri di Jabatan
Perdana Menteri, YB Mejar Jeneral Dato’ Seri Jamil Khir
bin Baharom (B). Turut hadir dalam mesyuarat tersebut
ialah Ketua Pengarah JAKIM, YBhg Tan Sri Dato’ Haji
Othman Mustapha selaku Setiausaha, Timbalan Ketua
Pengarah (Dasar), Datuk Haji Mohamad Nordin bin
Ibrahim, Penasihat Undang-undang JAKIM, Tuan Razali
bin Ariffin, Pengarah Bahagian Penyelarasan Undang-
undang JAKIM, Tuan Aziz bin Haji Mohamad. Ahli-ahli
mesyuarat adalah terdiri daripada wakil Jabatan Peguam
Negara, Kementerian Dalam Negeri, Penasihat Undang-
undang Negeri dan Pengarah Jabatan Agama Islam
Negeri-negeri.

Beberapa isu telah dibincang dan diputuskan di
dalam mesyuarat kali ini dan diselaraskan di peringkat
negeri-negeri dalam usaha penyeragaman tindakan
penguatkuasaan dan pendakwaan syariah.

mesyuarat jawatankuasa Kerja
Penguatkuasaan Undang-undang syariah
malaysia kali ke-11 dan mesyuarat
jawatankuasa Kerja Pendakwaan syariah
malaysia kali ke-11

Mesyuarat Jawatankuasa Kerja Penguatkuasaan Undang-
undang Syariah Malaysia kali ke-11 telah diadakan pada
22 hingga 24 Ogos 2016 dan diikuti dengan Mesyuarat
Jawatankuasa Kerja Pendakwaan Syariah Malaysia kali
ke-11 pada 23 hingga 25 Ogos 2016 bertempat di Klana
Resort, Seremban. Mesyuarat yang dipengerusikan oleh
Pengarah Bahagian Penyelarasan Undang-undang JAKIM,
Tuan Haji Aziz bin Haji Mohamad ini dihadiri oleh Ketua-
Ketua Pegawai Penguatkuasa Agama dan Ketua-Ketua
Pendakwa Syarie, Jabatan Agama Islam Negeri seluruh
Malaysia. Mesyuarat yang berlangsung selama empat
hari ini membincangkan isu-isu semasa penguatkuasaan
dan pendakwaan syariah di Malaysia.

Pengarah dan Pegawai BPUU serta Ketua-ketua Pendakwa Syarie/
wakil seluruh Malaysia

Menteri di Jabatan Perdana Menteri, YB Mejar Jeneral Dato’ Seri
Jamil Khir bin Baharom (B) sedang mempengerusikan Mesyuarat

Jawatankuasa Induk Penyelarasan Penguatkuasaan Undang-
undang Syariah Malaysia Bil.1-2016

Mesyuarat dipengerusikan oleh Pengarah Bahagian Penyelarasan
Undang-undang, YBhg Tuan Haji Aziz bin Haji Mohamad

163

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

mesyuarat Ketua Pegawai Penguatkuasa
agama dan Ketua Pendakwa syarie seluruh
malaysia kali ke-16

Mesyuarat yang dipengerusikan oleh Pengarah Bahagian
Penyelarasan Undang-undang JAKIM, Tuan Aziz bin Haji
Mohamad ini telah diadakan pada 10 hingga 11 Mei 2016
ini bertempat di Hotel Putra Regency, Kangar, Perlis
dan dihadiri oleh Ketua Pegawai Penguatkuasa Agama
(KPPA), Ketua Pendakwa Syarie (KPS) seluruh Malaysia
dan Penasihat Undang-undang JAKIM. Sebanyak lima
kertas kerja telah dibentangkan melibatkan satu
kertas cadangan dua kertas makluman dan dua kertas
taklimat.

Objektif program ini diadakan adalah untuk:

a. Mendapatkan maklumat dan penjelasan yang tepat
berkaitan penguatkuasaan dan pendakwaan dan
pentadbiran serta kaedah-kaedah perundangan
syariah;

b. Meningkatkan profesionalisme pegawai melalui
pertukaran maklumat, pandangan dan saranan bagi
mengatasi permasalahan berkaitan penguatkuasaan,
pendakwaan Syariah dan pentadbiran dengan pihak
Pejabat Konsulat Jeneral Malaysia, Majlis Agama
Islam Songkhla, Satun, Pattani, Yala dan Narathiwat
menerusi program diskusi yang diadakan;

c. Meningkat dan menjalinkan hubungan strategik yang
baik serta mengeratkan silaturrahim dengan agensi
seperti Pejabat Konsulat Jeneral Malaysia, Majlis
Agama Islam Songkhla, Satun, Pattani, Yala dan
Narathiwat.

Program Diskusi ini pada dasarnya berjaya membuka
ruang perbincangan yang sangat berkesan dalam
memahami budaya kerja, keberkesanan dan amalan serta
aspek perundangan di kedua-dua negara di samping
mengutarakan mekanisme pelaksanaan penguatkuasaan
dan pendakwaan dalam isu nikah sindiket, pemalsuan
dokumen dan isu-isu yang berkaitan.Pembentangan kertas taklimat berkaitan ancaman ajaran sesat

terhadap keselamatan negara oleh Cawangan Khas, PDRM
sempena Mesyuarat Ketua Penguatkuasa dan Ketua Pendakwa

Syarie Seluruh Malaysia kali ke-16

PengUKUhan KeRjasama sTRaTegiK
di PeRingKaT Kebangsaan dan
anTaRabangsa

Kerjasama strategik antara agensi penguatkuasaan
syariah dan inter agensi penguatkuasaan di peringkat
kebangsaan dan antarabangsa diteruskan pada tahun ini
melalui pelbagai program iaitu:

diskusi isu Penguatkuasan dan Pendakwaan
Undang-undang syariah: Pengurusan
Perkahwinan Rentas sempadan di selatan
Thailand

Pro g ra m  i n i  t e l a h  d i l a ks a n a ka n  p a d a  1 1  M e i
2016 bertempat di Songkhla, Thailand. Delegasi diketuai
oleh Pengarah Bahagian Penyelarasan Undang-undang,
JAKIM, Tuan Aziz bin Haji Mohamad mewakili YBhg Datuk
Timbalan Ketua Pengarah (Dasar) JAKIM dan melibatkan
Pegawai-pegawai daripada Jabatan Kemajuan Islam
Malaysia (JAKIM), Ketua-ketua Pegawai Penguatkuasa
Agama dan Ketua-Ketua Pendakwa Syarie Seluruh
Malaysia.

Peserta Program Diskusi bergambar bersama-sama Konsul
Jeneral Malaysia di Songkhla, Thailand, Tuan Mohd Apandi

bin Abu Bakar

Kunjung Hormat dan Diskusi bersama Pejabat Konsulat Jeneral
Malaysia dengan wakil Majlis Agama Islam Wilayah-wilayah
Selatan Thailand di Majlis Agama Islam Songkhla, Thailand

dipengerusikan oleh Konsul Jeneral Malaysia

164

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Program sangkutan Pendakwa syarie di
jabatan Peguam negara/Pejabat Penasihat
Undang-undang negeri

Penyertaan JAKIM, Jabatan Peguam Negara dan JAIN

dalam melaksanakan Program Sangkutan Pendakwa

Syarie di Jabatan Peguam Negara/Pejabat Penasihat

Undang-undang Negeri sebagai salah satu National

Blue Oceon Strategy (NBOS) merupakan sinergi bagi

memperkasa tenaga mahir di kalangan Pendakwa Syarie

melalui perkongsian kemahiran dan ilmu kependakwaan

sivil. Program sangkutan ini mensasarkan objektif

berikut:

a. Meningkatkan kemahiran, kepakaran dan mutu

pendakwaan kes-kes kesalahan jenayah syariah di

Malaysia;

b. Perkongsian kepakaran dan pengalaman; dan

c. Menjalinkan kerjasama strategik antara bidang

perundangan syariah dan sivil.

Program sangkutan ini terdiri daripada dua komponen

iaitu Komponen 1 (Kursus Jangka Pendek) dengan

nama Kursus Khas Pendakwaan Syariah. Kursus lima

hari ini telah diisi dengan sembilan siri ceramah oleh

penceramah dari Jabatan Peguam Negara dan Jabatan

Kehakiman Syariah Malaysia. Manakala Komponen 2

adalah penempatan Pendakwa Syarie secara sangkutan

di Pejabat Penasihat Undang-undang Negeri di Seluruh

Malaysia selama lapan minggu bermula 4 Oktober hingga

28 November 2016.

Kunjungan dan pemantauan Program Sangkutan

Pendakwa Syarie telah dilakukan di Jabatan Peguam

Negara Cawangan Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur,

Pejabat Penasihat Undang-undang Negeri Sembilan,

Selangor dan Perak. Ia bertujuan untuk melihat

status pelaksanaan program, mendapatkan cadangan

penambahbaikan dan juga mengukuhkan lagi jalinan

silaturrahim antara tiga agensi iaitu JAKIM, Unit

Pendakwaan Pejabat Penasihat Undang-undang Negeri-

negeri dan Bahagian Pendakwaan Jabatan Agama Islam

Negeri-negeri.

Ucapan Perasmian Penutup Kursus Khas Pendakwaan Syariah Siri
3/2016 oleh Pengarah Seksyen Syariah, YBhg Dr. Arik Sanusi bin

Yeop Johari, Bahagian Penasihat, Jabatan Peguam Negara

Peserta program Sangkutan Pendakwa Syarie bergambar
kenangan bersama Pengarah Seksyen Syariah, Jabatan peguam

Negara dan Pengarah serta Pegawai-pegawai BPUU

Lawatan ke Mahkamah Persekutuan di Istana Kehakiman Putrajaya

Sesi ceramah yang dikendalikan oleh Timbalan Pendakwa Raya di
Jabatan Peguam Negara

165

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Konvensyen Perundangan syariah Peringkat
Kebangsaan 2016

Usaha pemerkasaan kerjasama strategik dengan
Jabatan Agama Islam Negeri diteruskan dalam
penganjuran Konvensyen Perundangan Syariah
Peringkat Kebangsaan 2016. Konvensyen ini diadakan
secara kerjasama Jabatan Agama Islam Selangor (JAIS)
bertempat di Hotel Grand Blue Wave, Shah Alam pada
12 hingga 13 Oktober 2016. Tema Konvensyen yang
diangkat pada tahun 2016 ialah “Kesatuan Kefahaman
dan Tindakan.” Seramai 200 orang peserta telah hadir
dalam Konvensyen tersebut terdiri daripada Pegawai
Penguatkuasa Agama, Pendakwa Syarie dan Hakim
Syarie negeri-negeri seluruh Malaysia.

Sebanyak lima kertas kerja utama dan lima kertas
kerja eksekutif telah dibentangkan dalam Konvensyen
tersebut. Ucaptama Konvensyen bertajuk “Uniformiti
Sedar: Keperluan Kesatuan Fikrah dan Kepentingan
Untuk Bersatu dalam Kefahaman dan Tindakan” telah
disampaikan oleh mantan Ketua Pengarah JAKIM, Dato’
Haji Wan Mohamad bin Dato’ Skeikh Abdul Aziz.

Majlis Perasmian Penutup Konvensyen disempurnakan
oleh Menteri di Jabatan Perdana Menteri, YB Mejar
Jeneral Dato’ Seri Jamil Khir bin Baharom (B) dengan
dihadiri oleh Ketua Pengarah JAKIM, YBhg Tan Sri Dato'
Haji Othman bin Mustapha, Pengarah Jabatan Agama
Islam Selangor, Sahibus Saadah Dato’ Haris bin Kasim,
Pengerusi Jawatankuasa Tetap Hal Ehwal Agama
Islam, Adat Melayu & Warisan, Pembangunan Desa dan
Kampung Tradisi, YB Dato’ Dr. Ahmad Yunus bin Hairi dan
Setiausaha Majlis Agama Islam Selangor, YBhg Dato’ Haji
Bakhtiar bin Hussin.Salah satu kunjungan dan pemantauan Program Sangkutan

Pendakwa Syarie di Unit Pendakwaan, Pejabat Penasihat Undang-
undang Negeri Pahang

Pengarah BPUU,Tuan Aziz bin Haji Mohamad menyampaikan
cenderahati selepas Ucaptama oleh mantan Ketua Pengarah
JAKIM, Dato’ Haji Wan Mohamad bin Dato’ Skeikh Abdul Aziz

YB Mejar Jeneral Dato’ Seri Jamil Khir bin Baharom (B) dan barisan
tetamu kehormat sedang mengaminkan bacaan doa

Antara peserta yang hadir dalam Konvensyen Perundangan
Syariah Peringkat Kebangsaan 2016

seminar Undang-undang jenayah syariah di
alam siber

Seminar Undang-undang Jenayah Syariah di Alam Siber
dianjurkan dengan kerjasama Suruhanjaya Komunikasi
dan Multimedia (SKMM). Bertempat di Institut Latihan
Islam Malaysia pada 18 Oktober 2016. Seminar ini
berjaya mengumpulkan seramai 200 orang peserta yang
terdiri daripada para pengamal undang-undang, Pegawai
Penguatkuasa dan Pendakwa Syarie seluruh Malaysia.
Antara tujuan seminar ini diadakan adalah bagi memberi
pendedahan terhadap kes-kes jenayah syariah seperti
ancaman akidah dan pemikiran Islam yang semakin
berleluasa menerusi medium siber.

166

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Sebanyak enam kertas kerja telah dibentangkan dengan
tiga tema berbeza iaitu Fenomena Jenayah Syariah
di Alam Siber, Undang-undang Jenayah Syariah dan
Pembuktian Kes Jenayah Syariah di Alam Siber. Seminar
ini dirasmikan oleh Timbalan Menteri di Jabatan Perdana
Menteri, YB Senator Dato’ Dr. Asyraf Wajdi bin Dato’ Haji
Dusuki. Turut hadir ialah Pengerusi SKMM, Dato’ Sri Dr.
Halim Shafie dan Ketua Pengarah JAKIM, YBhg Tan Sri
Dato’ Haji Othman bin Mustapha.

Peluasan sistem e-jinayat

Sistem e-Jinayat merupakan sistem aliran kerja (work
fl o w  s y s t e m )  y a n g  s e r a g a m  b a g i  t i n d a ka n
Penguatkuasaan dan Pendakwaan Syariah. Sistem
ini dibangunkan pada tahun 2010 bertujuan untuk
memperkukuh sistem penyampaian perkhidmatan
Penguatkuasaan dan Pendakwaan Syariah di Malaysia.
Sistem ini terdiri daripada tiga modul iaitu modul
penguatkuasaan, modul pendakwaan dan modul
pentadbiran. Sehingga penghujung 2015, lima negeri
iaitu Pahang, Johor, Kelantan, Perak dan Melaka
telah menggunapakai sistem ini. Manakala lain-
lain dalam usaha untuk mengguna pakai pada fasa
berikutnya. Bagi memantapkan usaha peluasan sistem,
beberapa program dilaksanakan meliputi Mesyuarat
Penyelarasan, Bengkel TOT Aplikasi Sistem, penilaian
semula terhadap keperluan-keperluan negeri dan
pemantauan pelaksanaan di negeri-negeri.

Seminar ini dirasmikan oleh Timbalan Menteri di Jabatan Perdana
Menteri, YB Senator Dato’ Dr. Asyraf Wajdi bin Dato’ Haji Dusuki

Peserta yang hadir sedang mendengar pembentangan
kertas kerja

Paparan muka depan sistem e-Jinayat

Antara paparan dalam sistem e-Jinayat

PemanTaUan TeRhadaP
PenyelaRasan PengUaTKUasaan
dan PendaKwaan di negeRi-negeRi

Selari dengan fungsi Bahagian Penyelarasan Undang-
undang untuk menyediakan apa jua mekanisme bagi
menyelaras tindakan Penguatkuasaan dan Pendakwaan
di Negeri-negeri, beberapa program pemantauan telah
dilaksanakan sepanjang 2015 melalui pemakaian Sistem
e-Jinayat, pelaksanaan Sistem Penarafan Bahagian
Penguatkuasaan dan Bahagian Pendakwaan dan Operasi
Bersama dengan Jabatan Agama Islam Negeri-negeri.

sistem Penarafan bahagian Penguatkuasaan
dan bahagian Pendakwaan syariah jain
seluruh malaysia

Sistem Penarafan Penguatkuasaan dan Pendakwaan
Syariah (SPPP) Jabatan Agama Islam Seluruh Malaysia
diperkenalkan bagi tujuan menilai dan mengukur tahap
kekuatan dan pencapaian Agensi Penguatkuasaan
Syariah dalam menjalankan tugas penguatkuasaan dan

167

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

pendakwaan mengikut peruntukan undang-undang
sedia ada di negeri-negeri agar berjalan dengan lebih
teratur dan berkesan.

Pelancaran Buku Sistem Penarafan Penguatkuasaan
dan Pendakwaan Syariah telah disempurnakan oleh
Ketua Pengarah JAKIM, YBhg Tan Sri Dato’ Haji Othman
bin Mustapha pada 12 Ogos 2016 bertempat di
Auditorium Blok D8, Kompleks D, Pusat Pentadbiran
Kerajaan Persekutuan. Pelancaran buku ini adalah
sejajar dengan inisiatif JAKIM untuk memperkenalkan
SPPP bagi membantu JAIN selaku agensi pelaksana
untuk mentransformasikan Bahagian Penguatkuasaan
dan Bahagian Pendakwaan JAIN seluruh Malaysia
selari  dengan perkembangan semasa. Program
SPPP ini berbentuk penilaian perkhidmatan (delivery
system and good governance) berdasarkan lima
kluster iaitu Kluster Pembangunan Organisasi, Kluster
Pembangunan Insan, Kluster Perundangan, Kluster
Diplomatik dan Perhubungan serta Kluster Penyelarasan
dan Pemantauan Tindakan.

Pahang pada 23 Februari 2016, Kelantan pada 8 hingga 9
Mac 2016, Pulau Pinang pada 12 April 2016, Perak pada
31 Mei 2016, Sabah pada 6 hingga 7 September 2016
dan Sarawak pada 7 hingga 9 September 2016.

Montaj Pelancaran Buku Sistem Penarafan Penguatkuasaan dan
Pendakwaan Syariah

Ketua Pengarah JAKIM, YBhg Tan Sri Dato’ Haji Othman bin
Mustapha melancarkan Buku Sistem Penarafan Penguatkuasaan

dan Pendakwaan Syariah Jabatan Agama Islam Negeri-Negeri

Penarafan Penguatkuasaan Syariah di Jabatan Agama Islam Perak

Penarafan Penguatkuasaan dan Pendakwaan Syariah di Jabatan
Hal Ehwal Agama Islam Pulau Pinang

Ops Kutip 2.0 Tahun 2016

JAKIM telah melaksanakan aktiviti Pemantauan dan
Operasi Penguatkuasaan Isu Kutipan Derma atau Khairat
Tanpa Kebenaran Majlis Agama Islam Negeri (Ops Kutip
2.0) dengan kerjasama Bahagian Penguatkuasaan,
Jabatan Agama Islam Negeri (JAIN) seluruh Malaysia yang
bermula bulan Ramadhan daripada 6 Jun 2015 hingga
30 Jun 2016 bersamaan 1 Ramadhan 1437 hingga
25 Ramadhan 1437H. Sepanjang sesi pemantauan
dan operasi dilaksanakan, sticker dan flyers berkaitan
kesedaran awam untuk menyalurkan bantuan, derma,
sedekah atau khairat secara betul turut diedarkan
kepada masyarakat sebagai langkah pencegahan dan
pendidikan di tempat awam yang menjadi tumpuan
seperti Bazar ramadhan, premis bank, stesen minyak,
pusat membeli belah dan lain-lain.

Pada tahun 2016, JAKIM bersama panel penilai penarafan
yang dilantik telah meneruskan lagi pelaksanaan
penarafan di lapan buah negeri iaitu Wilayah Persekutuan
pada 15 Februari 2016, Melaka pada 17 Februari 2016,

168

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Program Fun Ride bijak sedekah

Eksploitasi kanak-kanak dalam kegiatan kutipan
derma serta jualan amal merupakan isu nasional yang
sering mendapat perhatian dan liputan oleh pelbagai
pihak. Justeru, JAKIM melalui Bahagian Penyelarasan
Undang-Undang (BPUU) telah melaksanakan program
Strategi Lautan Biru Kebangsaan (National Blue
Ocean Strategy) dengan melibatkan inter agensi
yang berautoriti secara bersepadu dan berterusan
dalam menangani isu ini.

Selaras dengan Strategik 5 dalam Pelan Tindakan
Penguatkuasaan Menangani Isu Kutipan Derma di
Kalangan Kanak-kanak iaitu Peningkatan Kempen
Pencegahan dan Kesedaran BPUU dengan kerjasama
Jabatan Agama Islam Melaka (JAIM) telah melaksanakan
Program Fun Ride Bijak Sedekah yang disempurnakan
majlis perasmiannya oleh Ketua Pengarah JAKIM,
YBhg Tan Sri Dato’ Haji Othman bin Mustapha pada 10
Disember 2016. Bertempat di Dataran Pusat Islam
Melaka, Bukit Palah, Melaka. Hadir sama adalah Timbalan
Pengerusi Majlis Agama Islam Melaka, YBhg Datuk Wira
Yaakub bin Md. Amin, Timbalan Ketua Pengarah (Dasar)
JAKIM, YBhg Datuk Haji Mohamad Nordin bin Ibrahim,
Pengarah Jabatan Agama Islam Melaka, YBhg Datuk
Haji Mohamad Salleh bin Ismail dan Pengarah Bahagian

Penyelarasan Undang-undang JAKIM, YBhg Tuan Haji
Aziz bin Haji Mohamad. Program yang bertemakan “Bijak
Sedekah pada yang Berhak” merupakan acara berbasikal
santai beramai-ramai berkonsepkan riadah secara santai
dengan melibatkan Pegawai-pegawai Kerajaan Negeri
dan Persekutuan, pelajar institut pengajian tinggi, Badan
Bukan Kerajaan (NGO), masyarakat setempat dan lain-
lain. Program Fun Ride Bijak Sedekah adalah bertujuan
sebagai langkah advokasi bagi menyuntik kesedaran
yang lebih menyeluruh dan memberi pendedahan kepada
masyarakat mengenai penguatkuasaan akta/enakmen di
bawah kesalahan undang-undang Syariah yang berkaitan
isu kutipan derma tanpa kebenaran Majlis Agama Islam
Negeri (MAIN) serta eksploitasi kanak-kanak.

Komitmen yang diberikan oleh semua peserta terhadap
program kali melambangkan sokongan terhadap
agenda transformasi negara bagi membentuk sistem
penyampaian perkhidmatan dalam dunia perundangan
syariah yang lebih inovatif lagi. Melalui pertemuan
pelbagai pihak dalam program sebegini sudah tentu
amat bermakna kerana ianya merupakan peluang
dan ruang untuk bertukar-tukar pandangan berkaitan
bidang perundangan Syariah dan seterusnya dapat
mempertingkatkan ilmu pengetahuan khususnya
kepada masyarakat setempat dalam menyertai kempen
tersebut.

Penguatkuasa Jabatan Agama Islam Melaka menahan pemungut
derma/khairat tanpa kebenaran

Pelancaran Program Fun Ride Bijak Sedekah dan Kempen Cegah
Jenayah Syariah Peringkat Negeri Melaka disempurnakan oleh

Ketua Pengarah JAKIM, YBhg Tan Sri Dato’ Haji Othman
bin Mustapha

Pengarah BPUU, Tuan Aziz bin Haji Mohamad turut serta dalam
Ops Kutip 2.0 bersama-sama Pegawai Penguatkuasa JAWI

Peserta Fun Ride berbasikal dari Kompleks Islam Melaka ke Melaka
Sentral untuk mengedarkan Flyers Bijak Sedekah pada yang

Berhak kepada masyarakat

P emerkasaan  Hab
Halal  G lobal

170

Pensijilan Halal Malaysia

Bagi tempoh Januari 2016 hingga Disember 2016,
JAKIM/JAIN telah menerima sebanyak 10,115
permohonan melalui sistem MYeHALAL. Daripada
jumlah tersebut, 6,936 permohonan (68.57%) telah
diterima untuk diproses, 2,929 permohonan (28.96%)
ditolak di peringkat awal kerana kegagalan pemohon
melengkapkan dokumen permohonan dalam tempoh
lima hari bekerja, manakala 250 (2.47%) permohonan
ditolak kerana permohonan tidak lengkap di peringkat
audit dokumen.

Sepanjang tahun 2016, sebanyak 5,017 (49.60%)
permohonan telah diputuskan lulus. Hanya 282 (2.79%)
permohonan diputuskan tidak berjaya oleh Mesyuarat
Panel Pengesahan Halal JAKIM/JAIN kerana tidak
mematuhi prosedur pensijilan halal. Terdapat 1,667
permohonan masih dalam tindakan proses JAKIM/JAIN.

Tahun 2016 juga telah memperlihatkan peningkatan
sebanyak 677 permohonan berbanding dengan tahun
2015. Bagaimanapun jumlah permohonan yang ditolak
menurun daripada 3,179 permohonan pada tahun 2016
kepada 2,650 permohonan iaitu meningkat sebanyak
529 permohonan. Permohonan yang diluluskan juga
menurun sebanyak 93. Manakala permohonan yang
diputuskan gagal menurun daripada 291 untuk tahun
2015 kepada 282 permohonan bagi tahun 2016.

JAKIM dan JAIN yang diberi tanggungjawab dalam
melaksanakan pengeluaran Sijil Pengesahan Halal
Malaysia (SPHM) menyedari akan keperluan dan
permintaan yang tinggi terhadap Pensijilan Halal Malaysia
walau pun sehingga kini ianya masih bersifat sukarela.

Inisiatif penambahbaikan proses pengeluaran SPHM
sentiasa diambil perhatian oleh JAKIM dengan mengatur
strategi baru dalam proses pengeluaran Sijil Pengesahan
Halal. Proses penambahbaikan yang komprehensif telah
mula dilaksanakan mulai Ogos 2016 yang lalu dengan
memperkenalkan empat inisiatif baru dalam proses
pengeluaran SPHM, iaitu:

1. Fast Track Proses;
2. Fast Track Audit;
3. Fast Track tanpa ketidakakuran; dan
4. Proses Audit Kombo.

Carta 1: Carta Permohonan Pensijilan Halal Tahun 2014 - 2016La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

jadual 1: statistik Permohonan Pensijilan Halal Tahun

2014-2015

TaHUn MOHOn TOlaK lUlUs GaGal
 DalaM

      TinDaKan

 2014 8,920 2,800 4,720 159 1,221

 2015 9,438 2,650 5,110 291 1,387

 2016 10,115 3,179 5,017 282 1,667

1200

1000

800

600

400

200

0
MOHON

PE
RM

O
H

O
N

A
N

2014

2015

2016

8,920 2,800 4,720 159 1,221

9,438 2,650 5,110 291 1,387

10,115 3,179 5,017 282 1,667

TOLAK LULUS GAGAL
DALAM

TINDAKAN

171

Proses penambahbaikan ini juga tidak terhenti setakat

itu, di mana satu lagi inisiatif baru yang baru telah

diperkenalkan mulai Januari 2017 iaitu dengan

mewujudkan ‘white list’ pemohon yang komited dengan

SPHM yang antara lain akan dapat mengeluarkan SPHM

dalam tempoh satu hari sahaja.

Hasilnya, sepanjang Ogos hingga Disember 2016

yang lalu, 86.74% permohonan Sijil Pengesahan Halal

telah dapat diproses kurang dari 30 hari. Ianya juga

menunjukkan peningkatan sebanyak 54.56% bagi

bilangan permohonan yang telah dapat diproses dalam

tempoh kurang dari 30 hari.

Manakala satu lagi inisiatif yang akan dilaksanakan

dalam masa yang terdekat ialah dengan menubuhkan

MyHIS (Malaysia Halal Inovative Squad) yang akan

merealisasikan konsep NBOS antara JAKIM dan rakan

strategik di Institusi Pengajian Tinggi. Ianya juga adalah

antara langkah penambahbaikan yang akan dapat

membantu proses pensijilan halal di negeri-negeri.

PeManTaUan Dan PenGUaTKUasaan

Pemantauan

Pemantauan akan dilaksanakan ke atas pemegang Sijil

Pengesahan Halal Malaysia (SPHM) dengan mengikut

piawaian halal iaitu Anual Prosedur Pensijilan Halal

Malaysia (Semakan Ketiga) 2014 dan pelbagai Standard

Malaysia yang berkaitan. Jika mana-mana pemegang

SPHM melanggar piawaian halal tersebut maka tindakan

boleh dikenakan berdasarkan kesalahan Kecil (Amaran),

Besar (Penggantungan SPHM) dan Serius (Penarikan

SPHM). Pemeriksaan Pemantauan dilakukan secara

mengejut melalui tiga kaedah berikut:

1. Pemantauan Berkala merupakan pemantauan

yang dilakukan ke atas pemegang SPHM sekurang-

kurangnya sekali dalam setahun. Bagi syarikat yang

berisiko tinggi iaitu produk yang berasaskan daging

dan ayam, minyak dan lemak, rumah sembelih, tiada

sistem kawalan halal, tiada eksekutif halal dan

Jawatankuasa Halal Dalaman, pemantauan akan

dilakukan lebih dari sekali dalam setahun.

2. Pemantauan susulan  adalah pemeriksaan

verifikasi terhadap tindakan pembetulan yang telah

diambil oleh syarikat yang gagal mematuhi Manual

Prosedur Pensijilan Halal Malaysia.

3. Pemantauan Fast Track adalah pemantauan yang

dilakukan bagi kategori permohonan pembaharuan

pensijilan halal yang mendapat kelulusan fast track

turut dilakukan oleh Cawangan Pemantauan &

Penguatkuasaan serta dilakukan secara berkala

bagi memastikan setiap Sijil Pengesahan Halal

Malaysia (SPHM) yang dikeluarkan kepada pemohon

sentiasa menepati piawaian pensijilan halal semasa.

Pemantauan bagi kelulusan permohonan pensijilan

halal secara fast track ini turut diberi keutamaan

menjelang akhir tahun 2016 memandangkan ianya

telah diklasifikasikan sebagai kategori yang berisiko

tinggi (high risk).

Penguatkuasaan

Pemeriksaan Penguatkuasaan merupakan tindakan

pemeriksaan yang dilakukan dengan mengguna pakai

undang-undang yang sedang berkuatkuasa sama

ada ianya di bawah Undang-Undang Syariah mahupun

Undang-Undang Sivil Akta Perihal Dagangan 2011 (APD

2011), Akta Makanan 1983 serta mana-mana Akta/

Peraturan-peraturan lain yang berkaitan dan sedang

berkuatkuasa seperti termaktub dalam MPPHM.

Pemeriksaan penguatkuasaan boleh dibahagikan

kepada dua kaedah berikut:

1. Pemeriksaan aduan awam akan dijalankan apabila

Cawangan pemantauan dan Penguatkuasaan

menerima aduan daripada orang awam dan akan

dilakukan bersama agensi penguatkuasa berkaitan

sekiranya perlu. Agensi yang biasa terlibat adalah

seperti Kementerian Perdagangan Dalam Negeri

Koperasi Dan Kepenggunaan (KPDNKK), Kementerian

Kesihatan Malaysia (KKM), Jabatan Perkhidmatan

Veterinar (JPV), Jabatan Kastam DiRaja Malaysia

(KDRM), Pihak Berkuasa Tempatan (PBT) dan lain-lain

agensi yang difikirkan perlu.

2. Pemantauan Penguatkuasaan/Operasi/serbuan

akan dilakukan setelah siasatan terperinci lengkap

dijalankan ke atas aduan yang dikemukakan kepada

cawangan ini sama ada melalui aduan awam atau

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

172

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

aduan daripada agensi-agensi luar. Sebelum operasi

dilaksanakan, risikan akan dilakukan terlebih

dahulu bagi mengenal pasti potensi kesalahan

yang dilakukan bagi mengenal pasti tindakan

undang-undang yang akan diambil kepada pihak-

pihak yang melakukan kesalahan. Operasi dan

serbuan seterusnya dilaksanakan sama ada dengan

melibatkan agensi lain seperti JAIN/KPDNKK/PBT

dan lain-lain agensi yang berkaitan mengikut bidang

kuasa dan undang-undang yang diguna pakai. Dalam

menjalankan tugasan ini, pegawai dari Cawangan

Pemantauan dan Penguatkuasaan telah dilantik

sebagai Penolong Pengawal Perihal Dagangan oleh

Kementerian Perdagangan Dalam Negeri Koperasi

dan Kepenggunaan (KPDNKK) untuk melaksanakan

Akta Perihal Dagangan 2011 bagi kesalahan-

kesalahan melibatkan peruntukan halal. Justeru,

kertas siasatan akan dibuka jika melanggar Akta

Perihal Dagangan 2011.

Gudang simpanan Hab Halal jaKiM

Gudang Simpanan Hab Halal Puchong yang terletak

di Bandar Baru Bukit Puchong, Puchong telah mula

beroperasi pada Februari 2015. Gudang ini dikhususkan

untuk menyimpan barang-barang kes (eksibit) yang telah

diambil tindakan di bawah Akta Perihal Dagangan (APD)

2011.

Antara kemudahan yang disediakan di Gudang Simpanan

Hab Halal ini adalah dua unit bilik sejuk (cold room)

dengan suhu -18oC bagi barangan sejuk beku, dua

unit bilik sejuk (chiller room) dengan suhu di bawah

40oC. Selain itu, gudang ini turut dilengkapi dengan

rak penyimpanan bertingkat, mesin wrapper, satu unit

forklift dan keseluruhan gudang dikawal 24 jam oleh

pasukan RELA yang dilantik bagi menjamin keselamatan

barang kes yang ditempatkan di sana.

Bagi melancarkan urusan pendaftaran barangan kes

serta lain-lain urusan di gudang, seramai tiga orang

pegawai telah dilantik dan dipertanggungjawabkan

untuk mengawal selia sebarang aktiviti yang melibatkan

gudang berkenaan. Sehingga Disember 2016, sebanyak

94 kes telah dihasilkan dan melibatkan rampasan barang

kes yang melibatkan seluruh negeri di Malaysia termasuk

Sabah dan Sarawak.

Dengan pewujudan Gudang Simpanan Hab Halal ini,

pelaksanaan APD 2011 menjadi lebih teratur dan

kredibiliti barang kes dapat dikawal untuk tujuan

pembuktian di mahkamah kelak.

Pada Disember 2016, Gudang Hab Halal telah berpindah

ke penempatan sementara di Makmal Analisis Halal

Malaysia (MyHAC) di Bandar Enstek, Nilai, Negeri

Sembilan. Perpindahan ini adalah disebabkan tamatnya

kontrak sewaan di gudang yang sedia ada. Dijangka pada

April 2017 eksibit akan ditempatkan di gudang yang baru

di Puchong, Selangor.

sTaTisTiK PeManTaUan Dan
PenGUaTKUasaan

Berdasarkan statistik tahun 2016, sebanyak 911

pemantauan dan penguatkuasaan telah dijalankan

merangkumi pemantauan berkala sebanyak 358 (39%),

susulan 40 (5%) dan fast track 346 (38%) serta

penguatkuasaan yang melibatkan aduan 112 (12%),

risikan 10 (1%) dan pemeriksaan/operasi APD 2011

45 (5%) (rujuk Jadual 2 dan Carta 2). Secara purata

cawangan ini menjalankan pemeriksaan sebanyak 76

buah premis/ kilang/ syarikat dalam sebulan. Kuantiti

pemeriksaan adalah bergantung dengan bilangan

kumpulan yang ditetapkan kerana keanggotaan akan

bertambah atau berkurang mengikut penempatan

pegawai.

173

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

jadual 2: Pecahan mengikut jenis pemeriksaan januari hingga Disember 2016

  jenis PeMeRiKsaan jan FeB MaC aPRil Mei jUn jUl OGOs sePT OKT nOV Dis jUMlaH

 BERKALA 25 61 19 67 32 50 8 20 33 10 32 1 358

 SUSULAN 3 6 1 4 3 3 2 10 0 2 5 1 40

 FAST TRACK 42 9 12 42 14 0 79 38 15 46 49 0 346

 ADUAN 5 13 14 12 29 9 0 8 4 7 9 2 112

 RISIKAN 0 0 2 1 0 5 0 0 0 0 1 1 10

 OPERASI APD 2011 7 7 8 6 4 4 3 3 1 1 1 0 45

 JUMLAH 82 96 56 132 82 71 92 79 53 66 97 5 911

jadual 3: Pemeriksaan pemantauan dan penguakuasaan dari januari hingga Disember 2016

  jenis PeMeRiKsaan jan FeB MaC aPRil Mei jUn jUl OGOs sePT OKT nOV Dis jUMlaH

 PEMANTAUAN 70 80 36 113 56 54 88 68 48 58 86 2 759

 PENGUATKUASAAN 12 16 20 19 26 17 4 11 5 8 11 3 152

 JUMLAH 82 96 56 132 82 71 92 79 53 66 97 5 911

Carta 2: Peratusan mengikut jenis pemeriksaan dari januari hingga Disember 2016

Berkala

Susulan

Fast Track

Aduan

5%

5%1%
12%

38%

39%

Risikan

Operasi APD 2011

PECAHAN MENGIKUT JENIS PEMERIKSAAN JANUARI - DISEMBER 2016

Pemantauan

83%

17%

Penguatkuasaan

PERBEZAAN PEMANTAUAN & PENGUATKUASAAN
JANUARI - DISEMBER 2016

Carta 3: Peratusan perbezaan pemeriksaan pemantauan dan

penguatkuasaan dari januari hingga Disember 2016

Tindakan Hasil Pemeriksaan Pemantauan dan
Penguatkuasaan

Semasa pemeriksaan pemantauan bagi pemegang
SPHM, pegawai pemeriksa telah mengenal pasti dan
menilai sejauh mana sesuatu syarikat mematuhi
prosedur yang telah ditetapkan. Jika premis tidak
melanggar mana-mana prosedur, premis tersebut telah
mematuhi prosedur yang ditetapkan. Jika berlakunya
pelanggaran terhadap prosedur, non-compliance report
(NCR) akan dikeluarkan kepada premis. Berdasarkan
pemeriksaan yang telah dijalankan sepanjang tahun
2016 ke atas pemegang SPHM, sebanyak 525
premis/kilang/syarikat telah mematuhi prosedur yang
ditetapkan JAKIM. Sebanyak 191 NCR telah dikeluarkan
yang meliputi kategori kesalahan kecil, besar dan serius
(rujuk Jadual 4 dan Carta 4).

174

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

jadual 4: Pecahan mengikut penilaian pemeriksaan pemantauan ke atas pemegang sPHM dari januari hingga Disember 2016

  Penilaian PeMeRiKsaan jan FeB MaC aPRil Mei jUn jUl OGOs sePT OKT nOV Dis jUMlaH

 MEMATUHI 41 52 25 83 38 22 71 50 37 48 57 1 525

 PROSES AUDIT 1 0 0 1 1 1 3 3 1 2 0 0 13

 PROSES PEMBAHARUAN 0 0 0 2 2 0 0 0 0 0 2 0 6

 TIDAK BEROPERASI/
 TUTUP SEMASA LAWATAN/
 TIADA PRODUKSI 6 1 0 1 1 2 0 1 0 0 3 0 15

 PINDAH/TUTUP 2 2 0 1 0 0 2 0 0 1 1 0 9

 KESALAHAN KECIL/NCR 14 20 9 18 11 22 11 12 8 7 19 1 152

 KESALAHAN BESAR/GANTUNG 6 5 1 6 3 7 1 1 0 0 3 0 33

 KESALAHAN SERIUS/TARIK 0 0 1 1 0 0 0 1 2 0 1 0 6

jadual 5: Pecahan mengikut penilaian pemeriksaan penguatkuasaan ke atas pemegang dan bukan pemegang sPHM dari

januari hingga Disember 2016

  Penilaian PeMeRiKsaan jan FeB MaC aPRil Mei jUn jUl OGOs sePT OKT nOV Dis jUMlaH

 BUKAN PEMEGANG SPHM 9 16 18 18 26 10 4 11 5 8 10 2 137

 RISIKAN 0 0 2 1 0 5 0 0 0 0 1 1 10

 OPERASI APD 2011 (IP) 3 0 0 0 0 2 0 0 0 0 0 0 5

 JUMLAH 82 96 56 132 82 71 92 79 53 66 97 5 911

Mematuhi

69%

1%4%

20%

1%
2%
1%
2%

Proses Audit

Proses Pembaharuan

Pindah/Tutup

Kesalahan Kecil/NCR

Kesalahan Besar/Gantung

Kesalahan Serius/Tarik

Tidak Beroperasi/Tutup Semasa
Lawatan/Tiada Produksi

TINDAKAN HASIL PEMERIKSAAN PEMANTAUAN JANUARI - DISEMBER 2016

Carta 4: Peratusan penilaian pemeriksaan pemantauan ke atas pemegang sPHM dari januari hingga Disember 2016

Bagi pemeriksaan penguatkuasaan ke atas pemegang
dan bukan pemegang SPHM, sebanyak 152 pemeriksaan
telah dilakukan ke atas premis/kilang/syarikat. Daripada
jumlah tersebut, sebanyak 137 pemeriksaan biasa bagi

premis/kilang/syarikat yang bukan pemegang SPHM, 10
risikan dan lima kertas siasatan telah dibuka ke atas
premis/kilang/syarikat yang telah melakukan kesalahan
di bawah APD 2011 (rujuk Jadual 5 dan Carta 5).

175

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

TINDAKAN HASIL PEMERIKSAAN PENGUATKUASAAN

JANUARI - DISEMBER 2016

7% 3%

90%

Bukan
Pemegang
SPHM

Operasi
APD 2011
(IP)

Risikan

Carta 5: Peratusan penilaian pemeriksaan penguatkuasaan
ke atas pemegang dan bukan pemegang sPHM dari januari

hingga Disember 2016

Kertas siasatan akta Perihal Dagangan 2011

Pada tahun 2016, sebanyak lima kertas siasatan
telah dibuka dengan nilai rampasan yang dianggarkan
sebanyak RM 39, 376.15. Kertas siasatan dibuka
kerana menyalahi Seksyen 16 (1) APD 2011, Perenggan
4 (1) (a) Perintah Perihal Dagangan (Perakuan dan
Penandaan Halal) 2011 dan Perenggan 5 (1) Perintah
Perihal Dagangan (Perakuan dan Penandaan Halal) 2011.
Pecahan kategori serta jenis kesalahan yang dikenal
pasti ditunjukkan di dalam jadual berikut:

jadual 6: Pecahan kategori siasatan mengikut skim bagi aPD

2011 tahun 2016

PeCaHan KaTeGORi

 PREMIS 1

 PRODUK 4

 JUMLAH 5

jadual 8: Kertas siasatan yang telah dibuka bermula tahun

2011 hingga tahun 2016

 TaHUn BilanGan  Kes

 2011 6

 2012 17

 2013 13

 2014 37

 2015 16

 2016 5

 JUMLAH  KES 94

jadual 9: Kertas siasatan yang telah selesai bermula tahun

2011 hingga tahun 2016

    KePUTUsan  Kes KeRTas siasaTan

 Bayaran Kompaun 2

 Denda Mahkamah 1

 NFA (No Furture Action) 3

 DNAA (Discharge Not Amounting 1
 to An Acquittal)

 JUMLAH 7

jadual 10: Kertas siasatan yang belum selesai bermula tahun

2011 hingga tahun 2016

 TaHUn KeRTas siasaTan

 2012 7

 2013 9

 2014 14

 2015 11

 2016 3

 JUMLAH 44

jadual 7: Pecahan jenis kesalahan di bawah aPD 2011 bagi

tahun 2016

jenis KesalaHan

 Seksyen 16 (1) APD 2011 2

 Perkara 3 (1) (c) Perintah Perihal Dagangan -
 (Takrif Halal) 2011

 Perkara 3 (1) (g) Perintah Perihal Dagangan -
 (Takrif Halal) 2011

 Perenggan 4 (1) (a) Perintah Perihal Dagangan 2
 (Perakuan dan Penandaan Halal) 2011

 Perenggan 5 (1) Perintah Perihal Dagangan 1
 (Perakuan dan Penandaan Halal) 2011

 JUMLAH 5

Bermula tahun 2011 hingga tahun 2016, JAKIM telah
menghasilkan sejumlah 94 kes di bawah Akta Perihal
Dagangan 1972 dan 2011 dengan anggaran keseluruhan
nilai rampasan berjumlah RM 1,204,337.65 (rujuk
jadual 8). Bagi kertas siasatan yang telah dibuka bagi
setiap kes yang dihasilkan, JAKIM telah menyelesaikan
sebanyak tujuh kes  antaranya melalui bayaran
kompaun, denda mahkamah, Non Furture Action (NFA)
dan Discharge Not Amounting to An Acquittal (DNAA)
manakala 44 kes lagi masih dalam siasatan (rujuk Jadual
9 dan Jadual 10).

176

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Pemantauan Bersama agensi Penguatkuasa

Dalam melaksanakan undang-undang berkaitan
pensijilan halal seperti Akta Perihal Dagangan 2011,
Akta Makanan 1983 (Akta 281), Peraturan-Peraturan
Makanan 1985 dan Peraturan-Peraturan Kebersihan
Makanan 2009, Animal Rules 1962, Akta Binatang 1953
(Semakan 2006), Peraturan Haiwan 1962, Akta Rumah
Penyembelihan (Penswastaan) 1993 serta undang-
undang lain yang berkaitan, JAKIM turut mengadakan

kerjasama dengan beberapa agensi kerajaan yang
lain seperti Jabatan Agama Islam Negeri (JAIN), Pihak
Berkuasa Tempatan (PBT), Kementerian Perdagangan
Dalam Negeri, Koperasi dan Kepenggunaan (KPDNKK),
Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM), Jabatan
Perkhidmatan Vaterinar (JPV) dan lain-lain. Kekerapan
kerjasama adalah bergantung kepada kes dan keperluan
semasa. Jadual pelaksanaan kerjasama adalah seperti
berikut:

jadual 11: Pecahan pemantauan bersama agensi luar dari januari hingga Disember 2016

      aGensi jan FeB MaC aPRil Mei jUn jUl OGOs sePT OKT nOV Dis jUMlaH

 JAIN/ MAIN 9 0 2 15 14 16 10 1 10 0 15 1 93

 PBT 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1

 KPDNKK 0 0 0 0 0 0 0 0 4 0 0 0 4

 KKM 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1

 JUMLAH 9 1 2 15 14 16 10 2 14 0 15 1 99

Carta 7: Graf penerimaan aduan dari januari hingga Disember 2016

jadual 12: Penerimaan aduan dari januari hingga Disember 2016

      BUlan jan FeB MaC aPRil Mei jUn jUl OGOs sePT OKT nOV Dis jUMlaH

 PENERIMAAN ADUAN 23 10 16 12 21 16 3 11 11 9 12 11 155

statistik aduan

Pada tahun 2016, Cawangan Pemantauan dan

Penguatkuasaan telah menerima sebanyak 155 aduan

daripada pengguna dan pelbagai agensi. Aduan yang

diterima adalah melalui pelbagai medium antaranya

melalui aduan terus ke kaunter pejabat Bahagian Hab

Halal, panggilan telefon, e-mel, surat apa-apa medium

yang sesuai.

KERJASAMA DENGAN AGENSI LUAR JANUARI - DISEMBER 2016

4% 1%1%

94%

JAIN/MAIN

KPDNKK

KKM

PBT

Carta 6: Peratusan pemantauan bersama agensi luar dari
januari hingga Disember 2016

PENERIMAAN ADUAN 2016

25

20

23

10

JAN FEB MAC APRIL MEI JUN JUL OGOS SEPT OKT NOV DIS

12

16

21

16

3

11 11

9

12

11
2016

15

10

5

0

177

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Aduan yang diterima daripada pengguna melibatkan
pemegang dan bukan pemegang SPHM. Sepanjang tahun
2016, aduan yang diterima melibatkan pemegang SPHM
adalah sebanyak 31 aduan dan aduan yang melibatkan
bukan pemegang SPHM adalah sebanyak 124 aduan
(rujuk Jadual 13 dan Carta 8).

jumlah Pemantauan dan Penguatkuasaan dari
Tahun 2011 hingga Tahun 2016

Pada tahun 2016 berlaku penurunan dari segi jumlah
pemantauan dan penguatkuasaan berbanding tahun-
tahun sebelumnya di mana jumlah pada tahun 2016
adalah sebanyak 911 pemeriksaan pemantauan dan
penguatkuasaan berbanding tahun sebelumnya iaitu
sebanyak 1,650 pemeriksaan (rujuk Carta 10). Ini
disebabkan kekurangan pegawai yang bertukar ke
cawangan lain atau bahagian serta menerima kenaikan
pangkat.

Carta 10: Graf jumlah pemantauan dan penguatkuasaan dari tahun 2011 hingga tahun 2016

PECAHAN MENGIKUT KATEGORI ADUAN TAHUN 2016

PECAHAN MENGIKUT KATEGORI ADUAN TAHUN 2016

20%

80%

45% 55%

Bukan
Pemegang
SPHM

Pemegang
SPHM

Aduan
Selesai

Aduan
Tidak
Selesai

Carta 8: Peratusan perbezaan aduan pemegang dan bukan

pemegang sPHM bagi 2016

Carta 9: Peratusan perbezaan jumlah aduan selesai dan tidak

selesai tahun 2016

JUMLAH PEMANTAUAN & PENGUATKUASAAN TAHUN 2011 HINGGA 2016

1800

1200

1600

1000

600

1400

800

400

200

0

1391

Tahun
2011

Tahun
2012

Tahun
2013

Tahun
2014

Tahun
2015

Tahun
2016

1437

1130

1364

1650

911

jadual 13: Perbezaan aduan pemegang dan bukan pemegang

sPHM bagi 2016

KaTeGORi aDUan TaHUn 2016

 PEMEGANG SPHM BUKAN PEMEGANG SPHM
 31 124

jadual 14: Perbezaan jumlah aduan selesai dan tidak selesai

tahun 2016

sTaTUs aDUan TaHUn 2016

 ADUAN SELESAI ADUAN TIDAK SELESAI
 85 70

Daripada 155 aduan yang diterima sepanjang tahun
2016, sebanyak 85 aduan telah berjaya diselesaikan
manakala 70 aduan tidak berjaya diselesaikan (rujuk
Jadual 14 dan Carta 9).

178

Mesyuarat Majlis Halal Malaysia

Mesyuarat Jawatankuasa Khas Kabinet Pengurusan dan

Pembangunan Industri Halal Malaysia telah dibubarkan

berkuatkuasa pada 11 Februari 2016 dan digantikan

dengan Majlis Halal Malaysia (MHM). Mesyuarat yang

dipengerusikan oleh Timbalan Perdana Menteri, YAB

Datuk Seri Dr. Ahmad Zahid bin Hamidi mengumumkan

MHM bakal menjadi entiti khas yang menyelaras semua

agensi yang terbabit dalam usaha menjadikan Malaysia

sebagai peneraju halal global.

Menurut YAB Timbalan Perdana Menteri  (TPM),

penubuhan MHM akan dibuat menerusi pembentangan

akta khusus di Parlimen yang disediakan oleh Jabatan

Kemajuan Islam Malaysia (JAKIM) serta Kementerian

Perdagangan Antarabangsa dan Industri (MITI). YAB

TPM turut menjelaskan tentang bidang tugas agensi

berkaitan di mana JAKIM menerusi Bahagian Hab Halal

akan berperanan dalam tadbir urus halal, pensijilan

dan hal ehwal syariah manakala HDC (Perbadanan

Pembangunan Industri Halal) akan menumpukan kepada

dua perkara iaitu memperkasakan industri halal negara

dan memperkembangkan industri halal ke peringkat

antarabangsa.

Mesyuarat ini turut dihadiri oleh Menteri Perdagangan

Antarabangsa dan Industri, Datuk Seri Mustapa

Mohamed, Menteri di Jabatan Perdana Menteri, YB Mejar

Jeneral Dato’ Seri Jamil Khir bin Baharom (B), Menteri-

menteri dan Timbalan Menteri dari beberapa kementerian

serta agensi-agensi yang terbabit dalam industri halal.

Majlis ini juga akan melaksanakan fungsi-fungsi seperti

berikut:

1. Menetapkan dasar, peraturan serta garis panduan

bagi pengurusan halal Malaysia;

2. Mengawal selia agenda pembangunan industri halal

negara; dan

3. Menentukan Dasar Halal Negara berada pada

landasan yang betul sejajar dengan pembangunan

ekonomi negara.

Multaqa Majlis Perundingan islam (MPi)

JAKIM telah melaksanakan Multaqa Ekonomi Majlis
Perundingan Islam pada 28 September 2016 di Pusat
Konvensyen Antarabangsa Putrajaya. Multaqa Ekonomi
Majlis Perundingan Islam ini merupakan program anjuran
Jabatan Kemajuan Islam Malaysia yang menjadi medium
bagi sekumpulan pemikir untuk berbincang mengenai
muamalat dan sosioekonomi umat Islam dan berfungsi
sebagai wahana yang menyatukan umat Islam di negara
ini. Multaqa Ekonomi ini ibarat himpunan majlis syura para
ulama yang mampu membawa manfaat besar kepada
ummah dan negara apabila anggotanya memainkan
peranan sebagai pemikir dan pembawa resolusi bernas
kepada isu dan permasalahan ekonomi umat Islam di
Malaysia.

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

179

Kerjasama jaKiM dan Universiti Malaysia
sabah (UMs) 16 jun 2016

Telah berlangsung perjumpaan dan perbincangan antara
JAKIM yang diketuai oleh Ketua Pengarah JAKIM YBhg
Tan Sri Dato’ Haji Othman bin Mustapha dan Universiti
Malaysia Sabah (UMS) yang diketuai oleh Naib Canselor
Profesor Datuk Dr. Mohd Harun Abdullah. Turut bersama,
Dr. Sirajuddin bin Suhaimee selaku Pengarah Bahagian
Hab Halal JaAKIM.

Perbincangan menjurus kepada penghargaan pihak UMS
kepada pihak JAKIM berkenaan kerjasama yang diberi
dalam memperoleh sijil halal bagi industri di China.

Turut dibincangkan berkenaan perancangan UMS untuk
membantu syarikat-syarikat di negara China untuk
mendapatkan sijil halal JAKIM.

Mesyuarat Jawatankuasa Penasihat Pensijilan Halal Malaysia
Bil.1/2016 26 Ogos 2016 Dewan Syura, Aras 9, JAKIM

The Standard & Metrology Institute for Islamic Countries (SMIIC)
9th General Assembly di Istanbul Turki dari 23-24 Mei 2016

33rd session of The Regional Conference for
asia and Pacific 7 - 11 Mac 2016, PiCC

JAKIM telah menyertai pameran sempena program 33rd
Session of The Regional Conference for Asia and Pacific
di Putrajaya International Convention Centre (PICC).
Program anjuran Kementerian Pertanian dan Industri
Asas Tani ini memberi tumpuan kepada peluang dan
cabaran pekerjaan untuk meningkatkan keselamatan
dalam pemakanan, produktiviti pertanian, taraf hidup
populasi luar bandar serta sumbangan pertumbuhan
ekonomi yang maju.

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

180

Halal KORea 2016

JAKIM telah menyertai Pameran HALAL KOREA 2016

yang diadakan pada 21 Julai hingga 23 Julai 2016

bertempat di Seoul Trade Exhibition & Convention

(SETEC), Seoul, Korea.

Pameran HALAL KOREA 2016 adalah anjuran Korea

Federation of SMEs yang disokong oleh Kementerian

Pertanian, Makanan & Hal Ehwal Hal Ehwal Luar Bandar

Korea.

Program Halal Bersama Usahawan india

Program ini adalah merupakan Kerjasama JAKIM Bersama

Sekretariat Khas Memperkasakan Masyarakat India atau

lebih dikenali dengan The Secretariat for Empowerment

of Indian Entrepreneurs (SEED). Program ini telah

diadakan pada 13 Februari 2016 di Hotel Grand. Program

ini memfokuskan usaha meningkatkan kesedaran akan

kepentingan pensijilan halal di kalangan usahawan India.

Program Walkabout Halal

Halal Walkabout & Treasure Hunt 2016 adalah merupakan

sebahagian daripada program kesedaran halal yang

telah dilaksanakan dengan jayanya pada 23 April 2016

bertempat di Pasaraya Tesco, Kota Bharu, Kelantan.

Penganjuran program ini telah mendapat kerjasama

Jabatan Hal Ehwal Agama Islam Kelantan (JAHEAIK),

Kementerian Pendidikan Malaysia (KPM), Jabatan

Pendidikan Negeri (JPN) Kelantan dan rakan strategik

iaitu Syarikat Yeo Hiap Seng (Malaysia) Berhad serta

Tesco Stores (Malaysia) Sdn. Bhd.

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

181

jabatan Kemajuan islam Malaysia Melalui
Bahagian Hab Halal dinobatkan sebagai johan
bagi anugerah inovasi jabatan Perdana Menteri
2015 (Kategori iCT)

Projek Halal Verified Engine yang memberi kemudahan
kepada syarikat dan orang ramai dalam membuat rujukan
dan maklumat bagi produk luar negara yang mempunyai
Sijil/Logo Halal luar negara yang diiktiraf oleh JAKIM
berjaya mencuri hati juri kali ini.

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

P erhubungan  Antarabangsa
dan  Dalam  Negeri

184

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Majlis Menghafaz al-Qur’an
Peringkat kebangsaan ke-37 tahun
1438h/2016M

Majlis Menghafaz al-Qur’an Peringkat Kebangsaan
(MHQK) ke-37 Tahun 1438H/2016M telah diadakan
dengan jayanya pada 15 hingga 20 Februari 2016
bertempat di Pusat Konvensyen Amanjaya, Hotel
Casuarina @ Meru, Ipoh, Perak. Majlis selama lima hari
ini dilaksanakan dengan kerjasama pihak Kerajaan
Negeri Perak Darul Ridzuan. Majlis Pembukaan MHQK
Tahun 1438H/2017M telah dirasmikan oleh Pengerusi
Jawatankuasa Agama Islam, Pendidikan Islam,
Pembangunan Sahsiah Negeri Perak Darul Ridzuan, YB
Dato’ Drs. Mohd Nizar bin Zakaria. Majlis Penutupan dan
Penyampaian Hadiah pula telah disempurnakan oleh
DYMM Paduka Seri Sultan Perak Darul Ridzuan. Tiga
kategori telah dipertandingkan iaitu kategori juzuk 1 – 10,
juzuk 1 – 20 dan juzuk 1 – 30 bagi lelaki dan perempuan.

Majlis Perasmian Pembukaan telah disempurnakan oleh
Perdana Menteri, YAB Dato’ Sri Mohd Najib bin Tun Abdul
Razak. Majlis turut dihadiri oleh YABhg Datin Sri Rosmah
Mansor, Timbalan Perdana Menteri, YAB Datuk Seri Dr.
Ahmad Zahid Hamidi, Menteri Wilayah Persekutuan, YB
Datuk Seri Tengku Adnan bin Tengku Mansor, berserta
isteri dan Menteri di Jabatan Perdana Menteri, YB Mejar
Jeneral Dato’ Seri Jamil Khir bin Baharom (B), berserta
isteri.

Majlis Tilawah ke-59 pada tahun ini yang bertemakan
“ Pe r p a d u a n  N a d i  Tra n sfo r m a s i  N e g a ra ”  t u r u t
menampilkan kelainan apabila bekas-bekas juara qari
dan qariah peringkat kebangsaan telah dijemput untuk
memperdengarkan bacaan al-Qur’an. Majlis Perasmian
Penutup dan Penyampaian Hadiah kepada peserta telah
disempurnakan oleh Menteri Wilayah Persekutuan, YB
Datuk Seri Tengku Adnan bin Tengku Mansor, berserta
isteri dan Menteri di Jabatan Perdana Menteri YB Mejar
Jeneral Dato’ Seri Jamil Khir bin Baharom (B) berserta
isteri. Johan Qari dan Qariah membawa pulang wang
tunai berjumlah RM30,000 dan sebuah kereta Proton
Exora sumbangan daripada Lembaga Tabung Haji dan
pakej menunaikan Haji. Naib Johan dan tempat ketiga
bagi Qari dan Qariah pula membawa pulang hadiah
wang tunai masing-masing berjumlah RM20,000 dan
RM10,000. Hadiah saguhati berupa wang tunai RM5,000
telah diberikan kepada semua peserta yang menyertai
Majlis Tilawah pada tahun ini.

Johan Hafiz dan Hafizah Kategori 1 – 30 Juzuk

Astaka Majlis Menghafaz di Pusat Konvensyen Amanjaya,
Hotel Casuarina @ Meru, Ipoh, Perak

Johan Qari dan Qariah

Pemenang MTQK 2016 bersama-sama hadiah Proton Exora

Majlis tilawah al-Qur’an Peringkat
kebangsaan kali ke-59 tahun
1437h/2016M

Majlis Tilawah al-Qur’an Peringkat Kebangsaan ke-
59 yang bermula pada 21 hingga 26 Mac 2016 di
Auditorium Cempaka Sari, Kompleks Perbadanan
Putrajaya telah disertai seramai 30 qari dan qariah dari
seluruh Malaysia.

185

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Majlis saMbutan Maulidur rasul
saw Peringkat kebangsaan tahun
1438h/2016M

Majlis Sambutan Maulidur Rasul SAW Peringkat

Kebangsaan Tahun 1438H/2016M telah diadakan

dengan jayanya pada 11 Rabiulawal 1438H bersamaan

11 Disember 2016M (Ahad), bertempat di Masjid Putra,

Putrajaya.

Dengan bertemakan “Ukhuwah Islamiah Asas Penyatuan

Ummah,” majlis telah diserikan dengan kehadiran

Perdana Menteri Malaysia, YAB Dato’ Sri Mohd Najib bin

Tun Abdul Razak, dan YABhg Datin Seri Rosmah Mansor,

Timbalan Perdana Menteri Malaysia, YAB Datuk Seri Dr.

Ahmad Zahid bin Hamidi, dan YABhg Datin Seri Hamidah

Khamis, Menteri di Jabatan Perdana Menteri, YB Mejar

Jeneral Dato’ Seri Jamil Khir bin Baharom (B) merangkap

Pengerusi Jawatankuasa Induk Majlis Sambutan Maulidur

Rasul SAW Peringkat Kebangsaan Tahun 1438H/2016M,

Timbalan Menteri di Jabatan Perdana Menteri YB Senator

Dato’ Dr. Asyraf Wajdi bin Dato’ Haji Dusuki serta tetamu-

tetamu kenamaan yang lain. Majlis sambutan ini turut

disertai lebih 3,000 peserta termasuk kakitangan

kerajaan, badan berkanun, pertubuhan swasta, pelajar,

badan bukan kerajaan (NGO) dan orang ramai.

Pada majlis ini juga, YAB Perdana Menteri Malaysia telah

menyampaikan Anugerah Maulidur Rasul SAW kepada

sembilan penerima anugerah. Tuan Haji Mohammed

Yusof bin Haji Abu Bakar telah dipilih menerima Anugerah

Perdana Maulidur Rasul SAW bagi tahun 1438H/2016M.

Beliau menerima wang tunai RM50,000.00, sijil dan plak.

Lapan lagi penerima Anugerah Maulidur Rasul SAW ialah

YBhg. Datu Haji Putit bin Matzen, YBhg Dato’ Sallehudin

bin Omar, YBrs Dr. Hashim bin Mehat, YBhg Datuk Fadilah

binti Baharin, YBrs Dr. Lim Swee Tin, Puan Hasliza binti

Hassan, Encik Abdul Latif bin Romly dan Encik Mohd

Kamal bin Ismail. Penerima anugerah, masing-masing

membawa pulang hadiah wang tunai RM20,000.00, sijil

dan plak.

Majlis saMbutan Ma’al hijrah
Peringkat kebangsaan tahun
1438h/2016M

Majlis Sambutan Ma’al Hijrah Peringkat Kebangsaan
Tahun 1438H/2016M telah diadakan dengan jayanya
pada 1 Muharram 1438H bersamaan 2 Oktober 2016
(Ahad), bertempat di Taman Ekspo Pertanian Malaysia
Serdang (MAEPS), Selangor. Seri Paduka Baginda Yang
di-Pertuan Agong XIV Almu’tasimu Billahi Muhibbuddin
Tuanku Alhaj Abdul Halim Mu’adzam Shah ibni Almarhum
Sultan Badlishah dan Seri Paduka Baginda Raja Permaisuri
Agong Tuanku Hajah Haminah telah berkenan menghadiri
majlis berkenaan sekaligus merasmikannya. Bertemakan
“Ukhuwah Islamiah Asas Penyatuan Ummah,” majlis
tersebut turut diserikan dengan kehadiran Perdana
Menteri Malaysia, YAB Dato’ Sri Mohd Najib bin Tun Abdul
Razak dan YABhg Datin Sri Rosmah Mansor, Timbalan
Perdana Menteri Malaysia, YAB Datuk Seri Dr. Ahmad
Zahid bin Hamidi, Menteri di Jabatan Perdana Menteri, YB
Mejar Jeneral Dato’ Seri Jamil Khir bin Baharom (B) dan
YBhg Datin Seri Fatmawati binti Haji Saidin serta tetamu-
tetamu kenamaan yang lain.

YAB Perdana Menteri menyampaikan Anugerah Perdana
kepada Tuan Haji Mohammed Yusof bin Haji Abu Bakar

YAB Perdana Menteri bergambar bersama-sama penerima-
penerima anugerah

186

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Majlis tersebut turut disertai lebih 10,000 peserta
meliputi Badan Kerajaan, Badan Berkanun, Badan
Beruniform, Swasta, Badan Bukan Kerajaan (NGO),
Institusi Pengajian Tinggi (IPT), sekolah dan orang ramai.
Seramai 105 kontinjen telah mengambil bahagian dalam
perarakan Ma’al Hijrah bermula dari Pintu 1 ke Dewan A
MAEPS sambil mengalunkan selawat kepada Baginda
Nabi Muhammad SAW.

Pada majlis tersebut juga, Seri Paduka Baginda Yang di-
Pertuan Agong telah berkenan menyampaikan anugerah
Tokoh Ma’al Hijrah 1438H/2016M kepada mantan Ketua
Hakim Negara, YABhg Tun Dato’ Sri (Dr.) Ahmad Fairuz
bin Datuk Sheikh Abdul Halim yang membawa pulang
wang tunai sebanyak RM120,000.00, medal dan sijil
penghargaan. Buat julung-julung kalinya pada tahun
ini telah diperkenalkan Anugerah Khas Ma’al Hijrah
dan penghormatan tersebut telah diberikan kepada
Ketua Panel Dakwah, Majlis Perundingan Islam (MPI)
Allahyarham Tuan Guru Dato’ Dr. Haron bin Din. Kerajaan
telah bersetuju memberikan sumbangan wang tunai
sebanyak RM100,000.00 dan sijil penghargaan.

Majlis Sambutan Ma’al Hijrah Peringkat Kebangsaan Tahun
1438H/2016M turut diserikan lagi dengan persembahan
khas gabungan Peserta Rancangan Realiti TV Adik-
adikku, Pensyarah UKM/Penceramah Bebas, Ybhg Dato’
Dr. Haji Mohd Izhar Ariff bin Mohd Kashim serta artis
Ameng Spring. Turut diadakan ialah acara perasmian bas
“Surau Bergerak” oleh YAB Perdana Menteri. Bas yang
diubah suai menjadi surau bergerak tersebut merupakan
inovasi bersama Bank Rakyat dan Jabatan Agama Islam
Wilayah Persekutuan (JAWI) dalam usaha memudahkan
umat Islam menunaikan solat dengan lebih selesa untuk
menghadiri program, aktiviti dan karnival di sekitar
Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur dan Putrajaya.

Pelepasan pasukan perarakan oleh YB Mejar Jeneral Dato’ Seri
Jamil Khir bin Baharom (B)

Kontinjen perarakan

Menteri di JPM, YB Mejar Jeneral Dato’ Seri Jamil Khir bin
Baharom (B), mengetuai perarakan sempena sambutan Ma’al

Hijrah Peringkat Kebangsaan Tahun 1438H/2016M

Seri Paduka Baginda Yang di-Pertuan Agong berkenan bergambar
bersama-sama penerima anugerah

Persidangan Pengerusi-Pengerusi
jawatankuasa hal ehwal islaM
seluruh Malaysia bil.1/2016

Pada 12 Sya’ban 1437 bersamaan 19 Mei 2016,
Jabatan Kemajuan Islam Malaysia (JAKIM) telah
mengadakan Persidangan Pengerusi-pengerusi Hal
Ehwal Islam Seluruh Malaysia Bil.1/2016 bertempat
di Bilik Mesyuarat Utama, Majlis Agama Islam Wilayah
Persekutuan (MAIWP), Bangunan PERKIM, Kuala Lumpur.
Persidangan yang dipengerusikan oleh Menteri di Jabatan
Perdana Menteri, YB Mejar Jeneral Dato’ Seri Jamil Khir
bin Baharom (B), dihadiri oleh lima orang Pengerusi Hal
Ehwal Islam negeri-negeri iaitu Selangor, Melaka, Perlis,
Kelantan dan Pulau Pinang. Turut hadir adalah Timbalan
Menteri di Jabatan Perdana Menteri, YB Senator Dato’

187

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Dr. Asyraf Wajdi bin Dato’ Haji Dusuki, Ketua Pengarah
JAKIM, YBhg Tan Sri Dato’ Haji Othman bin Mustapha,
merangkap Setiausaha Persidangan, Timbalan-timbalan
Ketua Pengarah JAKIM, Pengarah-pengarah Jabatan
Agama Islam Negeri seluruh Malaysia, agensi-agensi
di bawah YB Menteri di Jabatan Perdana Menteri,
wakil Jabatan Perkhidmatan Awam, wakil Kementerian
Kewangan, wakil Jabatan Hal Ehwal Khas dan Pengarah-
pengarah Bahagian di JAKIM.

Negeri (JAIN)/Majlis Agama Islam Negeri (MAIN) serta
Pegawai-pegawai Kanan wakil agensi-agensi di bawah
YB Menteri di Jabatan Perdana Menteri seperti Jabatan
Kehakiman Syariah Malaysia, Yayasan Dakwah Islamiah
Malaysia, Lembaga Tabung Haji serta Jabatan Wakaf,
Zakat dan Haji. Persidangan ini turut dihadiri oleh wakil-
wakil dari Jabatan Bantuan Guaman Malaysia, Jabatan
Pembangunan Persekutuan Negeri Kelantan, Bahagian
Pendidikan Islam Kementerian Pelajaran Malaysia, Kor
Agama Angkatan Tentera Malaysia (KAGAT), Bahagian
Agama dan Kaunseling (BAKA) Polis Diraja Malaysia dan
Pengarah-pengarah Bahagian JAKIM.

Persidangan ini merupakan platform terbaik untuk
mengukuhkan kerjasama antara JAKIM dan JAIN/MAIN
dalam pengurusan hal ehwal agama Islam di peringkat
negeri dan Persekutuan. Persidangan ini juga bertujuan
untuk menyelaras dan mewujudkan keseragaman dalam
pentadbiran dan perlaksanaan hukum syarak di negeri-
negeri di samping mempelajari kemajuan yang dicapai
oleh JAIN/MAIN untuk dijadikan panduan dan contoh
kepada yang lain.

Menteri di Jabatan Perdana Menteri, YB Mejar Jeneral Dato’ Seri
Jamil Khir bin Baharom (B) bergambar bersama-sama Pengerusi-

pengerusi Jawatankuasa Hal Ehwal Islam Seluruh Malaysia

Persidangan dipengerusikan oleh Menteri di Jabatan Perdana
Menteri, YB Mejar Jeneral Dato’ Seri Jamil Khir bin Baharom (B)

Ahli Persidangan bergambar sempena PKJ ke-99

Ahli persidangan bergambar sempena PKJ ke-101

Sekitar Persidangan PKJ ke-100

Persidangan ketua jabatan/Majlis
agaMa islaM negeri seluruh
Malaysia (Pkj) tahun 2016

Sepanjang tahun 2016, Jabatan Kemajuan Islam
Malaysia (JAKIM) telah berjaya menganjurkan tiga
persidangan PKJ dengan kerjasama Jabatan Agama
Islam Negeri-negeri seperti berikut:

1. PKJ kali ke-99 di Pusat Konvensyen Antarabangsa
Putrajaya (PICC) pada 4 Mac 2016.

2. PKJ kali ke-100 di Pusat Konvensyen Antarabangsa
Putrajaya (PICC) pada 11 Ogos 2016.

3. PKJ kali ke-101 di Hotel Promenade, Kota Kinabalu,
Sabah pada 18 hingga 20 November 2016.

Persidangan tersebut telah dipengerusikan oleh
Ketua Pengarah JAKIM, YBhg Tan Sri Dato’ Haji Othman
bin Mustapha. Ahli persidangan yang hadir terdiri
daripada Pengarah-pengarah Jabatan Agama Islam

188

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Mesyuarat induk Majlis
Perundingan islaM (MPi) bil.1/2016

Mesyuarat Induk Majlis Perundingan Islam (MPI)
Bil.1/2016 telah dilaksanakan pada 11 Februari
2016 (Khamis) bertempat di Dewan Putra B2, PICC.
Mesyuarat yang dipengerusikan oleh Timbalan Perdana
Menteri, YAB Datuk Seri Dr. Ahmad Zahid bin Hamidi,
ini membincangkan berkenaan hala tuju MPI, isu
pembentukan sistem kehidupan dan perpaduan ummah,
gejala sosial dan krisis moral serta ketuanan Islam dan
sistem perundangan negara.

Mesyuarat ini turut dihadiri oleh Menteri di Jabatan
Perdana Menteri, YB Mejar Jeneral Dato’ Seri Jamil Khir
bin Baharom (B), Timbalan Menteri di Jabatan Perdana
Menteri, YB Senator Dato’ Dr. Asyraf Wajdi bin Dato’ Haji
Dusuki, dan Ketua Pengarah JAKIM, YBhg Tan Sri Dato’
Haji Othman bin Mustapha. Mesyuarat ini telah dihadiri
oleh seramai 58 orang ahli panel daripada pelbagai
bidang dan latar belakang.

Antara fungsi-fungsi MPI adalah bagi menapis dan
menilai cadangan-cadangan berkenaan dengan unsur-
unsur Islam yang boleh dijadikan asas serta pegangan
kepada usaha-usaha pembangunan dan pentadbiran
Negara serta memberi nasihat asas (first opinion) dan
nasihat lanjutan (second opinion) di samping membuat
penyesuaian-penyesuaian terhadap bentuk teknologi
mengikut lunas-lunas Islam.

MPI juga bertindak sebagai jawatankuasa yang
menggabungkan tenaga-tenaga pakar daripada disiplin
ilmu sebagai think tank bagi membantu Kerajaan dalam
memberikan idea dan cadangan yang bernas ke arah
melaksanakan agenda pembangunan negara menurut
landasan syarak. Selain itu, MPI juga dilihat sebagai
forum bagi meningkatkan lagi hubungan antara kerajaan
dengan para cendekiawan.

Mesyuarat Panel Majlis
Perundingan islaM (MPi) bil.1/2016

Mesyuarat Panel MPI Bil.1/2016 telah diadakan pada
12 April 2016 (Selasa) jam 8.30 pagi hingga 5.30
petang bertempat di Hall 4 dan Hall 5, Pusat Konvensyen
Antarabangsa Putrajaya (PICC) berkonsepkan makmal
(lab) dan dilaksanakan secara serentak bagi ketujuh-
tujuh panel. Mesyuarat ini telah dipengerusikan oleh
Timbalan Perdana Menteri Malaysia, YAB Datuk Seri Dr.
Ahmad Zahid bin Hamidi.

Mesyuarat ini telah dihadiri oleh Menteri di Jabatan
Perdana Menteri, YB Mejar Jeneral Dato’ Seri Jamil Khir
bin Baharom (B), Timbalan Menteri di Jabatan Perdana
Menteri, YB Senator Dato’ Dr. Asyraf Wajdi bin Dato’ Haji
Dusuki, dan Ketua Pengarah JAKIM, YBhg Tan Sri Dato’
Haji Othman bin Mustapha. Mesyuarat ini turut disertai
oleh 96 orang ahli panel daripada pelbagai bidang dan
latar belakang.

Mesyuarat Panel MPI ini bertujuan untuk membincang dan
memperhalusi isu-isu berkaitan panel masing-masing
bagi melahirkan seberapa banyak idea baharu yang boleh
memperkasakan apa yang sedia ada dengan mengambil
kira Islam sebagai asas dan sandaran, seterusnya
mengemukakan cadangan dan langkah penyelesaian
Quick Win terhadap isu-isu yang telah diutarakan.

YAB Datuk Seri Dr. Ahmad Zahid bin Hamidi mempengerusikan
Mesyuarat Induk MPI Bil.1/2016

Ucaptama YAB Datuk Seri Dr. Ahmad Zahid bin Hamidi

Sesi bergambar YAB Datuk Seri Dr. Ahmad Zahid bin Hamidi
bersama-sama Ahli Panel MPI

189

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

MultaQa Perundangan & Politik
Majlis Perundingan islaM (MPi)

Multaqa Perundangan dan Politik Majlis Perundingan
Islam (MPI) telah dilaksanakan pada 15 Disember 2016
(Khamis) bertempat di Dewan Mesmera, Hotel Everly
Putrajaya. Multaqa ini telah dirasmikan oleh Timbalan
Perdana Menteri Malaysia, YAB Datuk Seri Dr. Ahmad
Zahid bin Hamidi.

Multaqa Perundangan dan Politik, Majlis Perundingan
Islam (MPI) ini diadakan bertujuan untuk mewujudkan
medium perbincangan yang lebih tuntas dan telus
bertujuan mencari kaedah terbaik dan mencadangkan
penyelesaian terhadap pelbagai isu berkaitan isu
Perundangan dan Politik umat Islam di Malaysia. Multaqa
pada kali ini bertemakan Transformasi Perundangan dan
Politik di Malaysia.

Multaqa ini turut dihadiri oleh Menteri di Jabatan
Perdana Menteri, YB Mejar Jeneral Dato’ Seri Jamil Khir
bin Baharom (B), Timbalan Menteri di Jabatan Perdana
Menteri, YB Senator Dato’ Dr. Asyraf Wajdi bin Dato’ Haji
Dusuki dan Ketua Pengarah JAKIM, YBhg Tan Sri Dato’
Haji Othman bin Mustapha. Multaqa ini telah dihadiri oleh
seramai 500 orang peserta daripada pelbagai agensi
iaitu ahli-ahli MPI, JAIN, MAIN, Ketua-ketua Jabatan, ahli
Perundangan, ahli Politik, NGO dan persatuan.

Majlis tilawah dan Menghafaz
al-Qur’an Peringkat antarabangsa
ke-58 tahun 1437h/2016M

Majlis Tilawah dan Menghafaz al-Qur’an Peringkat
Antarabangsa (MTHQA) ke-58 Tahun 1437H/2016M
telah diadakan pada 2 hingga 7 Mei 2016 bertempat di
Dewan Merdeka, Pusat Dagangan Dunia Putra (PWTC),
Kuala Lumpur. Acara tahunan yang diadakan sebelum
menjelang bulan Ramadhan ini telah dirasmikan oleh YB
Menteri di Jabatan Perdana Menteri, YB Mejar Jeneral
Dato’ Seri Jamil Khir bin Baharom (B), merangkap
Pengerusi Jawatankuasa Induk Majlis Tilawah dan
Menghafaz al-Qur’an Peringkat Antarabangsa ke-58
Tahun 1437H/2016M.

MTHQA pada tahun ini menyaksikan peningkatan
penyertaan keseluruhan seramai 92 orang peserta dari
57 buah negara berbanding 82 orang peserta dari 47
buah negara pada tahun sebelum ini. Daripada jumlah
tersebut, seramai 69 orang peserta telah melepasi
tahap kelayakan saringan, iaitu 38 orang peserta bagi
kategori tilawah, terdiri daripada 22 orang qari dan
16 orang qariah. 31 orang peserta lagi, bagi kategori
menghafaz 30 juzuk al-Qur’an, iaitu 22 orang peserta
hafiz dan sembilan orang peserta hafizah.

Majlis Penutupan dan Penyampaian Hadiah telah
diadakan pada 7 Mei 2016 (Sabtu). Acara penyampaian

Perbincangan Panel MPI berkonsepkan makmal

Multaqa Perundangan dan Politik sedang berlangsung

Ucaptama YAB Datuk Seri Dr. Ahmad Zahid bin Hamidi

Barisan tetamu jemputan

190

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Tetamu kenamaan di Majlis Penutupan dan Penyampaian Hadiah
MTHQA

Penyampaian hadiah kepada Johan Kategori Tilawah

Penyampaian hadiah kepada peserta Qariah Tilawah

jadual 1: keputusan Qari kategori tilawah

 kedudukan PeMenang negara

 Johan Wan Ainuddin Hilmi bin Abdullah Malaysia

 Naib Johan Awangku Muhd Adibul Amin bin Brunei
  Pengeran Haji Marjuki

 Ketiga Haji Awaluddin bin Mohor Indonesia

 Keempat Seyed Mostafa Hosseini Iran

 Kelima Mohammad Nadhir Asgar, Jr Filipina

jadual 2: keputusan Qariah kategori tilawah

 kedudukan PeMenang negara

 Johan Nor Azrah binti Ayub Malaysia

 Naib Johan Mastia Lestaluhu Indonesia

 Ketiga Siti Huzzaimah Yadey Brunei

 Keempat Salma Bounaamane Morocco

 Kelima Sabaha P. Salik Filipina

jadual 3: keputusan hafiz kategori hafazan

 kedudukan PeMenang negara

 Johan Abdulla Said Mohamed Mesir
  Bayoumy Elkazzaz

 Naib Johan Mohammad Omar bin Mansu Malaysia

 Ketiga Hamzah El Habashy Amerika
   Syarikat

Jadual 4: Keputusan Hafizah Kategori Hafazan

 kedudukan PeMenang negara

 Johan Mayada Mahmoud Mahmoud Mesir
  Abdelrahim

 Naib Johan Farihah binti Zulkifli Malaysia

 Ketiga Asma Adra Lubnan

hadiah kepada peserta lelaki melibatkan kedua-dua
kategori iaitu tilawah dan hafazan telah disempurnakan
oleh Menteri di Jabatan Perdana Menteri, YB Mejar
Jeneral Dato’ Seri Jamil Khir bin Baharom (B). Manakala
acara penyampaian hadiah kepada peserta perempuan
telah disempurnakan oleh YBhg Datin Seri Fatmawati
binti Saidin. Turut diadakan sempena Majlis Penutupan
MTHQA kali ini ialah penyampaian sijil penghargaan
kepada tokoh al-Qur’an Negara iaitu YBhg Tan Sri Datuk
Haji Hassan bin Azhari sebagai mengenang jasa dan
sumbangan besar beliau kepada pembangunan program
al-Qur’an di tanah air khsususnya kepada MTHQA.

Johan qari dan qariah membawa pulang piala iringan,
wang tunai RM40,000 dan kepingan emas bernilai
RM70,000 manakala johan hafiz dan hafizah memperoleh
piala iringan, wang tunai RM20,000 dan kepingan emas
bernilai RM40,000. Hadiah kepingan emas merupakan
tajaan Yayasan Pembangunan Ekonomi Islam Malaysia
(YaPIEM). Keputusan penuh MTHQA ke-58 Tahun
1437H/2016M adalah seperti berikut:

PerteMuan MabiMs ke-17: sePakat
dengan Pelaksanaan Pelan
strategik MabiMs tahun 2016 – 2020

Mesyuarat Pegawai-pegawai Kanan (SOM) ke-41 dan
Pertemuan Tahunan Tidak Rasmi Menteri-menteri
Agama Negara Brunei Darussalam, Republik Indonesia,
Malaysia dan Republik Singapura (MABIMS) ke-17 telah
diadakan pada 3 hingga 7 Disember 2016 di Hotel Royale
Chulan, Kuala Lumpur. Mesyuarat SOM ke-41 telah
dipengerusikan oleh Menteri di Jabatan Perdana Menteri,

191

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

YBhg Tan Sri Dato’ Haji Othman bin Mustapha. Manakala
Pertemuan MABIMS ke-17 telah dipengerusikan oleh
Menteri di Jabatan Perdana Menteri (JPM), YB Mejar
Jeneral Dato’ Seri Jamil Khir bin Baharom (B). Kesemua
menteri-menteri agama negara anggota MABIMS
hadir ke pertemuan kali ini. Keseluruhan kehadiran ahli
Mesyuarat SOM ke-41 dan Pertemuan MABIMS ke-17
berjumlah 30 orang.

Delegasi SOM dan MABIMS telah dibawa melawat Makmal
Analisis Halal JAKIM dan Kompleks Islam Putrajaya di
Presint 3, Putrajaya. Selain itu, delegasi juga diraikan
dalam Majlis Makan Malam di Cruise Putrajaya dan
Majlis Makan Tengah Hari di Imarah Wakaf Majlis Agama
Islam Wilayah Persekutuan (MAIWP). Turut diadakan
Pelancaran Buku Pelan Strategik MABIMS semasa Majlis
Makan Tengah Hari di Imarah Wakaf MAIWP.

Muzakarah rukyah dan takwiM
islaM negara anggota MabiMs
tahun 2016

Jabatan Kemajuan Islam Malaysia (JAKIM) dengan
kerjasama Jabatan Mufti Negeri Sembilan telah berjaya
menganjurkan Muzakarah Rukyah Dan Takwim Islam
Negara Anggota MABIMS pada 2 hingga 4 Ogos 2016
bertempat di Klana Beach Resort, Telok Kemang, Port
Dickson, Negeri Sembilan. Muzakarah ini telah dihadiri
oleh wakil-wakil delegasi dari negara Brunei Darussalam,
Indonesia, Malaysia dan Singapura serta ahli Panel Pakar
Falak JAKIM.  Selain itu, muzakarah ini turut dihadiri
oleh Sahibus Samahah Mufti Wilayah Persekutuan,
Negeri Sembilan, Pahang, Kedah, Sabah, Sarawak dan
pegawai falak yang mewakili Jabatan Mufti Negeri
masing-masing. Ketua Pengarah Jabatan Kemajuan
Islam Malaysia (JAKIM), YBhg Tan Sri Dato’ Haji Othman
bin Mustapha, telah mempengerusikan muzakarah ini
sepanjang ia berlangsung.

Majlis perasmian muzakarah ini telah disempurnakan
oleh Menteri di Jabatan Perdana Menteri, YB Mejar
Jeneral Dato’ Seri Jamil Khir bin Baharom (B). Turut
hadir dalam majlis perasmian ialah Timbalan Menteri di
Jabatan Perdana Menteri, YB Senator Dato’ Dr. Asyraf
Wajdi bin Dato’ Haji Dusuki, Penyimpan Mohor Besar
Raja-Raja, YBhg Dato’ Sri Syed Danial bin Syed Ahmad,
dan Pengarah Majlis Agama Islam Negeri Sembilan, YBhg
Datuk Selamat bin Paigo.

Muzakarah diakhiri dengan pembentangan resolusi
muzakarah yang disampaikan oleh Pengarah Bahagian
Perancangan dan Penyelidikan, JAKIM, YBrs Tuan Haji
Mohamad bin Saari, manakala, ucapan penutupan
muzakarah disempurnakan oleh Ketua Pengarah JAKIM,
YBhg Tan Sri Dato’ Haji Othman bin Mustapha.

Menteri-Menteri Agama Negara Brunei Darussalam, Republik
Indonesia, Malaysia dan Republik Singapura

Kehadiran Menteri di Jabatan Perdana Menteri dan Timbalan
Menteri di Jabatan Perdana Menteri dalam majlis perasmian

Muzakarah Rukyah dan Takwim Islam Negara Anggota MABIMS

Perjalanan Sidang Pertemuan MABIMS ke-17

Delegasi SOM ke-41 dan MABIMS ke-17

192

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

kursus tahsin tilawah al-Qur’an
kePada guru-guru al-Qur’an
keMboja siri PertaMa tahun 2016
(ktQ-keMboja 2016)

Jabatan Kemajuan Islam Malaysia (JAKIM) dengan
kerjasama Pejabat Majlis Tertinggi Pimpinan Umat Islam
Kemboja telah menganjurkan Kursus Tahsin Tilawah al-
Qur’an Kepada Guru-guru al-Qur’an Kemboja Siri Pertama
Tahun 2016 (KTQ-Kemboja 2016) pada 28 November
hingga 2 Disember 2016 (Isnin-Jumaat) di Phnom Penh,
Kemboja.

Seramai 40 orang peserta menyertai KTQ-Kemboja
2016 terdiri daripada 26 orang peserta lelaki dan 14
orang peserta perempuan. Para peserta terdiri dalam
kalangan guru-guru al-Qur’an, imam, dan qari/qariah
yang terlibat secara langsung dengan Majlis Tilawah
al-Qur’an di Kemboja. Kandungan kursus merangkumi
ceramah berkaitan bidang-bidang tilawah al-Qur’an,
talaqi dan mushafahah bacaan al-Qur’an, latihan amali
dan persembahan pencapaian peserta.

Ucapan perasmian oleh Menteri di Jabatan Perdana Menteri,
YB Mejar Jeneral Dato’ Seri Jamil Khir bin Baharom (B)

Lawatan YB Menteri ke kubah Balai Cerap Telok Kemang,
Port Dickson

Ketua Pengarah JAKIM, YBhg Tan Sri Dato’ Haji Othman bin
Mustapha mempengerusikan muzakarah

Delegasi dari Negara Brunei, Indonesia, Singapura, Malaysia,
Ahli Panel Pakar Falak JAKIM, S.S Mufti-mufti dan tetamu

jemputan bergambar bersama-sama YB Menteri di Jabatan
Perdana Menteri

Suasana ketika Muzakarah Rukyah dan Takwim Islam Negara
Anggota MABIMS sedang berlangsung

193

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Majlis Penutupan dan Penyampaian Sijil Penyertaan
KTQ-Kemboja 2016 telah disempurnakan oleh Mufti
Kerajaan Kemboja, S.S Tuan Haji Kamarudin bin Yusof.
Penganjuran KTQ-Kemboja 2016 amat mustahak dalam
memastikan kelangsungan kerjasama pembangunan
ummah dalam kalangan masyarakat Islam Kemboja
khususnya dalam bidang tilawah al-Qur’an. Hal ini telah
dinyatakan oleh Mufti Kerajaan Kemboja, S.S Tuan Haji
Kamarudin bin Yusof, ketika berucap di Majlis Penutupan
Kursus. Beliau juga mengharapkan supaya kursus ini
diteruskan secara berkala pada masa akan datang ke
arah melahirkan generasi umat Islam Kemboja yang
menguasai bidang tilawah al-Qur’an. Kursus ini juga
mampu mempertingkatkan jalinan hubungan yang lebih
erat di samping menjadi satu medium penting dalam
mengembangkan dakwah Islam melalui tahsin tilawah
al-Qur’an.

ini sebanyak 17 musabaqah telah disertai oleh peserta

Malaysia yang melibatkan 15 buah negara penganjur.

JAKIM, selaku urus setia bagi penyertaan dan

penghantaran peserta ke Musabaqah Peringkat

Antarabangsa telah menguruskan penghantaran seramai

36 orang peserta yang terdiri daripada 33 orang peserta

lelaki dan tiga orang peserta wanita. Dua kategori utama

yang disertai oleh peserta negara ialah kategori Tilawah

al-Qur’an dan kategori Menghafaz al-Qur’an. Bagi kategori

menghafaz al-Qur’an pula terbahagi kepada bahagian 1 –

10 juzuk, 1 – 20 juzuk dan 1 – 30 juzuk berserta tafsir.

Pelbagai kejayaan dan pencapaian telah diperolehi oleh

peserta-peserta yang mewakili negara pada tahun ini.

Antaranya ialah bagi kategori tilawah al-Qur’an, peserta

negara Abdul Khair bin Jalil telah mendapat johan

dalam “7th Session of The Kuwait International Prize

for Memorization, Recitation and Tajweed of The Holy

Quran” di Kuwait pada 13 hingga 20 April 2016. Johan

dalam “Asean al-Qur’an Recital Competition Thailand”

di Bangkok, Thailand pada 30 April hingga 2 Mei 2016

disandang oleh Mohamad Husaini bin Mahmur manakala

Siti Husnaa binti Hassan telah mendapat tempat kedua

bagi kategori qariah. Saudara Abdullah Fahmi bin Che

Nor pula telah berjaya mendapat johan dalam “17th

Moscow International Quran Reciting Competition”

dalam musabaqah yang diadakan pada 22 hingga 26

September 2016 di Moscow, Rusia.

Bagi kategori hafazan pula, beberapa kejayaan telah

diperolehi oleh peserta negara antaranya dalam “The

Annual Prince Sultan Bin Abdulaziz Alu Saud” yang

diadakan di Jakarta Indonesia di mana dua orang peserta

negara telah mendapat tempat ketiga bagi kategori 1 –

30 juzuk dan 1 – 20 juzuk iaitu Muhammad Syazani bin

Jemy dan Syazri Muhammad Husni bin Mohd Sharoni.

Manakala saudara Muhammad Hilmi bin Muhd Khalil telah

mendapat tempat keempat bagi kategori 1 – 15 juzuk

dalam “23rd Round of The Universal Competition for The

Memorization and Recitation of The Holy Quran, di Mesir.

Majlis Penutupan KTQ-Kemboja 2016 oleh SS Mufti
Kerajaan Kemboja

Penyampaian Sijil Penyertaan kepada peserta

Penghantaran Peserta Malaysia
ke MusabaQah Peringkat
antarabangsa 2016

Sepanjang tahun 2016, Malaysia telah menerima

jemputan bagi menyertai Musabaqah al-Qur’an Peringkat

Antarabangsa yang diadakan di seluruh dunia. Pada tahun

194

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Abdul Khair bin Jalil mendapat johan dalam “7th Session of The Kuwait International Prize for Memorization, Recitation and Tajweed of The
Holy Quran” di Kuwait pada 13 hingga 20 April 2016

Mohamad Husaini bin Mahmur mendapat tempat pertama dalam “Asean Al-Qur’an Recital Competition Thailand” di Bangkok,
Thailand pada 30 April hingga 2 Mei 2016 manakala Siti Husnaa binti Hassan mendapat tempat kedua

Abdullah Fahmi bin Che Nor berjaya mendapat johan dalam “17th Moscow International Quran Reciting Competition” yang diadakan pada
22 hingga 26 September 2016 di Moscow, Rusia

195

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

PerMohonan sokongan Pas
lawatan ikhtisas

JAKIM telah mengendalikan urusan permohonan Surat

Sokongan Pas Lawatan Ikhtisas bagi warganegara

asing semenjak pertengahan tahun 1995. Pas Lawatan

Ikhtisas bagi tenaga pengajar dan pelajar warganegara

asing perlu mendapat sokongan daripada Jabatan/Majlis

Agama Islam Negeri (JAIN/MAIN)/Jabatan Mufti Negeri

dan Jabatan Kemajuan Islam Malaysia (JAKIM) sebelum

diluluskan oleh Jabatan Imigresen Malaysia.

Bagi tujuan mempertingkatkan kecekapan dan

memudahkan proses permohonan tersebut, pihak JAKIM

telah membangunkan Sistem Sokongan Pas Lawatan

Ikhtisas (e-Ikhtisas) versi 2.0 bagi membolehkan

permohonan surat sokongan Pas Lawatan Ikhtisas

Muhammad Syazani bin Jemy dan Syazri Muhammad Husni bin Mohd Sharoni dalam The Annual Prince Sultan Bin Abdulaziz Alu Saud
di Indonesia

Muhammad Hilmi bin Muhd Khalil mendapat tempat keempat kategori 1 – 15 juzuk dalam “23rd Round of The Universal Competition for
The Memorization and Recitation of The Holy Quran, di Mesir

dilaksanakan secara dalam talian (online). Sepanjang

tahun 2016, Bahagian ini telah mengeluarkan sejumlah

2,724 surat sokongan bagi tenaga pengajar dan pelajar

warganegara asing yang ingin mengajar atau belajar

agama Islam di negara ini.

Paparan utama laman web Sistem Sokongan Pas Lawatan
Ikhtisas

196

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

PenaMbahbaikan Prosedur dan sisteM Pengeluaran surat sokongan Pas
lawatan Visa ikhtisas

Bagi memantapkan lagi prosedur pengeluaran Surat Sokongan Pas Lawatan Ikhtisas (PLI) melalui Sistem e-Ikhtisas
Versi 2.0, Bahagian Perhubungan telah mengambil inisiatif melaksanakan penambahbaikan berterusan bagi memberi
perkhidmatan terbaik dan lebih mesra pengguna yang terdiri daripada kategori penganjur, tenaga pengajar dan pelajar
antarabangsa.

Menyahut seruan Kerajaan bagi merakyatkan perkhidmatan awam, sistem versi ini membolehkan pihak penganjur
mengambil surat sokongan Pas Lawatan Ikhtisas di JAIN/MAIN/Pejabat Mufti di negeri kediaman masing-masing tanpa
perlu datang ke JAKIM, Putrajaya.

Versi terbaharu ini juga menyediakan kemudahan kepada pelajar dan tenaga pengajar mengisi permohonan secara
dalam talian, apabila proses ini dipertangggungjawabkan kepada pihak sekolah sahaja. Sistem ini juga membolehkan
pihak sekolah, masjid atau institusi untuk menyemak status proses pemohonan secara dalam talian, terutamanya
permohonan yang berada di peringkat tapisan keselamatan Polis Diraja Malaysia (PDRM).

P engurusan  dan  Kewangan

198

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Pengurusan Aset Kerajaan

1. Pengurusan Aset adalah bertanggungjawab
merancang, memantau, membuat pengawasan serta
menyelia pengurusan aset di JAKIM Ibu Pejabat dan
juga Pusat Tanggungjawab (PTJ) JAKIM yang lain.

2. Pada tahun 2016, telah berjaya mengendalikan
empat Mesyuarat Jawatankuasa Pengurusan Aset
(JKPAK) dan mengemukakan laporan tahunan ke
Perbendaharaan Malaysia selaras dengan Pekeliling
Perbendaharaan 1 PP yang berkuatkuasa pada 3
Julai 2014 pada tarikh seperti berikut:

5. J u g a  m e m b e r i  k h i d m at  n a s i h at  b e r ka i t a n
pengurusan  aset dan stor kepada semua PTJ.

6. Juga telah menguruskan pelantikan Pegawai Aset
di Ibu Pejabat (dua orang), Pegawai Aset di PTJ (12
orang), Penolong Pegawai Aset (17 orang), Pegawai
Pemeriksa Aset PTJ (29 orang), Pegawai Pemeriksa
Aset Ibu Pejabat (35 orang), Pegawai Pemeriksa
Aset PTJ (29 orang), Pegawai Pemeriksa Aset Sabah
(lapan orang), Pegawai Pemeriksa Aset Sarawak
(empat orang) dan Lembaga Pemeriksaan Pelupusan
Aset (17 orang).

7. Bagi tahun 2016, JAKIM Ibu Pejabat telah membuat
perolehan seperti berikut:

Jadual 1: Mesyuarat Pengurusan Aset

 BIL MESYUARAT JKPAK JAKIM   TARIKH

 1. JKPAK Bil.1/2016 20 April 2016

 2. JKPAK Bil.2/2016 18 Julai 2016

 3. JKPAK Bil.3/2016 20 Oktober 2016

 4. JKPAK Bil.4/2016 17 Januari 2017

Jadual 2: Senarai perolehan tahun 2016

 BIL   KATEGORI KUANTITI RM

 1. Harta modal 2 82,334.40

 2. Aset bernilai rendah 46 9,004.00

3. J K PA K  i n i  t u r u t  b e r t a n g g u n g j awa b  d a l a m
memastikan kompentensi dan  pengetahuan
pegawai yang menguruskan aset dan stor di
Bahagian dan PTJ  sentiasa ditingkatkan melalui
penganjuran kursus dan penglibatan bengkel-
bengkel  di peringkat JPM. Antara lain penglibatan
program dan kursus yang telah  dilaksanakan adalah
seperti berikut:

a. Bengkel Sistem Pengurusan Stor (SPS) yang
dianjurkan oleh Jabatan Perdana Menteri bagi
menaik taraf Pengurusan Stor iaitu:

b. Bengkel Pengurusan Aset dan Stor di Institut
Latihan Islam Malaysia, Bangi pada 25 sehingga
27 April 2016.

4. Pada tahun 2016 telah menguruskan empat
permohonan pelupusan di Ibu Pejabat dan 11
permohonan pelupusan bagi PTJ.

8.  Sistem Pengurusan Stor (SPS) telah dilaksanakan
di semua PTJ mulai 26 Oktober 2016 manakala
Ibu Pejabat akan dilaksanakan mulai Januari 2017
setelah kerja-kerja perpindahan ke bangunan baru
selesai.

Pentadbiran Am

1.  Antara program utama pengurusan JAKIM yang telah
dilaksanakan ialah mesyuarat-mesyuarat utama
Jabatan, Perhimpunan Agensi-agensi di Bawah YB
Menteri di Jabatan Perdana Menteri, Perhimpunan
Bulanan JAKIM dan Sambutan Hari Raya Aidilfitri.
Berikut adalah pelaksanaan program peringkat
jabatan yang telah berjaya dilaksanakan pada tahun
2016:

Jadual 3: Program-program yang dilaksanakan

        PROGRAM BILANGAN          PENYERTAAN

 Mesyuarat Jawatankuasa Pengurusan JAKIM 10 Pengarah-pengarah Bahagian di Ibu Pejabat JAKIM dan PTJ

 Mesyuarat Pagi JAKIM 21 Pengarah-pengarah Bahagian di Ibu Pejabat JAKIM

 Majlis Perhimpunan Bulanan JAKIM 9 Warga JAKIM

 Majlis Perhimpunan Agensi-agensi di Bawah YB 1 Warga Agensi-agensi di Bawah YB Menteri di Jabatan
 Menteri di Jabatan Perdana Menteri   Perdana Menteri

199

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

2. Peranan sebagai penyelaras program bagi Sektor
Pengurusan JAKIM seperti Mesyuarat Pagi Sektor
Pengurusan.

3. Selain itu, Pentadbiran juga berkait dengan
penyediaan infrastruktur, penyelenggaraan aset-
aset milik jabatan dan membuat semakan berkaitan
keselamatan jabatan secara kerap dan teratur. Tugas
rutin ini sentiasa dilaksanakan dengan kerjasama
pelbagai pihak seperti JKR, Jabatan Bomba dan
Penyelamat Malaysia, Pejabat Ketua Pegawai
Keselamatan Kerajaan, syarikat penyelenggaraan
dan pihak-pihak lain yang berkaitan.

4. Bagi memastikan pengurusan kenderaan Jabatan
berjalan lancar bahagian ini telah membuat perolehan
sebuah kenderaan baru iaitu sebuah Toyota Innova
bagi tahun 2016.

Keselamatan

1. Keselamatan merupakan nadi penggerak kepada
program-program yang melibatkan keselamatan
Jabatan dalam mamastikan keselamatan Jabatan
sentiasa berada di tahap kawalan maksima juga
berperanan menganjurkan bengkel dan kursus
berkaitan keselamatan seperti berikut:

Jadual 4: Program-program yang dilaksanakan

 BIL        PROGRAM     TARIKH      TEMPAT

 1. Bengkel SOP Keselamatan 3 Masjid Utama JAKIM 18 hingga 19 April 2016 Akademi Kepimpinan Pengajian
    Tinggi (AKePT), Bandar Enstek

 2. Kursus Asas Keselamatan Dokumen 25 hingga 26 April 2016 Masjid Putra, Putrajaya

 3. Kursus Asas Keselamatan Kebakaran Kepada 3 hingga 5 Mei 2016 Akademi Bomba dan Penyelamat,
  Pasukan ERT (Emergency Response Team)  Kuala Kubu Bahru, Selangor

Jadual 5: Aktiviti pelupusan dokumen

 BIL          PERKARA   TARIKH

 1. Pelupusan Fail Bahagian Pengurusan Sumber Manusia 17 Oktober 2016

 2. Pelupusan Fail Bahagian Media 7 Oktober 2016

 3. Pelupusan Fail Bahagian Khidmat Pengurusan 24 Oktober 2016

 4. Pelupusan Fail Bahagian Perancangan dan Penyelidikan 24 Oktober 2016

 5. Pelupusan Fail Bahagian Khidmat Pengurusan 29 Oktober 2016

 6. Pelupusan Fail Bahagian Bahagian Khidmat Pengurusan 31 Oktober 2016

2. Keselamatan juga berkaitan dengan aktiviti yang
melibatkan pelupusan dokumen secara berterusan
dari masa ke semasa mengikut keperluan agar
pengurusan dokumen di Jabatan berada dalam

keadaan baik dan terurus sebagaimana yang telah
digariskan dalam Jadual Pelupusan Rekod (JPR).
Aktiviti pelupusan dokumen adalah seperti jadual
berikut:

Komunikasi Korporat

1. Komunikasi Korporat berkaitan dengan peranan
sebagai perantara JAKIM dengan agensi-agensi
kerajaan, swasta dan masyarakat.

2. Juga berperanan sebagai pusat tumpuan pengaduan
awam dan bertanggungjawab melaksanakan sistem
pengendalian pengaduan awam berdasarkan
Pekeliling Kemajuan Pentadbiran Awam (PKPA) Bil.4
Tahun 1992 dan PKPA Bil.1 Tahun 2009 selaras
dengan fungsi dan tanggungjawab seperti berikut:

a. Menerima aduan-aduan awam mengenai
ketidakpuasan hati terhadap sebarang tindakan
pentadbiran Kerajaan;

b. Menyiasat aduan-aduan awam yang mempunyai
asas; dan

c. Melaporkan dan memperakukan hasil siasatan
mengenai aduan-aduan itu di dalam Mesyuarat
Pengurusan.

200

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Jadual 6: Aktiviti Cawangan Komunikasi Korporat

      AKTIVITI BILANGAN

 Sidang media JAKIM 64 kali

 Kenyataan media JAKIM 71 kenyataan

 Lawatan pihak luar ke JAKIM 80 kali

Jadual 7: Berita yang tersiar di laman web/portal JAKIM

sepanjang tahun 2016

     BULAN BILANGAN

 Januari 7

 Februari 5

 Mac 18

 April 21

 Mei 9

 Jun 11

 Julai 8

 Ogos 19

 September 16

 Oktober 19

 November 11

 Disember 12

 Jumlah 156

Jadual 8: Statistik aduan awam yang diterima dan direkodkan

sepanjang tahun 2016

     BULAN BILANGAN

 Januari 7

 Februari 8

 Mac 12

 April 13

 Mei 6

 Jun 9

 Julai 7

 Ogos 8

 September 6

 Oktober 7

 November 15

 Disember 8

 Jumlah 106

3. Pengaduan awam yang diterima dikendalikan cekap
dan berkesan dengan mengutamakan ciri-ciri seperti
berikut:

a. Semua aduan diselesaikan dengan cepat, tepat,
adil dan cermat;

b. Aduan diuruskan dengan jujur, berkecuali dan
identiti pengadu dirahsiakan (atas permintaan
pengadu); dan

c. Tindakan pemulihan adalah adil, objektif dan
telus.

4. Berikut adalah statistik melibatkan aktiviti
Komunikasi Korporat JAKIM bagi tahun 2016:

5. Program-program Komunikasi Korporat seperti
berikut:

a. Majlis Apresiasi Media bersama JAKIM Tahun
2016

 Majlis Apresiasi Media bersama JAKIM Tahun
2016 telah diadakan pada 22 Oktober 2016
di Stadium Universiti Kebangsaan Malaysia
(UKM), Bangi, Selangor. Program bercirikan
aktiviti sukan yang julung kali dianjurkan ini telah
dirasmikan oleh Menteri di Jabatan Perdana
Menteri, YB Mejar Jeneral Dato’ Seri Jamil Khir
bin Baharom (B) dengan dihadiri oleh Ketua
Pengarah JAKIM, YBhg Tan Sri Dato’ Haji Othman
bin Mustapha dan pengamal media yang sering
mendukung aspirasi JAKIM. Penyertaan pada kali
ini adalah seramai hampir 300 orang. Majlis yang
berkonsepkan aktiviti memanah dan berkuda
bagi menghayati Sunnah Nabi SAW ini bertujuan
memberi penghargaan kepada pengamal media
yang sering membantu JAKIM menyebarluaskan
fungsi dan peranan JAKIM selaku agensi Agama
di peringkat persekutuan dalam melaksanakan
dasar-dasar kerajaan di samping mewujudkan
kerjasama strategik dan harmoni.

201

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

b. Kursus Pengurusan Komunikasi Korporat
JAKIM Tahun 2016

 Kursus Pengurusan Komunikasi Korporat JAKIM

telah diadakan pada 9 hingga 11 November 2016
di Shah’s Beach Resort, Tanjung Kling, Melaka.
Kursus ini bertujuan memperkasa gerak kerja
pasukan komunikasi korporat JAKIM di samping
menggalakkan peserta menyerlahkan potensi
diri yang cemerlang dalam merealisasikan Pelan
Strategik JAKIM.

c. Pengurusan Media

 C a wa n g a n  Ko m u n i ka s i  Ko r p o ra t  t e l a h
dipertanggungjawabkan oleh pihak Pengurusan
Tertinggi JAKIM untuk menguruskan sebarang
interaksi pihak Jabatan dengan pengamal
media sama ada media cetak, media elektronik
dan media massa melalui Pelan Perancangan
Strategik Media JAKIM. Ini  termasuklah
menguruskan semua pihak media dalam
membuat liputan sebarang aktiviti dan program
Jabatan serta mengendalikan sidang media
berdasarkan isu-isu semasa yang timbul
berkaitan peranan dan bidang kuasa Jabatan.

d. Menangani Krisis Media Sosial

 Satu taklimat berkaitan Kaedah Menangani
Krisis Media Sosial telah diadakan pada 27
Oktober 2016 dengan kerjasama Islamic
Strategic Communications Centre (ICOMS) dan
Persatuan Kakitangan Perkhidmatan Ugama
(PKPU) khusus untuk memberi pendedahan dan
perkongsian ilmu kepada pegawai JAKIM kaedah
terbaik menguruskan krisis media sosial, kaedah
menghadapi keganasan persepsi, strategi
pemulihan persepsi dan kaedah membuat
jangkaan awal risiko serangan persepsi.

Bergambar kenangan bersama YB Menteri di Jabatan Perdana
Menteri selepas perasmian

Peserta diberikan taklimat untuk aktiviti memanah

Penghijrahan JAKIM ke Kompleks Islam
Putrajaya (KIP)

Bahagian Khidmat Pengurusan JAKIM juga telah komited
dalam menjayakan perpindahan JAKIM dari Blok D7
dan D9, Kompleks D, Pusat Pentadbiran Kerajaan
Persekutuan, Putrajaya ke Kompeks Islam Putrajaya (KIP)
di Presint 3, Putrajaya yang secara strategik terletak di
bersebelahan Masjid Tuanku Mizan Zainal Abidin, Presint
3, Putrajaya. Operasi perpindahan dimulakan dengan
penghijrahan Pembangunan Insan yang dahulunya
beroperasi di Cyberjaya, Bahagian Pengurusan Maklumat
serta Bahagian Hab Halal masing-masing ditempatkan di
Blok A dan Blok D Kompleks Islam Putrajaya (KIP).

Sepanjang perpindahan berlangsung pegawai-pegawai
penyelaras bahagian telah memainkan peranan penting
dalam memastikan aset-aset, peralatan dan dokumen
di peringkat Bahagian sampai dalam keadaan baik dan
selamat. Perpindahan secara berfasa ini mengambil
masa selama hampir enam minggu dan JAKIM secara
rasminya telah memulakan operasi di Kompleks Islam
Putrajaya (KIP) pada 1 Disember 2016.

KEWANGAN

Bermula pada tahun 2012, JAKIM telah menggunakan
Sistem Bajet Berasaskan Outcome (Outcome Based
Budgeting – OBB) dan menggunakan kod program
iaitu Jabatan Kemajuan Islam Malaysia (Kod Program:
050000). Pada tahun 2010, selaras dengan perubahan
struktur organisasi JAKIM melalui Waran Perjawatan Bil.
A 102 Tahun 2009 dan Bil. A 184 Tahun 2010, terdapat
perubahan kod aktiviti bagi Bahagian dan PTJ di JAKIM.
Perincian kod akiviti tersebut seperti di Jadual 9:

202

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Pemantapan dan Perkaderan Akidah Malaysia, Darul
Quran, Masjid Tuanku Mizan Zainal Abidin dan Bahagian
Hab Halal. Dari segi pengurusan perolehan kerajaan untuk
bekalan/perkhidmatan/kerja, kesemua PTJ merupakan
urusetia bagi sebut harga/tender masing-masing dan
dibentangkan kepada Jawatankuasa Sebut Harga di ibu
pejabat yang dilantik oleh Pegawai Pengawal kecuali
JAWI yang mempunyai Jawatankuasa Sebut Harga
sendiri yang dilantik oleh Pegawai Pengawal. Sementara
bagi perolehan bekalan/perkhidmatan/kerja yang
memerlukan proses tender akan dikemukakan kepada
Lembaga Tender, Jabatan Perdana Menteri (JPM).

Untuk memantau prestasi perbelanjaan mengurus,
Bahagian Kewangan telah menyediakan laporan prestasi
perbelanjaan setiap bulan dan dibentangkan dalam
Mesyuarat Jawatankuasa Pengurusan JAKIM secara
bulanan. Laporan ini juga turut dikemukakan kepada
JPM. Bahagian Kewangan juga menjadi urusetia kepada
Mesyuarat Jawatankuasa Pengurusan Kewangan dan
Akaun (JPKA) di mana mesyuarat ini diadakan setiap tiga
bulan sekali. Perkara-perkara yang dibincangkan adalah
mengikut format yang ditetapkan dalam Pekeliling
Perbendaharaan PS 5.1:

•	 Pengurusan Bajet (Peruntukan Mengurus dan
Pembangunan);

•	 Pengurusan Perakaunan;
• Pengurusan Perolehan;
• Pengurusan Aset dan Stor; dan
• Prestasi Perbelanjaan Peruntukan dari Badan

Berkanun Persekutuan.

Penubuhan Jawatankuasa ini amat penting untuk
memantau perbelanjaan bagi ibu pejabat dan PTJ
di bawah JAKIM serta membuat penambahbaikan
pengurusan kewangan melalui teguran audit yang turut
dibincangkan dalam mesyuarat ini. Pada tahun 2015,
JAKIM telah dianugerahkan Penarafan Empat Bintang
Indeks Akauntabiliti oleh Ketua Audit Negara dalam
pengurusan kewangan bagi tahun 2014.

Jadual 9: Kedudukan bahagian dan PTJ mengikut kod
aktiviti-aktiviti di JAKIM

2016

050100 - Pengurusan

1. Bahagian Pengurusan Sumber Manusia
2. Bahagian Khidmat Pengurusan
3. Bahagian Kewangan
4. Bahagian Pengurusan Maklumat

050200 - Dasar

1. Bahagian Perancangan dan Penyelidikan
2. Bahagian Kemajuan Islam
3. PTJ Masjid Negara
4. PTJ Masjid Putra
5. PTJ Masjid Tuanku Mizan Zainal Abidin
6. Bahagian Pengurusan Fatwa
7. Pejabat Penasihat Undang-undang
8. Bahagian Penyelarasan Undang-undang
9. PTJ Bahagian Hab Halal
10. Bahagian Perhubungan
11. Atase Jakarta
12. Atase Canberra
13. Atase Kaherah

050300 - Pembangunan Insan

1. Bahagian Dakwah
2. PTJ Institut Pemantapan dan Perkaderan Akidah Malaysia
3. Bahagian Pembangunan Insan
4. Bahagian Keluarga, Sosial dan Komuniti
5. Bahagian Penerbitan
6. Bahagian Media

050400 - Darul Quran

050500 - Jabatan Agama Islam Wilayah Persekutuan (JAWI)

1. PTJ JAWI Labuan

050600 - Institut Latihan Islam Malaysia (ILIM)

1. PTJ ILIM Cawangan Timur (ILTIM)

050700 - JAKIM Sabah

050800 - JAKIM Sarawak

Selain dari ibu pejabat JAKIM, terdapat 11 lagi PTJ
yang mengendalikan pengurusan kewangan iaitu
Jabatan Agama Islam Wilayah Persekutuan (JAWI),
JAWI Cawangan Labuan, JAKIM Cawangan Sabah,
JAKIM Cawangan Sarawak, Institut Latihan Islam
Malaysia (ILIM), Masjid Negara, Masjid Putra, Institut

203

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Jadual 11: Kedudukan Akaun-akaun Amanah di JAKIM pada 31 Disember 2016

AKAUN AMANAH

 BAKI AWAL TERIMAAN PERBELANJAAN TERKUMPUL BAKI DIBAWA KE HADAPAN

  (A) (B) (C) D = A+B-C

 Akaun Amanah JAKIM (82305) 5,446,537.97 7,618,856.13 2,128,364.99 10,937,029.11

 Akaun Amanah Tabung Wakaf 3,036,271.09 1,642,977.53 1,354,391.86 3,324,856.76

 Masjid Negara (82301)

 Akaun Amanah Masjid Putra, 671,621.45 1,104,575.75 696,833.00 1,079,364.20

 Putrajaya (82331)

 Akaun Amanah Darul Quran (82334) 422,262.89 559,916.90 432,489.53 549,690.26

 Akaun Amanah JAWI (82339) 652,262.36 92,247,815.66 90,172,307.88 77,272,770.14

 Akaun Amanah Masjid Tunku Mizan 1,508,209.31 1,491,749.94 1,057,540.06 1,942,419.19

 Zainal Abidin, Putrajaya (882341)

 JUMLAH BESAR 11,737,165.07 109,665,891.91 95,841,927.32 25,561,129.66

Jadual 10: Prestasi perbelanjaan mengurus JAKIM tahun 2016

DASAR

 PERUNTUKAN JUMLAH PERBELANJAAN BAKI PERUNTUKAN PERATUS BELANJA

  (RM) (RM) (RM) %

 Dasar Sedia Ada 765,577,378.00 751,664,297.73 12,666,376.17 98.35

 Dasar Baru 3,679,800.00 3,678,302.72 1,497.28 99.96

 One Off (Emolumen kakitangan kontrak) 28,712,745.00 28,631,160.40 81,584.60 99.72

 One Off (Ke Luar Negara) 270,000.00 269,987.59 12.41 100.00

 JUMLAH KESELURUHAN 798,239,923.00 784,243,748.44 12,749,470.46 98.40

Pengurusan Perakaunan

JAKIM mempunyai enam Akaun Amanah yang ditubuhkan
di bawah Seksyen 9 Akta Tatacara Kewangan, 1957
seperti berikut:

•	 Akaun Amanah JAKIM  (kod amanah 82305)
– merupakan gabungan Akaun Amanah Tabung
Penyelidikan Islam Sarawak (bertarikh 9 Mei 1986),
Akaun Amanah Pusat Islam Malaysia (28 Jun 2000)
dan Akaun Amanah Hari Kebesaran Islam (1 Oktober
1999);

• Akaun Amanah Tabung Wakaf Masjid Negara (kod
amanah 82301);

• Akaun Amanah Masjid Putra, Putrajaya (kod
amanah 82331);

• Akaun Amanah Darul Quran (kod amanah 82334);
• Akaun Amanah JAWI (kod amanah 82339); dan
• Akaun Amanah Masjid Tuanku Mizan Zainal

Abidin, Putrajaya (kod amanah 882341).

Jawatankuasa bagi kesemua akaun amanah tersebut
adalah dipengerusikan oleh Timbalan Ketua Setiausaha
Kanan, JPM. Kedudukan baki akaun-akaun amanah
tersebut sehingga 31 Disember 2016 adalah seperti di
Jadual 11 berikut:

Jadual 12: Perolehan bagi tahun 2016

 JENIS PEROLEHAN BILANGAN NILAI (RM)

 Sebut Harga 62 12,146,957.99

 Tender 12 16,537,662.36

Pengurusan Perolehan

Sepanjang 2016, perolehan yang telah dibuat di Bahagian Kewangan adalah seperti di Jadual 12 berikut:

Prestasi Perbelanjaan Mengurus JAKIM Tahun 2016

Prestasi perbelanjaan mengurus JAKIM tahun 2016 seperti di Jadual 10 berikut:

204

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

 BIL                NAMA PROJEK PERUNTUKAN ASAL 2016 (RM)

 1.  Pembinaan Ilaj Home, Mukim Bandar, Kuala Lumpur (Pusat Jagaan HIV/AIDS Muslim) 2,000,000.00

 2.  Pembinaan Sekolah Rendah Agama (SRA) Pantai Ria, Pantai Dalam, Kuala Lumpur 2,988,800.00

 3. Pembinaan Sekolah Rendah Agama (SRA) Ar-Rahah, Kerinchi, Kuala Lumpur 650,000.00

 4. Pembinaan Masjid Al-Firdaus, Segambut, Kuala Lumpur 3,600,000.00

 5. Pembinaan Masjid Kampung Sg. Bedaun, Labuan 2,500,000.00

 6. Makmal Analisis Halal, Enstek, Nilai, Negeri Sembilan 5,000,000.00

 7. Pembangunan Kaedah Analisis Halal 1,500,000.00

 8. Pembangunan Modul Latihan Kompentensi Auditor Halal 100,000.00

 9. Membaik Pulih dan Menaik Taraf Masjid Negara, Kuala Lumpur 2,000,000.00

 10. Membangunkan Infrastruktur Disaster Recovery Centre (DRC) Sistem MyHalal dan Komponen- 1,000,000.00
  kompenen Baru Skim Persijilan

 11. Program Kesedaran Persijilan Halal Malaysia 300,000.00

 12. Menaik Taraf Masjid Wilayah Persekutuan (Penutupan Akaun) 86,010.00

  JUMLAH 21,724,810.00

PRESTASI PROJEK PEMBANGUNAN
JAKIM

Di Bawah Rolling Plan Pertama (RP1) RMKe-11
(2016)

1. Projek, Siling dan Peruntukan RP1 (2016-2017)
RMKe-11

a. Dalam Rancangan Malaysia Kesebelas (RMKe-
11), projek-projek di bawah Peruntukan

Pembangunan (DE) telah diagihkan melalui
Rolling Plan (RP) yang dilaksanakan secara
dua tahun sekali. Pada tahun 2016, segala
peruntukan pembangunan diagihkan di bawah
Rolling Plan Pertama (RP1).

b. JAKIM telah diluluskan 12 projek dengan
peruntukan sebanyak RM21,724,810.00
Projek-projek tersebut adalah seperti berikut:

BIL             NAMA PROJEK

 PERUNTUKAN PERUNTUKAN PERBELANJAAN %

   ASAL (RM) DIPINDA (RM)  (RM)  BELANJA

 1. Pembinaan Ilaj Home, Mukim Bandar, Kuala Lumpur (Pusat Jagaan HIV/ 2,000,000.00 14,657.00 14,657.00 100%
  AIDS Muslim)

 2. Pembinaan Sekolah Rendah Agama (SRA) Pantai Ria, Pantai Dalam, Kuala Lumpur 2,988,800.00 2,999,362.00 2,998,892.00 99.9%

 3. Pembinaan Sekolah Rendah Agama (SRA) Ar-Rahah, Kerinchi, Kuala Lumpur 650,000.00 1,310,788.00 1,300,480.00 99.2%

 4. Pembinaan Masjid Al-Firdaus, Segambut, Kuala Lumpur 3,600,000.00 3,600,000.00 3,600,000.00 100%

 5. Pembinaan Masjid Sg. Bedaun, Labuan 2,500,000.00 138,574.06 138,573.57 100%

 6. Makmal Analisis Halal, Enstek, Nilai, Negeri Sembilan 2,000,000.00 1,267,762.00 1,267,761.11 100%

 7. Pembangunan Kaedah Analisis Halal 1,500,000.00 375,000.00 375,000.00 100%

 8. Pembangunan Modul Latihan Kompentensi Auditor Halal 100,000.00 0.00 0.00 100%

 9.  Membaik Pulih dan Menaik Taraf Masjid Negara, Kuala Lumpur 2,000,000.00 499,297.94 499,297.94 100%

 10.  Membangunkan Infrastruktur Disaster Recovery Centre (DRC) Sistem MyHalal 1,000,000.00 996,930.00 996,930.00 100%
  dan Komponen-Kompenen Baru Skim Persijilan

 11. Program Kesedaran Persijilan Halal Malaysia 300,000.00 0.00 0.00 100%

 12. Menaik Taraf Masjid Wilayah Persekutuan (Penutupan Akaun) 86,010.00 86,010.00 85,603.93 99.5%

  JUMLAH 21,724,810.00 11,288,381.00 11,277,195.55 99.90%

2. Senarai Program/Projek, Peruntukan dan Perbelanjaan JAKIM sehingga 31 Disember 2016 adalah seperti
berikut:

205

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

3. Aktiviti/Program/Majlis Tahun 2016

Lawatan Timbalan Ketua Pengarah (Pengurusan) JAKIM ke Makmal Analisis Halal, Enstek, Negeri Sembilan pada 20 Mac 2016

Majlis Penyerahan Projek SRA Pantai Ria, Pantai Dalam, Kuala Lumpur 24 Mac 2016

Lawatan Projek oleh YBhg Ketua Pengarah JAKIM ke Projek Menaik Taraf dan Membaik Pulih Masjid Negara, Kuala Lumpur pada
23 Mac 2016

Majlis Penyerahan Projek Masjid Al-Firdaus, Segambut, Kuala Lumpur pada 16 Mei 2016

206

La
p

o
ra

n
 T

a
h

u
n

a
n

 2
0

1
6

JAKIM

Majlis Menandatangani Perjanjian In-Kind Kuarters Masjid Negara pada 20 September 2016

Lawatan Projek oleh YBhg Timbalan Ketua Setiausaha Kanan (TKSUK) JPM ke Projek Pembinaan Projek SRA Ar-Rahah pada
14 Disember 2016

Kandungan

Laporan Tahunan 1

Laporan Tahunan 2

Laporan Tahunan 3

Laporan Tahunan 4

Laporan Tahunan 4a

Laporan Tahunan 5

Laporan Tahunan 6

Laporan Tahunan 7

Laporan Tahunan 8

Laporan Tahunan 9