HAK CIPTA JABATAN KEMAJUAN ISLAM MALAYSIA
www.islam.gov.my

Terbitan 2019

Hak cipta terpelihara. Tidak dibenarkan mengeluar ulang mana-mana artikel,
ilustrasi dan kandungan buku ini dengan apa jua cara sama ada secara elektronik,
fotokopi, mekanik, rakaman atau cara lain sebelum mendapat izin bertulis terlebih
dahulu daripada Ketua Pengarah, Jabatan Kemajuan Islam Malaysia, Kompleks
Islam Putrajaya, 62100 Putrajaya, Malaysia.

Data Pengkatalogan dalam Penerbitan

Abdul Muhaimin Mahmood, 1981, Sedekad JAKIM Di Mesir: Memacu Hubungan
Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam
ISBN 978-967-10972-4-3

Reka Bentuk dan Atur Huruf

Muhammad Adeeb bin Zamil,
Alfateh Art®, Pengkalan Chepa, Kota Bharu, Kelantan Darul Naim.
(60) 115 677 8779 | www.alfatehArt.com

Terbitan

JABATAN KEMAJUAN ISLAM MALAYSIA (JAKIM)
KEDUTAAN BESAR MALAYSIA KAHERAH (KBMK)

Urus Cetak
I.P. MINDA SDN. BHD.

II

Isi Kandungan

SEINDAH BICARA SEIKHLAS KATA
SEIKHLAS KATA SEJUJUR RASA
PRAKATA

Bab 1
NEGARA REPUBLIK ARAB MESIR

MESIR DARI KACA MATA SYARIAT

LATAR BELAKANG NEGARA MESIR
 Profil Negara Mesir
 Bendera
 Lambang Negara Mesir
 Bancian Central Agency for Public Mobilization and Statistics
 Kerajaan dan Politik
 Pertahanan
 Senarai Wilayah di Mesir
 Penduduk Mesir
 Bahasa
 Dialek
 Makanan
 Mata Wang
 Contoh Mata Wang EGP
 Cuaca di Kaherah Sepanjang Tahun
 Pengangkutan Awam di Mesir
 Metro Kaherah (Kereta Api Bawah Tanah)
 Jarak Perjalanan Antara Bandar di Mesir
 Nombor Kecemasan Utama di Mesir
 Hospital Utama di Mesir

TEMPAT-TEMPAT PELANCONGAN UTAMA DI MESIR
 Kaherah
 Dumyat
 Iskandariah (Alexandria)
 Laut Merah
 Aswan
 Semenanjung Sinai
 Luxor

VIII
IX
X

01

02

05
06
09
09
10
11
14
15
16
16
17
17
17
18
19
20
20
24
25
26

27
27
33
33
34
35
35
37

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

iii

PESTA BUKU ANTARABANGSA

PENGAJIAN TALAQI DI MESIR
 Pengajian Talaqi di Ruwaq al-Azhar
 Pusat Pengajian Ruwaq Jawi
 Tempat Pengajian Talaqi Sekitar Masjid Al-Azhar

Bab 2
KEDUTAAN BESAR MALAYSIA KAHERAH

KENALI KBMK
 Agensi di Bawah KBMK
 Objektif Utama Kedutaan Besar Malaysia Kaherah
 Senarai Duta Besar Malaysia Ke Republik Arab Mesir
 Carta Organisasi Home-Based Staff (HBS) KBMK
 Direktori Perhubungan Kakitangan KBMK
 Cuti Umum KBMK

PEJABAT ATASE AGAMA KAHERAH
 Carta Organisasasi Pejabat Atase
 Penukaran Gelaran Jawatan
 Bidang Tugas Atase Agama
 Penetapan Sasaran Kerja Tahunan
 Pegawai-Pegawai Yang Pernah Berkhidmat di Mesir
 Gambar Pejabat Atase Agama

BANGUNAN MILIK KERAJAAN DI MESIR
 Rumah Malaysia
 Dewan Malaysia Abbasiah Kaherah
 Kerajaan Negeri Kelantan
 Kerajaan Negeri Terengganu
 Kerajaan Negeri Perak
 Kerajaan Negeri Melaka
 Kerajaan Negeri Pahang
 Kerajaan Negeri Kedah
 Kerajaan Negeri Sabah
 Kerajaan Negeri Sarawak
 Kerajaan Negeri Pulau Pinang
 Kerajaan Negeri Johor
 Kerajaan Negeri Perlis
 Kerajaan Negeri Sembilan
 Kerajaan Negeri Selangor
 Kerajaan Wilayah Persekutuan

38

41
41
42
46

49

50
53
54
55
56
60
65

66
66
69
69
71
75
76

77
77
78
79
82
83
84
86
90
92
94
95
96
98
99

100
101

Iv

 Bangunan Majlis Amanah Rakyat (MARA)
 Tanah Perkuburan Malaysia di Mesir

Bab 3
PENGURUSAN PELAJAR DI MESIR

EDUCATION MALAYSIA EGYPT (EME)
 Senarai Nama Pengarah MSD/EME
 Visa Pelajar
 Hari Bertemu Pelanggan (HBP)
 Promosi Pendidikan Malaysia di Mesir (Study in Malaysia)

JAKIM DAN PENGURUSAN PELAJAR

JABATAN PENGAJIAN MALAYSIA DI UNIVERSITI KAHERAH

MAJLIS PERUNDINGAN MAHASISWA MALAYSIA MESIR (MP3M)
 Sekretariat MP3M
 Senarai Persatuan Anggota MP3M
 Piagam Majlis Perundingan Mahasiswa Malaysia Mesir (MP3M)
 Garis Panduan Persatuan dan Aktiviti Pelajar Malaysia di Mesir

MAKLUMAT UNIVERSITI DI MESIR
 Universiti Kaherah
 Universiti Ain Shams
 Universiti Mansurah
 Universiti Iskandariah
 Universiti Tanta
 Universiti Zagazig
 Yuran Pengajian Universiti di Mesir

PEMERKASAAN PENGURUSAN BIDANG PENDIDIKAN

Bab 4
INSTITUSI-INSTITUSI AGAMA DI MESIR

AL-AZHAR AL-SYARIF
 Masjid al-Azhar
 Era Baru al-Azhar
 Masyikhah al-Azhar al-Asharif
 Struktur Pentadbiran di Masyikhah al-Azhar
 Jawatan Syeikh al-Azhar

102
103

113

115
116
116
117
118

119

123

127
127
128
129
137

140
141
143
145
147
149
152
154

154

158

159
160
162
162
165
165

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

v

 Ulama Yang Pernah Menjawat Jawatan Syeikh al-Azhar
 Direktori Perhubungan al-Azhar al-Syarif (Masyikhah al-Azhar)

SISTEM PENDIDIKAN AL-AZHAR
 Maahad Bu’uth Islamiah
 Pengajian al-Quran dan Qiraat di al-Azhar
 Maahad Qiraat al-Azhar al-Khazandarah Shoubra

UNIVERSITI AL-AZHAR AL-SYARIF
 Fakta Menarik Berkaitan Sistem Pengajian al-Azhar
 Ulama Yang Pernah Menjawat Jawatan Rektor Universiti al-Azhar
 Fakulti-fakulti Pengajian di Universiti al-Azhar
 Kelayakan Memasuki Universiti al-Azhar
 Sistem Penggredan Universiti al-Azhar
 Sistem Pembahagian Markah
 Pangkat Bagi Setiap Tahun Pengajian Mengikut Peratusan
 Pangkat dan Sistem Pengumpulan Markah Keseluruhan (Tarakumi)
 Sistem Pengumpulan Markah Keseluruhan (Tarakumi)
 Statistik Kelulusan Pelajar Malaysia Dalam Bidang Pengajian Islam
 Perbandingan Keseluruhan Fakulti
 Peraturan Baru Universiti al-Azhar (Pindaan 2016/2017)
 Direktori Perhubungan Universiti al-Azhar

MAJMA’ BUHUTH ISLAMIAH
 Majma’ Buhuth Islamiah
 Ulama Yang Pernah Menjawat Jawatan Seiausaha Agong Majma’
 Struktur Pengurusan Majma’ Buhuth Islamiah
 Direktori Perhubungan

RABITAH ANTARABANGSA ALUMNI AL-AZHAR
 Sejarah Penubuhan
 Objektif dan Fungsi Rabitah
 Ahli Lembaga Pengurusan
 Direktori Perhubungan

DAR AL-IFTA’ MESIR
 Sejarah Dar al-Ifta’
 Ulama Yang Pernah Menjawat Jawatan Mufti Mesir
 Fungsi Dar al-Ifta’ al-Misriyyah
 Pengurusan Dar al-Ifta’
 Sekretariat Fatwa (أمانة الفتوى)
 Laman Web Dar al-Ifta’
 Hubungan JAKIM dengan Dar al-Ifta’ Mesir
 Direktori Perhubungan

171
176

178
179
180
183

185
187
188
189
193
194
194
195
196
197
198
203
203
205

206
206
208
208
214

215
215
216
219
221

222
222
223
224
228
229
230
232
234

vI

KEMENTERIAN WAKAF MESIR
 Hubungan JAKIM dan Kementerian Wakaf
 Lawatan Kerja YB Menteri ke Kementerian Wakaf
 Galeri Barangan Athar al-Rasul
 Direktori Perhubungan Kementerian Wakaf Mesir

NIQABAH AL-ASYRAF
 Era Baru Niqabah al-Asyraf
 Fungsi Niqabah al-Asyraf
 Hubungan dengan Niqabah al-Asyraf
 Direktori Perhubungan

Bab 5
SEDEKAD JAKIM DI MESIR

PEMERKASAAN HUBUNGAN DALAM BIDANG HAL EHWAL ISLAM

PELAKSANAAN KURSUS DI MESIR
 Kursus Pengurusan Dakwah dan Pengendalian Fatwa
 Kursus Para Imam dan Pendakwah
 Kursus Bahasa Arab dan Kejurulatihan
 Kursus Profesionalisme Imam Masjid-masjid Wilayah Persekutuan
 Statistik Keseluruhan Pegawai Yang Telah Mengikuti Kursus di Mesir

PROGRAM CSR DI MAAHAD AL-QIRAAT SHOUBRA
 Liputan Media Tempatan Mesir
 Gambar Selepas Pelaksanaan CSR

KOLEKSI GAMBAR

CORETAN PAK KU

BIBLIOGRAFI

BIODATA PENULIS

236
236
238
240
242

243
243
246
246
249

250

251

259
260
277
289
291
293

296
300
301

303

309

310

315

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

Vii

ُة هللِا َوبََرَك تُُه اَلُم عَلَْيُكْ َوَرْحَ اَلسَّ

 Alhamdulillah, bersyukur ke hadrat Allah SWT
dan mari kita bersama-sama berselawat ke atas
junjungan besar Nabi Muhammad SAW serta para
sahabat RA.

 Pada kesempatan dalam ruangan buku “Satu
Dekad JAKIM di Mesir, Memacu Hubungan Strategik
Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal
Islam” ini, saya terlebih dahulu ingin mengucapkan
tahniah dan syabas buat Pejabat Atase Agama JAKIM
kerana telah berjaya menyiapkan sebuah buku ini,
sempena sambutan satu dekad JAKIM di Mesir.

 Usaha menerbitkan buku ini adalah suatu usaha yang sangat murni. Buku
ini pastinya akan menjadi catatan sejarah dan rujukan berguna buat generasi akan
datang dalam mengenali negara Mesir, Kedutaan Besar Malaysia Kaherah (KBMK)
dan agensi di bawah payungan KBMK di samping dapat memberikan gambaran
yang luas berkaitan badan, agensi dan institusi agama di Mesir.

 Melalui buku ini, kita akan memahami dan mengetahui lebih dekat peranan
yang telah dimainkan KBMK dan JAKIM melalui Pejabat Atase Agama Kaherah
dalam meneroka peluang dan menjalinkan hubungan strategik dengan badan,
agensi dan institusi serta pihak-pihak yang berkaitan agama di Mesir. Buku ini
secara tidak langsung membuka mata kita berhubung kepentingan mengukuhkan
hubungan diplomatik antara negara Malaysia dan Mesir.

 Akhir kata, saya mengucapkan setinggi-tinggi penghargaan dan terima
kasih serta tahniah kepada Ustaz Abdul Muhaimin Mahmood dan semua pihak
yang terlibat dalam usaha menjayakan penerbitan buku ini. Semoga sumbangan
dan usaha gigih tersebut diberkati Allah SWT dan buku ini dapat dimanfaatkan oleh
generasi akan datang.

Salam hormat. Sekian wassalam.

TYT AMB. MOHD HANIFF ABD RAHMAN
Duta Besar Malaysia ke Republik Arab Mesir dan Ditauliahkan Serentak ke Palestin

Seindah Bicara Seikhlas Kata

VIII

 Alhamdulillah syukur ke hadrat Allah SWT kerana
dengan limpah dan kurnia-Nya kita dapat meneruskan
agenda utama kita sebagai khalifah Allah SWT di muka
bumi ini. Kita juga bersyukur kerana kita masih diberikan
peluang untuk terus mengabdikan diri kepada-Nya
dan masih terus menerus diberikan kesempatan untuk
melebar risalah menyantuni ummah. Selawat dan salam
ke atas junjungan besar kita Nabi Muhammad SAW,
para sahabat dan pengikutnya sehingga akhir zaman.

 Sejarah JAKIM bermula apabila Majlis Raja-
Raja dalam persidangannya kali ke-81, pada 17
Oktober 1968, telah bersetuju untuk membentuk
Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal Agama Islam Malaysia (MKI). JAKIM kini telah
menjangkau lima dekad usianya. Saya rasa amat berbangga, kini JAKIM telah
berdiri megah sebanding dengan jabatan lain di bawah Jabatan Perdana Menteri
dan bukan sahaja berperanan di peringkat nasional bahkan telah berjaya membuka
sayap ke peringkat negara serantau dan antarabangsa.

 Bagi melaksanakan misi dan visi JAKIM di peringkat antarabangsa, JAKIM
telah mengambil inisiatif menempatkan atase di beberapa buah negara iaitu Atase
Agama di London (1982), Indonesia (1982), Mesir (2009) dan Atase Halal di Australia
(2008). Melalui Pejabat Atase Agama dan Atase Halal di luar negara, JAKIM telah
dapat meneroka banyak peluang baru dalam bidang penyelidikan, latihan dan
dakwah selain dapat memacu hubungan strategik yang lebih utuh dengan badan
dan institusi hal ehwal Islam di peringkat antarabangsa.

 Akhir kata, saya mengucapkan syabas dan tahniah kepada Pejabat Atase
Agama Kaherah di atas kejayaan menerbitkan sebuah buku sempena satu dekad
JAKIM di Mesir. Semoga buku ini dapat menjadi bahan rujukan yang berguna untuk
JAKIM dan generasi akan datang. Semoga usaha yang dilakukan hari ini dikira
sebagai amalan soleh dan mendapat ganjaran pahala di sisi Allah SWT. Amin.

DATUK HJ. MOHAMAD NORDIN BIN IBRAHIM
Ketua Pengarah, Jabatan Kemajuan Islam Malaysia

ُة هللِا َوبََرَك تُُه اَلُم عَلَْيُكْ َوَرْحَ اَلسَّ

Seikhlas Kata Sejujur Rasa

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

IX

ِحمِي ِن الرَّ ْحَٰ ِ الرَّ ِبْسِم اللَّ

امحلدهلل رب العاملني والصالة والسالم عىل �سيدان محمد وعىل آهل وحصبه أمجعني
 Alhamdulillah, setinggi-tinggi kesyukuran dipanjatkan kepada Allah SWT
kerana dengan taufik dan inayah yang diberikan, maka buku kecil ini akhirnya
dapat disempurnakan. Di dalam buku ini, penulis sedaya upaya cuba untuk
menjelaskan beberapa topik utama berikut;

1. Memperkenalkan negara Mesir secara ringkas.

2. Menjelaskan fungsi Kedutaan Besar Malaysia Kaherah (KBMK) dan
peranan Pejabat Atase Agama JAKIM di Kaherah.

3. Merekodkan maklumat berkaitan bangunan-bangunan yang dimiliki oleh
kerajaan persekutuan dan negeri di Mesir.

4. Menjelaskan maklumat berkaitan pengurusan pelajar di Mesir.

5. Memperkenalkan institusi-institusi agama yang utama di Mesir, dan;

6. Menjelaskan aktiviti yang telah dilaksanakan dalam usaha mengukuhkan
hubungan strategik dengan institusi-institusi agama di Mesir.

 Idea penulisan buku merupakan hasil cetusan buah fikiran oleh YBhg.
Datuk Hj. Mohamad Nordin bin Ibrahim, Ketua Pengarah JAKIM kepada penulis
kira-kira enam tahun yang lalu (2012), sebelum penulis berlepas ke Mesir untuk
bertugas sebagai Atase Agama, di mana beliau pada ketika itu memegang
jawatan sebagai Timbalan Ketua Pengarah (Dasar) JAKIM, mengesyorkan agar
sebuah buku yang memuatkan profil negara Mesir secara menyeluruh dapat
dihasilkan untuk rujukan jabatan dan kerajaan.

 Penulis amat bersyukur kepada Allah SWT, sempena satu dekad JAKIM
di Mesir, akhirnya buku ini dapat disiapkan jua. Tanpa sokongan dan dorongan
daripada rakan-rakan, buku ini pasti tidak akan dapat disempurnakan. Justeru,
penulis dengan penuh tawaduk dan rendah diri merakamkan jutaan terima kasih
yang tidak terhingga kepada semua rakan-rakan dan sahabat dari semua agensi
kerajaan persekutuan dan negeri yang berada di bawah payung KBMK di Mesir
yang sanggup berkongsi maklumat, idea, buah fikiran dan pandangan sehingga
terhasilnya buku ini.

Prakata

X

 Akhirnya, sekali lagi penulis merakamkan ucapan penghargaan dan terima
kasih kepada TYT Amb. Mohd Haniff Abdul Rahman, Duta Besar Malaysia ke
Republik Arab Mesir dan YM TYT Dato’ Ku Jaafar Ku Shaari, Mantan Duta Besar
di atas tunjuk ajar dan bimbingan yang diberikan. Tidak lupa jua buat semua
ketua-ketua agensi dan pegawai HBS di KBMK, khususnya buat Ustaz Ahmad
Zakuan Khudhari, Encik Mohd Khairi Abdullah, Prof. Madya Dr. Ishak Suliaman,
Ustaz Munawir bin Mohamad Noh, Ustaz Mohd Syuib bin Mohd Azel dan Ustaz
Asmuni bin Hasbullah atas perkongsian maklumat, idea dan buah fikiran serta
segala komitmen yang diberikan sama ada secara langsung atau sebaliknya.

 Tidak lupa ucapan terima kasih tidak terhingga kepada YBhg. Datuk Hj.
Mohamad Nordin bin Ibrahim, Ketua Pengarah JAKIM dan juga Tan Sri Dato’
Othman Mustapha, mantan Ketua Pengarah JAKIM yang telah memilih dan
memberikan kepercayaan penuh kepada penulis untuk berkhidmat sebagai Atase
Agama JAKIM di KBMK.

 Penulis sangat mengalu-alukan teguran dan pembetulan terhadap isi
kandungan buku ini. Sesungguhnya kesempurnaan dalam semua perkara itu
adalah hanya milik Allah SWT sahaja.

وابهلل التوفيق والهداية والسالم عليك ورحة هللا وبركته

ABDUL MUHAIMIN MAHMOOD
Kaherah, Mesir
01 Januari 2019

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

XI

Sekalung Penghargaan
BUAT KETUA PENGARAH JAKIM

DARI KANAN: Datuk Hj. Mohamad Nordin bin Ibrahim (17 Mei 2018
hingga kini), Dato’ Hj. Wan Mohamad bin Dato’ Syeikh Abdul Aziz

(15 Julai 2007 - 23 April 2011) dan Tan Sri Dato’ Hj. Othman bin Mustapha
(24 April 2011 - 16 Mei 2018)

XII

Bab 1
NEGARA REPUBLIK

ARAB MESIR

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

1

 Negara Mesir adalah negara yang sangat istimewa kerana disebutkan
beberapa kali dalam al-Quran. Selain itu, negara ini juga merupakan negara yang
sarat dengan nilai sejarah dan tamadun dari zaman sebelum Islam hingga kini.
Dalam bab ini penulis akan cuba menjelaskan secara ringkas berhubung negara
Mesir dari sudut pandang Islam, profil negara, tempat-tempat pelancongan utama
dan juga pusat-pusat pengajian tidak formal yang terdapat sekitar Kaherah.

MESIR DARI KACA MATA SYARIAT

 Negara Mesir merupakan sebuah negara yang mempunyai sejarah
dan tamadun tersendiri yang tidak terdapat pada negara-negara lain. Mesir
merupakan satu-satunya negara disebutkan sebanyak empat kali di dalam al-
Quran secara jelas berulang kali. Ia juga disebutkan secara tidak langsung
(kinayah) dalam banyak ayat yang lain. Antara ayat yang menyebutkan Mesir
dalam al- Quran secara jelas antaranya ialah Firman Allah SWT di dalam Surah
Yunus ayat 87;

آ ِلقَْوِمُكَا ِبِمْصَ بُُيوًت َوأَْوَحْينَا ِإَلٰ ُموَسٰ َوأَِخيِه أَْن تََبوَّ

ِ الُْمْؤِمِننَي اَلَة ۗ َوبَشِّ َواْجَعلُوا بُُيوتَُكْ ِقْبَلً َوأَِقميُوا الصَّ

Maksudnya; Dan kami wahyukan kepada Musa dan saudaranya: ‘Ambillah oleh mu
berdua beberapa buah rumah di Mesir untuk tempat tinggal bagi kaum mu dan jadikanlah

oleh mu rumah-rumah mu itu tempat solat dan dirikanlah oleh mu sembahyang serta
gembirakanlah orang-orang yang beriman’.

Allah SWT berfirman di dalam Surah Yusuf ayat 21;

ِلَ َمكَّنَّا ا ۚ َوَكَذٰ اُه ِمْن ِمْصَ ِلْمَرأَِتِه أَْكرِِمي َمثَْواُه َعَسٰ أَْن يَْنَفَعنَا أَْو نَتَِّخَذُه َوَلً ي اْشَتَ ِ  َوقَاَل الَّ

ُ غَاِلٌب عىََلٰ أَْمِرِه َِّمُه ِمْن تَْأِويِل اْلََحاِديِث ۚ َواللَّ ِلُيوُ�َف ِف اْلَْرِض َوِلُنَعل

َِٰكنَّ أَْكَثَ النَّاِس َل يَْعلَُموَن َول

Maksudnya; Dan orang Mesir yang membelinya berkata kepada isterinya: ‘Berikanlah
kepadanya tempat (dan layanan) yang baik, boleh jadi dia bermanfaat kepada kita atau kita
pungut dia sebagai anak’. Dan demikian pulalah Kami memberikan kedudukan yang baik
kepada Yusuf di muka bumi (Mesir), dan agar Kami ajarkan kepadanya ta ́bir mimpi, dan
Allah berkuasa terhadap urusan-Nya, tetapi kebanyakan manusia tiada mengetahuinya.

Negara Republik Arab Mesir

2

Mesir juga turut disebutkan dalam Surah Yusuf ayat 99, di mana Allah SWT
berfirman;

ُ آِمِننَي ا َدَخلُوا عىََلٰ يُوُ�َف آَوٰى ِإلَْيِه أَبََويِْه َوقَاَل اْدُخلُوا ِمْصَ ِإْن َشاَء اللَّ فَلَمَّ

Maksudnya; Maka tatkala mereka masuk ke (tempat) Yusuf, Yusuf merangkul ibu bapanya
dan dia berkata: ‘Masuklah kamu ke negeri Mesir, insya-Allah dalam keadaan aman’.

Dalam Surah az-Zukhruf, ayat 51, Allah SWT berfirman;

َواَنَدٰى ِفْرَعْوُن ِف قَْوِمِه قَاَل َي قَْوِم أَلَيَْس ِل ُمْلُ ِمْصَ

ون ِت ۖ أَفاََل تُْبِصُ ِري ِمْن َتْ ِذِه اْلَْنَاُر َتْ َوَهٰ

Maksudnya; Dan Fir´aun berseru kepada kaumnya (seraya) berkata: Hai kaum ku, bukankah
kerajaan Mesir ini kepunyaan ku dan (bukankah) sungai-sungai ini mengalir di bawah ku;

maka apakah kamu tidak melihat (nya).

 Kesemua ayat-ayat tersebut dengan tegas menyebutkan negara Mesir
ataupun daerah Mesir. Tidak ada satu negara pun yang disebutkan secara tegas
seperti Mesir. Di sana terdapat lagi ayat-ayat lain yang menyebutkan Mesir secara
tidak secara langsung (kinayah) sebagai contoh, ayat dalam surah Yusuf ayat 21,
kata أرض yang bererti bumi tetapi yang dimaksudkan adalah Mesir. Kesemua ini
menjelaskan kedudukan dan keistimewaan negara Mesir. Disebutkan secara
khusus di dalam al-Quran mendedikasikan peranan Mesir dan kedudukannya
dalam dunia Muslim. Mesir merupakan kiblat ilmu pengetahuan Islam khususnya
melalui Universiti al-Azhar. Secara geografi Mesir juga sangat strategik di antara
tiga benua Afrika, Asia dan Eropah. Mesir juga merupakan negara Islam di Timur
Tengah yang memiliki populasi penduduk yang paling ramai.

 Sebagaimana negara Mesir disebutkan di dalam al-Quran berulang kali,
kelebihan tentera Mesir juga disebutkan di dalam hadis Nabi SAW. Antaranya
sebuah hadis yang merupakan sebahagian daripada hadis panjang yang
direkodkan oleh Ibn Abd Hakim dalam Futuh Misra, al-Daruqutni dalam al-
Mu’talif wal Mukhtalif dan disebutkan melalui jalan riwayat Ibn Asakir dalam
Tarikh Damsyiq dan Ibn Zulaq dalam Fadhail Misr daripada Abdullah bin
Lahi’ah daripada al-Aswad bin Malik al-Humairi daripada Bahir bin Zakhir al-
Mu’afiri daripada Amru bin al-As daripada Saidina Umar al-Khattab RA, bahawa
Rasulullah SAW telah bersabda:

إذا فتح هللا عليك مص فاختذوا فهيا جندا كثرياً، فذل اجلند خري أجناد الرض، فقال هل

أبو بكر: ومل ير�ول هللا؟ قال: لنم وأزواهجم ف رابط إل يوم القيامة

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

3

Maksudnya; Bila Allah membukakan buat kamu negeri Mesir, jadikan tenteranya paling
banyak. Maka tentera itu adalah sebaik-baik tentera di bumi. Maka berkata Abu Bakar:
Kenapa begitu ya Rasulullah? Jawab baginda: Kerana mereka dan isteri-isteri mereka

sentiasa siap siaga (ribat) hingga ke hari kiamat.

 Selain itu terdapat beberapa lagi hadis lain yang menyebutkan kelebihan
tentera Mesir yang dalam masa yang sama menyingkap kelebihan negara Mesir
itu sendiri. Kesahihan hadis yang menyebutkan kelebihan tentera Mesir boleh
dirujuk kepada fatwa rasmi dari Dar al-Ifta’ al-Masriyyah, oleh Prof. Dr. Shawqi
Allam, Mufti Mesir.1  Perkara ini juga telah dihuraikan dengan panjang lebar oleh
Prof. Dr. Ali Jumaah, mantan Mufti Mesir di dalam salah satu khutbah yang
disampaikan beliau. Rakaman khutbah tersebut boleh diakses melalui pautan
berikut, https://www.youtube.com/watch?v= zAo2mIv1GjE .

______________________________________________________________________________

1Fatwa bertulis bertulis berhubung perihal tesebut boleh di akses melalui pautan berikut
http://www.dar-alifta.org/View Fatwa.aspx?Lang ID=1&ID=8161 (20 Oktober 2019)

4

Peta Negara Mesir

 LATAR BELAKANG NEGARA MESIR

 Mesir merupakan sebuah negara yang bertuah kerana kedudukan
lokasinya terletak di utara benua Afrika. Dengan keluasan 1,400,000 km persegi
dan landskap geografi yang pelbagai dari padang pasirnya yang luas hingga
ke persisiran pantai yang mengelilingi negara ini. Kedudukan negara Mesir juga
terletak di antara dua lautan iaitu Laut Mediterranean di utara dan Laut Merah di
sebelah timur.

 Walaupun tanah gersang mendominasi keluasan negara ini tetapi ia juga
memiliki tanah di perlembahan Sungai Nil yang subur untuk menjalankan aktiviti
pertanian. Sungai Nil merupakan salah satu anugerah dari Allah SWT kepada
penduduk Mesir.

 Sungai Nil yang pernah menyaksikan pelbagai kejadian dan peristiwa
bersejarah ini juga pernah menghanyutkan tabut (raga) Nabi Allah Musa AS
ketika bayi, ia juga menjadi sumber minuman, pengairan tanaman, pengangkutan
air, dan mata pencarian bagi masyarakat nelayan. Punca sungai ini mengalir
merentasi negara Mesir bermula dari utara hingga ke selatan dan merupakan
sungai yang terpanjang di dunia. Ia mengalir merentasi 5 buah negara utama iaitu
Mesir, Sudan, Etopia, Uganda dan Tanzania. Ia juga menjadi pusat peradaban

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

5

manusia yang merentasi tiga benua dunia iaitu benua Afrika, Eropah dan Asia.

 Mesir kini menjadi sumber rujukan sejarah peradaban yang tertua di
dunia berusia lebih dari 5000 tahun. Ini menjadikannya sebagai muzium sejarah
peradaban manusia yang terbilang. Di atas tanah inilah telah terbukti pencapaian
kemajuan kaum Mesir purba bermula dari zaman pemerintahan Firaun, Greek,
Roman, Kristian dan Islam telah menjadikan negara ini makmur. Setiap sesuatu
yang terdapat di atas tanah ini memiliki cerita dan agendanya yang tersendiri,
hingga meninggalkan teka-teki yang sukar untuk dirungkai atau menjadi satu
misteri yang membingungkan para saintis dan juga cerdik pandai.

Profil Negara Mesir

 Mesir dari segi geografi terletak di dua benua, Afrika dan Asia. Sebahagian
besar wilayahnya atau Timur lautnya terletak di Utara Afrika. Manakala bahagian
Barat Dayanya terletak di Asia dan wilayah ini dikenali sebagai Sinai yang
terbahagi kepada Sinai Utara dan Sinai Selatan. Mesir daripada segi geografi
merupakan negara Afrika, namun, daripada segi politik dan ekonomi pula, Mesir
terletak dalam negara-negara Arab dan menganggotai Liga Arab. Secara tradisi
sejak ditubuhkan, Setiausaha Agung Liga Arab disandang oleh Mesir. Atas faktor
ini, Mesir dianggap mengetuai negara-negara Arab. Mesir juga merupakan negara
yang mempunyai kekuatan tentera yang terbesar dan terkuat dalam negara
anggota.

 Berikut adalah maklumat ringkas berkaitan negara Mesir;

Jadual 1: Maklumat ringkas berkaitan negara Mesir

Nama Negara Republik Arab Mesir (جمهورية مصر العربية)

Jenis Kerajaan Republik

Ibu Negara Kaherah

Kemerdekaan 28 Februari 1922 (UK)

6

Senarai Nama Presiden

Muhammad Naguib (1953-1954)
Gamal Abdel Nasser (1954-1970)
Anwar Sadat (1970-1981)
Hosni Mubarak (1981-2011)
Mohamed Morsi (2012-2013)
Adly Mansour (Interim 2013-2014)
Abdel Fattah el-Sisi (2014-kini)

Keluasan 1,001,450 km persegi

Cuaca

Musim Panas (Mei - Julai)
Musim Luruh (Ogos - Oktober)
Musim Sejuk (November - Januari)
Musim Bunga  (Februari - April)

Time Zone Daylight Saving Time (DST)

Sempadan Negara

Utara     -     Laut Mediterranean
Selatan  -      Sudan
Barat     -      Libya
Timur    -      Laut Merah dan Palestine

Sumber Alam
Petroleum, Gas Asli, Iron Ore, Phosphates,
Manganese, Limestone, Gypsum, Talc,
Asbestos, Lead, Zinc

Populasi 96.2 juta (Disember 2017)

Agama
Muslim (Sunni) 90%, Kristian (Koptic 9%) &
(Katolik 1%)

Bahasa
Arab (rasmi), Inggeris and Perancis (golongan
kelas pendidikan)

Mata Wang Egyptian Pound (EGP/LE)

Kadar Tukaran
USD1.00 bersamaan EGP17.95 (September
2018)

KDNK (Annual Growth
Rate)

5.4 peratus (Jun 2018)

KDNK Per Kapita
(PPP)

USD10550  (Disember 2017)

Hutang Kerajaan kepada
KDNK

101 peratus (Disember 2017)

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

7

Kadar Pengangguran 14.2 peratus (Ogos 2018)

Inflasi 14.2 peratus (Ogos 2018)

Inflasi Makanan 9.64 peratus (Julai 2018)

Kadar faedah 16.75 peratus (Ogos 2018)

Gaji Minimum EGP1200 (Januari 2018)

Gaji pekerja terlatih EGP3500 / Bulan (2017)

Gaji pekerja tidak
terlatih

EGP2160 / Bulan (2017)

Industri
Tekstil, Pemprosesan Makanan, Pelancongan,
Kimia, Farmaseutikal, Hidrokarbon,
Pembinaan, Perkilangan, Besi

Eksport (Komoditi) Minyak Mentah dan Produk Petroleum

Eksport (Rakan
Dagang)

Produk Tekstil, Produk Besi dan Produk Kimia.
USA 7.95%, Itali 7.26%, Sepanyol 6.78%,
India 6.69%, Arab Saudi 5.53%, Syria 5.3%,
Perancis 4.39%, Korea Selatan 4.27%

Import (Komoditi)
Mesin dan jentera, makanan, produk kimia,
produk kayu, minyak proses

Import (Rakan Dagang)
China (9.63%), USA (9.92%), Jerman (6.98%),
Itali (6.88%), Turki (4.94%)

Pendapatan
Pelancongan

USD7.6  Bilion (Disember 2017)

Kadar Cukai Korporat 22.5 peratus (Disember 2018)

Kadar Cukai Pendapatan
Peribadi

22.5 peratus (Disember 2018)2

Kadar Cukai Jualan 14 peratus (Disember 2018)

Indeks Rasuah 32 mata (Disember 2017)

Kedudukan Rasuah Ranking 117 (Disember 2017)

______________________________________________________________________________

2Sumber https://tradingeconomics.com/egypt/indicators (25 September 2018)

8

Bendera

Bendera Negara Mesir terdiri daripada tiga warna:

Di bahagian paling bawah melambangkan Mesir
sebelum revolusi 23 Julai 1952 hidup di bawah
penindasan dan penjajahan (era gelap).

Di bahagian tengah melambangkan kedamaian
dan ketenteraman.

Di bahagian paling atas mencerminkan gambaran
perlunya pengorbanan, kesungguhan dan darah
demi pembangunan, menjaga kehormatan dan
kemerdekaan.

Hitam

Putih

Merah

Lambang Negara Mesir

 Lambang negara Mesir adalah Helang  Emas
dengan kepala menghadap kanan (sudut pandang
helang). Lambang ini disebut Helang Salahuddin
dengan cakar tengah menggenggam pita bertuliskan
nama rasmi negara, “Republik Arab Mesir/ Jumhūriyyat

Miṣr al-ʿArabiyyah”.

 Helang ini mengenakan perisai di dadanya
berwarna merah, putih, dan hitam (warna bendera
Mesir), tetapi dalam susunan vertikal, sedangkan
dalam bendera Mesir warna disusun secara horizontal.

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

9

Bancian Central Agency for Public Mobilization and Statistics

 Central Agency for Public Mobilization and Statistics (CAPMAS)
merupakan institusi yang bertanggungjawab mengadakan bancian di negara
Mesir, pada 30 September 2017, telah membentangkan laporan statistik rasmi
terkini hasil bancian ke-14 sejak 1982, dan  yang pertama dilaksanakan secara
elektronik. Berikut adalah beberapa ringkasan laporan analisis hasil bancian yang
telah dibuat;

a. Jumlah terkini rakyat Mesir

Jumlah terkini rakyat Mesir adalah seramai 104.269,501 juta orang di
mana 51.6% daripadanya adalah lelaki, manakala 48.4% adalah wanita.
Hasil daripada kajian ini, Mesir kini berada pada tangga ke-13, negara
paling ramai penduduk.

b. Jumlah penduduk yang berada di dalam dan luar negara

Bilangan penduduk yang berada di dalam negara adalah berjumlah 94.8
juta orang. Manakala bilangan penduduk yang berada di luar negara
dianggarkan berjumlah 9.4 juta, berdasarkan statistik oleh Kementerian
Luar Negeri.

c. Tahap pendidikan rakyat Mesir

Bilangan penduduk Mesir yang buta huruf adalah berjumlah 18 juta
orang iaitu mewakili 26.8 peratus keseluruhan penduduk (10.6 juta
perempuan, 7.4 juta lelaki). Manakala penduduk yang tidak mendapat
pendidikan secara formal pula adalah berjumlah 28.8 juta orang.

d. Status penduduk yang berkahwin

Penduduk yang telah berkahwin berjumlah 68 peratus (Lelaki 65.9
peratus, wanita 70.2 peratus).  10.7 peratus dari wanita Mesir adalah
berstatus ibu tunggal (janda). Daripada kajian ini juga didapati 118,000
wanita di bawah usia 18 tahun telah melangsungkan berkahwin.

e. Jumlah penduduk yang penggunaan alat komunikasi

Hasil kajian juga merekodkan 65.4 peratus rakyat menggunakan telefon
bimbit bermula seawal 4 tahun ke atas.

10

Kerajaan dan Politik

 Corak pemerintahan Mesir adalah secara demokrasi, mempunyai
kepelbagaian parti dan kebebasan pilihan raya. Presiden mempunyai kuasa
yang besar dan mutlak dibantu sistem birokrasi ketenteraan bagi mengukuhkan
pentadbiran negara Mesir. Negara Mesir mempunyai 27 wilayah dan setiap
darinya mempunyai Gabenor. Kaherah besar dibahagikan kepada tiga wilayah,
Giza (barat Nil), Qalubiyah dan Kaherah.

 Ekoran dua revolusi rakyat (popular revolution) di Republik Arab Mesir
bagi menjatuhkan Presiden Hosni Mubarak pada 25 Januari 2011 dan Presiden
Mohamed Morsi pada 30 Jun 2013, keadaan politik dan sosio-ekonomi Kerajaan
Mesir telah mengalami cabaran ketidakstabilan yang amat kritikal. Kerajaan
Interim Mesir pada bulan Julai 2013 mengumumkan tiga hala tuju (roadmap) iaitu
(i) mendraf semula Perlembagaan Mesir, (ii) melantik Presiden baharu melalui
Pilihanraya Presiden, dan (iii) melantik ahli Parlimen baharu melalui Pilihanraya
Parlimen.

 Roadmap pertama iaitu mendraf semula Perlembagaan Mesir telah
diterima melalui satu referendum yang diadakan pada 14-15 Januari 2014.
Roadmap kedua pula iaitu Pilihan raya Presiden telah diadakan pada 26-27 Mei
2014. Roadmap ketiga dan terakhir iaitu Pilihan raya Parlimen dijangka diadakan
selepas bulan Julai 2015 (selepas Ramadhan).

 Sejak dipilih menjadi Presiden pada 8 Jun 2014, Abdel Fattah Al-Sisi telah
membawa pembaharuan kepada suasana politik, ekonomi dan sosial di Mesir,
termasuk menguatkan semula pengaruh Mesir sebagai sebuah negara penting
di rantau Afrika dan Timur Tengah. Kebangkitan Mesir daripada kemelut politik
dalaman telah mendapat sokongan komuniti antarabangsa yang menyedari
kepentingan negara itu sebagai pusat kestabilan serantau dan dunia.

 Menyedari kepentingan strategik negara Mesir khususnya di rantau Afrika
dan Timur Tengah, negara-negara seluruh dunia termasuk negara kuasa besar
(P5) mula mengiktiraf Kerajaan Mesir pimpinan Presiden Sisi. Tahun 2014 dan
2015 menyaksikan pemimpin-pemimpin dunia mengadakan lawatan kerja ke
Mesir bagi mengukuhkan hubungan dua hala dengan negara tersebut seperti
Perdana Menteri Jepun, Shinzo Abe pada Januari 2015 dan Presiden Rusia pada
Februari 2015.  Selain itu, Presiden Sisi telah mengadakan pertemuan dengan
Presiden Amerika Syarikat dan Perdana Menteri United Kingdom di New York
pada September 2014, Presiden Perancis di Paris dan Perdana Menteri Itali
di Rom pada November 2014, Presiden Republik Rakyat China di Beijing pada
Disember 2014 dan Canselor German di Davos pada Januari 2015.

 Selain itu juga, penganjuran Persidangan Pembangunan Ekonomi
Mesir (EEDC) yang diadakan di Sharm El-Syeikh pada 13-15 Mac 2015 telah

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

11

disertai oleh ramai pemimpin terkemuka seperti Raja Arab Saudi, Emir Kuwait,
Presiden Palestin, Perdana Menteri Itali, Perdana Menteri Oman dan Setiausaha
Negara Amerika Syarikat. Selain menggambarkan sokongan terhadap pelan
pembangunan ekonomi Mesir, kehadiran pemimpin-pemimpin ini secara
langsung memperlihatkan sokongan dan pengiktirafan kepada Presiden Sisi
selaku pemimpin Mesir yang sah, di mana rata-ratanya menyokong usaha Mesir
untuk bangkit selepas siri kekacauan politik sejak 2011 dan usaha mereka dalam
memerangi kegiatan militan di peringkat domestik dan serantau.

 Di peringkat serantau, kepentingan strategik Mesir diperlihatkan menerusi
peranan negara berkenaan dalam menjadi orang tengah/ broker kepada usaha
kedamaian di Timur Tengah, khususnya membabitkan usaha damai antara
Palestin dan Israel. Mesir, Norway dan Palestin telah menganjurkan Persidangan
Antarabangsa Kaherah pada 12 Oktober 2014, bagi mendapatkan sokongan
komuniti dunia untuk membantu pembinaan semula Gaza (yang mengalami
kemusnahan semasa Perang Gaza pada Julai 2014). Persidangan tersebut
telah berjaya mendapat komitmen kewangan berjumlah USD5.4 bilion daripada
komuniti dunia.

 Selain itu, Mesir juga berusaha untuk mengukuhkan hubungannya dengan
negara-negara Afrika menerusi Kesatuan Afrika (AU), susulan penggantungan
keanggotaannya dalam AU, ekoran kemelut politik Mesir pada bulan Jun 2013
setelah mantan Presiden Morsi dijatuhkan. Keanggotaan Mesir dalam AU telah
diterima semula pada Jun 2014, menggambarkan pengiktirafan AU ke atas
kepimpinan Presiden Sisi dan sekaligus membuka ruang kepada Mesir untuk
memperbaiki hubungannya dengan negara-negara Afrika.

 Pada 24 Mac 2015, Presiden Mesir dan Sudan serta Perdana Menteri
Etiopia telah menandatangani perjanjian prinsip awal bagi menyelesaikan
pertikaian terhadap pembinaan Empangan Grand Renaissance di Etiopia.
Pembinaan Empangan Grand Renaissance tersebut dijangka akan menjadi projek
empangan hidroelektrik terbesar di Afrika dengan kos pembinaan berjumlah
USD4.7 bilion yang menghasilkan 6,000 megawatt tenaga elektrik. Pembinaan
empangan tersebut sebelum ini telah ditentang oleh Kerajaan Mesir yang khuatir
akan kesan pengurangan bekalan air dari Sungai Nil yang menjadi sumber
air utama rakyat Mesir. Walau bagaimanapun, Presiden Sisi telah mengambil
pendekatan berhemah untuk menyelesaikan pertikaian tersebut namun pada
masa yang sama mengakui kebimbangan beliau akan kesan pengurangan
bekalan air susulan daripada projek pembinaan empangan tersebut.

 Semasa penganjuran Sidang Kemuncak Liga Arab di Sharm El-Syeikh
pada 28-29 Mac 2015, Presiden Sisi telah mengutarakan pelbagai inisiatif dan
strategi baharu bagi mengukuhkan kerjasama pelbagai bidang dalam kalangan
negara-negara anggota. Antara idea Presiden Sisi yang seterusnya dipersetujui
dalam resolusi Sidang Kemuncak Liga Arab tersebut adalah persetujuan untuk

12

menubuhkan Tentera Bersekutu Arab bagi menangani kemelut sebarang
ancaman keganasan dan kekacauan politik di sesebuah negara anggota.

 Idea penubuhan Tentera Bersekutu Arab tersebut disuarakan oleh
Presiden Sisi selepas Mesir melancarkan beberapa siri serangan udara yang
mensasarkan lokasi persembunyian kumpulan militan Islamic State (IS) di Libya
pada Februari 2015 sebagai tindak balas ke atas pembunuhan 21 orang rakyat
Mesir di Libya. Selain itu, Sidang Kemuncak Liga Arab turut bersetuju dengan
cadangan Presiden Sisi dalam kempen menangani kegiatan militan dan usaha
memelihara kestabilan serantau khususnya menerusi usaha sama menyelesaikan
konflik politik di Yaman, Libya dan Syria. Ini menggambarkan bahawa suara
Presiden Sisi amat didengari oleh pemimpin-pemimpin Arab yang lain, sekali gus
menggambarkan keupayaan dan pengaruh Mesir dalam menggerakkan hala tuju
politik serantau.

 Kekuatan ketenteraan Mesir juga penting dalam mempengaruhi kestabilan
rantau Afrika Utara dan Timur Tengah. Mengambil kira landskap kekacauan politik
seperti percanggahan ideologi dan agama terutamanya antara Sunni dan Syiah,
negara-negara serantau terutamanya Arab Saudi akan kekal menyokong Mesir
bagi mengimbangi kuasa lain seperti Iran dan Israel. Selain itu, Amerika Syarikat
dan negara-negara Eropah yang lain turut menyokong Mesir dalam usahanya
memerangi kegiatan militan serantau kerana menyedari kepentingan strategik
negara tersebut sebagai pusat kestabilan serantau dan dunia. Kekacauan politik
yang mampu menggugat kestabilan Mesir sebagaimana yang berlaku di Iraq,
Syria, Yaman dan Libya akan meluaskan lagi pengaruh IS dan ideologi militan di
rantau Afrika Utara dan Timur Tengah, dan seterusnya akan merebak ke rantau
berdekatan termasuk Eropah dan Asia.

 Dalam sudut yang berbeza, walaupun hubungan Mesir dan Amerika
Syarikat pada suatu ketika dulu dilihat tegang terutamanya apabila Presiden
Morsi digulingkan dan MB diharamkan, Mesir tidak lagi menoleh ke belakang
sebaliknya tetap teguh dengan hala tuju politiknya dengan menolak ideologi
pembentukan negara Islam. Perkembangan baharu politik Mesir tidak lagi
menunjukkan bahawa Mesir perlu bergantung kepada Amerika Syarikat,
sebaliknya memperlihatkan dasar luar negaranya yang jelas terbuka dan bebas
untuk menjalinkan hubungan dengan sesiapa sahaja.

 Selain daripada mengukuhkan kedudukannya di Afrika dan Timur Tengah,
Mesir juga berusaha untuk meluaskan pengaruhnya di persada antarabangsa.
Ketika ini, Mesir sedang berusaha keras meraih sokongan dunia untuk menjadi
Anggota Tidak Tetap Majlis Keselamatan PBB (UNSC) bagi penggal 2016-2017.
Hasrat tersebut telah diumumkan oleh Kerajaan Mesir pada September 2014, dan
ia telah mendapat sokongan daripada Persidangan Kesatuan Afrika (AU) pada
Januari 2015 serta Persidangan Liga Arab pada Mac 2015. Sekiranya berjaya
dalam pemilihan negara UNSC pada Oktober 2015 kelak, isu yang dijangka akan

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

13

diperjuangkan Mesir merangkumi penyelesaian krisis Negara Dunia Ketiga, krisis
serantau seperti kemelut politik Libya, Yaman dan Palestin serta memperjuangkan
isu keselamatan dan memerangi kegiatan militan.

 Selain itu, Kerajaan Mesir juga telah menyatakan hasrat untuk menjadi
rakan dialog ASEAN dan bersedia untuk menandatangani Treaty of Amity and
Cooperation (TAC), dalam usaha mereka mengukuhkan hubungan dengan ASEAN
dan negara-negara ASEAN. Perkara ini telah dimaklumkan oleh TYT Amb. Yasser
Murad, Penolong Menteri Luar Negeri Mesir bagi Negara Asia dan Kepulauan
Pasifik semasa pertemuan dengan Duta-Duta Besar Negara ASEAN ke Mesir
di Kaherah pada 5 April 2015. Selain itu, perkara yang sama turut dibincangkan
semasa pertemuan TYT Ibrahim Mahlab, Perdana Menteri Mesir dan TYT Le
Luong Minh, Setiausaha ASEAN semasa persidangan Asia-Afrika di Bandung dan
Jakarta, Indonesia pada 22 April 2015.

Pertahanan

 Mesir merupakan sebuah negara yang mempunyai kekuatan ketenteraan
yang terbesar di rantau Afrika dan Timur Tengah, di mana ia mempunyai pengaruh
yang besar dalam isu penyelesaian konflik serantau seperti di Yaman, Libya dan
Palestin.  Semasa Sidang Kemuncak Liga Arab yang diadakan di Sharm al-Syeikh
pada 28 Mac 2015, Ketua-Ketua Negara/ Kerajaan Liga Arab bersetuju dengan
cadangan Mesir untuk menubuhkan Joint Arab Force bagi menangani masalah
terrorisma di negara-negara ahli.

 Pelbagai manfaat yang boleh dicapai sekiranya kerjasama pertahanan
antara Malaysia dan Mesir dapat dipererat. Selain mempunyai pengalaman
luas di dalam peperangan dengan Israel, Mesir juga mempunyai kepakaran
dalam bidang latihan ketenteraan serta pertukaran maklumat (intelligence).
Mesir mempunyai hubungan baik dengan negara-negara kuasa besar seperti
Amerika Syarikat, Rusia dan Perancis. Di samping itu, Malaysia dapat bertukar
pengalaman dengan Mesir di dalam usaha menangani masalah komunisme dan
keganasan.

 Peranan sektor ketenteraan di dalam pentadbiran Kerajaan Mesir amat
signifikan dan tidak dapat dinafikan. Adalah dianggarkan bahawa tentera Mesir
menguasai 40% daripada ekonomi negara Mesir. Selain itu, Presiden Sisi juga
merupakan mantan Panglima Angkatan Tentera Mesir sebelum beliau bertanding
pada Pilihan Raya Presiden bulan Mei 2014.

14

BIL. WILAYAH BANDAR

1 Kaherah Kaherah

2 Giza Giza

3 Daqahliah Daqahliah

4 Syarqiyyah Zaqaziq

5 Buhairah Damanhur

6 Iskandariah Iskandariah

7 Gharbiyah Tanta

8 Qalyubiyah Benha

9 El-Minya El-Minya

10 Suhaj Suhaj

11 Qena Qena

12 Manufiyah Syibin el-Koum

13 Asyut Asyut

14 Kafr Shekh Kafr Shekh

15 Fayyum Fayyum

BIL. WILAYAH BANDAR

16 Bani Suef Bani Suef

17 Aswan Aswan

18 Dumyat Dumyat

19 Ismailiyah Ismailiyah

20 Port said Port said

21 Suez Suez

22 Matrouh Marsa Matrouh

23 Sinai Utara ‘Arish

24
al-Wadi
al-Jadid

al-Wadi
al-Jadid

25
Bahr
al-Ahmar

Bahr
al-Ahmar

26 Sinai Selatan Sinai Selatan

27 Luxor Luxor

Senarai Wilayah di Mesir

Negara Mesir terdiri daripada 27 wilayah seperti berikut;

Jadual 2: Senari wilayah dan ibu negeri di seluruh Mesir

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

15

Penduduk Mesir

 Egyptian Coptic adalah satu gelaran yang diberikan kepada Arab Mesir,
orang Mesir Koptic boleh didefinisikan sebagai masyarakat Mesir lama yang
beragama Kristian. Mereka lebih suka menganggap diri mereka dari keturunan
firaun bukan dari keturunan Arab atau Afrika.

 Penjajahan negara asing terhadap Mesir menyebabkan kita dapat lihat
wajah mereka seakan-akan orang Eropah atau Afrika. Kebanyakan mereka
merupakan kacukan di antara Turki, Perancis dan British. Manakala, orang
Badawi yang tinggal di padang pasir Sinai dan di bahagian barat adalah dari
semenanjung Arab. Semakin ke arah selatan atau bawah Mesir kita akan
mendapati mereka lebih berkulit gelap dan tinggi, di bahagian Nubian (Nuweiba).

Bahasa

 Bahasa Arab merupakan bahasa kebangsaan dan bahasa rasmi bagi
penduduk Mesir. Walau bagaimanapun, Bahasa Inggeris dipertuturkan secara
meluas dan kebanyakan penduduk Mesir boleh memahaminya. Manakala,
Bahasa Perancis juga digunapakai oleh mereka yang berpendidikan tinggi dan
golongan atasan selain Bahasa Itali, Jerman, Sepanyol, Rusia dan sebagainya.

Peta negara Mesir mengikut sempadan muhafazah/wilayah

PALESTINE

16

Dialek

 Sebagaimana dijelaskan, Bahasa Arab merupakan bahasa rasmi negara
Mesir. Walau bagaimanapun, Bahasa Arab fusha (standard) digunakan dalam
perkara-perkara rasmi seperti majlis rasmi, berita tetapi jarang sekali digunakan
dalam perbualan harian. Manakala masyarakat Mesir, mereka menggunakan
Bahasa Arab Ammiyah (bahasa pasar) sebagai bahasa perantaraan harian.
Bagi memudahkan urusan, Bahasa Arab Ammiyah adalah lebih praktikal kerana
penggunaannya lebih meluas.

Makanan

 Mesir terkenal dengan pelbagai makanan bertradisikan Arab, yang mana
makanan asasi mereka adalah gandum dan kekacang. Cara penyediaan makanan
mereka amat mudah dan ringkas. Antara yang terkenal adalah:

• Ful (disebut ‘fool’ adunan kacang)

• Tahina (adunan bijan)

• Koushari (makaroni, nasi, kacang kuda, kekacang)

• Aish baladi (kepingan roti)

• Kofta (daging kisar berempah)

• Kebab (daging kambing bakar)

• To’amiah (kacang dikisar dan digoreng)

Mata Wang

 Mata wang Mesir dikenali dengan Egyptian Pound (EGP). Bagi setiap
EGP/LE 1 bersamaan dengan 100 Piasters/قرش. Manakala mata wang kertas
bermula dari nilai LE 0.25, LE 0.50 dan LE 1 serta berakhir dengan LE 200.

Jadual 3: Kadar mata wang Ringgit Malaysia (MYR) berbanding Egyption Pound (EGP)3

RM EGP KETERANGAN

1 4.3277 1 RM = 4.3277 EGP

100 432.77 100 RM = 432.77 EGP

10,000 43,276.72 10,000 RM = 43,276.72 EGP

1,000,000 4,327,672.21 1,000,000 RM = 4,327,672.21 EGP

______________________________________________________________________________

3Kadar pertukaran https://my.exchange-rates.org/Rate/MYR/EGP  (20 September 2018)

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

17

Contoh mata wang Egyption Pound (EGP)

Contoh Mata Wang EGP

18

Cuaca di Kaherah Sepanjang Tahun

 Mesir yang terletak di benua Afrika lazimnya memiliki padang pasir yang
luas, panas dan terik serta kering. Ia mempunyai 4 musim. Iklim atau cuaca
di mana-mana negara merupakan tarikan utama kepada para pelancong.
Cuaca merupakan salah satu faktor yang paling berpengaruh dalam industri
pelancongan kerana ia menjadi keutamaan bagi pelancong sebelum memulakan
perjalanan mereka.

 Secara umum, Mesir menikmati cuaca sederhana sepanjang tahun yang
menjadikannya destinasi utama untuk pelancongan. Bagi ibu kota Mesir, Kaherah,
kebiasaannya cuaca adalah hangat atau panas sepanjang tahun disebabkan
lokasinya terletak di pelembahan Sungai Nil. Kaherah pada dasarnya mempunyai
dua musim iaitu;

1. Musim panas yang meluas dari Mei hingga Oktober, di mana cuaca
menjadi sangat panas dan kering dengan suhu melonjak ke paras
tertinggi harian 35°C- 38°C . Suhu panas di Mesir kadangkala
mencecah sehingga 50°C.

2. Musim sejuk dari November hingga April yang kebiasaannya cuaca
panas dan sejuk, dengan kadar hujan yang sangat sedikit pada suhu
purata antara 19°C hingga 29°C pada siang hari, dan antara 5°C dan
11°C pada waktu malam. Bandar Kaherah kadang kala mengalami ribut
debu (pasir) pada bulan Mac dan April.

  Bulan terbaik untuk pergi ke Kaherah adalah dari pertengahan September
hingga Mac kerana keadaan cuaca masih panas tetapi menyenangkan. Justeru,
semasa di Kaherah anda disarankan untuk memakai pakaian kapas yang ringan
pada musim panas dan pakaian bulu yang berat pada musim sejuk.

Winter
(DEC - FEB)

Spring
(MAR - MAY)

Summer
 (JUN - AUG)

Fall
(SEP - NOV)

14°C 21°C 36°C 23°C

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

19

Pengangkutan Awam di Mesir

 Mesir merupakan sebuah negara yang besar dan padat penempatan
rakyatnya. Terdapat pelbagai kemudahan pengangkutan di sini seperti bas, bas
mini, kereta api bawah tanah (Metro), kereta api, microbus (Tremco), teksi, kereta
api laju ke luar Kaherah untuk ke tempat jauh seperti Iskandariah dan Aswan.
Kebiasaannya kesesakan jalan raya di Kaherah berlaku pada hari bekerja jam
3.00 hingga 7.00 petang.

Metro Kaherah (Kereta Api Bawah Tanah)

 Perkhidmatan Metro bawah tanah mudah, cepat dan praktikal untuk
digunakan. Metro Kaherah di Mesir merupakan satu-satunya sistem metro
yang lengkap di Afrika. Sistem ini terdiri daripada dua laluan operasi. Laluan
ketiga berada dalam perancangan. Metro ini dijalankan oleh Pihak Berkuasa
Kebangsaan untuk Terowong. Laluan ini menggunakan tolok piawai (1435 mm).
Harga Tiket ialah EGP1.00 untuk setiap perjalanan sejak Oktober 2007 (EUR
0.05, USD 0.05 atau 0.24 MYR), tanpa mengira jarak. Namun harga tiket Metro
pada tahun 2018 telah dinaikkan kepada EGP2.00 hingga EGP7.00 berdasarkan
kedudukan jarak stesen laluan.

 Pada kesemua kereta api metro Kaherah, dua gerabak di tengah (ke-4
dan ke-5) pada setiap kereta api dikhaskan untuk wanita sehingga awal malam
sebagai pilihan untuk para wanita yang tidak mahu duduk dengan lelaki dalam
gerabak yang sama; meskipun begitu, wanita masih dapat menaiki gerabak lain
secara bebas. Kedua-dua laluan ini membawa sekitar 700 juta orang penumpang
setahun dan purata 2 juta orang penumpang setiap hari.

Stesen Metro bawah tanah di Kaherah

20

Laluan perkhidmatan Metro di Kaherah adalah seperti berikut;

Laluan 1: (Helwan - El-Marg)

 Laluan 1 (laluan merah) dibuka pada 1987 selepas menyambungkan dua
laluan atas tanah yang sedia ada dengan suatu bahagian bawah tanah yang
besar melalui pusat bandar raya. (Oleh kerana ini, ia kadangkala dirujuk sebagai
‘Laluan Daerah’). Laluan ini merangkumi sejumlah 43.5 km (27 batu) dengan
3 km (1.8 batu) di bawah tanah, mempunyai 33 buah tempat perhentian dan
mempunyai ruangan yang mampu memuatkan 60,000 orang penumpang sejam
setiap arah.

Peta laluan Metro/kereta api bawah tanah di Kaherah bagi laluan 1 dan laluan 2

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

21

 Metro ini yang kadang-kadang digelar ‘Laluan Binaan Perancis’
menganjur dari kawasan industri Helwan di selatan ke El-Marg di sebelah utara.
Kebanyakannya adalah di atas tanah, dengan bahagian pusat bandar di bawah
tanah. Laluan ini dibina dalam tiga peringkat;

• Pertama: (Helwan / Medan Ramsis): 29 km, dibuka pada 1987.

• Ke-2: (Medan Ramsis / El-Marg ): 14 km, dibuka pada 1989.

• Ke-3: Perlanjutan bahagian utara Laluan 1: 1.3 km, dibuka pada 1999.

Laluan 2: (Shoubra - El Mounib)

 Rangkaian metro Kaherah telah berkembang secara hebat pada
pertengahan 1990-an dengan pembinaan Laluan 2 (kuning), dari Shoubra ke
Universiti Kaherah, kemudian dipanjangkan ke Giza. Merangkumi 21.5 kilometer
(13 mi) dengan 20 stesen, ia kadang-kadang digelar ‘Laluan Binaan Jepun’ dan
merupakan lalu lintas bawah tanah pertama merentasi Sungai Nil. Di kebanyakan
bahagian ia berada dalam terowong yang digerek, kecuali dua bahagian: di utara
menghampiri Shoubra El-Kheima, landasan laluan ini ditinggikan di atas tanah
dan satu bahagian lagi dibina menggunakan kaedah potong dan tutup. Kelainan
utama antara Laluan 1 dan 2 ialah Laluan 1 menggunakan sebuah talian atas
sedangkan Laluan 2 menggunakan sistem rel ketiga.

• Oktober 1996: Shoubra - Mubarak, 8 km (5 mi)

• September 1998: Mubarak - Sadat, 3 km (2 mi)

• 19 April 1999: Sadat - Universiti Kaherah, 5.5 km (3 mi) (termasuk laluan
rentas Nil)

• 8 Oktober 2000: Universiti Kaherah - Subbandar Giza 2.7 km (2 mi)

• 17 Januari 2005: Subbandar Giza - Monib 2.5 km (2 mi)

Laluan 3: Imbaba atau Mohandesin ke lapangan terbang

 Empat lagi laluan dicadangkan semuanya dengan tujuan mengurangkan
kesesakan jalan raya Kaherah yang kronik dengan Laluan 3 (hijau) dari Imbaba/
Mohandesin ke Abbasiya, dan akhirnya ke Lapangan Terbang Antarabangsa
Kaherah di Heliopolis. Laluan 4 dirancang menghala dari barat daya di Al Ahram
ke timur di Bandar Nasr; Laluan 5 dirancang sebagai suatu laluan separuh
bulatan yang bersambung dengan kesemua laluan yang lain, dari Bandar Nasr ke
Pelabuhan Said dan Shoubra El Kheima; dan Laluan 6 ialah laluan utara-selatan
dari Shoubra ke Maadi.

22

 Satu kajian pengangkutan terbaru mengenai daerah Kaherah Raya
telah diselesaikan pada 1999 dan mencadangkan pelaksanaan empat laluan
metro baru, Laluan 3, 4, 5 dan 6, sebagai tambahan kepada dua laluan yang
ada dalam operasi kini. Rangkaian Metro ini apabila siap akan dapat melayani
kebanyakan kawasan yang berkepadatan tinggi kawasan Kaherah Raya, yang
amat memerlukan sistem alihan laju. Rangkaian Metro ini memiliki banyak
stesen pertukaran di antara keenam-enam laluan metro dan turut memberikan
kemudahan pertukaran dengan stesen kereta api utama dan stesen terminal bas.

 Laluan No. 3 memanjang dari barat laut Kaherah Raya di Imbaba ke barat
daya di Heliopolis dan akan akhirnya akan turut melayani Lapangan Terbang
Antarabangsa Kaherah. Laluan ini akan melintas di bawah dua cabang Sungai
Nil, sama seperti Laluan 2. Jumlah panjang laluan ialah sekitar 30 kilometer (19
mi), kebanyakannya adalah dalam terowong gerek dan akan dilaksanakan dalam
empat fasa. Projek ini termasuk sebuah Bengkel Utama berhadapan dengan
terminal barat laluan dan Bengkel Pembaikan Ringan di bahagian tengah laluan di
Abbasia.

 Pembinaan Laluan No. 3 akan bermula dengan bahagian Attaba ke
Abbasia, fasa pertamanya, diikuti dengan fasa kedua dari Abbasia ke Heliopolis,
yang merupakan bahagian terpenting untuk keperluan pengangkutan Kaherah.
Reka bentuk fasa 1 mengambil kira keselamatan lalu lintas dua struktur bawah
tanah utama; iaitu terowong gerek laluan 2 di Attaba dan terowong air buangan
di utara Attaba. Juga dirancangkan supaya sesetengah stesen bawah tanah
akan digunakan secara meluas sebagai pusat perdagangan. Stesen-stesen ini
akan dibina dengan cara potong dan tutup dan kereta api akan mendapat kuasa
melalui rel ketiga.

 Laluan No. 4 merentasi Kaherah dari barat daya di al-Ahram ke timur di
Bandar Nasr, laluan sepanjang 24 kilometer (15 mi) kebanyakannya juga adalah
dalam terowong gerek dan melintasi di bawah dua cabang Sungai Nil.

 Laluan No. 5 ialah laluan separa bulat yang menyambungkan laluan 1, 2,
3 dan 4 dan mempunyai panjang 20 kilometer (12 mi). Keseluruhan laluan adalah
dalam terowong gerek.

 Laluan No. 6 ialah laluan memanjang dari utara bandar ke selatan,
sepanjang 19 kilometer (12 mi), kebanyakannya dalam terowong gerek. Keenam-
enam laluan metro ini dirancang untuk memenuhi permintaan pengangkutan
kawasan Kaherah Raya hingga ke tahun 2022. Bagaimanapun, pembinaan
sebenarnya dan jadual pelaksanaan akan dihadkan oleh sumber kewangan yang
ada.4

______________________________________________________________________________

4Sumber https://ms.wikipedia.org/wiki/Metro Kaherah (2 Setember 2018)

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

23

Jarak Perjalanan Antara Bandar di Mesir

 Jadual 4: Jadual jarak kilometer antara banda-bandar di Mesir5

______________________________________________________________________________

5Sumber http://www.freedaysegypt.com/driving_distance.php (2 Setember 2018)

24

Nombor Kecemasan Utama di Mesir

Jadual 5: Senarai nombor-nombor telefon untuk kes kecemasan di Mesir6

PIHAK BERKENAAN NO. TELEFON

Hotline KBMK +20120027 6388

EME Student Counter (Office Hour)
+202 2487 3858

Ext. 113

International Call Services 120

Electricity 121

Emergency Police 122

Ambulance 123

Water 125

Tourism Police 126

Natural Gas 129

Fire Department 180

Telephone Directory 140, 141

International Telephone Directory 144

Railway Police 145

Public Traffic Admin. For Highway Accidents 012111000

General Security Services (criminal offenses) 115

Information Crime Investigation Inquiries 27921487

Cairo International Airport 2777

______________________________________________________________________________

6Sumber http://www.cairo.gov.eg/CairoPortal/english_tourism/EmergencyNumbersText.aspx ?ID=2 (15 Okt. 2018)

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

25

Hospital Utama di Mesir

Jadual 6: Senarai nama hospital-hospital swasta yang utama di Mesir7

NO. TELEFON ALAMAT HOSPITAL

19057
1 Sekket El-Imam Street

– El- Sayeda  Zeinab
Child Cancer Hospital

(57357)

22036261-22039164
1351 Corniche el Nile -

Aga Khan
Nasser Institute Hospital

23913366-23911670
341 Port Said Street

-Bab El-Khaliq
Ahmed Maher Hospital

24141690-24171514
17 Al-Rahalah Street -

Ard El-Golf
 El-Golf Hospital

26740088 –
01006540088

17 Al-Sarayat Street -
Abbasia

The Italian Hospital

25756245 – 25745738 –
25756474

41 - 26th July -
Downtown

El-Galaa Hospital

26214024
12 El-Nasr Street – El-

Nozha
Ain Al-Hayat Hospital

2575016-25750160-
25750169

34 Ramses Street
Al-Helal El-Ahmer

Hospital

16384
Fifth Compound - New

Cairo
Future University

Hospital

25562385-25562536
47 Mohammed Sayed

Street - Helwan
Dar al-Shifa Hospital

______________________________________________________________________________

7Sumber http://www.cairo.gov.eg/CairoPortal/english_tourism/EmergencyNumbersText.aspx? ID=1 (15 Okt. 2018)

26

TEMPAT-TEMPAT PELANCONGAN UTAMA DI MESIR

 Negara Mesir merupakan negara yang banyak menjana pendapatan
melalui pelancongan. Mesir merupakan sebuah negara yang kaya dengan
peninggalan sejarah dan pantai yang cantik serta menarik. Berikut merupakan
antara tempat-tempat pelancongan utama di Mesir;

Kaherah

 Cairo atau Kaherah dalam sebutan Melayu, merupakan bandar terbesar
di benua Afrika. Bandar Kaherah termasuk dalam kategori bandar kosmopolitan
yang memiliki gabungan ciri ketimuran dan kebaratan. Ketika ini penduduk di
bandar Kaherah sahaja mencapai 20 juta orang. Bandar yang pernah dikuasai
oleh kuasa-kuasa besar seperti Dinasti Firaun, Yunan-Roman, Kristian dan Islam
mewujudkan satu peradaban yang harmoni.

 Bandar Raya Kaherah terletak di tebing Timur Sungai Nil dan dikelilingi
oleh wilayah Qalyubiyah di utara dan padang pasir tak berpenghuni di selatan dan
wilayah Giza dan Sungai Nil di barat. Kaherah adalah bandar terbesar di Mesir
dan ia juga merupakan sebahagian daripada Greater Kaherah yang meliputi
Kaherah, Qalyubia dan Giza. Kaherah, bandar terbesar di Afrika, terletak di
Sungai Nil, 160 kilometer dari pedalaman Laut Mediterranean dan 135 kilometer
(80 batu) barat Laut Merah.

______________________________________________________________________________

8Sumber http://www.cairo.gov.eg (20 Ogos 2018)

 Bandar ini juga memiliki tarikannya yang tersendiri iaitu Sungai Nil yang
mengalir dari utara Mesir ke selatan, memisahkan pusat bandar utama iaitu
Bandar Kaherah di kawasan tebing timur dan Bandar Giza di tebing barat. Selain
itu, Kaherah ini mempunyai kesan peninggalan Dinasti Firaun dan kemajuan
pembangunannya ketika ini.

Bandar Kaherah8

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

27

Waktu operasi Harga Tiket

Musim sejuk: 8 pagi hingga 12 pagi Mesir: EGP25

Musim panas: 9 pagi hingga 1 pagi Bukan orang Mesir: EGP150

______________________________________________________________________________

9Sumber http://www.cairo.gov.eg/CairoPortal/english_tourism/TouristDestinations_text .aspx?ID=2  (10 September 2018)
10Sumber https://www.flickr.com/photos/119959206@N08/15076930769/  (10 September 2018)

 Di puncak menara ini adalah merupakan panorama dengan teleskop.
Melalui menara ini, seseorang akan dapat menikmati pemandangan piramid Giza
dan Sakkara, serta muzium, Citadel dan seluruh bandar. Restoran Tower adalah
restoran Gourmet Revolving; Kafe lounge langit dan kafe La Villa semuanya
telah diubahsuai dan diperbaharui. Restoran gourmet yang berputar pada
sidang kemuncak ini menyajikan menu masakan antarabangsa dan oriental yang
tersendiri.

Menara Kaherah (187 Meter) 10

Menara Kaherah (Cairo Tower)

 Menara Cairo9 menawarkan pemandangan panorama yang paling
menakjubkan di ibu kota Mesir. Menara Kaherah telah dirasmikan pada
tahun 1961 semasa pemerintahan terakhir Presiden Gamal Abdel Nasser.
Pembinaannya mengambil masa 5 tahun, dari 1956 hingga 1961. Menara itu
merupakan mercu tanda di Mesir, dibina menggunakan gaya dari zaman purba
klasik. Menara dengan ketinggian 187 meter ini meniru tanaman teratai dalam
bentuknya dan terletak di Pulau Gezira (Zamalek), dengan Sungai Nil mengalir
dengan tenang bersama-sama. Ia diterangi dengan warna yang berbeza pada
waktu malam.

28

Al-Muizz Street

 JaIan al-Muizz terletak di daerah al-Azhar, pusat bandar Kaherah. Al-Muizz
Lidinillah al-Fatimi membinanya pada 969H. Jalan ini merupakan tarikan arkeologi
dan pelancongan yang hebat. Ia juga merupakan deretan kedai yang menarik
ratusan ribu setiap hari. Di samping itu, ahli arkeologi menggambarkannya
sebagai muzium terbuka terbesar monumen Islam di dunia, kerana ia telah
memelihara semua bangunan arkeologi setakat ini. Antara bangunan bersejarah
yang terdapat sepanjang jalan al-Muizz antaranya ialah11;

______________________________________________________________________________

11Sumber http://www.cairo.gov.eg/CairoPortal/english_tourism/DiscoverCairoTourism/
Discover CairoTourism_CairoHistory.aspx (10 September 2018)
12Sumber https://en.wikipedia.org/wiki/Muizz_Street  (10 September 2018)

1. Sekolah Al - Zaher Baybars
Ia terletak di tenggara Jalan al-Muizz Allah al-Fatimi dan hujung
selatannya merupakan pintu masuk utama. Sultan Kamel Mohammed,
salah seorang sultan yang paling penting dari keluarga Ayyubid,
menubuhkannya.  Ia digunakan untuk mengajar sains agama dan
dianggap sebagai sekolah kedua untuk mengajar hadith.

Panorama di Muizz Street12

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

29

2. Masjid al-Mu’ayyad
Masjid al-Mu’ayyad terletak di al-Muizz Street berhampiran Bab Zuweila
dan dibina oleh Sultan al-Mu’ayyad Abu al-Nasir Syeikh al-Mahmoudi.
Ia dibina dengan pelbagai warna marmar yang terdapat dalam hiasan
dinding, siling dan lantai yang mencerminkan keagungannya.

3. Bab Al-Futuh
Gerbang Penaklukan atau Bab al-Futuh adalah yang paling utara dari
tiga gerbang lama Kaherah di Kaherah. Ia pernah berkhidmat sebagai
pintu masuk utara ke bandar. Seperti Bab Zuweila, menara Bab al-Futuh
adalah bulat dan dihiasi dengan indah. Bab al-Futuh berada di barat
Bab al-Nasr dan berhampiran dengan Masjid al-Hakim.

4. Masjid al-Hakim Biamrullah
Ia terletak berhampiran Bab al-Futuh, di awal al-Muizz Street. Seorang
khalifah eksentrik terkenal, al-Hakim Biamrullah, memerintahkan
pembinaannya pada 990H. Ciri-ciri yang paling mengagumkan ini
adalah menara-menara, menara tertua ‘yang masih hidup’ yang tertua
di semua Kaherah dan pintu masjid yang menakjubkan menyerupai
propylon yang lebih banyak ciri seni bina Mesir Kuno.

5. Kompleks al-Ghouri
Kompleks al-Ghouri adalah salah satu karya Islam Kaherah yang dibina
oleh Raja al-Asyraf Abu el-Nasr Qansuh yang mempunyai minat yang
tinggi terhadap Seni Bina Islam. Kompleks al-Ghouri terletak di Imam
Abdo Street di al-Muizz Street. Kompleks ini terdiri daripada masjid

Peta kedudukan jalan al-Muizz Lidinillah

30

dan madrasah di sebelah barat, sedangkan anda akan menemukan
makam dan Sabil-Kuttab di sebelah timur al-Muizz. Kompleks al-Ghouri
kini menjadi destinasi pelancongan bagi orang Mesir dan orang asing
dan terkenal dengan pertunjukan Tannoura yang menghiburkan serta
mencerminkan warisan Mesir.

 Bangunan dan binaan bersejarah lain yang masyhur berada sepanjang
jalan al-Muizz yang masih kekal seni binanya antaranya ialah al-Kamilia School,
Bab Zuweila, Bayt El-Suhaymi, Bath of Sultan al-Asyraf Aynal, Mosque and
School of Sultan Barqouq, al-Hakim bi-Amr Allah Mosque, al-Aqmar Mosque,
Sulayman al-Silahdar Mosque, al-Nasir Qalawun Mosque, Qalawun Complex,
Prince Bashtak Palace, Sabil and Kuttab Khusro Pasha, Nafisa al-Bayda Sabil dan
Sultan al-Asyraf School13.

______________________________________________________________________________

13https://en.wikipedia.org/wiki/Muizz_Street#Historical_Buildings_of_Muizz_Street (30 September 2018)

Jadual 7: Berikut merupakan jadual tempat-tempat menarik di Mesir;

TEMPAT-TEMPAT MENARIK PENERANGAN

Kompleks Giza Lokasi tiga Piramid; Khufu, Khafri dan Mankaure.

Mempis & Sakara Penempatan awal dan penemuan pertama batu-
batu yang digunakan bagi membuat patung
gergasi Firaun.

The Islamic Cairo Tempat di mana pengunjung dapat melihat
seni binaan dan ukiran masjid-masjid yang
mengagumkan. Antaranya, Masjid Amr Ibn El-A’sr.

Masjid Amr Ibn El-A’sr Masjid yang pertama kali dibina ketika Islam
berjaya menakluki Mesir, juga merupakan masjid
yang tertua di benua Afrika.

 Berikut merupakan antara tempat-tempat menarik dan tempat
pelancongan utama yang wajar dilawati apabila berada di kota Kaherah;

Pemandangan Sungai Nil di Kaherah

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

31

Masjid Mohamed Ali Terkenal dengan keunikan seni ukir dan seni
binanya yang mengasyikkan. Masjid ini dapat
dilihat dengan jelas daripada kejauhan sekitar
ibu kota Kaherah. Yang menjadikan ia bertambah
istimewa lagi, lokasinya terletak di dalam kubu
pertahanan Salahuddin Al-Ayyubi dan menyerupai
Masjid Biru di Istanbul, Turki.

Pusara Imam Syafie Lokasi pusara ini tidak jauh dari Kubu Pertahanan
Salahuddin Al-Ayyubi, berhampiran dengan
pusara ini juga terdapat pusara Imam Ibn Hajar
Al-Asqalani iaitu ulama’ yang telah mentafsir kitab
Sahih al-Bukhari.

The Walls of Cairo Penempatan Islam terawal sebelum wujudnya
Bandar Kaherah, kawasan penempatan ini masih
mengekalkan ciri-ciri binaan lama seperti ukiran
pintu, tingkap dan bumbung seperti abad ke-17.

The Pharaonic Village Perkampungan Firaun yang dibina dengan struktur
penempatan, kebudayaan, kegiatan harian,
pertanian dan sebagainya memberi gambaran
kepada pengunjung bagaimana kehidupan dan
aktiviti harian masyarakat Mesir purba.

Bazar Khan El-Khalili Keunikan pasar ini tidak sama seperti pasar
yang lain, pasar ini menjual pelbagai barangan
kraf tangan yang menarik dan sebagai kenang-
kenangan.

______________________________________________________________________________

14https://www.facebook.com/hossam.abbas.photography/photos/a.979321212249489/
1140557036125905/?type=3&theater (27 September 2018)

Pemandangan Piramid pada waktu senja14

32

Dumyat

 Berdekatan dengan Lautan Mediterranean, 125 km dari bandar Zagazig
merupakan sungai pelabuhan di bahagian timur Nil. Ia juga tempat menghasilkan
kapas dan berfungsi sebagai pusat pengeksport kapas ke Eropah.

 Dumyat adalah tempat yang sesuai untuk mereka yang ingin menikmati
pemandangan kehidupan burung-burung, penangkapan ikan dan menikmati
makanan laut seperti kerang yang mudah didapati di pelabuhan atau di pasar
dengan harga yang murah dan berpatutan.

Bandar Dumyat15

______________________________________________________________________________

15Sumber https://www.facebook.com/hossam.almetennawy (Jun 2018)

Iskandariah (Alexandria)

 Sebuah bandar pelabuhan yang terbesar di Mesir yang juga memiliki
resort percutian musim panas, yang mengasyikkan di Timur Tengah. Bandar
Alexandria atau Iskandariah dalam sebutan Arabnya, terletak kira-kira 225 km
dari barat daya kota Kaherah. Bandar Alexandria ini berhadapan dengan Laut
Mediterranean dan laut yang menghubungkan negara Arab dengan negara
Eropah.

 Dinamakan Alexandria sempena mengambil nama (Alexander The
Great) seorang pahlawan dari Macedonia yang masyhur. Beliau telah membina
kota ini pada tahun 332 sebelum Masihi dan menjadikannya sebagai ibu kota
Mesir. Iskandariah mengingatkan suatu ketika dahulu ia pernah menjadi pusat
penyebaran kebudayaan ke seluruh dunia. Ia pernah didiami oleh penduduk
dengan penempatan yang istimewa dan tercatat di dalam sejarah umat manusia.
Pada hari ini, Alexandria telah diumumkan sebagai bandar kedua terpenting di
Mesir.

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

33

 Keunggulan Alexandria ialah kedudukan lokasinya yang strategik, memiliki
iklim yang sederhana dan pasir yang memutih di persisiran pantai yang indah
membuatkannya mendapat julukan ‘Pearl Of The Mediterranean’. Di antara
tempat menarik di Iskandariah;

1. Kubu Sultan Qaitbay
2. Istana Raja Farouk di dalam taman bunga; Muntazah
3. Pusara Nabi Daniel dan Lokman al-Hakim
4. Perpustakaan (Bibliotheca) Iskandariah
5. Roman teater

Laut Merah

 Laut Merah sememangnya menyimpan pelbagai kisah dan peristiwa
bersejarah. Laut ini didakwa telah menenggelamkan Firaun dan bala tenteranya
ke dasar laut ketika cuba mengejar Nabi Musa AS bersama-sama para
pengikutnya.

 Panjang laut ini ialah 1930 km dan secara keseluruhannya Mesir dilingkari
oleh persisiran pantai dari dua lautan iaituLaut Mediterranean dan Laut Merah
sepanjang 1080 km. Keistimewaan pantai-pantai ini ialah selain pasirnya yang
halus memutih, air lautnya juga jernih dan anda boleh melihat 15 meter ke
dasarnya daripada permukaan air.

 Dengan cuaca yang panas sepanjang tahun, persisiran pantai ini
menjangkau suhu dari 25 hingga 40 darjah celcius menjadikan Laut Merah yang
sempurna dan persekitarannya yang ideal bagi pembiakan batu karang, ikan-ikan
yang berwarna-warni dari pelbagai spesis dan hidupan laut yang lain. Persisiran
pantai yang terpanjang di Mesir ini bermula dari Pantai El-Ein Sokhna di utara dan
Halayeb di selatan antara perbatasan Negara Sudan.

Kubu Sultan Qaitbay

34

Aswan

 Lokasinya terletak 900 km dari selatan Kaherah dan berada di Tebing
Timur Sungai Nil. Aswan merupakan kawasan peranginan yang cantik dan
kemudahan resort yang lengkap sama seperti yang terdapat seluruh dunia. Ia
memiliki keindahan alam yang memukau dan terletak jauh daripada kesibukan
kota. Cuaca di sini adalah kering dan panas sepanjang tahun.

 Sesekali pengunjung boleh meluangkan masa untuk belayar menelusuri
Sungai Nil sambil menikmati keindahan pemandangan persisiran tebingnya,
terdapat batu-batu granit dan pulau-pulau kecil yang ditumbuhi pohon-pohon
kurma dan tumbuh-tumbuhan lain di sekelilingnya.

 Pengunjung boleh juga belayar untuk menikmati keindahan matahari
terbenam atau melawat bazar yang menjual pelbagai barangan kraf tangan,
barangan tempatan, rempah ratus dan wangi-wangian.

Semenanjung Sinai

 Dataran ini menyingkap pelbagai kesan peninggalan sejarah kenabian.
Dataran ini juga menjadi saksi kepada perjalanan Nabi Ibrahim ke Syam, Nabi
Musa AS berbicara dengan Allah SWT di Lembah Suci Sinai (Waadi Al-Muqaddasi
Thuwaa), juga terdapat makam Nabi Harun AS dan makam Nabi Salleh AS. Di
samping itu, penaklukan Mesir di bawah pimpinan Amru Al-A’sr RA juga melalui
dataran Sinai ini. Antara tempat menarik untuk dilawati di semenanjung Sinai
adalah antaranya;

______________________________________________________________________________

16Sumber: Facebook Panorama of Egypt (Jun 2018)

Aswan Cruise View16

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

35

1. The Suez Canal atau Terowong Ahmad Hamdi

Terowong Ahmad Hamdi menghubungkan antara tanah besar
Semenanjung Mesir di sebelah barat dan Sinai di sebelah timur. Ia
mempunyai laluan pergi dan balik yang sentiasa dikawal rapi demi
keselesaan dan keselamatan pengguna. Di samping itu, ia dilengkapi
dengan sistem pengawasan yang canggih yang terletak di pintu masuk
utama sebelah barat.

Terowong ini terletak di bawah paras Terusan Suez yang mana telah
dibina oleh sebuah syarikat Perancis dan mula digali pada tahun 1859
pada zaman pemerintahan Said Pasha. Ia telah siap dibina dengan
rasminya pada 17 November 1896. Kerja-kerja pembinaan dilakukan
dengan menggunakan tenaga seramai 60 ribu petani Mesir dengan gaji
sebanyak 2 Piasters sehari.

2. Mata Air Musa

Mata air Musa terletak 143 km dari Kaherah. Tempat ini terdiri daripada
12 mata air yang berasal daripada sebuah batu yang telah dipecahkan
oleh Nabi Musa AS dengan tongkatnya untuk memberi minum kepada
suku kaumnya, sebagaimana termaktub dalam Surah al-Baqarah ayat
60. Namun kini 12 mata air sudah tidak dijaga dengan baik oleh kerajaan
Mesir. Hanya berbaki 5 mata air yang dapat dilihat.

3. Hammam Firaun dan Hammam Musa

Kedua-dua lokasi ini terletak berjauhan antara satu sama lain. Hammam
Firaun terletak di Persisiran Teluk Suez dan digunakan oleh Firaun untuk
menyembuhkan penyakit Rheumatism. Ia berasal dari sebuah bukit
yang ditebuk. Manakala Hammam Musa adalah merupakan tempat
persinggahan Nabi Musa AS untuk bersuci yang terletak di tengah-
tengah perjalanan di antara Bandar Suez dan Bandar Thur.

4. Gunung Tursina

Gunung Tursina atau Jabal Musa panggilan bagi masyarakat Mesir.
Di puncak gunung inilah menjadi tempat di mana Nabi Allah Musa
AS bermunajat kepada Allah SWT selama 40 hari sebagaimana yang
termaktub di dalam Surah Al-A’raf. Di puncak gunung ini juga terdapat
kesan batu yang menindih baginda sewaktu berlakunya peristiwa di
mana Allah menunjukkan kebesarannya pada gunung, lalu gunung
tersebut hancur lebur. Selain itu, terdapat sebuah gereja kecil Ortodoks
dan sebuah Musolla kecil.

36

5. Gereja Saint Catherine

Gereja Saint Catherine sebenarnya dibina di atas nama Saidatina Maryam,
ibu kepada Nabi Isa AS dan kemudian namanya telah ditukarkan kepada
nama St. Catherine pada kurun ke-9 Masihi. Tempat ini juga dianggap
sebagai tempat yang paling suci di Dataran Sinai. Tambahan lagi, cuaca
dan udara di sini sangat dingin dan kadangkala terdapat salji semasa
musim sejuk.

Di sini terdapat juga sebuah biara yang telah dibina pada abad ke-9 Masihi
dengan nama Saint Catherine iaitu diambil sempena nama salah seorang
pemimpin Alexandria yang menganut agama Masihi dan kemudiannya
telah diseksa.

Di puncak St. Catherine, pengunjung juga boleh menikmati panorama
yang menarik ditambah lagi dengan matahari yang terbit amat
mempesonakan. Di samping itu, pengunjung dapat melihat ‘Shajaratul
Mubarakah’ iaitu pohon suci yang telah disebut di dalam al-Quran dalam
Surah Al-Mukminun ayat 20.

Luxor

 Luxor boleh dikatakan sebagai muzium terbuka yang terhebat di dunia. Di
Luxor tersimpan hampir satu pertiga daripada barang purba di dunia. Jika berada
di tempat ini, pengunjung dapat merasakan seolah-olah sedang berada pada
zaman kegemilangan peradaban Mesir kuno.

 Luxor adalah sebahagian dari Thebes Purba yang mana disebutkan di
dalam sebuah puisi Greek yang menyebut bahawa bandar yang memiliki 100 ribu
pintu. Disebabkan terpesona dengan binaan yang mengagumkan itu, maka orang
Arab menamakannya ‘Luxor’ bermakna kota bagi seluruh tempat.

Kuil di Luxor17

______________________________________________________________________________

17Sumber: Wikipedia (Blalonde)

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

37

PESTA BUKU ANTARABANGSA

 Pesta Buku Antarabangsa Kaherah (Cairo International Book Fair)
merupakan acara tahunan yang dibuat pada hujung bulan Januari setiap tahun. Ia
merupakan pesta buku yang tertua dan terbesar di seluruh pelosok negara Arab
yang telah bermula pada tahun 1969. Kumpulan dan organisasi pelaksanaan yang
bertanggungjawab menjayakan pesta buku ini adalah General Egyption Book
Organisation (GEBO). Selain GEBO, turut berperanan menjayakan pesta buku kali
ini adalah Pertubuhan Penerbitan Mesir.

 Pada tahun 2018, penganjuran pesta buku yang telah mencapai
penganjuran kali ke-49 dan telah dilaksanakan pada pada 27 Januari 2018
hingga 10 Februari 2018, bertempat di Madinah Nasr. Dilaporkan kehadiran
pengunjung pesta buku 2018 telah mencecah 4.5 juta. Laman web rasmi bagi
pesta buku antarabangsa di Mesir ini adalah www.cairobookfair.org.eg. Sebanyak
848 syarikat penerbitan, 367 daripadanya adalah syarikat penerbit negara Arab,
dan 10 penerbit selain negara Arab. Sebanyak 27 buah negara telah mengambil
bahagian dalam pameran buku tahun 2018.

 Hasil pemantauan dan tinjauan ke atas pesta buku antarabangsa,
beberapa perkara dapat dirumuskan antaranya ialah;

1. Mesir mengamalkan dasar kebebasan beragama dan kebebasan
berpegang mana-mana aliran.

Kemeriahan pesta buku di Mesir 2018

38

2. Pelbagai buku dalam pelbagai bidang ilmu mudah didapati dengan
harga yang sangat berpatutan.

3. Buku agama dalam pelbagai aliran fahaman dan pemikiran dijual
dengan bebas tanpa kawalan pihak berkuasa melainkan terhadap buku-
buku yang mengancam keselamatan dan menggugat kestabilan negara
Mesir.

4. Pesta buku ini mempunyai dasar terbuka tanpa sekatan kepada
penerbit-penerbit luar untuk datang mempamerkan dan menjual buku-
buku terbitan masing-masing.

5. Hasil dari pemerhatian yang dibuat, terdapat banyak buku-buku
berkaitan fahaman liberal, syiah, politik dan lain-lain turut dipamerkan
dan dijual dengan bebas tanpa sekatan.

6. Buku-buku berunsur Kristian juga didapati bebas dijual sempena pesta
buku ini. Sungguhpun buku-buku tersebut dijual di booth pameran yang
berasingan, ianya juga boleh mengelirukan pengunjung kerana buku-
buku terbitan yang dijual majoritinya adalah dalam Bahasa Arab.

7. Banyak buku kontemporari dijual di pesta buku ini, di samping daripada
buku-buku klasik atau turath.

8. Buku-buku nukilan tokoh terkenal dunia, Dr. Yusuf al-Qardawi dilarang
dijual secara bebas dan terbuka pada pesta buku kali ini.

Dewan pameran al-Azhar di pesta buku antarabangsa ke-49/2018

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

39

9. Sempena pesta buku, penganjur juga telah menyusun program aktiviti
seperti siri-siri seminar, wacana terhadap buku-buku dan isu-isu terpilih
sama ada berkaitan agama, seni, sastera dan lain-lain lagi. Selain itu
pertunjukan dan pementasan teater juga turut diadakan.

10. Pesta buku ini, selain menjadi pusat mendapatkan bahan bacaan, ia
juga menjadi pusat percutian dan bersuka ria buat warga tempatan.

11. Pada tahun 2018, al-Azhar telah melakar sejarah baru penyertaan di
pesta buku dengan membuka sebuah dewan pameran yang terbesar
dalam sejarah keterlibatan al-Azhar di pesta buku ini. Dewan khas
bagi al-Azhar ini diisikan dengan pelbagai program dan aktiviti ilmiah
seperti seminar, nadwah, pameran sejarah al-Azhar dan al-Quds selain
daripada ruangan penjualan buku-buku terbitan al-Azhar.

Kedudukan pelan dalam dewan pameran al-Azhar 2018

40

PENGAJIAN TALAQI DI MESIR

 Mutakhir ini, aktiviti pengajian secara talaqi di Mesir kian subur dari hari
ke hari. Banyak tempat pengajian berkitab dibuka di sekitar kawasan Masjid al-
Azhar, selain daripada kelas pengajian sedia ada di ruwaq-ruwaq dalam Masjid al-
Azhar yang makin aktif dan berjalan seperti biasa dengan pelbagai ilmu dan kitab
turath dibacakan oleh guru-guru yang muktabar dan terkenal dengan keilmuan
mereka.

Pengajian Talaqi di Ruwaq al-Azhar

 Al-Azhar merupakan kiblat ilmu dalam dunia Islam. Mengikut sejarah,
pengajian di al-Azhar bermula menerusi para alim ulama di Masjid al-Azhar secara
talaqi. Pengajian talaqi ialah hubungan pengajaran dan pembelajaran antara guru
dan murid berasaskan kitab turath secara bersanad. Pengajian pula meliputi
pelbagai disiplin ilmu seperti feqh, aqidah, Bahasa Arab, tasawuf dan selainnya.
Guru atau Syeikh akan duduk di hadapan dan dikelilingi para murid untuk
membahaskan ilmu dengan teliti dan beradab.

 Pengajian sebegini menjadi begitu istimewa kerana para ulama berpegang
kepada ketulenan ilmu yang berpindah daripada generasi kepada generasi
terkemudian. Hal ini telah menjadikan ilmu Islam berkembang, kekal dalam
kefahaman yang benar dan dalam masa yang sama telah membentuk pemikiran
yang selari dengan al-Quran dan al-Sunnah walaupun zaman beredar.

 Di Masjid al-Azhar pada zaman dahulu menempatkan sudut-sudut
pengajian yang dikenali sebagai ruwaq. Antara ruwaq yang wujud ketika itu
ialah Ruwaq al-Abasi, Ruwaq al-Atrak, Ruwaq al-Hunud, Ruwaq al-Magharibah,
Ruwaq al-Jawi, Ruwaq al-Syawwam, Ruwaq al-Kurd dan selainnya.

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

41

 Walaupun masa kini pengajian al-Azhar telah berjalan secara formal
mengikut pengajian kuliah universiti, tradisi pengajian talaqi tetap dikekalkan.
Selain kelas talaqi yang diselia oleh pihak al-Azhar, terdapat banyak kelas
pengajian talaqi di sekitar kawasan Masjid dan Universiti al-Azhar. Nama yang
digunakan bagi tempat pengajian talaqi selain Ruwaq ialah Mudayyafah dan
Sahah. Antara tempat pengajian talaqi yang terkenal pada masa sekarang ialah
al-Ruwaq al-Azhari di Masjid al-Azhar, Mudayyafah Ismail Sodiq al-‘Adawy,
Mudayyafah Syeikh Saied Dah, Raudatunnaim di bawah seliaan Habib Ali al-Jifri,
Ruwaq Jawi di Hayyu Sabie’ (di bawah pemantauan Kedutaan), Sahah Fathoniyah
dan banyak lagi.

 Tenaga pengajar di pengajian talaqi ini terdiri daripada para ulama al-Azhar
dan menggunakan kitab turath hasil karya para ulama terdahulu. Kebanyakan
kelas talaqi disusun mengikut tahap iaitu tahap permulaan (mubtadi’), tahap
pertengahan (mutawassit) dan tahap tinggi (muntahi). Sehubungan itu, pelajar
digalakkan untuk memilih pengajian yang sesuai dengan tahap masing-masing.

Pusat Pengajian Ruwaq Jawi

 Ruwaq atau anjung adalah nama khusus yang digunakan oleh al-
Azhar al-Syarif membawa maksud satu tempat yang dijadikan sebagai tempat
pengajian, perbahasan ilmiah, daurah kitab-kitab ilmu Islam dan majlis-majlis
yang menghimpunkan para alim ulama, para penuntut ilmu serta para pencinta
ilmu yang terdiri dari pelbagai lapisan dan latar belakang. Al-Azhar al-Syarif telah
melakar sejarah lebih 1000 tahun dalam melahirkan cendekiawan, ilmuwan,
ulama’ dan pendakwah-pendakwah yang kini bertebaran di seluruh pelosok
dunia.

Suasana daurah kitab sempena sambutan Maulidul Rasul
di Masjid al-Azhar Pada Disember 2017

42

 Pencetus utama kepada penubuhan Pusat Pengajian Ruwaq Jawi adalah
kesedaran dan kesungguhan para pelajar Malaysia di Mesir untuk menuntut
ilmu secara bertalaqi dengan para guru di Mesir di samping pengajian formal
di universiti. Dengan kesedaran bahawa ruwaq-ruwaq ini mampu mewujudkan
suasana ilmiah yang mampu melahirkan generasi yang cinta ilmu serta berusaha
untuk mencari dan menggali ilmu, sehingga mencapai peringkat diizinkan oleh
para guru untuk mengajarkan kepada ummah, maka timbul idea dari beberapa
penuntut ilmu dari Malaysia yang berada di Mesir untuk mewujudkan Ruwaq Jawi
dan penubuhannya diletakkan di bawah KBMK.

 Ustaz Muhammad Nazrul bin Abdul Nasir, Ustaz Hairul Nizam bin Mat
Hussain, Ustaz Abu Bakar bin Razak dan Ustaz Ammar bin Mustaffa merupakan
penggerak utama kepada penubuhan Ruwaq Jawi dalam kalangan mahasiswa
di Mesir. Setelah idea penubuhan pusat pengajian Ruwaq Jawi dibawa kepada
makluman YM TYT Dato’ Ku Jaafar Ku Shaari, Duta Besar Malaysia Kaherah
waktu itu, cadangan ini telah disambut baik dan disokong sepenuhnya oleh beliau
dan pihak kedutaan.

 Bagi merealisasikan hasrat menubuhkan Pusat Pengajian Ruwaq Jawi,
dan bagi memastikan Ruwaq Jawi dapat beroperasi dengan baik, YM TYT Duta
telah mengarahkan Ustaz Abdul Muhaimin Mahmood, supaya menyediakan
kertas permohonan peruntukan dan bantuan dari agensi-agensi kerajaan
di Malaysia. Selain itu, Ustaz Ahmad Zakuan Khudari, Setiausaha Kedua
(Pendidikan), EME juga merupakan antara  individu yang banyak membantu dan
menyokong idea penubuhan Ruwaq Jawi.

Bangunan tempat operasi pusat Pengajian Ruwaq Jawi di
aras 1 dan aras 3, bertempat di Hayyu Sabie’

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

43

BIL. INSTITUSI/
JABATAN

TAHUN RM USD

1. Majlis Agama Islam
Wilayah Persekutuan
(MAIWP)

2015 38,000 -

2016 25,000 -

2017 - 10,000

2. Majlis Agama Islam
Pahang (MUIP)

2016 20,000 -

3. Majlis Agama Islam
Johor (MAIJ)

2016 10,000 -

Jumlah Keseluruhan 93,000 10,000

 Majlis perasmian Pusat
Pengajian Ruwaq Jawi telah
disempurnakan oleh YM TYT
Dato’ Ku Jaafar Ku Shaari,
Duta Besar Malaysia Kaherah,
pada 21 Julai 2015, di Pusat
Pengajian Ruwaq Jawi di Hayyu
Sabie’, Madinah Nasr. Sempena
majlis perasmian ini, turut
diadakan majlis periwayatan
hadis 40, Imam Nawawi oleh
Syeikh Ahmad Mamdouh
Al-Azhary, Ahli Majlis Fatwa
(Amin Fatwa) di Dar al-Ifta’ al-
Misriyyah.

 Antara institusi yang telah menyumbang kepada Ruwaq Jawi dalam
jumlah yang besar pada awal penubuhannya ialah;

Jadual 8: Sumbangan yang diterima Ruwaq Jawi dari institusi dari Malaysia

44

 Pusat Pengajian Ruwaq Jawi kini telah menjadi pusat pengajian tumpuan
bagi rakyat Malaysia dan negara Asia Tenggara melibatkan negara Singapura,
Thailand dan Indonesia di Mesir. Berdasarkan rekod Ruwaq Jawi sehingga
September 2018, seramai 1,499 orang pelajar berdaftar dan mengikuti pengajian
di Ruwaq Jawi.

 Pengajian secara talaqi di Ruwaq Jawi semakin hari semakin mendapat
perhatian khususnya pelajar Malaysia di Mesir. Aktiviti di Pusat Pengajian Ruwaq
Jawi, selain mengadakan kelas pengajian talaqi berkitab, Ruwaq Jawi turut
mengadakan daurah kitab bersama guru-guru yang muktabar pada musim cuti
semester di Mesir. Antara ulama yang pernah di jemput menyampaikan pengajian
daurah kitab di Ruwaq Jawi ialah Syeikh Habib Hassan al-Kaff, dari Madinah
Munawwarah.

 Selain itu, Ruwaq Jawi juga turut menjemput tokoh-tokoh ulama dan
cendekiawan dari Malaysia untuk menyampaikan pengisian di Ruwaq Jawi.
Aktiviti pengajian dan program yang dianjurkan Ruwaq Jawi boleh dilihat dan
diikuti melalui facebook page rasmi Ruwaq Jawi di pautan https://www.facebook.
com/PusatPengajianRuwaqJawi/. Setakat tanggal 3 Oktober 2018, facebook
page Ruwaq Jawi telah diikuti oleh 25,598 orang.

Suasana majlis pengajian di Pusat Pengajian Ruwaq Jawi

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

45

Tempat Pengajian Talaqi Sekitar Masjid Al-Azhar

 Sebagaimana dinyatakan bahawa kini pusat pengajian yang menawarkan
pengajian tidak formal secara bertalaqi dengan para ulama dalam pelbagai
bidang ilmu agama kini sdang subur dan aktif. Berikut adalah merupakan antara
pusat-pusat pengajian yang menjadi tumpuan pelajar Malaysia dan Nusantara
mendalami ilmu agama secara bertalaqi;

1
Masjid Al-Azhar
https://www.facebook.com/azhar.mosqu
(6 Oktober 2018)

2
Madhyafah Syeikh Ismail Sadiq al-Adawi
https://www.facebook.com/almadyafatv
(6 Oktober 2018)

Majlis ramah mesra bersama YB Dato’ Seri Dr. Mujahid Yusof,
Menteri di Jabatan Perdana Menteri bertempat di

Pusat Pengajian Ruwaq Jawi pada 16 Oktober 2018

46

3
Madhyafah Syeikh Said Imran Aldah
https://www.facebook.com/sahataldah
(6 Oktober 2018)

4
Sahah Indonesia
https://www.facebook.com/sahahindonesia/
(6 Oktober 2018)

5
Pusat Pengajian Ruwaq Jawi
https://www.facebook.com/PusatPengajianRuwaqJawi/
(6 Oktober 2018)

6
Mirath Al-Habeeb
https://www.facebook.com/Mirathalhabeeb/
(6 Oktober 2018)

7
Rawdhat al-Naeem
https://www.facebook.com/rawdhatalnaeem
(6 Oktober 2018)

8
Pusat Pengajian Darul Itqan
https://www.facebook.com/MuassasahItqan/
(6 Oktober 2018)

9
Dar al-Ghazali
https://www.facebook.com/Dar.alghazali/
(6 Oktober 2018)

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

47

10
Sahah Tijaniah
https://www.facebook.com/tijanyegypt/
(6 Oktober 2018)

11
Asyirah al-Muhammadiah
https://www.facebook.com/alashiraalmohamadi/
(6 Okt.2018)

12

Masjid Soleh Ja’fari
https://www.facebook.com/algafaryeducaition/
(6 Oktober 2018)

13
Masjid Hasan Abas Zaki
https://www.facebook.com/Dhassanzaki/
(6 Oktober 2018)

14
Masjid Fadhil – Sittah October
https://www.facebook.com/MsjdFadl/
(6 Oktober 2018)

15
Hifzu Turath Islami
https://www.facebook.com/HefzEltorathAleslamy/
(6 Oktober 2018)

16

Madrasah Imam Kurd
https://www.facebook.com/
MdrstAlamamAlkrdyLlwmAlmnqwlWalmqwl/
(6 Oktober 2018)

17

Syeikh Dr. Rifaat Fauzi
https://www.facebook.com/-مدرسة-دارالقرآن
  /والحديث208384459301714-
(6 Oktober 2018)

48

Bab 2
KEDUTAAN BESAR

MALAYSIA KAHERAH

49

Kedutaan Besar Malaysia Kaherah

______________________________________________________________________________

18Kementerian Luar Negeri Malaysia, http://www.kln.gov.my/web/egy_cairo/history (25 Disember 2018)

 Hubungan diplomatik merupakan suatu perkara yang amat dititikberatkan
oleh semua negara merdeka. Penubuhan kedutan-kedutaan besar di luar
negara merupakan salah satu daripada polisi luar negara kerajaan dalam
merangka hubungan dua hala dan diplomatik yang erat antara negara. Bab
ini akan menjelaskan secara ringkas fungsi dan sistem pentadbiran kerajaan di
bawah Kedutaan Besar Malaysia di Kaherah (KBMK). Penulis juga akan turut
menjelaskan fungsi Pejabat Atase Agama JAKIM di Mesir dan juga aset-aset
kekal milik kerajaan Malaysia yang terdapat di Mesir.

KENALI KBMK

 Mesir telah menubuhkan kedutaannya di Kuala Lumpur pada 10
November 1959 manakala Kedutaan Besar Malaysia di Kaherah (KBMK)
ditubuhkan pada tahun 1960.18  Objektif utama KBMK merangkumi konteks
memupuk, memelihara dan meningkatkan hubungan dua hala antara Malaysia
dan Mesir. Hubungan politik, keselamatan, perdagangan dan pelaburan,
pendidikan, sosial dan kebudayaan serta sains dan teknologi merupakan elemen
utama yang memangkin hubungan baik Malaysia dan Mesir. Duta Besar Malaysia
ke Republik Arab Mesir turut ditauliahkan secara serentak ke negara Palestin.

 Selaras dengan peraturan dan garis panduan yang terkandung dalam
Surat Pekeliling Am Bilangan 2 Tahun 2009, KBMK mengguna pakai Sistem
Pentadbiran Kerajaan Malaysia (SPKM) di Luar Negeri dalam tadbir urus kedutaan
di Mesir.

 Duta Besar (sebagai Ketua Perwakilan dan Pegawai Pengawal)
bertanggungjawab dalam semua aspek pengurusan dan kewangan Perwakilan
dan Agensi-Agensi Kerajaan Malaysia di Mesir. Terdapat sebanyak 20 agensi
kerajaan Malaysia di Mesir yang digerakkan oleh 38 pegawai Home-Based Staff
(HBS). Jumlah ini meletakkan Kedutaan Besar Malaysia di Mesir antara yang
terbesar di luar negara.

50

 Selain Kementerian Luar Negeri (KLN), beberapa agensi lain yang
bertempat di bangunan kedutaan adalah seperti berikut;

1. Jabatan Perdana Menteri (JPM);
2. Jabatan Kemajuan Islam Malaysia (JAKIM);
3. Jabatan Perkhidmatan Awam;
4. Malaysian Palm Oil Board (MPOB);
5. Polis Diraja Malaysia (PDRM); dan
6. Malaysia External Trade Development Corporation (MATRADE).

 Dalam pada itu, KBMK bertanggungjawab ke atas 11 Pejabat Atase
Pendidikan Negeri (kecuali Sarawak, Perlis dan Pulau Pinang yang tidak
mempunyai pegawai di Mesir, namun fungsi mereka masih dikawal selia oleh
KBMK serta Majlis Amanah Rakyat (MARA) yang berpejabat di Iskandariah).
Menerusi SPKM, pegawai Kerajaan Negeri yang dahulunya dikenali sebagai
Pegawai Hal Ehwal Pelajar telah dinaik taraf dengan mengguna pakai istilah
diplomatik iaitu Atase Pendidikan.

 Di bawah naungan KBMK, setiap agensi melaksanakan fungsi dan
tanggungjawab untuk mencapai objektif bersama sebagai satu pasukan.
Pelaksanaan program dibuat secara kolektif dengan penglibatan dan kerjasama
semua agensi di bawah kelolaan Ketua Perwakilan.

 Bagi maksud ini, KBMK secara langsung telah menerapkan konsep
Strategi Laut Biru Kebangsaan (NBOS) menerusi inisiatif dan strategi yang kreatif
dan bersifat transformasi.  Strategi ini dapat menggembeleng tenaga dan sumber
kewangan yang terhad. Kelangsungan fungsi KBMK juga tidak digugat dengan

Bangunan Kedutaan Besar Malaysia Kaherah (KBMK)

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

51

perbezaan fahaman politik. Ia juga membuktikan bahawa pelan pembangunan
dan transformasi negara boleh dicapai dengan adanya kesepakatan di peringkat
pelaksana.

 Dalam hal ini, Mesyuarat Ketua-Ketua Agensi (HOA) yang dipengerusikan
oleh Duta Besar diadakan setiap bulan bagi menyelaras dan menyusun semua
program-program yang bakal dilaksanakan oleh KBMK. Pelbagai aspek
melibatkan kepentingan Malaysia di Mesir dibincangkan secara menyeluruh
meliputi isu politik, ekonomi dan sosial. Rangka program tahunan (Takwim KBMK)
juga dibangunkan dan sentiasa dikemaskini dari semasa ke semasa sebagai
sumber rujukan setiap agensi.

 Selain itu, program-program yang digerakkan KBMK juga bersifat kolektif
dengan menerapkan konsep ‘turun padang’, menerusi penyusunan program
KBMK yang dirangka selaras dengan objektif mendampingi rakyat. Sebagai
contoh, program Hari Bertemu Pelanggan (HBP) KBMK bersama rakyat Malaysia
di Mesir disusun secara berkala di mana semua pegawai KBMK yang terlibat
akan mengunjungi penempatan pelajar dari semasa ke semasa, membawa
perkhidmatan secara terus kepada mereka termasuk menyampaikan mesej
transformasi Kerajaan Malaysia.

 Kesempatan mengunjungi penempatan stakeholders turut digunakan
KBMK untuk mendekati wakil kerajaan tempatan Mesir di sesuatu wilayah
tertentu contohnya mengadakan kunjungan hormat ke atas Gabenor Wilayah
atau Presiden sesebuah universiti. Menerusi strategi NBOS, KBMK juga telah
memperkenalkan suatu konsep yang menggabungkan elemen kerjasama antara
KBMK dan stakeholders itu sendiri.

 Dalam konteks ini, pelbagai program yang melibatkan kerjasama
antara KBMK dan rakyat Malaysia di Mesir serta agensi Kerajaan Mesir telah
dilaksanakan secara bersama. Banyak aktiviti berunsur Corporate Social
Responsibility (CSR) telah berjaya dilaksanakan yang melibatkan agensi-agensi
Kerajaan, Negeri dan warga/ pelajar Malaysia di Mesir.

 Kedutaan Besar Malaysia di Kaherah pada masa ini terletak di No. 21,
al-Aanab Street, Mohandesin, Giza (sejak tahun 2000). Sebelum ini Canseri
Kedutaan pernah ditempatkan di El-Masahah Square, Dokki, Cairo (dari 1960 -
1974), No. 7, Wadi El-Nil Street, Mohandesin, Cairo (dari 1974 hingga 1994) dan
29 Taha Hussein St, Zamalek, Cairo (dari 1994 hingga 2000).

52

Agensi di Bawah KBMK

 Pada masa ini, agensi-agensi Kerajaan Malaysia yang berada di bawah
KBMK adalah;

1. Kementerian Luar Negeri
2. Jabatan Perkhidmatan Awam (JPA)
3. Education Malaysia Egypt (EME)
4. Jabatan Kemajuan Islam Malaysia (JAKIM)
5. Polis Diraja Malaysia (PDRM)
6. Malaysia Palm Oil Board (MPOB)
7. Majlis Amanah Rakyat (MARA)
8. Pejabat Atase Pendidikan Kedah
9. Pejabat Atase Pendidikan Perak
10. Pejabat Atase Pendidikan Selangor
11. Pejabat Atase Pendidikan Wilayah Persekutuan
12. Pejabat Atase Pendidikan Melaka
13. Pejabat Atase Pendidikan Negeri Sembilan
14. Pejabat Atase Pendidikan Johor
15. Pejabat Atase Pendidikan Pahang
16. Pejabat Atase Pendidikan Terengganu
17. Pejabat Atase Pendidikan Kelantan
18. Pejabat Atase Pendidikan Sabah
19. Jabatan Pengajian Malaysia (DMS), Universiti Kaherah
20. Malaysia External Trade Development Corporation (MATRADE)

Kunjungan hormat Tan Sri Dato’ Hj Othman Mustapha, Ketua Pengarah
JAKIM ke atas YM TYT Dato’ Ku Jaafar Ku Shaari, Duta Besar Malaysia ke

Republik Arab Mesir Pada tahun 2014

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

53

Objektif Utama Kedutaan Besar Malaysia Kaherah

 Memelihara, mempertingkat dan memantapkan hubungan politik,
keselamatan, ekonomi dan perdagangan serta pendidikan di antara Malaysia dan
Republik Arab Mesir serta memelihara kepentingan Malaysia di Republik Arab
Mesir.19

Kunjungan hormat Datuk Muhamad Nordin Ibrahim, Ketua Pengarah JAKIM
ke atas TYT Amb. Mohd Haniff Abd Rahman, Duta Besar Malaysia ke

Republik Arab Mesir pada 30 Februari 2019

______________________________________________________________________________

19Nota Ikhtisar Malaysia-Republik Arab Mesir, KBMK, dibentangkan dalam Forum Kepentingan Strategik Mesir
Dari Perspektif Malaysia, pada 21 Mei 2015, bertempat Di Hotel RHR, UNITEN, Selangor, hlm. 56-58.

54

Bil. Nama Duta Tempoh Perkhidmatan

1. TYT Mohamed Ghazali Hj Jawi 1960 - 1963

2. TYT Tuanku Jaafar Ibni Tuanku Abdul
Rahman

1963 - 1965

3. TYT Tan Sri Yaacob Abdul Latif September 1965 - Oktober
1967

4. TYT Tan Sri Abdul Rahman Hj. Talib January - Oktober 1968

5. TYT Tan Sri Abdul Hamid Hj. Jumat Januari 1969 - November
1970

6. TYT Hj. Abdul Khalid Awang Osman Januari 1971-March 1974

7. TYT Dato’ Shahuddin Mohd Taib Mei 1974 - Disember 1977

8. TYT Hj. Hassan Adli Bin Hj. Arshad November 1978 - Oktober
1981

9. TYT Dato’ Abdullah Zawawi Hj.
Mohamed

Oktober 1982 - Mac 1986

10. TYT Raja Dato’ Mansur Bin Raja
Razman

Januari 1987 - 1991

11. TYT Dato’ Zainal Azman Bin Zainal
Abidin

November 1991 - November
1995

12. TYT Dato’ Abdul Rahman Bin Rahim Jun 1996 - November 1997

13. TYT Dato’ M.N. Hj. Azman Mac 1998 - Januari 2001

14. TYT Dato’ Abu Bakar Daud Februari 2001 - Jun 2004

15. TYT Dato’ Zainal Abidin Ab. Kadir Mei 2005 - Mei 2009

16. TYT Dato’ Dr. Mohd Fakhrudin Abdul
Mukti

Julai 2009 - 2013

17. TYT Dato’ Ku Jaafar Ku Shaari September 2013 - 2017

18. TYT Mohd. Haniff Abd Rahman Mac 2018 - Kini

Senarai Duta Besar Malaysia Ke Republik Arab Mesir

 Berikut adalah merupakan senarai duta-duta besar Malaysia yang pernah
berkidmat di Mesir bermula tahun 1960 hingga 2018;

Jadual 9: Senarai duta besar Malaysia ke Republik Arab Mesir

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

55

Carta Organisasi Home-Based Staff (HBS) KBMK

 Berikut adalah merupakan carta organisasi bagi KBMK;
TY

T
A

M
B.

 M
O

H
D

 H
A

N
IF

F
A

BD
 R

A
H

M
A

N
D

ut
a

Be
sa

r

Ci
k

M
iz

ah
Pe

m
ba

nt
u

Kh
as

M
PO

B
En

. H
is

ha
m

 H
us

sa
in

A
ta

se
 (S

ai
ns

)

A
SP

 A
b.

 A
zi

s
H

as
sa

n
Se

ti
au

sa
ha

 P
er

ta
m

a
(K

es
el

am
at

an
)

En
. A

sm
un

i H
as

bu
ll

ah
Pe

m
ba

nt
u

A
ta

se

(H
al

 E
hw

al
 A

ga
m

a)

En
.Z

am
an

i Y
us

off
Pe

m
ba

nt
u

Kh
as

PD
R

M
Pe

na
si

ha
t

Ke
du

ta
an

(K
es

el
am

at
an

)

M
en

te
ri

 P
en

as
ih

at
 (P

)

Pe
na

si
ha

t
Ke

du
ta

an
(P

)

JA
K

IM
En

. A
bd

ul
 M

uh
ai

m
in

 M
ah

m
oo

d
Se

ti
au

sa
ha

 P
er

ta
m

a
(H

al
 E

hw
al

 A
ga

m
a)

En
. S

ha
ha

bu
de

n
M

en
te

ri
/K

et
ua

 C
an

se
ri

En
. D

zu
lk

efl
y

M
us

ta
ph

a
Se

ti
au

sa
ha

 K
ed

ua
 (C

on
su

le
r)

En
 M

oh
am

ad
 N

iz
am

 R
os

li
Se

ti
au

sa
ha

 P
er

ta
m

a
(P

)

Pu
an

 N
or

ha
fi

dz
a

Se
ti

au
sa

ha
 P

er
ta

m
a

(P
)

Se
ti

au
sa

ha
 K

et
ig

a

Pe
m

ba
nt

u
Se

ti
au

sa
ha

Pe
ja

ba
t

Pe
m

ba
nt

u
Ta

db
ir

(P
/O

)
Pe

m
ba

nt
u

Ke
se

la
m

at
an

56

TY
T

A
M

B.
 M

O
H

D
 H

A
N

IF
F

A
BD

 R
A

H
M

A
N

D
ut

a
Be

sa
r

ED
U

CA
TI

O
N

 S
EC

TI
O

N

Ed
uc

at
io

n
M

al
ay

si
a

(E
M

)
En

. A
iz

al
 A

nu
al

M
en

te
ri

 P
en

as
ih

at
 (P

en
di

di
ka

n)

En
. A

hm
ad

 Z
ak

ua
n

M
d.

 K
hu

dz
ar

i
Se

ti
au

sa
ha

 P
er

ta
m

a
(P

en
di

di
ka

n)

JP
A

En
. M

uh
am

ad
 K

ha
ir

i
A

bd
ul

la
h

Pe
na

si
ha

t
Ke

du
ta

an
 (L

at
ih

an
)

JP
A

Pr
of

. M
ad

ya
 D

r.
 Is

ha
k

Su
lia

m
an

Pe
ng

ar
ah

 J
ab

at
an

 P
en

ga
jia

n
M

al
ay

si
a

di
 U

ni
ve

rs
it

i K
ah

er
ah

M
A

R
A

En
. A

bd
ul

la
h

Sa
m

su
dd

in
A

ta
se

 P
en

di
di

ka
nPE

G
AW

A
I-

PE
G

AW
A

I
A

ta
se

 P
en

di
di

ka
n

N
eg

er
i

En
. R

ah
m

at
Se

ti
au

sa
ha

 K
ed

ua
(P

en
di

di
ka

n)

Se
ti

as
ua

ha
 K

ed
ua

(P
en

di
di

ka
n)

En
. A

hm
ad

 B
uh

ai
ri

bi

n
N

aw
aw

i
Se

ti
au

sa
ha

 P
er

ta
m

a
(P

en
di

di
ka

n)

En
. F

ai
za

l B
as

hi
r

Pe
m

ba
nt

u
A

ta
se

Pe
nd

id
ik

an

En
. Z

al
az

fi
an

 M
uh

am
ed

 D
in

i
W

ar
de

n
D

M
A

K
Pu

an
 N

az
sr

ul
Pe

n.
 A

ka
un

ta
n

M
EL

A
K

A
En

. M
as

hk
ur

i

W
IL

AY
A

H
A

hm
ad

 F
ad

li
A

da
m

TE
R

EN
G

G
A

N
U

En
. M

oh
d

Sh
ah

ar
ud

di
n

K
ED

A
H

En
. M

oh
d

Ba
ih

ak
hi

K
EL

A
N

TA
N

K
ha

ru
l A

nu
ar

En
. N

aw
i S

al
le

h
Pe

no
lo

ng
 A

ta
se

Pe
m

ba
nt

u
A

ta
se

Pe
nd

id
ik

an

En
. M

oh
d

Fa
ri

di
l

 A
tr

as
h

M
oh

d
Su

ha
id

i

Pe
m

b.
 A

ta
se

 P
en

di
di

ka
n

SA
BA

H
En

. S
ab

li
A

lij
u

Pe
m

b.
 A

ta
se

PA
H

A
N

G
En

. S
yu

kr
i

N
EG

ER
I

SE
M

BI
LA

N
En

.Ib
ra

hi
m

JO
H

O
R

En
. A

da
m

Ib
ra

hi
m

SE
LA

N
G

O
R

En
. M

oh
d

Ya
ss

er

A
bd

ul
 G

ha
ni

PE
R

A
K

En
. M

un
aw

ir
M

oh
am

ed
 N

oh

M
oh

d
A

ri
f

W
ar

de
n

En
.F

au
za

n
Pe

m
. A

ka
un

te
n

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

57

K
ak

ita
ng

an
 H

om
e-

B
as

ed
 S

ta
ff

(H
B

S
) K

B
M

K
 y

an
g

d
ira

ka
m

 p
ad

a
Ju

n
20

18

58

K
ak

ita
ng

an
 A

m
b

ila
n

Te
m

p
at

an
 (K

AT
) d

i K
B

M
K

 y
an

g
d

ira
ka

m
ka

n
p

ad
a

3
M

ac
 2

01
5

se
m

p
en

a
P

ro
gr

am
 K

ur
su

s
P

en
er

ap
an

 N
ila

i I
sl

am
 a

nj
ur

an
 K

B
M

K
 (J

A
K

IM
 d

an
 J

PA
)

d
en

ga
n

ke
rja

sa
m

a
D

ar
 a

l-
Ift

a’
 M

es
ir

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

59

Direktori Perhubungan Kakitangan KBMK

 Berikut adalah merupakan direktori perhubungan pegawai dan kakitangan
KBMK melibatkan semua agensi kerajaan di peringkat persekutuan dan negeri
yang berpejabat di bangunan KBMK dan juga di luar bangunan KBMK;

Jadual 10: Senarai direktori kakitangan KBMK

TYT MOHD HANIFF BIN ABD RAHMAN
Duta Besar Malaysia ke Republik Arab Mesir

E-mel: haniff@kln.gov.my

KEDUTAAN BESAR MALAYSIA KAHERAH (KBMK)

21 El Aanab Street, Mohandesin,
Giza, Arab Republic of Egypt

Tel: (+2) 02 3761 0013 / (+2) 02 3761 0019
Faks: (+2) 02 3761 0216

Hotline: (+2) 0120 027 6388
E-mel: mwcairo@kln.gov.my

Facebook: Embassy of Malaysia in Cairo
Waktu Pejabat

8.00 pagi - 3.00 petang
Hari Cuti

Jumaat dan Sabtu

KEMENTERIAN LUAR NEGERI (KLN)

En. Shahabudeen Adam Shah
Menteri Penasihat/

Timbalan Ketua Perwakilan
shahabudeen@kln.gov.my

Pn. Nor Hafidza Jaafar
Setiausaha Pertama (Politik)

norhafidza@kln.gov.my

En. Mohamad Nizam Rosli
Setiausaha Pertama (Politik)

nizam.cai@kln.gov.my

En. Dzulkefly Mustapha
Setiausaha Kedua (Konsular)

dzulmus@kln.gov.my

Cik Mizah Daud
Pembantu Khas Duta Besar

mizah@kln.gov.my

En. Zamani Yusoff
Setiausaha Pejabat

zamaniyusoff@yahoo.com.my

60

JABATAN PERKHIDMATAN AWAM (JPA)

En. Muhamad Khairi Abdullah
Penasihat Kedutaan (Latihan)

muhdkhairi.abdullah@jpa.gov.my

JABATAN KEMAJUAN ISLAM MALAYSIA (JAKIM)

Hj. Abdul Muhaimin Mahmood
Setiausaha Pertama (Hal Ehwal Agama)

abmuhaimin@islam.gov.my

En. Asmuni bih Hasbullah
Pembantu Atase Agama

asmunihasbullah@gmail.com

POLIS DIRAJA MALAYSIA (PDRM)

ACP. Taufik Abd. Karim
Menteri Penasihat (Keselamatan)

taufik8937@yahoo.com

ASP Ab. Azis Hassan
Setiausaha Pertama (Keselamatan)

abazis@rmp.gov.my

MALAYSIA PALM OIL BERHAD (MPOB)

En. Hisham Hussain
Atase (Sains)

mpobafrica@yahoo.com

EDUCATION MALAYSIA EGYPT (EME)

Dewan Malaysia Abbasiah Kaherah
26 Sabel Al-Khazindar Street, Abdou Basha Sq,

Abbasiah, Cairo, Arab Republic of Egypt
Tel: (+2) 02 2487 3858

Faks: (+2) 02 2487 3859
Facebook: Education Malaysia Egypt

E-mel: admin@emegypt.net

En. Aizal Anual
Menteri Penasihat (Pendidikan) / Pengarah

mcounsellor@emegypt.net

Hj. Ahmad Zakuan Md
Khudzari
hp: (+2) 01099097259

Setiausaha Pertama (Pendidikan)
zakuan_aljawi@yahoo.com.my

En. Ahmad Buhairi Nawawi
hp: (+2) 01019781629

Setiausaha Pertama (Pendidikan)
mrbuhairi@gmail.com

En. Rahmat Abdullah
hp: (+2) 01015197583

Setiausaha Kedua (Pendidikan)
rahmatabdullah.eme@gmail.com

Setiausaha Kedua (Pendidikan)

Hj. Zalazfian Muhamed Dini
hp: (+2) 01094994155

Warden DMAK
zalazfian@yahoo.com

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

61

Pn. Nasrulkhaqiah Kasim
Penolong Akauntan
naisce@yahoo.com

JABATAN PENGAJIAN MALAYSIA, UNIVERSITI KAHERAH

Prof. Madya Dr. Ishak
Suliaman
hp: (+2) 0115 577 7746

Pengarah
ishakhs@um.edu.my

PEJABAT MARA MESIR

En. Abdullah Samsudin
hp: (+2) 0100 783 4694

Atase Pendidikan MARA
17, Sesostris Street,

Ramly Station, Alexandria
E-mel: maraegyptoffice@gmail.com

En. Faizal Abdul Bashir
Penolong Atase Pendidikan (MARA)

faizalab@mara.gov.my

ATASE-ATASE PENDIDIKAN NEGERI

Atase Pendidikan (Pahang)
En. Syukri Fahmi Bahari
hp: (+2) 02 2409 1408
hp: (+2) 0114 453 0395

Building 10, Malaysian Student Complex
(Pahang) El Toob Elramly,

10th District, Nasr City, Cairo
Tel: (+2) 022 412 1775

E-mel: assuqrot@gmail.com

Atase Pendidikan (Sabah)
En. Sabli Aliju
hp: (+2) 0111 987 5171

Pejabat Yayasan Sabah Kaherah

14 Hatem El-Taei Street off Ahmed Zaky Street,
Abbas El-Aqad, Nasr City, Cairo

Tel: (+2) 02 2263 5669 / (+2) 0106 693 4203
E-mel: egyptwysk@gmail.com

Atase Pendidikan (Perak)
En. Munawir Mohamed Noh
hp: (+2) 0109 335 5520
________________________
Pen. Atase Pendidikan
(Perak)
Muhammad Fauzan Abdul
Rahim
hp: (+2) 010 2482 4523

Perak Students Hostel
23 Ahmed Hassan Zayyat Street,

7th District, Nasr City, Cairo
E-mel: ataseperak@gmail.com

Facebook: Pejabat Atase Pendidikan Perak

62

Atase Pendidikan (Kelantan)
En. Pahruddin Karimi
hp: (+2) 0111 547 0165
________________________
Penolong Atase Pendidikan
(Kelantan)
En. Nawi Salleh
hp: (+2) 0100 260 2022

Wisma Sultan Muhammad V,
31 Naser Khesrou Street,

7th District, Nasr City, Cairo
E-mel: pegawaikpkm@yahoo.com

Atase Pendidikan
(Wilayah Persekutuan)
En. Ahmad Fadli Adam
hp: (+2) 0109 432 1460
Whatsapp: (+6) 017 717 1114
________________________
Penolong Atase Pendidikan
En. Mohd Faridil Atrash Mohd
Suhaidi
hp: (+2) 0111 996 6448

Asrama Rumah Wilayah Persekutuan,
7th District, Nasr City, Cairo,

Arab Republic Of Egypt
Tel: (+2) 02 2355 2040
Tel: (+2) 02 2287 9711

E-mel: fadli@maiwp.gov.my
: faridil@maiwp.gov.my

Atase Pendidikan (Selangor)
Hj. Mohd Yasser Abdul Ghani
hp: (+2) 0110 010 7280
________________________
Penolong Atase Pendidikan
En. Muhamad Arif Noorzali
hp: (+2) 0109 879 8871

Malaysian Student’s Complex
Selangor Student’s Hostel
Toob Ramly, 10th District,

Nasr City, Cairo
E-mel: atasependidikanselangor@gmail.com

Atase Pendidikan
(Terengganu)
En. Mohd Shaharuddin Zainal
hp: (+2) 0106 425 3284

Malaysian Student’s Complex
Terengganu Student’s Hostel

Toob Ramly, 10th District,
Nasr City, Cairo

E-mel: matdinmesir@gmail.com

Atase Pendidikan (Kedah)
Hj. Mohd Baihakhi Hj Hassan
hp: (+2) 0112 304 9989

Pejabat Atase Pendidikan Kedah
7 El Wady Street, Nasr City Cairo.

Tel: (+2) 0110 054 9799
E-mel: baihakhihassan@gmail.com

Atase Pendidikan (Melaka)
En. Masykuri Khamid
hp: (+2) 0102955182

Pejabat Pentadbiran Wisma Seri Melaka
28 Musa El-Kazeem Street
7th District, Nasr City, Cairo

Tel: (+2) 02 2262 0729
E-mel: masykuri@maim.gov.my

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

63

Atase Pendidikan (Johor)
En. Adam Ibrahim
hp: (+2) 0115 857 9933
Facebook: Adam Ibrahim

53 Dr Mohamed Mandur Street,
al-Hayy al-Awwal, Rabaah,

Madinat Nasr, Cairo.
E-mel: jna6464@gmail.com  / adam@johor.gov.

my

Atase Pendidikan
(Negeri Sembilan)
En. Ibrahim Noor Azam
hp: (+2) 0115 423 8332

29 Musa El-Kazeem Street,
7th District, Nasr City, Cairo

E-mel: ibrahimnoorazam@gmail.com

64

Cuti Umum KBMK

 KBMK akan ditutup pada 17 hari yang disenaraikan sebagai hari cuti
umum tahun 2018, sebagaimana berikut;

Jadual 11: Senari hari cuti umum KBMK pada tahun 2018

BIL. PERKARA TARIKH CATATAN

1. Sambutan tahun baru 1 Januari (M)

2. Hari Coptic Christmas 7 Januari (E)

3. Hari Revolusi 25 Januari (E)

4. Hari Sham El Nessim 9 April (E

5. Sambutan Hari Pekerja 1 Mei (M/E)

6. Hari Raya Aidil Fitri 15 Jun (M/E)

7. Hari Raya Aidil Fitri 16 Jun (M/E)

8. Hari Revolusi (National Day) 23 Julai (E)

9. Hari Wukuf 21 Ogos* (E)

10. Hari Raya Aidil Adha 22 Ogos (M/E)

11. Hari Raya Aidil Adha 23 Ogos (E)

12. Hari Revolusi 31 Ogos (M)

13. Ulang Tahun Yang Di-Pertuan Agong 9 September (M)

14. Awal Muharram 11 September* (M/E)

15. Hari Malaysia 16 September (E)

16. Armed Forces Day 6 Oktober (E)

17. Maulidul Rasul SAW 20 November (M/E)

Catatan:

1. *Tertakluk kepada perubahan. - Apabila cuti umum jatuh pada hari
Jumaat atau Sabtu, hari kerja berikutnya akan dijadikan hari cuti

2. (M) Cuti umum di Malaysia
3. (E)  Cuti umum di Mesir

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

65

PEJABAT ATASE AGAMA KAHERAH

 Pejabat Atase Agama di Kedutaan Besar Malaysia Kaherah telah dibuka
dengan rasminya pada tahun 2009, dengan pelantikan Ustaz Abdullah bin Mat,
sebagai Atase Agama pertama di Mesir. Jawatan yang diluluskan itu adalah
di bawah Skim Perkhidmatan Sosial, iaitu Pegawai Hal Ehwal Islam (PHEI) dan
gred jawatan adalah Gred S44. Pejabat Atase Agama juga diberikan perjawatan
Pembantu (Hal Ehwal Islam) S19, di mana pengisian pertama telah dibuat pada 1
Julai 2013.

 Objektif utama penubuhan penempatan Atase Agama JAKIM di Kaherah
adalah bagi melaksanakan kajian dan penyelidikan berhubung hal ehwal agama
Islam di Mesir dan di negara Timur Tengah; selain berperanan meningkatkan
kerjasama serantau dan antarabangsa dalam bidang hal ehwal agama. Pejabat
Atase Agama Kaherah di letakkan di bawah Bahagian Perhubungan JAKIM dan
segala laporan aktiviti akan di salurkan terus kepada Ketua Pengarah JAKIM dan
juga Pengarah Bahagian Keurusetiaan dan Hubungan Luar.

Carta Organisasasi Pejabat Atase

 Berikut adalah merupakan carta organisasi Pejabat Atase Agama Kaherah;

KETUA PENGARAH
Jabatan Kemajuan Islam Malaysia (JAKIM)

TIMBALAN KETUA PENGARAH (DASAR)
Jabatan Kemajuan Islam Malaysia (JAKIM)

PENGARAH
Bahagian Keurusetiaan Dan Perhubungan Luar (M54)

SETIAUSAHA PERTAMA (HAL EHWAL AGAMA)
Pejabat Atase Agama Kaherah (S44)

PEMBANTU ATASE
Pejabat Atase Agama Kaherah (S19)

66

C
A

R
T

A
 O

R
G

A
N

IS
A

S
I

J
A

B
A

T
A

N
 K

E
M

A
J
U

A
N

 I
S

L
A

M
 M

A
L

A
Y

S
IA

 (
J
A

K
IM

)

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

67

B
ar

is
an

 p
im

p
in

an
 t

er
tin

gg
i J

A
K

IM
 2

01
9

68

Penukaran Gelaran Jawatan

 Penukaran gelaran nama jawatan yang disandang oleh Atase Agama
JAKIM di Mesir kepada gelaran Setiausaha Kedua (Hal Ehwal Agama) telah di
buat berdasarkan Konvensyen Vienna mengenai hubungan diplomatik (1961)
dan amalan di dalam susunan kekananan pegawai diplomatik, di mana gelaran
jawatan Atase berada di bawah Setiausaha Ketiga dan di atas pegawai yang
bertaraf bukan diplomatik (Official).

 Sehubungan itu, bagi memudah dan melancar urusan yang dijalankan
oleh Atase Agama dengan agensi-agensi kerajaan dan diplomat-diplomat dari
negara lain, MALAWAKIL Kaherah telah mendapat kelulusan dari pihak Wisma
Putra untuk menggunakan gelaran jawatan SETIAUSAHA KEDUA (HAL EHWAL
AGAMA) bagi Atase Agama di Kaherah berkuatkuasa mulai 1 Januari 2014,
melalui surat SR(081) 206V.7, bertarikh 29 Januari 2014, yang ditandatangani oleh
YM TYT Dato’ Ku Jaafar Ku Shaari, Duta Besar Malaysia ke Republik Arab Mesir.

 Gelaran jawatan ini digunakan bagi segala urusan dengan agensi
Kerajaan, organisasi agama yang berkaitan dengan Atase Agama di Mesir. Pada
28 Oktober 2018, pihak kedutaan telah memaklumkan bahawa Wisma Putra telah
bersetuju agar gelaran jawatan diplomatik Setiausaha Kedua (Hal Ehwal Agama)
di naik taraf kepada gelaran SETIAUSAHA PERTAMA (HAL EHWAL AGAMA).

Bidang Tugas Atase Agama

 Secara umumnya, bidang tugas dan skop kerja utama bagi Pejabat Atase
Agama di Kaherah adalah melibatkan penyelidikan dan kajian dalam bidang
berkaitan hal ehwal agama di Mesir dan negara Timur Tengah, menjalinkan
hubungan strategik dengan institusi-institusi agama, menjalinkan hubungan erat
dengan para ulama, melaksana dan menguruskan latihan melibatkan pegawai
kerajaan di Mesir dan menjaga kebajikan para pelajar tajaan JAKIM. Berikut
adalah merupakan senarai tugas dan tanggungjawab yang diperuntukkan ke atas
Setiausaha Pertama (Hal Ehwal Agama);

1. Bertanggungjawab kepada Duta Besar Malaysia dan Ketua Pengarah
Jabatan Kemajuan Islam Malaysia (JAKIM) dalam usaha mewujudkan
perhubungan dan kerjasama yang erat antara kerajaan Malaysia dan
Mesir dalam bidang keagamaan.

2. Menjalankan kajian dan penyelidikan dalam bidang hal ehwal Islam
melibatkan isu akidah, syariah, tasauf, pemikiran dan isu-isu semasa
berkaitan agama di Mesir dan negara Timur Tengah.

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

69

3. Memantapkan kerjasama strategik di peringkat antarabangsa dengan
insititusi, jabatan, badan, pertubuhan dan agensi berkaitan agama serta
para ulama di Mesir.

4. Mengurus dan menjayakan pelaksanaan kursus-kursus yang
dilaksanakan di Mesir, disamping memantau dan merancang program
dan aktiviti tambahan yang melibatkan peserta kursus.

5. Mencari peluang kursus dan latihan untuk dimanfaatkan oleh jabatan.

6. Menyediakan laporan-laporan dari semasa ke semasa melibatkan
pengurusan pejabat, isu-isu semasa, hasil-hasil kajian dan penyelidikan
selain program dan aktiviti yang dilaksanakan.

7. Bertanggungjawab memantau prestasi akademik, disiplin dan
pengurusan kebajikan pelajar tajaan JAKIM di Mesir dan Jordan.

8. Menghadiri muktamar, seminar dan majlis-majlis rasmi anjuran
kementerian, institusi pengajian tinggi, badan-badan agama dan
agensi-agensi kerajaan Mesir dan Malaysia dari semasa ke semasa.

9. Menguruskan jemputan hakim tilawah, qari, iman taraweh dan tetamu-
tetamu jemputan dari Mesir.

10. Bertanggungjawab menyediakan anggaran belanjawan tahunan
jabatan untuk pengurusan dan pentadbiran Pejabat Atase Agama;
dan membelanjakan peruntukan belanja mengurus secara berhemah
dan mengikut peraturan kewangan yang berkuatkuasa serta mengikut
perancangan dalam belanjawan tahunan.

11. Mewujudkan hubungan yang baik, harmoni dan mesra dengan institusi-
institusi dan agensi-agensi agama kerajaan Mesir dan juga melibatkan
agensi-agensi kerajaan Malaysia di Mesir, persatuan-persatuan dan
pemimpin-pemimpin pelajar.

12. Menjalankan tugas-tugas yang diarah dari semasa ke semasa oleh
jabatan dan pihak kedutaan.

70

Penetapan Sasaran Kerja Tahunan

 Penetapan Sasaran Kerja Tahunan (SKT) utama bagi Pejabat Atase Agama
Kaherah di buat selaras dengan bidang tugas dan plan strategik JAKIM 2015-
2019 antaranya seperti mana berikut;

1. Melaksanakan Kajian Dan Penyelidikan Dalam Bidang Hal Ehwal
Islam

Melaksanakan kajian berkaitan isu-isu semasa berkaitan agama di
Mesir meliputi bidang syariah, fatwa, akidah, aliran pemikiran dan lain-
lain berkaitan hal ehwal Islam.

Petunjuk
Prestasi

Sasaran Kerja

Masa
Jan-Dis

Menyediakan kertas makluman dan laporan
kajian dan penyelidikan terhadap isu-isu semasa
di Mesir.

Masa
Jan-Dis

Meningkatkan kerjasama strategik dalam bidang
penyelidikan dengan agensi atau institusi di
Mesir.

Petunjuk
Prestasi

Sasaran Kerja

Masa
Jan-Dis

Menyertai dan menghadiri majlis berkaitan hal ehwal
Islam anjuran pihak kementerian/ institusi/ universiti/
agensi/ badan bukan kerajaan (NGO) di Mesir.

2. Memantapkan Kerjasama Strategik Peringkat Antarabangsa

Menjalinkan hubungan kerjasama di peringkat antarabangsa khususnya
di Mesir, melalui  pelbagai cara dan kaedah, sama ada melalui
keterlibatan dalam aktiviti, program, majlis, persidangan, seminar dan
lain-lain acara yang dianjur atau dilaksanakan oleh pihak kementerian,
institusi, universiti, agensi dan badan bukan kerajaan (NGO), selain
mengadakan pertemuan secara berkala dengan para ulama, ahli
akademik dan pihak-pihak yang berkaitan.

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

71

3. Memperkukuhkan Pengurusan Dan Pembangunan Modal Insan
Melalui Pembangunan Pelan Strategik Pembangunan Sumber
Manusia, Pegawai Hal Ehwal Islam (PHEI)

Melaksanakan pelan strategik JAKIM dalam memperkukuhkan
pengurusan dan pembangunan modal insan melalui pembangunan
pelan strategik pembangunan sumber manusia PHEI dengan mencari
peluang baru di samping menguruskan melaksanakan kursus dan
latihan sedia ada yang telah dilaksanakan di Mesir.

Masa
Jan-Dis

Mengadakan pertemuan berkala dengan tokoh-
tokoh ulama/ ahli akademik/ pihak-pihak yang
berkaitan dalam usaha mengukuh dan mengeratkan
hubungan.

Masa
Jan-Dis

Menyertai persidangan  yang di anjurkan oleh pihak
kementerian/ institusi/ universiti/ agensi/ badan
bukan kerajaan (NGO) di Mesir.

Masa
Jan-Dis

Menguruskan jemputan hakim dan penyertaan
qari dari negara Mesir dalam majlis tilawah
antarabangsa di Malaysia.

Petunjuk
Prestasi

Sasaran Kerja

Masa
Jan-Dis

Mengurus dan menyelaras pelaksanaan kursus
Pengurusan Dakwah dan Pengendalian Fatwa
dengan kerjasama Dar al-Ifta’ dan al-Azhar al-Syarif.

Masa
Jan-Dis

Mengurus dan mendapatkan tempat untuk PHEI
dalam kursus Para Imam dan Pendakwah anjuran
al-Azhar al-Syarif.

Masa
Jan-Dis

Mengurus dan menyelaras pelaksanaan Kursus
Hakim-hakim Tilawah Peringkat Kebangsaan dan
Antarabangsa dengan kerjasama al-Azhar al-Syarif.

72

4. Mengukuhkan Kerjasama Strategik Dan Ukhuwwah Islamiah Di
Peringkat Nasional ke arah Penyatuan Ummah

Mewujudkan hubungan yang baik, harmoni dan mesra dengan institusi-
institusi agensi-agensi kerajaan Malaysia di Mesir, persatuan-persatuan
dan pemimpin-pemimpin pelajar.

Petunjuk
Prestasi

Sasaran Kerja

Masa
Jan-Dis

Terlibat dalam mesyuarat-mesyuarat yang diadakan
secara berkala di peringkat kedutaan dan agensi
kerajaan antaranya seperti Mesyuarat Ketua-Ketua
Agensi (HOA), Mesyuarat Sistem Pentadbiran
Kerajaan Malaysia di Luar Negeri (SPKM) dan
Mesyuarat Pengurusan dan Pembangunan Pelajar
(M3P) serta mesyuarat-mesyuarat lain yang
berkaitan.

Masa
Jan-Dis

Melaksanakan program dan aktiviti secara National
Blue Ocean Strategy atau Strategi Lautan Biru
Kebangsaan (NBOS) dengan agensi kerajaan dan
persatuan atau pertubuhan berkaitan pelajar di
Mesir.

Masa
Jan-Dis

Membantu menjayakan lawatan-lawatan pembesar
negara dan program-program KBMK dan agensi
kerajaan persekutuan dan negeri di Mesir.

Masa
Jan-Dis

Terlibat dalam program dan aktiviti yang dianjurkan
oleh persatuan dan pertubuhan pelajar di Mesir

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

73

5. Menjaga Kebajikan Pelajar-pelajar Tajaan JAKIM dan Jordan

Membuat pemantauan, melaksanakan aktiviti dan berperanan menjaga
kebajikan pelajar-pelajar tajaan JAKIM melalui Skim Pembiayaan Hafiz
(SPH) di Mesir dan Jordan.

Petunjuk
Prestasi

Sasaran Kerja

Masa
Jan-Dis

Mengadakan pertemuan dan perjumpaan berkala
dengan pelajar-pelajar tajaan JAKIM di Mesir dan
Jordan.

Masa
Jan-Dis

Memberikan khidmat nasihat dan melaksanakan
program-program yang dapat meningkatkan
motivasi dan kecemerlangan pelajar tajaan.

Masa
Jan-Dis

Menguruskan pembayaran yuran pengajian pelajar
tajaan di Mesir.

74

 Pegawai-Pegawai Yang Pernah Berkhidmat di Mesir

 Berikut merupakan Pegawai dan Pembantu Atase Agama yang pernah
berkhidmat di Pejabat Atase Agama Kaherah dari tahun 2009 hingga kini adalah
seperti berikut;

ATASE AGAMA

USTAZ ABDULLAH
BIN MAT

2009 - April 2012

USTAZ MOHD SYUIB
BIN MOHD AZEL

1 Julai 2013 – 31 Jun 2018

USTAZ ABDUL MUHAIMIN
BIN MAHMOOD
1 Jun 2012 - Kini

USTAZ ASMUNI
BIN HASBULLAH
2 Julai 2018 - Kini

PEMBANTU ATASE AGAMA

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

75

Gambar Pejabat Atase Agama

 Pejabat Atase Agama mempunyai dua bilik yang dijadikan sebagai
pejabat, satu bilik solat, ruangan rehat dan juga ruangan mesyuarat seperti
berikut;

Pejabat Atase Agama Kaherah pada Oktober 2018

76

BANGUNAN MILIK KERAJAAN DI MESIR

 Kerajaan Malaysia melalaui kerajaan persekutuan dan negeri mempunyai
sekurang-kurangya 27 bangunan di Mesir, di mana sebahagiannya adalah
merupakan asrama penginapan dan juga pusat aktiviti pelajar. Berikut merupakan
maklumat ringkas berkaitan aset-aset kekal melibatkan pemilikan bangunan
oleh Kerajaan Malaysia dan negeri yang terdapat di Kaherah, Iskandariah dan
Mansurah;

Rumah Malaysia

 Rumah Malaysia merupakan kediaman rasmi kepada TYT Duta Besar
Malaysia ke Republik Arab Mesir yang merupakan milik penuh Kerajaan Malaysia.
Bangunan rumah ini telah dibeli pada tahun 1971. Pada tahun 2015 bangunan
asal telah mula dibaik pulih kepada reka bentuk yang lebih moden. Pada Mei
2018, bangunan ini telah mula diduduki semula oleh TYT Duta Besar. Bangunan
Rumah Malaysia ini terletak di alamat No. 5, Syria St., al-Mohandessin, Giza,
berhadapan dengan medan Mustafa Mahmoud. Jarak bangunan ini dengan
bangunan kedutaan bertempat di No. 21, Syarie al-Aanab, Mohanddesine adalah
kira-kira 300 meter.

Bangunan rumah Malaysia sewaktu proses baik pulih peringkat akhir
dibuat pada Disember 2018

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

77

Dewan Malaysia Abbasiah Kaherah (DMAK) dari arah hadapan

Dewan Malaysia Abbasiah Kaherah

 Dewan Malaysia Abbasiah Kaherah (DMAK) merupakan salah satu simbol
hubungan erat di antara Kerajaan Malaysia dan Kerajaan Mesir. Bangunan DMAK
dibina oleh Kerajaan Malaysia di atas sebidang tanah berkeluasan 2,212 meter
persegi yang telah dipajakkan kepada Kerajaan Malaysia oleh Kerajaan Mesir
mulai tahun 1960 dan diperbaharui setiap 30 tahun.

 DMAK dinaungi oleh Kedutaan Besar Malaysia Kaherah (KBMK) dan
diletakkan di bawah pentadbiran Education Malaysia Egypt (EME). Lokasi DMAK
sangat strategik kepada pelajar kerana berhampiran dengan Universiti al-Azhar
dan Universiti Ain Sham, selain berdekatan dengan kemudahan pengangkutan
awam keretapi bawah tanah (Metro) dan laluan bas. Hal ini memudahkan akses
pelajar untuk ke DMAK sekaligus menikmati perkhidmatan dan kemudahan yang
disediakan di sana.

 DMAK terdiri daripada 4 buah blok bangunan iaitu blok siswa (7
tingkat), blok siswi (4 tingkat), blok rumah warden dan blok rumah tamu. Di
antara kemudahan yang terdapat di DMAK ialah dewan besar, kafeteria, surau,
gimnasium, pejabat pentadbiran, perpustakaan, bilik gerakan, bilik mesyuarat,
bilik tutorial, dataran, bilik tamu dan bilik persatuan/kelab.

78

Kerajaan Negeri Kelantan

 Kerajaan Negeri Kelantan memiliki dua buah bangunan dan dua unit
apartmen yang dijadikan sebagai asrama dan penginapan para pelajar Kelantan
yang melanjutkan pengajian di Mesir. Berikut adalah maklumat berkaitan
bangunan asrama pelajar Kelantan;20

______________________________________________________________________________

20http://pegawaikpkm.blogspot.com/p/asrama-pelajar.html (27 September 2018)

Dewan Malaysia di seluruh dunia

 Tempahan penginapan di Blok Rumah Tamu boleh dilakukan secara
dalam talian (online) dengan melayari website EME di www.emegypt.net. Terdapat
sebuah unit rumah tamu, sepuluh (10) unit bilik tamu dan beberapa bilik transit
(dorm) yang disediakan.

 Selain Dewan Malaysia di Kaherah, terdapat beberapa lokasi seluruh
dunia yang menempatkan Dewan Malaysia di bawah seliaan Kementerian
Pendidikan Malaysia (KPM) seperti di London, Melbourne, Sydney, Perth, Jakarta,
Dublin dan Belfast.

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

79

Rumah Kelantan Lama (RKL)

Rumah Kelantan Lama atau dengan
panggilan ringkasnya RKL, adalah
merupakan dua unit apartmen di
tingkat 1 dan 2, yang terletak di
bangunan No. 19, Imam Ibnu Hanbal
Street, 7th District, Madinah Nasr,
Kaherah.

Kedua-dua unit apartmen ini telah
mula diduduki pada 26 Oktober
1980, dan mampu menempatkan 20
orang pelajar pada satu-satu masa.
Kerajaan Kelantan telah memiliki
dua apartmen ini dengan harga
EGP74,500.00. Majlis perasmian
apartmen ini telah dibuat pada tahun
1982 oleh YAB Dato’ Haji Mohamed
bin Yaakob, Menteri Besar Kelantan.

Wisma Sultan Muhammad V

Bangunan Wisma Sultan Muhammad
V terletak di bangunan No. 31, Nasir
Khesrou Street, 7th District, Madinah
Nasr, Kaherah, dengan ketinggian 10
tingkat dan mampu memuatkan 320
orang pelajar untuk satu-satu masa.

Bangunan yang dibeli dengan
harga RM17 juta ini telah mula
diduduki pada 1 Ramadhan 1432H
bersamaan 1 Ogos 2011. Bangunan
ini telah dirasmikan oleh Pemangku
Raja Kelantan, YTM Dr. Tengku
Mohammad Fa-Iz Petra, pada 13
Februari 2017.

Rumah Kelantan Lama (RKL)

Wisma Sultan Muhammad V

80

Bangunan (kiri) sebelum dirobohkan dan bangunan kanan adalah
bangunan yang dibina semula di atas tapak asal RKB

Rumah Kelantan Baru (RKB)

Kerajaan Kelantan juga telah membeli sebuah lagi bangunan lima tingkat
beralamat di bangunan No. 22, El- Baramica Street, 7th District, Madinah Nasr,
Kaherah. Bangunan yang dinamakan sebagai Rumah Kelantan Baru (RKB), mampu
menempatkan 36 orang pelajar Kelantan pada satu-satu masa. Bangunan yang
dibeli dengan nilai EGP315,000.00 ini telah mula didiami pada Oktober 1987.
Perasmian bangunan ini telah dibuat pada 1 April 1987 oleh YAB Dato’ Bentara
Setia Haji Mohamed bin Yaakob, Menteri Besar Kelantan.

Melihat kepada beberapa kerosakan yang berlaku pada bangunan ini, Kerajaan
Negeri pada tahun 2012 telah bersetuju untuk merobohkan bangunan tersebut dan
diganti dengan bangunan baru setinggi 11 tingkat. Bangunan RKB dahulunya kini
telah dimasyhurkan dengan nama Wisma Tengku Mahkota Kelantan, dan mampu
menampung 360 orang pelajar. Bangunan ini telah dibiayai sepenuhnya oleh Majlis
Agama Islam dan Adat Istiadat Kelantan (MAIK) dengan kos RM14 juta. Bangunan
ini telah dirasmikan oleh Pemangku Raja Kelantan, YTM Dr. Tengku Mohammad
Fa-Iz Petra, pada 13 Februari 2017.

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

81

______________________________________________________________________________

21http://teganuku.blogspot.com/2010/03/yayasan-terengganu-beli-bangunan-di.html (5 Oktober 2018)

Bangunan asrama YT di kompleks pelajar Malaysia di Hayyu ‘Asyir

Bangunan YT di Mansurah (kiri) dan unit apartmen di Hayyu Sabie’ (kanan)

Kerajaan Negeri Terengganu

 Kerajaan Negeri Terengganu melalui Yayasan Terengganu (YT) memiliki
dua blok bangunan enam tingkat di kawasan kompleks asrama pelajar Malaysia
di Tooba al-Ramly, Hayyu ‘Asyir, Madinah Nasr dan sebuah unit apartmen
bertempat di Syarie’ Amru al-Qays, Hayyu Sabie’. Selain itu YT juga turut
memiliki sebuah blok bangunan lapan tingkat di Mansurah dengan kos pemilikan
berjumlah RM16 juta, pada tahun 2010.21

82

Kerajaan Negeri Perak

 Kerajaan Negeri Perak melalui Majlis Agama Islam Perak (MAIPk)
mempunyai dua buah asrama di Mesir yang dikhususkan untuk dijadikan asrama
pelajar-pelajar Perak iaitu;

1. Bangunan 7 tingkat di No. 31, Mustasyar Hafez al Badawy Street, 7th

District, Madinah Nasr, Kaherah yang lebih dikenali dengan Bangunan
Wisma Perak Baitul Rahman (asrama lama). Bangunan ini mempunyai
kapasiti maksimum penghuni seramai 80 orang pelajar dan dua buah
apartmen bagi penempatan pegawai.

2. Asrama baharu milik MAIPk dikenali sebagai Bangunan Wisma Perak
Baitul Ridzuan (asrama baru), terletak di blok No. 23, Ahmed Hassan al-
Zayyat Street, 7th District, Madinah Nasr, Kaherah. Bangunan ini secara
rasminya dibuka pada 5 Ogos 2009 bersamaan 14 Syaaban 1430H
dan mampu menampung seramai 148 orang penghuni pada satu-satu
masa.

Bangunan Wisma Perak
Baitul Rahman

Bangunan Wisma Perak
Baitul Ridzuan

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

83

Kerajaan Negeri Melaka

 Kerajaan Negeri Melaka memiliki dua buah bangunan di kawasan Hayyu
Sabie’, Madinah Nasr di kawasan Hayyu Sabie’ yang dijadikan penginapan dan
asrama pelajar daripada negeri Melaka;

Bangunan Wisma Melaka

Wisma Melaka yang terletak di No. 33,
El-Gaheez Street, 7th District, Madinah
Nasr, Kaherah telah dibeli pada tahun
1982 dan telah  dirasmikan pada 13
Mei 1983 oleh TYT Tun Syed Zahiruddin
Syed Hassan. Pada peringkat awal,
Wisma Melaka hanya terdiri daripada
dua tingkat iaitu tingkat tiga dan tingkat
empat. Manakala tingkat satu dan dua
masih lagi dimiliki oleh warga tempatan.

Pada tahun 1997, Majlis Agama Islam
Melaka (MAIM) telah berjaya memiliki
keseluruhan bangunan empat tingkat
ini, termasuk hak pemilikan tanah.22
Bangunan asal Wisma Melaka kini telah
pun dirobohkan, dan ianya telah dibina
semula dengan bangunan 10 tingkat
yang lebih praktikal. Berikut adalah
gambar bangunan Wisma Melaka baru
yang diambil pada Mei 2017.

Bangunan Wisma Sri Melaka

Bangunan Wisma Sri Melaka merupakan
bangunan kedua yang telah dibeli oleh
Kerajaaan Melaka di Mesir. Bangunan
ini terletak di alamat No. 28, Moussa al-
Kazem Street, 7th District, Madinah Nasr,
Kaherah kira-kira 50 meter dari bangunan
asrama pelajar Negeri Sembilan.

______________________________________________________________________________

22http://bkanmelaka.blogspot.com/p/sejarah.html (4 Oktober 2018)

Bangunan Wisma Melaka

84

Kos pembelian bangunan, tanah, pengubahsuaian dan perabot adalah berjumlah
USD4,500,000.00. Bangunan ini telah mula didiami pada 5 Oktober 2010 dan telah
dirasmikan oleh YAB Datuk Seri Hj. Mohd. Ali Bin Mohd. Rustam, Ketua Menteri
Melaka, pada 20 Disember 2010.

Bangunan Wisma Sri Melaka Mesir

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

85

Kerajaan Negeri Pahang

 Kerajaan Negeri Pahang mempunyai enam blok bangunan, dan tujuh unit
apartmen yang dijadikan sebagai asrama penginapan pelajar dari negeri Pahang
di Mesir;

Kompleks Asrama Indera Mahkota Pahang, Hayyu ‘Asyir

Yayasan Pahang (YP) mempunyai empat blok bangunan bertempat di Tooba
al-Ramly, Hayyu ‘Asyir, yang dinamakan sebagai Bangunan Asrama Indera
Mahkota Pahang. Bangunan ini dibina pada tahun 1993, di mana kos bagi
pembelian tanah adalah RM78,587.00 dan kos pembinaan bangunan pula bernilai
RM2,301,532.00. Setelah pembinaan bangunan ini, Kompleks Asrama Indera
Mahkota Pahang ini boleh menempatkan 250 orang pelajar pada satu-satu masa.

Dua blok bangunan Asrama Indera Mahkota Pahang Hayyu ‘Asyir

86

Bangunan Wisma Pahang, Hayyu Sabie’

Bangunan apartmen 11 tingkat milik Majlis Ugama Islam dan Adat Resam
Melayu Pahang (MUIP) yang berharga RM12 juta ini terletak di No. 3, Block No.
48, Division 7, Madinah Nasr, Kaherah, Mesir.23 Bangunan apartmen ini dibina
untuk dijadikan sebagai asrama pelajar yang dinamakan sebagai Wisma Pahang.
Bangunan Wisma Pahang ini boleh menempatkan seramai 216 orang pelajar
pada satu-satu masa. Perasmian bangunan ini telah disempurnakan oleh KDYTM
Tengku Mahkota Pahang pada 16 September 2016.

______________________________________________________________________________

23www.muip.gov.my/v3/index.php/aset-aset-majlis/mesir (7 Oktober 2018)

Bangunan Wisma Pahang, Hayyu Sabie’, Madinah Nasr

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

87

Wisma Baru Majlis Agama Islam Pahang (Wisma Pahang 2)

Majlis Ugama Islam dan Adat Resam Melayu Pahang (MUIP) juga turut memiliki
satu lagi bangunan asrama untuk kegunaan pelajar Pahang di Mesir yang
dinamakan sebagai Wisma Pahang 2, yang kini masih lagi dalam proses
pembinaan. Bangunan yang terletak di Daud Barakat Street, Hayyu Sabie’,
Madinah Nasr ini telah mula dibina pada tahun 2016. Kos pemilikan tanah dan
pembinaan bangunan adalah bernilai USD5,775.00 juta.

Bangunan baru Wisma Majlis Agama Islam Pahang (Wisma
Pahang 2) yang masih dalam pembinaan (24 September 2018)

88

Rumah Pahang Abbas Al-Akkad

Bangunan Rumah Abbas al-Akkad bertempat di No. 100, Syarif Abbas al-Akkad,
Kaherah, Mesir. Bangunan ini mempunya 14 unit apartmen di mana tiga 93)
daripada bangunan ini dimiliki oleh Majlis Ugama Islam dan Adat Resam Melayu
Pahang (MUIP) yang dijadikan sebagai asrama pelajar.

Di samping itu, pihak Kerajaan Negeri Pahang juga turut meliliki empat unit
apartmen di bangunan ini, menjadikan tujuh (7) daripada keseluruhan 14
unit apartmen di bangunan ini adalah milik penuh MUIP dan Kerajaan Negeri
Pahang.24 Bangunan ini lebih dikenali dengan panggilan nama sebagai Rumah
Pahang Lama (RPL) dalam kalangan pelajar Pahang yang menuntut di Mesir.

______________________________________________________________________________

24http://ewakaf.muip.gov.my/portal/index.php/item/142-asrama-pelajar-di-bangunan-imarah-100-
abbas-el-akkad-cairo-mesir  (23 Sep. 2018), www.muip.gov.my/v3/index.php/aset-aset-majlis/mesir (7 Okt. 2018).

Bangunan Rumah Pahang di Abbas al-Akkad

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

89

Kerajaan Negeri Kedah

 Kerajaan Negeri Kedah memiliki tiga buah bangunan yang dijadikan
bangunan asrama kepada para pelajar dari negeri Kedah yang menuntut di
Mesir. Berikut adalah bangunan dan maklumat ringkas berkaitan bangunan milik
Kerajaan Kedah;

Asrama Darul Aman (1)

Asrama Darul Aman (1) beralamat di No. 3, El-Wady Street, 7th District, Madinah
Nasr, Kaherah telah dirasmikan oleh Ke Bawah Duli Yang Mulia Tuanku Sultan
Abdul Halim Mua’dzam Shah Ibni al-Marhum Sultan Badlishah, Sultan Negeri
Kedah Darul Aman pada 16 Syawal 1400 H / 27 Ogos 1980.

Asrama Darul Aman (1) adalah hak milik Kerajaan Negeri Kedah melalui Yayasan
Islam Negeri Kedak (YINK).

Asrama Darul Aman (2)

Bangunan ini terletak di kawasan kompleks asrama pelajar Malaysia Hayyu ‘Asyir
(H10), beralamat di Toob el-Ramly, 10th District, Madinah Nasr, Kaherah. Upacara
perasmian Asrama Darul Aman, Hayyu ‘Asyir telah disempurnakan oleh Tan Sri
Dato Seri Haji Osman bin Aroff, YAB Menteri Besar Kedah Darul Aman, sempena
lawatan rasmi Kerajaan Negeri Kedah ke Mesir, pada 4 Julai 1994.

Bangunan Asrama Darul Aman (1)

90

Asrama Darul Aman (3)

Bangunan Asrama Darul Aman (3)
ini terletak berhadapan dengan
Hadiqah Lotus (اللوتس  di (حديقة
Hayyu Sabie’. Bangunan ini telah
dirasmikan pada 29 Mei 2008, oleh
YAB Ustaz Haji Azizan bin Abdul
Razak, Menteri Besar Kedah.

Bangunan Asrama Darul Aman Hayyu ‘Asyir sebelum (kiri) dan
selepas baik pulih tahun 2010

Bangunan Asrama Darul Aman (3)
di Hayyu Sabie’

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

91

Kerajaan Negeri Sabah

 Kerajaan Negeri Sabah melalui Yayasan Sabah memiliki dua buah
bangunan di Mesir iaitu satu di Kaherah dan satu di Iskandariah seperti berikut;

Wisma Yayasan Sabah Kaherah (WYSK)

Bangunan Yayasan Sabah di Kaherah terletak di No. 14, Hatem at-Ta’ey St. Off
Nasr Ahmad Zaki St. Abbas al-Akkad, Madinah Nasr, Kaherah mempunyai 10
buah apartmen empat bilik tidur dan satu apartmen dua bilik.

Bangunan ini mampu menampung 100 orang pelajar pada satu-satu masa.
Bangunan Wisma Yayasan Sabah Kaherah (WYSK) ini telah dimiliki  pada
17 September 1997 dengan nilai USD1,226,360.00, bersamaan dengan
EGP4,150,000.00.

Bangunan ini turut menempatkan Pejabat Wisma Yayasan Sabah Kaherah yang
telah mula beroperasi pada tahun 2000.

Gambar ketika bangunan sedang dalam proses baik pulih pada tahun 2017

92

Asrama Yayasan Sabah Iskandariah (AYSI)

Bangunan Asrama Yayasan Sabah Iskandariah (AYSI) terletak di Iskandariah
di alamat No. 38, Salah al-Din Sya’ban Street, Miami, Al-Muntazah District,
Iskandariah.

Bangunan ini mempunyai 18 unit apartmen tiga bilik dan dua unit apartmen dua
bilik yang mampu menampung 108 orang pelajar pada satu-satu masa.

Pemilikan bangunan AYSI telah dibuat pada 24 Julai 2008, melibatkan kos
pembelian bernilai USD 1,500,000.00.

Bangunan Asrama Yayasan Sabah di Iskandariah

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

93

Kerajaan Negeri Sarawak

 Kerajaan Negeri Sarawak juga turut mempunyai sebuah bangunan tujuh
(7) tingkat yang dijadikan asrama pelajar dari negeri Sarawak di Mesir. Bangunan
yang dinamakan sebagai Asrama Kenyalang ini berada di kawasan Kompleks
Pelajar Malaysia di Tooba El-Ramly, al-Hayyu al-‘Asyir, Madinah Nasr, Kaherah.

Bangunan Asrama Pelajar Sarawak

94

Kerajaan Negeri Pulau Pinang

 Kerajaan Negeri Pulau Pinang mempunyai sebuah bangunan lima (5)
tingkat yang dijadikan sebagai asrama penginapan bagi pelajar yang berasal dari
Pulau Pinang yang belajar di Mesir. Bangunan ini terletak berhadapan dengan
bangunan asrama lama milik MAIWP bertempat di blok No. 13, al-Mahdy Ibn
Baraka Street, Hayyu Sabie’, Madinah Nasr, Kaherah.

Bangunan Asrama Pelajar Pulau Pinang

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

95

Kerajaan Negeri Johor

 Kerajaan Negeri Johor melalui Yayasan Pendidikan Johor (YPJ) dan Majlis
Agama Islam Johor (MAIJ) memiliki dua buah bangunan dan satu unit apartmen di
Mesir seperti berikut;

Rumah Johor Rab’ah

Rumah Johor di Rab’ah terletak di bangunan No. 53, Dr. Mandour Street, 1st
District, Madinah Nasr, Kaherah merupakan milik penuh MAIJ, yang dibeli
pada 4 Oktober 2007. Bangunan setinggi enam tingkat, dengan keluasan 675
meter persegi ini telah dibeli dengan harga EGP5,650,000,00/ RM3,418,806.19.
Bangunan asrama ini mampu menampung 100 orang pelajar dan telah mula
diduduki pada 1 Februari 2009.

Majlis perasmian bangunan ini telah disempurnakan oleh DYMM Sultan Ibrahim
Ibn Al-Marhum Sultan Iskandar Sultan Yang Dipertuan Bagi Negeri Dan Jajahan
Takluk Johor Darul Ta’zim, pada 17 April 2009.

Bangunan Rumah Johor Rab’ah

96

Rumah Johor Hayyu Thamin

Rumah Johor Hayyu Thamin terletak di bangunan No. 13, Abdul El-Hayyu El-
Hijazi Street, Mustaffa Nuhas, Madinah Nasr, Kaherah. Bangunan setinggi lima
tingkat dengan keluasan 492 meter persegi ini telah dibeli pada 24 November
1981 dengan harga EGP120,000.00 dan mampu menampung 72 orang pelajar.
Perasmian bangunan ini telah disempurnakan oleh DYMM Sultan Iskandar Ibni
Al-Marhum Sultan Ismail, Sultan Yang Dipertuan Bagi Negeri dan Jajahan Negeri
Johor Darul Ta’zim, pada 12 November 1982.

Rumah Johor Abiden

Rumah Johor Abiden ini terletak di aras 1, bangunan No. 7, al-Ghumhuriah Street,
Abiden, Kaherah. Apartmen ini merupakan unit apartmen terawal yang dibeli oleh
Kerajaan Johor, di mana tarikh pembeliannya dilaporkan pada tahun 1960. Rumah
ini dilaporkan didiami oleh sepuluh orang pelajar pada satu-satu masa.

Bangunan Rumah Johor Hayyu Thamin

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

97

Kerajaan Negeri Perlis

 Kerajaan Negeri Perlis melalui Majlis Agama Islam dan Adat Istiadat
Melayu Perlis (MAIPs) turut memiliki sebuah bangunan enam (6) tingkat beralamat
di blok No. 8, al-Khalifa al-Amir, al-Hadiqah al-Dawliyyah, Madinah Nasr, Kaherah.
Perasmian bangunan Rumah Perlis ini telah disempurnakan oleh D.Y.M.M Tuanku
Syed Faizuddin Putera Ibni Tuanku Syed Sirajuddin Jamalullail, Pemangku Raja
Perlis, pada 26 September 2005, bersamaan 22 Syaaban 1426H.

Bangunan Asrama Pelajar Perlis

98

Kerajaan Negeri Sembilan

 Kerajaan Negeri Sembilan turut memiliki sebuah bangunan lapan (8)
tingkat beralamat di blok No. 29, Musa al-Kazeem Street, Hayyu Sabie’, Madinah
Nasr, Kaherah yang dijadikan sebagai asrama pelajar-pelajar yang berasal
daripada Negeri Sembilan. Bangunan ini terletak kira-kira 50 meter daripada
bangunan Wisma Sri Melaka. Bangunan ini telah dibeli oleh kerajaan negeri pada
tahun 1992. Majlis perasmian bangunan ini telah disempurnakan Tan Sri Dato’
Sri Utama Mohd Isa bin dato’ Haji Abdul Samad, Menteri Besar Negeri Sembilan,
pada 21 Disember 2003.

Bangunan Asrama Pelajar Negeri Sembilan

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

99

Kerajaan Negeri Selangor

 Kerajaan Negeri Selangor mempunyai dua blok bangunan dan dua unit
apatrmen di Mesir sebagaimana berikut;

Bangunan Asrama Pelajar Selangor Hayyu ‘Asyir

Dua blok bangunan ini telah dibeli pada tahun 1991. Bangunan ini terletak di
kawasan  Tooba al-Ramly, al-Hayyu al-‘Asyir, Madinah Nasr, Kaherah dan mampu
menampung 156 orang pelajar pada satu-satu masa.

Rumah Selangor (Rab’ah)

Kerajaan Selangor turut memiliki dua
unit apartmen di bangunan No. 3, Aras
3 (unit 7 dan 8), Syari’ Badaruddin
Aini, Rabiatul Adawiyah, Madinah
Nasr, Kaherah. Asrama ini mampu
menempatkan 24 orang pelajar pada
satu-satu masa.

Bangunan Asrama Pelajar Selangor di kompleks asrama Hayyu ‘Asyir

Bangunan Rumah Selangor Rab’ah

100

Kerajaan Wilayah Persekutuan

 Majlis Agama Islam Wilayah Persekutuan (MAIWP) mempunyai dua buah
asrama di Mesir yang dikhususkan untuk dijadikan asrama pelajar-pelajar Wilayah
Persekutuan iaitu;

• Bangunan 8 tingkat di Blok 24, al-Mahdy Ibn Baraka Street, Hayyu
Sabie’, Madinah Nasr, Kaherah untuk pelajar-pelajar lelaki dan
wanita. Asrama ini boleh menampung seramai 80 orang pelajar.
Dirasmikan pada 20 Julai 2011 dengan kos kira-kira RM11 juta telah
disempurnakan oleh Menteri di Jabatan Perdana Menteri, YB Dato’ Seri
Jamil Khir Baharom di Dewan Sri Putra. Mula beroperasi pada 10 Mac
2009. Bangunan lapan tingkat ini mengandungi 10 unit rumah pelajar
dan mampu menampung 80 penghuni pada sesuatu masa.

• Bangunan 11 tingkat di Daud Barakat Street, Hayyu Sabie’, Madinah
Nasr, Kaherah untuk pelajar-pelajar lelaki dan wanita boleh menampung
seramai 272 orang pelajar dengan kos sebanyak USD5.5 juta dan
dirasmikan oleh YB Dato’ Seri Jamil Khir Baharom, Menteri di Jabatan
Perdana Menteri, pada 22 Januari 2017. Bangunan Asrama WP
dahulunya dikenali Asrama Rumah WP (ARWP) telah bertukar kepada
Asrama Wilayah Persekutuan (AWP) berkuatkuasa pada Januari 2016.

Asrama Lama Asrama Baru

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

101

Bangunan Majlis Amanah Rakyat (MARA)

 MARA mempunyai satu blok bangunan asrama pelajar bertempat di
Iskandariah, khas untuk penginapan pelajar-pelajar tajaan MARA di Mesir.
Bangunan 10 tingkat ini mampu menempatkan lebih kurang 154 orang pelajar
tajaan MARA. Bangunan yang beralamat di No. 17, Sezostrice Street, Mahattel
EL-Raml, In Front Of Banque Misr, EL-Attareen Police Station Distric, Alexandria
ini telah dibeli dan diubahsuai dengan kos bernilai USD 3.9 juta.

 Majlis perasmian bangunan asrama ini telah disempurnakan oleh YB
Dato’ Noh bin Omar, Menteri Pembangunan Usahawan dan Koperasi, pada 7 Jun
2008. Bangunan ini juga mempunyai ruangan pejabat, dewan serbaguna, ruang
pameran, rumah pegawai, dan kafeteria yang berasaskan Malaysia Kitchen.25

______________________________________________________________________________

25http://www.kln.gov.my/web/egy_cairo/n2008/-/asset_publisher/ME2g/blog/perasmian-bangunan-asrama-mara-
di-iskandariah-mesir?redirect=/web/egy_cairo/n2008  (5 Oktober 2018)

Bangunan Asrama Pelajar MARA Iskandariah

102

Tanah Perkuburan Malaysia di Mesir

 Tanah perkuburan di Mesir adalah berbeza dengan tanah perkuburan
di Malaysia. Di Malaysia, jenazah dikebumikan di dalam liang lahad dengan
kubur akan digali apabila berlaku kes kematian. Berbeza di Mesir, dengan
permukaan bumi yang berpasir, perkuburan di Mesir mejoritinya dibuat binaan
dan di bahagian bawah bangunan perkuburan terdapat biik-bilik yang akan
menempatkan jenazah yang dikebumikan.

 Kedutaan Besar Malaysia Kaherah (KBMK) melalui Education Malaysia
Egypt (EME) turut menguruskan dua buah lot bangunan kubur yang dikhususkan
untuk pengebumian rakyat Malaysia yang meninggal dunia di Mesir. Berikut
adalah lot kubur Malaysia yang terletak di kawasan tanah perkuburan di Hayyu
‘Asyir (Hayyu 10), Madinah Nasr;

Kubur al-Jaliyyah al-Maliziyyah
1404H/1984M
(مدفن الجالية الماليزية)

Tanah perkuburan ini terletak di
kawasan wafaa’ Amal, Hayyu ‘Asyir
(H10), berdekatan dengan Tanah
Perkuburan Tentera Mesir. Tanah
perkuburan ini juga biasa menjadi
tempat persemadian jenazah-jenazah
warga Nusantara selain daripada
Malaysia.

Kubur ini mempunyai tiga buah
bilik jenazah dan satu ruangan lobi.
Kubur ini turut dipanggil sebagai
Tanah Perkuburan Lama Malaysia.
Berdasarkan catatan di atas pintu
masuk bangunan kubur ini, ia mula
digunakan sejak tahun 1404H/1984M.

Bagi memaksimumkan pengunaan
tanah kubur ini, penyelenggaraan
dilaporkan pernah dibuat ke atas kubur
ini pada tahun 90-an. Merujuk kepada rekod dari jawatankuasa perkuburan, kali
terakhir kubur ini digunakan adalah pada tahun 2009.

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

103

Perkuburan Keledang 2009

Bagi menampung tanah perkuburan
sedia ada yang telah penuh, usaha telah
dibuat oleh pihak KBMK bagi mencari
tanah perkuburan baru untuk menampung
pengebumian jenazah rakyat Malaysia yang
meninggal dunia di Mesir.

Hasil sumbangan pelbagai pihak, tanah
perkuburan baru telah berjaya dibeli dan
dimiliki pada awal tahun 2010, di mana majlis
penyerahan kunci kubur ini telah dibuat pada
9 Mac 2010 bertempat di bilik mensyuarat
Jabatan Penuntut Malaysia Kaherah
(JPMK) di bangunan KBMK Mohandesin.
Kos pembelian perkuburan Keledang ini
dianggarkan berjumlah EGP 300,000.

Tanah perkuburan baru ini dinamakan
Perkuburan Keledang sempena nama sebuah syarikat yang dimiliki oleh kaum
kerabat diraja Perak yang telah memberi sumbangan untuk pembelian tanah
kubur ini.

104

Perkuburan Keledang ini terletak tidak jauh daripada kawasan tanah perkuburan
al-Jaliyyah al-Maliziyyah (kubur lama Malaysia), yang berada di seberang
jalan utama berdekatan tanah perkuburan Kristian Mesir. Kubur Keledang ini
mempunyai satu ruangan lobi di dalamnya dan dua buah bilik jenazah lelaki dan
perempuan. Sehingga kini, tanah kubur ini telah diselenggara dan dilakukan
penggalian semula sebanyak dua kali iaitu pada tahun 2013 di ruangan bilik
jenazah lelaki dan pada tahun 2015 di ruangan bilik jenazah perempuan.

Binaan Kubur Malaysia di Mesir

 Berikut merupakan gambar bangunan dan keadaan di dalam kubur yang
menjadi tempat pengebumian jenazah;

Gambar atas adalah pintu masuk dan ruangan legar di aras atas perkuburan lama,
 manakala gambar di bawah adalah dinding dan pintu masuk ke bawah kubur lama

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

105

Berikut adalah gambar Kubur Keledang di bahagian atas dan ruang legar

Pintu masuk ke dalam Kubur Keledang yang menempatkan dua bilik kubur

106

______________________________________________________________________________

26Berpandukan kepada Garis Panduan Pengurusan Dan Pengebumian Jenazah Warga Malaysia di Mesir,
yang disediakan oleh Jawatankuasa Khidmat Pengurusan Kubur Malaysia (JKPKM), pada tahun 2017.

Keadaan dalam bilik menempatkan jenazah

BIL. PERKARA KOS (EGP)

1. Sewa Pengangkutan AJK Kubur 180.00

2. Bayaran kepada Ketua Kawasan Kubur 400.00

3. Pengurusan dan Peralatan Kubur 300.00

4. Upah Pekerja Arab 70.00

5. Kontigensi/Awasan 350.00

JUMLAH KESELURUHAN 1,300.00

Kos Pengurusan Pengebumian

 Pengurusan pengebumian jenazah di Mesir turut melibatkan kos
pengurusan kubur seperti berikut;26

Jadual 13: Kos pengurusan jenazah di Mesir

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

107

PENAUNG
TYT Duta Besar Malaysia ke Republik Arab Mesir

PENASIHAT
Menteri Penasihat (Pendidikan)

SETIAUSAHA
Setiausaha Kedua (Pendidikan/ Kebajikan)

BENDAHARI
Penolong Akauntan EME

Pengerusi Eksekutif JKPK
Ahmad Zaki Bin C. Nasruddin

Setiausaha JKPK
Saiful Rizwan Bin Mahmud

Bendahari JKPK
Muhammad Abqari Bin Mohd Afandi

AJK Tugas - Tugas Khas
Ibrahim Bin Hashim

Mohammad Ilman Bin Yusof

AJK Pengisian dan Latihan
Ahmad Rifaie Bin Aurus

Ahmad Hairuddin Bin Zulkifi

AHLI JAWATANKUASA INDUKAHLI JAWATANKUASA INDUK

JAWATANKUASA PELAKSANA KHIDMAT PENGURUSAN KUBUR MALAYSIA

Penasihat
(Keselamatan)

Setiausaha Kedua
(Hal Ehwal Agama)

Setiausaha Kedua
(Konsular)

Atase Pendidikan
Negeri-negeri/Penaja

Struktur Jawatankuasa Khidmat Pengurusan Kubur Malaysia

 Berikut adalah struktur organisasi Jawatankuasa Khidmat Pengurusan
Kubur Malaysia di Mesir di bawah KBMK, yang berperanan membantu dan
menguruskan kes kematian dan pengebumian jenazah di Mesir:

108

BIL. TINDAKAN TANGGUNGJAWAB

1. Terima maklumat kematian. KBMK atau JKPK

2.
Mendapatkan maklumat si mati dan
pengecaman jika perlu.

Setiausaha/ AP Negeri

3.

Pemakluman kepada pihak;

(a) Kedutaan Besar Malaysia Kaherah
(KBMK)/ EME/ AP Negeri/ Penaja.
(b) Keluarga si mati atau waris.
(c) Persatuan pelajar.

Setiausaha/ AP Negeri/
Penaja

4.
KBMK menerima pengesahan keluarga
si mati untuk mengebumikan jenazah di
Mesir.

Setiausaha/ AP Negeri

5.
Urusan pengambilan surat permohonan
sijil kematian dari Kedutaan Besar Malaysia
Kaherah (KBMK).

Setiausaha/ Konsular/
AP Negeri

6.
KBMK memaklumkan kepada Pengerusi
Eksekutif JKPK untuk memulakan prosedur
buka kubur.

Setiausaha

7.
Urusan pengambilan sijil kematian di
Pejabat Kesihatan Mesir (Maktab Sihhi).

Setiausaha/AP Negeri

8.
Urusan memandikan dan mengkafankan
jenazah di hospital, solat dll.

Setiausaha/ AP Negeri/
Persatuan Pelajar

9.
Urusan pengangkutan ke lokasi solat
jenazah di masjid/ DMAK/ asrama dsb.

Setiausaha/ AP Negeri

10.
Jenazah dibawa ke Kubur Malaysia Hayyu
‘Asyir untuk dikebumikan.

Setiausaha/ AP Negeri

11.
Menguruskan pengebumian jenazah di
tanah perkuburan.

Pengerusi Eksekutif dan
ahli JKPK

Prosedur Operasi Standard JKPK

 Bagi memastikan pengurusan pengebumian berjalan lancar, Prosedur
Operasi Standard/ Standard Operating Procedure (SOP) bagi gerak kerja bagi
JKPK telah dibuat oleh pihak EME untuk panduan dan rujukan Ahli Jawatankuasa
JKPK. Berikut adalah SOP pengurusan jenazah yang disediakan;

Jadual 14: SOP pengurusan jenazah di Mesir

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

109

Rekod Pengebumian di Tanah Perkuburan Malaysia di Mesir

 Berdasarkan rekod daripada JKPK, daripada tahun 2008 sehingga
Februari 2017, jumlah kes kematian melibatkan rakyat Malaysia yang
dikebumikan di tanah perkuburan Malaysia di Mesir adalah berjumlah 39
orang. Daripada keseluruhan 39 orang, 19 daripadanya adalah jenazah lelaki, 8
perempuan dan 12 orang yang tidak dinyatakan jantina. Jumlah 39 kes kematian
ini adalah meliputi kes kematian rakyat Malaysia yang menetap di Mesir, rakyat
Malaysia yang datang melawat/melancong di Mesir, bayi dan juga pelajar.
Berdasarkan rekod, 12 kes melibatkan kematian pelajar Malaysia dikebumikan di
perkuburan Malaysia dari tahun 2008 hingga Februari 2017.

 Berikut adalah statistik keseluruhan kes kematian yang dikebumikan di
Mesir;

Jadual 15: Bilangan kes kematian yang dikebumikan di perkuburan Malaysia di Mesir

12.
Memaklumkan kepada keluarga jenazah
urusan pengebumian telah selesai.

Setiausaha/ AP Negeri

13. Menulis laporan dan direkodkan dalam fail.
Pengerusi Eksekutif dan
ahli JKPK

TAHUN
BIL.

KEMATIAN
JANTINA TANAH

PERKUBURAN
CATATAN

L P

2008 3 2 1
al-Jaliyyah

al-Maliziyyah

Seorang jenazah
lelaki & pelajar

Singapura

2009 4 3 1
al-Jaliyyah

al-Maliziyyah
2 orang bayi lelaki

2010 3 1 2 Keledang Seorang bayi lelaki

2011 4 2 2 Keledang Seorang bayi lelaki

2012 4 4 - Keledang

2013 3 3 - Keledang

2014 4 3 1 Keledang
2 orang bayi lelaki

& perempuan

110

0

2

4

6

8

10

2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 FEB 2017

Kes Kematian Setahun

Carta 1: Statistik kes kematian rakyat Malaysia yang dikebumikan
di Tanah Perkuburan Malaysia (2008 - Feb 2017)

2015 2 1 1 Keledang
2 orang bayi lelaki

perempuan

2016 10 Keledang 7 orang bayi

Feb. 2017 2 Keledang 2 orang bayi

JUMLAH 39 19 8 12 orang tidak dinyatakan jantina

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

111

Barisan Ahli Jawatankuasa Pelaksana khidmat pengurusan kubur Malaysia

112

Bab 3
PENGURUSAN PELAJAR

DI MESIR

113

Pengurusan Pelajar di Mesir
 Sejarah penempatan pelajar Malaysia sangat panjang bermula dengan
kehadiran penuntut al-Azhar yang berasal daripada Nusantara sekitar tahun
1870-an lagi. Ini direkodkan dalam penulisan al-Syeikh Wan Ahmad al-Fathani
yang mendakwa beliau satu-satunya penuntut asal Nusantara di Masjid al-Azhar
yang menjadi pusat pendidikan al-Azhar ketika itu. Setelah itu, kehadiran pelajar
daripada Tanah Melayu dilihat semakin ramai dan menjadi pilihan selain pengajian
tradisi di Tanah Haram Mekah al-Mukarramah. Pelajar-pelajar Malaysia di Mesir
semakin lama semakin bertambah berikutan minat rakyat Malaysia melihat anak
mereka mendalami ilmu agama daripada Universiti al-Azhar yang merupakan
kiblat ilmu Islam.

 Malaysia dan Mesir menikmati hubungan yang amat baik dalam kerjasama
bidang pendidikan. Memorandum Persefahaman (Memorandum of Understanding
- MOU) antara Malaysia dan Mesir dalam Kerjasama Bidang Pengajian Tinggi
telah ditandatangani pada 26 November 2007, seterusnya diperbaharui pada
November 2012 dan berkuatkuasa sehingga November 2017.

 Sehingga April 2015, jumlah pelajar Malaysia yang mengikuti
pengajian tinggi di Mesir dianggarkan berjumlah hampir 10,000 orang, dengan
kebanyakannya mengikuti pengajian dalam bidang pengajian Islam, perubatan,
pergigian, farmasi, perundangan dan Bahasa Arab. Jumlah ini merupakan jumlah
pelajar asing terbesar di Mesir yang memberi pulangan sebanyak sekurang-
kurangnya USD7 juta bagi ekonomi negara tersebut. Sementara itu, sehingga
April 2015, dianggarkan sebanyak 653 pelajar Mesir mengikuti pengajian di
institusi pengajian tinggi awam dan swasta di Malaysia.

 Malaysia dan Mesir juga telah mengadakan Mesyuarat Persidangan
Kerja Bersama (Joint Working Conference) dalam Bidang Pengajian Tinggi
di Putrajaya pada 14-19 Mei 2015. Persidangan tersebut dianjurkan selepas
6 tahun Mesyuarat Pertama Kumpulan Kerja Bersama (Joint Working Group
- JWG) diadakan di Kaherah, Mesir pada 4 Mei 2009. Pelbagai isu meliputi
kerjasama pendidikan antara kedua-dua negara telah dibincangkan dalam
mesyuarat tersebut termasuk cadangan program pertukaran pelajar dan pengajar,
penyelidikan bersama dan latihan industri.

 Sehingga kini, sebanyak sembilan MOU telah ditandatangani oleh
institusi-institusi pengajian tinggi antara kedua-dua negara.  Antara institusi
pengajian tinggi Malaysia yang mempunyai jalinan kerjasama dengan institusi
pengajian tinggi Mesir adalah Universiti Malaya (UM), Universiti Kebangsaan
Malaysia (UKM), Universiti Pendidikan Sultan Idris (UPSI) dan Universiti Malaysia
Pahang (UMP).

114

 Kerajaan Malaysia melalui Jabatan Perkhidmatan Awam (JPA) dan Majlis
Amanah Rakyat (MARA) mula menghantar pelajar tajaan biasiswa dan pinjaman
dalam bidang Sains Kesihatan melibatkan pengajian perubatan, pergigian dan
farmasi ke Mesir pada tahun 2005 (JPA) dan 2008 (MARA) di tujuh buah universiti
Mesir, iaitu Universiti Kaherah, Universiti al-Azhar, Universiti Ain Shams, Universiti
Zagaziq, Universiti Tanta, Universiti Mansurah dan Universiti Iskandariah.

 Walau bagaimanapun mulai tahun 2013, tiada lagi tajaan biasiswa atau
pinjaman JPA dan MARA ditempatkan ke Mesir dalam bidang Sains Kesihatan.
Faktor utama yang mendorong pemberhentian tajaan/ pinjaman ini adalah faktor
keselamatan di Mesir, yang mana pada tahun 2011 dan 2013, semua pelajar-
pelajar yang berada di Mesir terpaksa dibawa keluar oleh Kerajaan melalui
proses evakuasi (Ops Piramid dan Ops Piramid II) berikutan ketegangan politik
dan keselamatan di Mesir. Selain itu, tidak dinafikan bahawa terdapat faktor
lain seperti unjuran lebihan penawaran graduan perubatan dan pergigian dalam
pasaran mulai tahun 2016 yang menjadikan kerajaan menghadkan bilangan tajaan
dalam kedua-dua bidang tersebut.27

EDUCATION MALAYSIA EGYPT (EME)

 Pada tahun 1964, urusan hal ehwal pelajar dikendalikan oleh seorang
Atase Pendidikan di bawah Kedutaan Besar Malaysia Kaherah (KBMK). Mulai
tahun 1980, Jabatan Penuntut Malaysia Kaherah (JPMK) telah diwujudkan di
bawah pentadbiran Bahagian Pengurusan Pendidikan Luar Negara, Jabatan
Pendidikan Tinggi, Kementerian Pendidikan Malaysia. Entiti pendidikan ini
berfungsi memberi perkhidmatan dan membantu membangunkan kecemerlangan
akademik dan sahsiah pelajar Malaysia di Republik Arab Mesir.28

 Pada tahun 2011, JPMK telah dijenamakan semula kepada Education
Malaysia Egypt (EME) selaras dengan fungsinya yang diperluaskan bukan sekadar
penyampaian perkhidmatan kerajaan kepada para pelajar tetapi meliputi juga
fungsi mempromosi Malaysia sebagai hub pendidikan penting rantau Asia.

 EME diketuai oleh seorang Menteri Penasihat (Pendidikan)/ Pengarah,
dianggotai empat orang Setiausaha Kedua (Pendidikan), seorang Warden dan
seorang penolong akauntan serta dibantu oleh 17 orang Kakitangan Ambilan
Tempatan (KAT). Pejabat EME terletak di Dewan Malaysia Abbasiah Kaherah
(DMAK). Fungsi utama EME adalah;

1. Sumber rujukan dan pengumpulan maklumat.
2. Pemasaran dan promosi pendidikan tinggi.
3. Kebajikan dan pembangunan pelajar.
4. Kecemerlangan akademik.
5. Pembangunan penyelidikan dan komersil.
6. Pengantarabangsaan.

______________________________________________________________________________

27Nota Ikhtisar Malaysia-Republik Arab Mesir, KBMK, dibentangkan dalam Forum Kepentingan Strategik Mesir
Dari Perspektif Malaysia, Pada 21 Mei 2015, bertempat di Hotel RHR, UNITEN, Selangor, hlm. 35-36.
28Panduan Pelajar Malaysia di Republik Arab Mesir, Bidang Pengajian Islam, 2018, Kaherah:
Education Malaysia Egypt (EME), hlm. 15-16.

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

115

Senarai Nama Pengarah MSD/EME

 Berikut adalah senarai nama mereka yang pernah menjawat jawatan
sebagai pengarah MSD/ EME;

Jadual 12: Senarai nama yang pernah menjawat jawatan Pengarah MSD/EME

Visa Pelajar

 Pelajar-pelajar Malaysia di Mesir menghadapi beberapa masalah berkaitan
dengan permohonan dan pembaharuan visa mereka. Tempoh visa yang diberikan
kepada semua pelajar antarabangsa yang melanjutkan pengajian mereka di Mesir
hanya satu tahun. Pelajar-pelajar juga terpaksa menempuh kerenah birokrasi di
Mesir yang tidak mesra pelanggan dan kurang efisyen melambatkan pengeluaran
visa berkenaan. Proses untuk pengeluaran visa memakan masa yang terlalu lama
iaitu antara 2 minggu sehingga sebulan, malah ada juga yang lebih dari sebulan.

BIL. NAMA PENGARAH TEMPOH PERKHIDMATAN

1. Tuan Haji Abd Manaf Haji Ahmad 1965 - 1980

2. Encik Yusof Rejab 1980

3. Encik Mohd Shafie hingga 1987

4. Encik Mohd Alwi Yusof Januari 1988 - Oktober 1991

5. Tuan Haji Ahmad Ismail November 1991

6. Encik Muhammadun Amin hingga 1997

7. Encik Abd Rahman Halim Januari 1998 - 2000

8. Tuan Haji Wan Bakar Wan Dagang April 2000 - Disember 2004

9.
Prof. Madya Dr. Hj. Mohd
Fakhrudin Abdul Mukti

Mei 2005 - September 2007

10. Prof. Madya Dr. Jamil Hashim Jun 2008 - Disember 2010

11.
Prof Madya Datuk Dr Hj. Suaidi
Dato’ Hj. Safei

Mei 2011 - November 2013

12.
Prof Madya Dr. Mohd Radhi
Ibrahim

Disember 2013 -Disember
2016

13. Encik Aizal Anual Oktober 2017 - kini

116

 Di samping itu, pengesahan/akuan belajar (tasdiq) diperlukan dari pihak
universiti masing-masing untuk urusan pembaharuan pasport. Tempoh sah laku
tasdiq berkenaan pula 2 minggu sahaja. Bagi mendapatkan tasdiq tersebut pula,
pelajar perlu menjelaskan yuran pengajian mereka dengan pihak universiti.

 Semua visa pelajar antarabangsa juga akan tamat secara serentak dalam
bulan Disember menyebabkan berlaku kesesakan semasa memperbaharui visa,
termasuk beratur dari jam 2 pagi untuk mendapatkan angka giliran disebabkan
jumlah pelajar antarabangsa yang berebut-rebut untuk memperbaharui visa
mereka.

 Terdapat juga pelajar-pelajar Malaysia yang cuai atau tidak endah
mengenai tarikh luput pasport mereka, iaitu 6 bulan sebelum tarikh sebenar
seperti yang tercatit di dalam pasport. Ramai yang terperangkap kerana terpaksa
memperbaharui pasport mereka pada saat akhir di KBMK, setelah pasport
mereka luput. Tempoh untuk memperbaharui pasport antarabangsa Malaysia
melalui KBMK lazimnya mengambil masa antara 3 hingga 6 bulan.

 Walaupun isu visa merupakan isu dalaman pentadbiran negara Mesir,
KBMK telah mengadakan pertemuan dengan ketua pejabat imigresen di
Buuth dan Tahrir (2 tempat utama pelajar-pelajar Malaysia memperbaharui visa
pengajian). KBMK mencadangkan supaya hayat dokumen yang perlu disertakan
semasa membuat visa dilanjutkan sekurang-kurangnya selama 6 bulan dan
supaya pejabat imigresen Mesir dapat menambah kakitangan mereka di kaunter
perkhidmatan ketika tempoh puncak (bulan Disember). Selain itu, seorang
warga Malaysia yang menetap di Mesir bersetuju untuk menjadi wakil visa bagi
membantu pelajar membuat visa dengan dikenakan bayaran perkhidmatan
yang minimal (memandangkan pejabat imigresen visa hanya dibuka pada waktu
pejabat).

Hari Bertemu Pelanggan (HBP)

 Hari Bertemu Pelanggan (HBP) melibatkan penyertaan semua pegawai
KBMK termasuk Duta Besar, pegawai-pegawai agensi Kedutaan dan atase-atase
pendidikan negeri di Mesir. HBP merupakan inisiatif KBMK bertujuan merapatkan
jalinan silaturahim antara pegawai-pegawai KBMK dengan pelajar-pelajar
Malaysia di Mesir.  Selain itu, memandangkan keadaan keselamatan yang tidak
menentu serta statistik kemalangan yang tinggi di Mesir, KBMK berusaha untuk
“turun padang” dan menemui para pelajar, terutamanya universiti-universiti di luar
Kaherah.

 HBP dianjurkan secara berkala di mana pegawai-pegawai KBMK
akan berkunjung ke penempatan pelajar di sekitar Mesir dan menyediakan
perkhidmatan berkaitan urusan pelajar, konsular dan aktiviti sukan. TYT Duta
Besar juga mengadakan majlis dialog bersama pelajar termasuk penyampaian

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

117

maklumat terkini mengenai perkembangan politik dan keselamatan semasa di
Mesir termasuk isu-isu semasa di Malaysia.

Promosi Pendidikan Malaysia di Mesir (Study in Malaysia)

 KBMK juga bergiat aktif dalam mempromosikan pendidikan Malaysia
di Mesir (Study in Malaysia) dengan tujuan menggalakkan pelajar-pelajar Mesir
mengikuti pengajian di institusi-insitusi pengajian di Malaysia. Usaha-usaha
promosi ini telah menunjukkan kesan positif di mana terdapat peningkatan ketara
di dalam pengeluaran visa belajar ke Malaysia kepada warga Mesir oleh KBMK
seperti berikut:

2013 : 37 orang
2014 : 104 orang
2018 : 434 orang

 Selain dari promosi Study in Malaysia serara berkala di pameran-pameran
antarabangsa di Kaherah dan negara-negara di bawah liputan KBMK (Morocco,
Algeria, Sudan, Mauritania, Libya dan Eritria), beberapa usaha promosi telah
dibuat oleh TYT Duta Besar dan Pengarah Education Malaysia melalui temubual
TV dan Radio, termasuk promosi di laman web dan surat khabar tempatan.

 Ternyata Mesir amat memandang tinggi terhadap pelan pembangunan
pendidikan Malaysia. Ini terbukti dengan undangan Kerajaan Mesir untuk
mempelajari pengalaman Malaysia dalam pembangunan sistem pendidikan
dengan penganjuran program-program seperti berikut;

a. Persidangan Antarabangsa Kali Pertama Berhubung Perkembangan
Pendidikan di Negara Arab & Islam pada Era Globalisasi anjuran
Universiti Nahdah & Universiti Malaysia Perlis (UNIMAP), di Kaherah
pada 23-24 Feb 2015.

b. “Introducing Finnish, Japanese & Malaysian Experiences in Developing
Pre-University Education” di Kaherah pada 29-31 Mac 2015.

118

JAKIM DAN PENGURUSAN PELAJAR

 Selain daripada berperanan melaksanakan penyelidikan dan menjalinkan
hubungan dengan institusi agama di Mesir, Pejabat Atase Agama JAKIM di
Kaherah juga turut diamanahkan untuk menguruskan kebajikan pelajar tajaan
JAKIM di Mesir dan juga di Jordan. Di Mesir, JAKIM mempunyai dua jenis tajaan
iaitu Skim Pembiayaan Hafiz (SPH) dan tajaan 1MDB. Bagi tajaan 1MDB, ia
hanya terhad kepada pelajar dalam jurusan sains perubatan sahaja, manakala
tajaan SPH, ia terbuka kepada semua pelajar yang mempunyai sijil tahfiz yang
melanjutkan pengajian di Mesir dalam semua bidang pengajian, sama ada
pengajian bidang al-Quran dan qiraat, pengajian Islam dan juga sains perubatan.
Berikut adalah statistik pelajar tajaan JAKIM di Mesir bagi sesi pengajian
2016/2017;

BIL. TAJAAN JUMLAH

1. SPH 33

2. 1MDB 33

Jumlah keseluruhan pelajar 66

 Selain daripada menguruskan pelajar tajaan JAKIM di Mesir, Pejabat Atase
Agama Kaherah juga turut terlibat membantu Kedutaan Besar Malaysia Kaherah
(KBMK) dan bekerjasama dengan Education Malaysia Egypt (EME) dan agensi-
agensi pendidikan di bawah KBMK dalam menjalankan program dan aktiviti
yang dapat memberikan nilai tambah kepada kecemerlangan dan meningkatkan
keintelektualan pelajar Malaysia di Mesir.

 Pada tahun 2015, Pejabat Atase Agama telah terlibat secara langsung
dalam membantu mengurus dan menyelesaikan kes kegagalan pendaftaran
pelajar jurusan al-Quran dan qiraat sesi pengajian 2015/2016, melibatkan 139

Antara para pelajar tajaan SPH JAKIM di Mesir sesi pengajian 2016/2017

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

119

orang pelajar yang akan melanjutkan pengajian di Maahad Qiraat al-Azhar.
103 orang daripada keseluruhan 139 orang pelajar yang gagal didaftarkan
ini merupakan pelajar lepasan Darul Quran (DQ). Kejayaan menyelesaikan
kes pendaftaran ini merupakan antara kejayaan paling besar dan bermakna
sepanjang satu dekad JAKIM di Mesir.

Mengiringi TYT Duta menemui Syeikh al-Azhar bagi membuat rayuan
pendaftaran pelajar jurusan qiraat sesi pengajian 2015/2016

(12 Januari 2016)

120

Keratan akhbar tempatan pada tahun 2015 berkaitan pelajar Malaysia di Mesir

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

121

Surat penghargaan daripada YB Mejar Jeneral Dato’ Seri Jamil Khir Haji
Baharom (B), Menteri di Jabatan Perdana Menteri kepada Pejabat Atase

Agama JAKIM di atas kejayaan menyelesaikan kes pendaftaran pelajar jurusan
al-Quran dan qiraat, sesi pengajian 2015/2016

122

JABATAN PENGAJIAN MALAYSIA DI UNIVERSITI KAHERAH

 Universiti Malaya (UM)
dengan kerjasama Universiti Kaherah
telah menandatangani MOU untuk
menubuhkan sebuah Jabatan Pengajian
Malaysia pada 25 Jun 2003.  Jabatan
tersebut diletakkan di bawah Pusat
Pengajian Asia, Fakulti Ekonomi dan
Sains Politik, Universiti Kaherah.
Penubuhan ini adalah selaras dengan
keputusan mesyuarat Jemaah Menteri
pada 19 September 2002 telah
memutuskan untuk menubuhkan  sebuah
Pusat Pengajian Malaysia yang bertujuan
untuk mempromosi model pembangunan
Malaysia kepada negara Mesir, dunia
Arab dan Afrika.

 Pelancaran rasmi Jabatan Pengajian Malaysia, Universiti Kaherah (JPM-
CU) telah  disempurnakan dalam satu majlis yang gilang gemilang pada 25 Jun
2003, oleh Duta Besar Malaysia ke Mesir, TYT Dato’ Abu Bakar Daud. Majlis
tersebut telah diadakan di Social Center of Cairo University, Syare’ Bahr El-Azam,
El-Manial, Cairo, yang letaknya di pinggir Sungai Nil. Dato’ Abu Bakar Daud telah
membacakan perutusan Yang Amat Berhormat Perdana Menteri Malaysia, Dato’
Seri Dr. Mahathir Mohamad.

 Acara pelancaran penubuhan secara rasmi DMS telah dihadiri lebih
daripada 100  orang tetamu jemputan, termasuk 20 orang pegawai daripada
Kedutaan Malaysia di Mesir. Turut hadir ialah YBhg. Tan Sri Datuk Mohamed
Khatib Abdul Hamid, Pengerusi Lembaga Pengarah UM, Naib Canselor UM,
Dato’ Profesor Dr. Hashim Yaacob dan Presiden Universiti Kaherah, Profesor Dr.
Nageeb Goher.29

 Inisiatif penubuhan Jabatan Pengajian Malaysia ini tercetus kerana
minat yang tinggi yang ditunjukkan oleh komuniti akademik dan profesional
Mesir mengenai Malaysia yang dianggap sebuah negara Islam yang moden dan
maju. Jabatan ini berperanan untuk memberi pendedahan yang lebih tepat dan
terperinci mengenai Malaysia dari aspek sejarah, ekonomi dan perdagangan,
kewangan dan perbankan, dan sistem sosial dan politik kepada pelajar-pelajar
Malaysia dan Mesir.

______________________________________________________________________________

29Jabatan Pengajian Malaysia di Universiti Kaherah, https://slideplayer.com/slide/14351215/ (25 Disember 2018)

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

123

 Jabatan ini juga memainkan peranan sebagai pusat sumber untuk
menggalakkan penyelidikan mengenai Malaysia di samping menjalankan kursus
akademik dan latihan bagi meningkatkan peluang pekerjaan khususnya dalam
kalangan pelajar-pelajar Malaysia di Mesir.

 Pejabat Atase Agama Kaherah juga telah menjalinkan kejasama
dengan Jabatan Pengajian Malaysia dalam mengadakan pelbagai program dan
aktiviti antaranya program dan aktiviti melibatkan promosi Malaysia melalui
pembentangan kertas dalam siri kursus di Universiti Kaherah yang dianjurkan oleh

Atase Agama JAKIM bersama-sama pengarah DMS dalam salah
satu muktamar yang dianjurkan pada tahun 2009

124

Jabatan Pengajian Malaysia melibatkan penyertaan pelajar-pelajar universiti dari
negara Mesir dan negara serantau. Antara pengisian yang telah dibentangkan dan
melibatkan JAKIM antaranya adalah melibatkan pegurusan dan persijilan halal
Malaysia, pengurusan zakat di Malaysia dan peranan institusi agama di Malaysia
dalam perkembangan sosio ekonomi umat Islam.

 Selain itu, pelbagai program lain melibatkan pembangunan kemahiran
dan membentuk nilai tambah ilmu kepada pelajar Malaysia di Mesir turut
diadakan antaranya seperti program Kursus Kerjaya dan Pasca-Siswazah, Kursus
Penulisan Ilmiah dan Kursus Penterjemahan dari Bahasa Arab ke Bahasa Melayu
yang melibatkan kerjasama dengan Institut Terjemahan Negara (ITBM) dan lain-
lain lagi.

 Jabatan Pengajian Malaysia (DMS) di Universiti Kaherah telah berakhir
secara rasmi pada 1 Disember 2018, setelah pihak UM memutuskan untuk
menutup pejabat DMS atas kekangan kewangan yang dihadapi oleh pihak UM.
Prof. Madya Dr. Ishak bin Suliaman merupakan Pengarah terakhir bagi DMS di
Mesir.

Setiausaha Pertama (Hal Ehwal Agama) dan Prof. Madya Dr. Ishak bin
Suliaman, Jabatan Pengajian Malaysia bergambar kenangan dengan

sebahagian peserta kursus di Universiti Kaherah

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

125

Gambar melibatkan pengisian dari JAKIM dalam program DMS di
Universiti Kaherah

126

MAJLIS PERUNDINGAN MAHASISWA MALAYSIA MESIR (MP3M)

 Majlis Perundingan Mahasiswa Malaysia Mesir (MP3M) merupakan
sebuah badan gabungan persatuan-persatuan pelajar Malaysia di Republik Arab
Mesir yang ditubuhkan bagi menyelaras perhubungan antara wakil pelajar dan
Kedutaan Besar Malaysia Kaherah (KBMK) serta membangun kualiti sahsiah dan
daya kepemimpinan mahasiswa Malaysia Mesir.

 Penubuhan MP3M merupakan cetusan idea dan cadangan daripada YM
TYT Dato’ Ku Jaafar Ku Shaari, Duta Besar Malaysia ke Republik Arab Mesir dan
Palestin (2013-2017). Antara matlamat penubuhan MP3M adalah;

1. Membina dan mengukuhkan jaringan dalam kalangan gerakan,
persatuan dan organisasi pelajar Malaysia di Republik Arab Mesir.

2. Sebagai platform dialog antara KBMK dan persatuan-persatuan
pelajar bagi menyelaras aktiviti pembangunan pelajar ke arah menjana
kecemerlangan akademik dan pembangunan holistik mahasiswa/i di
Mesir seterusnya memantapkan nilai tambah graduan lepasan universiti
di Mesir.

3. Mendidik kefahaman pelajar akan dimensi keilmuan, pelatihan
kemahiran dan peranan belia sebagai tonggak agenda pencerdasan
masyarakat.

4. Membentuk mahasiswa yang mempunyai azam dan iltizam untuk lulus
dengan cemerlang dalam kuliah serta mempunyai keterampilan dan
kewibawaan sebagai pemimpin yang berintegriti.

5. Bertindak sebagai ejen memupuk semangat cinta negara, memahami
isu kenegaraan dan membentuk imej identiti Malaysia di Mesir.

Sekretariat MP3M

 Sekretariat MP3M merupakan badan pengurus MP3M yang berperanan
dalam menyusun, merancang dan menyelaras pelaksanaan dasar-dasar yang
disepakati dalam Persidangan MP3M. Sekretariat MP3M ini dikelolai oleh seorang
Setiausaha Agung dan seorang Timbalan Setiausaha Agung dan 2 orang Naib
Setiausaha. Anggota Sekretariat MP3M dilantik melalui pencalonan oleh badan
gabungan MP3M dan diundi. Calon yang memperoleh undian tertinggi dilantik
menjadi ahli Sekretariat MP3M.

 Situasi dan pola mahasiswa Malaysia di Mesir penuh kepelbagaian
berdasarkan latar belakang pendidikan di Malaysia. Mahasiswa yang tiba
daripada Malaysia lazimnya tiada tajaan dan daripada keluarga berpendapatan
sederhana. Penempatan pelajar juga dibahagikan berdasarkan negeri-negeri.

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

127

______________________________________________________________________________

30Sehingga Jun 2018

Senarai Persatuan Anggota MP3M

 Berikut adalah senarai persatuan-persatuan dan pertubuhan-pertubuhan
berkaitan pelajar di Mesir yang telah berdaftar dan mengagotai MP3M; 30

1. Angkatan Belia Islam Malaysia Cawangan Mesir (ABIM Mesir)
2. Badan Kebajikan Anak Selangor Mesir (BKASM)
3. Badan Kebajikan Anak Wilayah Persekutuan Mesir (BKAWM)
4. Badan Kebajikan Mahasiswa Islam Pahang (BKMIP)
5. Badan Kebajikan Pelajar Johor Mesir (BKPJM)
6. Badan Kebajikan Penuntut Sabah Mesir (BKPSM)
7. Badan Perhubungan Negara Mesir (BPN Mesir)
8. Gerakan Suara Rakyat (SUARA)
9. HALUAN Siswa Mesir
10. Ikatan Mahasiswa Anak Melaka Mesir (IMAM)
11. Ikatan Mahasiswa Sarawak Mesir (IMSAK)
12. Ikatan Muslimin Malaysia Cawangan Mesir (ISMA Mesir)
13. Majlis Muafakat Anak Pahang Mesir (MIFTAH)
14. Jawatankuasa Penghuni Dewan Malaysia Abbasiah Kaherah (JKP

DMAK)
15. Kelab IKRAM Mesir (KIM)
16. Kelab Peguam Muda Malaysia (KPPM)

Profil pelajar sebegini membentuk situasi yang perlu kepada pendekatan
tersendiri dan sesuai.

 Majlis Perundingan Mahasiswa Malaysia Mesir (MP3M) merupakan
satu platform untuk persatuan-persatuan pelajar Malaysia di Mesir yang
mempunyai fikrah dan latar belakang berbeza duduk semeja berunding
mencari titik persefahaman dan mengadakan kerjasama dalam sesetengah
perkara. Ianya bukan persatuan baru dan tidak bertujuan untuk mengubah
identiti persatuan-persatuan yang sedia ada. Ia juga bertujuan untuk
melibatkan pelajar dalam aktiviti dan urusan di peringkat tinggi seperti
bertemu dengan orang-orang kenamaan dan menjalankan program internship
dengan pihak-pihak tertentu di Malaysia dan Mesir.

 Menerusi MP3M, persatuan-persatuan pelajar telah mendapat manfaat
dengan peluang pembangunan sahsiah yang disusun atur mengikut keperluan
industri dan masyarakat. Pendekatan ini juga telah meleraikan kekangan
asabiah berpersatuan dan membantu mahasiswa melihat kepentingan negara
dan agama mengatasi kepentingan persatuan masing-masing. Setakat ini
sebanyak 23 buah persatuan telah mendaftar dalam MP3M.

128

17. Kelab Seni Silat Pusaka Gayong Malaysia Cawangan Mesir
18. Keluarga Pelajar-pelajar Islam Perak Mesir (KPIPM)
19. Keluarga Pelajar-pelajar Perlis (KPP)
20. Keluarga Penuntut Terengganu (KPT)
21. Majlis Kebajikan Keluarga Kedah (MKKK)
22. Majlis Tertinggi Pengurusan Anak Johor Mesir (MTPAJM)
23. Majlis Tertinggi Pengurusan Anak Negeri Sembilan Mesir (MTPNSM)
24. MARA Egypt Entrepreneur Club (MEEC)
25. Muslim Care Egypt
26. Persatuan Mahasiswa Ulum Islamiah (PMUI)
27. Persatuan Pelajar-pelajar Sains Kesihatan Malaysia Mesir (PERUBATAN)
28. Ruwaq Jawi
29. Yalla Charity Organization
30. Yayasan Dana Kebajikan Muslim Malaysia Cawangan Mesir (YDKMM

Mesir)

Piagam Majlis Perundingan Mahasiswa Malaysia Mesir (MP3M)

Bab Pertama: Pengenalan

Fasal 1: Nama
Majlis Perundingan Mahasiswa Malaysia Mesir, selepas ini disebut MP3M dalam
piagam ini.

Malaysian Student Consultative Council Egypt
 المجلس االستشاري للطلبة الماليزيين بمصر

Fasal 2: Bahasa Rasmi
Bahasa Melayu

Fasal 3: Logo

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

129

Fasal 4: Alamat
26, Sabel El-Khazindar Street
Abbasiah, Cairo
Egypt

Facebook : fb.com/MP3M.my/

Fasal 5: Penaung Dan Penasihat

Penaung: TYT Duta Besar Malaysia ke Republik Arab Mesir
Lembaga Penasihat: Semua ahli Mesyuarat Pembangunan dan
Pengurusan Pelajar (M3P) yang dipengerusikan oleh Pengarah
Education Malaysia Egypt (EME).

Bab Kedua: Dasar dan Objektif

Fasal 6: Dasar

Membina jaringan dalam kalangan persatuan dan organisasi pelajar
Malaysia di Republik Arab Mesir.
Menjadi platform dialog antara Kedutaan Besar Malaysia Kaherah
(KBMK) dan persatuan-persatuan mahasiswa bagi menyelaras aktiviti
ke arah menjana kecemerlangan akademik dan pembangunan holistik
seterusnya memantapkan kualiti graduan lepasan universiti di Mesir.

Fasal 7: Objektif

Mendidik kefahaman pelajar akan dimensi keilmuan dan pembudayaan
ilmu dalam mendepani falsafah yang pelbagai seterusnya menyuntik
kesedaran akan tanggungjawab serta peranan belia sebagai tonggak
agenda pencerdasan masyarakat.
Membentuk mahasiswa yang mempunyai azam dan iltizam untuk lulus
dengan cemerlang dalam pengajian serta mempunyai keterampilan dan
kewibawaan sebagai pemimpin yang berintegriti.
Bekerjasama dan mempererat perhubungan dengan mana-mana badan
yang mempunyai tujuan yang sejajar dengan MP3M.
Bertindak sebagai ejen dalam memupuk semangat cinta akan negara,
memahami isu kenegaraan dan membentuk imej identiti Malaysia di
Mesir.
Menjalankan kegiatan-kegiatan lain yang menjunjung ajaran asasi Al-
Quran dan Sunnah Rasulullah SAW.

6.1

6.2

7.1

7.2

7.3

7.4

7.5

5.1
5.2

130

Bab Ketiga: Keanggotaan

Fasal 8: Keanggotaan

Anggota MP3M adalah semua pertubuhan/ persatuan pelajar di
Mesir yang berdaftar dengan KBMK melalui EME.
Keanggotaan MP3M adalah secara automatik apabila pertubuhan/
persatuan pelajar di Mesir lengkap berdaftar dengan KBMK melalui
EME.
Keanggotaan mana-mana pertubuhan/ persatuan pelajar dalam MP3M
akan tergugur secara automatik sekiranya tidak memperbaharui
pendaftaran atau melanggar mana-mana garis panduan pendaftaran
yang ditetapkan.

Fasal 9: Tanggungjawab Anggota

Setiap anggota mestilah patuh kepada Piagam MP3M dan berpegang
teguh kepada dasar dan objektifnya serta mematuhi peraturan dan garis
panduan yang ditetapkan KBMK dan MP3M.
Anggota tidak dibenarkan menyertai atau melibatkan diri secara rasmi
atau tidak rasmi dengan mana-mana pertubuhan politik di Mesir.
Setiap anggota perlu berusaha untuk melaksanakan dan mencapai
objektif dan matlamat yang ditetapkan.
Setiap anggota hendaklah menunjukkan imej yang positif dan tidak
mencemarkan nama baik MP3M.
Setiap anggota hendaklah menghantar wakil bagi menyertai aktiviti-
aktiviti yang dijalankan oleh MP3M.
Setiap anggota boleh menyuarakan pandangan atau cadangan
berkaitan sebarang isu melalui melalui Sekretariat MP3M dengan
menggunakan saluran yang beretika.

8.1

8.2

8.3

9.1

9.2

9.3

9.4

9.5

9.6

Bab Keempat: Struktur Pentadbiran

Fasal 10: Sekretariat MP3M

Pentadbiran MP3M dikendalikan oleh Sekretariat MP3M yang dilantik
melalui Persidangan Tahunan MP3M bagi lapan (8) jawatan berikut:

I. Setiausaha Agung
II. Timbalan Setiausaha Agung
III. Naib Setiausaha Agung (Operasi)
IV. Naib Setiausaha Agung (Kewangan)
V. Naib Setiausaha Agung (Pembangunan Minda dan Akademik)

10.1

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

131

VI. Naib Setiausaha Agung (Kebudayaan, Keseniaan dan Sukan)
VII. Naib Setiausaha Agung (Pembangunan dan Kemasyarakatan)
VIII. Naib Setiausaha Agung (Tugas-tugas Khas)

Sekretariat berperanan menyusun dan menyelaras pengurusan
dan pentadbiran MP3M mengikut dasar yang telah ditetapkan.
Sekretariat tidak boleh mengambil tindakan yang bertentangan atau
membelakangkan hasrat MP3M.
Hanya satu jawatan boleh dipegang oleh seorang anggota yang dilantik.
Kesemua lapan (8) jawatan Sekretariat hendaklah dilantik daripada
pertubuhan/ persatuan yang berlainan.
Anggota tidak layak dilantik menjadi Sekretariat bagi dua sesi berturut-
turut.
Sekretariat hendaklah dipilih dalam kalangan anggota MP3M yang
pernah menjawat jawatan di dalam persatuan/ pertubuhan masing-
masing.

Fasal 11: Sidang MP3M

Sidang MP3M adalah gabungan dua (2) orang wakil dari semua anggota
MP3M, selain daripada mereka yang terlibat dalam Sekretariat.
Anggota Sidang MP3M berhak bersuara dengan setiap anggota
mewakili satu (1) undi sepanjang Sidang MP3M berlangsung.

10.2

10.3
10.4

10.5

10.6

11.1

11.2

Fasal 12: Bidang Tugas

Setiausaha Agung bertanggungjawab:
I. Memastikan kelicinan pentadbiran dan pengurusan MP3M.
II. Memimpin MP3M dan bertanggungjawab atas kemajuannya.
III. Mempengerusikan Persidangan MP3M, Mesyuarat Sekretariat

MP3M dan Mesyuarat MP3M serta bertanggungjawab atas
keputusannya.

IV. Memberi arahan kepada Timbalan Setiausaha Agung atau mana-
mana Naib Setiausaha Agung untuk mengadakan mesyuarat
apabila difikirkannya mustahak dan Setiausaha Agung berhak
menghadiri dan bersuara dalam mesyuarat-mesyuarat tersebut.

V. Mengeluarkan kenyataan umum bagi pihak MP3M yang tidak
bercanggah  dengan Piagam dan dasar MP3M serta KBMK.

VI. Mewakili MP3M dalam agenda berkaitan urusan dalaman dan
antarabangsa.

VII. Berhak menggunakan budi bicara dan kebijaksanaan dalam
memutuskan sebarang masalah yang memerlukan tindakan
segera.

12.1

132

Timbalan Setiausaha Agung
I. Membantu Setiausaha Agung dalam menjalankan tugas-

tugasnya.
II. Memanggil dan mengedarkan notis panggilan Persidangan

MP3M, Mesyuarat Sekretariat MP3M dan Mesyuarat MP3M atas
arahan Setiausaha Agung.

III. Mencatat dan memastikan semua minit Persidangan dan
Mesyuarat disediakan dan disahkan.

IV. Menyediakan minit Persidangan dan Mesyuarat serta
mengedarkannya kepada semua anggota dalam tempoh dua (2)
minggu setelah diadakan.

V. Menggantikan Setiausaha Agung jika sekiranya jawatan
Setiausaha Agung kosong dan mengambil alih segala tugas
dan kuasanya sehingga Persidangan MP3M berikutnya atau
Persidangan Khas diadakan.

Naib Setiausaha Agung (Operasi)
I. Menjalankan urusan surat-menyurat MP3M.
II. Menyedia dan mengemukakan Laporan Tahunan MP3M beserta

Laporan Kewangan MP3M bagi pihak Sekretariat.
III. Menjalankan urusan operasi MP3M.
IV. Membantu menyediakan minit Sidang MP3M dan

mengedarkannya kepada semua anggota.
V. Membantu mengedarkan notis panggilan sidang kepada semua

anggota MP3M sekurang-kurangnya empat (4) hari sebelum
Sidang MP3M.

Naib Setiausaha Agung (Kewangan)
I. Bertanggungjawab atas semua kira-kira kewangan MP3M dan

aktiviti-aktiviti di bawah MP3M.
II. Menyedia dan membentangkan Laporan Kewangan MP3M untuk

semakan dan penerimaan oleh Sidang MP3M.
III. Menasihati Sidang MP3M dan Sekretariat dalam urusan

penyelenggaraan aset, alatan dan kemudahan milik MP3M.
IV. Mengurus dan menyelia aliran kewangan MP3M.

12.2

12.3

12.4

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

133

Naib Setiausaha Agung (Pembangunan Minda dan Akademik)
I. Bertanggungjawab merancang, mengendalikan dan memantau

program-program yang bertujuan untuk meningkatkan
kefahaman anggota terhadap peranan dan tanggungjawab
sebagai pelajar serta menjana pemikiran yang matang dan kritis
dalam kalangan anggota.

II. Merancang, mengendalikan dan memantau program-program
yang bertujuan meningkatkan prestasi akademik anggota.

III. Menyediakan laporan tahunan pelaksanaan program
Pembangunan Minda dan Akademik.

Naib Setiausaha Agung (Kebudayaan, Keseniaan dan Sukan)
I. Bertanggungjawab merancang, mengendalikan dan memantau

program-program berkaitan kebudayaan, kesenian dan sukan.
II. Merancang, mengendalikan dan memantau program berkaitan

hari kebesaran dalam Islam.
III. Menyediakan laporan tahunan pelaksanaan program

Kebudayaan, Kesenian dan Sukan.

Naib Setiausaha Agung (Pembangunan dan Kemasyarakatan)
I. Bertanggungjawab menguruskan perkara yang bersangkutan

dengan hubungan MP3M dengan organisasi luar.
II. Bertanggungjawab merancang, mengendalikan dan memantau

program-program yang bertujuan menjalinkan hubungan antara
MP3M dengan pertubuhan-pertubuhan, badan-badan dan
organisasi serta masyarakat tempatan di Mesir.

III. Menyediakan laporan tahunan pelaksanaan program
Perhubungan dan Kemasyarakatan.

Naib Setiausaha Agung (Tugas-tugas Khas)
I. Membantu SUA dalam menjalankan tugas-tugasnya.
II. Melaksanakan tugas-tugas lain yang ditentukan Sekretariat dari

semasa ke semasa.
III. Mewujudkan dan menyimpan rekod daftar anggota dan rekod-

rekod lain yang berkaitan.

12.5

12.7

12.8

12.6

134

Bab Kelima: Persidangan dan Mesyuarat

Fasal 13: Persidangan MP3M

Diadakan setahun sekali dipengerusikan oleh Setiausaha Agung dan
dirasmikan oleh TYT Duta Besar Malaysia Ke Republik Arab Mesir.
Dihadiri oleh sekurang-kurangnya tujuh (7) orang wakil daripada setiap
anggota MP3M.
Diadakan selepas Mesyuarat Agung Tahunan semua persatuan/
pertubuhan anggota MP3M.
Notis panggilan dan agenda Persidangan dikeluarkan kepada semua
anggota sekurang-kurangnya tujuh (7) hari sebelum tarikh diadakan.
Persidangan membincangkan Laporan Tahunan MP3M, Laporan
Kewangan MP3M dan pelaksanaan program di bawah MP3M.
Persidangan membuat pemilihan Sekretariat baru melalui kaedah yang
difikirkan sesuai setelah Sekretariat sedia ada melepaskan jawatan
untuk memberi laluan kepada pemilihan baru.

Fasal 14: Persidangan Khas MP3M

Persidangan Khas MP3M boleh diadakan apabila difikirkan mustahak
oleh Sidang MP3M atau atas permintaan ramai secara bertulis oleh
tidak kurang daripada satu perdua (1/2) daripada jumlah anggota MP3M
dengan menerangkan tujuan dan sebab perlunya diadakan. Permintaan
ini hendaklah dihantar kepada Setiausaha Agung.
Pengumuman dan agenda untuk Persidangan Khas ini hendaklah
diedarkan oleh Setiausaha Agung kepada semua anggota sekurang-
kurangnya tujuh (7) hari sebelum tarikh diadakan.

Fasal 15: Mesyuarat Sidang MP3M

Mesyuarat bersama semua anggota daripada pertubuhan/ persatuan di
bawah MP3M bagi membincangkan isu yang berkaitan untuk dibawa
oleh Sekretariat kepada Penaung melalui Penasihat diadakan sekurang-
kurangnya (2) dua kali dalam satu sesi.

Mesyuarat Sidang MP3M yang dipengerusikan oleh Setiausaha Agung
turut:

I. bertanggungjawab menimbang dan mengesahkan Laporan
Tahunan dan Laporan Kewangan yang disiapkan oleh Sekretariat
sebelum dibentangkan dalam Persidangan Tahunan MP3M.

II. boleh mencalonkan pelantikan Sekretariat sesi seterusnya.
III. bertanggungjawab mengawas dan menasihat pergerakan

Sekretariat.

13.1

13.2

13.3

13.4

13.5

13.6

14.1

14.2

15.1

15.2

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

135

IV. boleh meluluskan anggaran belanjawan yang dibentangkan oleh
Sekretariat.

V. boleh mempertimbangkan serta meluluskan atau menolak
sebarang usul yang dibangkitkan.

VI. boleh menerima perletakan jawatan Setiausaha Agung, atau
Naib Setiausaha Agung, atau mana-mana ahli jawatankuasa dan
mengisi jawatan-jawatan tersebut.

Mesyuarat Sidang MP3M boleh dipanggil oleh:
I. Duta Besar Malaysia Ke Republik Arab Mesir; atau
II. Setiausaha Agung MP3M; atau
III. Permohonan bertulis oleh satu perempat (1/4) daripada jumlah

anggota kepada Setiausaha Agung
IV. Korum bagi Sidang MP3M adalah satu pertiga (1/3) daripada

jumlah anggota MP3M. Sekiranya korum tidak mencukupi
selepas tiga puluh (30) minit dari waktu yang ditetapkan untuk
Sidang MP3M, maka Sidang perlu ditangguhkan.

Fasal 16: Mesyuarat Sekretariat

Sekretariat hendaklah bermesyuarat sekurang-kurangnya empat (4)
kali dalam satu sesi. Notis bagi setiap mesyuarat hendaklah diberikan
kepada ahli jawatankuasa sebaiknya empat (4) hari lebih awal, namun
Setiausaha Agung boleh mengadakan Mesyuarat Sekretariat pada bila-
bila masa yang difikirkan mustahak. Sekurang-kurangnya satu perdua
(1/2) daripada bilangan Sekretariat hendaklah hadir bagi mengesahkan
perjalanan dan mencukupkan korum mesyuarat.
Jika timbul perkara mustahak yang melampaui skop tugas Sekretariat,
maka Sekretariat boleh mengadakan Mesyuarat Sidang MP3M bagi
membuat pungutan suara daripada anggota-anggota MP3M.
Jika seseorang ahli Sekretariat meninggal dunia atau meletak jawatan,
calon dengan undi terbanyak di dalam pemilihan Sekretariat MP3M
yang lalu hendaklah dipanggil memenuhi kekosongan itu. Jika calon
yang sedemikian tiada atau menolak jawatan, maka Mesyuarat Sidang
MP3M berhak melantik ahli lain yang dirasakan mampu sehingga
Sidang MP3M diadakan.

Bab Keenam: Pindaan Piagam dan Pembubaran

Fasal 17: Pindaan Piagam

Mana-mana anggota boleh mengemukakan usul dan cadangan
secara bertulis kepada Setiausaha Agung untuk dibentangkan dalam
Persidangan MP3M bagi tujuan meminda Piagam MP3M.

15.3

16.1

16.2

16.3

17.1

136

Piagam juga boleh dipinda dalam Persidangan Khas yang dilakukan
kerananya.
Sebarang pindaan yang berlaku dalam Persidangan atau Persidangan
Khas hendaklah dengan persetujuan dua pertiga (2/3) daripada anggota
yang hadir dan berkuat kuasa serta-merta setelah diluluskan di dalam
Persidangan atau Persidangan Khas tersebut.

Fasal 18: Pembubaran

MP3M hanya boleh dibubarkan setelah tiada lagi persatuan berdaftar di bawah
KBMK/EME.

17.2

17.3

Garis Panduan Persatuan Dan Aktiviti Pelajar Malaysia Di Mesir

 Bagi menyelaras persatuan dan aktiviti persatuan yang pelbagai latar
belakang di Mesir, satu garis panduan telah disediakan oleh pihak EME seperti
berikut;31

1. Persatuan perlu mematuhi peraturan Kerajaan Malaysia, Kerajaan Mesir
dan peraturan yang dikeluarkan oleh Kedutaan Besar Malaysia Kaherah
(KBMK) dari semasa ke semasa.

2. Setiap persatuan hendaklah berdaftar dengan pihak KBMK yang
diselaraskan oleh Education Malaysia Egypt (EME).

3. Pihak Kedutaan boleh menarik balik status pendaftaran persatuan yang
melanggar peraturan yang ditetapkan.

4. Setiap persatuan hendaklah mengelakkan daripada menimbulkan isu-
isu kontroversi dan perkara yang membawa kepada perpecahan dalam
kalangan masyarakat.

5. Persatuan dilarang terlibat dengan mana-mana pertubuhan yang
diharamkan oleh Kerajaan Malaysia atau Kerajaan Mesir.

6. Persatuan dilarang mengutip derma/dana awam tanpa surat kebenaran
dari KBMK.

7. Persatuan digalakkan mengadakan kerjasama dan memupuk hubungan
yang harmoni dalam kalangan persatuan, warga Malaysia dan warga
tempatan.

8. Persatuan digalakkan menyelesaikan perselisihan yang timbul melalui
sikap berlapang dada dan sangka baik berasaskan ukhuwah Islamiah.

______________________________________________________________________________

31Disediakan oleh Education Malaysia Egypt (EME) pada Januari 2018

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

137

9. Sebarang program/aktiviti persatuan hendaklah dilaksanakan di luar
waktu kuliah/pengajian rasmi di universiti/maahad. Perjalanan program
termasuk masa, suasana dan seumpamanya hendaklah mengambil kira
keselesaan masyarakat sekeliling.

10. Persatuan digalakkan menggunakan dwibahasa dalam program/aktiviti
yang dilaksanakan.

11. Persatuan hendaklah mengemukakan kepada KBMK dalam tempoh
empat (4) minggu selepas pemilihan/pilihanraya atau akhir sesi
pentadbiran perkara-perkara berikut:

a. Laporan tahunan

b. Rancangan tahunan

c. Perlembagaan persatuan

d. Laporan kewangan

e. Struktur organisasi & senarai jawatankuasa

12. Penaung Persatuan ialah TYT Duta Besar Malaysia manakala Penasihat
ialah Menteri Penasihat (Pendidikan). Bagi persatuan anak negeri, Atase
Pendidikan Negeri masing-masing sebagai Penasihat II.

13. Persatuan yang memohon dana daripada mana-mana agensi di bawah
Kedutaan, hendaklah memastikan:

a. Surat permohonan dana program dan kertas kerja dihantar kepada
Menteri Penasihat (Pendidikan) atau Ketua Agensi-agensi terbabit
sekurang-kurangnya empat (4) minggu sebelum minggu program
berlangsung.

b. Kertas Kerja hendaklah mengandungi:

I. Latar belakang dan huraian program/aktiviti.
II. Perincian belanjawan dan sumber pendapatan.
III. Yuran peserta.
IV. Nama dan jawatan perasmi
V. Biodata penceramah/ fasilitator.

c. Persatuan anak negeri perlu mengemukakan permohonan dana
atau program melalui Atase Pendidikan Negeri masing-masing.

138

d. Surat jemputan kepada pegawai hendaklah dikemukakan 1 minggu
sebelum program jika diadakan di Kaherah dan tiga (3) minggu jika
dianjurkan di luar Kaherah.

e. Laporan akhir hendaklah dikemukakan dalam masa dua (2) minggu
selepas program/aktiviti diadakan meliputi laporan aktiviti dan
kewangan.

f. Persatuan digalakkan untuk mendapatkan maklum balas peserta
melalui borang soal selidik keberkesanan program.

14. Permohonan penggunaan dewan atau kemudahan perlu dilakukan oleh
pihak persatuan melalui borang yang disediakan atau surat rasmi. Pihak
EME akan mengeluarkan surat sokongan jika permohonan kepada
pihak luar berdasarkan kesesuaian.

TYT Dato’ Ku Jaafar Ku Shaari mempengerusikan mesyuarat
melibatkan ahli MP3M di DMAK pada 4 April 2015

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

139

______________________________________________________________________________

32hhttp://ahlan.perubatan.org/ (1 Oktober 2018)

Gambar kedudukan lokasi universiti yang menempatkan pelajar Malaysia di Mesir32

MAKLUMAT UNIVERSITI DI MESIR

 Selain Universiti al-Azhar, terdapat enam lagi universiti yang diiktiraf oleh
Kementerian Pelajaran Malaysia (KPM) yang menempatkan pelajar Malaysia di
Mesir. Enam universiti yang dimaksudkan ialah;

1. Universiti Kaherah
2. Universiti Ain Shams
3. Universiti Mansurah
4. Universiti Iskandariah
5. Universiti Tanta; dan,
6. Universiti Zagaziq.

 Kesemua pelajar Malaysia yang belajar di enam universiti ini adalah
pelajar yang melanjutkan pengajian dalam bidang sains perubatan, pergigian dan
farmasi. Keenam-enam universiti ini kecuali Universiti Kaherah, tidak menawarkan
pengajian dalam bidang pengajian Islam.

140

______________________________________________________________________________

33http://cu.edu.eg/Faculties (1 Oktober 2018)
34http://cu.edu.eg/#Home (1 Oktober 2018)

Universiti Kaherah

 Universiti ini mula diasaskan pada 21 Disember 1908 dengan nama
Jamiah Misriyah atau juga dikenali dengan nama Universiti Fuad I. Ianya juga
merupakan di antara universiti yang tertua di Mesir. Setelah berlaku peristiwa
Revolusi pada 23 Julai 1952, namanya ditukar menjadi Universiti Kaherah (Cairo
University).

 Pada tahun 1925, Sultan Fuad mengubah status Universiti Mesir menjadi
perguruan tinggi negeri. Saat itu, Universiti Mesir sudah ada empat fakulti, iaitu
Fakulti Kedoktoran, Fakulti Sains, Fakulti Seni dan Fakulti Undang-undang.
Fakulti Sains, Fakulti Perdagangan dan Fakulti Pertanian mula beroperasi pada
tahun 1935. Setelah Sultan Fuad I meninggal dunia, pada 23 Mei 1940 universiti
ini bertukar nama menjadi Universiti Fuad I. Setelah sistem monarki dimansuhkan,
pada 28 September 1953 Universiti Fuad I berganti nama menjadi Universiti
Kaherah (Cairo University).

 Kini Universiti Kaherah telah menjadi rujukan/lembaga pendidikan terbesar
di Mesir selepas Universiti al-Azhar. Pusat kampusnya sangat luas, meliputi
daerah Gama’a Giza, Mesir. Di antara fakulti-fakulti yang terdapat pelajar Malaysia
ialah Fakulti Darul Ulum (Agama), Fakulti Farmasi, Fakulti Perubatan (Umum)
dan Fakulti Pergigian. Bahasa pengantar yang digunakan adalah bergantung
pada mata pelajaran kuliah yang dipelajari dan diajarkan. Untuk sesi kuliah yang
berkaitan dengan Islam dan Arab digunakan Bahasa Arab. Selain itu, digunakan
juga Bahasa Perancis dan Bahasa Inggeris.

 Namun begitu, pembiayaan yuran di Universiti Kaherah adalah sedikit
mahal. Untuk jurusan agama, yuran pengajian bagi warga asing adalah sebanyak
£2,000 (British Pound Sterling) setahun bagi tahun pertama pengajian. Pada
tahun-tahun pengajian berikutnya adalah sebanyak £1,000 (British Pound
Sterling) setahun. Universiti Kaherah kini mempunyai kekuatan 27 fakulti dan
institut,33 14,518 orang kakitangan, 207,853 orang pelajar dan 6,963 daripadanya
adalah pelajar antarabangsa.34

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

141

Alamat Cairo University, 1 Gama’a Street, Giza, Egypt

Laman Web http://cu.edu.eg/Home (1 Okt. 2018)

Telefon 002 (02) 572 9584

Faks 002 (02) 568 8884

E-mel
portal@cu.edu.eg, cairouniversity2018@cu.edu.eg
(1 Okt. 2018)

Facebook
https://www.facebook.com/cu.edu.eg
(1 Okt. 2018)

Youtube
https://www.youtube.com/user/TheCairoUniversity
(1 Okt. 2018)

Twitter https://twitter.com/CairoUniv (1 Okt. 2018)

Direktori Perhubungan

 Direktori perhubungan bagi Universiti Kaherah adalah sebagaimana
berikut;

142

 Pada asalnya, nama Heliopolis atau ‘Ains Shams’ merujuk kepada tempat
kajian ilmu pada zaman Mesir kuno. Dalam sejarah Mesir, Heliopolis merupakan
tempat pembelajaran tertua khususnya dalam bidang Astronomi, Perubatan
dan Sains. Adalah dipercayai bahawa Imhotep yang merupakan salah seorang
perintis. Heliopolis adalah pihak arkitek yang telah merekabentuk batu piramid di
Sakkara pada tahun 2700 S.M..

 Dalam teks peninggalan Mesir kuno, ‘Westcar Papyrus’ tertulis bahawa
pendiri Dinasti Kelima adalah ‘Rector Heliopolis University’ sebelum naik takhta.
Pada ketika itu, pencapaian lain dari universiti ini adalah seruan penyatuan rakyat
untuk menyembah dewa matahari iaitu Akhnaton. Hal ini adalah seperti yang
berlaku pada masa silam.

 Kini kampus Universiti Ain Shams terletak di wilayah Za’afaran Palace
(Istana Za’faran), didirikan ketika masa kekuasaan Khedive Ismail. Dinamakan
demikan oleh kerana daerah sekitar kampus, terkenal dengan perkebunan atau
Za’faran. Istana ini digunakan sebagai pejabat pentadbiran Jamiah Mashriyah
ketika pertama kali didirikan pada tahun 1925 sebagai ‘guest house’ untuk
menyambut tetamu VIP. Pada tahun 1936, pejabat ini menjadi saksi pada
perjanjian antara Mesir dan British dan sekitar tahun 1952. Istana ini secara rasmi
digunakan sebagai pejabat pentadbiran Universiti Ain Shams.

Universiti Ain Shams

 Didirikan pada tahun 1950, pada awalnya dinamakan Universiti Ibrahim
Pasha. Setelah wujudnya Universiti Kaherah (Fuad I) dan Universiti Iskandariah
(Faruq), universiti ini juga termasuk dalam kategori universiti yang sangat diminati
di Mesir. Setelah peristiwa Revolusi pada 23 Julai 1952, semua pengajian tinggi
di Mesir diganti namanya  dengan nama yang terkait dengan sejarah kampus dan
bangunan yang mereka miliki. Akhirnya  pada 21 Februari tahun 1954, namanya
diubah menjadi Universiti Heliopolis. Manakala di dalam Bahasa Arab, Heliopolis
dieja sebagai “Ains Shams”.

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

143

 Universiti ini memiliki 15 fakulti dan 2 lembaga tertinggi dan 7 buah
kampus. Semua lokasi kampus berada di dalam Kaherah. Kampus utama terletak
di Khalifah El-Mamoon Street, Abassia dan pejabat pengurusan bagi Kampus
Seni, Kampus Undang-undang dan Kampus Sains yang semuanya terletak
di dalam kampus utama tersebut. Yang selebihnya terletak pada kampus di
kedua belah sisi jalan berhampiran dengan Hospital Abbasiah, tidak jauh dari
kampus utama. Di samping itu, terdapat juga beberapa fakulti di Shubra Kheima.
Universiti Ain Shams saat ini mempunyai 15 fakulti pengajian yang mampu
menampung lebih dari 180,000 mahasiswa. Pelajar dari Malaysia yang menuntut
di Universiti Ain Shams kini hanya tertumpu dalam tiga fakulti utama iaitu,  Fakulti
Perubatan, Fakulti Pergigian dan Fakulti Farmasi.

Direktori Perhubungan

 Direktori perhubungan bagi Universiti Ain Shams adalah sebagaimana
berikut;

Alamat
Universiti Ain Shams, Khalifah Makmum Road,
Abbasiyah, Cairo, Egypt.

Laman Web http://www.asu.edu.eg (1 Okt. 2018)

Telefon 002 (02) 684 7818

Faks 002 (02) 682 6107

Facebook
https://www.facebook.com/AinShams.University.
EG/ (1 Okt. 2018)

Youtube
https://www.youtube.com/channel/UCpVsIJu2y-
TugSBnkxHs6t-g/

Twitter @ainshamsegypt

Blog https://asuniversity.blogspot.com/ (1 Okt. 2018)

144

Universiti Mansurah

 Universiti Mansurah telah diasaskan pada tahun 1972 di kota Mansurah,
Mesir. Kota ini terletak di pertengahan Delta Nil. Universiti ini merupakan salah
satu daripada IPT terbesar di Mesir dan telah memberikan sumbangan yang
sangat banyak dalam bidang kebudayaan dan kehidupan saintifik di Mansurah
khususnya serta di Mesir secara amnya.

______________________________________________________________________________

35http://www.mans.edu.eg/site/en/#contact-us  (1 Oktober 2018)

 Kampus utamanya terletak di kota Mansurah dan padanya terdapat
fakulti-fakulti berikut; Fakulti Perubatan, Fakulti Pendidikan, Fakulti Sains,
Fakulti Farmasi, Fakulti Pergigian, Fakulti Perdagangan, Fakulti Undang-undang,
Fakulti Kejuruteraan, Fakulti Pertanian, Fakulti Kejururawatan, Fakulti Perubatan
Verterinar, Fakulti Pendidikan Fizikal, Fakulti Sains Komputer dan Sains Maklumat,
Fakulti Perlancongan Dan Perhotelan, Fakulti Pendidikan Awal Kanak-kanak.

 Pihak universiti juga menyediakan pelbagai khidmat pelajar di dalam
kampus terdiri daripada;

1. Kompleks pelajar yang di dalamnya terdapat restoran, kedai alat tulis
dan hospital pelajar.

2. Tiga unit kompleks kediaman pelajar iaitu, Bandar Alamal (mahasiswa),
Bandar al-Zahraa (mahasiswi) dan Bandar Gehan (mahasiswi).

3. Dewan makan berpusat.
4. Perkampungan Olimpik (Olympic Village)

 Universiti Mansurah sangat terkenal dengan Pusat Pakar Perubatan yang
mana terdapat kedua-dua perkhidmatan utama iaitu rawatan perubatan dan
pusat pembelajaran. Meliputi Hospital Universiti Mansurah, Hospital Pediatrik,
Hospital Pakar bagi penyakit dalaman secara umum, Pusat Ophthelmologi, Pusat
Sistem Penghadaman, Pusat Urology dan Nephrology. Pusat rawatan terakhir
tersebut merupakan yang terbesar di Afrika. Universiti Mansurah kini mempunayai
19 fakulti dan program pengajian yang ditawarkan dengan kekuatan kakitangan
7,079 orang kakitangan dan 164,892 orang pelajar.35

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

145

Direktori Perhubungan

 Direktori perhubungan bagi Universiti Mansurah adalah sebagaimana
berikut;

Alamat
Mansoura University Elgomhouria St., Mansoura
City, Egypt

Laman Web  http://www.mans.edu.eg/site/en/ (1 Okt. 2018)

Telefon
+20 (50) 2383781 / +20 (50) 2397055 /
+20 (50) 2397054

Fax : +20 (50) 239733 / +20 (50) 2397900

Facebook
https://www.facebook.com/MansouraUniversityOf-
ficial/ (1 Okt. 2018)

Youtube
https://www.youtube.com/user/mansvu
(1 Okt. 2018)

Twitter https://twitter.com/Mansoura_un (1 Okt. 2018)

Blog http://mansunive.blogspot.com/ (1 Okt. 2018)

Panorama
Kampus

http://www2.mans.edu.eg/media/campus/
(1 Okt. 2018)

Gambar bangunan pentadbiran Universiti Mansurah

146

Bangunan pentadbiran Universiti Iskandariah

Universiti Iskandariah

 Didirikan pada tahun 1938 dan merupakan salah satu cabang dari
Universiti Fuad.  Tahun 1942 ditetapkan sebagai sebuah universiti yang tersendiri
bernama Universiti Farouq I. Setelah Revolusi Mesir pada tahun 1952 nama
universiti diubah menjadi Universiti Iskandariah (Alexandria University).

 Saat ini, universiti tersebut merupakan salah satu pusat pengajian
perubatan yang terbesar di Mesir, memiliki lebih dari 20 fakulti pengajian dengan
bentuk kerjasama kepelbagai universiti lain dalam kerjasama pendidikan dan
penelitian. Universiti Iskandariah juga membuka beberapa cawangan di antaranya
di Damanhur dan Matruh. Sedangkan untuk cawangan luar negeri, mereka
membukanya di Gouba, Sudan Selatan dan N’Djamena di ibu kota Republik
Chad.

 Pejabat Rektor Universiti Iskandariah terletak di El-Geish Road St, di
samping jalan berhadapan dengan pantai laut tengah serta merupakan tempat
yang sangat strategik dan merupakan bangunan warisan sejarah. Pejabat
pentadbiran universiti terletak di belakang Pejabat Rektor Universiti Iskandariah
manakala bangunan pengajian terletak di beberapa tempat namun masih dalam
daerah yang berdekatan.

 Bahasa penghantar yang digunakan di universiti ini secara keseluruhannya
adalah Bahasa Arab dan Bahasa Inggeris. Di antara fakulti yang terdapat pelajar
Malaysia di Universiti Iskandariah adalah; Fakulti Sains Perubatan, Fakulti Farmasi
dan Fakulti Pergigian.

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

147

Alamat

Alexandaria University, Rektor office, El-Geish
Road, El-Shatby, Alexendria.

Administration, Huriyya St. No. 35, Alexandria.

Laman Web

Universiti:
http://www.alexu.edu.eg/index.php/en/
(1 Okt. 2018)

Fakulti Perubatan:
http://au.alexu.edu.eg/English/Pages/default.aspx
(1 Okt. 2018)

Fakulti Pergigian:
http://au.alexu.edu.eg/English/Pages/default.aspx
(1 Okt. 2018)

Telefon
(Pejabat Rektor)

+20 (03) 5921 675/6/7/8

Faks (Pejabat Rektor) +20 (03) 591 0720

Telefon
(Pejabat Pentadbiran)

+20 (03) 422 7942 / 596 0096

Faks
(Pejabat Pentadbiran)

+20 (03) 421 5792

Facebook
https://www.facebook.com/AU.AlexU.Edu.Eg/
(1 Okt. 2018)

Youtube
https://www.youtube.com/user/AUPortal
(1 Okt. 2018)

Twitter https://twitter.com/AlexU_Edu_Eg (1 Okt. 2018)

Blog http://alexuedueg.blogspot.com/ (1 Okt. 2018)

Wordpress https://alexuedueg.wordpress.com/ (1 Okt. 2018)

Instagram
https://www.instagram.com/AlexU.Edu.Eg/
(1 Okt. 2018)

Direktori Perhubungan

 Direktori perhubungan bagi Universiti Iskandariah adalah sebagaimana
berikut;

148

Universiti Tanta

 Pada tahun 1962, Presiden Kesatuan Republik Arab telah mengeluarkan
satu Dikri No. 1647 bagi menubuhkan Fakulti Perubatan Iskandariah di Tanta.
Pada tahun 1969, Presiden Kesatuan Republik Arab telah mengeluarkan satu
Dikri No. 1088 bagi menubuhkan fakulti-fakulti baru di universiti yang sama,
meliputi Fakulti Perdagangan di Tanta (yang pada awalnya, bergelar Institut Tinggi
Perdagangan di Tanta) yang dinaungi oleh Kementerian Pengajian Tinggi.

 Berikutnya adalah Fakulti Sains Dan Perguruan di Tanta, Fakulti Pertanian
di Kafr El-Syeikh (yang pada awalnya bergelar Institut Tinggi Pertanian di Kafr El-
Syeikh) yang juga dinaungi oleh Kementerian Pengajian Tinggi. Kesemua fakulti
ini dinaungi oleh Universiti Iskandariah.

 Pada tahun 1970, Presiden Kesatuan Republik Arab telah mengeluarkan
satu Dikri No. 1578 bagi menubuhkan cawangan untuk Universiti Kaherah,
Universiti Iskandariah dan Universiti Ain Shams. Untuk itu cawangan bagi
Universiti Iskandariah telah ditubuhkan di Tanta. Cawangan ini meliputi Fakulti
Perubatan, Fakulti Perdagangan, Fakulti Sains Dan Pendidikan yang kesemuanya
di Tanta dan setelah itu Fakulti Pertanian di Kafr al-Syeikh.

 Setelah itu pada tahun 1972, Presiden Kesatuan Republik Arab telah
mengeluarkan satu Dikri No. 49 bagi organisasi universiti dan membatalkan
Dikri yang sebelum bernombor 184 (tahun 1958). Dinyatakan pada artikel kedua,
perenggan (e) berkenaan penubuhan ‘Middle Delta University’ di Tanta, yang
mana setelah itu namanya telah ditukar kepada Universiti Tanta. Kesan daripada
Dikri Presiden No. 54 pada tahun 1973, Universiti Tanta telah menjadi universiti
kelima setelah Universiti Kaherah, Universiti Iskandariah, Universiti Ain Shams dan
Universiti Assiut.

 Pada tahun 1974, ‘First Deputy Chairman of the Council of Ministers’ telah
mengeluarkan Dikri No. 12 bagi menubuhkan Fakulti Pendidikan di Shebeen El-

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

149

Kom yang dinaungi oleh Universiti Tanta. Berdasarkan Dikri tersebut, Fakulti
Pertanian di Shebeen El-Kom dinaungi oleh Universiti Tanta dan bukan dinaungi
oleh Universiti Ain Shams.

 Pada tanggal 1976, Perdana Menteri telah mengeluarkan satu Dikri No.
1142 bagi pengubahsuaian yang sama terhadap ‘Bylaw’ (seperti yang dinyatakan
di atas) dengan menambahkan Fakulti Pergigian, Fakulti Farmasi, Fakulti Undang-
undang, Fakulti Kejuruteraan, Fakulti Pertanian, Fakulti Perubatan Veterinar dan
Fakulti Pendidikan di Kafr al-Syeikh serta Institut Tinggi Kejururawatan (di bawah
naungan Fakulti Perubatan) kepada Universiti Tanta.

 Berdasarkan Dikri ini juga, Universiti Menoufia telah diisytiharkan sebagai
universiti yang tersendiri. Dengan itu, Fakulti Kejuruteraan dan Teknologi
di Shebeen al-Kom, Fakulti Kejuruteraan Elektronik di Menouf dan Fakulti
Pendidikan dan Pertanian di Shebeen al-Kom telah dikeluarkan daripada
Universiti Tanta.

 Pada tahun 1998, Presiden Republik Arab Mesir telah mengeluarkan
satu Dikri No. 329 bagi memasukkan Fakulti Pendidikan Khas kepada Universiti
Tanta dan satu lagi kepada cawangan universiti di Kafr al-Syeikh. Pada tahun
2000, Presiden Republik Arab Mesir telah mengeluarkan satu Dikri No. 200 bagi
menjadikan Institut Tinggi Kejururawatan sebagai sebuah fakulti tersendiri yang
bebas daripada naungan Fakulti Perubatan.

 Pada tahun 2006, Presiden Republik Arab Mesir telah mengeluarkan satu
Dikri No. 129 bagi membatalkan cawangan Universiti Tanta di Kafr al-Syeikh dan
menubuhkan Universiti Kafr al-Syeikh. Adalah sesuatu yang sangat bermakna
untuk dinyatakan di sini bahawa Universiti Tanta telah memainkan satu peranan
yang penting terhadap penubuhan universiti baharu tersebut. Sehingga kini,
bilangan fakulti di Universiti Tanta telah mencapai 13 buah dengan penambahan
sebuah institut teknikal dan sebanyak 37 unit khas.

150

Alamat Tanta University, Al-Geish Street, Tanta, Egypt

Laman Web http://www.tanta.edu.eg/en/ (1 Okt. 2018)

Telefon +2 040 3317928 / +2 040 3317929

E-mel portal@eng.tanta.edu.eg (1 Okt. 2018)

Youtube
https://www.youtube.com/channel/UCAgtJny-
WLzSlT0TFcXL4aaA (1 Okt. 2018)

Twitter https://twitter.com/TantaPortal (1 Okt. 2018)

Direktori Perhubungan

 Direktori perhubungan bagi Universiti Tanta adalah sebagaimana berikut;

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

151

Universiti Zagazig

 Universiti Zagazig merupakan salah satu universiti yang dibangunkan
bagi memberikan sumbangan seiring dengan peranannya dalam renaissance
(kebangkitan dan kemajuan) negara Mesir serta dalam usaha mengangkat
kedudukannya di mata dunia. Universiti ini telah bermula sebagai salah satu
cawangan daripada Universiti Ain Shams pada sesi akademik 1969/1970.
Universiti Zagaziq merupakan universiti ketujuh yang didaftarkan di Mesir
berdasarkan penubuhannya tersebut. Universiti ini telah mencapai kecemerlangan
di dalam pelbagai bidang dalam menempuh era zaman kemodenan.

 Universiti ini telah memilih gambar wajah pemimpin nasional yang hebat
iaitu Ahmed Orabi anak lelaki Sharqia, sebagai gambar latar pada logo universiti
sebagai mengingati kehebatan beliau yang berdiri teguh di hadapan pihak
penjajah yang zalim dengan menyeru kepada kemerdekaan untuk negara Mesir
yang dikasihi.

• Undang-undang No. 18 telah dikeluarkan pada 14/4/1974 bagi
menubuhkan Universiti Zagaziq yang meliputi enam buah kolej
sebagai cawangan Universiti Ain Shams, meliputi Kolej Pertanian,
Kolej Perdagangan, Kolej Perubatan Veteriner, Kolej Perubatan, Kolej
Pendidikan dan Kolej Sains.

• Mei 1975, ‘Supreme Council of Universities’ telah meluluskan
penubuhan Fakulti Sastera, Fakulti Sains dan Fakulti Farmasi.

• November 1976, ‘Supreme Council of Universities’ telah meluluskan
penubuhan Fakulti Kejuruteraan dan Institut Graduan Kejururawatan
(yang diletakkan di bawah Fakulti Perubatan). November 1980,
‘Graduate Institute of Productive Efficiency’ telah ditubuhkan kemudian
pada April 1981, penubuhan Fakulti Sains di Behna juga telah
diluluskan.

• Julai 1981, penubuhan Fakulti Pendidikan Fizikal (Mahasiswa dan
Mahasiswi) di Zagaziq pula telah diluluskan. Pada bulan yang sama,
penubuhan Fakulti Sastera di Behna telah diluluskan juga.

• April 1981, Institut Persediaan Profesional Perubatan (Institute of the
Preparation of Medical Professionals) telah dibuka.

152

Direktori Perhubungan

 Direktori perhubungan bagi Universiti Zagazig adalah sebagaimana
berikut;

Alamat Zaqazik Universiti, Sharqia, Egypt

Laman Web http://english.zu.edu.eg/ (1 Okt. 2018)

E-mel info@zu.edu.eg (1 Okt. 2018)

Google +
https://plus.google.com/109316598713306702480
(1 Okt. 2018)

Facebook
https://www.facebook.com/Zagazig-Universi-
ty-ElSharkia-518180881664293 (1 Okt. 2018)

Youtube
https://www.youtube.com/user/ZagazigUniversity
(1 Okt. 2018)

Twitter https://twitter.com/UnvZagazig_Ar (1 Okt. 2018)

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

153

BIL. UNIVERSITI BIDANG YURAN (TAHUNAN)

1.
Universiti
Kaherah

Perubatan (G to G)
Tahun 1      : USD 7500
Tahun 2 - 6 : USD 6000

Perubatan (MoU) Tahun 1 - 6 : USD 8000

2.
Universiti
Ain Shams

Perubatan Tahun 1 - 6 : USD 8000

3.
Universiti
al-Azhar

Perubatan
Tahun 1       : USD 2000
Tahun 2 - 6 : USD 8000

Pusat Bahasa Arab
Mengikut Mustawa/Level
EGP 540 ke EGP 3600

Pengajian Islam
(Syariah, Usuluddin dan
Bahasa Arab)

Tahun 1 - 4 : EGP 100.00

Pengajian Qiraat Tahun 1 - 4 : EGP 55.00

Ulum Islamiah Tahun 1 - 4 : USD 1000

4.
Universiti
Mansurah

Perubatan (Manchester
dan Konvensional)

Tahun 1 - 6 : USD 8000

5.
Universiti
Iskandariah

Perubatan Tahun 1 - 6 : USD 8000

6. Universiti Zagazig Perubatan
Tahun 1       : USD 2000
Tahun 2 - 6  : USD 8000

7. Universiti Tanta Perubatan

Tahun 1      : USD 3000
Tahun 2      : USD 8000
Tahun 3 - 4 : USD 9250
Tahun 5 - 6 : USD 9000

Yuran Pengajian Universiti di Mesir

 Perbandingan kadar bayaran yuran bagi pengajian di Mesir bagi pengajian
dalam bidang sains perubatan adalah seperti berikut;

Jadual 31: Kadar yuran pengajian di universiti di Mesir

154

PEMERKASAAN PENGURUSAN BIDANG PENDIDIKAN

 Pada 21 Mei 2015, satu Forum Kepentingan Strategik Mesir dari
Perspektif Malaysia telah dianjurkan oleh Pejabat Perdana Menteri (PMO)
bertempat di Hotel RHR Uniten, Kajang, Selangor. Forum tersebut dianjurkan
dengan tujuan membincangkan kepelbagaian kepentingan strategik Mesir
buat Malaysia khususnya dalam bidang politik, kerjasama ekonomi, pendidikan
dan hal ehwal agama Islam. Antara perkara yang disyorkan oleh pihak KBMK
dalam usaha memperkasakan dan menambah baik pengurusan dalam bidang
pendidikan adalah antaranya;

1. Lawatan Kerja Menteri Pengajian Tinggi Mesir ke Malaysia

YB Menteri Pendidikan telah mengemukakan jemputan kepada Menteri
Pengajian Tinggi Mesir ke Malaysia pada Oktober 2014. Sehingga
kini, masih belum ada tarikh baharu mengenai cadangan lawatan kerja
Menteri Pengajian Tinggi Mesir ke Malaysia.

Dalam hal ini, adalah disyorkan supaya YB Menteri Pendidikan
mengadakan lawatan kerja ke Mesir bagi mengukuhkan lagi kerjasama
hubungan pendidikan dua hala antara Malaysia dan Mesir.

2. MOU Visa Pelajar antara Malaysia dan Mesir

Bagi perancangan jangka sederhana dan jangka panjang, adalah
wajar agar satu MOU Visa Pelajar antara kedua negara diketuai oleh
Kementerian Pelajaran Malaysia (KPM) dan Kementerian Pengajian
Tinggi Mesir dapat dimuktamadkan. MOU yang dimeterai antara
Malaysia dan Indonesia boleh dijadikan contoh, di mana visa diberikan
setiap dua tahun (atau sepanjang pengajian pelajar sekiranya
dipersetujui kedua pihak).

3. MOU Pendidikan antara Malaysia dan Mesir

Bagi menyelaraskan kerjasama pendidikan dan MOU-MOU yang sedia
ada dengan universiti-universiti di Mesir, adalah wajar supaya satu MOU
baharu yang boleh dirujuk sebagai “MOU payung” ditandatangani oleh
Kerajaan Malaysia dan Mesir.

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

155

Selain dari bidang pengajian Sains Kesihatan (perubatan, farmasi dan
pergigian), kerjasama dalam bidang-bidang pengajian lain juga boleh
dipelopori dan diperluaskan seperti Kejuruteraan, Ketenteraan dan
Pertanian.

Malaysia juga boleh memperkembangkan kerjasama di dalam bidang
pendidikan teknikal dan vokasional yang amat diperlukan oleh Mesir.

4. Penghantaran pelajar-pelajar baharu Malaysia ke Mesir

Ejen penghantaran pelajar Malaysia ke Mesir perlu didaftarkan di
bawah KPM agar tidak berlaku eksploitasi (seperti tidak cukup syarat
kelulusan; penipuan sijil SPM; penerimaan biasiswa/ pinjaman) ke atas
pelajar dan keluarga mereka. Ejen perlu bekerjasama dengan KPM atau
KBMK dalam pendaftaran pelajar dan tidak berurusan secara terus
dengan pihak universiti.

KPM juga perlu mengadakan Kursus Asas Persediaan bagi semua
pelajar Malaysia yang akan ke Mesir (tidak kira pelajar persendirian atau
ditaja) bagi memaklumkan mengenai isu-isu penting yang perlu diambil
perhatian termasuk isu keselamatan dan visa. Kursus Asas Persediaan
ini boleh dianjurkan secara bersama dengan kerjasama Majlis Agama
Islam Negeri, Jabatan Agama Islam Negeri, Yayasan Negeri, JPA,
MARA, JAKIM dan ejen penempatan pelajar.

5. Penambahan Peruntukan Promosi Study in Malaysia

Promosi Study in Malaysia melalui media massa elektronik dan media
cetak (termasuk billboard) memerlukan peruntukan yang tinggi. Selain
mengambil kesempatan di atas jumlah warga Mesir yang hampir 90
juta, usaha promosi boleh juga dijalankan bagi negara-negara di bawah
liputan KBMK (Morocco, Algeria, Sudan, Mauritania, Libya dan Eritria).
Adalah disyorkan agar peruntukan promosi ini dapat ditambah dan
disalurkan ke KBMK.

6. Penambahan Peruntukan Hari Bertemu Pelanggan (HBP)

Penambahan peruntukan akan memperlihatkan lebih banyak aktiviti
HBP dapat dijalankan oleh KBMK termasuk menyertai aktiviti-aktiviti di
universiti-universiti Mesir di dalam program “Cultural Day” mereka.

156

7. Pemerkasaan Majlis Perundingan Mahasiswa Malaysia Mesir
(MP3M)

Memperkukuhkan MP3M sebagai platform perundingan dan
penambahbaikan mengenai hal ehwal pelajar Malaysia di Mesir. Semua
agensi termasuk kerajaan negeri adalah dipohon untuk menasihati
persatuan pelajar dan persatuan anak negeri masing-masing supaya
bernaung di bawah KBMK dan berdaftar dengan MP3M.

8. Pengwujudan Jabatan/ Unit Bahasa Melayu di Universiti al-Azhar

Universiti al-Azhar merupakan universiti tertua di dunia dan telah
mengeluarkan ramai alim ulama termasuk dari benua Asia. Bahan-
bahan ilmiah universiti berkenaan diterjemahkan ke dalam pelbagai
bahasa dunia melalui Kuliah Bahasa (Lughah) dan Terjemahan tetapi
tidak termasuk Bahasa Melayu.

9. Penguatkuasaan Pengambilan Kehadiran Pelajar ke Kuliah

Pelajar-pelajar Pengajian Islam di Universiti al-Azhar tidak diwajibkan
untuk mengambil kehadiran ke kelas. KBMK telah mengesyorkan agar
Universiti al-Azhar mula memperkenalkan pengambilan rekod kehadiran
pelajar ke kuliah sekurang-kurangnya 80% kehadiran.

Rekod kelulusan peperiksaan pelajar-pelajar lelaki Pengajian Islam
Malaysia (Kuliah Bahasa Arab, Syariah dan Usuluddin) di Mesir adalah
amat lemah, dengan kadar kelulusan bawah 50%.

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

157

Bab 4
INSTITUSI-INSTITUSI AGAMA

DI MESIR

158

Institusi-Institusi Agama di Mesir

______________________________________________________________________________

36Panduan Pelajar Malaysia di Republik Arab Mesir, Bidang Pengajain Islam, 2018, Kaherah:
Education Malaysia Egypt (EME), hlm. 49-50.

 Mesir merupakan kiblat ilmu dalam bidang pengajian Islam bagi umat
Islam sedunia sejak lebih daripada 1000 tahun yang lalu. Dalam bab ini, penulis
akan memperkenalkan institusi-institusi berkaitan hal ehwal agama Islam yang
terdapat di Mesir yang menjadi fokus utama JAKIM di Mesir. Antara institusi
paling utama berkaitan agama di Mesir adalah al-Azhar, Dar al-Ifta dan juga
Kementerian wakaf.

AL-AZHAR AL-SYARIF

 Al-Azhar al-Syarif merupakan sebuah institusi ilmu Islam teragung dalam
sejarah dunia Islam yang telah memberikan banyak sumbangan kepada umat
Islam semenjak lebih daripada seribu tahun lalu. Sejarah al-Azhar bermula apabila
Panglima Abu Hasan Jawhar bin Abdullah al-Rumi al-Siqilliy, panglima kerajaan
Bani Fatimiyyah yang diutuskan oleh Khalifah Al-Mu’izz Li Dinillah yang berjaya
menawan Mesir meletakkan batu asas pembinaan masjid pada Jamadil Awwal
359 Hijrah. Masjid al-Azhar telah siap dibina dan mula digunakan pada Ramadan
361 Hijrah.36

 Pembinaan masjid pada asalnya adalah dijadikan simbol kerohanian
dan pusat penyebaran ilmu bagi ajaran Syiah yang menjadi pegangan Daulah
Fatimiyyah. Masjid yang dibina pada awalnya dinamakan “Jami’ al-Qohirah”
sebelum ditukar kepada nama “Jami’ al-Azhar”. Nama al-Azhar dinisbahkan
kepada puteri baginda Rasulullah SAW dan isteri kepada Sayyidina Ali
KaramAllah Wajhah, Sayyidah Fatimah al-Zahraa, yang dijadikan sandaran bagi
Daulah Fatimiyyah.

 Setelah berlalu dua kurun al-Azhar di tangan kerajaan Fatimiyyah,
Salahuddin al-Ayubi akhirnya berjaya mengalahkan kerajaan Fatimiyyah di
Mesir pada tahun 567 Hijrah, sekaligus melakukan perubahan dalam sistem
pemerintahan negara termasuklah perkara yang berkaitan dengan al-Azhar al-
Syarif dan hal keagamaan. Salahuddin al-Ayubi telah menukarkan pengaruh
pengamalan dan pengajaran ajaran Syiah di al-Azhar al-Syarif kepada ajaran
Sunni (Ahlussunnah Wal Jamaah). Peranan Masjid al-Azhar al-Syarif dikekalkan
sebagai institusi keilmuan yang menjadi rujukan buat umat dan pusat penyebaran
dakwah ilmu Ahlussunnah Wal Jamaah, dengan diganti halaqah-halaqah
pengajian ilmu kepada halaqah yang mengajarkan ilmu-ilmu berkaitan Feqah
mazhab empat (Syafi’ie, Hanafi, Hambali & Maliki), aqidah Asya’irah Maturidiyyah,
ilmu Tasawuf, ilmu berkaitan al-Quran & Hadis dan lain-lain. Pasca pembebasan
Mesir yang dilakukan oleh Salahuddin al-Ayubi, al-Azhar al-Syarif terus menjadi

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

159

tempat rujukan dan kiblat ilmu bagi umat Islam keseluruhannya.

 Al-Azhar bukan sahaja memainkan peranan penting dalam menjaga
ketulenan kefahaman agama Islam yang diwarisi turun-temurun dan
mengajarkannya kepada generasi-generasi baru umat Nabi Muhammad SAW
bahkan turut memainkan peranan yang sangat besar dari sudut politik dan
pembinaan tamadun umat Islam, khususnya di Mesir. Ini jelas terlihat ketika Mesir
berhadapan dengan pencerobohan Perancis yang mula menjejakkan kaki di bumi
Kinanah ini pada tahun 1213 Hijrah. Al-Azhar melalui para masyayikh-nya bangkit
bersama rakyat jelata melawan pencerobohan tersebut bagi memelihara dan
mempertahankan kedaulatan Mesir daripada dipermain-mainkan oleh penjajah
Perancis.

 Hari ini, al-Azhar terus gah dan unggul dalam melaksanakan peranan dan
tanggungjawabnya yang besar dalam menyampaikan kefahaman sebenar tentang
agama Islam keseluruh alam, serta menjadi tumpuan bagi penuntut-penuntut ilmu
dari seluruh pelusuk dunia bagi mengumpul mutiara ilmu yang sangat berharga di
sini.

Masjid Al-Azhar

 Masjid al-Azhar terletak di Jalan al-Azhar sebelah timur Medan al-Tahrir.
Ia dibina pada tahun 970 Masihi dan disiapkan pada 972 Masihi. Nama asal bagi
Masjid Al-Azhar ialah Masjid Kaherah sempena pembukaan kota Kaherah. Ia telah
ditukar kepada Al-Azhar kerana ingin melambangkan kebesaran, kehormatan dan
kekuatan kerajaan Fatimiah, yang mana keluarga Fatimah binti Muhammad yang
digelar al-Azhar (األزهر). Seni bina bangunan al-Azhar berkonsepkan universiti di
dalam masjid, yang mana pada awal dibina oleh kerajaan Fatimiah adalah untuk
menyebarkan fahaman, kebudayaan dan mazhab Fatimiah. Ia telah dijadikan
sebagai pusat pentadbiran dan penyebaran dakwah.

Sejarah Perkembangan al-Azhar

160

Masjid al-Azhar selepas dibaik pulih pada tahun 2018

 Selepas kejatuhan kerajaan Fatimiah, pengaruh mazhab Hanafi pula
muncul masuk dan mempelopori bidang penyebaran ilmu, dan aktiviti keagamaan
di Masjid al-Azhar. Kemudian, bermulalah era baru dengan corak pemerintahan
Salahuddin al-Ayyubi, pembawaan mazhab Syafie yang diperluaskan sekaligus
mengenepikan pengaruh fahaman Syiah dan mazhab Hanafi di dalam
pentadbiran dan penyebaran dakwah di masjid al-Azhar. Cara  pengajian di
Masjid al-Azhar awalnya pada setiap tiang di dalam masjid menjadi tempat di
mana guru atau syeikh duduk memberikan ilmu bagi setiap mata pelajaran,
seperti ilmu Hadis, Tauhid, al-Quran, Falsafah, Fiqh dan banyak lagi dalam satu
masa yang sama. Kebanyakan pelajar dahulu mempelajari semua bidang yang
diajar untuk menjadi ulama terbilang.

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

161

 Masjid al-Azhar mempunyai ruwaq-ruwaq yang dibina bagi menampung
halaqah ilmu-ilmu, selain menjadi tempat berteduh bagi para-para penuntut
ilmu. Antara ruwaq-ruwaq yang ada pada sewaktu ketika dahulu antaranya
ialah; Ruwaq al-Abasi, Ruwaq al-Atrak, Ruwaq al-Hunud, Ruwaq al-Magharibah,
Ruwaq al-Jawi, Ruwaq al-Syawwam, Ruwaq al-Kurd dan lain-lain.

 Sistem pengajaran dan pembelajaran yang diamalkan di al-Azhar al-Syarif
pada awalnya adalah sistem pengajian secara talaqi, di mana seorang guru akan
duduk mengajar dengan dikelilingi oleh para penuntut ilmu di dalam halaqah.
Melalui sistem ini, para penuntut berupaya untuk mempelajari dengan teliti dan
cermat dengan bimbingan para guru yang telah dididik dengan adab-adab yang
tinggi dan akhlak mulia. Suasana halaqah kini telah mula diaktifkan semula
dewasa ini di Masjid al-Azhar.

Era Baru al-Azhar

 Sistem pengajian di al-Azhar melalui fasa-fasa perkembangannya selari
dengan peredaran zaman dan tuntutan semasa. Daripada pengajian dalam
bentuk halaqah dalam Masjid al-Azhar, sistem pengajian di al-Azhar berkembang
kepada pengajian di sekolah-sekolah dan universiti. Kemuncak kepada
permulaan perkembangan sistem pengajian di al-Azhar adalah pada tahun
1961 setelah diluluskan undang-undang perkembangan al-Azhar kepada sistem
sekolah (maahad) aliran agama dan pengajian tinggi di peringkat universiti.

 Di peringkat sekolah al-Azhar, sistem pengajiannya dibahagikan kepada
tiga aliran iaitu aliran sains (العلمي األدبي) sastera ,(القسم   dan syariah (القسم
Islamiah 37(اإلسالمية  Manakala di peringkat universiti, pelbagai fakulti  .(والشريعة
dan bidang yang ditawarkan oleh Universiti al-Azhar. Pengajian di al-Azhar
terbuka buat seluruh umat Islam di seluruh dunia.

Masyikhah al-Azhar al-Asharif

 Masyikhah al-Azhar al-Asharif adalah institusi terpenting dalam
pentadbiran dan pengurusan al-Azhar keseluruhannya. Masyikhah menempatkan
pejabat Syeikh al-Azhar dan beberapa sektor pentadbiran utama bagi al-Azhar al-
Syarif. Al-Azhar diketuai Syeikh Prof. Dr. Ahmad Tayyib, Syeikh al-Azhar.

 Perlembagaan Mesir memperuntukan di dalam peruntukan bab dua (2),
fasal satu (1), perkara tujuh (7), al-Azhar adalah sebagai sebuah institusi ilmu
Islam yang berdiri sendiri dan diberikan kuasa untuk mengurus, menentukan
hala tuju dan segala perkara yang berkaitannya. Al-Azhar merupakan rujukan
asasi dalam ilmu agama dan hal ehwal Islam yang dipertanggungjawabkan untuk
melaksanakan dakwah, menyebarkan ilmu agama, Bahasa Arab di Mesir dan
seluruh dunia.

______________________________________________________________________________

37https://arz.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B2%D9%87%D8%B1  (16 Sept. 2018)

162

 Kerajaan hendaklah memperuntukkan kepada al-Azhar peruntukan
kewangan yang mencukupi bagi merealisasikan tujuan kewujudannya. Syeikh
al-Azhar diberikan autoriti penuh dan tidak boleh dilucutkan jawatan (dipecat).
Pemilihan calon bagi perlantikan Syeikh al-Azhar dibuat oleh Anggota Majlis
Tertinggi Ulama al-Azhar (Hai’ah Kibar Ulama). Berikut adalah nas atau teks
peruntukan perlembagaan Mesir (Bahasa Arab) berkaitan al-Azhar;38

 األزهر الشريف هيئة إسالمية علمية مستقلة، يختص دون غيره بالقيام على كافة شئونه، وهو
 المرجع األساسي فى العلوم الدينية والشئون اإلسالمية، ويتولى مسئولية الدعوة ونشر علوم
 الدين واللغة العربية فى مصر والعالم . وتلتزم الدولة بتوفير االعتمادات المالية الكافية لتحقيق

 أغراضه. وشيخ األزهر مستقل غير قابل للعزل، وينظم القانون طريقة اختياره من بين أعضاء هيئة
كبار العلماء

 Syeikh al-Azhar mempunyai kedudukan yang amat tinggi, di mana Syeikh
al-Azhar diberikan hak yang setaraf dengan apa yang diberikan kepada Perdana
Menteri Mesir dari segi protokol, kemudahan, kelayakan gaji, dan pencen dan
sebagainya. Manakala timbalan Syeikh al-Azhar yang disebut dengan gelaran
Wakil al-Azhar (األزهر  pula diberikan hak dan kemudahan setara dengan (وكيل
jawatan Menteri dalam kerajaan.39

______________________________________________________________________________

38Perlembagaan Mesir https://www.wipo.int/edocs/lexdocs/laws/ar/eg/eg060ar.pdf  (27 Disember 2018)
مرسوم بقانون رقم 13 لسنة 2012 بتعديل بعض أحكام القانون رقم 103 لسنة 1961 بشأن إعادة تنظيم األزهر والهيئات التى يشملها39
http://www.laweg.net/Default.aspx?action=ViewActivePages&ItemID=75214&Type=6  (27 Dis. 2018)

Bangunan Masyikhah al-Azhar

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

163

 Agensi/ institusi/ badan/ jabatan utama yang berada di bawah kelolaan
Masyikhah al-Azhar adalah seperti berikut;

1. Universiti al-Azhar
2. Akademi Penyelidikan Antarabangsa Islam (Majma’ Buhuth Islamiah)
3. Majlis Tertinggi Ulama al-Azhar (Hai’ah Kibat Ulama)
4. Rumah Zakat dan Sadakah Mesir (Bait al-Zakah wa al-Sadaqah al-Masr)
5. Perpustakaan al-Azhar
6. Kolej Kediaman Pelajar Antarabangsa (Madinah al-Bu’uth al-Ilamiyyah)
7. Pertubuhan Antarabangsa Alumni al-Azhar (al-Munadhamah al-

‘Alamiyyah li Khirriji al-Azhar)
8. Masjid al-Azhar
9. Al-Azhar Observatory for Combating Extremism (Mirsod al-Azhar)
10. Pusat Fatwa Antarabangsa al-Azhar (Markaz al-Azhar al-Alami li Fatwa)

164

Jawatan Syeikh al-Azhar

 Syeikh al-Azhar merupakan jawatan tertinggi dalam pentadbiran al-Azhar
al-Syarif. Jawatan Syeikh al-Azhar dalam peruntukan perlembagaan negara Mesir
adalah setaraf dengan jawatan Perdana Menteri dari segi kelayakan dan protokol.
Pelantikan Syeikh al-Azhar dibuat oleh Presiden Mesir atas pencalonan daripada
Hai’ah Kibar Ulama al-Azhar. Jawatan Syeikh al-Azhar tidak boleh dipecat oleh
Presiden sungguhpun pelantikannya dibuat oleh Presiden. Tiada had umur
bersara buat Syeikh al-Azhar dan boleh dipegang seumur hidup.

Struktur Pentadbiran di Masyikhah al-Azhar

Struktur pentadbiran di Masyikhah al-Azhar al-Syarif adalah seperti berikut;

SYEIKH AL-AZHAR
فضيلة اإلمام األكبر شيخ األزهر

Setaraf jawatan Perdana Menteri

TIMBALAN SYEIKH AL-AZHAR
فضيلة وكيل األزهر

Setaraf jawatan Menteri

Bahagian
Keselamatan

Bahagian Pengurusan Pejabat
wakil al-Azhar

اإلدارة المركزية لمكتب وكيل األزهر

Universiti al-Azhar
جامعة األزهر الشريف

Sektor
Sekolah al-Azhar

قطاع المعاهد األزهرية

Majlis al-A’la lil
al-Azhar

المجلس األعلى لألزهر
(مستوى قطاع)

Majma’ Buhuth
Islamiyyah

مجمع البحوث اإلسالمية
(مستوى قطاع)

Sektor Pejabat
Syeikh al-Azhar

قطاع مكتب فضيلة اإلمام األكبر
شيخ األزهر

Kolej Kediaman
Pelajar Antarabangsa
مدينة البعوث اإلسالمية

Bahagian
Undang-undang

الشئون القانونية

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

165

 Berikut adalah biodata ringkas Syeikh Prof. Dr. Ahmad Tayyib,40  Syeikh al-
Azhar al-Syarif;

1. Fadhilatul Imam al-Akbar, Prof. Dr. Ahmad Muhammad al-Tayyib,
Syeikhul al-Azhar telah dilahirkan di Kampung al-Qurna di Wilayah
Luxor pada tanggal 3 Safar 1365H bersamaan 6 Januari 1946M dalam
persekitaran keluarga yang dihormati.

Ayah beliau merupakan seorang agamawan yang berpengetahuan
luas lagi berakhlak mulia. Beliau membesar di kampungnya kemudian
melanjutkan pengajiannya di Universiti al-Azhar sehingga beliau dapat

______________________________________________________________________________

40al-Azhar al-Syarif, http://www.azhar.eg/m-alazhar/sheikh-alazhar (30 Disember 2018)

Grafik biodata ringkas Prof. Dr. Ahmad Tayyib, Syeikh al-Azhar

166

menghafal al-Quran dan mempelajari matan-matan ilmu pengetahuan
mengikut sukatan dan metodologi al-Azhar.

Kemudian beliau menyambung pengajian di Fakulti Usuluddin di
Jabatan Akidah dan Falsafah, Universiti al-Azhar di Kaherah sehingga
menamatkan pengajian beliau dengan cemerlang pada tahun 1969.

2. Pencapaian akademik

2.1 Sarjana Muda (Ba Hons.) dalam bidang Akidah dan Falsafah di
Universiti Al-Azhar, Republik Arab Mesir pada tahun 1969.

2.2 Sarjana (MA) dalam dalam bidang Akidah dan Falsafah di Universiti
al-Azhar, Republik Arab Mesir pada tahun 1971.

2.3 Doktor Falsafah (PHD) dalam bidang Akidah dan Falsafah di
Universiti al-Azhar, Republik Arab Mesir pada tahun 1977.

3. Kerjaya dalam bidang pendidikan

3.1 Tutor di Jabatan Akidah dan Falsafah di Universiti al-Azhar pada
tahun 1969.

3.2 Pembantu Pensyarah dalam bidang Akidah dan Falsafah di
Universiti al-Azhar pada tahun 1972.

3.3 Pensyarah dalam bidang Akidah dan Falsafah di Universiti al-Azhar
pada tahun 1977.

3.4 Pensyarah Kanan di Jabatan Akidah dan Falsafah di Universiti al-
Azhar pada tahun 1982.

3.5 Profesor dalam bidang Akidah dan Falsafah di Universiti al-Azhar
pada tahun 1988.

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

167

Fakta berkaitan Syeikh Prof. Dr. Ahmad Tayyib, Syeikh al-Azhar

168

4. Kerjaya dalam bidang pentadbiran dalam negara

4.1 Dilantik sebagai Dekan Fakulti Pengajian Islam dan Bahasa Arab di
Wilayah Qena pada 27 Oktober 1991 hingga 31 Ogos 1991.

4.2 Dilantik sebagai Dekan Fakulti Pengajian Islam (lelaki) di Wilayah
Aswan, pada 15 November 1995.

4.3 Dilantik sebagai Mufti Negara bagi Republik Arab Mesir pada 10
Mac 2002 sehingga 27 September 2003.

4.4 Dilantik sebagai Rektor Universiti al-Azhar bermula 28 September
2003 sehingga 19 Mac 2010.

4.5 Dilantik sebagai Syeikhul Azhar al-Syarif pada tahun 2010 sehingga
sekarang.

Pertemuan YB Menteri Datuk Seri Dr. Mujahid Yusof
dengan Syeikh al-Azhar, Prof. Dr. Ahmad Tayyib, pada 20 Oktober 2018

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

169

Fakta berkaitan kopiah dan serban al-Azhar

170

Ulama Yang Pernah Menjawat Jawatan Syeikh al-Azhar

 Berikut adalah senarai nama para ulama yang pernah menjawat jawatan
sebagai Syeikh al-Azhar al-Syarif;

Jadual 16: Senarai ulama yang pernah menjawat jawatan Syeikh al-Azhar

BIL. NAMA MAZHAB TAHUN

1. Muhammad al-Kharashi Maliki 1679-1690

2. Ibrahim al-Barmawi Shafie 1690-1695

3. Muhammad al-Nasharti Maliki 1695-1709

4. Abd al-Baqi al-Qalini Maliki 1709-1709

5. Muhammad Shanan Maliki 1709-1720

6. Ibrahim al-Fayyumi Maliki 1720-1724

7. Abdullah al-Shubrawi Shafie 1724-1758

8. Muhammad al-Hiffnawi Shafie 1758-1767

9. Abd al-Rauf al-Sajini Shafie 1767-1769

10. Ahmed al-Damanhuri Shafie 1769-1778

11. Ahmed al-Arusi Shafie 1778-1793

12. Abdullah al-Sharqawi Shafie 1793-1812

13. Muhammed al-Shanawani Shafie 1812-1818

14. Muhammed al-Arusi Shafie 1818-1829

15. Ahmed al-Damhuji Shafie 1829-1830

16. Hasan al-Attar Shafie 1830-1834

17. Hasan al-Quwaysini Shafie 1834-1838

18. Ahmed al-Sa’im al-Safti Shafie 1838-1847

19. Ibrahim al-Bajuri Shafie 1847-1864

20. Mustafa al-Arusi Shafie 1864-1870

21. Muhammad al-Mahdi Hanafi 1870-1881

22.
Shams al-Din Muhammad
al-Imbabi

Shafie 1881-1882

23. Muhammad al-Mahdi Hanafi 1882-1886

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

171

24. Shams al-Din Muhammad Shafie 1886-1895

25. Hassunah al-Nawawi Hanafi 1895-1899

26.
Abd al-Rahman al-Qutb
al-Nawawi

Hanafi 1899-1899

27. Salim al-Bishri Maliki 1899-1903

28. Ali al-Biblawi Maliki 1903-1905

29. Abd al-Rahman al-Shirbini Shafie 1905-1907

30. Hassanuh al-Nawawi Hanafi 1907-1909

31. Salim al-Bishri Maliki 1909-1917

32. Muhammad al-Jizawi Maliki 1917-1927

33. Mustafa Al-Maraghi Hanafi 1927-1929

34. Muhammad al-Zawahiri  Shafie 1929-1935

35. Mustafa Al-Maraghi Hanafi 1935-1945

36. Mustafa Abd al-Rizq Hanafi 1945-1947

37.
Muhammad Ma’mun
al-Shinnawi

Hanafi 1948-1950

38. Abd al-Majid Salim Hanafi 1950-1951

39. Ibrahim Hamrush Hanafi 1951-1952

40. Abd al-Majid Sulaym Hanafi 1952-1952

41. Muhammad al-Khadi Husayn Maliki 1952-1954

42. Abd al-Rahman Taj Hanafi 1954-1958

43. Mahmud Shaltut Hanafi 1958-1963

44. Hassan Mamoun - 1963-1969

45. Muhammad al-Fahham - 1969-1973

46. Abdel Halim Mahmoud Maliki 1973-1978

47.
Muhammad Abd al-Rahman
Bisar

- 1979-1982

48. Gad al-Haq Ali Gad al-Haq - 1982-1996

49. Muhammad Sayyid Tantawy Shafie 1996-2010

50. Ahmed El-Tayeb Maliki 2010-Kini

172

______________________________________________________________________________

41https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=2303936959620384&id=978594902154603 (17 September 2018)

Datuk Haji Mohamad Nordin Ibrahim, Ketua Pengarah JAKIM
bersama-sama Prof. Dr. Ahmad Tayyib, Syeikh al-Azhar pada 20 Oktober 2018

Kunjungan hormat TYT Mohd Hanif Abd Rahman ke atas Syeikh al-Azhar
pada 17 September 2018 41

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

173

Pertemuan YM TYT Dato’ Ku Jaafar Ku Shaari dengan Syeikh al-Azhar
pada 1 Mac 2016

Pertemuan TYT Dato’ Dr. Fakhruddin Abdul Mukti dengan Syeikh al-Azhar
pada 12 November 2013

174

Kunjungan hormat delegasi Rabitah Alumni al-Azhar Cawangan Malaysia
ke atas Syeikh al-Azhar pada 18 April 2016

Kunjungan hormat Dato’ Wan Mohamad Dato’ Syeikh Abdul Aziz,
Mantan Ketua Pengarah JAKIM ke atas Prof. Dr. Abbas Shoman, Wakil

al-Azhar pada 2 Februari 2016

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

175

Direktori Perhubungan al-Azhar al-Syarif (Masyikhah al-Azhar)

 Al-Azhar al-Syarif boleh dilawati dan dihubungi melalui cara berikut;

Alamat
Masyikhah al-Azhar Cairo - Darrasat -
Hadiqat al-Azhar.

Laman Web
http://www.azhar.eg (6 Okt. 2018)
http://www.azhar.eg/splash.html
(6 Okt. 2018)

Instagram
https://www.instagram.com/officialazhareg/
(6 Okt. 2018)

Twitter https://twitter.com/AlAzhar (6 Okt. 2018)

Youtube
https://www.youtube.com/channel/
UC9rl8fUlMM0BxTQKKGP5YzQ
(6 Okt. 2018)

Pautan Online

Masjid al-Azhar
http://www.azhar.eg/alazhar  (6 Okt. 2018)
https://www.facebook.com/azhar.mosqu/
(6 Okt. 2018)

Sektor Sekolah (قطاع المعاهد)
http://www.azhar.eg/education (6 Okt. 2018)

Akhbar Sout al-Azhar
http://www.azhar.eg/sawtalazhar
(6 Okt. 2018)

Markaz al-Azhar al-Alami li Fatwa
http://www.azhar.eg/fatwacenter
(6 Okt. 2018)
https://www.facebook.com/fatwacenter
(6 Okt. 2018)

Madinah Bu’uth Islamiah
http://www.azhar.eg/islamicmissions/
(6 Okt. 2018)

Mirsod al-Azhar/al-Azhar Observatory for
Combating Extremism
http://www.azhar.eg/observer-en/
(6 Okt. 2018)
http://www.azhar.eg/observer (6 Okt. 2018)
http://www.azhar.eg/observer-per/
(6 Okt. 2018)

176

Pautan Online

Markaz al-Azhar lil Tarjamah
http://www.azhar.eg/act (6 Okt. 2018)

Markaz Bahasa Arab Syeikh Zaid
http://azhar-ali.com/go/ (6 Okt. 2018)
https://www.facebook.com/azharalc/
(6 Okt. 2018)

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

177

SISTEM PENDIDIKAN AL-AZHAR

 Sistem pengajian di bawah kendalian al-Azhar di era ini adalah terdiri
daripada empat peringkat iaitu dari peringkat sekolah rendah sehingga ke
peringkat tinggi (universiti). Tempoh pengajian dalam sistem al-Azhar adalah
seperti berikut;

Jadual 17: Sistem pengajian al-Azhar dari peringkat sekolah ke universiti

Kunjungan hormat Dr. Nordin Ahmad, Pengarah DQ ke atas Prof. Dr.
Mohammad Abu Zaid al-Amir, Ketua Pengarah Sektor Sekolah al-Azhar

BIL. PERINGKAT PENGAJIAN TAHUN

1. Peringkat sekolah rendah (ibtidai) 6 tahun

2. Peringkat sekolah menengah (i’dadi) 3 tahun

3. Peringkat sekolah menengah atas (thanawi) 4 tahun

4. Peringkat universiti 4-6 tahun

178

Maahad Bu’uth Islamiah

 Maahad Bu’uth merupakan Sekolah
Menengah Khas di bawah Institusi al-Azhar
yang disediakan untuk pelajar antarabangsa
bukan Arab di peringkat menengah seawal
umur 14 tahun hingga 35 tahun dari
kalangan bukan warga Arab yang beragama
Islam.

 Pelajar Maahad Bu’uth yang tamat
sekolah ini dengan memiliki Sijil Menengah
Thanawiyah layak dipertimbangkan
memasuki Universiti al-Azhar, tertakluk
kepada syarat minimum yang ditetapkan.
Untuk rekod, pihak Universiti al-Azhar
juga menerima masuk pelajar Malaysia ke
Universiti al-Azhar menggunakan kelayakan
minimum Sijil Pelajaran Malaysia (SPM)
bagi Fakulti Ulum Islamiyah atau Sijil Tinggi
Agama Malaysia (STAM) bagi fakulti-fakulti
lain.

 Maahad Bu’uth memperuntukkan
6 lapisan kelas yang perlu dilalui oleh
pelajar sebelum lulus Thanawiyah dan
layak dipertimbangkan memasuki Universiti al-Azhar iaitu 3 tahun di peringkat
Menengah Rendah (Awwal I’dadi, Thani I’dadi dan Thalith I’dadi) dan 3 tahun di
peringkat Menengah Tinggi (Awwal Thanawi, Thani Thanawi dan Thalith Thanawi).

 Pengajian menengah di Maahad Bu’uth al-Azhar secara lengkapnya
selama 6 tahun memperuntukkan pelajar perlu menamatkan hafalan al-Quran
sebanyak 10 juzuk. Bagi pelajar asing selain Arab, mereka perlu menduduki
ujian penguasan Bahasa Arab terlebih dahulu sebelum layak dipertimbangkan
memasuki Maahad Bu’uth. Sekiranya pelajar tidak mencapai tahap penguasaan
bahasa yang ditetapkan, pelajar hendaklah mengikuti pengajian Bahasa Arab di
Maahad Dirasah Khassah.

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

179

Maahad Bu’uth Islamiah bagi pelajar lelaki

Pengajian al-Quran dan Qiraat di al-Azhar

 Maahad Qiraat al-Azhar adalah merupakan sekolah di bawah kelolaan al-
Azhar yang menawarkan pengajian ilmu al-Quran dan qiraat. Sistem pengajian
di Maahad Qiraat al-Azhar mempunyai tiga peringkat iaitu peringkat tajwid,
peringkat sijil tinggi (‘aliah) dan peringkat takhassus. Mutakhir ini boleh dikatakan
tiada lagi pelajar Malaysia yang melanjutkan pengajian qiraat di Maahad Qiraat al-
Azhar di peringkat tajwid dan peringkat sijil tinggi. Kesemua pelajar Malaysia kini
melanjutkan pengajian di Maahad Qiraat terus ke marhalah takhassus selama tiga
tahun setelah al-Azhar menerima penyetaraan sijil (muadalah) di marhalah ‘aliah
dengan beberapa institusi dan sekolah di Malaysia.

 Untuk rekod, terdapat lima buat institusi dan pusat pengajian di Malaysia
yang mempunyai sijil mu’adalah yang melayakkan pelajar dari institusi dan pusat
pengajian berkenaan melanjutkan pengajian ke peringkat takhassus Qiraat di
Mesir. Lima buah institusi dan pusat pengajian yang tersebut ialah;

a. Darul Quran, Jabatan Kemajuan Islam Malaysia (JAKIM).

b. Kolej Islam Antarabangsa Sultan Ismail Petra (KIAS).

c. Maahad Tahfiz al-Quran wa al-Qiraat, Pulai Condong, Kelantan.

d. Kolej Hafiz Klang, Selangor.

e. Maahad Qiraat al-Azhar Amal Aimy Zalifah, Alor Setar, Kedah.

180

 Sistem pengajian di al-Azhar memisahkan antara lelaki dan wanita di
peringkat sekolah dan juga universiti. Kesemua pelajar lelaki ditempatkan di
Maahad Qiraat al-Azhar al-Khazandarah Shoubra. Manakala pelajar perempuan
pula belajar di Maahad Qiraat lil Fatayaat di Shoubra Khemah.

 Sebelum tahun 2015,
pelajar perempuan Malaysia
yang menuntut di Mesir
kesemuanya ditempatkan di
Maahad Qiraat Mansurah.
Namun demikian, bermula
tahun 2015, pihak al-Azhar
hanya menempatkan semua
pelajar asing di Kaherah sama
ada di peringkat sekolah
mahupun di peringkat universiti.

 Sistem pengajian
qiraat di Mesir menjadikan sijil
peringkat takhassus adalah sijil
tertinggi sebelum penubuhan
Fakulti al-Quran Lil Qiraat
di Tanta pada tahun 1412H/
1992M.42

 Bagi pelajar lepasan
Maahad Qiraat di peringkat
takhassus, mereka boleh melanjutkan pengajian di peringkat ijazah di Fakulti
al-Quran Lil Qiraat di Tanta sehingga ke peringkat Doktor Falsafah (PHD).
Sungguhpun demikian, bagi pelajar perempuan dalam bidang qiraat, sijil
peringkat takhassus adalah sijil tertinggi buat masa ini kerana Universiti al-Azhar
belum lagi membuka Fakulti al-Quran Lil Qiraat untuk pelajar perempuan.

 Sebelum tahun 2015, peratusan pelajar Malaysia yang berjaya
menamatkan pengajian selama tiga tahun di peringkat takhassus adalah amat
tinggi sehingga melebihi 95 peratus setiap tahun. Namun demikian, bermula
tahun 2015, pihak al-Azhar telah mengubah sistem peperiksaan dan penilaian
peperiksaan di tahun akhir yang menyebabkan peratus kelulusan pelajar Malaysia
di Maahad Qiraat jatuh merudum. Berikut adalah merupakan perbandingan
peratusan kelulusan pelajar tahun tiga, Maahad Qiraat al-Azhar;

______________________________________________________________________________

42http://www.azhar.edu.eg/quranstudies/Start (20 Oktober 2018)

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

181

Perbandingan
2015/2016 2016/2017

Lulus Gagal Lulus Gagal

Maahad Qiraat Lelaki 13 109 43 161

LULUS
11%

LULUS
21%

GAGAL
89%

GAGAL
79%

Tahun Akhir Qiraat (Lelaki)
2015/2016

Tahun Akhir Qiraat (Lelaki)
2016/2017

Carta 2: Data pencapaian Maahad Qiraat perempuan tidak diperolehi

Jadual 18: Perbadingan kelulusan pelajar Qiraat tahun 2016 dan 2017

182

Pintu masuk ke Maahad Qiraat al-Azhar di Shoubra

Maahad Qiraat al-Azhar al-Khazandarah Shoubra

 Maahad Qiraat al-Azhar Shoubra atau al-Maahad al-‘Ali Lil Qiraat wa
‘Ulum al-Quran ini merupakan Maahad Qiraat yang tertua di Mesir. Semenjak
penubuhannya pada tahun 1945, ianya telah banyak menabur jasa bakti demi
kelangsungan ilmu qiraat dan juga telah melahirkan ramai ilmuan qiraat di seluruh
pelusuk dunia.

 Tokoh-tokoh besar yang lahir dari insitusi ini amat banyak antaranya, al-
Marhum Prof. Dr. Muhammad Salim Muhaysin, Prof. Dr. Sya’ban Muhammad
Ismail, Prof. Dr. Ahmad Isa al-Ma’sarawi dan ramai lagi.  Manakala antara nama-
nama besar yang terkenal dalam bidang al-Quran di Malaysia pula ialah seperti
Tan Sri Dato’ Syaikh Ismail Muhammad (Imam Besar Masjid Negara), Dato’
Salahuddin Omar, Syeikh Muhsin Hj. Ahmad, Dato’ Hasan Mahmud, Ustaz Don
Daniyal dan ramai lagi.

 Malaysia merupakan negara yang paling banyak menghantar para
pelajar mengikuti pengajian dalam bidang al-Quran dan Qiraat di Maahad al-
Azhar, Shoubra. Setiap tahun, tidak kurang dari tiga ratus orang pelajar Malaysia
mengikuti pengajian di Maahad tersebut. Dalam kegawatan politik yang berlaku di
negara Mesir pada tahun 2013, masih terdapat 57 orang pelajar tiba ke Mesir bagi
mengikuti sesi pengajian 2013/2014. Pada sesi pengajian 2015/2016, seramai
139 orang dan pada tahun 2018 seramai 96 orang pelajar (27 perempuan dan 69
lelaki) telah tiba ke Mesir bagi melanjutkan pengajian di Maahad Qiraat al-Azhar
melalui Kementerian Pelajaran Malaysia (KPM).

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

183

Dr. Nordin Ahmad, Pengarah DQ membuat tinjauan ke kelas pengajian
di Maahad Qiraat Shoubra pada 11 Julai 2017

Syeikh Ali, Mudir Maahad Qiraat Shoubra menyampaikan cenderahati
kepada Ustazah Saemah Mukhtar pada 14 September 2014

184

UNIVERSITI AL-AZHAR AL-SYARIF

 Universiti al-Azhar mempunyai dua kategori fakulti iaitu Fakulti Sains (Ilmi)
dan Fakulti Agama (Adabi). Dewasa ini, Universiti al-Azhar mempunyai 79 fakulti
pengajian di seluruh negara Mesir. Majoriti pelajar Malaysia di Mesir adalah dalam
bidang pengajian Islam. Universiti al-Azhar mempunyai beberapa cawangan di
beberapa muhafazah Mesir antaranya di Iskandariah, Tanta, Mansurah, Zagaziq,
Assiut, Dumyat dan daerah yang lain juga. Bermula tahu 1991 dan 1992, pelajar
Malaysia turut mula ditempatkan di empat Muhafazah iaitu Tanta, Damanhur,
Shibin el-Kom dan Mansurah. Pada tahun 1994, pelajar Malaysia mula turut di
tempatkan di muhafazah Dumyat dan Zaqazik. Sungguhpun demikian, bermula
pada akhir tahun 2015, kesemua mahasiswa Malaysia yang berdaftar dengan
Universiti al-Azhar hanya diempatkan di Kaherah.

Delegasi dari Kolej Universiti Islam Pahang Sultan Ahmad Shah
(KUIPSAS) bergambar kenangan di hadapan pejabat pengurusan

al-Azhar pada 6 Mac 2016 selepas majlis menandatangani perjanjian
persefahaman (MoU) dengan Universiti al-Azhar

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

185

 Pada tahun 2009, al-Azhar telah mewajibkan kepada semua pelajar asing
yang mahu memulakan pengajian tahun pertama pengajian Islam melibatkan
Fakulti Syariah, Usuluddin, Dakwah dan Bahasa Arab, Dirasat Islamiah
dan Fakulti Ulum Islamiah perlulah terlebih dahulu menduduki peperiksaan
saringan Bahasa Arab yang dikenali sebagai ‘Imtihan Qabul’. Pelajar yang layak
(berdasarkan keputusan Imtihan Qabul) akan dibenarkan untuk meneruskan
pengajian di tahun satu, manakala yang gagal diwajibkan mengikuti kelas Bahasa
Arab di Markaz Bahasa Syeikh Zayed.

Menguruskan pertemuan delegasi dari Malaysia dengan
Prof. Dr. Abdul hay ‘Azb,  Rektor Universiti al-Azhar pada 3 November 2015

 Universiti al-Azhar turut mempunyai enam buah hospital universiti yang
menawarkan perkhidmatan perubatan kepada orang awam. Buat masa ini,
pelajar-pelajar asing yang menuntut di Universiti al-Azhar adalah melibatkan
pelajar daripada 107 buah negara di dunia. Jumlah tenaga pengajar atau ahli
akademik di Universiti al-Azhar adalah seramai 15,155 orang. Manakala jumlah
kakitangan pentadbiran pula adalah seramai 13,074 orang pekerja. Kesemua
mereka berkhidmat untuk kira-kira 500,000 pelajar, termasuk pelajar asing.43

 Selain itu, al-Azhar juga mempunyai satu kolej kediaman khas untuk
pelajar asing di Kaherah yang memuatkan lebih daripada 4000 orang pelajar.
Dalam pada itu, Universiti al-Azhar juga mempunyai 23 kolej kediaman (asrama)
bagi pelajar-pelajar tempatan di seluruh muhafazah yang mempunyai kapasiti
untuk menempatkan 26,663 orang pelajar pada satu-satu masa.44

 Asrama kediaman untuk warga tempatan ini diberikan kepada pelajar-
pelajar yang mendapat keputusan yang cemerlang dalam peperiksaan sama ada
mumtaz atau  jayyid jiddan. Bagi pelajar yang terpilih menduduki kolej kediaman
universiti, mereka hanya dikenakan yuran penginapan serendah EGP10.00
setahun dengan makan tiga kali sehari.

______________________________________________________________________________

43http://www.azhar.edu.eg/AboutUs/i (5 September 2018)
44 http://www.azhar.edu.eg/Hostel/2-المدن-الجامعية-علي-مستوي-الجمهورية

(12 September 2018)186

Pertemuan dengan Prof. Dr. Ibrahim Hud Hud, Rektor Universiti al-Azhar
pada 22 Februari 2016

Fakta Menarik Berkaitan Sistem Pengajian al-Azhar

1. Al-Azhar memisahkan antara pelajar lelaki dan pelajar perempuan di
peringkat sekolah dan universiti.

2. Universiti al-Azhar mempunyai 79 fakulti pengajian di seluruh Mesir,
45 daripadanya adalah fakulti pengajian Islam dan 34 fakulti sains dan
kemahiran.

3. Daripada 79 fakulti di Universiti al-Azhar, 47 daripanya adalah khusus
untuk pelajar lelaki dan 32 fakulti lagi untuk pelajar perempuan.

4. Universiti al-Azhar juga mempunya 6 buah hospital yang menawarkan
perkhidmatan perubatan kepada orang awam.

5. Jumlah pelajar Universiti al-Azhar dianggarkan 500,000 orang pelajar di
seluruh Mesir.

6. Jumlah pelajar yang menuntut di peringkat sekolah al-Azhar di seluruh
Mesir adalah dianggarkan seramai 1 juta orang pelajar.

7. Jumlah pelajar asing yang sedang menuntut di Universiti dan Maahad
al-Azhar di Mesir dianggarkan 40,000 orang.

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

187

BIL. NAMA TAHUN

1. Prof. Dr. Muhammad Amer El-Bahi Qarqar 1961-1964

2. Syeikh Ahmad Hassan El-Baquri 1964-1969

3. Prof. Dr. Badawi Abdel Lathif Awadh 1969-1974

4. Prof. Dr. Muhammad Hasab Fayed 1974-1979

5. Prof. Dr. Awadh Allah Gad Ahmad Hegazi 1979-1980

6. Prof. Dr. Muhammad Thayyib Naggar 1980-1983

7. Prof. Dr Muhammad Sa’di Farhud 1983-1987

8. Prof. Dr. Abdel Fattah Husaini Syeikh 1987-1995

9. Prof. Dr. Ahmad Umar Hasyim 1995-2003

10. Prof. Dr. Abdullah al-Husaini 2010-2011

11. Prof. Dr. Usamah Muhammad Hasan al-‘Abd 2011-2014

12. Prof. Dr. Abdul hay ‘Azb 2014-2015

13. Prof. Dr. Ibrahim Hud Hud 2016

14. Prof. Dr. Ahmad Mahrasawi 2017-kini

Ulama Yang Pernah Menjawat Jawatan Rektor Universiti al-Azhar

 Berikut adalah senarai nama para ulama yang pernah menjawat jawatan
sebagai Rektor Universiti al-Azhar;

Jadual 19: Senarai nama tokoh yang pernah menjawat jawatan Rektor al-Azhar

188

BIDANG PENGAJIAN ISLAM

BIL. NAMA FAKULTI TEMPAT

1. Fakulti Usuluddin dan Dakwah (Lelaki) Kaherah

2. Fakulti Usuluddin dan Dakwah (Lelaki) Tanta

3. Fakulti Usuluddin dan Dakwah (Lelaki) Mansurah

4. Fakulti Usuluddin dan Dakwah (Lelaki) Zaqazik

Fakulti-fakulti Pengajian di Universiti al-Azhar

 Universiti al-Azhar menawarkan pengajian dalam perbagai bidang, selain
daripada pengajian bidang pengajian Islam. Selain pengajian dalam bidang
pengajian Islam, al-Azhar juga menawarkan juga pengajian dalam bidang sains
perubatan, pergigian, farmasi, ekonomi, kejuruteraan, pendidikan, pertanian dan
lain-lain lagi.

 Universiti kini mempunyai 79 fakulti pengajian di seluruh negara Mesir
di mana 45 daripadanya adalah fakulti pengajian Islam dan 34 fakulti sains dan
kemahiran. Apa yang menarik daripada 79 fakulti, 47 daripanya adalah khusus
untuk lelaki dan 32 fakulti untuk perempuan. Berikut adalah antara senarai fakulti
yang ada di Universiti al-Azhar;

Jadual 20: Senarai antara fakulti di bawah Universiti al-Azhar

Mengiringi delegasi Rabitah Alumni al-Azhar cawangan Malaysia dengan
Prof. Dr. Ahmad Mahrasawi, Rektor Universiti al-Azhar, pada 19 Julai 2017

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

189

5. Fakulti Usuluddin dan Dakwah (Lelaki) Manufiah

6. Fakulti Usuluddin dan Dakwah (Lelaki) Assiut

7. Fakulti Syariah dan Undang Undang (Lelaki) Assiut

8. Fakulti Syariah dan Undang Undang (Lelaki) Tanta

9. Fakulti Syariah dan Undang Undang (Lelaki)
Tafanna
al-Asyraf

10. Fakulti Syariah dan Undang Undang (Lelaki) Damanhur

11. Fakulti Syariah dan Undang Undang (Lelaki) Kaherah

12. Fakulti Bahasa Arab (Lelaki) Kaherah

13. Fakulti Bahasa Arab (Lelaki) Manufiah

14. Fakulti Bahasa Arab (Lelaki) Mansurah

15. Fakulti Bahasa Arab (Lelaki) Itai Barud

16. Fakulti Bahasa Arab (Lelaki) Zaqazik

17. Fakulti Bahasa Arab (Lelaki) Jarja

18. Fakulti Bahasa Arab (Lelaki) Assiut

19. Fakulti Dirasat Islamiah (Lelaki) Kaherah

20. Fakulti Dirasat Islamiah (Lelaki) Kafr el-Syeikh

21. Fakulti Dirasat Islamiah (Lelaki) Dumyat

22. Fakulti Dirasat Islamiah (Lelaki) Qina

23. Fakulti Dirasat Islamiah (Lelaki) Aswan

24. Fakulti Dirasat Islamiah (Perempuan) Suhaj

25. Fakulti Dirasat Islamiah (Perempuan) Assiut

26. Fakulti Dirasat Islamiah (Perempuan) Bani Suef

27.
Fakulti Dirasat Islamiah (Perempuan)
Cawangan al-Sadat

Mansurah

28.
Fakulti Dirasat Islamiah (Perempuan)
Cawangan Port Said

Mansurah

29. Fakulti Dirasat Islamiah (Perempuan) Kafr El-Syeikh

30. Fakulti Dirasat Islamiah (Perempuan) Zaqazik

31. Fakulti Dirasat Islamiah (Perempuan) Kaherah

32. Fakulti Dirasat Islamiah (Perempuan) Iskandariah

33. Fakulti Dirasat Islamiah (Perempuan) Mansurah

34. Fakulti Dirasat Islamiah (Lelaki) Sharqiyyah

190

35. Fakulti Dirasat Islamiah (Lelaki) Dasuk

36. Fakulti Dakwah Islamiah (Lelaki) Kaherah

37. Fakulti al-Quran al-Qarim (Lelaki) Tanta

38. Fakulti Dirasat ‘Ulya (Lelaki) Kaherah

39. Fakulti Ulum Islamiah (Lelaki dan Perempuan (Wafidin)) Kaherah

40. Fakulti Banat al-Azhariyyah Tibah, Luxor

41. Fakulti Banat al-Azhariyyah
Ashir Min
Ramadhan

BIDANG SAINS PERUBATAN, PERGIGIAN DAN FARMASI

42. Fakulti Perubatan (Lelaki) Kaherah

43. Fakulti Perubatan (Lelaki) Dumyat

44. Fakulti Perubatan (Lelaki) Assiut

45. Fakulti Perubatan (Perempuan) Kaherah

46. Fakulti Pergigian (Lelaki) Kaherah

47. Fakulti Pergigian (Lelaki) Assiut

48. Fakulti Pergigian (Perempuan) Kaherah

49. Fakulti Farmasi (Lelaki) Kaherah

50. Fakulti Farmasi (Lelaki) Assiut

51. Fakulti Farmasi (Perempuan) Kaherah

BIDANG SAINS KEMANUSIAAN, EKONOMI DAN KEMAHIRAN

52. Fakulti Kejuruteraan (Lelaki) Kaherah

53. Fakulti Kejuruteraan (Lelaki) Qina

54. Fakulti Kejuruteraan Pertanian (Lelaki) Kaherah

55. Fakulti Kejuruteraan Pertanian (Lelaki) Assiut

56. Fakulti Sains (Lelaki) Kaherah

57. Fakulti Sains (Lelaki) Assiut

58. Fakulti Sains (Perempuan) Kaherah

59. Fakulti Pertanian (Lelaki) Kaherah

60. Fakulti Pertanian (Lelaki) Assiut

61. Fakulti Pendidikan (Lelaki) Kaherah

62. Fakulti Pendidikan Sukan (Lelaki) Assiut

63. Fakulti Pendidikan Sukan (Lelaki) Tafanna Ashraf

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

191

64. Fakulti Ekonomi (Lelaki) Kaherah

65. Fakulti Ekonomi (Perempuan) Kaherah

66. Fakulti Ekonomi (Perempuan) Tafanna Ashraf

67.
Fakulti Ekonomi Rumah Tangga (al-Iqtisad al-Manzili)
(Perempuan)

Tanta

68. Fakulti Kejururawatan (Perempuan) Kaherah

69. Fakulti Pengajian Sains Kemanusiaan (Perempuan) Kaherah

70. Fakulti Pengajian Sains Kemanusiaan (Perempuan) Tafanna Ashraf

71. Fakulti Media (Lelaki) Kaherah

72. Fakulti Bahasa dan Terjemah (Lelaki) Kaherah

192

Kelayakan Memasuki Universiti al-Azhar

 Berikut adalah syarat-syarat minimum bagi kemasukan ke Universiti al-
Azhar;

Jadual 21: Syarat kelayakan masuk ke Universiti al-Azhar

BIL. JURUSAN PENGAJIAN KELAYAKAN MINIMUM

1.

Ijazah Sarjana Muda
(Pengajian Islam)
• Kuliah Syariah Islamiah
• Kuliah Usuluddin
• Kuliah Bahasa Arab

STAM dengan kelulusan Jayyid dan sijil tidak
melebihi tiga tahun dari tarikh permohonan.

2.
Ijazah Sarjana Muda
(Perubatan)

Mendapat purata markah sekurang-
kurangnya 90% dalam lapan (8) subjek iaitu
Bahasa Melayu, Bahasa Inggeris, Sejarah,
Matematik, Matematik Tambahan, Fizik,
Kimia, Biologi dan sekurang-kurangnya
kepujian dengan gred B dalam subjek
Biologi, Kimia, Fizik, Matematik dan
Matematik Tambahan di peringkat SPM.

3.
Ijazah Sarjana Muda
(Pergigian/Farmasi)

Memperolehi purata peratusan markah
sekurang-kurangnya 85% dalam lapan
(8) subjek iaitu Bahasa Melayu, Bahasa
Inggeris, Sejarah, Matematik, Matematik
Tambahan, Fizik, Kimia, Biologi dan
sekurang-kurangnya kepujian dengan gred
B dalam Biologi, Kimia, Fizik, Matematik,
Matematik Tambahan di peringkat SPM.

4.
Ijazah Sarjana Muda
(Ulum Islamiah)

Lulus semua subjek dalam SPM termasuk 6
subjek berikut iaitu Bahasa Arab, Pengajian
Al-Quran Sunnah, Syariah Islamiah,
Matematik, Bahasa Inggeris dan  Bahasa
Melayu dengan syarat sijil SPM tidak
melebihi tiga (3) tahun semasa membuat
permohonan.

5.
Ijazah Sarjana Muda
(Qiraat)

Diploma Qiraat daripada Darul Quran, JAKIM
dan daripada insitusi yang mempunyai
muadalah dengan al-Azhar.

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

193

Sistem Penggredan Universiti al-Azhar

 Pangkat dan pembahagian markah mengikut mata pelajaran yang diguna
pakai di Universiti al-Azhar adalah sebagaimana berikut;

Jadual 22: Kaedah penetapan pangkat kelulusan di Universiti al-Azhar

BIL. PANGKAT MARKAH

1. Mumtaz 90 – 100

2. Jayyid Jiddan 80 – 89

3. Jayyid 65 – 79

4. Maqbul 50 – 64

5. Dhoif 36 – 49

6. Dhoif Jiddan 1 -  35

 Pelajar hanya akan mendapat markah sebenar peperiksaan jika ia adalah
peperiksaan kali pertama pada tahun pengajian. Mana-mana mata pelajaran
yang diduduki dengan status mengulang (i’adah), pelajar hanya berhak mendapat
64 markah sahaja (markah tertinggi bagi taqdir maqbul), sungguhpun berjaya
mendapat 100 markah penuh dalam peperiksaan ulangan tersebut.

Sistem Pembahagian Markah

 Kaedah penilaian bagi ujian di Universiti al-Azhar adalah seperti berikut;

Jadual 23: Kaedah penilain peperiksaan di Universiti al-Azhar

BIL. MATAPELAJARAN BERTULIS LISAN PENUGASAN

1. Ujian bertulis sahaja 100 - -

2. Ujian bertulis dan penulisan
tugasan

80 - 20

3. Ujian bertulis dan ujian lisan 80 20 -

4. Al-Quran al-Karim 50 50 -

194

 Untuk lulus subjek al-Quran, pelajar perlu mendapat minima 25 markah
dari setiap bahagian ujian lisan dan ujian bertulis. Sekiranya salah satu bahagian
mendapat kurang dari 25 markah, pelajar dikira gagal walaupun mendapat 50
markah pada salah satu bahagian yang lain. Kaedah pengiraan seperti di bawah;

25 + 25 = 50  Lulus (maqbul)
24 + 50 = 24 Gagal (dhoif jiddan)

 Situasi yang lain, jika pelajar hanya menduduki al-Quran ujian bertulis dan
berjaya mendapat 50 markah penuh, tetapi tidak menghadiri al-Quran ujian lisan,
pelajar akan dikira gagal dan markahnya adalah 0.

BIL. PANGKAT MARKAH

1. Mumtaz 90% – 100%

2. Jayyid Jiddan 80% – 89%

3. Jayyid 65% – 79%

4. Maqbul 50% – 64%

5. Manqul bil Maddah Naik tahun dengan gagal 1 mata pelajaran

6. Manqul bil Maddatain Naik tahun dengan gagal 2 mata pelajaran

7. Rasib Gagal melebihi 2 matapelajaran

Pangkat Bagi Setiap Tahun Pengajian Mengikut Peratusan

 Berikut adalah pangkat mengikut markah yang akan diperolehi;

Jadual 24: Pangkat pencapaian berdasarkan peratusan markah

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

195

BIL. PANGKAT MARKAH ULASAN

1.
Mumtaz Maa
Martabah
Asy-Syaraf

90% – 100%

Mencapai 90% keseluruhan
dengan syarat tidak pernah
gagal walaupun 1 mata pelajaran
sepanjang 4 tahun pengajian,
dan mendapat taqdir paling
kurang jayyid jiddan setiap tahun
pengajian.

2. Mumtaz 90% – 100%

Mencapai 90% keseluruhan
tetapi pernah gagal, atau Pernah
mendapat taqdir kurang dari
jayyid jiddan pada mana-mana
tahun pengajian

3.
Jayyid Jiddan
Maa Martabah
Asy-Syaraf

80% - 89.9%

Mencapai 80% keseluruhan
dengan syarat tidak pernah
gagal walaupun 1 mata pelajaran
sepanjang 4 tahun pengajian,
dan mendapat taqdir paling
kurang jayyid jiddan setiap tahun
pengajian.

4. Jayyid Jiddan 80% - 89.9%

Mencapai 80% keseluruhan
tetapi pernah gagal, atau pernah
mendapat taqdir kurang dari
jayyid jiddan pada mana-mana
tahun pengajian

5. Jayyid 65% - 79.9%

6. Maqbul 50% - 64.9%

Pangkat dan Sistem Pengumpulan Markah Keseluruhan (Tarakumi)

 Berikut adalah perkiraan pangkat yang akan diperolehi pelajar pada akhir
pengajian berdasarkan perkiraan sistem pengumpulan markah keseluruhan;

Jadual 25: Perkiraan sistem pengumpulan markah keseluruhan

196

SESI PENGAJIAN KAEDAH PENGIRAAN PANGKAT IJAZAH

Sesi 2002/2003
dan ke bawah

Tahun 4 Sarjana Muda

Sesi 2003/2004
dan ke atas

(Tahun 1 + Tahun 2 + Tahun 3 +
Tahun 4) ÷ 4

Sarjana Muda

Sistem Pengumpulan Markah Keseluruhan (Tarakumi)

 Mahasiswa Universiti Al-Azhar bermula kemasukan sesi 2003/2004 dan
menamatkan pengajian pada tahun 2007 terlibat dengan sistem pemarkahan baru
yang dinamakan sebagai Tarakumi. Pangkat yang akan diperolehi oleh mahasiswa
peringkat Ijazah Sarjana Muda adalah hasil gabungan markah keempat-empat
tahun pengajian. Situasi ini tidak seperti pelajar sesi 2002/2003 ke bawah yang
dinilai pangkat pada tahun akhir pengajian.

Jadual 26: Kaedah penentuan pangkat setelah tamat pengajian ijazah

 Dengan sistem tarakumi ini, Universiti al-Azhar menganugerahkan satu
pengiktirafan yang diberi nama sebagai Martabah al-Syaraf di atas konsistensi
pelajar memperoleh pangkat Mumtaz atau Jayyid Jiddan sepanjang keseluruhan
sesi pengajian. Konsistensi tersebut dilihat dari dua aspek;

1. Konsisten tidak pernah mempunyai rekod gagal walaupun dalam satu
mata pelajaran sepanjang tempoh pengajian.

2. Konsisten memperolehi sekurang-kurangnya pangkat Jayyid Jiddan
setiap tahun pengajian.

 Martabah al-Syaraf bukanlah bererti seseorang mahasiswa itu mendapat
peratusan yang tertinggi, akan tetapi melihat kepada konsistensi mereka dalam
2 perkara yang disebut di atas. Sebagai contoh, berkemungkinan seorang
mahasiswa berjaya mendapat pangkat Mumtaz keempat-empat tahun pengajian
dengan peratus yang tinggi, akan tetapi pernah gagal satu mata pelajaran
ketika di tahun satu. Dalam hal ini mahasiswa tersebut tidak layak mendapat
pengiktirafan Martabah al-Syaraf walaupun memperoleh peratus keseluruhan
tertinggi.

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

197

BIL. JABATAN
2014/2015 2015/2016 2016/2017

LULUS GAGAL LULUS GAGAL LULUS GAGAL

1.
Syariah
Islamiah
(Banin)

39% 61% 43% 57% 50% 50%

2.
Usuluddin
(Banin)

39% 61% 46% 54% 47% 53%

3.
Bahasa Arab
(Banin)

39% 61% 35% 65% 41% 59%

4.
Dirasat
Islamiah
(Banin)

38% 62% 38% 62% 19% 81%

5.
Syariah
Islamiah
(Banat)

61% 39% 60% 40% 52% 48%

6.
Usuluddin
(Banat)

49% 51% 56% 44% 58% 42%

7.
Bahasa Arab
(Banat)

41% 59% 51% 49% 49% 51%

8. Ulum Islamiah 77% 23% 87% 13% 82% 18%

PERATUS
KESELURUHAN

45% 55% 52% 48% 52% 48%

Statistik Kelulusan Pelajar Malaysia Dalam Bidang Pengajian Islam

 Berikut adalah merupakan analisis perbandingan keputusan peperiksaan
pelajar dalam jurusan pengajian Islam di Universiti al-Azhar bagi sesi 2014/2015,
2015/2016 dan 2016/2017;

Jadual 27: Analisis kelulusan pelajar pengajian Islam Universiti al-Azhar

198

Peratusan kelulusan meningkat 4% pada sesi 2015/2016
dan terus meningkat sebanyak 7% pada sesi 2016/2017.

Carta 3: Perbandingan kelulusan pelajar jurusan Syariah Islamiah (banin) 2015-2017

0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

70%

80%

LULUS

2014/2015 2015/2016

Usuluddin (Banin)

2016/2017

GAGAL LULUS GAGAL LULUS GAGAL

39%

61%

46%

54%

47%

53%

0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

70%

80%

LULUS

2014/2015 2015/2016

Syariah Islamiah (Banin)

2016/2017

GAGAL LULUS GAGAL LULUS GAGAL

39%

61%

43%

57%

50% 50%

Peratusan kelulusan meningkat 7% pada sesi 2015/2016
 dan meningkat lagi sebanyak 1% pada sesi 2016/2017.

Carta 4: Perbandingan kelulusan pelajar jurusan Usuluddin (banin) tahun 2015-2017

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

199

0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

70%

80%

LULUS

2014/2015 2015/2016

Bahasa Arab (Banin)

2016/2017

GAGAL LULUS GAGAL LULUS GAGAL

39%

61%

35%

65%

41%

59%

Peratusan kelulusan menurun 4% pada sesi 2015/2016
dan meningkat semula sebanyak 6% pada sesi 2016/2017.

Carta 5: Perbandingan kelulusan pelajar jurusan Bahasa Arab (banin) 2015-2017

0%

20%

40%

60%

80%

100%

LULUS

2014/2015 2015/2016

Dirasat Islamiah (Banin)

2016/2017

GAGAL LULUS GAGAL LULUS GAGAL

38%

62%

38%

62%

19%

81%

Tiada sebarang peningkatan pada sesi 2015/2016
dan berlaku penurunan sebanyak 19% pada sesi 2016/2017.

Carta 6: Perbandingan kelulusan pelajar jurusan Dirasat Islamiah (banin) 2015-2017

200

Peratusan kelulusan menurun 1% pada sesi 2015/2016
dan makin menurun sebanyak 8% pada sesi 2016/2017.

Carta 7: Perbandingan kelulusan pelajar jurusan Syariah Islamiah (banat) 2015-2017

Peratusan kelulusan meningkat 7% pada sesi 2015/2016
dan meningkat lagi sebanyak 2% pada sesi 2016/2017.

Carta 8: Perbandingan kelulusan pelajar jurusan Usuluddin (banat) 2015-2017

0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

70%

80%

LULUS

2014/2015 2015/2016

Syariah Islamiah (Banat)

2016/2017

GAGAL LULUS GAGAL LULUS GAGAL

61%

39%

60%

40%

52%
48%

0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

LULUS

2014/2015 2015/2016

Usuluddin (Banat)

2016/2017

GAGAL LULUS GAGAL LULUS GAGAL

49% 51%

56%

44%

58%

42%

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

201

Peratusan kelulusan meningkat 10% pada sesi 2015/2016
dan kembali menurun sebanyak 2% pada sesi 2016/2017

Carta 9: Perbandingan kelulusan pelajar jurusan Bahasa Arab (banat) 2015-2017

Peratusan kelulusan meningkat 10% pada sesi 2015/2016 berbanding
sebelumnya dan kembali menurun sebanyak 5% pada sesi 2016/2017.

Carta 10: Perbandingan kelulusan pelajar jurusan Ulum Islamiah 2015-2017

0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

LULUS

2014/2015 2015/2016

Bahasa Arab (Banat)

2016/2017

GAGAL LULUS GAGAL LULUS GAGAL

41%

59%

51% 49% 49%
51%

0%

20%

40%

60%

80%

100%

LULUS

2014/2015 2015/2016

Ulum Islamiah

2016/2017

GAGAL LULUS GAGAL LULUS GAGAL

77%

23%

87%

13%

82%

18%

202

Perbandingan Keseluruhan Fakulti

 Berikut adalah perbandingan keseluruhan pencapaian pelajar Malaysia
di Universiti al-Azhar untuk sesi pengajian 2014/2015 hingga sesi 2016/2017.
Secara keseluruhan, peratusan kelulusan meningkat 7% pada sesi 2015/2016
berbanding sesi 2015/2015, dan kekal dalam peratusan yang sama pada sesi
2016/2017.

Carta 11: Perbandingan kelulusan keseluruhan fakulti dari tahun 2015-2017

0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

LULUS

2014/2015 2015/2016

Keseluruhan

2016/2017

GAGAL LULUS GAGAL LULUS GAGAL

45%

55%
52%

48%
52%

48%

Peraturan Baru Universiti al-Azhar (Pindaan 2016/2017)

 Bagi sesi pengajian bermula tahun 2016/2017, pihak al-Azhar telah
menetapkan peraturan baru bagi pengajian di Universiti al-Azhar sebagaimana
berikut;

Peraturan Sebelum Pindaan

1. Pengulangan yang diberikan untuk mahasiswa tahun satu dan dua
adalah sebanyak 3 kali, manakala tahun tiga diberikan 5 kali peluang,
dan pelajar tahun terakhir dibenarkan mengulang secara berterusan
apabila berjaya lulus sebahagian dari kesemua bilangan mata pelajaran
tahun akhir dalam tempoh 5 tahun.

2. Mahasiswa hanya akan diberhentikan dengan habis tempoh yang
diberikan dan tidak diberhentikan dengan semata-mata tidak
menghadiri peperiksaan.

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

203

Peraturan Selepas Pindaan Baharu

Pindaan ini terpakai kepada semua mahasiswa tempatan dan antarabangsa.

1. Tempoh pengajian yang diberikan untuk mahasiswa berada di peringkat
tahun peralihan (tamhidi) dan tahun satu pengajian di kesemua fakulti
adalah dua tahun sahaja. Tiada sebarang pertimbangan diberi untuk
mengulang kali ketiga di tahun pengajian yang sama.

Manakala tempoh yang diberikan bagi tahun-tahun pengajian
berikutnya (tahun dua, tiga, empat, lima dan enam) adalah dua tahun
sahaja. Namun mereka yang gagal dibenarkan untuk mengulang buat
kali ketiga di tahun pengajian yang sama (bagi mata pelajaran yang
gagal) bergantung kepada persetujuan Majlis Fakulti.

Pindaan ini berkuatkuasa serta merta dari tarikh kelulusan pihak Majlis
Tertinggi al-Azhar. Oleh yang demikian, pindaan ini hanya dikenakan
terhadap mahasiswa mustajid (pelajar baru) yang gagal buat kali
pertama pada sesi pengajian 2016/2017 (tahun kelulusan pekeliling ini
dibuat). Manakala mahasiswa yang gagal kali kedua dan mereka bukan
merupakan pelajar mustajid pada sesi 2016/2017 masih menggunakan
pekeliling yang lama.

2. Seorang mahasiswa akan dikeluarkan dari fakulti apabila tidak
menghadiri peperiksaan dua semester pengajian secara berturut-turut
sama ada pada tahun pengajian yang sama ataupun pada dua tahun
pengajian yang berturutan. Mahasiswa tersebut tidak dibenarkan untuk
mendaftar semula.

3. Tindakan memberhentikan mahasiswa dari fakulti yang dimohon
olehnya tidak dilaksanakan kecuali selepas mahasiswa tersebut
selesai mendaftar di fakulti itu. Ini bermakna mahasiswa yang masih
dalam proses pendaftaran dan belum mengemukakan dokumen yang
lengkap serta tidak menghadiri peperiksaan pada tahun tersebut, akan
hanya dikira sebagai tahun gagal. Mahasiswa tersebut tidak akan
diberhentikan dari pengajian kecuali selepas berlalu tahun berikutnya.

204

Alamat Al-Mokhaym al-Daem, Madinah Nasr, Cairo, Egypt

Laman Web http://www.azhar.edu.eg/ (10 Okt. 2018)

E-mel info@azhar.edu.eg (10 Okt. 2018)

Youtube
https://www.youtube.com/watch?v=s3S0MY4Mlww (10
Okt. 2018)

Pautan
Online

Fakulti Ulum Islamiah Pengajian Jarak Jauh (Wafidin):
https://azharegypt.edu.eg/ (10 Okt. 2018)
https://www.facebook.com/Azharegypt/ (10 Okt. 2018)

Markaz Bahasa Arab Syeikh Zaid
http://azhar-ali.com/go/ (10 Okt. 2018)
https://www.facebook.com/azharalc/  (10 Okt. 2018)

Direktori Perhubungan Universiti Al-Azhar

 Universiti al-Azhar al-Syarif boleh dihubungi melalui cara berikut;

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

205

Bangunan Majma’ Buhuth Islamiah di Madinah Nasr

MAJMA’ BUHUTH ISLAMIAH

Majma’ Buhuth Islamiah

 Majma’ Buhuth Islamiah (Akademi Penyelidikan Antarabangsa
Islam)45 merupakan salah satu daripada institusi penting di bawah al-Azhar.
Penubuhannya bermula pada tahun 1961 melalui peruntukan perlembagaan
Mesir, perkara 10, undang-undang No. 103, tahun 1961 (Undang-undang
Pembangunan al-Azhar) yang menyebutkan Majma’ Buhuth Islamiah adalah
badan penyelidikan Islam yang tertinggi. Fungsi dan peranannya antaranya
adalah;

1. Bertanggungjawab mengenalpasti dan meneliti semua metod yang
berkaitan dengan penyelidikan Islam.

2. Berperanan memperbaharui ilmu (thaqafah) Islam dan
membersihkannya daripada tambahan yang tidak membawa faedah,
percampuran yang meragukan, membersihkannya daripada kesan-
kesan fanatik politik dan bermazhab, menonjolkan intisari ajaran Islam
tulen yang asli dan memperluaskan skop ilmu dalam semua peringkat
dan keadaan semasa.

______________________________________________________________________________

                          45   (1 September 2018)https://ar.wikipedia.org/wiki/مجمع_البحوث_اإلسالمية_باألزهر

206

3. Mengenalpasti dari semasa ke semasa perkara yang diterbitkan
berkaitan agama Islam dan thurathnya sama ada di peringkat nasional
atau antarabangsa untuk diambil manfaat daripada perkara yang tepat,
atau membuat pembetulan dan sanggahan terhadap perkara yang
bercanggah dengan prinsip Islam.

4. Berperanan mengembangkan ilmu ke setiap peringkat dalam apa jua
keadaan.

5. Bertanggungjawab membuat kajian dan penyelidikan terhadap isu-
isu baru yang kontemporari bagi menjelaskan pandangan hukum
syarak pada permasalahan yang timbul sama ada melibatkan isu-isu
perselisihan mazhab, kemasyarakatan, ekonomi, perkara berkaitan
akidah dan lain-lain lagi.

6. Memberikan perhatian terhadap thurath Islam dan berusaha untuk
menyebar dan mengaplikasikannya.

7. Bertanggungjawab menyampaikan dakwah ke jalan Allah dengan
hikmah kebijaksanaan dan nasihat pengajaran yang baik, di samping
merancang, meneliti dan melaksanakan hal ehwal dakwah di peringkat
nasional dan antarabangsa.

8. Menstruktur dan mengawasi perpustakaan al-Azhar, di samping
bertanggungjawab untuk menambah koleksi buku dan terbitan di
perpustakaan dari semasa ke semasa.

9. Merangka sistem utusan al-Azhar ke seluruh dunia dan utusan yang
datang dari seluruh dunia ke al-Azhar.

10. Melaksanakan persidangan/muktamar tahunan bagi membincangkan
permasalahan-permasalahan semasa kontemporari yang berlaku di
lapangan dan mengikuti muktamar dengan beberapa ketetapan dan
resolusi yang boleh dilaksanakan.

 Majma’ Buhuth Islamiah berperanan melaksanakan misi dan visi dalam
skop yang komprehensif bagi misi al-Azhar al-Syarif. Majma’ diketuai oleh
seorang ketua yang dikenali sebagai Setiausaha Agung Majma’ (أمين عام المجمع).

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

207

BIL. NAMA TAHUN

1. Syeikh Dr. Mahmoud HubbulLah -

2. Syeikh Imam Akbar Dr. Abdul Halim Mahmoud -

3. Syeikh Dr. Mohammad Abdul Rahman Baisar

4. Syeikh Dr. Mohammad Husin al-Zahabi -

5. Syeikh Dr. Khalaf al-Sayyid Abdullah -

6. Syeikh Dr. Abdul Jalil Abduh Shalaby -

7. Syeikh Dr. El-Husaini Abdul Majid Hasyim -

8. Syeikh Dr. Abdul Fattah Abdullah Barkah -

9. Syeikh Dr. Ahmad El-sayyid ‘Athaa Sa’ud -

10. Syeikh Dr. Sami Mohammad Mutawalli El-Sa’rawi -

11. Syeikh Dr. El-Sayyid Hasan Wafa abu ‘Ajur -

12. Syeikh Dr. Ibrahim ‘Athaa el-fayyumi -

13. Syeikh Dr. ‘Ali Abdul El-Baqi Syahatah -

14. Syeikh Dr. Muhyiddin ‘Afifi 12 Julai 2014 – Kini

Struktur Pengurusan Majma’ Buhuth Islamiah

 Pengurusan majma’ melibatkan tiga struktur utama sebagaimana berikut;

1. Majlis Lembaga Majma’ Buhuth Islamiah
2. Persidangan Majma’ (مؤتمر المجمع)
3. Jabatan Majma’ Buhuth Islamiah

Ulama Yang Pernah Menjawat Jawatan Setiausaha Agung Majma’

 Berikut adalah senarai para ulama yang pernah menjawat jawatan
Setiausaha Agung Majma’ Buhuth Islamiah;

Jadual 28: Senarai nama ulama yang pernah menjawat
jawatan Setiausaha Agung Majma’ Buhuth Islamiah

208

Kunjungan hormat Dr. Nordin Ahmad, Pengarah Darul Quran ke atas
Setiausaha Agung Majma’ Buhuth Islamiah pada 9 Julai 2017

Lembaga Majma’ Buhuth Islamiah

 Majma’ Buhuth Islamiah dikendalikan oleh satu lembaga yang dianggotai
oleh para ulama senior al-Azhar yang mewakili pelbagai bidang disiplin ilmu
dan mazhab. Jumlah ahli lembaga Majma’ Buhuth Islamiah adalah melebihi
lima puluh orang ulama di mana dua puluh orang daripada ahli lembaga majma’
diperuntukkan kepada para ulama senior yang bukan daripada kalangan
warganegara Mesir. Kepelbagaian ahli lembaga ini adalah antara ciri-ciri global
yang ada pada Majma’ Buhuth Islamiah yang telah mengangkatnya sebagai pusat
rujukan sedunia dalam bidang penyelidikan Islam.

 Mesyuarat lembaga majma’ dipengerusikan oleh Syeikh Al-Azhar. Sewaktu
ketiadaan Syeikh al-Azhar, lembaga akan dipengerusikan oleh Wakil al-Azhar
(Timbalan Syeikh al-Azhar) dan apabila kedua-duanya tiada, lembaga akan
dipengerusikan oleh Setiausaha Agung Majma’ Buhuth Islamiah. Mesyuarat
lembaga majma’ diadakan sekurang-kurangnya sekali pada setiap bulan.
Keputusan mesyuarat lembaga adalah berdasarkan suara majoriti yang ahli yang
hadir. Anggota lembaga majma’ dibahagikan kepada beberapa jawatankuasa
meliputi semua skop kajian dan penyelidikan Islam sebagaimana berikut;

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

209

1. Jawatankuasa (lajnah) penyelidikan al-Quran
2. Jawatankuasa penyelidikan sunnah
3. Jawatankuasa penyelidikan fiqhiyyah
4. Jawatankuasa akidah dan falsafah
5. Jawatankuasa memperkenalkan Islam
6. Jawatankuasa menghidupkan turath Islam
7. Jawatankuasa Jerusalem (Qusd) dan minoriti Islam
8. Jawatankuasa pendidikan dan pelajaran
9. Jawatankuasa kerjasama antara majma’ dan Universiti al-Azhar
10. Jawatankuasa al-Mutabaah
11. Jawatankuasa al-Muqarrarin
12. Jawatankuasa dialog antara agama
13. Jawatankuasa keajaiban ilmu (i’jaz al-ilmi) dalam al-Quran dan Sunnah

Kunjungan hormat Dr. Nordin Ahmad, Pengarah Darul Quran ke atas
Setiausaha Agung Majma’ Buhuth Islamiah pada 9 Julai 2017

 Kesemua ahli lembaga dan jawatankuasanya adalah bertanggungjawab
untuk membuat penelitian dan mengkaji isu-isu permasalahan di peringkat
nasional dan antarabangsa. Setiap jawatankuasa juga perlu mengeluarkan
kenyataan yang menjelaskan pendirian Islam dalam isu dan permasalahan yang
berbangkit.

210

Ustazah Zawanah Mohammad, Pengarah Bahagian Pembangunan Insan JAKIM
mengadakan lawatan kerja ke Majma’ Buhuth Islamiah

pada 27 Julai 2017

Persidangan Majma’ (مؤتمر المجمع)

 Persidangan majma’ ini adalah melibatkan semua ahli lembaga majma’.
Jawatankuasa al-Muqarrarin di bawah majlis akan berperanan membuat susulan
terhadap semua keputusan resolusi persidangan tahunan majma’ dan sejauh
mana pelaksanaannya menepati resolusi yang telah diputuskan untuk dilaporkan
dalam persidangan majma’ yang akan datang.

Jabatan Majma’ Buhuth Islamiah

 Majma’ Buhuth Islamiah mempunyai beberapa bahagian yang
menjalankan fungsi pengurusannya antaranya ialah;

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

211

1. Bahagian Pengurusan Hal Ehwal Pelajar Asing (للطالب العامة   اإلدارة
(الوافدين

Berperanan menerima pelajar antarabangsa yang ingin menuntut di al-
Azhar dari seluruh pelusuk dunia dan membantu membimbing mereka
semua untuk belajar di  tahap yang sesuai di peringkat Maahad al-Azhar
(tiga peringkat) atau Universiti Al-Azhar.

2. Kampus Pelajar Antarabangsa al-Azhar (مدينة البعوث اإلسالمية)

Berperanan menyediakan penginapan dan sara hidup pelajar
antarabangsa yang datang untuk belajar di al-Azhar.

3. Bahagian Pengurusan sekolah al-Azhar Luar Negara (المعاهد األزهرية
(الخارجية

Al-Azhar turut membina maahad al-Azhar di beberapa buah negara.
Maahad-maahad al-Azhar di luar negara akan menggunakan
sepenuhnya sistem pendidikan di al-Azhar al-Syarif melibatkan
kurikulum dan buku. Kesemua maahad di luar negara tertakluk kepada
pengawasan teknikal al-Azhar, Majma’ Buhuth dan Sektor Sekolah al-
Azhar dengan membekalkan guru-guru dan buku teks sekolah. Bilangan

Gambar peserta kursus imam dari JAKIM sewaktu tiba ke
Madinah Bu’uth Islamiah pada 5 September 2017

212

maahad al-Azhar di luar negara adalah sebanyak lima belas buah; tiga
belas buah daripadanya di negara Afrika, sebuah di Kanada dan sebuah
di Pakistan.

4. Bahagian Pengurusan Dakwah Luar Negara (اإلدارة العامة للبعوث
(اإلسالمية

Jabatan ini berperanan menguruskan penghantaran ulama untuk
mengajar dan menyebarkan ilmu Islam ke seluruh dunia. Al-Azhar kini
telah menghantar para ulamanya kepada 87 buah negara di seluruh
dunia.

5. Bahagian Penyelidikan, Tapisan Penulisan dan Terjemahan (اإلدارة العامة
(للبحوث والتأليف والترجمة

Bahagian ini berperanan menyelia terhadap percetakan mushaf al-
Quran al-Azhar al-Syarif dan mushaf cetakan al-Amiriyyah. Bahagian
ini juga berperanan mengeluarkan kebenaran cetakan dan pengedaran
mushaf oleh penerbit-penerbit yang pelbagai setelah selesai semakan
naskhah asal dibuat. Bahagian ini juga bertanggungjawab menapis
penulisan-penulisan berkaitan agama sama ada dalam Bahasa Arab
atau bahasa asing dan sama ada dalam bentuk buku, kaset, CD dan
lain-lain bagi memastikan ianya tidak bercanggah dengan ajaran Islam
yang hakiki.

6. Bahagian Fatwa (لجنة الفتوى)

Bahagian ini bertanggungjawab menjawab semua persolana yang
diajukan dalam perbagai cara sama ada secara lisan dan bertulis
berhubung permasalahan agama yang dihadapi masyarakat dan umat
Islam. Bahagian ini juga bertanggungjawab mengisytiharkan Islam bagi
mereka yang ingin memeluk Islam dan memberi mereka penyaksian
berkaitan perkara tersebut.

7. Bahagian Buku-buku Al-Azhar (دار الكتب األزهرية)

Bahagian ini berperanan menjaga dan menyelamatkan buku-buku
warisan (turath) yang kini berjumlah 116,133 buah buku dalam
pelbagai bidang ilmu, melibatkan lebih daripada setengah juta jilid.
Sebahagiannya masih lagi dalam bentuk manuskrip berjumlah 40,000
buah buku.

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

213

8. Bahagian Menghidupkan Ilmu Turath Islam (إدارة أحياء التراث اإلسالمي)

Bahagian ini bertanggungjawab menerbitkan semula buku-buku
turath dalam bentuk dan cetakan baru, selain berperanan memilih dan
menerbitkan semula buku-buku bersiri penulisan Islam (البحوث  سلسلة
.pada setiap bulan (اإلسالمية

9. Majalah Al-Azhar (مجلة األزهر)

Majma’ Buhuth Islamiah pada awal setiap bulan Hijrah akan
menerbitkan Majalah al-Azhar yang memuatkan mesej al-Azhar kepada
umat Islam dalam dan luar negara.

10. Bahagian Tertinggi Dakwah Islam (اللجنة العليا للدعوة اإلسالمية)

Bahagian ini berperanan melaksanakan kursus-kursus dan latihan untuk
imam dan pendakwah dan pendakwah dari dunia Islam. Tempoh setiap
kursus adalah selama tiga bulan.

Alamat
Majma’ Buhuth Islamiah, 30 Street 31, Al Ganzouri,
El-Zaher, Cairo Governorate

Laman Web

http://www.azhar.eg/magmaa  (25 Okt. 2018)

Majalah al-Azhar
http://www.azhar.eg/magazine (25 Okt. 2018)

Telefon +2 01550455880

Faks +20 2 24860158

E-mel m.bohoos@gmail.com (25 Okt. 2018)

Facebook https://www.facebook.com/AIRCAzhar/ (25 Okt. 2018)

Twitter https://twitter.com/aircazhar?lang=ar (25 Okt. 2018)

Google Play
https://play.google.com/store/apps/details?id=eg.azhar.
app2 (25 Okt. 2018)

Direktori Perhubungan

 Direktori perhubungan bagi Majma’ Buhuth Islamiah adalah sebagaimana
berikut;

214

RABITAH ANTARABANGSA ALUMNI AL-AZHAR

______________________________________________________________________________

46https://azhargraduates.org/waag/definiton (12 September 2018)

Sejarah Penubuhan

 Idea untuk menubuhkan Ikatan Alumni Antarabangsa Graduan al-Azhar
(al-Munadhamah al-‘Alamiyyah li Khirriji al-Azhar, setelah ini disebut Rabitah)
telah dikemukakan semasa Persidangan Dunia Pertama untuk Graduan al-Azhar
yang berlangsung di Kaherah pada 12-14 Rabi’ al-Awwal 1427 H bersamaan
11-13 April 2006. Persidangan yang dihadiri oleh 100 orang alumni al-Azhar dari
pelbagai negara mengesyorkan agar perlunya dibentuk wadah organsisasi yang
dapat mempereratkan jalinan komunikasi antara al-Azhar dan alumninya yang
berjumlah tidak kurang dari 40.000 orang di seluruh dunia.

 Selain berperanan meningkatkan peranan al-Azhar di seluruh dunia
dengan pendekatan sederhana yang wasatiyyah, entiti yang akan ditubuhkan
juga diharap dapat memainkan peranan yang lebih aktif dalam mengekalkan
identiti agama Islam dan turathnya, serta berupaya menjaga nilai-nilai Islam dan
mempertahankannya dari berbagai propaganda yang mencederainya.

 Rabitah al-Azhar induk di Mesir telah ditubuhkan sebagai sebuah
pertubuhan bukan kerajaan (NGO) yang didaftarkan di Republik Arab Mesir
mengikut undang-undang Mesir, No. 7145, untuk tahun 2007 / 1428H.  Rabithah
diasaskan oleh sekumpulan ulama terkemuka yang diketuai oleh Mantan Syeikh
al-Azhar, Prof. Dr. Muhammad Sayyid Tantawi, Prof. Dr. Ahmad at-Tayyib, Syeikh
al-Azhar,  Prof. Mahmoud Hamdi Zaqzooq, Mantan Menteri Wakaf dan beberapa
orang tokoh ulama yang lain.46 Rabithah al-Azhar induk kini telah menggunakan
nama Munadhamah al-‘Alami li Khirriji al-Azhar.

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

215

Objektif dan Fungsi Rabitah

 Rabitah ditubuhkan dengan tujuan untuk menjangkau ribuan alumni al-
Azhar yang berada di luar negara dan mengukuhkan hubungan dengan antara
mereka melalui aktiviti dan faedah yang ditawarkan kepada ahli-ahli. Rabitah
kini sedang meneliti beberapa cadangan untuk mengukuhkan hubungan dengan
graduan al-Azhar yang tersebar di negara-negara Islam dan lain-lain melalui
penyelarasan dengan Kementerian Luar Negeri Mesir, para utusan (mab’uth)
Azhar, dan menubuhkan cawangan-cawangan Rabitah di negara-negara yang
mempunyai banyak graduan al-Azhar. Rabitah juga sangat menekankan kebajikan
pelajar asing yang berada di Mesir dengan mengadakan pertemuan dari semasa
ke semasa bagi mengenalpasti permasalahan mereka dan mencari penyelesaian
terbaik kepada permasalahan mereka.

Pertemuan dengan Syeikh Prof. Dr. Ahmad Tayyib,
Pengerusi Rabitah al-Azhar Pada 19 Julai 2017

216

Pertemuan dengan Syeikh Prof. Dr. Ahmad Tayyib,
Pengerusi Rabitah al-Azhar Pada 3 November 2015

 Sebagai sebuah organsisasi bukan kerajaan (NGO), Rabitah memiliki
misinya sebagai berikut;

1. Mengukuhkan jalinan komunikasi antara Al-Azhar dan alumninya yang
tersebar di seluruh pelusuk dunia.

2. Menghidupkan peranan Universiti al-Azhar dengan moderasi Islam (al-
wasatiyyah) yang laungkannya.

3. Memelihara identiti keberagamaan umat Islam (huwiyyat al-ummah) dan
turathnya.

4. Menjunjung tinggi nilai-nilai Islam dan mempertahankannya dari
perbagai usaha untuk merosak dan mencederai ajarannya.

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

217

Bangunan Rabitah al-Azhar induk di Madinah al-Nasr

 Beberapa aktiviti dan program yang telah dilaksanakan oleh Rabitah induk
di Mesir antaranya ialah;

1. Membina pangkalan data informasi alumni.

2. Membina laman web yang memuatkan jurnal ilmiah elektronik, berita
dan maklumat pendidikan di al-Azhar, kegiatan Rabitah dan lainnya
melalui pautan web www.waag-azhar.org.

3. Menerbitkan akhbar dan majalah.

4. Menawarkan program biasiswa bagi mahasiswa asing di Universiti al-
Azhar, terutama untuk program Sarjana (MA) dan Doktor Falsafah (PHD).

5. Menganjurkan workshop dan bengkel berkaitan isu-isu kontemporari,
pengembangan dan jaminan mutu pendidikan dan pembinaan
mahasiswa asing di al-Azhar.

218

BIL. NAMA JAWATAN

1. Syeikh Prof. Dr. Ahmad Tayyib
Syeikh al-Azhar

Pengerusi

2.
Prof. Dr. Mohammad Abdul Fudhail
al-Qusi

Timbalan Pengerusi
(Akademik dan Thaqafah)

3. Janeral Usamah Yaseen
Timbalan Pengerusi

(Kewangan dan Pengurusan)

4. Prof. Dr. Abdul Daem Nusair Setiausaha Agung Rabitah

5. Prof. Dr. Ali Jumaah Ahli

6. Prof. Dr. Mukhtar Jumaah Ahli

7. Prof. Dr. Shawqi Ibrahim Allam Ahli

8. Prof. Dr. Usamah al-‘Abd Ahli

9. Prof. Dr. Nahlah al-Haraki Ahli

10. Prof. Dr. Ibrahim Soleh al-Hud Hud Ahli

Pertemuan dengan Syeikh al-Azhar yang juga merupakan
Pengerusi Rabitah al-Azhar pada 19 Julai 2017

Ahli Lembaga Pengurusan

 Rabitah al-Azhar induk ditadbir oleh ahli lembaga yang terdiri daripada
kalangan para ulama dan profesional seperti berikut;

Jadual 29: Ahli Lembaga Rabitah al-Azhar Induk

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

219

Bergambar kenangan dengan Prof. Dr. Mohammad Abdul Fudhail al-Qusi,
Timbalan Pengerusi Rabitah al-Azhar

Pertemuan Dato’ Wan Mohamad Dato’ Syeikh Abdul Aziz,
Mantan Ketua Pengarah JAKIM dengan

Timbalan Pengerusi Rabtah al-Azhar Induk pada 2 Februari 2016

220

Alamat شارع عبد العزيز الشناوى غرب المنصة الحي السادس مدينة نصر القاهرة
Dr. Abdelaziz Elshnawy st, Nasr City, Cairo, Egypt

Laman Web https://azhargraduates.org/waag/ (26 Okt. 2018)

Telefon +20223868114

Faks +20223868116

E-mel info@waag-azhar.org (26 Okt. 2018)

Facebook https://www.facebook.com/waagazhar (26 Okt. 2018)

Youtube https://www.youtube.com/waagazhar (26 Okt. 2018)

Instagram https://www.instagram.com/waagazhar/ (26 Okt. 2018)

Twitter https://twitter.com/waagazhar (26 Okt. 2018)

Google+ https://plus.google.com/+waagazhar (26 Okt. 2018)

Pautan

Rabitah Cawangan Malaysia
https://www.facebook.com/woagmalaysia/ (26 Okt. 2018)

Rabitah Cawangan Indonesia
http://www.waag-azhar.or.id/
https://www.facebook.com/woagindonesia/ (26 Okt. 2018)

Artikel berkaitan wasatiyyah Islam
https://azhargraduates.org/waag/home/wastya-eslam
(26 Okt. 2018)

Akhbar al-Ruwaq
https://azhargraduates.org/rwaq/ (26 Okt. 2018)

Fatawa Menolak Fahaman Ekstrim
https://azhargraduates.org/waag/home/ftawa (26 Okt. 2018)

Direktori Perhubungan

 Direktori perhubungan bagi Rabitah al-Azhar adalah seperti berikut;

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

221

Bangunan Dar al-Ifta’ Mesir

______________________________________________________________________________

47http://dar-alifta.org.eg/Foreign/Module.aspx?Name=aboutdar (4 September 2018)

DAR AL-IFTA’ MESIR

 Dar al-Ifta’ merupakan antara institusi agama yang paling utama di
Mesir selain daripada al-Azhar al-Syarif dan Kementerian Wakaf. Jika al-
Azhar berperanan dalam bidang dakwah dan pendidikan; Kementerian Wakaf
berfungsi menguruskan masjid dan harta wakaf manakala Dar al-Ifta’ pula
bertanggungjawab dalam pengurusan fatwa rasmi dan juga melibatkan perkara-
perkara berkaitan perundingan perundangan melibatkan hukuman mati.

Sejarah Dar al-Ifta’

 Dar al-Ifta’ al-
Misriyyah dianggap antara
institusi terawal bagi institusi
fatwa di dunia Islam. Ia
ditubuhkan pada tahun
1895 oleh perintah tertinggi
Khedive Abbas Hilmi,
dan diletakkan di bawah
Kementerian Keadilan pada
21 November, 1895 dengan
dekri No. 10.47  Dar al-Ifta’
al-Misriyyah adalah antara
institusi-institusi agama
yang penting di Mesir
selain daripada Al-Azhar Al-
Syarif, Universiti al-Azhar,
Kementerian Agama.

 Dar al-Ifta’ al-Misriyyah bermula dengan satu bahagian di Kementerian
Kehakiman Mesir. Peranan Dar al-Ifta’ tidak berhenti pada ketika ini; ia tidak
terhad oleh sempadan domestik tetapi melangkaui Mesir serta meliputi seluruh
dunia Islam.

 Peranan utama Dar al-Ifta’ telah dinyatakan dengan baik melalui rekod-
rekod fatwa dari semenjak penubuhannya sehingga hari ini. Dar al-Ifta’ kini
menerima pertanyaan dari seluruh dunia Islam serta turut melatih kader mufti
melibatkan para pelajar asing. Seiring dengan perkembangan yang besar dalam
bidang komunikasi, Dar al-Ifta’ juga telah melaksanakan perubahan besar dalam
sistem penyampaian maklumat dengan memperkasa dan memaksimumkan
penggunaan sistem teknologi maklumat.

222

Tan Sri Dato’ Haji Othman Mustapha, Ketua Pengarah JAKIM
mengadakan lawatan kerja ke Dar al-Ifta’ Mesir pada 20 Disember 2014

BIL. NAMA TAHUN

1. Syeikh Hassunah al-Nawawi 1899 - 1899

2. Imam Syeikh Muhammad Abduh 1899 -1905

3. Syeikh Abdel Kader al-Rafei November 1905

4. Syeikh Bakri al-Sadafi 1905 - 1914

5. Syeikh Muhammad Bakhit al-Muti`i 1914 - 1920

6. Syeikh Muhammad Isma`il al-Bardisi
Julai 1920 -
Nov. 1920

7. Syeikh Abd al-Rahman Qurra`ah 1921 - 1928

8. Syeikh `Abd al-Majid Salim 1928 - 1945

Ulama Yang Pernah Menjawat Jawatan Mufti Mesir

 Berikut adalah senarai para ulama yang pernah menjawat jawatan Mufti
bagi negara Mesir dari tahun 1895 sehingga kini;

Jadual 30: Senarai nama ulama yang pernah menjawat jawatan Mufti Mesir

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

223

9. Syeikh Hasanayn Muhammad Makhluf 1946 - 1950

10. Syeikh `Allam Nassar 1950 - 1952

11. Syeikh Hasanayn Muhammad Makhluf 1952 - 1954

12. Syeikh Hasan Ma’mun 1955 - 1960

13. Syeikh Ahmad Muhammad `Abd al-`Al Haridi 1960 - 1970

14. Syeikh Muhammad Khatir Muhhammad al-Shaykh 1970 - 1978

15. Syeikh Jad al-Haqq` Ali Jad al-Haqq 1978 - 1982

16. Syeikh `Abd al-Latif Abd al-Ghani Hamzah 1982 - 1985

17. Syeikh Profesor Dr. Muhammad Sayyid Tantawy 1986 - 1996

18. Syeikh Profesor Dr. Nasr Farid Wasil 1996 - 2002

19. Syeikh Profesor Dr. Mohamed Ahmed el-Tayeb 2002 - 2003

20. Syeikh Profesor Dr. Ali Gomaa
28/9/2003 -
Feb. 2013

21.
Syeikh Profesor Dr. Shawki Ibrahim Abdel Karim
Allam

Feb 2013 - Sekarang

Fungsi Dar-al-Ifta’ al-Misriyyah

 Fungsi utama Dar al-Ifta’ terbahagi kepada dua perkara utama iaitu fungsi
berkaitan hal ehwal agama dan berkaitan undang-undang;

1. Fungsi berkaitan hal ehwal agama;

a. Menerima soalan dan menjawabnya dalam pelbagai bahasa

Fatwa Verbal/ secara lisan: Perkhidmatan ini memerlukan
kehadiran secara peribadi orang yang memohon fatwa ke Dar al-
Ifta’. Orang yang memerlukan keputusan fatwa dijemput untuk
duduk dengan salah seorang ahli majlis fatwa di pejabatnya.
Butiran penanya akan direkodkan dan soalan serta jawapan
terhadap persoalan yang diajukan juga akan turut direkodkan ke
dalam pangkalan data untuk rujukan masa depan.

Fatwa bertulis: Fatwa bertulis boleh diperoleh sama ada dengan
mengemukakan soalan secara peribadi atau dengan menghantar
pertanyaan melalui pos biasa atau melalui fax. Selain itu, fatwa

224

juga akan diberikan terhadap persoalan yang diajukan melalui
e-mel. Berdasarkan rekod mutakhir, Dar al-Ifta’ kini menjawab
sekitar 50 ribu persoalan pada setiap bulan melalui pelbagai
saluran di atas.

b. Melihat anak bulan dan menentukan permulaan awal bulan Islam
sepanjang tahun

Salah satu tugas yang paling utama di Dar al-Ifta’ ialah
menentukan permulaan awal bulan Hijrah. Majlis perundangan
dan saintifik yang terdiri daripada ulama dan ahli astronomi Islam
akan turut sama-sama melaksanakan tugas ini. Tugas menentukan
awal bulan Islam ini tidak terhad kepada penentuan awal bulan
Ramadhan, Syawal dan Zulhijjah sahaja, bahkan melibatkan
penentuan setiap bulan sepanjang tahun bagi mengelakkan
sebarang kesilapan dalam menentukan permulaan tiga bulan yang
paling penting bagi umat Islam.

Dalam kerjasama dengan Universiti Kaherah dan beberapa negara
Islam Arab, Dar al-Ifta’ kini sedang berusaha untuk melancarkan
satelit khas bagi tujuan untuk melihat permulaan bulan Islam.

c. Latihan kepada pelajar asing dalam bidang kefatwaan

Dar al-Ifta’ juga menerima pelajar asing (wafidin) lepasan pengajian
Islam dari pelbagai negara Islam yang ingin melanjutkan pengajian
dan ingin mendapatkan kemahiran yang diperlukan untuk
mengeluarkan fatwa di negara masing-masing. Justeru itu, Dar al-
Ifta’ telah meluluskan satu sukatan pengajian berbentuk program
latihan selama tiga tahun.

Pada masa ini, pelajar perlu mempelajari beberapa mata pelajaran
yang diperlukan bagi melayakkan mereka untuk berfatwa. Selain
itu, para pelatih juga perlu melalui latihan praktikal dengan
menghadiri sesi majlis pengeluaran fatwa di bawah pengawasan
anggota majlis fatwa. Mereka yang lulus latihan selama tiga tahun
ini akan menerima sijil yang memenuhi syarat untuk mereka
berkhidmat mengeluarkan fatwa di negara mereka.

d. Mengeluarkan kenyatan-kenyataan rasmi dalam isu-isu agama

Dari semasa ke semasa, masyarakat Islam mengalami keadaan-
keadaan tertentu yang memerlukan kepada para ulama untuk
menyampaikan pandangan tegas berkitan isu-isu kontemporari

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

225

Ustazah Saemah Mukhtar (tengah) menyampaikan cederamata kepada
Syeikh Dr. Majdi Ashur, Penasihat Akademik Mufti Mesir

di peringkat nasional dan antarabangsa. Kenyataan itu bertujuan
untuk menghalang percubaan menyesatkan masyarakat dan
cubaan pihak yang ingin menimbulkan keraguan dalam hal-hal
berkaitan agama yang boleh membawakan kepada perpecahan
dalam masyarakat Muslim.

e. Mengendalikan penyelidikan

Dar al-Ifta’ juga berperanan menjalankan penyelidikan berbentuk
akademik dalam bidang agama khususnya melibatkan perkara-
perkara baru dan isu-isu semasa.

f. Menjawab salah tanggapan dalam agama

Memandangkan serangan ganas dan tidak henti-henti terhadap
Islam, adalah perlu untuk menjawab salah tanggapan yang
menyebabkan kekeliruan terhadap pegangan akidah umat Islam.
Satu pasukan penyelidik khusus telah dibentuk di Dar al-Ifta’ bagi
mengumpul kemusykilan yang dibangkitkan dan menjawab salah
faham tersebut dengan dalil dan hujah yang kukuh.

226

g. E-Pembelajaran

Dar al-Ifta’ al-Misriyyah juga telah menyediakan pusat
pembelajaran E-learning/ Pengajian jarak jauh/ Ta’lim ‘an Bu’d,
yang pertama seumpamanya di dalam bidang fatwa dengan
kurikulum khusus. Melalui perkhidmatan ini, pelajar-pelajar akan
dapat menghadiri pengajian mereka secara atas talian dan dapat
menangani masalah jarak perjalanan.

Melalui program latihan E-learning, pelajar akan dapat memperoleh
pengetahuan dan mencapai kemahiran Ifta’ yang diperlukan untuk
memenuhi syarat sebelum mereka memainkan peranan sebagai
ahli fatwa di institusi fatwa yang terdapat di negara masing-
masing.

2. Fungsi berkaitan perundingan perundangan melibatkan hukuman
mati;

Salah satu tugas Dar al-Ifta’ adalah memberikan nasihat kepada
mahkamah mengenai hukuman mati. Selepas perbicaraan dan sebelum
dijatukan hukuman, mahkamah jenayah hendaklah mengemukakan kes-
kes yang melibatkan hukuman mati terlebih dahulu kepada Dar al-Ifta’.
Prosedur ini telah digunakan semenjak undang-undang jenayah sivil
dan peruntukan serta prosedur jenayah sivil pertama kali ditubuhkan di
Mesir pada akhir abad ke-19.

Setelah mengkaji semula secara teliti dokumen kes yang dikemukakan
oleh mahkamah jenayah, seorang mufti akan menyokong hukuman mati
jika didapati kes berkenaan mempunyai bukti-bukti yang kuat tanpa
sebarang keraguan munasabah. Tugasan mufti dalam hal ini adalah
mengkaji semula kes jenayah dan bukti berdasarkan pelbagai syarat
untuk bukti dan kriteria yang telah ditetapkan oleh undang-undang
Islam, tanpa terikat dengan mazhab tertentu.

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

227

Pengurusan Dar al-Ifta’

 Pengurusan di Dar al-Ifta’ melibatkan pembentukan satu sekretariat dan
18 bahagian yang menjalankan fungsi pengurusan yang berbeza seperti berikut;

1. Sekretariat Fatwa (أمانة الفتوى)
2. Bahagian Fatwa Secara Verbal/Lisan (إدارة الفتوى الشفوية)
3. Bahagian Fatwa Berkaitan Pusaka (إدارة فتوى المواريث)
4. Bahagian Fatwa Secara Bertulis (إدارة الفتوى المكتوبة)
5. Bahagian Fatwa Melalui Saluran Eletronik (إدارة الفتوى اإللكترونية)
6. Bahagian Fatwa Melalui Telefon (إدارة الفتوى الهاتفية)
7. Bahagian Falak (إدارة الحساب الشرعي)
8. Bahagian Penyelidikan (إدارة األبحاث الشرعية)
9. Bahagian Latihan (إدارة التدريب)
10. Bahagian Latihan E-Learning/Pengajian Jarak Jauh(إدارة تدريب المفتين عن

(ُبْعد
11. Bahagian Semakan dan Penelitian Bahasa (إدارة المراجعة والتدقيق اللغوي)
12. Bahagian Penerbitan (إدارة اإلصدارات)
13. Bahagian Media (إدارة المركز اإلعالمي)
14. Bahagian Pengurusan Laman Web (إدارة الموقع اإللكتروني)
15. Bahagian Terjemahan (إدارة الترجمة)
16. Bahagian Teknologi Maklumat (إدارة تكنولوجيا المعلومات)
17. Bahagian Hal Ehwal Undang-Undang (اإلدارة العامة للشئون القانونية)
18. Bahagian Hal Ehwal Pengurusan (اإلدارة العامة للشئون اإلدارية)
19. Bahagian Berkaitan Hukuman Mati (قضايا اإلعدام)

228

Sekretariat Fatwa (أمانة الفتوى)

 Sekretariat fatwa adalah sebuah jawatankuasa tertinggi ulama di Dar al-
Ifta’. Sekretariat ini ditubuhkan oleh Dr. Ali Jumaah sewaktu beliau menjawat
jawatan Mufti Republik Arab Mesir. Penubuhan majlis fatwa ini adalah sebagai
tindak balas kepada tuntutan yang mendesak kepada keperluan untuk ijtihad
secara kolektif, kemasukan jumlah soalan yang banyak melalui pelbagai saluran
komunikasi, dan pertambahan minat masyarakat untuk mengetahui fatwa dalam
semua aspek kehidupan.

 Anggota sekretariat fatwa yang juga disebut sebagai “amin al-fatwa” ini
juga turut berperanan menjawab semua soalan yang masuk dan ianya berfungsi
di bawah pengawasan dan seliaan Mufti Republik Arab Mesir. Sekretariat juga
berperanan melatih mereka yang baru dicalonkan untuk menyertai sekretariat
fatwa dengan tujuan dapat meningkatkan kecekapan ilmiah calon sekritariat
dan bagi melahirkan kader pelapis yang berpengalaman dari satu generasi ke
generasi berikutnya.

 Sekretariat fatwa dibahagikan kepada bahagian yang berlainan mengikut
cara menerima soalan seperti;

1. Bahagian fatwa secara lisan.
2. Bahagian fatwa secara bertulis.
3. Bahagian fatwa melalui telefon.
4. Bahagian perkhidmatan fatwa melalui e-mel.

 Dar al-Ifta’ akan menerima persoalan secara lisan antara 300 hingga 400
soalan pada setiap hari. Manakala melalui panggilan telefon pula, Dar al-Ifta’ akan
menerima panggilan untuk mendapatkan fatwa dan pandangan hukum antara
1000-1100 panggilan setiap hari. Dalam pada itu, perkhidmatan fatwa melalui
e-mel pula menerima soalan antara 500-600 soalan setiap hari.48

______________________________________________________________________________

48http://www.dar-alifta.org/ar/aboutdar.aspx?ID=100 (6 September 2018)

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

229

YBhg. Tan Sri Dato’ Othman, Ketua Pengarah JAKIM mengadakan
perbincangan dengan pihak Dar al-Ifta’ Mesir pada 20 Disember 2014

Laman Web Dar al-Ifta’

 Selaras dengan peredaran zaman dan kemajuan media elektronik,
pihak Dar al-Ifta’ sedaya upaya menggunakan media baru bagi melebarluaskan
maklumat berkaitan Islam yang wasatiyyah dan fatwa-fatwa semasa melalui
laman web dan juga media sosial. Laman web Dar al-Ifta’ boleh diakses dalam
Bahasa Arab, dan beberapa bahasa lain termasuk Bahasa Inggeris, Jerman,
Perancis, Turki, Rusia, Urdu, dan Indonesia.

 Bahagian pengurusan fatwa secara online juga turut menerima pertanyaan
dari seluruh dunia dalam Bahasa Arab serta banyak bahasa lain (tujuh bahasa
sehingga kini, dan mereka adalah: Bahasa Inggeris, Jerman, Perancis, Turki,
Rusia, Urdu, dan Melayu). Fatwa diterjemahkan sesuai dengan soalan khusus
yang diterima di laman web. Setelah soalan telah diterima, jabatan terjemahan
akan menterjemahkan soalan-soalan, yang kemudian dijawab dalam Bahasa
Arab, dan akhirnya diterjemahkan kembali ke dalam bahasa penanya.

230

Kunjungan hormat TYT Dato’ Ku Jaafar Ku Shaari ke atas SS Mufti
Republik Arab Mesir pada Mac 2018

Lawatan kerja TYT Dato’ Ku Jaafar Ku Shaari ke Dar al-Ifta’
pada tahun 2017

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

231

Hubungan JAKIM dengan Dar al- Ifta’ Mesir

 Pejabat Atase Agama Kaherah JAKIM telah berjaya menjalinkan hubungan
yang utuh dengan Dar al-Ifta’ melalui keterlibatan dalam program-program
anjuran Dar al-Ifta’ dari semasa ke semasa. Selain itu, pelbagai program kursus
telah dibuat dengan kerjasama Dar al-Ifta’ dari tahun 2012-2018 antaranya ialah;

1. Kursus Pengurusan Dakwah dan Pengendalian Fatwa selama dua bulan
melibatkan penyertaan para pegawai kanan JAKIM, MAIN, JAIN dan
beberapa agensi agama yang lain. Kursus ini dilaksanakan setiap tahun
bermula tahun 2012 hingga 2018.

2. Kursus Kursus Profesionalisme Imam Masjid-masjid Wilayah
Persekutuan selama satu bulan melibatkan penyertaan 16 orang
pegawai yang menjadi imam masjid di Wilayah Persekutuan. Kursus ini
telah dilaksanakan pada 1 hingga 29 Ogos 2015.

3. Kursus Sangkutan Pejabat Mufti Sarawak di Dar al-Ifta’ selama satu
minggu pada 20 hingga 27 November 2017, melibatkan penyertaan
enam orang pegawai termasuk Datu Kipli Bin Haji Yassin, SS Mufti
Negeri Sarawak.

TYT Amb. Mohd Haniff Abd. Rahman mengadakan lawatan kerja ke
Dar al-Ifta’ pada 9 Ogos 2018

232

Kunjungan hormat YB Senator Dato’ Dr. Ashraf Wajdi Dato’ Dusuki,
ke atas SS Mufti Mesir pada April 2016

4. Kursus Penerapan Nilai Islam dan Transformasi Pengurusan melibatkan
penyertaan semua pekerja Kakitangan Ambilan Tempatan (KAT) di
Kedutaan Besar Malaysia Kaherah seramai 42 orang KAT. Kursus
dilaksanakan pada 3 Mac 2014.

5. Kursus melibatkan penyertaan pelajar Malaysia yang dilaksanakan di
Dar al-Ifta’. Antara kursus yang telah dilaksanakan ialah Kursus Tatacara
Berfatwa pada (2013 dan 2014), Kursus Wasatiyyah di Era Globalisasi
(2016) dan Kursus Menangani Pemikiran Ekstrem (2018).

 Selain itu, kunjungan berterusan delegasi dari Malaysia ke Dar al-Ifta’
secara tidak langsung telah menguatkan lagi hubungan sedia ada dengan institusi
fatwa di Mesir ini.

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

233

Kunjungan hormat Dato’ Sri Syed Ibrahim bin Syed Ahmad, Exco Agama
Kerajaan Negeri Pahang ke atas SS Mufti Mesir pada 10 Mac 2016

Alamat Cairo - Darrasat - Hadiqat al-Azhar - P.O. Box 11675

Laman Web

http://www.dar-alifta.org  (1 Okt. 2018)

http://www.dar-alifta.com (1 Okt. 2018)

http://www.dar-alifta.net (1 Okt. 2018)

Telefon
Within Egypt: 107 - (02) 25970400
International: +20 2 25970400

Faks +20 2 25926143

Web Master webmaster@dar-alifta.org (1 Okt. 2018)

Facebook
https://www.facebook.com/EgyptDarAlIfta
(1 Okt. 2018)

Instagram https://www.instagram.com/egyptdaralifta  (1 Okt. 2018)

Direktori Perhubungan

 Direktori perhubungan bagi Dar al-Ifta’ adalah seperti berikut;

234

Perisian
bertanyakan
fatwa

https://goo.gl/1P2YSW (1 Okt. 2018)

https://goo.gl/G9EMy1 (Android)

https://goo.gl/MC8DgW (iOS)

Pautan

SS Mufti Mesir
http://www.shawkyallam.com/
(1 Okt. 2018)

Portal Dar al-Ifta’ (English)
http://dar-alifta.org/Foreign/default.aspx  (1 Okt. 2018)

Portal Akademi Fatwa (Dar al-Ifta’)
http://www.fatwaacademy.org/ (1 Okt. 2018)

Haiah al-Ifta fi al-Alam (Dar al-Ifta)
https://m.facebook.com/FatwaAcademy (1 Okt. 2018)

E-Learning (Pengajian Jarak jauh)
http://www.ifta-learning.net/ (1 Okt. 2018)

Ini Adalah Agama Kami (هذا ديننا)
http://dar-alifta.org/ar/Default.aspx (1 Okt. 2018)

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

235

KEMENTERIAN WAKAF MESIR

 Kementerian Wakaf Mesir (Bahasa Arab: وزارة األوقاف المصرية) adalah salah
satu kementerian dalam kerajaan Mesir dan bertanggungjawab terhadap harta
wakaf, pengurusan masjid-masjid, membuat kajian berkaitan ilmu feqh dan juga
melaksanakan fungsi dakwah Islamiah di dalam dan luar negeri, meliputi menjaga
kebajikan anak yatim dan menguruskan pusat dan markas Islam di Mesir.

1. Majlis Tertinggi Bagi Hal Ehwal Islam (المجلس األعلى للشؤون اإلسالمية)
2. Lembaga Wakaf Mesir (هيئة األوقاف المصرية)
3. Perpustakaan Pusat Manuskrip Islam (المكتبة المركزية للمخطوطات

(اإلسالمية
4. Majlis Himpunan Qari-Qari Mesir  (مشيخة عموم المقارئ المصرية)

Hubungan JAKIM dan
Kementerian Wakaf

 JAKIM melalui Pejabat
Atase Agama Kaherah telah
berjaya mengukuhkan hubungan
sedia ada dengan Kementerian
Wakaf melalui program-program
yang dilaksanakan selain
mengadakan kunjungan dan
pertemuan berkala dengan pihak-
pihak di Kementerian Wakaf.
Buat masa ini, JAKIM mempunyai
hubungan sangat erat dengan
Kementerian Wakaf dalam urusan
penganjuran Majlis Tilawah al-
Quran dan Hafazan, di mana
pada saban tahun, JAKIM selaku
urusetia induk kepada peganjuran
majlis akan menjemput dua
orang peserta tilawah yang akan
mewakili negara Mesir dan juga
tiga orang hakim dari negara Mesir.

236

Dato’ Razali bin Shahabudin sewaktu menghadiri muktamar
Kementerian Wakaf pada tahun 2015

 Mesir juga turut meganjurkan majlis musabaqah antarabangsa hafazan al-
Quran setiap tahun, dan dua orang peserta dari Malaysia akan turut dijemput bagi
mewakili negara. Selain musabaqah, pihak kementerian juga setiap tahun akan
menganjurkan muktamar sedunia di mana dua tokoh dari Malaysia yang akan
dijemput iaitu YB Menteri (Agama) dan SS Mufti Wilayah Persekutuan sebagai
wakil negara Malaysia. Pada tahun 2015, Dato’ Razali bin Shahabudin, Timbalan
Ketua Pengarah Pembangunan Insan, JAKIM juga pernah mewakili negara ke
muktamar antarabangsa anjuran Kementerian Wakaf. Pejabat Atase Agama juga
telah terlibat dalam menghadiri program-program kementerian Majlis Sambutan
Awal Hijrah, Majlis Sambutan Maulidul Rasul SAW dan Majlis Sambutan Nisfu
Syaa’ban.

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

237

Gambar bersama-sama dua wakil Malaysia (berbaju merah dan kuning)
dan peserta dari negara Brunei (paling kiri) dan Thailand (dua dari

kanan) dalam pertandingan hafazan di Mesir pada tahun 2016

Lawatan Kerja YB Menteri Ke Kementerian Wakaf

 Pada 16 Oktober 2018 YB Dato’ Seri Dr. Mujahid Yusof, Menteri di
Jabatan Perdana Menteri telah mengadakan kunjungan hormat ke atas rakan
sejawat beliau di Mesir iaitu Prof. Dr. Mukhtar Jumuah, Menteri Wakaf Mesir.
Pertemuan yang diadakan di bangunan Majlis al-A’la Li Syu’un Islamiah,
bertempat di Garden City, Kaherah ini telah menjadi pertemuan bersejarah buat
Malaysia dan Mesir setelah sekian lama pertemuan melibatkan delegasi rasmi
negara di peringkat Menteri tidak dibuat ke atas Menteri Wakaf. Pertemuan ini
secara tidak langsung telah berjaya mengukuhkan lagi hubungan sedia ada
dengan pihak kementerian.

 Menteri Wakaf sangat gembira dengan pertemuan ini, di mana kedua-dua
pihak telah berkongsi pengalaman dan aktiviti yang telah dibuat khususnya dalam
menangani pemikiran ekstrem dan pelampau atas nama agama. Menteri Wakaf
juga telah menyerahkan kepada YB Menteri beberapa buah buku tulisan beliau
berkaitan maqasid syar’iyyah dan beberapa tulisan lain. Selain itu, Menteri Wakaf
juga telah menyerahkan surat jemputan YB Menteri ke muktamar antarabangsa
yang bakal dianjurkan oleh Kementerian Wakaf pada bulan Febuari 2019 dan
sangat mengalu-alukan hubungan sedia dikembangkan dalam perlbagai bidang
yang lain seperti pendidikan, latihan dan penerbitan.

238

Kunjungan hormat YB Dato’ Seri Dr. Mujahid Yusof, ke atas Prof. Dr.
Mukhtar Jumaah, Menteri Wakaf Mesir, pada 16 Oktober 2018

Kunjungan hormat YB Dato’ Seri Dr. Mujahid Yusof, ke atas
Prof. Dr. Mukhtar Jumaah, Menteri Wakaf Mesir pada 16 Oktober 2018

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

239

Gambar kenangan di hadapan Masjid Saidina Hussin

Galeri Barangan Athar al-Rasul

 Selain daripada bertanggungjawab untuk memelihara dan menguruskan
harta-harta wakaf dan pengurusan masjid di seluruh Mesir, Kementerian Wakaf
juga dipertanggungjawabkan untuk menjaga barangan peninggalan (athar)
Rasulullah SAW yang tersimpan di dalam bilik galeri yang berada bersebelahan
dengan maqam Saidina Hussin, di dalam bangunan Masjid Saidina Hussin. Bilik
galeri ini kebiasaanya akan dibuka pada malam sambutan awal tahun Hijrah untuk
lawatan dan tatapan para tetamu terhormat.

 Bilik galeri ini tidak dibuka untuk tatapan dan ziarah oleh masyarakat
awam, sebaliknya ia hanya akan dibuka dengan kelulusan khas daripada Menteri
Wakaf. Justeru, bagi delegasi Malaysia yang berhasrat melawat galeri ini, pihak
kedutaan akan mengeluarkan satu surat permohonan kepada kepada Menteri
Wakaf untuk kelulusan terlebih dahulu.

 Pejabat Atase Agama telah diamanahkan untuk menguruskan beberapa
siri lawatan pembesar negara ke galeri ini, antaranya melibatkan lawatan oleh
KDYMM Tan Sri Tunku Sallehuddin Sultan Badlishah, Sultan Negeri Kedah dan
TYT Tun Pehin Sri Haji Abdul Taib Mahmud, Yang di-Pertua Negeri Sarawak, YB
Dato’ Seri Reezal Merican, mantan Timbalan Menteri Luar Negeri, YB Senator Dr.
Ashraf Wahdi Mohd Dusuki, Timbalan Menteri di Jabatan Perdana Menteri dan
YAB Tuan Amirudin bin Shari, Dato’ Menteri Besar Negeri Selangor.

240

Gambar delegasi Malaysia yang diberikan penghormatan melawat bilik
galeri barangan athar Rasulullah SAW di Masjid Saidina Hussin

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

241

Alamat
Mohammed Sobri Abu ‘Alam Street, Bab Al Louq, Abdeen,
Cairo Governorate, Egypt.
 ش محمد صبرى ابو علم، باب اللوق، عابدين، محافظة القاهرة

Telefon +202 23926155

Laman Web

http://www.awkafonline.com/ (1 Okt. 2018)

http://www.almokhtarone.com/ (Web Menteri Waqaf)
(1 Okt. 2018)

Facebook https://www.facebook.com/AwkafOnline/ (1 Okt. 2018)

Twitter
https://twitter.com/AwkafOnline (1 Okt. 2018)

https://twitter.com/drmokhtargomaa (Twitter Menteri Wakaf)

Youtube
https://www.youtube.com/channel/UCjfQ0SrBRVCYWFout-
VRqHqQ (1 Okt. 2018)

Pautan lain

Majlis al-A’la Lil-Syu’un al-Islamiah/ Supreme Council For
Islamic Affairs (المجلس األعلى للشئون اإلسالمية)

http://islamic-council.net (1 Okt. 2018)

Address: 9 ش النباتات، , Qasr an Nile, Cairo Governorate

Direktori Perhubungan Kementerian Wakaf Mesir

 Kementerian Wakaf Mesir boleh dilawati dan dihubungi melalui;

242

NIQABAH AL-ASYRAF

 Al-Niqabah al-Sadah al-Asyraf merupakan institusi yang ditubuhkan di
Mesir sejak tahun 220 Hijrah, bagi mengumpulkan dan merekodkan keturunan
Rasulullah SAW. Sejarah penubuhan institusi khas bagi menjaga zuriat keturunan
Rasulullah SAW di Mesir bemula dengan kedatangan Sayyidah Zainab, cucu
Rasulullah SAW ke Mesir pada tahun 61 Hijrah.

 Sumber sejarah merekodkan bahawa jawatan Naqib al-Asyraf di Mesir
pada zaman kerajaan Talun memerintah Mesir, hanya terhad kepada keluarga
Tabataba (طباطبا) dan Naqibnya yang paling terkenal adalah bernama Ali bin
Husin bi Tabataba yang menjawat jawatan tersebut pada zaman pemerintahan
Khamaruwiyyah (خماروية) bin Ahmad bin Talun.

Era Baru Niqabah al-Asyraf

 Pada tahun 1991, Presiden Mohammad Hosni Mubarak, Presiden
Mesir pada ketika itu telah mengeluarkan dekri presiden, No. 54 bagi melantik
Sayyid Mahmoud Kamil Yaseen al-Rifaie sebagai Naqib al-Asyraf. Pelantikan ini
merupakan satu era baru kepada Niqabah al-Asyraf apabila peranan institusi ini
terhenti beberapa tahun kerana tiada pelantikan ketua Naqib al-Asyraf setelah
kematian Naqib Sayyid Mohd Ali al-Bablawi al-Husni pada tahun 1953.

 Setelah kematian Sayyid Mahmoud Kamil Yaseen al-Rifaie pada tahun
1994, jawatan Naqib al-Asyraf telah diserahkan kepada adik beliau, Sayyid
Ahmad Kamil Yaseen al-Rifaie melalui dekri presiden bernombor 230 tahun 1994.
Kini, jawatan Naqib al-Asyraf telah diserahkan kepada Sayyid Mahmoud al-Syarif
melalui dekri presiden bertarikh 24 Disember 2008 setelah kematian Sayyid
Ahmad Kamil Yaseen al-Rifaie.

 Pada awal era baru Niqabah al-Asyraf, tahun 1991, institusi ini beroperasi
di sebuah apartmen yang dijadikan sebagai sebuah pejabat penguruasan
bertempat di Jalan Qasr al-Nil. Pada tahun 1999, Niqabah al-Asyraf telah
mengenalpasti kawasan tanah lapang seluas 530 meter persegi yang sesuai
untuk dibina sebuah bangunan Niqabah al-Asyraf bertempat di kawasan Hadiqah
al-Khalidin, Darrasah, bersebelahan bangunan Masyikhah al-Azhar.

 Pada tahun 2015, bangunan setinggi 5 tingkat bagi Niqabah al-Asharf
telah siap dibina dan ia telah menjadi kepada mercu tanda dan memberi sinar
baru kepada institusi yang berperanan mengumpul salasilah keturunan Rasulullah
SAW ini sama ada di Mesir dan juga di seluruh dunia.49

______________________________________________________________________________

49         (8 September 2018)https://www.marefa.org/نقابة_األشراف_في_مصر

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

243

Bangunan Niqabah al-Asyraf bertempat di Darrasah

244

Contoh sijil pengesahan nasab yang dikeluarkan oleh Niqabah

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

245

Fungsi Niqabah al-Asyraf

 Niqabah al-Asyraf berperanan sebagai pusat data kepada para Ahlul Bait
di Mesir. Niqabah al-Asyraf ini berperana mengkaji nasab para keturunan Nabi
SAW dan menjaga kemurniannya dari pemalsuan, di samping menjadi pusat
silaturahim antara keturunan Nabi SAW. Antara peranan lain Niqabah al-Asyraf
selain mengumpulkan dan merekodkan nasab, ia juga juga berperanan sebagai;

a. institusi dakwah Islamiah,

b. menjaga dan menguruskan harta wakaf yang diwakafkan kepada zuriat
keturunan Rasulullah SAW,

c. membina hospital dan maahad,

d. menjadi pendamai kepada pihak-pihak yang bertelingkah.

 Dianggarkan jumlah zuriat keturunan Rasulullah SAW yang berada di
negara di Mesir dianggarkan berjumlah 7 juta orang dan 25 juta orang di seluruh
dunia.

Hubungan dengan Niqabah al-Asyraf

 Pejabat Atase Agama JAKIM Kaherah telah berjaya mengadakan
hubungan baik dengan institusi yang berperanan menjaga salasilah keturunan
Rasulullah SAW ini melalui kunjungan dan pertemuan berkala dengan pegawai
dan kakitangan yang berkhidmat di institusi ini sejak tahun 2014 selain senantiasa
menghadiri program-program rasmi kerajaan Mesir yang turut melibatkan al-
Niqabah al-Asyraf. Hubungan dengan institusi ini menjadi lebih erat apabila satu
kunjungan hormat rasmi YM TYT Dato’ Ku Jaafar Ku Shaari, Duta Besar Malaysia
ke Republik Arab Mesir telah berjaya diaturkan pada 18 Ogos 2016. Kunjungan
bersejarah ini telah disambut dengan penuh mesra oleh oleh al-Sayyid Mahmoud
al-Syarif, Naqib al-Sadah al-Asyraf, merangkap Timbalan Speaker Parlimen Mesir,
Syeikh Dr. Abdel Hady el-Kassaby, Syeikh Masyayikh, Majlis Tertinggi Tarekat Sufi
di Mesir, merangkap Chairman of the Committee on Social Solidarity the House of
Representatives dan Syeikh Fuad Abdel Azim, Pengarah Lajnah Hal Ehwal Agama
di Niqabah al-Asyraf.

 Pertemuan ini telah membuka lembaran baru hubungan Malaysia dan
Niqabah al-Asyraf. Pada pertemuan ini, TYT Duta dan delegasi KBMK telah
diberikan taklimat berkaitan sejarah dan fungsi yang dimainkan oleh Niqabah al-
Asyraf khususnya di Mesir dalam merekod dan memberikan kebajikan kepada
zuriat dan salasilah Rasulullah SAW. TYT Duta juga telah diberikan penghormatan
melawat bahagian-bahagian yang mengurus dan merekodkan salasilah keturunan
zuriat Rasulullah SAW dan dewan muktamar selain dibawa untuk meninjau
kawasan sekitar Niqabah al-Asyraf dari aras atas bangunan tersebut.

246

Zon tinjau dari aras atas bangunan Niqabah al-Asyraf

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

247

Bahagian sijil dan kad pengesahan salasilah keturunan Rasulullah SAW

TYT Duta ditunjukkan antara rekod pengesahan keturunan
Rasulullah SAW yang terdapat di Niqabah al-Asyraf

248

TYT Dato’ Ku Jafaar Ku Shaari, Duta Besar Malaysia mengadakan
kunjungan hormat ke atas Sayyid Mahmoud al-Syarif, Naqib al-Asyraf

Niqabah al-Asyraf Pada 23 Februari 2017

Alamat نقابة السادة االشراف - حديقة الخالدين - الدراسة - الغورية
Cairo, Egypt

Nama Ketua SAYYID MAHMOUD Al-Syarif (Naqib al-Asyraf)

Alamat Website http://niqabatalashraaf.com/  (1 Okt. 2018)

Telefon +2 02 25888071

Facebook
https://www.facebook.com/niqabatalashraaf/
(1 Okt. 2018)

Direktori Perhubungan

 Berikut adalah direktori perhubungan bagi Niqabah al-Asyraf;

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

249

Bab 5
SEDEKAD JAKIM DI MESIR

250

Sedekad JAKIM di Mesir

 Malaysia merupakan negara yang telah mempunyai hubungan diplomatik
sejak sekian lama dengan Mesir. Masyarakat Islam di Malaysia sangat
menyanjung tinggi negara Mesir, khususnya al-Azhar al-Syarif yang menjadi kiblat
ilmu kepada umat Islam dari Malaysia dan antarabangsa. Sepanjang sedekad
JAKIM di Mesir, pelbagai usaha telah dibuat bagi mengukuhkan hubungan
antara Malaysia dan Mesir khususnya melibatkan institusi, agensi dan badan-
badan yang menguruskan hal ehwal Islam. Pelbagai pencapaian dan kejayaan
telah dikecapi sama ada dalam bidang latihan, penyelidikan dan pemerkasaan
hubungan sepanjang tempoh tersebut. Dalam bab ini, penulis akan cuba
mecatatkan secara ringkas beberapa aktiviti dan pencapaian yang telah dicapai
untuk rujukan dan tatapan generasi akan datang.

PEMERKASAAN HUBUNGAN
DALAM BIDANG HAL EHWAL ISLAM

 Mesir merupakan negara yang menjadi tumpuan bagi umat Islam seluruh
dunia dalam mendalami ilmu agama. Mesir sejak sekian lama telah menjadi kiblat
ilmu Ahlul Sunnah Wal Jamaah dan pusat penyebaran ilmu Islam yang wasatiyyah,
khususnya melalui institusi al-Azhar al-Syarif. Selain al-Azhar al-Syarif, terdapat
beberapa institusi lain yang melibatkan pengurusan hal ehwal Islam di Mesir
antaranya ialah Dar al-Ifta’, Kementerian Wakaf, Niqabah al-Asyraf dan Majlis al-
A’la Li Turuq Sufiyyah.

 Pemerkasaan hubungan dengan institusi agama dan hal ehwal Islam
di Mesir ini secara tidak langsung akan dapat mengukuhkan lagi hubungan
diplomatik dan strategik antara Malaysia dan Mesir. Antara fungsi utama
pembukaan pejabat JAKIM di Mesir adalah bagi menjalinkan hubungan yang erat
dan utuh dengan institusi dan badan-badan yang berkaitan agama di Mesir selain
daripada berperanan menjalankan kajian dan penyelidikan dalam bidang hal
ehwal Islam.

 Pada 21 Mei 2015, TYT Dato’ Ku Jaafar Ku Shaari, Duta Besar Malaysia
ke Republik Arab Mesir telah dijemput oleh Pejabat Perdana Menteri (PMO) untuk
membentangkan satu kertas dalam satu Forum Kepentingan Strategik Mesir dari
Perspektif Malaysia bertempat di Hotel RHR Uniten, Kajang, Selangor. Forum
tersebut dianjurkan dengan tujuan membincangkan kepelbagaian kepentingan
strategik Mesir buat Malaysia khususnya dalam bidang politik, kerjasama
ekonomi, pendidikan dan hal ehwal agama Islam. Antara perkara yang disyorkan
dalam usaha memperkasa dan mengukuhkan hubungan dalam bidang hal ehwal
Islam antaranya ialah;

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

251

1. Mengundang Syeikh Al-Azhar, Mufti Mesir dan Menteri Waqaf Mesir
untuk mengadakan lawatan kerja ke Malaysia

Lawatan pimpinan sesebuah negara merupakan salah satu kaedah
terbaik dalam usaha mengukuhkan kerjasama dan hubungan dua
hala antara Malaysia dan Mesir khususnya dalam konteks hal ehwal
agama Islam dan pendidikan. Melalui lawatan ini, Malaysia juga
boleh memeterai perjanjian persefahaman (MOU) bagi meningkatkan
kerjasama khususnya dalam bidang wasatiyyah, pendidikan,
pengurusan fatwa, penyelidikan Islam, persijilan halal, pertukaran
tenaga pakar, latihan dan menangani ideologi ekstrem.

2. Memuktamadkan cadangan pembinaan cawangan kampus Universiti
al-Azhar di Negeri Sembilan

Idea penubuhan cawangan Universiti al-Azhar ini telah dilahirkan
oleh DYMM Tuanku Muhriz, Yang Di-Pertuan Besar Negeri Sembilan.
Cadangan ini telah dibangkitkan oleh YB Dato’ Seri Idris Jusoh,
Menteri Pelajaran II dengan pihak Universiti al-Azhar pada bulan
Ogos 2013 semasa lawatan kerja beliau ke Kaherah, Mesir.  Universiti
yang akan dinamakan Universiti al-Azhar, Kampus Tuanku Muhriz
akan mengekalkan keaslian program al-Azhar dengan sedikit
penambahbaikan terhadap kaedah pelaksanaan dengan perkembangan
teknologi semasa.

Objektif penubuhan cawangan ini adalah untuk menjadikan Universiti al-
Azhar, Kampus Tuanku Muhriz sebagai pusat rujukan Islam di rantau Asia
yang mampu melahirkan para ulama’ dan umara’ yang boleh memelihara
kesejagatan Islam. Ia dijangka akan menarik umat Islam di rantau Asia
Pasifik untuk hadir ke Malaysia bagi meningkatkan usaha mendalami dan
memahami ilmu Islam.

Walau bagaimanapun, pejabat Syeikh al-Azhar pada tahun 2014
memaklumkan bahawa keputusan akhir  mengenai penubuhan cawangan
Universiti tersebut perlu mendapat kelulusan Majlis Tertinggi al-Azhar
terlebih dahulu. Pihak kedutaan telah berulang kali membuat susulan
terhadap perkara ini, namun sehingga kini ianya masih tergantung dan
belum lagi mendapat kata putus daripada pihak al-Azhar sama ada
menerima atau menolak cadangan pembinaan universiti cawangan al-
Azhar di Maaysia.

Isu ini pastinya akan dapat dibincangkan dengan lebih lanjut sekiranya
Syeikh al-Azhar bersetuju untuk mengadakan lawatan kerja ke Malaysia.
Penubuhan cawangan kampus luar negara al-Azhar yang pertama di
dunia diyakini mampu memberi impak besar kepada pembangunan

252

sistem pendidikan Islam di Malaysia, termasuk menarik pelajar-pelajar
Islam di rantau Asia untuk mengikuti pengajian mereka di Malaysia.

3. Memuktamadkan cadangan pembinaan bangunan asrama di Universiti
al-Azhar

Pada Januari 2012, mantan Duta Besar Malaysia ke Mesir ketika itu
telah mengutus dua pucuk surat kepada YAB Perdana Menteri bagi
memaklumkan tawaran Universiti al-Azhar kepada Malaysia untuk
membangunkan kediaman pelajar Malaysia (asrama) di premisnya.  Dalam
hal ini, pihak pentadbiran Al-Azhar telah bersetuju untuk menyediakan
tapak bagi pembinaan 26 buah bangunan kediaman pelajar lelaki dan
perempuan Malaysia dengan kos perbelanjaan sebanyak USD38 juta.

Pada 14 Februari 2012, cadangan ini telah dipersetujui oleh YAB
Perdana Menteri dan YB Dato’ Seri Jamil Khir Hj. Baharom, Menteri di
Jabatan Perdana Menteri telah dipohon untuk menguruskan cadangan
pembangunan projek berkenaan. Pada 12 April 2013, satu surat bagi
memaklumkan persetujuan awal Kerajaan Malaysia untuk membina
bangunan pelajar dalam kampus Universiti al-Azhar telah dipanjangkan
kepada Prof. Dr. Ahmad Tayyib, Syeikh al-Azhar.

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

253

Pada 25 Mac 2014, KBMK telah dimaklumkan oleh JAKIM mengenai
persetujuan empat buah negeri iaitu Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur,
Melaka, Perlis dan Johor melalui Majlis Agama Islam masing-masing
untuk membiayai projek ini.  Namun demikian, setelah beberapa ketika,
hanya Majlis Agama Islam Wilayah Persekutuan (MAIWP) sahaja komited
untuk meneruskan projek ini dengan pembiayaan pembinaan untuk
hanya dua buah bangunan asrama.

Ekoran kelewatan memuktamadkan persetujuan dan perjanjian
persefahaman, negara Indonesia telah mendahului Malaysia dalam
membina empat buah bangunan asrama di tapak kampus Universiti al-
Azhar, yang pada asalnya disediakan untuk Malaysia. Namun demikian,
Al-Azhar tetap memberikan kepercayaan kepada Malaysia dengan
menyediakan tempat yang lain di dalam kawasan Kolej Kediaman Pelajar
Antarabangsa al-Azhar (Madinah Bu’uth Islamiah) yang lokasinya tidak

______________________________________________________________________________

50Perkara 1-4 merupakan cadangan yang dikemukakan kepada kerajaan dalam
Forum Kepentingan Strategik Mesir dari Perspektif Malaysia di Hotel RHR, UNITEN pada 21 Mei 2015.

Tapak cadangan pembinaan asrama yang ditawarkan kepada Malaysia
dalam Madinah Bu’uth Islamiah pada tahun 2014

jauh daripada Dewan Malaysia Abbasiah (DMAK). Status terkini cadangan
projek ini masih lagi tergantung. Pihak MAIWP pada pertengahan tahun
2017 telah mengemukan draf perjanjian persefahaman, namun demikian
ia masih belum dapat dimuktamadkan oleh kedua-dua pihak. Sekiranya
cadangan pembinaan yang dirancang ini dapat direalisasikan, ianya pasti
secara tidak langsung akan mengukuhkan lagi hubungan antara Malaysia
dan Mesir.50

4. Lawatan Kerja Pimpinan Kerajaan Malaysia ke Mesir Perlu Melibatkan
Pertemuan dengan Institusi-institusi Agama

254

Lawatan kerja pimpinan negara secara berkala ke Mesir bagi menemui
pimpinan institusi-institusi Agama di Mesir amat penting dalam usaha
mengukuhkan hubungan sedia ada. Pejabat Atase Agama JAKIM telah
diberikan kepercayaan oleh pihak Kedutaan Besar Malaysia untuk
membantu mengatur dan menguruskan lawatan-lawatan kerja delegasi
kerajaan sama ada di peringkat persekutuan dan negeri, atau delegasi-
delegasi daripada jabatan dan institusi kerajaan dan badan bukan
kerajaan (NGO) di Malaysia ke atas institusi-institusi agama di Mesir.
Kunjungan dan pertemuan berkala melibatkan delegasi Malaysia ini
secara tidak langsung telah berjaya membina hubungan yang lebih erat
dan baik dari semasa ke semasa.

Namun demikian, sehingga kini jumlah pimpinan tertinggi kerajaan yang
mengadakan pertemuan dengan institusi-institusi agama di Mesir masih
sedikit berbanding jumlah kekerapan delegasi kerajaan yang melakukan
lawatan kerja ke Mesir. Berikut adalah antara lawatan kerja delegasi
pimpinan tertinggi Kerajaan Malaysia yang telah direkodkan melibatkan
pertemuan dengan insitusi-institusi Agama di Mesir dari tahun 2012
hingga tahun 2018;

Jadual 32: Senarai delegasi rasmi kerajaan persekutuan dan negeri yang
mengadakan pertemuan dengan institusi agama di Mesir dari 2012-2018

BIL. DELEGASI TARIKH CATATAN

1.

Lawatan kerja YB Dato’ Seri Dr.
Mujahid Yusof, Menteri di Jabatan
Perdana Menteri ke Mesir. Turut
serta bersama-sama Ybhg. Datuk
Hj. Mohamad Nordin Bin Ibrahim,
Ketua Pengarah, Jabatan
Kemajuan Islam Malaysia

16-20 Okt. 2018

Menemui Syeikh
al-Azhar, Menteri
Wakaf dan SS
Mufti Mesir.

2.
Lawatan kerja YAB Dr. Ahmad
Samsuri Mokhtar, Menteri Besar
Terengganu dan delegasi.

9 Okt. 2018

Kunjungan ke
Rabitah al-Azhar
menemui
Timbalan
Pengerusi
Rabitah.

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

255

3.

Lawatan Kerja Dato’ Dr.
Nasharudin Mat Isa, Ketua
Pegawai Eksekutif Pergerakan
Kesederhanaan Global (GMMF)
mewakili pejabat Perdana
Menteri.

24 April 2018

Menemui
Syeikh al-Azhar
dan Wakil
al-Azhar

4.

Lawatan Kerja YB Dato’ Sri
Reezal Marican Naina Merican,
Timbalan Menteri Luar Negeri
bersama-sama Rabitah Alumni
al-Azhar Cawangan Malaysia.

20 Sept. 2017

Menemui Wakil
al-Azhar dan Tim.
Pengerusi Rabitah
a-Azhar Induk.

5.

Lawatan Kerja YB Senator Dato’
Dr. Ashraf Wajdi Dato’ Dusuki,
Timbalan Menteri (Agama) di
Jabatan Perdana Menteri.

13-15 April 2016
Menemui SS Mufti
dan Wakil al-
Azhar.

6.
Lawatan Kerja Dato’ Sri Syed
Ibrahim bin Syed Ahmad, Exco
Agama Kerajaan Negeri Pahang.

10 Mac 2016
Menemui SS Mufti
dan Rektor
Universiti al-Azhar.

7.
Lawatan kerja YB Datuk Seri Idris
Jusoh, Menteri Pendidikan II

26 Ogos 2013
Menemui Syeikh
al-Azhar

Syeikh al-Azhar, Prof. Dr. Ahmad Tayyib menerima cederamata daripada
YB Menteri disaksikan TYT Amb. Mohd Haniff Abdul Rahman, Duta Besar Malaysia

dan Datuk Haji Mohamad Nordin Ibrahim, Ketua Pengarah JAKIM

256

YB Dato’ Sri Reezal Marican Naina Merican, Timbalan Menteri Luar Negeri
dan delegasi bersama-sama Prof. Dr. Abbas Shoman,

Timbalan Syeikh al-Azhar

Pertemuan Dato’ Dr. Nasharudin Mat Isa, Ketua Pegawai Eksekutif
Pergerakan Kesederhanaan Global (GMMF) dengan Syeikh al-Azhar

pada April 2018

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

257

YB Senator Dato’ Dr. Ashraf Wajdi Dato’ Dusuki mengadakan pertemuan
dengan Prof. Dr. Abbas Shoman, Wakil al-Azhar pada April 2016

258

PELAKSANAAN KURSUS DI MESIR

 Pelaksanaan Kursus bagi Pegawai Hal Ehwal Islam (PHEI) di luar negara
adalah merupakan salah satu pelan perancangan latihan yang dirangka oleh
JAKIM selaras dengan Pekeliling Perkhidmatan Bilangan 6 Tahun 2005 dan Surat
Pekeliling Perkhidmatan Bilangan 2 Tahun 2005 yang menetapkan supaya semua
agensi kerajaan membangunkan pelan latihan yang merangkumi struktur dan
program-program latihan yang lebih sistematik dan komprehensif. Pelaksanaan
kursus tersebut turut dilaporkan dalam Perancangan Sasaran Kerja Strategik
JAKIM 2015 – 2019.

 Jabatan Kemajuan Islam Malaysia (JAKIM) telah menjalin kerjasama
dengan Jabatan Perkhidmatan Awam (JPA) bagi melaksanakan kursus khas
bagi PHEI di London dan Mesir, yang mana antara komponen utamanya adalah
program pembangunan kompetensi kepimpinan, program dialog antara agama
(interfaith) dan kompetensi pengurusan fatwa dan dakwah. Kedua-dua kursus ini
juga menawarkan penyertaan kepada PHEI lantikan Jabatan atau Majlis Agama
Islam Negeri (JAIN/ MAIN) serta agensi-agensi lain yang berkaitan di peringkat
Persekutuan dan Negeri.

 Tujuan utama kursus di London dan di Mesir diadakan adalah untuk
memberi latihan secara komprehensif dan intensif kepada PHEI, khususnya kader
pelapis kepimpinan di JAKIM dan juga agensi-agensi agama seluruh Malaysia,
dengan memberikan penekanan kepada pembinaan keyakinan diri, peningkatan
kemahiran, penguasaan bahasa dan pendedahan melalui pengalaman dan
pengetahuan dengan kaedah pembelajaran yang bukan sahaja diperolehi
daripada bilik kuliah tetapi juga daripada pemerhatian di dunia luar (self learning/
observation).

 JAKIM dan institusi agama kini perlu turut sama berusaha ke arah
peningkatan kompetensi, penambahbaikan perkhidmatan dan membina kekuatan
untuk mendepani pelbagai cabaran semasa dan akan datang. Cabaran-cabaran
ini adalah daripada pelbagai sudut berikutan perkhidmatan agensi agama adalah
merangkumi urusan daripada awal kehidupan, kelangsungan pengukuhan
kefahaman Islam yang sebenar hinggalah kepada urusan di akhir hayat
seseorang.

 Selain cabaran menambah baik perkhidmatan, JAKIM dan institusi agama
turut perlu berhadapan dengan cabaran untuk menangani pihak-pihak yang
bermusuhan dengan Islam secara berhadapan atau tersembunyi yang terdiri
daripada ajaran salah, kefahaman dan pemikiran moden yang bertentangan
dengan fahaman Ahlu Sunnah Wal Jamaah serta dasar kedudukan Islam di dalam
Perlembagaan Malaysia.

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

259

 Justeru itu, kursus ini dilihat dapat membina kumpulan PHEI dari JAKIM
dan negeri yang mampu untuk melaksanakan tanggungjawab mereka dengan
lebih cekap dan berkesan sesuai dengan pengalaman yang dikutip sepanjang
mereka mengikuti kursus berkenaan, yang akan membekalkan mereka ilmu dan
kemahiran yang sesuai dengan peredaran masa dan zaman.

 Pejabat Atase Agama Kaherah dari tahun 2009-2018 telah terlibat secara
langsung dalam mencari peluang dan menguruskan pelaksanaan kursus dengan
kerjasama institusi agama di Mesir, untuk para pegawai dari JAKIM, Jabatan
Agama Islam Negeri (JAIN) dan Majlis Agama Islam Negeri (MAIN) telah berjaya
dilaksanakan dengan adalah seperti berikut;

a. Kursus Pengurusan Dakwah dan Pengendalian Fatwa
b. Kursus Para Imam dan Pendakwah
c. Kursus Bahasa Arab dan Kejurulatihan
d. Kursus Profesionalisme Imam Masjid-masjid Wilayah Persekutuan
e. Kursus Sangkutan Pejabat Mufti Sarawak di Dar al-Ifta’
f. Kursus Para Hakim Tilawah al-Quran

Kursus Pengurusan Dakwah dan Pengendalian Fatwa

 Kursus Pengurusan Dakwah dan Pengendalian Fatwa di Mesir ini
merupakan program anjuran JAKIM dan Jabatan Perkhidmatan Awam (JPA),
dengan kerjasama Dar al-Ifta’ dan al-Azhar al-Syarif. Kursus yang dilaksanakan
selama tiga bulan di Mesir ini dikhususkan untuk latihan pegawai-pegawai kanan
JAKIM dan juga pegawai dari agensi-agensi agama yang lain antaranya; Majlis
Agama Islam Negeri (MAIN), Jabatan Agama Islam Negeri (JAIN), Jabatan Mufti
Negeri-negeri, Majlis Amanah Rakyat (MARA), KAGAT, Kementerian Belia dan
Sukan (KBS) dan juga ahli akademik dari universiti.

 Pada setiap tahun, JAKIM akan menghantar 10 orang pegawai untuk
berkursus di Mesir. Namun pada tahun 2016, Kementerian Kewangan hanya
meluluskan penghantaran tiga orang pegawai sahaja atas dasar penjimatan yang
dipraktiskan oleh kerajaan di atas keadaan semasa ekonomi negara. Sungguhpun
demikian, Kursus Pengurusan Dakwah dan Pengendalian Fatwa di Mesir telah
dipertimbangkan untuk diteruskan dan dilaksanakan atas alasan berikut;

a. Kursus ini merupakan sebahagian dari pelan pembangunan insan
JAKIM dan pembinaan pegawai pelapis kepimpinan

Kursus ini adalah merupakan sebahagian dari pelan kepimpinan pelapis
JAKIM di masa hadapan. Pegawai-pegawai yang terpilih mengikuti
kursus ini adalah merupakan pegawai pelapis yang akan memegang
jawatan tertinggi JAKIM. Antara pegawai kanan JAKIM yang telah

260

melalui kursus ini telah dilantik menjawat jawatan mufti antaranya, SS
Datuk Hj. Abdul Halim Tawil, dan SS Datuk Dr. Mohadis bin Yasin yang
dilantik sebagai Mufti Kerajaan Negeri Melaka.

b. Mengukuhkan hubungan dua hala antara dua buah negara melalui
bidang hal ehwal Islam

Penghantaran pegawai berkursus secara langsung di bawah kelolaan
al-Azhar al-Syarif serta Dar al-Ifta’ selama tiga bulan, secara tidak
langsung telah berjaya mengukuhkan hubungan dua hala antara Mesir
dan Malaysia dalam bidang agama. Secara khusus lagi, kursus ini dapat
menghubungkan JAKIM dengan al-Azhar dan Dar al-Ifta’ dalam bidang
dakwah, pendidikan, dan kefatwaan. Bertitik tolak daripada kursus ini,
banyak perkara berkaitan agama dapat diperkukuh dan diselaraskan.

c. Kepakaran dalam bidang agama terdapat di bumi Mesir

Kepakaran ulama-ulama al-Azhar di Mesir wajar dimanfaatkan oleh
negara dengan sebaik mungkin dengan meramaikan lagi pegawai
pelapis dihantar berkursus untuk dilatih secara langsung oleh para
ulama senior dan pakar dalam bidang masing-masing. Kursus sedia
ada ini, selain dapat memberikan bimbingan dan panduan buat para
peserta, ia juga akan dapat menyuburkan tautan dan perhubungan
secara tidak langsung dengan para ulama di Mesir.

d. Mempelajari pengurusan dakwah dan fatwa dari institusi agung
berpengaruh dan tertua di dunia

Pelaksanaan Kursus Pengurusan Dakwah dan Pengendalian Fatwa di
Mesir bertujuan untuk melihat perbandingan pelaksanaan pengurusan
dalam kedua-dua bidang tersebut (dakwah dan fatwa) antara negara
Arab (negara Islam) dan juga Malaysia yang mungkin ilmu dan
kemahiran yang sesuai boleh diadaptasi dan dilaksanakan di Malaysia.

Melalui program ini, para pegawai dari JAKIM, MAIN, JAIN secara
khususnya dapat memanfaatkan peluang untuk mempelajari dan
mengutip mutiara ilmu dan pengalaman pengurusan dakwah dan fatwa
yang dilaksanakan oleh pihak al-Azhar dan Dar al-Ifta’. Peluang untuk
tujuan ini pastinya tidak dapat diperolehi dari negara Islam yang lain.

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

261

e. Tenaga Pengajar Yang Berkepakaran

Melalui kursus ini, PHEI Malaysia dapat menuntut ilmu serta penjelasan
isu dan masalah berkaitan dakwah, fatwa, ideologi dan pemikiran
secara terus dengan ulama dan ilmuwan yang muktabar Ahlu Sunnah
Wal Jamaah. Kursus selama tiga bulan ini akan melibatkan tenaga
pengajar yang terdiri daripada tokoh-tokoh akademik yang senior dan
terkenal di Mesir. Tenaga pengajar yang terlibat dalam melatih peserta
kursus terdiri dari kalangan profesor yang bukan sahaja pakar dalam
bidang masing-masing, bahkan turut memegang jawatan-jawatan
penting di al-Azhar dan Dar al-Ifta’.

f. Kos yuran kursus yang murah

Sungguhpun para tenaga pakar dan berpengalaman, kos pelaksaaan
kursus dan bayaran yuran dikenakan adalah sangat minimum dan
sangat murah jika dibandingkan kursus ini dilaksanakan di negara dan
tempat lain, khusunya jika melibatkan tenaga pakar yang terkemuka.

g. Peluang mengukuhkan dan meningkatkan penguasaan Bahasa Arab
dalam memahami teks turath dan komunikasi

Kursus di Mesir merupakan peluang terbaik untuk meningkatkan
penguasan Bahasa Arab, yang bukan sahaja dapat membantu peserta
kursus untuk memahami teks turath bahkan juga ianya juga dapat
meningkatkan penguasaan bahasa dalam berkomunikasi. Penguasaan
bahasa untuk memahami teks turath dan kebolehan berkomunikasi
merupakan perkara yang amat penting bagi PHEI dalam mendepani era
globalisasi tanpa sempadan ini.

h. Peluang bertalaqi al-Quran bersanad dengan ulama muktabar di Mesir

Selain mengikuti kursus secara formal di al-Azhar dan Dar al-Ifta’,
bermula seawal jam 9:00 pagi sehingga jam 2:00 petang, peserta
kursus juga akan mengikuti pengajian tidak formal bertalaqi al-Quran
secara bersanad dengan ulama dan masyayikh yang terdapat di Mesir.
Pengajian tidak formal ini diadakan di masjid atau markaz al-Quran,
yang diadakan pada waktu petang dan sebelah malam.

i. Peluang mengadakan program, wacana dan perkongsian ilmu dengan
pelajar Malaysia di Mesir

Keberadaan pegawai berkursus di Mesir bukan sahaja dapat melatih
kepakaran mereka; bahkan ianya juga akan dapat dimanfaatkan oleh

262

pelajar Malaysia yang berada di Mesir. Sehingga kini, pelbagai program
telah diaturkan untuk manfaat para pelajar Malaysia di Mesir dengan
keberadaan pegawai kanan JAKIM, MAIN dan JAIN di Mesir. Melalui
program dan aktiviti yang dianjurkan, para pelajar secara khusus akan
dapat memahami dasar-daras kerajaan, cabaran pengurusan hal ehwal
Islam, dakwah dan pengurusan fatwa di Malaysia serta isu semasa di
Malaysia.

BIL. NAMA PEGAWAI BAHAGIAN/AGENSI TAHUN

1.
Hajah Saimah Bin
Mokhtar

Pengarah Pembangunan
Keluarga, Sosial dan Komuniti
(KSK), JAKIM

2012

2.
Dr. Mohd Mohadis Bin
Yasin

Timbalan Mufti, Jabatan Mufti
Melaka

3. Haji Halim Bin Ahmad
Bahagian Perancangan dan
Penyelidikan JAKIM

4. Haji Mamat Bin Said Timbalan Mufti, W. Persekutuan

5. Haji Mat Radzi Bin Mat Ali Bahagian Inovasi, JAKIM

6. Hazarudin Bin Baharudin Masjid Tuanku Mizan, JAKIM

7. Azizan Bin Shaari Bahagian Hab Halal, JAKIM

8. Fatimah Binti Manja
KPP Pejabat Penasihat
Undang-Undang, JAKIM

9. Mohd Rus Bi Yunus
Bahagian Kemajuan Islam,
JAKIM

10.
Che Mat Bin Che
Deraman

Darul Quran, JAKIM

11. Azmi Bin Tengah
Pegawai Agama Besut,
Terengganu

12.
Mohamad Sidik Bin Hj.
Ag. Adi

Jabatan Agama Islam, Sabah

Senarai Nama Peserta Kursus Dari Tahun 2012 Hingga 2018

 Untuk tempoh 2012 hingga 2018, seramai 87 orang pegawai telah
mendapat manfaat dari kursus ini. Berikut merupakan senarai nama peserta yang
telah mengikuti kursus ini;

Jadual 33: Senarai peserta Kursus Pengurusan Dakwah dan Pengendalian Fatwa 2012

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

263

Liputan akhbar tempatan Mesir pada 4 Disember 2012
berhubung majlis meraikan peserta kursus oleh pihak kedutaan

264

Ustazah Saimah Mokhtar menerima sijil penyertaan kursus
daripada Syeikh Dr. Majdi Ashur, Penasihat Akademik Mufti Mesir

Majlis penutup kursus di Dar al-Ifta’ pada 14 Disember 2012

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

265

Jadual 34: Senarai peserta Kursus Pengurusan Dakwah dan Pengendalian Fatwa 2013

BIL. NAMA PEGAWAI BAHAGIAN/AGENSI TAHUN

1.
En. Aziz Bin Haji
Mohamad

Pengurus Baitulmal, MAIWP

2013

2. En. Mdhd Zaidi Bin Ramli Bahagian Penguatkuasa, JAWI

3.
Pn. Khatijah Binti Abd
Rahman

Bahagian Pendidikan, JAWI

4.
Dr Lokman Bin Abd
Rahman

Bahagian Kemajuan Islam,
JAKIM

5. En. Othman Bin Muda Masjid Tuanku Mizan

6.
En. Ismail Hashim Bin
Junaidi

Bahagian Dakwah, JAKIM

7.
En. Abdul Halem Hapiz
Bin Salihin

Institut Latihan Islam Malaysia
(ILIM)

8.
En. Muhyidin Bin Aziz @
Saari

Bahagian Penyelidikan, JAKIM

9. En. Nor Azamir Bin Alias
Timbalan Mufti Bahagian Mufti,
Negeri Sembilan

10.
Pn Fathiah Binti Abdul
Rahman

Masjid Wilayah Persekutuan

11. En. Hamdani Bin Omar Jabatan Agama Islam Sabah

12.
En. Mohd Zaini Bin Mohd
Saleh

Jabatan Agama Islam Johor

13.
En. Burhanuddin Bin Md
Dali @Dali

Jabatan Agama Islam Perak

14. En. Jamil Bin Salleh Jabatan Agama Islam Perak

15.
En. Noor Haizam Bin
Ibrahim

Jabatan Agama Islam Perak

16.
Dr Ibrahim Bin Haji
Hashim

Pensyarah, UPSI

266

17.
Mejar Nadzri Bin
Munsman

Kor Agama Angkatan Tentera
(KAGAT)

2013
18.

En. Muhamad Miziazam
Bin Yahya

Timbalan Mufti, Negeri Pahang

19. Pn. Faizah Binti Ismail Pusat Islam UNISZA

20.
En. Ahmad Saifuddin Bin
Hj Md Tahir

Baitulmal MAIWP

Para peserta kursus bergambar kenang-kenangan bersama
para pegawai kedutaan, wakil Dar al-Ifta’ dan al-Azhar pada 13 Julai 2014

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

267

Liputan akhbar Utusan Malaysia bertarikh 29 Mei 2013
berhubung pelaksanaan kursus di Mesir

268

Jadual 35: Senarai peserta Kursus Pengurusan Dakwah dan Pengendalian Fatwa 2014

BIL. NAMA PEGAWAI BAHAGIAN/AGENSI TAHUN

1. Zulkefli Bin Othman
Jabatan Hal Ehwal Agama
Islam Terengganu

2014

2.
Nor Hanim Binti Abdul
Halim

JAKIM

3. Ayob Bin Yaacob
Jabatan Hal Ehwal Agama
Islam Pulau Pinang

4. Anuar Hakim Bin Mohd JAWI

5. Abdul Halim Bin Tawil Jabatan Agama Islam Melaka

6. Jamali Bin Mohd Adnan Jabatan Agama Islam Selangor

7.
Ab. Khawi Bin Che Abdul
Rahman

JAKIM

8. Razidah Binti Adam
Jabatan Mufti Kerajaan Negeri
Sembilan

9.
Mohd Nizam Bin Abdul
Manan

Jabatan Agama Islam Pahang

10. Asri Bin Hassan Majlis Amanah Rakyat (MARA)

11. Mazlan Bin Hashim Majlis Amanah Rakyat (MARA)

12. Jamil Bin Salleh SM Tahfiz Darul Ridzuan

13. Abdullah Bin Samsudin Majlis Amanah Rakyat (MARA)

14. Mohd Haniff Bin Salim MAIWP

15.
Mohamad Hasnol Bin Abu
Bakar

Majlis Sukan Negara

16.
Syarifuddin Bin Mohamad
Saad

Jabatan Agama Islam Pahang

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

269

Para peserta Kursus Pengurusan dakwah dan Pengendalian Fatwa
2014 bersama-sama pegawai KBMK

       Peserta kursus bergambar kenangan dengan Syeikh Dr. Amr
al-Wardani, Pengarah Bahagian Latihan Dar al-Ifta’

270

Jadual 36: Senarai peserta Kursus Pengurusan Dakwah dan Pengendalian Fatwa 2015

BIL. NAMA PEGAWAI BAHAGIAN/AGENSI TAHUN

1.
Datuk Haji Bungsu @ Aziz
Bin Haji Jaafar

SS Mufti Sabah

2015

2.
Mohd Norizan Bin Abd
Ghani

Institut Latihan Islam Malaysia
Wilayah Timur (ILTIM)

3. Mual Bin Suaud Jabatan Mufti Sarawak

4. Hamdan Bin Jar’ee JAKIM Sarawak

5.
Oslan Affandi Bin
Abdullah

Bahagian Fatwa JAKIM

6. Abdul Jamel Bin Jaafar Pejabat Mufti W. Persekutuan

7. Nik Azlan Bin Nik Man JAKIM

8. Fauziah Binti Razap Bahagian Perhubungan JAKIM

9. Hariati Binti Abu Kher JAKIM

10. Dato Hj Zulkifle Bin Hj Ali Maahad Tahfiz Pahang

11. Mohd Adnan Bin Abdullah JAIN Terengganu

12.
Encik Mohd Zabedi Bin
Abd Samad

MARA

13.
Encik Mohd Azli Bin
Abdullah

MARA

14. Haji Baharin Bin Jalal JAIN Johor

15.
Mohd Ezri@Asri Bin Abd
Rahman

Yayasan Islam Terengganu

16. Ihsanuddin Bin Ismail Jabatan Mufti Terengganu

17.
Mohd Hairulamin Bin
Mohd Sis

MAIN Melaka

18. Encik Riswadi Bin Azmi Pusat Islam, UMT

19. Mohd Rafie Bin Zakaria MAIWP

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

271

Peserta kursus 2015 bergambar kenangan dengan TYT Duta
sebelum program sembelihan ibadah korban

Ketibaan peserta kursus ke Mesir

272

Jadual 37: Senarai peserta Kursus Pengurusan Dakwah dan Pengendalian Fatwa 2016

BIL. NAMA PEGAWAI BAHAGIAN/AGENSI TAHUN

1.
Mohd Haiyazid Bin
Mohammad

Kementerian Sumber Asli dan
Alam Sekitar

2016

2. Mohd Azubir Bin Razali Kementerian Pelancongan

3. Ridzuan Bin Awang Bahagian Dakwah JAKIM

4.
Mohd Fakaruddeen
Che Omar

Persatuan Ulama Malaysia
(PUM)

5. Dr. Ishak Suliaman
Pengarah, Jabatan Pengajian
Malaysia, Universiti Kaherah

6.
Wan Ahmad Fadhli Shah
Bin Wan Mohamad Zain

Majlis Agama Islam Wilayah
Persekutuan

7. Habibiee Bin Hamzah Yayasan Islam Terengganu

8.
Zaharuddin Bin Mohd
Alias

Jabatan Agama Islam Pahang

9. Asmak Husin
Persatuan Ulama Malaysia
(PUM)

Peserta kursus bergambar kenangan dengan
SS Mufti Republik Arab Mesir

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

273

Jadual 38: Senarai peserta Kursus Pengurusan Dakwah dan Pengendalian Fatwa 2017

BIL. NAMA PEGAWAI BAHAGIAN/AGENSI TAHUN

1. Che Musa Bin Che Hamat
Institut Pemantapan dan
Perkaderan Akidah Malaysia
(IPHAM) JAKIM

2017

2.
Syamsul Ammar Bin
Shuib

Kementerian Perdagangan
Antarabangsa dan Industri
(MITI)

3.
Mohd Arif Bin Abdul
Samat

Jabatan Agama Islam Wilayah
Persekutuan

4. Mohd Husaini Bin Hussin
Majlis Agama Islam Wilayah
Persekutuan

5. Rosli Bin Othman
Jabatan Hal Ehwal Agama
Islam Pulau Pinang

6. Halid Bin Sono Jabatan Agama Johor

7. Nasharuddin Bin Ngah Jabatan Agama Islam Pahang

8.
Sha’ari Bin Abdul
Rahman

Jabatan Agama Islam Pahang

Peserta Kursus Pengurusan Dakwah dan Pengendalian Fatwa 2017
bersama-sama pegawai KBMK dan wakil Dar al-Ifta’

274

Jadual 39: Senarai peserta Kursus Pengurusan Dakwah dan Pengendalian Fatwa 2018

BIL. NAMA PEGAWAI BAHAGIAN/AGENSI TAHUN

1. Ehsan Bin Mohd Husni Masjid Tuanku Mizan, JAKIM

2018

2. Wan Yusuf Bin Wan Ishak JAKIM

3. Radihan Bin Saari
Bahagian Perancangan dan
Penyelidikan, JAKIM

4. Azri Iberahim Bahagian Baitulmal, MAIWP

5. Yosree Bin Ikhsan
Majlis Agama Islam Negeri
Johor (MAIJ)

6. Adam Ibrahim MAIJ

7.
Mohammad Sharifuddin
Bin Abdul Kadir

Jabatan Mufti Negeri Sarawak

8. Dzulhadzri Japar Shedik Jabatan Agama Islam Sarawak

Peserta Kursus Pengurusan Dakwah dan Pengendalian Fatwa 2018

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

275

TAHUN TARIKH PELAKSANAAN JUMLAH PESERTA JAKIM

2012 23 September -  22 Disember 12 10

2013 21 April - 21 Jun 20 10

2014 1 September -  27 November 16 10

2015 1 September -  28 November 19 7

2016 1 September - 30 November 9 3

2017 4 September - 4 Disember 8 3

2018 2 September – 30 November 8 3

JUMLAH KESELURUHAN 92 46

12

10

20

10 10

7

16

19

9

3

8

3

8

3

2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018

Keseluruhan peserta kursus setiap tahun Bilangan Pegawai JAKIM

STATISTIK PESERTA KURSUS PENGURUSAN DAKWAH DAN
PENGENDALIAN FATWA (2012-2018)

Carta 12: Statistik jumlah peserta Kurus Pengurusan dakwah dan Pengendalian Fatwa

Statistik Peserta Kursus Pengurusan Dakwah dan Pengendalian Fatwa

 Berikut merupakan tarikh pelaksanaan dan jumlah peserta yang terlibat
dalam setiap siri kursus yang diadakan dari tahun 2012 hingga 2018;

Jadual 40: Bilangan peserta kursus mengikut tahun pelaksanaan

276

Kursus Para Imam dan Pendakwah

 Kursus Para Imam dan Pendakwah merupakan program kursus anjuran
Lujnah Tertinggi Dakwah al-Azhar dengan tujuan melatih kader dakwah dan para
imam dari seluruh pelusuk dunia. Setiap tahun, pihak al-Azhar akan menawarkan
kursus melalui Kementerian Luar Negeri (KLN) Mesir dan pihak KLN Mesir pula
akan memanjangkan jemputan dan tawaran kursus melalui kedutaannya di luar
negara.

 Sehubungan itu, setiap permohonan kursus perlu dibuat melalui kedutaan
Mesir. Calon-calon yang melepasi syarat dan ujian yang ditetapkan akan
dipanjangkan kepada pihak al-Azhar. Setelah menerima pencalonan, pihak al-
Azhar akan membuat semakan dan pemilihan berdasarkan syarat dan kelayakan
yang ditetapkan. Bagi setiap negara akan diberikan had bilangan tertentu
bagi setiap siri kursus. Nama calon yang terpilih untuk mengikuti kursus akan
disampaikan melalui KLN Mesir dan kedutaannya di luar negara.

Suasana dalam dewan kursus di Madinah Bu’uth Islamiah

 Peserta yang terpilih dan ditawarkan mengikuti kursus akan disediakan
kemudahan tempat penginapan, makan minum dan kemudahan rawatan pesakit
luar secara percuma. Semua peserta akan ditempatkan di dalam Madinah Bu’uth
Islamiyah (Kolej Kediamam Pelajar Antarabangsa al-Azhar) Kaherah. Kursus ini
dilaksanakan selama tiga bulan dengan empat siri kursus setahun pada tahun
2013 hingga 2015 dan lima siri kursus pada tahun 2016.

 Bermula September 2016, tempoh pelaksanaan kursus ini telah
dipendekkan kepada dua bulan. Kos kursus, penginapan dan makan minum

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

277

peserta akan ditanggung sepenuhnya oleh pihak al-Azhar. Peserta yang terpilih
hanya perlu menanggung tiket penerbangan pergi balik dari negara masing-
masing sahaja. Para peserta kursus juga diberikan duit saku berjumlah EGP150
sebulan, selain akan diberikan kopiah al-Azhar dan jubah rasmi al-Azhar sebelum
pulang ke negara masing-masing.

Liputan akhbar Utusan Malaysia berkaitan Kursus Para Imam dan
Pendakwah bertarikh 7 Januari 2014

 Penyertaan Malaysia dalam kursus ini bermula pada Oktober 2013,51
setelah lima orang pegawai sokongan JAKIM mendapat tempat dalam kursus
yang ditawarkan.52  Pada tahun 2013 dan 2014, hanya lima tempat diperuntukkan
untuk peserta dari Malaysia. Pada 5 Januari 2015, Pejabat Atase Agama
Kaherah telah mendapat arahan supaya berunding dengan pihak al-Azhar untuk
menambah bilangan peserta Malaysia kepada sepuluh orang dalam setiap siri
kursus yang ditawarkan.53

 Hasil rundingan, pihak al-Azhar bersetuju menambah dua tempat
tambahan untuk Malaysia, menjadikan tujuh orang setiap siri bermula tahun 2015.

 Hasil dari hubungan yang erat dan rundingan berterusan, pihak al-Azhar
bersetuju memperuntukkan sepuluh (10) tempat kepada Malaysia untuk setiap siri
kursus yang ditawarkan bermula Januari tahun 2017.

______________________________________________________________________________

51Laporan tidak rasmi sebelum 2003, terdapat pegawai dari JAKIM telah pun mengikuti kursus ini.
Sungguhpun demikian, berapa ramai peserta yang telah terlibat dan tahun terakhir keterlibatan peserta dari Malaysia

dalam kursus ini tidak dapat dikenalpasti.
52Peserta yang datang hanya ditanggung tiket oleh jabatan dan diberikan RM500 sumbangan

Majlis Agama Islam Wilayah Persekutuan (MAIWP). Peserta juga tidak dapat membuat tuntutan elaun makan
kerana pada dasarnya, makan minum disediakan penganjur.

53Rujuk surat Bahagian Pembangunan Insan (BPI), bertarikh 5 Januari 2015, JAKIM.BPI.500-3/6/7Jild. (126),
mohon pertambahan bilangan penyertaan Kursus Imam dan Pendakwah di Mesir,

dan juga surat JAKIM. BPI.500.3/6/7(125), bertarikh 30 Disember 2014.
278

Surat tawaran kursus kepada Malaysia dan beberapa
 negara lain bagi tahun 2018

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

279

Surat rayuan pertambahan bilangan
peserta Kursus Para Imam dan Pendakwah

280

Surat al-Azhar menawarkan 30 tempat untuk
tiga siri kursus (Januari-Jun) tahun 2018

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

281

TARIKH PELAKSANAAN KURSUS PESERTA

Januari - Februari 10

Mac – April 10

Mei – Jun 10

September - Oktober 10

November - Disember 10

Jumlah yang ditawarkan setiap tahun 50

Pegawai JAKIM yang mengikuti kursus Para Imam dan Pendakwah
yang diadakan pada Oktober hingga Disember 2013

 Bermula tahun 2017, Kursus Para Imam dan Pendakwah telah diadakan
sebanyak lima siri setiap tahun seperti berikut;

Jadual 41: Tarikh pelaksanaan Kursus Para Imam dan Pendakwah setiap tahun

 Berdasarkan rekod, pegawai JAKIM pernah mengikuti kursus ini pada satu
ketika, namun kelangsungan penyertaan wakil Malaysia terputus sehinggalah
Oktober 2013, di mana lima orang peserta terdiri dari pegawai sokongan JAKIM
kembali mendapat tempat mengikuti kursus yang dianjurkan pihak al-Azhar.

282

Liputan berita media al-Azhar berhubung pelaksanaan
Kursus Para Imam dan Pendakwah Siri 106

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

283

Penambahbaikan Kursus Imam dan Pendakwah

 Bagi memantapkan pelaksanaan kursus dan bagi menjaga kebajikan
peserta kursus, beberapa penambahan telah dibuat oleh pihak al-Azhar bermula
September 2017. Antaranya ialah;

1. Penggubalan modul baru

Pihak al-Azhar kini telah menambah baik kursus Para Imam dan
Pendakwah, di mana peserta terpilih setiap siri dari beberapa negara,
akan dibahagikan kepada dua kumpulan bagi mengikuti kursus secara
serentak dengan modul berbeza, iaitu Kursus melatih ulama al-Azhari
.(دورة صناعة المفتي) dan; Kursus melatih bakal mufti ,(دورة العالم األزهري)

2. Penginapan yang lebih selesa disediakan

Bermula tahun 2017, semua peserta kursus ditempatkan di bangunan
asrama baru yang lebih kondusif dan lebih selesa dengan kapasiti tiga
orang peserta untuk satu bilik. Bilik yang disediakan lengkap dengan
kelengkapan asas seperti katil, tilam, almari, kipas, meja bacaan dan
almari buku.

3. Kawalan keselamatan kawasan penginapan dipertingkatkan

Selaras dengan situasi keselamatan yang tidak menentu di Mesir,
pihak al-Azhar telah memperketatkan kawalan keselamatan terhadap
kawasan penginapan peserta kursus.

Kewajaran Penghantaran Peserta Kursus Para Imam dan Pendakwah di
Mesir

 Kursus Para Iman dan Pendakwah di Mesir perlu diteruskan penghantaran
dari semasa ke semasa dan sewajarnya peluang yang ditawarkan ini tidak
disia-siakan kerana kursus ini dilihat mampu memberikan manfaat yang sangat
berguna buat semua peserta kursus, jabatan dan juga negara. Antara manfaat
dan kepentingan penghantaran peserta ke kursus ini antaranya ialah;

1. Mampu mengukuhkan hubungan dua hala antara dua buah negara
melalui bidang hal ehwal Islam

284

Al-Azhar al-Syarif, merupakan sebuah institusi penting dalam hal
ehwal Islam dan menyebarluaskan agama Islam yang wasatiyyah di
Mesir dan antarabangsa. Al-Azhar menjadi tumpuan dunia Islam dalam
mendapatkan rujukan berkaitan hal ehwal agama.

Penghantaran pegawai berkursus secara langsung di bawah kelolaan
al-Azhar al-Syarif, secara tidak langsung telah berjaya mengukuhkan
hubungan dua hala antara Mesir dan Malaysia dalam bidang hal ehwal
Islam.

2. Peserta akan dapat mempelajari pengurusan dakwah dan fatwa dari
institusi agung berpengaruh dan tertua di dunia

Melalui program ini para peserta kursus terdiri daripada pegawai JAKIM,
MAIN, JAIN akan dapat memanfaatkan peluang untuk mempelajari
dan mengutip mutiara ilmu dan pengalaman pengurusan dakwah dan
fatwa yang dilaksanakan oleh pihak al-Azhar. Peluang untuk tujuan ini
pastinya tidak dapat diperolehi dari negara Islam yang lain.

3. Kos kursus, penginapan dan makan minum adalah percuma

Kos kursus termasuk penginapan dan makan minum disediakan oleh
pihak peganjur. Adalah tidak wajar sama sekali peluang yang diberikan
seumpama ini dilepaskan dan tidak dimanfaatkan.

4. Peluang meningkatkan penguasaan Bahasa Arab dalam memahami
teks turath dan komunikasi

Kursus di Mesir merupakan peluang terbaik untuk meningkatkan
penguasan Bahasa Arab, yang bukan sahaja dapat membantu peserta
kursus untuk memahami teks turath bahkan juga ianya juga dapat
meningkatkan penguasaan bahasa dalam berkomunikasi.

5. Peserta akan dapat membina dan menjalinkan hubungan dengan
peserta dari luar negara

Kesemua peserta kursus yang mengikuti kursus ini adalah melibatkan
peserta daripada luar negera Mesir. Justeru, melalui kursus ini, para
peserta akan dapat berkenlaan dan berkomunikasi dengan semua
peserta kursus yang mewakili agensi, badan Islam dan kementerian di
luar negara. Peluang ini pastinya akan memberikan manfaat buat para
peserta, jabatan dan negara pada masa akan datang.

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

285

Majlis penutup dan penyampaian sijil Kursus Para Imam dan
Pendakwah pada 27 Disember 2018

Majlis penutup dan penyampaian sijil Kursus Para Imam dan
Pendakwah pada 27 Disember 2018

286

TAHUN TARIKH KURSUS
PESERTA JUMLAH

DITAWARKAN
(A)

HADIR
(B) (A) (B)

2013 Okt - Dis 5 5 5 5

2014
Apr - Jun 5 5

10 10
Sept - Nov 5 5

2015

Mac - Mei 7 7

21 21Jun - Ogos 7 7

Sept - Nov 7 7

2016

Dis. 2015 - Fen 7 7

27 27
Mac - Mei 7 7

Sept - Okt 7 7

Nov - Dis 6   6

2017

Jan - Feb 6 2

32 16

Mac - Apr  7 2

Jul - Ogos 5 5

Sept - Okt 7 6

Nov - Dis 7 1

2018

Jan - Feb - -

26 24

Mac - Apr 7 5

Mei - Jun 5 5

Jul - Ogos 5 5

Sept - Okt 5 5

Nov - Dis 4 4

JUMLAH KESELURUHAN 121 96

Statistik Peserta Kursus Imam dan Pendakwah dari Malaysia

 Berikut adalah data peserta dari Malaysia yang telah mengikuti kursus dari
tahun 2013 hingga 2018;

Jadual 42: Bilangan peserta yang ditawarkan dan yang dapat hadir berkursus

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

287

2013 2014 2015 2016 2017 2018

Peserta Yang Mendapat Tawaran Peserta Yang Hadir

5 5

10 10

21 21

27 27

32

16

26
24

STATISTIK PESERTA KURSUS PARA IMAM DAN
PENDAKWAH (2013-2018)

Carta 13: Statistik bilangan peserta Kurus Para Imam dan Pendakwah

Para peserta kursus bergambar kenangan setelah menerima sijil penyertaan

288

Kursus Bahasa Arab dan Kejurulatihan

 Sebagai sebuah institusi latihan awam (ILA), ILIM JAKIM telah menerima
peruntukan JPA bagi menganjurkan program berbentuk kursus dan latihan
kepada semua tenaga pengajar ILIM. Kursus dan latihan ini penting bagi
memastikan ILIM berupaya menjalankan fungsinya sebagai sebuah institusi
latihan agama yang mantap dan memenuhi keperluan semasa.

 Program latihan tenaga pengajar ini meliputi penganjuran latihan di
dalam dan di luar negara. Pendedahan melalui kursus ini dibuat dalam pelbagai
metode seperti ceramah/kuliah (dalam kelas), lawatan, menyertai kegiatan harian
masyarakat Arab, bengkel percambahan idea dan perbincangan diharap dapat
membantu tenaga pengajar institusi latihan Islam mempertingkatkan keupayaan
dalam pengurusan dan pembangunan modal insan dalam kalangan pegawai hal
ehwal Islam.

 Kursus Bahasa Arab dan Kejurulatihan ini telah diadakan sebanyak dua
siri melibatkan 8 orang pegawai, dengan 4 orang peserta setiap siri. Kursus
khas ini dibuat dengan kerjasama Fakulti Bahasa Arab al-Azhar dan ditanggung
sepenuhnya oleh Institut Latihan Islam Malaysia (ILIM) di bawah peruntukan
Institusi Latihan Awam (ILA). Kursus dibuat selama dua minggu dan telah
diadakan di Dewan Solah Kamil, Universiti al-Azhar, Madinah Nasr.

Jadual 43: Jumlah peserta kursus mengikut tahun pelaksanaan

TAHUN PELAKSANAAN BIL. PESERTA

2012 September 4

2013 Jun 4

2014 15-28 November 4

JUMLAH KESELURUHAN 12

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

289

Peserta Kursus Bahasa Arab dan Kejurulatihan pada tahun 2013

Peserta Kursus Bahasa Arab dan Kejurulatihan pada tahun 2014

290

BIL. NAMA PEGAWAI TEMPAT BERKHIDMAT

1. Ustaz Yusof bin Mamat KPP Bahagian Dakwah JAWI

2. Mohd Hilmee bin Umar Cawangan Pengimarahan dan Takmir

3. Mohd Nizam bin Wahab
Cawangan Penyelarasan dan
Perancangan Kariah

4. Muhamad Jalani Bin Ahmad
Masjid Salahuddin al-Ayyubi, Taman
Melati, Setapak

5. Syapol Ma’arof bin Mohd
Masjid al-Zakirin, Taman Wilayah
Selayang

6. Ahmad Rosidi bin Mohmad
Masjid Al-Amaniah, Jalan Besar,
Kepong 52100 Kuala Lumpur

7.
Yahya Mahyudddin bin Utoh
Said

Masjid al-Muttaqin, Jalan Wangsa
Melawati

8.
Azrul Aminur Rashid bin Hj.
Shahri

Masjid Abu Hurairah, Kg. Batu, Batu
5, Jalan Ipoh, 51200 Kuala Lumpur

9. Mohd Bukhari bin Haliah
Masjid Jamek Tengku Abdul Aziz
Shah, Kg. Sg. Penchala,

10.
Abdull Basir bin Mahadi @
Mohamad

Masjid Zaid bin Harithsah, Kg. Sg.
Mulia, Jalan Gombak

11. Hasri bin Muh Nasir
Masjid al-Imam Ash-Shafie, Taman
Maluri

12. Kamal Amir bin Osman
Masjid al-Ghufran, Pinggir Taman
Tun Dr. Ismail

13. Ezhan Shahril bin Md Piah
Masjid Amru Ibni Al-’As, Bandar Baru
Sentul

Kursus Profesionalisme Imam Masjid-masjid Wilayah Persekutuan

 Kursus ini telah dibuat khas bagi melatih imam-imam masjid di Wilayah
Persekutuan. Seramai 16 orang pegawai dari Jabatan Agama Islam Wilayah
Persekutuan (JAWI) telah dihantar berkursus di Mesir dengan kerjasama Dar al-
Ifta’  Mesir pada 1 hingga 29 Ogos 2015, untuk tempoh satu bulan.

 Selain berkursus di Dar al-Ifta’, semua peserta juga berjaya menamatkan
pengajian talaqi al-Quran bersanad dengan para guru yang muktabar di Mesir.
Berikut merupakan senarai nama peserta yang telah mengikuti kursus ini;

Jadual 44: Senarai nama peserta yang telah mengikuti kursus

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

291

14. Ku Mohd Fikridin bin Ku Yakub Masjid al-Mukhlisin, Alam Damai

15. Mohamad Naser bin Maamor Masjid al-Ikhlasiah, Bukit Kerinchi

Para peserta kursus merakamkan gambar bersama
Prof. Dr. Mohammad Muhanna, Penasihat Syeikh al-Azhar

Peserta kursus bergambar dengan Syeikh Dr. Usamah al-Azhari
setelah selesai kursus di Dar al-Ifta’

292

Statistik Keseluruhan Pegawai Yang Telah Mengikuti Kursus di Mesir

 Berikut merupakan kursus dan bilangan pegawai yang telah mengikuti
kursus di Mesir dari tahun 2012-2018;

Jadual 45: Senarai keseluruhan peserta yang telah mengikuti kursus di Mesir

BIL. NAMA KURSUS BIL. PESERTA

1.
Kursus Pengurusan Dakwah dan
Pengendalian Fatwa

92

2. Kursus Para Imam dan Pendakwah 96

3. Kursus Bahasa Arab dan Kejurulatihan 12

4.
Kursus Profesionalisme Imam Masjid-masjid
Wilayah Persekutuan

16

5.
Kursus Sangkutan Pejabat Mufti Sarawak di
Dar al-Ifta’ (2017)

7

6. Kursus Para Hakim Tilawah al-Quran (2018) 12

JUMLAH KESELURUHAN 207

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

293

92
96

12
16

7
12

Bilangan Peserta Kursus

Kursus
Pengurusan
Dakwah dan
Pengendalian

Fatwa

Kursus
Para Imam

dan
Pendakwah

Kursus
Bahasa Arab

dan
Kejurulatihan

Kursus
Profesionalisme

Imam
Masjid-Masjid

Wilayah
Persekutuan

Kursus
Sangkutan

Pejabat
Mufti Sarawak
di Darul Ifta’

Kursus
Para Hakim

Tilawah
al-Quran

STATISTIK PESERTA KURSUS MENGIKUT PROGRAM
YANG DILAKSANAKAN DI MESIR (2013-2018)

Carta 14: Statistik keseluruhan bilangan peserta kursus di Mesir

294

Para peserta kursus sangkutan di Dar al-Ifta’ daripada Pejabat Mufti Sarawak
pada tahun 2017 bergambar kenang-kenangan bersama-sama

Prof. Dr. Shawqi Ibrahim Allam, Mufti Republik Arab Mesir

Para peserta Kursus Khas Para Hakim Tilawah al-Quran di Mesir 2018

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

295

PROGRAM CSR DI MAAHAD AL-QIRAAT SHOUBRA

 Kemegahan Maahad Qiraat di Shoubra dan kehebatan tokoh-tokoh
keluarannya, sebenarnya tersirat disebaliknya keperitan yang perlu diharungi para
pelajar yang melanjutkan pelajaran di Maahad tersebut, yang sama sekali tidak
diketahui masyarakat dan rakyat Malaysia.

 Maahad yang hebat ini, sebenarnya sangat-sangat memerlukan kepada
bantuan dan sokongan semua pihak, khususnya dari aspek kelengkapan
prasarana untuk keselesaan para pelajar. Penambahbaikan yang paling utama
yang perlu diberikan perhatian adalah penyediaan kelengkapan bilik darjah
yang kondusif untuk pengajaran dan pembelanjaran. Keadaan prasarana dalam
Maahad amat menyedihkan.

Suasana pembelajaran di Maahad Qiraat pada tahun 2013

Suasana keadaan di dalam kelas dan pembelajaran di maahad yang
tidak mempunyai kelengkapan yang baik dan mencukupi

296

 Bagi membantu  dan memberikan keselesaan kepada para pelajar yang
menuntut di Maahad tersebut, TYT Dato’ Ku Jaafar Ku Shaari, Duta Besar
Malaysia ke Republik Arab Mesir dalam Mesyuarat Ketua-ketua Agensi bilangan
6/2013, pada 29 Oktober 2013 telah memutuskan agar satu program CSR dapat
dilaksanakan di maahad, dan; Pejabat Atase Agama Kaherah telah diamanahkan
untuk menyediakan kertas cadangan pelaksanaan program dan sekali gus
menjadi desk officer kepada program yang bersejarah ini.

 Hasil sumbangan dan sokongan yang tidak berbelah bahagi dari semua
pihak, sebanyak EGP246,100.00 telah berjaya dikumpulkan di mana Jabatan
Kemajuan Islam Malaysia (JAKIM), Kerajaan Negeri Kelantan, Majlis Agama Islam
Wilayah Persekutuan (MAIWP), Majlis Agama Islam Negeri Sembilan (MAIN), Polis
Diraja Malaysia (PDRM), Majlis Amanah Rakyat (MARA), MATRADE dan Education
Malaysia Egypt (EME) adalah merupakan antara penaja utama kepada program
ini.

 Sumbangan yang dikumpulkan digunakan sepenuhnya untuk
menampung kos membaik pulih semula semua bilik darjah yang melibatkan kerja-
kerja plaster ceiling dan dinding yangr osak, mengecat, membuat pendawaian
elektrik, penggantian semua lampu dan kipas, membekalkan dua water coolers,
satu unit penghawa dingin, dua unit komputer dan printer, 530 unit kerusi, satu
set sofa, 15 unit meja guru, empat unit almari dan lain-lain lagi.

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

297

 Majlis perasmian program CSR telah diadakan pada 24 Mac 2014 dan
telah dihadiri oleh wakil Syeikh al-Azhar, Pengarah Sektor Sekolah al-Azhar, wakil
agensi penaja, pegawai-pegawai kedutaan dan pelajar di maahad.

Gimik perasmian program CSR

Suasana kemeriahan majlis perasmian CSR di perkarangan maahad

298

Majlis perasmian program CSR yang telah disempurnakan oleh YM TYT
Dato’ Ku Jaafar Ku Shaari, Duta Besar Malaysia ke Republik Arab Mesir

YM TYT Dato’ Duta menerima cederamata daripada
Pengarah Sektor Sekolah al-Azhar

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

299

______________________________________________________________________________

54http://gate.ahram.org.eg/News/465223.aspx (10 Oktober 2018)

Liputan Media tempatan Mesir

 Liputan akhbar tempatan berkaitan program CSR:54

300

Gambar Selepas Pelaksanaan CSR

Pemasangan kipas, lampu dan pendawaian baru

Cat semula bangunan maahad

Suasana bilik dekan/mudir maahad

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

301

Suasana baru di dalam bilik kuliah

“Water coolers” turut dibekalkan untuk kegunaan pelajar maahad

302

Koleksi Gambar

Pertemuan melibatkan agensi dan institusi agama

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

303

Kunjungan hormat dan pertemuan bagi mengukuhkan hubungan

304

Pertemuan melibatkan agensi dan institusi agama

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

305

Menguruskan lawatan kerja pembesar-pembesar negara

306

Menguruskan lawatan kerja Ketua Pengarah JAKIM ke Mesir

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

307

Menguruskan lawatan kerja kerajaan negeri dan persekutuan

308

Coretan Pak Ku
ِحمِي ِن الرَّ ْحَٰ ِ الرَّ ِبْسِم اللَّ

 Saya rafakkan sembah atas rasa syukur
ke hadrat Allah SWT, Tuhan Yang Maha Pengasih
dan Maha Penyayang. Selawat dan salam ke atas
junjungan besar Nabi Muhammad SAW serta para
sahabat baginda RA.

 Sekalung tahniah kepada Pejabat Atase Agama
JAKIM di atas kejayaan melengkapkan penulisan dan
penerbitan buku Satu Dekad JAKIM di Mesir, Memacu
Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia
dalam Bidang Hal Ehwal Islam. Buku ini pasti menjadi
sebutir permata ilmu dan maklumat, pedoman dan
panduan berguna selaku rujukan kepada semua pihak
khususnya buat agensi kerajaan dan pegawai-pegawai dari Malaysia yang akan
bertugas di Mesir.

 Sesungguhnya, saya rasa bertuah dan berbangga selaku Mantan Duta
Besar Malaysia ke Kaherah, Mesir (2013-2017) kerana mendapat peluang
berkongsi sedikit pandangan dengan Pejabat Atase Agama JAKIM dalam usaha
kerajaan memupuk dan memperkuat hubungan dua hala dan silaturahim di antara
Mesir dan Malaysia serta rakyat kedua-dua negara.

 Sekali lagi ucapan syabas dan saya berdoa semoga Allah SWT terus
memberikan Rahmat-Nya kepada semua pihak yang terlibat dalam usaha kita
mencari kecemerlangan dan kejayaan di dunia dan akhirat.

YM TYT DATO’ KU JAAFAR KU SHAARI (PAK KU)
Setiausaha Agung
Kumpulan Lapan Negara Islam Membangun (D-8)
Mantan Duta Besar Malaysia ke Republik Arab Mesir (Sept. 2013 - Mac 2017)
5 Februari 2019

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

309

Bibliografi

‘Auf, Ahmad Mohamed, 2017, Al-Azhar Fi Alfi ‘Am, Kaherah, Majma’ Buhuth
 Islamiah.

Abdul Aziz Ghonim, 1983, Dirasat Fi Tarikh Al-Azhar, Kaherah : Dar Al-Wafaa.

Al-Syanawi, Abdul Aziz Muhammad, 2013, Al-Azhar Jami’an Wa Jami’atan,
Kaherah, Al-Haiah Al-Misiryyah Al-‘Ammah Li Al-Kitab.

Cecep Taufikurrohman, 2017,  Menuju Kibat Ilmu Panduan Studi di Universitas al-
Azhar Mesir, Jakarta: PT Inkubator Penulis Indonesia.

4 Dekad JAKIM, Memacu Transformasi Pengurusan Hal Ehwal Islam, Cet. Pertama
2012, Jabatan Kemajuan Islam Malaysia.

Garis Panduan Pengurusan dan Pengebumian Jenazah Warga Malaysia di Mesir,
yang sediakan oleh Jawatankuasa Khidmat Pengurusan Kubur Malaysia
(JKPKM), pada tahun 2017.

Laporan Kemajuan Pejabat Atase Pendidikan Perak Mesir, Jordan dan Morocco,
2018, Kaherah: Pejabat Atase Pendidikan Perak.

Long Journey To Egypt (Panduan ke Mesir dan al-Azhar), Cet. VII, 2016, Kaherah,
KMAPress, Keluarga Mahasiswa Aceh.

Muhammad Abdul Mun’im Khafaji & Ali Ali Subhi, 2011. Al-Azhar Fi Aif ‘Am,
Kaherah: Al-Maktabah Al-Azhariah Li At-Turath.

Nota Ikhtisar Malaysia-Republik Arab Mesir, KBMK, dibentangkan dalam Forum
Kepentingan Strategik Mesir Dari Perspektif Malaysia, Pada 21 Mei 2015,
bertempat Di Hotel RHR Uniten, Selangor.

Panduan Pelajar Malaysia di Republik Arab Mesir, Bidang Pengajian Islam, 2018,
Kaherah: Education Malaysia Egypt (EME).

Pelan Strategik JAKIM 2015-2019, Putrajaya; Jabatan Kemajuan Islam Malaysia.

Risalah al-Azhariah (Panduan Permulaan Buat Mahasiswa Bumi al-Kinanah), 2018,
Kaherah: Akademi Pemikiran Turath.

310

Laman Web

Artikel berkaitan wasatiyyah Islam,
 https://azhargraduates.org/waag/home/wastya-eslam (26 Okt. 2018)

Akhbar al-Ahram,
 http://gate.ahram.org.eg/News/465223.aspx (10 Okt. 2018)

Akhbar al-Ruwaq
 https://azhargraduates.org/rwaq/ (26 Okt. 2018)

Akhbar Sout al-Azhar
 http://www.azhar.eg/sawtalazhar (6 Okt. 2018)

Dar al-Ifta’ Mesir
 http://www.dar-alifta.org (1 Okt. 2018)
 http://www.dar-alifta.com (1 Okt. 2018)
 http://www.dar-alifta.net (1 Okt. 2018)

Exchange-rates
 https://my.exchange-rates.org/Rate/MYR/EGP (20 Sep. 2018)

Fatawa Menolak Fahaman Ekstrem
 https://azhargraduates.org/waag/home/ftawa (26 Okt. 2018)

Jabatan Pengajian Malaysia, Universiti Kaherah
 https://slideplayer.com/slide/14351215/ (25 Dis. 2018)
 https://www.google.com/search?q=Sejarah+Penubuhan+Departm

ent+Malaysia+Studies+Cairo+university&sa=X&ved=0ahUKEwjorN-
cxLrfAhXK4IUKHeXXCugQ7xYIKCgA (25 Disember 2018)

Kementerian Wakaf Mesir
 http://www.awkafonline.com/ (1 Okt. 2018)
 http://www.almokhtarone.com/, Web Menteri Waqaf (1 Okt. 2018)

Kementerian Pelajaran Malaysia
 https://app.mohe.gov.my/iktiraf/semakan.php (25 Okt. 2018)

Kementerian Luar Negeri Malaysia
 http://www.kln.gov.my/web/egy_cairo/history (25 Dis. 2018)

Niqabah al-Asyraf
 http://niqabatalashraaf.com/ (1 Okt. 2018)

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

311

Masjid al-Azhar
 http://www.azhar.eg/alazhar (6 Okt. 2018)
 https://www.facebook.com/azhar.mosqu/ (6 Okt. 2018)

Markaz al-Azhar al-Alami li Fatwa
 Web, http://www.azhar.eg/fatwacenter (6 Okt. 2018)
 Facebook, https://www.facebook.com/fatwacenter (6 Okt. 2018)

Madinah Bu’uth Islamiyyah
 http://www.azhar.eg/islamicmissions/ (6 Okt. 2018)

Mirsod al-Azhar/al-Azhar Observatory for Combating Extremism
 http://www.azhar.eg/observer-en/ (6 Okt. 2018)
 http://www.azhar.eg/observer (6 Okt. 2018)
 http://www.azhar.eg/observer-per/ (6 Okt. 2018)

Markaz al-Azhar lil Tarjamah
 http://www.azhar.eg/act (6 Okt. 2018)

Markaz Bahasa Arab Syeikh Zaid
 http://azhar-ali.com/go/ (6 Okt. 2018)
 https://www.facebook.com/azharalc/ (6 Okt. 2018)

Majma’ Buhuth Islamiah
 Web, http://www.azhar.eg/magmaa (25 Okt. 2018)

Majalah al-Azhar
 http://www.azhar.eg/magazine (25 Okt. 2018)

Majlis al-A’la Lil-Syu’un al-Islamiah/ Supreme Council For Islamic Affairs
(المجلس األعلى للشئون اإلسالمية)
 http://islamic-council.net (1 Okt. 2018)

Muhafazah Kaherah
 http://www.cairo.gov.eg (1 Okt. 2018)

Memphis Tours Egypt
 http://www.freedaysegypt.com/driving_distance.php (2 Sep. 2018)

Perlembagaan Mesir
 https://www.wipo.int/edocs/lexdocs/laws/ar/eg/eg060ar.pdf (27 Dis. 2018)

Pesta Buku Antarabangsa Kaherah
 www.cairobookfair.org.eg (1 Nov. 2018)

312

Rabitah Cawangan Malaysia
 https://www.facebook.com/woagmalaysia/ (26 Okt. 2018)

Rabitah Cawangan Indonesia
 http://www.waag-azhar.or.id/;
 https://www.facebook.com/woagindonesia/ (26 Okt. 2018)

Rabitah al-Azhar
 https://azhargraduates.org/waag/ (26 Okt. 2018)

Sektor Sekolah al-Azhar (قطاع المعاهد)
 http://www.azhar.eg/education (6 Okt. 2018)

Trading economics
 https://tradingeconomics.com/egypt/indicators (25 Sep. 2018)

Undang-undang berkaitan al-Azhar
 http://www.laweg.net/Default.aspx?action=ViewActivePages&ItemID=

75214&Type=6 (27 Dis. 2018)

Universiti Kaherah
 http://cu.edu.eg/Home (1 Okt. 2018)

Universiti Ain Shams
 http://www.asu.edu.eg (1 Okt. 2018)

Universiti Mansurah
 http://www.mans.edu.eg/site/en/ (1 Okt. 2018)

Universiti Iskandariah
 http://www.alexu.edu.eg/index.php/en/ (1 Okt. 2018)
 http://au.alexu.edu.eg/English/Pages/default.aspx (1 Okt. 2018)
 http://au.alexu.edu.eg/English/Pages/default.aspx (1 Okt. 2018)

Universiti Tanta
 http://www.tanta.edu.eg/en/ (1 Okt. 2018)

Universiti Zaqaziq
 http://english.zu.edu.eg/contacts.aspx?&&MID=119 (1 Okt. 2018)

Utusan Malaysia
 http://ww1.utusan.com.my/utusan/Bicara_Agama/20130529/ba_02/

Kursus-di-Al-Azhar (20 Disember 2018)

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

313

Wikipedia
 https://ms.wikipedia.org/wiki/MetroKaherah (15 Okt, 2018)
 https://en.wikipedia.org/wiki/Muizz_Street (15 Okt, 2018)

314

Biodata Penulis
ABDUL MUHAIMIN MAHMOOD telah
dilahirkan pada tahun 1981, di Kampung
Kubang Gendang, Chetok Pasir Mas
Kelantan. Beliau telah mendapat pendidikan
awal di Sekolah Menengah Agama (Arab)
Rahmaniah Paloh, Tanah Merah (1987-1996),
dan kemudian melanjutkan pengajian di
Sekolah Menengah Agama (Arab) Pasir Mas
(1997-1998), sebelum melanjutkan pengajian
ke peringkat ijazah di Universiti al-Azhar pada
tahun 1999.

Kelulusan Akademik

Mempunyai kelulusan akademik di peringkat
Ijazah Sarjana dalam bidang Syariah dari
Universiti Kebangsaan Malaysia (UKM) (2007-2009), Ijazah Sarjana Muda
bidang Syariah Islamiah dari Universiti al-Azhar (1999-2003), Diploma lanjutan
dalam bidang Pengajian Islam dari Institut Pengajian Tinggi Islam (Maahad ‘Ali
Lil al-Dirasah al-Islamiah) Zamalek, Mesir (2004-2005). Selain itu beliau turut
mempunyai Ijazah Ilmiah dalam bidang fatwa dari Dar al-Ifta’ Mesir (2004-2006),
dan Diploma Amalan Kehakimam dan Guaman Syarie (DIJAP) dari Universiti
Sains Islam Malaysia (USIM) (2010-2011).

Pengalaman Kerja

Telah memulakan khidmat sebagai penjawat awam di Jabatan Kemajuan
Islam Malaysia (JAKIM) bermula 1 Julai 2008 di Bahagian Perancangan
dan Penyelidikan JAKIM, Seksyen Muamalat dan Sosio Ekonomi sebelum
ditempatkan di Kedutaan Besar Malaysia Kaherah (KBMK) sebagai Atase
Agama bermula 1 Jun 2012 hingga kini. Beliau juga pernah menjadi tenaga
pengajar sambilan (tutor sambilan) untuk Kursus Fiqh al-Jinayat di Fakulti
Syariah dan Undang-undang USIM, bagi semesta pertama, sesi akademik
2010/2011. Sepanjang perkhidmatan di JAKIM, beliau telah menerima Anugerah
Perkhidmatan Cemerlang (APC) peringkat JAKIM pada tahun 2010 dan APC
peringkat Jabatan Perdana Menteri (JPM) pada tahun 2015.

Memacu Hubungan Strategik Antara Mesir dan Malaysia Dalam Bidang Hal Ehwal Islam

315