Perihal “ialah”

Kata ialah tergolong dalam subgolongan kata tugas, iaitu sebagai kata pemeri. Ada dua kata pemeri dalam bahasa Melayu, iaitu ialah dan adalah. Kata pemeri ialah berfungsi untuk merangkaikan subjek dengan predikat dalam keadaan persamaan atau ekuatif. Selain itu, kata pemeri ialah hadir di hadapan frasa nama. Sila lihat contoh yang berikut:

1a.  Kata “cantik” ialah contoh kata adjektif.

1b.  Contoh kata adjektif ialah kata “cantik”.

Dalam ayat 1a, subjeknya ialah kata “cantik” dan predikatnya ialah “contoh kata adjektif”. Struktur ayat tersebut ialah Frasa Nama + Frasa Nama. Jika subjek dan predikat ayat 1a diterbalikkan seperti dalam ayat 1b, maksud ayatnya masih sama.

Dalam penggunaan biasa bahasa Melayu, kehadiran kata pemeri “ialah” dalam ayat bersifat opsyenal atau pilihan. Oleh itu, kita boleh meniadakan kata pemeri “ialah” tanpa menjejaskan maksud ayat. Dengan adanya jeda dan intonasi yang betul, seseorang pendengar dapat mengesan kedudukan subjek dan predikat, dan memahami maksud ayat. Sila lihat contoh yang berikut:

1c.  Kata “cantik” contoh kata adjektif.

1d.  Contoh kata adjektif kata “cantik”.

Dalam bidang seperti sains dan undang-undang, ketepatan maksud sangat penting. Oleh itu, kata “ialah” perlu ditambah untuk menjadi pemisah di antara subjek (perkara yang diterangkan) dengan predikat (huraian yang menerangkan). Hal ini berlaku demikian kerana sains bersifat objektif dan undang-undang memerlukan tafsiran yang tepat. Sila lihat contoh yang berikut:

2a.  Air ialah molekul yang terdiri daripada dua atom hidrogen dan satu atom oksigen.  (laras sains)

2b.  Jus soli ialah hak kerakyatan yang sama rata, iaitu taraf kerakyatan yang diberi berdasarkan tempat kelahiran tanpa mengira bangsa dan keturunan. (laras undang-undang)

Ada kalanya kata pemeri “ialah” dapat hadir di hadapan frasa kerja tertentu. Frasa kerja tersebut harus mempunyai hubungan ekuatif antara subjek dengan predikat. Sila lihat contoh yang berikut:

Sekali imbas, ayat kelompok 3 seolah-olah salah kerana dalam ayat 3a, kata kerja menyanyi menjadi subjek ayat, dan dalam ayat 3b, kata pemeri ialah terletak di hadapan frasa kerja menyanyi. Namun begitu, sebenarnya ayat-ayat tersebut mengalami proses pengguguran atau elipsis inti frasa nama. Sila lihat contoh ayat lengkap seperti yang berikut:

4a.  Aktiviti menyanyi ialah salah satu hobinya.

4b.  Salah satu hobinya ialah aktiviti menyanyi.

Berdasarkan kelompok ayat 4 di atas, kata nama yang menjadi inti frasa nama seperti kata aktiviti telah digugurkan. Contoh kata nama lain yang boleh digunakan ialah kegiatan. Oleh itu, ayat 3a dan 3b betul kerana pola ayat atau struktur dalamannya (deep structure)  ialah Frasa Nama + Frasa Nama.

Walau bagaimanapun, dalam keadaan tertentu, soal ekuatif tidak semestinya wujud dalam ayat yang menggunakan kata pemeri ialah. Kalau kita mengajukan soalan “Siapakah Puan Salmah?” kepada seseorang, jawapan yang mungkin kita terima  adalah seperti yang berikut:

5a.  Puan Salmah ialah guru sekolah itu.

5e.  Puan Salmah ialah isteri Encik Ali.

Adakah Kelompok ayat 5 di atas boleh kita terbalikkan susunan subjek dan predikatnya?  Sila lihat contoh yang berikut:

6a.  *Guru sekolah itu ialah Puan Salmah.

Ayat 6a kurang tepat kerana di sekolah yang berkenaan sudah tentu gurunya lebih daripada seorang. Ayat 6b dan 6c juga kurang tepat kerana guru Sejarah atau guru cemerlang yang berkhidmat di seluruh Malaysia atau di seluruh dunia sudah tentu bukan Puan Salmah seorang sahaja. Ayat 6d benar dan betul hanya jika Puan Salmah merupakan anak tunggal kepada Tuk Mat. Ayat 6e betul hanya jika Encik Ali mengamalkan monogami, iaitu isterinya Puan Salmah, dan tiada yang lain.

Apabila dianalisis, hubungan subjek dan predikat bagi ayat 5a, 5b dan 5c adalah seperti yang berikut:

Disebabkan subjek bagi ayat 5a, 5b dan 5c bersifat khusus, manakala predikatnya bersifat umum, kita tidak boleh menterbalikkan susunan subjek dan predikatnya. Pilihannya ialah kita menjadikan kedua-dua subjek dan predikat bersifat khusus. Sila lihat contoh yang berikut:

7a.  Puan Salmah ialah salah seorang guru sekolah itu.

7b.  Puan Salmah ialah salah seorang guru Sejarah.

7c.  Puan Salmah ialah salah seorang guru cemerlang.

8a.  Puan Salmah ialah seorang daripada guru sekolah itu.

8b.  Puan Salmah ialah seorang daripada guru Sejarah.

8c.  Puan Salmah ialah seorang daripada guru cemerlang.

Ayat kelompok 7 dan 8 mempunyai hubungan subjek dan predikat seperti yang berikut:

Sememangnya ayat kelompok 7 dan 8 yang mempunyai hubungan khusus – khusus antara subjek dengan predikat boleh diterbalikkan. Sila lihat contoh yang berikut:

Walau bagaimanapun, ayat kelompok 5 lebih ekonomis dan sering digunakan oleh masyarakat kita. Yang perlu kita ingat hanyalah ayat-ayat tersebut tidak boleh kita terbalikkan susunan subjek dan predikatnya sesuka hati.


Projek Diraja Program Transformasi Kampung Seberang Ramai Terima Suntikan Dana RM50 Ribu

Untuk mendapatkan maklumat terkini, ikuti kami melalui Telegram

Kangar – Projek Diraja Kampung Warna-warni Program Transformasi Kampung Seberang Ramai, Kuala Perlis menerima suntikan dana sebanyak RM50 ribu daripada syarikat Alme Niaga Sdn. Bhd. melalui Yayasan Tuanku Syed Putra (YTSP) Perlis.

Cek sumbangan CSR tersebut dipersembahkan oleh Ahli Jawatankuasa Pengurusan Wakaf Majlis Agama Islam dan Adat Istiadat Melayu Perlis (MAIPs), Mohd Rizal Azizan yang mewakili syarikat berkenaan kepada Raja Muda Perlis, Tuanku Syed Faizuddin Putra Jamalullail merangkap Tuanku Pengerusi YTSP Perlis baru-baru ini.

Turut dipersembahkan ialah sumbangan zakat syarikat tersebut melalui MAIPs dan sumbangan zakat peribadi Ahmad Alif S. Ahmad Sharifuddin.

Pada majlis tersebut, yang turut sama hadir ialah Ketua Hakim Syarie Negeri, Yang Amat Arif Ibrahim Deris dan Ketua Pegawai Eksekutif MAIPs, Haji Mohd Nazim Mohd Noor.

“Pelaksanaan tambahan proses mengecat lorong di jajaran luar yang dilaksanakan secara bersama-sama oleh MAIPs dan YTSP Perlis dengan kerjasama pelbagai agensi, pasukan keselamatan, institut pengajian tinggi dan juga pihak swasta untuk fasa lapan sudah pun disempurnakan,“ demikian menurut Tuanku Raja Muda Perlis.

“Pelaksanaan ‘Program Transformasi Komuniti’ oleh MAIPs dan YTSP Perlis bagi mengecat bangunan-bangunan dengan warna kuning di Pekan Lama Arau juga sedang dalam tindakan dengan kerjasama beberapa NGO serta golongan asnaf dan kini sudah pun hampir selesai,“ tambah Tuanku Syed Faizuddin Putra.

Baru-baru ini, pihak SW Corp dengan kerjasama E-Idaman telah membekalkan tong sampah khas kepada wakil penduduk Kampung Hujung Tanjung sebagai projek rintis untuk dijaga dan diuruskan oleh penduduk yang diberikan tanggungjawab.

Sementara itu, Jabatan Perhutanan Negeri pula telah menanam 33 batang pokok bunga tanjung di Kampung Seberang Ramai bersempena dengan kempen Penghijauan Malaysia bersama-sama penduduk kampung pada 16 Disember 2021 yang lalu.

Menurut Mohd Rizal, inisiatif Kampung Warna-warni merupakan sentuhan DiRaja Perlis yang amat baik dan boleh dijadikan model untuk dikembangkan di tempat lain.

Menutup titah, Tuanku Raja Muda Perlis menzahirkan ucapan Selamat Tahun Baharu 2022 dan mendoakan kesejahteraan dan keselamatan kepada seluruh rakyat di negeri dan negara ini.

Baginda berharap agar tahun ini akan menjadi tahun yang lebih baik berbanding dengan tahun yang terdahulu serta mendoakan mangsa-mangsa bencana banjir di negara ini akan terus tabah dan bangkit menghadapi dugaan ini.


Arkib Negara Malaysia Gerakkan Pasukan Tindakan Bencana Rekod

Putrajaya – Kementerian Pelancongan, Seni dan Budaya, Malaysia (MOTAC) menerusi agensinya, Arkib Negara Malaysia (ANM) menggerakkan Pasukan Tindakan Bencana Rekod bagi membantu pejabat kerajaan menyelamatkan dokumen yang terjejas akibat daripada bencana banjir yang melanda.

Menurut MOTAC menerusi kenyataan yang dikeluarkan pada hari ini, “Antara langkah yang dijalankan adalah dengan memberikan khidmat nasihat bagi menyelamatkan rekod yang terlibat serta menjalankan kerja pemuliharaan rekod yang terjejas susulan banjir yang melanda.”

Semasa melakukan tinjauan menerusi OPS Penyelamatan Rekod Pasca Bencana di Pusat Pengurusan Rekod (RMC), Jabatan Imigresen Malaysia (JIM), Ketua Setiausaha MOTAC, YBhg. Datuk Wira Dr. Noor Zari Hamat berkata, “Tumpuan khusus diberikan kepada dua negeri yang terjejas teruk, iaitu Selangor dan Pahang.”

Hingga kini, pihak ANM telah mengadakan lawatan khidmat nasihat dan bantuan pemuliharaan rekod yang terjejas dengan bencana banjir kepada lebih 50 jabatan kerajaan dan syarikat berkaitan dengan kerajaan (GLC).

MOTAC turut menjelaskan, “Antara organisasi yang terkesan dengan bencana banjir pada kali ini ialah Jabatan Pertanian, Jabatan Kerja Raya, Jabatan Pengaliran dan Saliran, Pejabat Kesihatan, Klinik Kesihatan, Hotel De Palma, PERKESO, TM Point, Bank Simpanan Nasional dan Amanah Saham Nasional Berhad.”

Tambah MOTAC, “Jumlah rekod yang terlibat dalam bencana banjir dianggarkan melebihi 10 juta. Sebahagian besar daripada rekod ini masih boleh diselamatkan dengan menjalankan kerja pemuliharaan.”

Proses penyelamatan dokumen dibuat melalui kaedah pengasingan, pembersihan, dan pengeringan dengan menggunakan peralatan tertentu serta bersesuaian dengan rekod yang terlibat dalam bencana banjir tersebut.

“Antara rekod yang telah dikenal pasti terjejas dalam bencana banjir pada kali termasuklah buku rekod peribadi pesakit, rekod kewangan dan perakaunan jabatan, buku perancangan pembelajaran guru, rekod permohonan kemasukan dan borang permohonan Pasport Malaysia, dokumen kontrak, tender, peta, pelan bangunan, mikrofilem dan filem X-ray,” jelas MOTAC lagi.

Dalam pada itu, Datuk Wira Dr. Noor Zari turut menjelaskan, “Usaha yang dijalankan oleh ANM ini dapat membantu pejabat kerajaan menyelamatkan rekod yang bernilai kepada negara. Hal ini penting bagi meneruskan operasi dan aktiviti selepas bencana banjir.”

Yang turut hadir sama dalam tinjauan tersebut ialah Ketua Pengarah Arkib Negara Malaysia, Encik Jaafar Sidek Hj Abdul Rahman dan Timbalan Ketua Pengarah Imigresen (Pengurusan) JIM, YBhg. Dato’ Zakaria Shaaban.


Sastera Lisan dari Kaca Mata Sasterawan Negara

Untuk mendapatkan maklumat terkini, ikuti kami melalui Telegram

Sastera lisan ialah cabang yang permai kepada sastera tradisional yang penting untuk dikaji, diteliti dan dihayati oleh generasi kini. Padanya terkandung kearifan, kebijakan serta ketinggian pemikiran leluhur kita, termasuklah renungan falsafah dan prinsip hidup manusia. Semua ini tergolong ke dalam kearifan tempatan (local knowledge) yang diwarisi sejak zaman-berzaman.

Demikian jugalah bidang perubatan, pembuatan binaan kapal dan rumah serta pembuatan senjata − semuanya merujuk sastera lisan atau lebih luas dalam konteks tradisi lisan Melayu dan semua suku di negara ini.

Pada 26 Oktober 2021, Bahagian Penyelidikan Sastera Dewan Bahasa dan Pustaka telah menjalankan kunjungan mesra di teratak Sasterawan Negara, Profesor Muhammad Haji Salleh. Pertemuan itu bertujuan untuk mendapatkan sumbang saran, maklumat, dan nasihat berkaitan dengan kepentingan penyelidikan sastera lisan di Malaysia.

Apakah masih relevan kajian sastera lisan dilakukan pada zaman kini?

Pasti relevan, dan wajar kerana inilah khazanah yang harus dipertahankan. Setiap zaman yang mencipta tamadunnya pasti mengekalkan tradisi dan sasteranya. Semakin kita mendapatkan bahan sastera lisan yang baharu, atau sumber lisan yang autentik, pasti akan ada penemuan yang baharu, dan sering pula, menakjubkan. Misalnya, dalam naratif lisan, kita dapat mengesan pandangan alam masyarakatnya.

Pandangan alam (world view) itulah yang memperlihatkan kedalaman renungan manusia terhadap persekitarannya, yang alamiah yang menjadi juga ruang hidupnya.

Bersama-samanya terlihat juga kepandaian dan kepintaran orang dahulu menjalani kehidupan. Dalam ceritera sastera lisan ada tercatat sejarah tempatan dan tokoh atau ilmu yang lain sehingga dapat memberikan gambaran kecanggihan pemikiran mereka, serta cara mereka menyampaikannya kepada generasinya.

Asal usul atau simbol penggunaan warna dalam setiap karya sastera lisan misalnya membuka suatu ruang yang boleh dibincangkan oleh generasi kita kini. Kenapa setiap warna diberikan perlambangan tertentu dan apakah makna warna tertentu dalam kehidupan? Hal inilah yang wajar diterokai pada masa kini.

Apakah keistimewaan sastera lisan? Bukankah sastera lisan hanya dijadikan sebagai alat untuk hiburan pada masa dahulu?

Benar. Sastera lisan seperti yang difahami secara umum adalah sebagai alat yang menghiburkan masyarakatnya kerana pada masa itu alat seperti radio, televisyen,  dan kemudahan Internet masih belum wujud.

Walaupun dikatakan sebagai alat hiburan, karya-karya ini juga berperanan sebagai bahan pendidikan orang tua-tua kepada anak-anaknya, serta pendengar umumnya.

Tujuannya adalah untuk mewariskan panduan dan pedoman dalam kehidupan mereka, secara tidak langsung. Misalnya, dalam seloka dan pantun adanya nasihat atau tunjuk ajar tentang sifat sabar, pemaaf, amanah, adab dan lain-lain.

Bagaimanakah dengan skop kajian sastera lisan? Adakah meliputi di Semenanjung Malaysia, atau termasuk Sabah dan Sarawak?

Pada pandangan saya, skop kajian ini boleh digerakkan dalam skala yang lebih luas, iaitu seluruh Malaysia. Bukan hanya berfokuskan kepada sastera lisan orang Melayu tetapi meliputi keseluruhan bangsa, etnik, suku kaum, termasuk orang Asli serta Baba dan Nyonya yang ada di Malaysia.

Kita harus jelas tentang genre atau skop yang dipilih. Untuk puisi sahaja, perolehan bahan sahaja sudah cukup membanggakan sekiranya dapat digerakkan kerana hasil pengumpulannya memberikan manfaat dan rujukan kepada pelbagai pihak, terutamanya kepada para pengkaji sastera, budaya, sejarah, penggiat dan pelbagai bidang lainnya.

Bentuk puisi seperti pantun, gurindam, seloka, teromba, talibun, mantera atau bentuk prosa seperti mitos, legenda dan cerita rakyat sememangnya sudah ada kajian isi dan bentuknya oleh para sarjana. Cuma, pengumpulan prosa dan puisi tradisi khususnya dalam etnik dan suku kaum di Sabah, Sarawak serta masyarakat orang Asli masih belum mencukupi.

Apakah cadangan Prof. tentang tajuk dan kaedah pelaksanaan kajian sastera lisan yang memungkinkan bakal dilaksanakan pada peringkat Dewan Bahasa dan Pustaka melalui Bahagian Penyelidikan Sastera?

Bagi saya, tajuk yang sesuai ialah “Manusia, Alam dan Budaya Sastera Lisan”.

“Manusia” merujuk penuturnya, penciptanya, dan penggunanya. Penuturnya bukan sekadar dalam kalangan orang biasa, tetapi dalam kalangan khusus seperti penglipur lara, tuk selampit dan awang batil/awang belanga. Kadangkala mereka juga berperanan sebagai pengubat untuk pelbagai jenis penyakit. Maka itu, mereka juga dikenali dengan gelaran bomoh, dukun dan pawang.

“Alam” pula merujuk persekitaran alamiah dan buatan hidup mereka. Oleh itu, alam ini juga membawa maksud yang luas dan boleh berperanan sebagai perlambangan serta kiasan/ibarat dengan membawa makna yang pelbagai.

Seterusnya ialah pengalaman yang pernah dilalui sehingga terhasilnya karya sama ada dalam bentuk prosa atau puisinya. Sesetengah karya yang tercipta juga terhasil daripada pengalaman peribadi yang pasti adanya pahit dan manisnya.

“Budaya” pula ialah gaya hidup, pencapaian ilmu dan seni − tamadun dan peradaban masyarakat pencipta karya sastera lisan yang meliputi pelbagai bangsa, etnik dan agama. Padanya terjalin akal budi, falsafah serta kemajuan pemikiran masyarakat-masyarakat awal ini.

Selain pengumpulan sumber dan bahan sastera lisan untuk didokumentasikan, perlu juga dibuat sesi pembentangan hasil dapatan oleh para pengkaji dan peneliti sastera. Pada pandangan saya, dua kategori pembentang yang boleh dicadangkan dalam sesi pembentangan ini. Pertama, hasil perolehan sastera lisan yang dibentangkan oleh para sarjana. Kedua, pembentang terdiri dalam kalangan orang bukan akademik, tetapi oleh penutur sastera lisan. Pembentangan mereka bukanlah bersifat kertas kajian, tetapi seni menuturkan cerita lisan yang diwarisi mereka.

Pertembungan kedua-dua pembentang/pengamal ini akan membuka ruang bagi masyarakat atau generasi kini untuk menilai peri pentingnya mempertahankan khazanah ini. Mereka yang menuturkan cerita bukan sekadar bercerita semata-mata, tetapi ada dalam kalangan mereka yang mahir menyanyi – membawakan lagu dan iramanya. Semuanya ini membentuk keindahan seninya dalam sastera lisan.


Yasser Promosikan Negeri Kelahiran Menerusi Senandung Anak Melaka

Untuk mendapatkan maklumat terkini, ikuti kami melalui Telegram

Sungai Buloh – Meskipun perwatakannya agak “gila-gila” serta dikenali sebagai penyanyi jenaka dan menggunakan nama pentas yang unik, iaitu Yasser Atakk, tetapi tidak bermakna anak kelahiran Melaka ini menolak untuk menyanyikan lagu biasa yang lebih bermanfaat.

Yasser Attak atau nama sebenarnya, Yasser Fikri Abu memang berbakat besar dan mampu menyampaikan lagu irama tradisional Melayu dengan begitu baik. Selain memiliki kebolehan tersebut, Yasser juga sebenarnya mahu menyahut cabaran daripada penyanyi dan penulis lirik terkenal, Siso Kopratasa, ataupun mendendangkan lagu irama sebagaimana ciptaan S. Atan dan Allahyarham Pak Ngah.

Senandung Anak Melaka lagu yang berbeza bagi Yasser. Dengan lirik oleh Siso, melodinya merupakan ciptaan komposer baharu, Fauzi Mohammad. Menurut Siso, beliau memilih tema pelancongan untuk menghiasi melodi, di samping mempromosikan Melaka sebagai kota pelancongan di Malaysia.

Berpengalaman menyanyi selama kira-kira 14 tahun dan kerap terlibat dalam nyanyian lagu Dondang Sayang, serta persembahan tradisional Melayu dengan badan budaya bukan sahaja di Malaysia, malah Korea Selatan, Indonesia, dan Thailand, pemilihan Yasser sebagai penyanyi Senandung Anak Melaka memang tepat.

Yasser bukan sahaja menyertai Festival Melayu Yala Changpuak Park, Yala, Thailand pada tahun 2020, beliau juga menyertai Festival Gendang Melayu Lubuklinggau, Indonesia (2016), persembahan Kebudayaan Antarabangsa, dan Festival Angseong Namsada Badiologi, Korea Selatan (2016), Bintang Klasik Kaseh (2016), Bintang P. Ramlee (2010), dan Bintang Asli Kebangsaan (2008), malah merupakan juara pertandingan Dondang Sayang pada tahun 2017, 2019 dan 2020.

Lebih istimewa, Yasser juga mampu menulis lirik. Kecenderungannya memparodikan lagu-lagu tertentu menjadikannya terkenal dalam kalangan peminat seni yang sering melayari YouTube.

Slogan lagu Senandung Anak Melaka ini ialah Melaka sebagai “Kota Pelancongan Negeri Selat”. Lagu ini juga merupakan percubaan Siso mengimbau kembali kegemilangan Melaka yang dahulu disebut “Vanice Timur” yang amat dikagumi para pedagang Barat.

Senandung Anak Melaka merupakan kolaborasi sulung Fauzi dengan Siso. Jelas Fauzi, beliau menjadikan Pak Ngah dan S. Atan sebagai idola, serta inspirasi dalam mencipta karya yang berteraskan irama Melayu tradisional.

Tambah Fauzi, beliau memperoleh idea untuk melodi Senandung Anak Melaka selepas selesai merakamkan lagu tema untuk sebuah pementasan teater di Melaka. Lirik Senandung Anak Melaka banyak mengupas keindahan dan kelebihan yang ada di Melaka untuk dinikmati para pelancong seperti tempat riadah menarik, inap desa yang indah, dan makanan tradisi. Lagu ini juga cuba meletakkan Melaka sebagai “Kota Pelancongan di Negeri Selat“ yang mesti dikunjungi.

Tegas Siso, ‘Kota Pelancongan Negeri Selat’ bukan angan-angan kosong, tetapi kenyataan yang mesti diakui semua anak Melaka, dan semua rakyat Malaysia.

Sebagai tanda pengenalan Senandung Anak Melaka kepada masyarakat umum, dan rakyat Melaka khususnya, pihak produksi turut menghasilkan sebuah klip videonya yang menjalani penggambaran di sekitar bandar raya Melaka. Klip tersebut telah dilancarkan pada 29 Oktober 2021 lalu di saluran Youtube Luncai Emas Sdn. Bhd., dan audio rasminya boleh didengari di semua saluran digital.

Sudah tentulah Siso berharap lagu nyanyian Yasser dan melodi oleh Fauzi yang juga anak jati Melaka ini menjadi “lagu wajib” untuk menarik pelancong ke Melaka. Pengedarannya dilakukan oleh Luncai Emas secara jualan digital di platform penstriman, YouTube dan iTunes.


Tahun 2021: Perginya Seniman yang Berjasa kepada Khazanah Seni Negara

Tahun 2021 berlalu dengan meninggalkan pelbagai kesan dan kenangan kepada dunia seni tanah air. Industri seni tanah air masih bergelut dengan gelombang pandemik COVID-19 − pandemik yang hampir melumpuhkan kegiatan kesenian di seluruh dunia. Dunia seni tetap perlu bergerak untuk menghidupkan industri seni khususnya di negara ini dalam pendekatan norma baharu dan kebiasaan baharu.

Dalam kemuraman dunia seni kreatif tanah air yang terbeban dengan gelombang pandemik, kita juga sebenarnya menangisi kehilangan tokoh seniman dan penggiat seni yang meninggalkan kita pada tahun lepas.

Kehilangan yang sukar diganti dan yang pastinya turut memberikan kesan yang bukan sedikit kepada dunia seni kreatif negara.

Mereka ialah seniman tersohor negara yang sekian lama bersama-sama kita, memberikan kita sebahagian erti kehidupan melalui sumbangan seni dan kreativiti mereka. Kita bukan sahaja senang dan terhibur dengan mereka tetapi kita turut hidup dan membesar dengan karya-karya mereka.Dalam tulisan ini, kita mengenang kembali sejumlah karyawan seni yang meninggalkan kita pada tahun 2021.

Berita yang tidak terduga dalam dunia seni tanah air itu bermula pada 3 Februari 2021 apabila kita dikejutkan dengan berita pemergian pelawak terkenal, Datuk Jamali Shadat. Bakat dan keupayaan Jamali Shadat sebagai pelawak yang berdiri di hadapan penonton atau stand-up comedian mula dikenali setelah memenangi Pertandingan Bakat TV 1971.

Beliau berkebolehan melakukan lawak ventrilokisme, iaitu mampu meniru suara rakyat Malaysia daripada pelbagai kaum.

Jamali dikenali dengan watak Atan, kanak-kanak nakal tetapi bijak bersama-sama Atuknya yang dimainkan oleh pelawak Hamid Gurkha. Jamali dan Hamid Gurkha menjadi pasangan pelawak yang cukup terkenal pada era 1970-an bersama dengan satu lagi pasangan pelawak terkenal, iaitu A.R. Badul dan R. Jaafar.

Melalui persembahan lawak jenakanya, Jamali Shadat dan Hamid Gurkha membawa jenaka tentang kehidupan masyarakat Malaysia yang terdiri daripada pelbagai kaum secara cukup bersahaja. Sememangnya Jamali sedari awal persembahan lawak jenakanya sentiasa mengangkat tema dan cerita tentang keharmonian kaum di negara ini.

Pada tahun lepas juga, kita dikejutkan dengan berita pemergian pelakon drama terkenal, Abu Bakar Omar. Pelakon ini terkenal kerana keupayaannya membawakan watak dengan cukup berkesan, sama ada di atas pentas teater atau dalam drama televisyen dan filem. Kehebatan Abu Bakar Omar sebagai pelakon teater diakui oleh Sasterawan Negara, Datuk Noordin Hassan dan Abu Bakar adalah antara pelakon yang sentiasa ada dalam teater-teater arahan Noordin.

Abu Bakar Omar mula terlibat dalam drama televisyen pada tahun 1980 dengan drama pertamanya, Penari terbitan RTM. Sejak itu, Abu Bakar berlakon dalam puluhan drama televisyen dan filem.

Kehebatan lakonan Abu Bakar terserlah apabila beliau memenangi Pelakon Lelaki Terbaik Anugerah Sri Angkasa melalui drama TV Senja Belum Berakhir (1983) dan kemudian sebagai Pelakon Terbaik dalam drama radio Bukan kerana Kasih (1990). Beliau menang lagi anugerah Pelakon Lelaki Terbaik dalam Drama TV Bila Kompang Berbunyi (2001). Abu Bakar turut memenangi Pelakon Lelaki Terbaik dalam Anugerah Skrin melalui drama Gincu Ayah (2012) dan Pelakon Pembantu Terbaik melalui drama Mata Hati (1999).

Selain terkenal sebagai pelakon drama televisyen khususnya pada dekad 1980-an hingga 2000-an, Abu Bakar turut berlakon sebagai Jusuh dalam filem pertamanya, Tsu-Feh Sofiah (1981) arahan Rahim Razali. Selepas itu, kekuatan lakonannya terserlah dalam sejumlah filem, antaranya, Bila Hati Telah Retak, Rahsia, Fenomena, Hingga Hujung Nyawa dan dua filem terakhirnya, Anak Jantan dan Mana Mau Lari? (2014). Abu Bakar Omar meninggalkan kita pada 16 April 2021.

Generasi baharu mungkin ada yang tidak mengenali pelakon ini jika disebut nama Tawil atau nama sebenarnya, Abu Bakar Ahmad. Namun demikian, nama Tawil sebagai pelakon drama dan filem cukup terkenal sekitar dekad 1970-an.

Biarpun Tawil lebih terkenal sebagai pelakon pembantu, namun beliau telah terlibat dalam ratusan drama sama ada di pentas bangsawan, teater, drama televisyen dan filem.

Tawil mula bergiat di pentas teater dan bangsawan pada tahun 1971 seangkatan dengan pelakon drama terkenaal Razali Buyong, dan seterus itu banyak terlibat dalam drama-drama Potret Pekerti dan Drama Minggu Ini terbitan RTM.

Sebagai pelakon filem, Tawil bermula dengan filem Prebet Lapok (1979) arahan Aziz Sattar, lakonannya bersama-sama A.R. Badul. Sebagai pelakon sama ada drama TV atau filem, Tawil lebih diingati dengan watak-watak komedi. Watak komedi yang dilakonkannya cukup bersahaja dan beliau selalunya berlakon bersama-sama A.R. Badul.

Antara filem lakonannya yang berjaya menyerlahkan keupayaanya ialah filem Darah Satria, Setinggan, Da Di Du, Serampang Tiga dan Penyamun Tarbus. Drama televisyen terakhir lakonan beliau ialah Taubat Seorang Samseng (2013). Selepas itu, nama Tawil seakan-akan senyap dari arena drama TV dan filem. Beliau meninggal dunia pada 23 Julai 2021.

Tahun 2021 juga menyaksikan kita kehilangan seorang pelakon terkenal, iaitu Baharuddin Haji Omar atau lebih dikenali sebagai Anjang Aki. Sungguhpun Anjang Aki pada asalnya seorang anggota tentera, tetapi jiwa seninya telah membawa beliau ke dunia drama dan filem. Beliau mula bergiat dengan drama pentas sekitar tahun 1950-an. Apabila negara memulakan siaran televisyen (RTM) pada tahun 1963, Baharuddin mula berjinak-jinak dengan drama televisyen. Antara dramanya yang terawal ialah Tanah Pusaka (1967), Perajurit Pulang (1968) dan selepas itu, beliau banyak berlakon dalam slot drama Potret Pekerti dan Drama Minggu Ini, iaitu drama yang semuanya diterbitkan oleh RTM.

Namun begitu, drama yang benar-benar mengangkat nama beliau ialah drama Anjang Aki. Dalam drama ini, Baharuddin memegang watak seorang lelaki tua yang dipanggil Anjang Aki yang saban petang berada di pengkalan perahu tambang di Perak menunggu kepulangan anak lelakinya, seorang pegawai dari kota (lakonan Ismail Hudson). Sungguhpun dia seakan-akan dipinggirkan oleh orang kampung kecuali seorang gadis bernama Odah (lakonan Dian P. Ramlee) yang selalu mengambil berat tentang dirinya, namun Anjang Aki tetap yakin bahawa anaknya akan pulang. Keberkesanan lakonan beliau memegang watak seorang tua yang terpinggir dan sensitif dengan loghat Peraknya yang tebal menjadikan drama itu sukar dilupakan.

Drama Anjang Aki pernah menjadi fenomena drama TV di negara ini dan sejak itu, Baharuddin sinomim dengan nama Anjang Aki.

Drama Anjang Aki diterbitkan dalam enam siri dan diarahkan oleh Abdul Aziz Abbas, pada asalnya merupakan sebuah drama pentas berjudul Penantian karya Al-Taha atau Abdul Talib Hassan, seorang penulis dari Perak. Drama Penantian adalah antara drama yang memenangi pertandingan penulis drama pentas anjuran Dewan Bahasa dan Pustaka. Abdul Aziz Abbas yang menjadi panel penilai pertandingan ketika itu merasakan bahawa drama Penantian itu cukup menarik jika dapat diadaptasikan kepada drama televisyen.

Selain banyak terlibat dengan drama televisyen, Baharuddin Haji Omar turut berlakon filem. Antara filem lakonannya ialah Pertentangan, Ribut Barat, Dia Ibuku, Abang, Ali Setan II, Irisan-Irisan Hati dan Kisah Seorang Biduan. Selain berlakon drama dan filem, Baharuddin Haji Omar juga aktif dalam persatuan yang membela kebajikan artis tanah air. Beliau pernah menjadi Presiden SENIMAN selama tiga penggal, dan pernah dilantik sebagai Ahli Lembaga FINAS serta pernah menjadi Ahli Lembaga Penapis Filem (LPF) Malaysia.

Mereka karyawan yang sentiasa memberikan yang terbaik dalam setiap kreativiti seni mereka. Melalui karya-karya mereka itulah, mereka menghiburkan, mengingatkan dan menyedarkan kita tentang ombak realiti kehidupan yang penuh cabaran dan pelbagai kemungkinan.


Teater Amal “So You Got Script?” Bakal Memecah Dinding antara Penonton dengan Dramatis

Untuk mendapatkan maklumat terkini, ikuti kami melalui Telegram

Petaling Jaya – Sebuah projek kolaborasi antara lima produksi teater indie, iaitu Asterik Anak Seni (Asterik Anak Seni), CTR Project (theCTRproject), Parallact Art (Parallact Art), Rumah Lakon (Rumah Lakon) dan Anomalist Production (Anomalist Production) akan menemui khalayak awam pada hujung minggu ini. Penghebahan sebuah teater interaktif dengan julukan “So You Got Script?“, mula dikeluarkan dan dihebahkan di sosial media dan halaman internet milik lima produksi ini, sejak minggu lepas.

Kolaborasi ini diusahakan untuk mengumpul dana sumbangan bagi membantu mereka daripada kalangan penggiat artis dan kesenian yang terjejas akibat bencana banjir yang melanda negara baru-baru ini.

Setakat 11 Januari 2022, sejumlah video cuitan (teaser) telah dikeluarkan oleh pihak produksi, yang menggambarkan para dramatis teater tempatan, iaitu Alif Adzham, Qie Rahman, Surnia Fizul, Sara Sulaiman dan Jimi Hud membaca skrip-skrip drama dengan pelbagai adegan tersendiri.

Teater interaktif arahan bersama Aliff Adzham, Erry, Din Mawar, Bob Ammirul, Jimi Hud dan Akmal Sulaiman ini bakal menemui khalayak awam bermula pada 13 Januari hingga 15 Januari 2022 dengan empat jumlah pementasan. Teater ini akan dipentaskan di Studio Asterik Anak Seni, Petaling Jaya.

Wakil daripada Asterik Anak Seni juga sempat berkongsi bersama sidang editor Dewan Budaya berkenaan pementasan teater interaktif mereka itu yang merupakan sebuah teater berskrip dan susunan baharu.

“Perjalanan satu pementasan itu, bermula dengan sebuah naskhah,” Ahmad Huzaifah, menceritakan serba dua perihal pementasan unik mereka untuk minggu ini. Menurutnya, unsur naskhah itu sendiri akan bermain peranan penting dalam teater “So You Got Script?“

“Kita mahu laksanakan sebuah teater interaktif, berkait dengan perjalanan pembacaan skrip.” Tambah beliau lagi, beberapa skrip drama sebenar akan dijadikan pendorong plot bagi teater interaktif itu.

Karya-karya pilihan daripada Alif Adzham, pengasas bersama Asterik Anak Seni; dan Azwan Azhari, akan menemui penonton “So You Got Script?“ dengan cara yang tersendiri.

Bagaimana rupanya teater ini menemui penonton? Pihak produksi dengan penuh teruja mengajak khalayak untuk sertai pementasan berkenaan dan ambil pengalaman.

Menurut Ahmad, sebagai projek amal, produksi itu menuntut sebuah projek teater yang memerlukannya untuk memihak pada mereka dari segi keterbatasan daya, masa, kerja dan kos yang terhad. Hal ini dikatakan demikian kerana sasaran utama rumah-rumah produksi indie ini adalah untuk meringankan beban dan bencana yang telah menimpa rakan-rakan penggiat kesenian indie yang terlibat musibah banjir di sebahagian negara Malaysia, baru-baru ini.

Bagi artis-artis penggiat seni yang turut terlibat sama dalam musibah banjir berkenaan, walaupun jika kawasan yang sudah surut airnya, kos-kos pascabanjir masih diperlukan untuk mereka membina semula daripada awal, mahupun kosong.

“Keseluruhan sumbangan yang kami terima hasil daripada projek ini (penempahan slot dan sumbangan langsung), 100 peratus akan disalurkan untuk bantuan mangsa banjir dalam kalangan penggiat seni teater indie,” ujar Asterik Anak Seni.

Oleh sebab itu, projek teater interaktif ini menjadi pilihan. Mereka juga yakin dengan khalayak awam khususnya yang ingin menjelajah dengan lebih dalam tentang selok-belok dunia seni teater, akan menghargai pementasan ini.

Sumbangan minimum untuk tempahan slot pementasan boleh dibuat bermula pada RM10. Namun demikian, pihak Asterik Anak Seni mengalu-alukan khalayak awam dan marhaen yang ingin turut menghulur sumbangan. Maklumat lanjut untuk menempah slot atau menyalurkan sumbangan boleh dirujuk di sini atau di sini.


Tan Sri Abdul Latiff Abu Bakar Terima Anugerah Tokoh Kepimpinan Peradaban Warisan JAIM

Bukit Katil ‒ Pengerusi Majlis Penasihat Warisan Peradaban Melayu Lembaga Bahasa Melayu, YBhg. Tan Sri Profesor Datuk Wira Abdul Latiff Abu Bakar dikurniakan Anugerah Tokoh Kepimpinan Peradaban Warisan daripada Jabatan Agama Islam Melaka (JAIM). Anugerah tersebut disampaikan pada “Majlis Amanat YAB Ketua Menteri Melaka Bersama Warga JAIM“ yang diadakan di Bayou Lagoon Convention Centre, Bukit Katil, Melaka, malam ini.

Menurut Timbalan Pengerusi Majlis Agama Islam Melaka (MAIM), Datuk Wira Haji Md. Rawi Mahmud menerusi ucapan perasmian majlis tersebut, beliau berkata, “Anugerah Tokoh Kepimpinan Peradaban Warisan Melayu ini dilihat sesuai dengan tema majlis, iaitu ‘Mendahului Perubahan, Memimpin Peradaban’.” Anugerah khas ini bertujuan untuk mengiktiraf sumbangan yang diberikan oleh tokoh pejuang peradaban Melayu dalam usaha memartabatkan dan mewarisi perjuangan peradaban Melayu di negara ini, khususnya di Melaka.

Ketika diwawancara oleh sidang editorial Dewan Budaya, YBhg. Tan Sri Abdul Latiff berkata, “Saya bersyukur dan gembira, ini satu penghormatan daripada JAIM yang mengiktiraf perjuangan saya mewarisi peradaban Melayu. Sumbangan ini penting, lebih-lebih lagi saya lihat apabila saya menjadi Ahli Majlis Agama Islam Melaka dan penasihat kepada JAIM, saya tetap tegaskan bahawa ‘Islam tetap dijunjung sebagai agama kita, manakala adat dan warisan Melayu dikendong’.”

Jadi, apa-apa adat dan warisan Melayu yang tidak bertentangan dengan syariat agama ‒ beradab, bersopan dan berkeperibadian tinggi, kita ceriakan hidup dengan mengamalkan kebudayaan dan warisan masing-masing; dan khususnya bagi umat Islam, amalkanlah adat dan budaya yang tidak bertentangan dengan syariat Islam.

“Banyak amalan, budaya dan pakaian yang terdapat dalam kebudayaan Melayu. Sebagai contohnya, pemakaian tanjak, baju Melayu dan busana warisan amat sinonim sebagai pakaian kebudayaan Melayu. Pada malam ini, saya gembira apabila ustaz dan alim ulama kita turut memakai busana Melayu yang menepati syariat Islam,” tambah beliau.

Menurut YBhg. Tan Sri Abdul Latiff lagi, “Apa-apa yang penting ialah kita mengamalkan agama dan ajaran Islam. Islam tetap dijunjung, adat dan warisan Melayu tetap dikendong dan dijaga dengan baik.”

Saya bersyukur atas pengurniaan anugerah ini. Anugerah ini menaikkan semangat saya untuk berjuang, terus berjuang memperkasakan adat warisan Melayu.

Adat bersendi syarak, syarak bersendi kitabullah yang selama ini kita amalkan, kita laksanakan supaya anak generasi pewaris kita mempunyai kekuatan jati diri yang tinggi berteraskan adat Islam serta mewarisi adat dan peradaban bangsa Melayu.

Pada majlis tersebut juga, Datuk Wira Haji Md. Rawi yang mewakili YAB Datuk Seri Utama (Dr.) Sulaiman Md Ali menyampaikan ucapan penghargaan dan syabas kepada warga kerja JAIM atas komitmen yang diberikan dalam melaksanakan tanggungjawab dengan penuh amanah, ikhlas dan bersungguh-sungguh dalam perkhidmatan.

Berdasarkan ayat suci al-Quran daripada Surah al-Taubah, ayat 105, mafhum kepada firman Allah SWT ini, kita diseru supaya bekerja dengan bersungguh-sungguh, tekun serta penuh tanggungjawab kerana segala amal pekerjaan kita nanti akan dihitung dan dihisab oleh Allah Yang Maha Mengetahui segala yang nyata mahupun yang tersembunyi, terhadap apa-apa yang telah kita kerjakan.

Pada majlis tersebut, turut diadakan pelancaran buku Kumpulan Manual Pengurusan Jabatan Agama Islam Melaka.

Antara yang turut hadir pada majlis tersebut ialah Setiausaha Kerajaan Negeri Melaka, Datuk Zaidi Johari, Pengarah JAIM, Dato’ Che Sukri Che Mat, serta kakitangan JAIM.


Nikmati Juadah ini Jika Berkunjung ke Kuala Kangsar

Untuk mendapatkan maklumat terkini, ikuti kami melalui Telegram

Juadah tradisional Melayu, Baba Nyonya, Cina, India, serta Sabah dan Sarawak mencipta keunikan dalam kepelbagaian makanan di Malaysia. Kelainan rasa dan rupanya memikat hati sesiapa sahaja yang melihat.

Juadah tradisional Malaysia telah dihasilkan sejak turun-temurun. Pada hari ini, juadah tersebut boleh dinikmati oleh setiap lapisan rakyat. Bahan-bahan yang digunakan untuk membuat juadah tradisional 100 peratus daripada sumber alam semula jadi seperti daun kelapa, santan kelapa, beras, pulut, pisang dan daun pisang tanpa pewarna tiruan seperti bahan untuk menghasilkan kuih moden. Justeru, keenakan juadah moden gagal menandingi juadah tradisional yang memiliki kelazatan dan rupa yang tersendiri.

Ada juadah tradisional manis, berlemak, padat, pedas, dan berbau wangi. Sebahagian besarnya dikukus, dibakar dan dipanggang yang diperbuat daripada bahan tempatan seperti beras, tepung ubi, tepung beras, tepung gandum, tepung pulut, tepung jagung, gula Melaka, dan pewarna semula jadi seperti bunga telang.

Negeri kedua terbesar di Semenanjung Malaysia, iaitu Perak bukan sahaja masyhur dengan pelbagai loghat/dialek percakapan warganya, malah terkenal kerana memiliki juadah lazat yang tiada di negeri lain. Juadah yang terkenal di beberapa tempat di Perak bertujuan untuk mengekalkan identiti sesebuah tempat tersebut.

Antara tempat terkenal yang menjadi tumpuan orang ramai, dan sebagai destinasi pelancongan ialah Karai, di Kuala Kangsar. Karai memberikan para pelancong pengalaman merasai kuih kundas yang sukar didapati di tempat lain. Meskipun ada dijual di bandar Kuala Kangsar, tetapi kebanyakan penggemar kuih kundas mengatakan rasanya tidak sama dengan yang di Karai.

Di pekan Karai, satu daripada dua buah premis makanan yang menjual kundas ialah Gerai Abdul [email protected] Hamzah Karai sejak lebih 30 tahun lalu. Menurut pengusahanya, Kasim Abdul Aziz, berusia 46 tahun, dia mengambil alih menjalankan perniagaan di Gerai Abdul [email protected] Hamzah Karai sejak tahun 2005. Perniagaan tersebut bermula daripada hasil usaha Syed Ali Ibrahim, datuk Kasim sendiri dari Kerala, India pada tahun 1970.

Jelas Kasim, kundas merupakan juadah utama di gerainya, dan sentiasa menjadi pilihan pelanggan. Nama kuih tradisi ini berasal daripada bahasa Malbari yang bererti “ramai dan sasa seperti samseng”. Menurut Kasim, dia menjalankan perniagaan setiap hari, kecuali hari Jumaat dari jam 5.30 pagi hingga 12.30 tengah hari. Jelasnya, dia dan pekerja menyediakan kundas sebelum waktu perniagaan bermula. Masa yang diambil untuk menggoreng kundas menurutnya ialah lima minit sahaja bagi setiap biji.

Antara bahan yang diperlukan untuk menghasilkan kundas, kata Kasim ialah yis Mauripan, tepung gandum, gula, garam, pewarna kuning telur (yang dibeli), soda, ibu roti dan minyak masak.

“Pada hari perayaan tertentu, kami menghabiskan dua guni (25 kilogram) tepung gandum. Semasa sambutan Hari Raya Aidilfitri pula, sebanyak empat guni tepung gandum dihabiskan,” ujar Kassim yang dibantu oleh tujuh orang pekerja.

Untuk menambahkan keenakan menikmati kundas, para penggemar boleh meminta sama ada kuah kacang, parpu atau manis sebagai bahan cicah. Antara bahan untuk penghasilan kuah manis, jelas Kasim, ialah gula, kacang tanah, dan belacan. Katanya, kuah untuk kundas boleh bertahan selama dua hari jika disimpan di dalam peti sejuk.

Tegas Kassim, dia akan terus menjalankan perniagaan kundas selagi terdaya. Antara usaha membina legasi dan kesinambungan, dia pernah membimbing mereka yang berminat, termasuk dari agensi kerajaan, malah pernah muncul di kaca televisyen dalam sesebuah rancangan yang relevan.

Mengenai inovasi atau percubaan menghasilkan rasa baharu bagi kundas, Kasim menegaskan rasa atau perisa kundas tidak boleh diubah. Tidak sesuai, katanya kundas dieksperimentasi kepada rasa lain. Jika dilakukan, dikhuatiri penggemarnya tidak berminat.

Bukan sahaja orang Melayu, kundas turut digemari oleh bangsa lain tanpa mengira agama dan ideologi politik.

Kuih tradisi lain yang turut digemari sebagai juadah bersarapan ialah putu cawan. Fatimah Tambi, 72 tahun, yang berasal dari Kampung Sayong Lembah, merupakan pengasas kuih tersebut. Dia yang lebih mesra dengan panggilan Kak Timah menghasilkan putu cawan sejak beberapa dekad lalu. Walau bagaimanapun, kini Kak Timah lebih banyak berehat dan legasi putu cawan diteruskan oleh anak saudaranya, Norhani Jaafar.

Menurut Norhani, 57 tahun, atau lebih dikenali sebagai Yong, tiada siapa-siapa yang memaksa dia menyambung penghasilan putu cawan ibu saudaranya itu. Oleh sebab minat yang mendalam, jelas Yong, dia sanggup belajar daripada Kak Timah.

Menurut Yong, putu cawan dihasilkan setiap hari kecuali sepanjang Ramadan, dan semasa sambutan Hari Raya Aidilfitri serta Aidiladha. Pada masa tersebut, kata Yong, dia menghasilkan kuih limas. Putu Cawan Kak Timah atau kini dikenali sebagai Putu Cawan Yong dijual di bandar Kuala Kangsar (berhampiran Terminal Bas Kuala Kangsar), dan di bangunan Lembaga Pemasaran Pertanian Persekutuan (FAMA).

Penghasilan putu cawan memerlukan bahan-bahan seperti beras pulut, beras biasa, gula, kelapa parut, dan garam. Jumlah putu cawan yang dihasilkan, menurut Yong, bergantung pada keadaan. Namun begitu, pada kebiasaannya, menurut Yong, dia mampu menghasilkan 400 biji putu cawan setiap hari. Bagi setiap sebiji, jelasnya, dia mengambil masa beberapa saat sahaja. Dijual dengan harga RM0.50 sebiji, kata Yong, putu cawannya diambil oleh peniaga sebelum pukul 6.45 pagi setiap hari di rumahnya untuk dijual di tempat yang disebutkan tadi.

Selain jualan secara konvensional, menurut Yong, dia turut menerima tempahan daripada pelanggan di pelbagai tempat, bukan sahaja dari luar negeri seperti Kuala Lumpur dan Pahang, malah dari luar negara seperti Perancis (Paris), dan England (London).

Demi penghasilan putu cawan yang enak dan asli rasanya, jelas Yong, dia menggunakan lesung kaki klasik berusia lebih 60 tahun yang diperbuat daripada kayu cengal. Peralatan tersebut digunakan untuk menghaluskan tepung pulut dan tepung beras. Kata Yong, dia tidak menggunakan mesin moden kerana lesung kaki lebih baik. Tepung-tepung itu ditumbuk mulai jam 5.00 petang, manakala semua bahan yang telah siap, dikukus mulai pukul 4.00 pagi. Putu cawan dikukus dengan alat yang mempunyai tiga lubang pada bahagian atas dengan menggunakan dapur gas, berbanding dahulunya dapur minyak tanah. Sebenarnya, penghasilan putu cawan, tambah Yong, agak rumit, dan cerewet.

“Walau bagaimanapun, yang penting ialah tepung beras melebihi tepung pulut. Proses mengukus juga tidak boleh melebihi masa yang ditentukan,” kata Yong yang menjalankan perniagaan dengan modal sendiri.

Putu cawan bukan sahaja digemari oleh orang Melayu, tetapi India dan Cina juga. Tambah Yong, putu cawan mampu bertahan selama sebulan, dan boleh dikukus semula jika disimpan di dalam peti sejuk.

Nasi lemuni pula merupakan makanan yang berkhasiat kerana ada ulam lemuni. Ulam-ulaman merupakan awet muda bagi tubuh badan kita. Sesiapa pun boleh mengambil nasi lemuni kerana khasiatnya, terutamanya bagi ibu yang sedang berpantang selepas melahirkan anak.

Antara bahan untuk menghasilkan nasi lemuni termasuklah pucuk lemuni, beras, santan (pati dan air), bawang merah, bawang putih, halia, serai, daun pandan, halba, daun kari, jintan kasar, kulit kayu manis, bunga lawang, sedikit daun delima, dan garam secukup rasa.

Cara memasak nasi lemuni bermula dengan menghaluskan pucuk lemuni. Jika dahulu nasi ini dihasilkan dengan cara menumbuk dengan lesung batu, tetapi sekarang menggunakan pengisar elektrik.

Jangan bubuh air jika menggunakan lesung. Air ditambah jika menggunakan pengisar elektrik. Setelah dikisar (pengisar elektrik), tapis dan ambil air lemuni sahaja.

Bahan-bahan yang digunakan untuk menghasilkan nasi lemuni ialah bawang merah, bawang putih, halia, serai, daun pandan, halba, daun kari, dan sedikit daun delima dipotong halus. Jintan kasar, kulit kayu manis, dan bunga lawang dimasukkan ke dalam periuk bersama-sama beras dan bahan-bahan tadi. Kemudian, masukkan air lemuni. Kuantiti air bergantung pada kebiasaan mereka yang memasak. Nasi lemuni akan masak dalam masa 15 minit hingga setengah jam. Selain kosong, nasi lemuni boleh dihidangkan dengan ayam masak merah atau seperti ramuan nasi lemak.


MOTAC dan KKM Kaji Hala Tuju Industri Pelancongan Umrah Negara

Untuk mendapatkan maklumat terkini, ikuti kami melalui Telegram

Putrajaya – Menteri Pelancongan, Seni dan Budaya, Yang Berhormat (YB) Dato’ Sri Nancy Shukri dan Menteri Kesihatan, YB Khairy Jamaludin mengadakan sesi libat urus bersama-sama Persatuan Industri Pelancongan (UMRAH) bagi mendapatkan maklum balas berhubung dengan hala tuju pelancongan umrah susulan keputusan penangguhan sementara yang sedang berkuat kuasa, semalam.

Terdahulu, YB Khairy dalam sidang media yang diadakan telah memutuskan untuk menangguhkan sementara perjalanan umrah bagi tempoh sebulan, berkuat kuasa pada 8 Januari lalu untuk memberikan laluan kepada proses penilaian risiko dan penelitian terhadap prosedur operasi standard (SOP).

Sesi libat urus ini turut dihadiri oleh wakil-wakil agensi persekutuan seperti Agensi Pengurusan Bencana (NADMA), Jabatan Imigresen Malaysia, Persatuan Syarikat Pengendalian Pelancongan Bumiputra Malaysia (BUMITRA), Persatuan Agensi Pelancongan Umrah dan Haji (PAPUH) dan The Malaysia Association of Tour and Travel Agents (MATTA), selain ahli pengurusan tertinggi kedua-dua kementerian.

Menurut Kementerian Pelancongan, Seni dan Budaya (MOTAC), kedua-dua menteri dalam sesi libat urus ini telah menyatakan komitmen untuk memperhalusi isu yang telah dikemukakan oleh pemain industri pelancongan umrah seperti SOP pelaksanaan umrah, bayaran balik dan penjadualan semula penerbangan, perlindungan insurans, bantuan pemulihan kepada industri pelancongan, serta garis masa pembukaan semula perjalanan pelancongan umrah dan mengemukakan cadangan penambahbaikan dalam Mesyuarat Kuartet Menteri COVID-19 yang akan datang.

YB Khairy dalam kenyataan media di Parlimen awal Januari lalu menyatakan bahawa kerajaan pasti akan membuka semula perjalanan umrah tetapi dalam keadaan yang lebih selamat kerana baru-baru ini, kes jangkitan COVID-19 terutamanya varian Omicron telah menular dan sekali gus telah meningkatkan angka jangkitan virus itu.

Beliau juga berkata, “Antara langkah kemas kini SOP umrah yang akan dilakukan ialah menggariskan pengambilan dos penggalak sebagai syarat keperluan jemaah umrah, pengurusan kes dan kontak rapat di Arab Saudi serta pemantauan status kesihatan jemaah di negara berkenaan.”

Beliau menegaskan bahawa Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) tidak mengamalkan dasar pilih kasih di sebalik keputusan penangguhan tersebut, namun keputusan itu diambil berdasarkan fakta dan pemerhatian semasa bagi jumlah kes COVID-19.

YB Khairy turut mengumumkan bahawa tanggungjawab agensi pelancongan atau ejen pengendali pakej umrah akan turut diperkukuh bagi memastikan pematuhan SOP dalam kalangan jemaah dan petugas, selain melaporkan kes positif dan kontak rapat kepada KKM.


Melestarikan Warisan Budaya di Persada Global

Kuala Lumpur – Kursus SCH2073 (Cereka) di bawah Jabatan Pengajian Warisan, Fakulti Teknologi Kreatif dan Warisan, Universiti Malaysia Kelantan (UMK) dengan kerjasama Kelab Keilmuan Warisan (KIWA) mengadakan kolaborasi dengan universiti antarabangsa dari China bagi melangsungkan Webinar Pelestarian Warisan Budaya Melayu di Persada Global pada pukul 8.00 pagi hingga 5.00 petang, hari ini.

Menurut Jabatan Pengajian Warisan, Fakulti Teknologi Kreatif dan Warisan, “Webinar ini merupakan satu proses perkembangan ilmu dan penyampaian maklumat secara lebih berkesan. Selain itu, program seperti ini mampu memberikan pengetahuan kepada semua pihak yang terlibat khususnya pihak UMK untuk mengetahui perkembangan bidang keilmuan warisan dan budaya dari semasa ke semasa.”

Tambah jabatan tersebut, “Program ini diyakini akan memberikan pulangan yang besar kepada semua pihak. Contohnya, program ini akan membentuk hubungan diplomatik antara pihak UMK dengan universiti antarabangsa yang terlibat.”

Dengan bertemakan “Keilmuan Melayu di Persada Global”, webinar ini membawakan pelbagai subtema, iaitu Kesusasteraan; Konservasi; Warisan Budaya; Seni Persembahan; Adaptasi dan Transformasi Teks; Sosioekonomi dan Sosiobudaya; Hubungan Antarabangsa dan Diplomatik; Perbandingan; Mitos, Sejarah dan Pengarah Agama; Bahasa, Komunikasi dan Seni.

Pengarah Alam dan Tamadun Melayu (ATMA) Universiti Kebangsaan Malaysia yang juga Pengerusi Lembaga Pengelola Dewan Bahasa dan Pustaka, Profesor Datuk Seri Dr. Awang Sariyan dalam ucap utama webinar tersebut menyatakan cadangan yang boleh dilaksanakan dalam pelan tindakan untuk memperkasakan warisan budaya Melayu di peringkat global, seperti melalui platform pendidikan.

Antaranya menerusi program kerjasama pendidikan peringkat pengajian tinggi; program pertukaran pelajar antara dua buah negara; program pertukaran ilmuwan; dan pengenalan bahasa dan budaya antara dua buah negara.

Pada sesi pertama Webinar Pelestarian Warisan Budaya Melayu di Persada Global yang bertemakan “Kesenian dan Kebudayaan”, wakil dari UMK, Encik Sudirman Kiffli menerangkan topik “Pelestarian Sastera Melayu Melalui Teknologi Digital”.

Beliau membawakan pandangan Sohaimi Abdul Aziz yang menyatakan, “Terdapat kepercayaan bahawa wujud garis sempadan antara sastera dengan sains dan teknologi. Pandangan umum ini berpaksi kepada premis bahawa sastera berhubungan dengan hal yang subjektif, manakala sains dan teknologi lebih bersifat faktual dan objektif.”

Pada hakikatnya, wujud kolaborasi antara sastera dengan sains dan teknologi apabila sastera boleh menjadi satu wadah penting untuk memperlihatkan adanya wajah kemanusiaan pada sains dan teknologi. Hal ini dikatakan demikian kerana wujudnya genre sastera yang dikenali sebagai cereka sains dan sastera elektronik/digital.

Sains dan teknologi dapat dijadikan sebagai alat transformasi sastera.

Ikuti siaran langsung Webinar Pelestarian Warisan Budaya Melayu di Persada Antarabangsa menerusi Facebook FTKW – Heritage Studies dan Webex.


Menariknya Berita Dek Peribahasa

Untuk mendapatkan maklumat terkini, ikuti kami melalui Telegram

Bermula pada tahun 1990, sebahagian rakyat negara ini yang gemar mengikuti slot Buletin Utama siaran Stesen Televisyen Malaysia Berhad (TV3) tentu sekali berasa cukup terkesan oleh kehadiran wartawan penyiaran yang unik penampilannya, iaitu Karam Singh Walia. Kemunculannya menjadi buah mulut para penonton. Sepanjang tempoh berkenaan, beliau berada pada kedudukan yang baik sebagai seorang wartawan serta mempunyai tarikan yang tersendiri. Dengan perkataan yang lain, di mata penonton, beliau  unggul dari segi personaliti. Pada waktu itu, situasi  berkenaan tidak kedapatan di saluran stesen televisyen yang lain.

Dalam konteks ini, penampilan Karam Singh Walia dianggap unik serta amat digemari masyarakat berbilang kaum di negara ini berasaskan tiga faktor yang kukuh. Faktor pertama, beliau didapati sangat cenderung menyelitkan peribahasa Melayu dalam sebahagian besar laporannya yang jelas terarah kepada usaha menangani permasalahan yang menyempitkan ruang kehidupan masyarakat sehari-hari. Dalam setiap isu dan laporannya, beliau mengemukakan peribahasa Melayu secara konsisten kepada masyarakat. Adakalanya peribahasa pecahan simpulan bahasa diketengahkan, selain umpamanya perbandingan atau bandingan, perumpamaan, pepatah, bidalan, mahupun kata-kata hikmat. Dalam isu tertentu, beliau turut menyelitkan peribahasa jenis perbilangan.

Semua tindakan yang dilakukan itu bagi menguatkan laporannya dan menarik minat penonton. Usahanya itu dianggap berjaya kerana sebahagian peribahasa Melayu yang dikemukakan berkaitan dengan sesuatu isu jarang-jarang kedengaran, malahan ada juga yang langsung tidak pernah digunakan oleh mana-mana stesen penyiaran pun. Kewujudan, kesahan, dan ketepatan peribahasa tersebut yang pada awalnya diragui itu bagaimanapun telah diperakukan setelah ada pihak menghubungi badan atau agensi yang berwibawa terutama sekali Dewan Bahasa dan Pustaka.

Faktor kedua popularitinya ialah beliau menguasai bahasa Melayu dengan baik bukan sahaja dari segi sistem bahasa, antaranya fonem, kosa kata, frasa, klausa, ayat, dan wacana; dari segi sebutan, iaitu nada dan intonasi yang sesuai; malahan dari segi kesantunan, antaranya penggunaan sistem panggilan, ganti nama, dan rujukan istilah, yang kesemuanya didapati selaras dengan isu serta konteks sesuatu laporan. Karam Singh Walia berusaha mengelakkan dirinya daripada menggunakan istilah bahasa asing dan sedaya upaya menggunakan kosa kata atau istilah yang ada dalam bahasa Melayu, walaupun dalam sesetengah keadaan beliau terpaksa menggunakan istilah yang bersifat arkaik dan begitu langka pada pendengaran khalayak.

Beliau juga tidak membiasakan penggunaan bahasa seperti kosa kata, istilah dan ayat yang rancu, apatah lagi menggunakan bahasa rojak. Didapati bahawa ayat-ayat yang digunakannya bertatabahasa atau gramatis – terdiri daripada subjek dan predikat yang menepati empat hukum, iaitu frasa nama + frasa nama (FN + FN), frasa nama + frasa kerja (FN + FK), frasa nama + frasa adjektif (FN + FA) dan frasa nama + frasa sendi nama (FN + FS/FSN). Bukan itu sahaja keadaannya, malahan kajian dari segi semantik pula mendapati ayat-ayat yang diujarkan oleh wartawan itu bermakna. Oleh sebab itu, laporan yang disampaikannya dapat difahami oleh khalayak.

Karam Singh Walia turut menjadikan slot siaran Buletin Utama sebagai slot pilihan penonton dengan kemampuan, kekuatan dan kelincahan lisannya. Pemerhatian ke atas pelbagai video laporannya menunjukkan bahawa ketika menyatakan kekesalan dalam sesuatu isu masyarakat, jelas kelihatan mimik mukanya yang kesal, manakala intonasi dan nadanya juga memberikan sokongan – memperlihatkan situasi kesal tersebut. Beliau menjiwai laporannya yang berpaksikan peribahasa dengan menjadikan kekuatan penguasaan bahasa dari pelbagai aspek.

Faktor ketiga yang menjadikan Karam Singh Walia popular dan melekat di hati penonton Buletin Utama dalam tempoh yang lama ialah keberaniannya menongkah arus. Beliau meredah pelbagai halangan untuk melaksanakan sesuatu tugasnya, terutama sekali halangan daripada pihak yang melanggar sesuatu peraturan. Memerangi sesuatu jenayah termasuklah jenayah ke atas alam sekitar bukalah suatu perkara yang mudah kerana seseorang itu terpaksa berhadapan dengan ancaman, ugutan dan pelbagai tekanan. Tidak sedikit kekangan yang dihadapi wartawan berkenaan, namun satu demi satu halangan tersebut diatasinya dan bukan calang-calang individu mampu mengatasi setiap cabaran berkenaan. Hanya individu yang “berhati singa” dan bersemangat waja sahaja mampu terus teguh berdiri serta mampu melangkah lebih jauh.

Dalam konteks ini, keberanian menongkah arus yang paling ketara dilakukan oleh Karam Singh Walia ialah kecenderungannya lari daripada kebiasaan golongan wartawan, iaitu melaporkan sesuatu berita dengan menjadikan peribahasa perkara teras dalam kesemua isu. Sebagai seorang individu yang bukan berketurunan Melayu, hal ini sudah tentu menimbulkan suatu kelainan kerana tidak kedapatan wartawan sama ada sebelum, semasa, mahupun selepas beliau sama ada yang berbangsa Melayu atau bukan Melayu mempunyai kecenderungan yang sedemikian rupa. Apabila beliau berdiri di atas paksi yang sedemikian, maka kita mendapati bahawa wujud suatu keunikan dan timbul perasaan takjub terhadap beliau. Sebahagian rakyat negara ini mula terfikir, iaitu kenapakah wartawan Melayu sendiri tidak mempunyai kecenderungan sedemikian?

Berasaskan ketiga-tiga faktor itu, dapat diperhatikan bahawa Karam Singh Walia terus berdiri dengan kukuh dalam dunia kewartawanan. Dengan bahasa yang lebih mudah, dapat dikatakan bahawa hal yang sedemikian itu menjadikan wartawan tersebut amat popular di mata masyarakat dari pelbagai lapis kedudukan, pendidikan dan usia. Masyarakat negara ini melihat beliau sebagai ikon dalam dunia kewartawanan.

Populariti beliau juga merupakan satu daripada punca slot Buletin Utama TV3 yang bersiaran selama sejam pada waktu perdana, iaitu pada pukul 8:00 malam setiap hari mencapai rating yang tinggi. Dalam tempoh beberapa lama, slot berkenaan berkemampuan menarik perhatian penonton sehingga mencecah angka tiga juta tontonan. Dalam konteks negara kita, perkembangan berkenaan pada dasarnya luar biasa! Sungguhpun Karam Singh Walia tidak muncul dalam setiap slot berita perdana itu, masyarakat pada umumnya memilih rancangan informasi itu sebagai wadah pembijaksanaan akal budi mereka. Situasi itu kemudiannya berubah kepada suatu tanggapan yang lebih ekstrem, iaitu sebahagian daripada mereka mensinonimkan Karam Singh Walia dengan Buletin Utama. Hal yang sedemikian itu meletakkan Buletin Utama berada dalam kelas tersendiri.

Kini setelah Karam Singh Walia meninggalkan bidang kewartawanan, khususnya TV3 atau Media Prima, masyarakat negara ini benar-benar merasai kehilangan seorang wartawan yang selama ini aktif mempopularkan peribahasa, tegas, berani dan lincah berbahasa. Sehingga kini, tidak kelihatan seorang pun daripada kalangan wartawan yang berkecenderungan sepertinya. Jelas bahawa tindakan Karam Singh Walia yang pada asalnya berkhidmat dalam profesion pendidikan, iaitu sebagai guru Bahasa Inggeris, meninggalkan bidang penyiaran yang menyebabkan peribahasa sebagai satu daripada elemen kemasyhuran bahasa Melayu turut terjejas.

Walaupun sesekali kita mendapati bahawa ada sesetengah wartawan meja sukan cuba menggunakan peribahasa dalam laporannya, jelas diperhatikan bahawa mereka tidak konsisten dalam melaksanakan pengisian perkara itu. Antaranya termasuklah Datuk Rahim Razali, Datuk Haji Hasbullah Awang, Abdullah Hasim, Alimi Wan Mahmud, Karim Mohamad, Sharkawi Jirim, Zainal Abidin Rawop, Abu Bakar Atan, Shaukei Kahar, Tabah Syazwan Othman, dan Hafizal Hamad ketika melakukan siaran langsung atau ulasan selari sesuatu kejohanan sukan sama ada pada saingan peringkat domestik mahupun pada peringkat antarabangsa. Kalaupun ada dalam kalangan mereka yang boleh dianggap cenderung menggunakan peribahasa dalam tugasan masing-masing, jumlahnya sangat kecil, antaranya termasuklah Datuk Rahim Razali, Amran Hamid, Aziz Ibrahim, dan Datuk Haji Hasbullah Awang.

Berkaitan dengan persoalan ini, kajian lanjut juga mendapati bahawa Datuk Rahim Razali, umpamanya kerap memperlihatkan kesenian penggunaan beberapa cabang peribahasa, antaranya kata-kata hikmat, yang terdiri daripada frasa atau klausa yang sangat tinggi nilainya terutama dalam ulasan selari bola sepak. Dengan mimik muka yang sepadan dengan situasi perlawanan semasa, beliau yang juga terkenal sebagai aktor tempatan yang berkarisma, berusaha menarik penghayatan serta membentuk emosi penonton dengan penggunaan aspek bahasa yang langka tetapi amat signifikan serta relevan permasalahan dan isu yang sedang diperkatakan.

Satu daripada klausa menarik yang terdapat dalam ulasan beliau terbukti melalui ujarannya lebih 30 tahun yang lalu, iaitu pada perlawanan bola sepak pusingan akhir Piala Dunia 1986, yang berlangsung di Mexico. Perlawanan itu membabitkan saingan peringkat kumpulan dalam salah satu kumpulan yang menemukan pasukan Denmark dengan Sepanyol pada 18 Jun 1986 di Estadio La Corregidora, di bandar raya Santiago de Quere’taro, yang diadili oleh J. Ignacius Keizer dan disaksikan oleh kira-kira 38 500 penonton di stadium tersebut. Datuk Rahim Razali melakukan rumusan perlawanan itu dengan mengungkapkan klausa, “Bermula di jalan sukar, berakhir di jalan mati”. Pada perlawanan itu, beliau turut menggunakan beberapa simpulan bahasa, antaranya termasuklah “ayam tambatan”, “duri dalam daging” dan “pucuk dicita, ulam mendatang”.

Kajian ke atas kata-kata hikmat, “Bermula di jalan sukar, berakhir di jalan mati” ini turut mendapati bahawa Datuk Rahim Razali mengujarkannya bagi merumuskan kekalahan besar 1− 5 pasukan Denmark di tangan pasukan Sepanyol. Didapati bahawa pasukan Denmark yang diserang dengan hebat dari segenap penjuru pada bahagian awal perlawanan itu sebaliknya mendahului lawannya pada minit ke-33 melalui jaringan J. Olsen, namun kubu mereka selepas itu dibedil bertubi-tubi oleh pasukan Sepanyol yang akhirnya memperoleh jaringan melalui pemain yang mendapat jolokan Si Burung Hering, iaitu Emilio Butragueno Santos pada minit ke-43, 57, 80, dan 89, dan pemain barisan tengahnya – Andoni Goikoetxea Olaskoaga pada minit ke-68.

Datuk Rahim Razali mengungkapkan klausa tersebut secara spontan mungkin kerana Denmark yang merupakan pasukan pilihan pada perlawanan itu sebaliknya mengalami kekalahan besar, apatah lagi melibatkan empat jaringan yang menarik oleh seorang pemain muda pasukan Sepanyol. Sebenarnya, sepanjang perlawanan itu, ulasan Datuk Rahim Rahim itu dipenuhi oleh fakta, diujarkan dengan perkataan yang tepat dan signifikan dengan konteks, serta terhindar daripada fokus yang membazir.

Terdahulu, pada kempen bola sepak Piala Dunia 1982 di Sepanyol, Datuk Rahim Razali turut menjadi pengulas pilihan utama pihak penaja siaran langsung. Berkaitan dengan perkara ini, Rizal Hashim dalam blognya, rizalhashim.blogspot.com melalui artikel “Nasib Pengulas Sukan” yang ditulis pada 3 Julai 2011 menyatakan bahawa menurut beberapa sumber yang boleh dipercayai, dikhabarkan pada kempen pusingan akhir bola sepak Piala Dunia 1982, Datuk Rahim Razali memperoleh bayaran kira-kira RM100 000 atas ulasan sejumlah siaran langsung yang dibawakan kepada penonton oleh RTM 1 dan RTM 2. Sekiranya perkara itu benar, maka sangat wajarlah kita meletakkan beliau yang akrab dengan penggunaan frasa, klausa dan kata-kata hikmat yang merupakan sebahagian daripada peribahasa Melayu, berada pada kelasnya yang tersendiri.

Dalam konteks ini, usaha kesemua wartawan meja sukan tersebut serta rakan mereka yang lain, termasuklah pengulas sukan yang bukan berbangsa Melayu, khususnya yang bernaung di bawah saluran Astro Arena, menggunakan peribahasa dalam ulasan masing-masing seharunya dipuji. Bagi penonton yang gemar mengikuti sesuatu siaran rancangan sukan termasuklah rancangan bual bicara, wawancara, dan bicara nostalgia, pastinya mereka dapat menyaksikan sesekali terdapat usaha pengulas sukan bukan Melayu masa kini, antaranya Richard Scully, Stanley Bernard, Rueben Thevandran (Burn), dan Sharon Wee, menggunakan peribahasa Melayu.

Sungguhpun demikian, dalam konteks perbincangan seperti ini, sudah tentulah kita sebagai rakyat Malaysia yang akur akan hakikat bahawa perlunya Perkara 152 Perlembagaan Persekutuan diperkasakan sangat mengharapkan mereka lebih serius dan lebih kreatif menggunakan peribahasa. Mereka seharusnya menggali khazanah bahasa dan budaya masyarakat Melayu, bukan setakat usaha seperti yang dilakukan oleh Karam Singh Walia, bahkan lebih agresif daripada beliau memandangkan sukan merupakan bidang yang sangat dekat dengan generasi muda.

Apabila penyampaian sesuatu laporan serta ulasan dalam bidang ini diselitkan peribahasa, maka dipercayai bahawa akan mudahlah pembudayaan penggunaan peribahasa tersemai dalam minda generasi baharu, malahan pada masa yang sama, generasi lama atau golongan dewasa pula akan terus menghayati aspek berkenaan dalam kehidupan mereka sehari-hari. Oleh sebab itu, kita sangat memerlukan kepekaan daripada kalangan wartawan berkaitan perkara ini agar peribahasa Melayu terus berkembang subur sepanjang zaman.


Imarahkan Bahasa Melayu sebagai Bahasa Peradaban Manusia

Untuk mendapatkan maklumat terkini, ikuti kami melalui Telegram

JOHOR – Dalam agama Islam, bahasa memainkan peranannya sebagai mekanisme utama yang penting untuk memberikan makna dan kefahaman, selain dapat membaca dan menulis demi memudahkan kewajipan mencari ilmu yang berkaitan dengan ajaran Islam sebagai agama yang syumul. Ilmu itu mencakupi persoalan zahir batin, alam nyata dan alam ghaib, persoalan hidup mati, dan dengan maksud untuk menghayati serta melaksanakan perintah Allah SWT dan sunah Rasulullah SAW. Bahasa secara fitrah ialah kurniaan Allah SWT kepada manusia. Manusia menerima atau menyampaikan mesej ketuhanan melalui bahasa selain meneguhkan keimanan terhadap Allah SWT.

Fungsi bahasa adalah untuk pengilmuan manusia. Bahasa digunakan untuk mengenal pasti kekuatan sesuatu bangsa dan tamadun lain. Masyarakat menjadi maju dengan memindahkan ilmu sesuatu bahasa lain ke dalam bahasa sendiri. Contohnya, melalui penterjemahan kitab bahasa lain ke dalam bahasa sendiri seperti yang berlaku di Acheh, Kalimantan, Patani, Semenanjung Tanah Melayu, dan Brunei yang diterjemahkan oleh ulama setempat ke dalam bahasa masing-masing. Tujuannya jelas, iaitu para dai dahulu berpegang pada al-Quran dalam ayat 4, Surah Ibrahim, yang bermaksud ajaran ilmu yang berkesan perlu dalam bahasa yang difahami oleh bangsa itu sendiri.

Dalam konteks Malaysia, bahasa Melayu sebagai bahasa kebangsaan digunakan dalam urusan rasmi. Perpaduan kebangsaan dan kecekapan pentadbiran juga dicapai dengan penggunaan bahasa Melayu. Fungsi bahasa sebagai jiwa bangsa sebagai asas pembentukan konsep diri manusia, pengilmuan manusia, perantaraan perhubungan sosial dan perantaraan pewarisan tamadun.

Asas pembinaan dan penakatan tamadun diperoleh melalui pelbagai tamadun manusia yang tumbuh dan berkembang seiring dengan pertumbuhan dan perkembangan bahasanya. Pada abad ke-17, peranan besar bahasa Melayu sudah menjadi sebagai bahasa pentadbiran kerajaan, bahasa perdagangan, bahasa pengajian dan lingua franca. Tamadun Melayu mencapai zaman keemasan sesudah datangnya agama Islam, paling lewat pada abad ke-13, dengan bahasa Melayu menjadi bahasa akidah dan syariah, bahasa ilmu lain, bahasa ketatanegaraan, bahasa undang-undang, bahasa diplomasi dan bahasa perdagangan.

Bahasa Melayu yang diwarisi hingga kini terbentuk dalam era kebudayaan Melayu Islam. Bentuknya yang baku (dalam hal bentuk dan susunan ayat) jauh berbeza daripada bahasa Melayu pada zaman kuno yang dipengaruhi oleh bahasa Sanskrit dan tidak difahami lagi oleh orang Melayu kini. Islam mewariskan tulisan yang memungkinkan berkembangnya agama dan tradisi ilmu di seluruh alam Melayu. Fahaman kebangsaan dengan pengertian umat Melayu Islam terbentuk dengan bahasa Melayu sebagai lingua franca, bahasa ilmu dan lain-lain.

“Bahasa sangat luas cakupan dan fungsinya. Oleh itu, manusia perlu menggunakan bahasa secara baik bagi tujuan kebaikan. Bahasa tidak seharusnya disalahgunakan untuk tujuan kejahatan seperti mengadu domba, memfitnah dan mencaci. Bahasa Melayu milik semua warganegara. Oleh itu, ahli masyarakat perlu bertanggungjawab dalam kelestarian dan keampuhan bahasa Melayu sebagai bahasa kebangsaan dalam usaha memajukan dan menjaga maruah bahasa Melayu. Bahasa Melayu juga ialah unsur pembina jati diri manusia tanpa mengira etnik. Bahasa baku penting sebagai tonggak tamadun bangsa dan negara. Antara wasiat oleh Hassan al-Bana termasuklah keperluan mempertahankan bahasa baku kerana ilmu perlu diolah dalam bahasa yang baku dan baik.”

Demikianlah penjelasan oleh Profesor Datuk Seri Dr. Haji Awang Sariyan, iaitu Pengerusi Lembaga Pengelola Dewan Bahasa dan Pustaka, selaku Pengarah Institut Alam dan Tamadun Melayu, Universiti Kebangsaan Malaysia dengan ceramahnya, iaitu “Bahasa Kita Tanggungjawab Kita” yang bersiaran secara langsung menerusi aplikasi Zoom pada pukul 9.30 pagi tadi menerusi majlis di Ambang Maal Hijrah.  Tema Maal Hijrah 1443H  ialah “Manhaj Rabbani, Ummah Berkualiti” dan program ini anjuran Pertubuhan  Kesedaran Melayu dan Islam, Darussalamah WarRahmah.


Empat Belas Anugerah dan Pengiktirafan buat Malaysia dalam Forum Pelancongan ASEAN (ATF) 2022

Kemboja – Sebanyak 14 perniagaan dan pihak berkepentingan pelancongan di Malaysia telah mendapat pengiktirafan dan penganugerahan dalam Forum Pelancongan ASEAN (ATF) 2022.

Forum Pelancongan ASEAN (ATF) 2022 yang diadakan di Preah Sihanoukville, Kemboja dari 16 hingga 22 Januari 2022 ini adalah untuk mengiktiraf dan memberikan penghormatan kepada perniagaan dan destinasi pelancongan ASEAN yang cemerlang, dengan mematuhi Standard Pelancongan ASEAN.

Kementerian Pelancongan, Seni dan Budaya (MOTAC) dalam kenyataan pada 20 Januari 2022 menyatakan, pengiktirafan tersebut melibatkan empat kategori, iaitu Anugerah Hotel Hijau ASEAN, Anugerah Bandar Pelancongan Bersih ASEAN, Anugerah Venue MICE (Bilik Mesyuarat) dan Anugerah Pelancongan Lestari ASEAN.

Selain itu, MOTAC juga menyatakan, sepuluh negara anggota ASEAN berpendapat bahawa keseragaman dalam perkhidmatan pelancongan sangat penting bagi memastikan mutu dicapai serta meningkatkan kualiti produk dan perkhidmatan pelancongan.


Kuala Lumpur – Dalam usaha untuk terus memperkenalkan budaya dan warisan negara kepada masyarakat terutamanya generasi muda, Muzium Negara menganjurkan Pameran Nostalgia Anak Kampung pada setiap tahun. Pada tahun 2021, pameran ini bertemakan permainan tradisional dan pengunjung boleh melayari secara dalam talian melalui laman web Pameran Maya Nostalgia Anak Kampung: Permainan Tradisional mulai 27 Disember 2021 hingga 14 Mac 2022. Pameran ini membawa pengunjung mengimbas kembali kemeriahan permainan tradisional yang semakin dilupakan masyarakat di negara kita.

Permainan tradisional di Malaysia walaupun kelihatan sama, tetapi sebenarnya mempunyai perbezaan nama, peraturan dan kaedah permainan antara satu negeri dengan negeri yang lain. Walau bagaimanapun, perbezaan tersebut dapat diterima oleh masyarakat dan mampu diseragamkan mengikut keadaan.

Umumnya, permainan tradisional mempunyai kaedah dan corak permainan yang lebih mudah, ringkas dan berilhamkan alam semula jadi seperti tarik upih, sepak bulu ayam dan lumba kaki tempurung. Permainan ini juga melibatkan banyak pergerakan fizikal yang mampu mencergaskan tubuh badan kanak-kanak sambil berseronok.

Kebanyakan permainan tradisonal di negara kita menggunakan gabungan bahan-bahan daripada alam semula jadi seperti buluh, biji benih, rotan dan kayu. Ada juga antara permainan tersebut yang menggunakan bahan-bahan terbuang seperti tin, tudung botol, selipar, getah, kulit kerang dan sebagainya. Penggunaan bahan-bahan ini menunjukkan kreativiti kanak-kanak pada zaman dahulu yang hanya menggunakan bahan-bahan sedia ada tanpa perlu mengeluarkan sebarang kos.

Permainan tradisional kanak-kanak mempunyai ciri-cirinya yang tersendiri, iaitu diwarisi dan diperturunkan dari satu generasi ke generasi; dimiliki dan dikongsi bersama oleh seluruh masyarakat; mudah dimainkan di mana-mana sahaja; peralatan yang digunakan adalah berpatutan dan mudah diperoleh; bersifat menghibur dan menyeronokkan; mengandungi unsur-unsur kreativiti dan imaginasi; memerlukan kecekapan, ketangkasan dan kepantasan kaki, tangan atau anggota badan yang lain; dan sesuai dimainkan oleh kanak-kanak daripada segenap lapisan masyarakat.

Dalam pameran maya tersebut, terdapat pelbagai jenis permainan tradisional yang boleh ditonton oleh para pengunjung. Antaranya ialah batu seremban, tapak gajah, lempar getah, sepak manggis, xiangqi (catur cina), kipas biji getah, telefon tin, kerchang dan sepak bulu ayam. Menariknya, pengunjung bukan hanya diberikan penerangan bagi setiap permaianan yang dipamerkan semata-mata tetapi juga disertakan sekali video animasi tentang cara permainan tersebut dimainkan.

Dengan berlatarbelakangkan kicauan burung dan lagu-lagu tradisional, sudah tentu secara tidak langsung membawa pengunjung merasai suasana sebenar kampung. Jom bersama-sama kita mengunjungi Pameran Maya Nostalgia Anak Kampung: Permainan Tradisional untuk mengetahui dengan lebih lajut lagi tentang budaya dan warisan kita yang semakin hilang pada hari ini.


Saiful Jaicob Martabatkan Lagu Etnik Sabah

Untuk mendapatkan maklumat terkini, ikuti kami melalui Telegram

Sungai Buloh – Sabah yang masyhur dengan gelaran “Negeri di Bawah Bayu“ sejak sekian lama, turut dikenali kerana memiliki pelbagai bahasa, dialek, dan adat resam tradisional. Mengikut logik dan kesesuaian, tentulah anak kelahirannya sendiri yang wajar memainkan peranan mempertahan dan memartabatkan kebudayaan negeri Sabah ini.

Justeru, Saiful Jaicob atau nama sebenarnya, Md. Noor Saifullah patut diberikan pujian. Beliau yang juga penyanyi dan komposer mengambil peluang mengetengahkan kebudayaan Sabah dengan melancarkan lagu tunggal terbaharunya dalam bahasa Dusun, berjudul Nokuro Baino. Lagu ciptaan Saiful ini sepenuhnya dirakamkan di Ben Studio, Sabah.

“Sepanjang proses rakaman Nokuro Baino, saya menghadapi pelbagai dugaan. Antaranya ialah penggubahan lirik kerana terdapat sebahagian perkataan yang kurang sesuai,” ujar Saiful.

Tambah Saiful, beliau juga kurang mengetahui perkataan-perkataan Dusun yang lebih mendalam dan puitis. Namun begitu, Nokuro Baino pada akhirnya berjaya disiapkan selepas merujuk Sekar Madusa, seorang komposer Dusun yang lebih arif di Sabah.

Saiful yang aktif kembali sejak pandemik COVID-19 melanda negara, memberitahu bahawa Nokuro Baino yang bermaksud Mengapa Sekarang diilhamkan daripada kisah benar hidupnya sendiri.

“Lagu ini telah dirakamkan sepenuhnya pada tahun 2019, tetapi belum dikeluarkan secara rasmi. Lagu ini dicipta semasa pertandingan tahunan, Sugandoi Kaamatan yang kian meriah di Sabah,” katanya lagi.

Sugandoi Kaamatan ialah pertandingan nyanyian yang dianjurkan bersempena dengan Pesta Kaamatan di Sabah. Antara syarat yang dikenakan ialah lagu yang dinyanyikan mesti dalam bahasa Dusun, Kadazan dan Murut. Maka itu, terciptalah Nokuro Baino.

Pada tahun 2014, Saiful telah menyiapkan beberapa buah lagu tunggal. Beliau kemudian menemui langkah permulaan untuk menceburi dunia nyanyian apabila menyertai program Bengkel Hak Cipta, Bikin Lagu dan Video Muzik anjuran Luncai Emas Sdn. Bhd. pada tahun 2017, bersama-sama beberapa orang komposer tempatan Sabah yang lain.

Program tersebut bertujuan untuk mendedahkan orang awam dan penggiat seni, terutamanya mengenai kesedaran dan kepentingan hak cipta dalam karya-karya mereka, perkongsian tip, cara membuat lagu hit, serta pembikinan video muzik dengan telefon bimbit.

“Ketika itu, saya berpeluang mengetengahkan lagu-lagu ciptaan saya kepada Luncai Emas. Program bengkel tersebut telah membawa saya menjadi komposer secara eksklusif di bawah Luncai Emas,” jelas Saiful lagi.

Sebelum ini, lagu-lagu ciptaan Saiful ditadbir dan diuruskan secara digital oleh Luncai Emas. Jelasnya, dia memilih Luncai Emas kerana yakin syarikat tersebut boleh menonjolkan pelbagai jenis lagu atau bahasa di Malaysia, khususnya di Semenanjung.

Nokuro Baino telah berada di semua saluran digital dan YouTube Luncai Emas untuk didengari. Luncai Emas bertindak sebagai pengedarnya secara jualan digital di pelantar penstriman, YouTube dan iTunes.

Akhir sekali, sudah tentulah Saiful berharap Nokuro Baino dapat diterima oleh pendengar dan masyarakat, sambil mengembangkan lagu dalam bahasa Dusun ke seluruh Malaysia.


Meriahkan Zoo Melaka Pascapandemik COVID-19

Ayer Keroh ‒  Pandemik COVID-19 yang melanda negara sedikit banyak telah merencatkan perkembangan sektor pelancongan di negara ini. Dengan pembukaan semula industri ini pada tahun lalu, setiap pemain industri pelancongan domestik berlumba-lumba membangkitkan kembali perusahaan masing-masing dan berusaha menjadi satu daripada destinasi pilihan pengunjung. Zoo Melaka dan Safari Malam (Melaka Zoo and Night Safari) turut tidak terkecuali dalam hal ini.

Zoo Melaka dan Safari Malam atau nama asalnya, Zoo Melaka ditubuhkan pada tahun 1963 dan merupakan zoo kedua terbesar di Malaysia. Mempunyai keluasan 54 ekar, zoo yang diletakkan di bawah selenggaraan Majlis Perbandaran Hang Tuah Jaya ini membawakan kepada pengunjung konsep terbuka dalam pameran haiwan; mempertingkatkan program pendidikan hidupan liar; program pembiakan dan pemuliharaan haiwan; serta menjadikan zoo sebagai kawasan rekreasi.

Zoo Melaka dibuka pada setiap hari, iaitu; Isnin hingga Jumaat, dari pukul 9.00 pagi hingga 5.00 petang; serta Sabtu dan Ahad, dari pukul 9.00 pagi hingga 6.00 petang.

Sementara itu, Safari Malam beroperasi pada setiap hari Jumaat dan Sabtu, bermula pada pukul 8.00 malam hingga 11.00 malam. Safari Malam memberikan pengalaman istimewa kepada pengunjung untuk memerhatikan tingkah laku haiwan malam di habitat semula jadi mereka.

Bermula pada penghujung tahun 2020, Zoo Melaka dan Safari Malam memberikan peluang kepada pengunjung merasai pengalaman baharu dengan menampilkan lebih 100 spesies dinosaur menerusi ruangan “Dinosaur Encounter”. Menurut Facebook Dinosaur Encounter, taman ini merupakan taman dinosaur interaktif terbesar di Asia Tenggara dan dikatakan kos untuk membangunkannya adalah sekitar RM12 juta.

Untuk mengetahui dengan lebih lanjut mengenai Zoo Melaka dan Safari Malam, layari laman web Zoo & Taman Burung Melaka; dan Dinosaur Encounter menerusi laman web Dinosaur Encounter Zoo Melaka.


Dream Malaysia Promosi Tempat Pelancongan yang Belum Diterokai

Untuk mendapatkan maklumat terkini, ikuti kami melalui Telegram

Kuala Lumpur – Tourism Malaysia, agensi di bawah Kementerian Pelancongan, Seni dan Budaya Malaysia (MOTAC) dengan kerjasama GoPro telah menghasilkan video “Dream Malaysia” bagi mempromosikan keindahan destinasi-destinasi menarik di Malaysia.

‘Dream Malaysia’ merupakan sebuah kempen yang mengetengahkan tarikan ekopelancongan dan pelancongan desa, memberikan inspirasi kepada keluarga Malaysia untuk melancong ke lokasi-lokasi unik yang masih belum diterokai, dan mencipta kenangan baharu dengan menggunakan kecanggihan kamera GoPro.

Kempen ini bermula dengan penganjuran pertandingan video “Dream Malaysia Challenge” yang berlangsung antara 13 hingga 28 Mac 2021. Para peserta perlu merakamkan dan menyiarkan video pendek berdurasi antara 30 hingga 45 saat yang menonjolkan pelbagai tarikan ke destinasi yang pernah mereka lawati di Malaysia untuk menyertainya.

Para peserta juga perlu memastikan video tersebut telah diedit dengan menggunakan aplikasi GoPro yang tersedia. Pertandingan ini menawarkan pelbagai hadiah menarik untuk dimenangi seperti alatan elektronik GoPro yang terkini serta pakej percutian berasaskan alam semula jadi yang menarik di Taman Negara, Gopeng Glamping Park dan Bukit Tadom. Sebanyak 133 penyertaan telah diterima sepanjang pertandingan tersebut berlangsung.

Majlis pelancaran kempen “Dream Malaysia” telah berlangsung pada 26 Januari 2022 dan dirasmikan oleh Menteri Pelancongan, Seni dan Budaya, Dato’ Sri Hajah Nancy Shukri. Dalam ucapan perasmiannya, beliau menyatakan “Dream Malaysia” merupakan gabungan kerjasama yang memfokuskan kepada pendigitalan dalam menyemarakkan industri pelancongan negara.

Tambah beliau, terdapat pelbagai tarikan di Malaysia tetapi masih ada lagi  yang belum mendapat perhatian para pelancong terutamanya produk-produk ekopelancongan dan pelancongan desa.

Melalui GoPro, MOTAC mahu menampilkan kandungan dan perspektif baharu melalui pengalaman pengembaraan yang menakjubkan bagi keluarga Malaysia dan warga dunia.

Yang turut hadir dalam majlis perasmian tersebut ialah Ketua Setiausaha MOTAC, Datuk Wira Dr. Noor Zari Hamat, Pengerusi Tourism Malaysia, Dato’ Seri Ramlan Ibrahim, Ketua Pengarah Tourism Malaysia, Dato’ Hj Zainuddin Abdul Wahab, serta barisan pengurusan kanan MOTAC dan Tourism Malaysia

Naib Presiden Pemasaran Global dan Komunikasi GoPro, Encik Rick Loughery yang turut bersama-sama dalam majlis perasmian tersebut menyatakan pihaknya amat berbesar hati untuk bekerjasama dengan Torism Malaysia dalam mempamerkan destinasi-destinasi yang menakjubkan di Malaysia.

Melalui kempen ini, matlamat GoPro adalah untuk memberikan peluang kepada orang ramai untuk merakamkan dan mengabadikan memori mereka melalui pelbagai sudut manakala Tourism Malaysia pula memainkan peranan dalam mengetengahkan destinasi-destinasi yang kaya dengan tarikan dan budaya.

Pasukan GoPro dan penyedia kandungan di bawah pengendalian Tourism Malaysia telah mengembara ke beberapa buah negeri untuk menerokai destinasi tempatan yang belum diterokai. Penemuan keindahan produk-produk perlancogan yang tersembunyi sepanjang pengembaraan tersebut membolehkan mereka memperoleh pengalaman dan mencipta kenangan yang unik di sekitar Malaysia dengan menggunakan kecanggihan kamera GoPro.

Video-video yang dihasilkan akan dikongsikan melalui platform media sosial GoPro dan Tourism Malaysia. Diharapkan kesemua video yang dihasilkan akan memberikan inspirasi kepada keluarga Malaysia untuk menerokai destinasi-destinasi unik tersebut. Bagi mendapatkan maklumat yang lebih lanjut, bolehlah melayari laman Instagram dan Facebook GoPro serta laman Instagram dan Facebook Tourism Malaysia.


Muram Dunia Seni Negara

Dalam makalah bertajuk “Tahun 2021: Perginya Seniman yang Berjasa kepada Khazanah Seni Negara“, penulis menyampaikan mengenai kemuraman dunia seni kreatif tanah air yang menangisi kehilangan tokoh seniman dan penggiat seni yang pergi menghadap Ilahi pada tahun 2021, iaitu Allahyarham Datuk Jamali Shadat, Allahyarham Abu Bakar Omar, Allahyarham Abu Bakar Ahmad (Tawil) dan Allahyarham Baharuddin Haji Omar atau lebih dikenali sebagai Anjang Aki. Penulisan makalah pada kali ini merupakan kesinambungan daripada pengisahan pemergian penggiat dunia seni Malaysia pada tahun lalu.

Tidak lama selepas pemergian Anjang Aki, negara kita dan peminat seni suara tanah air dikejutkan dengan pemergian penyanyi terkenal bersuara hebat, iaitu Siti Sarah Raissuddin. Penyanyi bersuara emas ini, walaupun sudah bergiat aktif dalam dunia nyanyian seawal usia belasan tahun, tetapi bakat dan kehebatan suaranya menyerlah apabila dia berjaya ke peringkat akhir pertandingan Bintang RTM 2001. Kejayaan dalam Bintang RTM itu menjadi batu loncatan kepada Siti Sarah untuk mengembangkan bakatnya dalam bidang nyanyian.

Selain Bintang RTM, Siti Sarah pernah memenangi tempat ketiga pertandingan One in a Million Musim Kedua pada tahun 2007/2008. Beliau pernah mewakili negara ke World Championship of Performance Arts (WCOPA) 2009 dan telah berjaya membawa pulang tiga pingat emas untuk negara.

Sebagai penyanyi, Siti Sarah telah menghasilkan tiga buah album bermula dengan album Kesetiaan (2002). Antara lagu nyanyian Siti Sarah yang terkenal ialah Kesetiaan, Ku Teruskan, Ke Hujung Dunia, Pesan Mamaku, Saat Hilang Cintamu, Jangan Kau Mimpi, Tinggalkan Diriku, Mimpi pun Sama, Bersamamu, Cinta itu Nyawa (duet bersama Shuib) dan Semakin.

Sepanjang penglibatan beliau dalam bidang nyanyian, Siti Sarah telah memenangi anugerah Artis Baharu Terbaik, Album Pop Terbaik dan Album Terbaik dalam Anugerah Industri Muzik (AIM) 2003. Beliau juga telah memenangi anugerah Artis Baharu Wanita Terbaik dalam Anugerah Planet Muzik (APM) 2003.

Siti Sarah merupakan anak kepada Raissuddin Hamzah, penyanyi dan pelakon drama era 1980-an. Siti Sarah berkahwin dengan pelawak Shuib Sepahtu pada tahun 2011 dan mereka dikurniakan empat orang anak. Namun demikian, Siti Sarah telah menjadi korban COVID-19 pada 9 Ogos 2021.

Pemergian Siti Sarah dalam usia muda bukan hanya kehilangan besar kepada industri seni hiburan negara, tetapi kita juga kehilangan seorang penyanyi bersuara hebat dalam generasinya.

Mengakhiri tahun 2021, industri seni negara dikejutkan pula dengan berita pemergian mengejut pengarah filem dan penulis lakon layar terkenal, Mamat Khalid pada 24 Oktober 2021. Mamat Khalid ialah adik kepada kartunis terkenal negara, iaitu Datuk LAT.

Mamat Khalid merupakan seorang auteur. Filem-filem arahan Mamat Khalid bukan sahaja mempunyai identiti dan stailnya yang tersendiri, tetapi filem-filem komedinya selalunya membawa kritikan sinis berhubung dengan perkembangan sosial dan politik semasa masyarakat negara ini. Sungguhpun kekuatan Mamat Khalid lebih dikenali melalui filem-filem komedinya, tetapi Mamat Khalid juga telah menghasilkan lakon layar filem Puteri Gunung Ledang (2004) arahan Saw Thian Heng.

Mamat Khalid bermula dengan drama televisyen, iaitu drama Namaku Yassin (1996) yang disiarkan oleh NTV7. Selepas itu Mamat menghasilkan drama Rombongan Cik Kiah Sukan Komanwel (1998) dan dengan drama ini, nama Mamat Khalid mula diberikan perhatian. Antara tahun 1996 hingga 2019, Mamat telah menghasilkan tidak kurang 12 buah drama TV. Antara yang cukup diingati ialah drama 15 Puasa (2004), 16 Puasa (2015) dan 17 Puasa (2019). Kejayaan siri drama tentang puasa ini menyebabkan Mamat melanjutkannya menjadi karya filem, iaitu 18 Puasa di Kampung Pisang (2020). Mamat juga turut menghasilkan tiga buah drama bersiri dan antara yang cukup terkenal ialah Kampung Pisang Bersiri-siri (2020 − 2021).

Sebagai penulis dan pengarah filem, Mamat Khalid bermula dengan filem komedi Lang Buana (2003). Filem terakhir tulisan dan arahan Mamat Khalid adalah 18 Puasa di Kampung Pisang (2020). Pada tahun 2021, Mamat sebenarnya ada menghasilkan sebuah filem pendek, iaitu Kampung Pisang Kita Setandan.

Sebagai pengarah filem, Mamat Khalid sebenarnya telah menulis dan mengarahkan tidak kurang daripada 23 buah filem. Kejayaan besar filem-filem Mamat Khalid bermula dengan filem Zombi Kampung Pisang (2007). Filem seram (horror)-komedi ini ialah sebuah parodi filem genre seram zombi yang dipopularkan kembali oleh George A. Romero pada tahun 1968 melalui filem Night of a Living Dead.

Selepas kejayaaan filem Zombi Kampung Pisang, Mamat menghasilkan pula filem neo-noir Kala Malam Bulan Mengambang (2008). Filem ini bukan sahaja memberikan Mamat anugerah Pengarah Terbaik, tetapi filem Kala Malam Bulan Mengambang turut memenangi Anugerah Filem Terbaik, Cerita Asal Terbaik dan Lakon Layar Terbaik dalam Festival Filem Malaysia ke-21 pada tahun 2008. Namun begitu, kejayaan komersial paling besar filem arahan Mamat Khalid ialah filem Hantu Kak Limah Balik Rumah (2010).

Kebanyakan filem karya Mamat Khalid mengambil latar dan suasana di Perak, iaitu latar dan sosiobudaya yang dekat dengan Mamat Khalid sendiri. Bukan itu sahaja, minat Mamat Khalid yang begitu mendalam terhadap muzik terutama muzik rock sehinggakan beliau boleh bermain alat muzik dan bertanggungjawab menubuhkan kumpulan bandnya sendiri, iaitu Drop Out (1986). Minatnya terhadap muzik menjadi inspirasi untuk Mamat menghasilkan empat buah filem berlatarkan rock, iaitu Rock (2005), Rock Ooo (2013), Rock Bro (2016) dan Rock 4: Rockers Never Dai (2020).

Mamat Khalid telah berkarya selama 25 tahun dari tahun 1996 hingga 2021. Dalam tempoh 25 tahun itu, Mamat begitu prolifik dan telah memberikan kita 23 buah filem, 12 buah drama televisyen dan tiga drama bersiri. Sebagai karyawan filem, Mamat Khalid ialah seorang auteur, pemikir dan pemerhati yang sensitif setiap sisi masyarakatnya untuk diangkat sebagai subjek dalam filem-filemnya. Sebagaimana idolanya, Allahyarham Tan Sri P. Ramlee, filem-filem Mamat Khalid juga sarat dengan pemikiran dan kritikan sinis masyarakat.

Selain mengarah filem, Mamat Khalid ialah pengasas dan pengusaha galeri kafe Sarang Art Hub, sebuah bangunan bekas rumah lama kerajaan di Tanjung Malim yang telah dijadikan ruang galeri pameran segala memoriblia filem dan muzik serta sebuah kafe. Sebagai mengenang jasa dan karya-karya seni Mamat Khalid, adalah baik jika kerajaan mengekalkan galeri ini sebagai Sarang Art Hub Mamat Khalid. Sudah pasti Sarang Art akan menjadi tumpuan para pencinta filem tanah air khususnya filem-filem Mamat Khalid, dan pada masa yang sama boleh menjadi tarikan pelancong ke Tanjung Malim.

Selain seniman dan karyawan yang telah dibicarakan, pada tahun 2021 juga kita telah kehilangan sejumlah seniman dan para penggiat seni iaitu, pelakon drama Norhayati Taib (7 April); dramatis dan pelawak, R. Romasundram (26 Mei); pelakon veteran, Julie Faridah (30 Mei); penyanyi Tony Iskandar atau dikenali juga sebagai Tony Spider (30 Jun); penyanyi nasyid, Azizan Rabbani (7 Julai); pelakon drama, Benjy Ibrahim (juga anak pelakon Azean Irdawati) pada 11 Julai; penyanyi Mimiloma, iaitu adik kepada biduanita negara Saloma pada 21 Ogos; malah kita turut kehilangan pelakon Fetty Dzul pada 18 November. Kita juga turut merasakan kehilangan pelakon teater yang cukup berwibawa, iaitu Mazlan Tahir yang meninggal dunia pada 21 Oktober 2021.

Mereka para seniman, pengarah filem, penyanyi, pelakon dan pelawak, iaitu karyawan yang sentiasa memberikan yang terbaik dalam setiap kreativiti seni mereka. Melalui karya-karya itulah mereka menghiburkan, mengingatkan dan menyedarkan kita tentang ombak realiti kehidupan yang penuh cabaran dan pelbagai kemungkinan.

Kita akan sentiasa mengingati mereka sebagai seniman dan karyawan yang telah memberikan komitmen dan keikhlasan dalam karya-karya mereka. Malah, karya-karya seni mereka itu akan terus hidup bersama-sama kita demi mengisi khazanah seni warisan negara.


Small Town Heroes: Filem untuk Pelbagai Kaum

Untuk mendapatkan maklumat terkini, ikuti kami melalui Telegram

Petaling Jaya – Small Town Heroes yang bakal ditayangkan di pawagam di seluruh negara semasa perayaan Tahun Baharu Cina 2022 mulai 3 Februari 2022 nanti boleh dianggap sebagai filem untuk Malaysia. Selain keseluruhan penggambaran dijalankan di negara ini, tenaga produksinya ialah karyawan tempatan, daripada pengarah sehinggalah kesemua kru.

Para pelakonnya berbilang kaum. Tidak hanya Yuan Teng, Jack Lim serta pelakon kanak-kanak Phua Chandler dan Roger Shak, Small Town Heroes turut dibintangi oleh Layla Sania, C. Kumaresan (yang terkenal menerusi drama bersiri televisyen Gerak Khas) sebagai Cikgu Kumar, dan pelakon veteran berwibawa, Fauziah Nawi.

Kisah yang dibawakan oleh filem ini juga tidak asing dengan masyarakat Malaysia, iaitu anak yang tiada ibu bapa, sama ada kerana kematian ataupun perceraian.

Istimewanya, Layla ialah penyanyi muda Melayu yang menarik perhatian ramai setelah mendendangkan lagu Mandarin pertamanya berjudul By Your Side pada 22 Januari tahun 2021. Kebolehannya menyanyikan lagu itu, dan bertutur dalam bahasa Mandarin dengan begitu fasih telah menarik perhatian Ryon Lee untuk membintangi filem terbaharu arahannya, Small Town Heroes. Dalam filem bercorak drama itu, Layla memegang satu daripada watak penting, iaitu Cikgu Aisyah. Fauziah pula sebagai ibunya.

Walau bagaimanapun, Layla yang berusia 19 tahun tidak hanya dipilih kerana mampu menyanyi dan bertutur dengan fasih dalam bahasa Mandarin. Dia juga ada bakat berlakon, malah kebolehan itu yang membawanya ke dalam dunia seni tanah air. Layla menggilap bakat lakonan semasa berusia 10 tahun apabila muncul dalam telefilem Cucu Tok Aki, diikuti dengan drama Bangkitnya Seorang Perempuan. Selepas meninggalkan kerjaya seni buat seketika untuk memberikan tumpuan pada pelajarannya, Layla bergiat pula dalam teater dan suara latar ketika berusia 17 tahun.

Yuan pula ialah Aktor Terbaik untuk Bakat Baharu di Festival Filem Antarabangsa Shanghai ke-22 pada 21 Jun 2019 menerusi filem Taiwan, The Paradise. Aktor kelahiran Kuala Lumpur ini juga dipilih oleh Ryon kerana memiliki mata monolid. Filem lain lakonan Yuan ialah In My Heart (2018).

Dalam The Paradise yang diarahkan oleh sutradara Taiwan, Shih-Han Liao, Yuan membawa watak seorang anak muda yang menghadapi masalah ketagihan dadah. Menurut Yuan, lakonannya sebagai Guo Qing merupakan penghargaan Ryon untuk Guo Jing dalam filem The Legend of the Condor Heroes, arahan Jin Yong.

Guo Qing dalam Small Town Heroes merupakan peniaga buah-buahan yang lurus dan naïf, serta suka berlagak gagah di hadapan orang yang disukainya. Kata Yuan atau nama sebenarnya Chang Hong Ong lagi, dia teruja setelah mendapat tahu akan membintangi Small Town Heroes, yang merupakan filem Tahun Baharu Cinanya yang pertama. Selepas membaca skrip dan melihat senarai pelakon, dia sangat gembira, dan tidak sabar untuk ke set penggambaran.

Jment Lim yang menjadi penerbit bersama-sama penerbit eksekutif Aron Koh, turut berjanji 30 peratus daripada keuntungan Small Town Heroes akan didermakan kepada badan amal.

Pada 20 Januari 2022 lalu, telah berlangsung majlis pratonton dan sidang media filem Small Town Heroes di sebuah pusat beli-belah dekat sini yang turut dihadiri oleh Layla dan Yuan, serta Roger, Phua, Jack, dan  Eric Lin, bersama-sama Ryon.

Dalam sidang media tersebut, masing-masing menceritakan keseronokan dan kepuasan ketika menjalani penggambaran walaupun terpaksa menghadapi kekangan prosedur operasi standard akibat COVID-19. Roger dan Phua yang telah memberikan lakonan cemerlang masing-masing sebagai Hero dan Ah Feng turut berkongsi pengalaman menarik mereka.

Kisah Small Town Heroes bermula apabila Hero yang berasal dari kota, berpindah ke Rumah Anak Yatim Kebahagiaan yang terletak di luar bandar. Di situ, dia berkawan baik dengan Ah Feng yang keletah, serta meminati novel seni pertahanan diri, dan Aisyah yang walaupun bijak matematik, serta bertubuh kurus, tetapi mahu menjadi ahli gusti – mengikut jejak dan bakat arwah ayahnya. Setelah ibu Hero tidak datang mengambilnya seperti yang dijanjikan, dia dan Ah Feng, serta Aisyah memulakan perjalanan mencari keluarganya.

Dengan kos produksi kira-kira RM2.1 juta dalam format 2D, kisah cinta pemuda Cina, Guo Qing dan gadis Melayu, Cikgu Aisyah dalam filem ini merupakan penghargaan kepada filem Sepet (2005). Ryon mengakui bahawa beliau sentiasa meminati filem arahan Allahyarham Yasmin Ahmad itu sehingga terdorong menghasilkan Small Town Heroes.


“Seni tanpa Budaya itu Tidak Indah” – Profesor Mohd. Nasir

Kuala Lumpur – Menurut Dekan Fakulti Seni Kreatif, Universiti Malaya, Profesor Dr. Mohd. Nasir Hashim, polemik seni budaya ini tidak boleh dilihat melalui satu perspektif sahaja. Untuk melahirkan mahasiswa yang berseni dan berbudaya, antara organisasi pendidikan yang paling layak dan memainkan peranan utama ialah Akademi Pengajian Melayu (APM), Universiti Malaya (UM).

APM antara badan pendidikan yang melahirkan masyarakat yang beridentiti, berbudaya dan mereka juga yang giat memperjuangkan kesenian dan kebudayaan itu sendiri,” kata beliau.

Tambahnya lagi, Fakulti Seni Kreatif di UM lebih menumpukan untuk mendidik mahasiswa dan masyarakat dalam gagasan fokus seni yang lima, iaitu visual, drama, muzik, tari dan budaya, manakala APM pula yang mengintegrasikan kebudayaan di samping menjadi pusat intelektual kebudayaan dan itulah yang membezakan karyawan UM dengan karyawan lain.

Kenyataan Profesor Dr. Mohd. Nasir ini dirakam daripada Bicara Santai Seni Budaya (BSSB) yang beliau hadiri sebagai ahli panel, pada 26 Januari 2022 (Rabu) lalu, bertempat di Akademi Pengajian Melayu, Universiti Malaya. BSSB pada kali ini hadir dengan tajuk “Peranan Seni Budaya dalam Kehidupan Masyarakat” dengan barisan panel jemputan terdiri daripada mantan Ketua Pegawai Kebudayaan Pusat Kebudayaan UM, Sahimi Haji Chik; Profesor Dr. Mohd Nasir Hashim sendiri dan Dr. Mohd Effindi Shamsuddin dari Akademi Pengajian Melayu, UM.

Persembahan muzikal khas turut didendangkan daripada Kombo Universiti Malaya yang diketuai oleh Danny Hashim, dengan persembahan vokal istimewa daripada Dr. Shafasatussara Silahudin.

Dekan Fakulti Seni Kreatif UM itu juga sempat menekankan bahawa APM sebagai badan yang mengandungi gagasan budaya itu sendiri, perlu berganding rapat dengan Fakulti Seni Kreatif yang berdiri sebagai fakulti yang melahirkan para pelajar kesenian, untuk melahirkan masyarakat seni budaya.

“Seni dan budaya saling melengkapi antara satu sama lain. Seni tanpa budaya akan cacat, dan tidak akan indah,” jelas beliau.

Sementara itu, Pensyarah Kanan di Akademi Pengajian Melayu, Encik Mohd Effindi Shamsuddin berkata, “Kita melihat disiplin ilmu dan idea yang pelbagai itu mekar apabila seni budaya dihidupkan oleh masyarakat daripada pelbagai latar belakang.”

“Di peringkat IPT, adalah menjadi tanggungjawab kami yang berkhidmat di sini untuk menanam jiwa kreatif seni budaya dalam kalangan pelajar daripada pelbagai bidang. Hasilnya, inisiatif dan aktiviti daripada APM mahupun Fakulti Seni dan Kreatif atau mana-mana organisasi seni budaya dari UM akan disertai oleh pelajar daripada pelbagai bidang, dan idea-idea yang dibawa mereka ini sangat istimewa dan menarik,” jelas Effindi.

Beliau berposisi bahawa kepentingan untuk menarik pelajar merentasi bidang untuk menyertai bidang kreatif patut diberikan keutamaan. Menjawab persoalan mengenai apakah relevannya seni budaya buat mahasiswa dan masyarakat? Beliau menjawab bahawa sebagai platform dan medan untuk menggambarkan perasaan dan identiti, seni budaya juga merupakan medan praktikal.

“Seni budaya ialah sebuah medan idealistik, malah medan praktikal dan medan kehidupan serta rasa hidup,” katanya.

Beliau juga menambah, “Seni budaya juga satu pemikiran, dan kesatuan kematangan. Medan ini mencorak keperibadian, tambahan dengan budaya, malah menjadikan seseorang itu sebagai insan yang berjiwa  disegani. Seni dan budaya merupakan satu keperluan yang sangat penting untuk seseorang, tidak kira apa-apa pekerjaan hakiki mereka, apatah lagi buat mahasiswa,” jelas Effindi, menyimpulkan bicara.