Kekal Dingin Tanpa Bahan Penyejuk

Suhu udara persekitaran yang semakin meningkat menyebabkan penggunaan alat penyaman udara menjadi satu keperluan untuk menghasilkan keadaan yang selesa dalam sesebuah ruang. Hampir semua alat penyaman udara yang digunakan di rumah menggunakan sistem refrigerasi mampatan wap. Secara umumnya, kesan penyejukan dalam kitaran sistem refrigerasi mampatan wap menggunakan bahan penyejuk sintetik. Selain berfungsi untuk menghasilkan kesan penyejukan, bahan penyejuk yang terbebas ke atmosfera akan mengakibatkan penipisan lapisan ozon dan pemanasan global.

Penipisan lapisan ozon disebabkan oleh unsur radikal yang terdapat di dalam bahan penyejuk. Masalah ini hampir berjaya diatasi dengan tindakan bersepadu pelbagai sektor untuk mengurangkan kadar pelepasan bahan pemusnah ozon ke dalam atmosfera. Klorofluorokarbon dan hidroklorofluorokarbon merupakan bahan penyejuk yang mengandungi atom klorin yang boleh memusnahkan molekul ozon. Sebagai contohnya, bahan penyejuk klorofluorokarbon ialah R-12 manakala R-22 tergolong dalam kategori hidroklorofluorokarbon.

Pemanasan global berlaku kerana kewujudan gas rumah hijau secara berlebihan di dalam atmosfera. Sebahagian daripada gas rumah hijau ini disumbangkan oleh bahan penyejuk yang terbebas ke atmosfera. Sebagai contohnya, bahan penyejuk R134a dalam kategori hidrofluorokarbon mempunyai pekali potensi pemanasan global sebanyak 1300.

Oleh sebab penggunaan bahan penyejuk berpotensi untuk menyebabkan kesan buruk terhadap alam sekitar, bolehkah kita kekal dingin tanpa menggunakan bahan penyejuk? Umumnya, terdapat beberapa teknik yang boleh digunakan untuk menghasilkan kesan penyejukan. Antara teknik tersebut termasuklah sistem penyejukan termoakustik, sistem penyejukan tiub vorteks dan sistem penyejukan sinaran.

Gelombang bunyi bergerak melalui udara dengan memampatkan dan mengembangkan gas di sekitarnya. Gas yang termampat akan menghasilkan suhu tinggi, manakala gas yang mengembang akan menghasilkan suhu rendah. Prinsip ini digunakan untuk menghasilkan kesan penyejukan melalui kaedah termoakustik.

Sistem penyejukan termoakustik terdiri daripada pembesar suara, alat penukar haba, penjana semula dan tiub resonator yang mengandungi udara atau gas. Pembesar suara menghasilkan gelombang bunyi setelah menerima isyarat pada frekuensi yang tetap daripada penjana isyarat. Panjang gelombang bunyi ditentukan oleh frekuensi isyarat yang diterima oleh pembesar suara dan jenis gas yang berada di dalam tiub resonator. Pada kebiasaannya, panjang tiub resonator ini adalah bersamaan dengan separuh atau satu gelombang yang lengkap. Penjana semula kebanyakannya diperbuat daripada kuprum atau kertas dan berfungsi untuk mengasingkan bahagian sejuk dan panas pada alat penukar haba. Kesan penyejukan diperolehi daripada bahagian sejuk pada alat penukar haba.

Sebuah prototaip sistem penyejukan termoakustik yang telah dibina di Universiti Kuala Lumpur. Kesan penyejukan dengan suhu beberapa darjah Celsius di bawah suhu persekitaran telah dihasilkan oleh prototaip ini. Dua unit alat penukar haba yang diperbuat daripada kepingan kuprum digunakan untuk melengkapkan sebuah prototaip sistem penyejukan termoakustik.

2. Sistem Penyejukan Tiub Vorteks
Sistem penyejukan tiub vorteks menggunakan udara pada tekanan tinggi untuk menghasilkan kesan penyejukan. Tiub vorteks mempunyai tiga bukaan, iaitu tempat masuk udara bertekanan tinggi, tempat keluar udara sejuk dan tempat keluar udara panas. Udara bertekanan tinggi akan mengalir masuk ke dalam tiub penjana vorteks. Di dalam tiub ini, vorteks yang terhasil boleh berputar dengan kelajuan sehingga satu juta putaran seminit. Ini menjadikan udara panas akan tertolak ke bahagian dinding tiub. Udara sejuk pula kekal berada di bahagian tengah tiub. Ini membolehkan udara panas dan sejuk keluar melalui hujung tiub yang bertentangan. Perbezaan suhu udara panas dan sejuk boleh melebihi 50 °C.

Teknik penyejukan ini sesuai digunakan apabila sumber udara pada tekanan tinggi mudah didapati. Udara sejuk yang dihasilkan sesuai untuk digunakan dalam sistem penyejukan alat pemotong dan menyejukkan makanan yang bergerak di atas konveyor.

3. Sistem penyejukan sinaran
Sistem penyejukan sinaran bergantung kepada pemindahan haba secara sinaran daripada objek panas kepada persekitarannya yang sejuk. Objek ini perlu terdedah kepada persekitarannya yang sejuk, tanpa ada pelindung. Pemindahan haba melalui sinaran meningkat dengan mendadak jika perbezaan suhu semakin besar.

Kereta yang diletakkan di kawasan yang tidak berbumbung pada waktu malam mungkin akan mempunyai titisan-titisan air pada sebelah pagi. Namun, perkara ini hanya berlaku pada hari-hari tertentu. Titisan air ini akan terbentuk pada permukaan yang mempunyai suhu yang lebih rendah daripada takat embun udara persekitaran. Oleh itu, permukaan kereta mestilah berada pada suhu yang lebih rendah daripada suhu udara persekitaran. Bagaimanakah fenomena ini boleh berlaku?

Jika pada malam sebelumnya langit dilitupi awan, besar kemungkinan tiada titisan air yang akan terbentuk pada permukaan kereta pada keesokan paginya. Awan akan menghalang permukaan kereta daripada terdedah kepada suhu langit yang rendah. Ini menyebabkan suhu permukaan kereta lebih tinggi daripada takat embun udara persekitaran. Oleh itu, tiada titisan air yang akan terbentuk pada permukaan kereta.

Bolehkah sistem penyejukan sinaran ini digunakan untuk menyejukkan struktur bangunan? Pengiraan secara ringkas menunjukkan kesan penyejukan sebanyak 160 W akan dihasilkan untuk setiap meter persegi permukaan bersuhu 30°C yang terdedah kepada langit pada suhu 0°C. Jika kuasa penyejukan ini dihasilkan untuk tempoh enam jam, jumlah kesan penyejukan yang boleh disimpan di dalam tangki simpanan tenaga adalah lebih kurang 3456 kiloJoule. Ini boleh menggantikan sistem penyaman udara dengan kapasiti satu kuasa kuda untuk tempoh 30 minit.

Teknik penyejukan tanpa menggunakan bahan penyejuk boleh digunakan untuk menggantikan penggunaan sistem refrigerasi mampatan wap. Namun, kecekapan sistem penyejukan ini masih perlu diperbaiki untuk memastikan prestasinya setanding dengan sistem refrigerasi mampatan wap. Selain itu, kebolehpercayaan sistem penyejukan ini juga perlu ditingkatkan untuk memastikan kesan penyejukan dihasilkan mengikut keperluan sesebuah ruang atau bilik. Untuk peringkat permulaan, gabungan dua sistem penyejukan mungkin boleh digunakan sebelum sistem refrigerasi mampatan wap digantikan sepenuhnya. Strategi ini akan membantu mengurangkan kebergantungan terhadap sistem refrigerasi mampatan wap tanpa mewujudkan risiko kegagalan menghasilkan kesan penyejukan yang diperlukan.


STIE Nuklear: Teguh Mendepani Krisis

Untuk mendapatkan maklumat terkini, ikuti kami melalui Telegram

Bangi – Agensi Nuklear Malaysia giat menjalankan aktiviti pengkomersialan dan pemindahan teknologi bagi produk dan khidmat hasil penyelidikan dan pembangunan dalam bidang teknologi nuklear. Pada setiap dua tahun sekali, agensi ini akan mengadakan Pameran Perdana Teknologi Nuklear (TPS) bagi memperlihatkan kepada masyarakat umum tentang produk dan khidmat teknologi yang dihasilkan.

Pada tahun ini, pameran yang bertemakan “STIE Nuklear: Teguh Mendepani Krisis” buat pertama kalinya berlangsung secara maya selama dua hari, iaitu pada 13 Disember 2021 hingga 14 Disember 2021 berikutan pandemik COVID-19 yang melanda Malaysia.

Tujuan utama TPS diadakan adalah untuk menghimpunkan saintis, penyelidik dan pengamal terkemuka, pemain industri, dan para pelajar, dalam suatu platform yang unik bagi bersama-sama berkongsi pengalaman dan penemuan penyelidikan, khususnya dalam bidang sains dan teknologi nuklear, termasuklah penyelidikan dan pembangunan yang berpotensi untuk dikomersialkan.

Sementara itu, pameran ini juga menyediakan platform untuk penyelidik, pengamal, pemain industri tempatan atau antarabangsa bagi mempelajari dan mendapatkan maklumat lanjut berkenaan dengan kepakaran, produk, perkhidmatan, serta kemudahan yang ditawarkan oleh Agensi Nuklear Malaysia.

TPS 2021 yang dirasmikan oleh Ketua Setiausaha Kementerian Sains, Teknologi dan Inovasi, YBhg. Datuk Zainal Abidin Abu Hassan telah menyediakan pelbagai aktiviti kepada para pengunjung secara maya, termasuklah pameran inovasi dan kreativiti nuklear Malaysia, pameran produk dan khidmat nuklear Malaysia, pameran poster dan ceramah pengurusan pengetahuan, webinar pengkomersialan dan pemindahan teknologi, seminar harta intelek, simposium pengurusan kualiti, serta sembang santai saintis.

Keluarga Malaysia yang berminat boleh mendaftar dan melayari laman sesawang www.tpsnuclear.com bagi menyertai TPS ini. Pelbagai kuiz dan hadiah menarik serta sijil penyertaan turut disediakan.


“Wira Bahasa“ ke DBP

Kuala Lumpur – Setelah lebih sebulan pentas Persidangan ke-26 Konvensyen Rangka Kerja Perubahan Iklim Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (UNFCCC COP-26) di Glasgow, Scotland, digemakan dengan ucapan berbahasa Melayu daripada Menteri Alam Sekitar dan Air (KASA), YB Dato’ Sri Tuan Ibrahim Tuan Man, pada hari ini beliau melangkah ke Menara Dewan Bahasa dalam kunjungannya bagi menyatakan penghargaan atas sokongan Dewan Bahasa dan Pustaka (DBP) dalam memartabatkan bahasa Melayu ke pentas dunia.

Kehadiran YB Dato’ Sri Tuan Ibrahim Tuan Man diraikan oleh pengurusan tertinggi DBP yang diketuai oleh Profesor Datuk Seri Dr. Awang Sariyan selaku Pengerusi Lembaga Pengelola DBP; Ketua Pengarah DBP, Datuk Abang Sallehuddin Abg. Shokeran; Timbalan Ketua Pengarah (Dasar), Tuan Haji Md. Johari Hassan; dan Pengarah Jabatan Penerbitan, Tuan Haji Razali Che Mat. Dalam kunjungan tersebut, DBP menyifatkan YB Dato’ Sri Tuan Ibrahim Tuan Man sebagai “Wira Bahasa” yang menjadi kebanggaan rakyat Malaysia setelah beliau membuktikan keberanian dan keyakinannya untuk berucap penuh dalam bahasa kebangsaan di pentas UNFCCC COP-26, pada 10 November lalu.

DBP melihat tindakan YB berucap dalam bahasa kebangsaan bukan sahaja sebagai bukti keberanian negara, malah iltizam yang cukup besar daripada seorang pemimpin. Bagi kami di DBP dan rakan-rakan pejuang bahasa kebangsaan, tindakan YB berucap dalam bahasa kebangsaan di persidangan antarabangsa di Glasgow sebagai satu kemenangan yang besar terhadap bahasa Melayu, iaitu membuktikan bahawa bahasa Melayu sebagai tonggak tamadun negara yang sudah berakar dan tidak boleh diperkecilkan. Kalau kita hendak melihat kesinambungan peradaban negara pada masa akan datang, maka kita perlu terus memartabatkan bahasa kebangsaan sebagai amalan dan usaha ini perlu dilaksanakan juga oleh pemimpin lain di negara ini,“ ujar Profesor Datuk Seri Dr. Awang Sariyan dalam ucapannya sebagai mengalu-alukan kehadiran YB Dato’ Sri Tuan Ibrahim Tuan Man.

UNFCCC COP-26 merupakan persidangan yang diadakan pada setiap tahun untuk membincangkan dan menentukan dasar dan tindakan terhadap perubahan iklim global. Mesyuarat UNFCCC COP yang pertama telah diadakan di Berlin, Jerman pada Mac 1995. Sejak itu, amalan pemimpin negara berucap menggunakan bahasa negara masing-masing sudah lama diamalkan oleh kebanyakan pemimpin negara seperti Republik Rakyat China, Jerman, Rusia, Perancis, dan Indonesia.


Bahasa Melayu Dinamik dan Universal Sifatnya

Serdang – Dalam pembinaan ketamadunan yang gemilang, bahasa Melayu menjadi bahasa ilmu dan bahasa budaya yang amat cemerlang. Bahasa Melayu ialah bahasa yang bersifat universal dan tidak statik. Hasilnya bahasa Melayu sesuai digunakan dalam pelbagai disiplin ilmu.

Bahasa Melayu juga sudah menjadi bahasa diplomasi sejak ratusan tahun dahulu. Kini, penutur bahasa Melayu telah tersebar luas di seluruh dunia termasuklah di Thailand, Brunei, Kemboja, Sri Lanka dan lain-lain.

Kenyataan oleh Perdana Menteri, YAB Dato’ Sri Ismail Sabri Yaakob telah membuka lembaran baharu dalam sejarah bahasa Melayu apabila beliau menyarankan supaya bahasa Melayu digunakan sebagai bahasa rasmi di luar negara dan berhasrat menjadikan bahasa Melayu sebagai bahasa rasmi ASEAN.

Sehubungan dengan itu, bersempena dengan Seminar Antarabangsa Linguistik dan Pembudayaan Bahasa Melayu Ke-11 (SALPBMXI) yang diadakan pada 29 hingga 30 Mac 2022, isu bahasa Melayu turut dibincangkan dalam seminar ini. SALPBMXI merupakan program anjuran Jabatan Bahasa Melayu dan Fakulti Bahasa Moden dan Komunikasi, Universiti Putra Malaysia dan Dewan Bahasa dan Pustaka, Kuala Lumpur.

SALPBMXI ini diadakan bagi membincangkan isu yang berkaitan dengan tema utamanya, iaitu “Mendepani Isu Bahasa dan Sastera Kontemporari untuk Menghadapi Cabaran Sarwajagat” selain untuk menelusuri dan mendedahkan perkembangan terkini bahasa Melayu dalam bidang kontemporari serta  menggembeleng idea dan mencari kesepakatan bersama dalam usaha memartabatkan bahasa Melayu sebagai bahasa rasmi negara.

Majlis perasmian seminar ini telah disempurnakan oleh Tan Sri Datuk Dr. Kamal Salih, iaitu Pengasas dan Pengerusi Eksekutif Yayasan Mahkota, yang bersiaran secara langsung menerusi FB langsung UPM https://www.facebook.com/UniPutraMalaysia pada pukul 8.45 pagi tadi.

Menurut beliau, usaha penganjuran seminar ini sangat baik kerana merupakan kegiatan kebahasaan yang mementingkan kelestarian bahasa dan pembudayaan yang dilaksanakan secara menyeluruh dan bersifat universal atau sarwajagat.

Bahasa Melayu juga telah bergerak lebih ke hadapan disebabkan sifatnya yang dinamik. Sejarah lampau menyaksikan kedudukan bahasa Melayu yang gemilang sebagai bahasa peribumi yang berfungsi sebagai lingua franca kerana kedinamikannya yang mengatasi bahasa asing yang lain.

Bahasa Melayu juga telah mempengaruhi budaya masyarakat Melayu sehingga penggunaan bahasa Melayu menjadi sebati dengan kehidupan masyarakat Melayu pada  zaman dahulu. Hal ini menjadikan bahasa Melayu mampu mengangkat kegemilangan masyarakat Melayu pada ketika itu.

Sangat penting untuk melihat bahasa Melayu terus berada pada kedudukan yang sepatutnya kerana bahasa Melayu bukan hak mutlak bangsa Melayu tetapi sebagai bahasa kebangsaan milik semua rakyat Malaysia.

Tambahnya lagi, bahasa Melayu perlu diangkat sebagai khazanah yang sangat berharga dan menjadikan bahasa Melayu mampu menghadapi gelombang globalisasi. Namun begitu, ledakan teknologi maklumat membawa perspektif negatif bagi sesetengah masyarakat terhadap bahasa Melayu untuk tidak menggunakan bahasa Melayu, sedangkan sejarah membuktikan kejayaan sesuatu tamadun itu bergantung pada bahasanya.

Tambahnya lagi, cabaran pandemik COVID-19 telah menjadikan masyarakat lebih bersedia dan matang dalam menghadapi kemungkinan yang mendatang untuk memastikan bahasa Melayu mampu menjadi bahasa ilmu, bahasa tadbir urus, bahasa diplomatik dan seterusnya sebagai bahasa penyatuan di peringkat sarwajagat.

Di samping itu, para ilmuwan dan sarjana serta pengkaji juga harus mengembangkan ilmu dalam bahasa Melayu kerana nilai bahasa Melayu yang merupakan bahasa yang kreatif dan produktif sebagai bahasa ilmu. Bahasa Melayu telah melahirkan banyak ilmuwan dalam pelbagai bidang. Saranan Perdana Menteri untuk menjadikan bahasa Melayu sebagai bahasa kedua peringkat ASEAN telah memberikan impak terhadap bahasa Melayu. Hal ini demikian supaya bahasa Melayu dapat dipraktikkan penggunaannya di persidangan dunia termasuklah di Persidangan PBB.

Para sarjana dan pengkaji juga diingatkan agar dapat mengetengahkan hasil kajian yang diperoleh bagi memasyarakatkan dan mengantarabangsakan bahasa Melayu, seterusnya menjanakan budaya ilmu dalam kalangan sarjana dan ilmuwan negara ini.

Yang turut hadir dalam majlis ini ialah Tuan Haji Md Johari Hasan, iaitu Timbalan Ketua Pengarah (Dasar) DBP, yang menggesa agar semua pihak dapat berganding bahu dan bersatu hati bagi memartabatkan bahasa Melayu di peringkat antarabangsa. Katanya, penganjuran seminar ini memang sesuai dan kena pada masanya kerana Kementerian Pengajian Tinggi turut mewajibkan pelajar asing mempelajari bahasa Melayu ketika menyambung pengajian di pusat pengajian tinggi di negara ini.

Usaha DBP yang berterusan tanpa jemu dalam usaha memartabatkan bahasa Melayu telah menjadikan bahasa Melayu terus berkembang dengan  penambahan pelbagai kosa kata dan istilah dalam pelbagai bidang telah mengangkat bahasa Melayu di peringkat antarabangsa. Usaha untuk menjadikan bahasa Melayu sebagai bahasa rasmi di peringkat ASEAN ialah usaha yang memerlukan kerjasama daripada semua pihak. Masyarakat seharusnya tidak perlu kekok dan malu untuk menggunakan bahasa Melayu di peringkat antarabangsa supaya bahasa Melayu sentiasa meniti ke puncak kegemilangan.

Yang turut hadir sebagai pengucap utama ialah Prof. Dr. Tatiana Denisova (CASIS UTM), dengan judul “Historiografi Islam Melayu: Zaman Baharu Persuratan Kebangsaan“ dan Prof. Dr. Rohaidah Kamarudin, selaku Pengerusi SALPBMXI.


KASA Komited Membantu DBP Martabatkan Bahasa Melayu di Persada Antarabangsa

Untuk mendapatkan maklumat terkini, ikuti kami melalui Telegram

Kuala Lumpur – “Kementerian Alam Sekitar dan Air (KASA) akan bersama-sama membantu Dewan Bahasa dan Pustaka (DBP) dalam mengangkat martabat bahasa Melayu di peringkat kerajaan dan seterusnya di persada antarabangsa,” kata YB Dato’ Sri Tuan Ibrahim Tuan Man, Menteri Alam Sekitar dan Air dalam sesi kunjungan hormatnya ke DBP pada hari ini.

YB Dato’ Sri Tuan Ibrahim Tuan Man memaklumkan bahawa kerajaan sangat positif dan menyambut baik segala usaha yang dijalankan dalam memperkasakan bahasa Melayu.

Beliau menambah, antara langkah awal yang dipersetujui pihak kerajaan adalah dengan meningkatkan penggunaan bahasa kebangsaan dalam semua program rasmi termasuklah seminar di peringkat antarabangsa.

Oleh itu, beliau berbesar hati dan mengucapkan ribuan terima kasih dengan penghormatan yang diberikan oleh DBP melalui surat rakaman penghargaan yang diterimanya atas usaha memartabatkan bahasa Melayu.

“Hal ini memberikan suatu semangat kepada saya secara peribadi dan rakan-rakan pejuang bahasa yang lain. Saya akui bahawa kekuatan dan hala tuju sesuatu bahasa itu terletak pada bahu para pemimpin. Semasa saya hadir di Glasgow, kebanyakan pemimpin dunia tampil bangga akan bahasa kebangsaan mereka.”

Dalam sesi kunjungan hormat beliau ke DBP pada hari ini, antara perkara yang dibincangkan ialah usaha sama antara KASA dengan DBP dalam bidang peristilahan berkaitan dengan alam sekitar dan perubahan iklim, penerbitan buku dan kegiatan serta program pengembangan bahasa Melayu.

Terdahulu, YB Dato’ Sri Tuan Ibrahim Tuan Man menggunakan bahasa Melayu ketika menyampaikan ucapan dalam Persidangan ke-26 Konvensyen Rangka Kerja Perubahan Iklim Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (UNFCCC COP-26) di Glasgow, Scotland pada 10 November lalu.


Matriks Bukan Sekadar Susunan Nombor

Pepatah dalam bahasa Inggeris ada menyatakan, Mathematics is the Queen of Science while Physics is the King of Science. Carl Friedrich Gauss, seorang ahli fizik matematik Jerman yang hebat pada zamannya juga menyebut, Mathematics is the queen of science, and arithmetic is the queen of mathematics. Pepatah ini menggambarkan peri pentingya bidang fizik dan matematik serta peranan kedua-dua bidang ini dalam penerokaan sains dan teknologi. Kajian fizik yang sememangnya disiplin sains yang bersifat fundamental banyak bergantung pada hampir kesemua teknik bermatematik dalam menterjemahkan sesuatu konsep fizik. Teknik matematik yang melibatkan topik seperti kalkulus, aljabar dan persamaan pembezaan adalah antara teknik yang paling penting penggunaannya dalam fizik. Formulasi yang ada bukan hanya untuk menyelesaikan masalah berkaitan fizik semata-mata, namun berpotensi digunakan untuk membuktikan penemuan baharu dalam bidang fizik yang belum ditemui.

Jika menelusuri senarai saintis terkemuka sejak bermulanya revolusi sains dan teknologi, rata-rata para saintis mempunyai latar belakang dalam bidang fizik matematik. Sebagai contohnya, Gauss banyak menyumbang dalam bidang matematik dan fizik sehinggakan beliau dikenali sebagai ahli matematik terhebat. Konsep hukum Gauss yang mengaitkan taburan cas elektrik yang menghasilkan medan elektrik menjadi salah satu topik penting dalam keelektromagnetan dan diterjemahkan melalui formulasi matematik yang melibatkan persamaan pembezaan.

Namun demikian, dalam keghairahan manipulasi kalkulus dan aljabar yang biasa didengar, terdapat satu lagi sisi kajian matematik yang dipanggil matriks dan jarang dibincangkan secara santai, sekurang-kurangnya pada peringkat umum. Menurut Kamus Dewan Edisi Keempat, matriks bermaksud persekitaran atau konteks tempat sesuatu yang merangkumi masyarakat, organisma, fahaman dan lain-lain berkembang. Sebagai contohnya, matrikulasi ialah tempat persediaan dan perkembangan pelajar sebelum memasuki alam universiti. Dalam konteks tulisan ini, matriks merupakan suatu perkakasan matematik dengan struktur dan konsepnya yang lebih teknikal dan mungkin bersifat menyelesaikan permasalahan tertentu semata-mata, terutamanya yang melibatkan persamaan garis lurus atau lebih dikenali sebagai persamaan linear.

Operasi melibatkan matriks sebenarnya agak mudah difahami. Sejak di peringkat sekolah rendah lagi, nombor diajarkan kepada setiap pelajar setiap hari. Selepas itu, operasi asas yang melibatkan nombor juga diperkenalkan seawal umur tujuh tahun. Operasi asas ini melibatkan penambahan, penolakan, pendaraban dan pembahagian nombor. Pada peringkat universiti pula, pengendalian nombor telah diperluaskan penstrukturannya dan dipanggil sebagai matriks. Topik ini dibincangkan dengan lebih spesifik dalam kursus aljabar linear.

Jika operasi asas nombor jelas dah mudah difahami, sifat matriks juga memberi takrif operasi antara matriks yang sama dengan operasi asas bagi nombor. Dengan kata lain, matriks berkelakuan sama seperti nombor, terutamanya apabila melibatkan penambahan, penolakan dan pendaraban nombor (skalar) ini.

Matriks dikenali sebagai susunan nombor mengikut lajur dan baris yang membentuk segi empat tepat atau segi empat sama yang dipagari dengan kurungan. Nombor di dalam matriks dipanggil sebagai unsur sesuatu matriks. Bagi matriks segi empat sama, matriks mempunyai saiz yang ditulis seperti saiz n x n (dibaca n darab n). Sebagai contohnya, jika matriks bersaiz 2 x 2, maka susunan nombor yang terdapat dalam matriks sebanyak 4 nombor dengan 2 lajur dan 2 baris. Bagi matriks segi empat tepat, saiz m x n yang menunjukkan jumlah lajur dan baris matriks adalah berbeza.

Pada kurun ke-1800, penemuan penentu pada nombor yang disusun berbentuk segi empat sama dikenal pasti terlebih dahulu. Penentu ialah suatu nombor unik yang diperoleh daripada suatu matriks dan hanya tertakrif bagi matriks yang bersaiz segi empat sama sahaja, iaitu saiz n x n. Penentu ini menentukan sama ada suatu matriks segi empat sama itu singular (jika penentunya sifar) ataupun tidak (penentu selain sifar). Hanya pada kurun ke-1900, James Sylvester, ahli matematik dan Arthur Cayley memperkenalkan terma “matriks” dan bertanggungjawab membangunkan aspek aljabar matriks yang diguna pakai hingga hari ini.

Matriks juga mempunyai ruang aplikasi luas yang meliputi bidang kejuruteraan, fizik, ekonomi, statistik dan bidang grafik komputer selain daripada matematik. Dalam sektor ekonomi, matriks digunakan untuk mewakilkan data yang mengaitkan elemen ekonomi dan perniagaan seperti melibatkan kos untung rugi, jumlah perbelanjaan dan lain-lain. Teknik matriks yang melibatkan transformasi imej dalam grafik pengkomputeran pula menggunakan matriks dan sifat-sifat matriks untuk menghasilkan analisa perkadaran atau perkaitan imej lama dengan imej baharu.

Matriks dalam bidang fizik diaplikasikan dalam kajian optik dan diperihalkan melalui “bahasa” matriks. Bagi menangani dan memahami konsep pengutuban cahaya linear, beberapa jenis matriks digunakan dalam konsep optik. Antaranya ialah matriks Jones yang menerangkan pengutuban cahaya yang koheren seperti laser. Matriks Mueller pula diguna pakai dalam memperihalkan pengutubahan cahaya rawak, cahaya separuh atau cahaya yang tak koheren seperti cahaya daripada lampu pijar.

Matriks Jones (Jones matrices) dikemukakan oleh R. Clark Jones, seorang ahli fizik Amerika yang pada mulanya memperkenalkan Kalkulus Jones pada tahun 1941. Melalui Kalkulus Jones, cahaya terkutub diwakilkan oleh kuantiti vektor Jones, manakala unsur fenomena optik linear diwakilkan oleh matriks Jones. Matriks Jones diimplementasikan melalui komponen optik seperti kanta, pemisah pancar, cermin dan lain-lain. Sebagai contohnya, jika suatu cahaya koheren melalui satu kanta, pengutuban cahaya yang berlaku boleh dikira dengan melihat kepada hasil darab matriks Jones bagi komponen kanta dan vektor Jones bagi cahaya tuju.

Dalam bidang komputer kuantum, perwakilan kubit atau kuantum bit yang ditakrifkan sebagai unit asas maklumat kuantum seperti bit (unit asas maklumat komputer biasa) juga diperihalkan dengan matriks. Kuantum bit asas diwakilkan oleh sistem dua-aras yang ditulis dalam bentuk matriks lajur bersaiz 2 x 1 dengan unsur 1 dan 0 atau 0 dan 1. Oleh sebab topik kuantum bit ini sepadan dengan bit dalam komputer biasa, konsep seperti get, litar dan algoritma kuantum juga hebat dibincangkan. Sebagai contohnya, Matriks Hadamard merupakan satu bentuk matriks yang mewakilkan sifat suatu get. Nama matriks ini diambil bersempena dengan nama Jacques Hadamard (1893), ahli matematik Perancis. Matriks Hadamard mempunyai bentuk matriks segi empat sama bersaiz 2 x 2 dan setiap unsur matriksnya hanyalah nombor 1 dan -1.

Matriks Hadamard bertindak ke atas salah satu kuantum bit asas untuk menghasilkan keadaan superposisi suatu kuantum bit asas. Ini memberi potensi peningkatan kadar kuasa pengkomputeran bagi sesebuah komputer kuantum berbanding dengan komputer biasa dalam menyelesaikan permasalah komputasi yang lebih kompleks seperti permodelan DNA, pengiraan spektrum tenaga atom bagi zarah atau molekul kompleks, analisis data raya dan lain-lain.

Jika matriks asas mempunyai sifat yang tersendiri, matriks Hadamard juga mempunyai beberapa hal istimewa seperti anti-matriks Hadamard, matriks Hadamard biasa dan matriks Hadamard pengeliling (circulant). Kesemua ini dikenal pasti untuk memudahkan pengguaan matriks Hadamard berpandukan kepada sistem fizik atau matematik yang tertentu.

Berabad lamanya, matriks dan sifatnya telah membuktikan bahawa hampir semua struktur sains mahupun sains sosial yang bersandaran secara linear boleh diwakilkan dengan konsep dan asas matriks. Tujuannya adalah untuk memberi penyelesaian dan analisis kepada permasalahan secara saintifik dalam bentuk matriks yang dianggap lebih mudah, efisien dan tersusun. Maka tidak hairanlah jika di peringkat pengajian tinggi, setiap pelajar sains disarankan untuk menguasai konsep matriks dalam matematik dan fizik dengan baik supaya aplikasi matriks dapat diperluaskan kepada pelbagai cabang sains dan bukan sains.


Lembiding Tinggi Sumber Antioksidan

Untuk mendapatkan maklumat terkini, ikuti kami melalui Telegram

Paku-pakis telah diketahui mempunyai nilai ekonomi sebagai sumber bahan makanan, ubat-ubatan, perhiasan dan landskap. Sumber makanan daripada paku-pakis boleh diperoleh daripada bahagian batang, rizom, daun dan pucuk muda. Lembiding (paku midin, paku meliding, paku merah, paku akar, paku naga, paku ramu) atau Stenochlaena palustris daripada famili Blechnaceae merupakan paku-pakis epifit yang menumpang pada tumbuhan lain. Lembiding berpaut pada kulit kayu untuk mengumpul makanan dan air yang diperlukan. Akar paku-pakis ini jarang menjejak tanah kerana diselaputi lumut yang membantu dalam mengumpul air dan humus sebagai sumber nutrien kepada paku-pakis.

Lembiding digunakan secara tradisional oleh masyarakat orang asli di Malaysia untuk merawat demam. Daun atau pucuk muda lembiding dibersihkan dan direbus. Air rebusan tersebut digunakan untuk mengelap seluruh badan bagi mengurangkan rasa panas pada badan. Bagi merawat ulser atau seriawan, air rebusan daun lembiding digunakan untuk berkumur.

Pucuk atau daun muda lembiding boleh dijadikan ulam-ulaman dengan cara membersihkan daun dan kemudiannya dicelur di dalam air panas yang dicampurkan dengan sedikit minyak. Paku-pakis ini juga sering dijadikan sayuran masakan atau sebagai bahan bubur lambuk di Semenanjung Malaysia. Di samping itu, lembiding digunakan untuk merawat penyakit kulit di Thailand. Manakala di Sumatera, pucuk lembiding diambil bersama-sama makanan apabila seseorang merasa kurang selera makan. Batang lembiding boleh digunakan untuk membuat perangkap ikan dan kadangkala digunakan dalam pembuatan bakul.

Lembiding kebiasaannya dijumpai di kawasan berdekatan paya terbuka dan merupakan paku-pakis pemanjat di hutan sekunder dan di kawasan tanah rendah hingga berbukit. Spesies ini juga kerap dijumpai di kawasan penanaman kelapa sawit dan di kawasan yang menerima cahaya matahari secara langsung. Lembiding dicirikan oleh fron muda yang berwarna merah. Rizomnya menjalar dan memanjat pada batang pokok dan berwarna hijau. Fron spesies ini kira-kira 40 – 70 sentimeter panjang, mempunyai pina steril dan fertil, tebal, berkilat pada permukaan adaksial dan mempunyai peruratan ringkas atau bercabang. Pina fertil mempunyai sorus yang menutupi keseluruhan permukaan adaksial pina dan tidak dilindungi oleh indusium. Spora paku pakis ini berwarna perang.

Terdapat beberapa kajian saintifik yang telah membuktikan potensi ubat-ubatan dan khasiat lembiding. Kajian membuktikan terdapat bahan fenolik dan bahan antioksidan pada paku-pakis ini yang ditemukan pada gelungan daun atau krozier dan kesemua fron termasuklah fron steril, fron fertil, fron muda atau fron tua. Bahan fenolik dan bahan antioksidan sangat berguna sebagai produk awet muda atau mengekalkan keanjalan kulit. Kehadiran antosianin pada fron muda atau pada gelungan daun muda (krozier) juga menunjukkan potensi pemakanan pada bahagian ini.

Antara fungsi antosianin adalah sebagai antioksidan dalam tubuh dan mencegah aterosklerosis. Antosianin menghalang pembentukan lemak jahat atau lipoprotein ketumpatan rendah (LDL) dan melindungi dinding salur darah. Antosianin turut memberikan manfaat pada kesihatan seperti melindungi perut daripada kerosakan, menghalang sel tumor, meningkatkan kemampuan penglihatan mata, serta berfungsi melindungi otak daripada kerosakan. Antosianin juga membantu mencegah obesiti dan diabetes, meningkatkan kemampuan memori otak dan mencegah penyakit neurologi, serta menentang radikal bebas dalam badan.

Lembiding mempunyai aktiviti antioksidan yang tinggi bagi ekstrak metanol dan air. Spesies ini mempunyai sebatian kimia yang dikenali sebagai taraxerone. Kajian merekodkan terdapat tujuh sebatian kumpulan glikosida kaempferol bagi spesies ini. Hasil kajian juga mendapati kumpulan terpenoid lebih banyak dijumpai dan dikenal pasti sebagai kumpulan triterpenoid daripada jenis steroid. Sebatian terpenoid dikaitkan dengan ubat tahan sakit dan anti keradangan. Steroid pula banyak dihubungkan dengan hormon seksual yang sentiasa menjadi tumpuan penyelidik dan ahli farmasi.

Hasil kajian ujian ABTS ekstrak metanol menunjukkan lembiding mempunyai aktiviti antioksida dengan nilai ABTS 9504.9 mg GAE/100 g. Hasil ujian ABTS ekstrak air pula merekodkan nilai aktiviti antioksida sebanyak 958.15 GAE/100 g. Ujian pemerangkapan radikal bebas DPPH ekstrak metanol mencatatkan nilai radikal bebas DPPH sebanyak 9289.2 mg GAE/100 g, manakala ujian radikal bebas DPPH ekstrak air menunjukkan spesies ini mempunyai aktiviti antioksida dengan nilai sebanyak DPPH 775 GAE/100 g.

Sementara itu, kajian terhadap ekstrak daun matang fertil lembiding merekodkan aktiviti antioksidan paling tinggi dengan nilai radikal bebas sebanyak DPPH 2.299 GA/100 g, diikuti dengan ekstrak daun matang steril dengan nilai 2.071 GA/100 g, ekstrak daun muda fertil sebanyak 1.997 GA/100 g dan ekstrak daun muda steril dengan bacaan 1.801 GA/100 g.

Oleh itu, berdasarkan kajian saintifik yang dilakukan, bolehlah dikatakan bahawa lembiding mempunyai potensi sebagai tanaman ubat-ubatan dan makanan, terutamanya pada bahagian fron muda berwarna merah kerana sifatnya yang kaya dengan sumber antioksidan.


Melestarikan Alam Sekitar Tanggungjawab Bersama

Hijau bumi suatu ketika dahulu kian hilang pada pandangan mata. Pada masa ini, hanya lambakan sampah sarap, keruhan air sungai dan hakisan tanah disajikan kepada masyarakat akibat tangan rakus manusia. Alam sekitar merupakan nikmat dan anugerah Allah SWT yang tidak ternilai kepada kesejahteraan kepada manusia dan juga haiwan. Kebergantungan manusia terhadap alam sekitar adalah tinggi kerana di situlah sumber oksigen, sumber makanan dan minuman. Kelangsungan dan kesejahteraan hidup yang dinikmati oleh manusia pada hari ini merupakan hasil hubungan harmoni antara manusia dan alam sekitarnya. Tanpa kehadiran alam sekitar, tidak mungkin wujud lagi penghuni di bumi ini. Namun, manusia masih gagal untuk memastikan kelestarian alam sekitar, terutamanya di Malaysia tidak kira sama ada di kawasan bandar mahupun di luar bandar.

Menurut Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu, alam sekitar bermaksud suatu aset atau simpanan sumber alam sama ada berbentuk material dalam kelompok masyarakat atau populasi tertentu, pada waktu dan tempat yang tertentu bagi menyempurnakan dan memenuhi keperluan manusia dari semasa ke semasa. Manakala, definisi alam sekitar atau persekitaran berdasarkan Akta Kualiti Alam Sekeliling 1974 (Akta 127) ialah faktor-faktor fizikal yang mengelilingi kehidupan manusia. Hal ini termasuklah tanah, air, udara, iklim, bunyi, bau, rasa, faktor biologi, dan faktor sosial yang saling bergantung sesama sendiri antara faktor biologi dengan faktor fizikal. Jelaslah bahawa daripada definisi alam sekitar tersebut, manusia sememangnya saling berhubungan dengan alam untuk memastikan kelangsungan dan kesinambungan hidup di muka bumi ini. Oleh sebab itu, menjadi tanggungjawab setiap manusia untuk memelihara alam sekitar sebagaimana sabda Rasulullah SAW yang bermaksud, “Dunia ini hijau dan cantik dan Tuhan telah melantik kamu sebagai pengurusnya. Dia melihat apa yang kamu lakukan“. (Hadis riwayat Muslim).

Dari sudut ekonomi, alam sekitar yang membabitkan kawasan hutan dan kawasan tanah tinggi dianggap sebagai sumber ekonomi dan perlu dibangunkan dan dimajukan. Justeru, projek pembangunan di kawasan terbabit turut dirangka termasuklah projek infrastruktur seperti pembinaan lebuh raya. Tidak salah sebenarnya sumber alam dimanfaatkan untuk kemudahan dan kesenangan orang ramai, namun pembangunannya perlulah menepati piawaian yang betul agar tidak berlakunya bencana alam di kemudian hari. Namun, kebanyakan pembangunan terutamanya di kawasan tanah tinggi acapkali menyebabkan berlakunya bencana alam di Malaysia. Yang terbaharu ialah kejadian tanah runtuh yang menjejaskan bahagian belakang 19 buah rumah teres dua tingkat di Jalan Kemensah Heights pada bulan September lalu.

Jika diperhatikan, pencemaran yang berlaku secara berleluasa di negara ini adalah disebabkan oleh pelbagai faktor. Berdasarkan kajian yang dibuat oleh Jabatan Alam Sekitar, sebanyak 91 peratus kejadian pencemaran di Malaysia terutamanya pencemaran adalah disebabkan oleh najis, sama ada najis haiwan mahupun najis manusia. Selain itu, unsur lain yang menyebabkan berlakunya pencemaran di Malaysia ialah bahan kumbahan dan baja bagi tujuan pertanian, kelodak dan bahan lain berbentuk pepejal seperti tanah, bahan buangan kawasan pembinaan dan perbandaran selain daripada hakisan tebing sungai. Bahan buangan daripada industri perkilangan, pembalakan dan pembangunan industri juga menyumbang kepada faktor berlakunya pencemaran. Sebagai contohnya, pencemaran air di Selangor sering kali berlaku gara-gara sikap mementingkan diri beberapa buah kilang yang mencemarkan sumber air mentah dan seterusnya menyebabkan gangguan bekalan air sehingga menjejaskan sebahagian besar pengguna di Lembah Klang.

Di samping itu, masyarakat seharusnya bertanggungjawab menggalas peranan dalam membantu kerajaan melestarikan alam sekitar. Masyarakat sebenarnya boleh memainkan peranan dalam melestarikan alam sekitar jika setiap orang mengetepikan sikap acuh tak acuh terhadap pencemaran yang terjadi di sekeliling mereka. Antara usaha kerajaan dalam melestarikan alam sekitar termasuklah mengambil langkah dengan mengeluarkan larangan penggunaan penyedut minuman plastik yang akan dikuatkuasakan bermula pada bulan Januari 2020. Larangan ini berkuatkuasa kepada para pengusaha premis makanan di Malaysia. Walau bagaimanapun, pandemik yang melanda Malaysia menyebabkan penguatkuasaan hal ini masih belum terlaksana sepenuhnya.

Peranan masyarakat dalam melestarikan alam sekitar perlu berakar umbi dari dalam diri bermula sejak kecil lagi. Hal ini kerana Malaysia kini menghadapi masalah pembuangan sampah yang tidak diurus dengan baik yang boleh menyebabkan masalah yang lebih besar pada masa hadapan. Penghasilan sisa domestik di negara ini telah meningkat dari sehari ke sehari terutamanya semasa musim pandemik sehinggakan tapak pelupusan sampah yang disediakan gagal menampung sisa buangan yang semakin meningkat. Oleh sebab itu, sudah tiba masanya jumlah sampah dan air sisa perlu dikurangkan bagi menangani masalah ini. Pengurusan sisa pepejal di rumah seharusnya ditangani secara lebih berhemah. Sebagai contohnya, sisa buangan di rumah seperti minyak masak terpakai boleh dikumpulkan dalam bekas yang bersesuaian seperti botol minyak masak asal dan apabila penuh bolehlah dihantar ke pusat kitar semula berhampiran. Orang ramai dinasihatkan supaya tidak membuang terus sisa minyak ke dalam sinki yang menyebabkannya mengalir ke dalam sistem perparitan. Hal ini boleh mengakibatkan parit dan longkang berbau busuk dan tersumbat dan seterusnya boleh menyebabkan banjir kilat.

Selain itu, setiap isi rumah juga perlu melaksanakan konsep amalan 3R, iaitu reduce (pengurangan), reuse (penggunaan semula) dan recycle (kitar semula) dalam menguruskan sisa pepejal. Konsep pengurangan merujuk amalan yang dapat mengurangkan penjanaan sisa pepejal. Antaranya adalah dengan mengurangkan penggunaan bahan seperti beg plastik dan polisterin. Pada bulan November 2020, kerajaan melalui Kementerian Alam Sekitar dan Air telah bersetuju untuk melaksanakan inisiatif Kempen Tiada Beg Plastik bagi meningkatkan penghayatan gaya hidup hijau dalam kalangan rakyat Malaysia. Namun, kesedaran masyarakat terhadap kempen ini masih terlalu rendah jika dibandingkan dengan negara maju lain. Orang ramai dilihat lebih gemar memilih membeli beg plastik dengan caj minimum sebanyak dua puluh sen yang ditawarkan berbanding membawa beg guna semula semasa membeli-belah dalam usaha bersama melestarikan alam sekitar.

Konsep kedua, iaitu penggunaan semula merujuk mempelbagaikan penggunaan bahan tersebut sama ada untuk mengekalkan bentuk asalnya atau tidak. Sebagai contohnya, pakaian lama boleh dijadikan sebagai kain perca, tayar kenderaan lama boleh digunakan untuk menanam pokok dan sebagainya berdasarkan kreativiti dan cita rasa masing-masing. Konsep yang terakhir pula, iaitu kitar semula merujuk meletakkan sesuatu dalam kitaran. Proses mengitar semula bermula dengan mengasingkan sisa, dan kemudian menyalurkannya kepada organisasi atau kilang yang memprosesnya supaya menjadi produk baru untuk kegunaan semula.

Seharusnya, masyarakat sebagai khalifah Allah SWT di muka bumi sedar akan tanggungjawab masing-masing dalam melestarikan alam sekitar. Bukalah mata dengan melihat segala bencana alam yang terjadi di Malaysia kebelakangan ini. Kejadian banjir kilat, pembakaran terbuka, jerebu, tanah runtuh, dan tumpahan minyak merupakan fenomena pencemaran yang berpunca daripada sikap tamak dan perbuatan buruk manusia sendiri. Sama-samalah menjaga bumi yang semakin tua ini agar anak cucu dapat mewarisi kesejahteraan alam semula jadi seluruhnya.


Hujan Berterusan Diramal di Beberapa Negeri Akibat Luruan Monsun

Untuk mendapatkan maklumat terkini, ikuti kami melalui Telegram

Petaling Jaya – Cuaca di Malaysia dicirikan dengan dua jenis monsun, iaitu monsun barat daya yang bermula dari akhir bulan Mei hingga bulan September, dan monsun timur laut dari bulan November hingga bulan Mac. Monsun timur laut menyebabkan hujan lebat, terutamanya di negeri-negeri pantai timur Semenanjung Malaysia dan barat Sarawak, manakala monsun barat daya menunjukkan cuaca yang lebih kering. Tempoh peralihan antara dua monsun ini dikenali sebagai musim peralihan monsun.

Musim monsun timur laut merupakan musim hujan utama di Malaysia. Sistem cuaca monsun yang terbentuk bersama-sama luruan udara sejuk dari Siberia menghasilkan hujan lebat yang sering menyebabkan banjir besar.

Berdasarkan hantaran Facebook Jabatan Meteorologi Malaysia, Malaysia diramalkan berlaku luruan monsun, antara hari Isnin hingga hari Khamis minggu depan. Luruan monsun merupakan angin sejuk dari Siberia yang menyebabkan angin kencang dan laut bergelora di Laut China Selatan.

Jabatan Meteorologi Malaysia dalam kenyataannya menyatakan bahawa angin kencang dan laut bergelora diramal berlaku di perairan Laut China Selatan, termasuklah kawasan perairan pantai timur Semenanjung Malaysia pada 26 Disember 2021 hingga 30 Disember 2021. Selain itu, situasi ini juga berpotensi menyebabkan hujan yang berterusan di Johor Timur, Sabah Timur dan Sarawak Barat dalam tempoh 28 Disember 2021 hingga 30 Disember 2021.

Orang awam yang merancang perjalanan ke kawasan-kawasan berkenaan dinasihatkan agar sentiasa berwaspada dan peka dengan maklumat terkini dan sahih daripada Jabatan Meteorologi Malaysia.

Sementara itu, Jabatan Meteorologi Malaysia akan terus memantau keadaan cuaca dan akan mengeluarkan Amaran Hujan Berterusan dan Amaran Ribut Petir apabila keadaan perlu. Masyarakat harus membuat persediaan awal bagi menghadapi segala kemungkinan yang akan berlaku.

Untuk maklumat cuaca terkini, klik di sini atau melalui aplikasi myCuaca dan media sosial rasmi Jabatan Meteorologi Malaysia.


Zooterapi: Menjejaskan Kelestarian Haiwan Liar?

Zooterapi merupakan perubatan alternatif yang menggunakan bahan berasaskan haiwan sama ada keseluruhan haiwan atau bahagian tertentu haiwan. Lazimnya, perubatan alternatif ini diamalkan oleh suatu etnik, suku kaum atau masyarakat yang tinggal di negara miskin tetapi kaya dengan sumber fauna. Zooterapi telah menjadi budaya yang diamalkan dan diwarisi sejak turun-temurun. Perkara ini berlaku ekoran daripada faktor seperti sukar memperoleh perubatan moden dan kos yang lebih murah berbanding dengan perubatan moden.

Pakar perubatan Islam sejak awal abad ke-9 seperti al-Tabari dan al-Kindi menghuraikan kegunaan beberapa haiwan dalam perubatan. Sebagai contohnya, di Iraq dan Iran, haiwan seperti beruang, unta, lembu, ketam, anjing, kuda, biawak, tikus, burung merpati, arnab, badak, kambing, kala jengking, ular, sotong, penyu, dan serigala serta produk haiwan seperti madu, lilin, susu, dan telur telah dilaporkan digunakan sebagai bahan perubatan.

Jadual 1: Haiwan dan bahagian haiwan yang digunakan untuk rawatan.

Di Kepulauan Melayu, penggunaan bahan berasaskan haiwan untuk tujuan perubatan tercatat dalam kitab Pati Rahsia, Mujarrabat Melayu dan Dunia Hikmah. Seterusnya, di kawasan geografi negara rantau Mediterranean Timur melibatkan negara Israel, Syria, Lebanon, dan Jordan, sejumlah 42 ekstrak haiwan yang digunakan sebagai bahan perubatan pada abad ke-10 hingga abad ke-19. Di India pula, dilaporkan sejumlah 109 spesies haiwan, iaitu melibatkan 270 penggunaan dalam perawatan pelbagai penyakit.

Sementara itu, kelawar adalah antara haiwan yang digunakan dalam zooterapi. Walaupun pengambilan kelawar sebagai sumber makanan dan perubatan, haiwan ini boleh menyebabkan berlakunya penyakit zoonosis kerana keupayaannya menyimpan atau menjadi perumah kepada pelbagai virus seperti virus korona, filovirus, paramiksovirus, dan lyssavirus. Walau bagaimanapun, dilaporkan sejumlah 169 spesies haiwan ini diburu di serata dunia untuk dijadikan sumber perubatan dan makanan. Indonesia, Filipina dan Thailand merupakan negara yang mencatatkan jumlah pemburuan spesies kelawar yang tinggi.

Di Kalimantan Tengah, kelawar dipercayai berupaya untuk menyembuhkan penyakit seperti penyakit berkaitan dengan dada serta digunakan sebagai rawatan selepas bersalin. Terdapat kajian di Thailand yang melaporkan dua spesies kelawar yang diburu untuk dijadikan sumber makanan, iaitu lesser dog-faced fruit bat dan shortridge’s rousette bat. Darah kelawar dijadikan bahan makanan tambahan yang dipercayai boleh menyembuhkan penyakit seperti sakit belakang, kaki dan pinggang. Di Bangladesh pula, tulang kelawar digunakan untuk rawatan sakit sendi dan asma.

Jadual 2: Jumlah spesies kelawar yang dijadikan sumber makanan dan perubatan di negara Asia.

Dalam perubatan masyarakat Cina yang telah diamalkan sejak 2000 tahun dahulu hingga kini, hempedu beruang sering digunakan dalam bidang perubatan. Hingga tahun 1980, dilaporkan bermulanya aktiviti penternakan beruang yang bertujuan untuk mendapatkan hempedunya. Hempedu ini dijual dalam bentuk pil, serbuk dan ada yang dicampurkan dengan minuman keras. Komposisi kimia hempedu beruang yang mengandungi asid ursodeoksikolik digunakan dalam rawatan batu karang dan penyakit hati.

Terkini dilaporkan campuran serbuk hempedu beruang dengan tanduk kambing dan herba tumbuhan digunakan untuk merawat pesakit COVID-19. Walaupun penternakan hempedu sah di China, tetapi pengeksportan produk atau rawatan yang dibuat daripadanya adalah diharamkan oleh Konvensyen Perdagangan Antarabangsa Spesies Terancam.

Seterusnya, harimau turut dijadikan sumber perubatan. Tulang harimau telah lama digunakan dalam amalan perubatan Cina untuk menyembuhkan beberapa penyakit, termasuklah hemiplegia dan reumatisme. Air kencing harimau digunakan untuk merawat penyakit reumatisme. Selain itu, tulang harimau dijadikan minuman keras. Jangka hayat haiwan ini berakhir dengan dijadikan bahan untuk perubatan tradisional.

Kesan penggunaan haiwan liar untuk tujuan zooterapi menyebabkan berlakunya aktiviti pemburuan secara haram. Aktiviti pemburuan haiwan ini dianggarkan melibatkan sejumlah $20 bilion dolar, terutamanya berlaku di Asia Tenggara dan China. Pemburuan haram merupakan satu daripada faktor yang menyebabkan populasi hidupan liar semakin berkurangan. Di Semenanjung Malaysia, bilangan beruang madu Malaya serta harimau Malaya telah menurun akibat pemburuan haram.

Sikap manusia yang beranggapan bahawa bahan yang dihasilkan oleh fauna lebih mujarab telah menyebabkan permintaan terhadap haiwan liar dalam menghasilkan ubat-ubatan turut meningkat. Masalah pemburuan haram, perdagangan haram dan penyeludupan hidupan liar tidak dapat diselesaikan sekiranya masyarakat masih menyokong pembelian ubat-ubatan berasaskan hidupan liar. Sebenarnya, terdapat pelbagai alternatif selain ubat berasaskan haiwan liar yang boleh digunakan untuk merawat sesuatu penyakit seperti rawatan berasaskan tumbuh-tumbuhan atau herba.


Angkasa Lepas Destinasi Pelancongan Baharu

Untuk mendapatkan maklumat terkini, ikuti kami melalui Telegram

Perkembangan teknologi angkasa lepas, ruang cakerawala tidak lagi menjadi lokasi yang mustahil sebagai destinasi pelancongan menarik yang baharu untuk diterokai manusia. Penerokaan manusia ke angkasa lepas bermula apabila program angkasa Vostok dari Kesatuan Soviet berjaya menerbangkan seorang individu ke orbit untuk kali pertama dalam sejarah.

Sejak kejayaan tersebut hingga bulan Januari 2018, sebanyak 553 orang angkasawan daripada 37 buah negara telah berjaya berlepas ke orbit. Negara yang paling banyak menghantar angkasawan ke angkasa lepas ialah Amerika Syarikat, iaitu sebanyak 339 orang, termasuklah 45 orang daripadanya terdiri daripada angkasawan wanita. Seterusnya, diikuti oleh Rusia (termasuklah Kesatuan Soviet) sebanyak 121 orang kosmonaut dan empat orang daripadanya terdiri daripada kosmonaut wanita.

Dengan kejayaan menghantar angkasawan ke angkasa, industri angkasa lepas telah membuka ruang kepada orang awam untuk ke angkasa sebagai pelancong angkasa. Program pelancongan angkasa bertujuan untuk pengembaraan dan aktiviti rekreasi di angkasa lepas.

Terdapat beberapa jenis pelancongan angkasa, iaitu pengembaraan orbital, suborbit dan bulan. Program ini telah mendorong pertumbuhan industri pembinaan kapal angkasa pelancongan. Antara syarikat yang terlibat dengan industri ini ialah Blue Origin dan Virgin Galactic. Sebuah lagi syarikat aeroangkasa yang terlibat dengan pelancongan angkasa ialah SpaceX. Syarikat yang beribu pejabat di California ini menyediakan perkhidmatan pengangkutan angkasa dan komunikasi.

Pelancongan angkasa terhenti selama tiga tahun selepas kemalangan pesawat angkasa Columbia semasa memasuki atmosfera bumi pada bulan Februari 2003. Kemalangan ini telah menyebabkan kematian semua kakitangan pesawat tersebut. Pelancongan angkasa berfungsi semula pada tahun 2006 apabila Anousheh Ansari, seorang ahli perniagaan Iran yang menetap di Amerika Syarikat menjadi pelancong angkasa ke ISS. Beliau menjadi pelancong yang keempat ke ISS dengan menaiki kapal angkasa Soyuz TMA-9.

Dapatkan artikel penuh berkaitan dengan pelancongan angkasa ini dalam Dewan Kosmik Januari 2022 di pautan ini.


Berjalan Terapi Strok

Sering kali orang ramai mendengar bahaya strok atau angin ahmar yang menyerang dalam kalangan orang tua mahupun muda. Strok merupakan satu antara penyebab utama kematian dan ketidakupayaan di Malaysia. Masyarakat umumnya terdedah kepada risiko strok atas faktor seperti tekanan darah tinggi dan tahap kolesterol yang tinggi di dalam badan.

Strok berlaku apabila aliran darah ke bahagian otak terganggu dan menghalang bekalan oksigen sampai ke sel otak. Keadaan ini mengakibatkan kerosakan pada fungsi otak dan menyebabkan bahagian badan yang dikawal oleh bahagian otak tidak berfungsi, kehilangan memori, pengurangan pada kederiaan sakit atau suhu, gangguan emosi, dan masalah psikologi. Amat membimbangkan lagi, kebanyakan pesakit strok memerlukan tempoh pemulihan yang agak panjang sebelum dapat pulih kepada keadaan kendiri sebelumnya.

Kebanyakan pesakit strok mengalami kesukaran untuk melakukan aktiviti fizikal seperti berjalan. Pesakit yang diserang strok disarankan untuk mengamalkan senaman yang bersesuaian untuk mengembalikan keupayaan pergerakan yang sudah kurang. Senaman merupakan satu daripada proses rehabilitasi untuk membantu pesakit strok mencapai tahap kefungsian dan kecergasan fizikal yang optimum. Senaman merupakan subset daripada aktiviti fizikal yang perlu dilakukan secara berulang-ulang mengikut kesuaian pesakit strok. Perkara penting bagi kecergasan fizikal termasuklah kecergasan kardiorespiratori dan kekuatan otot untuk melakukan aktiviti seharian. Pada kebiasaannya, tahap kecergasan fizikal pesakit terjejas selepas diserang strok. Kecergasan kardiorespiratori pesakit strok akan menurun pada kadar 50 peratus berbanding dengan individu yang sihat walaupun pada umur dan jantina yang sama.

Beberapa bentuk senaman untuk pesakit strok perlu menggabungkan komponen kardiorespiratori, iaitu berjalan dan latihan kekuatan otot terutamanya otot bahagian atas anggota badan. Aktiviti senaman secara kendiri mahupun berkumpulan dalam kalangan pesakit strok disarankan bagi meningkatkan kesungguhan dan momentum senaman secara berpanjangan. Selain daripada keseronokan melakukan senaman, pesakit strok juga mendapat kelebihan daripada aspek peningkatan kecergasan dan kognitif, kekuatan otot dan keseimbangan badan, kestabilan emosi dan peningkatan kualiti kehidupan selepas mengalami strok.

Pesakit yang menghidap strok berisiko untuk duduk berpanjangan dan tidak aktif. Pesakit strok digalakkan untuk melakukan aktiviti fizikal dengan cara selamat. Sebagai contohnya, aktiviti berjalan selepas pemulihan selepas strok amatlah disarankan.Terkini, peranti sistem robotik dan alat mekanikal yang dikendalikan secara elektrik atau elektromekanik telah dibangunkan untuk membantu pesakit strok meningkatkan langkah dan corak berjalan.

Aktiviti berjalan ialah pergerakan yang mencetuskan rangsangan dan meningkatkan aliran oksigen ke otak. Aktiviti berjalan selepas strok sangat bermanfaat kerana otak memerlukan rangsangan untuk mempelajari semula gerakan yang telah hilang. Berjalan juga meningkatkan kekuatan otot yang mungkin mengalami atrofi akibat strok.

Kesan strok ringan selalunya mudah diatasi namun strok yang lebih serius berkemungkinan mengakibatkan hilang upaya yang teruk dan kekal. Justeru, sokongan dan bantuan emosi daripada ahli keluarga, rakan-rakan dan petugas kesihatan amatlah penting kerana boleh membantu dalam proses pemulihan pesakit strok. Fisioterapi boleh membantu dan menyokong agar pesakit strok lebih berdikari selepas menerima rawatan dan latihan. Ahli fisioterapi sentiasa menggalakkan aktiviti fizikal dalam kalangan pesakit strok agar dapat meningkatkan tahap kesihatan dan membantu kestabilan emosi.


Manfaat Ulam kepada Warga Emas

Ulam merupakan sayuran segar tradisional yang biasa dimakan dengan sambal yang difermentasi, cencaluk, budu, herba aromatik, atau rempah-ratus, terutamanya dalam kalangan masyarakat Melayu sebagai hidangan sampingan  bersama-sama  nasi.  Ulam juga kerap diambil oleh populasi lain di rantau Asia termasuklah Indonesia, Thailand, India, dan Korea. Rasa ulam ada yang manis atau pahit mengikut jenis dan variasi.

Ulam sangat digemari dalam kalangan penduduk di negara ini kerana semakin ramai yang menyedari akan penjagaan kesihatan dan memilih makanan yang tidak dicemari oleh bahan kimia atau racun perosak. Ulam bukan sahaja merupakan hidangan sampingan yang popular, malah dapat mencegah dan merawat pelbagai jenis penyakit kronik.

Di Malaysia, terdapat hampir 120 spesies ulam yang berkhasiat seperti mengandungi mineral, vitamin dan polifenol. Antara ulam yang digemari oleh rakyat Malaysia ialah ulam raja (Cosmos caudatus), selom (Oenanthe javanica), daun kesum (Polygonum minus), pegaga (Centella asiatica), dan petai (Parkia speciosa).

Terdapat beberapa kajian yang mengenal pasti corak pengambilan ulam dalam kalangan populasi di Malaysia. Sebagai contohnnya, kajian yang dijalankan oleh Nurul Izzah (2010) yang bertajuk Tabiat Pengambilan Ulam-ulaman dalam Kalangan Orang Dewasa Pelbagai Etnik di Selangor telah menyatakan bahawa tahap pengambilan ulam-ulaman dalam kalangan orang dewasa di Selangor adalah sebanyak 37 gram/hari bersamaan dengan secawan ulam setiap hari.

Masyarakat Melayu merupakan golongan yang paling banyak memakan ulam berbanding dengan masyarakat Cina dan India. Ulam yang paling digemari ialah petai diikuti dengan pegaga, selom, dan ulam raja. Faktor utama yang menggalakkan pengambilan ulam ialah khasiatnya yang baik untuk kesihatan dan rasanya yang enak dan unik.

Antara khasiat ulam adalah untuk mencegah dan merawat penyakit kerana ulam mengandungi zat yang tinggi, terutamanya polifenol dan antioksidan yang sangat penting untuk kesihatan manusia. Sebagai contohnya, pegaga boleh dibuat jus atau ditumbuk pucuk dan akarnya untuk dijadikan ubat tekanan darah tinggi.

Selain itu, daun dan batang ulam raja pula boleh dimakan mentah sebagai sayuran untuk merawat tekanan darah tinggi dan menurunkan gula darah. Ulam juga dapat bertindak sebagai agen antipenuaan. Hal ini demikian kerana ulam mempunyai potensi sebagai makanan terapeutik. Penyediaan ulam dalam bentuk segar dan celur sangat terkenal kerana mengandungi nilai vitamin dan mineral yang tinggi.

Warga emas merupakan golongan yang lebih cenderung untuk menghidap penyakit kronik. Hal ini demikian kerana warga emas mengalami perubahan pesat terhadap kelemahan sistem tubuh. Mereka juga mengalami perubahan hormon, kehilangan struktur simpanan dan kemerosotan fungsi tubuh. Oleh itu, bagi mengurangkan risiko mendapat penyakit kronik dalam kalangan warga emas, mereka digalakkan  mengamalkan pemakanan sayur-sayuran, ulam-ulaman dan buah-buahan.

Kekurangan dalam pengambilan makanan dan ketidakseimbangan diet dan nutrien sering berlaku dalam kalangan warga emas bukan sahaja mengakibatkan peningkatan risiko penyakit dan memburukkan keadaan penyakit, malah boleh menurunkan kualiti hidup. Selain itu, punca pengambilan nutrien yang tidak mencukupi adalah disebabkan oleh ketidakupayaan mendapatkan makanan dan kehilangan selera makan akibat situasi kehidupan. Hal ini boleh menyebabkan kemerosotan fungsi kognitif dan penyakit kronik.

Kekurangan mikronutrien dan antioksidan dilaporkan memainkan peranan dalam penjanaan penyakit kronik dan boleh menyebabkan kemerosotan fungsi kognitif semasa penuaan. Oleh itu, kesihatan kognitif adalah penting bagi mengenal pasti ketidakupayaan warga emas dalam kehidupan sehariannya.

Dengan pengambilan ulam-ulaman lebih daripada 30 gram setiap hari dapat menjadikan memori bekerja dan memori verbal warga emas lebih baik. Selain itu, khasiat ulam yang kaya dengan antioksidan dan polifenol membuktikan bahawa ulam boleh mencegah penyakit diabetes, tekanan darah tinggi dan kanser. Polifenol dan antioksidan adalah penting untuk melindungi diri daripada penurunan kognitif melalui pencegahan apoptosis dan tekanan oksidatif.

Sementara itu, ulam juga mengandungi flavonoid yang tinggi seperti kuersetin dan kuersetin glikosida yang  bermanfaat  dalam  perlindungan neurokognitif. Flavonoid dapat memberi kesan kepada otak dengan mencegah neurodegenerasi, menghalang neuroinflamasi dan mengurangkan penurunan kognitif yang berkaitan dengan penuaan.

Oleh itu, warga emas seharusnya menjadikan ulam-ulaman sebahagian daripada makanan yang perlu diamalkan dalam kehidupan. Antara panduan pemakanan ulam-ulaman yang boleh diamalkan dalam kalangan warga emas adalah seperti yang berikut:

Secara keseluruhannya, ulam-ulaman mempunyai kandungan antioksidan dan polifenol yang tinggi dan disarankan untuk mengambilnya sekurang-kurangnya 30 gram atau secawan setiap hari bagi mengurangkan risiko kemerosotan fungsi kognitif dalam kalangan warga emas. Dengan adanya pemakanan ulam-ulaman ini dapat menggalakkan masyarakat ke arah gaya hidup sihat, memiliki status pemakanan yang lebih baik dan meningkatkan kualiti hidup dengan mengurangkan pelbagai jenis risiko penyakit.

Dr. You Yee Xing ialah Pensyarah Kanan (Program Dietetik), Fakulti Sains Kesihatan, Universiti Kebangsaan Malaysia.


Sumber Biojisim ke Arah Kelestarian Tenaga

Untuk mendapatkan maklumat terkini, ikuti kami melalui Telegram

Secara umumnya, tenaga ditakrifkan sebagai keupayaan melakukan kerja dan dapat berubah daripada satu bentuk ke bentuk yang lain. Sebagai contohnya, tenaga hidrogen kepada tenaga elektrik dan tenaga biojisim kepada tenaga biobahan api. Tenaga ini dapat dihasilkan daripada sumber yang boleh diperbaharui dan sumber yang tidak boleh diperbaharui. Sumber tenaga yang boleh diperbaharui adalah sumber tenaga yang boleh dijana semula setelah digunakan dan tidak mudah menyusut untuk suatu tempoh yang lama seperti tenaga matahari, air, angin, nuklear, dan biojisim. Sementara itu, sumber tenaga yang tidak boleh diperbaharui adalah sumber tenaga yang tidak boleh dijana semula setelah digunakan dan akan berkurangan untuk suatu tempoh seperti petroleum, gas asli dan arang batu. Tambahan pula, penggunaan bahan api fosil melalui proses pembakaran untuk menghasilkan tenaga telah banyak mendatangkan kesan negatif kepada alam sekitar akibat daripada pembebasan gas berbahaya ke udara seperti karbon dioksida, metana, oksida nitrogen serta zarah karbon yang mengundang kepada pemanasan global.

Oleh yang demikian, suatu strategi yang proaktif dalam menerokai sumber tenaga alternatif yang lebih mesra alam amat diperlukan untuk menjamin kualiti hidup lebih bermutu pada masa hadapan. Biojisim merupakan satu daripada sumber tenaga yang boleh diperbaharui dan berpotensi untuk diterokai secara mendalam. Tenaga yang dijana oleh biojisim boleh diperoleh daripada sisa pertanian dan penternakan seperti hampas kelapa sawit, sekam padi, sisa kumbahan haiwan, dan manusia serta proses pereputan haiwan-haiwan dan tumbuh-tumbuhan. Oleh itu, penyelidikan dalam bidang biojisim bagi penghasilan sumber tenaga hijau atau bagi mengurangkan kebergantungan kepada sumber tenaga konvensional amatlah digalakkan. Hal ini bertepatan dengan dasar yang telah dirancang dan digariskan oleh kerajaan Malaysia seperti Rancangan Malaysia Kedua Belas (RMKe-12) yang menyasarkan penghasilan tenaga hijau ke tahap 25% pada tahun 2025, Polisi Teknologi Hijau Kebangsaan yang menitikberatkan aspek ekonomi, tenaga hijau, alam sekitar, dan sosial serta Strategi Biojisim Kebangsaan 2020.

Umum mengetahui bahawa Malaysia ialah sebuah negara pengeluar minyak sawit utama dunia dan sangat aktif dalam sektor pertanian, terutamanya bagi tanaman komoditi. Daripada keseluruhan tanaman kelapa sawit, hanya 10% sahaja daripadanya digunakan untuk menghasilkan minyak sawit, manakala 90% lagi sisa yang kebiasaannya dikembalikan semula kepada ladang kelapa sawit untuk dijadikan baja organik atau dibiarkan terurai begitu sahaja. Alangkah ruginya jika sisa tersebut tidak dimanfaatkan melalui penerokaan teknologi moden. Sisa kelapa sawit seperti tandan buah kosong, tempurung, batang, pelepah, dan serat kelapa sawit boleh dimanfaatkan untuk pelbagai kegunaan. Antaranya ialah penghasilan pelet bagi makanan haiwan ternakan, tenaga biobahan api dan penghasilan bahan kimia daripada sumber biologi. Sebagai contohnya, penggunaan sisa kelapa sawit dalam penghasilan tenaga biobahan api dapat dibuktikan melalui penukaran cecair buangan kilang kelapa sawit kepada biogas.

Seterusnya, biogas ini dijadikan sumber bahan api bagi membekalkan tenaga kepada kilang pemprosesan kelapa sawit dan pencawang elektrik yang secara tidak langsung dapat mengurangkan masalah pencemaran alam sekitar dan kebergantungan kepada sumber tenaga yang tidak boleh diperbaharui. Hal ini selaras dengan sasaran negara untuk mengurangkan pelepasan gas karbon dioksida ke udara dan meningkatkan penggunaan teknologi yang berasaskan biojisim pada masa akan datang.

Di samping komoditi kelapa sawit, industri penternakan juga giat berkembang di negara ini dan dijadikan sebagai penyumbang kepada penghasilan tenaga biojisim. Persekutuan Persatuan-Persatuan Penternak Malaysia melaporkan sebanyak 143 ladang ayam yang beroperasi di daerah Manjung, Perak berupaya membekalkan hampir 8% daripada keperluan ayam negara dengan penghasilan 1400 tan sisa najis. Pada kebiasaannya, sisa penternakan ini akan dijual kembali kepada pengusaha ladang kelapa sawit untuk dijadikan baja pertanian. Namun begitu, permasalahan lain pula timbul apabila sisa tersebut mengeluarkan bau yang kurang menyenangkan, mencemarkan sumber air bersih dan mengundang serangga perosak sehingga menyebabkan persekitaran menjadi tercemar. Maka, langkah yang lebih proaktif perlu diambil supaya sisa haiwan ini dapat dikitar semula dan dimanfaatkan untuk kebaikan bersama. Oleh itu, penukaran bahan biojisim ini untuk menghasilkan biobahan api seperti biohidrogen, biometana dan bioalkohol amatlah digalakkan. Namun begitu, kandungan nitrogen dan sulfur yang tinggi daripada kumbahan haiwan ternakan ini merendahkan keupayaan penghasilan tenaga biojisim.

Walau bagaimanapun, kajian mendapati bahawa apabila sisa haiwan dicampurkan dengan sisa tumbuhan seperti tandan kosong kelapa sawit dapat menyeimbangkan nisbah kandungan karbon dan nitrogen bagi penghasilan biobahan api. Antara kandungan utama yang terdapat dalam tandan kosong kelapa sawit ialah karbohidrat sebanyak 63%. Kandungan karbohidrat yang tinggi ini boleh diolah untuk mendapatkan glukosa melalui tindak balas hidrolisis. Proses penapaian glukosa yang terhasil dapat menghasilkan biobahan api seperti biogas dan bioetanol yang boleh dijadikan sebagai sumber tenaga diperbaharui.

Biogas yang mempunyai kandungan metana dan karbon dioksida boleh diproses bagi menjana gas hidrogen dan digunakan sebagai bahan bakar yang mesra alam. Di samping itu, penghasilan gas tiruan atau singas, iaitu campuran gas karbon monoksida dan hidrogen juga dapat dilakukan. Gas tiruan ini amat berguna untuk menghasilkan hidrokarbon berantai panjang melalui tindak balas Fisher-Tropsch. Perlu ditekankan juga bahawa penyelidikan yang melibatkan penghasilan gas hidrogen sebagai tenaga hijau adalah selaras dengan dasar kerajaan Malaysia sejak Rancangan Malaysia Kelapan (RMKe-8) lagi.

Seterusnya, biogas yang terhasil daripada proses penguraian biojisim seperti metana dapat digunakan sebagai bahan bakar bagi menghasilkan tenaga elektrik. Penghasilan tenaga elektrik ini dapat dilakukan dengan menggunakan sel fuel oksida pepejal (SFOP). Hal ini kerana sifat SFOP itu sendiri yang mesra bahan bakar. Selain metana, hidrokarbon lain seperti propana, butana, oktana, dimetil eter, toluene, diesel, dan minyak sayuran juga boleh digunakan. Proses penukaran bahan bakar hidrokarbon seperti metana kepada tenaga elektrik secara kaedah elektrokimia menggunakan SFOP adalah lebih mesra alam dan sangat sesuai sebagai pembekal tenaga elektrik mudah alih ataupun tetap.

Sebagai sebuah negara yang pesat membangun, Malaysia sememangnya tidak boleh mengelak daripada krisis alam sekitar dan kemerosotan bahan bakar semula jadi seperti gas asli dan petroleum. Oleh itu, Perjanjian Paris yang ditandatangani oleh Malaysia pada tahun 2015 merupakan platform yang sangat baik untuk melonjakkan teknologi hijau seperti penggunaan hidrogen sebagai bahan bakar untuk kenderaan, rumah kediaman dan industri. Yakinlah bahawa keputusan kerajaan untuk mengurangkan sebanyak 45% pembebasan gas rumah hijau menjelang tahun 2030 akan tercapai. Hal ini disebabkan oleh Malaysia mempunyai kelebihan dari segi pengeluaran sumber biojisim yang banyak dan berterusan untuk dimanfaatkan. Pelbagai inisiatif juga telah disediakan oleh pihak kerajaan kepada penggiat industri dan pemilik ladang ternakan serta tanaman komoditi untuk menceburkan diri dalam teknologi biojisim. Peluang ini harus digarap kerana dapat membuahkan hasil yang sangat menguntungkan untuk jangka masa panjang. Di samping itu, kerjasama antara universiti dan industri serta pihak kerajaan dan swasta amat penting dalam memastikan kelangsungan industri biojisim ini berterusan.

Kesimpulannya, jika Strategi Biojisim Negara 2020 diterjemahkan secara bersungguh-sungguh, Malaysia mampu membuka beribu-ribu peluang pekerjaan dan keuntungan yang berlipat kali ganda daripada teknologi yang berasaskan biojisim. Industri biojisim ini tidak harus tertumpu kepada kelapa sawit sahaja bahkan harus diperluas kepada sisa pertanian dan penternakan lain. Kejayaan Malaysia dalam mengetengahkan teknologi biojisim bergantung pada cara untuk menyeimbangkan antara keperluan alam sekitar, sosial dan ekonomi.


Buku Berbahasa Melayu Pemangkin Jalinan Malaysia−China

Beijing − Kementerian Luar Negeri Malaysia sedang memfokuskan promosi Diplomasi Kebudayaan melalui Pejabat-pejabat Perwakilan Malaysia di Luar Negara (Malawakil), menerusi Program Pengantarabangsaan Bahasa dan Persuratan Melayu. Usaha ini selari  dengan aspirasi Yang Amat Berhormat Perdana Menteri, Dato’ Sri Ismail Sabri Yaakob, agar bahasa Melayu dimartabatkan di peringkat antarabangsa.

“Tindakan ini juga selaras dengan Kerangka Dasar Luar Negara Malaysia yang telah menetapkan peranan Malawakil untuk menggalakkan dan menyelaraskan kerjasama antarabangsa dalam bidang pendidikan bahasa Melayu“, ujar TYT Raja Dato’ Nushirwan Zainal Abidin, Duta Besar Malaysia ke China pada 29 Mac 2022 di Kedutaan Besar Malaysia di Beijing.

Raja Dato’ Nurshirwan juga berkata, majlis penyerahan buku-buku berbahasa Melayu pada hari ini merupakan pemantapan bagi usaha menyokong peranan yang dimainkan oleh tenaga pengajar Pengajian Melayu di institusi pendidikan di China.

Majlis ilmu ini penuh bermakna dengan sesi penyerahan buku-buku berbahasa Melayu kepada universiti-universiti di China yang telah disempurnakan oleh TYT Raja Dato’ Nushirwan Zainal Abidin, Duta Besar Malaysia ke China. Yang menariknya, selain majlis penyerahan buku-buku berbahasa Melayu yang melibatkan dua buah universiti di Beijing, iaitu Universiti Pengajian Asing Beijing (BFSU) dan Universiti Komunikasi China (CUC), juga diadakan sesi memperkenalkan sajian kuih-muih Malaysia.

Majlis ini telah diselaraskan oleh Pejabat Pendidikan Malaysia Beijing dan telah dihadiri oleh Prof. He Jing, Pengarah Pejabat Hal Ehwal Antarabangsa BFSU, Prof. Shu Xiaomei, Pengarah Pejabat Hal Ehwal Antarabangsa CUC, para pensyarah Pengajian Melayu di BFSU dan CUC serta pegawai-pegawai di Kedutaan.

Negara China juga menyambut baik usaha pihak Kedutaan Malaysia dan pihak universiti yang sentiasa mengalu-alukan sebarang bantuan dan sokongan bagi usaha pengembangan dan pemantapan bahasa Melayu di China.

Menurut Ts. Abdul Aziz How Abdullah, Pengarah Pendidikan Malaysia Beijing, inisiatif penyerahan buku-buku berbahasa Melayu ini merupakan usaha awal dari pejabat Pendidikan Malaysia Beijing dan mendapatkan sokongan Kedutaan Besar Malaysia di Beijing. Hasil komitmen dan sokongan Kementerian Pengajian Tinggi, Kementerian Luar Negeri Malaysia dan China, serta kerjasama daripada Dewan Bahasa dan Pustaka Malaysia, akhirnya bekalan buku-buku tersebut telah selamat sampai ke China dan diterima dengan baik oleh pihak universiti.

Usaha pengembangan dan pemantapan Bahasa Melayu di China sentiasa menjadi keutamaan Kedutaan Besar Malaysia di China dengan terus menyokong keperluan dan bantuan bahan bacaan dalam bahasa Melayu yang diperlukan oleh institusi pendidikan di China.

Di China, lebih kurang 15 buah universiti mempunyai program bahasa Melayu dan Pengajian Melayu, yang tenaga pengajarnya terdiri daripada 36 orang pensyarah dari China dan sembilan orang pakar dari Malaysia. Sebanyak 446 orang mahasiswa dan mahasiswi China sedang mengikuti program tersebut, manakala jumlah lepasan jurusan Bahasa Melayu telah mencecah kepada 800 orang.


Penerokaan ke Gua Kelam Secara Maya Tarikan Baharu Perlis

Untuk mendapatkan maklumat terkini, ikuti kami melalui Telegram

Dunia pelancongan Perlis terus mencipta sejarah baru-baru ini menerusi kejayaan memperkenalkan penerokaan ke gua secara maya di Gua Kelam, Kaki Bukit, Perlis. Lebih membanggakan apabila penerokaan ke Gua Kelam secara maya ini merupakan program penerokaan yang pertama di Malaysia dan yang kedua di Asia Tenggara. Program penerokaan ini adalah antara tarikan baharu kepada semua pelancong yang melawat ke Gua Kelam.

Penerokaan ke Gua Kelam secara maya adalah hasil kerjasama daripada Jabatan Perhutanan Negeri Perlis dengan Politeknik Tuanku Syed Sirajuddin, Arau, Perlis. Program penerokaan ini jelas membuktikan bahawa industri pelancongan Perlis telah menghasilkan sesuatu yang menakjubkan dan mengharumkan nama Perlis di mata dunia.

Kepakaran tenaga muda tempatan telah berjaya menghasilkan siri penerokaan ke Gua Kelam secara maya dengan sangat cemerlang. Pengenalan produk pelancongan secara maya di Gua Kelam memberi peluang kepada orang ramai dan pelancong yang berasa takut untuk memasuki gua secara fizikal bagi merasai pengalaman seperti berada di dalam gua.

Oleh yang demikian, Kerajaan Negeri Perlis telah melihat potensi pelbagai lokasi pelancongan menarik seperti di kawasan hutan, bukit-bukau dan sungai untuk dilawati dengan menggunakan teknologi maya. Hal ini demikian kerana pelancongan seperti ini dapat memberi banyak kelebihan kepada orang ramai.

Penerokaan ke Gua Kelam secara maya memberi peluang kepada masyarakat, pelancong, golongan warga emas, dan orang kurang upaya merasai pengalaman penerokaan ke gua secara maya. Selain itu, penerokaan ini menjadi alternatif kepada pelancong jika laluan biasa ditutup atas faktor keselamatan. Pelancong yang ingin melawat ke Gua Kelam masih boleh melakukan penerokaan ke Gua Kelam secara maya di samping menjimatkan masa.

Oleh itu, pihak Jabatan Perhutanan Negeri Perlis telah merancang untukÂ  membangunkan aplikasi maya di Google Play Store agar mudah diakses oleh orang ramai dan pelancong tanpa perlu melawat ke Gua Kelam secara fizikal. Kini, penerokaan ke Gua Kelam secara maya dibuka kepada orang ramai dengan bayaran masuk sebanyak RM10.00 ke Galeri Gua Kelam, Kaki Bukit, Perlis.


Perkembangan dan Potensi Teknologi Dron

Kenderaan udara tanpa pemandu atau pesawat udara tanpa juruterbang dikenali sebagai dron. Dron mampu menjadi alat yang boleh mengubah cara hidup manusia. Oleh sebab dron merupakan alat terbang tanpa memerlukan pemanduan dalam pesawat, hal ini telah menjadikannya berpotensi untuk membantu manusia menyelesaikan urusan yang sukar dilakukan dan lebih meluas seperti mendapatkan maklumat dari udara, merentasi halangan berbahaya dan sebagainya.

Teknologi dron mendapat perhatian masyarakat pada awal abad ke-21. Pada tahun 2013, Ketua Pegawai Eksekutif Amazon, Jeff Bezos telah melancarkan pelan mengkomersialkan dron kepada masyarakat untuk digunakan dalam aktiviti seharian. Hasilnya, dron dicipta dalam bentuk dan fungsi yang sesuai bagi kegunaan masyarakat.

Dron merupakan objek terbang yang menggunakan prinsip Bernoulli bagi menghasilkan daya untuk mengangkat badan dron. Bagi memastikan dron berfungsi dengan baik, dron harus memiliki lima komponen asas seperti punca kuasa, pemutar, kipas, badan pesawat, dan alat kawalan jauh.

Sementara itu, kamera yang dipasang pada dron untuk dikomersialkan adalah berdasarkan kualiti dan memberikan kesan kepada harga dron. Dron yang memiliki teknologi kamera lengkap dengan koordinat dan kualiti tinggi dapat memberikan manfaat kepada pengguna. Sebagai contohnya, kamera yang memiliki piksel tinggi dapat membantu pengguna untuk mengenal pasti maklumat dengan jelas dalam imej yang diambil dengan menggunakan dron.

Dron memiliki empat jenis reka bentuk dengan kelebihan dan kekurangan bagi setiap reka bentuk, iaitu dron pemutar tunggal, dron berbilang pemutar, dron sayap tetap, dan dron hibrid sayap tetap.

Kini, penggunaan dron semakin meluas. Antara kegunaan dron adalah mengenal pasti ciri-ciri topografi, menilai bahaya sesebuah kawasan, pengesahan imej satelit, pengesahan model berkomputer, pengawalan kemusnahan akibat tanaman dan haiwan, dipraktikkan dalam penyelidikan dan digunakan dalam pelbagai sektor seperti ketenteraan dan pertahanan negara, operasi penyelamat, bantuan bencana dan kemanusiaan, konservasi alam sekitar, pengawalan penyakit, pertanian, perancangan pembinaan, dan komunikasi.

Pada tahun 2020, Pihak Berkuasa Penerbangan Awam Malaysia telah memberikan kelulusan khas kepada agensi kerajaan untuk menerbangkan dron dalam beberapa keadaan, termasuklah dalam pengoperasian keselamatan negara.

Seterusnya, Jabatan Bomba dan Penyelamat Malaysia telah mengambil inisiatif dengan menubuhkan Unit Dron, yakni mereka menggunakan dron sebagai satu daripada alat pengesan kebakaran dan kenderaan udara tanpa pemandu untuk membawa bahan bagi memadamkan kebakaran di lokasi yang sukar diakses oleh kenderaan darat pasukan bomba.

Kesimpulannya, konsep integrasi pelbagai teknologi dalam struktur pesawat tanpa pemandu telah memudahkan urusan yang pada dahulunya sukar. Selain itu, kelebihan dron dapat mengembangkan limitasi manusia untuk melihat sesuatu dengan lebih meluas. Namun begitu, ilmu dan perkembangan teknologi ini harus dikawal supaya kelebihan teknologi dalam membantu manusia adalah pada landasan yang betul.

Dapatkan artikel penuh berkaitan dengan teknologi dron ini dalam Dewan Kosmik Januari 2022 di pautan ini.


Varian Omicron Semakin Menular

Untuk mendapatkan maklumat terkini, ikuti kami melalui Telegram

Putrajaya – Berdasarkan kenyataan media Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) pada 6 Januari 2022, sebanyak 44 kes positif COVID-19 telah disahkan varian Omicron melalui jujukan genom penuh yang dilaksanakan oleh Institut Penyelidikan Perubatan dan tujuh kes positif COVID-19 jangkitan tempatan di Sarawak telah disahkan varian Omicron oleh Universiti Malaysia Sarawak. 44 kes tersebut terdiri daripada kes jangkitan import, iaitu dari Arab Saudi (29 kes), Emiriah Arab Bersatu (5 kes), Kazakhstan (5 kes), United Kingdom (3 kes), Amerika Syarikat (1 kes) dan Tanzania (1 kes).

Kebanyakan kes tersebut merupakan daripada jemaah umrah yang pulang ke Malaysia. KKM menasihatkan agar individu yang diarahkan untuk menjalani kuarantin wajib di rumah untuk terus mematuhi arahan tersebut. Individu yang dijangkiti COVID-19 perlu kekal berada di dalam bilik yang berasingan dan tidak menemui sesiapa pun bagi mengelakkan penularan virus ini. KKM juga menyarankan individu yang layak menerima vaksin COVID-19 untuk mendapatkan dos penggalak bagi mencapai tahap perlindungan yang optimum dan mengelakkan jangkitan COVID-19 yang teruk serta komplikasinya.

KKM memaklumkan bahawa ujian jujukan genom penuh terhadap sampel yang menunjukkan varian Omicron masih dijalankan oleh pihak KKM dan setiap perkembangannya akan dimaklumkan dari semasa ke semasa.

Sementara itu, Pihak Berkuasa Kawalan Dadah (PBKD) juga telah memberikan kelulusan bersyarat bagi penggunaan vaksin Convidecia (CanSino) sebagai dos penggalak kepada individu yang berumur 18 tahun dan ke atas dengan jarak masa tiga bulan hingga enam bulan selepas menerima dos pertama daripada vaksin yang sama. Pemegang pendaftaran bagi vaksin ini ialah Solution Biologics Sdn. Bhd. dan dikilangkan oleh CanSino Biologics Inc., China.

Sejak Program Imunisasi COVID-19 Kebangsaan dilaksanakan, sebanyak 57 119 777 dos vaksin COVID-19 telah diberikan kepada penerima vaksin, termasuklah 5 719 456 dos penggalak. Demam, kesakitan pada tempat suntikan, sakit kepala, dan keletihan merupakan antara kesan yang paling kerap dilaporkan oleh penerima vaksin.

Setiap pemberian dos penggalak akan dilakukan melalui janji temu yang diberikan melalui aplikasl MySejahtera atau khidmat pesanan ringkas (SMS). Walau bagaimanapun, individu yang ingin mendapatkan dos penggalak juga boleh menghubungi Pusat Pemberian Vaksin (PPV) yang disenaraikan dalam laman sesawang ProtectHealth untuk mendaftar dalam senarai menunggu klinik berkenaan.

Bagi meningkatkan kapasiti pemberian vaksinasi dos penggalak di Lembah Klang, empat PPV integrasi dengan kapasiti yang lebih besar telah dikenal pasti dan akan mula beroperasi pada 15 Januari 2022. PPV integrasi tersebut ialah PPV World Trade Centre, Kuala Lumpur, PPV Axiata Arena, Bukit Jalil, PPV IDCC, Shah Alam, dan PPV Soka Gakkai, Klang.

Selain itu, PBKD telah bersetuju memberikan kelulusan pendaftaran bersyarat bagi produk vaksin Comirnaty 10 mcg Concentrate for Dispersion for Injection yang diluluskan untuk imunisasi COVID-19 kepada kanak-kanak berumur lima tahun hingga 11 tahun. Kekuatan vaksin ini lebih rendah berbanding dengan vaksin Comirnaty yang diberikan kepada individu yang berusia 12 tahun dan ke atas.

Seterusnya, Comirnaty 30 mcg Solution for Injection merupakan vaksin Comirnaty dengan formulasi baharu yang tidak memerlukan pencairan dan mempunyai tempoh jangka hayat yang lebih panjang, iaitu 10 minggu berbanding dengan formulasi sedia ada apabila disimpan pada suhu 2°C hingga 8°C setelah dinyahbeku. lndikasi Comirnaty ini adalah untuk imunisasi COVID-19 kepada individu yang berumur 12 tahun dan ke atas.


Menghargai Kesihatan Mata

Mata ialah organ untuk mengesan cahaya. Mata berbentuk hampir sfera dan berisi cecair berlendir jernih yang dikenali sebagai gelemaca. Secara umumnya, mata berfungsi untuk memastikan kawasan di sekeliling berada dalam keadaan terang atau gelap. Dalam konteks yang lebih khusus, mata bertindak sebagai deria penglihatan.

Mata mempunyai dua bahagian, iaitu bahagian luar dan bahagian dalam. Kedua-dua bahagian ini memiliki peranan dan fungsinya yang tersendiri dan saling bergantung antara satu sama lain. Organ ini perlu diberikan perhatian dan penjagaan rapi agar fungsinya memberikan daya penglihatan tidak terganggu. Kerosakan fungsi mana-mana bahagian mata memberikan impak yang sangat mendalam kepada kehidupan manusia dari sudut fizikal, emosi, dan rohani.

Bahagian luar mata terdiri daripada empat jenis organ aksesori, iaitu kelopak mata, bulu mata, kening dan kelenjar mata.

Bahagian dalam mata terdiri daripada beberapa komponen yang fungsinya berkesinambungan. Komponen bahagian dalam mata dengan fungsinya adalah seperti yang berikut:

Masalah penglihatan merujuk masalah yang melibatkan fungsi sebagai deria penglihatan yang disebabkan oleh penyakit mata, kecederaan atau abnormaliti struktur mata sejak lahir.  Hal ini menghalang penglihatan normal atau ketajaman penglihatan pada satu atau kedua-dua belah mata. Penyakit mata boleh menyebabkan masalah penglihatan menjadi serius dan boleh membawa kematian jika tidak diberi rawatan segera. Antara masalah penglihatan yang biasa dalam kalangan masyarakat adalah seperti yang berikut:

Pada saat dunia dilanda pandemik COVID-19, organ mata perlu diberikan perhatian serius. Virus COVID-19 tidak hanya memberikan kesan kepada sistem pernafasan, sebaliknya virus tersebut juga mampu tersebar ke seluruh organ utama dalam badan manusia termasuklah melalui mata. Virus ini mampu berkumpul dan berkembang sebagai selaput lendir pada permukaan, kelopak dan bahagian dalam mata yang sekali gus mempengaruhi penglihatan.

Menurut kajian, hampir 18 peratus pesakit COVID-19 mengalami masalah sensitif terhadap cahaya yang dikenali sebagai fotofobia. Keadaan ini menjadikan mata menjadi sensitif yang melampau terhadap cahaya dan pesakit akan cuba mengelak daripada cahaya matahari atau tempat terang. Hal ini mengakibatkan pesakit mengalami gangguan penglihatan dan biasanya disertai dengan sakit kepala.

Tanggungjawab untuk memelihara kesihatan mata tidak sepatutnya dilupakan.  Penjagaan kesihatan dan pemakanan seimbang amat penting untuk memastikan mata dapat berfungsi dengan baik. Amalan makan makanan yang kaya dengan vitamin A dan vitamin C seperti susu, lobak, brokoli, aprikot, dan anggur dapat menjaga kesihatan mata. Pemeriksaan mata secara berkala amat penting dan perlu diterapkan dalam kalangan masyarakat untuk mengetahui status penglihatan masing-masing.


Bahaya Stres terhadap Kesihatan Jantung

Untuk mendapatkan maklumat terkini, ikuti kami melalui Telegram

Bangi – Pandemik menuntut masyarakat untuk sentiasa bersedia dengan segala perubahan. Kebanyakan pekerja telah kembali bekerja di pejabat masing-masing sepenuhnya setelah sekian lama bekerja dari rumah. Perubahan ini menyebabkan segelintir masyarakat mengalami stres kerana perlu berhadapan dengan faktor kesesakan jalan raya dan sebagainya. Oleh itu, Sekretariat Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan Fakulti Sains dan Teknologi, Universiti Kebangsaan Malaysia (UKM) telah menganjurkan webinar yang bertajuk Apa Kesan Stres terhadap Kesihatan Jantung? hari ini secara dalam talian melalui aplikasi Zoom dan Facebook rasmi Fakulti Sains dan Teknologi, UKM.

Webinar yang berlangsung selama satu jam setengah itu dikendalikan oleh Profesor Madya Dr. Darfizzi Derawi, pensyarah UKM selaku moderator, manakala tetamu jemputan dalam program tersebut ialah Dr. Iskandar Mirza Amran, Felow Klinikal Kardiologi dan Pakar Perubatan Dalaman, Institut Jantung Negara yang juga merupakan ahli MedTweetMY.

Menurut Dr. Iskandar Mirza, setiap orang mempunyai stres. Walau bagaimanapun, stres yang berlaku dalam masa panjang adalah suatu yang tidak sihat. Hal ini demikian kerana terdapat rembesan hormon yang boleh merosakkan kesihatan jantung apabila berlaku stres. Seseorang yang mengalami stres akan merembeskan dua jenis hormon, iaitu kortisol dan adrenalina. Kedua-dua hormon ini menyebabkan degupan dan tekanan jantung meningkat seterusnya menyebabkan peningkatan tenaga dan gula dalam darah.

Tambah beliau, jika stres berlaku dalam tempoh masa yang singkat, keadaan ini adalah normal. Walau bagaimanapun, jika situasi ini berlaku dalam jangka masa panjang, individu tersebut berisiko untuk menghidap darah tinggi. Keadaan ini menyebabkan otot jantung membengkak sehingga menyebabkan darah yang masuk ke dalam jantung berkurangan. Akhirnya, fungsi jantung akan terjejas sehingga mengakibatkan serangan jantung dan strok.

Dr. Iskandar Mirza turut menjelaskan pelbagai faktor yang membolehkan seseorang itu mengalami stres adalah seperti masalah keluarga, masalah di tempat kerja dan paling utama pada zaman pandemik ini ialah masalah kewangan. Setiap orang mempunyai tahap stres yang berlainan dan cara yang berlainan untuk mengawal stres tersebut, termasuklah melakukan sesuatu aktiviti yang tidak sihat.

Beliau berkata, “Ada antara individu memilih merokok untuk mengawal stres sehingga merokok secara berlebihan dan akhirnya menyebabkan individu tersebut mendapat serangan jantung dan strok. Terdapat juga golongan yang memilih untuk makan secara berlebihan dan memakan makanan yang tidak sihat apabila stres sehingga mengalami obesiti, akhirnya mendapat serangan jantung. Seseorang yang stres juga kebanyakannya memilih untuk tidak aktif sehingga membawa kepada serangan jantung.”

Mengulas lebih lanjut, beliau mengatakan bahawa terdapat beberapa tanda awal seseorang itu mengalami stres, iaitu sakit kepala, sakit belakang dan sakit perut. Bagi seseorang yang telah mengalami stres kronik pula mungkin mempunyai simptom seperti rasa kurang bertenaga, tidur tidak lena, mudah marah, dan pelupa.

Menurut Dr. Iskandar Mirza lagi, antara kesihatan mental negatif yang boleh menyebabkan seseorang itu mendapat serangan jantung dan strok ialah kemurungan, stres yang kronik, kebimbangan, kemarahan, pesimisme, dan rasa tidak puas hati dengan kehidupan. Hal ini demikian kerana kesan kesihatan mental negatif dalam jangka masa yang lama akan menyebabkan degupan jantung tidak sekata, masalah pencernaan, peningkatan tekanan darah, peningkatan tahap keradangan dalam badan, dan pengurangan pengaliran darah ke otot jantung.

Kesihatan mental positif sangat penting dalam diri seseorang kerana mampu mengurangkan tekanan darah, kawalan gula yang optimum, pengurangan kadar keradangan dan pengurangan paras kolesterol yang boleh mengelakkan diri daripada serangan jantung dan strok.

Beliau turut mencadangkan beberapa aktiviti untuk mengurangkan stres seperti bersukan, meluangkan masa bersama-sama keluarga dan rakan-rakan, mendapat tidur yang secukupnya, mengamalkan teknik relaksasi, dan mencari hobi yang membina.

Dr. Iskandar Mirza turut menasihatkan agar individu yang mengalami stres untuk berjumpa dengan kaunselor, ahli psikologi atau pakar psikiatrik bagi mendapatkan pandangan dan rawatan lanjut jika segala usaha yang dilakukan tidak berhasil bagi mengelakkan stres tersebut berlanjutan.


Sokong Usaha Program Penghijauan Malaysia – Raja Muda Perlis

Kuala Perlis – Duli Yang Teramat Mulia (DYTM) Raja Muda Perlis, Tuanku Syed Faizuddin Putra Jamalullail berkenan menyempurnakan simbolik penanaman 54 batang pokok di Kampung Seberang Jaya, petang semalam.

Pokok-pokok yang disumbangkan oleh Jabatan Perhutanan Negeri Perlis diharapkan dapat membantu bertindak sebagai penampan atau pemecah angin bagi mengurangkan kesan langsung kepada kawasan perumahan jika berlaku angin kencang di kampung tersebut.

Pengarah Jabatan Perhutanan Negeri Perlis, Ag. Shaffie Ag. Ahmadni yang hadir dalam majlis perasmian tersebut berkata, “Sebanyak 54 batang pokok dipilih bersempena dengan usia DYTM Tuanku Raja Muda Perlis yang baru sahaja menyambut hari ulang tahun yang ke-54 pada 30 Disember 2021 lalu.”

Menurut Ag. Shaffie, pelaksanaan penanaman pokok pada kali ini merupakan sebahagian daripada Program Penghijauan Malaysia melalui Kempen Penanaman 100 Juta Pokok. Kempen ini dilaksanakan untuk meningkatkan kesedaran semua pihak akan pentingnya kawasan litupan hijau dan hutan untuk kesejahteraan dan kualiti hidup selain usaha untuk menambah baik ekosistem dan biodiversiti negara ini.

“Marilah kita bersama-sama menyokong usaha Program Penghijauan Malaysia dengan membudayakan amalan menanam pokok untuk kehidupan yang lebih sejahtera bagi generasi kini dan akan datang sesuai dengan slogannya “Pokok Kita, Kehidupan Kita,” titah baginda.

Kampung Seberang Jaya adalah satu daripada kampung yang terlibat dengan Program Transformasi Kampung Seberang Ramai, Kuala Perlis yang dilaksanakan bersama-sama Majlis Agama Islam dan Adat Istiadat Melayu Perlis dan Yayasan Tuanku Syed Putra Perlis dengan kerjasama pelbagai agensi, pasukan keselamatan, institut pengajian tinggi, dan pihak swasta.


Peranan Elektrofisiologi dalam Perhubungan Sel

Untuk mendapatkan maklumat terkini, ikuti kami melalui Telegram

Elektrofisiologi merupakan kajian mengenai aliran elektrik dalam sel dan tisu organisma. Bidang ini mengkaji cara sel dan tisu berhubung antara satu sama lain dan menjadi penyelidikan penting mengenai fisiologi sel. Menurut Kamus Dewan Edisi Keempat, elektro- bermaksud awalan asing berkaitan dengan tenaga atau proses elektrik, manakala fisiologi bermaksud proses dan fungsi keseluruhan atau sebahagian daripada sesuatu organisma. Antara organ terpenting dalam manusia, iaitu otak banyak menggunakan hubungan ini. Hal ini dikatakan demikian kerana otak melibatkan penghantaran maklumat daripada satu neuron ke neuron yang lain dalam bentuk elektrik.

Individu pertama yang menjumpai teknik elektrofisiologi ialah Emil Heinrich du Bois-Reymonds, pakar perubatan dan ahli fisiologi dari Jerman. Pada tahun 1950, Alan Hodgkin dan Andrew Huxley telah menjalankan kajian aktiviti elektrik sel dengan menggunakan akson sotong gergasi yang berdiameter besar, iaitu kira-kira satu milimeter. Kajian ini telah berjaya memenangi Hadiah Nobel pada tahun 1963. Seterusnya, usaha murni ini diteruskan oleh Erwin Neher dan Bert Sakmann yang memperkenalkan teknik patch clamp dalam elektrofisiologi yang mengkaji saluran ion dalam sel. Kajian ini juga telah memenangi Hadiah Nobel dalam bidang perubatan pada tahun 1991.

Selain daripada mengkaji aktiviti elektrik di peringkat sel dan neuron, elektrofisiologi juga penting dalam meneliti kesannya pada tisu, organ dan sistem badan manusia. Sebagai contohnya, apabila sekumpulan neuron yang telah dipencilkan daripada sumber haiwan atau manusia didedahkan kepada sesuatu minuman, makanan dan bahan kimia, kesannya terhadap sumber tersebut dapat diketahui dengan menggunakan ilmu elektrofisiologi.

Kajian Desiree dan pasukan penyelidikannya pada tahun 2007 yang bertajuk The Memory-Impairing Effects of Septal GABA Receptor Activation Involve GABAergic Septo-Hippocampal Projection Neurons telah menentukan kesan musimol terhadap otak dengan menggunakan teknik elektrofisiologi. Musimol ialah satu daripada bahan psikoaktif kimia yang terdapat dalam kulat daripada spesies Amanita muscaria. Hasil kajian tersebut mendapati musimol dapat melemahkan daya ingatan, khususnya di bahagian hipokampus pada otak yang memainkan peranan dalam daya pembelajaran dan ingatan. Musimol bertindak pada sel neuron dan seterusnya memberikan kesan negatif kepada kekuatan jaringan antara neuron dan neuron persekitarannya dengan mengaktifkan reseptor GABA. Hal ini mengakibatkan ilmu atau memori baharu tidak dapat disebarkan ke neuron bersebelahan. Lama-kelamaan, memori tersebut akan hilang sebelum sempat disimpan daripada memori sementara ke memori jangka panjang.

Antara kajian lain yang menggunakan teknik elektrofisiologi termasuklah kajian Wiliams dan pasukan penyelidikannya dari Amerika Syarikat pada tahun 2004 yang bertajuk Age-Related Effects of Ginkgo Biloba Extract on Synaptic Plasticity and Excitability. Kajian ini menggunakan ginkgo biloba, iaitu sejenis tumbuhan herba yang sering digunakan dalam bidang perubatan tradisional dan moden. Hasil kajian menunjukkan bahawa ekstrak eGb 761 daripada ginkgo biloba menunjukkan kesan yang baik dalam daya ingatan. Ekstrak tersebut Â mengaktifkan neuron dengan memperbanyak dan memanjangkan impuls yang dikeluarkan oleh neuron ke neuron bersebelahan. Ekstrak ini juga dikatakan mampu merangsang glutamatergic, iaitu bahan untuk mengaktifkan neuron.

Elektrofisiologi juga dapat menentukan keabnormalan otak dengan mengkaji keabnormalan impuls yang dihasilkan oleh neuron. Keabnormalan ini boleh terjadi secara semula jadi atau dihasilkan daripada tindak balas kimia tertentu yang menghasilkan gangguan semasa proses pembentukan sarung mielin atau penurunan jaringan sinaps neuron.

Kajian lain yang dilakukan oleh Claudio Babiloni dan pasukan penyelidiknya pada tahun 2019 mendapati bahawa kajian elektrofisiologi berupaya menjadi alat bagi menentusahkan kebolehan sesuatu bahan kimia dan kesannya kepada jarian neuron. Kajian tersebut juga mendapati elektrofisiologi boleh menentukan proses perhubungan antara neuron dan reseptor yang terlibat secara individu atau keseluruhannya dan kekuatan hubungan elektrikal antara neuron. Di samping itu, elektrofisiologi boleh menjadi alat utama yang menghubungkan kajian pra-klinikal ke kajian klinikal sebelum sesuatu bahan kimia yang berpotensi boleh digunakan oleh manusia.

Di Malaysia, kajian elektrofisiologi masih baharu dan peluang masih terbuka luas kepada saintis untuk meneroka dan memahami bidang ini, terutamanya dalam elektrofisiologi tumbuhan. Malaysia yang kaya dengan kepelbagaian flora menjadikan banyak penyelidikan berpotensi tinggi boleh dijalankan menggunakan elektrofisiologi, terutamanya yang melibatkan tumbuhan spesies endemik tempatan.


Amukan Raja Rimba: Apakah Puncanya?

Berita kematian orang asli di Kampung Sau, Pos Bihai, Gua Musang, Kelantan yang dibaham harimau baru-baru ini dan kelibat harimau yang berkeliaran berhampiran dengan Sekolah Kebangsaan Balar memberikan petanda bahawa habitat raja rimba ini sedang diancam dan diceroboh. Fungsi utama ekosistem hutan yang menyimpan pelbagai khazanah flora dan fauna telah diganggu dan berlakunya ketidakseimbangan ekologi dan memberikan kesan terhadap penghuni yang mendiaminya. Isu pembalakan hutan yang berleluasa tanpa memikirkan kelestarian alam telah mengganggu habitat harimau.

Pemangsa yang sedia ada, iaitu haiwan yang lebih kecil seperti kancil, pelanduk atau rusa semakin berkurangan jumlahnya. Hal ini menyebabkan harimau keluar daripada habitat asalnya untuk mencari sumber makanan yang baharu. Gangguan ekologi hutan menjadi semakin parah apabila berlakunya fenomena perubahan cuaca dunia disebabkan oleh kesan pemanasan global, misalnya hujan tanpa henti sehingga mengakibatkan banjir. Harimau akan berkeliaran untuk mencari pemangsa di pinggir hutan yang didiami oleh penduduk asal, iaitu orang asli. Perkara ini sekali gus menyebabkan berlakunya konflik antara harimau dengan manusia.

Sejak tahun 2016 lagi, isu pembalakan haram di kawasan perkampungan orang asli telah dilaporkan. Pada tahun tersebut, Persatuan Pembalak Kelantan telah mendakwa terdapat sejumlah 15 buah syarikat pembalakan yang memegang lesen konsesi balak mengalami kerugian hampir RM50 juta selepas dihalang oleh sekumpulan orang asli untuk membawa keluar 50 000 tan metrik kayu balak yang ditebang di Hutan Simpan Balah.

Situasi ini berlaku ekoran daripada penahanan lori balak oleh orang asli daripada membawa keluar balak yang telah ditebang. Penebangan balak yang berleluasa tanpa memikirkan kelestariannya telah menyebabkan alam sekitar musnah. Bukan itu sahaja, keadaan ini memberikan kesan terhadap orang asli untuk menyara kehidupan mereka yang bergantung pada hasil hutan. Lebih menyedihkan lagi apabila nyawa mereka turut terancam apabila haiwan liar keluar daripada habitatnya dan menjadikan manusia sebagai sumber makanan.

Antara tahun 1991 hingga tahun 2007, terdapat 2560 aduan telah dilaporkan oleh orang ramai berkaitan dengan harimau, termasuklah laporan kelihatan kelibat harimau berkeliaran berhampiran dengan kampung atau ladang. Hampir saban tahun terdapat laporan bahawa riwayat hidup harimau akan berakhir apabila terpaksa ditembak oleh pihak Jabatan Perlindungan Hidupan Liar dan Taman Negara (PERHILITAN) semasa proses penangkapan.

Harimau Malaya atau nama saintifiknya, Panthera tigris jacksoni tergolong dalam keluarga Felidae dan genus Panthera. Nama jacksoni diambil daripada nama seorang konservator harimau, iaitu Peter Jackson. Laporan daripada PERHILITAN mendapati bahawa jumlah spesies haiwan ini di Malaysia setiap tahun semakin berkurangan. Hingga kini, jumlahnya adalah kurang daripada 200 ekor. Jika dibandingkan dengan keluasan hutan di Malaysia, populasi haiwan ini seharusnya berjumlah 500 ekor hingga 1000 ekor. Harimau Malaya telah dikategorikan sebagai haiwan yang terancam oleh Kesatuan Antarabangsa untuk Pemuliharaan Alam Semula Jadi.

Faktor perdagangan haram adalah satu daripada punca perkara ini terjadi. Harimau diburu disebabkan oleh bahan berasaskan haiwan ini digunakan sebagai bahan zooterapi. Sebagai contohnya, tulang harimau dicampurkan dengan arak digunakan bagi menyembuhkan penyakit. Berdasarkan laporan The Wildlife Trade Monitoring Network pada tahun 2007, Malaysia merupakan antara negara yang terlibat dalam aktiviti perdagangan haram ini. Walau bagaimanapun, terdapat kajian terkini yang dilakukan oleh Loke et al. mendapati bahawa harimau merupakan satu daripada haiwan selain gajah yang tidak menjadi bahan buruan etnik orang asli Jahai dan Temiar. Dalam Akta Hidupan Liar 2010, harimau tidak termasuk dalam senarai haiwan yang boleh diburu oleh orang asli.

Sementara itu, PERHILITAN melaporkan bahawa sebanyak 222 orang pemburu haram ditangkap dan 1132 jerat telah dimusnahkan, dengan nilai sitaan berjumlah RM4.55 juta yang berlaku pada tahun 2019 hingga tahun 2021 dalam Operasi Bersepadu Khazanah melalui Program Perlindungan Biodiversiti dan Rondaan. Program ini melibatkan kerjasama dengan Polis Diraja Malaysia, Jabatan Perhutanan Semenanjung Malaysia, Perbadanan Taman Negeri Perak dan Johor serta pelbagai pertubuhan bukan kerajaan dalam penguatkuasaan Akta 716. Selain itu, tindakan pengukuhan BP3 melalui program VeTOA yang melibatkan veteran Angkatan Tentera Malaysia dan orang asli dilaksanakan dalam usaha membanteras pencerobohan, pembalakan haram dan pemburuan hidupan liar.

Pada 16 Jun 2021, jemaah menteri telah menggariskan sembilan tindakan strategik konservasi Harimau Malaya bagi tempoh 10 tahun bermula pada tahun 2021 hingga tahun 2030 yang melibatkan tiga pendekatan, iaitu:

Pada asasnya, kelestarian harimau ini hanya memerlukan tiga perkara utama, iaitu habitat yang berkanopi, sumber makanan (pemangsa) dan sumber air yang mencukupi. Oleh itu, hal ini jelas menunjukkan bahawa ekosistem alam merupakan perkara utama yang perlu dipelihara dan dipulihara daripada pembalakan melampau sama ada secara sah ataupun haram dan aktiviti pemburuan haram terhadap sumber makanan harimau.

Perkara ini penting bagi memastikan raja rimba yang menjadi simbol negara kita tidak pupus dalam tempoh lima tahun hingga 10 tahun akan datang, sepertimana pupusnya harimau Bali, Caspian dan Java. Oleh itu, semua pihak perlu bekerjasama untuk menjaga kelestarian raja rimba ini daripada pupus akibat tindakan negatif segelintir masyarakat.

Penulis ialah Pensyarah Kanan, Rancangan Biologi, Pusat Pengajian Pendidikan Jarak Jauh, Universiti Sains Malaysia.