| i

MATA PELAJARAN ELEKTIF IKHTISAS

PERNIAGAAN
Tingkatan 5

PENULIS
Mustafa bin Dakian

Rosshita binti Mansor
Sarina binti Seth@Ibrahim

Nor Siah binti Daud

EDITOR
Mahadzir bin Adun

Farah Sheiakha binti
Abdul Wahid

PEREKA BENTUK
Rahimah binti Badulu
Syuhada binti Rosli

Hasnah binti Mohamed

ILUSTRATOR
Ali Seteria Has

Utusan Publications & Distributors Sdn. Bhd.
2017
Penulis merakamkan ucapan terima kasih
dan setinggi-tinggi penghargaan kepada
pihak yang telah memberikan sumbangan
dalam menyempurnakan penerbitan buku
ini. Penghargaan ini ditujukan kepada:

•	 Pegawai-pegawai Bahagian Buku Teks
dan Bahagian Pembangunan Kurikulum,
Kementerian Pendidikan Malaysia.

•	 Jawatankuasa Penambahbaikan Pruf
Muka Surat,  Bahagian Buku Teks,
Kementerian Pendidikan Malaysia.

•	 Jawatankuasa Penyemakan Pembetulan
Pruf Muka Surat, Bahagian Buku Teks,
Kementerian Pendidikan Malaysia.

•	 Jawatankuasa Penyemakan Pembetulan
Naskah Sedia Kamera, Bahagian Buku
Teks, Kementerian Pendidikan Malaysia.

•	 Suruhanjaya Syarikat Malaysia (SSM).

•	 Perusahaan Otomobil Kedua Sendirian
Berhad (PERODUA).

•	 Kumpulan Securiforce Sdn. Bhd.

•	 D Strike Solution

•	 Animonsta Studios Sdn. Bhd.

Terima kasih juga ditujukan kepada
organisasi atau orang perseorangan yang
bersama-sama menjayakan penerbitan buku
ini.

KPM-2017-978-967-61-2784-6
Cetakan Pertama 2017
©Kementerian Pendidikan Malaysia 2017

Hak Cipta Terpelihara. Mana-mana bahan dalam
buku ini tidak dibenarkan diterbitkan semula,
disimpan dalam cara yang boleh dipergunakan
lagi, ataupun dipindahkan dalam sebarang
bentuk atau cara, baik dengan cara elektronik,
mekanik, penggambaran semula mahupun
dengan cara perakaman tanpa kebenaran terlebih
dahulu daripada Ketua Pengarah Pelajaran
Malaysia, Kementerian Pendidikan Malaysia.
Perundingan tertakluk kepada perkiraan royalti
atau honorarium.

Diterbitkan untuk Kementerian Pendidikan
Malaysia oleh:
Utusan Publications & Distributors Sdn. Bhd.
No 1&3 Jalan 3/91A,
Taman Shamelin Perkasa,
Cheras,
56100 Kuala Lumpur.

Reka letak dan atur huruf:
Utusan Publications & Distributors Sdn. Bhd.
Muka Taip Teks: Berkeley
Saiz Muka Taip Teks: 11 pt
Dicetak oleh:
YBA Print Sdn. Bhd.
No. 28 Jalan 12/152,
Taman Perindustrian OUG,
Batu 6½, Jalan Puchong,
58200 Kuala Lumpur.

No Siri Buku: 0115 PENGHARGAAN

ii |
| iii

KANDUNGANKANDUNGAN

| iii

PENDAHULUAN          vi

TAJUK  1: SUMBER PERNIAGAAN

Bab 1  Pengurusan Sumber Manusia

1.1 Definisi Pengurusan Sumber Manusia            5
1.2 Peranan Pengurusan Sumber Manusia dalam Sesebuah
 Perniagaan               6
1.3 Aplikasi Pengurusan Sumber Manusia Dalam Pembangunan

Perniagaan yang Mampan                  11
1.4 Aspek Pengelolaan Sumber Manusia dalam Pembangunan

Perniagaan                         13
1.5 Hubung Kait antara Kemahiran Kebolehkerjaan Pekerja
 dengan Kejayaan Sesebuah Perniagaan                      16
1.6 Mencipta Satu Struktur Organisasi dalam Sesebuah
 Perniagaan                   21
1.7 Sistem Penggajian Bagi Sesebuah Organisasi              26

Bab 2  Pengurusan Sumber Fizikal dan Teknologi

2.1  Tujuan Mengurus Sumber Fizikal yang Diperlukan
 dalam Operasi Sesebuah Perniagaan         43
2.2  Prosedur Mengurus Sumber Fizikal yang
 Diperlukan dalam Operasi Sesebuah Perniagaan                 46
2.3  Tujuan Mengurus Sumber Teknologi yang
 Diperlukan dalam Operasi Sesebuah Perniagaan       48
2.4  Prosedur Mengurus Sumber Teknologi yang
 Diperlukan dalam Operasi Sesebuah Perniagaan       50
2.5  Aplikasi Pengetahuan Pengurusan Sumber Fizikal
 dan Sumber Teknologi dalam Satu Perniagaan
 yang Mampan                   52
2.6  Membandingkan Kesan Pengurusan Sumber Fizikal
 dan Teknologi dalam Mempertingkatkan Kecekapan
 Sesebuah Organisasi Perniagaan          55
2.7  Rumusan Perkaitan antara Pengurusan Sumber Fizikal
 dengan Teknologi                    56
iv |iv |

BAB 3 Sumber Pembiayaan Perniagaan

3.1  Sumber Pembiayaan untuk Sesebuah Perniagaan       69
3.2  Jenis Pembiayaan Dalaman dan Luaran yang
 Sesuai untuk Sesebuah Perniagaan         70
3.3  Keperluan Pembiayaan bagi Sesebuah Perniagaan        75
3.4  Kekuatan dan Kelemahan Jenis Pembiayaan untuk
 Sesebuah Perniagaan                  77
3.5  Prosedur Mendapatkan Sumber Pembiayaan untuk
 Sesebuah Perniagaan                   78
3.6  Justifikasi Jenis Pembiayaan yang Sesuai Digunakan
 untuk Memulakan Sesebuah Perniagaan                 85

BAB 4 Penyata Kewangan Perniagaan

4.1  Definisi Penyata Kewangan        99
4.2  Butiran dalam Penyata Kewangan       100
4.3  Pihak yang Berkepentingan Kepada Penyata Kewangan
 Sesebuah Perniagaan                   108
4.4  Menganalisis Kepentingan Penyata Kewangan
 Terhadap Operasi Kewangan Sesebuah Perniagaan      109
4.5  Mentafsirkan Penyata Kewangan Menggunakan
 Nisbah Asas               111

4.6  Jusifikasi Kedudukan Kewangan Sesebuah Perniagaan
 Berdasarkan Penyata Kewangan             116
| v| v

TAJUK  2: USAHA NIAGA

Bab 5   Persediaan Menjadi Usahawan

5.1  Ciri-ciri Keperibadian, Kekuatan Diri dan Kelebihan
 Menjadi Usahawan                         135
5.2  Faktor-faktor Penyumbang untuk Memulakan Perniagaan      142
5.3  Kelebihan Berniaga Sebagai Satu Peluang Kerjaya     148

Bab 6  Persediaan Memulakan Perniagaan

6.1  Akta-akta Penubuhan Sesebuah Entiti Perniagaan        161
6.2  Prosedur Pendaftaran Sesebuah Entiti Perniagaan        163
6.3  Tanggungjawab yang Perlu Dipatuhi oleh Usahawan
 Setelah Mendaftarkan Perniagaan              170
6.4  Dokumen Perniagaan yang Perlu Disimpan        172
6.5  Simulasi Penyediaan dan Penyimpanan Dokumen
 Perniagaan yang Dirancang             174
6.6  Penyediaan Penyata Aliran Tunai           181
6.7  Pemasaran dan Jualan              183
6.8  Persediaan untuk Menjalankan Aktiviti Pemasaran
 dan Jualan Bagi Produk dan Perkhidmatan       183

Bab 7  Merancang Pengendalian Perniagaan

7.1  Definisi Rancangan Perniagaan        197
7.2  Kepentingan Menyediakan Rancangan Perniagaan      198
7.3  Format Rancangan Perniagaan        199
7.4  Menyediakan Satu Rancangan Perniagaan      218

Glosari           247
Senarai Rujukan          253
Indeks           257

Jawapan           259
Buku teks Perniagaan Tingkatan 5 ini ditulis selaras dengan hasrat murni Rukun Negara, Falsafah
Pendidikan Kebangsaan serta Wawasan 2020. Dokumen Standard Kurikulum dan Pentaksiran
(DSKP) menjadi panduan utama penulisan buku ini di samping penggunaan bahan-bahan rujukan
yang lain.

Buku teks ini menyediakan murid dengan pengetahuan, kemahiran dan nilai dalam perniagaan ke
arah menjadi pengguna bijak, pekerja dan pengusaha yang kompeten, berkeyakinan dan bersikap
positif. Buku ini juga disediakan dengan memasukkan unsur kepelbagaian latihan dan informasi
tambahan. Selain itu, elemen nilai murni, elemen merentas kurikulum dan kemahiran abad ke-21
turut diterapkan bagi melahirkan generasi yang mencintai negara dan menjana minda murid untuk
berfikir di luar kotak pemikiran.

vi |

PENDAHULUANPENDAHULUAN
| vii

BA
B

1
P

E
N

G
U

R
U

S
A

N
 S

U
M

B
E

R
 M

A
N

U
S

IA

5

1.0 PENGENALAN

Pengurusan sumber manusia juga dikenali sebagai pengurusan modal insan yang memfokuskan
kepada keperluan tenaga kerja dan pengurusan dalam pembahagian kerja. Oleh itu, pengurusan
sumber manusia perlu dirangka, dirancang dan dilaksanakan secara cekap dan berkesan bagi
mencapai matlamat perniagaan yang disasarkan.

1.1 DEFINISI PENGURUSAN SUMBER MANUSIA

Pengurusan sumber manusia ialah satu usaha pembangunan tenaga kerja dalam organisasi untuk
menarik, membangun dan mengekalkan tenaga pekerja yang berprestasi tinggi.

Sumber manusia
sentiasa mencukupi.

Kebajikan pekerja
sentiasa dijaga.

Sumber manusia
diberikan latihan yang

cukup dan terkini.

Tahap motivasi
pekerja sentiasa

tinggi.

Pengagihan sumber
manusia secara

berkesan.

Prestasi sumber
manusia sentiasa

dipantau.

Kepentingan
Pengurusan

Sumber
Manusia

Rajah 1.1 Kepentingan pengurusan sumber manusia.

Gambar foto 1.1 Penggunaan sumber manusia dalam perniagaan.

3.1.1 SP 5

Menentukan pencapaian murid dalam menguasai standard
pembelajaran yang ditetapkan.

| vii

Keistimewaan buku teks Kurikulum Standard Sekolah
Menangah (KSSM) Perniagaan Tingkatan 5 ini adalah
seperti yang berikut:
viii |

97

BA
B

4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

BAB 4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

SP 97

penyata
kewangan
perniagaan

BA
B

4
Pendahuluan

97

Selepas mempelajari bab ini murid boleh:

menjelaskan definisi penyata kewangan.

mengenal pasti setiap butiran dalam penyata
kewangan.

menghuraikan pihak-pihak yang berkepentingan
kepada penyata kewangan bagi sesebuah perniagaan.

menganalisis kegunaan penyata kewangan terhadap
operasi kewangan bagi sesebuah perniagaan.

mentafsir penyata kewangan menggunakan Nisbah Asas.

membuat justifikasi  terhadap kedudukan kewangan
sesebuah organisasi berdasarkan peratus nisbah-nisbah
berdasarkan penyata kewangan yang diberikan.

Standard Pembelajaran

Penyata kewangan ialah rekod formal kegiatan kewangan sesebuah perniagaan. Penyata kewangan
memberi maklumat tentang kedudukan kewangan dan prestasi perniagaan. Penyata kewangan penting
kerana membolehkan usahawan mengetahui prestasi perniagaan bagi sesuatu tempoh perakaunan.

Usahawan akan menggunakan maklumat penyata kewangan unuk mengawal dan merancang
aktiviti perniagaan selain merangka strategi yang baik untuk meningkatkan keuntungan dan menangani
kelemahan perniagaan.

Selain itu, pihak pengguna luaran seperti bank, pemiutang, kerajaan, pemegang saham dan pelabur
akan menggunakan penyata kewangan untuk menilai kemampuan perniagaan untuk membayar
hutang, mengukur prestasi kewangan perniagaan untuk melabur dan  mentaksirkan cukai pendapatan
perniagaan kepada kerajaan.

98

BA
B

4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

BAB 4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

Penyata
Kewangan
Perniagaan

PETA
KONSEP

Kenal pasti setiap
butiran dalam penyata

kewangan

Pihak-pihak yang
berkepentingan terhadap

Penyata kewangan syarikat

Kegunaan Penyata
kewangan terhadap
operasi kewangan

sesebuah perniagaan

Justifikasi kedudukan
kewangan perniagaan
berdasarkan peratus

Nisbah  Asas

Mentafsirkan
penyata kewangan

menggunakan
Nisbah Asas

Definisi penyata
kewangan perniagaan

Pendahuluan

Pengenalan ringkas mengenai bab.

PETA
KONSEP

Dipersembahkan secara grafik
untuk memberi pemahaman
secara lebih mudah kepada murid
berkaitan dengan isi pembelajaran
berdasarkan DSKP.

Standard Pembelajaran

Memberi pengetahuan kepada murid
berkaitan dengan perkara yang akan
dipelajari.

viii |
| ix

107

BA
B

4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

BAB 4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

Usahawan yang terlibat dalam pengeluaran produk, perniagaan akan menyediakan belanjawan
kos. Belanjawan kos ialah satu rancangan perbelanjaan yang menunjukkan kos pengeluaran untuk
tempoh tertentu. Secara amnya, kos yang terlibat terdiri daripada kos tetap dan kos berubah.

Gambar di bawah menunjukkan suatu proses pengeluaran dan pasangan kenderaan.

Berdasarkan Gambar 1 dan Gambar 2 tersebut, bincangkan kos pengeluaran yang terlibat dan laporkan hasil perbincangan
kumpulan anda di dalam kelas.

Gambar 1 (Kilang) Gambar 2 (Pekerja)

sud ut
aktiviti

(i) Kos Tetap

Kos yang tidak berubah mengikut perubahan tingkat pengeluaran.

Jumlah kos tetap adalah sentiasa sama walaupun pengeluaran bertambah atau berkurangan.

Contohnya, sewa, insurans dan bayaran balik pinjaman.

(ii) Kos Berubah

Kos yang berubah mengikut  tingkat pengeluaran.

Contohnya, kos bahan mentah, kos buruh langsung seperti upah, gaji dan duti atas
bahan mentah.

106

BA
B

4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

BAB 4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

Syarikat MyVision Enterprise
Penyata Aliran Tunai  bagi tiga bulan berakhir 31 Dis 20xx.

Okt      Nov          Dis
    RM       RM            RM

Baki b/b      100,000                     A                    96,980
__________________________________________________________________________________
PENERIMAAN

Jualan Tunai       80,000             B                     90,000

Pinjaman       10,000      20,000            -

Jumlah Penerimaan                                     90,000           100,000                   G
__________________________________________________________________________________
PEMBAYARAN

Pembelian Bahan Mentah      40,000      50,000             55,000

Gaji             C    10,000             10,000

Perbelanjaan sewa        2,000          2,000                 2,000

Faedah          1,520                500                   H

Pembelian Aset                    20,000        -            -

Kos Jualan          30,000              D        40,000

Jumlah  Pembayaran        100,520              92,500               107,500

__________________________________________________________________________________

Lebihan/(kurangan)       (10,520)                 7,500                        E

__________________________________________________________________________________

Baki h/b            F                    96,980                  79,480

__________________________________________________________________________________

Berdasarkan butiran  dalam Aliran Tunai bagi Syarikat MyVision Enterprise yang dinyatakan dalam jadual di
atas, pelajar dikehendaki mengira bagi butiran berikut:

Nilai pada butiran

i.  A- ____________________
ii.  B- ____________________
iii.  C- ____________________
iv.  D- ___________________
v.  E- ____________________
vi.  F- ____________________
vii.  G- ____________________
viii.  H- ____________________

gerak
minda

Tugasan berkumpulan berkaitan dengan
sesuatu topik.

sud ut
aktiviti

Aktiviti menguji minda.

gerak
minda

| ix
x |

AKTIVITI
KREATIF DAN INOVATIFKUMPULAN

Tugasan berkumpulan di akhir setiap
bab untuk memupuk semangat
kerjasama murid dalam kumpulan ketika
menyelesaikan aktiviti.

REFLEKSI
Mengimbas kembali isi-isi penting.

Melatih murid berfikir kreatif dan
inovatif.

87

S
U

M
B

E
R

P
E

M
B

IA
Y

A
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

BA
B

3

1. Sumber pembiayaan terdiri daripada sumber dalaman dan sumber luaran.

2. Sumber pembiayaan dalaman terdiri daripada:

(a)  Simpanan peribadi

(b) Modal daripada keuntungan (rizab)

3. Sumber pembiayaan luaran terdiri daripada:

(a)  Bank atau institusi kewangan:

(i) Modal permulaan

(ii) Sewa beli

(iii) Pajakan

(iv) Pemfaktoran

(v) Syer

(vi) Overdraf

(vii) Pinjaman perniagaan berbentuk gadaian atau Ar-Rahnu

(b) Agensi Kerajaan:

(i) Bantuan modal

(ii) Jaminan kredit

(iii) Geran penyelidikan dan pembangunan

4. Agensi kerajaan yang menyediakan pembiayaan ialah MARA, TEKUN, CGC, Agro
Bank dan MOSTI.

5. Usahawan perlu bijak memilih pembiayaan yang sesuai untuk perniagaan mereka.

REFLEKSI

AKTIVITI
KUMPULAN

Simulasi mesyuarat.
1. Murid dibahagikan kepada empat kumpulan yang mewakili empat jenis perniagaan iaitu:

a) Milikan Tunggal  b) Perkongsian
c) Perniagaan atas talian d) Syarikat Berhad

2.  Setiap kumpulan diminta menjalankan aktiviti mesyuarat bagi tujuan menyediakan kertas
cadangan tentang perniagaan yang hendak dijalankan dan sumber pembiayaan yang sesuai.

3. Wakil setiap kumpulan dikehendaki membentangkan hasil mesyuarat serta menyediakan
laporan tugasan yang diberi.

BAB 1
P

E
N

G
U

R
U

S
A

N
 S

U
M

B
E

R
 M

A
N

U
S

IA

40

KAJIAN KES

Encik Leong merupakan seorang Pengurus Sumber Manusia di syarikat BizWorld Sdn. Bhd. Sejak
permulaan operasi pada lapan tahun yang lepas, produktiviti dan prestasi syarikat berada dalam
kedudukan yang baik. Namun sejak kebelakangan ini, syarikat telah menghadapi masalah disiplin
dan pengekalan tenaga pekerja.

Keadaan ini telah menjejaskan prestasi produktiviti dan pencapaian keseluruhan syarikat.
Walaupun pelbagai program latihan dan pembangunan telah dikendalikan oleh syarikat, namun
tahap prestasi dan produktiviti pekerja semakin menurun. Pihak pengurusan telah mengarahkan
Encik Leong dan pasukannya untuk mengambil tindakan segera bagi menangani masalah ini.

Arahan: Baca kes di bawah dengan teliti.

Jenis Masalah dan
Disiplin Pekerja

Bilangan Pekerja yang Terlibat Sepanjang
Januari-Mei 2017

Januari Februari Mac April Mei

Ponteng kerja 5 7 6 4 8

Mencuri alat pejabat 2 4 6 8 8

Ingkar arahan 2 3 4 4 4

Salah guna aset syarikat 2 3 4 5 6

Bergaduh dengan pekerja 1 2 3 4 5

Jumlah 12 19 23 25 31

Berdasarkan kes di atas, jawab soalan berikut:

1 Terangkan peranan Encik Leong selaku Pengurus Sumber Manusia.         [8 markah]

2 Jelaskan tindakan yang wajar diambil oleh Encik Leong untuk menangani masalah dalam
pengurusan sumber manusia.                    [6 markah]

3 Pada pandangan anda, apakah kaedah merekrut pekerja yang sesuai diambil oleh Encik Leong
untuk menarik bakal pekerja dari luar organisasi untuk mengisi kekosongan jawatan

di syarikat BizWorld Sdn. Bhd.             [6 markah]

BAB 1

Tugasan kes bagi sub topik.

KAJIAN KES

x |
| xi

P
E

R
S

E
D

IA
A

N
 M

E
M

U
L

A
K

A
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BAB 6

162

Info

Faedah Mendaftarkan Perniagaan di
SSM ialah:
•	 Untuk	mendapat	entiti	yang	sah

di sisi undang-undang iaitu layak
mengikut kontrak, perjanjian
dengan pihak bank atau agensi
kerajaan dan membantu waris
menuntut hak harta atau wang
daripada perniagaan berkenaan.

•	 Untuk	melayakkan	mendapat
kemudahan perlindungan
insurans yang diperkenalkan
oleh kerajaan kepada golongan
penjaja dan peniaga kecil.

•	 Untuk	melayakkan	mendapat
pinjaman mikro yang
diperkenalkan oleh pelbagai
agensi kerajaan – Bank Rakyat,
TEKUN, Amanah Ikhtiar
Malaysia, MARA dan SME.

•	 Untuk	mendapatkan	kemudahan
menjalankan perniagaan seperti
lesen premis dan permit.

•	 Untuk	memudahkan
kerajaan dan pihak berkuasa
mendapatkan maklumat terkini
dan tepat tentang perniagaan
bagi menyediakan dasar dan
kemudahan untuk meningkatkan
taraf perniagaan serta kehidupan
peniaga.

•	 Untuk	mendapatkan	kemudahan
menghadiri seminar dan latihan
bagi meningkatkan kemahiran
dalam menjalankan perniagaan
secara lebih sistematik dan
teratur.

2.  Akta Perkongsian Liabiliti Terhad 2012
Akta Perkongsian Liabiliti Terhad 2012 dikuatkuasakan pada
26 Disember 2012. Perkongsian Liabiliti Terhad (PLT) ialah
satu perniagaan alternatif yang dikawal selia di bawah Akta
Perkongsian Liabiliti Terhad 2012.

PLT menggabungkan ciri-ciri sebuah syarikat dan perkongsian
yang memberi perlindungan liabiliti terhad untuk rakan-
rakan kongsinya dan fleksibiliti peraturan perkongsian untuk
pengurusan dalaman perniagaan.

PLT memberikan fleksibiliti kepada usahawan dan pelabur
untuk memilih model perniagaan terbaik serta keperluan untuk
struktur perniagaan berkaitan.

3.  Akta Syarikat 1965

Di Malaysia terdapat dua jenis syarikat yang boleh ditubuhkan di
bawah Akta Syarikat 1965 iaitu:

Syarikat Sendirian Berhad (Sdn. Bhd.)
 Syarikat Awam Berhad

Keperluan untuk penubuhan syarikat ialah:

sekurang-kurangnya dua orang pengarah (Seksyen 122 AS 1965)

setiausaha syarikat adalah individu yang dilesenkan oleh
Suruhanjaya Syarikat Malaysia.

Kedua-dua pengarah dan setiausaha syarikat mestilah
bermastautin di Malaysia.

Layari laman sesawang
http://www.ssm.com.my/ms/
PLT-MengenaiPLT untuk
mengetahui Perkongsian

Liabiliti Terhad.

QR
Code

Dalam usaha mewujudkan persekitaran perniagaan yang dinamik
dan berdaya saing, Akta Syarikat 1965 telah digantikan dengan
Akta Syarikat 2016 berkuatkuasa 31 Januari 2017.

Layari laman sesawang https://www.ssm.com.
my/sites/default/files/slide/making-the-right-

business-decisions-with-ssms-products-7-30_0.
pdf untuk mengetahui perbezaan Akta

Syarikat 1965 dengan Akta Syarikat 2016.

QR
Code

Info

Pengetahuan
tambahan bagi
sesuatu topik.

| xi

QR Code

Menyediakan sumber rujukan
tambahan kepada murid.

QR
Code
xii |

uji minda

Mengandungi latihan formatif (soalan
objektif, struktur dan esei) bagi menguji dan
mengukuhkan pemahaman murid terhadap
sub topik yang telah dipelajari.

xii |

SP122

BA
B

4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

BAB 4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

1  Encik Musa memaklumkan bahawa
syarikatnya akan memperoleh untung
kasar sebanyak RM0.25 sen setiap RM1
kos jualan. Apakah analisis nisbah yang
digunakan?

A Margin Untung Kasar
 B Nisbah kecairan
 C Analisis nisbah untung
 D Kadar pusing ganti stok

2   Pasangan yang manakah benar tentang Aset
Semasa dan Aset Bukan Semasa?

Pilihan Aset semasa Aset Bukan
Semasa

A Stok Kelengkapan

B Kelengkapan Mesin

C Pekerja kilang Bangunan

D Tunai ditangan Premis

3  Nadi Cergas Sdn Bhd ingin menilai prestasi
perniagaannya untuk tahun 2015 dan
tahun 2016 berdasarkan maklumat berikut:

Tahun 2015 2016

Peratus untung kasar atas
jualan

17% 18.8%

Apakah sebab-sebab yang menyebabkan
perubahan tersebut?

I Harga jualan telah dinaikkan
 II Jumlah jualan telah bertambah
 III Kelemahan dalam pengendalian

perniagaan
 IV Pengendalian perniagaan

bertambah cekap

A I dan II
 B I dan IV
 C II dan III
 D III dan IV

4  Butiran berikut dipetik daripada buku
Perniagaan Sabahan Sdn. Bhd.

Aset Liabiliti Modal

RM36,090 RM4,780 P

Perniagaan Sabahan Sdn. Bhd. mengalami
kerugian sebanyak RM5,000. Berapakah
nilai P.

A RM35,870
 B RM45,870
 C RM26,310
 D RM36,310

5 Apakah fungsi Penyata Aliran Tunai kepada
peniaga?

A Membantu peniaga mengehadkan
perbelanjaan semasa

B Menunjukkan penerimaan dan
pembayaran perniagaan

C Menunjukkan kedudukan anggaran
tunai pada masa depan

D Menjadi panduan kepada pihak bank
untuk menuntut hutang

6  Bagaimanakah sesebuah perniagaan
dapat memperbaiki nisbah semasa
perniagaannya?

A Mendapat pinjaman bank
B Menambahkan nilai pemiutang
C Mengurangkan nilai penghutang
D Menambahkan aset tetap

7  Setiap bulan pihak pengurusan perniagaan
perlu membayar pinjaman kepada pihak
institusi kewangan secara tetap mengikut
jadual. Apakah jenis kos yang berkait
dengan pembayaran tersebut?

A Kos tetap
B Kos berubah
C Kos marginal
D Kos purata

uji minda
SOALAN OBJEKTIF

Arahan: Jawab semua soalan.

P
E

N
Y

A
TA

K
E

W
A

N
G

A
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BAB 4

122
PERNIAGAAN
SUMBER

Pengurusan Sumber
Manusia1.0

2.0

3.0

4.0

Pengurusan Sumber
Fizikal dan Teknologi

Sumber Pembiayaan
Perniagaan

Penyata Kewangan Perniagaan

1Tajuk
standard kandungan

1
Zulkifli Haron
Zull Design Autotronic

George Ang merupakan pengasas restoran The Manhattan Fish Market.
Beliau tidak pernah mengalah walaupun pernah diuji apabila perniagaan
restoran francais dari New Zeland yang dijalankannya menghadapi
masalah kewangan dan terpaksa ditutup. Kemudian beliau dan
sahabatnya menubuhkan restoran The Manhattan Fish Market dan nama
tersebut dipilih sebagai strategi pemasaran agar pelanggan menyangka
restoran tersebut berasal dari Amerika Syarikat. Nyata strateginya berjaya.
Malah kini beliau mendapat hak francais untuk membuka restoran Tony
Roma’s di Malaysia.

Zulkifli Haron merupakan Pengarah Urusan Syarikat Zull Design Autotranic
yang mula beroperasi pada penghujung tahun 80-an. Beliau merupakan
seorang usahawan yang mempunyai kepakaran dan kemahiran dalam
pelbagai bidang, contohnya kejuruteraan mekanikal dan automatif,
kejuruteraan elektrik dan elektronik, kejuruteraan kreatif, pendingin hawa
auto, komunikasi radio dan satelit serta gentian optik. Beliau sentiasa
berusaha mereka cipta teknologi baharu bagi kegunaan masyarakat. Antara
ciptannya ialah Sistem Rumah atau Pejabat Pintar (LOT2020), mencipta
robot pemusnah bom, mencipta beca elektrik (HPB) dan pelbagai lagi. Bagi
beliau, sebagai usahawan dalam bidang ini, pemikiran kreatif dan inovatif
serta disiplin diri adalah penting dalam mencipta teknologi baharu.

Juliana Embrose merupakan pengasas Juliana Native
Handwork (Sarawak).  Produk-produk yang beliau
hasilkan, berjaya menembusi pasaran dalam dan
luar negara. Cabaran sebagai seorang usahawan kraf
adalah menguji kesabaran dan ketelitiannya dalam
menghasilkan produk. Hal ini kerana produk seperti
beg tangan bukan hanya mengambil masa sehari untuk
disiapkan tetapi mengambil masa selama tiga bulan.
Namun atas usahanya mahu mengekalkan jahitan
manik iaitu identiti wanita Sarawak,
beliau berjaya mengatasi setiap
halangan yang wujud.

George Ang
The Manhattan Fish Market

Juliana Embrose
Juliana Native Handwork

IKON USAHAWAN

2
BA
B

1
P

E
N

G
U

R
U

S
A

N
 S

U
M

B
E

R
 M

A
N

U
S

IA

3

Pendahuluan

Standard Pembelajaran

Pengurusan sumber manusia merupakan usaha membangunkan tenaga kerja yang berprestasi
tinggi. Hal ini penting untuk membantu pengurusan secara berkesan bagi mencapai matlamat
individu dan organisasi.
 Amalan pengurusan sumber manusia yang  berkesan boleh mempengaruhi kepuasan pekerja
dan pelanggan, inovasi dan kreativiti pekerja, meningkatkan produktiviti kerja, pembangunan
reputasi perniagaan yang baik dan memberikan kelebihan bersaing berbanding organisasi lain.

PENGURUSAN
sumber MANUSIA

BA
B1

3

Selepas mempelajari bab ini, murid boleh:

menyatakan definisi pengurusan sumber
manusia dalam sesebuah perniagaan.

menjelaskan peranan pengurusan sumber
manusia dalam sesebuah perniagaan.

mengaplikasikan peranan pengurusan
sumber manusia dalam pembangunan
perniagaan yang mampan.

menganalisis aspek pengelolaan sumber
manusia dalam pembangunan perniagaan
yang mampan.

menilai hubung kait antara kemahiran
kebolehkerjaan yang perlu dimiliki pekerja
dengan kejayaan sesebuah perniagaan.

mencipta satu struktur organisasi dalam
sesebuah perniagaan.

mencadangkan idea baharu bagi satu
sistem penggajian berpandukan struktur
organisasi yang dibina.
PETA
KONSEP
PETA
KONSEP

4

PENGURUSAN
SUMBER
MANUSIA

Definisi
pengurusan

sumber
manusia

Aplikasi
peranan

pengurusan
sumber
manusia

Hubung kait
kemahiran

kebolehkerjaan

Idea baharu
sistem

penggajian
perniagaan

Definisi
peranan

pengurusan
sumber
manusia

Analisis
aspek

pengelolaan
sumber
manusia

Struktur
organisasi
perniagaan
BA
B

1
P

E
N

G
U

R
U

S
A

N
 S

U
M

B
E

R
 M

A
N

U
S

IA

5

1.0 PENGENALAN

Pengurusan sumber manusia juga dikenali sebagai pengurusan modal insan yang memfokuskan
kepada keperluan tenaga kerja dan pengurusan dalam pembahagian kerja. Oleh itu, pengurusan
sumber manusia perlu dirangka, dirancang dan dilaksanakan secara cekap dan berkesan bagi
mencapai matlamat perniagaan yang disasarkan.

1.1 DEFINISI PENGURUSAN SUMBER MANUSIA

Pengurusan sumber manusia ialah satu usaha pembangunan tenaga kerja dalam organisasi untuk
menarik, membangun dan mengekalkan tenaga pekerja yang berprestasi tinggi.

Sumber manusia
sentiasa mencukupi.

Kebajikan pekerja
sentiasa dijaga.

Sumber manusia
diberikan latihan yang

cukup dan terkini.

Tahap motivasi
pekerja sentiasa

tinggi.

Pengagihan sumber
manusia secara

berkesan.

Prestasi sumber
manusia sentiasa

dipantau.

Kepentingan
Pengurusan

Sumber
Manusia

Rajah 1.1 Kepentingan pengurusan sumber manusia.

Gambar foto 1.1 Penggunaan sumber manusia dalam perniagaan.

3.1.1 SP 5
BAB 1
P

E
N

G
U

R
U

S
A

N
 S

U
M

B
E

R
 M

A
N

U
S

IA

6

1.2 PERANAN PENGURUSAN SUMBER MANUSIA DALAM
SESEBUAH PERNIAGAAN

Peranan pengurusan sumber manusia melibatkan proses merancang, mengorganisasi, memimpin
dan mengawal keperluan sumber manusia dalam perniagaan.

Teknik merekrut dan proses pemilihan boleh
menarik calon yang berkelayakan menyertai
sesebuah perniagaan.

Deskripsi tugas yang jelas akan memastikan
pekerja menjalankan tugas dengan cekap.

Penawaran kontrak yang menarik akan dapat
memastikan kesetiaan pekerja.

Mewujudkan semangat berpasukan.

Setiap pekerja akan berusaha untuk mencapai Indeks
Pencapaian Utama (KPI) pasukan sebagai petunjuk
kepada prestasi pencapaian kerja.

Wujud kerjasama melalui perkongsian pengetahuan,
pengalaman dan kemahiran untuk mencapai sasaran
pasukan.

Prestasi pasukan akan mempengaruhi
produktiviti, kuantiti dan kualiti pengeluaran
sesuatu perniagaan.

Prestasi dan motivasi pasukan boleh
dipertingkatkan melalui latihan dan kursus
secara intensif.

3.1.2SP6

Keperluan
pekerja,
merekrut

pekerja, kontrak
pekerjaan dan
deskripsi tugas
BA
B

1
P

E
N

G
U

R
U

S
A

N
 S

U
M

B
E

R
 M

A
N

U
S

IA

7

Program latihan dan pembangunan mesti diberikan
secara berterusan mengikut keperluan semasa.

Program latihan dan pembangunan seperti latihan
sambil bekerja boleh melengkapkan diri pekerja
dengan kemahiran dan pengetahuan yang khusus.

7

Persekitaran kerja yang kondusif akan meningkatkan
produktiviti, motivasi, kepuasan kerja, mengurangkan
kesilapan tugas dan tekanan kerja.

Bagi jangka masa panjang, persekitaran kerja yang
harmoni akan membolehkan pekerja menjana banyak
idea baharu serta mampu menjalinkan hubungan
yang lebih baik dengan pihak luar.

Amalan kerja yang beretika, berintegriti dan
mementingkan kecemerlangan dapat mewujudkan dan
memantapkan budaya profesional di tempat kerja.

Contohnya, konsep pengurusan Jepun seperti  Total
Quality Management (TQM), Kaizen, 5S, Zero Defect
dan sebagainya boleh diamalkan dalam memberikan
perkhidmatan terbaik kepada para pelanggan.

Pengurusan sumber manusia perlu menggalakkan
pembangunan bakat pekerja menerusi pelbagai aktiviti
dan menyediakan sumber pembiayaan pendidikan
untuk menggalakkan pekerja menambahkan
pengetahuan dan kemahiran kepakaran.

Pekerja yang kreatif dan inovatif dalam organisasi akan
memantapkan pencapaian organisasi melalui tambah
baik, hasil produk dan perkhidmatan untuk memberi
persaingan perniagaan lebih baik.

Pekerja yang kreatif dan inovatif akan diberikan
ganjaran dan penghargaan kerana sumbangan,
produktiviti dan motivasi kerja mereka.
BAB 1
P

E
N

G
U

R
U

S
A

N
 S

U
M

B
E

R
 M

A
N

U
S

IA

8

Layari laman sesawang http://www.
hrdf.com.my/wps/portal/PSMB/MainBM/
Schemes untuk mengetahui lebih lanjut
mengenai skim latihan dan dana bagi

pembangunan sumber manusia.

Terdapat beberapa jenis penamatan kontrak
perkhidmatan seperti persaraan, penamatan
perkhidmatan secara sukarela, penamatan
perkhidmatan secara tindakan disiplin dan pemecatan
terhadap pekerja.

Pekerja yang diberhentikan atau menamatkan
perkhidmatan akan diberikan ganjaran atau pampasan
setimpal oleh majikan seperti bayaran gratuiti,
persaraan dan pencen sebagai tanda penghargaan atas
sumbangan mereka.

Perniagaan perlu ada sistem pemberhentian kerja
yang sistematik supaya tidak ada pembaziran sumber
manusia.

Mewujudkan suasana harmoni dan hubungan baik
antara majikan dengan pekerja di dalam perniagaan.

8

Fungsi ganjaran kepada pekerja adalah untuk meningkatkan
pencapaian prestasi perniagaan, meningkatkan motivasi
dan kesetiaan pekerja serta memastikan pekerja rasa
mereka dihargai.

Pengurus Sumber Manusia perlu menyediakan
skim kesihatan dan keselamatan yang bersesuaian
bagi menjamin atau melindungi kebajikan
pekerja. Hal ini bagi mewujudkan kesetiaan
pekerja dan persekitaran kerja yang harmoni.

QR
Code
Arahan: Baca kes di bawah dengan teliti.

Syarikat Komputer Dot. Com Sdn. Bhd. merupakan sebuah perniagaan yang menyediakan
pengedaran perkakasan dan perkhidmatan komputer di sekitar Beranang, Selangor. Dalam tempoh
empat tahun, prestasi perniagaan menunjukkan peningkatan keuntungan yang memberangsangkan
dari RM2 juta pada tahun 2010 kepada RM5 juta pada tahun 2013. Disebabkan oleh krisis ekonomi
dunia yang tidak menentu, keuntungan perniagaan mula menurun selepas tahun 2013.

Sejak  tahun 2013, perniagaan telah menghadapi masalah bilangan pekerja yang semakin menurun
yang berkait dengan  isu “pusing ganti pekerja”. Keadaan ini telah menjejaskan prestasi, produktiviti
dan pencapaian keseluruhan perniagaan. Justeru, pihak pengurusan telah mengarahkan Encik
Khalid selaku Pengurus Sumber Manusia untuk membuat kajian dan mencadangkan beberapa
langkah-langkah menangani masalah pekerja di Syarikat Komputer Dot. Com Sdn. Bhd.

KAJIAN KES

Berdasarkan petikan di atas, jawab soalan berikut:

1. Terangkan peranan Encik Khalid selaku Pengurus Sumber Manusia bagi menentukan keperluan
pekerja dalam Syarikat Komputer Dot. Com Sdn. Bhd.             [4 markah]

2. Berikan empat punca yang mungkin menyebabkan wujud isu “pusing ganti” dalam kalangan
pekerja bagi perniagaan tersebut.                       [4 markah]

3. Sekiranya anda sebagai seorang Pengurus Sumber Manusia, cadangkan tindakan yang boleh
diambil untuk mengatasi masalah tersebut.          [12 markah]

BA
B

1
P

E
N

G
U

R
U

S
A

N
 S

U
M

B
E

R
 M

A
N

U
S

IA

9

TAHUN 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017

Bilangan pekerja (orang) 29 33 43 45 38 31 26 22

Keuntungan perniagaan (RM juta) 4 4.4 4.7 5 4.4 3.4 2.8 2.2

Rajah 1 Bilangan penamatan pekerja dan keuntungan perniagaan dari tahun 2010-2017.

2010

29
33

43 45

38

31
26

22

4 4.4 4.7 5 4.4 3.4 2.8 2.2

2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017

Bilangan pekerja Keuntungan perniagaan (RM juta)
Arahan: Baca kes di bawah dengan teliti.

Encik Muzaffar telah menamatkan pengajiannya pada tahun 2016 dalam bidang perniagaan dari
Universiti Malaysia Sabah (UMS). Beliau telah mencari pekerjaan di sekitar Kota Kinabalu tetapi
masih belum mendapat pekerjaan yang sesuai. Kemudian beliau bersama-sama rakan kongsinya,
Encik Adha merancang untuk memulakan perniagaan restoran makanan laut. Hal ini kerana
sumber makanan laut mudah didapati daripada nelayan yang tinggal di sekitar kampungnya.

Setelah beroperasi selama enam bulan, beliau mendapati perniagaan restoran makanan lautnya
menghadapi masalah iaitu tukang masak sering berhenti kerja walaupun hanya baru beberapa
bulan bekerja. Masalah ini wujud kerana tukang masak restorannya sering mendapat tawaran kerja
dengan ganjaran yang lebih baik daripada restoran pesaing.

Encik Muzaffar dan Encik Adha telah berbincang dan berusaha untuk mengambil beberapa
langkah-langkah terbaik bagi menangani masalah pengurusan sumber manusia di restorannya.

KAJIAN KES

Berdasarkan petikan di atas, jawab soalan berikut:

1. Kenal pasti masalah utama yang dihadapi oleh restoran makanan laut yang dimiliki oleh Encik
Muzaffar dan rakan kongsinya, Encik Adha.            [2 markah]

2. Nyatakan punca-punca yang menyebabkan perniagaan Encik Muzzafar dan Encik Adha
menghadapi situasi di atas.              [8 markah]

3. Bagaimanakah Encik Muzaffar dan Encik Adha boleh mengatasi masalah tukang masak yang
sering bertukar-tukar?             [10 markah]

BAB 1
P

E
N

G
U

R
U

S
A

N
 S

U
M

B
E

R
 M

A
N

U
S

IA

10
BA
B

1
P

E
N

G
U

R
U

S
A

N
 S

U
M

B
E

R
 M

A
N

U
S

IA

11

1.3 APLIKASI PENGURUSAN SUMBER MANUSIA DALAM
PEMBANGUNAN PERNIAGAAN YANG MAMPAN

Perniagaan yang mampan merupakan perniagaan yang memiliki kekuatan tersendiri dalam aspek
penciptaan nilai. Perniagaan yang mampan mampu mengekalkan pencapaian prestasi kedudukan
kewangan dan penarafan yang meningkat secara berterusan.

Maybank merupakan sebuah institusi perbankan yang
terbesar di Malaysia. Maybank menawarkan perkhidmatan
seperti perbankan pengguna, perniagaan, perbankan korporat
dan perkhidmatan perbankan swasta. Maybank memiliki lebih
daripada 374 buah cawangan tempatan dan 90 buah cawangan
luar negara dan pejabat serta 2,700 buah mesin Automatic Teller
Machine (ATM) dalam negara. Kejayaan Maybank menjadi sebuah
perniagaan yang mampan kerana bergantung kepada kecekapan
dalam pengurusan sumber manusia melalui:

3.1.3 SP 11

Layari laman sesawang https://
www.maybankfoundation.
com/index.php/how-we-

work/sustainability-reports
untuk mengetahui tentang

pembangunan sumber
manusia bagi MAYBANK.

QR
Code

Maybank menyediakan pelbagai program kompetensi dan praktikal untuk tenaga kerja agar
para pekerja mempunyai bakat dan kemahiran yang tersendiri. Maybank melaksanakan latihan
penginstitusian bersama-sama pihak kerajaan dan swasta untuk membangunkan pasukan dan
perkongsian kemahiran pekerja.

Maybank mengamalkan pelbagai penilaian dalam proses pembangunan prestasi pasukan
menerusi penetapan Indeks Prestasi Utama (KPI). Pihak pengurusan sumber manusia kerap
mengadakan sesi dialog mingguan dalam talian bagi memberi laluan kepada pekerja untuk
menyumbang buah fikiran demi penambahbaikan organisasi. Maybank menyediakan saluran
e-mel (ASM) untuk membolehkan peringkat bawahan menyampaikan idea atau masalah
kepada Exco Kumpulan.

1.

2.

3.

4.

Maybank melaksanakan pelbagai program kepimpinan dalam pemantapan budaya
profesional dalam kalangan pihak pengurusan. Maybank menumpukan  pembangunan
kreativiti dan inovasi bakat baru menerusi ujian wawasan, kemahiran menyelesaian masalah,
kepintaran matematik, aplikasi dalam talian selain keupayaan untuk menangani persekitaran
yang mencabar.

Maybank telah mewujudkan pelbagai skim ganjaran seperti peluang pembangunan dan
kerjaya, faedah, pelan insentif jangka panjang, tunai boleh ubah, tunai tetap lain dan bayaran
asas. Maybank melaksanakan konsep T.I.G.E.R yang menjadi garis panduan kepada semua
pekerja untuk mewujudkan persekitaran kerja dalaman yang positif dan harmoni.

Contoh Perniagaan 1
BAB 1
P

E
N

G
U

R
U

S
A

N
 S

U
M

B
E

R
 M

A
N

U
S

IA

12

Perusahaan Otomobil Kedua Sendirian Berhad atau PERODUA
merupakan syarikat pengeluar kenderaan buatan Malaysia yang
mencatat jualan kenderaan tertinggi dalam negara semenjak
tahun 2006. Perodua telah ditubuhkan pada tahun 1993 di
Sungai Choh Rawang, Selangor dengan keluasan tapak kira-kira
80 hektar. Perodua Kancil merupakan kenderaan pertama yang
telah dilancarkan pada Ogos 1994. Kejayaan PERODUA kian
berkembang menjadi sebuah perniagaan yang mampan kerana
kecekapan dalam pengurusan sumber manusia melalui:

Layari laman sesawang
http://www.perodua.com.my/
corporate/company#42sx4br2

ShrH5AH6.97 untuk
mengetahui latar belakang

PERODUA.

QR
Code

PERODUA menyediakan penghuraian dan spesifikasi tugas yang jelas dan teratur untuk
dijadikan panduan kepada pekerja. Pembahagian dan pengkhususan kerja membolehkan pekerja
bekerja mengikut kemahiran dan keupayaan yang sesuai. Hal ini telah meningkatkan keupayaan,
kompetensi dan sumbangan pekerja kepada syarikat. Pekerja diberi peluang mengikuti latihan
simulasi, teknikal dan praktikal bagi mendedahkan mereka dengan pengetahuan penggunaan
teknologi terkini.

Program mentor menti dan pembelajaran kendiri diwujudkan bagi menggalakkan perkongsian
pengetahuan profesional, kemahiran teknikal dan pengalaman. Keadaan ini secara langsung
menggalakkan budaya kerjasama dan sepasukan dalam mencapai KPI organisasi.

Sistem pengurusan sumber manusia juga memantau keperluan pekerja dalam organisasi melalui
pangkalan data pekerja, bagi memastikan proses pengeluaran (production line) tidak terganggu
oleh masalah kekurangan pekerja. Keperluan pekerja dapat diatasi menerusi carta penggantian,
pengambilan pekerja secara luaran atau mempromosikan pekerja dalaman yang berpengalaman.

Pelan penambahbaikan prestasi pekerja dilaksanakan menerusi pelbagai ganjaran dan insentif
yang menarik kepada pekerja yang cemerlang. Khidmat nasihat dan kaunseling juga disediakan
untuk memotivasikan pekerja yang kurang produktif. Hubungan harmoni  antara majikan dan
pekerja diwujudkan menerusi pematuhan kepada perubahan dasar, prosedur dan peraturan yang
ditetapkan organisasi.

1.

2.

3.

4.

Contoh Perniagaan 2
BA
B

1
P

E
N

G
U

R
U

S
A

N
 S

U
M

B
E

R
 M

A
N

U
S

IA

13

1.4 ASPEK PENGELOLAAN SUMBER MANUSIA DALAM
PEMBANGUNAN PERNIAGAAN

Perancangan pengelolaan sumber manusia membantu merangka
pembentukan strategi yang sesuai untuk memenuhi keperluan
sumber manusia yang tepat bagi sesebuah perniagaan.
Perancangan sumber manusia yang strategik akan memudahkan
pihak pengurusan merangka program bersesuaian untuk
pembangunan perniagaan yang mampan.

Berikut adalah aspek pengelolaan sumber manusia dalam pembangunan perniagaan:

Jelaskan peranan pengurusan
sumber manusia dalam sesebuah
organisasi perniagaan.

gerak
minda

Penempatan pekerja adalah mengikut aspek kemahiran, kebolehan, minat
kerjaya dan pengalaman pekerja serta keperluan perniagaan.

Fasiliti yang bersesuaian dapat membantu meningkatkan kecekapan dan
prestasi kerja.

Standard Prosedur Operasi (SOP) merupakan dokumen arahan bertulis untuk
mencapai keseragaman pelaksanaan tugas dan fungsi-fungsi tertentu.

SOP dalam pengurusan perniagaan melibatkan pengendalian dokumen seperti
pelan, peraturan, pematuhan dan dasar bagi memastikan kerja dilakukan
mengikut piawaian yang ditetapkan, meminimumkan risiko dan memelihara
keselamatan semua pekerja.

i. Seorang akauntan memerlukan perisian perakaunan yang terkini.

ii. Tukang jahit memerlukan mesin jahit yang pelbagai fungsi kerja dan
alatan tambahan yang diperlukan.

i. Pekerja pembinaan perlu menggunakan topi keselamatan apabila memasuki
tapak projek.

ii. Pegawai bomba perlu sentiasa memakai baju keselamatan ketika bertugas
memadamkan kebakaran.

1.

2.

Penempatan pekerja
dan fasiliti

Standard prosedur
operasi tugas

Contoh

Contoh

3.1.4 SP 13
BAB 1
P

E
N

G
U

R
U

S
A

N
 S

U
M

B
E

R
 M

A
N

U
S

IA

14

Sistem penggajian yang kompetitif akan meningkatkan motivasi pekerja.

Jika sistem penggajian tidak adil, pekerja tidak akan kekal lama dan ini akan
meningkatkan kos sumber manusia untuk melatih pekerja baharu.

Persaingan yang tinggi dalam mengekalkan tenaga kerja mahir dan separuh
mahir memerlukan pengurusan sumber manusia menyediakan ganjaran
yang menarik.

Pekerja yang berprestasi tinggi harus diberi penghargaan.

Pekerja yang berprestasi rendah dan bermasalah, akan dikenakan hukuman
seperti amaran lisan dan bertulis, potongan gaji, tiada kenaikan pangkat, tiada
insentif diberikan dan akhirnya pemberhentian kerja.

Tujuan hukuman sebagai peringatan dan pengajaran supaya pekerja lebih
berdisiplin dan dapat meningkatkan prestasi.

i. Anggota polis perlu dilindungi dengan insurans berkelompok kerana
melakukan tugas yang berisiko tinggi memerangi jenayah.

ii. Seorang pekerja yang berpengalaman dan berkemahiran tinggi akan
mendapat gaji yang lebih tinggi berbanding dengan pekerja baharu.

i. Pekerja yang banyak memberikan sumbangan kepada organisasi akan
diberikan penghargaan.

ii. Pekerja yang tidak mematuhi prosedur, peraturan dan polisi organisasi akan
dikenakan hukuman.

Rajah 1.2 Jenis-jenis kesalahan kakitangan dalam
sesebuah perniagaan.

3.

4.

Sistem penggajian

Penghargaan dan
hukuman

Contoh

Contoh

JENIS
KESALAHAN

Tidak beretika.

Ingkar arahan
tanpa sebab

kukuh.

Ponteng kerja.
Salah guna aset

syarikat.

Rasuah.

Pecah amanah.
BA
B

1
P

E
N

G
U

R
U

S
A

N
 S

U
M

B
E

R
 M

A
N

U
S

IA

15

Perhubungan harmoni antara majikan dan pekerja dapat
mewujudkan suasana tempat kerja yang sejahtera.

Pihak pengurusan perlu mengadakan perbincangan dari semasa
ke semasa bagi menggalakkan komunikasi berkesan.

Fungsi struktur organisasi adalah untuk memberi penjelasan tentang tanggungjawab,
jawatan, jalur hubungan komunikasi dan deskripsi tugas.

Terdapat beberapa kepentingan struktur organisasi iaitu:

i. Mengagihkan sumber dengan cekap dan berkesan dalam organisasi mengikut keperluan
setiap unit, bahagian atau jabatan dalam organisasi.

ii. Membolehkan penyelarasan antara fungsi kerana setiap bahagian atau jabatan dalam
organisasi mempunyai objektif yang berlainan. Malah penyelarasan antara jabatan adalah
penting bagi menentukan aktiviti yang diadakan selaras dengan matlamat organisasi.

iii. Menetapkan bidang tugas dan tanggungjawab yang diberikan kepada seseorang pekerja
untuk melaksanakan tugas dengan baik berdasarkan kompetensi, pengetahuan dan
kepakaran.

iv. Mewujudkan rantaian arahan dan komunikasi bagi membolehkan bahagian atau jabatan
diwujudkan untuk mengendalikan bidang tugas tertentu.

Setiap masalah pekerja boleh dibawa berunding untuk mencari
penyelesaian.

5.

6.

Penyelesaian masalah

Struktur organisasi

Contoh

Contoh

Pengurus

NIDA LAUNDRY

Bahagian Pemasaran Bahagian Kewangan
dan Pentadbiran

Bahagian Perkhidmatan
dan Teknikal

2 pekerja
BAB 1
P

E
N

G
U

R
U

S
A

N
 S

U
M

B
E

R
 M

A
N

U
S

IA

16

1.5 HUBUNG KAIT ANTARA KEMAHIRAN
KEBOLEHKERJAAN PEKERJA DENGAN KEJAYAAN
SESEBUAH PERNIAGAAN

Definisi kebolehkerjaan
Kebolehkerjaan boleh didefinisikan sebagai kemahiran atau kebolehan yang dimiliki oleh pekerja.
Hal ini membuatkan bakal majikan berminat untuk menawarkan pekerjaan kepada mereka.

Antara kemahiran kebolehkerjaan yang diperlukan ialah kemahiran berkomunikasi, kerja
berpasukan, penyelesaian masalah, perancangan dan pengurusan diri, keupayaan pembelajaran,
penggunaan teknologi terkini, berinisiatif dan keusahawanan.

KEMAHIRAN KEBOLEHKERJAANKEMAHIRAN KEBOLEHKERJAAN

Rajah 1.3 Jenis kemahiran kebolehkerjaan.

Bincangkan secara ringkas hubung kait antara kemahiran kebolehkerjaan yang perlu dimiliki pekerja
dengan matlamat pengurusan untuk kejayaan sesebuah perniagaan.

sud ut
aktiviti

Kemahiran
berkomunikasi

Perancangan
dan

pengurusan
diri

Penggunaan
teknologi

terkini

Keupayaan
pembelajaran

Kerja
berpasukan

Penyelesaian
masalah

Inisiatif dan
keusahawanan

3.1.5SP16
BA
B

1
P

E
N

G
U

R
U

S
A

N
 S

U
M

B
E

R
 M

A
N

U
S

IA

17

Kemahiran kebolehkerjaan
Keperluan kemahiran kebolehkerjaan akan membantu pekerja melaksanakan kerja dengan cekap
dan sistematik serta menyumbang kepada kejayaan perniagaan.

1. Kelayakan yang bersesuaian
 Majikan akan mengambil pekerja berdasarkan kelayakan  mengikut

keperluan perniagaan.

Kepelbagaian ujian diperlukan untuk menilai personaliti dan
kebolehan calon daripada beberapa aspek penting yang memenuhi
keperluan perniagaan.

Contohnya bagi sesebuah syarikat pengiklanan laman sesawang,
pekerja yang perlu diambil mesti mempunyai pengetahuan
teknologi maklumat, kreatif dan inovatif serta mempunyai
kemahiran berkomunikasi yang baik.

Contohnya seorang akauntan perlu memiliki sekurang-kurangnya
kelayakan akademik dalam bidang perakaunan dan kelayakan
profesional seperti badan perakaunan bertauliah.

3. Berpengetahuan tentang produk dan
perkhidmatan

Pekerja yang berpengetahuan tentang produk dan perkhidmatan
merupakan satu kelebihan untuk dipilih oleh majikan.

Pekerja yang berpengetahuan dalam perkhidmatan membolehkan
mereka memasarkan perkhidmatan dan produk kepada pelanggan
dengan berkesan.

Pengetahuan tentang produk dan perkhidmatan yang ditawarkan
oleh perniagaan, juga boleh disampaikan melalui media sosial.

Contohnya pegawai bank perlu mempunyai pengetahuan tentang
produk perbankan yang terkini dan perkhidmatan sampingan
untuk memberi nilai tambah kepada pelanggannya.

2. Berpengalaman
 Para pekerja yang mempunyai pengalaman merupakan satu

kelebihan kepada perniagaan.

Majikan lebih memberi keutamaan kepada calon yang
berpengalaman dalam pelbagai industri kerana dapat menjimatkan
masa dan kos latihan pekerja.

Contohnya usahawan restoran mengutamakan pengambilan
cef yang mempunyai pengalaman kerja kerana mereka terlatih,
berkebolehan, kreatif dan ini dapat mengurangkan kos latihan dan
pembangunan kerja.

BA
B

1
P

E
N

G
U

R
U

S
A

N
 S

U
M

B
E

R
 M

A
N

U
S

IA
BAB 1
P

E
N

G
U

R
U

S
A

N
 S

U
M

B
E

R
 M

A
N

U
S

IA

18

4. Berpengalaman dalam industri tertentu
 Pengalaman dalam bidang kerja berkaitan amat penting kerana

pekerja dapat melaksanakan tugas yang diberi dengan lebih
baik.

Contohnya pramugari yang telah lama berkhidmat dengan
syarikat penerbangan, mereka lebih terlatih dan mempunyai
pengetahuan yang baik dalam deskripsi tugas. Kemahiran
kebolehkerjaan ini, dapat memberi khidmat yang terbaik
untuk syarikat penerbangan.

5. Keberkesanan mencapai sasaran individu dan pasukan atau jabatan
 Seseorang pekerja yang mempunyai pengalaman dan potensi boleh menyumbang kepada

pencapaian sasaran individu, pasukan dan jabatan.

Komitmen dan daya usaha kerja yang positif dapat membentuk kesepakatan yang harmoni
dalam mencapai sasaran kerja yang telah ditetapkan.

BAB 1
P

E
N

G
U

R
U

S
A

N
 S

U
M

B
E

R
 M

A
N

U
S

IA
BA
B

1
P

E
N

G
U

R
U

S
A

N
 S

U
M

B
E

R
 M

A
N

U
S

IA

19

AKTIVITI
KUMPULAN

Iklan jawatan kosong
berasaskan produk

Arahan: Baca kes di bawah dengan teliti.

Berikut adalah dua maklumat iklan jawatan kosong berasaskan produk dan
perkhidmatan yang ditawarkan oleh majikan di media massa.
BAB 1
P

E
N

G
U

R
U

S
A

N
 S

U
M

B
E

R
 M

A
N

U
S

IA

20

Iklan jawatan kosong
berasaskan perkhidmatan

Berdasarkan keratan akhbar jawatan kosong berikut:

1. Murid dikehendaki berbincang dalam kumpulan kecil tentang keperluan
kemahiran kebolehkerjaan yang perlu ada pada calon-calon pekerja yang
diingini oleh majikan. Bentangkan hasil perbincangan anda di dalam kelas.
BA
B

1
P

E
N

G
U

R
U

S
A

N
 S

U
M

B
E

R
 M

A
N

U
S

IA

21

Struktur organisasi perniagaan menunjukkan cara pembahagian setiap tugas dan tanggungjawab
dalam kalangan pekerja. Terdapat beberapa jenis struktur organisasi bagi memenuhi keperluan
perniagaan.

1. Struktur organisasi berdasarkan fungsi
 Digunakan secara meluas oleh kebanyakan organisasi kerana mudah dibentuk dan dipraktikkan.

Diwujudkan berdasarkan kepada fungsi utama dalam organisasi seperti pemasaran, pengeluaran,
kewangan, penyelidikan dan pembangunan serta pengurusan sumber manusia.

Menempatkan individu mengikut kemahiran atau kepakaran dalam fungsi tertentu.

2. Struktur organisasi berdasarkan produk
 Perniagaan berskala besar yang mengeluarkan pelbagai jenis produk.

Diwujudkan untuk memudahkan pihak pengurusan menyelaraskan operasi atau perkhidmatan
yang berkaitan.

Individu bekerja mengikut pengalaman, pengetahuan, kemahiran dan kepakaran dalam
penghasilan produk tertentu.

1.6 MENCIPTA SATU STRUKTUR ORGANISASI DALAM
SESEBUAH PERNIAGAAN

Pengurus Besar

Pengurus
Pengeluaran

Pengurus
Kewangan

Pengurus
Pemasaran

Pengurus
R & D

Pengurus
Sumber
Manusia

Rajah 1.4 Contoh struktur organisasi berdasarkan fungsi.

Pengurus Besar

Pengurus
(Produk A)

Pengurus
(Produk B)

Pengurus
(Produk C)

Pengurus
(Produk D)

Pengurus
(Produk E)

Rajah 1.5 Contoh struktur organisasi berdasarkan produk.

3.1.6 SP 21
BAB 1
P

E
N

G
U

R
U

S
A

N
 S

U
M

B
E

R
 M

A
N

U
S

IA

22

3. Struktur organisasi berdasarkan geografi/wilayah
 Diwujudkan berdasarkan kawasan pasaran yang menjadi fokus syarikat.

Struktur organisasi ini memerlukan sejumlah kakitangan yang besar di ibu pejabat bagi tujuan
penyelarasan jabatan, unit dan bahagian di pelbagai wilayah.

4. Struktur organisasi berdasarkan pelanggan
 Struktur organisasi ini diwujudkan berdasarkan kepada keperluan dan kehendak pelanggan

syarikat tersebut.

Biasanya wujud dalam organisasi yang menawarkan perkhidmatan.

Penempatan pekerja adalah bergantung kepada kepakaran mengikut jenis perkhidmatan yang
ditawarkan kepada pelanggan.

Pengurus Besar

Pengurus
(Wilayah

Utara)

Pengurus
(Wilayah
Selatan)

Pengurus
(Wilayah

Timur)

Pengurus
(Wilayah
Sabah)

Pengurus
(Wilayah
Sarawak)

Rajah 1.6 Contoh struktur organisasi berdasarkan geografi/wilayah.

Rajah 1.7 Contoh struktur organisasi berdasarkan keperluan pengguna di bank.

Pengurus Besar

Pelanggan A
– Perkhidmatan

kaunter

Pelanggan B
– Perkhidmatan

mesin ATM

Pelanggan C
– Khidmat

nasihat
pelaburan

Pelanggan D
– Perkhidmatan

lain
BA
B

1
P

E
N

G
U

R
U

S
A

N
 S

U
M

B
E

R
 M

A
N

U
S

IA

23

5. Struktur organisasi berdasarkan matriks
 Dikenali sebagai sistem berbilang arahan.

Kombinasi dua jenis struktur organisasi iaitu struktur organisasi mengikut fungsi dan struktur
organisasi mengikut produk.

Pengarah
Projek

Eksekutif
Projek A

Eksekutif
Projek B

Eksekutif
Projek C

Pengarah
Operasi

Pengarah
Kewangan

Pengarah
Reka Bentuk

Pengarah
Pemasaran

Pengarah
Sumber
Manusia

Rajah 1.8 Contoh struktur organisasi berdasarkan matriks.

Pengurus Besar

Syarikat KENCANA Sdn. Bhd. yang baharu ditubuhkan menawarkan produk kesihatan berasaskan herba yang
berjenama D’Aura. Perniagaan ini bercadang untuk mewujudkan rangkaian perniagaan menerusi lantikan stokis
dan pengedar produk di seluruh Semenanjung Malaysia, Sabah dan Sarawak.

Lakukan aktiviti dalam kumpulan.
1. Ciptakan satu struktur organisasi yang sesuai bagi perniagaan di atas.
2. Bincangkan kelebihan dan kekurangan struktur organisasi yang dicadangkan.
3. Bentangkan hasil perbincangan kumpulan anda di dalam kelas.

sud ut
aktiviti
BAB 1
P

E
N

G
U

R
U

S
A

N
 S

U
M

B
E

R
 M

A
N

U
S

IA

24

Arahan: Baca kes di bawah dengan teliti.

KAJIAN KES

Mesra, Berkualiti dan Berpatutan

Berikut menunjukkan struktur organisasi bagi Syarikat
ZM Sdn. Bhd.

Pengarah Urusan

Pengurus
Pembelian

Penyelia

Pengurus Sumber
Manusia

Pengurus
Pentadbiran

Penyelia

Pengurus
Kewangan

Berdasarkan petikan di atas, jawab soalan berikut:

1. Jelaskan jenis dan ciri-ciri struktur organisasi yang diamalkan oleh Syarikat ZM Sdn.Bhd.
                        [10 markah]

2. Syarikat ZM Sdn. Bhd. ingin mengembangkan perniagaan dengan mendapatkan sumber
produk yang diimport dari negara China, Taiwan, Korea dan Indonesia. Cadangkan bentuk
struktur organisasi yang sesuai digunakan oleh perniagaan tersebut.       [10 markah]

BAB 1
BA
B

1
P

E
N

G
U

R
U

S
A

N
 S

U
M

B
E

R
 M

A
N

U
S

IA

25

KAJIAN KES

BA
B

1

Arahan: Baca kes di bawah dengan teliti.

Royal Construction Sdn. Bhd. telah mula bertapak di Sibu, Sarawak semenjak tahun 2007 dengan
memberi fokus kepada pembinaan perumahan kos rendah melalui projek perumahan di Utara
Semenanjung Malaysia. Struktur organisasi syarikat Royal Construction Sdn. Bhd. ini berbentuk
fungsi iaitu terdiri daripada seorang pengurus besar dan seorang pengurus bagi setiap jabatan iaitu
pembinaan, kejuruteraan dan kewangan. Setelah beroperasi selama 10 tahun, syarikat semakin
maju dan mempunyai kedudukan yang kukuh serta mampu mengendalikan beberapa projek
pembinaan secara serentak. Selari dengan perkembangan ini, pihak pengurusan perlu menstruktur
semula organisasi supaya perniagaan dapat beroperasi dengan lancar dan berkesan.

Berdasarkan petikan di atas, jawab soalan berikut:

1. Cadangkan satu struktur organisasi yang bersesuaian bagi Royal Construction Sdn. Bhd.
               [10 markah]

2. Pada pandangan anda, berikan sebab bahawa struktur organisasi pada (soalan 1) di atas sesuai
dilaksanakan oleh Royal Contruction Sdn. Bhd.          [10 markah]
BAB 1
P

E
N

G
U

R
U

S
A

N
 S

U
M

B
E

R
 M

A
N

U
S

IA

26

1.7 SISTEM PENGGAJIAN BAGI SESEBUAH ORGANISASI

Gaji ialah bayaran secara tetap yang dibayar oleh majikan kepada pekerja yang menyumbang tenaga
dalam sesebuah organisasi. Penggajian merujuk kepada semua urusan berkaitan gaji pekerja. Tujuan
penggajian adalah untuk menarik pekerja berkhidmat dalam organisasi, mengekalkan pekerja yang
berpengalaman dan memotivasikan pekerja.

Penggajian melibatkan dua komponen utama, iaitu gaji dan faedah.

Gaji yang diterima oleh pekerja tanpa melibatkan sebarang
pembayaran tambahan seperti elaun, bonus, komisen dan lain-lain.
Gaji asas akan dibayar mengikut perjanjian pekerjaan yang telah
dibuat antara pihak majikan dan pekerja.

Upah merupakan bayaran yang dibayar kepada pekerja
berdasarkan tempoh jam bekerja atau mengikut hari bekerja.

Bayaran tambahan yang akan dibayar oleh majikan kepada pekerja.
Pemberian elaun bergantung kepada jenis jawatan yang disandang.

Gaji

Rajah 1.9 Contoh jenis bentuk gaji kepada pekerja.

Gaji
Asas

Upah

Elaun

3.1.7SP26
BA
B

1
P

E
N

G
U

R
U

S
A

N
 S

U
M

B
E

R
 M

A
N

U
S

IA

27

Komisen ialah ganjaran
yang diberikan kepada
pekerja yang terlibat dalam
aktiviti jualan. Jumlah
komisen bergantung
kepada jumlah jualan yang
dilakukan oleh pekerja.

KOMISEN

Faedah

Ordinan Kumpulan Wang
Simpanan Pekerja (KWSP)
(1955) mewajibkan
caruman dibuat oleh
majikan (12%) dan pekerja
(11%) setiap bulan.

Pinjaman kewangan adalah
faedah yang disediakan oleh
perniagaan mengikut syarat-
syarat yang ditetapkan.

Majikan membayar premium
kepada syarikat insurans untuk
melindungi majikan dan pekerja
apabila berlaku risiko semasa
bekerja.

Kemudahan penjagaan anak-
anak di tempat kerja yang
disediakan oleh majikan.

Penyediaan alat keselamatan
dan persekitaran kerja yang
selamat supaya pekerja
tidak terdedah kepada
sebarang risiko.

Tempat tinggal yang disediakan
oleh majikan kepada pekerja.

Faedah perubatan dan
penjagaan kesihatan yang
dibiayai majikan.

Kemudahan akan diberikan
kepada pekerja mengikut tahun
perkhidmatan merangkumi cuti
tahunan, cuti sakit, cuti rehat,
cuti bersalin dan sebagainya.

Penghargaan yang dibayar secara
tunai kepada pekerja pada akhir
tempoh tertentu berdasarkan
prestasi perniagaan.

Bantuan kewangan kepada
pekerja untuk melanjutkan
pelajaran dan latihan.

Akta Keselamatan Sosial (PERKESO)
(1969) mewajibkan pihak majikan
mengambil insurans pampasan pekerja
iaitu caruman majikan 1.25% dan
pekerja 0.5% daripada gaji bulanan
pekerja untuk melindungi majikan
daripada tuntutan pekerjanya.

CARUMAN
KWSP

PINJAMAN
KEWANGAN

INSURANS
BERKELOMPOK

TEMPAT PENJAGAAN
ANAK-ANAK

KEMUDAHAN
KESELAMATAN

KEMUDAHAN
PENGINAPAN

KEMUDAHAN
PERUBATAN KEMUDAHAN CUTI

BONUS TUNAI
BIASISWA

PENDIDIKAN

CARUMAN
PERKESO

Rajah 1.10 Contoh jenis-jenis faedah kepada pekerja.
BAB 1
P

E
N

G
U

R
U

S
A

N
 S

U
M

B
E

R
 M

A
N

U
S

IA

28

Rajah 1.11 Penentu-penentu sistem penggajian.

Faktor penentu sistem penggajian
Setiap organisasi akan mengamalkan sistem penggajian yang berbeza-beza bergantung kepada
pelbagai faktor penentu.

Kemampuan
Organisasi

Bentuk dan
Jenis Tugas

Undang-
undang dan
Peraturan
Kerajaan

PENENTU-PENENTU SISTEM PENGGAJIAN

Ganjaran
yang dibayar
oleh Pesaing Faktor LokasiPermintaan

dan Penawaran
Buruh

Bagi mengelakkan pekerja
daripada berhenti, majikan akan

memberi ganjaran yang setara
atau lebih tinggi berbanding

dengan ganjaran oleh pesaing.
Skim ganjaran yang menarik akan

memotivasi dan mengekalkan
pekerja untuk berkhidmat dengan
syarikat dan mengelakkan masalah

“pusing ganti” pekerja.

Sistem penggajian akan dipengaruhi
oleh kos sara hidup setempat,

kedudukan geografi kawasan dan
risiko lokasi serta kemudahan
infrastruktur yang sedia ada.

Permintaan dan
penawaran buruh akan

menentukan kadar
upah di pasaran.

4. 5. 6.

Organisasi yang
mempunyai

kedudukan kewangan
yang kukuh akan

memberi lebih banyak
ganjaran kepada

pekerja.

Pekerja yang
menjalankan

tanggungjawab besar
akan diberi ganjaran

yang lebih tinggi.

Pihak kerajaan
berkuasa menentukan

kadar ganjaran
minimum yang

perlu diberikan oleh
sesebuah organisasi.

1. 2. 3.
BA
B

1
P

E
N

G
U

R
U

S
A

N
 S

U
M

B
E

R
 M

A
N

U
S

IA

29

Berikut adalah struktur organisasi bagi perniagaan Ayu Bakery Sdn. Bhd. yang mula beroperasi pada
tahun 2015. Puan Ayu Asyiqin Mohd Rozi merupakan Pengurus Syarikat, mempunyai pengalaman
bekerja di sebuah hotel terkemuka selama 20 tahun. Beliau mahir dalam pembuatan pelbagai jenis
kek dan roti. Perniagaan beliau telah memperkenalkan 15 jenis kek dan roti yang mendapat sambutan
hangat di pasaran. Berikut merupakan carta organisasi perniagaannya:

Murid dikehendaki berbincang dalam kumpulan untuk mencadangkan sistem penggajian yang
sesuai bagi:

1. Pengurus pentadbiran, pengurus jualan dan pemasaran.
2. Pembuat kek dan Pembuat roti.

Bentangkan di dalam kelas hasil cadangan anda mengikut kumpulan masing-masing.

sud ut
aktiviti

Pengurus Pentadbiran Pengurus Pengeluaran

Penyelia Utama

Pekerja pembuat kek Pekerja pembuat roti

Pengurus Pemasaran

Pengurus
BAB 1
P

E
N

G
U

R
U

S
A

N
 S

U
M

B
E

R
 M

A
N

U
S

IA

30

AKTIVITI
KUMPULAN

1. Murid dikehendaki membentuk kumpulan kecil yang terdiri daripada
 empat orang.

2. Setiap kumpulan perlu mencari keratan iklan jawatan kosong daripada pelbagai
sumber seperti akhbar, majalah, Internet dan laman sesawang.

3. Berdasarkan iklan tersebut, senaraikan kemahiran kebolehkerjaan, jenis-jenis
ganjaran dan faedah yang ditawarkan kepada bakal pekerja.

4. Wakil setiap kumpulan diminta membentangkan hasil kerja di hadapan kelas.

1. Pengurusan sumber manusia ialah satu usaha pembangunan tenaga kerja dalam
organisasi untuk menarik, membangun dan mengekalkan tenaga pekerja yang
berprestasi tinggi.

2. Peranan pengurusan sumber manusia melibatkan:

i. keperluan pekerja, merekrut pekerja, kontrak pekerjaan dan deskripsi tugas.

ii. membangunkan pasukan untuk mencapai sasaran.

iii. prestasi pasukan.

iv. latihan dan peningkatan kemahiran.

v. membentuk persekitaran kerja yang positif dan harmoni.

vi. pemantapan budaya profesional.

vii. menggalakkan kreativiti dan inovasi.

viii. pemberian insentif yang munasabah.

ix. pemberhentian pekerja.

REFLEKSI
BA
B

1
P

E
N

G
U

R
U

S
A

N
 S

U
M

B
E

R
 M

A
N

U
S

IA

31

REFLEKSI

3. Aspek pengelolaan sumber manusia dalam pembangunan perniagaan yang
mampan menerusi:

i. penempatan pekerja dan fasiliti.

ii. standard prosedur operasi tugas.

iii. sistem penggajian.

iv. penghargaan dan hukuman.

v. penyelesaian masalah.

vi. struktur organisasi.

4. Kemahiran kebolehkerjaan mencakupi pelbagai aspek seperti:

i. kelayakan yang bersesuaian.

ii. berpengalaman.

iii. berpengetahuan tentang produk dan perkhidmatan.

iv. berpengalaman dalam industri tertentu.

v. keberkesanan mencapai sasaran individu dan pasukan atau jabatan.

5. Struktur organisasi merupakan satu kumpulan sumber yang diwujudkan
oleh pihak pengurusan secara formal bagi menjalankan pelbagai tugas dalam
organisasi.

6. Penggajian merujuk kepada semua urusan berkaitan gaji.

7. Penggajian melibatkan dua komponen utama iaitu gaji dan faedah.
3232

BAB 1
P

E
N

G
U

R
U

S
A

N
 S

U
M

B
E

R
 M

A
N

U
S

IA

uji minda

SOALAN OBJEKTIF

Arahan: Jawab semua soalan.

1 Situasi di bawah menunjukkan peranan
pengurusan sumber manusia dalam
sesebuah organisasi.

Apakah peranan yang dimainkan oleh
pengurusan sumber manusia dalam
konteks di atas?

A Prestasi pasukan

B Keperluan pekerja

C Pemberian insentif yang munasabah

D Membangunkan pasukan untuk
mencapai sasaran

2 Penyataan di bawah adalah berkaitan
dengan dokumen dalam pengurusan
sumber manusia.

Apakah dokumen yang perlu dirujuk?

A Deskripsi tugas

B Rekrut pekerja

C Permohonan pekerjaan

D Latihan dan pembangunan

3 Maklumat berikut berkaitan dengan
peranan pengurusan sumber manusia.

Apakah peranan yang dimainkan oleh
Pengurus Sumber Manusia?

A Pengawalan

B Kepimpinan

C Perancangan

D Pengorganisasian

Memberikan petunjuk atau penanda
aras berkaitan sejauh mana pekerja
mampu bekerjasama untuk
melaksanakan kerja dengan berkesan.

•	 Memastikan	tidak	berlaku	lebihan
dan kurangan dalam sumber tenaga
kerja.

•	 Aktiviti	menganalisis	keperluan
sumber manusia dalam organisasi.

•	 Mengkaji	analisis	kerja	untuk
memenuhi keperluan kerja yang
perlu dipenuhi.

•	 Dokumen	ini	mengandungi	ringkasan
tugas dan tanggungjawab pekerja
terhadap sesuatu tugas.

•	 Isi	kandungan	merangkumi	tugas-
tugas utama, tujuan sesuatu tugas,
tanggungjawab kerja dan cara sesuatu
kerja dilakukan.
3333

BA
B

1
P

E
N

G
U

R
U

S
A

N
 S

U
M

B
E

R
 M

A
N

U
S

IA

Puan Khadijah telah menggunakan
kenderaan syarikat bertujuan untuk
menghantar anak-anaknya ke sekolah
tanpa mendapat kelulusan dan kebenaran
pihak pengurusan syarikat.

6  Antara berikut, manakah merupakan
faedah yang diberikan oleh majikan
kepada seseorang pekerja?

A Gaji asas

B Elaun

C Upah

D Kemudahan perubatan

7 Nyatakan jenis kesalahan yang berkait
dengan petikan di bawah.

Nyatakan jenis kesalahan yang berkait
dengan petikan di bawah.

A Rasuah

B Pecah amanah

C Ponteng kerja

D Ingkar arahan tanpa sebab kukuh

4 Penyataan di bawah adalah mengenai
Puan Khadijah.

Apakah jenis kesalahan yang dilakukan
oleh Puan Khadijah?

A Rasuah

B Pecah amanah

C Salah guna aset syarikat

D Ingkar arahan tanpa sebab kukuh

5 Berikut adalah satu aspek dalam
pengelolaan sumber manusia.

Apakah aspek pengelolaan sumber
manusia dalam perniagaan yang
mampan dalam situasi di atas?

A Struktur organisasi

B Penyelesaian masalah

C Penempatan pekerja dan fasiliti

D Standard prosedur operasi tugas

Encik Abu merupakan graduan
lepasan universiti dalam bidang
Sains Komputer. Beliau telah diambil
bekerja oleh sebuah syarikat teknologi
maklumat dan komunikasi di Nilai,
Negeri Sembilan dan ditempatkan di
bahagian Jabatan Animasi.

Pihak pengurusan telah melantik Encik
Jamil sebagai Pengurus Projek bagi
Syarikat Miri Berhad. Syarikat Miri Berhad
telah mendapat projek pembinaan jalan
raya dari kerajaan Sarawak dengan nilai
tender sekitar RM20 juta. Encik Jamil
bertanggungjawab melantik dan memberi
kelulusan kepada pihak kontraktor yang
dipilih untuk melakukan kerja-kerja
pembinaan. Beliau telah menetapkan
bagi setiap kontraktor yang dilantik perlu
memberikan 2% komisen kepada beliau
sebagai hadiah atau sumbangan peribadi.
3434

BAB 1
P

E
N

G
U

R
U

S
A

N
 S

U
M

B
E

R
 M

A
N

U
S

IA

8  Situasi di bawah menunjukkan pelbagai
kemahiran kebolehkerjaan bagi seorang
calon pekerja.

Berdasarkan kenyataan di atas, apakah
kemahiran kebolehkerjaan yang
digunakan untuk memilih pekerja?

A Berpengalaman

B Kelayakan dan bersesuaian

C Berpengetahuan tentang produk dan
perkhidmatan

D Keberkesanan mencapai sasaran
individu dan pasukan

9 Gambar di bawah menunjukkan
 Encik Luqman yang bekerja sebagai

seorang juruteknik elektrik.

Apakah kategori kemahiran
kebolehkerjaan yang dimiliki oleh

Encik Luqman?

I Kelayakan dalam bidang perniagaan
II Pengalaman terdahulu sebagai

juruteknik elektrik
III Berpengetahuan tentang sistem

pendawaian elektrik
IV Pengalaman dalam industri

pembuatan

A I dan II
B I dan III
C II dan III

D III dan IV

10  Maklumat berikut adalah berkaitan
dengan jenis carta struktur organisasi
bagi syarikat ABC.

Berdasarkan penyataan di atas, nyatakan
struktur organisasi yang paling sesuai.

A Fungsi

B. Wilayah

C Matriks

D Pelanggan

11 Apakah jenis penggajian yang dibayar
oleh majikan kepada para pekerjanya
pada akhir suatu tempoh tertentu
berdasarkan prestasi syarikat?

A Elaun

B Bonus tunai

C Komisen

D Gaji pokok

12 Manakah antara berikut bukan fungsi
utama bagi Standard Prosedur Operasi
(SOP) dalam sesebuah organisasi?

A   Polisi piawaian kerja

B Memelihara keselamatan pekerja

C Meminimumkan risiko dalam
melaksanakan kerja

D Mewujudkan hubungan yang
harmoni antara pekerja dengan
majikan

•	 Kepelbagaian	ujian	diperlukan	untuk
menilai personailiti dan kebolehan
calon daripada pelbagai aspek
penting yang memenuhi kehendak
bakal majikan.

•	 Struktur	organisasi	ini	sering
diamalkan dalam kebanyakan
syarikat pembinaan.

•	 Dikenali	sebagai	sistem	berbilang
arahan.
3535

BA
B

1
P

E
N

G
U

R
U

S
A

N
 S

U
M

B
E

R
 M

A
N

U
S

IA

16 Penyataan berikut adalah berkaitan gaji.

Berapakah jumlah caruman KWSP bagi
Puan Darina dalam sebulan?

A RM330

B RM690

C RM360

D RM123

17 Maklumat berikut berkaitan jenis faedah
yang diberikan oleh Syarikat Seng Hong
Sdn. Bhd.

Berdasarkan penyataan di atas, nyatakan
jenis-jenis faedah yang diterima oleh
pekerja.

A Kemudahan cuti

B Kemudahan perubatan

C Kemudahan insurans dan
keselamatan

D Kemudahan perubatan dan insurans
berkelompok

13 Penyataan berikut merupakan satu jenis
bentuk penggajian.

Apakah jenis ganjaran yang diterima
oleh Encik Kassim?

A Upah

B Elaun

C Komisen

D Gaji asas

14 Antara berikut, manakah butiran yang
akan mengurangkan gaji bersih yang
diterima oleh pekerja?

A Bonus tunai

B Biasiswa pendidikan

C Pinjaman perumahan

D Elaun kerja lebih masa

15 Antara berikut, manakah potongan wajib
dalam sistem penggajian pekerja?

I    Caruman kepada KWSP

II   Bayaran balik pinjaman perumahan

III  Caruman kepada PERKESO

IV  Bayaran skim insurans

A I dan II

B I dan III

C II dan IV

D III dan IV

Encik Kassim bekerja sebagai jurujual
syarikat kereta terpakai. Beliau akan
diberikan ganjaran oleh pihak majikan
bergantung kepada jumlah jualan yang
dipersetujui oleh kedua-dua pihak.

Puan Darina bekerja sebagai Eksekutif
Pemasaran yang dibayar gaji asas
berjumlah RM3,000 sebulan. Kadar
caruman KWSP bahagian pekerja ialah
11% dan bahagian majikan ialah 12%.

•	 Syarikat	membayar	premium
untuk melindungi pekerja daripada
sebarang risiko.

•	 Faedah	yang	dibiayai	oleh	syarikat
menerusi klinik panel kepada pekerja
tanpa perlu membayar.
3636

BAB 1
P

E
N

G
U

R
U

S
A

N
 S

U
M

B
E

R
 M

A
N

U
S

IA

18 Maklumat berikut merujuk kepada jenis
ganjaran bagi sesuatu situasi.

Apakah jenis  ganjaran berdasarkan
penyataan di atas?

A Elaun

B Komisen

C Pampasan

D Bonus

19 Manakah antara berikut, bukan penentu
kepada sistem penggajian bagi sesebuah
perniagaan?

A Bentuk dan jenis tugas

B Kemampuan organisasi

C Permintaan dan penawaran kuasa
majikan

D Ganjaran yang dibayar oleh pihak
pesaing

20 Situasi di bawah menunjukkan faktor
penentu sistem penggajian yang
diamalkan oleh sesebuah perniagaan.

Berdasarkan situasi di atas, apakah faktor
penentu utama sistem penggajian yang
diterima oleh Encik Rahmat?

A Faktor lokasi

B Kemampuan organisasi

C Undang-undang dan peraturan
kerajaan

D Ganjaran yang dibayar oleh pihak
pesaing

Encik M. Selvan, berumur 46 tahun,
telah bekerja sebagai juruteknik di
sebuah syarikat pengilangan selama
16 tahun. Pada tahun 2016, bilangan
pekerja untuk jawatan tersebut
berlebihan. Kemudian syarikat
memutuskan untuk mengurangkan
tenaga kerja jawatan tersebut. Apabila
perkhidmatan Encik M. Selvan
ditamatkan, syarikat membayarnya
sebanyak RM200,000 secara sekaligus.
Bayaran dilakukan secara terus kepada
Encik M. Selvan.

Syarikat BCS Berhad yang beribu pejabat
di Beranang, Selangor  telah membuka
cawangan baharu di Kuala Lumpur.
Pihak syarikat telah mengarahkan
Encik Rahmat selaku Pengurus Operasi
bertugas di cawangan tersebut. Beliau
telah diberi kenaikan ganjaran bulanan
daripada RM4,000 sebulan kepada
RM6,000 sebulan memandangkan kos
kehidupan yang  tinggi.
3737

BA
B

1
P

E
N

G
U

R
U

S
A

N
 S

U
M

B
E

R
 M

A
N

U
S

IA

SOALAN STRUKTUR

Arahan: Jawab semua soalan.

1 Terangkan lima kepentingan pengurusan sumber manusia kepada sesebuah perniagaan.

_____________________________________________________________________

_____________________________________________________________________

2  Nyatakan lima peranan pengurusan sumber manusia dalam sesebuah perniagaan.

_____________________________________________________________________

_____________________________________________________________________

3 Berikan lima aspek pengelolaan sumber manusia dalam pembangunan perniagaan yang
mampan.

_____________________________________________________________________

_____________________________________________________________________

4 Nyatakan empat kemahiran kebolehkerjaan yang perlu dititikberatkan oleh Pengurus
Sumber Manusia dalam sesebuah perniagaan.

_____________________________________________________________________

_____________________________________________________________________

5 Terangkan lima faktor penentu dalam sistem penggajian yang diamalkan oleh sesebuah
perniagaan dengan menggunakan contoh yang sesuai.

_____________________________________________________________________

_____________________________________________________________________
3838

BAB 1
P

E
N

G
U

R
U

S
A

N
 S

U
M

B
E

R
 M

A
N

U
S

IA

SOALAN ESEI

Arahan: Jawab semua soalan.

1 Situasi di bawah menunjukkan keadaan dan peranan Pengurus Sumber Manusia bagi
Syarikat Mega Sdn. Bhd.

Merujuk kepada situasi di atas, jawab soalan berikut:

(a) Berikan definisi bagi pengurusan sumber manusia.          [2 markah]

(b) Terangkan peranan yang dimainkan oleh Encik Luqman dalam situasi di atas.
                  [6 markah]

(c) Pada pandangan anda, mengapakah proses semakan dan ujian pemilihan adalah
penting?                                         [2 markah]

2 Rujuk kes yang dinyatakan di bawah.

Merujuk kepada situasi di atas, jawab soalan berikut:

(a) Kenal pasti jenis kesalahan yang dilakukan oleh Puan Badariah.        [2 markah]

(b) Jelaskan kesan negatif yang akan timbul akibat tindakan Puan Badariah yang sering
mengamalkan sikap pilih kasih dalam proses pengambilan pekerja baharu.

[6 markah]

(c) Pada pendapat anda, apakah tindakan yang wajar diambil oleh Encik Raja untuk
menangani sikap dan amalan Puan Badariah dalam proses pengambilan pekerja
baharu?
                [2 markah]

Encik Luqman merupakan Pengurus Sumber Manusia bagi Syarikat Mega Sdn. Bhd.
Beliau bercadang untuk mengambil 10 pekerja baharu menerusi iklan di media
massa. Semasa proses mengenal pasti calon-calon yang sesuai, beliau dan pasukannya
telah melakukan semakan, rujukan dan ujian pemilihan ke atas 50 orang calon yang
berkelayakan dan berpotensi.

Puan Badariah merupakan seorang pegawai yang bekerja di bawah seliaan Encik Raja.
Beliau bertanggungjawab ke atas merekrut pekerja baharu. Puan Badariah sering
mengamalkan sikap pilih kasih semasa proses pengambilan pekerja baharu dan
kenaikan pangkat, bagi pekerja sedia ada. Beliau memberikan keutamaan kepada ahli
keluarga sendiri untuk mengisi kekosongan jawatan dan kenaikan pangkat, walaupun
ada calon lain dari dalam dan luar organisasi yang lebih berkelayakan dan kompeten.
3939

BA
B

1
P

E
N

G
U

R
U

S
A

N
 S

U
M

B
E

R
 M

A
N

U
S

IA

3 Berikut merupakan struktur organisasi bagi sebuah perniagaan.

Merujuk kepada struktur organisasi di atas, jawab soalan berikut:

(a) Struktur organisasi yang diberi dalam Rajah 1 terdapat kesalahan susunan jawatan
pekerja mengikut hierarki pengurusan. Berikan cadangan penambahbaikan untuk
memperbaiki struktur organisasi.            [6 markah]

(b) Cadangkan sistem penggajian yang sesuai bagi struktur organisasi tersebut dengan
melibatkan peringkat pengurusan atasan sehingga ke peringkat operasi bawahan.
                [4 markah]

4

Merujuk kepada situasi di atas, jawab soalan berikut:

(a) Terangkan tiga jenis ganjaran yang boleh diberikan oleh Puan Zuraidah untuk
mengekalkan pekerjanya.              [6 markah]

(b) Jelaskan faktor penentu sistem penggajian yang mempengaruhi keputusan
 Puan Zuraidah.              [4 markah]

Pengurus Operasi

Eksekutif R&D

Eksekutif Halal dan QC

Pengurus Pemasaran

Eksekutif Promosi
dan Publisiti

Eksekutif Kewangan Eksekutif Pentadbiran

Pengarah Urusan

Rajah 1 Contoh struktur organisasi sebuah perniagaan.

Pengarah Eksekutif

Puan Zuraidah telah membuka sebuah syarikat menjual pakaian muslimah pada tahun 2016 di
Putrajaya. Setiap rekaan pakaian terkini yang diperkenalkan oleh syarikat beliau telah mendapat
sambutan menggalakkan. Malangnya, syarikat beliau sering mengalami masalah kekurangan
pekerja yang silih berganti terutamanya dalam urusan promosi dan pemasaran pelanggan kerana
persaingan daripada butik pesaing.
BAB 1
P

E
N

G
U

R
U

S
A

N
 S

U
M

B
E

R
 M

A
N

U
S

IA

40

KAJIAN KES

Encik Leong merupakan seorang Pengurus Sumber Manusia di Syarikat BizWorld Sdn. Bhd. Sejak
permulaan operasi pada lapan tahun yang lepas, produktiviti dan prestasi perniagaan berada dalam
kedudukan yang baik. Namun sejak kebelakangan ini, perniagaan telah menghadapi masalah
disiplin dan pengekalan tenaga kerja.

Keadaan ini telah menjejaskan prestasi produktiviti dan pencapaian keseluruhan perniagaan.
Walaupun pelbagai program latihan dan pembangunan telah dikendalikan oleh perniagaan, namun
tahap prestasi dan produktiviti pekerja masih menurun. Pihak pengurusan telah mengarahkan
Encik Leong dan pasukannya untuk mengambil tindakan segera bagi menangani masalah ini.

Arahan: Baca kes di bawah dengan teliti.

Jenis Masalah dan
Disiplin Pekerja

Bilangan Pekerja yang Terlibat Sepanjang
Januari-Mei 2017

Januari Februari Mac April Mei

Ponteng kerja 5 7 6 4 8

Mencuri alat pejabat 2 4 6 8 8

Ingkar arahan 2 3 4 4 4

Salah guna aset syarikat 2 3 4 5 6

Bergaduh dengan pekerja 1 2 3 4 5

Jumlah 12 19 23 25 31

Berdasarkan kes di atas, jawab soalan berikut:

1 Terangkan peranan Encik Leong selaku Pengurus Sumber Manusia.         [8 markah]

2 Jelaskan tindakan yang wajar diambil oleh Encik Leong untuk menangani masalah dalam
pengurusan sumber manusia.                    [6 markah]

3 Pada pandangan anda, apakah kaedah merekrut pekerja yang sesuai diambil oleh Encik Leong
untuk menarik bakal pekerja dari luar organisasi untuk mengisi jawatan di syarikat tersebut?
                  [6 markah]

BAB 1
PENGURUSAN
sumber FIZIKAL
DAN TEKNOLOGI

BA
B2

Pendahuluan

41

Selepas mempelajari bab ini, murid boleh:

menjelaskan tujuan mengurus sumber
fizikal yang diperlukan dalam operasi
sesebuah perniagaan.

menghuraikan prosedur mengurus sumber
fizikal yang diperlukan dalam operasi
sesebuah perniagaan.

menjelaskan tujuan mengurus sumber
teknologi yang diperlukan dalam operasi
sesebuah perniagaan.

menghuraikan prosedur mengurus sumber
teknologi yang diperlukan dalam operasi
sesebuah perniagaan.

mengaplikasikan pengetahuan pengurusan
sumber fizikal dan sumber teknologi dalam
satu perniagaan yang mampan.

membandingkan kesan pengurusan
sumber fizikal dan teknologi dalam
mempertingkatkan kecekapan sesebuah
organisasi perniagaan.

membuat rumusan perkaitan antara
pengurusan sumber fizikal dengan
teknologi dalam mempertingkatkan
kecekapan sesebuah organisasi perniagaan.

Standard Pembelajaran

Pengurusan sumber fizikal dan teknologi yang terancang adalah penting bagi meningkatkan
kecekapan sesebuah syarikat. Kedua-dua sumber ini saling berkait dan perlu diuruskan secara
optimum supaya tidak wujud pembaziran.
PETA
KONSEP

42

Pengurusan Sumber Fizikal
dan Teknologi

Bangunan dan
kemudahan

Kilang dan mesin
 Peralatan TMK
 Stok
 Bahan mentah
 Produk siap

Harta intelek
 Lesen perisian
 Kemahiran dan

pengalaman

Sumber fizikal Sumber teknologi

Tujuan dan
prosedur mengurus

sumber

Aplikasi
pengetahuan
pengurusan

sumber dalam
perniagaan

Membandingkan
kesan

pengurusan
sumber
43

P
E

N
G

U
R

U
S

A
N

S
U

M
B

E
R

F
IZ

IK
A

L
 D

A
N

T
E

K
N

O
L
O

G
I

BA
B

2

2.1

2.0 PENGENALAN

Kejayaan sesebuah perniagaan dipengaruhi oleh pengurusan sumber fizikal dan sumber teknologi
yang cekap. Seseorang usahawan perlu mengetahui prosedur mengurus sumber fizikal dan sumber
teknologi secara berkesan bagi meningkatkan kecekapan pengurusan perniagaannya.

Sumber fizikal dapat didefinisikan sebagai aset yang berbentuk ketara atau nyata untuk dimanfaatkan
oleh organisasi bagi menjalankan perniagaannya. Sumber fizikal termasuk bahan mentah, produk
siap, prasarana perkilangan, pejabat pentadbiran, perabot, komputer, dan kenderaan.

Tujuan mengurus sumber fizikal adalah untuk memastikan semua jenis sumber fizikal dalam
keadaan selamat, berfungsi dan boleh digunakan bagi memudahkan urusan penghasilan produk
atau perkhidmatan.

TUJUAN MENGURUS SUMBER FIZIKAL YANG
DIPERLUKAN DALAM OPERASI SESEBUAH
PERNIAGAAN

Rajah 2.1 Sumber fizikal.

Bangunan
dan

kemudahan

Kilang dan
mesin

Peralatan
teknologi
maklumat

dan
komunikasi

Bahan
mentah

Stok Produk siap

Sumber Fizikal

3.2.1 SP 43
44

BAB 2
P

E
N

G
U

R
U

S
A

N
 S

U
M

B
E

R
 F

IZ
IK

A
L

D
A

N
 T

E
K

N
O

L
O

G
I

Bangunan dan
kemudahan

Peralatan teknologi
maklumat dan komunikasi

Kilang dan mesin

Bangunan adalah tempat untuk
menjalankan operasi perniagaan.
Kemudahan merujuk kepada kelengkapan
infrastruktur yang boleh membantu
pengurusan perniagaan. Keadaan
bangunan yang selamat dan kelengkapan
kemudahan dapat menjamin kelancaran
sesebuah perniagaan.

Semua peralatan yang digunakan dalam
operasi sesebuah perniagaan seperti
telefon, komputer, mesin cetak, dan
telefon pintar perlu diurus dengan baik
supaya dapat mempercepatkan dan
memudahkan urusan perniagaan.

Kilang adalah tempat memproses bahan
mentah kepada produk siap. Mesin
merupakan jentera pemprosesan bahan
mentah. Penyelenggaraan kilang dan
mesin amat penting untuk memastikan
pengeluaran yang efektif bagi perniagaan
yang mengeluarkan barang siap.

JENIS SUMBER FIZIKAL

44

BAB 2
P

E
N

G
U

R
U

S
A

N
 S

U
M

B
E

R
 F

IZ
IK

A
L

D
A

N
 T

E
K

N
O

L
O

G
I
45

P
E

N
G

U
R

U
S

A
N

S
U

M
B

E
R

F
IZ

IK
A

L
 D

A
N

T
E

K
N

O
L
O

G
I

BA
B

2

Rajah 2.2 Jenis sumber fizikal.

Bahan mentah

Stok

Produk siap

Bahan mentah digunakan dalam
pengeluaran barang untuk
menghasilkan barang lain atau barang
siap. Bahan mentah perlu diurus
dengan teliti supaya tidak berlaku
kerosakan pada bahan mentah
sebelum diproses.

Stok ialah barang siap atau barang
dagangan yang sedia untuk dijual dan
disimpan di dalam stor atau gudang. Stok
hendaklah diperiksa secara berkala untuk
memastikan stok sentiasa sedia ada
apabila dikehendaki.

Produk siap ialah barang akhir setelah siap
diproses dan sedia untuk dijual di pasaran.
Barangan ini terdiri daripada barang
keperluan dan barangan kehendak. Produk
siap perlu diurus dengan sistematik bagi
memastikan kualiti produk berada dalam
keadaan yang baik.

45

P
E

N
G

U
R

U
S

A
N

S
U

M
B

E
R

F
IZ

IK
A

L
 D

A
N

T
E

K
N

O
L
O

G
I

BA
B

2
46

BAB 2
P

E
N

G
U

R
U

S
A

N
 S

U
M

B
E

R
 F

IZ
IK

A
L

D
A

N
 T

E
K

N
O

L
O

G
I

2.2 PROSEDUR MENGURUS
SUMBER FIZIKAL YANG
DIPERLUKAN DALAM OPERASI
SESEBUAH PERNIAGAAN

Sesebuah organisasi perniagaan mempunyai standard dan
prosedur tertentu dalam pengurusan sumber fizikal. Antara
langkah pengurusan sumber fizikal perniagaan meliputi
perlindungan insurans dan keselamatan, serta penyelenggaraan
dan baik pulih secara terancang.

Seorang usahawan yang bijak, perlu menguruskan risiko
perniagaan dengan cara mengambil insurans yang sesuai bagi
mengelakkan daripada berlakunya kerugian. Terdapat pelbagai
jenis insurans yang boleh diambil oleh usahawan untuk
melindungi sumber fizikal mereka seperti insurans kebakaran,
insurans kecurian, penghantaran barang tertangguh dan
kehilangan atau kerosakan barangan.

Prosedur
mengurus

sumber
fizikal

Perlindungan
insurans dan
keselamatan

Penyelenggaraan
dan baik pulih

secara terancang

Insurans kebakaran bagi
melindungi bangunan, mesin,
stok serta kilang daripada
kebakaran.

Insurans kecurian melindungi
perniagaan daripada kehilangan
atau kerosakan akibat rompakan
atau kecurian. Semua aset
usahawan akan dilindungi.

Selain itu, perniagaan juga boleh
mengambil insurans untuk risiko
seperti perlindungan wang,
penghantaran stok tertangguh,
jaminan kesetiaan pekerja dan
perlindungan liabiliti awam.

Mesin, peralatan teknologi
maklumat dan komunikasi
perlu sentiasa diselenggara
secara berkala bagi
memastikan operasi berjalan
lancar.

Pengurusan baik pulih
peralatan perlu sentiasa
dirancang bagi memastikan
jika berlaku kerosakan, dapat
diselesaikan dengan segera.

1. Perlindungan insurans dan keselamatan

Rajah 2.3 Prosedur mengurus sumber fizikal.

Kilang dan mesin merupakan
sumber fizikal. Mengapakah
sumber tersebut perlu
diinsuranskan?

gerak
minda

Insurans penting kepada usahawan untuk melindungi
perniagaan daripada risiko seperti kebakaran, kecurian dan
penghantaran barang tertangguh supaya usahawan akan lebih
yakin untuk memajukan perniagaan mereka.

3.2.2SP46

QR Code

Layari laman sesawang
http://www.bnm.gov.my/
index.php?ch=li&cat=

insurance&lang=bm untuk
mengetahui syarikat insurans

dan pengendali takaful.

QR
Code
47

P
E

N
G

U
R

U
S

A
N

S
U

M
B

E
R

F
IZ

IK
A

L
 D

A
N

T
E

K
N

O
L
O

G
I

BA
B

2

Gambar foto 2.1 Penyelengaraan
mesin perlu
dilakukan secara
berkala.

Penyelenggaraan dan baik pulih merupakan gabungan tindakan
teknikal dan pentadbiran sama ada untuk mengekalkan atau
memulihkan sumber tersebut supaya dapat berfungsi dengan
baik.

Penyelenggaraan dan baik pulih secara berkala terhadap
sumber fizikal dapat memastikan kelancaran produktiviti
perniagaan.  Keadaan ini secara langsung dapat menjamin
pengeluaran dan keuntungan perniagaan. Penyelenggaraan
melibatkan:

2. Penyelenggaraan dan baik pulih secara terancang

Sekiranya anda diterima bekerja
sebagai seorang juruteknik di
sebuah kilang, apakah tugas-tugas
yang perlu anda lakukan supaya
operasi kilang berjalan lancar?

gerak
minda

Usahawan juga boleh mengambil insurans lain untuk melindungi perniagaan dan pekerja seperti
perlindungan wang, perlindungan penyakit berjangkit dan perlindungan penyakit kritikal.

Selain itu, usahawan perlu memastikan semua bangunan dan kilang dilengkapi dengan alat
pemadam api, kamera litar tertutup, alat penggera dan mempunyai laluan kecemasan. Semua
pekerja yang mengendalikan mesin mesti mempelajari cara-cara menggunakannya dengan betul.
Pastikan semua mesin memenuhi piawaian keselamatan yang ditetapkan.

Penyediaan jadual pemeriksaan untuk memastikan kerosakan peralatan dapat dicegah sebelum
peralatan rosak.

Kerja-kerja pembaikan perlu dilaksanakan bagi membaiki peralatan yang bermasalah.
48

BAB 2
P

E
N

G
U

R
U

S
A

N
 S

U
M

B
E

R
 F

IZ
IK

A
L

D
A

N
 T

E
K

N
O

L
O

G
I

2.3 TUJUAN MENGURUS SUMBER TEKNOLOGI YANG
DIPERLUKAN DALAM OPERASI SESEBUAH
PERNIAGAAN

Pemilik perniagaan menggunakan maklumat sumber teknologi untuk membantunya membuat
keputusan yang tepat. Antara sumber teknologi yang biasa wujud dalam sesebuah organisasi
perniagaan ialah harta intelek, lesen perisian dan kemahiran serta pengalaman pekerja. Sumber
teknologi boleh dilindungi dengan cara mendaftar paten dan hak cipta terpelihara.

Rajah 2.4 Jenis sumber teknologi.

3.2.3SP48

BAB 2
P

E
N

G
U

R
U

S
A

N
 S

U
M

B
E

R
 F

IZ
IK

A
L

D
A

N
 T

E
K

N
O

L
O

G
I

QR Code

Layari laman sesawang http://
www.majalahniaga.com/

kepentingan-harta-intelek-
dan-hak-cipta-dalam-bisnes.

html untuk mengetahui
kepentingan harta intelek dan

hak cipta.

QR Code

Layari laman sesawang http://
www.myipo.gov.my/ms/start/

untuk mengetahui lebih
lanjut peranan MyIPO.

Info

2.
Lesen perisian

3.
Kemahiran dan

pengalaman

1.
Harta intelek

Sumber
teknologi
Sumber

teknologi

Peranan MyIPO:
•	 Memantau	pembangunan	harta	intelektual	(IP)	di	Malaysia	dan

menggalakkan lebih ramai orang menjadi pemilik harta intelek.
•	 Memberi	nasihat	dalam	semakan	semula	dan	mengemas	kini

perundangan harta intelek.

QR
Code

QR
Code
49

P
E

N
G

U
R

U
S

A
N

S
U

M
B

E
R

F
IZ

IK
A

L
 D

A
N

T
E

K
N

O
L
O

G
I

BA
B

2

49

P
E

N
G

U
R

U
S

A
N

S
U

M
B

E
R

F
IZ

IK
A

L
 D

A
N

T
E

K
N

O
L
O

G
I

BA
B

2

JENIS SUMBER TEKNOLOGI
 Harta intelek merujuk kepada hasil kreativiti atau ciptaan daya intelektual seseorang.

Tujuan mengurus harta intelek adalah untuk  menjaga perniagaan daripada ancaman cetak
rompak, barangan tiruan, penyalahgunaan, penggunaan tanpa kebenaran, dan sebagainya.
Contoh harta intelek ialah reka bentuk, lukisan, muzik dan video.

VideoMuzikReka bentuk Lukisan

Lesen perisian ialah perjanjian bertulis antara pemilik
dengan pengguna perisian.

Penggunaan perisian tanpa lesen adalah merupakan satu
jenayah perdagangan.

Usahawan boleh mendapatkan perisian tulen dan
mengelakkan diri daripada dikenakan saman serta
melindungi nama baik perniagaan.

Lesen perisian

Kemahiran dan pengalaman pekerja penting dalam perniagaan
supaya kualiti dan prestasi perniagaan terjamin dan dapat
mengelakkan pembaziran tenaga kerja.

Pekerja yang memiliki kemahiran dan pengalaman yang berkaitan
dengan bidang yang diceburi dapat mengelak berlaku sebarang
kesilapan semasa menjalankan tugas.

Pekerja yang mahir, cekap dan berpengalaman boleh meningkatkan
produktiviti perniagaan dan mereka biasanya akan dibayar gaji
yang tinggi.

Kemahiran dan pengalaman

Harta intelek
50

BAB 2
P

E
N

G
U

R
U

S
A

N
 S

U
M

B
E

R
 F

IZ
IK

A
L

D
A

N
 T

E
K

N
O

L
O

G
I

2.4 PROSEDUR MENGURUS SUMBER TEKNOLOGI YANG
DIPERLUKAN DALAM OPERASI SESEBUAH
PERNIAGAAN

Sumber teknologi merupakan sebahagian aset perniagaan. Organisasi perniagaan biasanya
mengurus sumber teknologi melalui pengurusan paten dan pengurusan hak cipta terpelihara.

Gambar foto 2.2 Contoh paten kereta.

Rajah 2.5 Pengurusan paten.

Paten

Paten adalah hak eksklusif untuk suatu reka cipta, sama ada
berupa satu produk atau satu proses untuk menghasilkan
sesuatu yang baharu.

Semua reka cipta yang hendak dipatenkan mestilah yang belum
dizahirkan oleh mana-mana syarikat.

Pendaftaran paten penting kepada sesebuah syarikat kerana hak
cipta mereka akan dilindungi undang-undang.

Usahawan boleh mendaftar paten melalui Perbadanan Harta
Intelek	Malaysia	(MyIPO).

Pendaftaran paten di Malaysia hanya melayakkan perlindungan
di Malaysia sahaja.

3.2.4SP50

Info

Di Malaysia, pemilikan paten
kepada syarikat yang berdaftar
akan dilindungi selama 20 tahun
dari tarikh pemfailan.
51

P
E

N
G

U
R

U
S

A
N

S
U

M
B

E
R

F
IZ

IK
A

L
 D

A
N

T
E

K
N

O
L
O

G
I

BA
B

2

Hak cipta
terpelihara

Huraian Contoh
 Hak cipta adalah hak eksklusif

kepada pencipta karya untuk
mengawal penggunaan karya mereka
untuk tempoh masa tertentu.

Perlindungan hak cipta di Malaysia
berdasarkan kepada Akta Hak Cipta
1987.

Perlindungan hak cipta hanya boleh
diberikan kepada ekspresi idea yang
telah direkod atau telah dijadikan
bahan dizahirkan.

Tujuan  usahawan memohon hak
cipta terpelihara adalah untuk
melindungi hasil ciptaan supaya
tidak salah guna untuk kepentingan
pihak lain.

Semua permohonan boleh
dikemukakan kepada MyIPO.

Karya-karya yang layak
mendapat perlindungan
hak cipta terpelihara ialah:

•	Karya	sastera
•	Karya	muzik
•	Karya	seni
•	Filem
•	Rakaman	bunyi
•	Siaran
•	Karya	terbitan

Karya-karya di atas adalah
dilindungi tanpa mengira
kualiti dan tujuan karya-
karya itu dihasilkan.

Rajah 2.6 Pengurusan hak cipta terpelihara.

Gambar foto 2.3 Contoh karya yang telah mendapat hak cipta terpelihara.

sud ut
aktiviti

“Huawei Saman Samsung Isu
Paten Telefon Pintar”

(Sumber:	Berita	Harian,	Rabu,	25	Mei	2016.)

Berdasarkan tajuk akhbar tersebut, dapatkan
maklumat lanjut dan bincangkan isu paten dan
hak cipta. Hasilkan buku skrap.

Info

Kementerian Perdagangan
Dalam Negeri Dan Koperasi
dan Kepenggunaan serta Polis
Diraja Malaysia merupakan
penguatkuasa undang-undang
hak cipta di Malaysia.
52

BAB 2
P

E
N

G
U

R
U

S
A

N
 S

U
M

B
E

R
 F

IZ
IK

A
L

D
A

N
 T

E
K

N
O

L
O

G
I

2.5 APLIKASI PENGETAHUAN PENGURUSAN SUMBER
FIZIKAL DAN SUMBER TEKNOLOGI DALAM SATU
PERNIAGAAN YANG MAMPAN

Pemahaman mengenai sumber fizikal dan sumber teknologi boleh dilakukan dengan menggunakan
contoh syarikat yang mempunyai pengurusan sumber fizikal dan teknologi yang kukuh seperti
Perusahaan	Otomobil	Kedua	Sendirian	Berhad	(PERODUA).

PERODUA	telah	berjaya	menguruskan	sumber	fizikal	dan	sumber	teknologi	secara	terancang
sehingga dapat menghasilkan pelbagai jenis kereta yang setanding dengan kereta import.

Sumber Fizikal PERODUA

Bagi mempercepatkan pengeluaran kereta
sejajar	dengan	era	globalisasi,	PERODUA	telah
menggunakan peralatan teknologi maklumat dan
komunikasi	(TMK)	seperti	komputer,	telefon
pintar serta perisiannya dalam bangunan pejabat
serta kilang dan bilik pameran.

Perisian yang ada memudahkan pekerja
menjalankan proses kawalan mutu terhadap
produk iaitu kereta yang telah siap pasang dan
mengesan kecacatan.

Semua pekerja didedahkan dengan kemahiran
menggunakan kemudahan ini untuk memudahkan
pengurusan dan urus niaga dengan pelanggan.

Sebagai	sebuah	syarikat	yang	besar,	PERODUA
telah mengambil langkah dengan mendirikan
bangunan	sendiri	yang	terletak	di	Rawang,	Selangor
bagi memudahkan urusan pentadbirannya.

PERODUA	telah	menyediakan	makmal	ujian
penyelidikan dan pembangunan, trek ujian
kenderaan dan pusat pembelajaran bagi tujuan
meningkatkan mutu produk yang dihasilkan.

Selain	itu,	PERODUA	juga	telah	menyewa
ruang bangunan untuk dijadikan sebagai bilik
pameran kereta-kereta yang dihasilkan di setiap
cawangannya.

Bangunan dan
kemudahan

Peralatan teknologi
maklumat dan komunikasi

BAB 2
P

E
N

G
U

R
U

S
A

N
 S

U
M

B
E

R
 F

IZ
IK

A
L

D
A

N
 T

E
K

N
O

L
O

G
I

3.2.5SP52
53

P
E

N
G

U
R

U
S

A
N

S
U

M
B

E
R

F
IZ

IK
A

L
 D

A
N

T
E

K
N

O
L
O

G
I

BA
B

2

Pengeluaran kereta memerlukan kawasan yang luas.
Oleh	itu,	PERODUA	telah	mendirikan	kilangnya	di
Sungai	Choh,	Rawang	dengan	keluasan	80	hektar.
Kilang tersebut telah dilengkapi dengan pelbagai
mesin pemprosesan untuk menghasilkan kereta.

Mesin-mesin yang digunakan sentiasa diselenggara
oleh jurutera dan juruteknik yang bertauliah secara
berkala mengikut jadual bagi mengelakkan kerosakan
mesin yang mungkin boleh menjejaskan pengeluaran.

Bahagian	penjaminan	kualiti	PERODUA
sentiasa membuat kaji selidik tentang
sikap pengguna terhadap jenis-jenis kereta
terkini.

Hasil	daripada	kaji	selidik,	PERODUA
telah mengeluarkan pelbagai jenis kereta
seperti Myvi, Alza, Axia dan Bezza bagi
memenuhi pelbagai cita rasa pengguna.

PERODUA	juga	berusaha	mendapat
maklum balas daripada pelanggan tentang
kekurangan produk mereka. Maklumat
tersebut akan dimaklumkan kepada
pihak jurutera yang mencipta kereta bagi
memperbaiki mutu dan kualiti produk.

Kilang dan
mesin

Produk siap

Pihak	pengurusan	jualan	PERODUA	akan
memastikan stoknya sentiasa sedia ada
bagi memenuhi tempahan pelanggan.

Stok	PERODUA	seperti	Myvi	dan	Bezza
disimpan dalam gudang dan ada juga yang
disimpan di pusat jualan dan pameran.

Stok

53

P
E

N
G

U
R

U
S

A
N

S
U

M
B

E
R

F
IZ

IK
A

L
 D

A
N

T
E

K
N

O
L
O

G
I

BA
B

2
54

BAB 2
P

E
N

G
U

R
U

S
A

N
 S

U
M

B
E

R
 F

IZ
IK

A
L

D
A

N
 T

E
K

N
O

L
O

G
I

Rajah 2.7	Sumber	teknologi	PERODUA.

1. Murid dikehendaki membuat lawatan ke sebuah kilang atau premis perniagaan yang berhampiran
dengan tempat tinggal.

2.  Murid boleh membuat lawatan secara berkumpulan yang terdiri daripada tiga orang murid dalam satu
kumpulan.

3. Melalui lawatan tersebut, dapatkan maklumat tentang pengurusan sumber fizikal dan sumber teknologi
melalui pemerhatian atau temuduga.

4. Murid dikehendaki menghasilkan laporan hasil lawatan dan bentangkan di dalam kelas.

sud ut
aktiviti

Harta intelek

Kemahiran dan pengalaman

PERODUA	telah	mempatenkan	reka
bentuk kereta bagi mengelakkannya ditiru.

PERODUA	telah	bekerjasama	dengan	syarikat
Jepun seperti Daihatsu untuk meningkatkan
kemahiran terkini dan pengalaman pekerja.

Sumber Teknologi PERODUA
55

P
E

N
G

U
R

U
S

A
N

S
U

M
B

E
R

F
IZ

IK
A

L
 D

A
N

T
E

K
N

O
L
O

G
I

BA
B

2

2.6 MEMBANDINGKAN KESAN PENGURUSAN
SUMBER FIZIKAL DAN TEKNOLOGI DALAM
MEMPERTINGKATKAN KECEKAPAN SESEBUAH
ORGANISASI PERNIAGAAN

Rajah 2.8 Pengurusan sumber fizikal perniagaan berasaskan produk dan perkhidmatan.

Organisasi yang berbeza mempunyai pengurusan sumber fizikal dan sumber teknologi yang
tersendiri.	 Rajah	 di	 bawah	 menerangkan	 perbandingan	 perniagaan	 yang	 berasaskan	 produk
(perusahaan	biskut)	dan	perniagaan	yang	berasaskan	perkhidmatan	(membaiki	motor).

Berpandukan rajah di atas, kita dapat membuat kesimpulan bahawa kedua-dua perniagaan tersebut
memerlukan	sumber	fizikal	dalam	perniagaan	mereka.	Bagi	Syarikat	Biskut	Rangup	Suria,	sumber
fizikalnya adalah lebih banyak kerana melibatkan bahan mentah dan produk siap. Manakala bagi
Syarikat Servis Motor Izhar, penggunaan sumber fizikal adalah kurang kerana perniagaan tersebut
memberikan perkhidmatan kepada pelanggan sahaja.

Dari segi prosedur mengurus pula, didapati kedua-dua perniagaan tersebut mengambil
insurans yang berkaitan dan berkepentingan seperti insurans kebakaran, kecurian, kehilangan,
dan kerosakan agar perniagaan mereka dapat dilindungi daripada sebarang risiko.

Jenis
Perniagaan

Perniagaan
Berasaskan Produk

Perniagaan Berasaskan
Perkhidmatan

Pengurusan
sumber

Sumber fizikal

Prosedur
mengurus

Syarikat Biskut
Rangup Suria

Syarikat Servis
Motor Izhar

Kilang.
 Premis perniagaan.
 Mesin pengadun.
 Ketuhar.
	Bahan	mentah	(tepung,	gula,
mentega).

Biskut rangup.

Bengkel.
 Alat menukar tayar.
 Alatan untuk baiki motor.
 Stok tayar.

Insurans pelbagai risiko dapat
melindungi syarikat daripada
pelbagai aspek seperti kecurian
dan kebakaran.

Penyelenggaraan kilang, premis,
mesin, dan peralatan.

Insurans kemalangan.
 Insurans kebakaran.
 Penyelenggaraan alat menukar
tayar dan alatan untuk
membaiki motor.

3.2.6 SP 55
56

BAB 2
P

E
N

G
U

R
U

S
A

N
 S

U
M

B
E

R
 F

IZ
IK

A
L

D
A

N
 T

E
K

N
O

L
O

G
I

Sumber teknologi

Prosedur
mengurus

Jenis
Perniagaan

Perniagaan
Berasaskan Produk

Perniagaan Berasaskan
Perkhidmatan

Syarikat Biskut
Rangup Suria

Syarikat Servis
Motor IzharPengurusan

sumber

Kemahiran mencipta resipi
biskut.

Kemahiran mengendalikan mesin
dan peralatan berteknologi tinggi.

Perlindungan harta intelek iaitu
resipi biskut.

Kemahiran membaiki,
mengecat dan mengetuk
diperlukan bagi membaik
pulih dan meningkatkan
keupayaan motor.

Mendaftar paten produk bagi
melindungi produk daripada
ditiru oleh pihak lain.

2.7 RUMUSAN PERKAITAN ANTARA
PENGURUSAN SUMBER FIZIKAL
DENGAN TEKNOLOGI

Pengurusan sumber fizikal dan teknologi adalah sangat penting
kerana banyak memberi impak kepada organisasi perniagaan.
Oleh itu, kesedaran dalam mengurus kedua-dua sumber ini harus
dilaksanakan oleh pihak pengurusan supaya operasi perniagaan
dapat berjalan dengan lancar dan lebih cekap. Kedua-dua sumber
ini saling berkait dalam operasi sesebuah perniagaan.

sud ut
aktiviti

Lakukan tugasan ini secara berpasangan.

1. Nyatakan sebuah syarikat yang mengeluarkan produk dan sebuah syarikat perkhidmatan.

2. Senaraikan sumber fizikal dan sumber teknologi yang digunakan oleh kedua-dua syarikat tersebut.

3. Bentangkan hasil perbincangan anda di hadapan kelas.

Rajah 2.9 Pengurusan sumber teknologi perniagaan berasaskan produk dan perkhidmatan.

3.2.7SP56

Tidak ada perkhidmatan yang
boleh dipatenkan.

Info

Les’ Copaque Production
Sdn. Bhd. merupakan sebuah
syarikat penerbitan dan studio
animasi komputer 3D. Syarikat
ini telah mendapat hak cipta
menerbitkan filem animasi yang
bertajuk ‘Upin dan Ipin’. Hanya
syarikat ini sahaja yang boleh
menggunakan karektor Upin
dan Ipin.
57

P
E

N
G

U
R

U
S

A
N

S
U

M
B

E
R

F
IZ

IK
A

L
 D

A
N

T
E

K
N

O
L
O

G
I

BA
B

2

Syarikat HD Media merupakan sebuah syarikat yang menghasilkan filem dan dokumentari.
Syarikat ini telah menyewa sebuah bangunan dan kemudahan untuk menjalankan operasinya.
Peralatan	menghasilkan	 filem	 dan	 teknologi	maklumat	 dan	 komunikasi	 (sumber	 fizikal)	 perlu
sentiasa berada dalam keadaan yang baik  bagi memastikan:

pekerja mahir dapat menggunakan
kamera berteknologi tinggi, bilik
suntingan filem dan komputer untuk
menghasilkan filem.

syarikat dapat menguruskan hak
cipta hasil karya filem mereka bagi
mengelakkannya digunakan tanpa
kebenaran.

kejadian cetak rompak yang kian
berleluasa dapat dielakkan.

Contoh 1

Gambar foto 2.4  Pekerja yang mahir menggunakan
peralatan dapat menghasilkan filem
yang berkualiti.

Butik Amira merupakan sebuah syarikat yang mengeluarkan
baju kurung yang menggunakan jenamanya sendiri iaitu
Maira. Butik ini mempunyai beberapa orang pekerja mahir.
Kemahiran	 dan	 pengalaman	 pekerja	 (sumber	 teknologi)
yang cekap dapat membantu sesebuah organisasi dalam
menghasilkan produk untuk memastikan:

bahan mentah dapat digunakan dengan terancang dan
tidak berlaku pembaziran.

produk yang dihasilkan mengikut nisbah atau perkadaran
yang betul serta dapat menjamin kualiti produk.

mesin atau peralatan yang terlibat dalam pengeluaran
produk dapat diselenggarakan dengan baik supaya tidak
mendatangkan kerosakan yang boleh menyekat proses
pengeluaran.

Contoh 2

Melalui dua contoh di atas, dapat dirumuskan bahawa sumber fizikal dan sumber teknologi
mempunyai perkaitan yang rapat serta saling bergantung antara satu sama lain. Kedua-duanya
dapat dilihat akan digunakan secara serentak dalam menjalankan operasi perniagaan.

Gambar foto 2.5 Sumber teknologi
yang cekap
membantu
pengeluaran.

Bagaimanakah pengurusan sumber fizikal berkait dengan sumber teknologi dan sebaliknya?
Bagi menjawab soalan tersebut,  anda boleh rujuk kepada contoh berikut:
58

BAB 2
P

E
N

G
U

R
U

S
A

N
 S

U
M

B
E

R
 F

IZ
IK

A
L

D
A

N
 T

E
K

N
O

L
O

G
I

AKTIVITI
KUMPULAN

1. Bahagikan kelas kepada beberapa kumpulan.

2. Setiap kumpulan dikehendaki memilih dua syarikat yang terletak di sekitar
kawasan anda.

3. Lakukan sesi temu bual untuk mendapatkan info tentang sumber fizikal dan
sumber teknologi yang digunakan.

4. Semua ahli kumpulan melakukan aktiviti sumbang saran.

5.	Wakil	setiap	kumpulan	diminta	membentangkan	hasil	kerja	di	hadapan	kelas.

1. Sumber fizikal ialah semua aset nyata yang digunakan dalam perniagaan.

2. Sumber fizikal terdiri daripada bangunan dan kemudahan, kilang dan mesin,
peralatan teknologi maklumat dan komunikasi, stok, bahan mentah serta
produk siap.

3. Prosedur mengurus sumber fizikal ialah:

(a)	perlindungan	insurans	yang	boleh	diambil	oleh	usahawan	seperti	kebakaran,
kecurian, kehilangan atau kerosakan barangan.

(b)	bagi	memastikan	mesin	dan	peralatan	teknologi	maklumat	dan	komunikasi
diselenggara secara berkala dan dibaik pulih jika berlaku kerosakan.

4. Sumber teknologi terdiri daripada harta intelek, lesen perisian, kemahiran
 dan pengalaman.

5.	 Prosedur	mengurus	sumber	teknologi	boleh	dilakukan	melalui	pendaftaran:

(a)	paten.

(b)	hak	cipta	terpelihara.

6.	 Sumber	fizikal	dan	teknologi	mempunyai	perhubungan	yang	rapat	dan	perlu
diurus dengan efisien.

REFLEKSI
uji minda

SOALAN OBJEKTIF

Arahan: Jawab semua soalan.

1 Antara berikut, manakah merupakan
sumber fizikal?

A  Bangunan
B  Harta intelek
C  Pengalaman
D  Lesen perisian

2 Sumber fizikal juga dikenali sebagai:

A sumber tidak nyata
B aset ketara
C liabiliti
D modal

3 Apakah tujuan mengurus stok?

A Memastikan stor barangan sentiasa
kemas dan tersusun

B Memastikan Pengurus Stok menyelia
barangan di dalam stor

C Mengelakkan berlakunya kekeliruan
terhadap barang yang dijual

D Memastikan stok barangan sentiasa
sedia ada apabila dikehendaki

4 Perlindungan insurans terhadap sumber
fizikal penting kepada usahawan kerana

A boleh melindungi nyawa pekerja
B boleh melindungi ahli keluarga

semua pekerja
C boleh melindungi perniagaan

daripada risiko kecurian
D boleh melindungi diri usahawan

daripada penyakit berjangkit

5	 Rajah	di	bawah	merupakan	prosedur
mengurus sumber fizikal.

Apakah prosedur yang sesuai bagi S?
A Memantau penggunaan sumber

fizikal
B Merekodkan penggunaan sumber

fizikal
C Penyelenggaraan dan baik pulih

secara terancang
D Merangka bajet bagi kos pengurusan

sumber fizikal

6 Antara berikut, manakah merupakan
 ciri-ciri sumber fizikal?

I Boleh disentuh
II Boleh dilihat
III Tidak mempunyai susut nilai
IV Mudah ditunaikan

A  I dan II
B  I dan IV
C II dan III
D III dan IV

Perlindungan insurans dan
keselamatan

S

59

P
E

N
G

U
R

U
S

A
N

S
U

M
B

E
R

F
IZ

IK
A

L
 D

A
N

T
E

K
N

O
L
O

G
I

BA
B

2
60

BAB 2
P

E
N

G
U

R
U

S
A

N
 S

U
M

B
E

R
 F

IZ
IK

A
L

D
A

N
 T

E
K

N
O

L
O

G
I

7 Apakah kelebihan mengurus sumber
fizikal?

A Meningkatkan nilai
B Mengurangkan kos penyelenggaraan
C Meningkatkan kos operasi

perniagaan
D Mengurangkan keuntungan jangka

panjang

8 Antara berikut, manakah merupakan
contoh teknologi maklumat dan
komunikasi?

I Meja komputer
II Beg komputer peribadi
III Komputer peribadi
IV Telefon pintar

A I dan II
B I dan IV
C II dan III
D III dan IV

9 Penyelenggaraan berkala ke atas mesin
membolehkan:

A mesin ditukar baharu
B operasi kilang berjalan lancar
C operasi pengeluaran terus

diberhentikan
D usahawan menjual mesin kepada

syarikat lain

10 Tujuan mengurus bangunan dan
kemudahan ialah:

A memberi akses kepada semua pihak
B memberi peluang kepada saingan

terdekat untuk melihat contoh
binaan

C menaikkan keuntungan syarikat
dengan sentiasa membaik pulih
bangunan dan kemudahan

D mengekalkan sesebuah bangunan
dan kemudahan dalam keadaan
efektif dari permulaannya

11 Bagaimanakah sumber teknologi
dilindungi?

A Mendaftar paten dan hak cipta
terpelihara dengan pihak MyIPO

B Memohon lesen daripada
Suruhanjaya Syarikat Malaysia

C Memohon kelulusan daripada
Kementerian Perdagangan dan
Industri Asas Tani

D Memohon kebenaran daripada
Kementerian Sains, Teknologi dan
Inovasi Malaysia

12 Apakah tujuan usahawan memohon hak
cipta terpelihara?

A Mendapatkan kebenaran untuk
menjual produk mereka ke luar
negara

B Mendapatkan kebenaran untuk
memasarkan barangan mereka

C Mendapatkan kelulusan daripada
Kementerian Dalam Negeri

D Mendapatkan hak perundangan
 ke atas ciptaan mereka

13 Antara berikut, manakah merupakan
contoh sumber teknologi?

A Aset
B Harta wasiat
C Harta intelek
D Harta peninggalan
61

P
E

N
G

U
R

U
S

A
N

S
U

M
B

E
R

F
IZ

IK
A

L
 D

A
N

T
E

K
N

O
L
O

G
I

BA
B

2

14 Tujuan mengurus harta intelek ialah:

A memastikan kedudukan syarikat
sentiasa kukuh

B menghasilkan keuntungan dalam
jangka masa yang singkat

C mengelakkan syarikat daripada
ancaman cetak rompak dan peniruan

D memudahkan urusan pengurusan
sumber manusia serta sumber bukan
manusia

15 Cara yang betul untuk mengurus paten
ialah:

A mendaftar dengan SSM
B mendaftar dengan MyIPO
C mendaftar dengan syarikat koperasi
D mendaftar dengan Bank Negara

Malaysia

16 Antara berikut, manakah merupakan
sumber teknologi?

I Lesen perisian
II Kemahiran dan pengalaman
III Bangunan dan kemudahan
IV Peralatan teknologi maklumat dan

komunikasi

A I dan II

B I dan IV
C II dan III
D III dan IV

17	 Rajah	di	bawah	merupakan	prosedur
mengurus sumber teknologi.

Antara berikut, yang manakah
merupakan prosedur yang betul bagi T?

A Hak Cipta Terpelihara
B Penyelenggaraan
C Keselamatan
D Insurans

18 Gambar di bawah merupakan sebuah
agensi kerajaan.

Berdasarkan logo di atas, manakah
antara berikut merupakan fungsi agensi
tersebut?

I Menyediakan bangunan untuk
sesebuah perniagaan

II Memberi khidmat nasihat berkaitan
urusan harta intelek

III Mengukuhkan undang-undang harta
intelek

IV Memberi bantuan pinjaman kepada
perniagaan yang baru memulakan
operasi

A I dan II
B I dan IV
C II dan III
D III dan IV

19 Apakah tujuan usahawan mendaftarkan
paten mereka?

A Memastikan idea reka cipta adalah
hak milik mereka

B Memastikan idea reka cipta dihargai
C Memastikan idea reka cipta boleh

dikongsi
D Memastikan idea reka cipta tulen

20 Hasil kreativiti atau ciptaan  seseorang
dikenali sebagai:

A harta modal
B harta intelek
C harta perkongsian
D harta persendirian

Paten

T
62

BAB 2
P

E
N

G
U

R
U

S
A

N
 S

U
M

B
E

R
 F

IZ
IK

A
L

D
A

N
 T

E
K

N
O

L
O

G
I

SOALAN STRUKTUR

Arahan: Jawab semua soalan.

1 Nyatakan empat sumber fizikal yang perlu diuruskan oleh usahawan.

_____________________________________________________________________

_____________________________________________________________________

_____________________________________________________________________

2  Jelaskan dua kelebihan pengurusan sumber fizikal.

_____________________________________________________________________

_____________________________________________________________________

3 Senaraikan tiga sumber teknologi.

_____________________________________________________________________

_____________________________________________________________________

_____________________________________________________________________

4  Jelaskan prosedur mengurus sumber teknologi.

_____________________________________________________________________

_____________________________________________________________________

5  Jelaskan dua perbezaan antara sumber fizikal dengan sumber teknologi.

_____________________________________________________________________

_____________________________________________________________________
63

P
E

N
G

U
R

U
S

A
N

S
U

M
B

E
R

F
IZ

IK
A

L
 D

A
N

T
E

K
N

O
L
O

G
I

BA
B

2

SOALAN ESEI

Arahan: Jawab semua soalan.

1 Situasi di bawah menunjukkan seorang usahawan produk sabun mandi.

Merujuk kepada situasi di atas, jawab soalan berikut:

(a)	Nyatakan	dua	sumber	fizikal	yang	diperlukan	oleh	Encik	Liew.			 							[2 markah]

(b)	Jelaskan	dua tujuan mengurus sumber fizikal.                                      [2 markah]

(c)	Bagaimanakah	prosedur	mengurus	sumber	fizikal?																																									[6 markah]

2  Berikut ialah beberapa contoh sumber fizikal yang diperlukan oleh usahawan yang
mempunyai kilang membuat jus mangga susu.

(a)	Nyatakan	dua sumber fizikal lain yang terdapat dalam situasi di atas.        [2 markah]

(b)	Huraikan	prosedur	untuk	menguruskan	sumber	fizikal.											 	 						 [4 markah]

(c)	i.	 Kenal	pasti	sumber	teknologi	yang	diperlukan	dalam	perniagaan	tersebut. [1 markah]

ii.	Jelaskan	sumber	teknologi	di	(c)	(i)	 	 	 	 	 						 [3 markah]

Encik	Liew	bercadang	untuk	mengeluarkan	produk	sabun	mandi
berasaskan madu kelulut untuk kegunaan harian.

Produk tersebut akan dijual di kedai runcit sekitar Arau, Perlis.
Beliau juga bercadang menjual produk tersebut secara dalam talian.
64

BAB 2
P

E
N

G
U

R
U

S
A

N
 S

U
M

B
E

R
 F

IZ
IK

A
L

D
A

N
 T

E
K

N
O

L
O

G
I

3  Petikan di bawah merujuk kepada seorang graduan rekaan dalaman yang ingin menceburkan
diri dalam bidang perniagaan.

.

(a)	Berdasarkan	petikan	di	atas,	nyatakan	dua sumber teknologi yang diperlukan untuk
memulakan perniagaan.                                 [4 markah]

(b)	i. Apakah prosedur yang diperlukan untuk mengurus sumber teknologi tersebut?
                  [1 markah]

ii.	Jelaskan	prosedur	di	(b)	(i)	 	 	 	 	 	 							[3 markah]

(c)	Cadangkan	jenis	insurans	yang	boleh	diambil	oleh	Encik	Manoharan	bagi	melindungi
perniagaanya.                                                                             [2 markah]

4 Gambar 1 merupakan  muka hadapan buku koleksi cerpen. Manakala Gambar 2 merupakan
reka	bentuk	Proton	PERSONA.

(a)	Bagaimanakah	mengurus	sumber	bagi	Gambar	1	dan	Gambar	2	di	atas?									[4 markah]

(b)	Jelaskan agensi yang membantu usahawan bagi melindungi sumber tersebut.
                 [4 markah]

(c)	Berdasarkan kedua-dua gambar di atas, jelaskan kelebihan mendaftarkan harta intelek.
                  [2 markah]

Encik	Manoharan	merupakan	seorang	graduan	Rekaan	Dalaman.	Beliau
bercadang untuk menjalankan perniagaan perkhidmatan rekaan dalaman
bangunan pejabat dan rumah.

Gambar 1                                              Gambar 2
65

P
E

N
G

U
R

U
S

A
N

S
U

M
B

E
R

F
IZ

IK
A

L
 D

A
N

T
E

K
N

O
L
O

G
I

BA
B

2

5 Gambar di bawah merupakan sumber yang diperlukan dalam operasi sesebuah perniagaan.

(a)	Nyatakan	jenis	sumber	bagi	gambar	di	atas.																 	 	 							[2 markah]

(b)	Terangkan	tujuan	mengurus	sumber	di	atas.																				 	 							[4 markah]

(c)	Nyatakan	perkaitan	antara	pengurusan	sumber	di	atas.	 	 	 							[4 markah]
Puan Saulin merupakan seorang kerani bank. Beliau telah membuat keputusan untuk berhenti
kerja dan memulakan perniagaan dobi layan diri. Puan Saulin telah menyewa sebuah rumah kedai
di Kota Kinabalu, Sabah.

Antara peralatan yang telah dibeli untuk kedai dobinya ialah:

Selepas tiga tahun beroperasi, beliau telah menjadikan kedai dobinya berkonsepkan kafe siber.
Beliau telah menyediakan satu ruang untuk pelanggannya melayari internet sambil minum. Oleh
itu, Puan Saulin telah membeli lima buah komputer serta perisian yang tulen.

KAJIAN KES

Berdasarkan petikan di atas, jawab soalan berikut:

1 Terangkan tiga sumber fizikal yang diperlukan oleh Puan Saulin untuk perniagaan
 kedai dobi.                       [6 markah]

2 Huraikan prosedur yang diperlukan oleh Puan Saulin untuk menguruskan sumber fizikal
 di atas.                             [6 markah]

3 Terangkan dua sumber teknologi yang diperlukan untuk kafe siber.          [4 markah]

4 Cadangkan jenis-jenis perlindungan insurans yang perlu diambil oleh Puan Saulin bagi
melindungi perniagaannya.               [4 markah]

Mesin	basuh	–	5	buah
 Mesin pengering – 5	buah
 Mesin penukaran duit – 2 buah
 Mesin peruncitan automatik – 1 buah
 Sabun pencuci – 10 botol
 Pelembut kain – 5	botol

66

BAB 2
P

E
N

G
U

R
U

S
A

N
 S

U
M

B
E

R
 F

IZ
IK

A
L

D
A

N
 T

E
K

N
O

L
O

G
I

Arahan: Baca kes di bawah dengan teliti.
67

S
U

M
B

E
R

P
E

M
B

IA
Y

A
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

BA
B

3

67

Sumber
pembiayaan
perniagaan

BA
B3

Pendahuluan

67

Standard Pembelajaran

Semua usahawan memerlukan modal bagi perniagaan mereka. Modal boleh diperoleh daripada
sumber pembiayaan dalaman atau luaran. Usahawan perlu tahu jenis-jenis pembiayaan yang
sesuai dengan perniagaan sama ada hendak memulakan perniagaan atau mengembangkan
perniagaan. Pemilihan sumber pembiayaan yang sesuai bergantung kepada keperluan perniagaan
kerana pemilihan ini akan mempengaruhi kejayaan perniagaan.

Selepas mempelajari bab ini, murid boleh:

mengenal pasti sumber pembiayaan untuk
sesebuah perniagaan.

menghuraikan jenis pembiayaan dalaman
dan luaran yang sesuai untuk sesebuah
perniagaan.

menyelesaikan keperluan pembiayaan bagi
sesebuah perniagaan.

membandingkan kekuatan dan kelemahan
jenis pembiayaan untuk sesebuah
perniagaan.

menghuraikan prosedur mendapatkan
sumber pembiayaan untuk sesebuah
perniagaan.

membuat justifikasi jenis pembiayaan
yang sesuai digunakan untuk memulakan
sesebuah perniagaan.
68

BAB 3
S

U
M

B
E

R
 P

E
M

B
IA

Y
A

A
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N

PETA
KONSEP

68

Sumber
Pembiayaan
Perniagaan

Jenis
pembiayaan
dalaman dan

luaran

Kekuatan dan
kelemahan jenis

pembiayaan

Justifikasi
jenis

pembiayaan

Kenal pasti
sumber

Keperluan
pembiayaan

Prosedur
mendapatkan

sumber
perniagaan
69

S
U

M
B

E
R

P
E

M
B

IA
Y

A
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

BA
B

3

3.0 PENGENALAN

Semua perniagaan memerlukan modal. Modal boleh diperoleh daripada pelbagai sumber
pembiayaan. Bab ini akan menghuraikan jenis-jenis pembiayaan, kekuatan dan kelemahan setiap
jenis pembiayaan serta prosedur untuk mendapatkan sumber pembiayaan.

Seseorang usahawan mesti mengenal pasti sumber pembiayaan
yang sesuai berdasarkan kepada jumlah modal yang diperlukan
dan jenis perniagaan yang akan dilakukan.

Usahawan perlu mengenal pasti jenis perniagaan yang
hendak diusahakan sama ada milikan tunggal, perkongsian,
syarikat persendirian atau syarikat awam sebelum mendapatkan
pembiayaan. Jenis modal terdiri daripada wang tunai, inventori,
kilang dan jentera.

3.1 SUMBER PEMBIAYAAN UNTUK SESEBUAH
PERNIAGAAN

Rajah 3.1 Jenis-jenis modal.

MODAL
Wang tunai Inventori

Bangunan
kilang

Jentera

Mengapakah seseorang usahawan
perlu mengenal pasti sumber
pembiayaan yang tepat?

CONTOH

3.3.1 SP 69

gerak
minda
70

BAB 3
S

U
M

B
E

R
 P

E
M

B
IA

Y
A

A
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N

3.2 JENIS PEMBIAYAAN DALAMAN DAN LUARAN YANG
SESUAI UNTUK SESEBUAH PERNIAGAAN

Sumber pembiayaan perniagaan terbahagi kepada dua iaitu sumber pembiayaan dalaman dan luaran.

Sumber Huraian

Simpanan peribadi  Simpanan peribadi merupakan sumber asas yang diperlukan oleh
usahawan. Kebiasaannya, perniagaan dimulakan dengan menggunakan
wang simpanan peribadi.

Modal daripada
keuntungan (rizab)

Rizab ialah keuntungan yang diperoleh daripada hasil pelaburan. Rizab
digunakan sebagai pembiayaan semasa perniagaan dijalankan untuk modal
pusingan.

Jadual 3.1 Sumber pembiayaan dalaman.

Rajah 3.2 Sumber pembiayaan perniagaan.

Sumber pembiayaan dalaman
Sumber pembiayaan dalaman merupakan modal awal yang digunakan untuk usahawan memulakan
perniagaan.

Dalaman

Luaran

Simpanan peribadi

Modal daripada keuntungan (rizab)

Bank dan institusi kewangan

i. Modal permulaan
ii. Sewa beli
iii. Pajakan
iv. Pemfaktoran

Agensi kerajaan

i. Bantuan modal
ii. Jaminan kredit
iii. Geran Penyelidikan dan pembangunan

v. Syer
vi. Overdraf
vii. Pinjaman perniagaan

gadaian/Ar-Rahnu

SUMBER
PEMBIAYAAN
PERNIAGAAN

3.3.2SP70
71

S
U

M
B

E
R

P
E

M
B

IA
Y

A
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

BA
B

3

Sumber pembiayaan luaran
1. Pembiayaan daripada bank dan institusi kewangan

Bank dan institusi kewangan menyediakan sumber pembiayaan untuk pelbagai peringkat kitaran
perniagaan, iaitu dari peringkat permulaan, perkembangan dan pemulihan perniagaan.
 Bank dan institusi kewangan, memberikan pinjaman kepada peminjam yang mempunyai aset
sebagai cagaran. Jenis pinjaman melibatkan pinjaman jangka pendek dan jangka panjang.

Jadual 3.2 Jenis pembiayaan daripada bank dan institusi kewangan.

Sumber
Pembiayaan

Luaran
Huraian

Modal
permulaan

Pinjaman yang diberikan kepada usahawan yang ingin memulakan perniagaan.
  Modal yang diperoleh daripada bank atau institusi kewangan dipanggil sumber modal

formal. Modal ini memberikan pinjaman berpenggal, pinjaman jangka pendek dan
jangka panjang.

Sewa beli

Sewa beli ialah aktiviti menyewa aset dengan tujuan untuk membeli aset tersebut.
    Bank atau insitusi kewangan akan membeli aset tersebut dan menyewakannya
     kepada usahawan.

Hak milik hanya akan berpindah kepada usahawan selepas semua ansuran dijelaskan.
Contohnya, pembiayaan rumah kedai dan kenderaan.

Pajakan

Skim pajakan membolehkan usahawan menggunakan sesebuah mesin atau jentera
dengan cara menyewanya daripada bank atau institusi kewangan bagi tempoh tertentu.

Bank, institusi kewangan atau syarikat pajakan mempunyai hak milik terhadap mesin
atau jentera, manakala usahawan sebagai penyewa.

Syer

Syer ialah bahagian dalam modal sesuatu perniagaan atau saham. Sesebuah perniagaan
menerbitkan syer bagi menambah modal.

Bank saudagar akan bertindak sebagai penanggung jaminan terbitan syer oleh syarikat
awam yang hendak meluaskan perniagaan mereka dengan cara membeli syer yang
tidak dapat dilanggan oleh pelabur.

Overdraf

Overdraf merupakan kemudahan kredit yang disediakan oleh bank perdagangan untuk
pemegang akaun semasa. Melalui kemudahan ini, pemegang akaun semasa boleh
mengeluarkan wang melebihi jumlah simpanan dalam akaun semasa mereka setakat
had yang telah ditetapkan.

Faedah hanya dikenakan ke atas jumlah overdraf yang digunakan mengikut kadar
harian. Overdraf ini sesuai kepada usahawan yang kurang pasti tentang jumlah, masa
dan tempoh pembiayaan yang diperlukan.

Pinjaman
perniagaan

gadaian/
Ar-Rahnu

Ar-Rahnu dari sudut syarak merujuk kepada satu barang yang berharga untuk
dijadikan sebagai cagaran bagi mendapatkan pinjaman. Sekiranya hutang tersebut

tidak dapat dijelaskan, barang cagaran akan menjadi hak milik Ar-Rahnu.

Pemfaktoran

Pemfaktoran merupakan kemudahan pembelian akaun penghutang atau invois
yang disediakan oleh bank dan institusi kewangan atau syarikat pemfaktoran untuk
sesebuah perniagaan.

Syarikat pemfaktoran akan membeli invois atau akaun belum terima pada
    harga diskaun.

Melalui kemudahan ini, peniaga memindahkan tugas pengutipan hutang daripada
pelanggannya kepada syarikat pemfaktoran.
72

BAB 3
S

U
M

B
E

R
 P

E
M

B
IA

Y
A

A
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N

Rajah 3.3 Kemudahan kewangan oleh agensi kerajaan.

2. Agensi kerajaan

Kerajaan telah menyediakan pelbagai skim dan dana kewangan bagi membantu usahawan.
Kemudahan ini ditawarkan dalam bentuk bantuan modal, jaminan kredit serta geran penyelidikan
dan pembangunan.

KEMUDAHAN
KEWANGAN

OLEH AGENSI
KERAJAAN

Terdapat beberapa jenis pinjaman perniagaan
oleh agensi kerajaan yang boleh digunakan dalam
pembiayaan perniagaan. Pembiayaan daripada agensi
kerajaan lebih mudah untuk diperoleh. Pinjaman ini
ditadbir oleh institusi kewangan, bank atau agensi
yang terlibat.

Jaminan yang diberi kepada usahawan
yang menghadapi kesukaran mendapat
pinjaman daripada bank kerana cagaran
dan status kreditnya yang kurang baik.

Geran dan insentif penyelidikan dan
pembangunan menggalakkan syarikat-syarikat
Malaysia untuk menjadi lebih inovatif dalam
menggunakan dan menyesuaikan teknologi
yang sedia ada di samping mencipta teknologi
dan produk baharu.

Bantuan modal

Jaminan kredit

Geran penyelidikan
dan pembangunan
73

S
U

M
B

E
R

P
E

M
B

IA
Y

A
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

BA
B

3

Antara agensi kerajaan yang terlibat dalam memberi bantuan pembiayaan dan kewangan ialah:

•  TEKUN mengamalkan konsep ‘pinjaman asas simpanan’ iaitu
pinjaman yang diberi kepada peniaga akan digunakan sebagai
modal tambahan dalam urusan perniagaan.

•  Objektif TEKUN adalah menawarkan modal tambahan kepada
usahawan, menggalakkan budaya menabung dalam kalangan
peniaga kecil, mewujudkan satu jaringan usahawan secara
berkelompok dan membina kemahiran keusahawanan.

Majlis Amanah Rakyat (MARA)

Tabung Ekonomi Kumpulan Usaha Niaga (TEKUN)

•  MARA memainkan peranan penting dalam
perniagaan kaum Bumiputera untuk
membangunkan usahawan berjaya dan inovatif.

•  Usahawan Perusahaan Kecil dan Sederhana (PKS)
boleh mendapatkan modal daripada MARA
sama ada untuk memulakan perniagaan atau
mengembangkan perniagaan mereka.

QR Code

Layari laman sesawang
http://www.mara.gov.my/bah.-
pembiayaan-perniagaan untuk

mengetahui pembiayaan
perniagaan MARA.

QR
Code

QR Code

QR
Code

•   Pembiayaan meliputi sektor perniagaan patuh syariah seperti
pembuatan, peruncitan, kontraktor dan teknousahawan.

•  Antara skim yang ditawarkan ialah:

a) Skim Pembiayaan Kontrak Ekspres (SPiKE)

b) Skim Pembiayaan Peningkatan Perniagaan (SPiM)

c) Skim Jaminan Usahawan MARA (SJUM)

• MARA juga meyediakan kemudahan seperti ruang niaga, gerai,
tapak kilang, dan arked di samping menawarkan kursus dan
latihan keusahawanan.

•  Antara skim yang ditawarkan oleh TEKUN ialah:

a) Skim Pembiayaan Program Temannita

b) Skim Pembiayaan Kontrak–I

c) Skim Pembiayaan Teman Tekun

d) Skim Pembiayaan Tekun Niaga

e) Program Pembangunan Usahawan Bekas Tentera

f) Program Pembangunan Usahawan Profesional Muda Bumiputera

•  Pinjaman dengan TEKUN bermula serendah RM500 sehingga
RM50,000. Manakala tempoh bayaran balik antara sebulan hingga
lima tahun.

Layari laman sesawang
https://www.tekun.gov.my/
ms/usahawan-tekun/skim-

pembiayaan-tekun-nasional/
syarat-syarat/ untuk

mengetahui pembiayaan
perniagaan TEKUN.
74

BAB 3
S

U
M

B
E

R
 P

E
M

B
IA

Y
A

A
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N

Agrobank

• Agrobank merupakan sebuah bank milik
kerajaan di bawah naungan Kementerian
Kewangan yang fokus kepada pembangunan
dan perniagaan berkaitan pertanian.

• Kementerian Sains, Teknologi dan
Inovasi (MOSTI) telah menawarkan geran
insentif dalam bidang sains dan teknologi
untuk menggalakkan syarikat-syarikat
Malaysia terlibat dengan penyelidikan dan
pembangunan (R&D) produk.

• MOSTI telah memperkenalkan dana baru

Kementerian Sains, Teknologi dan Inovasi

Credit Guarantee Corporation Malaysia Berhad
• Credit Guarantee Corporation Malaysia

Berhad (CGC) atau dikenali sebagai Syarikat
Jaminan Kredit Malaysia memainkan peranan

BAB 3
S

U
M

B
E

R
 P

E
M

B
IA

Y
A

A
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N

QR Code

Layari laman sesawang https://
www.cgc.com.my/conventional-

schemes?lang=my untuk
mengetahui Skim Konvensional

yang ditawarkan CGC.

QR
Code

QR Code

Layari laman sesawang
http://www.agrobank.com.
my/my/product/program/

untuk mengetahui program
pembiayaan Agrobank.

QR
Code

QR Code

Layari laman sesawang http://
www.mosti.gov.my/dana-geran/

permohonan-dana-2/ untuk
mengetahui dana yang

ditawarkan MOSTI.

QR
Code

• Agrobank menyediakan pelbagai dana dan tabung untuk memberi
pinjaman pada kadar caj perkhidmatan yang rendah kepada
para petani untuk membeli tanah, mesin, jentera, jentolak dan
sebagainya.

• Antara dana yang disediakan ialah:
 a) Modal Usahawan 1 Malaysia (MUS1M-i)
 b) Kemudahan Pembiayaan Modal Kerja-I (Tawarruq)
 c) Program Agropreneur Muda (PAM)

iaitu Dana SMART dan Dana GO. Dana SMART bertujuan untuk
mencari usahawan atau penyelidik yang boleh memberi penyelesaian
terhadap keperluan strategik dan keutamaan dalam bidang teknologi,
pemprosesan dan produk.

• Dana GO pula terbahagi kepada dua jenis iaitu Dana Fasilitasi dan
Dana Inno. Dana Fasilitasi merupakan dana yang disediakan bagi
membantu pemohon mengurangkan jurang kegagalan antara fasa pra
pengkomersialan kepada pengkomersialan. Manakala Dana Inno pula
adalah untuk membiayai pembangunan atau penambahbaikan produk
atau perkhidmatan dengan unsur-unsur inovasi.

pembangunan dalam menyokong agenda pembangunan ekonomi
negara dengan cara membantu usahawan PKS untuk berdaya maju
dan tidak mempunyai cagaran untuk mendapatkan pembiayaan
daripada institusi kewangan.

• CGC berperanan sebagai pemberi jaminan kredit bagi memudahkan
permohonan pinjaman atau pembiayaan usahawan diterima oleh
pihak bank.
75

S
U

M
B

E
R

P
E

M
B

IA
Y

A
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

BA
B

3

3.3 KEPERLUAN PEMBIAYAAN BAGI SESEBUAH
PERNIAGAAN

Usahawan perlu memilih sumber pembiayaan yang sesuai mengikut keperluan perniagaannya.
Berikut adalah penyelesaian keperluan pembiayaan yang melibatkan dua situasi berbeza.

SITUASI 1
(MEMULAKAN PERNIAGAAN)

Berdasarkan situasi di atas, cadangkan sumber pembiayaan
yang sesuai untuk Azly memulakan perniagaan minuman? SOALAN A

SOALAN B
Nyatakan kekuatan dan kelemahan sumber pembiayaan
yang dipilih.

Azly yang baharu sahaja tamat menduduki peperiksaan Sijil Pelajaran Malaysia (SPM) telah
bercadang untuk memulakan perniagaan menjual minuman. Lokasi yang dipilih ialah di pasar
malam. Anggaran modal yang diperlukan untuk membeli peralatan dan bahan mentah ialah
RM2,000.

3.3.3 SP 75
76

BAB 3
S

U
M

B
E

R
 P

E
M

B
IA

Y
A

A
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N

SITUASI 2
(MENGEMBANGKAN PERNIAGAAN)

Berdasarkan situasi di atas, apakah jenis pembiayaan yang sesuai
untuk Cik Azizah? Berikan alasan anda.

SOALAN

Cik Azizah merupakan seorang pemilik kedai KIMIRA Gift di Kajang. Beliau telah menjalankan
perniagaan tersebut selama 15 tahun. Cik Azizah telah mempunyai ramai pelanggan tetap
terutamanya di sekitar Kajang dan Cheras.
 Pada musim-musim perayaan, beliau telah mendapat banyak tempahan untuk membuat
hamper kuih raya daripada pelanggannya. Beliau telah mendapat bekalan biskut raya daripada
rakan-rakannya yang berada di sekitar Cheras. Oleh itu, Cik Azizah bercadang untuk membuka
cawangan baharu dengan menyewa satu lot rumah kedai di Bandar Tun Hussein Onn, Cheras.
Beliau bercadang untuk meminta bantuan kakak iparnya yang tinggal di Bandar Tun Hussein
Onn untuk menguruskan kedai tersebut.
 Cik Azizah bercadang untuk menjadikan cawangan baharu tersebut sebagai tempat untuk
menghasilkan hamper bagi musim perayaan dan majlis keraian dengan menyediakan pelbagai
cenderamata. Anggaran
kos untuk membuka
cawangan baharu ialah
sebanyak RM80,000.
Simpanan beliau hanya
sebanyak RM30,000.
Beliau bercadang untuk
mendapatkan pinjaman
sebanyak RM50,000.

76
77

S
U

M
B

E
R

P
E

M
B

IA
Y

A
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

BA
B

3

3.4 KEKUATAN DAN KELEMAHAN JENIS PEMBIAYAAN
UNTUK SESEBUAH PERNIAGAAN

Usahawan boleh membandingkan kekuatan dan kelemahan jenis pembiayaan tersebut kepada
perniagaan yang bakal dijalankan. Hal ini dapat memastikan usahawan memilih jenis pembiayaan
yang sesuai dengan perniagaan.

Kekuatan

Kekuatan

Kelemahan

Kelemahan

Sumber Pembiayaan
Dalaman

Sumber Pembiayaan
Luaran

Rajah 3.4 Kekuatan dan kelemahan pembiayaan sesebuah perniagaan.

Cepat dan ringkas.
 Tidak melibatkan kos seperti faedah

atas pinjaman.

Modal terhad.
 Sukar menambah modal dalam masa

yang singkat.

1. Bank atau institusi kewangan
 Memerlukan penjamin.
 Memerlukan cagaran dalam bentuk

harta atau aset tetap.
 Tertakluk kepada syarat pinjaman.
 Dikenakan faedah yang tinggi.

2. Agensi kerajaan
 Persaingan yang sengit.
 Jumlah pinjaman yang terhad

menyebabkan syarikat terpaksa
membuat pinjaman berulang kali.

Tertakluk kepada terma dan syarat.

1. Bank atau institusi kewangan
 Tempoh bayaran balik pinjaman dan

ansuran bulanan boleh mengikut
kemampuan peminjam.

Jumlah pinjaman boleh disesuaikan
dengan keperluan semasa.

2.  Agensi kerajaan
 Memberi pinjaman kepada peniaga

yang tidak mempunyai cagaran.
 Jumlah pinjaman boleh disesuaikan

dengan keperluan semasa.
 Tidak dikenakan faedah.

3.3.4 SP 77
78

BAB 3
S

U
M

B
E

R
 P

E
M

B
IA

Y
A

A
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N

Berikut merupakan prosedur am bagi mendapatkan sumber pembiayaan untuk sesebuah
perniagaan:

3.5 PROSEDUR MENDAPATKAN SUMBER PEMBIAYAAN
UNTUK SESEBUAH PERNIAGAAN

Khidmat nasihat kewangan boleh didapati daripada
pihak bank atau agensi kerajaan yang dipilih oleh
seseorang usahawan. Semasa ingin memohon
pembiayaan perniagaan, usahawan boleh mendapatkan
khidmat nasihat berkaitan kelayakan, had pembiayaan,
cagaran, margin pembiayaan dan kaedah bayaran balik.

Usahawan hendaklah memohon pembiayaan daripada institusi
kewangan atau agensi kerajaan yang dipilih dengan mematuhi
segala prosedur dan syarat am.

Usahawan menyediakan rancangan perniagaan
sebagai pelan untuk mendapatkan pembiayaan
daripada pihak yang berkenaan.

Menerima surat pemberitahuan daripada sumber
pembiayaan tentang kelulusan permohonan.

Menyediakan rancangan
perniagaan

1.

Mendapatkan khidmat
nasihat kewangan

2.

Pembiayaan diluluskan4.

Membuat
permohonan

3.

Rajah 3.5 Prosedur bagi mendapatkan sumber pembiayaan.

3.3.5SP78
79

S
U

M
B

E
R

P
E

M
B

IA
Y

A
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

BA
B

3

Carta alir di bawah merupakan prosedur permohonan pembiayaan dari Agro Bank yang perlu
dirujuk oleh seseorang usahawan.

Contoh Prosedur Permohonan dari Bank atau Institusi
Kewangan (Agro Bank)

Menyediakan rancangan perniagaan

Mendapatkan khidmat nasihat daripada
pegawai bank

Permohonan
dipertimbangkan

oleh bank

Menandatangani kontrak dengan Agrobank

Menghantar permohonan kepada pihak
bank untuk diproses

Memperoleh surat Kelulusan Pembiayaan
dari Agrobank

Menyediakan dokumen yang lengkap

Tidak
lulus

Lulus

Menyediakan rancangan
perniagaan mengikut format
yang telah ditetapkan.

Perkara yang perlu dibincangkan
ialah jenis pembiayaan, jumlah
pembiayaan dan dokumen yang
diperlukan oleh bank.

Mula

Tamat

Secara amnya, dokumen yang
diperlukan ialah:

• salinan kad pengenalan

• rekod jualan dan
pembeliaan perniagaan

• lesen perniagaan
• salinan kad pengenalan
80

BAB 3
S

U
M

B
E

R
 P

E
M

B
IA

Y
A

A
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N

Contoh Borang Permohonan Pembiayaan Agro Bank (Halaman 1)
81

S
U

M
B

E
R

P
E

M
B

IA
Y

A
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

BA
B

3

Contoh Borang Permohonan Pembiayaan Agro Bank (Halaman 2)
82

BAB 3
S

U
M

B
E

R
 P

E
M

B
IA

Y
A

A
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N

Contoh Prosedur Permohonan Pembiayaan Perniagaan dari
Agensi Kerajaan (MARA)
Peniaga yang berminat untuk membuat permohonan pembiayaan kewangan daripada MARA perlu
mengikut beberapa prosedur berikut:

Menyediakan dokumen yang diperlukan

Merujuk khidmat nasihat daripada MARA

MARA memproses
permohonan

Memperoleh surat kelulusan permohonan

Menandatangani kontrak pinjaman dengan
MARA

Menyediakan dokumen yang lengkap
kepada MARA untuk diproses

Tidak
lulus

Lulus

Secara amnya, dokumen yang
diperlukan ialah:

• salinan kad pengenalan

• gambar berukuran pasport

• salinan pendaftaran perniagaan

• salinan lesen pihak berkuasa
tempatan (jika berkaitan)

• gambar lokasi perniagaan

• salinan perjanjian sewa premis
perniagaan (jika berkaitan)

• salinan bil utiliti

• salinan sijil/diploma/ijazah yang
telah disahkan

Perkara yang perlu dibincangkan
ialah syarat permohonan, jumlah
dan tempoh pembiayaan serta jenis
dokumen yang diperlukan oleh
MARA.

Mula

Tamat
83

S
U

M
B

E
R

P
E

M
B

IA
Y

A
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

BA
B

3

Contoh Borang Permohonan Pembiayaan Perniagaan MARA
(Halaman 1)

83

S
U

M
B

E
R

P
E

M
B

IA
Y

A
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

BA
B

3
84

BAB 3
S

U
M

B
E

R
 P

E
M

B
IA

Y
A

A
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N

84

BAB 3
S

U
M

B
E

R
 P

E
M

B
IA

Y
A

A
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N

Contoh Borang Permohonan Pembiayaan Perniagaan MARA
(Halaman 2)

84

BAB 3
S

U
M

B
E

R
 P

E
M

B
IA

Y
A

A
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
85

S
U

M
B

E
R

P
E

M
B

IA
Y

A
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

BA
B

3
S

U
M

B
E

R
 P

E
M

B
IA

Y
A

A
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BA

B
3

3.6 JUSTIFIKASI JENIS PEMBIAYAAN YANG SESUAI
DIGUNAKAN UNTUK MEMULAKAN SESEBUAH
PERNIAGAAN

Usahawan yang memulakan perniagaan secara kecil-kecilan dan memerlukan modal yang kecil,
boleh menggunakan simpanan peribadi. Mereka juga boleh mendapatkan sumber pembiayaan luar
sama ada daripada bank, institusi kewangan atau agensi kerajaan.

Bagi perniagaan yang memerlukan modal yang besar seperti perkongsian dan syarikat awam,
modal boleh diperoleh daripada bank, institusi kewangan atau agensi kerajaan.

Berikut adalah contoh perniagaan milikan tunggal, perkongsian, perniagaan dalam talian dan
syarikat persendirian yang memerlukan sumber pembiayaan. Anda diminta memberikan cadangan
sumber yang paling sesuai bagi setiap perniagaan tersebut dengan memberikan hujah yang bernas.

Encik Hamzah dan Encik Elyas merupakan dua orang cef makanan barat
di sebuah hotel lima bintang di Kuantan. Mereka bercadang untuk berhenti
kerja dan memulakan perniagaan makanan sejuk beku di Maran, Pahang.
 Bagi melancarkan operasi, mereka akan menyewa sebuah rumah kedai di
Pusat Bandar Maran, Pahang. Modal pembiayaan yang diperlukan ialah sebanyak RM200,000.
 Cadangkan sumber pembiayaan yang sesuai untuk mereka memulakan perniagaan tersebut.
Terangkan sebab sumber pembiayaan tersebut dipilih.

Puan Normah merupakan seorang pengusaha karipap secara kecil-kecilan.
Beliau telah lama berniaga dengan menggunakan kenderaan sendiri dan
mendapat sambutan yang menggalakkan.

Memandangkan perniagaan telah menjana pendapatan bulanan yang baik, beliau berhasrat
untuk mengembangkan perniagaannya dengan menyewa sebuah kedai.
 Normah telah mengumpul wang simpanan sebanyak RM800 dan untuk memulakan
perniagaan di kedai, beliau memerlukan modal tambahan sebanyak RM20,000 bagi tanggungan
sewa dan membeli peralatan membuat pelbagai jenis karipap.
 Cadangkan sumber pembiayaan yang sesuai untuk mengembangkan perniagaan beliau dan
berikan alasan anda.

3.3.6 SP 85
86

BAB 3
S

U
M

B
E

R
 P

E
M

B
IA

Y
A

A
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N

Encik Kong, Encik Amir dan Encik Ramesh telah menubuhkan sebuah
syarikat yang dinamakan KAR Agro Sdn. Bhd. yang akan menjalankan
perniagaan penternakan siput buluh atau pepahat di Sarawak.

Cik Amirah bercadang hendak menjalankan perniagaan dalam talian
untuk menjual pelbagai jenis selendang. Dia menganggarkan modal untuk
memulakan perniagaanya sebanyak RM4,000 iaitu kos untuk membeli
sebuah komputer riba, selendang dan langganan Internet.
 Berikan cadangan kepada Cik Amirah tentang sumber pembiayaan
yang boleh diperoleh untuk memulakan perniagaannya.

Aspek pinjaman Bank A Bank B

Jumlah pinjaman RM300,000 RM300,000

Tempoh bayaran 20 tahun 25 tahun

Kadar faedah 5% 4.5%

Cagaran Tidak perlu Perlu

Syarikat bercadang untuk menternak siput buluh dalam sangkar. Sebanyak 50 buah sangkar
diperlukan berserta dengan anak benih siput buluh. Anggaran kos untuk menjalankan perniagaan
ini ialah sebanyak RM400,000. Ahli syarikat telah berbincang untuk mendapatkan pinjaman
daripada pihak bank sebanyak RM300,000 sahaja.
 Berikut adalah dua buah bank yang sanggup menawarkan pinjaman kepada syarikat mereka.

Perniagaan 3
(Perniagaan dalam

talian)

Berikan cadangan kepada syarikat KAR Agro Sdn. Bhd., bank manakah yang sesuai dipilih untuk
perniagaan mereka. Berikan alasan anda.

Perniagaan 4
(Syarikat
Berhad)
87

S
U

M
B

E
R

P
E

M
B

IA
Y

A
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

BA
B

3

1. Sumber pembiayaan terdiri daripada sumber dalaman dan sumber luaran.

2. Sumber pembiayaan dalaman terdiri daripada:

(a)  Simpanan peribadi

(b) Modal daripada keuntungan (rizab)

3. Sumber pembiayaan luaran terdiri daripada:

(a) Bank atau institusi kewangan:

(i) Modal permulaan

(ii) Sewa beli

(iii) Pajakan

(iv) Pemfaktoran

(v) Syer

(vi) Overdraf

(vii) Pinjaman perniagaan gadaian/Ar-Rahnu

(b) Agensi kerajaan:

(i) Bantuan modal

(ii) Jaminan kredit

(iii) Geran penyelidikan dan pembangunan

4. Agensi kerajaan yang menyediakan pembiayaan ialah MARA, TEKUN, CGC, Agro
Bank dan MOSTI.

5. Usahawan perlu bijak memilih pembiayaan yang sesuai untuk perniagaan mereka.

REFLEKSI

AKTIVITI
KUMPULAN

Simulasi mesyuarat.

1. Murid dibahagikan kepada empat kumpulan yang mewakili empat jenis perniagaan iaitu:

a) Milikan Tunggal  b) Perkongsian
c) Perniagaan dalam talian d) Syarikat Berhad

2. Setiap kumpulan diminta menjalankan aktiviti mesyuarat bagi tujuan menyediakan kertas
cadangan tentang perniagaan yang hendak dijalankan dan sumber pembiayaan yang sesuai.

3. Wakil setiap kumpulan dikehendaki membentangkan hasil mesyuarat serta menyediakan
laporan tugasan yang diberi.
88

BAB 3
S

U
M

B
E

R
 P

E
M

B
IA

Y
A

A
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N

3 Gambar di bawah merupakan contoh
agensi kerajaan.

Manakah antara berikut adalah W?

A AmBank

B Agro Bank

C Tabung Haji

D Syarikat insurans

4 Antara berikut, manakah merupakan
contoh sumber pembiayaan luaran?

I Akaun simpanan

II Modal daripada keuntungan (rizab)

III Pinjaman daripada bank

IV Bantuan daripada agensi kerajaan

A I dan II

B I dan IV

C II dan III

D III dan IV

w

1 Sumber pembiayaan dalaman merupakan

A modal yang diperoleh daripada
simpanan peribadi

B modal yang diperoleh daripada
kemudahan overdraf

C modal yang diperoleh daripada
agensi kerajaan

D modal permulaan yang diperoleh
daripada bank

2 Antara berikut, manakah merupakan
contoh sumber pembiayaan dalaman?

I Syer

II Modal daripada keuntungan (rizab)

III Simpanan peribadi

IV Overdraf

A I dan II

B I dan IV

C II dan III

D III dan IV

SOALAN OBJEKTIF

Arahan: Jawab semua soalan.

uji minda
89

S
U

M
B

E
R

P
E

M
B

IA
Y

A
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

BA
B

3

5 Apakah peranan syarikat pemfaktoran?

A  Mengutip hutang bagi pihak peniaga
daripada pelanggan mereka

B Menyewa aset tetap daripada institusi
kewangan atau bank

C Memberikan pinjaman kewangan
kepada syarikat awam

D Memberikan kemudahan overdraf
kepada pelanggan

6 Syarikat Jaminan Kredit Malaysia
memberikan jaminan kepada pinjaman
yang dipohon oleh usahawan yang
menghadapi kesukaran

A menyediakan rancangan perniagaan

B mendapatkan pembiayaan daripada
bank

C mendapatkan bantuan geran
daripada bank

D mendapatkan khidmat nasihat
daripada bank

7 Jenis pembiayaan perniagaan daripada
bank atau institusi kewangan ialah:

I Sewa beli

II Pajakan

III Pinjaman peribadi

IV Jaminan kredit

A I dan II

B I dan IV

C II dan III

D III dan IV

8 Apakah insentif yang disediakan untuk
penyelidikan dan pembangunan (R&D)
dalam bidang sains dan teknologi?

A Overdraf

B Pemfaktoran

C Geran tanah

D Geran penyelidikan dan
pembangunan

9 Puan Mei Yee ingin membuka cawangan
kafe di kampung halamannya di
Rembau, Negeri Sembilan. Beliau
bercadang untuk mendapatkan
pembiayaan dalaman. Manakah antara
berikut jenis sumber pembiayaan yang
sesuai?

I Simpanan peribadi

II Keuntungan syarikat

III Pajakan

IV Sewa beli

A I dan II

B I dan IV

C II dan III

D III dan IV

10 Konsep “pinjaman asas simpanan” adalah
pinjaman yang disediakan oleh agensi
kerajaan yang berikut:

A MARA

B TEKUN

C MOSTI

D AgroBank
90

BAB 3
S

U
M

B
E

R
 P

E
M

B
IA

Y
A

A
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N

11 Antara berikut, manakah merupakan
contoh sumber pembiayaan luaran?

A Bank Negara

B BSN Takaful

C Affin Bank Berhad

D Media Prima Berhad

12 Antara berikut, manakah merupakan
kekuatan sumber pembiayaan dalaman?

I Modal terhad

II Cepat dan ringkas

III Tidak melibatkan kos seperti faedah
akibat pinjaman

IV Sukar menambah modal jika
keadaan ekonomi yang gawat

A I dan II

B I dan IV

C II dan III

D III dan IV

13 Antara berikut, manakah merupakan
kekuatan sumber pembiayaan luaran
bagi agensi kerajaan?

I Tertakluk kepada syarat pinjaman
ketat

II Terdapat perlindungan cukai
daripada pembayaran faedah

III Jumlah pinjaman boleh disesuaikan
dengan keperluan semasa

IV Memberi peluang kepada peniaga
yang tidak mempunyai cagaran

A I dan II

B I dan IV

C II dan III

D III dan IV

14 Antara berikut, manakah merupakan
kelemahan sumber pembiayaan luaran
bagi bank atau institusi kewangan?

I Memerlukan penjamin

II Memerlukan cagaran dalam bentuk
harta atau aset tetap

III Cepat dan ringkas

IV Terdapat perlindungan cukai
daripada pembayaran faedah

A I dan II

B I dan IV

C II dan III

D III dan IV

15 Manakah antara berikut merupakan
kemudahan kewangan yang disediakan
oleh agensi kerajaan?

I  Bantuan modal

II Sewa beli

III Pemfaktoran

IV Jaminan kredit

A I dan II

B I dan IV

C II dan III

D III dan IV

16 Apakah sumber pembiayaan secara
gadaian yang diberikan oleh institusi
kewangan Islam kepada peminjam?

A Al Mudharabah

B Al Musyarakah

C Al Wadiah

D Ar Rahnu
91

S
U

M
B

E
R

P
E

M
B

IA
Y

A
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

BA
B

3

17 Kemudahan yang disediakan oleh
bank atau institusi kewangan kepada
usahawan yang mempunyai akaun
semasa ialah:

A  sewa beli

B  draf bank

C  overdraf

D  kad kredit

18 Rajah di bawah menunjukkan prosedur
mendapatkan sumber pembiayaan.

Apakah prosedur yang sesuai bagi P?

A Membayar yuran yang sewajarnya

B Menyediakan aset tetap sebagai
cagaran

C Berunding dengan pakar runding
bagi mendapatkan khidmat nasihat

D Menyemak jenis keperluan
perniagaan yang diperlukan oleh
usahawan

19 Bagi permohonan pembiayaan melalui
MARA, dokumen yang diperlukan ialah:

I Borang KWSP

II Borang Cukai

III Borang Maklumat Peribadi

IV Borang Jaminan atau Cagaran

A I dan II

B I dan IV

C II dan III

D III dan IV

20 Prosedur pertama yang perlu dilakukan
oleh usahawan sebelum memulakan
perniagaan ialah:

A menyediakan penyata bank

B menyediakan rancangan perniagaan

C membuat rundingan dengan pakar
kewangan

D memulakan perniagaan atau
memohon semula

Prosedur Mendapatkan Sumber Pembiayaan

Usahawan menyediakan rancangan perniagaan
bagi pembiayaan kewangan

Membuat permohonan berkenaan jenis
pembiayaan yang sesuai dengan menyediakan

dokumen yang diperlukan

Memulakan perniagaan jika lulus

P
92

BAB 3
S

U
M

B
E

R
 P

E
M

B
IA

Y
A

A
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N

SOALAN STRUKTUR

Arahan: Jawab semua soalan.

1 Sumber pembiayaan perniagaan penting untuk usahawan memulakan perniagaan. Nyatakan
jenis sumber pembiayaan tersebut.

_________________________________________________________________________

_________________________________________________________________________

2  Berikan contoh sumber pembiayaan dalaman.

_________________________________________________________________________

_________________________________________________________________________

3  Senaraikan lima jenis pembiayaan perniagaan melalui bank atau institusi kewangan.

_________________________________________________________________________

_________________________________________________________________________

4  Nyatakan tiga jenis pembiayaan perniagaan daripada agensi kerajaan.

_________________________________________________________________________

_________________________________________________________________________

5  Jelaskan kelemahan membuat pinjaman daripada bank atau institusi kewangan.

_________________________________________________________________________

_________________________________________________________________________

6  Jelaskan kekuatan membuat pinjaman daripada agensi kerajaan.

_________________________________________________________________________

_________________________________________________________________________
93

S
U

M
B

E
R

P
E

M
B

IA
Y

A
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

BA
B

3

1 Gambar di bawah menunjukkan perbualan dua orang murid yang merancang untuk
memulakan perniagaan.

(a) Jelaskan sumber pembiayaan di atas?             [2 markah]

(b) Terangkan dua kelebihan jenis pembiayaan yang  dipilih di 1(a).                   [4 markah]

(c) Terangkan kelemahan sumber pembiayaan di atas.                                  [4 markah]

2 Gambar berikut merupakan sebuah perniagaan di Johor Bharu.

Perniagaan di atas ingin membesarkan perniagaannya.

(a) Terangkan tiga sumber pembiayaan luaran perniagaan supaya syarikat tersebut dapat
mencapai hasratnya.               [6 markah]

(b) Terangkan kelebihan sumber pembiayaan di 2 (a).          [4 markah]

SOALAN ESEI

Arahan: Jawab semua soalan.

Ramesh, selepas tamat
SPM nanti, mahukah jika

kita berniaga air?

Bagus juga idea awak itu, Ali. Saya ada
simpanan RM300. Bolehlah kita menjual

air di pasar malam.
94

BAB 3
S

U
M

B
E

R
 P

E
M

B
IA

Y
A

A
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N

3 Berikut merupakan agensi kerajaan yang memberikan pelbagai perkhidmatan.

(a) Mengapakah usahawan memilih pembiayaan daripada agensi tersebut? Berikan
 kelebihan pembiayaan perniagaan di atas.           [6 markah]

(b) Terangkan objektif pembiayaan agensi di atas.                              [4 markah]

4 Usahawan yang ingin memulakan atau mengembangkan perniagaan boleh mendapatkan
pembiayaan daripada sumber luaran.

(a) Terangkan tiga sumber pembiayaan luaran.           [6 markah]

(b) Berikan prosedur untuk mendapatkan sumber pembiayaan ini.         [4 markah]

5 Pernyataan berikut berkaitan Puan Salmah.

Puan Salmah merupakan seorang balu yang tidak bekerja dan mempunyai lima orang anak.
Beliau telah bercadang untuk memulakan perniagaan membuat biskut di rumah. Beliau
mempunyai barang kemas dan rumah peninggalan suaminya.

(a) Apakah sumber pembiayaan yang sesuai dipilih oleh Puan Salmah untuk memulakan
perniagaannya?                             [1 markah]

(b) Jelaskan kelebihan sumber pembiayaan yang dipilih di 5 (a).         [6 markah]

(c) Nyatakan tiga institusi kewangan yang menawarkan pembiayaan di atas.     [3 markah]
KAJIAN KES
Arahan: Baca kes di bawah dengan teliti.

Encik Aizat merupakan seorang graduan Sains Pertanian daripada Universiti Putra Malaysia. Beliau
telah ditawarkan bekerja di sebuah syarikat swasta dengan gaji permulaan sebanyak RM1,800
sebulan. Setelah dua tahun bekerja, bapa Aizat telah mencadangkan kepada beliau untuk
mengusahakan tanaman cili dan limau kasturi di kebun milik bapanya di Beranang, Selangor.
Encik Aizat telah mengambil keputusan untuk berhenti bekerja dan menumpukan perhatian
kepada projek tanaman cili dan limau kasturi.

Berikut merupakan cadangan keperluan Encik Aizat untuk memulakan projek tanaman:

Modal yang diperlukan untuk projek tersebut  ialah sebanyak RM60,000 tidak termasuk upah gaji
pekerja yang menanam benih cili dan limau kasturi. Encik Aizat hanya mempunyai simpanan di
bank sebanyak RM10,000. Beliau bercadang untuk mendapatkan pembiayaan sebanyak RM60,000.

Berdasarkan petikan di atas, jawab soalan berikut:

1 Jelaskan jenis sumber pembiayaan yang boleh digunakan oleh Encik Aizat?         [4 markah]

2 Terangkan tiga agensi kerajaan yang boleh menawarkan pembiayaan modal sebanyak
 RM60,000 kepada Encik Aizat.             [6 markah]

3 (a) Sekiranya Encik Aizat ingin memohon pembiayaan daripada pihak bank, terangkan
 dua jenis pembiayaan yang disediakan.              [4 markah]

(b) Sejauh manakah permohonan beliau akan diluluskan oleh pihak bank?        [6 markah]

KEPERLUAN HARGA

Baik pulih tanah RM10,000

Benih cili dan limau kasturi RM  5,000

Baja RM  5,000

Bina rumah hijau dan paip air RM30,000

Peralatan tanaman RM10,000

JUMLAH RM60,000

95

S
U

M
B

E
R

P
E

M
B

IA
Y

A
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

BA
B

3
96

BAB 3
S

U
M

B
E

R
 P

E
M

B
IA

Y
A

A
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N

96

KAJIAN KES
Arahan: Baca kes di bawah dengan teliti.

Daniel Lim dan Johari merupakan dua orang sahabat yang bekerja dengan pihak swasta. Anggaran
gaji mereka masing-masing ialah sebanyak RM6,500 sebulan. Mereka bercadang untuk membuat
perniagaan inap desa di Melaka kerana pelancong dari dalam dan luar negara seperti Singapura
suka bercuti di Melaka pada hujung minggu.

Daniel Lim dan Johari telah berbincang untuk mendirikan sebuah rumah banglo tiga tingkat
di tanah lot milik bapa Johari yang berkeluasan satu hektar. Kos untuk membina sebuah rumah
banglo ialah sebanyak RM600,000. Mereka hanya mempunyai wang simpanan berjumlah sebanyak
RM100,000. Oleh itu, mereka perlu mendapatkan pinjaman daripada sumber pembiayaan institusi
kewangan. Berikut adalah dua buah bank yang boleh membiayai perniagaan mereka dengan syarat-
syarat tertentu.

Berdasarkan petikan di atas, jawab soalan berikut:

1 Daniel Lim dan Johari mempunyai wang simpanan mereka sendiri. Jelaskan kekuatan sumber
pembiayaan tersebut.                      [4 markah]

2 Merujuk kepada syarat-syarat pinjaman oleh dua buah bank di atas, cadangkan bank yang
sesuai dipilih oleh Daniel Lim dan Johari untuk mereka membuat pinjaman tersebut. Berikan
alasan anda.                [6 markah]

3 Selain daripada bank perdagangan, terangkan dua sumber pembiayaan yang disediakan oleh
agensi kerajaan.                 [4 markah]

4 Huraikan kekuatan dan kelemahan sumber pembiayaan luaran.           [6 markah]

Butiran pinjaman Bank M Bank P

Jumlah pinjaman dimohon RM600,000 RM600,000

Pinjaman yang disediakan
oleh pihak bank

90% daripada jumlah
pinjaman yang dimohon

70% daripada jumlah
pinjaman yang dimohon

Kadar faedah setahun 6% 6.5%

Tempoh masa bayar balik 10 - 25 tahun 10 - 15 tahun

Cagaran Perlu Perlu

Penjamin Perlu Perlu
97

BA
B

4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

BAB 4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

SP 97

penyata
kewangan
perniagaan

BA
B

4
Pendahuluan

97

Selepas mempelajari bab ini, murid boleh:

menjelaskan definisi penyata kewangan.

mengenal pasti setiap butiran dalam penyata
kewangan.

menghuraikan pihak-pihak yang
berkepentingan kepada penyata kewangan
bagi sesebuah perniagaan.

menganalisis kegunaan penyata kewangan
terhadap operasi kewangan bagi sesebuah
perniagaan.

mentafsir penyata kewangan menggunakan
Nisbah Asas.

membuat justifikasi  terhadap kedudukan
kewangan sesebuah organisasi berdasarkan
peratus nisbah-nisbah berdasarkan penyata
kewangan yang diberikan.

Standard Pembelajaran

Penyata kewangan ialah rekod formal kegiatan kewangan sesebuah perniagaan. Penyata kewangan
memberi maklumat tentang kedudukan kewangan dan prestasi perniagaan. Penyata kewangan penting
kerana membolehkan usahawan mengetahui prestasi perniagaan bagi sesuatu tempoh perakaunan.

Usahawan akan menggunakan maklumat penyata kewangan unuk mengawal dan merancang
aktiviti perniagaan selain merangka strategi yang baik untuk meningkatkan keuntungan dan menangani
kelemahan perniagaan.

Selain itu, pihak pengguna luaran seperti bank, pemiutang, kerajaan, pemegang saham dan pelabur
akan menggunakan penyata kewangan untuk menilai kemampuan perniagaan untuk membayar
hutang, mengukur prestasi kewangan perniagaan untuk melabur dan  mentaksirkan cukai pendapatan
perniagaan kepada kerajaan.
BA
B

4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

BAB 4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

Penyata
Kewangan
Perniagaan

PETA
KONSEP

Kenal pasti setiap
butiran dalam penyata

kewangan

Pihak-pihak yang
berkepentingan terhadap

penyata kewangan syarikat

Kegunaan Penyata
kewangan terhadap
operasi kewangan

sesebuah perniagaan

Justifikasi kedudukan
kewangan perniagaan
berdasarkan peratus

Nisbah  Asas

Mentafsirkan
penyata kewangan

menggunakan
Nisbah Asas

Definisi penyata
kewangan perniagaan

98
99

BA
B

4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

BAB 4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

SP

4.0

4.1

PENGENALAN

DEFINISI PENYATA KEWANGAN

Penyata kewangan merupakan satu bentuk laporan yang
menunjukkan kedudukan kewangan sesebuah perniagaan bagi
suatu tempoh tertentu. Laporan kewangan ini mengandungi
maklumat keuntungan atau kerugian perniagaan serta kedudukan
nilai aset, liabiliti dan ekuiti sesebuah perniagaan.

QR Code

Layari laman sesawang
https://ms.wikipedia.org/wiki/

Penyata_kewangan untuk
menerangkan konsep asas

penyata kewangan.

QR Code

Layari laman sesawang
https://mhdazlan.files.

wordpress.com/2010/02/
modul-format-penyata-

kewangan.pdf untuk
mengetahui contoh dan

format penyata kewangan.

1. Penyata Pendapatan
Penyata pendapatan terdiri daripada akaun perdagangan dan
akaun untung rugi. Akaun perdagangan mengandungi jualan
bersih dan kos jualan, manakala akaun untung rugi mengandungi
hasil dan belanja.

2. Kunci Kira-kira
Penyata Kunci Kira-kira merupakan penyata kedudukan
kewangan yang menunjukkan harta dan hutang perniagaan.
Penyata Kunci Kira-kira mengandungi butiran tentang aset (aset
bukan semasa dan aset semasa), liabiliti (liabiliti semasa dan
liabiliti bukan semasa) dan ekuiti pemilik perniagaan.

3. Penyata Aliran Tunai
Penyata yang menunjukkan punca perolehan dan penggunaan
dana/tunai bagi suatu tempoh tertentu. Penyata aliran tunai
melaporkan kegiatan aliran tunai perniagaan, khususnya kegiatan
operasi, pelaburan dan kewangan. Penyata ini menunjukkan
keupayaan perniagaan untuk menjelaskan liabiliti semasa seperti
bayaran kepada pembekal dan gaji pekerja dalam perniagaan.

3.4.1

Penyata kewangan merupakan rekod kewangan yang melibatkan
penyata pendapatan, kunci kira-kira dan penyata aliran tunai
seperti yang ditunjukkan dalam Rajah 4.1 di bawah.

Rajah 4.1 Jenis-jenis penyata kewangan.

Penyata
Kewangan

Kunci
Kira-kira

Penyata
Aliran
Tunai

Penyata
Pendapatan

QR
Code

QR
Code
SP100

BA
B

4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

BAB 4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

4.2 BUTIRAN DALAM PENYATA KEWANGAN

3.4.2

Rekod kewangan yang disimpan dengan baik dan sistematik membolehkan penyata kewangan
perniagaan disediakan dengan tepat. Berikut merupakan penyata kewangan sebuah perniagaan.

1) Contoh Penyata Pendapatan

XYZ Enterprise
Penyata Pendapatan (Akaun Perdagangan dan Untung Rugi)

bagi tahun berakhir pada 31 Disember 2016
      RM   RM     RM

Jualan         210,000
Tolak:  Pulangan Jualan           8,000
          _______
Jualan Bersih        202,000
Tolak: Kos Jualan
Inventori awal      50,000
Belian     110,000
Tolak: Pulangan Belian                    3,000
      _______
Belian Bersih    107,000
Tambah:  Angkutan Masuk           2,600
  Upah atas Belian           5,000
  Insuran atas Belian      3,000
  Duti Import       6,400
      ________
Kos Belian       124,000
        _______
Kos Barang untuk Dijual                 174,000
Tolak: Inventori Akhir                   59,000
                   ________
             115,000
                      ________
Untung Kasar           87,000
Tambah: Hasil
  Komisen Diterima               6,300
  Faedah Simpanan                            2,250
             95,550
Tolak: Belanja
  Sewa          9,000
  Insuran                     2,100
  Gaji                    10,500
                     _______
                        21,600
          _______
Untung Bersih                      73,950
101

BA
B

4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

BAB 4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

Jualan
Bersih

•	 Jualan bersih adalah jumlah jualan barangan dan perkhidmatan ditolak dengan
pulangan jualan.

•	 Pulangan jualan merujuk kepada barangan dan perkhidmatan yang dipulang
kembali oleh pengguna kepada perniagaan dalam sesuatu masa.

•	 Jualan bersih = Jualan – Pulangan jualan

Untung
Bersih

•	 Jumlah pendapatan (hasil) melebihi jumlah perbelanjaan (kos) dalam sesuatu
tempoh perakaunan.

•	 Untung bersih = Untung kasar + Hasil – Belian

Kos
Jualan

•	 Kos jualan merupakan kos dan belanja untuk membeli barang niaga.
•	 Contohnya inventori, belian, pulangan belian dan angkutan masuk.

Kos
Belian

•	 Merupakan jumlah kos barang yang dibeli (belian) setelah ditolak dengan pulangan
belian dan ditambahkan dengan belanja atas belian yang melibatkan angkutan masuk,
upah atas belian, insurans atas belian dan duti import.

•	 Kos belian = Belian – Pulangan belian + Belanja atas belian

Belian
Bersih

•	 Merupakan jumlah perbezaan antara jumlah belian dengan pulangan belian.
•	 Pulangan belian adalah barangan yang dipulangkan kembali kepada pembekal.
•	 Belian bersih = Belian – Pulangan belian

Untung
Kasar

•	 Merupakan jumlah untung yang diperoleh selepas mengambil kira belanja dan hasil
yang berkaitan dengan aktiviti utama perniagaan.

•	 Untung kasar = Jualan bersih – Kos jualan

Belanja•	 Belanja merupakan kos yang dibayar dalam perniagaan.
•	 Contohnya bayaran insurans, gaji dan sewa bangunan.
102

BA
B

4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

BAB 4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

2) Contoh Penyata Kedudukan Kewangan (Kunci Kira-kira).

XYZ Enterprise

Kunci Kira-kira pada 31 Disember 2016

RM      RM

ASET

Aset Bukan Semasa

Kenderaan       90,000

Perabot       12,000

102,000

Aset Semasa

Inventori Akhir                   59,000

Akaun Belum Terima/Penghutang        8,900

Tunai       55,000

122,900

224,900

EKUITI  PEMILIK

Modal Awal                       50,000

Tambah: Untung Bersih                     73,950

123,950

Tolak: Ambilan           1,000

Modal akhir                    122,950

LIABILITI

Liabiliti Bukan Semasa

Pinjaman bank                      90,000

Liabiliti Semasa

Akaun Belum Bayar/Pemiutang        11,950

224,900
103

BA
B

4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

BAB 4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

•	 Hutang perniagaan jangka panjang yang memerlukan tempoh melebihi
satu tahun kewangan untuk menjelaskannya.

•	 Contoh: Pinjaman bank, gadai janji  dan pinjaman kerajaan.

Liabiliti
Bukan

Semasa

•	 Bermaksud pemilik mengambil aset perniagaan (barang atau tunai)
untuk kegunaan peribadi.

•	 Contoh: Ambilan barang, aset dan tunai syarikat.

Ambilan

•	 Aset perniagaan yang mempunyai tempoh hayat penggunaan melebihi
setahun kewangan dan tahap kecairannya rendah.

•	 Contoh: Kenderaan, mesin dan kelengkapan pejabat.

Aset
Bukan

Semasa

•	 Liabiliti semasa bersifat hutang perniagaan jangka pendek.

•	 Contoh: Akaun belum bayar dan overdraf bank.

Liabiliti
Semasa

•	 Modal yang dilaburkan untuk memulakan perniagaan.

•	 Contoh: Modal permulaan.

Ekuiti
Pemilik

•	 Aset perniagaan yang bersifat tidak tahan lama dan mempunyai
tempoh penggunaan kurang daripada setahun. Aset semasa juga
mempunyai tahap kecairan yang tinggi.

•	 Contoh: Inventori, tunai di tangan, deposit semasa dan akaun belum
terima.

Aset
Semasa
104

BA
B

4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

BAB 4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

3) Contoh Penyata Aliran Tunai (bagi tiga bulan)

XYZ Enterprise
Penyata Aliran Tunai bagi tiga bulan berakhir 31 Mac 2016

Jan      Feb          Mac

RM       RM            RM

Baki b/b     100,000                86,480                   93,980

___________________________________________________________________________

PENERIMAAN

Jualan Tunai      80,000      80,000          90,000

Pinjaman       10,000      20,000           -

Jumlah Penerimaan                                          90,000  100,000        90,000

___________________________________________________________________________

PEMBAYARAN

Kos Jualan       70,000      80,000          95,000

Gaji        10,000      10,000          10,000

Perbelanjaan sewa        2,000          2,000              2,000

Faedah         1,520                500                    500

Pembelian Aset                  20,000                     -              -

Jumlah  Pembayaran      103,520                92,500         107,500

___________________________________________________________________________

Lebihan/(kurangan)   (13,520)                 7,500               (17,500)

___________________________________________________________________________

Baki h/b       86,480                93,980                  76,480

___________________________________________________________________________
105

BA
B

4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

BAB 4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

•	 Jumlah tunai atau simpanan yang dimiliki oleh sesebuah perniagaan
dalam bank atau di tangan pada permulaan atau awal tempoh
tertentu.

•	 Contoh: Modal permulaan dan terbitan saham.

Huraian

•	 Jumlah pendapatan dan sumber wang yang diterima dalam sesuatu
bulan tertentu.

•	 Contoh: Jualan tunai, pinjaman dan penerimaan daripada penghutang.

Huraian

•	 Jumlah perbelanjaan dan sumber wang yang digunakan atau dibayar
dalam sesuatu bulan tertentu.

•	 Contoh: Kos jualan, gaji, faedah dan sewa.

Huraian

•	 Lebihan berlaku apabila jumlah penerimaan melebihi jumlah pembayaran.

•	 Kurangan berlaku apabila jumlah pembayaran melebihi jumlah
penerimaan.

Huraian

•	 Jumlah keseluruhan tunai di tangan dan di bank pada akhir tempoh
tertentu.

•	 Contoh: Baki h/b = (Baki b/b + jumlah penerimaan) - Jumlah perbelanjaan.

Huraian

Baki
b/b

Penerimaan

Pembayaran

Lebihan/
(kurangan)

Baki
h/b
106

BA
B

4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

BAB 4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

MyVision Enterprise
Penyata Aliran Tunai  bagi tiga bulan berakhir 31 Dis 20xx.

Okt      Nov          Dis
    RM       RM            RM

Baki b/b      100,000                     A                    96,980
__________________________________________________________________________________
PENERIMAAN

Jualan Tunai       80,000             B                     90,000

Pinjaman       10,000      20,000            -

Jumlah Penerimaan                                     90,000           100,000                   G
__________________________________________________________________________________
PEMBAYARAN

Pembelian Bahan Mentah      40,000      50,000             55,000

Gaji             C    10,000             10,000

Perbelanjaan sewa        2,000          2,000                 2,000

Faedah          1,520                500                   H

Pembelian Aset                    20,000        -            -

Kos Jualan          30,000              D        40,000

Jumlah  Pembayaran        100,520              92,500               107,500

__________________________________________________________________________________

Lebihan/(kurangan)       (10,520)                 7,500                        E

__________________________________________________________________________________

Baki h/b            F                    96,980                  79,480

__________________________________________________________________________________

Berdasarkan butiran  dalam Penyata Aliran Tunai bagi MyVision Enterprise yang dinyatakan dalam jadual di
atas, pelajar dikehendaki mengira bagi butiran berikut:

Nilai pada butiran

i.  A- ____________________
ii.  B- ____________________
iii.  C- ____________________
iv.  D- ___________________
v.  E- ____________________
vi.  F- ____________________
vii.  G- ____________________
viii.  H- ____________________

gerak
minda
107

BA
B

4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

BAB 4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

Usahawan yang terlibat dalam perniagaan pengeluaran produk akan menyediakan belanjawan
kos. Belanjawan kos ialah satu rancangan perbelanjaan yang menunjukkan kos pengeluaran untuk
tempoh tertentu. Secara amnya, kos yang terlibat terdiri daripada kos tetap dan kos berubah.

Gambar di bawah menunjukkan suatu proses pengeluaran dan pasangan kenderaan.

Berdasarkan Gambar 1 dan Gambar 2 tersebut, bincangkan kos pengeluaran yang terlibat dan laporkan hasil perbincangan
kumpulan anda di dalam kelas.

Gambar 1 (Kilang) Gambar 2 (Pekerja)

sud ut
aktiviti

(i) Kos Tetap

Kos yang tidak berubah mengikut perubahan tingkat pengeluaran.

Jumlah kos tetap adalah sentiasa sama walaupun pengeluaran bertambah atau berkurangan.

Contohnya, sewa, insurans dan bayaran balik pinjaman.

(ii) Kos Berubah

Kos yang berubah mengikut  tingkat pengeluaran.

Contohnya, kos bahan mentah, kos buruh langsung seperti upah, gaji dan duti atas
bahan mentah.
SP108

BA
B

4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

BAB 4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

3.4.3

4.3 PIHAK YANG BERKEPENTINGAN KEPADA PENYATA
KEWANGAN SESEBUAH PERNIAGAAN

Penyata kewangan penting kepada pihak berkepentingan dalam membuat keputusan tentang
sesuatu perkara dalam perniagaan. Antara pihak yang berkepentingan terhadap penyata kewangan
adalah seperti berikut:

Pemegang saham/pemilik

•	 Pemegang saham/pemilik boleh mengetahui
kedudukan kewangan perniagaan dan menentukan
hala tuju perniagaan.

•	 Mengetahui keberuntungan perniagaan dan bakal
pulangan yang akan diperoleh.

•	 Penyata kewangan yang baik dapat meyakinkan
pelabur untuk melabur dalam perniagaan.

•	 Mengetahui kemampuan perniagaan membayar
hutang dan kredit.

•	 Menilai prestasi perniagaan, membuat pertimbangan
untuk pemberian ganjaran seperti bonus dan
dividen, perbandingan prestasi kewangan antara
tahun semasa dengan tahun sebelumnya, dan
sebagai garis panduan untuk perancangan
pengagihan sumber dengan berkesan.

•	 Laporan kewangan digunakan untuk menilai
keupayaan dan kecekapan dalam pengurusan
hutang sebelum memberi kemudahan kredit atau
memberikan pinjaman kepada perniagaan.

Pembekal/vendor

Pihak pengurusan

Pihak berkepentingan Kegunaan

Pelabur

Pembiaya/Institusi
Kewangan

Sekiranya anda merupakan pemilik sesuatu perniagaan, anda dikehendaki untuk mengenal pasti pihak-pihak yang
mempunyai kepentingan terhadap penyata kewangan perniagaan selain yang dinyatakan di atas.

Bincang dengan ahli kumpulan masing-masing dan bentangkan hasil penemuan anda.

sud ut
aktiviti
109

BA
B

4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

BAB 4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

SP3.4.4

4.4 MENGANALISIS KEPENTINGAN PENYATA
KEWANGAN TERHADAP OPERASI KEWANGAN
SESEBUAH PERNIAGAAN

Kemahiran menganalisis penyata kewangan penting bagi usahawan. Analisis yang dibuat terhadap penyata
pendapatan dapat membantu usahawan mengukur prestasi perniagaan dan meningkatkan jumlah
keuntungan.

Analisis bagi kunci kira-kira membantu usahawan mengetahui kedudukan aset dan liabiliti serta
membuat penilaian perniagaan untuk perancangan masa hadapan.

Selain itu, usahawan juga boleh menggunakan Titik Pulang Modal sebagai salah satu cara untuk
membuat analisis terhadap operasi perniagaan.

1. Analisis operasi kewangan perniagaan menggunakan:
a) Penyata Pendapatan

Analisis penyata pendapatan membantu usahawan:

i) Mengukur prestasi perniagaan

Dalam penyata pendapatan perniagaan, maklumat keuntungan sesebuah perniagaan
dapat diperoleh setelah hasil jualan ditolak dengan kos jualan. Prestasi perniagaan yang
bertambah baik akan menunjukkan keuntungan perniagaan yang diperoleh semakin
meningkat atau kerugian perniagaan dapat dikurangkan dari tahun ke tahun.

Usahawan boleh menggunakan penyata pendapatan untuk:
•	 meramal	pencapaian	prestasi	perniagaan	pada	masa	hadapan.
•	 merancang	strategi	untuk	meningkatkan	jumlah	keuntungan	operasi	dan	mengawal

jumlah perbelanjaan operasi.
•	 mengetahui	 kedudukan	 kewangan	 (kelebihan	 dan	 kekurangan)	 yang	 dihadapi

oleh perniagaan dan tindakan terbaik yang perlu diambil oleh pihak pengurusan.
•	 menyediakan	laporan	kewangan	bagi	tujuan	pinjaman dan pembiayaan.

ii) Meningkatkan jumlah keuntungan

Dalam meningkatkan jumlah keuntungan, pengurusan kewangan perlu diselaraskan
mengikut keperluan belanjawan dan pengagihan kewangan secara sistematik. Keadaan
ini dapat memastikan operasi perniagaan berjalan lancar serta membantu perniagaan
mengurangkan kos pengeluaran dan memaksimumkan keuntungan.

b) Kunci Kira-Kira

Kunci Kira-kira membolehkan usahawan untuk:

•	 mengetahui kedudukan kewangan sesebuah perniagaan khususnya aset perniagaan
yang terdiri daripada aset semasa dan aset bukan semasa.

•	 mengetahui	jumlah	tanggungan	perniagaan	seperti	ekuiti	pemilik,	liabiliti	semasa
dan liabiliti bukan semasa.

•	 mengetahui	tanggungan	atau	hutang	perniagaan	kepada	pihak	luar.
•	 mengetahui	komponen	ekuiti	pemilik	menerusi	modal	yang	disumbangkan	atau

untung bersih atau rugi bersih daripada kegiatan perniagaan.
110

BA
B

4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

BAB 4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

Jumlah Kos dan hasil (RM)

Rugi

Untung

0

Jumlah hasil

Jumlah kos

Kuantiti
(unit)

Titik pulang
modal

TPM dalam RM

TPM dalam unit

Kos tetap

Rumusan Titik Pulang Modal

Jumlah pengeluaran yang kurang dari titik TPM akan
menyebabkan perniagaan mengalami kerugian.

Jumlah pengeluaran yang melebihi titik TPM akan
menyebabkan perniagaan memperoleh keuntungan.

2. Analisis operasi kewangan perniagaan
menggunakan Titik Pulang Modal (TPM)

Titik Pulang Modal (TPM)
 TPM adalah satu tahap kuantiti pengeluaran apabila

jumlah hasil jualan sama dengan jumlah kos.
 TPM menunjukkan bahawa kuantiti pengeluaran tidak

memberi sebarang untung atau rugi iaitu jumlah hasil
hanya cukup untuk menampung jumlah kos.

TPM menunjukkan tahap minimum jualan yang
perlu diperoleh oleh perniagaan supaya tidak akan
mengalami kerugian.

TPM dapat ditentukan daripada graf seperti berikut:

QR Code

Layari laman sesawang
https://mhdazlan.files.

wordpress.com/2012/10/
analisis-titik-pulang-modal.pdf

untuk mengetahui contoh
penyelesaian soalan berkaitan

dengan TPM.

QR
Code
111

BA
B

4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

BAB 4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

SP

4.5 MENTAFSIR PENYATA
KEWANGAN MENGGUNAKAN
NISBAH ASAS

Dalam mentafsirkan penyata kewangan, kita biasanya akan
menggunakan nisbah asas. Nisbah asas terdiri daripada tiga
jenis yang lazim digunakan  iaitu analisis nisbah untung, analisis
nisbah kecairan dan analisis nisbah kecekapan.

a) Analisis Nisbah Untung
Analisis nisbah untung digunakan untuk mengukur kadar
untung atau pulangan yang diperoleh perniagaan. Antara
maklumat digunakan ialah:

i) Peratusan margin untung kasar
Margin untung kasar mengukur keuntungan setiap
ringgit jualan bersih. Semakin tinggi margin untung
kasar, semakin baik kedudukan syarikat.

Contoh: Syarikat A memperoleh untung kasar
sebanyak RM473,247 manakala jualan bersih adalah
RM567,320. Kirakan peratus margin untung kasar bagi
syarikat A.

Untung Kasar  =   ____________    3 100 %
         Jualan Bersih

=       RM473,247       ____________    3 100 %
           RM567,320
  =    83.4%

Bagi setiap RM1 jualan bersih, untung kasar yang
diperoleh ialah 83.4 sen.

ii) Peratusan Margin untung Bersih
Margin untung bersih mengukur keuntungan setiap
ringgit jualan bersih. Semakin tinggi margin keuntungan
bersih, menunjukkan kecekapan pengurusan operasi.

Contoh: Syarikat A memperoleh untung bersih
sebanyak RM304,084 manakala jualan bersih adalah
RM567,320. Kirakan peratus margin untung bersih
bagi syarikat A?

Untung Bersih  =   ____________    3 100 %
         Jualan Bersih

=       RM304,084       ____________    3 100 %
           RM567,320
  =    53.6%

Bagi setiap ringgit jualan bersih, untung bersih yang
diperoleh ialah 53.6 sen.

Syarikat B memperoleh untung
kasar sebanyak RM173,247.
Manakala jualan bersihnya ialah
RM167,320. Kirakan peratus
margin untung kasar bagi Syarikat
B dan jelaskan.

sud ut
aktiviti

Syarikat B memperoleh untung
bersih sebanyak RM73,247.
Manakala jualannya ialah
RM167,320. Kirakan peratus
margin untung bersih bagi
Syarikat B. Berbanding syarikat A,
pencapaian syarikat B lebih baik
atau kurang baik? Jelaskan.

sud ut
aktiviti

Peratusan
margin
untung
kasar

Peratusan
margin
untung
bersih

3.4.5
112

BA
B

4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

BAB 4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

Info

Jika peratusan untung tokokan
bagi sesebuah syarikat adalah
lebih tinggi berbanding syarikat
lain, bermakna harga jualan yang
dikenakan oleh syarikat tersebut
adalah lebih tinggi atau baik
daripada syarikat lain.

iii) Peratusan Untung Tokokan

Peratusan menunjukkan keberkesanan perniagaan
mengawal harga jualan dan kos untuk memaksimumkan
keuntungan.

Contoh: Syarikat A memperoleh untung kasar
sebanyak RM141,800 manakala kos jualannya adalah
RM567,320. Kirakan peratusan untung tokokan bagi
Syarikat A.

Untung Kasar  =   __________________    3 100 %
         Kos jualan

=       RM141,800       ____________    3 100 %
           RM567,320

=    25.0%

Harga jualan barang niaga diperoleh dengan
menambahkan 25% pada kosnya.

iv) Peratusan Pulangan Atas Modal

Mengukur pulangan atas setiap ringgit modal yang
dilabur. Nilai peratusan yang tinggi menunjukkan
pelaburan yang baik.

Contoh: Syarikat A memperoleh untung bersih operasi
sebanyak RM304,082 manakala modal awal adalah
RM1,353,807. Kirakan peratus pulangan atas aset bagi
Syarikat A.

Untung bersih  =   __________________    3 100 %
             Modal Awal

=      RM304,082       ____________    3 100 %
       RM1,353,807

=    22.46%

Bagi setiap RM1 modal yang dilaburkan, untung bersih
yang diperoleh ialah 22.46 sen.

Syarikat B memperoleh untung
operasi sebanyak RM121,247.
Manakala kos jualannya ialah
RM167,320. Kirakan peratus
margin untung tokokan bagi
Syarikat B. Berbanding syarikat A,
pencapaian syarikat B lebih baik
atau kurang baik? Jelaskan.

sud ut
aktiviti

Syarikat B memperoleh untung
bersih sebanyak RM221,247.
Manakala jumlah asetnya ialah
RM1,167,320. Kirakan peratus
pulangan atas aset bagi Syarikat B.
Berbanding syarikat A, pencapaian
syarikat B lebih baik atau kurang
baik? Jelaskan.

sud ut
aktiviti

Peratusan
untung
tokokan

Peratusan
pulangan
atas
modal
113

BA
B

4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

BAB 4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

b) Analisis Nisbah Kecairan

Kecairan merujuk kepada keupayaan aset dengan mudah
dalam bentuk tunai tanpa menjejaskan nilai aset. Nisbah
kecairan merujuk kepada keupayaan syarikat untuk
menukarkan ke dalam bentuk tunai untuk tempoh yang
singkat. Kedudukan kecairan yang tinggi menunjukkan
perniagaan mampu mendapatkan tunai untuk membayar
hutang dalam tempoh yang singkat.

Salah satu contoh nisbah kecairan ialah Nisbah Semasa.

Nisbah Semasa

Nisbah semasa mengukur kemampuan syarikat
untuk membayar pinjaman jangka pendek dengan
menggunakan aset semasa.

Contoh: Syarikat A mempunyai aset semasa sebanyak
RM697,237 manakala liabiliti semasanya ialah
RM57,400. Oleh itu nisbah semasa bagi Syarikat A
ialah:

Aset Semasa  =   _____________

Liabiliti Semasa

=

RM697,237       ____________

RM57,400

=    12.1 : 1

Setiap RM1 liabiliti semasa, perniagaan mempunyai aset
semasa sebanyak RM12.1 untuk menjelaskannya.

Syarikat B mempunyai aset semasa
sebanyak RM721,247. Manakala
jumlah liabiliti semasanya ialah
RM67,320. Kirakan nisbah semasa
bagi Syarikat B dan jelaskan.

sud ut
aktiviti

Berikut adalah dua buah syarikat yang menghasilkan pengeluaran susu tepung bagi makanan bayi di sekitar kawasan
Bandar Baru Bangi sepanjang tahun 2016.

gerak
minda

Aset Semasa   = RM123,455
Liabiliti Semasa  = RM123,345

Aset Semasa  = RM223,785
Liabiliti Semasa  = RM112,315

Syarikat A Syarikat B

Nisbah
semasa

Berdasarkan maklumat yang diberikan, pelajar dikehendaki:

i)  Tentukan nisbah semasa bagi kedua-dua syarikat tersebut.
ii) Bandingkan prestasi nisbah semasa bagi kedua-dua syarikat tersebut dan berikan ulasan anda.
114

BA
B

4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

BAB 4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

c) Analisis Nisbah Kecekapan

Nisbah kecekapan ialah nisbah yang menentukan
kecekapan pihak pengurusan perniagaan mengendalikan
stok untuk menjana keuntungan.

Analisis nisbah kecekapan terdiri daripada pusing ganti
stok dan pusing ganti aset.

i) Pusing Ganti Stok

Kadar pusing ganti stok menunjukkan hubungan  antara
kos jualan dengan stok purata. Nisbah ini berfungsi
menggambarkan kekerapan pusingan stok dalam setahun.
Selain itu, kadar pusing ganti stok dapat juga mengukur
keupayaan firma menjual barangannya dalam  tempoh
tertentu.

Rajah 4.3 Nisbah kecekapan pengurusan aset bagi perniagaan.

1. Terangkan kepentingan analisis
nisbah kecekapan dalam
menilai prestasi kewangan
perniagaan.

2.  Terangkan secara terperinci
kepentingan analisis nisbah
pusing ganti stok dan pusing
ganti aset tetap dalam menilai
prestasi kewangan syarikat.

gerak
minda

Nisbah
kecekapan

Pusing ganti
stok

Pusing ganti
aset

Syarikat B mempunyai kos jualan
barangan sebanyak RM121,247.
Manakala jumlah stok/inventorinya
ialah RM67,320. Kirakan Pusing
Ganti Stok bagi Syarikat B dan
jelaskan alasan anda.

sud ut
aktiviti

Info

•	 Stok purata =  Stok Awal + Stok Akhir
                 ___________________
                                        2
•	 Perniagaan yang menjual barangan keperluan seperti makanan mempunyai kadar pusing ganti stok yang tinggi

berbanding dengan perniagaan yang menjual barangan kemas.
115

BA
B

4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

BAB 4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

Contoh: Syarikat A mempunyai kos jualan barangan  sebanyak
RM693,070 manakala stoknya adalah RM278,334. Kirakan
nisbah Pusing Ganti Stok bagi Syarikat A.

Kos Jualan Barangan  =   __________________

Stok Purata

=

RM693,070       ____________

RM278,334

=    2.49 kali

Kadar pusing ganti stok menunjukkan perniagaan telah
menggantikan atau membeli stok baharu sebanyak 2.49 kali
dalam suatu tempoh perakaunan.

Syarikat B mempunyai   jualan
barangan sebanyak RM521,247,
manakala jumlah keuntungan aset
ialah RM567,320. Kirakan Pusing
Ganti Aset bagi Syarikat B dan
jelaskan alasan anda.

sud ut
aktivitiii) Pusing Ganti Aset

Pusing ganti aset menunjukkan kecekapan perniagaan
dalam menggunakan aset untuk menjana jualan. Nisbah
yang semakin tinggi adalah lebih baik kerana menunjukkan
kecekapan pengurusan aset.

Contoh: Syarikat A mempunyai jualan bersih sebanyak
RM567,320 manakala jumlah asetnya adalah RM713,970.
Kirakan nisbah Pusing Ganti Aset bagi Syarikat A.

Jualan Bersih  =   _______________

Jumlah Aset

=

RM567,320       ____________

RM713,970

=    0.79 kali

Kadar pusing ganti aset menunjukkan perniagaan telah
menunjukkan kecekapan dalam menguruskan aset
sebanyak 0.79 kali dalam suatu tempoh perakaunan.

Pusing
ganti
stok

Pusing
ganti
aset

Info

Jumlah aset merujuk kepada
jumlah aset semasa dan aset
bukan semasa.
SP116

BA
B

4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

BAB 4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

4.6 JUSTIFIKASI KEDUDUKAN KEWANGAN
SESEBUAH PERNIAGAAN BERDASARKAN
PENYATA KEWANGAN

MUSIDAH JATI ENTERPRISE
LEBIH KUALITI, LEBIH MURAH.

PROFIL MUSIDAH JATI ENTERPRISE

MUSIDAH JATI ENTERPRISE memulakan perniagaan perabot pada tahun 2001. Perniagaan ini beroperasi
di kawasan Taman Perindustrian Puchong dengan tiga orang pekerja untuk membekalkan perabot bagi
penduduk setempat. Berdasarkan permintaan yang tinggi, perniagaan mempelbagaikan produk dan
meluaskan pasaran, MUSIDAH JATI ENTERPRISE berjaya meluaskan pasaran ke seluruh Malaysia.

Rajah 4.1 Perbandingan jenis-jenis Nisbah Kewangan bagi Musidah Jati Enterprise bagi tahun 2015 dan
tahun 2016.

Jenis Nisbah 2015 2016

a) Nisbah Kecairan

i. Nisbah Semasa 1.97 kali 2.05 kali

b) Nisbah Kecekapan

i. Pusing Ganti Stok 7.11 kali 6.6 kali

ii. Pusing Ganti Aset 1.29 kali 1.35 kali

c) Nisbah Untung

i. Peratusan Margin Untung Kasar 32.1% 30.0%

ii. Peratusan Margin Untung Bersih 7.5% 6.4%

iii. Peratusan Pulangan atas Modal 6.42% 4.8%

iv. Peratusan Untung Tokokan 13.6% 10.0%

Bahagian ini menerangkan justifikasi kedudukan kewangan perniagaan berdasarkan peratusan
nisbah-nisbah kewangan yang telah dipelajari. Berikut adalah contoh perniagaan berasaskan
produk.

116 3.4.6
117

BA
B

4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

BAB 4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

117

Merujuk kepada Rajah 4.1 , prestasi perniagaan boleh diukur berdasarkan nisbah kecairan, nisbah kecekapan
dan nisbah untung bagi tahun 2015 dan tahun 2016.

1) Analisis Nisbah Untung

2) Analisis Nisbah Kecairan

Peratusan margin untung kasar menunjukkan penurunan dari 32.1% pada tahun
2015 kepada 30.0% pada tahun 2016. Keadaan ini menunjukkan untung kasar
perniagaan semakin berkurangan dan kedudukan kewangan perniagaan kurang
baik.

Peratusan margin untung bersih menunjukkan penurunan dari 7.5% pada tahun
2015 kepada 6.4% pada tahun 2016. Keadaan ini menunjukkan nilai untung
bersih perniagaan semakin berkurangan. Perniagaan kurang cekap dalam
pengurusan operasi sehingga untung bersih perniagaan berkurang.

Peratus pulangan atas modal menunjukkan penurunan dari 6.42% pada tahun
2015 kepada 4.8% pada tahun 2016. Keadaan ini menunjukkan perniagaan
kurang cekap dalam membuat pelaburan perniagaan.

Peratus peratusan untung tokokan menunjukkan penurunan dari 13.6%
pada tahun 2015 kepada 10.0% pada tahun 2016. Keadaan ini menunjukkan
perniagaan tidak beroperasi dengan cekap dan berkesan. Perniagaan kurang
cekap mengawal harga jualan dan kos jualan untuk menjana keuntungan
perniagaan.

Peratusan
margin
untung
kasar

Peratusan
margin
untung
bersih

Peratusan
pulangan

atas
modal

Peratusan
untung

tokokan

Nisbah semasa bagi perniagaan menunjukkan peningkatan dari 1.97 kali pada tahun
2015 kepada 2.05 kali pada tahun 2016. Keadaan ini menunjukan perniagaan mampu
membayar hutang jangka pendek (liabiliti semasa) dengan cepat.

Nisbah
semasa
118

BA
B

4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

BAB 4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

sud ut
aktiviti

3) Analisis Nisbah Kecekapan

Nisbah pusing ganti stok menunjukkan penurunan dari 7.11 kali pada tahun 2015
kepada 6.6 kali pada tahun 2016. Keadaan ini menunjukkan perniagaan mempunyai
masalah stok tidak laku atau terjual. Perniagaan terpaksa menanggung kos pemegangan,
kos penyimpanan, dan kos keusangan stok yang tinggi. Keadaan ini menyebabkan modal
firma akan terikat pada stok yang tidak terjual.

Nisbah
pusing
ganti
stok

Nisbah pusing ganti aset menunjukkan  peningkatan dari 1.29 kali pada tahun 2015
kepada 1.35 kali pada tahun 2016. Keadaan ini menunjukkan perniagaan cekap dalam
menguruskan asetnya untuk menjana jualan.

Nisbah
pusing
ganti
aset

Jenis Nisbah 2017

a) Nisbah Kecairan

i. Nisbah Semasa 2.97 kali

b) Nisbah Kecekapan

i. Pusing Ganti Stok 5.11 kali

ii. Pusing Ganti Aset 1.99 kali

c) Nisbah Untung

i. Peratusan Margin Untung Kasar 12.1%

ii. Peratusan Margin Untung Bersih 27.5%

iii. Peratusan Pulangan atas Modal 9.42%

iv. Peratusan Untung Tokokan 23.6%

Berikut adalah data analisis nisbah asas bagi Musidah Jati Enterprise bagi tahun kewangan tahun 2017.

Arahan: Murid dikehendaki untuk menjawab semua soalan.

1. Huraikan prestasi Musidah Jati Enterprise berdasarkan tiga analisis nisbah asas bagi tahun 2017.

2. Nyatakan faktor-faktor yang mungkin menyebabkan sesuatu nisbah asas meningkat atau menurun.

3. Berikan cadangan-cadangan yang boleh diambil oleh pihak pengurusan syarikat untuk mengatasi kelemahan
yang dihadapi bagi tahun 2017.

4. Katakan untung bersih Musidah Jati Enterprise pada tahun 2017 telah menurun. Berikan langkah-langkah yang
perlu diambil oleh pihak pengurusan syarikat untuk meningkatkan nisbah untung pada tahun berikutnya.
119

BA
B

4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

BAB 4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

Butiran
Tahun

2016 (RM)  2017 (RM)

Untung kasar 5,000 9,000

Jualan                    25,000                     33,000

Jualan bersih                    20,000                     30,000

Untung bersih 3,000 4,800

Kos jualan                    20,000                     24,000

Modal awal                    45,000                     40,000

Aset semasa                    22,500                     30,500

Liabiliti semasa                    16,000                     14,200

Stok awal 6,000 4,500

Stok akhir 4,500 3,500

Aset bukan semasa                    43,000                     38,000

Modal kerja 6,500                     16,300

Ekuiti pemilik                    44,000                     49,300

Liabiliti bukan semasa 5,000 5,000

Berikut merupakan butiran tertentu yang diambil dari penyata kewangan bagi sebuah MyIdea Enterprise.

AKTIVITI
KUMPULAN
120

BA
B

4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

BAB 4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

Arahan :

1. Murid dikehendaki untuk membentuk kumpulan kecil yang terdiri daripada empat orang.

2. Berpandukan  kepada butiran kewangan bagi MyIdea Enterprise pada muka surat 119, murid
dikehendaki membuat perbandingan prestasi MyIdea Enterprise bagi tahun 2016 dan 2017,
berdasarkan nisbah untung, nisbah kecekapan dan nisbah kecairan.

3. Bentangkan  dalam kelas mengikut kumpulan masing-masing.
121

BA
B

4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

BAB 4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

1. Penyata kewangan merupakan satu bentuk laporan yang menunjukkan kedudukan kewangan
sesebuah perniagaan bagi suatu tempoh tertentu.

2. Penyata kewangan terdiri dari:

i. Penyata pendapatan

ii. Kunci kira-kira

iii. Penyata aliran tunai (Belanjawan Tunai)

3. Titik Pulang Modal (TPM) adalah satu tahap kuantiti pengeluaran apabila jumlah hasil sama
dengan jumlah kos.

4. Pihak yang berkepentingan kepada penyata kewangan sesebuah perniagaan adalah:

i. Pemegang saham/pemilik

ii. Pelabur

iii. Pihak pengurusan

iv. Pemiutang

v. Pembiaya/institusi kewangan

5. Analisis kegunaan penyata kewangan terhadap operasi sesebuah perniagaan adalah:

a) Penyata pendapatan

i. Mengukur prestasi perniagaan; dan

ii. Meningkatkan jumlah keuntungan

b) Kunci kira-kira

i. Meningkatkan untung bersih; dan

ii. Penilaian perniagaan.

6. Analisis nisbah asas melibatkan analisis:

i.  Nisbah kecairan: nisbah  semasa.

ii.  Nisbah kecekapan: nisbah pusing ganti stok dan nisbah pusing ganti aset.

iii.  Nisbah untung: peratusan margin untung kasar, peratusan margin untung bersih, peratusan
pulangan atas modal dan peratusan untung tokokan

REFLEKSI
SP122

BA
B

4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

BAB 4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

1  Encik Musa memaklumkan bahawa
perniagaannya akan memperoleh untung
kasar sebanyak RM0.25 sen setiap RM1
kos jualan. Apakah analisis nisbah yang
digunakan?

A Margin Untung Kasar
 B Nisbah kecairan
 C Analisis nisbah untung
 D Kadar pusing ganti stok

2   Pasangan yang manakah benar tentang Aset
Semasa dan Aset Bukan Semasa?

Pilihan Aset Semasa Aset Bukan
Semasa

A Stok Kelengkapan

B Kelengkapan Mesin

C Pekerja kilang Bangunan

D Tunai ditangan Premis

3  Nadi Cergas Sdn Bhd ingin menilai prestasi
perniagaannya untuk tahun 2015 dan
tahun 2016 berdasarkan maklumat berikut:

Tahun 2015 2016

Peratus untung kasar atas
jualan

17% 18.8%

Apakah sebab-sebab yang menyebabkan
perubahan tersebut?

I Harga jualan telah dinaikkan
 II Jumlah jualan telah bertambah
 III Kelemahan dalam pengendalian

perniagaan
 IV Pengendalian perniagaan

bertambah cekap

A I dan II
 B I dan IV
 C II dan III
 D III dan IV

4  Butiran berikut dipetik daripada buku
Perniagaan Sabahan Sdn. Bhd.

Aset Liabiliti Modal

RM36,090 RM4,780 P

Perniagaan Sabahan Sdn. Bhd. mengalami
kerugian sebanyak RM5,000. Berapakah
nilai P.

A RM35,870
 B RM45,870
 C RM26,310
 D RM36,310

5 Apakah fungsi Penyata Aliran Tunai kepada
usahawan?

A Membantu usahawan mengehadkan
perbelanjaan semasa

B Menunjukkan penerimaan dan
pembayaran perniagaan

C Menunjukkan kedudukan anggaran
tunai pada masa depan

D Menjadi panduan kepada pihak bank
untuk menuntut hutang

6  Bagaimanakah sesebuah perniagaan
dapat memperbaiki nisbah semasa
perniagaannya?

A Mendapat pinjaman bank
B Menambahkan nilai pemiutang
C Mengurangkan nilai penghutang
D Menambahkan aset tetap

7  Setiap bulan pihak pengurusan perniagaan
perlu membayar pinjaman kepada pihak
institusi kewangan secara tetap mengikut
jadual. Apakah jenis kos yang berkait
dengan pembayaran tersebut?

A Kos tetap
B Kos berubah
C Kos marginal
D Kos purata

uji minda
SOALAN OBJEKTIF

Arahan: Jawab semua soalan.

P
E

N
Y

A
TA

K
E

W
A

N
G

A
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BAB 4

122
123

BA
B

4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

BAB 4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

SP 123

BA
B

4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

8   Pilih penyataan yang benar tentang ekuiti
pemilik.

A  Tuntutan pihak luar terhadap aset
perniagaan

B  Tuntutan pemilik terhadap perniagaan
C  Hutang perniagaan terhadap pihak

ketiga
D  Harta yang digunakan untuk menjana

pendapatan perniagaan

9  Apakah contoh yang sesuai bagi kos berubah
yang perlu dibiayai oleh usahawan?

A  Sewaan bangunan
B  Pembelian mesin
C  Bahan mentah
D  Pembayaran faedah kepada pihak bank

atas pinjaman

10  Antara berikut, manakah yang dicatatkan
dalam suatu Penyata Aliran Tunai?

I    Jualan kredit
II   Ambilan oleh pemilik perniagaan
III  Gaji pekerja
IV  Pembelian aset

A I dan II
B I dan IV
C II dan III
D III dan IV

11  Apakah maksud kadar pusing ganti stok
yang tinggi?

I Jualan laris
II Tukar ganti stok yang kerap
III Tidak cekap dalam pengurusan stok
IV Berkemampuan menjelaskan hutang

pembelian stok

A I dan II
B I dan IV
C II dan III
D III dan IV

12  Maklumat berikut diperoleh daripada
Sarawak Enterprise.

Apakah taksiran yang tepat mengenai nisbah
tersebut?

A Jumlah liabiliti melebihi tiga kali ganda
aset

B ¼ daripada jumlah aset adalah aset
semasa

C Setiap RM3 nilai aset semasa dapat
menjelaskan RM1 nilai liabiliti semasa

D Jika RM3 yang dilaburkan, syarikat
memperoleh untung bersih sebanyak
RM1

13  Siapakah yang menggunakan maklumat
dalam penyata kewangan sebagai rujukan
semasa mengawal dan merancang aktiviti
perniagaan?

A  Pemiutang
B  Institusi kewangan
C  Para pelabur
D  Pihak pengurusan

14  Pilih padanan yang betul bagi maksud
nisbah kewangan.

Jawapan Nisbah Maksud

A Pulangan
atas
modal
aset

Mengukur kadar
untung kasar atas setiap
ringgit modal aset yang
dilaburkan

B Nisbah
semasa

Mengukur kemampuan
syarikat menjelaskan
hutang jangka panjang

C Margin
untung
kasar

Mengukur peratus
untung bersih  bagi
setiap ringgit kos jualan

D Kadar
pusing
ganti
stok

Mengukut kecekapan
pengurusan stok

Nisbah semasa Sarawak  Enterprise ialah 3 : 1
SP124

BA
B

4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

BAB 4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

15 Berikut adalah sebahagian daripada Penyata
Aliran Tunai bagi sesebuah perniagaan.

Penyata Aliran Tunai bagi tiga bulan
berakhir 31 Disember 2017

Butiran Okt
(RM)

Nov
(RM)

Dis
(RM)

Baki b/b
Penerimaan

Jualan
         P

12,300

25,000
-

27,000
16,000

29,000
-

Apakah butiran P?

A Pinjaman
 B Belian kredit
 C Ambilan tunai
 D Bayaran pemiutang

16 Maklumat berikut diperoleh daripada
perniagaan yang mengusahakan industri
menjahit baju kebaya.

Syarikat
Zuraidah

Syarikat
Luqman

Kadar pusing
ganti stok

5 kali 9 kali

Antara berikut, manakah benar tentang
pengurusan stok kedua-dua syarikat
tersebut?

A Jualan stok Syarikat Zuraidah lebih
 laris daripada Syarikat Luqman

B Pengurusan stok Syarikat Luqman
 lebih efisyen daripada Syarikat Zuraidah

C Syarikat Luqman menanggung kos
 penyimpanan stok yang lebih tinggi
 daripada Syarikat Zuraidah

D Syarikat Zuraidah menukar stok
 setiap lima bulan sekali manakala
 Syarikat Luqman menukar stok
 setiap sembilan bulan sekali

17 Antara berikut, manakah berikut merupakan
kepentingan belanjawan tunai?

I    Menunjukkan keupayaan tunai
 sesebuah perniagaan

II   Membantu perniagaan merancang
 pendapatan dan perbelanjaan

III  Membantu perniagaan membelanjakan
 wang mengikut keutamaan

IV   Memastikan perniagaan mendapat
 keuntungan maksimum

A I dan II
 B I dan III
 C II dan IV
 D III dan IV

18 Pilih hubungan penyataan yang betul
tentang butiran dalam Penyata Aliran Tunai.

A   Baki awal + Pembayaran – Penerimaan
 = Baki akhir

B   Baki akhir + Pembayaran – Penerimaan
 = Baki awal

C   Baki awal + Penerimaan – Pembayaran
 = Baki akhir

D   Baki akhir + Penerimaan – Pembayaran
 = Baki awal

124

BAB 4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N
125

BA
B

4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

BAB 4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

SP

BA
B

4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

125125

20 Situasi di bawah menunjukkan seorang
pelabur yang ingin membuat pelaburan
modal dalam sesebuah perniagaan.

Antara analisis nisbah yang berikut, yang

manakah dapat membantu beliau membuat
keputusan untuk melabur?

A Untung tokokan

B Pulangan atas modal

C Margin untung kasar

D Kadar pusing ganti stok

19 Berikut merupakan maklumat nisbah
semasa bagi sesebuah perniagaan untuk
tahun 2015 dan 2016.

Tahun Nisbah semasa

2015 1.5%

2016 2.1%

Tafsirkan prestasi perniagaan bagi tahun
2016 berbanding tahun 2015.

A Prestasi perniagaan merosot dan tidak
 mampu membayar hutang

B Kemampuan perniagaan membayar
 hutang dalam tempoh singkat telah
 meningkat

C Prestasi perniagaan telah merosot dan
 hanya mampu membayar hutang
 untuk tempoh masa panjang

D Risiko perniagaan telah meningkat dan
 pelaburan kurang memberi pulangan

Puan Lailatul sedang mempertimbangkan,
sama ada untuk melabur dalam Perniagaan
Maju atau dalam Perniagaan Bakti.
SP126

BA
B

4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

BAB 4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

SOALAN STRUKTUR

Arahan: Jawab semua soalan.

1 Berikan definisi penyata kewangan dan berikan tiga komponen penyata kewangan.

_______________________________________________________________________

_______________________________________________________________________

2 Bezakan antara kos tetap dengan kos berubah.

_______________________________________________________________________

_______________________________________________________________________

3 Kenal pasti lima pihak berkepentingan terhadap penyata kewangan.

_______________________________________________________________________

_______________________________________________________________________

4 Jelaskan dua kepentingan analisis Kunci Kira-kira.

_______________________________________________________________________

_______________________________________________________________________

5 Berikan empat jenis analisis nisbah untung yang penting dalam mentafsirkan
 penyata kewangan.

_______________________________________________________________________

_______________________________________________________________________
BAB 4

P
E

N
Y

A
TA

K
E

W
A

N
G

A
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N

126
127

BA
B

4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

BAB 4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

SP

BA
B

4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

127127

Arahan: Jawab semua soalan.

1  Berikut adalah maklumat tentang kunci kira-kira bagi sesebuah perniagaan.

Berdasarkan penyata kewangan yang diberikan:
(a) Kenal pasti butiran bagi kunci kira-kira berikut:          [5 markah]

i. Butiran R : _______________________
ii. Butiran S : _______________________
iii. Butiran T : _______________________
iv. Butiran U : _______________________
v. Butiran V : _______________________

(b) Berikan tiga kegunaan penyata pendapatan bagi sesebuah perniagaan.        [3 markah]
(c) Berikan dua kegunaan kunci kira-kira kepada pihak pengurusan.        [2 markah]

SOALAN ESEI

Kasut Baru Enterprise
Kunci Kira-kira pada 31 Disember 2017

Butiran 2017

ASET
R
Kenderaan

S
Stok akhir
Penghutang
Bank
Tunai

U
Modal awal
Tambah: Untung bersih

Tolak: Ambilan

Modal Akhir

V
Pinjaman Bank
Tambah: T
Pemiutang

RM                      RM

50,000

69,234
        7,665
        2,441
        5,910
  _________
                                  85,250

135,250

83,740
                                   9,834
                             ________
                                 93,574
                                    (679)
                              ________

92,895

                                  31,603
                                  10,752
                                135,250
SP128

BA
B

4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

BAB 4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

128

2 Encik Ramly telah memulakan perniagaan menghasilkan produk kesihatan dan kecantikan
di Bandar Salak Tinggi. Setelah memulakan perniagaan, beliau ingin mengetahui pihak-pihak
berkepentingan yang secara langsung atau tidak langsung kepada penyata kewangannya.

Terangkan kepentingan penyata kewangan kepada pihak berkepentingan di bawah.

i  Pembekal              [2 markah]

ii  Pelabur               [2 markah]

iii  Pembiaya/institusi kewangan            [2 markah]

iv  Pemiutang              [2 markah]

v  Pemilik perniagaan              [2 markah]

3 Maklumat di bawah menunjukkan perbandingan analisis nisbah asas bagi Syarikat A dengan

Syarikat B.

Berdasarkan maklumat yang diberikan:

(a) Berikan ulasan anda secara ringkas tentang analisis nisbah bagi kedua-dua syarikat.

i Peratusan margin untung kasar            [2 markah]

ii Peratusan pulangan atas modal            [2 markah]

iii Nisbah semasa              [2 markah]

iv Kadar pusingan ganti stok            [2 markah]

(b) Sebagai Pengurus Kewangan, cadangkan kepada pihak Lembaga Pengarah, syarikat
manakah yang akan dipilih sebagai rakan strategik? Mengapa?        [2 markah]

Margin untung kasar  = 45%
Margin untung bersih  = 25%
Pulangan atas modal  = 18%
Nisbah semasa  = 2:1
Kadar pusingan ganti stok  = 4 kali

Syarikat  A

Margin untung kasar  = 60%
Margin untung bersih  = 52%
Pulangan atas modal  = 36%
Nisbah semasa  = 3:1
Kadar pusingan ganti stok  = 6 kali

Syarikat  B

BAB 4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N
129

BA
B

4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

BAB 4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

SP

BA
B

4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

129

4 Maklumat berikut diperoleh daripada Syarikat Bakum Berhad.

Berdasarkan data Syarikat Bakum Berhad di atas, jawab soalan berikut:

i. Terangkan empat jenis peratusan berasaskan analisis nisbah untung yang terlibat.
                [4 markah]

ii. Kirakan empat peratusan nisbah untung Syarikat Bakum Berhad sepanjang tahun
 2016 hingga 2017.               [4 markah]

iii. Berikan ulasan ringkas anda tentang kedudukan analisis nisbah untung
 yang diperoleh.                                   [2 markah]

5 Maklumat berikut diperoleh daripada Syarikat Imran Adha Sdn. Bhd. pada tahun 2016.

Merujuk kepada situasi di atas, jawab soalan berikut:

i Takrifkan nisbah pusing ganti stok.            [2 markah]

ii Nyatakan kedudukan prestasi perniagaan Syarikat Imran Adha Sdn Bhd berdasarkan
nisbah pusing ganti stok pada tahun 2016.           [3 markah]

iii Takrifkan nisbah pusing ganti aset.            [2 markah]

iv Nyatakan kedudukan prestasi perniagaan Syarikat Imran Adha Sdn Bhd berdasarkan
nisbah pusing ganti aset pada tahun 2016.           [3 markah]

Butiran
Tahun 2016
(RM Juta)

Tahun 2017
(RM Juta)

Untung kasar 10.23 13.23

Jualan bersih 15.23 17.96

Untung bersih   8.45 10.34

Kos jualan 12.34 14.25

Modal awal 18.23 19.67

Nisbah/Tahun 2015 2016

Nisbah pusing ganti stok (kali) 4.6 5.11

Nisbah pusing ganti aset (kali) 2.35 2.29

Jualan stok pada musin perayaan (%) - 20
130

BA
B

4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

BAB 4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N

130

Syarikat XYZ merupakan sebuah perniagaan berasaskan kasut di Kuala Nerus, Terengganu. Syarikat XYZ
telah mula beroperasi dari tahun 2013 hingga kini. Memandangkan keadaan pasaran dan ekonomi yang
tidak menentu, pihak pengurusan ingin mengetahui kedudukan kewangan perniagaan. Sebagai seorang
Pegawai Kewangan di Syarikat XYZ, anda perlu membentangkan hasil penemuan prestasi kewangan
berdasarkan analisis nisbah asas seperti yang dinyatakan dalam Jadual 1 di bawah dalam mesyuarat
pengurusan akan datang.

Nisbah 2013 2014 2015

Nisbah kecairan:

a)  Nisbah semasa 1.65 kali 1.75 kali 1.78 kali

Nisbah kecekapan:

a)  Pusing ganti stok

b)  Pusing ganti aset

6.22 kali

1.67 kali

6.74 kali

1.60 kali

6.83 kali

1.59kali

Nisbah untung

a) Peratusan margin untung kasar

b) Peratusan margin untung bersih

c) Peratusan pulangan modal

d) Peratusan untung tokokan

28.9%

4.5%

6.42%

11.2%

29.3%

4.0%

6.52%

12.2%

30.9%

3.9%

6.62%

13.2%

Jadual 1  Analisis Nisbah Asas bagi Syarikat XYZ dari tahun 2013-2015

Berdasarkan kes di atas, jawab soalan berikut.

(a) Huraikan prestasi perniagaan Syarikat XYZ berdasarkan nisbah kecekapan.     [6 markah]

(b) Terangkan kepentingan analisis nisbah kewangan ini kepada pihak berkepentingan
 seperti pengurusan, pesaing dan pembekal.          [6 markah]

(c) Sebagai Pengurus Kewangan bagi syarikat XYZ, nyatakan kekuatan dan kelemahan
 kedudukan prestasi semasa perniagaan.            [4 markah]

(d) Berikan cadangan-cadangan yang perlu diambil kira oleh pihak pengurusan dalam
 memperbaiki kedudukan prestasi kewangan perniagaan.                     [4 markah]

Arahan: Baca kes di bawah dengan teliti.

KAJIAN KES

BAB 4
P

E
N

Y
A

TA
 K

E
W

A
N

G
A

N
 P

E
R

N
IA

G
A

A
N
NIAGA
USAHA

Persediaan Menjadi
Usahawan5.0

6.0

7.0

Persediaan Memulakan
Perniagaan

Merancang Pengendalian
Perniagaan

131

standard kandungan

2Tajuk
Mary Jim merupakan pengasas Mj by MUS yang menghasilkan produk-produk komuniti
seperti beg tangan, pakaian dan produk perlancongan yang mempunyai identiti
masyarakat Sabah. Produk-produk yang dihasilkannya telah dimodenkan untuk
dipasarkan dalam dan luar negara. Keinginan beliau untuk mengetengahkan produk
komuniti Sabah terbukti berjaya melalui usaha berterusan dan semangat yang tinggi.
Sikap beliau ini menjadi pencetus kepada kejayaan yang dimilikinya pada hari ini.

Mohd Sukur Ibrahim merupakan pengasas D Strike Solution yang
menjalankan perniagaan perkhidmatan membekal dan memasang
permaidani ‘wall-to-wall’. Beliau merupakan usahawan muda dan pemenang
Anugerah OKU Cemerlang Kebangsaan (Keusahawanan). Beliau berjaya
membuktikan bahawa kekurangan diri bukan alasan atau halangan untuk
terus berjaya.

Sonali Product (M) Sdn Bhd ialah sebuah syarikat pakaian fesyen Bollywood yang
mempunyai pelanggan dari dalam dan luar negara. Puan Susma Suresh pernah
mengalami jatuh bangun dalam perniagaan apabila premisnya mengalami banjir
dan merosakkan semua stok pada tahun 2000. Kemudian pada tahun 2005,
premisnya terbakar dan memusnahkan semua stok jualannya. Beliau tekad
untuk membangunkan perniagaannya semula. Sikap ingin terus berjaya, tidak
pernah putus asa dan yakin diri menyebabkan beliau berjaya mengharungi
setiap cabaran.

Mary Jim
Everlasting MUS Sdn. Bhd.

Mohd Sukur Ibrahim
D Strike Solution

Susma Suresh
Sonali Product (M) Sdn. Bhd.

Bryan Loo
Loob Holding

IKON USAHAWAN

132

Bryan Loo, merupakan usahawan yang memperkenalkan budaya minum teh bersama-
sama bubble tea di Malaysia melalui jenama Tealive. Beliau tidak menyangka perniagaan
minuman ini mendapat sambutan menggalakkan dan para pelanggan sentiasa memenuhi
kios minumannya. Kini jenama Tealive mempunyai 165 kios di seluruh Malaysia. Malah
beliau sedang berusaha untuk memasarkan produk minuman ini ke Vietnam dan Asia
Tenggara. Selain Tealive, Loob Holdings juga menguruskan pelbagai jenama F&B di
Malaysia seperti Pizza Tino, Soda Xpress, llaollao, Gindaco dan Croissant Taiyaki. Beliau
juga pernah dinobatkan sebagai Usahawan Harapan, Ernst and Young Entrepreneur of The
Year Awards 2013.
133

BA
B

5
P

E
R

S
E

D
IA

A
N

M
E

N
J

A
D

I U
S

A
H

A
W

A
N

PERSEDIAAN
MENJADI
USAHAWAN

BA
B5

Pendahuluan

Standard Pembelajaran

Kejayaan seseorang usahawan bermula daripada proses membina dan mempersiapkan diri
untuk mencapai matlamat. Justeru itu, usahawan perlu membina kekuatan diri dan menambah
pengetahuannya secara berterusan.

Selepas mempelajari bab ini, murid boleh:

menjelaskan ciri-ciri keperibadian, kekuatan diri dan kelebihan menjadi usahawan.

menghuraikan faktor-faktor penyumbang untuk memulakan perniagaan.

menerangkan kelebihan berniaga sebagai satu peluang kerjaya.

133
PETA
KONSEP

Persediaan Menjadi Usahawan

134

Ciri-ciri
keperibadian,
kekuatan diri
dan kelebihan

menjadi seorang
usahawan

Faktor
penyumbang

untuk memulakan
perniagaan

Kelebihan
berniaga sebagai

satu peluang
kerjaya

Berani mengambil risiko
 Kreatif dan inovatif
 Tabah
 Yakin dan optimistik
 Berinisiatif dan

bertanggungjawab
 Komitmen yang tinggi
 Pandai mengambil

peluang
 Berfikiran positif untuk

berjaya
 Kebolehan menentukan

visi dan misi
 Berani untuk gagal
 Semangat sepasukan
 Berdikari
 Fleksibel

Modal
 Kemahiran
 Lokasi yang sesuai
 Stok
 Latihan
 Pemasaran
 Bantuan profesional

Matlamat peribadi
 Objektif perniagaan
 Keberuntungan

perniagaan

1.

2.

3.
135

BA
B

5
P

E
R

S
E

D
IA

A
N

M
E

N
J

A
D

I U
S

A
H

A
W

A
N

Datuk Wira Dr. Maznah Hamid, Pengerusi Eksekutif Kumpulan
Securiforce iaitu merupakan seorang usahawan yang menerima cabaran
dengan menubuhkan syarikat kawalan keselamatan yang majoritinya
diceburi oleh kaum lelaki. Beliau terpaksa berhadapan dengan mentaliti
masyarakat yang memandang rendah terhadap kemampuannya terutama
dalam melibatkan urus niaga membeli dan menguruskan senjata api.
Beliau merupakan usahawan yang berani mengambil risiko apabila
melibatkan diri dalam bidang hartanah melalui anak syarikatnya, Danau
Lumayan Sdn. Bhd. yang telah berkembang maju tanpa sebarang bantuan
kewangan daripada pihak bank.

Usahawan yang berani mengambil risiko mempunyai
keyakinan untuk menghadapi keadaan ketidakpastian
membuat keputusan dan mengambil tindakan untuk
memajukan perniagaannya. Usahawan juga perlu bijak
mengurus risiko dengan baik kerana ini akan menentukan
kadar keuntungan perniagaan.

135

5.1

5.0 PENGENALAN

Usahawan perlu membuat persediaan yang rapi sebelum
memulakan sesuatu perniagaan. Generasi muda juga digalakkan
untuk menceburi bidang keusahawanan kerana bidang ini
mampu menggerakkan sumber ekonomi dan mempercepat proses
pertumbuhan ekonomi. Usahawan perlu berani mengambil risiko,
mencipta dan merebut peluang perniagaan untuk mendapatkan
keuntungan, kepuasan diri dan kemakmuran masyarakat.

1. Ciri-Ciri Keperibadian Usahawan
Seorang usahawan yang berjaya perlu mempunyai ciri-ciri keperibadian yang tertentu. Antara ciri
keperibadian seorang usahawan adalah seperti berikut:

CIRI-CIRI KEPERIBADIAN, KEKUATAN DIRI DAN
KELEBIHAN MENJADI USAHAWAN

Ciri-ciri Keperibadian Seorang Usahawan

Info

Usahawan merupakan individu
atau kumpulan individu yang
berterusan menubuhkan atau
menerajui perniagaan sendiri
serta mengembangkannya.

Berani Mengambil Risiko

Contoh
BA

B
5

P
E

R
S

E
D

IA
A

N
 M

E
N

J
A

D
I U

S
A

H
A

W
A

N

4.1.1 SP 135
136

BAB 5
P

E
R

S
E

D
IA

A
N

M
E

N
J

A
D

I U
S

A
H

A
W

A
N

Puan Azean Mahmud, Pengarah Urusan Taharah Global (M) Sdn.
Bhd. merupakan pengeluar produk Sabun Taharah yang mengandungi
90% tanah liat yang boleh digunakan untuk menyamak. Sabun yang
mengandungi bahan herba dan tiada bahan pengawet serta bahan
kimia ini mempunyai pelbagai kegunaan seperti merawat penyakit
kulit, untuk membasuh sayur-sayuran atau baju serta mampu
menurunkan suhu badan sekiranya demam panas.

Puan Zarinnah Mohideen, pemilik Zarlith Events and Management Sdn.
Bhd. pernah gagal dalam perniagaan lamanya hingga terpaksa menjual
sayur dan surat khabar lama untuk mengumpul modal. Ketabahan dan
semangat ingin berjaya dalam perniagaan, membuatkan beliau sanggup
mengedar sendiri risalah perniagaan katering perkahwinan miliknya
dari rumah ke rumah tanpa mengenal penat lelah. Beliau menerima
semua cabaran dan kesusahan semasa menjalankan perniagaan dengan
hati yang terbuka dan tidak berputus asa. Kini perniagaannya telah
berjaya dan berkembang maju.

Datuk Yusof Haslam seorang usahawan dalam bidang perfileman.
Sebelum itu, beliau pernah menjadi pelakon sampingan, pelakon
utama dan krew penerbitan sebelum memulakan perusahaan
perfileman. Sifat yakin diri dan optimistik yang ada pada dirinya telah
membantu menjayakan syarikat perfilemannya.

Usahawan yang kreatif boleh mencipta sesuatu yang baharu bagi
memenuhi keperluan dan kehendak pengguna yang berbeza.
Usahawan yang bersifat inovatif boleh mengubah suai sesuatu
barangan yang sedia ada supaya lebih berkualiti, menarik dan
dapat bersaing dalam pasaran sedia ada.

Usahawan yang tabah, tidak akan jemu dan berputus asa
menghadapi cabaran. Usahawan juga tidak akan takut
menghadapi kesusahan dalam perniagaan sehingga mencapai
kejayaan.

Usahawan perlu mempunyai sifat yakin dengan kebolehan diri
untuk menghadapi cabaran dan sentiasa mempunyai pandangan
yang terbuka terhadap kegagalan. Usahawan juga perlu sentiasa
berfikir untuk mencari jalan penyelesaian bagi mencapai kejayaan
dalam perniagaannya.

Kreatif dan Inovatif

Tabah

Contoh

Contoh

Contoh

Yakin Diri dan Optimistik

136

BAB 5
P

E
R

S
E

D
IA

A
N

M
E

N
J

A
D

I U
S

A
H

A
W

A
N
137

BA
B

5
P

E
R

S
E

D
IA

A
N

M
E

N
J

A
D

I U
S

A
H

A
W

A
N

Puan Faiza Bawumi Syed Ahmad, Pengarah Urusan Syarikat Faiza
Sdn. Bhd. pernah pergi dari satu kedai ke satu kedai yang lain untuk
mendapatkan maklum balas sama ada peniaga akan membeli berasnya
jika beliau menjualnya. Berdasarkan respon yang positif, beliau
memohon lesen pemborong beras dan menjual pelbagai jenis beras.

Anthony Tan dan Tan Hooi Ling merupakan pencipta aplikasi popular
Grab. Bagi memberi komitmen yang tinggi kepada perniagaan, mereka
telah berhenti dari menguruskan perniagaan keluarga serta pekerjaan
sedia ada untuk menumpukan perhatian, tenaga dan masa dalam
membangunkan perniagaan Grab. Hasil daripada usaha mereka, Grab
telah beroperasi di negara-negara Asia Tenggara dan menyediakan
perkhidmatan MyTeksi, GrabCar dan GrabShare. Manakala aplikasi
GrabBike beroperasi di Vietnam, Jakarta dan Bangkok. Penggunaan
aplikasi Grab telah mendapat sambutan tinggi dalam kalangan
masyarakat bandar.

Saudari Haziqah Nurulhuda binti Harun, seorang gadis Orang Kelainan
Upaya (OKU) berani mengambil peluang untuk mengusahakan
perniagaan kuih bulan halal bagi dipasarkan kepada pengguna Muslim.
Beliau pandai mengambil peluang dalam perniagaan kerana sebelum
ini, pasaran untuk kuih bulan dipelopori oleh masyarakat Cina. Atas
kegigihannya, kuih bulan keluarannya telah dapat dipasarkan ke negara
China.

Inisiatif bermaksud sikap seseorang yang melakukan sesuatu
secara proaktif. Usahawan yang berinisiatif dan bertanggungjawab
akan giat berusaha bagi membangunkan kehidupan diri
serta sentiasa mencari idea baharu untuk mengembangkan
perniagaannya.

Usahawan perlu menunjukkan komitmen dan keazaman yang
tinggi untuk memajukan perniagaannya. Komitmen yang tinggi
adalah suatu bentuk kesepakatan yang dibuat oleh seseorang
terhadap dirinya sendiri atau orang lain. Komitmen ini perlu
jelas, terarah, berorientasikan kemajuan dan perlu dijaga sehingga
mencapai kejayaan.

Usahawan akan sentiasa mencari dan pandai merebut peluang
perniagaan yang wujud daripada perubahan dalam persekitaran
perniagaan.

Berinisiatif dan
Bertanggungjawab

Komitmen yang
Tinggi

Contoh

Contoh

Contoh

Pandai Mengambil
Peluang

137

BA
B

5
P

E
R

S
E

D
IA

A
N

M
E

N
J

A
D

I U
S

A
H

A
W

A
N
138

BAB 5
P

E
R

S
E

D
IA

A
N

M
E

N
J

A
D

I U
S

A
H

A
W

A
N

Nur Amirah Maulat Abdullah, penerima Anugerah Ikon Usahawan
Tahunan Bawah 30an 2017 anjuran Niaga Times, mempunyai semangat
juang yang tinggi dan komited dengan hala tuju untuk bergelar
usahawan muda berjaya. Beliau tidak mudah berpuas hati dengan apa
yang dikecapinya dan sentiasa positif untuk mencapai kejayaan bergelar
usahawan tersohor di negara ini. Beliau berjaya membuktikan bahawa
setiap individu mampu mencapai kejayaan yang diimpikan, asalkan
mempunyai semangat dan keazaman yang tinggi.

Kejayaan merupakan motivasi utama untuk seorang usahawan.
Usahawan yang berfikiran positif akan dapat menyelesaikan
masalah dan halangan yang dihadapinya.

Contoh

Contoh

Berfikiran Positif
untuk Berjaya

Pada 28 Disember 2014, pesawat Air Asia telah terhempas di Selat
Karimata, Indonesia dan telah mengorbankan semua penumpang. Tan
Sri Tony Fernandes selaku Ketua Pegawai Eksekutif Kumpulan Air
Asia, telah menghadapi persepsi orang ramai yang  mengatakan Air
Asia adalah punca kejadian tersebut dan memandang rendah terhadap
kemampuan Air Asia. Beliau menganggap kemalangan tersebut sebagai
pengajaran dan mengambil langkah penambahbaikan untuk mencegah
kejadian kemalangan pada masa akan datang.

Usahawan perlu bersikap berani menghadapi kegagalan dan
menganggap kegagalan sebagai suatu pengajaran yang berharga
kepadanya. Usahawan tidak mudah berputus asa sebaliknya bersifat
terbuka terhadap setiap ujian dalam dunia perniagaan.

Contoh

Berani untuk Gagal

Usahawan perlu bijak menentukan visi dan misi perniagaannya kerana
perkara ini yang menentukan hala tuju perniagaan dan memberi panduan
dalam merancang kejayaan perniagaan.

Dato’ Wan Mohammad Sani Salleh atau dikenali sebagai Dato’ Sani,
merupakan pengasas dan Pengarah Urusan Kumpulan Syarikat Sani
United Berhad, iaitu sebuah syarikat induk yang menerajui beberapa
buah anak syarikat di bawahnya. Beliau merupakan seorang usahawan
yang mempunyai visi dan misi yang jelas dalam perniagaannya. Antara
anak syarikatnya ialah Sani Express Sdn. Bhd. iaitu sebuah syarikat
pengangkutan awam yang memiliki jumlah bas ekspres dua tingkat terbesar
di Malaysia dengan bercirikan teknologi tinggi yang terbaik di dunia. Beliau
menetapkan visi utama perniagaannnya ialah memperkukuhkan jenama
‘Sani’ melalui perniagaan Sani Express Sdn. Bhd., Sani Hotel Sdn. Bhd., Sani
Engineering Sdn. Bhd., Sani Properties Sdn. Bhd., Sani Infrastructure, Sani
Terminal Sdn. Bhd., Sani Facilities Sdn. Bhd., Sani Plantation Sdn. Bhd.,
dan Sani Marine.

Kebolehan Menentukan
Visi dan Misi

BAB 5
P

E
R

S
E

D
IA

A
N

M
E

N
J

A
D

I U
S

A
H

A
W

A
N

138
139

BA
B

5
P

E
R

S
E

D
IA

A
N

M
E

N
J

A
D

I U
S

A
H

A
W

A
N

Tuan Haji Burhanuddin bin Md Radzi merupakan pemilik dan Pengarah
Urusan Les’ Copaque Production Sdn. Bhd., iaitu sebuah syarikat yang
terkenal dengan tayangan animasi Upin dan Ipin. Tayangan animasi
tersebut yang berlatarkan budaya kampung di Malaysia telah mendapat
sambutan pada peringkat pasaran tempatan dan antarabangsa. Kejayaan
tersebut adalah hasil daripada penerapan konsep kerja sepasukan dalam
pengurusan syarikat. Walaupun setiap pekerja mempunyai pengetahuan,
kemahiran serta kepakaran yang berbeza, mereka memainkan peranan
untuk menyumbangkan idea dan usaha dalam kerja sepasukan bagi
menghasilkan filem animasi yang menarik.

FashionValet merupakan sebuah perniagaan fesyen dalam talian terawal
di Malaysia yang telah diasaskan oleh Datin Vivy Sofinas binti Yusof
atau lebih dikenali sebagai Vivy Yusof. Beliau telah mengasaskan laman
web e-dagang iaitu FashionValet.com yang dikenali dalam dan luar
negara. Keadaan ini bertepatan dengan gaya hidup rakyat Malaysia yang
menginginkan suatu perkhidmatan beli-belah yang boleh memudahkan
mereka.

Saudara Khairil Gibran Yahaya, merupakan usahawan tani generasi
baharu yang menyahut seruan kerajaan untuk memperkasa bidang
pertanian yang diangkat menjadi komponen penting dalam Rancangan
Malaysia ke-9 (RMK9). Beliau seorang yang berdikari kerana telah
mengusahakan projek tanaman sayur-sayurannya secara sendiri tanpa
bantuan kerajaan.

Kriteria ini melibatkan kerjasama pihak yang mempunyai
kemahiran dan pengalaman untuk mencapai matlamat yang
sama. Apabila perniagaan mengamalkan semangat sepasukan
dalam menghasilkan produk, hasilnya produk akan lebih
berkualiti daripada hasil kerja secara individu.

Usahawan perlu berkebolehan untuk menukar cara dan
menyesuaikan pendekatan perniagaannya dengan situasi serta
keadaan tertentu.

Usahawan yang berdikari tidak bergantung kepada orang lain atau
mengharapkan pertolongan orang sewaktu melakukan sesuatu.

Contoh

Contoh

Contoh

Semangat Sepasukan

Fleksibel

Berdikari

139

BA
B

5
P

E
R

S
E

D
IA

A
N

M
E

N
J

A
D

I U
S

A
H

A
W

A
N
140

BAB 5
P

E
R

S
E

D
IA

A
N

M
E

N
J

A
D

I U
S

A
H

A
W

A
N

Kekuatan

1.
2.

3.

4.
5.

Kemahiran pembangunan
karakter diri.

Fokus tenaga dan tumpuan.

Perhubungan baik dengan
pasangan.

Keupayaan membina jenama.

Menyelesaikan masalah kecil
terlebih dahulu.

Rajah 5.1 Kekuatan diri usahawan.

2. Kekuatan Diri Usahawan

Antara kekuatan diri yang harus ada pada seseorang usahawan ialah:

i) Kemahiran pembangunan karakter diri

Usahawan dapat membentuk kemahiran pembangunan karakter diri melalui pengalaman dan
cabaran dalam perniagaan. Antara kemahiran yang boleh membangunkan karakter diri seseorang
usahawan ialah kebolehan membuat keputusan, kemahiran berkomunikasi, bekerja dalam
kumpulan, dan membuat perancangan perniagaan.

ii) Fokus tenaga dan tumpuan

Usahawan perlu fokus tenaga dan tumpuan bagi merealisasikan sesebuah perniagaan. Usahawan
yang bijak akan menetapkan visi dan misi perniagaannya serta fokus terhadap perkara yang
menjayakan perniagaannya.

sud ut
aktiviti

Lukis peta i-Think (peta buih)
tentang kekuatan diri usahawan.
141

BA
B

5
P

E
R

S
E

D
IA

A
N

M
E

N
J

A
D

I U
S

A
H

A
W

A
N

3. Kelebihan Menjadi Usahawan

Usahawan merupakan penggerak dalam pembangunan, kemajuan dan pembangunan ekonomi
negara. Terdapat beberapa kelebihan menjadi usahawan kepada diri, keluarga, masyarakat, dan
negara.

BA
B

5

QR Code

Layari laman sesawang
https://www.thevocket.com/
orang-malaysia-forbes-30-
under-30-asia-2017/ untuk

mengetahui usahawan muda
yang tersenarai dalam Forbes

30 Under 30 Asia 2017.

iii) Perhubungan baik dengan pasangan

Perhubungan baik dengan semua pihak dalam organisasi amat
penting bagi menjayakan sesebuah perniagaan. Usahawan
harus mampu berkomunikasi dengan jelas dan berkesan supaya
pengurusan perniagaan dapat dijalankan dengan sistematik.

iv) Keupayaan membina jenama

Keupayaan membina jenama akan memainkan peranan besar
dalam membina rangkaian perniagaan usahawan. Hal ini kerana
jenama yang kukuh akan menyakinkan lebih ramai pengguna.
Usahawan juga berusaha untuk memastikan kualiti barang dan
perkhidmatan demi mengekalkan nama baik jenama.

v) Menyelesaikan masalah kecil terlebih dahulu

Semasa menjalankan perniagaan, usahawan perlu peka dengan
masalah kecil dan cuba menyelesaikan masalah tersebut dengan
cepat dan sebaik mungkin. Keadaan ini dapat mengelakkan
situasi yang boleh merugikan usahawan.

Rajah 5.2 Kelebihan menjadi usahawan.

Kelebihan

Membentuk diri
untuk sentiasa
berfikiran positif,
berdisiplin, bebas
mengeluarkan
idea, dan cekap
menguruskan masa.

Mewujudkan sikap
berdikari.

Sumber pendapatan
diri dan keluarga.

Peluang untuk
membuka
perniagaan baharu.

Mempunyai
kelebihan yang
dapat diwarisi dari
satu generasi ke
generasi yang lain.

Memupuk minat
keusahawanan
dalam kalangan ahli
keluarga.

Memenuhi keperluan
dan kehendak
masyarakat.

Memberikan
pelbagai produk dan
perkhidmatan.

Membuka peluang
pekerjaan.

Mewujudkan
ketenteraman dengan
mengurangkan kadar
jenayah.

Dapat
memperkenalkan
produk tempatan
ke luar negara.

Mewujudkan
kerjasama serantau.

Mewujudkan
pengaliran masuk
modal asing.

Diri Keluarga Masyarakat Negara

QR
Code
142

BAB 5
P

E
R

S
E

D
IA

A
N

M
E

N
J

A
D

I U
S

A
H

A
W

A
N

Gambar foto 5.1 Contoh agensi sumber modal.

Terdapat pelbagai cara yang perlu
difikirkan oleh seorang usahawan
berkaitan dengan modal,
antaranya:

•	Adakah	kita	memiliki	modal
perniagaan yang mencukupi?

•	 Sanggupkah	kita	melabur
sejumlah wang pembiayaan dari
bank disebabkan tiada wang?

•	Adakah	berbaloi	dan	terjamin
keuntungan yang akan
diperoleh?

Arahan:

Dapatkan maklumat melalui
kaedah sumbang saran.

Soalan:

Pada pendapat anda, mengapakah
kemahiran pengurusan kewangan
penting kepada usahawan?

gerak
minda

5.2 FAKTOR-FAKTOR PENYUMBANG UNTUK
MEMULAKAN PERNIAGAAN

Faktor-faktor
penyumbang

Rajah 5.3 Faktor-faktor penyumbang untuk memulakan perniagaan.

Terdapat beberapa faktor penyumbang untuk memulakan
perniagaan.

Modal

Kemahiran

Lokasi sesuai

Pemasaran

Bantuan profesional

Latihan

Stok

1. Modal

Modal merupakan satu permulaan bagi sesebuah perniagaan.
Modal perniagaan boleh merupakan wang tunai, alatan atau
stok. Usahawan perlu mempunyai modal yang mencukupi
untuk membiayai perniagaan yang diceburinya. Usahawan boleh
mendapat sumber pembiayaan secara dalaman atau luaran.

QR Code

Layari laman sesawang
http://www.mara.gov.my
untuk mengetahui lebih
lanjut mengenai MARA

4.1.2SP142

gerak
minda

QR
Code
143

BA
B

5
P

E
R

S
E

D
IA

A
N

M
E

N
J

A
D

I U
S

A
H

A
W

A
N

4. Stok

Stok ialah barang yang disimpan untuk dijual. Usahawan harus bijak menguruskan stok untuk
mengelakkan modal terikat kepada stok. Stok yang mencukupi akan membantu kelancaran
sesebuah perniagaan. Terdapat dua jenis stok iatu stok bergerak pantas dan stok bergerak perlahan.

Rajah 5.4 Ciri-ciri lokasi yang sesuai.

2. Kemahiran

Usahawan perlu melengkapkan diri dengan pengetahuan dalam bidang perniagaan dan mempunyai
kemahiran tertentu sebelum menceburkan diri dalam bidang tersebut. Antara kemahiran yang
perlu dipelajari oleh usahawan seperti pengurusan kewangan, pemasaran produk dan penggunaan
media sosial yang berkesan.

Kemahiran dalam penggunaan teknologi maklumat membolehkan usahawan memanfaatkan
teknologi terkini, meluaskan rangkaian perniagaan, mengukuhkan kedudukan kewangan
perniagaan serta memperluaskan perniagaan sehingga ke peringkat antarabangsa.

3. Lokasi yang sesuai

Pemilihan lokasi yang sesuai merupakan salah satu faktor yang amat penting dalam memulakan
perniagaan. Perancangan lokasi perlu dititikberatkan untuk menentukan kos yang akan dikeluarkan
dan menentukan sama ada lokasi yang dipilih berpotensi untuk meraih keuntungan.

Lokasi yang dipilih juga berdasarkan jenis perniagaan yang akan dijalankan. Lokasi yang
strategik dapat mencapai sasaran jualan yang tinggi.

Tempat yang mempunyai
tumpuan ramai.

Berhampiran dengan pelanggan
dan pembekal.

Terdapat kemudahan
infrastrukur.

Mudah dikunjungi.

Ciri-ciri Lokasi
yang Sesuai
144

BAB 5
P

E
R

S
E

D
IA

A
N

M
E

N
J

A
D

I U
S

A
H

A
W

A
N

5. Latihan

Usahawan perlu memperlengkap diri dengan ilmu pengetahuan,
kemahiran dan ciri-ciri keusahawanan untuk menjadi seorang
usahawan yang berdaya maju dan berdaya saing. Melalui kursus
dan latihan, usahawan mampu untuk mengaplikasi ilmu yang
dipelajari dalam perniagaan.

Jenis-jenis latihan yang diperlukan oleh usahawan seperti
pengurusan aliran tunai, perakaunan dan pengurusan kewangan,
pengurusan stok dan inventori, pengurusan sumber manusia,
penjenamaan serta pemasaran berkesan.

Gambar foto 5.2 Contoh stok bergerak pantas.

Stok
bergerak

pantas

1. Stok yang dapat dijual dengan cepat.
Contohnya, barang makanan, barang
keperluan harian dan sebagainya. Stok
ini berisiko rendah kerana kepantasan
jualan dapat mengelakkan masalah stok
luput, busuk atau usang.

Merupakan stok yang mengambil masa
lama untuk dijual. Contohnya, perabot
dan kereta mewah. Stok bergerak
perlahan berisiko tinggi kerana stok
mudah menjadi rosak atau ketinggalan
zaman sekiranya disimpan lama.

Rajah 5.5 Jenis-jenis stok.

Stok
bergerak
pelahan

2.

QR Code

Layari laman sesawang http://
giatmara.edu.my/language/
ms/senarai-kursus/?lang=ms
untuk mengetahui latihan

dan kursus yang ditawarkan
di Giatmara.

Arahan:

Bentang di dalam kelas.

Soalan:

Senaraikan contoh-contoh stok
bergerak pantas dan bergerak
perlahan.

gerak
minda

QR
Code
145

BA
B

5
P

E
R

S
E

D
IA

A
N

M
E

N
J

A
D

I U
S

A
H

A
W

A
N

Antara kepentingan latihan kepada usahawan ialah:

6. Pemasaran

Pemasaran ialah strategi, proses atau kaedah yang berkesan untuk
menyalurkan barang dan perkhidmatan daripada pengeluar
kepada pengguna. Pemasaran juga melibatkan urusan-urusan
sebelum jualan seperti kajian, pembangunan produk, kualiti
produk, penetapan harga, pengagihan produk, pembungkusan,
urusan selepas jualan dan sebagainya. Tujuan pemasaran ialah:

i) Membantu usahawan meningkatkan jualan produk serta
memperoleh keuntungan yang tinggi.

ii) Membantu usahawan melakukan penjenamaan semula
sesuatu produk yang dapat memberikan satu imej baharu
kepada pengguna di pasaran.

iii) Membantu usahawan memperkenalkan produk sedia ada di
sesuatu pasaran yang baharu.

iv) Memastikan produk yang dihasilkan oleh usahawan akan
sampai ke tangan pengguna.

memberi dorongan
supaya usahawan dapat
mengemukakan rancangan
dan tindakan untuk
memulakan sesuatu
projek, perniagaan dan
perusahaan.

membuat perancangan
jangka masa panjang
untuk mengembangkan
perniagaan sedia ada.

memberi motivasi
kepada usahawan

ke arah mencapai
matlamat dalam
memajukan
perniagaannya.

menerapkan etika
perniagaan yang
progresif dan sikap
positif dalam diri
usahawan.

membolehkan
usahawan mengikuti
perkembangan teknologi
terkini, memperbaiki
mutu atau kualiti produk
supaya mampu bersaing
di pasaran terbuka.

penggunaan kemudahan
teknologi terkini
boleh meningkatkan
produktiviti pengeluaran
secara besar-besaran.

1. 2.

Rajah 5.6 Kepentingan latihan kepada usahawan.

Pusat Kreativiti dan Inovasi
Global Malaysia (MaGIC)
telah melancarkan program di
bawah inisiatif tanggungjawab
keusahawanan korporat (CER)
bagi menarik minat lebih banyak
syarikat swasta dan korporat
membantu membangunkan
usahawan Malaysia.

Info

3.
146

BAB 5
P

E
R

S
E

D
IA

A
N

M
E

N
J

A
D

I U
S

A
H

A
W

A
N

Harga

Penetapan harga perlu mengambil kira semua kos yang terlibat seperti
kos operasi, pengeluaran, pentadbiran, perbelanjaan penyelidikan dan
pembangunan, pemasaran, pengiklanan serta gaji pekerja.

Tempat
(Agihan)

Strategi tempat dan saluran pengedaran untuk menyalurkan produk atau
perkhidmatan kepada pengguna.

Rajah 5.7 Campuran pemasaran.

Promosi

Produk

Produk terdiri daripada barangan atau perkhidmatan yang ditawarkan
kepada pengguna.

Harga

Penetapan harga perlu mengambil kira semua kos yang terlibat seperti
kos operasi, pengeluaran, pentadbiran, perbelanjaan penyelidikan dan
pembangunan, pemasaran, pengiklanan serta gaji pekerja.

Promosi merupakan bentuk komunikasi yang digunakan untuk
memberitahu dan memujuk pengguna membeli produk atau perkhidmatan
yang dikeluarkan oleh sesebuah perniagaan.

Usahawan perlu ada strategi pemasaran iaitu perancangan untuk memasarkan produk secara
berkesan. Terdapat dua faktor penting dalam pelaksanaan strategi pemasaran iaitu:

i) Sasaran pasaran
 Usahawan perlu mengetahui tentang ciri-ciri dan kehendak kumpulan pengguna tertentu untuk

memasarkan produk atau perkhidmatan dengan lebih berkesan.

ii) Campuran pemasaran
 Terdiri daripada produk, tempat, harga, dan promosi yang memainkan peranan penting dalam

menjayakan sesuatu perniagaan. Usahawan perlu mengeluarkan produk atau perkhidmatan
yang berkualiti, memilih tempat yang sesuai untuk memasarkan produk atau perkhidmatan,
menetapkan harga yang sanggup dibayar oleh pengguna dan menjalankan promosi dengan
berkesan.
147

BA
B

5
P

E
R

S
E

D
IA

A
N

M
E

N
J

A
D

I U
S

A
H

A
W

A
N

7. Bantuan profesional

Bantuan profesional merupakan sokongan berbentuk kewangan dan bukan kewangan yang
diberikan oleh agensi-agensi kerajaan dan badan berkanun kepada usahawan.

i) Bantuan kewangan yang diberikan kepada usahawan adalah dalam bentuk pinjaman modal dan
subsidi. Antara pihak yang memberi bantuan kewangan kepada usahawan ialah:

ii) Bantuan khidmat nasihat dan rundingan juga disediakan kepada usahawan untuk memastikan
mereka dapat memperlengkapkan diri dengan ilmu pengetahuan serta kemahiran keusahawanan
dalam bidang perniagaan. Antara pihak yang memberi bantuan khidmat nasihat dan rundingan
kepada usahawan ialah:

Agensi Kerajaan
 Kementerian Pertanian dan Industri Asas Tani (MOA)
 Kementerian Kemajuan Luar Bandar dan Wilayah (KKLW)
 Kementerian Perdagangan Dalam Negeri, Koperasi dan

Kepenggunaan (KPDNKK)
 Kementerian Sains,Teknologi dan Inovasi (MOSTI)

Kementerian Pembangunan Usahawan dan Koperasi Malaysia (MECD)
 Pusat Pembangunan Usahawan Malaysia (MASMED, UiTM)
 Institut Pembangunan Keusahawanan (IPK) di Universiti Utara Malaysia (UUM)
 Perbadanan Pembangunan Bandar (UDA)
 Firma-firma swasta seperti firma konsultan dan firma guaman

Badan Berkanun
 Majlis Amanah Rakyat (MARA)
 SME Corporation Malaysia (SME Corp.)
 Bank Simpanan Nasional (BSN)
 Perbadanan Jaminan Kredit Malaysia Berhad (CGC)
148

BAB 5
P

E
R

S
E

D
IA

A
N

M
E

N
J

A
D

I U
S

A
H

A
W

A
N

Usahawan mempunyai peranan dan sumbangan yang sangat besar kepada diri sendiri, masyarakat
dan negara. Kerjaya dalam bidang perniagaan banyak memberi faedah kepada matlamat peribadi,
objektif perniagaan, dan keberuntungan perniagaan.

1. Matlamat Peribadi
Perniagaan merupakan satu kerjaya kepada usahawan untuk mencari rezeki bagi menyara kehidupan
diri dan keluarganya. Masa perniagaan biasanya mengikut perancangan usahawan. Pengurusan
masa perniagaan yang fleksibel, memberi kebebasan kepada usahawan untuk mengurus jadual
kerja dan kehidupan harian.

Kerjaya dalam bidang perniagaan juga dapat membentuk personaliti seorang usahawan. Hal
ini adalah kerana dunia perniagaan sentiasa menghadapi dugaan dan cabaran yang tidak dijangka.
Sikap yakin diri, ketabahan mengharungi cabaran, berani mengambil risiko dan sikap optimistik
boleh mendorong usahawan untuk mencapai kejayaan dalam perniagaan. Kejayaan perniagaan
boleh mendatangkan kepuasan kepada usahawan kerana usahawan banyak memberi idea,
berkorban masa dan tenaga kepada perniagaan tersebut.

2. Objektif Perniagaan
Usahawan menyediakan banyak peluang pekerjaan dalam
pelbagai bidang seperti perkilangan, perdagangan, pembinaan,
dan khidmat jualan langsung. Justeru, kadar pengangguran
dapat dikurangkan sekali gus meningkatkan pendapatan negara.

Usahawan merupakan seorang yang kreatif serta dinamik
dalam menghasilkan pelbagai produk dan perkhidmatan yang
berkualiti. Hal ini untuk memenuhi keperluan dan kehendak
masyarakat melalui kepelbagaian produk atau perkhidmatan
baharu. Kepelbagaian ini akan meluaskan pemilihan dan
penawaran serta memenuhi cita rasa pengguna.

Malah kebergantungan negara terhadap barang import dapat
dikurangkan apabila usahawan menghasilkan barang gantian
import. Keadaan ini secara langsung akan memperbaiki imbangan
dagangan negara.

Manakala pembangunan sesuatu kawasan dapat ditingkatkan
hasil daripada pelaburan yang dilakukan oleh usahawan kerana
usahawan yang berwawasan tinggi dan berpandangan jauh akan
meneroka pelbagai sumber untuk membangunkan ekonomi
negara.

5.3 KELEBIHAN BERNIAGA SEBAGAI SATU PELUANG
KERJAYA

4.1.3SP148

QR Code

Layari laman sesawang
https://www.hmetro.com.my/

node/52749 untuk mengetahui
mengapa perlu memulakan

perniagaan.

QR
Code
149

BA
B

5
P

E
R

S
E

D
IA

A
N

M
E

N
J

A
D

I U
S

A
H

A
W

A
N

3. Keberuntungan Perniagaan
Bidang keusahawanan memainkan peranan penting dalam era globalisasi masa kini. Setiap produk
dan perkhidmatan yang ada di pasaran, wujud atas daya usaha seorang usahawan. Berikut adalah
keberuntungan perniagaan kepada seseorang usahawan:

Rajah 5.8 Keberuntungan perniagaan kepada usahawan.

Negara boleh mendapat faedah dari segi sosial apabila usahawan mengembalikan sejumlah pendapatan
perniagaan mereka kepada negara secara wajib iaitu dalam bentuk cukai pendapatan atau secara sukarela seperti
derma dan zakat.

Info

KEBERUNTUNGAN
PERNIAGAAN

Meluaskan
pasaran

Memantapkan
imej perniagaanMelaksanakan

tanggungjawab
sosial

Penggunaan
peralatan dan

teknologi
terkini

Mendapat
sumber manusia
yang mempunyai
kepakaran dan
berpengalaman
150

BAB 5
P

E
R

S
E

D
IA

A
N

M
E

N
J

A
D

I U
S

A
H

A
W

A
N

AKTIVITI
KUMPULAN

1. Anda dikehendaki membentuk kumpulan kecil yang terdiri daripada lima orang
setiap kumpulan.

2. Setiap kumpulan akan menemu bual seorang usahawan tempatan.

3. Kenal pasti ciri-ciri keperibadian usahawan dan faktor penyumbang kepada
perniagaan usahawan tersebut.

4. Laksanakan aktiviti Gallery Walk.

REFLEKSI

1. Usahawan merupakan individu yang mengusahakan sesuatu perniagaan sehingga
berjaya dan mengambil risiko perniagaan yang diceburinya.

2. Antara ciri-ciri keperibadian yang terdapat pada seorang usahawan ialah:

berani mengambil risiko

kreatif dan inovatif

tabah

yakin diri dan optimistik

berinisiatif dan bertanggungjawab

komitmen yang tinggi

pandai mengambil peluang

berfikiran positif untuk berjaya

kebolehan menentukan visi dan misi

berani untuk gagal

semangat sepasukan

berdikari

fleksibel

3. Modal, kemahiran, lokasi yang sesuai, stok, latihan, pemasaran dan bantuan
profesional merupakan faktor-faktor penyumbang kepada usahawan untuk
memulakan perniagaan.

4. Kerjaya dalam bidang perniagaan banyak membuka peluang kepada usahawan untuk
melengkapkan diri untuk bersaing, membina keyakinan diri serta menyumbang
kepada pembangunan ekonomi negara.
151

BA
B

5
P

E
R

S
E

D
IA

A
N

M
E

N
J

A
D

I U
S

A
H

A
W

A
N

uji minda

SOALAN OBJEKTIF

Arahan: Jawab semua soalan.

1  Maklumat berikut berkaitan dengan
 ciri-ciri keperibadian usahawan.

Berdasarkan pernyataan di atas, apakah
ciri-ciri keperibadian usahawan tersebut?

A Tabah

B Berani mengambil risiko

C Pandai mengambil peluang

D Berinisiatif dan bertanggungjawab

2 Antara berikut, manakah benar tentang
usahawan yang kreatif?

I Kebolehan mencipta produk baharu

II Kebolehan menghasilkan idea

III Keupayaan menambah baik ciri-ciri
produk

IV Keupayaan melakukan perubahan

A I dan II

B I dan IV

C II dan III

D III dan IV

Seorang pemaju perumahan pernah
mengalami kegagalan semasa kegawatan
ekonomi tetapi beliau masih berusaha untuk
menyiapkan projek yang terbengkalai. Beliau
menghadapi kemungkinan perumahan
tersebut tidak dapat dijual, dan terpaksa
menanggung kerugian.

3 Pernyataan manakah menunjukkan
usahawan yang mempunyai ciri-ciri
keperibadian yakin diri dan optimistik?

A Berusaha untuk membuat perubahan

B Mengenal pasti dan menganalisis
situasi

C Mengambil peluang atas perubahan
persekitaran perniagaan

D Berkemampuan menghadapi masalah
dan halangan untuk mencapai
kejayaan

4 Antara berikut, situasi manakah yang
berkaitan dengan peranan usahawan
kepada masyarakat?

I Encik Afeef membelanjakan
 RM1 juta untuk mempromosikan

produknya

II Encik Kanang mengupah 100 orang
pekerja di kilang baharunya

III Encik Tan mengubah suai produk
mengikut cita rasa pelanggan

IV Encik Kumar membeli insurans
marin daripada syarikat insurans di
London

A I dan II

B I dan IV

C II dan III

D III dan IV

151

BA
B

5
P

E
R

S
E

D
IA

A
N

M
E

N
J

A
D

I U
S

A
H

A
W

A
N
152

BAB 5
P

E
R

S
E

D
IA

A
N

M
E

N
J

A
D

I U
S

A
H

A
W

A
N

5 Antara berikut, situasi manakah
menunjukkan ciri-ciri usahawan
yang pandai mengambil peluang
perniagaan?

A Puan Munirah menambahkan stok
buku di kedainya

B Encik Shattri melantik dua orang
Pengurus Pemasaran di syarikatnya

C Encik Jimmy merasmikan cawangan
baharu perniagaannya

D Puan May Ling membuka pusat
asuhan kanak-kanak di kawasan
perumahan baharu

6 Antara berikut, manakah kemahiran
yang boleh membangunkan karakter diri
seseorang usahawan?

A Kemahiran mengurus stok

B Kemahiran membuat keputusan

C Kemahiran menetapkan visi

D Kemahiran mengambil pekerja

7 Maklumat berikut berkaitan dengan
kekuatan diri usahawan.

Mengapakah usahawan perlu
menyelesaikan masalah kecil terlebih
dahulu?

A Melahirkan idea-idea baharu

B Memupuk minat keusahawanan

C Mengelak situasi yang merugikan
usahawan

D Memenuhi keperluan dan kehendak
pengguna

8 Maklumat berikut berkaitan dengan
kekuatan diri usahawan.

Pernyataan di atas berkenaan dengan
Syarikat Prima Sdn. Bhd.

Apakah skop kekuatan diri yang telah
Syarikat Prima Sdn. Bhd. lakukan?

A Fokus tenaga dan tumpuan

B Keupayaan membina jenama

C Pembangunan produk global

D Kemahiran pembangunan karakter
diri

9 Apakah kelebihan menjadi usahawan
kepada masyarakat?

A Mewujudkan sikap berdikari

B Mewujudkan kerjasama serantau

C Menyediakan peluang pekerjaan

D Membuka peluang membina
perniagaan baharu

10 Antara berikut merupakan faktor
yang mempengaruhi pemilihan lokasi
perniagaan kecuali

A persaingan

B pekerja setempat

C produk baharu

D peraturan dan undang-undang

152

BAB 5
P

E
R

S
E

D
IA

A
N

M
E

N
J

A
D

I U
S

A
H

A
W

A
N

Usahawan perlu peka terhadap masalah
kecil dan cuba menyelesaikannya
dengan cepat.

Syarikat Prima Sdn. Bhd. telah
menjalankan perniagaan menjual
makanan sejuk beku menggunakan
jenama ‘Sedap Rasa’. Pelbagai kaedah
promosi digunakan oleh syarikat untuk
memperkenalkan jenama tersebut kepada
pengguna. Kini jenama ‘Sedap Rasa’ telah
terkenal hingga ke pasaran antarabangsa.
153

BA
B

5
P

E
R

S
E

D
IA

A
N

M
E

N
J

A
D

I U
S

A
H

A
W

A
N

11 Antara berikut, manakah agensi kerajaan
yang memberi bantuan kewangan
kepada usahawan?

I TEKUN Nasional

II Majlis Amanah Rakyat (MARA)

III Lembaga Hasil Dalam Negeri
(LHDN)

IV Pertubuhan Kebajikan Sosial Pekerja
(PERKESO)

A I dan II

B  I dan IV

C II dan III

D  III dan IV

12  Antara berikut, manakah merupakan
kategori stok bergerak pantas?

A Beras

B Kereta

C Penyapu

D Perabot

13 Antara berikut, manakah merupakan
ciri-ciri lokasi yang sesuai?

A Mempunyai sewa premis yang mahal

B Berdekatan dengan pesaing

C Berdekatan dengan kawasan
perkilangan

D Mempunyai kemudahan
infrastruktur yang lengkap

14 Encik Imran telah mengambil kursus
kemahiran pemasaran produk sebelum
memulakan perniagaannya. Mengapakah
beliau berbuat demikian?

A Memperkenalkan syarikat

B Mengekalkan pasaran produk

C Menerapkan etika perniagaan yang
positif

D Mewujudkan interaksi dua hala
dalam kalangan pengguna

15 Apakah kepentingan latihan dalam
bidang pengurusan perniagaan kepada
usahawan?

A Untuk mewujudkan kerjasama
antara usahawan

B Untuk menggalakkan usahawan
bersaing

C Untuk menerapkan etika perniagaan
yang progresif

D Untuk meningkatkan peluang
menceburi bidang perniagaan

16 Antara berikut, manakah merupakan
unsur campuran pemasaran?

I Produk

II Promosi

III Pengguna

IV Pengeluar

A I dan II

B I dan IV

C II dan III

D III dan IV

153

BA
B

5
P

E
R

S
E

D
IA

A
N

M
E

N
J

A
D

I U
S

A
H

A
W

A
N
154

BAB 5
P

E
R

S
E

D
IA

A
N

M
E

N
J

A
D

I U
S

A
H

A
W

A
N

17 Mengapakah promosi penting dalam
proses pemasaran barangan pengguna?

A Menjamin keuntungan yang tinggi

B Menentukan harga yang sesuai

C Menghadapi persaingan daripada
pengeluar lain

D Menghasilkan produk yang dapat
memenuhi kehendak pengguna

18 Apakah kepentingan pemasaran kepada
usahawan?

A Membantu usahawan meningkatkan
harga produk

B Membantu usahawan mencipta
produk baharu

C Membantu usahawan melakukan
penjenamaan semula produknya

D Membantu usahawan meningkatkan
latihan kepada pekerjanya

19 Rajah berikut menunjukkan strategi
campuran pemasaran.

Pernyataan manakah yang menerangkan
unsur P?

A Produk mesti berkualiti untuk
memenuhi cita rasa pelanggan

B Produk mesti mampu bersaing
 di pasaran

C Produk mesti dipasarkan kepada
pengguna dengan segera

D Produk mesti diperkenalkan kepada
pengguna

20 Antara berikut, manakah faktor
penentuan tempat pemasaran?

I Modal perniagaan

II Jenis pelanggan

III Kaedah jualan

IV Kos pengeluaran

A I dan II

B I dan IV

C II dan III

D III dan IV

154

BAB 5
P

E
R

S
E

D
IA

A
N

M
E

N
J

A
D

I U
S

A
H

A
W

A
N

Strategi Campuran Pemasaran

Produk

Promosi

Harga

P
155

BA
B

5
P

E
R

S
E

D
IA

A
N

M
E

N
J

A
D

I U
S

A
H

A
W

A
N

SOALAN STRUKTUR

Arahan: Jawab semua soalan.

1 ‘Usahawan perlu bersifat kreatif bagi menjamin kejayaan perniagaannya’.
 Jelaskan pernyataan di atas.

_____________________________________________________________________

_____________________________________________________________________

2  Encik Shameer telah membuat pembaharuan produk kamera ciptaannya yang boleh
digunakan di dalam air.

Jelaskan ciri-ciri keperibadian usahawan yang dimiliki oleh Encik Shameer.

_____________________________________________________________________

_____________________________________________________________________

3 Terangkan tiga faktor penyumbang untuk memulakan perniagaan.

_____________________________________________________________________

_____________________________________________________________________

4  Nyatakan tiga kelebihan menjalankan perniagaan kepada negara.

_____________________________________________________________________

_____________________________________________________________________

5  Senaraikan empat unsur dalam campuran pemasaran.

_____________________________________________________________________

_____________________________________________________________________

155

BA
B

5
P

E
R

S
E

D
IA

A
N

M
E

N
J

A
D

I U
S

A
H

A
W

A
N
156

BAB 5
P

E
R

S
E

D
IA

A
N

M
E

N
J

A
D

I U
S

A
H

A
W

A
N

SOALAN ESEI

Arahan: Jawab semua soalan.

1 Maklumat berikut adalah berkaitan perniagaan milik Encik Muhammad.

(a) Nyatakan empat ciri keperibadian usahawan yang dimiliki oleh Encik Muhammad.
                 [4 markah]
(b) Terangkan tiga sumbangan perniagaan Encik Muhammad.         [6 markah]

2  Terangkan lima kekuatan diri usahawan.              [10 markah]

3 Puan Nancy berhasrat untuk membuka sebuah kedai dobi di kawasan perumahan yang
baharu. Beliau telah menjalani kursus selama dua bulan dan berjaya mengumpul modal.
Namun, modal yang diperlukan masih tidak mencukupi. Hal ini menyebabkan perniagaan
tersebut tertangguh.

(a) Nyatakan dua agensi yang dapat membantu Puan Nancy mendapatkan pinjaman
modal.               [2 markah]

(b) Terangkan faktor-faktor penyumbang untuk Puan Nancy memulakan perniagaan
tersebut.               [8 markah]

Tahun Penerangan

2007 Memulakan perniagaan menjual sayur dan ikan menggunakan motosikal.

2011 Membuka sebuah kedai runcit di taman perumahan baharu dan mempunyai
dua orang pekerja.

2017 Memiliki lima cawangan kedai runcit dan menjadi pembekal sayur serta ikan
kepada beberapa buah restoran. Terdapat 25 orang pekerja bagi membantu
menguruskan perniagaan beliau.

156

BAB 5
P

E
R

S
E

D
IA

A
N

M
E

N
J

A
D

I U
S

A
H

A
W

A
N
157

BA
B

5
P

E
R

S
E

D
IA

A
N

M
E

N
J

A
D

I U
S

A
H

A
W

A
N

4 Encik Iqbal telah menjalankan perniagaan menjual hasil pertanian semenjak lima tahun
yang lalu. Namun dalam dua tahun kebelakangan ini, perniagaannya telah mengalami
kemerosotan dalam jualan.

Kini beliau beralih dengan menjual hasil pertanian menggunakan karavan yang
mempunyai kuasa solar Nano Photovoltaic (NPV). Namun beliau buntu dalam mencari lokasi
yang sesuai untuk memasarkan hasil jualannya.

(a) Nyatakan dua ciri-ciri lokasi perniagaan yang strategik kepada Encik Iqbal. [2 markah]

(b) Andaikan anda sebagai seorang Pegawai Pemasaran, berikan cadangan dari segi aspek
 pemasaran kepada Encik Iqbal untuk meningkatkan jualan.         [8 markah]

5 Puan Chia dan Puan Sitha telah menjalankan perniagaan pengeluaran makanan ringan
semenjak lima tahun yang lalu di Kawasan Perindustrian Mergong, Kedah. Pada awal
perniagaan, mereka memasarkan produk di pasar raya di negeri Perlis, Kedah dan

Pulau Pinang.

Bagi mengembangkan perniagaan mereka, Puan Chia bercadang untuk menjenamakan
semula produk makanan ringan tersebut dan memasarkannya ke seluruh Malaysia.

(a) Adakah anda bersetuju dengan cadangan Puan Chia? Kemukakan alasan anda.
                 [4 markah]

(b) Terangkan tiga sumbangan perniagaan Puan Chia dan Puan Sitha kepada masyarakat.
                 [6 markah]

157

BA
B

5
P

E
R

S
E

D
IA

A
N

M
E

N
J

A
D

I U
S

A
H

A
W

A
N
158

BAB 5
P

E
R

S
E

D
IA

A
N

M
E

N
J

A
D

I U
S

A
H

A
W

A
N

Arahan: Baca kes di bawah dengan teliti.

Encik Anding baru menamatkan pengajiannya dalam bidang perniagaan di sebuah institusi
pengajian tinggi. Beliau bekerja di sebuah syarikat komputer sebagai Pegawai Pemasaran. Setelah
tiga tahun bekerja untuk mencari pengalaman dan mengumpul modal, beliau telah berjaya
membuka perniagaan komputer sendiri di bandar Sandakan. Beliau mempunyai pekerja seramai
lima orang dan mereka berusaha untuk memenuhi permintaan pelanggan. Perniagaannya telah
mendapat sambutan baik daripada pelanggan dan beliau menikmati keuntungan yang lumayan.

Malangnya, satu kebakaran telah berlaku yang memusnahkan premis perniagaannya. Encik
Anding telah membuat tuntutan ganti rugi daripada syarikat insurans. Encik Anding tidak berputus
asa dan berhasrat membuka perniagaan yang sama di tempat lain dengan segera supaya tidak
kehilangan pelanggannya. Beliau telah berusaha mendapatkan pinjaman modal daripada institusi
kewangan dengan mencagarkan rumahnya.

Beliau juga bercadang untuk membuat pelaburan demi masa depannya dengan membuka
beberapa cawangan di seluruh negara. Permintaan yang tinggi menyebabkan beliau berazam untuk
menjadikan perniagaannya terkenal di Malaysia.

KAJIAN KES

Berdasarkan petikan di atas, jawab soalan berikut:

1 Nyatakan empat faktor penyumbang untuk Encik Anding memulakan perniagaannya.
                  [4 markah]

2 Apakah sumbangan perniagaan Encik Anding kepada masyarakat di bandar Sandakan?
                 [4 markah]

3 Apakah ciri-ciri keperibadian yang ada pada diri Encik Anding.          [4 markah]

4 Pada pandangan anda, adakah Encik Anding layak digelar sebagai seorang usahawan. Jelaskan
alasan anda.                 [8 markah]
P
E

R
S

E
D

IA
A

N
 M

E
M

U
L

A
K

A
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BA

B
6

159

PERSEDIAAN
MEMULAKAN
PERNIAGAAN

BA
B6

Pendahuluan

Standard Pembelajaran

Selepas mempelajari bab ini, murid boleh:

mengenal pasti akta-akta berkaitan
penubuhan perniagaan.

melaporkan peraturan dan kesan yang
mempengaruhi persediaan memulakan
perniagaan berdasarkan akta-akta di atas.

menganalisis prosedur penubuhan
setiap pemilikan perniagaan sehingga
memperoleh sijil pendaftaran perniagaan.

menganalisis tanggungjawab yang
perlu dipatuhi oleh usahawan setelah
memperoleh Sijil Pendaftaran Perniagaan.

menyatakan dokumen perniagaan yang
perlu disimpan dengan lengkap dalam
sesebuah perniagaan.

melakukan simulasi penyediaan dan
penyimpanan dokumen perniagaan yang
dirancang.

menyediakan penyata aliran tunai yang
mudah berasaskan dokumen-dokumen
perniagaan yang dirancang.

menyatakan definisi pemasaran dan jualan.

menghuraikan persediaan untuk
menjalankan aktiviti pemasaran dan jualan
bagi produk dan perkhidmatan.

Persediaan memulakan perniagaan melibatkan suatu perancangan yang rapi. Usahawan perlu
membangunkan satu konsep idea perniagaan yang diminati dan mempunyai pengetahuan
berkaitan. Di samping itu, usahawan perlu memberikan komitmen kerana perancangan tersebut
berkait dengan kesanggupan dan kemampuan usahawan dalam melaksanakan perniagaannya.

159
PETA
KONSEP

Rancangan Perniagaan

160

PERSEDIAAN MEMULAKAN
PERNIAGAAN

Akta Pendaftaran
Perniagaan 1956

Akta Perkongsian Liabiliti
Terhad 2012

Akta Syarikat 2016

Rekod transaksi bank -
penyata bank

Rekod pembelian
 Rekod jualan
 Rekod kos operasi
 Rekod ambilan dan modal

Produk/perkhidmatan
 Tempat dipasarkan
 Harga
 Promosi

AKTA
BERKAITAN
SESEBUAH

ENTITI
PERNIAGAAN

DOKUMEN
PERNIAGAAN

PEMASARAN
DAN JUALAN

Skop penubuhan
 Milikan Tunggal
 Perkongsian
 Syarikat
P
E

R
S

E
D

IA
A

N
 M

E
M

U
L

A
K

A
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BA

B
6

161

6.0

6.1

PENGENALAN

AKTA-AKTA PENUBUHAN SESEBUAH ENTITI
PERNIAGAAN

Terdapat tiga akta yang berkaitan dengan penubuhan sesebuah entiti perniagaan iaitu Akta
Pendaftaran Perniagaan 1956, Akta Perkongsian Liabiliti Terhad 2012 dan Akta Syarikat 2016.

AKTA
PENUBUHAN
PERNIAGAAN

Rajah 6.1 Akta-akta penubuhan sesebuah entiti perniagaan.

Akta Perkongsian
Liabiliti Terhad

2012

1.  Akta Pendaftaran Perniagaan 1956
(APP 1956)
Perniagaan yang meliputi tiap-tiap bentuk tred, perdagangan,
pertukangan, pekerjaan, profesion atau aktiviti-aktiviti yang
dijalankan bertujuan mendapatkan keuntungan adalah perlu
didaftarkan di bawah Akta Pendaftaran Perniagaan 1956.
Perniagaan yang beroperasi di Malaysia Barat iaitu meliputi
Semenanjung Malaysia serta Wilayah Persekutuan, mestilah
berdaftar dengan Suruhanjaya Syarikat Malaysia (SSM) dan
tertakluk di bawah Akta Pendaftaran Perniagaan 1956.

Dua bentuk perniagaan di bawah Akta Pendaftaran Perniagaan
1956 ialah:

Perniagaan Milikan Tunggal

i) Perniagaan dimiliki oleh seseorang pemilik perniagaan sahaja.

Perniagaan Perkongsian

ii) Bilangan pemilik perniagaan sekurang-kurangnya dua orang dan tidak melebihi 20 orang.

Akta Pendaftaran
Perniagaan 1956

Akta Syarikat
2016

4.2.1, 4.2.2 SP 161

Info

Akta Pendaftaran Perniagaan 1956
yang ditadbir oleh SSM tidak
terpakai di Sabah dan Sarawak.
Jika usahawan ingin mendaftarkan
perniagaan seperti milikan
tunggal atau perkongsian di SSM,
usahawan perlu mempunyai
alamat perniagaan di Semenanjung
Malaysia atau Wilayah Persekutuan.
P
E

R
S

E
D

IA
A

N
 M

E
M

U
L

A
K

A
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BAB 6

162

Info

Faedah Mendaftarkan Perniagaan di
SSM ialah:
•	 Untuk	mendapat	entiti	yang	sah

di sisi undang-undang iaitu layak
mengikut kontrak, perjanjian
dengan pihak bank atau agensi
kerajaan dan membantu waris
menuntut hak harta atau wang
daripada perniagaan berkenaan.

•	 Untuk	melayakkan	mendapat
kemudahan perlindungan
insurans yang diperkenalkan
oleh kerajaan kepada golongan
penjaja dan peniaga kecil.

•	 Untuk	melayakkan	mendapat
pinjaman mikro yang
diperkenalkan oleh pelbagai
agensi kerajaan – Bank Rakyat,
TEKUN, Amanah Ikhtiar
Malaysia, MARA dan SME.

•	 Untuk	mendapatkan	kemudahan
menjalankan perniagaan seperti
lesen premis dan permit.

•	 Untuk	memudahkan
kerajaan dan pihak berkuasa
mendapatkan maklumat terkini
dan tepat tentang perniagaan
bagi menyediakan dasar dan
kemudahan untuk meningkatkan
taraf perniagaan serta kehidupan
peniaga.

•	 Untuk	mendapatkan	kemudahan
menghadiri seminar dan latihan
bagi meningkatkan kemahiran
dalam menjalankan perniagaan
secara lebih sistematik dan
teratur.

2.  Akta Perkongsian Liabiliti Terhad 2012
Perkongsian Liabiliti Terhad (PLT) ialah perniagaan alternatif yang
dikawal selia di bawah Akta Perkongsian Liabiliti Terhad 2012
yang menggabungkan ciri-ciri sebuah syarikat dan perkongsian
konvensional.

PLT yang menggabungkan ciri-ciri sebuah syarikat dan
perkongsian memberi perlindungan liabiliti terhad untuk rakan-
rakan kongsinya dan fleksibiliti peraturan perkongsian untuk
pengurusan dalaman perniagaan.

PLT memberikan fleksibiliti kepada usahawan dan pelabur
untuk memilih model perniagaan terbaik serta keperluan untuk
struktur perniagaan berkaitan.

3.  Akta Syarikat 2016

Di Malaysia terdapat dua jenis syarikat berhad menurut syer yang
boleh ditubuhkan di bawah Akta Syarikat 2016 iaitu:

Syarikat Persendirian
 Syarikat Awam

Di bawah Akta Syarikat 2016, terdapat dua jenis syarikat berhad
menurut syer iaitu:

Syarikat Persendirian

i) menggunakan perkataan Sendirian Berhad atau Sdn. Bhd.
di hujung nama syarikat.

ii) bilangan pemegang syer sekurang-kurangnya seorang dan
tidak melebihi 50 orang.

iii) bilangan pengarah syarikat sekurang-kurangnya seorang
dan tiada had maksimum.

iv) contoh perniagaan ialah Wira Digital Sdn. Bhd.

Syarikat Awam

i) menggunakan perkataan Berhad atau Bhd di hujung nama
syarikat.

ii) bilangan pemegang syer sekurang-kurangnya seorang dan
tiada had maksimum.

iii) bilangan pengarah syarikat sekurang-kurangnya dua
orang dan tiada had maksimum.

iv) contoh perniagaan ialah Air Asia Berhad.

QR Code

Layari laman sesawang
http://www.ssm.com.my/ms/
PLT-MengenaiPLT untuk
mengetahui Perkongsian

Liabiliti Terhad.

QR
Code
P
E

R
S

E
D

IA
A

N
 M

E
M

U
L

A
K

A
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BA

B
6

163

6.2 PROSEDUR PENDAFTARAN
SESEBUAH ENTITI
PERNIAGAAN

Terdapat beberapa prosedur pendaftaran perniagaan yang perlu
diikuti seperti berikut:

Mendapat kelulusan nama perniagaan yang akan digunakan.

Lengkapkan Borang Kelulusan Nama Perniagaan dengan tiga cadangan
nama perniagaan.

Bagi nama perniagaan yang mempunyai nama sendiri seperti nama di
dalam kad pengenalan, adalah tidak perlu mendapat kelulusan nama
dari SSM.

1.

Mengisi Borang Pendaftaran Perniagaan (Borang A)
 Pemilik perlu mengisi maklumat yang terdapat dalam borang tersebut.
 Pemilik perlu mengemukakan permohonan kepada SSM.

2.

Menghantar borang tersebut bersama-sama dokumen sokongan beserta fi
pendaftaran ke SSM.

3.

sud ut
aktiviti

Andaikan anda ingin menubuhkan
sebuah perniagaan milikan tunggal.
Dapatkan Borang Pendaftaran
Perniagaan dan isikan maklumat-
maklumat yang terkandung dalam
borang tersebut.

Rajah 6.2 Prosedur pendaftaran perniagaan milikan tunggal.

1.  Prosedur Pendaftaran Perniagaan Milikan Tunggal
Menurut Akta Pendaftaran Perniagaan 1956, semua perniagaan milikan tunggal mestilah
didaftarkan dengan SSM. Bagaimanapun pemilik perniagaan bertanggungjawab mendapatkan
lesen perniagaan daripada pihak berkuasa tempatan.

4.2.3 SP 163
P
E

R
S

E
D

IA
A

N
 M

E
M

U
L

A
K

A
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BAB 6

164

*NAMA PERNIAGAAN

*TARIKH MULA BERNIAGA

*PERJANJIAN PERKONGSIAN

*ALAMAT
(P.O. Box tidak dibenarkan)

- -

BORANG A
PERCUMA

PENDAFTARAN PERNIAGAAN
KAEDAH-KAEDAH PENDAFTARAN PERNIAGAAN 1957 (KAEDAH 3)

SILA TANDAKAN ( √ ) DI PETAK BERKENAAN DAN LENGKAPKAN MAKLUMAT DENGAN HURUF BESAR
(*Ruangan wajib diisi)

NAMA SENDIRI Menggunakan nama sendiri seperti di dalam MYKAD/MYPR sebagai nama perniagaan.

NAMA TRED Menggunakan nama perniagaan yang direka atau selain nama di MYKAD/MYPR sebagai nama perniagaan.

NO. RUJUKAN
 (Untuk kegunaan pejabat)

- -

1/2

MAKLUMAT PERNIAGAAN

TIADA ADA TARIKH

(Nyatakan tarikh dan lampirkan perjanjian)

NEGERIPOSKOD

BANDAR

ALAMAT SURAT MENYURAT
(Jika berlainan dari alamat di atas)

NO. TELEFON E-MEL

POSKOD

BANDAR

-

*JENIS PERNIAGAAN YANG DIJALANKAN

ALAMAT CAWANGAN (Jika ada, P.O. Box tidak dibenarkan)

NEGERIPOSKOD

ALAMAT
(P.O. Box tidak dibenarkan)

NEGERIPOSKOD

ALAMAT
(P.O. Box tidak dibenarkan)

NEGERI

WJD003117 borang A.indd   1 4/8/14   5:11 PM

2.  Prosedur Pendaftaran Perniagaan Perkongsian
Prosedur pendaftaran perniagaan perkongsian adalah sama seperti pendaftaran perniagaan milikan
tunggal pada rajah 6.2. Berikut merupakan borang yang digunakan untuk pendaftaran perniagaan
milikan tunggal dan perkongsian.
P
E

R
S

E
D

IA
A

N
 M

E
M

U
L

A
K

A
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BA

B
6

165
P
E

R
S

E
D

IA
A

N
 M

E
M

U
L

A
K

A
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BAB 6

166

3. Prosedur Pemerbadanan Syarikat Persendirian
Bilangan anggota syarikat persendirian adalah terdiri daripada sekurang-kurangnya seorang dan
tidak melebihi 50 orang. Berikut adalah prosedur memperbadankan syarikat persendirian:

Permohonan Carian Nama Syarikat

i) Pemohon perlu mengemukakan cadangan nama
syarikat kepada SSM untuk melakukan carian nama.

ii) Pemohon perlu mendapatkan kelulusan nama dari
SSM. Hal ini bertujuan untuk mengelakkan daripada
menggunakan nama syarikat sama seperti yang telah
berdaftar atau nama syarikat yang dikawal oleh SSM.

Permohonan pemerbadanan syarikat
menggunakan Borang Permohonan Pendaftaran
Sesebuah Syarikat (Seksyen 14) di bawah Akta
Syarikat 2016.

Maklumat yang perlu dilengkapkan adalah berikut:

Nama syarikat yang dicadangkan.

Status syarikat.

Jenis perniagaan.

Alamat pejabat berdaftar.

Alamat pemegang saham.

Maklumat pemegang saham.

Maklumat saham syarikat.

Maklumat penyerahsimpan borang.

1.

2.

Rajah 6.3 Prosedur pemerbadanan syarikat persendirian.
P
E

R
S

E
D

IA
A

N
 M

E
M

U
L

A
K

A
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BA

B
6

167

Info

1. Sijil Pemerbadanan Syarikat
boleh dikeluarkan oleh SSM jika
terdapat permohonan daripada
pelanggan.

2. Fi pendaftaran untuk:

Syarikat berhad mengikut saham
RM1,000

Syarikat berhad mengikut jaminan
RM3,000

AKTA SYARIKAT 2016

SEKSYEN 15

NOTIS PENDAFTARAN

NO. PENDAFTARAN     :     1250044-T
 TARIKH    :   06-Oct-2017 11:23 AM
 JENIS SYARIKAT    :   Berhad Menurut Saham

Dimaklumkan bahawa GREEN SOLUTION LABORATORY SDN. BHD. telah diperbadankan
di bawah Akta Syarikat 2016 dan syarikat ini adalah sebuah syarikat sendirian.

Pendaftar Syarikat

NOTA: INI ADALAH MESEJ YANG DIJANAKAN SECARA AUTOMATIK. MOHON TIDAK
MEMBERIKAN MAKLUMBALAS KEPADA MESEJ INI.

Notis Pemerbadanan Syarikat akan
dikeluarkan oleh SSM apabila
dokumen yang telah dimajukan
adalah sempurna dan mematuhi
prosedur yang ditetapkan.

3.

QR Code

Layari laman sesawang http://
ezbiz.ssm.com.my untuk
membuat pendaftaran

perniagaan dalam talian.

QR
Code

Perlantikan setiausaha syarikat
hendaklah dilakukan dalam tempoh
30 hari selepas pemerbadanan
sesebuah syarikat.

4.
P
E

R
S

E
D

IA
A

N
 M

E
M

U
L

A
K

A
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BAB 6

168

4. Prosedur Pemerbadanan Syarikat Awam
Syarikat awam kebiasaannya mesti mempunyai perkataan ‘Berhad’ atau ‘Bhd’ sebagai sebahagian
daripada nama syarikat. Contoh seperti Sime Darby Berhad dan Public Bank Berhad. Bilangan
anggota syarikat awam mestilah sekurang-kurangnya seorang dan bilangan maksimum adalah
tidak terhad.

Proses pemerbadanan syarikat awam adalah sama seperti syarikat persendirian di bawah Akta
Syarikat 2016.

Rajah 6.4 Proses pemerbadanan syarikat awam.

P
E

R
S

E
D

IA
A

N
 M

E
M

U
L

A
K

A
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BAB 6

168

Mengemukakan cadangan nama syarikat kepada
pihak SSM untuk memastikan nama syarikat
yang dicadangkan tidak sama dengan nama
syarikat yang telah berdaftar atau nama syarikat
yang dikawal oleh SSM.

Permohonan
pemerbadanan
syarikat awam

Permohonan pemerbadanan syarikat
menggunakan Borang Permohonan
Pendaftaran Sesebuah Syarikat (Seksyen 14)
di bawah Akta Syarikat 2016. Maklumat yang
perlu dilengkapkan adalah berikut:

Nama syarikat yang dicadangkan.

Status syarikat.

Jenis perniagaan.

Alamat pejabat berdaftar.

Alamat pemegang saham.

Maklumat pemegang saham.

Maklumat saham syarikat.

Maklumat penyerahsimpan borang.

Permohonan
carian nama

1.

2. AKTA SYARIKAT 2016

SEKSYEN 15

NOTIS PENDAFTARAN

NO. PENDAFTARAN     :     1250033-T
 TARIKH    :   06-Oct-2017 11:23 AM
 JENIS SYARIKAT    :   Berhad Menurut Saham

Dimaklumkan bahawa SOLUTION EYE LABORATORY SDN. BHD. telah diperbadankan di
bawah Akta Syarikat 2016 dan syarikat ini adalah sebuah syarikat sendirian.

Pendaftar Syarikat

NOTA: INI ADALAH MESEJ YANG DIJANAKAN SECARA AUTOMATIK. MOHON TIDAK
MEMBERIKAN MAKLUMBALAS KEPADA MESEJ INI.

Pengeluaran Notis
Pemerbadanan

Syarikat oleh SSM

3.
P
E

R
S

E
D

IA
A

N
 M

E
M

U
L

A
K

A
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BA

B
6

169

P
E

R
S

E
D

IA
A

N
 M

E
M

U
L

A
K

A
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BA

B
6

169

Perkara Perniagaan Syarikat
Perkongsian Liabiliti

Terhad (PLT)

Akta yang mengawal
selia

Akta Pendaftaran
Perniagaan 1956
(APP 1956)

Akta Syarikat 2016
(AS 2016)

Akta Perkongsian
Liabiliti Terhad
(PLT 2012)

Sumbangan modal Sumbangan pemilik
perniagaan atau
pekongsi.

Sumbangan saham. Sumbangan pekongsi.

Pemilik perniagaan Pemilik perniagaan atau
rakan kongsi.

Pemegang saham. Pekongsi yang membuat
sumbangan modal.

Liabiliti Peribadi Tidak terhad. Pemilik
atau rakan kongsi
bertanggungjawab
sepenuhnya ke atas
tanggungan dan hutang
perniagaan tersebut.

Tiada liabiliti peribadi
ke atas individu
pengarah atau
pemegang saham.

Liabiliti yang
ditanggung atau
pemegang saham adalah
setakat saham yang
tidak berbayar sahaja.

Tiada liabiliti peribadi
ke atas pekongsi,
kecuali kerana
perbuatan salah atau
peninggalan sendiri atau
tanpa autoriti.

Liabiliti Pekongsi
setakat modal pekongsi
yang tidak berbayar.

Bilangan pemilik atau
pemegang saham

Pemilikan tunggal:
Seorang.

Perkongsian:
Dua orang sehingga
20 orang.

Syarikat Persendirian:
Minimum seorang
hingga 50 orang
pemegang saham.

Syarikat Awam:
Minimum seorang dan
tiada had maksimum
pemegang saham.

Dua orang pekongsi dan
tiada had maksimum.

Tanggungjawab
pengurusan
perniagaan

Pemilik perniagaan atau
pekongsi.

Lembaga pengarah. Pekongsi.

Jadual 6.1 Perbezaan antara entiti perniagaan.

(Sumber: Suruhanjaya Syarikat Malaysia)

Berikut merupakan perbezaan antara entiti perniagaan iaitu perniagaan, syarikat dan perkongsian.
P
E

R
S

E
D

IA
A

N
 M

E
M

U
L

A
K

A
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BAB 6

170

6.3 TANGGUNGJAWAB YANG PERLU DIPATUHI
OLEH USAHAWAN SETELAH MENDAFTARKAN
PERNIAGAAN

Mempamerkan
sijil perakuan
pendaftaran
perniagaan dan lesen
perniagaan di tempat
yang boleh dilihat
dengan jelas.

1.

Mempamerkan papan tanda
perniagaan yang mengikut
spesifikasi yang ditetapkan oleh
pihak berkuasa tempatan.

2.

4.2.4SP170
P
E

R
S

E
D

IA
A

N
 M

E
M

U
L

A
K

A
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BA

B
6

171

Rajah 6.5 Tanggungjawab yang perlu dipatuhi setelah memperoleh sijil pendaftaran perniagaan.

Memperbaharui sijil perakuan
pendaftaran perniagaan bila-bila
masa sebelum tempoh 30 hari selepas
pemerbadanan sesebuah syarikat.

Mendaftarkan perubahan maklumat
perniagaan dalam masa 30 hari dari
tarikh perubahan (jika terdapat
perubahan).

Menamatkan pendaftaran perniagaan
dalam tempoh 30 hari dari tarikh
penamatan perniagaan.

4.

5.

6.

Info
1. Notis Pemerbadanan Syarikat
merupakan bukti pendaftaran.
Notis ini tidak perlu dipamerkan.

2. Perubahan maklumat
perniagaan
Perubahan maklumat perniagaan
yang boleh didaftarkan adalah
seperti berikut:
a) Perubahan alamat utama

perniagaan
b) Perubahan jenis perniagaan
c) Perubahan alamat cawangan
d) Perubahan maklumat pemilik

atau rakan kongsi

3. Penamatan perniagaan
Penamatan perniagaan boleh
didaftarkan atas sebab-sebab
berikut:
a) Berhenti berniaga
b) Bankrap
c) Kematian
d) Perintah mahkamah

3.
Nama dan nombor pendaftaran
perniagaan tertera pada
dokumen rasmi perniagaan
sepert resit, invois dan nota
serahan.
P
E

R
S

E
D

IA
A

N
 M

E
M

U
L

A
K

A
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BAB 6

172

6.4 DOKUMEN PERNIAGAAN YANG PERLU DISIMPAN

Dokumen perniagaan merupakan sumber rekod maklumat urus niaga perniagaan sama ada secara
tunai atau kredit (hutang). Oleh itu dokumen-dokumen tersebut perlu difailkan secara sistematik
bagi memudahkan penyata kewangan disediakan.

Penyata bank menunjukkan
rekod transaksi bank.

Penyata bulanan yang
dikeluarkan oleh pihak bank
kepada pemegang akaun
semasa yang menyenaraikan
semua urus niaga yang dibuat
melalui bank.

Rekod jualan ialah dokumen yang
mengandungi catatan aktiviti jualan
yang dilakukan. Contoh dokumen
ialah bil tunai, resit, invois dan slip
daftar tunai.

1. Rekod transaksi bank

2. Rekod jualan

4.2.5SP172

P
E

R
S

E
D

IA
A

N
 M

E
M

U
L

A
K

A
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BAB 6

Syarikat Jualan Mesra,
No. 6 Lorong 1.
Taman Mesra Indah
09208 Kupang Kesam
P
E

R
S

E
D

IA
A

N
 M

E
M

U
L

A
K

A
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BA

B
6

173

Jumlah Perlu Bayar   :

Caj Semasa

Bil dan Pembayaran Terdahulu

Bil Terdahulu

Tunggakan
Caj Semasa
Penggenapan
Jumlah Bil

:
:
:
:

RM RM

Caj Semasa

(Untuk maklumat terperinci sila rujuk muka surat 2)

RM
RM

RM
RM

Bil Elektrik Dan Invois Cukai

Aras 16, Wisma TNB, No. 19, Jalan Timur, 46200, Petaling Jaya, Selangor.
Nombor Pendaftaran GST 001107427328

Bayaran Terakhir

No. Akaun
Deposit
No. Kontrak
Kod Tarif

:
:
:
:

Tarikh Bil :

Tempoh Bil :

(untuk makluman sahaja)

Untuk pertanyaan, sila hubungi :

Untuk maklumat bil dan
bayaran terdahulu, sila layari

Subsidi Bahan Api oleh
Kerajaan Persekutuan

No. Invois Cukai :

Kumpulan Wang Tenaga
Boleh Baharu
Pelepasan Imbangan
Kos Penjanaan

KWTBB -

ICPT -

RM 8,200.00

RM 3,044.50

01.05.2017 - 31.05.2017 (31 hari)

RM 3,044.49

Keterangan    Tidak Kena
   GST

Kena
    GST   Jumlah

Kegunaan kWh kWh 0.00 5,602.00 5,602.00

Kegunaan RM RM 0.00 2,836.62 2,836.62
ICPT (RM0.0152-) RM 0.00 85.15 - 85.15 -
Surcaj Angkadar Kuasa (0.83) RM 82.54 0.00 82.54

Kegunaan Bulan Semasa RM 82.54 2,751.47 2,834.01
6% GST (6% X RM2,751.47) RM 165.09
KWTBB (1.6%) RM 45.39

220273796303

29327
B:Perdagangan

UTUSAN PUBLICATION & DISTRIBUTIONS SDN BHD
NO 3, JLN 3/91A
TMN SHAMELIN PERKASA
56100 -
WP KUALA LUMPUR

01.06.2017
0.00

3,044.49
0.01

3,044.50

(30.05.2017)(01.05.2017)
2,880.102,880.10

TNB KUALA LUMPUR -SELATAN
NO.2, JLN 1/137C,JLN KLANG LAMA

58200 KUALA LUMPUR
WP KUALA LUMPUR

Tel: 03-77843844
Faks: 03-77838344

RM 447.04

TE
N

AG
A

N
AS

IO
N

AL
 B

ER
H

AD
 (2

00
86

6-
W

)

http://www.mytnb.com.my

Muka surat 1 dari 2

UTUSAN PUBLICATION & DISTRIBUTIONS SDN BHD
NO 3, JLN 3/91A
TMN SHAMELIN PERKASA
56100 -
WP KUALA LUMPUR

220273796303000976605276000000000304450

000976605276

Terima Kasih

Bayar Sebelum 01.07.2017

GST bagi penggunaan domestik
300kWh dan ke bawah berkadar sifar

Biller Code: 5454
Ref-1: 220273796303

JomPAY online di Perbankan Internet dan Telefon Mudah
Alih dengan akaun semasa, simpanan atau kad kredit

Rekod kos operasi ialah dokumen
yang mengandungi catatan aktiviti
perbelanjaan/kos perniagaan selain
daripada kos pembelian barang
niaga. Contoh dokumen ialah bil
pengangkutan, bil mengepos, bil
insurans, gaji dan utiliti.

Rekod ambilan dan modal
ialah rekod yang mengandungi
maklumat ambilan oleh pemilik
daripada perniagaannya untuk
kegunaan sendiri. Ambilan ini akan
mengurangkan modal pemilik.

4. Rekod kos operasi (kos selain
daripada kos pembelian)

5. Rekod ambilan dan modal

Rekod pembelian ialah dokumen
yang mengandungi catatan aktiviti
pembelian yang dilakukan. Contoh
dokumen pembelian ialah bil tunai,
resit, invois dan slip daftar tunai.

3. Rekod pembelian

P
E

R
S

E
D

IA
A

N
 M

E
M

U
L

A
K

A
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BA

B
6

173

peribadi.

MEMO
Tarikh: 24 April 2017

Peringatan:
Pemilik telah mengeluarkan barang niaga bernilai RM50 (Ringgit Malaysia: Lima Puluh
Sahaja) untuk kegunaan keluarganya.

          MARIA

Pengurus

MEMO
Tarikh: 24 April 2017

Peringatan:
Pemilik telah mengeluarkan barang niaga bernilai RM50
(Ringgit Malaysia: Lima Puluh Sahaja) untuk kegunaan
peribadi.

MARIA
Pengurus
P
E

R
S

E
D

IA
A

N
 M

E
M

U
L

A
K

A
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BAB 6

174

Dokumen 1

MEMO
Kedai Komputer Suriah

No. 12 Jalan CP, Taman Cheras Perdana, 43200 Cheras, Selangor.
03-9075 9595

Tarikh: 1 Jun  2017
Kepada: Pengurus Akaun
Pemilik membawa masuk wang tunai sebanyak RM30,000 sebagai modal untuk
memulakan perniagaan

Suriah
(Pengurus)

Berikut merupakan dokumen-dokumen yang berkaitan dengan urus niaga-urus niaga tersebut.

6.5 SIMULASI PENYEDIAAN DAN PENYIMPANAN
DOKUMEN PERNIAGAAN YANG DIRANCANG

Usahawan perlu menyimpan dokumen perniagaan dengan teratur dan sistematik.

Penyediaan dan penyimpanan dokumen perniagaan
Berikut merupakan urus niaga Kedai Komputer Suriah sepanjang bulan Jun 2017.

1. Puan Suriah membuka perniagaan komputer dengan wang tunai di bank sebanyak RM30,000
sebagai modal perniagaan.

2. Puan Suriah membuat belian barang niaga secara kredit sebanyak RM9,950.
3. Puan Suriah membeli beberapa alat tulis untuk kegunaan pejabatnya sebanyak RM54 secara

tunai.
4. Puan Suriah membuat jualan barang niaga sebanyak RM10,000 secara kredit.
5. Puan Suriah membeli barang niaga secara tunai sebanyak RM1,740.
6. Pelanggan Puan Suriah menjelaskan hutangnya sebanyak RM10,000.
7. Puan Suriah membayar bil telefon perniagaannya sebanyak RM195.35.
8. Puan Suriah membuat bayaran gaji kepada pekerjanya, Encik Ibrahim Ahmad sebanyak

RM900.
9. Puan Suriah menjelaskan hutangnya dengan pembekal sebanyak RM9,950.
10. Puan Suriah mengeluarkan wang tunai perniagaan untuk kegunaan peribadi sebanyak RM200.
11. Puan Suriah menjelaskan sewa kedai sebanyak RM900 secara tunai.

4.2.6SP174
P
E

R
S

E
D

IA
A

N
 M

E
M

U
L

A
K

A
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BA

B
6

175

ASAL                      INV1001
INVOIS

SYARIKAT KOMPUTER MAJU SDN. BHD.
20, Jalan Langat 1, Taman Sri Langat, 43000 Selangor

03-8722 7190
Kepada:         Tarikh: 3 Jun 2017
Kedai Komputer Suriah
No. 12 Jalan CP, Taman Cheras Perdana,
43200 Cheras, Selangor.

Bil Butir Harga (RM) Unit Jumlah (RM)

1. Laptop Jenama A 800 5 4,000

2. Laptop Jenama B 850 7 5,950

JUMLAH 9,950
Ringgit: Sembilan ribu sembilan ratus dan lima puluh sahaja
Syarat: 10% 14 hari, 5% 21 hari Serahan: Angkutan dibayar K. & K. di K.

Suriah            mohd
(Penerima)                    (Pengurus)

SLIP DAFTAR TUNAI
Pasaraya Min Soon

No. 15 Jalan Suasana 3. Taman Cheras Perdana,
43200, Kajang Selangor.

03-9071 1142
      10 Jun 2017

Butiran Harga seunit Unit Jumlah (RM)

Fail RM5.50 4 RM22.00

Pen RM1.00 10 RM10.00

Kertas A4 RM11.00 2 RM22.00

Jumlah RM54.00

Tunai RM60.00

Baki RM6.00

Terima kasih.

Dokumen 2

Dokumen 3
P
E

R
S

E
D

IA
A

N
 M

E
M

U
L

A
K

A
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BAB 6

176

SALINAN                     INV7868
INVOIS

Kedai Komputer Suriah
No. 12 Jalan CP, Taman Cheras Perdana, 43200 Cheras, Selangor.

03-9075 9595
Kepada:          Tarikh: 11 Jun 2017
IT Tech.
Jalan Jernang Jaya 1, Kg Teras Jernang
43650 Bangi, Selangor.

Bil Butir Harga (RM) Unit Jumlah (RM)

1. Laptop Jenama A 2,000 5 10,000

JUMLAH 10,000

Ringgit: Empat  puluh ribu sahaja
Syarat: 10% 14 hari, 5% 21 hari Serahan: Angkutan dibayar K. & K. di K.

Samsiah            Suriah
(Penerima)                    (Pengurus)

ASAL                    BT004
BIL TUNAI

SYARIKAT KOMPUTER MAJU SDN. BHD.
20, Jalan Langat 1, Taman Sri Langat, 43000 Selangor

03-8722 7190

Kepada:         Tarikh: 13 Jun 2017
Kedai Komputer Suriah
No. 12 Jalan CP, Taman Cheras Perdana,
43200 Cheras, Selangor.

Bil Butir Kuantiti Harga seunit (RM) Jumlah (RM)

1. Mesin pencetak Jenama A 3 300 900

2. Mesin pencetak Jenama B 3 280 840

JUMLAH 1,740

Ringgit: Satu ribu tujuh ratus empat puluh sahaja
Tunai/No Cek:

Suriah
                                                   (Pengurus)

Dokumen 4

Dokumen 5
P
E

R
S

E
D

IA
A

N
 M

E
M

U
L

A
K

A
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BA

B
6

177

Dokumen 4
Puan Suriah membuat jualan barang niaga sebanyak RM4 000.00 secara kredit

Dokumen 5
Puan Suriah membeli barang niaga secara tunai sebanyak RM1 740.00

SALINAN
RESIT RASMI

Kedai Komputer Suriah
No. 12 Jalan CP, Taman Cheras Perdana,

43200 Cheras, Selangor.

Kepada:         Tarikh: 18 Jun 2017

Diterima daripada:  IT Tech
Sebanyak:   Sepuluh ribu sahaja
Untuk bayaran:  Menjelaskan hutang RM10,000

Suriah
(Pengurus)

Dokumen 6

Dokumen 7
P
E

R
S

E
D

IA
A

N
 M

E
M

U
L

A
K

A
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BAB 6

178

Dokumen 8

Dokumen 9

No: BP 4021
BAUCAR PEMBAYARAN

Kedai Komputer Suriah
No. 12 Jalan CP, Taman Cheras Perdana, 43200 Cheras, Selangor.

03-9075 9595
Kepada:                         Tarikh: 28 Jun 2017
Encik Ibrahim Ahmad

Bil Butir Jumlah (RM)

1. Bayaran gaji bulan Jun 2017 900

JUMLAH 900

Ringgit: Sembilan ratus sahaja Tunai/No. Cek:

Suriah                      Ibrahim
(Pengurus)                    (Penerima)

ASAL

RESIT RASMI

SYARIKAT KOMPUTER MAJU SDN. BHD.
20, Jalan Langat 1, Taman Sri Langat, 43000 Selangor

03-8722 7190
              Tarikh: 30 Jun 2017

Diterima daripada: Kedai Komputer Suriah
Sebanyak:  Sembilan ribu sembilan ratus lima puluh sahaja
Untuk bayaran:  Menjelaskan hutang RM9,950

Hamizan
 (Pengurus)
P
E

R
S

E
D

IA
A

N
 M

E
M

U
L

A
K

A
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BA

B
6

179

Dokumen 10

Dokumen 11

No: BP 4022
BAUCAR PEMBAYARAN

Kedai Komputer Suriah
No. 12 Jalan CP, Taman Cheras Perdana, 43200 Cheras, Selangor.

03-9075 9595

Kepada:                        Tarikh: 30 Jun 2017
Encik Mohd Azizi

Bil Keterangan Jumlah (RM)

1. Bayaran sewa kedai, bulan Julai 2017 900

JUMLAH 900

Ringgit: Sembilan ratus sahaja Tunai/No. Cek:

Suriah                         Azizi
(Pengurus)                    (Penerima)

MEMO
Kedai Komputer Suriah

No. 12 Jalan CP, Taman Cheras Perdana, 43200 Cheras, Selangor.
03-9075 9595

Tarikh: 30 Jun  2017

Kepada: Pengurus Akaun

Pemilik mengeluarkan wang tunai sebanyak RM200 untuk kegunaan peribadi.

Suriah
(Pengurus)
P
E

R
S

E
D

IA
A

N
 M

E
M

U
L

A
K

A
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BAB 6

180

Dengan merujuk kepada dokumen 1-11, anda diminta untuk mengelaskan dan merekodkan
dokumen-dokumen perniagaan Puan Suriah ke dalam jadual di bawah.

Tandakan (√) pada jawapan yang betul berdasarkan jadual di bawah.

sud ut
aktiviti

BIL. DOKUMEN

SKOP DOKUMEN

Rekod
transaksi

bank

Rekod
pembelian

Rekod
jualan

Rekod
kos

operasi

Rekod
ambilan dan

modal

1. Dokumen 1

2. Dokumen 2

3. Dokumen 3

4. Dokumen 4

5. Dokumen 5

6. Dokumen 6

7. Dokumen 7

8. Dokumen 8

9. Dokumen 9

10. Dokumen 10

11. Dokumen 11
P
E

R
S

E
D

IA
A

N
 M

E
M

U
L

A
K

A
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BA

B
6

181

Kedai Komputer Suriah
Penyata Aliran Tunai bagi tiga bulan berakhir 31 Disember 2017

Butiran Oktober
(RM)

November
(RM)

Disember
(RM)

Baki b/b

PENERIMAAN

Modal

Jualan tunai
Penerimaan daripada

penghutang
Komisen diterima

Jumlah penerimaan

PEMBAYARAN

Gaji

Belian tunai

Bayaran kepada pemiutang

Iklan

Belanja utiliti

Jumlah pembayaran

Lebihan/ (kurangan)
Baki h/b

6.6 PENYEDIAAN PENYATA ALIRAN TUNAI

Format Penyata Aliran Tunai

Merekodkan baki
tunai dari bulan-

bulan sebelumnya.

Merekodkan
penerimaan wang

daripada urus
niaga perniagaan.

Merekodkan
perbelanjaan
daripada urus

niaga perniagaan.

Lebihan berlaku apabila jumlah penerimaan
melebihi jumlah pembayaran.

Kurangan berlaku apabila jumlah penerimaan
kurang daripada jumlah pembayaran.

Info

Proforma bermaksud ramalan atau
jangkaan.

4.2.7 SP 181

Penyata aliran tunai merupakan satu penyata yang menunjukkan aliran sebenar wang tunai masuk
(penerimaan) dan aliran sebenar wang tunai keluar (pembayaran) perniagaan dalam tempoh
kewangan tertentu.
 Apabila usahawan ingin mendapatkan pinjaman, kedudukan kewangan perniagaan perlu
kukuh dalam tempoh tiga tahun perakaunan akan datang. Oleh itu, usahawan perlu menyediakan
Proforma Penyata Aliran Tunai yang menunjukkan keupayaan perniagaan dalam menjelaskan
pinjaman perniagaan pada masa hadapan. Bahagian penerimaan akan menunjukkan anggaran
aliran wang tunai masuk manakala bahagian pembayaran akan menunjukkan anggaran aliran wang
tunai keluar perniagaan. Berikut merupakan format Penyata Aliran Tunai:

Merekodkan baki tunai pada akhir setiap bulan. Baki
ini akan menjadi baki b/b pada bulan berikutnya.
P
E

R
S

E
D

IA
A

N
 M

E
M

U
L

A
K

A
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BAB 6

182

ctetur.

Berdasarkan dokumen 1 hingga 11, sediakan Penyata Aliran Tunai Kedai Komputer Suriah bagi
Jun 2017. Beberapa jawapan telah diisi untuk membantu anda.

sud ut
aktiviti

Kedai Komputer Suriah
Penyata Aliran Tunai bagi satu bulan berakhir 30 Jun 2017

Butiran Jun (RM)

Baki b/b -

PENERIMAAN

Modal 30,000

Jualan tunai

Penerimaan daripada penghutang

Komisen diterima

Jumlah penerimaan

PEMBAYARAN

Gaji

Belian tunai 1,740

Bayaran kepada pemiutang 9,950

Sewa

Belanja alat tulis

Belanja utiliti

Jumlah pembayaran

Lebihan/(kurangan)

Baki h/b
P
E

R
S

E
D

IA
A

N
 M

E
M

U
L

A
K

A
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BA

B
6

183

6.7

6.8

PEMASARAN DAN JUALAN

PERSEDIAAN UNTUK MENJALANKAN AKTIVITI
PEMASARAN DAN JUALAN BAGI PRODUK DAN
PERKHIDMATAN

Pemasaran ialah strategi, proses atau kaedah yang berkesan
untuk menyalurkan produk atau perkhidmatan daripada
pengeluar kepada pengguna.

Melalui aktiviti pemasaran, produk atau perkhidmatan dapat
diagihkan daripada pengeluar kepada pengguna untuk
memberi kepuasan kepada pengguna dengan memenuhi
keperluan dan kehendak pengguna.

Rajah 6.6 Campuran pemasaran.

Bagaimanakah pemasaran boleh
membantu seseorang usahawan?

gerak
minda

Jualan adalah aktiviti pertukaran hak milik sesuatu produk antara pembeli dengan penjual.
Jualan bertujuan untuk mendapatkan keuntungan yang maksimum.

Pemasaran dan jualan mempunyai matlamat yang sama iaitu menjana keuntungan sesebuah
perniagaan.

Pemasaran dan jualan bagi produk dan perkhidmatan perlu mengambil kira aspek berikut:

Produk/
Perkhidmatan

CAMPURAN PEMASARAN

Agihan/
Tempat Harga Promosi

4.2.8, 4.2.9 SP 183
P
E

R
S

E
D

IA
A

N
 M

E
M

U
L

A
K

A
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BAB 6

184

1. Produk/Perkhidmatan
 Bagi memasarkan dan menjual produk, usahawan perlu mengetahui ciri-ciri kekuatan dan

bentuk fizikal bagi produk yang ditawarkan. Contohnya dari segi jenama, pembungkusan, reka
bentuk, saiz, kualiti, status halal, jaminan dan khidmat sampingan.

Bagi perkhidmatan yang ditawarkan,usahawan perlu mengetahui berkaitan dengan pakej yang
ditawarkan, kemudahan yang disediakan, waktu operasi dan sebagainya.

2. Agihan (Tempat dipasarkan)
 Usahawan perlu memilih tempat yang sesuai untuk memasarkan produk atau perkhidmatan

dengan berkesan. Pemilihan tempat yang sesuai akan menentukan kejayaan atau kegagalan
sesuatu perniagaan.

Cara iklan disampaikan kepada
sasaran pengguna disebut sebagai
media pengiklanan. Senaraikan
media-media pengiklanan dan
kelebihan kepada usahawan.

gerak
minda

Perniagaan yang ingin memiliki premis tetap, perlu
memilih tempat dengan kemudahan infrastruktur lengkap,
kemudahan pengangkutan yang cekap dan berhampiran
pelanggan.

Perniagaan yang tidak mempunyai premis tetap, usahawan
perlu memilih saluran agihan yang sesuai. Contohnya
usahawan mendapat bekalan barang daripada pemborong.

Usahawan perlu memilih saluran agihan yang sesuai dengan
produk atau perkhidmatan.

Gambar foto 6.1 Contoh tempat menyimpan stok.
P
E

R
S

E
D

IA
A

N
 M

E
M

U
L

A
K

A
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BA

B
6

185

3. Harga
 Harga ialah bayaran yang perlu dibayar oleh pembeli untuk memiliki produk atau perkhidmatan

yang ditawarkan.

Penetapan harga yang berpatutan adalah penting kerana pelanggan biasanya bersikap sensitif
terhadap harga sesuatu produk atau perkhidmatan.

Usahawan perlu mempertimbangkan permintaan pengguna, kos pengeluaran dan persaingan
dalam menetapkan harga.

Bagi menarik perhatian pembeli, usahawan boleh menawarkan pemberian diskaun kepada
pembeli.

sud ut
aktiviti

Lakukan aktiviti secara
berkumpulan. Kaji campuran
pemasaran sesebuah perniagaan
yang terkenal di Malaysia.
Kemudian bentangkan hasil kajian
anda.

Gambar foto 6.2 Contoh harga perkhidmatan cuci kereta.

4. Promosi
Promosi adalah satu proses, cara atau kaedah untuk memberitahu, menyedarkan, memujuk dan
mempengaruhi pengguna untuk membeli sesuatu produk atau perkhidmatan. Promosi yang
berkesan bagi sesuatu produk atau perkhidmatan akan dapat mengekalkan kesetiaan pelanggan
terhadap produk atau perkhidmatan tersebut di pasaran. Usahawan perlu memilih media
pengiklanan yang sesuai untuk memasarkan produk atau perkhidmatannya.
P
E

R
S

E
D

IA
A

N
 M

E
M

U
L

A
K

A
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BAB 6

186

iv. Publisiti

Merupakan maklumat yang disalurkan melalui media massa
mengenai sesuatu produk atau perkhidmatan. Kos siaran
biasanya ditanggung oleh pihak media massa. Mesej dalam
publisiti mempunyai kredibiliti yang tinggi kerana mendapat
kepercayaan daripada pengguna.

Info

Salah satu contoh publisiti ialah
sebuah telefon bimbit rekaan
terbaharu yang berteknologi tinggi
dilaporkan oleh pihak akhbar
untuk pengetahuan umum dalam
bentuk rencana. Rencana ini
disediakan oleh wartawan dan
menceritakan tentang kelebihan
dan kelemahan telefon bimbit
tersebut.

i. Pengiklanan

Kaedah ini merupakan satu cara
komunikasi pemasaran yang dirancang
khas untuk memberitahu dan memujuk
pengguna membeli sesuatu produk atau
perkhidmatan. Usahawan boleh memilih
media pengiklanan yang bersesuaian
iaitu sama ada media bercetak atau
media elektronik.

ii. Jualan langsung

Merupakan satu kaedah jualan yang
melibatkan interaksi dan pertemuan
secara peribadi antara jurujual dengan
bakal pelanggan.

Gambar foto 6.3 Promosi.

iii. Promosi jualan

Promosi jualan melibatkan pelbagai jenis
insentif untuk menarik minat pengguna
agar menambahkan belian mereka bagi
tempoh tertentu. Antara contoh insentif
tersebut ialah seperti cabutan bertuah,
pemberian diskaun, pemberian kupon,
sampel percuma dan lain-lain.

Kaedah promosi adalah terdiri daripada:
P
E

R
S

E
D

IA
A

N
 M

E
M

U
L

A
K

A
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BA

B
6

187

AKTIVITI
KUMPULAN

Tugasan: Menjelaskan proses pendaftaran perniagaan milikan tunggal, perkongsian,
persendirian dan syarikat awam.

Langkah-langkah:

1. Bahagikan kelas kepada kumpulan kecil

2. Setiap kumpulan diberikan tugasan prosedur pendaftaran perniagaan mengikut jenis
milikan perniagaan oleh guru.

3. Lakukan aktiviti sumbang saran dalam kumpulan.

1. Akta penubuhan perniagaan terdiri daripada Akta Pendaftaran Perniagaan 1956, Akta
Perkongsian Liabiliti Terhad 2012 dan Akta Syarikat 2016.

2. Prosedur pendaftaran perniagaan milikan tunggal, perkongsian, syarikat persendirian dan syarikat
awam yang ditetapkan oleh Suruhanjaya Syarikat Malaysia (SSM) perlu dipatuhi oleh usahawan.

3. Tanggungjawab yang perlu dipatuhi oleh usahawan setelah memperoleh Sijil Pendaftaran
Perniagaan seperti:

i- mempamerkan sijil pendaftaran perniagaan dan lesen perniagaan di tempat yang boleh dilihat
dengan jelas.

ii- mempamerkan papan tanda perniagaan

iii- nama dan nombor pendaftaran perniagaan tertera pada dokumen rasmi perniagaan

iv- memperbaharui sijil perniagaan

v- mendaftarkan perubahan maklumat perniagaan (jika perlu)

vi- menamatkan pendaftaran perniagaan apabila perlu (jika berkaitan)

4. Dokumen perniagaan perlu disimpan dengan lengkap. Antara dokumen-dokumen tersebut ialah
penyata bank, resit, invois, bil tunai, slip daftar tunai, bil bayaran, baucar pembayaran dan memo.

5. Aktiviti pemasaran dan jualan melibatkan elemen-elemen seperti produk atau perkhidmatan,
agihan (tempat dipasarkan), harga dan promosi.

REFLEKSI
P
E

R
S

E
D

IA
A

N
 M

E
M

U
L

A
K

A
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BAB 6

188

uji minda

SOALAN OBJEKTIF

Arahan: Jawab semua soalan.

1 Antara perniagaan berikut, milikan
perniagaan yang manakah tertakluk di
bawah Akta Pendaftaran Perniagaan
1956?

A Niaga Pro Enterprise

B Perniagaan Maju Unggul PLT

C Syarikat Indah Jaya Sdn Bhd

D Syarikat Cergas Aktif Berhad

2 Antara pernyataan berikut, manakah
benar tentang Akta Syarikat 2016?

A Rakan kongsi mempunyai bahagian
dalam modal

B Tiada liabiliti ke atas pengarah atau
pemegang saham

C Pemegang saham syarikat tidak
mempunyai hak berkaitan syarikat

D Permohonan pemerbadanan syarikat
boleh memilih nama dengan bebas

3 Pernyataan manakah yang menunjukkan
faedah mendaftarkan perniagaan di
Suruhanjaya Syarikat Malaysia (SSM)?

A Untuk mendapat ganjaran daripada
SSM

B Untuk memudahkan mendapat
rakan kongsi

C Untuk mendapatkan lesen premis
dan permit perniagaan

D Untuk memudahkan usahawan
menyediakan dasar perniagaan

4 Antara berikut, manakah merupakan
maklumat yang perlu dilengkapkan
oleh usahawan untuk memperbadankan
syarikat persendirian di bawah Akta
Syarikat 2016?

I  Jumlah saham
II Nama syarikat
III Alamat perniagaan
IV Alamat cawangan

A I dan II

B I dan IV

C II dan III

D III dan IV

5 Apakah tujuan usahawan membuat
permohonan carian nama syarikat?

A Untuk mencari nama syarikat yang
digemari pengguna

B Untuk mencari nama syarikat yang
telah muflis

C Untuk mengelak daripada
menggunakan nama syarikat yang
sama

D Untuk mengelak daripada
menggunakan akta syarikat yang
sama

6 Pilih penyataan yang benar.

A Rekod pembelian mengandungi
dokumen seperti slip daftar tunai,
invois dan baucar pembayaran

B Memo ambilan wang oleh peniaga
untuk dirinya sendiri perlu disimpan
di rekod kos operasi

C Kos operasi perniagaan seperti
bil elektrik kedai dan bil insurans
pendidikan anak

D Slip daftar tunai yang diterima oleh
usahawan akan disimpan di rekod
belian
P
E

R
S

E
D

IA
A

N
 M

E
M

U
L

A
K

A
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BA

B
6

189

9 Maklumat berikut berkaitan dengan
sebuah dokumen perniagaan.

Apakah dokumen perniagaan berikut?

A Penyata bank

B Bil tunai

C Invois

D Resit

10 Maklumat berikut adalah sebuah gambar
dokumen perniagaan.

Apakah dokumen tersebut?

A Baucar pembayaran

B Slip daftar tunai

C Memo

D Resit

11 Dokumen tersebut dikeluarkan apabila
usahawan membawa masuk modal ke
dalam perniagaan. Apakah dokumen
tersebut?

A Penyata bank

B Baucar pembayaran

C Bil tunai

D Memo

7 Berikut merupakan sejenis dokumen
perniagaan.

Butiran manakah benar tentang
dokumen tersebut?

A Melibatkan urus niaga beli produk
atau perkhidmatan secara tunai

B Melibatkan urus niaga jual produk
atau perkhidmatan secara hutang

C Melibatkan urus niaga selain kos
jual beli produk atau perkhidmatan
secara tunai

D Melibatkan urus niaga selain kos jual
beli produk atau perkhimatan secara
hutang

8 Antara berikut, yang manakah
merupakan dokumen pembelian?

I  Penyata bank
II Invois
III Bil tunai
IV Memo

A I dan II

B I dan IV

C II dan III

D III dan IV

Dokumen ini diguna pakai apabila jualan
barang niaga dilakukan secara hutang.

Dokumen: XXXXX

Sahabat Sejati
Lot 1004, Jalan Seri Emas,

56000 Kuala Lumpur.

Kepada:                Tarikh: 10 Ogos 2016
Kedai Serbaneka Megah
Bil Butir Jumlah (RM)
1. Bayaran sewa kedai, bulan ogos 2016 100.00
JUMLAH 100.00

Ringgit: Satu ratus sahaja  Tunai/No.Cek:

Suzy    Iman
(Pengurus)    (Penerima)

ASAL          INV1001
INVOIS

Perniagaan Seri Embun
Lot 2334, Jalan Langat 1, Taman Langat, 43000 Selangor.

03-8722 0020
Kepada:      Tarikh:
Kedai Komputer Suriah
No. 12 Jalan CP, Taman Cheras Perdana,
43200 Cheras, Selangor.

Bil Butir
Harga
(RM)

Unit Jumlah (RM)

1. Laptop Jenama A 800 5 4,000

JUMLAH 4,000

Ringgit: Empat ribu sahaja sahaja
Syarat: 10% 14 hari, 5% 21 hari Serahan: Angkutan dibayar K. & K. di K.

Suriah    Mohd
(Penerima)    (Pengurus)
P
E

R
S

E
D

IA
A

N
 M

E
M

U
L

A
K

A
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BAB 6

190

12 Antara perbelanjaan berikut, manakah
merupakan kos operasi perniagaan?

I  Perabot
II Sewa rumah
III Gaji pekerja
IV Bil elektrik kedai

A I dan II

B I dan IV

C II dan III

D III dan IV

13 Berikut merupakan satu urus niaga
perniagaan.

Berdasarkan pernyataan di atas, di
bahagian manakah maklumat tersebut
perlu direkodkan dalam Penyata Aliran
Tunai?

A Bayaran dari penghutang

B Jualan tunai

C Belian tunai

D Modal

14 Butiran manakah dalam Penyata Aliran
Tunai, dikategorikan sebagai penerimaan
perniagaan?

A Gaji

B Belian

C Jualan

D Pengiklanan

15 Butiran berikut direkodkan ke dalam
Penyata Aliran Tunai kecuali

A Gaji

B Ambilan tunai

C Komisen diterima

D Belanja pengangkutan

Encik Mutusamy membuat pembelian
barang niaga secara tunai dengan
Perniagaan Kopi Sdn. Bhd.

16 Pernyataan manakah yang betul tentang
maksud pemasaran?

A Aktiviti jual beli barang untuk
mendapatkan keuntungan

B Aktiviti memujuk pengguna untuk
membeli produk

C Aktiviti pertukaran hak milik produk
antara penjual dengan pembeli

D Aktiviti menyalurkan barang dan
perkhidmatan daripada pengeluar
kepada pengguna

17 Antara berikut, yang manakah bukan
merupakan ciri-ciri produk?

A Kualiti

B Pilihan

C Jaminan

D Kemudahan

18 Apakah ciri-ciri jenama yang baik?

A Tahan lama

B Mudah diingat

C Senang dibawa

D Senang dikunjungi

19 Apakah matlamat promosi?

A Mendapat sasaran pengguna

B Memperkenalkan produk

C Mendapat hak paten

D Mendapat untung

20 Antara berikut, yang manakah
persamaan antara pemasaran dan jualan?

A Aktiviti menyalurkan produk dan
perkhidmatan

B Aktiviti yang mementingkan kualiti
barang

C Aktiviti memenuhi permintaan
pengguna

D Aktiviti menjana keuntungan
P
E

R
S

E
D

IA
A

N
 M

E
M

U
L

A
K

A
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BA

B
6

191

SOALAN STRUKTUR

Arahan: Jawab semua soalan.

1 Jelaskan tanggungjawab yang perlu dipatuhi oleh usahawan setelah memperoleh Sijil
Pendaftaran Perniagaan.

_____________________________________________________________________

_____________________________________________________________________

2  Mengapakah usahawan perlu mendaftarkan perniagaannya di Suruhanjaya Syarikat Malaysia?

_____________________________________________________________________

_____________________________________________________________________

3 Senaraikan dua sebab usahawan ingin menamatkan perniagaannya.

_____________________________________________________________________

_____________________________________________________________________

4  Terangkan dokumen-dokumen berikut:

a)    Rekod pembelian

_____________________________________________________________________

_____________________________________________________________________

b)   Rekod kos operasi

_____________________________________________________________________

_____________________________________________________________________

5  Nyatakan kaedah promosi yang bersesuaian dengan sesuatu produk.

_____________________________________________________________________

_____________________________________________________________________
P
E

R
S

E
D

IA
A

N
 M

E
M

U
L

A
K

A
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BAB 6

192

SOALAN ESEI

Arahan: Jawab semua soalan.

1 Encik Mansor berhasrat untuk menubuhkan sebuah perniagaan perkongsian bersama-sama
Encik Manesh.

(a) Jelaskan kepada Encik Mansor prosedur penubuhan perniagaan perkongsian tersebut.
                 [6 markah]

(b) Pada pandangan anda, mengapakah kerajaan mewajibkan semua perniagaan
perkongsian perlu mendaftarkan perniagaan mereka dengan Suruhanjaya Syarikat
Malaysia? Jelaskan.                      [4 markah]

2  Terangkan prosedur penubuhan sebuah syarikat persendirian.             [10 markah]

3 Encik Shukri telah mendaftarkan perniagaan percetakannya di Suruhanjaya Syarikat
Malaysia.

(a) Terangkan tiga tanggungjawab yang perlu beliau lakukan setelah beliau memperoleh
sijil perdaftaran perniagaan.              [6 markah]

(b) Apabila ahli kongsi tiada persefahaman dalam perniagaan, wajarkah perniagaan
tersebut diteruskan? Berikan alasan anda.            [4 markah]
P
E

R
S

E
D

IA
A

N
 M

E
M

U
L

A
K

A
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BA

B
6

193

4 Puan Samsiah baharu sahaja memulakan perniagaan kedai runcit di Bandar Melaka.

(a) Anda diminta untuk membantu beliau mengkategorikan jenis rekod kewangan
mengikut transaksi urus niaga berikut:

[7 markah]

(b) Puan Samsiah telah melakukan kesilapan dengan merekodkan sewa bulanan
rumahnya ke dalam Rekod Pembelian perniagaan. Jelaskan dimanakah transaksi
tersebut harus direkodkan.                [3 markah]

5 (a) Jelaskan maksud pemasaran.             [2 markah]

(b) Terangkan elemen-elemen dalam campuran pemasaran.         [8 markah]

BIL. URUS NIAGA JENIS REKOD

1. Puan Samsiah membawa masuk tunai ke dalam perniagaannya

2. Puan Samsiah membeli barang niaga daripada pengeluar secara
hutang

3. Puan Samsiah menjual barang niaga secara tunai kepada
pelanggan

4. Puan Samsiah menjual barang niaga secara hutang kepada
pelanggan

5. Sewa kedai telah dijelaskan oleh Puan Samsiah pada akhir bulan

6. Puan Samsiah membayar gaji kepada pekerjanya

7. Puan Samsiah mendepositkan hasil jualannya ke dalam akaun
bank
P
E

R
S

E
D

IA
A

N
 M

E
M

U
L

A
K

A
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BAB 6

194

Arahan: Baca kes di bawah dengan teliti.

Encik Abit Lusang telah menjalankan perniagaan nasi lemak dan lauk-pauk dengan isterinya secara
kecil-kecilan semenjak tahun 2010 di Muar, Johor. Perniagaannya mendapat permintaan tinggi
daripada pelbagai lapisan masyarakat kerana harga yang murah dan rasa yang enak. Maka Encik
Abit Lusang telah membesarkan perniagaannya dan menjadikan premis rumahnya sebagai premis
beliau berniaga.

Baru-baru ini, isteri beliau telah membaca surat khabar mengenai keperluan dan kepentingan
mendaftarkan perniagaan dengan Suruhanjaya Syarikat Malaysia. Isterinya mencadangkan agar
Encik Abit Lusang mendaftarkan perniagaan mereka dalam kadar segera.

KAJIAN KES

Berdasarkan petikan di atas, jawab soalan berikut:

1 Apakah strategi pemasaran yang boleh diguna pakai oleh Encik Abit Lusang dalam
meningkatkan lagi jualannya? Jelaskan jawapan anda.         [5 markah]

2 Terangkan tentang prosedur penubuhan perniagaan yang harus dilakukan oleh Encik Abit
Lusang untuk mendaftarkan perniagaannya.                  [6 markah]

3 Senaraikan tanggungjawab yang perlu dipatuhi oleh Encik Abit Lusang setelah beliau
memperoleh sijil pendaftaran perniagaannya.           [4 markah]

4 Pada pendapat anda, apabila kerajaan mewajibkan semua peniaga mendaftarkan perniagaan
mereka, apakah implikasinya kepada peniaga dan orang ramai?         [5 markah]

Sinar Harian, 12 Mac 2016
M
E

R
A

N
C

A
N

G
 P

E
N

G
E

N
D

A
L

IA
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BA

B
7

195

Pendahuluan

Standard Pembelajaran

MERANCANG
PENGENDALIAN
PERNIAGAAN

BA
B7

195

Selepas mempelajari bab ini, murid boleh:

menyatakan definisi rancangan perniagaan.

menjelaskan kepentingan menyediakan rancangan perniagaan.

menghuraikan format rancangan perniagaan.

menyediakan satu rancangan perniagaan.

Dalam dunia perniagaan, pengetahuan dalam penyediaan rancangan perniagaan amat penting
kepada usahawan untuk melangkah jauh ke hadapan bagi memenuhi matlamat perniagaan
yang disasarkan.

Usahawan menggunakan rancangan perniagaan sebagai panduan untuk mengurus
perniagaan dan menyakinkan pihak berkepentingan yang lain.
PETA
KONSEP

196

Definisi
rancangan
perniagaan

Kepentingan
menyediakan

rancangan
perniagaan

Format
rancangan
perniagaan

Menyediakan
rancangan
perniagaan

Rancangan Perniagaan

Usahawan

Pekerja

Pelanggan

Pembekal

Bakal pelabur atau
pemberi pinjaman

i) Pengenalan dan ringkasan eksekutif
ii) Tujuan rancangan perniagaan
iii) Latar belakang perniagaan
iv) Latar belakang rakan kongsi
v) Kedudukan tapak projek
vi) Objektif projek
vii) Rancangan pentadbiran
viii) Rancangan operasi
ix) Rancangan pemasaran
x) Rancangan kewangan
xi) Penutup
xii) Lampiran

Pihak yang
berkepentingan
M
E

R
A

N
C

A
N

G
 P

E
N

G
E

N
D

A
L

IA
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BA

B
7

197

7.0

7.1

PENGENALAN

DEFINISI RANCANGAN
PERNIAGAAN

Penyediaan rancangan perniagaan yang terancang akan
membantu usahawan mengembangkan perniagaan dan mampu
membawa perniagaan menuju matlamat dan sasaran perniagaan.

Rancangan perniagaan merupakan dokumen bertulis yang
menerangkan maklumat perniagaan atau projek yang hendak
dijalankan secara menyeluruh dan terperinci.

Gambar foto 7.1  Rancangan perniagaan memerlukan perancangan yang teliti.

Info
Rancangan perniagaan juga dikenali
sebagai pelan induk perniagaan,
kertas kerja atau kertas projek.

1. Selain usahawan, siapakah
individu lain yang memerlukan
rancangan perniagaan?

2. Pada pandangan anda, bolehkah
rancangan perniagaan ini
disediakan oleh usahawan yang
sedang berkecimpung dalam
dunia perniagaan? Mengapa?

gerak
minda

Format

Definisi Kepentingan

Penyediaan

4.3.1 SP 197

Rancangan
Perniagaan
M
E

R
A

N
C

A
N

G
 P

E
N

G
E

N
D

A
L

IA
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BAB 7

198

7.2 KEPENTINGAN MENYEDIAKAN RANCANGAN
PERNIAGAAN

Rancangan perniagaan membolehkan usahawan menganalisis semua aspek perniagaan dan
menyediakan strategi yang berkesan untuk menangani ketidakpastian yang mungkin berlaku.

4.3.2SP198

Menjangka risiko dan masalah
yang timbul semasa melaksanakan

projek perniagaan

Memberi gambaran sama ada
projek yang dirancang berdaya

maju atau tidak

Meyakinkan pihak
pelabur atau bank

Merancang keperluan
sumber perniagaan

3. 4.

5.

2.

Risiko dan masalah yang bakal timbul dalam
perniagaan seperti kekurangan modal dan
pemilihan lokasi yang tidak strategik  dapat
dikurangkan. Semasa menyediakan rancangan
perniagaan, usahawan dapat  meramal risiko dan
masalah serta berusaha menangani risiko dan
masalah tersebut dalam dunia perniagaan sebenar.

Gambaran bahawa projek yang dijalankan
berpotensi berdaya maju dapat membantu
menyakinkan pihak seperti pelabur, bank dan
pihak berkepentingan untuk pelaburan atau
pembiayaan.

Kemampuan perniagaan untuk menjelaskan segala hutang perniagaan dapat ditunjukkan
dengan melihat kos yang terlibat dan kadar keuntungan yang diperoleh. Tanggapan
positif pihak pelabur terhadap prestasi perniagaan dapat membantu perniagaan untuk
memperoleh sumber kewangan yang diperlukan

Keperluan sumber perniagaan adalah seperti
sumber manusia, sumber fizikal dan sumber
pembiayaan. Perancangan yang teliti dalam
merancang dan mengagihkan keperluan sumber
perniagaan dapat membantu perniagaan beroperasi
dengan lebih sistematik dan lebih jelas.

Memberi peluang kepada
usahawan menilai projek yang

dirancang dengan teliti

1.

Sebarang kesilapan ketika menguruskan
perniagaan dapat dikurangkan kerana
rancangan perniagaan yang disediakan
dijadikan sebagai garis panduan dalam hala
tuju pengurusan perniagaan.
M
E

R
A

N
C

A
N

G
 P

E
N

G
E

N
D

A
L

IA
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BA

B
7

199

7.3 FORMAT RANCANGAN PERNIAGAAN

Rancangan perniagaan yang baik dapat meyakinkan usahawan dan pihak berkepentingan terhadap
perniagaan tersebut. Terdapat 12 perkara penting dalam format rancangan perniagaan. Berikut
merupakan bahagian yang perlu disediakan dalam rancangan perniagaan:

Rajah 7.1 Butiran dalam rancangan perniagaan.

Ringkasan
eksekutif

Pengenalan (tujuan
rancangan perniagaan/

kertas kerja)
Latar belakang

perniagaan

Latar belakang
pemilik/rakan kongsi

Kedudukan
tapak projekObjektif projek

Rancangan
pentadbiran

Rancangan
operasi

Rancangan
pemasaran

Rancangan
kewangan

Penutup

Lampiran
(dokumen-dokumen

sokongan)

1. 2. 3.

4.

5.6.7.

8. 9.

10. 11.

12.

4.3.3 SP 199
M
E

R
A

N
C

A
N

G
 P

E
N

G
E

N
D

A
L

IA
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BAB 7

200

Rajah 7.2 Butiran dalam bahagian ringkasan eksekutif.

Bahagian ringkasan eksekutif memberi gambaran ringkas yang
spesifik berkenaan keseluruhan perniagaan yang dijalankan.
Antaranya ialah jenis perniagaan yang diceburi, nama dan alamat
perniagaan serta tarikh perniagaan beroperasi.

Bahagian pengenalan dan ringkasan eksekutif ini perlu
memberikan maklumat-maklumat seperti berikut:

1. Ringkasan Eksekutif

Ringkasan Eksekutif

Maklumat
pemilik

Modal
permulaan

Bentuk
perniagaan

Nama
perniagaan

Kegiatan utama
produk atau

perkhidmatan

Alamat
perniagaan

Nombor
pendaftaran

perniagaan atau
nombor lesen
perniagaan

1.

4.

2.

5.

3.

6.

7.

QR Code

Layari laman sesawang
http://www.usahawan.

com untuk mengetahui
maklumat penting sebelum

memulakan perniagaan.

QR
Code
M
E

R
A

N
C

A
N

G
 P

E
N

G
E

N
D

A
L

IA
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BA

B
7

201

Bahagian ini memberi gambaran umum berkaitan tujuan rancangan perniagaan. Usahawan
menyediakan rancangan perniagaan untuk mendapatkan pinjaman dari sumber pembiayaan luaran
serta untuk merancang perniagaan yang diusahakan. Hal ini secara tidak langsung membolehkan
usahawan meramal keupayaan perniagaan.

Idea bagi memperkembangkan perniagaan perlu dijelaskan di bahagian ini untuk memberi
keyakinan kepada pihak pelabur, bank dan pihak berkepentingan dalam membiayai kos pelaksanaan
perniagaan yang dirancang.

Tujuan rancangan perniagaan ialah:

Memohon pinjaman.

Merancang pelaksanaan perniagaan.

Memberi keyakinan kepada bank untuk membiayai kos pelaksanaan perniagaan.

Menyakinkan pihak pembekal untuk memberi kemudahan kredit atas barangan yang dibekalkan.

Bahagian ini membentangkan maklumat-maklumat asas berkenaan perniagaan yang dicadangkan
atau perniagaan yang sedang beroperasi. Soalan-soalan seperti berikut boleh membantu usahawan
menerangkan latar belakang perniagaan mereka dengan lebih jelas.

2. Pengenalan (Tujuan Rancangan Perniagaan/Kertas Kerja)

3. Latar Belakang Perniagaan

Apakah faktor yang boleh
menyebabkan usahawan gagal
dalam permohonan pinjaman
daripada institusi kewangan?

gerak
minda

Apakah nama dan nombor perhubungan perniagaan yang
dijalankan?

Di manakah lokasi perniagaan dijalankan?
  Apakah bentuk pemilikan perniagaan yang dijalankan?
Milikan tunggal, perkongsian atau syarikat?

Perniagaan barangan atau perniagaan perkhidmatan?
  Bilakah tarikh perniagaan mula beroperasi?
  Bilakah usahawan mendapat lesen perniagaan?
  Apakah nombor pendaftaran perniagaan?
  Berapakah jumlah modal permulaan perniagaan?
  Apakah sumber pembiayaan?
  Apakah nama dan nombor akaun bank perniagaan?
M
E

R
A

N
C

A
N

G
 P

E
N

G
E

N
D

A
L

IA
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BAB 7

202

Jadual 7.1 Butiran latar belakang perniagaan.

Butiran Maklumat

Nama perniagaan

Alamat perniagaan

Nombor telefon dan faksimili

Bentuk perniagaan

Kegiatan utama perniagaan

Tarikh mula perniagaan

Tarikh pendaftaran perniagaan

Nombor pendaftaran

Modal permulaan

Sumber pembiayaan

Nama bank

Nombor akaun bank

Nama
perniagaan

Alamat
perniagaan

Nombor
telefon dan

faksimili

Bentuk
perniagaan

Nombor
pendaftaran

Modal
permulaan

Sumber
pembiayaan

Nama bank

Kegiatan utama
perniagaan

Tarikh
pendaftaran
perniagaan

Nombor
akaun bank

Tarikh mula
perniagaan

Latar Belakang
Perniagaan

Rajah 7.3 Butiran latar belakang perniagaan.

Latar belakang perniagaan lebih mudah jika disediakan dalam bentuk rajah dan jadual. Berikut
merupakan beberapa maklumat sebagai panduan penyediaan latar belakang perniagaan:
M
E

R
A

N
C

A
N

G
 P

E
N

G
E

N
D

A
L

IA
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BA

B
7

203

Status perkahwinan

Kelulusan akademik

Tarikh lahir/Umur

Nama penuh

Pengalaman

Nombor telefon

Nombor kad pengenalan

Alamat tetap

Kemahiran

Latar
belakang

pemilik atau
rakan kongsi

4. Latar Belakang Pemilik Atau
Rakan Kongsi
Bahagian ini menyenaraikan butir-butir peribadi pemilik atau
rakan kongsi.

Butiran Maklumat

Nama penuh

Nombor kad pengenalan

Tarikh lahir/umur

Alamat tetap

Nombor telefon

Kelulusan akademik

Status perkahwinan

Pengalaman

Kemahiran

Rajah 7.4 Butiran latar belakang pemilik atau rakan kongsi.

Jadual 7.2 Butiran latar belakang pemilik atau rakan kongsi.

Info

Maklumat latar belakang rakan
kongsi disediakan mengikut
bilangan rakan kongsi.
M
E

R
A

N
C

A
N

G
 P

E
N

G
E

N
D

A
L

IA
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BAB 7

204

5. Kedudukan Tapak Projek

6. Objektif Projek

Kedudukan tapak projek merupakan lakaran atau pelan yang menunjukkan kedudukan atau lokasi
tapak perniagaan sebenar atau yang dicadangkan.

Objektif projek mengandungi beberapa maklumat berkaitan sasaran jualan, sasaran untung dan
sasaran pelanggan.

Rajah 7.5 Lokasi perniagaan.

Rajah 7.6 Objektif projek.

Objektif
Projek

Sasaran
jualan

Sasaran
untung

Sasaran
pelanggan

1.

3.2.

KAMI DI SINI
M
E

R
A

N
C

A
N

G
 P

E
N

G
E

N
D

A
L

IA
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BA

B
7

205

Antara objektif projek meliputi perkara berikut:

i. Sasaran jualan

Sasaran jualan merupakan anggaran jualan peniagaan dalam tempoh masa tertentu. Usahawan
perlu menentukan anggaran jualan sesuatu produk atau perkhidmatan berdasarkan jumlah
pelanggan yang disasarkan. Sasaran jualan juga boleh membantu usahawan dalam mencapai
sasaran keuntungan.

ii. Sasaran untung

Sasaran untung merupakan anggaran keuntungan atau pulangan yang bakal diterima perniagaan
setelah ditolak kos operasi dan pengurusan perniagaan. Bagi memperoleh untung yang tinggi,
usahawan perlu meminimumkan kos perbelanjaan perniagaan. Usahawan perlu memastikan
sasaran untung melepasi titik pulang modal.

Bulan
Sasaran Jualan

(RM)

Januari 12,400

Februari 13,700

Mac 15,000

April 16,500

Mei 18,150

Jun 20,000

Julai 22,000

Ogos 24,200

September 26,600

Oktober 29,300

November 32,200

Disember 35,400

Bulan
Sasaran Untung

(RM)

Januari 2,480

Februari 2,740

Mac 3,000

April 3,300

Mei 3,630

Jun 4,000

Julai 4,400

Ogos 4,840

September 5,320

Oktober 5,860

November 6,440

Disember 7,080

Jadual 7.3 Contoh sasaran jualan. Jadual 7.4 Contoh sasaran untung.

Apakah kriteria yang dinilai
oleh institusi pinjaman apabila
memberikan pinjaman kepada
usahawan?

gerak
mindaiii. Sasaran pelanggan

Sasaran pelanggan merujuk kepada kumpulan sasaran
yang dikenal pasti akan menggunakan produk atau
perkhidmatan yang ditawarkan oleh perniagaan. Di
samping itu, aspek pesaing perlu diambil kira. Hal ini akan
membantu strategi pemasaran yang akan diambil bagi
menghebahkan produk atau perkhidmatan perniagaan
kepada pelanggan.

Margin keuntungan  ialah 20%.
M
E

R
A

N
C

A
N

G
 P

E
N

G
E

N
D

A
L

IA
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BAB 7

206

Jawatan Tugas

Pengurus Besar   Mengawal dan mengenal pasti dasar dan misi perniagaan.
  Merancang strategi pengurusan organisasi bagi memastikan perniagaan

mampu bersaing.
  Mengawal dan memberi arahan kepada kakitangan.
  Mengenal pasti dan menyelesaikan masalah dengan berkesan.

Pengurus
Pemasaran

Merangka strategi pemasaran dan mencari peluang terbaik untuk
    sasaran pasaran.

Memastikan pelanggan mendapat kualiti perkhidmatan terbaik.

Pengurus
Pengeluaran

Memastikan operasi perniagaan berjalan dengan lancar.
 Memastikan keperluan stok operasi sentiasa mencukupi dan berkeadaan baik
dan selamat.

Pengurus
Sumber Manusia

Memastikan para pekerja menjalankan tugas mengikut spesifikasi kerja.
 Menjaga kebajikan pekerja.

Pengurus Kewangan   Memastikan aliran keluar masuk wang diurus dengan baik.
 Mengemaskini akaun dan penyata kewangan.

Jadual 7.5 Contoh spesifikasi tugas mengikut jawatan.

7. Rancangan Pentadbiran
Rancangan pentadbiran mengandungi maklumat mengenai tenaga kerja dan kos perbelanjaan yang
terlibat di bahagian pentadbiran perniagaan. Antara perkara yang terkandung dalam rancangan
pentadbiran ialah:

a) Menyediakan carta organisasi perniagaan.

b) Menyediakan spesifikasi tugas mengikut jawatan.

c) Menyediakan jadual imbuhan atau gaji serta insentif yang diberikan.

d) Menyediakan senarai keperluan pejabat.

Pengurus
Sumber Manusia

Pengurus Besar

Pengurus
Kewangan

Pengurus
Pengeluaran

Pengurus
Pemasaran

Rajah 7.7 Contoh carta organisasi pentadbiran perniagaan.
M
E

R
A

N
C

A
N

G
 P

E
N

G
E

N
D

A
L

IA
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BA

B
7

207

Jawatan Gaji (RM)
KWSP
(RM)

PERKESO
(RM)

Jumlah (RM)

Pengurus
Besar

2,800 336 48.15 3,184.15

Pengurus
Pemasaran

2,000 240 35.85 2,275.85

Pengurus
Pengeluaran

2,000 240 35.85 2,275.85

Pengurus
Sumber
Manusia

2,000 240 35.85 2,275.85

Pengurus
Kewangan

2,400 288 41.15 2,729.15

Jumlah 11,200 1,344 196.85 12,740.85

Jadual 7.6 Contoh imbuhan atau gaji pekerja.

Insentif Pekerja

Beberapa insentif seperti cuti tahunan, cuti sakit, cuti bersalin, bonus tahunan dan kos perubatan
telah diperuntukkan kepada para pekerja bagi menghargai jasa yang disumbangkan oleh pekerja
dalam menjalankan tugas.

i) Cuti tahunan

Cuti tahunan diberikan kepada pekerja tidak termasuk cuti umum. Sekiranya pekerja mengambil
cuti melebihi cuti tahunan yang diberi, maka gajinya akan ditolak berdasarkan gaji sehari mengikut
bilangan hari cuti tambahan yang diambil

ii) Cuti sakit

Cuti sakit akan diberikan kepada pekerja yang telah mendapat kelulusan daripada doktor berdaftar
yang dilantik. Gaji pekerja akan dibayar semasa cuti sakit.

QR Code

Layari laman sesawang http://
www.perkeso.gov.my/my/

perlindungan-keselamatan-
sosial/kelayakan-majikan-

dan-pekerja/kadar-caruman.
html untuk mengetahui kadar

caruman PERKESO.

QR
Code
M
E

R
A

N
C

A
N

G
 P

E
N

G
E

N
D

A
L

IA
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BAB 7

208

8. Rancangan Operasi
Rancangan operasi merangkumi keperluan operasi perniagaan
yang terdiri daripada carta aliran proses operasi, keperluan bahan
mentah, senarai mesin dan peralatan, susun atur ruang operasi,
perbelanjaan operasi perniagaan dan pembahagian tugas pekerja
bahagian operasi.

a) Carta aliran proses

Carta aliran proses menunjukkan langkah-langkah utama dalam
proses pengeluaran sesuatu produk atau perkhidmatan.

Info

Fungsi rancangan operasi
menerangkan kerja berkaitan
aktiviti pengeluaran atau
perkhidmatan yang perlu
dilakukan mengikut urutannya
untuk menghasilkan sesuatu
produk atau perkhidmatan.

Senarai Keperluan Pejabat

Senarai keperluan pejabat seperti kelengkapan perabot, peralatan dan bekalan pejabat perlu
disenaraikan bagi membolehkan kos-kos yang terlibat di bahagian pentadbiran dikenal pasti dan
direkodkan.

Jadual 7.7 Contoh senarai peralatan/perabot untuk pentadbiran perniagaan.

Peralatan/Perabot Kuantiti Kos Seunit (RM) Jumlah (RM)

Meja dan kerusi 2 set 480 960

Rak almari 1 unit 550 550

Komputer 2 buah 2,600 5,200

Telefon dan mesin faksimili 1 set 2,300 2,300

Jumlah - 5,930 9,010
M
E

R
A

N
C

A
N

G
 P

E
N

G
E

N
D

A
L

IA
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BA

B
7

209

Dijual kepada
industri lain
(ternakan)

Pilih satu jenis produk atau
perkhidmatan yang perniagaan
anda ingin keluarkan. Sediakan
satu carta aliran proses bagi
mengeluarkan produk atau
perkhidmatan tersebut.

Rajah 7.8 Contoh carta aliran proses membuat roti.

Mula

Tamat

Mengadun bahan

Mengisi inti dan
membentuk

Membakar adunan

Proses penyejukan

Pembungkusan
pelabelan

Menyukat bahan

Hasil
memuaskan?

Tidak

Ya

sud ut
aktiviti
M
E

R
A

N
C

A
N

G
 P

E
N

G
E

N
D

A
L

IA
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BAB 7

210

b) Keperluan bahan mentah

Bahan mentah perlu disenaraikan untuk mengelakkan berlaku pembaziran. Kebiasaannya
keperluan peruntukan perbelanjaan dijangka bertambah sebanyak 5% setahun disebabkan oleh
faktor penambahan saiz pasaran atau kenaikan harga bahan mentah.

c) Senarai mesin dan peralatan

Semua mesin dan peralatan yang ada di premis perniagaan dan diguna pakai di bahagian operasi
untuk proses pengeluaran perlu disenaraikan oleh usahawan. Selain itu, maklumat berkaitan
mesin dan peralatan baharu yang diperlukan oleh usahawan bagi melancarkan operasi pengeluaran
produk dan perkhidmatan juga akan disenaraikan.

Bahan Anggaran Sebulan (RM)
Anggaran Tahun
Pertama (RM)

Tepung gandum 1,100 13,200

Mentega 1,600 19,200

Gula 650 7,800

Telur 370 4,440

Bread softner 280 3,360

Bread improver 200 2,400

Lain-lain bahan 280 3,360

Jumlah 4,480 53,760

Jenis Kuantiti Harga (RM)

Ketuhar   1 unit 3,000

Peti sejuk 2 unit 25,000

Kenderaan-Van 1 buah 65,000

Jumlah - 93,000

Jenis Kuantiti
Harga
(RM)

Pembiaya

Mesin peralatan
 Mesin
pengadun
 Pemotong
 Mesin pengisar
 Ketuhar kecil

2 unit
1 unit
1 unit
1 unit

4,000
6,400
3,200
1,100

Sendiri
Sendiri
Sendiri
Sendiri

Jadual 7.8 Contoh keperluan bahan mentah.

Jadual 7.10 Contoh senarai mesin dan peralatan
tambahan yang diperlukan

Jadual 7.9 Contoh senarai mesin dan peralatan
yang digunakan.
M
E

R
A

N
C

A
N

G
 P

E
N

G
E

N
D

A
L

IA
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BA

B
7

211

d) Susun atur ruang operasi

Pelan ruang operasi perlu disediakan untuk membantu usahawan merancang susun atur ruang
operasi yang bersesuaian dengan keperluan operasi perniagaan. Susun atur ruang operasi berbeza
mengikut jenis dan skala perniagaan.

e) Perbelanjaan operasi perniagaan

Segala perbelanjaan yang melibatkan operasi pengeluaran produk atau perkhidmatan perlu
disenaraikan dan boleh diasingkan mengikut kategori sama ada perbelanjaan aset atau perbelanjaan
bulanan.

Butiran Perbelanjaan Aset (RM) Perbelanjaan Bulanan (RM)

Mesin dan peralatan
  Mesin pengadun
  Pemotong
  Mesin pengisar
  Ketuhar kecil

4,000
6,400
3,200
1,100

-
-
-
-

Bahan mentah
  Tepung gandum
  Mentega
  Gula
  Telur
  Bread softener
  Bread improver
  Lain-lain bahan

-
-
-
-
-
-
-

1,100
1,600

650
370
280
200
280

Gaji pekerja - 2,400

KWSP - 288

PERKESO - 41.15

Belanja utiliti - 180

Jumlah 14,700 7,389.15

Jadual 7.11 Contoh perbelanjaan aset dan perbelanjaan bulanan.

Rajah 7.9 Contoh susun atur ruang operasi.
M
E

R
A

N
C

A
N

G
 P

E
N

G
E

N
D

A
L

IA
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BAB 7

212

f) Pembahagian tugas

Usahawan perlu menyediakan pembahagian tugas mengikut jawatan atau tugasan untuk bahagian
operasi perniagaan.

Jawatan Bilangan pekerja Tugas

Pengurus Operasi 1 orang
Membuat tempahan bahan yang diperlukan serta
mengawas dan menyelia pekerja.

Pembuat kek 1 orang Menyediakan bahan, membuat dan menyediakan kek.

Pembantu pembuat kek 1 orang
Membantu pembuat kek dalam menyediakan bahan,
membuat dan membakar kek.

Pembuat roti 1 orang Menyediakan bahan, membuat dan membakar roti.

Juru aising 1 orang Menyediakan aising dan menghias kek.

Tukang cuci 1 orang
Mencuci peralatan, menjaga kebersihan alatan dan
tempat penyediaan.

Jadual 7.12 Contoh jawatan dan agihan tugas bahagian operasi.

9. Rancangan Pemasaran
Rancangan pemasaran menghuraikan aktiviti perniagaan untuk
memasarkan produk dan perkhidmatan. Rancangan pemasaran
disediakan dengan mengambil kira:

a) Maklumat pesaing.

b) Keperluan pelanggan.

c) Campuran pemasaran.

d) Potensi untuk meluaskan perniagaan.

Info

Pemasaran ialah aktiviti-aktiviti
perniagaan yang dilakukan
untuk menyalurkan produk
atau perkhidmatan daripada
pengeluar kepada pengguna
akhir.
M
E

R
A

N
C

A
N

G
 P

E
N

G
E

N
D

A
L

IA
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BA

B
7

213

Info

Proforma Penyata Aliran Tunai
• Menunjukkan jangkaan

kedudukan wang tunai bagi satu
tempoh masa tertentu.

• Disediakan berdasarkan anggaran
yang dibuat mengikut penerimaan
dan kos perbelanjaan semasa atau
sebenar.

• Membolehkan usahawan menilai
dan merancang keperluan tunai
perniagaan terutamanya dalam
memperoleh pinjaman dan
keupayaan pembayaran balik
pinjaman.

11. Penutup
Penutup merupakan rumusan dan cadangan terhadap perniagaan yang ingin dijalankan.

10. Rancangan Kewangan
Rancangan kewangan disediakan dengan mengambil kira kos
atau modal memulakan projek, sumber pembiayaan dan pelan
pembayaran balik pinjaman. Rancangan kewangan yang lengkap
dan terurus merupakan elemen penting sebagai rujukan kepada
pihak luar dalam memberikan pinjaman dan menarik pelaburan.

Penyata aliran tunai perlu disediakan mengikut bulanan atau
tahunan. Berikut merupakan contoh Proforma Penyata Aliran
Tunai.

Syarikat Baju SriDevi
Proforma Penyata Aliran Tunai bagi tiga bulan berakhir 31 Disember 2017

Butiran Okt (RM) Nov (RM) Dis (RM)

Baki b/b 47,200.50 61,832.20 75,893.90

PENERIMAAN

Modal - - -

Jualan 29,300.00 32,200.00 35,400.00

Komisen diterima 600.00 600.00 700.00

Jumlah penerimaan 29,900.00 32,800.00 36,100.00

PEMBAYARAN

Gaji, KWSP, PERKESO 5,458.30 5,458.30 5,458.30

Bayaran balik pinjaman - 2,000.00 2,000.00

Belian tunai 8,790.00 9,960.00 10,620.00

Bayaran kepada pemiutang - 900.00 1,200.00

Iklan 600.00 - -

Belanja utiliti 420.00 420.00 540.00

Jumlah pembayaran 15,268.30 18,738.30 19,818.30

Lebihan/(kurangan) 14,631.70 14,061.70 16,281.70

Baki h/b 61,832.20 75,893.90 92,175.60

Jadual 7.13 Contoh Penyata Aliran Tunai.
M
E

R
A

N
C

A
N

G
 P

E
N

G
E

N
D

A
L

IA
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BAB 7

214

12. Lampiran
Dokumen-dokumen yang boleh dijadikan sebagai dokumen sokongan untuk penyediaan rancangan
perniagaan adalah seperti contoh gambar produk, sijil perakuan pendaftaran perniagaan, lesen
perniagaan, peta lokasi, kad perniagaan dan gambar kedai.

Produk
M
E

R
A

N
C

A
N

G
 P

E
N

G
E

N
D

A
L

IA
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BA

B
7

215

Sijil Perakuan
Pendaftaran
Perniagaan
M
E

R
A

N
C

A
N

G
 P

E
N

G
E

N
D

A
L

IA
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BAB 7

216

Lesen
Perniagaan

Lokasi
M
E

R
A

N
C

A
N

G
 P

E
N

G
E

N
D

A
L

IA
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BA

B
7

217

Kad
Perniagaan

Kedai
M
E

R
A

N
C

A
N

G
 P

E
N

G
E

N
D

A
L

IA
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BAB 7

218

7.4 PENYEDIAAN RANCANGAN PERNIAGAAN

Rancangan Perniagaan

1.0 RINGKASAN EKSEKUTIF

Perniagaan Artwork & Printing Services menawarkan perkhidmatan membuat kad jemputan,
risalah, banner serta menaip laporan, tesis, tugasan dan perkhidmatan mencetak bahan
laporan-laporan tersebut. Perniagaan Artwork & Printing Services telah beroperasi sejak
tahun 2006 di kawasan perumahan di Bandar Baru Bangi.

Perniagaan Artwork & Printing Services menggunakan pelbagai teknik pemasaran
untuk mempromosikan perkhidmatan kepada masyarakat. Antaranya mengedar risalah
serta mencipta halaman web perniagaan. Aplikasi dalam talian turut diguna pakai untuk
mempromosikan perkhimatan yang ditawarkan kepada pelanggan. Perniagaan mementingkan
hasil perkhidmatan yang berkualiti bagi menjamin kesetiaan pelanggan kepada perniagaan.

Pada peringkat awal penubuhan perniagaan, sebanyak RM7,000 disediakan sebagai
modal perniagaan untuk membiayai kos pembelian komputer dan mesin pencetak serta
keperluan operasi yang lain. Modal permulaan tersebut diperoleh daripada simpanan pemilik
dan rakan kongsi perniagaan.

Perniagaan Artwork & Printing Services mendapat permintaan yang tinggi bagi
perkhidmatan percetakan. Peralatan sedia ada tidak dapat memenuhi kapasiti yang
dikehendaki oleh para pelanggan. Sasaran jualan kini adalah antara RM20,000 – RM45,000
sebulan. Walau bagaimanapun perniagaan Artwork & Printing Services berhasrat untuk
meningkatkan sasaran jualan kepada RM50,000 sebulan pada tahun hadapan. Maka
pembelian beberapa lagi peralatan percetakan diperlukan bagi mencapai sasaran jualan
yang ditetapkan. Pada masa ini, Perniagaan Artwork & Printing Services belum mempunyai
sebarang pinjaman dengan mana-mana institusi kewangan

.
2.0 PENGENALAN (TUJUAN RANCANGAN PERNIAGAAN)

Perniagaan telah beroperasi sejak 10 tahun yang lepas dengan prestasi yang
memberangsangkan. Perniagaan sentiasa memberikan perkhidmatan yang berkualiti
tinggi dan ini menyebabkan perniagaan menjadi pilihan utama pelanggan. Sambutan dan
permintaan yang tinggi daripada pelanggan menyebabkan Artwork & Printing Services yakin
boleh mengembangkan perniagaan. Sebanyak RM100,000 diperlukan untuk membiayai
kos ubahsuai premis perniagaan (RM30,000) di samping membeli peralatan percetakan
(RM70,000) bagi memenuhi sasaran jualan yang telah ditetapkan.

KEGIATAN UTAMA/JENIS PERNIAGAAN: PERKHIDMATAN
BENTUK PERNIAGAAN: PERKONGSIAN
STATUS: SEDANG BEROPERASI

Contoh  1

4.3.4SP218
M
E

R
A

N
C

A
N

G
 P

E
N

G
E

N
D

A
L

IA
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BA

B
7

219

4.0 LATAR BELAKANG PEMILIK DAN RAKAN KONGSI

Butiran Maklumat
Nama perniagaan Artwork & Printing Services
Alamat perniagaan No. 4, Jalan 4/7A, Seksyen 4, 43650 Bandar Baru Bangi, Selangor.
Nombor telefon dan
faksimili

03–8925XXXX/ 03–8925XXXX

Bentuk perniagaan Perkongsian
Kegiatan utama perniagaan Perkhidmatan membuat kad jemputan, risalah, banner serta

menyediakan dokumen seperti laporan, kertas kerja, tesis serta
perkhidmatan percetakan dokumen.

Tarikh mula perniagaan 3 Januari 2006
Tarikh pendaftaran 3 Januari 2006
Nombor pendaftaran 0012317284 – H
Modal permulaan RM7,000.00
Modal pinjaman Tiada
Nama bank Bank Islam Malaysia Berhad
Nombor akaun bank 12021000XXXX

Butiran Maklumat

Nama penuh Nurul Husna Binti Ahmad Shukri

Nombor kad pengenalan 821210-10-XXXX

Tarikh lahir/umur 10 Disember 1982 / 35 tahun

Alamat tetap No 4, Jalan 4/7A, Seksyen 4 Bandar Baru Bangi , 43650
Selangor

Nombor telefon 012 – 655XXXX

Kelulusan akademik Ijazah Sarjana Muda Perakaunan

Kemahiran Komputer, IT

Pengalaman Akauntan (3 tahun)

Status perkahwinan Berkahwin

Butiran Maklumat

Nama penuh Ahmad Sofi Bin Ahmad Shukri

Nombor kad pengenalan 800701-10-XXXX

Tarikh lahir/umur 1 Julai 1980 / 37 tahun

Alamat tetap No 4, Jalan 4/7A, Seksyen 4 Bandar Baru Bangi , 43650
Selangor

Nombor telefon 012 – 655XXXX

Kelulusan akademik Ijazah Sarjana Muda Perniagaan

Kemahiran Pentadbiran Perniagaan, Bahasa

Pengalaman Pereka grafik (5 tahun)

Status perkahwinan Bujang

3.0 LATAR BELAKANG PERNIAGAAN
Latar belakang perniagaan ditunjukkan dalam rajah di bawah.

Latar belakang pemilik dan rakan kongsi perniagaan adalah seperti berikut:
M
E

R
A

N
C

A
N

G
 P

E
N

G
E

N
D

A
L

IA
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BAB 7

220

6.0 OBJEKTIF PROJEK

Sasaran jualan

5.0 KEDUDUKAN TAPAK PROJEK

Perniagaan Artwork & Printing Services beroperasi di alamat No. 4, Jalan 4/7A, Seksyen 4,
43650 Bandar Baru Bangi, Selangor.

Bulan Sasaran Jualan (RM)

Januari 20,000

Februari 21,000

Mac 22,050

April 23,200

Mei 24,400

Jun 25,700

Julai 27,000

Ogos 28,350

September 29,800

Oktober 33,335

November 38,300

Disember 44,000

Jumlah 346,135

Berikut merupakan sasaran jualan perniagaan bagi tempoh satu tahun. Perniagaan
mensasarkan jualan bulanan meningkat 5% - 15% setiap bulan.
M
E

R
A

N
C

A
N

G
 P

E
N

G
E

N
D

A
L

IA
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BA

B
7

221

Berikut merupakan sasaran untung perniagaan bagi tempoh satu tahun. Untung perniagaan
dijangkakan meningkat sebanyak 20% - 30% daripada sasaran jualan pada setiap bulan.
Anggaran purata sasaran untung bulanan sebanyak RM5,631.70.

Sasaran pelanggan

Sasaran pelanggan perniagaan Artwork & Printing Services ialah pelajar-pelajar sekolah,
siswazah-siswazah di institusi pengajian tinggi awam dan swasta serta kakitangan kerajaan
berhampiran.

7.0 RANCANGAN PENTADBIRAN

Pengurus Besar

PHusnaPengurus
Kewangan

Pengurus
Operasi

Pengurus
Pemasaran

Pengurus
Pentadbiran

Pekerja
2 orang

Pekerja
1 orang

Berikut merupakan carta organisasi bagi perniagaan Artwork & Printing Services.

Sasaran untung

Bulan Sasaran Untung (RM)

Januari 4,000

Februari 4,200

Mac 4,400

April 4,640

Mei 4,880

Jun 5,200

Julai 5,400

Ogos 5,700

September 6,000

Oktober 6,700

November 7,660

Disember 8,800

Jumlah 67,580
M
E

R
A

N
C

A
N

G
 P

E
N

G
E

N
D

A
L

IA
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BAB 7

222

Jawatan Tugas

Pengurus Besar  Mengawal dan mengenal pasti dasar dan misi perniagaan.

Mengawal selia dan memantau perjalanan perniagaan.

Mengenal pasti dan menyelesaikan masalah dengan berkesan.

Pengurus Pemasaran  Merangka strategi pemasaran dan mencari alternatif terbaik untuk sasaran
pasaran.

Memastikan pelanggan berpuas hati terhadap kualiti perkhidmatan yang
diberi.

Pengurus Pengeluaran  Memastikan operasi perniagaan berjalan dengan lancar.

Memastikan keperluan stok operasi sentiasa mencukupi dan berkeadaan
baik dan selamat.

Pengurus Sumber Manusia  Memastikan aspek pengurusan dan pentadbiran perniagaan berjalan
lancar mengikut perancangan.

Menjaga kebajikan pekerja.

Pengurus Kewangan  Memastikan aliran keluar masuk wang diurus dengan baik.

Mengemaskini akaun dan penyata kewangan.

Jawatan Gaji (RM) KWSP (RM) PERKESO (RM) Jumlah (RM)

Pengurus Besar (1 orang) 2,100.00 252.00 35.85 2,387.85

Pengurus Pemasaran
 (1 orang)

1,700.00 204.00 28.85 1,932.85

Pengurus Pengeluaran
(1 orang)

1,700.00 204.00 28.85 1,932.85

Pengurus Sumber
Manusia (1 orang)

1,700.00 204.00 28.85 1,932.85

Pengurus Kewangan
(1 orang)

1,900.00 228.00 32.35 2,160.35

Pekerja
(RM1,300 x 3 orang)

3,900.00 468.00 65.55 4,433.55

Jumlah 13,000.00 1560.00 220.30 14,780.30

Berikut merupakan jadual spesifikasi kerja bagi Perniagan Artwork & Printing Services.

Jadual imbuhan atau gaji pekerja.
M
E

R
A

N
C

A
N

G
 P

E
N

G
E

N
D

A
L

IA
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BA

B
7

223

Jenis Harga Seunit (RM) Kuantiti Harga (RM)

Meja dan kerusi 430 4 set 1,720

Almari 520 3 unit 1,560

Komputer 2,300 3 unit 6,900

Mesin pencetak 400 1 unit 400

Pendingin hawa 1,800 2 unit 3,600

Telefon dan mesin faks 340 1 set 340

Jumlah 5,790 - 14,520

Berikut merupakan senarai peralatan dan kelengkapan yang diguna untuk urusan pentadbiran
perniagaan.

8.0 RANCANGAN OPERASI

Berikut merupakan carta aliran proses bagi perkhidmatan percetakan risalah.

Menerima tempahan daripada pelanggan

Menyediakan grafik

Berpuas hati?

Menerima bayaran

Mencetak draf bahan

Pelanggan menyemak draf bahan

Mencetak bahan

Menyerah hasil cetakan kepada pelanggan

Tidak

Ya

Memperbaiki

grafik

Mula

Tamat
M
E

R
A

N
C

A
N

G
 P

E
N

G
E

N
D

A
L

IA
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BAB 7

224

Keperluan bahan mentah

Bahan mentah yang diperlukan dalam membuat kad jemputan, risalah, banner dan bunting
adalah seperti jadual di bawah. Penambahan peruntukan perbelanjaan dijangka bertambah
sebanyak 5% setahun disebabkan oleh faktor penambahan saiz pasaran atau kenaikan harga
bahan mentah.

Senarai mesin dan peralatan

Semua mesin dan peralatan yang ada di bahagian operasi pengeluaran adalah seperti berikut:

Senarai mesin yang perlu dibeli.

Bahan Anggaran sebulan (RM) Anggaran setahun (RM)

Tarpaulin 2,900 34,800

Tarpaulin black 1,900 22,800

Dakwat Tynk 2,100 25,200

Kertas sintetik 900 10,800

Kertas simili (70g) 800 9,600

Art paper 425 5,100

Art card 280 3,360

Paip PVC 90 1,080

UV lamination (glossy) 530 6,360

Jumlah 9,925 119,100

Jenis Harga belian (RM) Pembiaya

Mesin dan peralatan
 Mesin CTP
 Mesin CYMK
 Komputer
 Mesin jilid
 Laminating machine
 Mesin pemotong

140,000.00
115,000.00

3,500.00
6,200.00
5,000.00
5,400.00

Sewaan
Sewaan
Sendiri
Sendiri
Sendiri
Sendiri

Jenis Harga belian (RM) Pembiaya

Mesin CYMK  70,000.00  Pinjaman
M
E

R
A

N
C

A
N

G
 P

E
N

G
E

N
D

A
L

IA
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BA

B
7

225

9.0 RANCANGAN PEMASARAN

Strategi pemasaran dilaksanakan menggunakan strategi 4P seperti berikut:

Perkhidmatan

Pelbagai perkhidmatan percetakan dan menaip ditawarkan oleh perniagaan Artwork &
Printing Services. Antaranya ialah perkhidmatan membuat kad jemputan, risalah, membuat
banner dan bunting serta perkhidmatan menaip dokumen seperti laporan, tesis, tugasan
dan kemudahan mencetak dokumen tersebut dengan kadar yang berpatutan. Kemudahan
ruangan menunggu yang selesa turut disediakan kepada pelanggan.

Agihan

Lokasi perniagaan Artwork & Printing Services berhampiran dengan institusi pendidikan
seperti sekolah menengah dan sekolah rendah serta institusi pendidikan tinggi awam dan
swasta. Kepelbagaian kemudahan infrastruktur dan pengangkutan di kawasan perniagaan
memudahkan pelanggan mengunjungi tempat perniagaan untuk mendapatkan perkhidmatan
yang ditawarkan.

Harga

Perniagaan Artwork & Printing Services telah menawarkan harga yang murah kepada
pelanggan mengikut jenis perkhidmatan yang ditawarkan. Memandangkan sasaran pelanggan
merupakan pelajar di sekolah dan institusi pendidikan serta jabatan kerajaan, maka pelbagai
promosi harga turut dilakukan bagi menarik minat mereka mendapatkan perkhidmatan
yang disediakan. Berikut adalah perkhidmatan dan harga yang disasarkan:

Promosi

Perniagaan Artwork & Printing Services menggunakan pelbagai teknik pemasaran untuk
mempromosikan perkhidmatan kepada masyarakat. Antaranya mengedar risalah serta
mencipta laman web perniagaan. Pengedaran risalah dilakukan di sekitar kawasan Bangi
dan Kajang. Aplikasi dalam talian turut diguna pakai untuk memaklumkan perkhidmatan
yang ditawarkan kepada pelanggan. Perniagaan amat mementingkan hasil perkhidmatan
yang berkualiti untuk menjamin kesetiaan pelanggan kepada syarikat.

Produk Harga (RM)

Banner & bunting
- Tarpaulin
- Mesh vinyl
- Canvas

1.00 – 2.90 sekaki
5.50 sekaki
7.50 sekaki

Kad perniagaan (1000 keping) 20 – 30

Risalah saiz A4 (1000 keping) 110

Risalah saiz A5 (1000 keping) 120
M
E

R
A

N
C

A
N

G
 P

E
N

G
E

N
D

A
L

IA
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BAB 7

226

10.0 RANCANGAN KEWANGAN

Kemampuan perniagaan dalam membayar balik pinjaman pada masa hadapan dapat
ditunjukkan melalui Proforma Penyata Aliran Tunai.

Perniagaan Artwork & Printing Services
Proforma Penyata Aliran Tunai bagi tiga bulan berakhir 31 Disember 2017

Butiran Okt (RM) Nov (RM) Dis (RM)

Baki b/b 24,000.00 31,704.70 42,374.40

PENERIMAAN

Modal - - -

Perkhidmatan percetakan 33,335.00 38,300.00 44,000.00

Jumlah penerimaan 33,335.00 38,300.00 44,000.00

PEMBAYARAN

Gaji, KWSP, PERKESO 14,780.30 14,780.30 14,780.30

Bayaran balik pinjaman 1,250.00 1,250.00 1,250.00

Belian barangniaga 5,500.00 6,000.00 9,000.00

Bayaran kepada pemiutang 3,000.00 4,400.00 4,000.00

Belanja pengangkutan 200.00 200.00 200.00

Belanja utiliti 900.00 1,000.00 1,200.00

Jumlah pembayaran 25,630.30 27,630.30 30,430.30

Lebihan/(kurangan) 7,704.70 10,669.70 13,569.70

Baki h/b 31,704.70 42,374.40 55,944.10

Pesaing perniagaan

Berikut adalah senarai beberapa pesaing bagi perniagaan Artwork & Printing Services beserta
kekuatan dan kelemahan masing-masing.

Pesaing Perkhidmatan Kekuatan Kelemahan

Z&M Printing Percetakan. Menggunakan mesin
percetakan yang canggih.

Harga mahal.

Kedai Percetakan Alex Percetakan dan
pengiklanan.

Menggunakan mesin
percetakan yang canggih.

Harga mahal.

OneStop Printing
Services

Percetakan dan
pengiklanan.

Harga murah. Perkhidmatan yang
lambat, kualiti cetakan
kurang memuaskan.
11.0 PENUTUP

Perniagaan Artwork & Printing Services telah beroperasi selama 10 tahun di Bandar Baru
Bangi. Perniagaan yakin dapat mencapai sasaran jualan dan keuntungan perniagaan yang
telah ditetapkan. Perniagaan berharap permohonan untuk mendapat pinjaman sebanyak
RM100,000 bagi memastikan perniagaan lebih berdaya saing pada masa akan datang.

12.0 LAMPIRAN

Berikut disertakan dokumen sokongan untuk permohonan kami:

a) Risalah produk perkhidmatan

b) Kad perniagaan

c) Pelan lokasi

d) Sijil perakuan pendaftaran perniagaan

e) Lesen perniagaan

BA
B

7

227
228

Rancangan Perniagaan

1.0 PENGENALAN DAN RINGKASAN EKSEKUTIF

Kek Fizah Comel merupakan sebuah perniagaan berasaskan makanan. Kek Fizah Comel
menjual kek sempena hari perkahwinan, ulang tahun perkahwinan, hari jadi dan mengikut
permintaan pelanggan. Pada peringkat awal, Kek Fizah Comel beroperasi di rumah yang
terletak di kawasan perumahan di Bandar Tun Razak. Promosi produk ini dijalankan melalui
risalah edaran dan aplikasi dalam talian di media sosial.

Kek Fizah Comel merupakan perniagaan berbentuk milikan tunggal dan telah mendaftar
pada Disember 2015. Kek Fizah Comel diuruskan oleh Cik Hafizah iaitu pemiliknya sendiri.
Cik Hafizah dibantu oleh seorang tenaga pekerja sebagai pembuat kek.

Antara perisa kek yang dijual ialah seperti caramel, moist butter, sponge, butter dan oreo
cheese. Kek-kek yang dijual ini mendapat sambutan yang memberangsangkan. Pelbagai
perisa kek baharu akan ditambah bagi memenuhi permintaan pelanggan terutamanya untuk
majlis-majlis perkahwinan. Antaranya seperti perisa cheese, carrot, red velvet, tiramisu dan
pelbagai pilihan perisa lagi. Harga kek-kek tersebut amat berpatutan sesuai dengan keenakan
rasa kek tersebut. Bilangan kek yang dapat dijual dalam sebulan lebih kurang 100 biji kek.
Kebiasaannya pelanggan bagi Kek Fizah Comel terdiri daripada penduduk sekitar Cheras
seperti kakitangan kerajaan, murid sekolah dan bakal pengantin.

Pada peringkat awal penubuhan perniagaan, sebanyak RM3,000 disediakan sebagai
modal perniagaan bagi membiayai kos pembelian bahan dan alatan membuat kek. Hal ini
kerana Cik Hafizah telah mempunyai pelbagai alat kelengkapan membuat kek di rumahnya
sendiri. Modal permulaan tersebut diperolehi daripada simpanan sendiri.

2.0 PENGENALAN (TUJUAN RANCANGAN PERNIAGAAN)

Kek Fizah Comel baharu sahaja beroperasi di Bandar Tun Razak. Bermula dengan modal
permulaan yang kecil, Kek Fizah Comel dapat menyediakan kek yang beraneka pilihan
kepada pelanggannya di samping menawarkan harga yang berpatutan dan dapat mengekalkan
kualiti produknya. Sehubungan itu rancangan perniagaan ini disediakan bagi membolehkan
perniagaan mengembangkan lagi perniagaan dengan mendapatkan pinjaman perniagaan
yang bernilai RM25,000 dari institusi kewangan seperti bank untuk pembelian mesin dan
peralatan membuat kek.

KEGIATAN UTAMA/JENIS PERNIAGAAN: BARANGAN
BENTUK PERNIAGAAN: MILIKAN TUNGGAL
STATUS: BARU MULA BEROPERASI

Contoh  2

228
M
E

R
A

N
C

A
N

G
 P

E
N

G
E

N
D

A
L

IA
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BA

B
7

229

3.0 LATAR BELAKANG PERNIAGAAN

Jadual di bawah menunjukkan maklumat berkaitan latar belakang perniagaan.

4.0 LATAR BELAKANG PEMILIK ATAU RAKAN KONGSI

Kek Fizah Comel merupakan perniagaan milikan tunggal. Berikut merupakan latar belakang
pemilik perniagaan.

Butiran Maklumat

Nama perniagaan Kek Fizah Comel

Alamat perniagaan
No. 10, Lorong Mewah 3, Bandar Tun Razak, 56100 Cheras,
Kuala Lumpur.

Nombor telefon dan faksimili 014- 662XXXX/03-9171XXXX

Bentuk perniagaan Milikan tunggal

Kegiatan utama perniagaan Menyedia dan menjual kek

Tarikh mula perniagaan 10 Januari 2016

Tarikh pendaftaran 24 Disember 2015

Nombor pendaftaran 0047395251–H

Modal permulaan RM 3,000

Modal pinjaman Tiada

Nama bank Bank Islam Malaysia Berhad

Nombor akaun bank 020132XXXXXXXX

Butiran Maklumat

Nama penuh Nurul Hafizah Binti Ahmad Shukri

Nombor kad pengenalan 990810-10-XXXX

Tarikh lahir/umur 10 Ogos 1998 / 19 tahun

Alamat tetap No. 10, Lorong Mewah 3, Bandar Tun Razak, 56100
Cheras Kuala Lumpur

Nombor telefon 014 662XXXX

Kelulusan akademik SPM

Status perkahwinan Bujang

Kemahiran Membuat kek

Pengalaman Tiada

Kursus yang dihadiri •  Kursus pendek membuat kek dan kek cawan
anjuran Kolej Komuniti.

•  Kursus usahawan anjuran Perbadanan Kemajuan
Negeri Selangor (PKNS).
M
E

R
A

N
C

A
N

G
 P

E
N

G
E

N
D

A
L

IA
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BAB 7

230

5.0 KEDUDUKAN TAPAK PROJEK

Perniagaan Kek Fizah Comel beroperasi di alamat No. 10, Lorong Mewah 3, Bandar Tun
Razak, 56100 Cheras, Kuala Lumpur.

Bulan
Sasaran Jualan

Bil kek yang dijual (biji) Jualan kek (RM)

Januari 100 6,000

Februari 105 6,300

Mac 115 6,900

April 120 7,200

Mei 125 7,500

Jun 140 8,400

Julai 145 8,700

Ogos 150 9,000

September 155 9,300

Oktober 165 9,900

November 180 10,800

Disember 200 12,000

Jumlah 1,700 102,000

6.0 OBJEKTIF PROJEK

Sasaran jualan

Kek Fizah comel meletakkan anggaran harga sebiji kek ialah RM60 seunit. Berikut merupakan
sasaran jualan kek bagi Kek Fizah Comel:
M
E

R
A

N
C

A
N

G
 P

E
N

G
E

N
D

A
L

IA
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BA

B
7

231

Sasaran untung

Berikut merupakan sasaran untung perniagaan bagi tempoh satu tahun. Margin untung
perniagaan dijangkakan sebanyak 30% daripada sasaran jualan bulanan.

Bulan Sasaran Untung (RM)

Januari 1,800

Februari 1,890

Mac 2,070

April 2,160

Mei 2,250

Jun 2,520

Julai 2,610

Ogos 2,700

September 2,790

Oktober 2,970

November 3,240

Disember 3,600

Jumlah 30,600

Sasaran

Kek Fizah Comel menyasarkan pelanggan dari kawasan kejiranan, butik pengantin, institusi
pendidikan dan premis kedai sebagai sasaran tambahan perniagaan pada masa akan datang.
Kek Fizah Comel berharap produk kek keluaran perniagaannya berpeluang memasuki
premis-premis perniagaan seperti kafe, restoran dan hotel-hotel berdekatan.

7.0 RANCANGAN PENTADBIRAN

Perniagaan Kek Fizah Comel buat masa ini diuruskan oleh Cik Hafizah dan seorang tenaga
kerja sebagai pembuat kek. Memandangkan permintaan produk kek semakin mendapat
sambutan dalam kalangan penduduk setempat, perniagaan berhasrat untuk mengambil dua
orang pengurus dan seorang pekerja tambahan bagi membantu untuk memenuhi permintaan
pasaran. Berikut merupakan carta organisasi perniagaan yang dirancangkan:

Pengurus

PHusnaPengurus Pemasaran Pengurus Operasi

Pekerja - Pembuat Kek
2 orang
M
E

R
A

N
C

A
N

G
 P

E
N

G
E

N
D

A
L

IA
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BAB 7

232

Jawatan Tugas

Pengurus   Mengurus perjalanan dan aktiviti perniagaan.

Mengenal pasti lokasi yang sesuai bagi pasaran baru.

Mengenal pasti dan menyelesaikan masalah dengan berkesan.

Pengurus Pemasaran    Menentukan jenis produk dan kawalan mutu produk.

Mengambil dan merekod tempahan.

Pengurus Operasi    Menerima dan melaksanakan tempahan.

Merangka strategi pemasaran dan mencari alternatif terbaik
untuk sasaran pasaran.

Pembuat Kek   Membuat kek mengikut tempahan.

8.0 RANCANGAN OPERASI

Berikut merupakan carta alir bagi penyediaan kek mengikut tempahan pelanggan.

Menerima tempahan kek daripada pelanggan

Membuat kek mengikut tempahan pelanggan

Menerima bayaran daripada pelanggan

Menyerahkan kek kepada pelanggan

Mula

Tamat

Berikut merupakan jadual huraian tugasan bagi Kek Fizah Comel.
M
E

R
A

N
C

A
N

G
 P

E
N

G
E

N
D

A
L

IA
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BA

B
7

233

Waktu Operasi Perniagaan

Waktu operasi Kek Fizah Comel seperti berikut.

Susun Atur Ruang Operasi

Susun atur ruang operasi perniagaan Kek Fizah Comel seperti rajah di bawah:

Hari Masa Operasi

Isnin – Jumaat 9.00 pagi – 9.00 malam

Sabtu – Ahad 9.00 pagi – 6.00 petang

Cuti Umum Tutup
M
E

R
A

N
C

A
N

G
 P

E
N

G
E

N
D

A
L

IA
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BAB 7

234

9.0 RANCANGAN PEMASARAN

Produk

Kek Fizah Comel menawarkan pelbagai pilihan kek agar pelanggan memperoleh kepuasan.
Kek Fizah Comel turut mementingkan kualiti produk dengan menggunakan bahan-bahan
mentah bermutu tinggi dan halal. Antara perisa kek yang dijual pada peringkat awal ialah
seperti berikut:

Caramel cake

Moist butter cake

Sponge cake

Butter cake

Oreo cheese cake

Perbelanjaan Operasi Perniagaan

Jadual berikut menunjukkan perbelanjaan bulanan dan perbelanjaan tambahan yang
diperlukan oleh Kek Fizah Comel untuk mengembangkan lagi perniagaannya.

Berikut merupakan senarai mesin dan kos yang diperlukan bagi tujuan permohonan
pinjaman:

Butiran
Perbelanjaan Aset

(RM)
Perbelanjaan Bulanan

(RM)

Mesin pengadun 2,200 -

Mesin pengisar 1,900 -

Ketuhar 1,200 -

Gaji dan elaun - 2,400

KWSP dan PERKESO - 384

Bil air dan elektrik - 300

Bil telefon - 80

JUMLAH 5,300 3,164

Jenis Harga Seunit (RM)

Mesin pengadun 3,200

Mesin pengisar 4,000

Ketuhar 5,000

Peti sejuk 7,000

Kos pendawaian 5,800

JUMLAH 25,000
M
E

R
A

N
C

A
N

G
 P

E
N

G
E

N
D

A
L

IA
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BA

B
7

235

Bil. Perisa Harga Perunit (RM)

1. Caramel cake 60

2. Moist butter cake 60

3. Sponge cake 60

4. Butter cake 60

5. Oreo cheese cake 60

6. Cheese cake 70

7. Carrot cake 70

8. Red velvet cake 70

9. Rainbow cake 70

10. Tiramisu cake 70

Harga

Perniagaan Kek Fizah Comel juga memberi potongan harga istimewa pada musim perayaan
dan hari-hari tertentu seperti Hari Ibu dan Hari Guru. Harga yang ditawarkan adalah
kompetitif dan sesuai dengan pasaran setempat.

Berikut merupakan senarai harga bagi kek-kek yang dikeluarkan oleh Kek Fizah Comel:

Promosi

Pelbagai kaedah promosi diguna pakai bagi menyebarkan maklumat produk seperti risalah
dan medium talian seperti Facebook, Wechat, WhatsApp dan Telegram.  Kek Fizah Comel
menawarkan pakej istimewa khususnya kepada bakal-bakal pengantin. Selain itu, potongan
harga istimewa turut diberi kepada pelanggan pada musim-musim perayaan dan hari-hari
tertentu seperti Hari Ibu dan Hari Guru. Potongan diskaun 10-20% diberikan pada musim
perayaan dan hari-hari tertentu.

Agihan

Lokasi perniagaan berhampiran dengan kawasan tumpuan ramai seperti kawasan perumahan,
institusi pendidikan dan kawasan perniagaan secara tidak langsung menarik tumpuan orang
ramai mendapatkan produk kek yang dipasarkan. Produk keluaran Kek Fizah Comel boleh
diperoleh secara terus di premis perniagaan. Tempahan juga diterima satu hari sebelum acara
berlangsung.

Permintaan yang tinggi daripada butik-butik perkahwinan memberi cabaran bagi Kek Fizah
Comel menghasilkan perisa yang baharu untuk memenuhi permintaan pelanggan sekaligus
meningkatkan keuntungan perniagaan. Berikut merupakan sebahagian perisa baharu yang
dihasilkan oleh Kek Fizah Comel:

Cheese cake

Carrot cake

Red velvet cake

Rainbow cake

Tiramisu cake
M
E

R
A

N
C

A
N

G
 P

E
N

G
E

N
D

A
L

IA
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BAB 7

236

10.0 RANCANGAN KEWANGAN

Rancangan kewangan bagi Kek Fizah Comel seperti berikut:

Kek Fizah Comel
Proforma Penyata Aliran Tunai bagi tiga bulan berakhir 31 Disember 2016

Butiran Okt (RM) Nov (RM) Dis (RM)

Baki b/b 14,000 38,396 43,887

PENERIMAAN

Modal - - -

Pinjaman 25,000 - -

Jualan tunai 9,900 10,800 12,000

Jumlah penerimaan 34,900 10,800 12,000

PEMBAYARAN

Pendawaian kedai 5,800 - -

Belian mesin - - 19,200

Gaji, KWSP dan PERKESO 2,784 2,784 2,784

Bayaran balik pinjaman - 521 521

Bil air dan elektrik 300 300 300

Bil telefon 80 80 80

Belian bahan 1,540 1,624 1,720

Jumlah pembayaran 10,504 5,309 24,605

Lebihan/(kurangan) 24,396 5,491 (12,605)

Baki h/b 38,396 43,887 31,282

11.0 PENUTUP

Kek Fizah Comel yakin dapat melangkah jauh dalam bidang perniagaan ini dengan
meningkatkan kualiti produk bagi memenuhi kepuasan pelanggan. Oleh itu, bantuan
pinjaman sebanyak RM25,000 diperlukan bagi pembelian beberapa buah mesin yang akan
digunakan dalam proses pengeluaran kek. Kek Fizah Comel yakin dapat menguasai pasaran
pada masa hadapan.

12.0 LAMPIRAN

Berikut merupakan dokumen sokongan untuk permohonan kami:

a) Risalah produk

b) Kad perniagaan

c) Pelan lokasi

d) Sijil perakuan pendaftaran perniagaan

e) Lesen perniagaan
M
E

R
A

N
C

A
N

G
 P

E
N

G
E

N
D

A
L

IA
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BA

B
7

237

AKTIVITI
KUMPULAN

1. Anda dikehendaki untuk membentuk kumpulan kecil yang terdiri daripada lima
orang setiap kumpulan.

2. Sediakan satu rancangan perniagaan, sama ada milikan tunggal atau perkongsian.

3. Bentangkan dalam kelas mengikut kumpulan.

1. Rancangan perniagaan merupakan dokumen bertulis yang memberikan keterangan
berkenaan perniagaan atau projek yang hendak dijalankan secara menyeluruh dan
terperinci.

2. Kepentingan menyediakan rancangan perniagaan:

memberi peluang kepada usahawan menilai projek yang dirancang dengan teliti.

menganggar keperluan sumber perniagaan.

menjangka risiko dan masalah yang mungkin timbul semasa melaksanakan
projek perniagaan tersebut.

memberi gambaran sama ada projek yang dirancang berdaya maju atau tidak.

meyakinkan pihak pelabur atau bank.

3. Format rancangan perniagaan merangkumi aspek:

i- Ringkasan eksekutif

ii- Pengenalan (tujuan rancangan perniagaan)

iii- Latar belakang perniagaan

iv- Latar belakang pemilik/rakan kongsi

v- Kedudukan tapak projek

vi- Objektif projek

vii- Rancangan pentadbiran

viii- Rancangan operasi

REFLEKSI

ix- Rancangan pemasaran

x- Rancangan kewangan

xi- Penutup

xii- Lampiran (dokumen
sokongan)
238238

M
E

R
A

N
C

A
N

G
 P

E
N

G
E

N
D

A
L

IA
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BAB 7

ujian sumatif

SOALAN OBJEKTIF

Arahan: Jawab semua soalan.

1 Butiran berikut diambil daripada
peranan pengurusan sumber manusia
dalam sesebuah organisasi.

Berdasarkan penyataan di atas, yang
manakah fungsi pengurusan sumber
manusia yang sesuai?

A Prestasi pasukan
B Membangunkan pasukan untuk

mencapai sasaran
C Pemantapan budaya profesional
D Membentuk persekitaran kerja yang

positif dan harmoni

2  Antara berikut, manakah merupakan
takrifan standard prosedur operasi
tugas (SOP) kepada pengurusan sumber
manusia?

A Penempatan pekerja mengikut
aspek kemahiran, kebolehan, minat
kerjaya dan pengalaman pekerja

B Dokumen arahan bertulis untuk
mencapai keseragaman perlaksanaan
tugas dan fungsi-fungsi tertentu

Bab 1: Pengurusan Sumber Manusia

• Visi, misi, objektif dan moto
perniagaan perlu difahami oleh setiap
pekerja.

• Konsep pengurusan Jepun boleh
diamalkan dalam memberikan
perkhidmatan dan kualiti kerja yang
baik.

• Nilai-nilai korporat perlu diterap dan
diamalkan semasa melakukan tugas.

C Langkah untuk mewujudkan
perhubungan harmoni antara
majikan dan pekerja dalam  suasana
tempat kerja yang sejahtera

D Merupakan satu susunan unit
dalam organisasi yang melibatkan
pembahagian dan fungsi kerja

3 Maklumat di bawah ini merujuk
kepada kemahiran kebolehkerjaan bagi
seseorang pekerja yang dikehendaki oleh
perniagaan.

Berdasarkan penyataan di atas,
kemahiran kebolehkerjaan manakah
yang sesuai bagi Doktor Huda?

A Kelayakan yang bersesuaian
B Keberkesanan mencapai sasaran

individu
C Berpengetahuan tentang produk dan

perkhidmatan
D Berpengalaman dalam industri

tertentu

Doktor Huda ialah seorang pakar
Oftamologi yang sudah lama berkhidmat
dalam bidang Ocular Imumunology
daripada sebuah universiti terkemuka
di London. Beliau kini menyandang
jawatan sebagai Dekan Fakulti Perubatan
di sebuah universiti swasta terkemuka di
Cyberjaya.

Pada masa yang sama, beliau juga
telah menubuhkan sebuah klinik mata di
Bandar Baru Bangi dan aktif sebagai pakar
perunding mata di Pusat Lasik dan Mata,
di salah sebuah hospital terkemuka di
Kuala Lumpur.
M
E

R
A

N
C

A
N

G
 P

E
N

G
E

N
D

A
L

IA
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BA

B
7

239239

M
E

R
A

N
C

A
N

G
 P

E
N

G
E

N
D

A
L

IA
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BA

B
7

239

4 Maklumat dibawah merujuk kepada
struktur organisasi bagi sesebuah
perniagaan.

Berdasarkan penyataan di atas, yang
manakah struktur organisasi yang sesuai
bagi Petronas?

A Fungsi
B Matriks
C Produk
D Geografi

5 Antara berikut, manakah merupakan
kategori faedah yang diterima oleh
seorang pekerja dalam sistem penggajian
yang disediakan dalam perniagaan?

I Elaun
II Gaji
III Caruman KWSP
IV Insurans berkelompok

A I dan II
B I dan II
C II dan III
D III dan IV

6 Maklumat berikut berkenaan gaji yang
diterima oleh Encik Jaafar.

Berapakah upah yang diterima oleh
Encik Jaafar jika dia bekerja selama 10
jam sehari selama lima hari seminggu?

A RM1,150
B RM1,325
C RM1,250
D RM1,625

Bab 2: Pengurusan Sumber Fizikal dan
Teknologi

7 Apakah tujuan penggunaan peralatan
teknologi maklumat dan komunikasi
dalam operasi sesebuah perniagaan?

A Memudahkan usahawan
menghubungi keluarganya.

B Membolehkan usahawan mencari
maklumat berkenaan rakan lamanya.

C Mempercepat dan memudahkan
urus niaga seseorang usahawan.

D Memudahkan usahawan mencari
tempat-tempat pelancongan menarik
untuk percutian keluarga.

Petronas yang ditubuhkan pada 1974,
terus berkembang menjadi sebuah
syarikat perbadanan minyak dan gas
yang berdaya saing sehingga disenaraikan
dalam Fortune Global sebagai antara
500 entiti perniagaan terbesar di dunia.
Baru-bari ini, Petronas mengumumkan
akan mempergiatkan operasi cari gali
dan pengeluaran di India, Venezuela,
Uzbekistan dan Indonesia selain
mengekalkan operasinya di Sudan.

Encik Jaafar bekerja di sebuah syarikat
pembinaan RXY di Tawau, Sabah. Jam
bekerja normal ialah 8 jam sehari dan
dibayar RM25 sejam. Kerja lebih masa
pula dibayar ialah 2.5 kali ganda daripada
gaji jam bekerja normal.
240240

M
E

R
A

N
C

A
N

G
 P

E
N

G
E

N
D

A
L

IA
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BAB 7

8 Antara berikut, yang manakah jenis
sumber fizikal?

I Kilang dan mesin
II  Harta intelek
III Lesen perisian
IV Bahan mentah

A I dan II
B I dan IV
C II dan III
D III dan IV

9 Gambar di bawah merupakan peralatan
yang penting di premis perniagaan.

Nyatakan prosedur mengurus sumber
yang berkaitan dengan gambar di atas.

A Paten
B Insurans
C Keselamatan
D Hak cipta terpelihara

10 Gambar di bawah merupakan satu jenis
teknologi.

Apakah sumber teknologi yang
bersesuaian dengan gambar di atas?

A Kemahiran dan pengalaman
B Sumber pendapatan yang lumayan
C Penggunaan teknologi yang canggih
D Alatan muzik yang mahal dan

berkualiti

11 Antara berikut, yang manakah contoh
hak cipta terpelihara?

I Tempat bersejarah
II Muzium
III Karya muzik
IV Novel

A I dan II
B I dan IV
C II dan III
D III dan IV
241241

M
E

R
A

N
C

A
N

G
 P

E
N

G
E

N
D

A
L

IA
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BA

B
7

15 Pernyataan berikut merupakan satu jenis
pembiayaan daripada bank dan institusi
kewangan.

Nyatakan jenis pembiayaan di atas.

A Pemfaktoran
B Sewa beli
C Overdraf
D Pajakan

16 Apakah kekuatan sumber pembiayaan
dalaman?

I Cepat dan ringkas
II Tidak perlu membayar faedah
III Pembiaya mempunyai hak ke atas

syarikat
IV Terdapat perlindungan cukai

daripada pembayaran faedah

A I dan II
B I dan IV
C II dan III
D III dan IV

17 Nyatakan langkah seterusnya yang
perlu dilakukan oleh seorang usahawan
yang telah menyediakan rancangan
perniagaan.

A Membuat permohonan
B Membuka akaun semasa
C Mendapatkan khidmat nasihat

kewangan
D Membayar wang proses kepada

agensi kerajaan

12 Berikan definisi lesen perisian.

A Perjanjian untuk menjalankan
perniagaan antara pemilik dengan
pengguna perisian.

B Perjanjian bertulis antara pemilik
dengan pengguna perisian.

C Perjanjian lisan antara pemilik
dengan pengguna perisian.

D Perjanjian jual beli barangan untuk
diniagakan.

Bab 3: Sumber Pembiayaan Perniagaan

13 Rizab daripada keuntungan bagi sumber
pembiayaan dalaman diperoleh daripada

A hasil jualan
B hasil pelaburan
C keuntungan tolak kos
D keuntungan jualan produk

14 Modal yang diperlukan oleh usahawan
terdiri daripada

I Jentera
II Tanah
III Buruh
IV Wang tunai

A I dan II
B I dan IV
C II dan III
D III dan IV

Usahawan hanya menyewa mesin dan
jentera yang dibeli oleh bank dan institusi
kewangan.
242242

M
E

R
A

N
C

A
N

G
 P

E
N

G
E

N
D

A
L

IA
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BAB 7

RM
Aset semasa                   16,000
Liabiliti semasa               8,000
Aset bukan semasa       48,000
Liabiliti bukan semasa   4,000

20 Maklumat berikut diperolehi daripada
sebuah firma pada 31 Disember 2016.

Hitungkan nisbah semasa.

A 2 : 1
B 3 : 1
C 4 : 1
D 6 : 1

21 Pengguna penyata kewangan terdiri
daripada pengguna dalaman dan
pengguna luaran. Antara berikut, yang
manakah merupakan pengguna luaran?

I. Pihak bank
II. Pemiutang
III. Pelabur
IV. Pemilik perniagaan

A I, II dan III
B I, II dan IV
C I, III dan IV
D II, III dan IV

22 Jadual dibawah menunjukkan nilai
aset, liabiliti dan ekuiti pemilik Syarikat
Murni.

Hitungkan nilai X?

A RM35,712
B RM21,240
C RM14,472
D RM6,768

18 Usahawan yang ingin menjalankan
penyelidikan boleh mendapatkan sumber
pembiayaan daripada:

A Bank Negara Malaysia
B Perbadanan Pembangunan Nasional

Berhad
C Kementerian Sains, Teknologi dan

Inovasi (MOSTI)
D Tabung Ekonomi Kumpulan Usaha

Niaga (TEKUN)

Bab 4: Penyata Kewangan Perniagaan

19  Pilih padanan yang betul.

Aset Liabiliti Ekuiti pemilik

RM21,240 X RM14,472

Jawapan Nisbah Maksud

A Peratusan
Margin
Untung
Bersih

Mengukur kemampuan
syarikat untuk membayar
pinjaman jangka pendek
dengan menggunakan
aset semasa

B Peratusan
Margin
Untung
Kasar

Mengukur pulangan atas
setiap ringgit modal yang
dilaburkan

C Peratus
Untung
Tokokan

Peratusan menunjukkan
keberkesanan perniagaan
mengawal harga
jualan dan kos untuk
memaksimumkan
keuntungan

D Peratusan
Pulangan
Atas
Modal

Mengukur kecekapan
perniagaan dalam
menggunakan aset untuk
menjana jualan
243243

M
E

R
A

N
C

A
N

G
 P

E
N

G
E

N
D

A
L

IA
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BA

B
7

23  Antara berikut, apakah penyebab yang
mengakibatkan sumber aliran keluar
tunai bagi sesebuah syarikat?

I Bayaran pembekal
II Tambahan modal tunai
III Pembelian perabot pejabat
IV Kutipan daripada penghutang

A I dan II
B I dan III
C II dan IV
D III dan IV

24 Apakah tujuan Penyata Aliran Tunai
disediakan?

A Menghitung untung bersih dan kasar
syarikat

B Merekodkan wang masuk dan wang
keluar

C Menghitung lebihan atau kurangan
tunai

D Merekodkan segala penerimaan dan
perbelanjaan modal

Bab 5: Persediaan Menjadi Usahawan

25 Pernyataan yang manakah
menggambarkan tentang ciri-ciri
keperibadian seorang usahawan?

A   Usahawan yang tabah akan mudah
berputus asa

B Usahawan yang bijak akan pandai
merebut peluang perniagaan

C Usahawan yang berdikari akan
sentiasa mengharap bantuan orang
lain

D Usahawan yang optimistik
akan sentiasa membangunkan
kehidupannya sahaja

Cik Yee Ling menjalankan perniagaan
secara atas talian menjual pakaian
setelah tamat pengajian di universiti
tempatan. Beliau pernah ditipu oleh
pembekal dan mengalami kerugian
yang banyak. Namun beliau berusaha
untuk mengembangkan perniagaannya.

26 Maklumat berikut berkaitan dengan Cik
Yee Ling.

Antara berikut, manakah ciri-ciri
keperibadian usahawan yang dimiliki
oleh Cik Yee Ling?

I Berdikari
II Fleksibel
III Tabah
IV Yakin dan optimistik

A I dan II
B I dan IV
C II dan III
D III dan IV

27 Antara berikut,manakah merupakan
keberuntungan perniagaan kepada
usahawan?

I Meluaskan pasaran
II Mengurangkan risiko perniagaan
III Meningkatkan kos pelaburan
IV Memantapkan imej perniagaan

A I dan II
B I dan IV
C II dan III
D III dan IV
244244

M
E

R
A

N
C

A
N

G
 P

E
N

G
E

N
D

A
L

IA
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BAB 7

28 Rajah 1 menunjukkan unsur campuran
pemasaran.

Campuran Pemasaran

Apakah X?

A Jenama
B Kualiti
C Promosi
D Jaminan

29 Apakah stok bergerak perlahan?

A Stok yang mengambil masa lama
untuk dijual

B Stok yang dapat dijual dengan cepat
C Stok yang diagihkan daripada

pengeluar kepada pengguna
D Stok yang perlu dibeli dari

pemborong sahaja

Bab 6: Persediaan Memulakan
Perniagaan

30 Antara berikut, manakah benar tentang
liabiliti rakan kongsi dalam perniagaan
Perkongsian Liabiliti Terhad (PLT)?

A    Liabiliti tanpa had

B Liabiliti adalah tidak terhad
C Liabiliti adalah terhad kepada modal
D Liabiliti adalah terhad kepada

perjanjian

31 Maklumat berikut berkaitan dengan
sejenis promosi.

Apakah jenis promosi tersebut?

A Publisiti
B Jualan terus
C Pengiklanan
D Promosi jualan

Harga

Tempat

X

Produk

Maklumat yang disampaikan oleh pihak
media massa mengenai sesuatu produk
tanpa dipengaruhi oleh pengeluar.
Maklumat disampaikan melalui akhbar,
televisyen, radio dan majalah.
245245

M
E

R
A

N
C

A
N

G
 P

E
N

G
E

N
D

A
L

IA
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BA

B
7

Bab 7: Merancang Pengendalian
Perniagaan

36 Individu ini memerlukan Rancangan
Perniagaan untuk menawarkan jualan
secara kredit kepada peniaga. Siapakah
beliau?

A Pekerja
B Peniaga
C Pembekal
D Pelanggan

Harga ialah bayaran yang perlu dibayar
oleh pembeli untuk memiliki produk
atau perkhidmatan.

32 Maklumat berikut berkaitan dengan
harga.

Apakah faktor yang perlu
dipertimbangkan usahawan untuk
menetapkan harga?

A Jenis barangan
B Sasaran pengguna
C Permintaan pengguna
D Permintaan pengeluar

33 Encik  Samer merupakan pemilik tunggal
bagi perniagaan ‘Kedai Runcit Idaman’.
Apakah yang perlu dilakukan oleh beliau
setelah isteri beliau ingin menjadi rakan
kongsi perniagaan tersebut?

A Mempamerkan sijil perniagaan
beliau di premis perniagaannya.

B Mempamerkan papan tanda
perniagaan yang baharu.

C Mengemaskini maklumat pemilik
dan rakan kongsi dengan pihak SSM.

D Menamatkan pendaftaran perniagaan
mereka.

34 Maklumat berikut berkaitan dengan
dokumen dan rekod perniagaan. Pilih
padanan jawapan yang betul.

Cik Alice menjelaskan bayaran bil air
perniagaannya dengan menggunakan cek.

35 Pernyataan di bawah berdasarkan sebuah
rekod urus niaga.

Yang manakah antara berikut adalah
benar berdasarkan pernyataan di atas?

I Rekod jualan
II Rekod belian
III Rekod kos  operasi
IV Rekod penyata bank

A I dan II
B I dan IV
C II dan III
D III dan IV

Dokumen Rekod urus niaga

A Bil tunai Kos operasi

B Invois Penyata bank

C Bil air Pembelian

D Resit Jualan
246246

M
E

R
A

N
C

A
N

G
 P

E
N

G
E

N
D

A
L

IA
N

P
E

R
N

IA
G

A
A

N
BAB 7

37 Rancangan perniagaan juga dikenali
sebagai

I Kertas laporan
II Kertas kerja
III Pelan induk perniagaan
IV Pelan bangunan

A I dan II
B I dan IV
C II dan III
D III dan IV

38 Apakah tujuan sesuatu Rancangan
Perniagaan itu disediakan?

I Untuk mencari pelanggan
II Untuk mendapatkan pekerjaan
III Untuk menilai prestasi perniagaan
IV Untuk mendapatkan pinjaman

A I dan II
B I dan IV
C II dan III
D III dan IV

39 Rancangan Perniagaan disediakan untuk
keperluan individu-individu seperti
berikut kecuali

A Usahawan
B Agensi kerajaan
C Pelanggan
D Bank

40 Apakah kepentingan Rancangan
Perniagaan kepada peniaga?

A Garis panduan untuk menguruskan
perniagaan

B Untuk membuat pelaburan di dalam
perniagaan

C Mencari pekerjaan yang baharu
D Panduan memberikan pinjaman
247

A

Aset  Wang tunai dan harta benda (seperti tanah, bangunan) yang dimiliki
seseorang (sesebuah syarikat, pertubuhan).

Aset bukan semasa  Aset perniagaan yang mempunyai tempoh hayat penggunaan melebihi
setahun kewangan dan tahap kecairannya rendah.

Aset semasa  Aset perniagaan yang bersifat tidak tahan lama dan mempunyai tempoh
penggunaan kurang daripada setahun.

B

Belanjawan kos  Satu rancangan perbelanjaan yang menunjukkan kos pengeluaran untuk
menghasilkan barangan atau perkhidmatan dalam tempoh tertentu.

C

Campuran pemasaran  Gabungan strategi pemasaran iaitu produk, harga, tempat dan promosi
yang boleh dikawal dan dapat membantu organisasi untuk mendapatkan
maklum balas daripada sasaran pasaran.

E

Ekuiti  Saham biasa dan syer yang tidak mempunyai dividen tetap.

Ekuiti pemilik  Hutang perniagaan terhadap pemilik atau tuntutan pemilik terhadap
aset perniagaan.
G

Gadaian/Ar Rahnu   Satu barang yang berharga dijadikan sebagai cagaran atau sandaran yang
terikat dengan hutang bercagar yang boleh dibayar dengannya sekiranya
hutang tersebut tidak dapat dilunaskan/dijelaskan.

Gaji  Bayaran upah untuk pekerjaan.

Ganjaran  Sesuatu yang diberi kerana sumbangan atau dana yang diberi.

H

Hak cipta terpelihara  Hak eksklusif yang diberikan oleh undang-undang untuk tempoh masa
tertentu kepada pencipta karya untuk mengawal penggunaan karya
mereka.

Harta intelek  Hasil kreativiti atau ciptaan yang datang daripada daya intelektual atau
minda seseorang.

I

Inovasi  Suatu penemuan baru yang berbeza dari yang sudah ada.

Inventori  Senarai terperinci barang-barang yang terdapat di tempat tertentu.

K

Kebolehkerjaan  Kemahiran atau kebolehan yang dimiliki oleh pekerja yang membuatkan
bakal majikan berminat untuk menawarkan pekerjaan kepada mereka.

Kos berubah  Kos yang berubah secara berkadar terus dengan perubahan dalam
tingkat pengeluaran.

Kos tetap  Kos yang tidak berubah mengikut perubahan tingkat pengeluaran pada
satu-satu masa.

Kualiti  Penghasilan produk secara konsisten supaya dapat memenuhi dan
melebihi jangkauan pelanggan terhadap barang dan perkhidmatan.

Kunci Kira-kira  Penyata kewangan yang mengandungi butiran kewangan tentang aset,
liabiliti dan ekuiti syarikat pada satu masa tertentu.
249

L

Liabiliti  Nilai tanggungan atau hutang sesebuah syarikat kepada orang
(syarikat) lain.

Liabiliti bukan semasa  Hutang perniagaan jangka panjang yang memerlukan tempoh
melebihi satu tahun kewangan untuk menjelaskannya.

Liabiliti semasa  Hutang perniagaan jangka pendek yang dapat dijelaskan dalam
tempoh setahun kewangan.

M

Mampan  Kemampuan untuk terus berkembang dan mencapai tahap prestasi
yang baik (bukan ekonomi, pembangunan).

Margin keuntungan operasi  Mengukur peratus penambahan pada kos operasi bagi mendapatkan
harga jualan.

Merekrut  Proses menggalakkan calon yang layak untuk memenuhi keperluan
dan jawatan kosong dalam organisasi.

Milikan tunggal  Perniagaan yang dimiliki oleh seorang individu sahaja.

Misi  Pernyataan yang menerangkan tujuan khusus bagi sesebuah
organisasi perniagaan.

Modal  Segala bentuk kekayaan yang digunakan untuk berniaga dan
menambah kekayaan.

Motivasi  Faktor dalaman dan luaran yang menggerakkan seseorang untuk
membuat sesuatu tindakan bagi mencapai matlamat.

N

Nisbah kecairan  Mengukur keupayaan aset dengan mudah dalam bentuk tunai tanpa
menjejaskan nilai aset sesebuah perniagaan.

Nisbah semasa  Mengukur keupayaan sesebuah syarikat untuk menjelaskan semua
liabiliti  (hutang jangka pendek) mengikut masa yang ditetapkan.

Nisbah untung  Mengukur kadar untung atau pulangan yang diperoleh sesebuah
perniagaan.
250

O

Objektif projek  Maklumat berkaitan sasaran jualan, sasaran untung dan sasaran
pelanggan perniagaan.

Overdraf  Kemudahan kredit yang disediakan oleh bank perdagangan
untuk pemegang akaun semasa.

P

Pajakan  Kontrak yang membolehkan orang lain mengguna sesuatu
(tanah, bangunan dan sebangainya) dalam tempoh masa
tertentu dengan bayaran tertentu.

Pasaran  Tempat pertemuan antara penjual dengan pembeli yang terlibat
dalam proses pertukaran.

Paten  Hak eksklusif yang dianugerahkan untuk suatu reka cipta, sama
ada merupakan satu produk atau satu proses untuk melakukan
sesuatu yang baru atau penyelesaian teknikal ke atas sesuatu
masalah.

Pelanggan  Pihak yang membeli barang atau perkhidmatan yang
dikeluarkan oleh perniagaan.

Pemberhentian  Penamatan kontrak perkhidmatan akibat penutupan syarikat
atau lebihan bilangan pekerja sedia ada.

Pemfaktoran Kemudahan pembelian akaun penghutang atau invois yang
disediakan oleh institusi kewangan atau syarikat pemfaktoran
untuk peniaga.

Penggajian  Skim perkhidmatan sesebuah organisasi berkait dengan urusan
menggaji atau membayar gaji kakitangan.

Pengguna dalaman  Kategori pengguna maklumat pengurusan yang terdiri dari pada
kakitangan dalaman, pihak penurusan dan pemilik syarikat.

Pengguna luaran  Kategori pengguna maklumat pengurusan yang terdiri daripada
pihak bank, pemegang saham, kerajaan, pembekal, pesaing,
dan pemuitang.

Penghargaan  Perihal (perbuatan) menghargai; penghormatan.

Penyata aliran tunai  Satu penyata yang menunjukkan aliran sebenar wang tunai
masuk (penerimaan) dan aliran sebenar wang tunai keluar
(pembayaran) perniagaan dalam tempoh kewangan tertentu.

Penyata kewangan   Dokumen laporan yang direkodkan bagi  menunjukkan segala
butiran dan maklumat tentang kedudukan kewangan dan
operasi perniagaan bagi sesuatu tempoh perakaunan.
251

Penyata pendapatan  Penyata untuk mengukur prestasi operasi syarikat dalam
tempoh tertentu.

Perancangan sumber manusia  Aktiviti menganalisis dan mengurus keperluan sumber manusia
bagi memastikan tidak berlaku lebihan atau kekurangan sumber
tenaga kerja dalam organisasi.

Perniagaan perkongsian  Perniagaan yang dibentuk melalui kerjasama dua atau lebih
individu dengan tujuan memperoleh keuntungan.

Pihak berkepentingan  Pelbagai pihak yang akan mempengaruhi secara langsung atau
tidak langsung terhadap operasi sesebuah perniagaan.

Proaktif  Bersikap positif merangka dan mengawal tindakan yang
dilakukan jauh lebih awal daripada kejadian sesuatu perkara.

Produk  Barangan yang dihasilkan oleh pengeluar dengan tujuan
memenuhi permintaan dalam pasaran.

Produktiviti  Daya pengeluaran sesuatu produk.

Proforma  Ramalan atau jangkaan.

Promosi  Aktiviti penyebaran maklumat berkenaan dengan produk atau
perkhidamatan  yang boleh mempengaruhi pengguna untuk
membeli produk atau perkhidmatan tersebut.

Pulangan aset Pulangan atas pelaburan mengukur keberkesanan syarikat
dalam menggunakan aset untuk menjana pelaburan.

Pusing ganti aset tetap  Kecekapan syarikat dalam menggunakan aset tetap untuk
menjana jualan.

Pusing ganti jumlah aset  Kecekapan syarikat dalam menggunakan semua aset untuk
menjana jualan.

Pusing ganti stok  Mengukur secara purata beberapa kali inventori dijual dalam
satu tempoh tertentu.

R

Rancangan pemasaran  Perancangan perniagaan untuk memasarkan produk dan
perkhidmatan.

Rancangan pentadbiran  Maklumat mengenai tenaga kerja dan kos perbelanjaan yang
terlibat di bahagian pentadbiran perniagaan.

Rancangan perniagaan  Dokumen bertulis yang menerangkan maklumat perniagaan
atau projek yang hendak dijalankan secara menyeluruh dan
terperinci.
252

S

Sasaran pasaran  Pengguna sedia ada atau bakal pengguna yang disasarkan untuk
membeli produk atau perkhidmatan.

Sewa beli  Aktiviti menyewa barangan dengan tujuan untuk membeli
barangan tersebut. Bank atau insitusi kewangan akan memberi
barang tersebut dan menyewakannya kepada usahawan.

Stok  Barang dagangan untuk dijual. Himpunan barang yang tersimpan
di dalam stor.

Struktur organisasi  Hierarki kedudukan individu dalam sesebuah organisasi.

Struktur organisasi matriks  Struktur hierarki yang mengamalkan sistem berbilang arahan
dalam sesebuah organisasi.

Sumber fizikal   Semua aset yang berbentuk ketara atau nyata yang dimanfaatkan
oleh organisasi bagi menjalankan sesebuah perniagaan.

T

Titik Pulang Modal (TPM)  Satu tahap kuantiti pengeluaran apabila jumlah hasil jualan
sama dengan jumlah kos.

U

Undang-undang  Peraturan yang termaktub yang ditentukan oleh masyarakat,
negeri dan negara untuk mengawal kelakuan anggota sendiri.

Untung  Pulangan yang diterima daripada aktiviti perniagaan.

Untung tokokan  Mengukur kecekapan syarikat dalam mengurangkan kos dan
meningkatkan pulangan.

V

Visi  Tanggapan dan pandangan yang jauh dan mendalam berkaitan
dengan perkembangan masa depan.
253

Ab Aziz. Yusof & Zakaria Yusof, 2004. Prinsip Keusahawanan. Edisi ke-4, Petaling Jaya: Prentice
Hall.

Ab Aziz. Yusof, 2000. Usahawan dan Keusahawanan: Satu Penilaian. Prentice Hall: Sprint Print.

Abu Bakar Abd Hamid et. al., 2002. Prinsip Pemasaran: Teori & Praktis. Malaysia: McGraw-Hill.

Ain Hayati Mohamed, Faridahwati Mohd. Samsudin, Hasni Che Ismail, Lim Kong Teong,
Mohammad Basir Saud, Nasruddin Zainudin, Norsiah Mat & Nurli Yaacob, 2005. Pra-U
Pengajian Perniagaan Penggal 2. Petaling Jaya: Pearson Malaysia Sdn. Bhd.

Ain Hayati Mohamed, Faridahwati Mohd. Samsudin, Hasni Che Ismail, Lim Kong Teong,
Mohammad Basir Saud, Nasruddin Zainudin, Norsiah Mat & Nurli Yaacob, 2013. Teks
Pra-U STPM Pengajian Perniagaan Penggal 1. Kuala Lumpur: Pearson Malaysia Sdn Bhd.

Azizi Zulkefli, 2017, Februari 2. “Kepentingan Harta Intelek dan Hak Cipta Dalam Bisnes”. Dalam
laman sesawang Majalah Niaga: http://www.majalahniaga.com/kepentingan-harta-intelek-
dan-hak-cipta-dalam-bisnes.html

Azly Muhammad et. al., 2016. Pengajian Perniagaan: Nota dan Latihan STPM. Edisi Pertama. Kuala
Lumpur: Penerbit Ilmu Bakti Sdn Bhd.

Dewan Bahasa dan Pustaka, 2005. Kamus Dewan Edisi Keempat. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa
dan Pustaka.

Faudziah Zainal Abidin et. al., 2001. Prinsip Pengurusan Kewangan. Petaling Jaya: Prentice Hall.

Jeff Madura, 2010. Introduction to Business. 5th Edition. Paradign Publishing International.

Kotler, Philip et.  al., 2012. Principles of Marketing An Asian Perspective. 5th Edition. Pearson
Education South Asia Pte Ltd.

Kuratko D. F. & Hodgets R. M., 2003. Entrepreneurship: Contemporary Approach. 6th Edition.
South-Western Educational Publishing.

Loo Chee Kuang, 2009. Perdagangan: Focus Ace SPM. Edisi Pertama. Selangor: Penerbitan Pelangi
Sdn Bhd.

Maimunah Aminuddin, 1999. Human Resource Management: Principles and Practices. Edisi ke-2.
Shah Alam: Oxford Fajar Sdn Bhd.
254

Mohd As’ri Chik, 2009. “Kebolehpasaran Graduan UKM: Satu Kajian Perbandingan Antara Graduan
Disiplin Sains dengan Bukan Sains”. Kajian yang dilakukan di Politeknik Merlimau Melaka
(PMM). Maklumat lanjut boleh layari sesawang http://careercube.com.my/ index.php/en/
18-kerjaya/50-tip-panduan-kerjaya

Mohd Salleh Hj Din et. al., 2004. Asas Keusahawanan. Kuala Lumpur: Thompson Publishing.

Mokhtar Pet, 2016. Pengajian Perniagaan: Ace Ahead Teks  STPM Pengajian Perniagaan: Penggal 1.
Edisi Ke-3. Selangor: Oxford  Fajar Sdn Bhd.

Perbadanan Harta Intelek Malaysia (MyIPO), 5 Februari 2017. Definisi Paten. Dalam laman
sesawang Perbadanan Harta Intelek Malaysia (MyIPO): http://www.myipo.gov.my/ms/asas-
paten/

Perbadanan Harta Intelek Malaysia (MyIPO), 5 Februari 2017. Hak Cipta. Dalam laman
sesawang Perbadanan Harta Intelek Malaysia (MyIPO): http://www.myipo.gov.my/ms/hak-
cipta/?lang=ms

Perbadanan Harta Intelek Malaysia (MyIPO), 5 Februari 2017. Statistik Paten 2016. Dalam laman
sesawang Perbadanan Harta Intelek Malaysia (MyIPO): http://www.myipo.gov.my/ms/
statistik-paten-2016/

Perodua, 13 Mei 2017. Korporat. Dalam laman sesawang Perodua: http://www.perodua.com.my/
corporate/company

Portal 1 Klik 6 Jun 2017. Membuka Perniagaan Sendiri. Dalam laman sesawang Portal 1 Klik:
http://pmr.penerangan.gov.my/index.php/ekonomi/401-membuka-perniagaan-sendiri.html

Portal Rasmi Majlis Amanah Rakyat, 3 Jun 2017.  Program Skim Nasihat Perniagaan. Dalam laman
sesawang MARA: http://www.mara.gov.my/skim-khidmat-nasihat-perniagaan

Portal Rasmi Majlis Amanah Rakyat, 3 Jun 2017. Borang Permohonan Kemudahan Program Putra.

Portal Rasmi Majlis Amanah Rakya, 3 Jun 2017. Skim Pembiayaan. Dalam laman sesawang
MARA:http://www.mara.gov.my/skimpembiayaan?p_p_id=56_INSTANCE_Kn4g&p_p_
lifecycle=0&p_p_state=normal&p_p_mode=view&p_p_col_id=column-2&p_p_col_
count=1&_56_INSTANCE_Kn4g_page=1

Rafidah Binti Manap & Mokhtar Bin Pet, 2013. Ace Ahead Teks STPM Pengajian Perniagaan:
Keusahawanan Penggal 3. Shah Alam: Oxford Fajar Sdn. Bhd.

Saiful Bahri Sufar, Muhamad Muda & Othman Yong, 2001. Pengurusan Kewangan. Kuala Lumpur:
Dewan Bahasa dan Pustaka.

Shanti Subramaniam & Mah Boon Kiet , 2015. PRA-U Teks STPM Pengajian Perniagaan. Shah
Alam: Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.
255

Shanti Subramaniam & Mah Boon Kiet, 2016. PRA-U Teks STPM Pengajian Perniagaan
(Keusahawanan). Shah Alam: Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

SME Corp Malaysia, 4 Jun 2017. Memulakan Perniagaan. Dalam laman sesawang SME Corp
Malaysia: http://www.smecorp.gov.my/images/Publication/handbook/smidec-memulakan-
perniagaan.pdf

William Nickels, James  McHugh & Susan McHugh, 2015. Understanding to Business. 11th
Edition. McGraw-Hill Education.

Zaiton Binti Hussin, Zakiyah Binti Jalun & Mokhtar Bin Pet, 2016. Perniagaan Tingkatan 4.
Puchong: Al Hidayah House of Publishers Sdn. Bhd.

Zakaria H., Arifin K., Ahmad S., Aiyub K., & Fisal Z., 2010. “Pengurusan Fasiliti Dalam
Penyelenggaraan Bangunan: Amalan Kualiti, Keselamatan dan Kesihatan”. Journal of Techno
Social, 2(1).

Zan ‘Asri Tasir et. al., 2010. Prinsip Perakaunan: Tingkatan 4 dan 5. Buku Teks bagi Kurikulum
Bersepadu Sekolah Menengah. Edisi  Pertama. Kuala Lumpur: Sasbadi Sdn Bhd.

http://www.hrdf.com.my

https://www.maybankfoundation.com/index.php/how-wework/sustainability-reports

http://www.perodua.com.my/corporate/company#42sx4br2 ShrH5AH6.97

http://www.bnm.gov.my/index.php?ch=li&cat=insurance&lang=bm

http://www.majalahniaga.com/kepentingan-harta-intelekdan-hak-cipta-dalam-bisnes.html

http://www.myipo.gov.my/ms/start/

Berita Harian, Rabu, 25 Mei 2016.

http://www.mara.gov.my/bah.pembiayaan-perniagaan

https://www.tekun.gov.my/ms/usahawan-tekun/skimpembiayaan-tekun-nasional/syarat-syarat/

https://www.cgc.com.my/conventional-schemes?lang=my

http://www.agrobank.com.my/my/product/program/

http://www.mosti.gov.my/dana-geran/permohonan-dana-2/

http://www.agrobank.com.my/wp-content/uploads/2014/12/AGRONetBIZ-Application-Form-
BAHASA.pdf
256

https://mhdazlan.files.wordpress.com/2010/02/modul-format-penyatakewangan.pdf

https://ms.wikipedia.org/wiki/Penyata_kewangan

https://mhdazlan.files.wordpress.com/2012/10/analisis-titik-pulang-modal.pdf

https://www.thevocket.com/orang-malaysia-forbes-30under-30-asia-2017/

http://www.mara.gov.my

http://giatmara.edu.my/language/ms/senarai-kursus/?lang=ms

https://www.hmetro.com.my/node/52749

ttp://www.ssm.com.my/ms/PLT-MengenaiPLT

https://www.ssm.com

my/sites/default/files/slide/making-the-rightbusiness-decisions-with-ssms-products-7-30_0.

http://www.daftarsyarikat.biz/tag/syarikat-awam-berhad-bhd/

http://www.usahawan.com

http://www.perkeso.gov.my/my/perlindungan-keselamatansosial/kelayakan-majikandan-pekerja/
kadar-caruman.html

http://www.agrobank.com.my/my/home/corporate-info/vision-mission-and-objectives/rtrv
21/6/2017

http://www.mara.gov.my/objektif-strategi rtrv 21/6/2017

http://www.smecorp.gov.my/index.php/my/soft-loans-for-smes rtrv 21/6/2017

http://www.usahawan.com/pinjaman/badan-pinjaman-tekun-mara-punb-teb.html/ rtrv 21/6/2017
257

A

Akta Pendaftaran Perniagaan 1956 (APP 1956),
161

Akta Perkongsian Liabiliti Terhad 2012, 160 -
162, 187

Akta Syarikat 1965, 160 - 162, 187

Aset bukan semasa, 99, 102 - 103, 115, 119

Aset semasa, 99, 102 - 103, 109, 113, 115

C

Campuran pemasaran, 146, 183 - 184

E

Ekuiti pemilik, 99, 102 - 103, 109

G

Gadaian, 70 - 71

H

Hak cipta terpelihara, 48, 50 - 51

Harta intelek, 42, 48 - 49, 50, 54, 56

I

Inventori, 69, 100 - 101, 103, 114, 144

J

Jualan, 12, 18, 27, 53, 99 - 101, 109 - 110,
115, 118, 144 - 145, 148, 159, 160, 183,
213

K

Kebolehkerjaan, 3, 4, 16 - 18, 20, 30

Keuntungan, 9, 47, 70, 97, 99, 109 - 112, 114
- 115, 117, 135, 142 - 143, 145, 161, 183,
198, 205, 227

Kos berubah, 107

Kos tetap, 107, 110

Kunci Kira-kira, 99, 102, 109

L

Lesen perisian, 42, 48 - 49, 58

Liabiliti bukan semasa, 99, 102 - 103, 109

Liabiliti semasa, 99, 102 - 103, 109, 113, 117
258

M

Milikan tunggal 69, 85, 87, 160, 163 - 164,
187, 201, 228 - 229, 237

Modal, 5, 67, 69, 70 - 73, 75, 77, 85 - 87, 103,
109, 118, 134, 136, 142 - 143, 147, 150,
160, 173 - 174, 180 - 181, 200, 213, 218,
226, 228, 236

N

Nisbah asas, 97 - 98, 111, 118, 121

Nisbah semasa, 113, 116 - 117, 121

O

Overdraf, 70 - 71, 87, 103

P

Pajakan, 70 - 71, 87

Pasaran, 2, 18, 22, 28, 29, 45, 116, 136, 137,
139, 145, 149, 185, 206, 210, 224, 231 -
232, 235 - 236

Paten, 48, 50 - 51, 56, 58

Pelanggan, 2, 3, 7, 17, 22, 52 - 53, 55, 71, 76,
132, 143, 184 - 186, 196, 204 - 206, 212,
218, 222 - 223, 225, 228, 231 - 232, 234 -
236

Pengurusan sumber manusia, 3 - 7, 11 - 13,
21, 30, 144

Penyata aliran tunai, 99, 104, 121, 159, 181,
213, 226, 236

Penyata kewangan, 1, 97 - 100, 108 - 109,
111, 116, 119, 121, 172, 206, 222

Penyata pendapatan, 99 - 100, 109, 121

Perkongsian, 6, 11, 12, 69, 85, 87, 160, 164,
187, 201, 219, 237

Produk, 2, 17 - 18, 21, 23, 31, 42 -  45, 50, 52
- 53, 55 - 58, 72, 74, 107, 116, 132, 136,
139, 141, 143, 145 - 146, 148 - 160, 183
- 187, 200, 205, 208 - 212, 214, 225, 227 -
228, 231 - 232, 234 - 236

Promosi, 146, 160, 183, 185, 187, 225, 228,
235

S

Sasaran pasaran, 146, 206, 222, 232

Sewa beli, 70 - 71, 87

Stok, 23, 42 - 43, 45 - 46, 53, 55, 58, 114 -
116, 118, 121, 132, 134, 142 - 144, 150,
206, 222

Struktur organisasi, 3 - 4, 15, 21 - 23, 31

Sumber fizikal, 1, 42 - 44, 46 - 47, 52, 54 - 58

Sumber teknologi, 41 - 43, 48 - 50, 52, 54 - 58

Syer, 70 - 71, 87

T

Titik pulang modal, 109 - 110, 121, 205

U

Undang-undang, 50 - 51, 162

Untung, 101 - 102, 109 - 112, 116 - 119, 121,
205, 221, 231
259

JAWAPAN SOALAN OBJEKTIF BAB 1

1. D 2. A 3. C 4. C 5. C 6. D 7. A 8. B 9. C 10. C

11. B 12. D 13. C 14. C 15. B 16. B 17. D 18. C 19. C 20. A

JAWAPAN SOALAN OBJEKTIF BAB 2

1. A 2. B 3. D 4. C 5. C 6. A 7. B 8. D 9. B 10. D

11. A 12. D 13. C 14. C 15. B 16. A 17. A 18. C 19. A 20. B

JAWAPAN SOALAN OBJEKTIF BAB 3

1. A 2. C 3. B 4. D 5. A 6. B 7. A 8. D 9. A 10. B

11. C 12. C 13. D 14. A 15. B 16. D 17. C 18. C 19. D 20. B

JAWAPAN SOALAN OBJEKTIF BAB 4

1. A 2. D 3. A 4. C 5. B 6. C 7. A 8. B 9. C 10. D

11. A 12. C 13. D 14. D 15. A 16. B 17. A 18. C 19. B 20. B

JAWAPAN SOALAN OBJEKTIF BAB 5

1. B 2. A  3. D 4. C 5. D 6. B 7. C 8. B 9. C 10. D

11.A 12. A 13. D 14. B 15. C 16. A 17. C  18. C 19. C 20. A
260

JAWAPAN SOALAN OBJEKTIF BAB 6

1. A 2. B 3. C 4. D 5. C 6.D 7. B 8. C 9. C 10. A

11. D 12. D 13. C 14. C 15. B 16. D 17. D 18. B 19. B 20. D

JAWAPAN SOALAN SUMATIF

1.C 2.B 3.D 4.D 5.D 6.D 7.C 8.B 9.C 10.A

11.D 12.B 13.B 14.B 15.D 16.A 17.C 18.C 19.C 20.C

21.A 22.D 23.B 24.C 25.B 26.D 27.B 28.C 29.A 30.D

31.A 32.C 33.C 34.D 35.D 36.C 37.C 38.D 39.C 40.A

.
BAB 1.0 - PRILEMS

BAB 1.0

BAB 2.0

BAB 3.0

BAB 4.0

BAB 5.0

BAB 6.0

BAB 7.0

BAB 8.0 - AKHIRAN