RUKUN NEGARA
Bahawasanya Negara Kita Malaysia

mendukung cita-cita hendak:

Mencapai perpaduan yang lebih erat dalam kalangan
seluruh masyarakatnya;

Memelihara satu cara hidup demokrasi;

Mencipta satu masyarakat yang adil di mana kemakmuran negara
akan dapat dinikmati bersama secara adil dan saksama;

Menjamin satu cara yang liberal terhadap
tradisi-tradisi kebudayaannya yang kaya dan pelbagai corak;

Membina satu masyarakat progresif yang akan menggunakan
sains dan teknologi moden.

MAKA KAMI, rakyat Malaysia,
berikrar akan menumpukan

seluruh tenaga dan usaha kami untuk mencapai cita-cita tersebut
berdasarkan prinsip-prinsip yang berikut:

KEPERCAYAAN KEPADA TUHAN
KESETIAAN KEPADA RAJA DAN NEGARA

KELUHURAN PERLEMBAGAAN
KEDAULATAN UNDANG-UNDANG
KESOPANAN DAN KESUSILAAN

(Sumber: Jabatan Penerangan, Kementerian Komunikasi dan Multimedia Malaysia)

RUKUN NEGARA.indd   1 4/10/16   8:55 PG
Dewan Bahasa dan Pustaka
Kuala Lumpur

2018

Penulis
Marzita binti Puteh

Chan Yook Lean
Gobi a/l Krishnan

Ilustrator
Wong Chi Ming

Editor
Ainol Rafezah binti Alias

Asmahanim binti Ab Rahman

Pereka bentuk
Aini binti Abd. Hamid

Awaludin bin Mohd Arof

KURIKULUM STANDARD SEKOLAH RENDAH (SEMAKAN 2017)

TAHUN

JILID 2
SEKOLAH KEBANGSAAN

3
KEMENTERIAN
PENDIDIKAN
MALAYSIA

No. Siri Buku: 0008 PENGHARGAAN

Penerbitan pakej buku teks ini melibatkan
kerjasama banyak pihak. Sekalung
penghargaan dan terima kasih ditujukan
kepada semua pihak yang terlibat:

• Jawatankuasa Penambahbaikan
 Pruf Muka Surat, Bahagian Buku Teks,

Kementerian Pendidikan Malaysia.

• Jawatankuasa Penyemakan Pembetulan
Pruf Muka Surat, Bahagian Buku Teks,
Kementerian Pendidikan Malaysia.

• Jawatankuasa Penyemakan
 Naskhah Sedia Kamera,
 Bahagian Buku Teks,
 Kementerian Pendidikan Malaysia.

• Pegawai-pegawai Bahagian Buku Teks
dan Bahagian Pembangunan Kurikulum,
Kementerian Pendidikan Malaysia.

• Jawatankuasa Peningkatan Mutu,
Dewan Bahasa dan Pustaka.

• Panel Pembaca Luar,
Dewan Bahasa dan Pustaka.

• Bank Negara Malaysia.

• SK Taman Tun Dr. Ismail 1,
 Kuala Lumpur.

• SK Pengkalan Rinting, Johor.

• Semua pihak yang terlibat dalam proses

penerbitan buku ini.

KK 513-221-0102011-49-2046-20101
ISBN 978-983-49-2046-3

Cetakan Pertama 2018
© Kementerian Pendidikan Malaysia 2018

Hak Cipta Terpelihara. Mana-mana bahan dalam
buku ini tidak dibenarkan diterbitkan semula,
disimpan dalam cara yang boleh dipergunakan
lagi, ataupun dipindahkan dalam sebarang
bentuk atau cara, baik dengan cara bahan
elektronik, mekanik, penggambaran semula
mahupun dengan cara perakaman tanpa
kebenaran terlebih dahulu daripada Ketua
Pengarah Pelajaran Malaysia, Kementerian
Pendidikan Malaysia. Perundingan tertakluk
kepada perkiraan royalti atau honorarium.

Diterbitkan untuk Kementerian Pendidikan Malaysia
oleh:
Dewan Bahasa dan Pustaka,
Jalan Dewan Bahasa,
50460 Kuala Lumpur.
No. Telefon: 03-21479000 (8 talian)
No. Faksimile: 03-21479643
Laman Web: http://www.dbp.gov.my

Reka Letak dan Atur Huruf:
Dewan Bahasa dan Pustaka

Muka Taip Teks: Azim
Saiz Muka Taip Teks: 16 poin

Dicetak oleh:
Percetakan Zainon Kassim Sdn. Bhd.,
No. 1,2,4 & 6 Tingkat Kilang,
Kawasan Perindustrian Ringan Jelapang,
30100 Ipoh,
Perak.
Saiz sebenar

iii

6

5
MASA DAN WAKTU 25
SEBUT DAN REKOD WAKTU  26
KENAL KALENDAR 28
PERKAITAN DALAM MASA 30
CABAR MINDA                                                                                31
PROJEK RIA 33
TAMBAH MASA 34
TOLAK MASA 36
TAMBAH DAN TOLAK MASA 38
DARAB MASA 40
BAHAGI MASA 42
REKA CERITA 44
SELESAIKAN MASALAH 45
RELAKS MINDA 48

PANJANG, JISIM DAN ISI PADU CECAIR 49
TUKAR UNIT PANJANG 50
TAMBAH PANJANG 52
TOLAK PANJANG 54
DARAB PANJANG 56
BAHAGI PANJANG 58
TUKAR UNIT JISIM 60
TAMBAH JISIM 62
TOLAK JISIM 64
DARAB JISIM 66

KANDUNGAN

WANG 1
TAMBAH WANG  2
TOLAK WANG 4
CABAR MINDA                                                          5
TAMBAH DAN TOLAK WANG 7
DARAB WANG 9
BAHAGI WANG                                                                                1 1
CABAR MINDA                                                                                1 3
KENAL MATA WANG                           1 4
NILAI MATA WANG                                                                             1 6
CELIK WANG                                                                                1 7
PROJEK RIA                                                                                19
REKA CERITA 20
SELESAIKAN MASALAH                                                                       2 1
RELAKS MINDA 24

1
4
Saiz sebenar

iv

9

8

7

CABAR MINDA                                                                                67
BAHAGI JISIM  68
TUKAR UNIT ISI PADU CECAIR 70
TAMBAH ISI PADU CECAIR 72
CABAR MINDA                                                                                72
TOLAK ISI PADU CECAIR 74
DARAB ISI PADU CECAIR 76
BAHAGI ISI PADU CECAIR 78
CABAR MINDA 79
REKA CERITA 80
SELESAIKAN MASALAH                                                                        8 1
PROJEK RIA 83
RELAKS MINDA  84

BENTUK 85
KENAL PRISMA DAN BUKAN PRISMA 85
PROJEK RIA 88
CABAR MINDA  88
KENAL POLIGON SEKATA 89
CABAR MINDA  90
REKA CORAK                                                                                91
PAKSI SIMETRI  92
PROJEK RIA  93
SELESAIKAN MASALAH  94
RELAKS MINDA 96

KEDUDUKAN 97
KENAL KEDUDUKAN                                                                            97
TENTUKAN KEDUDUKAN                                                                   101
CABAR MINDA  102
SELESAIKAN MASALAH 103
RELAKS MINDA 106

DATA 107
KUMPUL, KELAS DAN SUSUN DATA                                                   107
KENAL CARTA PAI                                                                              109
PERKAITAN PIKTOGRAF,
CARTA PALANG DAN CARTA PAI                                                       1 10
SELESAIKAN MASALAH                                                                      1 1 3
RELAKS MINDA                                                                                1 16
NOT
A

GURU

Saiz sebenar

1
4.1
4.2
4.7

Ibu masukkan
lagi RM250.

Saya ingin melabur
RM5 000 untuk

pendidikan anak saya.

Nenek, saya hendak simpan
RM100. RM50 ini pula saya hendak

derma kepada orang miskin.

Dulu dah simpan
RM200. Wah, semakin
banyak wang saya!

• Minta murid bercerita tentang gambar. Kaitkan wang dengan kehidupan
harian.

• Terapkan nilai murni berjimat cermat untuk simpanan dan pelaburan
masa hadapan.

WANG
NOT
A

GURU

Saiz sebenar

2

1

Cara 1 Cara 2

4.1.1
4.1.2

1

TAMBAH WANG

Kira jumlah harga               dan      .

Berapakah jumlah harga bagi ketiga-tiga barang itu?

Jumlah harga               dan      ialah RM486.

a

b

RM361 + RM125 =

RM361 + RM125 + RM79 =

RM361 + RM125 =   RM486

RM 3 6 1
+ RM 1 2 5

RM 4 8 6

1   1
   RM 3 6 1
   RM 1 2 5
+ RM    7 9

RM 5 6 5

1   1
   RM 4 8 6
+ RM    7 9

RM 5 6 5

RM 3 6 1
+ RM 1 2 5

RM 4 8 6

Bandingkan kedua-dua cara.
Manakah yang lebih mudah?

Bincangkan.

CO
NTO

H

CO
NTO

H

CO
NTO

H

CO
NTO

H CO
NTO

H CO
NTO

H

• Lakukan aktiviti jual beli di dalam kelas menggunakan wang mainan.
• Tegaskan menambah nilai wang adalah sama seperti menambah
 nombor bulat.

No.

1.

2.

3.

Unit

1

1

1

Harga

RM361

RM125

RM 79

Jumlah

RM361

RM125

RM 79

Item

Basikal

Topi keledar

Jersi

CO
NTO

H

CO
NTO

H

CO
NTO

H

RM361 + RM125 + RM79 =  RM565

Jumlah harga bagi ketiga-tiga barang itu ialah RM565.
NOT
A

GURU

Saiz sebenar

3

2

4.1.1
4.1.2

RM2 073.05 + RM948.60 + RM1 329.75 =

RM2 073.05 + RM948.60 + RM1 329.75 =   RM4 351.40

140 sen sama
dengan RM1.40.

1   1   2   1    1

RM 2  0 7 3 . 0 5
   RM     9 4 8 . 6 0
+ RM 1   3 2 9 . 7 5

RM 4  3 5 1  . 4 0

RM3 480 +          = RM7 500

RM3 480 +   RM4 020   = RM7 500

3

CUBA INI
Tambah.

RM1 639.60 + RM857.90 =

RM7 216.30 +          = RM9 457.80

= RM524.35 + RM4 086 + RM91.90

a

d

e

f

RM 1  0 4 3
+ RM     9 2 6

b    RM 7  1 6 5 . 2 0
+ RM 1   2 8 4 . 7 5

c    RM 3  8 0 5 . 1 0
   RM 1   9 2 4 . 3 0
+ RM        6 9 . 8 0

BA

hlm
.

77-78

5 sen + 60 sen + 75 sen = 140 sen

4 10

RM 7  5 0 0
– RM 3  4 8 0

RM 4  0 2 0

3 +      = 7

= 7 – 3

• Jalankan aktiviti permainan atau kuiz menambah nilai wang menggunakan
 brosur jualan, kad bergambar dan wang mainan.
• Tegaskan titik di antara ringgit dengan sen mesti ditulis selajur.
NOT
A

GURU

Saiz sebenar

4

Mula-mula RM800 tolak RM760.
Kemudian, tambah RM3 000.

4.2.1
4.2.2

Kira secara
mental.

11

TOLAK WANG

Berapakah beza harga piano
dengan harga gitar?

Adi membayar RM4 600 untuk piano dan gitar itu.
Cari baki wangnya.

Beza harga piano dengan harga gitar
ialah RM3 040.

a

b

RM3 800 – RM760 =

RM4 600 – RM3 800 – RM760 =

RM3 800 – RM760 =  RM3 040

RM3 800

RM3 000    RM800

7   10

RM 8 0 0
– RM 7 6 0

RM    4 0

3   16

RM 4  6 0 0
– RM 3   8 0 0

RM     8 0 0

RM760

RM800 – RM760 = RM40
RM40 + RM3 000 = RM3 040

• Latih murid mencari wang baki dan mencari beza harga barang.
• Lakukan aktiviti jual beli yang melibatkan operasi tolak menggunakan
 objek atau kad gambar berdasarkan tema seperti alat permainan,
 pakaian, perhiasan diri dan sebagainya.

Cuba tolak RM760 daripada RM4 600.
Kemudian, tolak lagi RM3 800.

Adakah jawapan itu sama?

RM4 600 – RM3 800 – RM760 =  RM40

Baki wang Adi ialah RM40.

RM3 800
NOT
A

GURU

Saiz sebenar

5
4.2.1
4.2.2

RM296.45 – RM187.60 = 2

Cuba pula bandingkan
bil-bil elektrik rumah kamu.

Bincangkan bezanya.

95 sen

Kira baki wang Encik Zaki jika dia bayar RM700
untuk harga dua barang ini.

Baki wang Encik Zaki ialah RM60.25.

3

RM700 – RM638.80 – 95 sen =

RM700 – RM638.80 – 95 sen =  RM60.25

RM638.80

• Berikan perhatian kepada cara mengumpul semula daripada ringgit
 kepada sen. Tegaskan RM1 sama dengan 100 sen.
• Terapkan nilai murni seperti berjimat cermat dan bertanggungjawab.

CABAR
MINDA
CABAR
MINDA

296.45
0.00

296.45 187.60
0.00

187.60

RM296.45 – RM187.60 =  RM108.85

Fauzi membeli dua buah buku.
        lebih murah daripada         .
Fauzi gunakan 2 keping wang
kertas yang sama nilai untuk
membayar jumlah harga buku
itu. Cari harga         dan nilai
setiap wang kertas itu.

RM7 ?

6 9 9  10 0

RM 7 0 0 . 0 0
– RM 6 3 8 . 8 0

RM    6 1 . 2 0

6 0   12 0

RM 6 1 . 2 0
– RM    0 . 9 5

RM 6 0 . 2 5

2  9   5     14 5

RM 2 9 6 . 4 5
– RM 1 8 7 . 6 0

RM  1 0 8  . 8 5

8 15

Mulai sekarang,
kita mesti jimat

menggunakan elektrik.
NOT
A

GURU

Saiz sebenar

6
4.2.1
4.2.2

– RM2 158.90 = RM437.604

Selesaikan dengan
cara tambah.

RM2 596.50   – RM2 158.90 = RM437.60

Semak dengan abakus.

CUBA INI
1

a b c

RM5 230 – RM967 – RM1 086 = d

2 Kira beza harga dua buah jam antik.

– RM3 018.25 = RM5 947.90f

RM7 140.40 – RM2 628.35 – 70 sen =e

RM 3  8 0 9 . 2 5
– RM 1   5 4 0 . 1 0

Tolak.

RM 1  9 4 7
– RM     6 2 7

RM6 560.20 RM9 258

• Galakkan murid menyemak dengan betul resit pembelian yang diterima
dan baki wang.

• Pelbagaikan perbendaharaan kata seperti berapa lebih, berapa kurang
dan berapa lagi dalam soalan masalah nilai wang.

BA

hlm
.

79-80

RM 2  1 5 8 . 9 0
+ RM     4 3 7 . 6 0

RM 2  5 9 6  . 5 0

1  1

RM 6  1 1 0 . 3 0
– RM 3  9 1 7 . 6 5

– RM        6 9 . 8 0
NOT
A

GURU

Saiz sebenar

7

11

TAMBAH DAN TOLAK WANG

Lihat buku akaun
di sebelah. Kira
baki wang Asif
pada 17 Ogos 2019.

RM1 020 + RM280 – RM400 =

Baki wang Asif ialah RM900.

RM1 020 + RM280 – RM400 =  RM900

Hitung harga model C berdasarkan jadual di atas.

Model C berharga RM3 807.50.

2

RM3 460.80 – RM680.90 + RM1 027.60 =  RM3 807.50

Model

A

B

C

Harga

RM3 460.80

RM680.90 lebih murah daripada model A

RM1 027.60 lebih mahal daripada model B

4.3.1

A B

C

• Berikan pendedahan kepada murid tentang proses wang masuk dan wang
keluar menggunakan akaun bank.

• Tegaskan harga yang lebih murah daripada harga asal, perlu ditolak dan
harga yang lebih mahal daripada harga asal, perlu ditambah.

1

RM 1  0 2 0 . 0 0
+ RM     2 8 0 . 0 0

RM 1  3 0 0 . 0 0

0    13

RM 1  3 0 0 . 0 0
– RM     4 0 0 . 0 0

RM     9 0 0 . 0 0

BankMegahBankMegahBankMegahBankMegahBankMegahBankMegahBankMegahBankMegah
BankMegahBankMegahBankMegahBankMegahBankMegahBankMegahBankMegahBankMegah
BankMegahBankMegahBankMegahBankMegahBankMegahBankMegahBankMegahBankMegah
BankMegahBankMegahBankMegahBankMegahBankMegahBankMegahBankMegahBankMegah
BankMegahBankMegahBankMegahBankMegahBankMegahBankMegahBankMegahBankMegah
BankMegahBankMegahBankMegahBankMegahBankMegahBankMegahBankMegahBankMegah
BankMegahBankMegahBankMegahBankMegahBankMegahBankMegahBankMegahBankMegah

Tarikh

31/5/2019
2/6/2019
17/8/2019

Baki

RM1 020.00

Wang
masuk

RM280.00

Wang
keluar

RM400.00

RM3 460.80 – RM680.90 + RM1 027.60 =

1  1  1

RM 2  7 7 9 . 9 0
+ RM 1  0 2 7 . 6 0

RM 3  8 0 7 . 5 0

2      3  15
            3    4  5  9     18 0

RM 3  4 6 0 . 8 0
– RM     6 8 0 . 9 0

RM 2  7 7 9 . 9 0

13
NOT
A

GURU

Saiz sebenar

8

RM7 945.30 +          – RM324 = RM8 895

7 +      – 3 = 8

7 – 3 +      = 8

4 +      = 8

= 8 – 4

4.3.1

RM7 945.30 +  RM1 273.70  – RM324 = RM8 895

3

Bundarkan kepada ratus yang terdekat.

RM7 945.30             RM7 900
RM324                     RM300
RM8 895                  RM8 900

Semak semula jawapan dengan anggaran.

RM1 273.70
hampir kepada
RM1 300. Jadi,
 jawapannya
adalah wajar.

CUBA INI
1 Kira.

2 Tambahkan RM5 108.50 kepada beza RM3 168.90
dengan RM4 508.70.

3 Kurangkan RM764 daripada jumlah RM2 609.80
dan RM1 457.35.

a RM909 + RM751 – 75 sen =

c RM7 160.35 + 85 sen – RM4 609.80 =

RM2 048.50 – RM563.90 + RM827 = b

RM3 420 +          – RM2 089 = RM2 537d

RM 7  9 0 0
– RM      3 0 0

RM 7  6 0 0

RM 8  9  0 0
– RM 7  6 0 0

RM 1 3 0 0

• Kemukakan pelbagai soalan yang melibatkan operasi bergabung tambah
dan tolak wang. Contohnya, penggunaan lebih atau kurang.

• Latih murid menganggarkan perbelanjaan harian mereka.
• Berikan penekanan terhadap pengiraan yang melibatkan kumpul semula.

BA

hlm
.

81

RM 7  9 4 5 . 3 0
– RM     3 2 4 . 0 0

RM 7  6 2 1  . 3 0

RM 8  8  9 5 . 0 0
– RM 7  6 2 1  . 3 0

RM 1  2 7 3 . 7 0

8   8  9 4   10 0
NOT
A

GURU

Saiz sebenar

9

2 3

4 5

DARAB WANG

11 Kira jumlah harga 2 buah hamper.

Jumlah harga 2 buah hamper ialah RM422.

2 × RM211 =

5 × RM29 = 100 × RM76 =

1 000 × RM9 =

1 000 × RM9 =

100 × RM76 =  RM7 600

10 × RM148.25 =

10 × RM148.25 =  RM1 482.50

4
   RM    2 9
×             5

RM 1  4 5

RM 2 1  1
×             2

RM 4 2 2

2 × RM211 =  RM422

5 × RM29 =  RM145

1 × RM76 = RM76
 10 × RM76 = RM760
100 × RM76 = RM7 600

RM    1 4 8 . 2 5
×                       1  0

RM 1 4 8 2 . 5 0

4.4.1

RM211

• Jalankan aktiviti mendarab nilai wang dengan menggunakan katalog
 barangan pasar raya.
• Lakukan aktiviti simulasi menggunakan wang mainan untuk tambah
 berulang. Kaitkan dengan sifir darab.

CO
NTO

H

CO
NTO

H
CO

NTO
H

CO
NTO

H
CO

NTO
H

CO
NTO

H

CO
NTO

H
CO

NTO
H

CO
NTO

H
CO

NTO
H

1 × RM9 = RM9
    10 × RM9 = RM90
   100 × RM9 = RM900
1 000 × RM9 =    ?
NOT
A

GURU

Saiz sebenar

10
4.4.1

Kira harga 3        .

3 × RM82.30 =

9 × RM317.80 =

9 × RM317.80 =  RM2 860.20

3 × RM82.30 =   RM246.90

Harga 3         ialah RM246.90.

6

7

RM    8 2 . 3 0
×                     3

RM 2 4 6 . 9 0

1   7  7
   RM     3 1  7 . 8 0
×                         9

RM 2  8 6 0 . 2 0

CUBA INI
1 Kira.

2 Kira jumlah harga.

a 4 × RM340 =

c 6 × RM807.15 = d 8 × RM794.20 =

b 2 × RM506 =

Darab nilai sen.
3 × 30 sen = 90 sen

Kemudian, darab
nilai ringgit.

3 × RM82 = RM246

Barang Kuantiti

10

100

1 000

Harga seunit

RM245.50

RM68

RM5

Jumlah harga

• Galakkan murid menggunakan pelbagai cara pengiraan.BA

hlm
.

82-83

RM82.30

9 × 80 sen = 720 sen
720 sen         700 sen = RM7
                      20 sen
720 sen = RM7.20

Buku
Nota
NOT
A

GURU

Saiz sebenar

11
4.5.1

11

BAHAGI WANG

Berapakah wang setiap orang
akan dapat?

RM730 ÷ 10 = RM10 000 ÷ 100 =

RM500 ÷ 2 =

RM2 5 0
2  RM5 0 0
      – 4
         1 0
      – 1 0
            0 0
         –    0
               0

RM       1  0 0
100  RM1 0  0 0 0
          – 1 0  0
                   0 0
                 –    0
                       0 0
                    –    0
                          0

RM500 ÷ 2 =  RM250

Setiap orang akan dapat RM250.

2 3

• Galakkan murid membahagi nilai wang dengan menggunakan resit atau
bil belian barang.

• Tegaskan membahagi nilai wang sama dengan membahagi nombor bulat.

RM   7 3
1 0  RM7 3 0
        – 7 0
              3 0
           – 3 0
                 0

CO
NTO

H

CO
NTO

H

CO
NTO

H

CO
NTO

H

CO
NTO

H

CO
NTO

H

RM730 ÷ 10 =  RM73
RM10 000 ÷ 100 =   RM100
NOT
A

GURU

Saiz sebenar

12
4.5.1

Berapakah harga sebiji buah mangga?

Harga sebiji buah mangga ialah RM1.60.

RM8 ÷ 5 =

RM8 ÷ 5 =  RM1.60

4

RM1 . 6 0
5  RM8 . 0 0
      – 5
         3   0
      – 3   0
              0 0
           –    0
                 0

1  6 0 sen
5   8 0 0 sen
  – 5
     3 0
  – 3 0
        0 0
     –    0
           0

Cuba kira harga
sebiji buah oren pula.

Cara 1 Cara 2

RM10

8 biji

RM8

5 biji

• Tegaskan titik perpuluhan yang memisahkan ringgit dan sen dan juga
simbol RM mesti ditulis selajur.

RM    1  2 6 . 0 5
8  RM1  0 0 8 . 4 0
      –     8
             2 0
          – 1  6
               4 8
             – 4 8
                   0   4
                –      0
                       4 0
                      – 4 0
                           0

Kira harga seunit kereta kawalan jauh.

Harga seunit kereta kawalan jauh
ialah RM126.05.

RM1 008.40 ÷ 8 =

5

RM1 008.40 ÷ 8 =  RM126.05

Kuantiti
Harga
seunit

Jumlah
harga

RM1 008.408
NOT
A

GURU

Saiz sebenar

13

RM3 650
= RM3 650.00

4.5.1

RM9 020.50 ÷ 10 = RM3 650 ÷ 1 000 = 6 7

RM    9 0 2 . 0 5
RM9  0 2 0 . 5 0
  – 9  0
         0 2
      –    0
            2 0
         – 2 0
               0  5
            –     0
                     5 0
                 – 5 0
                        0

1 0

RM9 020.50 ÷ 10 =   RM902.05 RM3 650 ÷ 1 000 =   RM3.65

• Tunjukkan cara bahagi yang melibatkan 10, 100 dan 1 000 menggunakan
kaedah menggerakkan titik perpuluhan.

CUBA INI
Bahagi.

c

e RM3 105 ÷ 100 =

a 2  RM2 9 0 7  RM3 1 5b 4  RM6  1 2 0

50 sen ÷ 10 = RM

BA

hlm
.

84

CABAR
MINDA
CABAR
MINDA

d RM63 ÷ 3 =

h RM5 698.80 ÷ 9 =

g RM471.60 ÷ 8 =f RM10 000 ÷ 1 000 =

i RM1 024.50 ÷ 10 =

RM           3. 6 5
1 000  RM3  6 5 0.0 0
             – 3  0 0 0
                    6 5 0  0
                  – 6 0 0  0
                        5 0  0 0
                     – 5 0  0 0
                                  0
NOT
A

GURU

Saiz sebenar

14
4.6.1

KENAL MATA WANG

• Jalankan aktiviti menyebut nama mata wang negara ASEAN secara rawak
 dan bercerita tentang ciri-cirinya.
• Berikan pendedahan tentang negara ASEAN sebagai jiran utama Malaysia.

N
EGARA ASEAN

CO
NTO

H

CO
NTO

H

CO
NTO

H

CO
NTO

H

baht

dong

kip

peso

CO
NTO

H

CO
NTO

H

dolarCO
NTO

H

CO
NTO

H

riel

dolar

ringgit

CO
NTO

H

kyat

M A L A Y S I A

I N D O N E S I A

SINGAPURA

FILIPINA

BRUNEI

VIETNAM

LAOS

MYANMAR

KEMBOJA

THAILAND

rupiah

CO
NTO

H

Mata wang negara
saya ringgit.
Kita berjiran.

Saya dari Vietnam.
Mata wang negara

saya dong.
NOT
A

GURU

Saiz sebenar

15
4.6.1

CUBA INI

• Pelbagaikan soalan untuk mengukuhkan kefahaman murid.
• Boleh perkenalkan mata wang negara lain.

CO
NTO

H

CO
NTO

H

CO
NTO

H

a

a b c

a

c

b

b

d

e

c dMalaysia

Mata wang Vietnam ialah         .

Baht ialah mata wang          .

Filipina

Mata wang          ialah rupiah.

ialah mata wang Jepun.

Mata wang          ialah dolar.

Brunei Myanmar

Apakah mata wang negara berikut?

Apakah nama negara dan mata wang di bawah?

Lengkapkan.

1

3

2

CO
NTO

H

Amerika Syarikat

dolar

CO
NTO

H

Jepun

yen

CO
NTO

H

Great Britain

pound

Arab Saudi

riyal
CO

NTO
H

Australia

dolar

CO
NTO

H

NEGARA LAIN

BA

hlm
.

85

N
EGARA ASEAN
NOT
A

GURU

Saiz sebenar

16
4.6.2

NILAI MATA WANG

Sumber: https://www.xe.com/currency/myr-malaysian-ringgit, 18/07/2018

Nilai RM1
sama dengan

3 551.59 rupiah.

0.34 dolar sama
dengan RM1.

Lolipop ini
berharga RM1.

CUBA INI
1

2 Jika wang Malaysia RM1, berapakah nilai mata wang negara ini?

a b cBrunei Indonesia Laos

Nyatakan nilai mata wang negara berikut berbanding dengan RM1.

a b cSingapura Thailand Kemboja

• Bimbing murid memahami tukaran wang asing dengan meminta mereka
 bercerita tentang pengalaman berbelanja di luar negara.

Bilakah kita perlu menukar mata
wang negara lain? Ceritakan.

BA

hlm
.

86

Negara

Singapura

Thailand

Indonesia

Filipina

Brunei

Vietnam

Laos

Kemboja

Myanmar

Nilai mata wang berbanding dengan RM1

0.34

8.22

3 551.59

13.18

0.34

5 706.76

2 083.18

1 003.82

352.42

Mata wang

dolar

baht

rupiah

peso

dolar

dong

kip

riel

kyat
NOT
A

GURU

Saiz sebenar

17
4.7.1

CELIK WANG
Keperluan dan Kehendak

Keperluan mesti dimiliki supaya dapat terus hidup.
Kehendak pula menjadikan hidup lebih kualiti dan selesa.

Apakah yang berlaku
jika keperluan tidak

dipenuhi? Bincangkan.

Gunakan wang untuk
keperluan dahulu.

Pakaian

Tempat
tinggal Makanan

Keperluan

• Tegaskan keperluan terhad kepada makanan, tempat tinggal dan pakaian.
Kehendak pula ialah barangan, aktiviti atau perkhidmatan yang diingini
untuk keselesaan hidup.

• Bincangkan perbelanjaan perlu berasaskan wang yang kita miliki.
• Galakkan murid mengamalkan sikap berjimat cermat dengan menabung.

Kita perlu menabung.
Wang ini sangat berguna.

Kehendak
NOT
A

GURU

Saiz sebenar

18
4.7.2

Menyimpan dan Melabur Wang

Ya. Wang
itu berguna
untuk kamu
melanjutkan
pelajaran.

Hidup kita akan
lebih selesa pada
masa hadapan.

Ibu, kita perlu
menyimpan wang.

Bagaimana kamu menggunakan
wang simpanan? Ceritakan.

BA

hlm
.

87

Derma kepada mangsa banjir.

Mereka boleh beli
barang keperluan.

Ambillah
pakaian ini. Terima kasih.

• Ingatkan bahawa simpanan dan pelaburan penting dalam merancang masa
hadapan. Perbelanjaan perlu dirancang untuk mengelakkan daripada berhutang.

• Jelaskan tentang pelaburan, terutamanya dalam bidang pendidikan.
• Bincangkan tanggungjawab sosial seperti menderma untuk memastikan

hidup orang yang memerlukan lebih selesa.
NOT
A

GURU

Saiz sebenar

19

2 Nyatakan 2 kebaikan menyimpan wang.

3 Senaraikan barang yang boleh kamu dermakan.

4.7.1
4.7.2

PROJEK RIA

gambar daripada katalog, majalah terpakai
dan Internet, gunting, gam, kad manila,
kertas A4 berwarna

2 orang murid satu kumpulan

CUBA INI
1 Berikan 3 keperluan dan 3 kehendak dalam kehidupan.

• Lakukan Projek Ria selaras dengan Pembelajaran Abad Ke-21 yang
 memerlukan kerjasama daripada murid.

Peserta

Cara

Alat/Bahan

1

Bentangkan hasil kerja.  4

Tulis tajuk dan tampalkan
pada kertas A4 berwarna.

2

Tampalkan gambar
berdasarkan tajuk.

3

Kumpulkan gambar
tentang keperluan,
kehendak, simpanan
dan pelaburan.

KEPERLUAN KEHENDAK

PELABURANSIMPANAN

Daftar dan nikmati pelbagai kelebihan

sebagai ahli BSN Smart Junior dengan

hanya RM150 hari ini!
NOT
A

GURU

Saiz sebenar

20
4.8.1

11

REKA CERITA

Encik Azri dan Puan Sim
masing-masing menyumbang
RM2 450 dan RM3 800 untuk
Tabung Pencinta Alam.
Jumlah sumbangan mereka
ialah RM6 250.

RM2 450 + RM3 800 = RM6 250

9 × RM218.50 = RM1 966.50

RM6 152.40 ÷ 6 = RM1 025.40

2

3

Ayah membahagikan wang faedah daripada simpanannya

sebanyak          sama banyak kepada           orang anaknya.

Setiap anaknya mendapat         .

Seutas jam tangan berharga RM218.50.

Seorang peniaga membeli          utas

jam tangan. Jumlah bayarannya

ialah         .

CUBA INI

b

c

8 × RM560 = RM4 480

RM4 293.50 ÷ 5 = RM858.70

Reka cerita bagi ayat matematik yang diberikan.

• Bimbing murid mereka cerita menggunakan ayat sendiri. Kaitkan dengan
pengalaman mereka dalam situasi harian.

a RM7 618.90 – RM3 427.50 = RM4 191.40

BA

hlm
.

88
NOT
A

GURU

Saiz sebenar

21
4.8.2

Berdasarkan perbualan di atas, berapakah harga
komputer riba?

3 × RM429.99 =

11

2   2    2
   RM     4 2  9 . 9 9
×                         3

RM 1  2 8 9 . 9 7

2   2    2
   RM     4 2  9 . 9 9
   RM     4 2  9 . 9 9
+ RM     4 2  9 . 9 9

RM 1  2 8 9 . 9 7

Semak

3 × RM429.99 =   RM1 289.97

Harga komputer riba ialah RM1 289.97.

Harga mesin
pencetak ini
RM429.99.

Harga komputer riba
pula 3 kali harga
mesin pencetak.

• Bimbing murid menyelesaikan masalah dengan pelbagai cara seperti
melukis rajah atau membina jadual.

harga mesin pencetak RM429.99

harga komputer riba 3 kali harga mesin pencetak

Diberi

harga komputer ribaDicari

Guna tambah
berulang

untuk semak.

Mesin pencetak RM429.99

Komputer riba RM429.99 RM429.99 RM429.99

?

Cara

SELESAIKAN MASALAH
NOT
A

GURU

Saiz sebenar

22
4.8.2

Ibu Zarif membeli sebuah kamera dan sebuah
beg kulit. Kira jumlah harga yang ibu Zarif perlu
bayar berdasarkan jadual di atas.

harga kamera RM980

harga beg kulit kurang RM275
daripada harga kamera

jumlah harga yang
perlu dibayar

RM980 – RM275 + RM980 =

Jumlah harga yang ibu Zarif
perlu bayar ialah RM1 685.

2

RM980 – RM275 + RM980 =  RM1 685

Barang

Kamera

Beg kulit

Harga

RM980

Kurang RM275 daripada harga kamera

Diberi

Dicari

• Lakukan aktiviti simulasi untuk mengukuhkan kefahaman murid dalam
menyelesaikan masalah berkaitan wang.

• Bincangkan pelbagai strategi penyelesaian seperti kaedah menaakul
 secara mantap dan melukis gambar rajah.

RM    7 0 5
+ RM    9 8 0

RM1  6 8 5

7  10
   RM9 8 0
– RM2 7 5

RM7 0 5

Cara

Ibu Zarif ada RM5 000. Berapakah baki
wangnya selepas dia membeli sebuah
kamera dan sebuah beg kulit di atas?
NOT
A

GURU

Saiz sebenar

23

bayaran untuk 6 orang RM8 268

bayaran untuk seorang

Selesaikan masalah.

Diberi

Dicari

4.8.2

6 orang ahli keluarga Encik Sham menyertai rombongan ke
Gold Coast, Australia. Jumlah bayaran bagi pakej rombongan
itu ialah RM8 268. Berapakah bayaran untuk seorang?

RM8 268 ÷ 6 =  RM1 378

Bayaran untuk seorang
ialah RM1 378.

3

RM8 268 ÷ 6 =

RM1  3 7 8
6  RM8  2 6 8
      – 6
         2  2
      – 1   8
             4 6
          – 4 2
                4 8
              – 4 8
                    0

CUBA INI

Wang simpanan Zara RM369.80. Wang simpanan Aisya
RM154.10 kurang daripada Zara. Berapakah wang
simpanan Aisya?

Ayah membelanjakan RM4 944 untuk membeli 5 buah
pendingin hawa yang sama jenis. Hitung harga sebuah
pendingin hawa itu.

Ibu Tim membayar RM2 000 untuk sebuah kabinet dapur
berharga RM1 975. Berapakah baki wang ibu Tim? Nyatakan
bilangan wang kertas RM5 dan RM10 yang diterimanya.

• Tegaskan anggar jawapan dahulu sebelum mengira dan bandingkan
  jawapan sebenar dengan anggaran.

BA

hlm
.

89-90

IMBAS INI

Apakah mata wang
yang digunakan

di Gold Coast, Australia?

Cara

a

b

c
NOT
A

GURU

Saiz sebenar

24

4.1, 4.2,
4.3, 4.4,
4.5, 4.8

4 set kad soalan,
wang mainan,
borang kiraan

3 kumpulan,
5 orang juruwang

RE
LAK

S MINDA

• Sediakan wang mainan yang mencukupi untuk menjalankan aktiviti ini.
• Sediakan kad soalan yang melibatkan operasi tambah, tolak, darab
 dan bahagi wang di stesen 1 hingga 4.
• Bimbing murid merekodkan wang keluar dan wang masuk.

Setiap kumpulan menerima
RM500 dan borang kiraan.

Kumpulan 1, 2 dan 3 bergerak
ke stesen 1, 2 dan 3.

Ambil 1 kad soalan. Buat kiraan.

Rekod wang keluar atau wang
masuk dalam borang kiraan.

Jumlah wang terakhir akan
dikira di stesen 5.

Kumpulan yang sudah siap
bergerak ke stesen 4 atau
stesen yang kosong.

Ulang langkah 3 hingga 6.
Setiap kumpulan mesti pergi
ke stesen 1 hingga 4.

Terima wang daripada juruwang
atau bayar wang kepada juruwang
di stesen masing-masing.

Kumpulan yang membuat
pengiraan dengan betul
ialah pemenang.

1

2

3

5

7

6

8

9

4

Peserta

Cara

Alat/Bahan

WANG SIAPAKAH PALING BANYAK?WANG SIAPAKAH PALING BANYAK?

Stesen 1

Menang
reka cipta.

RM400

Dapat d
uit r

aya.

RM20

Beli hadiah
 untuk datuk.
RM80

Contoh Kad Soalan

Stesen 2

Dapat wang jualan
surat khabar lama.

RM90

Beri d
erm

a

mangsa banjir.

RM400

Tahniah, m
enang

kuiz!

RM80

Stesen 3

Nenek beri duit.

RM100

RM600 dibahagi sa
ma

banyak antara saya

dengan adik.

Berapa saya dapat?
RM30

Beli 4 buah.

Stesen 4

Harga sebuah dompetialah RM60.
Saya beli 2 buahdompet.

Berapa yang perludibayar?

Terim
a fa

edah

pelaburan.

RM900

Dapat

faedah simpanan.
RM300

STESEN

STESEN 1

Duit
raya

STESEN 3

Beli buku

4 buah

BAKI
WANG

RM520

RM400

WANG
MASUK

RM500

RM20

WANG
KELUAR

RM120

KIRA

RM500

+ RM  20

RM520

4 × RM30

= RM120

RM520

– RM1 20

RM400

KUMPULAN : ___

BORANG KIRAAN

Contoh Borang Kiraan

BA

hlm
.

91-9
2
Saiz sebenar

25
TEA

CHER’S

NOT
ES 5.1.1

5.1.2

TIME

Let’s read out and record
each of these activities.

Time

8:00 in the
morning

8:30 in the
morning

11:30 in the
morning

1:00 in the
afternoon

3:15 in the
afternoon

9:00 in the
evening

Activity

Assemble and
briefing

Jungle trekking

First-aid activity

Lunch and rest

Kayaking

Campfire

The kayaking activity
begins at 3:15 in the

afternoon after lunch
and rest.

•  Guide pupils to read out and record the activities in the pictures.
•  Ask pupils to state and obtain information on other activities such as

schedule of television programmes and school activities.
Saiz sebenar

26
TEA

CHER’S

NOT
ES

7:30 in the morning

8:00 in the morning

8:15 in the morning

8:30 in the morning

8:50 in the morning

10:20 in the morning

11:00 in the morning

8:40 in the morning

8:20 in the morning

PROGRAMME

Arrival of parents and pupils

Arrival of guest of honour

Doa recital

Headmaster’s speech

Presentation of awards
and certificates
Refreshments

End

Guest of honour’s speech

Singing of Negaraku and school song

SEKOLAH KEBANGSAAN IDAMAN
EXCELLENCE AWARDS DAY

1

5.1.1
5.1.2

• Guide pupils to understand event programmes and ways to get information.
• Use a range of programmes seen or experienced by the pupils such as

teacher’s day, National Day, and canteen day.

1

SAY AND RECORD TIME

Look at this
programme.

The event
will end at
11:00 in the
morning.

The presentation of awards and certificates starts at          in the
morning. Before that, the          is at 8:40 in the morning.

Parents and pupils
should arrive at 7:30

in the morning.

After that, the arrival of
the guest of honour is at

8:00 in the morning.
Saiz sebenar

27
TEA

CHER’S

NOT
ES

1

• Emphasise to pupils about time before, during, and after an activity. 5.1.1
5.1.2

2

The long jump starts at
11:30 in the morning
before the shot-put.

Look at part of the class timetable and answer the questions
below. Write the information in sentence form.

a

b

Assembly starts at         .

The Arts class ends at         .

100 metres run

200 metres run

Long jump

Shot-put

11:05 in the morning

11:30 in the morning

Event Time

SPORTS PROGRAMME

Discuss the
time of other

events.

The first event starts at
10:25 in the morning.

The next event starts at
11:05 in the morning.

AB

93

Monday

Tuesday
Health and

Physical
Education

Bahasa
Melayu

Bahasa
Melayu

Science Science

Assembly English English Mathematics

Mathematics Mathematics

Mathematics

Arts Arts Arts Wednesday 10
: 15

-1
0

: 3
5

in
 t

h
e

m
o

rn
in

g

R
EC

ES
S

Day

The presentation of awards and certificates starts at          in the
morning. Before that, the          is at 8:40 in the morning.

10:25 in the morning

12:15 in the afternoon

LET’S TRY

Time 7:45-8:15 in
the morning

8:15-8:45 in
the morning

8:45-9:15 in
the morning

9:15-9:45 in
the morning

9:45-10:15 in
the morning
Saiz sebenar

28
TEA

CHER’S

NOT
ES

BA 2

5.2.1
5.3.1

RECOGNISE CALENDAR 2019                       CALENDAR

1 year = 12 months

• Guide pupils to read out the information on the calendar.
• Use the current year calendar.
• Surf https://www.timeanddate.com

The first day
of May is

Wednesday.

The last day of
September is

Monday.

The first month
is January. There

are 31 days.

There are 12 months
in 1 year.
Saiz sebenar

29
TEA

CHER’S

NOT
ES

• Discuss important events and dates in the calendar involving pupils such as
birthdays, mother’s day, and father’s day.

5.2.1
5.3.1

Answer the questions based on the 2019 calendar above.

How many days are there in February?

 What is the last day of December?

a

b

2019                       CALENDAR

AB

94

7 April 2019 Sunday

9 April 2019 Tuesday

12 April 2019 Friday

8 April 2019 Monday

11 April 2019 Thursday

10 April 2019 Wednesday

13 April 2019 Saturday

1 week = 7 days

LET’S TRY

There are 7 days in
a week. Sunday,

Monday, Tuesday,
Wednesday,

Thursday, Friday,
and Saturday.
Saiz sebenar

30
TEA

CHER’S

NOT
ES

• Use a clock face with second, minute, and hour hands to form questions
and answers about minutes and seconds.

• Surf https://www.craftnhome.com/clock-faces.html

5.2.1

RELATIONSHIP IN TIME

second hand

hour hand

hour

minute

second

minute hand

The second hand moves 1 complete circle of 60 seconds.

The minute hand moves
1 graduation. 1 graduation

is 1 minute.

So, 60 seconds is
equal to 1 minute.

Half a minute is equal to how many seconds?

5 seconds

10 seconds

15 seconds

20 seconds

25 seconds
30 seconds

35 seconds

40 seconds

45 seconds

50 seconds

55 seconds
60 seconds

Minutes and seconds

1

SCAN THIS

60 seconds = 1 minute
Saiz sebenar

31
TEA

CHER’S

NOT
ES

200 seconds =          minutes          seconds

200 seconds = 180 seconds + 20 seconds

= 3 minutes + 20 seconds

= 3 minutes 20 seconds

200 seconds =  3 minutes 20 seconds

4 minutes =  240 seconds

Remember,
1 minute = 60 seconds.
Use the 6 times table.

6, 12, 18, 24.

• Surf https://www.mathworksheets4kids.com/time-conversion.php
 to train pupils in converting time.

5.2.1
5.2.2

Mother boiled some eggs for 4 minutes.
State the time in seconds.

2

4 minutes =         seconds

360 seconds =         minutes

360 seconds =  6 minutes

0
second

60
seconds

120
seconds

180
seconds

0 minute 1 minute 2 minutes 3 minutes 4 minutes

240
seconds

4 minutes = 4 × 60 seconds

3

4

1 hour =         seconds

6 0 seconds
×        4
    2 4 0 seconds

Mother boiled the eggs
for 240 seconds.

MIND
CHALLENGE

MIND
CHALLENGE

Method 1

Method 2

60 seconds

1 minute

240 seconds

4 minutes

120 seconds

2 minutes

300 seconds

5 minutes

180 seconds

3 minutes

360 seconds

6 minutes
Saiz sebenar

32
TEA

CHER’S

NOT
ES

• Guide pupils to do conversion of units correctly.
• Surf https://www.k5learning.com/worksheets/math/grade-3-convert-

time-hours-minutes.pdf

5.2.2

2 hours = 1 hour + 1 hour
     = 60 minutes + 60 minutes
      = 120 minutes

Hours and minutes

1

2

2 hours =         minutes

180 minutes =          hours

1 hour

60 minutes

60 minutes

1 hour

60 minutes

1 hour 1 hour  = 3 hours

2 hours =  120 minutes

0
minute

0 hour 1 hour 2 hours 3 hours

60
minutes

120
minutes

180
minutes

1 hour

60 minutes 60 minutes

I do revision for
2 hours everyday.
State the time in

minutes.

1 hour is
60 minutes.

1 8 0
–     6 0
    1 2 0
–     6 0
       6 0
–     6 0
         0

180 minutes =  3 hours

1 hour

1 hour 3 hours

1 hour

+ +

Method 1

Method 2  Method 3
Saiz sebenar

33
TEA

CHER’S

NOT
ES

140 minutes =           hours          minutes

140 minutes = 120 minutes + 20 minutes

= 2 hours + 20 minutes

= 2 hours 20 minutes

140 minutes =   2  hours 20 minutes

3

Convert
120 minutes to
2 hours first.

60 minutes
= 1 hour

e

cb

a

g

d 5 hours =         minutes

480 seconds =        minutes6 minutes =        seconds

2 complete circles of a second hand is        minutes.

290 minutes =        hours        minutes

310 seconds =         minutes         seconds

Complete these.

f 120 minutes =         hours

2 sets of question
cards, chips
(2 colours),
pen or pencil

work in pairs

Put a chip on the START box.

Play rock-paper-scissors.

The winner moves his/her chip one box
 upwards and answers the question. If the answer is wrong,
 move the chip one box downwards. The second player then
 moves his/her chip upwards and answers the question.

Repeat steps 2 and 3.

The player who reaches the FINISH box first wins.

1

2

3

4

5
• Prepare two sets of question cards involving the relationship between

minutes and seconds, and hours and minutes. Make sure both sets of
questions are almost identical and the level of difficulty is the same.

• Guide pupils to answer the questions in the Fun Project.

AB

95

EXAMPLES OF QUESTION CARDS

5.2.1
5.2.2

LET’S TRY

FUN PROJECT
Tools/Materials   Participants

Method
Saiz sebenar

34
TEA

CHER’S

NOT
ES

How long does Ramesh take
to go to the shop?

ADDITION OF TIME

1

3

What is the total time spent on the visit?

The time taken for Ramesh to go
to the shop is 33 minutes.

The total time spent on the visit is 6 hours.

5.4.1 (i)
5.4.1 (ii)
5.4.1 (iii)

•  Use tables and activities to do addition involving time.
•  Surf https://www.mathworksheets4kids.com/time/convert/addition-
 easyl.pdf

3 hours + 2 hours + 1 hour =          hours

18 minutes + 15 minutes
=         minutes

3 hours + 2 hours + 1 hour =   6 hours

14 seconds + 15 seconds + 13 seconds =         seconds

14 seconds + 15 seconds + 13 seconds =  42 seconds

3 3 minutes

1  8 minutes
+  1  5 minutes

1

4 2 seconds

1  4 seconds
     1  5 seconds
+ 1 3 seconds

1

If Ramesh wants
to go directly to

school, how long
will he take?

18 minutes + 15 minutes =  33 minutes

18 minutes

Post
office

School

Shop

Ramesh’s
house

15 minutes

9 minutes

2

Place visited

Bird Park

Butterfly
Park

Crocodile
Park

3 hours

2 hours

1 hour

Time
spent

3 hours 2 hours 1 hour

0 1 2 3 4 5 6

hours
Saiz sebenar

35
TEA

CHER’S

NOT
ES

4

5

Add 9 hours 15 minutes and 4 hours 30 minutes.

5.4.1 (iv)
5.4.1 (v)

• Guide pupils to add and regroup correctly.
• Provide more questions in question cards or worksheets.

79 seconds is more than
60 seconds. Subtract

60 seconds and add 1 minute.

9 hours 15 minutes + 4 hours 30 minutes =          hours          minutes

9 hours 15 minutes + 4 hours 30 minutes = 13 hours 45 minutes

12 minutes 35 seconds + 20 minutes 25 seconds

+ 21 minutes 19 seconds =         minutes         seconds

12 minutes 35 seconds

+ 20 minutes 25 seconds

+ 21 minutes 19 seconds

=  54 minutes 19 seconds

1 3 hours    4 5 minutes

9 hours    1 5 minutes
+   4 hours    3 0 minutes

a

b

c

d

e

Add.

9 hours + 8 hours =          hours

22 minutes + 30 minutes =         minutes

9 seconds + 17 seconds + 24 seconds =         seconds

3 hours 15 minutes + 2 hours 55 minutes
=          hours         minutes

2 minutes 35 seconds + 4 minutes 10 seconds
=           minutes           seconds

minutes seconds

1 2
2 0

5 4

+   2 1

3 5
2 5

1 9

1 9

7 9
–  6 0 +      1

1

5 3

AB

96-97

LET’S TRY
Saiz sebenar

36
TEA

CHER’S

NOT
ES

2

3

The dance class is 120 minutes longer than the piano class.

How much longer is the time for the dance class than the
piano class?

What is the difference in time between            and            ?

SUBTRACTION OF TIME

1

•  Emphasise to pupils to subtract using vertical form correctly.
• Use various methods such as bar models, paper strips, and number lines.

5.5.1

Piano

Dance

180 minutes

300 minutes

Class Time

The difference in time between            and            is 2 hours.

3 hours 1 hour

3 hours – 1 hour =         hours

3 hours – 1 hour =  2 hours

300 minutes – 180 minutes =          minutes

300 minutes – 180 minutes =  120 minutes

42 seconds – 39 seconds =         seconds

42 seconds – 39 seconds =   3 seconds

3 hours

1 hour

0 1 2 3

4 2 seconds
– 3 9 seconds

3 seconds

3 12

3 0 0 minutes
– 1 8 0 minutes

1  2 0 minutes

2 10

5.5.1 (i)
5.5.1 (ii)
5.5.1 (iii)

42 seconds

39 seconds ?

hours
Saiz sebenar

37
TEA

CHER’S

NOT
ES

• Guide pupils to regroup from hours to minutes, and from minutes to
seconds.

5.5.1 (iv)
5.5.1 (v)

4

5

6 hours 40 minutes – 1 hour 15 minutes =         hours         minutes

Subtract 1 hour 15 minutes from 6 hours 40 minutes.

15 minutes – 10 seconds – 12 minutes 30 seconds
=         minutes         seconds

6 hours 40 minutes – 1 hour 15 minutes = 5 hours 25 minutes

5 hours     2 5 minutes

6 hours     40 minutes
– 1 hour       1 5 minutes

3  10

1 4 minutes     50 seconds      2 minutes    2 0 seconds

1 5 minutes     0 0 seconds
–                        1 0 seconds

1 4 minutes     5 0 seconds
– 1 2 minutes     3  0 seconds

1 4 6 0

15 minutes – 10 seconds – 12 minutes 30 seconds

=   2 minutes 20 seconds

a

b

c

d

e

Calculate.

86 hours – 25 hours =         hours

91 minutes – 34 minutes =         minutes

75 seconds – 10 seconds – 17 seconds =         seconds

4 hours 20 minutes − 15 minutes − 1 hour 50 minutes
=         hours         minutes

58 minutes 16 seconds − 17 minutes 12 seconds − 30 seconds
=         minutes         seconds

AB

98-99

LET’S TRY
Saiz sebenar

38
NOT

A

GURU 5.6.1

Tambah.
Kemudian,

tolak.

Mula-mula tolak.
Kemudian, tambah.

TAMBAH DAN TOLAK MASA

7 jam + 6 jam − 4 jam =          jam

40 minit − 9 minit + 28 minit =          minit

7 jam + 6 jam − 4 jam =   9  jam

1

2

3

3 10

4 0 minit
–    9 minit

3 1  minit

3 1  minit
+ 2 8 minit

5 9 minit

40 minit − 9 minit + 28 minit =  59 minit

Tolak 21 saat daripada jumlah 27 saat dan 43 saat.

27 saat + 43 saat – 21 saat =          saat

6 10
  7 0 saat
– 2 1 saat

4  9 saat

1

2 7 saat
+ 4 3 saat

7 0 saat

27 saat + 43 saat – 21 saat =  49 saat

• Bimbing murid untuk membuat operasi mengikut turutan yang diberi.
• Bincangkan bahawa dalam operasi yang melibatkan tambah dan tolak,

sama ada operasi tambah dilakukan dahulu atau operasi tolak, jawapannya
adalah sama.

– 4

+ 6

7 8 9 10 11 12 13

7 jam
+   6 jam

1 3 jam

1 3 jam
–   4 jam

9 jam

5.6.1 (i)
5.6.1 (ii)
5.6.1 (iii)
Saiz sebenar

39
NOT

A

GURU 5.6.1 (iv)
5.6.1 (v)

5 jam + 2 jam 5 minit − 1 jam 30 minit =          jam          minit

36 minit 50 saat – 17 minit 40 saat + 20 minit 13 saat

=          minit          saat

5

4

5 jam  0 0 minit
+ 2 jam  0 5 minit

7 jam  0 5 minit

6              6 5
   7 jam  0 5 minit
– 1 jam  3 0 minit

5 jam  3 5 minit

5 jam + 2 jam 5 minit − 1 jam 30 minit =  5 jam 35 minit

CUBA INI
Selesaikan.

11 jam + 5 jam − 10 jam =          jam

42 minit + 19 minit − 16 minit =          minit

50 saat − 23 saat + 28 saat =          saat

5 jam 45 minit + 3 jam 12 minit − 1 jam 39 minit

=          jam          minit

7 minit 8 saat – 1 minit 23 saat + 6 minit 5 saat

=          minit          saat

a

b

c

d

e

2 16
   3 6 minit  5 0 saat
– 1  7 minit  4 0 saat

1 9 minit  1 0  saat

1 9 minit  1 0 saat
+ 2 0 minit  1 3 saat

3 9 minit  2 3 saat

• Bimbing murid untuk menukar unit apabila menambah dan menolak masa.
• Layari https://www.onlinemathlearning.com/adding-time.html

36 minit 50 saat – 17 minit 40 saat + 20 minit 13 saat

=  39 minit 23 saat

Berapakah
39 minit 23 saat

dalam saat?

BA

hlm
.

100
Saiz sebenar

40
NOT

A

GURU

Cara 1 Cara 2

Adakah 128 saat × 5
sama dengan
5 × 128 saat?
Bincangkan.

11

DARAB MASA

Jadual menunjukkan masa Hilmi berlatih
boling dalam seminggu. Berapa jamkah
Hilmi berlatih dalam masa 4 minggu?

4 × 12 jam =          jam

1 2 jam
×     4

4 8 jam

1
       5 3 minit
×        6

3 1  8 minit

1  4
    1 2 8 saat
×        5

6 4 0 saat

4 × 12 jam =  48 jam

Darab 6 dengan 53 minit.2

3

6 × 53 minit =          minit

5 × 128 saat =          saat

6 × 53 minit =  318 minit

5 × 128 saat =  640 saat

5.7.1 (i)
5.7.1 (ii)
5.7.1 (iii)

• Imbas semula sifir 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8 dan 9 untuk membantu murid mendarab
 dengan lancar.
• Bimbing murid menggunakan kaedah kekisi untuk mendarab.

5

68

8

0

1

3
3 1

3 ×

Hari

Isnin

Rabu

Jumaat

Ahad

Jumlah

Masa

3 jam

3 jam

3 jam

3 jam

12 jam

Hilmi berlatih boling 48 jam dalam masa 4 minggu.
Saiz sebenar

41
NOT

A

GURU

Cara 1 Cara 2

5.7.1 (iv)
5.7.1 (v)

2 × 3 jam 10 minit =          jam          minit

3 × 9 minit 12 saat =  27 minit 36 saat

2 × 3 jam 10 minit =  6 jam 20 minit

4

CUBA INI
Darab.

• Lakukan pendaraban dengan kaedah lain yang sesuai seperti tambah
 berulang dan menggunakan garis masa.

3 jam   1  0 minit
×               2

6 jam  2 0 minit

3 jam   1  0 minit
+ 3 jam   1  0 minit

6 jam  2 0 minit

9 minit   1  2 saat
×                    3

2 7 minit  3 6 saat

BA

hlm
.

101

i 3 × 10 minit 16 saat =         minit          saat

f 2 × 48 jam =          jam g 6 × 112 saat =          saat

3 × 9 minit 12 saat =          minit          saat5

c    2 3 jam
×    8

b      1  5 minit
×     9

d     8 jam 2 4 minit
×                2

e     7 minit 1 0 saat
×                 4

a    6 0 saat
×    7

h 5 × 26 jam 5 minit =          jam          minit
Saiz sebenar

42
NOT

A

GURU 5.8.1 (i)
5.8.1 (ii)
5.8.1 (iii)

2

3

Semak
dengan
darab.

Semak dengan
kalkulator.

11

BAHAGI MASA

Berapa jamkah Danial berbasikal dalam seminggu?

Danial berbasikal 14 jam seminggu.

28 jam ÷ 2 =          jam

1  4 jam
2   2 8 jam
  – 2
    0 8
  –    8
        0

1 6 minit
8   1 2 8 minit
  –    8
        4 8
    – 4 8
           0

5 2 saat
7   3 6 4 saat
  – 3 5
        1  4
    – 1  4
           0

28 jam ÷ 2 =  14 jam

Saya berbasikal 28 jam
dalam 2 minggu.

128 minit ÷ 8 =          minit

364 saat ÷ 7 =          saat

128 minit ÷ 8 =  16 minit

364 saat ÷ 7 =  52 saat

4

1 6 minit
×        8

1 2 8 minit

• Ingatkan semula kaedah bahagi cara panjang dan ulang kaji sifir 2, 3, 4,
 5, 6, 7, 8 dan 9.
Saiz sebenar

43
NOT

A

GURU 5.8.1 (iv)
5.8.1 (v)

Kira masa Puan Alia
berkebun setiap hari.

Puan Alia berkebun 1 jam 9 minit setiap hari.

4

5

Saya berkebun
5 jam 45 minit
untuk 5 hari.

CUBA INI

f

d e

g72 jam ÷ 4 =          jam 210 minit ÷ 7 =         minit

Bahagi.

h 38 jam 54 minit ÷ 2 =           jam          minit

1 jam        9 minit
5   5 jam     4 5 minit
  – 5          – 4 5
     0               0

5 jam 45 minit ÷ 5

=          jam           minit

56 minit 32 saat ÷ 4 =          minit          saat

56 minit 32 saat ÷ 4 =  14 minit 8 saat

5 jam 45 minit ÷ 5 =  1 jam 9 minit

a 9  1 0 8 jam

3  2 4 jam  5 7 minit 8  1 6 minit   8 saat

b 6  1 7 4 minit c 5  2 6 5 saat

• Bimbing murid membahagi unit masa dengan cara tolak berturut-turut.
• Gunakan situasi yang munasabah dalam membina soalan kepada murid.

1  4 minit        8 saat

4  5 6 minit      3 2 saat
  – 4               – 3 2
     1  6                  0
  – 1 6
        0

BA

hlm
.

102
Saiz sebenar

44
NOT

A

GURU

1

1

1

1

2

3

REKA CERITA

2 jam 20 minit + 2 jam 30 minit  = 4 jam 50 minit

3 × 3 jam 15 minit = 9 jam 45 minit

10 jam 50 minit ÷ 5 = 2 jam 10 minit

Sali menaiki kapal terbang dari
Kuala Lumpur ke Miri selama
2 jam 20 minit. Kemudian, dia
menaiki bot ekspres selama
2 jam 30 minit ke Pekan Marudi.
Jumlah masa ialah 4 jam 50 minit.

Encik Azhar dapat menyiapkan satu
corak batik dalam masa 3 jam 15 minit.
Dia memerlukan 9 jam 45 minit untuk
siapkan          corak batik yang sama.

Siew May berlatih piano selama

jam         minit untuk          hari.

Dia berlatih          jam         minit

dalam sehari.

5.9.1

CUBA INI
Reka cerita berdasarkan ayat matematik.

4 jam 20 minit − 55 minit = 3 jam 25 minit

11 jam + 4 jam – 9 jam = 6 jam

• Bimbing murid mereka cerita menggunakan ayat sendiri.
• Buat pertandingan mereka cerita dengan menyediakan beberapa
 kad ayat matematik. Jalankan aktiviti dalam kumpulan.

b

a

BA

hlm
.

103
Saiz sebenar

45
NOT

A

GURU 5.9.2

jumlah masa

Kuala Lumpur ke Sydney 8 jam 15 minit

Sydney ke Auckland 3 jam 11 minit

Siva bercuti ke Auckland, New Zealand bersama-sama keluarga.
Mereka menaiki penerbangan melalui Sydney, Australia.
Kira  jumlah masa dari Kuala Lumpur ke Auckland.

1

8 jam 15 minit + 3 jam 11 minit = 11 jam 26 minit

Jumlah masa ialah 11 jam 26 minit.

8 jam   1  5 minit
+   3 jam  1  1  minit

1 1  jam  2 6 minit

Kuala Lumpur Sydney Auckland

8 jam 15 minit + 3 jam 1 1 minit =

• Minta murid memahami soalan dan mencatatkan maklumat yang penting.
• Bimbing murid menggunakan kaedah model, jadual, bahan manipulatif

dan penaakulan untuk menyelesaikan masalah situasi harian.

Diberi

Dicari

Cara

8 jam 15 minit

3 jam 11 minit

Kuala Lumpur Sydney Auckland

8 jam 15 minit

Jumlah masa

3 jam 11 minit

Berapakah beza masa Kuala Lumpur
ke Sydney dengan Sydney ke Auckland?

SELESAIKAN MASALAH
Saiz sebenar

46
NOT

A

GURU

masa mengecap 7 helai
kain batik 7 jam 56 minit

masa mengecap
sehelai kain batik

7 jam 56 minit ÷ 7 =  1 jam 8 minit

Masa untuk mengecap sehelai kain batik
ialah 1 jam 8 minit.

7 jam 56 minit ÷ 7 =

5.9.2

Ayah Hasni mengambil masa 7 jam 56 minit
untuk mengecap 7 helai kain batik yang
sama corak. Berapakah masa untuk
mengecap sehelai kain batik?

2

• Minta murid untuk menyemak jawapan dengan cara mendarab atau
menggunakan kalkulator.

Diberi

Dicari

Cara 7 jam 56 minit

? ? ?? ?? ?

Berapa helaikah kain batik dapat
disiapkan dalam masa 204 minit?

1 jam       8 minit
7   7 jam   5 6 minit
  – 7        – 5 6
     0              0
Saiz sebenar

47
NOT

A

GURU

4 × 48 minit =  3 jam 12 minit

3

5.9.2

CUBA INI

Lihat rajah di sebelah. Kira beza
masa Dashini membaca buku cerita
dengan menonton televisyen.

Perjalanan tanpa henti dari Johor Bahru ke Kuala Lumpur
dengan kereta mengambil masa 5 jam 30 minit. Jika Encik Tan
berhenti di Pagoh selama 20 minit dan Ayer Keroh selama
15 minit, berapakah jumlah masa perjalanan Encik Tan?

Masa untuk membuat satu biji kek buah ialah 48 minit.
Berapakah masa yang diambil untuk membuat 4 biji kek
buah yang sama? Nyatakan jawapan dalam jam dan minit.

Masa untuk membuat 4 biji kek buah yang sama
ialah 3 jam 12 minit.

Haikal bermain badminton 6 hari seminggu dan jumlah
masanya ialah 720 minit. Berapa minitkah dia berlatih
setiap hari?

Selesaikan masalah.

30 minit45 minit

• Banyakkan latihan penyelesaian masalah yang melibatkan pelbagai
aras kesukaran.

BA

hlm
.

104

4 × 48 minit =          jam          minit

3
       4 8 minit
×        4

1 9 2 minit

192 minit = 180 minit + 12 minit
       = 3 jam + 12 minit
               = 3 jam 12 minit

Darabkan 48 minit
dengan 4. Kemudian,

tukar jawapan
kepada jam dan minit.

Cara

a

b

c
Saiz sebenar

48
NOT

A

GURU

RE
LAK

S MINDA

5.2.1
5.2.2

• Bimbing murid menyanyi mengikut irama “Bangau Oh Bangau”.
• Bahagikan murid kepada dua kumpulan. Gilirkan peranan sebagai

penyoal dan penjawab sehingga rangkap terakhir.

Khamis

SelasaAhad

SabtuJumaat

Isnin Rabu

Kawan oh kawan,

Setahun berapa bulan?

Setahun 12 bulan,

Ingat kawan-kawan,

Ingat kawan-kawan.

Kawan oh kawan,

Seminggu berapa hari?

Seminggu 7 hari,

Itu jawapannya,

Itu jawapannya.

Kawan oh kawan,

Seminit berapa saat?

Seminit 60 saat,

Ingat kawan-kawan,

Ingat kawan-kawan.

Kawan oh kawan,

Satu jam berapa minit?

Satu jam 60 minit,

Itu jawapannya,

Itu jawapannya.

IMBAS INI

Mari bernyanyi.

1 jam = 60 minit
1 minit = 60 saat

BA

hlm
.

105-10
6
Saiz sebenar

49
NOT

A

GURU 6.1.1
6.2.1
6.3.1

PANJANG, JISIM
DAN ISI PADU CECAIR

Mari berpantun.

• Bimbing murid berpantun.
• Terapkan nilai murni seperti menghargai jasa ibu dan mencintai negara.
• Guru boleh memperkenalkan alat-alat pengukur yang lain.

Bersiar-siar naik skuter,
   Modenas Elegan itulah namanya;
Sentimeter ditukar kepada meter,
   Bahagi seratus begitulah caranya.

Menaip ucapan di telegram,
   Ucapan Selamat Hari Ibu;
Kilogram ditukar kepada gram,
   Darab sahaja dengan seribu.

Nama pertama disebut Jupiter,
   Musytari itu nama keduanya;
Liter ditukar kepada mililiter,
   Darab seribu dapatlah jawabnya.

IMBAS INI
Saiz sebenar

50
NOT

A

GURU

Penamat

3 m

9 m 20 cm

Cara 1

Cara 2

6.1.1

11

TUKAR UNIT PANJANG

a

b

Berapa sentimeterkah lagi kura-kura akan sampai
ke garisan penamat?

300 cm lagi kura-kura akan sampai ke garisan penamat.

Tukarkan 9 m 20 cm kepada cm.

9 m 20 cm =  920 cm

100 cm
   100 cm
+ 100 cm

300 cm

Untuk menukarkan m
kepada cm, darab 100.

1 m sama dengan
100 cm.

3 m =          cm

9 m 20 cm =          cm

9 m 20 cm         9 m = 900 cm
      20 cm

9 m 20 cm = 900 cm + 20 cm
                  = 920 cm

3 m = 3 × 100 cm
       = 300 cm

3 m =  300 cm

• Lakukan aktiviti simulasi menukarkan unit meter kepada sentimeter
 menggunakan objek atau kad imbasan.
• Tegaskan supaya darab dengan 100 apabila menukar m kepada cm.
• Layari https://www.homeschoolmath.net/worksheets/measurement/PDFs/

1 m = 100 cm

Bagaimanakah kamu tukar
9 m menjadi 900 cm?
Saiz sebenar

51
NOT

A

GURU 6.1.1

Berapakah panjang tali ini dalam m?2

3

4

400 cm =          m

400 cm = (400 ÷ 100) m
             = 4 m

150 cm

Tukarkan ketinggian orang utan
kepada m dan cm.

150 cm = 100 cm + 50 cm
            = 1 m + 50 cm
     = 1 m 50 cm

CUBA INI
Tukarkan unit berikut.

d

a b c

e7 m 23 cm =          cm

cm

808 cm =          m          cm

200 cm

Berapakah panjang dan lebar, dalam
m dan cm, bingkai gambar itu?

• Bimbing murid menukarkan cm kepada m dengan bahagi 100.
• Layari https://www.metric-conversions.org

cm

BA

hlm
.

107

150 cm =          m          cm

150 cm =  1 m 50 cm

Panjang tali ialah 4 m.400 cm =   4 m

400 cm

210 cm =          m          cm

106 cm =         m          cm

m

Untuk menukarkan cm
kepada m, bahagi 100.
Saiz sebenar

52
NOT

A

GURU

453 m + 390 m =          m

112 cm + 365 cm + 78 cm =          cm

112 cm + 365 cm + 78 cm =  555 cm

453 m + 390 m =  843 m

Jarak dari kandang kuda ke kandang zirafah melalui
kandang kuda belang ialah 843 m.

6.1.2

2

11

TAMBAH PANJANG

Kira jarak dari kandang kuda ke kandang zirafah melalui
kandang kuda belang.

• Latih murid menambah unit panjang dengan memberi situasi yang
 melibatkan panjang, tinggi dan jarak.
• Kemukakan pelbagai soalan menggunakan gambar rajah di atas.

390 m

560 m

453 m

372 mKandang
zirafah

Kandang gajah

Kandang
kuda

Kandang
kuda belang

4 5 3 m
+ 3 9 0 m

8 4 3 m

1

1  1 2 cm
   3 6 5 cm
+    7 8 cm

5 5 5 cm

1  1
Saiz sebenar

53
NOT

A

GURU

6.1.2

234 cm = 200 cm + 34 cm
             = 2 m + 34 cm
             = 2 m 34 cm

Berapakah jarak dari      ke       ?
Tulis jawapan dalam m dan cm.

Jarak dari      ke      ialah 2 m 34 cm.

87 cm + 1 m 64 cm + 1 m 32 cm =          m          cm

3

4

CUBA INI
Tambah.

a b

c

d

45 m + 109 m =          m 38 cm + 62 cm =         cm

84 cm + 79 cm + 105 cm =         m          cm

30 m 27 cm + 11 m 36 cm =         m           cm

Jumlahkan 37 m 85 cm dan 2 m 15 cm.
Berikan jawapan dalam cm.

54 cm + 97 cm + 83 cm

=         m          cm

54 cm + 97 cm + 83 cm =  2 m  34 cm

1
      5 4 cm
      9 7 cm
+    8 3 cm

2 3 4 cm

87 cm + 1 m 64 cm + 1 m 32 cm =   3 m 83 cm

1
                8 7 cm
    1 m       6 4 cm
+ 1 m       3 2 cm

2 m     1  8 3 cm
+ 1      – 1  0 0

3 m       8 3 cm

• Bimbing murid mengumpul semula daripada sentimeter kepada meter.
• Tegaskan bahawa jika jumlah unit sentimeter melebihi 100, tukar 100 cm
 kepada 1 m.

54 cm

97
 c

m

83 cm

BA

hlm
.

108

1

2

183 cm

100 cm     83 cm

100 cm = 1 m
Saiz sebenar

54
NOT

A

GURU 6.1.3

2

11

TOLAK PANJANG

Berapakah beza ketinggian Gunung Murud dengan
Gunung Ledang?

Beza ketinggian Gunung Murud dengan
Gunung Ledang ialah 1 147 m.

2 423 m – 1 276 m =          m

415 cm – 364 cm =          cm

415 cm – 364 cm =   51 cm

Berapakah lebihnya panjang
kereta Perodua Bezza
daripada Perodua Axia?

Kereta Perodua Bezza lebih 51 cm daripada Perodua Axia.

2 423 m – 1 276 m =   1 147 m

3  11
   4 1 5 cm
– 3 6 4 cm

5 1 cm

Gunung Ledang, Johor
1 276 m

Gunung Murud, Sarawak
2 423 m

364 cm
Perodua Axia

415 cm
Perodua Bezza

• Gunakan maklumat tentang ketinggian bangunan, jarak sesuatu tempat,
kedalaman laut atau selat untuk mencari beza.

3  1 13
   2  4 2 3 m
– 1  2 7 6 m

1  1 4 7 m

11
Saiz sebenar

55
NOT

A

GURU 6.1.3

Tolak 23 m 77 cm daripada 30 m 58 cm.3

4

58 cm tidak boleh tolak 77 cm.
Jadi, tukar 1 m kepada 100 cm.

100 cm + 58 cm = 158 cm

Bincangkan cara lain untuk
mendapatkan jawapan.

CUBA INI

a

c

d

b421 m – 157 m =          m

13 m 78 cm – 6 m 90 cm =          m          cm

50 m – 24 m 70 cm – 89 cm =         cm

Tolak 3 m 16 cm daripada 10 m. Berikan jawapan dalam cm.

Kira beza 90 m 5 cm dengan 72 m 80 cm.

930 cm – 485 cm =          cm

Tolak.

30 m 58 cm – 23 m 77 cm =          m          cm

30 m 58 cm – 23 m 77 cm =  6 m 81 cm

6 m – 3 m 24 cm – 96 cm =          cm

6 m – 3 m 24 cm – 96 cm =  180 cm

Tukarkan 6 m kepada 600 cm.
Tukarkan 3 m 24 cm kepada cm.
3 m 24 cm = 300 cm + 24 cm
                  = 324 cm

BA

hlm
.

109

1

2

3

1  17
   2 7 6 cm
–    9 6 cm

1 8 0 cm

5 10 10
   6 0 0 cm
– 3 2 4 cm

2 7 6 cm

9

• Bimbing murid cara mengumpul semula daripada meter kepada sentimeter.
• Lakukan aktiviti membanding tinggi atau panjang antara dua objek yang

terdapat di dalam kelas, dan cari bezanya.

2 9         15 8
   3 0 m   5 8 cm
– 2 3 m   7 7 cm

6 m   8 1 cm
Saiz sebenar

56
NOT

A

GURU

1

1

1

2

DARAB PANJANG

Berapakah jarak dari tiang pertama hingga ke tiang kelima?

Jarak dari tiang pertama hingga ke tiang kelima ialah 60 m.

4 × 15 m =         m

5 × 84 cm =          cm

6.1.4

2
   1 5 m
×    4

6 0 m

2
      8 4 cm
×       5

4 2 0 cm

4 × 15 m =  60 m

Tukarkan jawapan
kepada m dan cm. 4 m 20 cm.

15 m 15 m 15 m 15 m

5 × 84 cm =   420 cm

• Mendarab unit panjang melalui aktiviti simulasi atau gambar yang diberikan.

420 cm = 400 cm + 20 cm
     = (400 ÷ 100) m + 20 cm
          = 4 m + 20 cm
             = 4 m 20 cm

Topi keledar
kanak-kanak

bukan aksesori
tetapi satu
keperluan.

Jaga jarak
kenderaan

anda.

Rakyat Malaysia
dikatakan
sungguh

bersopan santun.
Benarkah?

Tali pinggang
keledar

di belakang
bukannya hiasan.

Gunakannya.

Merah tanda
berhenti.
Saiz sebenar

57
NOT

A

GURU

6 × 6 m 80 cm =          m          cm

6.1.4

Kira panjang sederet rumah teres.

Panjang sederet rumah teres ialah 40 m 80 cm.

3

CUBA INI

a

d

a

b

e5 × 18 m =          cm

Darab.

6 × 9 m 25 cm =          m          cm

6 × 6 m 80 cm =  40 m 80 cm

6 m        8 0 cm
×                      6

3 6 m     4 8 0 cm
+    4      – 4 0 0

4 0 m        8 0 cm

2 7 m
×    4

b    1  0 8 cm
×       9

c    6 m  3 4 cm
×            3

40 m 80 cm =         cm

40 m 80 cm = 40 m + 80 cm
             = (40 × 100 cm) + 80 cm
                     = 4 000 cm + 80 cm
                     = 4 080 cm

40 m 80 cm =  4 080 cm

6 m 80 cm
?

BA

hlm
.

110

• Latih murid mendarab dengan cara tambah berulang, menggunakan
garis nombor dan berpandukan sifir darab.

• Jelaskan cara mengumpul semula daripada sentimeter kepada meter.
Saiz sebenar

58
NOT

A

GURU

3 Bahagikan 1 040 cm dengan 5.

6.1.5

1

BAHAGI PANJANG

Panjang keseluruhan gerabak kereta api ialah 14 m.
Kira panjang satu gerabak kereta api.

Panjang satu gerabak kereta api ialah 2 m.

14 m ÷ 7 =          m

14 m ÷ 7 =  2 m

Adakah 2 m
sama panjang

dengan 200 cm?

2 m
7   1 4 m
  – 1 4
       0

1 9 0 cm
4   7 6 0 cm
  – 4
     3 6
  – 3 6
        0 0
     –   0
           0

12 760 cm ÷ 4 =          cm

1 040 cm ÷ 5 =          cm

cm
5   1   0  4  0 cm

760 cm ÷ 4 =  190 cm

• Jelaskan konsep bahagi yang melibatkan panjang atau jarak melalui
 aktiviti simulasi.

Apakah
jawapannya?
Saiz sebenar

59
NOT

A

GURU

1  2 0 cm
8   9 6 0 cm
  – 8
     1  6
  – 1  6
        0 0
     –    0
           0

6.1.5
• Ingatkan murid supaya membuat penukaran unit jika jawapan yang

dikehendaki adalah dalam unit yang berbeza daripada soalan.
• Gunakan situasi yang sesuai di sekolah untuk melakukan aktiviti simulasi

membahagi ukuran.

CUBA INI

a b c

d e

Bahagikan 2 m dengan 4. Nyatakan jawapan dalam cm.

Bahagi.

864 cm ÷ 8 =         m         cm31 m ÷ 5 =          m         cm

17 m 40 cm ÷ 3 =          m          cm

960 cm ÷ 8 =         m          cm

120 cm = 100 cm + 20 cm
    = 1 m + 20 cm
    = 1 m 20 cm

Panjang kandang kuda ialah 17 m 40 cm.
Berapakah panjang setiap bahagian
kandang kuda?

Panjang setiap bahagian kandang
kuda ialah 5 m 80 cm.

4

5

7   9 m 1 7 cm6   3 3 0 cm4   1  1 2 m

17 m 40 cm ÷ 3 =   5 m 80 cm

960 cm ÷ 8 =  1 m 20 cm

BA

hlm
.

111

1

2

5 m        8 0 cm
3   1  7 m        4 0 cm
  – 1  5      + 2 0 0
        2         2 4 0
                – 2 4
                       0 0
                   –    0
                          0

2 m sama dengan 200 cm.
Saiz sebenar

60
NOT

A

GURU

1

6.2.1
• Nyatakan perkaitan antara unit kilogram dengan gram melalui aktiviti

simulasi dan menggunakan alat penimbang.
• Tegaskan kepada murid supaya menukarkan kilogram kepada gram

dengan cara mendarab dengan 1 000.

1 kg = 1 000 g
Setengah kg = 500 g

Tolong timbang
dua setengah kilogram

ikan untuk saya.

Ubi sengkuang ini
4 kilogram sahaja.

2 kg 500 g

4 kg

Nyatakan 2 kg 500 g dalam g.

2 kg 500 g       2 kg = 2 000 g

500 g

2 kg 500 g = 2 000 g + 500 g
   = 2 500 g

2 kg 500 g =         g

b

2 kg 500 g =  2 500 g

Tukarkan 4 kg kepada g.

4 kg =          g

4 kg =  4 000 g

a

Untuk menukarkan
kg kepada g, darab 1 000.

Tukarkan 2 kg
kepada 2 000 g.

4 kg = 4 × 1 000 g

= 4 000 g

TUKAR UNIT JISIM
Saiz sebenar

61
NOT

A

GURU 6.2.1
• Tegaskan kepada murid supaya menukarkan gram kepada kilogram

dengan cara membahagi dengan 1 000.
• Layari http://www.homeschoolmath.net/worksheets/measuring.php

Tukarkan jisim telur burung unta
kepada kg dan g.

Jisim telur burung unta
ialah 1 kg 400 g.

Berapakah jisim bunga Rafflesia dalam kg? 2

3 4

7 000 g =         kg

7 000 g = (7 000 ÷ 1 000) kg

= 7 kg

7 000 g =  7 kg

1 400 g =          kg          g

1 400 g =  1 kg 400 g

Untuk menukarkan
g kepada kg,
bahagi 1 000.

1 400 g = 1 000 g + 400 g

= 1 kg + 400 g

= 1 kg 400 g

CUBA INI

a b c

d e

Tukarkan unit berikut.

6 kg 8 g =          g 9 010 g =           kg           g

BA

hlm
.

112

Berapakah jisim
kek ini dalam

kg dan g?

1 400 g

1 950 g

7 000 g
Jisim bunga Rafflesia ialah 7 kg.

g     kg     kg           g

1 kg
1 kg

2 000 g 2 000 g
1 325 g 1 325 g
Saiz sebenar

62
NOT

A

GURU 6.2.2
• Bimbing murid menambah unit jisim berdasarkan situasi dan melalui
 aktiviti simulasi.
• Jelaskan bahawa menambah unit jisim yang sama unit adalah sama

seperti menambah nombor bulat.

1

TAMBAH JISIM
Kira jumlah jisim buah durian itu.

Berapakah jumlah jisim buah manggis?

Kira jumlah jisim        dan         .

Jumlah jisim buah durian ialah 81 kg.

Jumlah jisim buah manggis ialah 54 kg.

34 kg + 47 kg =          kg

28 kg + 19 kg + 7 kg =          kg

685 g + 975 g =         g

34 kg + 47 kg =   81 kg

685 g + 975 g =  1 660 g

28 kg + 19 kg + 7 kg =  54 kg

1  1
       6 8 5 g
+    9 7 5 g

1  6 6 0 g

1
    3 4 kg
+ 4 7 kg

8  1 kg

2
    2 8 kg
    1  9 kg
+    7 kg

5 4 kg

2

3

Nyatakan jawapan
dalam kg dan g.

34 kg

28 kg

19 kg
7 kg

47 kg

975 g

Ke re pe k
p i sa ng

975 g

K e r e p e k
p i s a n g

685 g

K e r e p e k
d u r i a n

685 g

K e r e p e k
d u r i a n

Jumlah jisim         dan          ialah 1 660 g.
975 g

K e r e p e k
p i s a n g

685 g

K e r e p e k
d u r i a n
Saiz sebenar

63
NOT

A

GURU 6.2.2
• Bimbing murid cara mengumpul semula daripada gram kepada kilogram.

Jumlahkan 1 250 g, 786 g dan 5 964 g. Nyatakan jawapan
dalam kg.

1 250 g + 786 g + 5 964 g =          kg

2 kg 450 g + 1 kg 950 g + 2 kg 780 g =          kg          g

2 000 g sama
dengan 2 kg.

4

5

1
   2 kg        4 5 0 g
    1 kg         9 5 0 g
+ 2 kg         7 8 0 g

5 kg     2  1 8 0 g
+ 2       – 2  0 0 0

7 kg          1 8 0 g

2   2  1
    1  2 5 0 g
       7 8 6 g
+ 5  9 6 4 g

8  0 0 0 g

2 kg 450 g + 1 kg 950 g + 2 kg 780 g =  7 kg 180 g

1 250 g + 786 g + 5 964 g =  8 kg

CUBA INI

a

c

d

e

b

Tambah.

72 kg + 18 kg =          kg

2 364 g + 75 g + 3 561 g =         kg

30 kg 510 g + 920 g =         kg          g

6 kg 217 g + 1 kg 830 g + 2 kg 96 g =          kg          g

435 g + 262 g =          g

8 000 ÷ 1 000 = 8

BA

hlm
.

113

8 000 g sama
dengan 8 kg.
Saiz sebenar

64
NOT

A

GURU

100 kg

2 350 g

350 g

66 kg

39 g

6.2.3
• Bimbing murid menolak unit jisim berdasarkan situasi yang diberi pada

kad soalan dalam aktiviti berkumpulan.
• Latih murid membandingkan jisim antara dua objek dan mencari bezanya.

1

TOLAK JISIM

Kira beza jisim

dengan jisim         .

Berapakah lebihnya jisim

daripada jisim     ?

100 kg – 66 kg =          kg

a b

2  3 5 0 g
–    3 5 0 g

2  0  0 0 g

100 kg – 66 kg =  34 kg

2 350 g – 350 g =          g

2 350 g – 350 g =  2 000 g

Jisim     lebih 2 000 g
daripada jisim    .

Beza jisim        dengan
jisim         ialah 34 kg.

0 10 10
    1 0 0 kg
–   6 6 kg

3  4 kg

9

Berapakah kurangnya

jisim      daripada jisim       ?
Saiz sebenar

65
NOT

A

GURU 6.2.3
• Bimbing murid cara mengumpul semula daripada kilogram kepada
 gram. Terangkan cara penolakan mengikut konsep unit kilogram dan
 gram, ataupun mengikut nilai tempat.

7   10
   8  0 6 2 g
– 2  3 5 0 g

5  7 1 2 g

8 kg     6 2 g
– 2 kg  3 5 0 g

6 kg  3 1 2 g

Manakah jawapan yang betul? Mengapa?

2

3

7 kg 90 g – 5 kg 780 g =          kg          g

8 kg 62 g – 2 350 g =

8 kg 62 g = 8 000 g + 62 g
                = 8 062 g

7 kg 90 g – 5 kg 780 g =  1 kg 310 g

2 350 g = 2 kg 350 g

CUBA INI

a

c

d

b102 kg – 47 kg =          kg

15 kg 650 g – 9 kg 340 g =          kg          g

30 kg 8 g – 19 kg 632 g =          g

Cari beza 8 kg 100 g dengan 7 kg 550 g.

Tolak 4 201 g daripada 9 kg 60 g.

3 150 g – 765 g =          g

BA

hlm
.

114

Tolak.1

2

3

100 g

100 g
20 g

50 g

CABAR
MINDA
CABAR
MINDA

Jisim        mungkin          g.

6        1  0  9  0
    7 kg       9 0 g
– 5 kg    7 8 0 g

1 kg    3 1 0 g

0 10
Saiz sebenar

66
NOT

A

GURU

15 kg1 250 g 482 g

6.2.4
• Mendarab unit jisim melalui aktiviti simulasi atau berdasarkan situasi

yang diberi.
• Mendarab dengan cara tambah berulang, menggunakan garis nombor,

atau menggunakan sifir darab.

1

DARAB JISIM

Kira jumlah jisim 8 kampit
beras yang sama.

Jisim 8 kampit beras
ialah 120 kg.

Hitung jisim 4 peket oat.

Jisim 4 peket oat ialah 5 kg.

Berapakah jumlah jisim
bagi 7 botol jem strawberi?

Jisim bagi 7 botol jem
strawberi ialah 3 374 g.

8 × 15 kg =          kg  7 × 482 g =          g

4 × 1 250 g =          kg

a

c

b

1   2

1   2 5 0 g
×           4

5 0 0  0 g

5  1

4 8 2 g
×           7

3 3 7  4 g

4
        1 5 kg
×       8

1 2  0 kg

8 × 15 kg =   120 kg  7 × 482 g =   3 374 g

4 × 1 250 g =  5 kg

5 000 g = ? kg
5 000 ÷ 1 000 = 5

Tukarkan 5 000 g
kepada kg. 5 kg
Saiz sebenar

67
NOT

A

GURU 6.2.4
• Berikan perhatian kepada cara mengumpul semula daripada gram
 kepada kilogram.

2
    3  1  7 2  g
×           3

9  5 1  6  g

2

3

9 × 2 kg 300 g =          kg          g

3 × 3 kg 172 g =          g

3 × 3 kg 172 g =  9 516 g

9 × 2 kg 300 g =  20 kg 700 g

2 kg        3 0 0 g
×                           9

1 8 kg     2  7 0 0 g
+    2       – 2  0 0 0

2 0 kg         7 0 0 g

Manakah
pemberat  yang
sesuai diletakkan
di atas penimbang?

CUBA INI

d

f

e

g

Darab.

5 × 2 000 g =          kg

9 × 1 kg 108 g =         g

6 × 4 kg 129 g =          kg          g

7 × 1 050 g =          kg          g

1  0 9 4 g
×           3

5 8 3 g
×       5

2 6 kg
×    4

a b c

1 kg 500 g 200 g 100 g 50 g

BA

hlm
.

115

Tukarkan 3 kg 172 g kepada g.
3 kg 172 g = (3 × 1 000 g) + 172 g
                  = 3 000 g + 172 g
                 = 3 172 g

Mengapakah tolak
2 000 g dan tambah

2 kg? Terangkan.

CABAR
MINDA
CABAR
MINDA

350 g

350 g
350 g

?
Saiz sebenar

68
NOT

A

GURU 6.2.5
• Jelaskan konsep bahagi yang melibatkan jisim dengan melakukan aktiviti

simulasi.
• Bincangkan jisim bersih yang bermaksud jisim bahan tanpa jisim bekas.

1

BAHAGI JISIM

Kira jisim sebungkus kacang hijau.

Berapakah jisim ikan bilis
di dalam setiap bekas?

Kira jisim sepeket lala.

Jisim sebungkus kacang hijau
ialah 3 kg.

Jisim ikan bilis di dalam
setiap bekas ialah 150 g.

Jisim sepeket lala
ialah 625 g.

15 kg ÷ 5 =          kg

600 g ÷ 4 =          g

5 kg ÷ 8 =          g

3 kg
5   1 5 kg
  – 1 5
        0

15 kg ÷ 5 =  3 kg

600 g ÷ 4 =  150 g

5 kg ÷ 8 =  625 g

2

3          6 2 5 g
8   5  0 0 0 g
  – 4  8
         2 0
      – 1  6
            4 0
        – 4 0
               0

1  5 0 g
4   6 0 0 g
  – 4
     2 0
  – 2 0
        0 0
     –    0
           0

600 g

5 kg

15 kg
Saiz sebenar

69
NOT

A

GURU 6.2.5
• Ingatkan murid supaya membuat penukaran unit jika jawapan yang

dikehendaki adalah dalam unit yang berbeza daripada soalan.
• Banyakkan soalan dalam pelbagai bentuk seperti ayat matematik,
 bentuk lazim dan situasi.

4

5

30 kg 612 g ÷ 3 =          kg          g

8 kg 400 g ÷ 7 =          kg          g

8 kg 400 g ÷ 7 =  1 kg 200 g

8 400 g ÷ 7 =

30 kg 612 g ÷ 3 =  10 kg 204 g

Tukarkan 1 kg kepada 1 000 g.
1 000 g + 400 g = 1 400 g

Bolehkah soalan ini
memberikan jawapan

yang sama? Bincangkan.

CUBA INI

a b c

d e

Bahagi.

25 kg 200 g ÷ 7 =          kg         g45 kg ÷ 5 =          g

3   9 kg  2 1 0 g6   7 8 0 g4   3 2 kg

BA

hlm
.

116

1  0 kg     2 0 4 g
3   3 0 kg     6 1  2 g
  – 3 0       – 6
        0         0 1
                 –    0
                        1  2
                    – 1  2
                          0

1  kg         2 0 0 g
7   8 kg         4 0 0 g
  – 7       + 1  0 0 0
     1          1  4 0 0
              – 1  4
                     0 0
                  –    0
                        0 0
                     –    0
                           0

Cuba bahagikan
30 kg 612 g dengan 6.
Apakah jawapannya?
Saiz sebenar

70
NOT

A

GURU 6.3.1
• Nyatakan perkaitan antara unit liter dengan mililiter dengan melakukan

aktiviti simulasi dan menggunakan alat penyukat.
• Buat buku skrap tentang penukaran unit isi padu cecair dengan
 menggunakan brosur barang jualan.

1

TUKAR UNIT ISI PADU CECAIR

Berapakah isi padu air kelapa muda dalam mℓ?

Isi padu air kelapa muda ialah 2 000 mℓ.

2 ℓ =          mℓ

2 ℓ = 2 × 1 000 mℓ
      = 2 000 mℓ

2 ℓ =   2 000 mℓ
2 ℓ

Tukarkan 4 ℓ 360 mℓ kepada mℓ.

4 ℓ 360 mℓ =          mℓ

4 ℓ 360 mℓ = 4 ℓ + 360 mℓ
                   = 4 000 mℓ + 360 mℓ
          = 4 360 mℓ

4 ℓ 360 mℓ =   4 360 mℓ

3

2

Untuk menukarkan
 ℓ kepada mℓ,
darab 1 000.

Susu kurma
ini 1 liter.

1 ℓ

1 ℓ

1 liter sama dengan
1 000 mililiter.

Cuba pula tukarkan
5 ℓ 93 mℓ kepada mℓ.

1 ℓ = 1 000 mℓ
Saiz sebenar

71
NOT

A

GURU 6.3.1
• Tegaskan cara menukar liter kepada mililiter adalah dengan mendarab

1 000, dan menukar mililiter kepada liter pula dengan membahagi 1 000.

4

5

Berapakah isi padu air dalam ℓ?

Tukarkan isi padu cecair pelembut pakaian kepada ℓ dan mℓ.

8 000 mℓ

8 000 mℓ =          ℓ

8 000 mℓ = (8 000 ÷ 1 000) ℓ
                 = 8 ℓ

2 350 mℓ =          ℓ          mℓ

8 000 mℓ =    8 ℓ

Isi padu air ialah 8 ℓ.

Untuk menukarkan
mℓ kepada ℓ,
bahagi 1 000.

2 350 mℓ

2 350 mℓ       2 000 mℓ = 2 ℓ
    350 mℓ
2 350 mℓ = 2 ℓ + 350 mℓ
        = 2 ℓ 350 mℓ

2 350 mℓ =  2 ℓ 350 mℓ

Isi padu cecair pelembut pakaian ialah 2 ℓ 350 mℓ.

CUBA INI

a b

Tukarkan unit berikut.

3 ℓ =           mℓ 10 ℓ =           mℓ

BA

hlm
.

117

f 7 ℓ 50 mℓ =          mℓ

d 9 000 mℓ =          ℓ

h 4 ℓ 68 mℓ =          mℓ

e 1 ℓ 940 mℓ =          mℓ

g 2 ℓ 3 mℓ =          mℓ

c 5 000 mℓ =          ℓ

i 6 150 mℓ =          ℓ          mℓ j 3 070 mℓ =          ℓ          mℓ
Saiz sebenar

72
NOT

A

GURU 6.3.2
• Bimbing murid menambah isi padu cecair berdasarkan situasi dan

melalui aktiviti simulasi.

TAMBAH ISI PADU CECAIR

1 Berapakah jumlah isi padu air di dalam tong itu?

12 ℓ + 30 ℓ + 8 ℓ =          ℓ 670 mℓ + 340 mℓ =          m ℓ

670 mℓ + 340 mℓ = 1 010 m ℓ

Jumlah isi padu air di dalam
tong itu ialah 44 ℓ.

35 ℓ + 9 ℓ =          ℓ

1
        6 7 0 mℓ
+     3 4 0 mℓ
   1   0 1 0 mℓ

1
    1 2 ℓ
   3 0 ℓ
+    8 ℓ
   5  0 ℓ

1
    3 5 ℓ
+    9 ℓ
   4  4 ℓ

35 ℓ + 9 ℓ =   44 ℓ

2 3

12 ℓ + 30 ℓ + 8 ℓ =   50 ℓ

Berapakah isi padu air,
dalam mℓ, yang perlu
ditambah lagi ke dalam
bikar supaya menjadi 2 ℓ?

35 ℓ

Saya masukkan
9 ℓ air lagi.

Nyatakan 1 010 mℓ
dalam ℓ dan mℓ.

CABAR
MINDA
CABAR
MINDA
Saiz sebenar

73
NOT

A

GURU

2

6.3.2
• Bimbing murid cara mengumpul semula daripada mililiter kepada liter dalam

operasi tambah.
• Banyakkan soalan latihan dalam pelbagai bentuk, seperti ayat matematik,

bentuk lazim dan situasi.

1
    5 ℓ         7 2 0 mℓ
   2 ℓ            8 0 mℓ
+               9 8 0 mℓ
   7 ℓ     1  7 8 0 mℓ
+ 1     – 1  0 0 0

8 ℓ         7 8 0 mℓ

1    1
       3  8 5 0 mℓ
      4  1 2 0 mℓ
+    2  0 3 0 mℓ
   1  0  0 0 0 mℓ

4

5

Kira jumlah isi padu air.

Jumlah isi padu air ialah 10 ℓ.

3 850 mℓ + 4 120 mℓ + 2 030 mℓ =         ℓ

5 ℓ 720 mℓ + 2 ℓ 80 mℓ + 980 mℓ =         ℓ          mℓ

3 850 mℓ + 4 120 mℓ + 2 030 mℓ =   10 ℓ

5 ℓ 720 mℓ + 2 ℓ 80 mℓ + 980 mℓ =   8 ℓ 780 mℓ

(10 000 ÷ 1 000) ℓ = 10 ℓ

CUBA INI

a

c

d

e

b

Tambah.

67 ℓ + 25 ℓ =           ℓ
304 mℓ + 961 mℓ =          mℓ
1 055 mℓ + 3 498 mℓ + 447 mℓ =          ℓ
6 ℓ 730 mℓ + 9 ℓ 407 mℓ =          ℓ          mℓ

Jumlahkan 5 ℓ 50 mℓ dan 2 750 mℓ. Nyatakan jawapan dalam mℓ.

38 ℓ + 9 ℓ + 27 ℓ =           ℓ

3 850 mℓ 4 120 mℓ 2 030 mℓ

BA

hlm
.

118

1
Saiz sebenar

74
NOT

A

GURU 6.3.3
• Latih murid dengan soalan mekanikal dalam bentuk ringkas

menggunakan perbendaharaan kata yang bermaksud tolak.

TOLAK ISI PADU CECAIR

1 Cari beza isi padu minyak petrol di bawah.

Berapakah lebihnya isi padu minyak bunga matahari
daripada minyak zaitun?

Isi padu minyak bunga matahari lebih 2 250 mℓ
daripada minyak zaitun.

3 500 mℓ – 1 250 mℓ =          mℓ

9 ℓ 480 mℓ – 2 ℓ 760 mℓ =          ℓ          mℓ

Beza isi padu minyak petrol ialah 38 ℓ.

85 ℓ – 47 ℓ =          ℓ

85 ℓ – 47 ℓ =  38 ℓ

2

3

3 500 mℓ – 1 250 mℓ =  2 250 mℓ

4  10
    3  5 0 0 mℓ
– 1  2 5 0 mℓ
   2   2 5 0 mℓ

7 15
    8 5 ℓ
 – 4 7 ℓ
   3  8 ℓ

85 ℓ 47 ℓ

1 250 mℓ

9 ℓ 480 mℓ – 2 ℓ 760 mℓ =  6 ℓ  720 mℓ

3 500 mℓ

8      1  4  8 0
   9 ℓ    4 8 0 mℓ
– 2 ℓ    7 6 0 mℓ
   6 ℓ    7 2 0 mℓ

0 14
Saiz sebenar

75
NOT

A

GURU 6.3.3
• Ingatkan murid supaya membuat penukaran unit jika jawapan yang

dikehendaki adalah dalam unit yang berbeza daripada soalan.

4

5

Berapakah baki isi padu air di dalam botol besar
itu selepas botol kecil dipenuhkan?

Baki isi padu air di dalam botol besar itu ialah 5 905 mℓ.

10 ℓ – 4 095 mℓ =          mℓ

10 ℓ – 4 095 mℓ =  5 905 mℓ

5 ℓ 200 mℓ – 1 680 mℓ =          ℓ          mℓ

5 ℓ 200 mℓ – 1 680 mℓ =   3 ℓ 520 mℓ

4 095 mℓ

10 ℓ

CUBA INI

a

c d

e

f

g

h

b

Tolak.

90 ℓ – 36 ℓ =           ℓ

71 ℓ – 64 ℓ =          mℓ
9 ℓ 750 mℓ – 4 ℓ 10 mℓ =          ℓ          mℓ
5 ℓ 620 mℓ – 2 ℓ 700 mℓ =          ℓ          mℓ

8 ℓ – 3 ℓ 150 mℓ =          mℓ

6 ℓ 30 mℓ – 5 640 mℓ =          mℓ
10 ℓ – 8 920 mℓ =          ℓ          mℓ

1 100 mℓ – 480 mℓ =           mℓ

Jika 3 ℓ 520 mℓ ditolak
daripada 5 ℓ 200 mℓ,
berapakah bakinya?

BA

hlm
.

119

0 10  1010 10
    1 0  0 0 0 mℓ
–   4  0 9 5 mℓ
      5   9 0 5 mℓ

9 9 9

4     1  2  0  0
   5 ℓ    2 0 0 mℓ
– 1 ℓ     6 8 0 mℓ
   3 ℓ    5 2 0 mℓ

0 1 10
11
Saiz sebenar

76
NOT

A

GURU 6.3.4
• Latih murid mendarab isi padu cecair dengan menggunakan kaedah
 tambah berulang atau menggunakan sifir darab.

DARAB ISI PADU CECAIR

1 Berapakah isi padu 6 botol susu segar
yang sama?

4 × 250 mℓ =          mℓ

3 × 3 ℓ 120 mℓ =          ℓ          mℓ

Isi padu 6 botol susu segar yang sama ialah 12 ℓ.

6 × 2 ℓ =          ℓ

6 × 2 ℓ =  12 ℓ

2

3

2
        2 5 0 mℓ
×           4

1   0 0 0 mℓ

3 ℓ  1 2 0 mℓ
×              3

9 ℓ  3 6 0 mℓ

2 ℓ
 ×    6

1 2 ℓ

4 × 250 mℓ =  1 000 mℓ

3 × 3 ℓ 120 mℓ =   9 ℓ 360 mℓ

Berapakah 9 ℓ 360 mℓ
dalam mℓ ?

2 ℓ

250 mℓ 250 mℓ 250 mℓ 250 mℓ
Saiz sebenar

77
NOT

A

GURU 6.3.4
• Lakukan aktiviti mendarab isi padu cecair dengan menggunakan
 gambar daripada katalog barangan pasar raya untuk mengukuhkan
 kefahaman murid.

3
        6 5 0 mℓ
×            7

4   5 5 0 mℓ

4

2 ℓ         4 5 0 mℓ
×                       8

1 6 ℓ      3  6 0 0 mℓ
+   3     – 3  0 0 0

1 9 ℓ         6 0 0 mℓ

4

5

Cari isi padu bagi 7 botol syampu yang sama.

Isi padu 7 botol syampu yang sama ialah 4 ℓ 550 mℓ.

7 × 650 mℓ =          ℓ          mℓ

7 × 650 mℓ =   4 ℓ 550 mℓ

8 × 2 ℓ 450 mℓ =          ℓ          mℓ

8 × 2 ℓ 450 mℓ =   19 ℓ 600 mℓ

CUBA INI

a

c d

e

f

b

Darab.

4 × 12 ℓ =          ℓ

2 × 4 ℓ 500 mℓ =          ℓ
7 × 1 ℓ 420 mℓ =          ℓ          mℓ
9 × 2 ℓ 400 mℓ =          ℓ          mℓ

6 × 925 mℓ =          ℓ          mℓ
3 × 750 mℓ =           mℓ

Cuba kira jumlah
isi padu bagi 5 botol
syampu ini. Berikan
jawapan dalam ℓ.

3 000 mℓ sama
dengan 3 ℓ.

4 550 mℓ = 4 000 mℓ + 550 mℓ
                = 4 ℓ + 550 mℓ
        = 4 ℓ 550 mℓ

BA

hlm
.

120

650 mℓ

1 ℓ 200 mℓ

1 ℓ 200 mℓ
Saiz sebenar

78
NOT

A

GURU

1 ℓ 20 mℓ = 1 000 mℓ + 20 mℓ
                = 1 020 mℓ

6.3.5
• Lakukan aktiviti simulasi dengan menggunakan bekas yang ada senggatan.

BAHAGI ISI PADU CECAIR

1 Berapakah isi padu air
di dalam setiap baldi?

900 mℓ ÷ 2 =          mℓ 1 ℓ 20 mℓ ÷ 6 =         mℓ

1 ℓ 20 mℓ ÷ 6 =  170 mℓ

Isi padu air di dalam setiap baldi ialah 8 ℓ.

24 ℓ ÷ 3 =          ℓ

2 3

8 ℓ
3   2 4 ℓ
  – 2 4
        0

4 5 0 mℓ
2   9 0 0 mℓ
  – 8
     1  0
  – 1  0
        0 0
     –    0
           0

1  7 0 mℓ
6   1  0 2 0 mℓ
  –    6
        4 2
     – 4 2
           0 0
        –    0
              0

24 ℓ ÷ 3 =  8 ℓ

24 ℓ air diisi
sama banyak

ke dalam 3 baldi.

Jika 900 mℓ gam diisi sama
banyak ke dalam 4 botol,
berapakah isi padu gam

di dalam setiap botol?

900 mℓ ÷ 2 =  450 mℓ

24 ℓ
Saiz sebenar

79
NOT

A

GURU

6.3.5
• Lakukan aktiviti kuiz berkumpulan secara bertulis atau lisan.

4 57 ℓ 500 mℓ ÷ 5 =           ℓ            mℓ

7 ℓ 500 mℓ ÷ 5 =  1 ℓ 500 mℓ

11 ℓ ÷ 8 =            ℓ             mℓ

11 ℓ ÷ 8 =  1 ℓ 375 mℓ

CUBA INI

a

c

e

b

d

f

Bahagi.

32 ℓ ÷ 4 =          ℓ

1 ℓ 10 mℓ ÷ 5 =          mℓ 9 ℓ 120 mℓ ÷ 6 =         ℓ         mℓ

6 ℓ ÷ 8 =         mℓ

Bahagikan 9 873 mℓ dengan 9. Nyatakan jawapan dalam
ℓ dan mℓ.

9 ℓ 240 mℓ ÷ 7 =         ℓ         mℓ

840 mℓ ÷ 3 =          mℓ

Bincangkan cara lain
untuk mendapatkan

jawapan.

BA

hlm
.

121

2

1

Sebiji tembikai yang berjisim
4 kg mempunyai anggaran
isi padu air 3 600 mℓ.
         Berapakah anggaran
           isi padu air dalam
           sebiji tembikai yang
         berjisim 1 kg?

1  ℓ         5 0 0 mℓ
5   7 ℓ         5 0 0 mℓ
  – 5    + 2  0 0 0
     2       2  5 0 0
            – 2  5
                   0 0
                –    0
                      0 0
                   –    0
                         0

1  ℓ         3 7 5 mℓ
8   11 ℓ               0 mℓ
  –  8    + 3  0 0 0
      3       3  0 0 0
             – 2  4
                    6 0
                 – 5 6
                       4 0
                    – 4 0
                          0

CABAR
MINDA
CABAR
MINDA
Saiz sebenar

80
NOT

A

GURU 6.4.1
• Bimbing murid membina cerita berdasarkan situasi harian.
• Lakukan pertandingan membina cerita. Cerita yang menarik dengan

gambar yang sesuai dibentangkan di dalam kelas.

1

1

1

1

2

3

REKA CERITA

15 m + 28 m = 43 m

3 × 250 g = 750 g

1 ℓ 200 mℓ ÷ 4 = 300 mℓ

Aishah membeli 15 m kain putih dan
28 m kain bercorak untuk membuat
langsir. Jumlah panjang kain itu
ialah 43 m.

Ibu menggunakan 3 ketul mentega
untuk membuat biskut. Jisim seketul
mentega ialah 250 g. Jumlah jisim
mentega yang digunakan ialah         .

Isi padu air tebu di dalam jag ialah

ℓ          mℓ. Air tebu itu diisi sama

banyak ke dalam          biji gelas.

Setiap gelas berisi          mℓ air tebu.

CUBA INI
Reka cerita.

4 kg 750 g + 1 kg 250 g = 6 kg 13 ℓ 500 mℓ ÷ 9 = 1 ℓ 500 mℓ

2 m 70 cm – 1 m 65 cm = 1 m 5 cm 8 × 625 mℓ = 5 000 mℓa b

c d

1 ℓ 200 mℓ

BA

hlm
.

122-12
3
Saiz sebenar

81
NOT

A

GURU 6.4.2
• Bimbing murid menyelesaikan masalah dengan cara melukis gambar rajah.

Jumlah panjang reben yang digunakan ialah 3 m 19 cm.

Jisim Akmal ialah 29 kg.

235 cm reben merah, 84 cm reben biru

jumlah panjang reben yang digunakan dalam
m dan cm

SELESAIKAN MASALAH

Rajah menunjukkan panjang reben merah dan
reben biru yang digunakan oleh Anis untuk
membuat bunga reben. Kira jumlah panjang,
dalam m dan cm, reben yang digunakannya.

Jisim Lily ialah 32 kg. Jisim Lily lebih 3 kg daripada jisim
Akmal. Berapakah jisim Akmal?

Jisim Lily

Jisim Akmal

1

2

Diberi

Dicari

1
    2 3 5 cm
+    8 4 cm

3 1 9 cm

319 cm         300 cm = 3 m

19 cm

391 cm = 3 m 19 cm

235 cm + 84 cm =   3 m 19 cm

235 cm + 84 cm =          m          cm

32 kg – 3 kg =          kg

Cara

Cara

235 cm

32 kg

3 kg
?

3 2 kg
–    3 kg

2 9 kg

2 12

84 cm
Saiz sebenar

82
NOT

A

GURU 6.4.2
• Latih murid menyelesaikan masalah harian yang melibatkan operasi
 tambah, tolak, darab dan bahagi menggunakan pelbagai strategi
 yang sesuai.

Isi padu air sirap bandung
ialah 17 ℓ.

17 ℓ ÷ 8 =          ℓ          mℓ

5 × 3 ℓ 400 mℓ =          ℓa

b

Hitung isi padu, dalam ℓ,
air sirap bandung.

Tini mengisikan air sirap bandung
ke dalam 8 jag. Berapakah isi
padu, dalam ℓ dan mℓ, air sirap
bandung dalam 1 jag?

a

b

Tini menyediakan dua jenis minuman seperti jadual di bawah.3

5 × 3 ℓ 400 mℓ =   17 ℓ

Saya semak dengan
tambah berulang.

3 ℓ         4 0 0 mℓ
×                        5

1 5 ℓ     2  0 0 0 mℓ
+    2     – 2  0 0 0

1 7 ℓ               0 mℓ

Minuman
Air barli
Air sirap
bandung

Isi padu
3 ℓ 400 mℓ

5 kali isi padu
air barli

2 ℓ        1  2 5 mℓ
8   17 ℓ              0 mℓ
  – 16    + 1  0 0 0
       1        1  0 0 0
            –     8
                    2 0
                – 1  6
                       4 0
                    – 4 0
                          0

BA

hlm
.

124-12
6

Cara

Cara

17 ℓ ÷ 8 =   2 ℓ 125 mℓ
Isi padu air sirap bandung dalam 1 jag ialah 2 ℓ 125 mℓ.
Saiz sebenar

83
NOT

A

GURU

CUBA INI

i.  Hitung jumlah jisim buah nanas
     dan buah nangka.

ii.  Berapakah lebihnya jisim buah
     nangka daripada buah nanas?

Lina membancuh 2 ℓ 520 mℓ air koko. Dia mengisikan sama
banyak air koko itu ke dalam 8 biji cawan. Kira isi padu,
dalam mℓ, air koko di dalam setiap cawan.

Selesaikan masalah.

6.4.2
• Banyakkan latihan dalam bentuk lembaran kerja dan kad soalan.
• Bimbing murid membina soalan daripada gambar yang dipilih dalam
 Projek Ria.

Buah

Nanas

Nangka

Jisim

983 g

4 kg 450 g

i.  Nyatakan panjang, dalam cm, getah paip kuning.

ii.  Berapakah panjang, dalam m dan cm, getah paip hijau?

a

b

c

PROJEK RIA

gambar daripada
brosur barang dan
Internet, gam, kertas
warna, pen, gunting

3 orang murid
satu kumpulan

Peserta

Alat/Bahan

2

3

4

Tampalkan gambar yang berkaitan
dengan panjang, jisim dan isi padu
cecair.

Hias buku skrap.

Bina soalan yang melibatkan operasi
tambah, tolak, darab dan bahagi.

Bentangkan kerja kumpulan kamu.

Cara

1

Panjang getah
paip kuning

ialah 1 m 35 cm.

Panjang getah paip
hijau pula ialah
4 kali panjang

getah paip kuning.
Saiz sebenar

84
NOT

A

GURU

Mari bernyanyi bersama-sama. Kira jawapannya.

RE

LAK
S MINDA

6.1
6.2
6.3

• Nyanyikan lagu mengikut irama “Kalau Rasa Gembira”.
• Bimbing murid menjawab soalan.
• Guru digalakkan untuk menambah soalan lain.

BA

hlm
.

127-12
8

1     1  2 5 ℓ
–     4 3 ℓ
              ℓ

2 4 × 70 g =          g

3 1 380 cm + 920 cm =         m

IMBAS INI

Kalau adik bijak kira-kira,
Lihat papan cepatlah kira,
Dua ratus lima,
Beginilah jawabnya,
Jika salah tolong ajarkan saya.

Kalau adik bijak kira sama-sama,
Fikir dulu bila lihat papan tanda,
Tiga puluh dua,
Itulah jawapannya,
Cuba pula jawab soalan saya.

32 cm

8   256 cm

2 m 5 cm

=  205 cm

Jawab
soalan
saya.
85
NOT

A

GURU

Saiz sebenar
7.1.1•  Bimbing murid mengaitkan objek sebenar dengan bentuk 3D untuk

mengenal prisma segi empat sama, prisma segi empat tepat dan prisma
segi tiga.

BENTUK

Para penonton, di atas
prisma segi tiga ini

ialah Onyet.

Badut itu berdiri
di atas kuboid.

Wah, gajah itu menari
di atas kubus!

Kubus ialah prisma
segi empat sama.

KENAL PRISMA DAN BUKAN PRISMA
11
NOT
A

GURU

Saiz sebenar

86

1

7.1.1
7.1.2

• Minta murid menamakan objek di sekeliling yang bercirikan prisma.
• Tegaskan nama prisma diberi berdasarkan dua permukaan bertentangan

yang sama bentuk.

2 Saya kubus. Boleh
juga panggil saya

prisma segi empat
sama.

Saya kuboid atau prisma
segi empat tepat.

Saya prisma
segi tiga.

permukaan
rata

tapak

tepi

bucu

✿ 6 permukaan
 rata yang
 sama besar
✿ 8 bucu
✿ 12 tepi

a

b

c

tapak

tepi

permukaan
rata

bucu

Ceritakan ciri prisma yang sama.

✿ 6 permukaan
 rata
✿ 8 bucu
✿          tepi

BA

hlm.

129-13
0

IMBAS INI

PRISMA
SEGI EMPAT

SAMA

PRISMA
SEGI EMPAT

TEPAT

✿         permukaan
 rata
✿         bucu
✿ 9 tepi

PRISMA
SEGI TIGA

tapak

tepi

permukaan
rata

bucu
87
NOT

A

GURU

Saiz sebenar

Sfera Silinder Piramid Kon

3

4

•  Jalankan aktiviti memotong objek seperti kek berbentuk kuboid, polistirena
berbentuk prisma segi tiga dan span keras berbentuk kubus untuk melihat
dua permukaan bertentangan yang sama bentuk (keratan rentas).

7.2.1

Apabila prisma
dipotong, bentuknya

tetap sama.

Bentuk sfera, kon
dan silinder ini

ada permukaan
melengkung.

Mari kita semak mengapa empat bentuk ini bukan prisma.

Piramid ada bucu, tepi
dan permukaan rata.

✿ ada 5 atau lebih permukaan rata.
✿ ada 2 permukaan bertentangan yang sama bentuk
 disebut tapak.
✿ tidak ada permukaan melengkung.

PRISMA:

BA

hlm.

131

Semua bentuk
ini bukan
prisma.

IMBAS INI

Ciri
prisma

Bentuk

Sfera
Kon
Piramid
Silinder

✗
✗

✓

✗

✗
✗

✗

✗
✗

✓

✗✓

5 atau lebih
permukaan

rata

2 permukaan
bertentangan
sama bentuk

(tapak)

tidak ada
permukaan
melengkung
NOT
A

GURU

Saiz sebenar

88

BA 2

7.2.1
• Sediakan peta minda yang sesuai serta gambar-gambar bentuk prisma

dan bukan prisma. Minta murid menampalkan bentuk prisma dan bukan
prisma pada peta minda.

PROJEK RIA
Bina carta atau peta minda seperti contoh di bawah.

BENTUKprisma
prisma segi
empat sama

pira
m

id

silinderprisma segi
empat tepat

prisma
segi tiga

sf
er

a

Namakan prisma di bawah.

a cb

bukan
prisma

Yang berikut ialah bentangan bentuk tiga dimensi.

Jeny mencantumkan bentangan prisma.
Liza mencantumkan bentangan bukan prisma.
Namakan bentuk yang Jeny dan Liza dapat.

kon

CABAR
MINDA
CABAR
MINDA

CUBA INI
89
NOT

A

GURU

Saiz sebenar
• Jelaskan poligon sekata mesti mempunyai sisi lurus yang sama panjang.

Poligon yang sisinya tidak sama panjang ialah poligon tidak sekata.
• Gunakan papan geo dan kertas titik untuk aktiviti membina bentuk poligon

sekata serta menamakannya.

7.3.1

KENAL POLIGON SEKATA

1

5 sisi lurus

7 sisi lurus

8 sisi lurus6 sisi lurus

poligon
sekata

pentagon

oktagonheksagon

heptagon

Poligon sekata
ialah bentuk dua

dimensi.

✿ ada 3 atau lebih sisi lurus yang sama panjang.
✿ ada 1 permukaan rata.
✿ tidak ada sisi melengkung.

Gambar rajah yang
manakah poligon

sekata? Mengapa?

A

B

C E

D

Jeny mencantumkan bentangan prisma.
Liza mencantumkan bentangan bukan prisma.
Namakan bentuk yang Jeny dan Liza dapat.

POLIGON SEKATA:
NOT
A

GURU

Saiz sebenar

90

2

• Jalankan aktiviti membina rangka poligon menggunakan batang mancis
dan straw.

• Jalankan kuiz mengenal pasti poligon berpandukan gambar situasi.

7.3.1

Pentagon ada 5 bucu.
Sisinya juga 5.

pentagon

heptagon

bucu

sisi lurus

Jika tapak
prisma ini

disurih, apakah
bentuk yang

terhasil?

Namakan poligon yang ada ciri berikut.

a b c

Heksagon ada
6 bucu dan 6 sisi.

heksagon

Apakah poligon sekata yang akan
terhasil apabila enam segi tiga
di atas dicantumkan?

bucu

sisi
lurus

permukaan
rata

oktagon

bucu

sisi lurus

6 bucu

6 sisi lurus

8 bucu

8 sisi lurus

7 sisi lurus

7 bucu

BA

hlm.

132-13
3

CUBA INI

a

b c

CABAR
MINDA
CABAR
MINDA
91
NOT

A

GURU

Saiz sebenar
•  Jalankan pertandingan membentuk corak mengikut kreativiti murid. 7.3.2

Kami menampalkan
bentuk poligon

berwarna-warni.

Kami buat
corak ikan dan

rama-rama.

Saya hendak reka corak
daripada pentagon ini.

Apakah bentuk
yang digunakan
pada corak ini? Cuba reka corak

yang kamu suka.

REKA CORAK

1

2

BA

hlm.

134, 15
5

Ini corak bunga. Saya
gunakan 6 pentagon.

CUBA INI
NOT
A

GURU

Saiz sebenar

92

• Tegaskan paksi simetri terdapat pada bentuk tiga dimensi dan bentuk
dua dimensi. Bincangkan paksi simetri pada heptagon dan oktagon.

• Jalankan aktiviti meneroka paksi simetri menggunakan pelbagai bentuk
di dalam dan di luar bilik darjah.

7.4.1

1

2

Lihat gambar.
Adakah garisan biru

itu paksi simetri?

PAKSI SIMETRI
Jika gambar ini dilipat pada

garisan biru, kedua-dua
bahagian akan bertindih tepat.

Pentagon sekata ada
5 paksi simetri kerana

ada 5 sisi lurus.

Gambar
rumah ini

ada 1 paksi
simetri.

BA

hlm.

135

Garisan biru ini ialah
paksi simetri.

Garis lurus yang
membahagikan
sesuatu bentuk
atau gambar
rajah kepada
dua bahagian
yang sama saiz
dan bentuk.

PAKSI SIMETRI
93
NOT

A

GURU

Saiz sebenar

Paksi simetri

7.4.1• Bimbing murid meneroka paksi simetri secara melukis garis simetri pada
kad gambar pelbagai bentuk, melipat dan menggunting kertas serta
menggunakan perisian MS Word.

• Ubah suai dan pelbagaikan bahan atau objek untuk mencari paksi simetri.

PROJEK RIA

Lipat baju kertas sehingga bahagian
lipatan bertindih dengan tepat.

Buka lipatan baju kertas. Lukis
garisan pada lipatannya.

Labelkan paksi simetri.

Alat/Bahan baju kertas,
pen, pembaris

Cara

1

2

3

Berapakah paksi simetri bagi bentuk ini?

a b c d

CUBA INI
NOT
A

GURU

Saiz sebenar

94
7.5.1

• Banyakkan soalan penyelesaian masalah secara membuat jadual senarai
semak atau cuba jaya untuk memantapkan lagi pemahaman murid.

Kuboid ialah prisma segi empat tepat.

6 bucu, 1 bucu lebih
daripada pentagon

BUKAN

heptagon          heksagon

7 bucu, 2 bucu lebih
daripada pentagon

YA

SELESAIKAN MASALAH

1

2

Cikgu Salina menampal tiga gambar pada
papan putih. Dia meminta Azian memilih
gambar sebuah prisma. Gambar manakah
yang dipilih? Mengapa?

Wong menggunting satu bentuk. Bentuk itu ada 2 bucu
lebih daripada pentagon. Apakah nama bentuk itu?

Diberi   gambar kon, kuboid dan sfera

Dicari   gambar prisma

Cara   buat jadual senarai semak

Cara         cuba jaya 1                               cuba jaya 2

Azian memilih          kerana ada 6 permukaan rata,
permukaan bertentangannya sama bentuk dan

tidak ada permukaan melengkung.

Nama bentuk itu ialah heptagon.

Yang manakah prisma?

✗ ✗ ✗

Ciri
prisma

Bentuk

Kon
Kuboid

✗
✓

✗
✓ ✓

✗

5 atau lebih
permukaan

rata

2 permukaan
bertentangan
sama bentuk

(tapak)

tidak ada
permukaan
melengkung

Sfera
95
NOT

A

GURU

Saiz sebenar
• Galakkan murid meneroka cara lain untuk menentukan paksi simetri seperti

melipat kad gambar.
• Tegaskan ada bentuk yang mempunyai lebih daripada satu paksi simetri.

7.5.1

Zaki mengambil kad gambar sapu tangan.

3 Chin ada tiga keping kad gambar.

Dia meminta Zaki mengambil kad gambar yang
mempunyai lebih daripada satu paksi simetri.
Kad gambar manakah yang diambil oleh Zaki?

Cara   lukis paksi simetri

1 paksi simetri

2 paksi simetri1 paksi simetri

Selesaikan masalah.

Jaslina ada tiga keping kad imbasan.
Dia memilih kad poligon sekata.
Kad manakah yang dipilihnya?
Berikan sebab.

BA

hlm.

136

CUBA INI

Yang manakah prisma?
NOT
A

GURU

Saiz sebenar

96

• Minta murid menentukan giliran bermain dan memilih satu set cip
berwarna. Pemain akan hilang satu giliran jika jawapan salah.

• Terapkan sikap bekerjasama, toleransi dan jujur semasa bermain.

TIDAK ADA
PAKSI SIMETRI

EMPAT PAKSI
SIMETRI

8 BUCU

HEPTAGON OKTAGON

PRISMA PENTAGON
SATU PAKSI

SIMETRI

BUKAN
PRISMA

DUA PAKSI
SIMETRI

kad soalan, 3 cip biru, 3 cip kuning, 3 cip merah

3 orang murid satu kumpulan

Alat/Bahan

Peserta

KAD SOALAN

PETAK
PERMAINAN

Cara

Pilih satu kad soalan yang ditelangkupkan. Cari jawapan
 dalam petak permainan.

Letak cip pada jawapan yang sepadan dengan soalan dalam

petak permainan.

Tukar giliran.

Pemain yang dapat meletakkan tiga cip pada jawapan secara
           ,    ,      atau      ialah pemenang.

7.1.1, 7.1.2,
7.2.1, 7.3.1,
7.4.1

1

2

3

4

BA

hlm.

137-13
8

M E N A N G

G M

L

RE
LAK

S MINDA

SIAPAKAH PEMENANG?SIAPAKAH PEMENANG?
107
NOT

A

GURU

Saiz sebenar
9.1.1•  Bimbing murid untuk mengumpulkan, mengelaskan dan menyusun data.

Minta murid melukis jadual untuk menyusun data yang dikumpulkan.

DATA

KUMPUL, KELAS DAN SUSUN DATA
Anuar mengumpulkan data warna kereta yang lalu di hadapan
rumahnya.

Saya kumpul data warna
kereta. Ada 4 warna.

1

putih, merah, biru, putih, merah, merah,
hitam, putih, merah, biru, putih, hitam,
merah, putih, putih, putih, merah, hitam,
hitam, merah, merah, putih, hitam, hitam,
biru, putih, putih, putih, putih, merah
108
NOT

A

GURU

Saiz sebenar

putih, merah, biru, putih, merah, merah,
hitam, putih, merah, biru, putih, hitam,
merah, putih, putih, putih, merah, hitam,
hitam, merah, merah, putih, hitam, hitam,
biru, putih, putih, putih, putih, merah

9.1.1
• Tunjukkan contoh data yang boleh dikumpulkan oleh murid.
• Bimbing murid untuk mengumpulkan data dengan pelbagai cara seperti

pemerhatian, soal selidik dan temu bual.

Mari kelaskan
dan susun

data ini.

Data menunjukkan jus yang digemari sekumpulan murid.
Kelaskan dan susun data dalam jadual. Buat gundal.

Rina Alia Lin Muna Hani Ramesh Lim Linda Hilmi Nelson

Sali Ranjit Aileen Chew Nina Haziq Samuel NabilaSiew May Harith

Kumar Nadim Sarah Lokman Nani Adam Maya Wani Ana Vinod

BA

hlm.

147

CUBA INI

Cara 1 Cara 2

Warna
kereta Tanda Bilangan

Putih 12

3

9

6

Biru

Merah

Hitam

✓✓✓✓✓✓
✓✓✓✓✓✓

✓✓✓✓✓
✓✓✓✓

✓✓✓✓✓✓

✓✓✓

Warna
kereta Gundal Bilangan

Putih 12

3

9

6

Biru

Merah

Hitam

2

Data warna kereta

Cara manakah yang lebih mudah?
109
NOT

A

GURU

Saiz sebenar
•  Bersoal jawab dengan murid untuk mendapatkan maklumat daripada

carta pai.
9.2.1

Tajuk

12 9

6

3

Data di bawah dipersembahkan dalam bentuk bulatan.
Ini disebut carta pai.

Ada empat warna kereta yang dilihat.
Bilangan kereta merah ialah         . Kereta hitam ada         .
Bilangan kereta yang paling sedikit ialah         .

KENAL CARTA PAI

Warna Kereta yang Dilihat

Lihat carta pai dan lengkapkan ayat di bawah.

Ada         orang murid yang
lahir pada bulan Mac.

Murid yang lahir pada bulan
         paling sedikit,         orang.

Murid paling banyak lahir pada
bulan         .

Bulan Kelahiran Murid a

b

c

Bahagian
paling besar

ialah bilangan
kereta yang

paling banyak.

Jadi, kereta
putih paling
banyak. Ada

12 buah.

Petunjuk:

Petunjuk:

Kereta biru

Mac

10
5

8
13

Ogos

April

Jun

Kereta merah

Kereta hitam

Kereta putih

BA

hlm
.

148

CUBA INI
110
NOT

A

GURU

Saiz sebenar

BA 2

9.3.1• Bimbing murid mengaitkan maklumat yang sama yang ditunjukkan dalam
piktograf, carta palang dan carta pai.

• Bincangkan perbezaan cara bagi ketiga-tiga carta untuk mewakilkan data.

PERKAITAN PIKTOGRAF,
CARTA PALANG DAN CARTA PAI

Ketiga-tiga carta
mewakili data
yang sama.

Ya, ada 8.

Dalam piktograf buku
Sara paling banyak.

Siapakah pembaca buku
paling banyak?
111
NOT

A

GURU

Saiz sebenar
• Jalankan aktiviti membaca maklumat dan menjawab soalan berpandukan

piktograf, carta palang dan carta pai yang mewakili satu data yang sama.
9.3.1BA

hlm.

149-15
0

Piktograf, carta palang dan carta pai menunjukkan
dan          membaca buku sama banyak, iaitu         buah.

Jadi, Saralah pembaca
buku paling banyak.

Saya lihat
carta palang.
Palang untuk

Sara paling tinggi.

Bahagian
paling besar
dalam carta
pai ialah 8.
112
NOT

A

GURU

Saiz sebenar

Tajuk piktograf, carta palang dan carta pai ialah                     .

Simbol      dalam piktograf dan 1 senggatan dalam carta

palang mewakili         .

Simbol      paling banyak, palang paling panjang dan

bahagian paling besar menggambarkan buah         yang

paling banyak dijual.

Buah          paling sedikit dijual diwakili oleh 2 simbol     ,

palang paling pendek dan bahagian paling kecil.

a

b

c

d

Perhatikan data buah-buahan yang dijual oleh Kelab Usahawan Muda.
Lengkapkan ayat di bawah.

4

2

4

9.3.1• Pelbagaikan soalan perkaitan antara piktograf, carta palang dan carta pai
untuk mengukuhkan pemahaman murid.

CUBA INI

Buah-buahan yang Dijual

mewakili 1 biji

Epal Oren Kiwi Manggis Mangga

Mangga

Bilangan

Je
n

is
 b

u
a

h

Kiwi

Oren

Manggis

Epal

0 1 2 3 4 5 6 7

Buah-buahan yang Dijual

7

32

4

4
Petunjuk:

Epal

Oren

Kiwi

Manggis

Mangga

Buah-buahan yang Dijual
113
NOT

A

GURU

Saiz sebenar

Fahami carta pai mata
pelajaran kesukaan
100 orang murid.
 Berapakah murid yang
 suka Matematik?
 Apakah mata pelajaran
 yang paling disukai?

Lihat bahagian carta pai.Cara

a

b

Petunjuk:

Matematik

Sains

Bahasa
Inggeris

Bahasa
Melayu

Mata Pelajaran Kesukaan

50
25

15

10

Warna
hijau paling

sedikit.

Bahagian hijau
paling besar.

• Bimbing murid memahami masalah yang diberikan. Bincangkan strategi
yang sesuai untuk menyelesaikannya. 9.4.1

SELESAIKAN MASALAH

1

2

Sukdev mengumpul data
warna kegemaran 12 orang
rakannya. Apakah warna
yang paling kurang digemari?

Susun data dalam
jadual.

Mata pelajaran yang
paling disukai ialah
Bahasa Melayu.

Warna yang paling kurang
digemari ialah hijau.

Bahagian biru
untuk Matematik.

Ada 25 orang
murid yang suka
Matematik.

Cara

Warna

Gundal

Bilangan

Ungu Merah Hijau Kuning

5 4 1 2

a b

Sali Nisa Hani Wafi Chen

Jia Li Omar Nada Kabin AndyGeta

Bella

Warna kegemaran 12 orang
rakan Sukdev
114
NOT

A

GURU

Saiz sebenar
•  Kemukakan pelbagai soalan melibatkan perkaitan antara piktograf,

carta palang dan carta pai untuk mengukuhkan pemahaman murid.
9.3.1
9.4.1

3 Piktograf, carta palang dan carta pai menunjukkan bilangan
donat yang dimakan oleh 10 orang kanak-kanak.

BA

hlm.

151-1
52

Jenis donat
B

ila
n

g
a

n
 (o

ra
n

g
)

Donat yang Dimakan

mewakili 1 orang

Strawberi Kacang VanilaCoklat
Strawberi Kacang VanilaCoklat

0

1

2

3

4

5

Donat yang Dimakan

Petunjuk:

Strawberi

Kacang

Vanila

Coklat
2

1

4

3

Nyatakan donat yang paling banyak dimakan.

Donat yang paling banyak dimakan ialah donat coklat.

Perhatikan yang berikut.

simbol paling
banyak

palang paling
tinggi

bahagian paling
besar

Cara

Donat coklat. Donat coklat. Donat coklat.

Donat yang Dimakan

Piktograf Carta Palang Carta Pai
115
NOT

A

GURU

Saiz sebenar

Lihat piktograf, carta palang dan carta pai.

Selesaikan masalah berikut.
 Data menunjukkan aiskrim
 kesukaan 16 orang kanak-kanak.
 Apakah perisa aiskrim yang
 paling disukai?

Lihat carta pai warna belon
dalam sebuah majlis hari lahir.
Apakah warna belon yang
paling sedikit?

a

b

c

• Banyakkan latihan yang bersesuaian dengan keupayaan murid dalam
bentuk lembaran kerja atau kad soalan. 9.4.1

CUBA INI

Permainan Tradisional
yang Disukai

Petunjuk:

Guli

Gasing

Batu seremban

Congkak

7

6

3

4

Petunjuk:
Warna Belon

Merah

Kuning

Biru

Jingga

3

4

5

8

Donat yang paling banyak dimakan ialah donat coklat.
Nyatakan permainan yang paling disukai.

B
ila

n
g

a
n

m
u

ri
d

Jenis permainan

Guli Congkak
0
1
2
3
4
5
6
7
8

Gasing Batu
seremban

Permainan Tradisional
yang DisukaiPermainan Tradisional

yang Disukai

Guli

Gasing

Batu
seremban

Congkak

mewakili 1 orang
116
NOT

A

GURU

Saiz sebenar

9.1.1
9.2.1

Pesertakad carta pai,
kad data, pen

2 orang murid
satu kumpulan

Contoh Kad Data Contoh Kad Carta Pai

Setiap kumpulan mengambil kad carta pai dan kad data.

Tulis data tersebut dalam carta pai.

Berbincang dalam kumpulan untuk mendapatkan lagi
 maklumat lain.

Reka satu data dan isi dalam jadual.

Tulis tiga maklumat yang terdapat dalam carta pai itu.

1

3

5

2

4

Cara

Kuih Bilangan
murid

30

20

25

15

10

RE
LAK

S MINDA

Petunjuk:

REKA CARTA PAIREKA CARTA PAI

Alat/Bahan

• Sediakan kad carta pai dan kad data yang sesuai dan mencukupi.
• Bimbing murid menjalankan aktiviti di atas.
• Cadangkan data seperti bilangan buku cerita yang dibaca dan
 buah-buahan kegemaran.

Kuih Kegemaran

20

10

3015

25

BA

hlm.

153-15
4
97
NOT

A

GURU

Saiz sebenar
8.1.1

Kedudukan

KENAL KEDUDUKAN
1 Gambar 4 orang sekeluarga sedang menanam anak padi.

Mereka ada 4 lajur dan 3 baris petak sawah.

Acik pula berada
di lajur 1 baris 2.

Di manakah
Uda berada?

Along

Angah

Uda

pondok

Acik

Utara

Selatan

Barat Timur

•  Tegaskan kedudukan objek mesti merujuk kepada satu titik rujukan.
• Bimbing murid menyatakan kedudukan objek menggunakan perkataan

seperti arah ke kanan sebagai timur, arah ke atas sebagai utara, kiri,
belakang, lajur dan baris. Terangkan arah utara dan timur pada mata angin.

• Jalankan aktiviti menyatakan kedudukan murid di dalam kelas dari meja guru.

BA

hlm
.

139

Angah berada
di 3 petak ke kanan

dan 1 petak ke depan
dari pondok.

Along berada
di 2 petak ke timur

dan 3 petak ke utara.
NOT
A

GURU

Saiz sebenar

98
8.1.2• Bimbing murid menyebut objek berdasarkan kedudukannya pada paksi

mengufuk dan paksi mencancang.
• Minta murid menyebut nama murid yang lain berpandukan kedudukannya

dalam gambar di atas.

2 Gambar kedudukan murid semasa ujian.

A hingga E berada
di paksi mengufuk.

Siapakah di A2, B1 dan E3?

Siapakah duduk di A3?

Jas duduk di A3.

Ketua darjah duduk di D4.

Ketua darjah ialah Tan.

Murid yang berada di C5 seorang

pengawas. Murid itu ialah          .

a

b

c

Kedudukan objek
ditulis dengan

paksi mengufuk
dahulu, diikuti

paksi mencancang.

5

4

3

2

1

A B C D E

1 hingga 5 berada
di paksi mencancang.
99
NOT

A

GURU

Saiz sebenar

3

•  Bimbing murid menjalankan aktiviti lipatan kertas untuk membuat grid dan
menampalkan gambar objek yang disukai pada grid. Murid menggunakan
grid itu untuk menyatakan objek berdasarkan kedudukannya pada grid.

8.1.2

Gambar kedudukan permainan di sebuah pesta.

Paksi mengufuk
ialah lajur.

Paksi mencancang
ialah baris.

Apakah permainan yang sama lajur dengan rumah hantu?
 Kereta api sama lajur dengan rumah hantu.

Apakah permainan yang berada di baris 4?
 Cawan pusing dan kereta langgar berada di baris 4.

Lengkapkan jadual kedudukan permainan di bawah.

a

b

c

E2 A4 C3 B1

roda
gergasi

cawan
pusing

Kedudukan

Permainan

BA

hlm.

140-14
1

pancing itik

kereta api

rumah
hantu

cawan
pusing

kereta
langgar

roda gergasi

1

A B C D E

2

3

4
NOT
A

GURU

Saiz sebenar

100

BA 2

8.1.1
8.1.2

• Pelbagaikan latihan untuk mengenal kedudukan objek dalam situasi harian
seperti kedudukan barang-barang perhiasan pada rak.

Bendera Kedah berada di 2 petak ke          dan       petak ke atas.

Bendera Perlis berada di lajur         .

Bendera Melaka berada di baris         .

Bendera         terletak di A1.

Bendera negeri         yang dikenali sebagai Negeri di Bawah

Bayu berada di D5.

a

b

c

d

e

Lengkapkan.

CUBA INI

5

4

3

2

1

A B C

Bendera Negeri

D E
101
NOT

A

GURU

Saiz sebenar

Stesen gasing di E5.

Stesen baling tin di B2.

Stesen tating lawi ayam di         .

•  Bimbing murid menulis kedudukan objek dengan menulis paksi mengufuk
terlebih dahulu, diikuti paksi mencancang.

•  Bincang tentang permainan tradisional.

8.1.3

TENTUKAN KEDUDUKAN

Stesen tikam guli berada
di lajur D dan baris 4.
Kedudukannya di D4.

Antara stesen congkak, ketingting dan batu
seremban, stesen mana yang paling dekat

dengan stesen tikam guli?

BA

hlm.

142

baling tin

tating lawi
ayam

congkak

gasing

batu
seremban

IMBAS INI

Stesen Permainan Tradisional

1

A B C D E

2

3

4

5

Nyatakan kedudukan
stesen tikam guli.

tikam guli

ketingting
NOT
A

GURU

Saiz sebenar

102

• Bimbing murid melabelkan paksi mengufuk dan paksi mencancang pada
papan catur. Minta murid menyatakan kedudukan Raja (King), Tir (Castle),
Menteri (Queen), Kuda (Knight), Bidak (Pawn) dan Gajah (Bishop).

8.1.3

Lihat kedudukan kandang haiwan di zoo.
Nyatakan kedudukan kandang:

Liew hendak
membaca buku
cerita. Dia ada
masalah rabun.
Di manakah
kedudukan objek
yang diperlukannya?

gajah.

badak air.

tapir.

orang utan.

harimau.

burung enggang.

CUBA INI

3

2

1

A B C

4

3

2

1

A B C D E

CABAR
MINDA
CABAR
MINDA

a

d

b

e

c

f
103
NOT

A

GURU

Saiz sebenar
•  Gunakan situasi di atas. Soal murid tentang kedudukan tempat lawatan

yang lain secara lisan.
• Minta murid bercerita tentang faedah bercuti di tempat-tempat dalam

gambar di atas.

8.2.1

SELESAIKAN MASALAH

1 Gambar kedudukan taman bunga, Petrosains, muzium,
taman burung dan taman tema. Encik Karim membawa
keluarganya ke A3 semasa cuti sekolah.
Ke manakah mereka pergi?

Diberi      gambar tempat di A3

Lihat lajur A dan baris 3. Tempat di A3 ialah Petrosains.

Mereka pergi ke Petrosains.

Dicari      nama tempat

Cara

1

2

3

4

A B C D
NOT
A

GURU

Saiz sebenar

104

• Pelbagaikan soalan penyelesaian masalah dan lakukan simulasi
 di dalam kelas untuk mengukuhkan pemahaman murid seperti
 mengaitkan kedudukan rumah, sekolah, masjid, bank dan hospital.

8.2.1

2 Gambar kedudukan empat jenis pakaian.

Buat jadual

Pakaian yang sesuai ialah baju sukan. Kedudukannya di C3.

Rekha akan terlibat dalam sukaneka.
Apakah pakaian yang sesuai?
Nyatakan kedudukan pakaian itu.

Diberi      terlibat sukaneka

Dicari      pakaian yang sesuai dan kedudukannya

Cara        buat jadual

Pakaian
gaun baju

tidur
baju

sukan
baju

sekolah

A2 B4 C3 D2

✗✗✗ ✓Sesuai

Kedudukan

BA

hlm.

143-14
4

DA

1

2

3

4

B C
105
NOT

A

GURU

Saiz sebenar

Swee Lin dan ibunya menaiki bas dari Johor Bahru ke Pulau Pinang.
Dalam perjalanan, bas itu berhenti rehat di C2. Selepas tiga jam,
bas itu berhenti di Taiping pula. Nyatakan:

kedudukan terminal bas Johor Bahru.

b kedudukan terminal bas Pulau Pinang.

c nama tempat rehat di C2.

d kedudukan kawasan rehat di Taiping.

Selesaikan masalah di bawah.

a

b

c

d

• Pelbagaikan soalan penyelesaian masalah seperti menyatakan kedudukan
negeri-negeri lain dalam grid di atas.

• Gunakan peta Sabah dan Sarawak untuk aktiviti menyatakan kedudukan
tempat-tempat pelancongan.

8.2.1

CUBA INI

EDCBA

1

2

3

4

5

Laluan Bas dari Johor ke Pulau Pinang
NOT
A

GURU

Saiz sebenar

106

8.1.3• Ubah suai permainan mengikut keadaan di sekolah contohnya
menggunakan jubin, kertas majong dan bahan yang sesuai. Pupuk
semangat bekerjasama dan toleransi.

pensel, pemadam,
doh

Grid Permainan Jadual Markah

3 orang murid dan
seorang pengadil

Tentukan giliran dan seorang pengadil.

Secara bergilir-gilir, pemain membaling doh ke atas grid
 permainan sebanyak tiga kali.

Tulis kedudukan doh yang berada di atas gambar objek.

Catat markah berpandukan jadual markah.

1

2

3

4

5

Pemain Pertama

1
2
3

Kedua Ketiga

Balingan

Jumlah

Kedudukan
doh

Kedudukan
doh

Kedudukan
doh

Markah Markah Markah

Pemain yang mendapat markah paling tinggi ialah pemenang.

Peserta

Cara

Alat/Bahan

Objek

Objek

Markah 2

5

3

4

4

2

1

3Markah

BA

hlm.

145-14
6

RE
LAK

S MINDA

BALING DAN MENANGBALING DAN MENANG
Dengan ini, SAYA BERJANJI akan menjaga buku ini
dengan baiknya dan bertanggungjawab atas kehilangannya,

serta mengembalikannya kepada pihak sekolah pada
tarikh yang ditetapkan.

Nombor Perolehan: ______________________________

Tarikh Penerimaan: ______________________________

BUKU INI TIDAK BOLEH DIJUAL

Skim Pinjaman Buku Teks

Sekolah _______________________________________

Tahun Darjah Nama Penerima Tarikh
Terima
RUKUN NEGARA

KSSR_TahunPenerbitan_Judul_Tahun_3_prelim jilid 2

KSSR_2018_ Matematik_Tahun_3_BT_Unit_4 wang

KSSR_TahunPenerbitan_Judul_Tahun_3_unit 5 TIME

KSSR_2018_ Matematik_Tahun_3_BT_Unit_5 masa dan waktu

KSSR_2018_ Matematik_Tahun_3_BT_Unit_6 panjang, jisim dan isi padu

KSSR_TahunPenerbitan_Judul_Tahun_3_unit 7 BENTUK

KSSR_TahunPenerbitan_Judul_Tahun_3_unit 9 DATA

KSSR_TahunPenerbitan_Judul_Tahun_3_unit 8 KOORDINAT BT

AKAD SPBT KSSR ada 'nya'