KURIKULUM STANDARD SEKOLAH MENENGAH

BUKU TEKS

PENULIS
KANG CHAI YOENG
ZULKIPLI BIN ISMAIL

RAJANDERAN SUBRAMANIAM

EDITOR
PUNITHA SUPPIAH

NURUL AININ SOFIYA BINTI TERMIZI

PEREKA BENTUK
ATHIRAH BINTI ABDUL KADIR JILANY

EZUL FARHAN BIN ELIAS

ILUSTRATOR
ANIZASANI BINTI AHMAD

MUHAMMAD AYUB BIN ROSLAN

TINGKATAN 2
GEOGRAFI

IMS BOOKS TRADING SDN. BHD.
2017
Penerbitan buku teks ini melibatkan
kerjasama banyak pihak. Sekalung
penghargaan dan terima kasih ditujukan
kepada semua pihak yang terlibat:

• Jawatankuasa Penambahbaikan Pruf
Muka Surat, Bahagian Buku Teks,
Kementerian Pendidikan Malaysia

• Jawatankuasa Penyemakan
Pembetulan Pruf Muka Surat,
Bahagian Buku Teks,

Kementerian Pendidikan Malaysia

•  Jawatankuasa Penyemakan Naskhah
Sedia Kamera, Bahagian Buku Teks,
Kementerian Pendidikan Malaysia

• Pegawai-pegawai Bahagian Buku Teks
dan Bahagian Pembangunan Kurikulum,
Kementerian Pendidikan Malaysia

• Jawatankuasa Peningkatan Mutu,
IMS Books Trading Sdn. Bhd.

• Jabatan Alam Sekitar Malaysia

• Jabatan Meteorologi Malaysia

• Jabatan Penerangan Malaysia

• Kementerian Pengangkutan Malaysia

• Kementerian Tenaga, Teknologi Hijau
dan Air

• Lembaga Penggalakan Pelancongan
Malaysia

• MEASAT Satellite Systems Sdn. Bhd.

• SMK Parit Bunga, Tangkak, Johor

• SMK Pesisiran Perdana, Tangkak, Johor

• Semua pihak yang terlibat secara
langsung atau tidak langsung dalam
menjayakan penerbitan buku ini

KPM2017 ISBN 978-967-0463-47-6

Cetakan Pertama 2017

© Kementerian Pendidikan Malaysia

Hak Cipta Terpelihara. Mana-mana bahan
dalam buku ini tidak dibenarkan
diterbitkan semula, disimpan dalam cara
yang boleh dipergunakan lagi, ataupun
dipindahkan dalam sebarang bentuk atau
cara, baik dengan cara elektronik,
mekanik, penggambaran semula
mahupun dengan cara perakaman tanpa
kebenaran terlebih dahulu daripada
Ketua Pengarah Pelajaran Malaysia,
Kementerian Pendidikan Malaysia.
Perundingan tertakluk kepada perkiraan
royalti atau honorarium.

Diterbitkan untuk Kementerian
Pendidikan Malaysia oleh:
IMS BOOKS TRADING SDN. BHD.
No. 52A, Jalan Padi 2,
Bandar Baru Uda,
81200 Johor Bahru,
Johor Darul Takzim.
Tel: 07-2348236
Faks: 07-2348237
E-mel: ims_trading@yahoo.com

Reka Letak dan Atur Huruf:
IMS BOOKS TRADING SDN. BHD.
Muka Taip Teks: Avenir
Saiz Muka Taip Teks: 11 poin

Dicetak oleh:
MY BOOKPAL SDN. BHD.
No. 22 − 25, Jalan Taming Jaya 10,
Taman Taming Jaya,
43300 Balakong,
Selangor Darul Ehsan.

No. Siri Buku: 0061 enghargaanP
andunganK

BAB

1

BAB

3

BAB

2

BAB

4

andunganandungan

BAB

BAB

BAB

BAB

Penghargaan
 Kandungan
 Pendahuluan

KEMAHIRAN GEOGRAFI

Skala dan Jarak 2 – 15
 1 .1 Skala
 1 .2 Jarak
 1 .3 Menentukan Jarak Sebenar Menggunakan Skala
 1 .4 Menentukan Jarak Sebenar Berpandukan Skala pada Peta

Imbas Kembali
 Cabaran Minda

Peta Topografi  16 – 30
 2 .1 Maksud Peta Topografi
 2 .2 Garisan Timuran dan Garisan Utaraan
 2 .3 Rujukan Grid
 2 .4 Ciri Pandang Darat Fizikal dan Ciri Pandang Darat Budaya
 2 .5 Mentafsir Peta Topografi

Imbas Kembali
 Cabaran Minda

GEOGRAFI FIZIKAL: Cuaca dan Iklim

Pengaruh Pergerakan Bumi terhadap Cuaca dan Iklim 32 – 47
 3.1 Pergerakan Bumi
 3.2 Putaran Bumi
 3.3 Peredaran Bumi

Imbas Kembali
 Cabaran Minda

Cuaca dan Iklim di Malaysia  48 – 68
 4.1 Jenis dan Ciri Iklim di Malaysia
 4.2 Pengaruh Cuaca dan Iklim terhadap Kegiatan Manusia di Malaysia
 4.3 Kesan Kegiatan Manusia terhadap Cuaca dan Iklim di Malaysia
 4.4 Perubahan Cuaca dan Iklim di Malaysia

Imbas Kembali
 Cabaran Minda

1 .1 Skala
 1 .2 Jarak
 1 .3 Menentukan Jarak Sebenar Menggunakan Skala
 1 .4 Menentukan Jarak Sebenar Berpandukan Skala pada Peta

2 .2 Garisan Timuran dan Garisan Utaraan

Cuaca dan Iklim di Malaysia
 4.1 Jenis dan Ciri Iklim di Malaysia

Peta Topografi
 2 .1 Maksud Peta Topografi

2 .3 Rujukan Grid

4.1 Jenis dan Ciri Iklim di Malaysia
 4.2 Pengaruh Cuaca dan Iklim terhadap Kegiatan Manusia di Malaysia

2 .4 Ciri Pandang Darat Fizikal dan Ciri Pandang Darat Budaya

4.2 Pengaruh Cuaca dan Iklim terhadap Kegiatan Manusia di Malaysia
 4.3 Kesan Kegiatan Manusia terhadap Cuaca dan Iklim di Malaysia

3.2 Putaran Bumi

Pengaruh Pergerakan Bumi terhadap Cuaca dan Iklim
 3.1 Pergerakan Bumi

2 .5 Mentafsir Peta Topografi

4.3 Kesan Kegiatan Manusia terhadap Cuaca dan Iklim di Malaysia
 4.4 Perubahan Cuaca dan Iklim di Malaysia

3.3 Peredaran Bumi

ii
iii
vi

iii

Ka
nd

un
g

a
n
BAB

5

BAB

7

BAB

6

BAB

8

BABBAB

BAB

BAB

BAB

GEOGRAFI MANUSIA: Pengangkutan dan Telekomunikasi

Pengangkutan di Malaysia 70 – 89
 5.1 Pengangkutan Darat di Malaysia
 5.2 Pengangkutan Udara dan Air di Malaysia
 5.3 Pengangkutan Awam di Malaysia
 5.4 Faktor-faktor yang Mempengaruhi Jaringan Pengangkutan

di Malaysia
 5.5 Kepentingan Pengangkutan Darat, Udara dan Air di Malaysia
 5.6 Kepentingan Pengangkutan Awam di Malaysia
 5.7 Amalan Pengangkutan Lestari

Imbas Kembali
 Cabaran Minda

Telekomunikasi di Malaysia 90 – 102
 6.1 Alat Telekomunikasi di Malaysia
 6.2 Kemajuan Alat Telekomunikasi di Malaysia
 6.3 Kepentingan Telekomunikasi di Malaysia
 6.4 Kesan Telekomunikasi terhadap Pembangunan Negara
 6.5 Penggunaan Alat Telekomunikasi Secara Beretika

Imbas Kembali
 Cabaran Minda

GEOGRAFI KAWASAN: Asia

Kepelbagaian Iklim dan Pengaruhnya terhadap
 Kegiatan Manusia di Asia 104– 119
 7.1 Kepelbagaian Iklim di Asia
 7.2 Ciri Iklim Mengikut Zon di Asia
 7.3 Zon Iklim Sejuk
 7.4 Zon Iklim Sejuk Sederhana
 7.5 Zon Iklim Panas Sederhana
 7.6 Zon Iklim Panas

Imbas Kembali
 Cabaran Minda

Jenis dan Kemajuan Pengangkutan di Asia  120 – 134
 8.1 Jenis Pengangkutan di Asia
 8.2 Kemajuan Pengangkutan di Asia
 8.3 Kesan Pengangkutan terhadap Masyarakat, Ekonomi dan

Alam Sekitar di Asia

Imbas Kembali
 Cabaran Minda

Pengangkutan di Malaysia
 5.1 Pengangkutan Darat di Malaysia
 5.2 Pengangkutan Udara dan Air di Malaysia
 5.3 Pengangkutan Awam di Malaysia

5.5 Kepentingan Pengangkutan Darat, Udara dan Air di Malaysia

5.4 Faktor-faktor yang Mempengaruhi Jaringan Pengangkutan

5.6 Kepentingan Pengangkutan Awam di Malaysia
 5.7 Amalan Pengangkutan Lestari

6.2 Kemajuan Alat Telekomunikasi di Malaysia

Jenis dan Kemajuan Pengangkutan di Asia
 8.1 Jenis Pengangkutan di Asia

6.1 Alat Telekomunikasi di Malaysia

6.3 Kepentingan Telekomunikasi di Malaysia

8.1 Jenis Pengangkutan di Asia
 8.2 Kemajuan Pengangkutan di Asia

7.1 Kepelbagaian Iklim di Asia

6.4 Kesan Telekomunikasi terhadap Pembangunan Negara

8.2 Kemajuan Pengangkutan di Asia
 8.3 Kesan Pengangkutan terhadap Masyarakat, Ekonomi dan

7.2 Ciri Iklim Mengikut Zon di Asia

7.4 Zon Iklim Sejuk Sederhana

6.5 Penggunaan Alat Telekomunikasi Secara Beretika

7.3 Zon Iklim Sejuk

7.5 Zon Iklim Panas Sederhana
 7.6 Zon Iklim Panas

iv

Ka
nd

un
g

a
n
BAB

9

BAB

11

BAB

10

BAB

10

ISU DAN PENGURUSAN ALAM SEKITAR

Pemanasan Global 136 – 147
 9.1 Maksud Pemanasan Global
 9.2 Faktor-faktor Pemanasan Global
 9.3 Kesan-kesan Pemanasan Global
 9.4 Langkah-langkah Mengurangkan Kesan Pemanasan Global

Imbas Kembali
 Cabaran Minda

Teknologi Hijau 148 – 158
10.1   Konsep Teknologi Hijau
10.2  Ciri-ciri Produk Teknologi Hijau
10.3  Contoh Produk Teknologi Hijau
10.4  Kepentingan Teknologi Hijau
10.5  Amalan Berkonsepkan Teknologi Hijau

Imbas Kembali
 Cabaran Minda

KERJA LAPANGAN

Panduan Kerja Lapangan 160 – 167
11 .1   Pemilihan Isu dan Tajuk
11 .2  Menentukan Objektif
11 .3  Penentuan Kaedah Kajian
11 .4  Cara Merekod, Mengumpul dan Menganalisis Data atau Maklumat
11 .5  Merumus dan Menulis Laporan Kajian

Senarai Rujukan

9.1 Maksud Pemanasan Global
 9.2 Faktor-faktor Pemanasan Global
 9.3 Kesan-kesan Pemanasan Global
 9.4 Langkah-langkah Mengurangkan Kesan Pemanasan Global

168

Layari laman web berikut untuk merujuk
jawapan:
http://bukutekskssm.my/Geografi /
Jawapan.pdf

ImbasImbas Saya

v

Ka
nd

un
g

a
n
endahuluanP
Buku teks Kurikulum Standard Sekolah Menengah (KSSM) Geografi  Tingkatan 2 ini ditulis
berdasarkan Dokumen Standard Kurikulum dan Pentaksiran Geografi  Tingkatan 2 yang
disediakan oleh Bahagian Pembangunan Kurikulum, Kementerian Pendidikan Malaysia.
KSSM digubal bagi memenuhi keperluan dasar baharu di bawah Pelan Pembangunan
Pendidikan Malaysia (PPPM) 2013 – 2025. KSSM juga bertujuan menyediakan murid
untuk menghadapi globalisasi berasaskan ilmu pengetahuan abad ke-21. Buku teks ini
dilengkapkan dengan elemen-elemen istimewa sebagai nilai tambah dalam menarik minat
murid untuk mendekati ilmu geografi  dan menerapkannya dalam kehidupan seharian.

Induksi Bab
Menghuraikan
pengenalan umum
tentang kandungan
yang akan dipelajari
dalam bab berkenaan.

Mari kita terokai
Memberikan
pendedahan awal
tentang tajuk-tajuk
yang akan dipelajari
dalam setiap bab.

Apakah yang
akan anda
pelajari?
Menyenaraikan
standard
pembelajaran yang
akan dicapai oleh
murid dalam setiap
bab.

Elemen istimewa

Info Geografi
Memaparkan
maklumat tambahan
berkaitan topik
yang dipelajari.

Tahukah Anda?
Memberikan maklumat
mengagumkan tentang
topik yang dipelajari.

Induksi Bab

vi

Pe
nd

a
hu

lu
a

n
Uji Diri
Memuatkan soalan
untuk menguji
pemahaman murid pada
akhir sesuatu subtopik.

Glosari
Menerangkan maksud
yang lebih jelas dan
tepat bagi perkataan
yang berwarna magenta.

Aktiviti
Memuatkan aktiviti
yang memerlukan murid
membuat sesuatu projek,
simulasi, folio dan forum
sama ada secara

individu

atau

berkumpulan

Kemahiran Abad Ke-21

Kemahiran Berfi kir dan
Menyelesaikan Masalah

Kemahiran Maklumat dan
Komunikasi

Kemahiran Interpersonal dan
Arah Kendiri

Cabaran Minda
Memuatkan soalan
untuk menguji
pemahaman murid
pada akhir setiap bab.

Memuatkan soalan yang
mencabar daya fi kir ke
arah kemahiran berfi kir
aras tinggi (KBAT) murid.

yang memerlukan murid

vii

Pe
nd

a
hu

lu
a

n
Imbas QR Code ini dengan peranti mudah alih
pintar anda untuk mendapatkan pelbagai bahan
tambahan yang dimuatkan di dalam pelayan
(server).

PETUNJUK
   Maklumat tambahan
   dalam bentuk nota, rajah,
   gambar dan peta

Video dengan naratif
          dalam Bahasa Melayu

Latihan tambahan

Kuiz interaktif

Maklumat tambahan
   dalam bentuk nota, rajah,
   gambar dan peta
   dalam bentuk nota, rajah,    dalam bentuk nota, rajah,
   gambar dan peta   gambar dan peta   gambar dan peta   gambar dan peta

Latihan tambahan

Kuiz interaktif

Video dengan naratif
          dalam Bahasa Melayu          dalam Bahasa Melayu          dalam Bahasa Melayu

Muat turun aplikasi AR BT Geografi  dengan
mengimbas QR Code di bawah untuk melihat
animasi tiga dimensi.

Cara-cara untuk mengimbas animasi
tiga dimensi:

Imbas Kembali
Mengingat kembali topik
yang telah dipelajari.

Imbas
Gambar

viii

Pe
nd

a
hu

lu
a

n
Kemahiran Geografi
merangkumi kemahiran

memerhati, mengukur, merekod,
menyampaikan maklumat dan

mentafsir peta. Bahagian ini
memberi tumpuan kepada
pemerolehan kemahiran

menggunakan alat
ukur dan pentaksiran

peta topografi.

• Skala dan Jarak
• Peta Topografi

Kemahiran
Geografi
Mari kita terokai:

2

Ba
b

1

✓ Menyatakan jarak
mutlak, jarak relatif, skala
penyata, skala lurus dan
pecahan wakilan.

✓ Menerangkan jarak
mutlak, jarak relatif, skala
penyata, skala lurus dan
pecahan wakilan.

✓ Menggunakan skala
penyata, skala lurus dan
pecahan wakilan untuk
menentukan jarak sebenar.

✓ Menentukan jarak sebenar
berpandukan skala
pada peta.

Apakah yang akan
anda pelajari?

BAB

1 Skala dan Jarak

3    Cara menentukan jarak sebenar
berpandukan skala

Bagaimanakah untuk
mengira jarak sebenar
di antara dua tempat
berpandukan skala
pada peta?

1    Jenis-jenis skala

•  Skala lurus

•  Skala penyata     1 cm mewakili 1 km

•  Pecahan wakilan      1 : 100 000

0 1 2 3 km

Skala
1 cm mewakili 1 km

Sek.

Rumah Faiz

U

S
ungai S

edili

PETUNJUK

Jalan raya

Sungai

Jambatan

Getah

Kelapa sawit

Padi sawah

SekolahSek.

Petempatan

Ba
b

1

22222

Ba
b

1
Aktiviti seharian anda memerlukan pergerakan dari satu tempat ke tempat yang lain. Oleh yang demikian, pengetahuan tentang skala dan jarak adalah penting untuk memudahkan anda membuat perancangan yang tepat, terutamanya yang melibatkan kos dan masa.

Induksi Bab

3

Ba
b

1

2

Jarak mutlak Jarak relatif

Jenis-jenis jarak

Jenis

kenderaan
Kos
(RM)

Masa
(Minit)

Teksi 35.00 18

Bas 2.10 30

Komuter 2.80 7

Skala
1 cm mewakili 1 km

Sek.

Rumah Faiz

U

S
ungai S

edili

PETUNJUK

Jalan raya

Sungai

Jambatan

Getah

Kelapa sawit

Padi sawah

SekolahSek.

Petempatan

Ba
b

1
Ba

b
 1

333333333

Ba
b

1
Glosari

Nisbah: Perbandingan ukuran,
perimbangan atau kadar.

Skala1.1
Apakah yang anda faham tentang skala?

Skala yang manakah lebih besar, 1 : 30 000 atau
1 : 300 000? Berikan alasan anda.

Skala lurus penuh

Skala lurus mudah

Skala lurus
 Skala yang berbentuk satu garisan lurus
yang dibahagikan kepada beberapa
bahagian yang sama jaraknya.

Setiap bahagian tersebut mewakili jarak
sebenar di atas permukaan bumi.

Terdapat skala lurus mudah dan skala
lurus penuh.

1 cm di atas peta mewakili 1 km
di atas permukaan bumi

Skala ialah nisbah jarak di atas peta berbanding
dengan jarak sebenar di atas permukaan bumi.

Skala

Jenis-jenis skala

Skala penyata
 Skala yang dinyatakan dalam bentuk
ayat atau pernyataan.

Pecahan wakilan
 Skala yang dinyatakan
dalam bentuk nisbah
atau pecahan.

Contoh:

1 cm di atas peta mewakili 1 km
di atas permukaan bumi

Contoh:

Contoh:

1 cm di atas peta
bersamaan dengan
100 000 cm atau
1 km di atas
permukaan bumi

1 : 100 000
(disebut sebagai

1 nisbah 100 000)
1 km  = 100 000 cm
1 km = 1 000 m
1 m = 100 cm
1 cm = 10 mm

1 cm mewakili 1 km

0 1 2 3 km1 000 m 0 1 2 3 4 km

0 1 2 3 km1 000 m 0 1 2 3 4 km

4

Ba
b

1
Layari laman web berikut
untuk menonton video
tentang skala lurus:
http://bukutekskssm.my/
Geografi /Video1.html

ImbasImbas Saya

1. Apakah yang dimaksudkan dengan skala?
 2. Lengkapkan jadual di bawah dengan memberi contoh skala

yang betul.

1.1Uji Diri

1.1Aktiviti
Tajuk:  Jenis-jenis skala
Objektif: Membina peta pemikiran tentang jenis-jenis skala.
Alatan:  Kad manila, pen penanda pelbagai warna, pembaris
Langkah-langkah:
 1. Bahagikan kelas kepada empat hingga lima orang dalam satu kumpulan.
 2. Setiap kumpulan perlu menghasilkan satu peta pemikiran yang menunjukkan

jenis-jenis skala.
 3. Gunakan pen penanda yang berlainan warna untuk menjelaskan jenis-jenis skala

dan contohnya.
 4. Tampalkan hasil terbaik kumpulan di Sudut Geografi  di dalam kelas anda.

yang betul.
Jenis skala Contoh 1 Contoh 2

(a) Skala lurus

(b) Skala penyata

(c) Pecahan wakilan

• Jarak yang dinyatakan dalam unit
seperti meter atau kilometer

• Tetap dan tidak berubah
• Contoh:
 Jarak dari Ipoh ke Bidor

= 66 km

• Jarak berdasarkan kos dan masa
• Tidak tetap dan berubah-ubah

berdasarkan jenis pengangkutan
• Contoh:
  Tambang bas dari Ipoh ke Bidor
   = RM6.60
  Masa perjalanan dari Ipoh ke Bidor

dengan kereta = 1 jam 10 minit

Ukuran jauh di antara satu tempat
dengan tempat yang lain

Jarak1.2

Sejauh manakah pemahaman anda tentang jarak?

Jarak mutlak Jarak relatif

Jarak

5

Ba
b

1
Bagaimanakah jarak mutlak dan jarak relatif dapat ditentukan?

Rajah 1.1 Jarak mutlak rumah Yusrita, Adeline dan Kavitha dari sekolah

Perhatikan Jadual 1.1 yang menunjukkan perbezaan antara jarak relatif berdasarkan
jarak mutlak yang berbeza dari segi kos dan masa.

Jadual 1.1 Jarak mutlak dan jarak relatif di antara rumah murid dengan sekolah
 Perkara/Nama murid Yusrita Adeline Kavitha

Jarak mutlak 2.5 km 5.0 km 8.0 km

Jarak relatif
 Jarak berdasarkan kos:

• Teksi
• Bas
• Basikal

RM5.00
 RM1.50
 RM0.00

RM10.00
 RM 3.00
 RM 0.00

RM16.00
 RM 4.80
 RM 0.00

Jarak berdasarkan masa:
• Teksi
• Bas
• Basikal

5 minit
 10 minit
 20 minit

10 minit
 20 minit
 40 minit

16 minit
 32 minit
   1 jam 4 minit

0 1 2 3 km

U

Rumah
Adeline

Sekolah

Rumah
Kavitha

5.0 km

2.5 km

8.0 km

Rumah
Yusrita

6

Ba
b

1
Jarak relatif berdasarkan kos
dan masa bagi ketiga-tiga murid
tersebut adalah berbeza. Bolehkah
anda terangkan mengapa?

1.2Aktiviti
Tajuk:  Jarak mutlak dan jarak relatif dari rumah ke sekolah

Objektif: Mencari jarak mutlak dan jarak relatif dari rumah murid ke sekolah.

Alatan:  Buku catatan, pen, buku latihan

Langkah-langkah:
 1. Bahagikan kelas kepada empat hingga lima orang dalam satu kumpulan.
 2. Kumpulkan maklumat daripada ahli dalam kumpulan tentang jarak mutlak dan jarak

relatif dari rumah mereka ke sekolah.
 3. Isi maklumat yang diperoleh dalam jadual seperti contoh di bawah.

Isi maklumat yang diperoleh dalam jadual seperti contoh di bawah.

No. Nama murid Jarak dari rumah

ke sekolah
Masa yang diambil
untuk ke sekolah Cara datang ke sekolah

1.

2.

3.

4.

5.

4. Merujuk maklumat yang dikumpulkan, bincangkan hasil dapatan yang berikut:
(a) Siapakah yang mengambil masa paling lama untuk ke sekolah? Mengapa?
(b) Sekiranya semua murid dalam kumpulan anda menggunakan jenis pengangkutan

yang sama untuk ke sekolah, siapakah yang akan sampai paling awal ke
sekolah? Mengapa?

(c) Pada pendapat anda, adakah murid yang tinggal paling hampir dengan sekolah
akan mengambil masa yang paling singkat untuk tiba di sekolah? Berikan alasan
anda.

1.2Uji Diri
 1. Isi tempat kosong dengan jawapan yang betul.
  (a) Jarak yang diukur dalam unit meter atau kilometer dikenali sebagai  .
  (b) Jarak relatif diukur berdasarkan  dan  .
 2. Apakah perbezaan antara jarak mutlak dengan jarak relatif?

Glosari

Masa: Tempoh untuk
sampai ke tempat yang
dituju diukur dalam unit
minit dan jam.
Kos: Tambang
perjalanan ke tempat
yang dituju diukur dalam
unit sen dan ringgit.

7

Ba
b

1
Bagaimanakah jarak
sebenar di antara
sekolah dengan rumah
Faiz dapat ditentukan?

Berapakah jarak sebenar
di antara kedua-dua
tempat tersebut?

Tandakan × di sekolah
dan di rumah Faiz.

Lukiskan satu garisan lurus
yang menyambungkan
kedua-dua tanda × tersebut.

Menentukan Jarak Sebenar Menggunakan Skala1.3

1.3.1    Mengukur jarak sebenar menggunakan skala penyata

• Jarak di antara kedua-dua tempat tersebut ialah 11 cm.
• Skala peta ialah 1 cm mewakili 1 km.
• Jarak sebenar di antara sekolah dengan rumah Faiz ialah 11 × 1 km = 11 km.

Langkah 1 Langkah 2

Skala
1 cm mewakili 1 km

Sek.

Rumah Faiz

PETUNJUK

Jalan raya

Sungai

Jambatan

Getah

Kelapa sawit

Padi sawah

SekolahSek.

Petempatan

U

S
ungai S

edili

8

Ba
b

1
1  Pembaris

3  Pembaris

1  Benang
putih

2  Jangka tolok

2  Jalur kertas

3  Jalur kertas

Jangka tolok

Jalur kertas

Jarak melengkung

Jarak lurus

Pembaris

Jangka tolokJangka tolok

Jarak di antara dua
tempat pada peta dapat
diukur secara lurus atau
melengkung

• Diukur menggunakan:

• Sungai atau jalan raya
yang berliku

• Diukur menggunakan:

Letakkan pembaris pada
garisan yang telah dilukis
dan ukur jaraknya.

Benang Benang Benang

Ketahui maklumat lanjut berkaitan cara
mengukur jarak pada peta melalui video
dalam laman web berikut:
http://bukutekskssm.my/Geografi /
Video2.html

ImbasImbas Saya

Bagaimanakah cara
untuk mengukur
jarak di atas peta?

Apakah alat yang
dapat digunakan
untuk mengukur
jarak pada peta?

Langkah 3

Skala
1 cm mewakili 1 km

Sek.

Rumah Faiz

PETUNJUK

Jalan raya

Sungai

Jambatan

Getah

Kelapa sawit

Padi sawah

SekolahSek.

Petempatan

U

S
ungai S

edili

Pembaris

9

Ba
b

1
Pindahkan jangka tolok ke atas skala
lurus peta dan lihat ukurannya.

• Jarak di antara sekolah dengan
pejabat pos ialah 6 cm.

• Skala peta ialah 1 cm mewakili 2 km.
• Jarak sebenar di antara sekolah

dengan pejabat pos ialah
6 × 2 km = 12 km.

1.3.2 Mengukur jarak lurus menggunakan skala lurus

Mari kita mengukur jarak sebenar di antara sekolah dengan pejabat pos menggunakan
jangka tolok.

Langkah 3

0 2 4 6 8 10 12 14 km2 000 m

Sek.

P.P.

U

Skala

PETUNJUK

Jalan raya

SekolahSek.

Pejabat posP.P.

0 2 4 6 km

Sek.

P.P.

U

Skala

PETUNJUK

Jalan raya

SekolahSek.

Pejabat posP.P.

0 2 4 6 km

Letakkan kedua-dua
hujung jangka tolok
pada kedua-dua
tanda × tersebut.

Langkah 2

Tandakan × pada
sekolah dan
pejabat pos.

Langkah 1

10

Ba
b

1
• Jarak dari titik C ke titik D ialah 8 cm.
• Skala peta ialah 1 : 100 000, bermakna 1 cm mewakili 1 km.
• Jarak sebenar Sungai Jernih dari titik C ke titik D ialah 8 × 1 km = 8 km.

• Rentangkan benang
di atas pembaris dan
ukur jaraknya.

Langkah 3

1.3.3    Mengukur jarak melengkung menggunakan pecahan wakilan

Mari kita mengukur jarak sebenar Sungai Jernih di antara titik C dengan titik D
mengikut sungai.

0 cm 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

C D

Skala 1 : 100 000

Sungai Jernih

PETUNJUK

Sungai

Getah

Kelapa sawit

Petempatan

U

C

D

Skala 1 : 100 000

Sungai Jernih

PETUNJUK

Sungai

Getah

Kelapa sawit

Petempatan

U

C

D

• Letakkan benang
di titik C dan
tandakan benang
tersebut.

• Letakkan benang
mengikut
lengkungan
sungai dari titik
C ke titik D.

• Tandakan titik D
pada benang.

Langkah 2

Tandakan × di
titik C dan titik D.

Langkah 1

11

Ba
b

1
Menentukan Jarak Sebenar Berpandukan Skala
pada Peta

1.4

Bagaimanakah kita boleh menukarkan jarak tempat di atas peta kepada
jarak sebenar di atas permukaan bumi?

Perhatikan peta dan skala peta yang diberikan. Cuba anda ukur jarak di antara rumah
Khairul dengan balai polis mengikut langkah mengukur jarak yang telah dipelajari.
Tukarkan jarak tersebut kepada jarak sebenar di atas permukaan bumi.

Berdasarkan Peta 1.2, kira jarak sebenar tempat yang berikut menggunakan skala
pecahan wakilan 1 : 100 000.

Soalan Jarak pada peta (cm) Jarak sebenar (km)

1. Jarak dari balai polis ke sekolah melalui
jalan raya menggunakan pembaris

2. Jarak lurus dari hospital ke rumah Khairul
menggunakan jangka tolok

3. Jarak Sungai Meranti dari titik P ke titik Q
mengikut sungai menggunakan benang

1.3Uji Diri

Peta 1.2 Kedudukan rumah Khairul dan beberapa tempat lain

Contoh cara
pengiraan

Jarak lurus di antara
rumah Khairul
dengan balai polis
ialah 9 cm.

Skala:
1 cm mewakili 1 km
Jarak sebenar:
Jarak sebenar
di antara rumah
Khairul dengan balai
polis ialah
9 × 1 km = 9 km

Sungai Meranti

Rumah
Khairul

Hosp.
Sek.

Jalan raya

Jambatan

Petempatan
PETUNJUK

0 1 2 3 kmHospital

Sekolah SkalaSek.

Hosp.

U

B.P.

Sungai

P

Q

Balai polisB.P.

12

Ba
b

1
IMBAS EMBALIMBASMBASMBASMBASMBAS EMBALIEMBALIK

Layari laman web berikut
untuk mengetahui cara
mengukur jarak melengkung
menggunakan jalur kertas:
http://bukutekskssm.my/
Geografi /Nota1.html

ImbasImbas Saya

Skala dan Jarak

Ukuran jauh di antara
dua tempat

Diukur menggunakan
pembaris, jangka tolok

dan jalur kertas

Diukur menggunakan
benang, jalur kertas

dan  pembaris

Jarak

Jenis-jenis jarak

Cara mengukur

Jarak mutlak

Jarak lurus Jarak melengkung

Contoh:

Diukur dalam unit
meter atau kilometer

Contoh:

Jarak relatif

Diukur berdasarkan
kos dan masa

Mengukur jarak pada peta

Menentukan jarak sebenar
di atas permukaan bumi

Nisbah jarak di atas peta
berbanding dengan jarak sebenar

di atas permukaan bumi

Skala

Jenis-jenis skala

Jenis

kenderaan
Kos
(RM)

Masa
(Minit)

Teksi 35.00 18

Bas 2.10 30

Komuter 2.80 7

Skala lurus

Skala lurus penuh

0 1 2 km1 000 m

Skala lurus mudah

0 1 2 3 km

1 : 100 000

Pecahan wakilan Skala penyata

1 cm mewakili 1 km

13

Ba
b

1
Cabaran Minda

1. Berdasarkan jadual di bawah, jawab soalan yang berikut.

Nama murid Jarak rumah ke sekolah (km) Cara ke sekolah Masa (minit)

Suhaida 2 Berjalan kaki 30

Lomas 6 Kereta 20

Jeevan 2 Berbasikal 15

Amirul 4 Bas 15

Kok Ann 2 Kereta 5

(a) Jika tambang bas ialah RM0.50 bagi setiap 1 km (RM0.50/km), berapakah jumlah
tambang sehari yang perlu dibayar oleh Kok Ann?

(b) Jika semua murid menaiki kereta ke sekolah, siapakah yang akan sampai paling
lewat? Berikan alasan anda.

(b) Jika semua murid menaiki kereta ke sekolah, siapakah yang akan sampai paling (b) Jika semua murid menaiki kereta ke sekolah, siapakah yang akan sampai paling (b) Jika semua murid menaiki kereta ke sekolah, siapakah yang akan sampai paling (b) Jika semua murid menaiki kereta ke sekolah, siapakah yang akan sampai paling (b) Jika semua murid menaiki kereta ke sekolah, siapakah yang akan sampai paling (b) Jika semua murid menaiki kereta ke sekolah, siapakah yang akan sampai paling (b) Jika semua murid menaiki kereta ke sekolah, siapakah yang akan sampai paling (b) Jika semua murid menaiki kereta ke sekolah, siapakah yang akan sampai paling (b) Jika semua murid menaiki kereta ke sekolah, siapakah yang akan sampai paling (b) Jika semua murid menaiki kereta ke sekolah, siapakah yang akan sampai paling

(c) Mengapakah jarak relatif dari segi masa yang diambil oleh Suhaida, Jeevan dan
Kok Ann adalah berbeza walaupun jarak mutlak di antara rumah mereka dengan
sekolah adalah sama, iaitu 2 km?

2. Jawab soalan yang berikut berdasarkan peta di bawah.

(a) Apakah jenis skala yang digunakan dalam peta di atas?
(b) Berapakah jarak sebenar dari rumah Steven ke rumah Lisa

mengikut jalan raya?
(c) Jika Steven berbasikal dengan kelajuan 5 minit bagi setiap
 1 km, pada pukul berapakah dia akan sampai ke sekolah jika dia

bertolak dari rumahnya pada pukul 6.40 pagi?
 1 km, pada pukul berapakah dia akan sampai ke sekolah jika dia  1 km, pada pukul berapakah dia akan sampai ke sekolah jika dia

Kuiz Interaktif 1

ImbasImbas Saya

Rumah Lisa

Rumah Hazita

Sek.

Rumah Steven PETUNJUK

0 1 2 3 km

Jalan raya

Petempatan

SekolahSek.

Getah

Kelapa sawit

Skala

U

14

Ba
b

1
3. Johan dan rakan-rakannya ingin menjelajah ke Pulau Impiana untuk mencari harta karun.
Berpandukan maklumat dalam jadual di bawah, anda dikehendaki menandakan laluan
pada peta Pulau Impiana dari tapak permulaan hingga lokasi terakhir harta karun itu
disembunyikan. Perjalanan dari stesen A ke stesen B telah ditandakan.
pada peta Pulau Impiana dari tapak permulaan hingga lokasi terakhir harta karun itu pada peta Pulau Impiana dari tapak permulaan hingga lokasi terakhir harta karun itu pada peta Pulau Impiana dari tapak permulaan hingga lokasi terakhir harta karun itu

Dari stesen Ke stesen Arah Jarak pada peta (cm)

A B Barat daya 2.0

B C Timur 1.0

C D Barat daya 3.0

D E Barat laut 4.0

E F Selatan 2.5

F G Barat laut 3.0

G Selatan 5.0

Dapatkah anda mencari lokasi harta karun itu? Bulatkan jawapan anda pada peta Pulau
Impiana. Berapakah jarak sebenar perjalanan yang akan dilalui oleh Johan dan
rakan-rakannya?

Peta Pulau Impiana

Gua Cempaka

0 0.5 1 1.5 2 km

Kampung
Permai

Hutan

Ladang
Kelapa

Kampung Mesra

Ladang tebu

Air Terjun
Ceria

U

Skala

Gunung Raya

B

A

15

Ba
b

1
Mari kita terokai:

16

Ba
b

1

BABBAB

2 Peta Topografi

Ba
b

1

1616161616

Ba
b

2

1    Peta topografi

4    Perbezaan kegunaan rujukan grid 4 angka
dan rujukan grid 6 angka

6    Hubung kait antara ciri pandang darat
fi zikal dengan ciri pandang darat budaya

✓ Menyatakan maksud
peta topografi .

✓ Mengenal pasti garisan
timuran dan garisan utaraan
dalam peta topografi .

✓ Menyatakan rujukan grid.
✓ Menerangkan perbezaan

kegunaan rujukan grid
 4 angka dan 6 angka.
✓ Menunjuk cara membaca

rujukan grid 4 angka dan
 6 angka untuk menentukan

kedudukan dalam
peta topografi .

✓ Menganalisis hubung kait
ciri pandang darat fi zikal dan
ciri pandang darat budaya
dalam peta topografi .

✓ Mentafsir peta topografi
secara keseluruhan.

Apakah perkaitan antara ciri pandang darat fi zikal dengan
ciri pandang darat budaya dalam peta topografi ?

Apakah yang
dimaksudkan dengan
peta topografi ?

Apakah yang akan
anda pelajari?

Rujukan grid
4 angka

Rujukan grid
6 angka

Menentukan
kedudukan kawasan
yang luas dalam satu

segi empat grid

Menentukan
kedudukan objek
tertentu secara
lebih spesifi k

859

28 29 30 31 32

54

53

52

51

Kg.
Terengging
Kg.
Terengging

Kg.
Timbau
Kg.
Timbau

Kg. JambuKg. Jambu

Bukit KelangBukit Kelang

Kg. RayaKg. Raya

Sek.

Su
ng

ai
 D

ua

• 816
17

Ba
b

2

Induksi Bab

2    Garisan timuran dan
garisan utaraan

3    Rujukan grid (RG)

5    Cara membaca rujukan grid 4 angka dan rujukan grid 6 angka

7    Cara mentafsir peta topografi

Penentuan sesuatu lokasi dalam peta topografi  memerlukan pengetahuan asas seperti garisan timuran, garisan utaraan dan rujukan grid. Pentafsiran sesebuah peta topografi  pula memerlukan anda untuk membuat perkaitan antara ciri pandang darat fi zikal dengan ciri pandang darat budaya. Dalam bab ini, kedua-dua penentuan lokasi dan pentafsiran bakal dirungkai dengan lebih jelas dan mendalam untuk memantapkan kemahiran anda.

Rujukan grid
4 angka

(RG 3153)

Rujukan grid
6 angka

(RG 314533)

Kenal pasti ciri pandang darat fi zikal
dan ciri pandang darat budaya yang
terdapat dalam peta.

Kaitkan ciri pandang darat fi zikal
dengan ciri pandang darat budaya.

Tafsirkan peta topografi  tersebut
menggunakan maklumat dan bukti
yang terdapat dalam peta.

Perhatikan peta secara keseluruhan
untuk mendapatkan gambaran umum
tentang kawasan kajian.

859

Kg.
Terengging
Kg.
Terengging

Garisan timuran

53

52

51

Garisan
utaraan

28 29 30

Kg. RayaKg. Raya

54

53
31 32

Kg. RayaKg. Raya

10
9
8
7
6
5
4
3
2
1
0

54

53

31 32
0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

Garisan
timuran 31

Garisan
utaraan 53

Garisan
utaraan 533

Garisan
timuran 314

Kg. RayaKg. Raya

54

53
31 32

Kg. RayaKg. Raya

10
9
8
7
6
5
4
3
2
1
0

54

53

31 32
0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

859

28 29 30 31 32

54

53

52

51

Kg.
Terengging
Kg.
Terengging

Kg.
Timbau
Kg.
Timbau

Kg. JambuKg. Jambu

Bukit KelangBukit Kelang

Kg. RayaKg. Raya

Sek.

Su
ng

ai
 D

ua
Peta Kuala Krau

Maksud Peta Topografi 2.1

Peta topografi :

• Menunjukkan keadaan muka bumi sesebuah kawasan
• Mempunyai garisan grid secara melintang dan menegak

Peta topografi

Mempunyai garisan grid secara
melintang dan menegak

Menunjukkan keadaan bentuk
muka bumi sesebuah kawasan

28 29 30 31 32

55

54

53

52

51

Kg. PalohKg. Paloh

PETUNJUK

Skala 1: 50 000

Kontur

Sungai

Stesen trigonometri

Petempatan

Jalan kereta api

Wakil pos

Sekolah

Getah

Hutan

Jalan raya

Padi sawah

W.P.

Jambatan

28 29 30 31 32

53

52

51
Skala 1: 50 000

Stesen trigonometri

Petempatan

Jalan kereta api

Wakil pos

Sekolah

Getah

Jalan raya

Padi sawah

Jambatan

Glosari

Topografi : Bentuk muka
bumi sesuatu kawasan.

Uji Diri
Senaraikan ciri peta topografi  yang lengkap.

2.1

Peta ini dilukis menggunakan skala
dan simbol-simbol tertentu.

Peta topografi
perlu mempunyai
tajuk, petunjuk
dan skala.

Ini ialah peta
topografi . Bolehkah
anda nyatakan ciri
sebuah peta topografi ? Peta topografi  ialah peta

yang menggambarkan ciri
pandang darat fi zikal dan
ciri pandang darat budaya
sesuatu kawasan.

18

Ba
b

2
Garisan grid

Garisan Timuran dan Garisan Utaraan2.2

2.2Uji Diri
Apakah yang dimaksudkan dengan garisan timuran dan garisan utaraan?

• Garisan grid yang dilukis secara
menegak.

• Garisan yang menunjukkan
kedudukan sesuatu tempat

ke arah timur.
• Garisan grid dinomborkan dan

nilainya semakin bertambah
 ke arah timur.

Garisan timuran

• Garisan grid yang dilukis secara
melintang.

• Garisan yang menunjukkan
kedudukan sesuatu tempat

ke arah utara.
• Garisan grid dinomborkan dan

nilainya semakin bertambah
 ke arah utara.

Garisan utaraan

Peta 2.1 Garisan timuran dan garisan utaraan dalam peta topogra� Peta 2.1 Garisan timuran dan garisan utaraan dalam peta topogra�

Peta Kuala Krau

Garisan grid merupakan garisan-garisan dalam peta topografi  yang dilukis secara
menegak dan melintang.

859

28 29 30 31 32

55

54

53

52

51

Kg.
Terengging
Kg.
Terengging

Kg.
Timbau
Kg.
Timbau

Kg. JambuKg. Jambu

Kg. PalohKg. Paloh

Bukit KelangBukit Kelang

Kg. RayaKg. Raya

PETUNJUK

Skala 1: 50 000

Kontur

Sungai

Stesen trigonometri

Petempatan

Jalan kereta api

Wakil pos

Sekolah

W.P.

Kilang

Sek.

Getah

Hutan

Jalan raya

Padi sawah

W.P.

Sek.

S
un

ga
i D

ua

Jambatan

Garisan timuran

Garisan
utaraan

19

Ba
b

2
RG 3153.

RG 314533.

Rujukan grid 4 angka dan rujukan grid 6 angka
Apakah perbezaan dalam penggunaan rujukan grid 4 angka dengan
rujukan grid 6 angka?

Kita dapat menentukan kedudukan
sesuatu tempat (lokasi) atau objek
pada peta topografi  dengan cepat
dan mudah dengan menggunakan
kaedah rujukan grid.

Kombinasi antara nilai
garisan timuran dengan

nilai garisan utaraan
pada titik persilangan.

Nilai garisan timuran
hendaklah dibaca

dahulu, diikuti dengan
nilai garisan utaraan.

Terdapat dua cara untuk
menyatakan rujukan grid,
iaitu rujukan grid 4 angka
dan rujukan grid 6 angka.

Nilai garisan timuran Terdapat dua cara untuk

Rujukan Grid2.3
Apakah yang dimaksudkan dengan rujukan grid?

Rujukan grid 6 angka pula
digunakan untuk menentukan
kedudukan sesuatu objek atau ciri
geografi  yang lebih kecil dengan
spesifi k. Contohnya, sekolah,
masjid, puncak bukit dan kilang.

Rujukan grid 4 angka lebih sesuai
digunakan untuk menentukan
kedudukan sesuatu kawasan
yang luas dalam segi empat grid.
Contohnya, kawasan hutan, pertanian
dan perlombongan.

Rujukan
Grid

Rujukan grid 4 angka
bagi Kg. Raya ialah

Rujukan grid 6 angka
bagi kilang ialah
Rujukan grid 6 angka

Rujukan grid 4 angka dan rujukan grid 6 angkaRujukan grid 4 angka dan rujukan grid 6 angka

dan mudah dengan menggunakan
kaedah rujukan grid.

Apakah perbezaan dalam penggunaan rujukan grid 4 angka dengan

Kg. RayaKg. Raya

54

53
31 32

Kg. RayaKg. Raya

10
9
8
7
6
5
4
3
2
1
0

54

53

31 32
0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

20

Ba
b

2
54

53

52

Kg. RayaKg. Raya

30 31 32 33

Kg. JambuKg. Jambu

30 31 32 33

Kg. JambuKg. JambuKg. JambuKg. JambuKg. JambuKg. JambuKg. JambuKg. JambuKg. JambuKg. JambuKg. JambuKg. JambuKg. JambuKg. JambuKg. JambuKg. JambuKg. JambuKg. JambuKg. JambuKg. Jambu

30 31 32 33

54

53
31 32

53

• Garisan timuran 31
• Garisan utaraan 53

Nilai rujukan grid merujuk
penjuru barat daya segi
empat grid kedudukan
Kg. Raya.

Kg. RayaKg. Raya

Rajah 2.1 Kedudukan Kg. Raya berpandukan rujukan grid 4 angka

Membaca rujukan grid 4 angka bagi Kampung Raya

Langkah-langkah membaca rujukan grid 4 angka:
1. Tentukan segi empat grid bagi kedudukan Kg. Raya dalam peta topografi .
2. Rujuk nilai garisan timuran dan nilai garisan utaraan.
3. Baca nilai garisan timuran dan garisan utaraan yang berkenaan.

Rujukan grid 4 angka
Kg. Raya ialah RG 3153.

Membaca rujukan grid 4 angka

Rujukan grid 4 angka
Kg. Raya ialah RG 3153.

21

Ba
b

2
54

53

52
30 31 32 33

• Nilai garisan timuran ialah
314 dan nilai garisan
utaraan ialah 533.

• Oleh itu, kedudukan kilang
dalam peta di atas ialah
RG 314533.

30 31 32 3330 31 32 3330 31 32 3330 31 32 33

54

53

31 32
0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

10
9
8
7
6
5
4
3
2
1
0

Kg. RayaKg. Raya

Kg. RayaKg. Raya

54

53

31 32
0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

10
9
8
7
6
5
4
3
2
1
0

54

53

31 32
0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

Kg. RayaKg. Raya

Rajah 2.2 Kedudukan kilang berpandukan rujukan grid 6 angka

Membaca rujukan grid 6 angka bagi kilang

Langkah-langkah membaca rujukan grid 6 angka:

Perhatikan kedudukan kilang dalam segi
empat grid 3153.

Bahagikan jarak di antara garisan timuran 31
dan 32 kepada 10 bahagian yang sekata dan
nomborkannya dari 0 hingga 10.

Bahagikan pula jarak di antara garisan utaraan
53 dan 54 kepada 10 bahagian yang sekata
dan nomborkannya dari 0 hingga 10.

Dapatkan titik persilangan garisan timuran
dengan garisan utaraan yang merentas kilang.

Bina peta pemikiran untuk menunjukkan persamaan dan perbezaan penggunaan rujukan
grid 4 angka dengan rujukan grid 6 angka.

2.3Uji Diri

Membaca rujukan grid 6 angka

22

Ba
b

2
Apakah yang membezakan ciri pandang darat fi zikal dengan ciri pandang
darat budaya?

Ciri Pandang Darat Fizikal dan Ciri Pandang
Darat Budaya

2.4

Rajah 2.3 Contoh simbol pada peta topogra�  yang mewakili ciri pandang darat � zikal dan ciri pandang darat budaya

Merujuk pelbagai ciri semula
jadi seperti bentuk muka bumi,
saliran dan tumbuh-tumbuhan
semula jadi.

Merujuk ciri buatan manusia
seperti guna tanah, kegiatan
ekonomi penduduk, petempatan,
kemudahan sosial serta
pengangkutan dan perhubungan.

Ciri pandang darat fi zikal Ciri pandang darat budaya

Ciri pandang darat fi zikal dan ciri pandang darat budaya

Kontur

Tasik

Belukar

Sungai

Tanjung

Tg.
Bukit

Bt.

Rumput Hutan

Paya bakauPaya nipah

Jalan raya

Jalan kereta
api

Masjid

Tokong

Kuil

Kelapa
sawit

Padi
sawah

Getah

Jambatan

Gereja

23

Ba
b

2
Rajah 2.4 Hubung  kait antara pandang darat � zikal dengan pandang darat budaya

Jabatan Ukur dan Pemetaan Malaysia (JUPEM) berfungsi menerbitkan peta
topografi  untuk tujuan perancangan, pengurusan sumber asli, pemuliharaan
alam sekitar, pembangunan, pemantauan dan keselamatan. Layari laman web
berikut untuk maklumat lanjut tentang JUPEM:
http://bukutekskssm.my/Geografi /Nota2.html

ImbasImbas Saya

Pada umumnya, ciri pandang darat fi zikal akan mempengaruhi
kewujudan ciri pandang darat budaya di sesuatu kawasan.
Lihat rajah di bawah untuk memahami saling kaitan tersebut.

Tanah pamah

• Pertanian: Tanaman padi sawah, nanas
• Pengangkutan: Jalan raya, jalan kereta api,

lapangan terbang
• Petempatan: Rumah
• Kemudahan sosial: Sekolah, hospital, tempat ibadat

Tanah beralun
• Pertanian: Tanaman getah dan kelapa sawit
• Petempatan: Rumah

Pinggir laut
• Perikanan: Petempatan nelayan, pelabuhan
• Pelancongan: Tempat berkelah, jeti

Saliran
• Sumber air: Paip saluran air
• Pengangkutan: Jeti, pangkalan bot

Tumbuhan
semula jadi

• Pembalakan: Kem pembalakan, petempatan
• Pelancongan: Laluan pejalan kaki

Tanah tinggi

• Pertanian: Tanaman teh dan sayur-sayuran
 hawa sederhana

• Pelancongan: Kemudahan penginapan
• Kuasa hidroelektrik: Empangan

Ciri pandang darat fi zikal Ciri pandang darat budaya yang diwujudkan

24

Ba
b

2
2.4Uji Diri
Berdasarkan peta topografi  di bawah, senaraikan saling kaitan antara ciri pandang darat
fi zikal dengan ciri pandang darat budaya. Isi jawapan anda dalam jadual yang berikut.

Ciri pandang darat fi zikal Kepentingan Ciri pandang darat budaya

Tanah pamah (i) Pertanian

(ii)

(i) Sawah padi

(ii)

Tanah beralun (i) Pertanian

(ii)

(i)

(ii)

Peta Batu Karang

2.1Aktiviti
Tajuk:  Pandang darat fi zikal dan pandang darat budaya
Objektif: (i) Mengenal pasti pelbagai ciri pandang darat fi zikal dan ciri pandang darat

budaya yang terdapat di sekitar tempat tinggal murid.
 (ii)Melukis simbol-simbol yang sesuai bagi mewakili ciri tersebut.
Alatan:  Pen, buku latihan, pensel warna, pembaris
Langkah-langkah:
 1. Lihat sekeliling kawasan tempat tinggal anda.
 2. Kenal pasti ciri pandang darat fi zikal dan ciri pandang darat budaya yang terdapat
  di kawasan tersebut.
 3. Lukiskan simbol-simbol yang sesuai untuk mewakili ciri tersebut di dalam buku

latihan anda.

PETUNJUK

Skala 1: 50 000
10 11 12 13 14

19

18

17

16

15

Kontur
Sungai

Petempatan

Sekolah
Balai polis
Pejabat pos

Sek.

B.P.

P.P.

Getah

Jalan raya
Padi sawah

Kg. SelesaKg. Selesa

Kg. BangauKg. Bangau
Kg. Hijau

Kuda
Kg. Hijau

Kuda

Sek.Sek. B.P.B.P.
P.P.P.P.

Sek.Sek.

Kg. JujurKg. Jujur

Kg.
Batu
Kayu

Kg.
Batu
Kayu

Sungai Tim
ah

25

Ba
b

2
Peta Jerteh

Peta 2.2 Peta Jerteh

Mentafsir Peta Topografi 2.5

Bagaimanakah anda mentafsir sebuah peta topografi ?

Kita mentafsir peta topografi  untuk mengenal pasti dan menghubungkaitkan ciri
pandang darat fi zikal dengan ciri pandang darat budaya. Selain itu, melalui peta
tersebut kita dapat menentukan taburan penduduk, kedudukan dan pola petempatan.

Tafsirkan Peta 2.2 untuk mengetahui saling kaitan antara ciri pandang darat
fi zikal dengan ciri pandang darat budaya.

Sungai

Nering

B.P.

Kg. Gelang

Kg. Sawah

P. D.

Ladang
 Baharu

Pekan
Jabir

Sek.

Sek.

P.P.

Klinik

64 65 66 67 68 69

Skala 1 : 50 000

666
Bukit Oh

Ladang
Bukit Oh

PETUNJUK

Sungai

Hutan

Paya nipah

Jalan raya

Padi sawah

Jambatan

Petempatan

SekolahSek.

Pejabat posP.P.

Balai polisB.P.

Pejabat daerahP.D.

Getah

Kontur

Stesen trigonometri

08

07

06

05

04

03

02

01

26

Ba
b

2
Langkah-langkah mentafsir peta topografi

Peta topografi  menunjukkan kawasan Jerteh. Ciri pandang darat fi zikal yang
terdapat di kawasan peta ialah sungai, hutan dan paya nipah. Manakala ciri
pandang darat budaya di kawasan peta pula adalah terdiri daripada jalan
raya, ladang getah, sawah padi, petempatan, jambatan, pejabat daerah,
sekolah, pejabat pos dan balai polis.

Sebahagian besar bentuk muka bumi di kawasan peta adalah terdiri
daripada kawasan tanah pamah yang rata kecuali di sebelah barat dayanya
yang merupakan kawasan tanah tinggi. Kawasan tanah pamah digunakan
untuk petempatan, pengangkutan dan pertanian. Manakala kawasan tanah
beralun yang bersaliran baik pula digunakan untuk penanaman getah. Saliran
utama ialah Sungai Nering.

Berdasarkan peta, kegiatan ekonomi utama penduduk ialah pertanian.
Tanaman yang diusahakan ialah padi sawah dan getah. Padi sawah ditanam
di kawasan lembah sungai dan tanah pamah seperti di sekitar Kg. Sawah dan
Kg. Gelang. Tanaman getah pula diusahakan di kawasan kaki bukit dan tanah
pamah secara kebun kecil dan ladang, misalnya, Ladang Bukit Oh.

Pekan Jabir menjadi kawasan tumpuan penduduk dan mempunyai pola
petempatan berpusat. Kawasan ini mempunyai kemudahan sosial seperti
sekolah, klinik, balai polis dan pejabat pos. Petempatan berkelompok
terdapat di Ladang Baharu. Petempatan berjajar pula terdapat di segi empat
grid 6605.

Contoh tafsiran

Kenal pasti ciri pandang darat fi zikal
dan ciri pandang darat budaya yang
terdapat dalam peta.

Kaitkan ciri pandang darat fi zikal
dengan ciri pandang darat budaya.

Tafsirkan peta topografi  tersebut
menggunakan maklumat dan bukti
yang terdapat dalam peta.

Perhatikan peta secara keseluruhan
untuk mendapatkan gambaran
umum tentang kawasan kajian.

27

Ba
b

2
2.2Aktiviti
Tajuk:   Mentafsir peta topografi
Objektif: (i) Mengenal pasti ciri pandang darat fi zikal dan ciri pandang darat budaya.
 (ii) Menghubungkaitkan ciri pandang darat fi zikal dengan ciri pandang darat

budaya.
 (iii)Mentafsir peta topografi .
Alatan:   Pen penanda, pen, peta topografi , buku catatan, kertas mahjung
Langkah-langkah:
 1. Bahagikan kelas kepada empat hingga lima orang dalam satu kumpulan.
 2. Setiap kumpulan akan diberikan satu peta topografi .
 3. Kenal pasti ciri pandang darat fi zikal dan ciri pandang darat budaya yang terdapat

dalam peta topografi  masing-masing.
 4. Kaitkan ciri pandang darat fi zikal dengan ciri pandang darat budaya.
 5. Tafsirkan peta topografi  tersebut.
 6. Persembahkan hasil setiap kumpulan di hadapan kelas.

2.5Uji Diri

1. Senaraikan tiga kegiatan ekonomi yang dijalankan oleh penduduk dalam peta di atas.
 2. Pada pendapat anda, mengapakah tiada petempatan dibina di kawasan timur laut peta?

Peta Ulu Pendang

Jalan raya

Petempatan
Jambatan

Sungai
Kontur

Stesen trigonometri
Benteng

PETUNJUK

Hutan

Skala 1: 50 000

Kelapa sawit
Getah

Padi sawah

40

39

38

37

36

35
15 16 17 18 19

Kg.
Rumbia
Kg.
Rumbia

Bukit JenkolBukit Jenkol

Sekolah
Balai polis

Sek.

B.P.

Sek.
B.P.

Kg.
Mesra

874

Ldg.
Batu
Tiga

Ldg.
Batu
Tiga

Su
ng

ai
 J

en
gk

al

28

Ba
b

2
Peta Topografi

Nilai garisan timuran
dengan

garisan utaraan pada
titik persilangan

Ciri semula jadi:
• Saliran
• Bentuk muka bumi
• Tumbuh-tumbuhan

semula jadi

Ciri buatan manusia:
• Petempatan
• Kegiatan ekonomi
• Kemudahan sosial
• Pengangkutan

dan perhubungan

• Perhatikan peta secara keseluruhan
• Kenal pasti ciri pandang darat fi zikal

dan ciri pandang darat budaya
• Kaitkan ciri pandang darat fi zikal

dengan ciri pandang darat budaya
• Tafsirkan peta

Peta yang menggambarkan ciri pandang
darat fi zikal dan ciri pandang darat budaya
sesuatu kawasan yang dilukis menggunakan

skala dan simbol-simbol tertentu

Pandang darat
budaya

Pandang darat
fi zikal

Rujukan grid

Saling kaitan antara
ciri pandang darat fi zikal

dengan
ciri pandang darat budaya

Mentafsir peta topografi

Rujukan grid
4 angka

Rujukan grid
6 angka

Menentukan
kedudukan sesuatu
kawasan dalam segi

empat grid

Menentukan
kedudukan objek
tertentu secara
lebih spesifi k

IMBAS EMBALIMBASMBASMBASMBAS EMBALIEMBALIEMBALIK

RG 3153 RG 314533

Kg. RayaKg. Raya

54

53
31 32

Kg. RayaKg. Raya

10
9
8
7
6
5
4
3
2
1
0

54

53

31 32
0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

29

Ba
b

2
Cabaran Minda

Peta Kuala Sedili

Tempat Rujukan Grid 4 angka

(i) Kg. Sawah

(ii) Ladang Balau

Tempat Rujukan Grid 6 angka

(i) Balai polis

(ii) Sekolah di Kg. Pulau

Kuiz Interaktif 2

ImbasImbas Saya

Berdasarkan peta topografi  Kuala Sedili, jawab soalan yang berikut.

1. (a) Nyatakan rujukan grid 4 angka bagi ciri yang berikut.

(b) Nyatakan rujukan grid 6 angka bagi ciri yang berikut.

2. Nyatakan dua ciri pandang darat fi zikal dalam peta topografi  di atas.
 3. Apakah pekerjaan utama penduduk di Ladang Balau (RG 6331)?

4. Mengapakah tanaman padi banyak diusahakan di bahagian barat laut peta?

5. Kawasan yang manakah menjadi tumpuan penduduk? Mengapa?

6. Sekiranya anda seorang pegawai perancang bandar, kemukakan
cadangan yang dapat anda lakukan untuk membangunkan kawasan
segi empat grid 6130 supaya menjadi kawasan tumpuan penduduk.

Jalan raya
Jambatan
Petempatan

Sungai

Paya bakau

PETUNJUK

Skala 1: 50 000

Getah

SekolahSek.

Balai polisB.P.

Padi sawah

60 61 62 63 64 65

34

33

32

31

30

Kontur

Kg.
Pulau

Sek.

Sek.

Kg.
Ayu

B.P.

Kg.
Sawah Kg.

Nibung

Ladang
Balau

Kg.
Pulau

Sek.

Sek.

Kg.
Ayu

B.P.

Kg.
Sawah Kg.

Nibung

Ladang
Balau

Sungai N
ibun

g

Sek.Sek.

30

Ba
b

2
Geografi  Fizikal
dalam bahagian ini

membincangkan keadaan fi zikal
bumi dan membolehkan murid
mengetahui tentang pengaruh

pergerakan bumi terhadap cuaca
dan iklim serta ciri-ciri cuaca dan

iklim di Malaysia.

• Pengaruh Pergerakan Bumi terhadap
Cuaca dan Iklim

• Cuaca dan Iklim di Malaysia

FizikalFizikal
Geografi
32

Ba
b

3

✓ Mengenal pasti dua cara
pergerakan bumi.

✓ Menerangkan tentang
putaran bumi dan
peredaran bumi.

✓ Menunjukkan kesan
putaran bumi.

✓ Menunjukkan kesan
peredaran bumi.

✓ Membahaskan kesan
pergerakan bumi terhadap
cuaca dan iklim.

Apakah yang akan
anda pelajari?

BAB

3
Pengaruh Pergerakan
Bumi terhadap Cuaca
dan Iklim

4    Kesan-kesan peredaran bumi

Apakah kesan-kesan peredaran bumi mengelilingi
matahari?

Mari kita terokai:

1    Cara pergerakan bumi

Pergerakan bumi terdiri daripada putaran bumi
dan peredaran bumi.

Musim panas Musim bunga

Musim luruh Musim sejuk

Matahari

BulanOrbit bulan BulanOrbit bulan Bulan
Bumi berputar di atas paksinya sambil beredar mengelilingi matahari. Pergerakan bumi ini telah mewujudkan pelbagai kesan terhadap cuaca dan iklim. Peredaran bumi mengelilingi matahari telah menyebabkan berlakunya kejadian empat musim dalam setahun di kawasan beriklim sederhana.

Induksi Bab

33

Ba
b

3

2    Putaran bumi dan peredaran bumi

Bumi berputar pada paksinya sambil
beredar mengelilingi matahari.

3    Kesan-kesan putaran bumi

Bolehkah anda nyatakan kesan-kesan
putaran bumi?

5    Kesan-kesan pergerakan bumi terhadap cuaca dan iklim

Solstis Musim Sejuk
22 Disember

Solstis  Musim Panas
21 Jun

Ekuinoks Musim Luruh
23 September

Ekuinoks Musim Bunga
21 Mac

23½°S

23½°U

KU

KS

KU

KS

KU

KS

KU

KS

Matahari

GS

GK

GJ

GS

GK

GJ

GS

GK

GJ

GS

GK

GJ

23½°S

23½°U

23½°S

23½°U

23½°S

23½°U

Kutub
Utara

Kutub
Selatan

Timur

Barat Paksi bumi
condong 23½°   condong 23

Barat

Satah tegak

Cahaya
matahari

Matahari

Kutub Selatan

Kutub UtaraSatah tegak
Pergerakan Bumi3.1
Sistem suria terdiri daripada matahari dan lapan buah planet yang utama. Kesemua
planet ini beredar mengelilingi matahari mengikut orbit masing-masing.

• Pergerakan bumi dalam sistem suria berlaku melalui dua
cara, iaitu putaran bumi dan peredaran bumi.

• Bumi berputar pada paksinya sambil beredar mengelilingi
matahari mengikut orbitnya yang berbentuk elips (bujur).

Rajah 3.2 Putaran dan peredaran bumi

Rajah 3.1 Sistem suria
Glosari

Orbit: Laluan yang
diikuti oleh sesuatu
planet dan satelit
dalam pergerakan
mengelilingi matahari.

Layari laman web berikut untuk
maklumat tentang penemuan
planet baharu mirip bumi:
http://bukutekskssm.my/
Geografi /Nota3.html

ImbasImbas Saya

Matahari

Utarid
Zuhrah Bumi Marikh

Musytari
Zuhal Uranus Neptun

1.  Nyatakan dua cara pergerakan bumi.
 2. Bumi beredar mengelilingi  .

3.1Uji Diri

Matahari

Bulan

Bumi

Orbit bulan
Bulan

Bumi

Orbit bumi

PETUNJUK

Putaran bumi

Peredaran bumi

34

Ba
b

3
Putaran Bumi3.2

Rajah 3.4 Kejadian siang dan malam

Kesan-kesan putaran bumi
 Kejadian siang dan malam

Imbas
Gambar

Satu putaran yang lengkap mengambil
masa 24 jam atau satu hari.

Bumi berputar pada paksinya yang
mempunyai kecondongan sudut 23½°
pada satah tegak.

Putaran bumi adalah dari arah barat
ke timur atau mengikut arah lawan
pusingan jam.

Rajah 3.3 Putaran bumi pada paksinya

Imbas
Gambar
ImbasImbas

Cahaya
matahariMatahari

Kutub Selatan

Bahagian yang
tidak menerima

pancaran matahari
akan mengalami

waktu malam

Kutub Utara

Bahagian yang
menghadap

matahari akan
mengalami
waktu siang

Satah tegak

Kutub
Utara

Kutub
Selatan

Timur

Barat

Paksi bumi
condong 23½°

Satah tegak

35

Ba
b

3
165°B 165°T150°B 150°T135°B 135°T120°B 120°T

10
5°

B 105°T90°B 90°T75°B 75°T60°B 60°T45°B 45°T30°B 30°T15°B 15°T

1:00 2:00

Pagi Petang Malam

3:00 4:00 5:00 6:00 7:00 8:00 9:00 10:00 11:00 12:00 1:00 2:00 3:00 4:00 5:00 6:00 7:00 8:00 9:00 10:00 11:00 12:00

0°

Is
ni

n
A

ha
d

A
ha

d

Kuala Lumpur

San
Francisco

G
ar

is
an

M
er

id
ia

n
P

an
gk

al
 (

G
M

P
)

Is
ni

n
te

ng
ah

h
ar

i

180°T

Garisan Khatulistiwa
0°

G
ar

is
an

T
ar

ik
h

A
nt

ar
ab

an
gs

a
(G

TA
)

Tokyo 23½°U

23½°S

165°B 165°T150°B 150°T135°B 135°T120°B 120°T

10
5°

B 105°T90°B 90°T75°B 75°T60°B 60°T45°B 45°T30°B 30°T15°B 15°T

1:00 2:00

Pagi Petang Malam

3:00 4:00 5:00 6:00 7:00 8:00 9:00 10:00 11:00 12:00 1:00 2:00 3:00 4:00 5:00 6:00 7:00 8:00 9:00 10:00 11:00 12:00

0°

Is
ni

n
A

ha
d

A
ha

d

Kuala Lumpur

San
Francisco

G
ar

is
an

M
er

id
ia

n
P

an
gk

al
 (

G
M

P
)

Is
ni

n
te

ng
ah

h
ar

i

180°T

Garisan Khatulistiwa
0°

G
ar

is
an

T
ar

ik
h

A
nt

ar
ab

an
gs

a
(G

TA
)

Tokyo 23½°U

23½°S

Bumi mengambil masa 24 jam untuk melengkapkan satu
putaran (360º). Dalam setiap jam, bumi akan berputar
sebanyak 15º longitud atau 4 minit bagi setiap 1º longitud.

Perbezaan waktu tempatan

Rajah 3.5 Perbezaan waktu antara tempat

Peta 3.1 Zon-zon waktu

Perlawanan bola sepak
semasa Sukan Olimpik
Rio, Brazil (2016) disiarkan
secara langsung pada
waktu yang berbeza di
tempat yang berlainan.

Kesan putaran bumi
dalam tempoh 24 jam
telah mewujudkan 24
zon waktu, iaitu satu jam
bagi setiap satu zon.
Putaran bumi dari barat
ke timur menyebabkan
kawasan di timur
Garisan Meridian
Pangkal menerima
cahaya matahari terlebih
dahulu berbanding
dengan kawasan di
sebelah barat.

Satelit
angkasa

Satelit
bumiStadium Rio de Janeiro,

Brazil (45°B)
8:30 malam, Rabu

10
5°

B

Kuala LumpurKuala LumpurKuala LumpurKuala LumpurKuala LumpurKuala LumpurKuala Lumpur

Alaska, 150°B
1:30 petang,

Rabu

London, 0°
11:30 malam,

Rabu

Lahore, 75°T
4:30 pagi,

Khamis

Layari laman web berikut
untuk mengetahui cara
mengira waktu tempatan:
http://bukutekskssm.my/
Geografi /Nota4.html

ImbasImbas Saya

36

Ba
b

3
Pembiasan angin lazim

• Putaran bumi dari barat ke timur menghasilkan
daya graviti bumi yang dinamakan daya koriolis.

• Daya koriolis ini boleh menyebabkan
pemesongan arah tiupan angin lazim dunia.

• Di hemisfera selatan pula, tiupan
angin adalah terbias ke arah kiri.

• Di hemisfera utara, tarikan graviti
menyebabkan pergerakan angin terbias ke
arah kanan daripada arah tiupannya.

Daya tarikan graviti bulan yang kuat akan menarik air laut
di permukaan bumi yang menghadap bulan.

Rajah 3.6 Pembiasan angin lazim

Rajah 3.7 Kejadian air pasang dan air surut

Kejadian pasang surut

GEOGRAFI

Terdapat dua jenis
pasang surut:
• Pasang perbani atau

air pasang besar
berlaku apabila
bulan, bumi dan
matahari berada
dalam kedudukan
garis lurus.

• Pasang anak berlaku
apabila bulan,
matahari dan bumi
berada pada
sudut tegak.
(Sumber: National Ocean

Service, 2016)

http://bukutekskssm.my/
Geografi /Rajah1.html

Glosari

Daya koriolis: Daya
pesongan aliran udara
yang terhasil kesan
putaran bumi
pada paksinya.
Graviti: Daya tarikan
yang menggerakkan
jasad ke arah pusat
bulan atau bumi.

• Kawasan B dan D akan
mengalami peningkatan
paras air laut atau
terjadinya air pasang.

• Pada masa yang sama,
kawasan A dan C akan
mengalami air surut
kerana air laut tertarik ke
kawasan B dan D.

Hemisfera utara

Hemisfera
selatan

Terdapat dua jenis
pasang surut:

Daya koriolis:
pesongan aliran udara
yang terhasil kesan
putaran bumi
pada paksinya.
Graviti:
yang menggerakkan
jasad ke arah pusat
bulan atau bumi.

Fenomena pasang surut berlaku
sebanyak dua kali dalam tempoh
24 jam disebabkan oleh tarikan
graviti antara bumi dengan bulan
atau bumi dengan matahari.

Tarikan
graviti bulan

BumiD B

A

C

Air surut

Air surut

Air
pasang

Air
pasang

BulanBulan

37

Ba
b

3
Peredaran Bumi3.3
Bumi beredar mengelilingi mahatari mengikut arah lawan jam. Satu peredaran
yang lengkap mengambil masa selama 365¼ hari atau satu tahun.

Rajah 3.8 Peredaran bumi

Jawab soalan yang berikut berdasarkan rajah.

1. Nyatakan cara pergerakan bumi tersebut.

2. Berapa lamakah tempoh yang diperlukan oleh
bumi untuk melengkapkan satu pusingan?

3. Nyatakan arah putaran bumi.

4. Berapakah kecondongan paksi bumi pada
satah tegak?

GEOGRAFI

• Perihelion merupakan jarak bumi yang
paling hampir dengan matahari dan
berlaku kira-kira dua minggu selepas
solstis musim sejuk.

• Afelion, iaitu jarak bumi yang paling jauh
dari matahari pula berlaku kira-kira dua
minggu selepas solstis musim panas.

Imbas
Gambar

3.2Uji Diri

(Sumber: timeanddate.com, 2017)

152 juta km

Afelion

147 juta km

PerihelionBumi

Julai Januari

Bumi

Matahari

Matahari

Bulan

Bumi

Bulan

Bumi

Orbit bumi

Kutub
Utara

Kutub
Selatan

Arah
putaran

Satah
tegak

38

Ba
b

3
Musim sejukMusim luruh

Musim panas Musim bunga

GEOGRAFI

Kejadian empat musim di hemisfera utara dan hemisfera selatan:

Musim Hemisfera utara Hemisfera selatan

Bunga Mac – Mei September – November

Panas Jun – Ogos Disember – Februari

Luruh September – November Mac – Mei

Sejuk Disember – Februari Jun – Ogos

Kesan-kesan peredaran bumi

Kejadian empat musim di kawasan beriklim sederhana

Mengapakah bulan
Disember sering
dirujuk sebagai
musim sejuk?

39

Ba
b

3
Rajah 3.9 Kejadian empat musim akibat peredaran bumi mengelilingi matahari

A

B

C

D

Lihat video tentang
ekuinoks dalam laman
web berikut:
http://buku tekskssm.
my/Geografi /Video3.
html

ImbasImbas Saya GEOGRAFI

Contoh negara yang mengalami empat
musim mengikut benua:

Benua Negara
Asia Jepun, Korea Selatan, China

Amerika Utara Kanada, Amerika Syarikat

Eropah Perancis, Itali, Jerman, Belanda

Australia Australia

(Sumber: Planet Science, 2016)

Peredaran bumi mengelilingi matahari dan kecondongan paksi bumi menyebabkan
kedudukan matahari tengah hari berubah-ubah seiring dengan perubahan musim.

PETUNJUK

GS Garisan Sartan
GK Garisan Khatulistiwa
GJ Garisan Jadi
KU Kutub Utara
KS Kutub Selatan

Solstis
Musim Sejuk
22 Disember

Solstis
Musim Panas

21 Jun

Ekuinoks Musim Luruh
23 September

Ekuinoks Musim Bunga
21 Mac

KU

KS

GS

GK

GJ

KU

KS

GS

GK

GJ

KU

KS

GS

GK

GJ

KU

KS

GS

GK

GJ

23½°S

23½°U

23½°S

23½°U

23½°S

23½°U

23½°S

23½°U

40

Ba
b

3
Layari laman web berikut untuk latihan
tentang peredaran bumi:
http://bukutekskssm.my/Geografi /
Latihan1.pdf

ImbasImbas Saya

John menyambut hari Krismas pada musim
panas di Perth, Australia. Bagaimana pula
dengan Andrew yang tinggal di London?
Apakah musim yang dialaminya pada hari
Krismas tersebut? Pada pendapat anda,
mengapakah wujudnya perbezaan musim
antara kedua-dua kawasan tersebut?

Ekuinoks musim bunga (21 Mac)

Matahari tengah hari tegak di atas
kepala di Garisan Khatulistiwa (0°).

Hemisfera utara mengalami musim
bunga dan hemisfera selatan
mengalami musim luruh.

Hampir semua kawasan di permukaan
bumi mengalami tempoh siang dan
malam yang sama panjang.

A

Solstis musim panas (21 Jun)

Matahari tengah hari tegak di atas
kepala di Garisan Sartan (23½°U).

Hemisfera utara mengalami musim
panas dan hemisfera selatan
mengalami musim sejuk.

Kawasan di hemisfera utara
mengalami waktu siang yang lebih
panjang berbanding dengan
waktu malam.

Kawasan di hemisfera selatan pula
waktu malamnya lebih panjang
berbanding dengan waktu siang.

Kutub Utara mengalami 24 jam siang,
manakala Kutub Selatan mengalami
24 jam malam (Mei – Oktober).

B

Solstis musim sejuk (22 Disember)

Matahari tengah hari tegak di atas
kepala di Garisan Jadi (23½°S).

Hemisfera utara mengalami musim
sejuk dan hemisfera selatan
mengalami musim panas.

Waktu siang di kawasan hemisfera
selatan lebih panjang berbanding
dengan waktu malam.

Waktu malam di hemisfera utara
lebih panjang berbanding dengan
waktu siang.

Kutub Selatan mengalami 24 jam
siang manakala Kutub Utara
mengalami 24 jam malam
(November – April).

D

Ekuinoks musim luruh (23 September)

Matahari tengah hari tegak di atas
kepala di Garisan Khatulistiwa (0°).

Hemisfera utara mengalami musim
luruh dan hemisfera selatan
mengalami musim bunga.

Hampir semua kawasan di permukaan
bumi mengalami tempoh siang dan
malam yang sama panjang.

C

41

Ba
b

3
Fenomena gerhana

Bumi

Umbra

Penumbra

Bulan

Matahari

Gerhana matahari berlaku apabila kedudukan bulan menghalang cahaya matahari
ke bumi yang menyebabkan bayang-bayang bulan melindungi bumi. Pada ketika
ini, kedudukan matahari, bulan dan bumi berada dalam satu garisan lurus. Gerhana
matahari tidak meliputi seluruh permukaan bumi kerana bulan adalah lebih kecil
daripada bumi. Gerhana penuh berlaku di zon umbra yang kecil, manakala gerhana
separa terjadi di zon penumbra yang lebih besar.

Bumi
Bulan

Matahari

Fenomena ini berlaku apabila matahari, bumi dan bulan berada dalam satu garisan
lurus. Pada ketika ini, bumi akan melindungi cahaya matahari daripada terpancar ke
bulan. Keadaan ini menyebabkan bulan akan ditutupi oleh bayang-bayang bumi dan
menyebabkan berlakunya gerhana bulan.

Gerhana bulan

GEOGRAFI

Gerhana matahari lebih singkat masanya berbanding dengan gerhana bulan.
Semasa berlaku gerhana penuh matahari, keadaan bumi menjadi hampir gelap.
Pada masa ini, hanya terdapat sedikit jalur cahaya yang terang di sekeliling
matahari yang dikenali sebagai Korona.
Layari laman web berikut untuk animasi gerhana matahari pada 9 Mac 2016:
http://bukutekskssm.my/Geografi /Nota6.html

(Sumber: Solar Eclipse, 2016)

Gerhana matahari

Rajah 3.11 Gerhana bulan

Rajah 3.12 Gerhana matahari

42

Ba
b

3
3.1Aktiviti
Tajuk:  Putaran bumi dan perubahan arah bayang-bayang

Objektif:  Mengkaji kesan putaran bumi dan perubahan arah bayang-bayang.

Alatan:   Sebatang kayu, kompas, kertas saiz A3, pemberat, jam dan pen penanda

Langkah-langkah:
 1. Pacakkan sebatang kayu di tempat lapang seperti rajah di bawah.

2. Tandakan bayang-bayang setiap dua jam menggunakan pen penanda.
 3. Kemudian, tandakan perubahan arah bayang-bayang pada kertas tersebut.
 4. Lengkapkan borang pemerhatian di bawah.

5. Apakah kesimpulan yang dapat anda buat berdasarkan kajian di atas?

3.2Aktiviti
Tajuk:   Penanda buku empat musim

Objektif: (i) Mengumpulkan gambar suasana kawasan yang mengalami kejadian empat
musim.

(ii) Menambah dana kelas dengan menjual penanda buku tersebut.

Alatan:  Kad manila, pensel warna, gam, gunting, bahan-bahan media seperti majalah,
surat khabar, buku dan Internet

Langkah-langkah:
 1. Bahagikan kelas kepada empat hingga lima orang dalam satu kumpulan.
 2. Setiap kumpulan dikehendaki memilih sebuah negara yang mengalami kejadian

empat musim.
 3. Kumpulkan gambar suasana empat musim di negara berkenaan.
 4. Berdasarkan bahan-bahan yang dikumpulkan, hasilkan penanda buku empat musim

yang kreatif dan inovatif.
 5. Jual penanda buku tersebut di sekolah anda pada Hari Usahawan.

Lengkapkan borang pemerhatian di bawah.
Masa Kedudukan arah bayang-bayang

8:00 pagi Barat

10:00 pagi

12:00 tengah hari

2:00 petang

4:00 petang

6:00 petang

Kayu

Pemberat
Pemberat

Kertas

43

Ba
b

3
3.3Uji Diri

Layari laman web berikut
untuk maklumat tambahan
tentang kesan-kesan
peredaran bumi:
http://bukutekskssm.my/
Geografi /Nota5.html

ImbasImbas Saya

Berdasarkan petikan di bawah, jawab soalan yang diberikan.

Fenomena Ekuinoks dan Kaitannya dengan Perubahan Iklim
  Beberapa hari selepas berlaku gerhana matahari pada 9 Mac 2016, rantau Asia
Tenggara dikejutkan dengan isu gelombang panas matahari. Kejadian ini dikaitkan
dengan fenomena ekuinoks yang umumnya berlaku dua kali dalam setahun.
 Secara asasnya, fenomena ekuinoks berlaku apabila matahari tengah hari
berada tepat di atas Garisan Khatulistiwa. Fenomena ekuinoks menyebabkan masa
siang dan malam adalah sama. Penduduk yang tinggal di sekitar Khatulistiwa tidak
dapat merasakan perbezaan panjang siang dan malam kerana kawasan ini menerima
sinaran matahari penuh setiap hari.
 Ekuinoks Mac tahun 2016 membawa spekulasi kenaikan suhu daripada aras
normal. Beberapa kawasan di Asia Tenggara, iaitu Kuala Lumpur, Singapura dan Jakarta,
suhu dilaporkan telah mencecah lebih daripada 36°C, terutamanya kawasan yang
berada tepat pada Garisan Khatulistiwa dan kawasan pantai. Ramai yang mengatakan
bahawa musim ekuinoks tersebut berkait rapat dengan kejadian panas matahari yang
melampau, iaitu matahari menghasilkan kepanasan lebih tinggi berbanding dengan
hari biasa.
 Walaupun tiada kaitan langsung antara ekuinoks dengan peningkatan suhu
di bumi, ekuinoks yang berlaku pada Mac 2016 membawa perubahan yang ketara
daripada musim hujan kepada musim panas. Semasa matahari melintas di hemisfera
selatan, musim hujan banyak berlaku di kawasan ini. Semasa kedudukan matahari pada
arah utara, suhu di bumi akan meningkat dan tekanan udara menjadi rendah. Ramai
juga yang mengaitkan fenomena ekuinoks ini dengan pemanasan global. Sebenarnya,
pemanasan global adalah kesan daripada perubahan iklim.
 Kesimpulannya, fenomena ekuinoks Mac 2016 memberi petanda yang semakin
jelas bahawa musim kemarau akan berlaku di rantau Asia Tenggara.

(Sumber: Diubah suai daripada http://www.utusan.com.my/rencana, 22 Mac 2016)

1. Berapa kali ekuinoks berlaku dalam setahun?
 2. Apakah kesan fenomena ekuinoks?
 3. Adakah anda setuju dengan pendapat yang menyatakan bahawa spekulasi

kenaikan suhu berlaku di rantau Asia Tenggara adalah berkait rapat dengan
fenomena ekuinoks Mac 2016? Berikan alasan anda.

4. Fenomena ekuinoks adalah berkait rapat dengan pemanasan global. Bahaskan.

44

Ba
b

3
Pengaruh Pergerakan Bumi
terhadap Cuaca dan Iklim

Putaran bumi

Pergerakan bumi

Peredaran bumi

• Beredar mengelilingi matahari mengikut
arah lawan pusingan jam dalam orbit elips

• Satu peredaran lengkap mengambil masa
selama 365¼ hari atau satu tahun

• Berputar pada paksinya dari barat
ke timur

• Satu putaran lengkap mengambil
masa selama satu hari atau 24 jam

Kesan-kesan Kesan-kesan

• Kejadian siang dan malam
• Perbezaan waktu tempatan
• Pembiasan angin lazim
• Kejadian pasang surut

• Kejadian empat musim
• Fenomena gerhana:

- Gerhana bulan
 - Gerhana matahari

Layari laman web berikut
untuk maklumat tentang
RISEM:
http://bukutekskssm.my/
Geografi /Nota7.html

ImbasImbas Saya

IMBAS EMBALIMBASMBASMBAS EMBALIEMBALIEMBALIEMBALIEMBALIK

Glosari

Iklim sederhana: Iklim yang tidak terlalu
panas atau sejuk (berhawa sederhana).

Anda berpeluang merasai
suasana empat musim di
Rumah Iklim Sederhana
Empat Musim (RISEM)
di Taman Botani Negara
Shah Alam (Selangor).

Bumi

Matahari

Empat Musim (RISEM)
di Taman Botani Negara
Shah Alam (Selangor).

45

Ba
b

3
Cabaran Minda

1. Lengkapkan teka silang kata di bawah berdasarkan pembayang yang diberi.

R

K

P

I

N

T

R

W

Menegak

(a) Matahari tegak di Garisan
 semasa ekuinoks

musim luruh.
 (b) Peredaran bumi menyebabkan

kejadian  musim
dalam setahun.

(c) Daya koriolis boleh menyebabkan
pemesongan arah tiupan

lazim dunia.
 (g) Bahagian sebelah atas dari Garisan

Khatulistiwa hingga ke Kutub
Utara dikenali sebagai hemisfera

.

Melintang

(d)  terjadi apabila bulan
atau bumi tidak mendapat cahaya
matahari.

(e) Kejadian pasang surut berlaku
disebabkan oleh  graviti
antara bumi dengan bulan atau bumi
dengan matahari.

(f) Pada 22 Disember, matahari tengah
hari tegak di Garisan .

(h) Pergerakan bumi pada paksinya
dari barat ke timur dikenali sebagai

bumi.

(d)

(b)

(a)

(c)

(e)

(g)

(h)

(f)

46

Ba
b

3
2. Rajah di bawah menunjukkan salah satu kesan pergerakan bumi.

(a) Kedudukan bumi seperti dalam rajah di atas berlaku pada  .
(b) Fenomena tersebut dikenali sebagai  .
(c) Pada masa ini, kawasan X mengalami musim  , manakala kawasan Y

mengalami musim  .
(d) Waktu siang lebih  di hemisfera utara dan waktu malam lebih

di hemisfera selatan.

3. Jawab soalan yang berikut berdasarkan rajah di bawah.

(a) Fenomena dalam rajah di atas berlaku kesan daripada  .
(b) Bumi mengambil masa selama  untuk melengkapkan satu

peredaran seperti dalam rajah di atas.
(c) Panjang siang dan malam adalah sama apabila bumi berada pada

kedudukan   dan  . Kuiz Interaktif 3

ImbasImbas Saya

KU

KS

KU

KS

KU

KS

KU

KS

Matahari

II

III

IV

I

90°
Cahaya

matahari

KS

23½°U

23½°S

KU

X

Y

Satah tegak

47

Ba
b

3
48

Ba
b

4

Apakah yang akan
anda pelajari?

BAB

4 Cuaca dan Iklim
di Malaysia

Mari kita terokai:

3    Kesan aktiviti manusia terhadap
cuaca dan iklim di Malaysia

✓ Mengenal pasti jenis dan
ciri iklim di Malaysia.

✓ Menjelaskan ciri iklim
Khatulistiwa di Malaysia.

✓ Menghuraikan pengaruh
cuaca dan iklim terhadap
kegiatan manusia
di Malaysia.

✓ Menilai kesan kegiatan
manusia terhadap cuaca
dan iklim di Malaysia.

✓ Merumuskan perubahan
cuaca dan iklim di Malaysia.

1    Jenis dan ciri iklim di Malaysia

Iklim Khatulistiwa

Panas dan lembap
sepanjang tahun

Suhu Hujan Angin

Apakah ciri iklim di Malaysia?

Bagaimanakah aktiviti manusia memberi kesan
terhadap cuaca dan iklim di Malaysia?

Pancaran matahari

Lapisan

atmosfera

Haba dipantulkan
balik ke bumi

Karbon dioksida
memerangkap
kebanyakan haba
yang dipantulkan
oleh bumi

Sesetengah haba
dipantulkan ke
angkasa oleh bumi

Bumi

CFC

CO2
CH

4 N
2O
49

Ba
b

4

4    Perubahan cuaca dan iklim di Malaysia

2    Pengaruh cuaca dan iklim terhadap kegiatan manusia di Malaysia

Induksi Bab
Malaysia mengalami iklim Khatulistiwa yang panas dan lembap sepanjang tahun. Ciri iklim ini mempengaruhi pelbagai kegiatan manusia di Malaysia. Dalam bab ini, kita akan mempelajari hubung kait antara cuaca dan iklim dengan kegiatan manusia serta kesan kegiatan manusia terhadap cuaca dan iklim di Malaysia.

Jelaskan melalui contoh yang sesuai hubung kait antara iklim Khatulistiwa dengan
kegiatan manusia di Malaysia.

Bolehkah anda terangkan tentang perubahan cuaca dan iklim di Malaysia?

Semasa El Nino

Lautan Pasifik

Lautan Hindi

H

Asia Angin
Baratan

Amerika
Utara

Amerika
Selatan

Australia

U

L

0°

PETUNJUK

Tekanan udara rendah

Tekanan udara tinggi

Permukaan lautan yang panas

L

H

Garisan Khatulistiwa
Negara kita menerima hujan sepanjang tahun.
 Jumlah hujan tahunan di Malaysia adalah kira-kira 2 600 mm.
 Taburan hujan adalah tidak sekata kerana dipengaruhi oleh bentuk muka bumi dan
tiupan angin monsun.

Hujan maksimum diterima semasa peralihan monsun, iaitu pada hujung bulan Mac
hingga awal Mei dan Oktober hingga pertengahan November.

Suhu tinggi dan hampir sekata sepanjang tahun.
 Min suhu tahunan tinggi, iaitu 27ºC.
 Julat suhu tahunan kecil, iaitu 1ºC hingga 3ºC.
 Julat suhu harian besar, iaitu 5ºC hingga 10ºC bagi stesen berhampiran pantai,
8ºC hingga 12ºC bagi stesen di pedalaman.

Jenis dan Ciri Iklim di Malaysia4.1
Apakah jenis iklim di Malaysia?

Malaysia mengalami iklim Khatulistiwa
yang panas dan lembap sepanjang tahun.
Iklim jenis ini dialami oleh kawasan yang
terletak di antara garisan lintang
0° hingga 10°U dan 0° hingga 10°S
Garisan Khatulistiwa.

Ciri iklim di Malaysia

Suhu

Hujan

Bulan J F M A M J J O S O N D

Min suhu
tahunan

Suhu (ºC) 27.9 27.7 28.6 29.1 28.6 27.8 27.6 28.0 27.5 27.4 27.0 26.9 27.8

Bulan J F M A M J J O S O N D

Jumlah
hujan

tahunan

Hujan (mm) 136.1 155.8 94.8 127.4 227.1 180.6 200.2 150.5 234.4 250.7 331.3 313.9 2 402.8

Glosari

Iklim: Purata suhu, hujan, tekanan udara
dan angin sesuatu tempat selama 30 tahun.

Jadual 4.1 Min suhu bulanan Malaysia, 2016

Jadual 4.2 Jumlah hujan bulanan Malaysia, 2016

(Sumber: Jabatan Meteorologi Malaysia, 2017)

(Sumber: Jabatan Meteorologi Malaysia, 2017)

1

2

Julat suhu
tahunan

Julat suhu
harian

=

=

–

–

Min suhu
bulanan tertinggi

Suhu maksimum
harian

Min suhu
bulanan terendah

Suhu minimum
harian

=
Min suhu
tahunan

Jumlah min suhu bulanan dalam setahun

12

50

Ba
b

4
Graf 4.1 Min suhu dan hujan bulanan Malaysia, 2016

• Permukaan bumi dipanaskan oleh
pancaran matahari.

• Air tersejat dan membentuk wap air.

• Udara panas bersama-sama wap air
naik ke atmosfera sehingga sampai di
paras yang tinggi.

• Udara menjadi sejuk dan wap air
mengalami proses pemeluwapan
menjadi titisan air lalu membentuk
awan kumulonimbus.

• Kebiasaannya, hujan lebat turun pada
lewat petang disertai kilat dan petir.

Rajah 4.1 Pembentukan hujan perolakan

Udara panas
naik

Udara panas
naik

Permukaan bumi

Awan kumulonimbus

Petir
Hujan

• Hujan bukit turun di kawasan tanah
tinggi yang menghadap udara lembap.

• Udara lembap dari laut dipaksa naik ke
cerun bukit kerana dihalang oleh tanah
tinggi.

• Udara menjadi sejuk dan wap air
mengalami proses pemeluwapan menjadi
titisan air lalu membentuk awan.

• Hujan lebat turun di bahagian cerun
bukit yang menghadap udara lembap.

• Bahagian cerun yang terlindung
menerima hujan yang sedikit dan dikenali
sebagai kawasan lindungan hujan.

Rajah 4.2 Pembentukan hujan bukit

Laut

Udara kering
dan panas
turun

Udara lembap
naik

Bukit

Kaw
asan lindungan

hujan

Cer
un

h
ad

ap

an
gin

Awan

Hujan

(a) Hujan perolakan

Jenis hujan di Malaysia

(b) Hujan bukit

Sebagai sebuah negara
yang dikelilingi laut dan
terletak berhampiran
Garisan Khatulistiwa,
Malaysia secara semula
jadi menerima cahaya
matahari yang banyak.
Secara purata, Malaysia
menerima sebanyak
enam jam sinaran
matahari sehari.

(Sumber: Jabatan Meteorologi
Malaysia, 2017)

Min suhu dan hujan bulanan Malaysia tahun 2016

PETUNJUK

Suhu

Hujan

350
300
250
200
150
100
50
0

Suhu (°C)

J F M A M J J O S O N D

Hujan (mm)

Bulan

30
28
26
24
22
20
18
16

51

Ba
b

4
Kawasan yang menerima hujan paling sedikit di
Malaysia ialah Kuala Pilah di Negeri Sembilan.
Purata hujan tahunannya kurang daripada 1 500 mm
kerana terletak di kawasan lindungan hujan.

Menurut Jabatan Meteorologi Malaysia, hujan
tahunan tertinggi di Malaysia berlaku di cerun
bukit kawasan pedalaman Sarawak. Purata hujan
tahunannya melebihi 5 000 mm kerana terletak di
cerun bukit yang menghadap angin lembap.

Peta 4.1 Taburan hujan tahunan di Malaysia, 2016

(Sumber: Jabatan Meteorologi Malaysia, 2017)

Layari laman web berikut
untuk melihat peta
taburan hujan tahunan di
beberapa stesen terpilih di
Malaysia pada tahun 2016:
http://bukutekskssm.my/
Geografi /Peta1.html

ImbasImbas Saya

U

5°U

100°T 105°T 110°T 115°T

Laut China Selatan

1800 2200 2400 2600 2800 3000 3200 3400 3600 3800 4000 4200 4400 (mm)

PETUNJUK

Chuping

Gua Musang

Kota Bharu

Kuala Pilah
Petaling JayaPetaling Jaya

Bintulu

SandakanKota Kinabalu

Kapit

Mulu

Kota BharuKota Bharu

Gua MusangGua Musang

KapitKapit

BintuluBintulu

MuluMulu

GEOGRAFI

• Ribut petir merupakan satu fenomena yang
berlaku sepanjang tahun di Malaysia.

• Ribut petir lazimnya terjadi pada waktu
petang dan awal senja di daratan, manakala
di lautan berlaku pada sebelah malam.

• Subang (Selangor) merekodkan jumlah
berlaku ribut petir paling kerap di Malaysia.

(Sumber: Jabatan Meteorologi Malaysia, 2017)

52

Ba
b

4
Terdapat dua jenis angin monsun, iaitu
Monsun Timur Laut dan Monsun Barat
Daya. Selain itu, Malaysia juga menerima
tiupan angin Sumatera dan angin tempatan
(bayu laut dan bayu darat).

Angin

Angin Monsun Timur Laut

Bertiup dari awal bulan November
hingga Mac.

Bermula dari pedalaman Benua Asia.

Bertiup merentasi Laut China Selatan dan
sampai di Malaysia sebagai angin
Monsun Timur Laut.

Membawa hujan lebat ke pantai timur
Semenanjung Malaysia, kawasan barat
Sarawak serta pantai utara dan timur Sabah.

Angin Monsun Barat Daya

Bertiup dari pertengahan bulan Mei
hingga akhir bulan September.

Berasal dari Benua Australia.

Bertiup merentasi Lautan Hindi dan
sampai di Malaysia sebagai angin
Monsun Barat Daya.

Membawa hujan yang sederhana lebat ke
Malaysia kerana dihalang oleh tanah tinggi
di Sumatera (Indonesia).

Peta 4.3 Pembentukan angin Monsun Barat DayaPeta 4.2 Pembentukan angin Monsun Timur Laut

(a) Angin monsun

Ketahui maklumat lanjut berkaitan ciri-ciri iklim di Malaysia melalui laman web berikut:
http://bukutekskssm.my/Geografi /Nota8.html

Buat catatan dalam buku nota anda dan hasilkan peta minda yang sesuai.

ImbasImbas Saya

3

Glosari

Angin tempatan: Angin yang bertiup di
sebuah kawasan kecil, berbeza dengan
taburan tekanan umum yang terdapat
pada persekitaran tersebut.

Lautan
Hindi

Musim sejuk dan
tekanan tinggi

Musim panas dan
tekanan rendah

Asia

Australia

Garisan Khatulistiwa

Garisan Sartan

Garisan Jadi

Lautan Pasifik
23½°U

0°

23½°S
PETUNJUK

Arah tiupan
 angin monsun

U

23½°U

0°

23½°S

Lautan
Hindi

Musim panas dan
tekanan rendah

Musim sejuk dan
tekanan tinggi

Asia

Australia

Garisan Khatulistiwa

Lautan Pasifik

PETUNJUK

Arah tiupan
 angin monsun

U

Garisan Sartan

Garisan Jadi

53

Ba
b

4
Bertiup dari bulan April hingga Mei dan
September hingga Oktober.

Berasal dari Sumatera (Indonesia).

Dikenali sebagai ‘skual’.

Bertiup dengan kencang secara
tiba-tiba pada waktu malam hingga subuh
ke pantai barat Semenanjung Malaysia,
terutamanya dari Pelabuhan Klang hingga
ke Johor Bahru.

Membawa hujan lebat yang disertai kilat
dan petir. Peta 4.4 Angin Sumatera

(b) Angin Sumatera

(c) Angin tempatan

Angin tempatan yang berlaku pada waktu
siang di kawasan berhampiran pantai.

Berlaku kerana tekanan udara di
permukaan laut adalah lebih tinggi
daripada tekanan udara di daratan.

Udara bergerak dari laut yang bertekanan
tinggi ke daratan yang bertekanan
rendah.

Angin tempatan yang berlaku pada waktu
malam di kawasan berhampiran pantai.

Berlaku kerana tekanan udara di daratan
adalah lebih tinggi daripada tekanan udara
di permukaan laut.

Udara bergerak dari daratan yang
bertekanan tinggi ke laut yang bertekanan
rendah.

Rajah 4.4 Bayu daratRajah 4.3 Bayu laut

Lengkapkan rajah di bawah.

4.1Uji Diri

Laut
China
Selatan

U

Selat M
elaka

Pelabuhan
Klang

Johor
Bahru

Sumatera

Bayu laut Bayu darat

Jenis iklim di Malaysia

Min suhu
tahunan

Jenis
hujan

Jenis angin
monsun

Julat suhu
tahunan

Jumlah hujan
tahunan

Jenis angin
tempatan

Suhu Hujan Angin

Bayu darat

Tekanan
tinggi

Tekanan
rendah

Darat Laut

Bayu laut

Darat Laut

Tekanan
rendah

Tekanan
tinggi

54

Ba
b

4
Pertanian

• Iklim Khatulistiwa yang panas dan lembap sepanjang tahun menggalakkan
penanaman pelbagai jenis tanaman seperti padi sawah, getah, kelapa sawit, koko
dan lada hitam.

• Kawasan pertanian utama di Malaysia:

Pengaruh Cuaca dan Iklim terhadap Kegiatan
Manusia di Malaysia

4.2

• Di kawasan tanah tinggi yang mengalami suhu antara 18ºC hingga 21ºC, sesuai
untuk penanaman teh, sayur-sayuran, bunga-bungaan dan buah-buahan hawa
sederhana. Contohnya, Cameron Highlands di Pahang dan Kundasang di Sabah.

Padi

Dataran Kedah–Perlis
 Dataran Kelantan

Kelapa sawit

Segi Tiga Jengka (Pahang)
 Lahad Datu (Sabah)

Lada hitam

Sekitar Kuching dan
Sri Aman (Sarawak)

Padi Kelapa sawit Lada hitam

Strawberi

Teh

Bunga ros

55

Ba
b

4
Aktiviti pembalakan sukar
dijalankan pada musim
tengkujuh kerana jalan
licin dan terdedah kepada
bahaya tanah runtuh.

Pembalakan
• Suhu yang tinggi dan jumlah hujan yang banyak

di Malaysia menggalakkan pertumbuhan
hutan hujan tropika, terutamanya di kawasan
pedalaman Semenanjung Malaysia serta
pedalaman Sabah dan Sarawak.

• Pelbagai pokok kayu keras seperti cengal,
meranti, nyatuh dan keruing yang terdapat
di hutan hujan tropika telah menggalakkan
kegiatan pembalakan.

Glosari

Musim tengkujuh: Musim
hujan (lebat).

Perikanan
• Pada musim tengkujuh, iaitu semasa tiupan

angin Monsun Timur Laut, nelayan di pantai
timur Semenanjung Malaysia tidak dapat turun
ke laut kerana keadaan Laut China Selatan
yang bergelora.

• Oleh sebab itu, mereka melakukan pelbagai
aktiviti lain di darat seperti membaiki jala dan
pukat yang rosak.

• Nelayan di pantai barat Semenanjung Malaysia
dapat menangkap ikan sepanjang tahun.

• Hal ini disebabkan oleh kawasan perairan
Selat Melaka terlindung daripada tiupan angin
kencang semasa Monsun Timur Laut oleh
Banjaran Titiwangsa dan Monsun Barat Daya
oleh Sumatera (Indonesia).

• Aktiviti menjemur ikan di kawasan pinggir pantai
dilakukan semasa keadaan cuaca panas.

Aktiviti menjemur ikan semasa cuaca panas

Menangkap ikan di laut

Nelayan membaiki pukat semasa tidak
turun ke laut

56

Ba
b

4
Pelancongan
• Keadaan iklim Khatulistiwa yang panas dan lembap sepanjang tahun menarik minat

ramai pelancong antarabangsa berkunjung ke Malaysia.

• Kawasan tanah tinggi yang bersuhu sederhana dan udara nyaman menarik
kedatangan pelancong.

• Suhu air laut antara 20ºC hingga 30ºC menggalakkan pertumbuhan batu karang
dan aktiviti menyelam skuba.

Kawasan peranginan tanah tinggi di Malaysia

Kawasan peranginan pantai dan pulau di Malaysia

1. Nyatakan tiga jenis kegiatan manusia di Malaysia yang dipengaruhi oleh cuaca dan iklim.
 2. Pada pendapat anda, mengapakah kegiatan pertanian di Malaysia dapat dijalankan

sepanjang tahun?

4.2Uji Diri

Pantai Damai (Sarawak) Pulau Sipadan (Sabah)

Cameron Highlands (Pahang) Bukit Larut (Perak)

Pulau Redang (Terengganu)

Kundasang (Sabah)

57

Ba
b

4
Kesan Kegiatan Manusia terhadap Cuaca dan
Iklim di Malaysia

4.3

Rajah 4.5 Kesan rumah hijau

Glosari

Gas rumah hijau:
Karbon dioksida (CO2)
Metana (CH4)
Klorofl uorokarbon (CFC)
Nitrus oksida (N2O)

Kesan Rumah Hijau
 Kesan rumah hijau merujuk fenomena peningkatan suhu bumi akibat banyak haba

yang terperangkap dalam atmosfera bumi.

Sebahagian daripada haba akan dipantulkan ke angkasa lepas.

Gas rumah hijau penting untuk mengekalkan suhu bumi, tetapi aktiviti manusia
telah meningkatkan pelepasan gas-gas ini ke atmosfera.

Fenomena kesan rumah hijau menyebabkan peningkatan suhu bumi yang boleh
mengakibatkan berlakunya perubahan iklim.

Punca-punca
peningkatan

pelepasan gas-gas
rumah hijau

ke atmosfera

Pancaran matahari

CO2

CFC
Lapisan

atmosfera

Haba dipantulkan
balik ke bumi

Karbon dioksida
memerangkap
kebanyakan haba
yang dipantulkan
oleh bumi

Sesetengah haba
dipantulkan ke
angkasa oleh bumi

Bumi

CH
4 N

2O

Pembakaran sisa
pertanian

Pembakaran
bahan api fosil

Pembakaran
hutan

Kegiatan
pembalakan

Pelupusan
sampah

58

Ba
b

4
Rajah 4.6 Pembangunan dan pertambahan penduduk yang pesat menyebabkan kejadian pulau haba

Pulau Haba
 Pulau haba merujuk fenomena suhu kawasan tepu bina di dalam bandar lebih

panas daripada kawasan di sekitarnya.

Fenomena pulau haba menyebabkan keselesaan penduduk di bandar terjejas
kerana keadaan suhu yang tinggi.

Glosari

Tepu bina: Padat
Evaporasi: Penyejatan

Udara panas

Aliran angin

Pusat bandarPinggir bandar Pinggir bandarLuar bandar Luar bandar

Aliran angin

Punca-punca
fenomena
pulau haba

Kekurangan tumbuh-tumbuhan
menyebabkan kadar evaporasi
rendah di kawasan bandar.

Bahan konkrit, simen, besi dan
batu bata mempunyai keupayaan
menyerap haba yang tinggi.

Bangunan konkrit dan
permukaan berturap

menyerap dan menyimpan
banyak bahang matahari.

Kesesakan jalan raya
menyebabkan pelepasan

asap dan haba yang tinggi
oleh kenderaan.

Bahan pencemar seperti
debu dan habuk yang

dibebaskan oleh kenderaan
bermotor dan kilang banyak

memerangkap haba.

Kekurangan
tumbuh-tumbuhan

menyebabkan proses
perpeluhan kurang berlaku

bagi menyederhanakan suhu.

59

Ba
b

4
Rajah 4.7 Kejadian hujan asid

Hujan Asid

Hujan asid ialah hujan yang mengandungi kandungan asid lemah dengan nilai pH
kurang daripada 5.6.

Hujan asid berlaku apabila udara di sesuatu kawasan tercemar dengan teruk,
terutamanya di kawasan perindustrian.

Pembakaran bahan api fosil seperti arang batu dan petroleum oleh kilang, stesen
jana kuasa dan kenderaan menyebabkan pembebasan gas sulfur dioksida, karbon
dioksida dan nitrogen oksida yang banyak ke atmosfera.

Gas-gas ini terlarut dalam wap air dan menghasilkan asid sulfurik dan asid nitrik.

Wap air yang mengandungi asid ini akan membentuk awan dan apabila
terpeluwap, hujan akan turun sebagai hujan asid.

Arah tiupan
angin

Sejatan

Awan

Gas-gas berasid terlarut dalam wap air
dan membentuk asid lemah

Pemeluwapan
berlaku dan hujan

asid terbentuk

Kesan-kesan
hujan asid

Memusnahkan tanaman dan tumbuh-tumbuhan

Melunturkan cat dan menghakis dinding bangunan

Menjejaskan kualiti air dan kepupusan hidupan akuatik

Mengancam kesihatan manusia

60

Ba
b

4
Jerebu

Jerebu yang kelihatan di ruang udara kita adalah disebabkan
oleh zarah-zarah halus yang tidak nampak oleh mata kasar
terampai di atmosfera dalam kepekatan yang tinggi.

GEOGRAFI

Indeks Pencemaran Udara (IPU) melibatkan
pengukuran habuk yang halus (10 mikron
ke bawah) dan beberapa gas lain seperti
karbon monoksida, sulfur dioksida dan
nitrogen dioksida.

(Sumber: Jabatan Alam Sekitar Malaysia, 2016)

Fenomena jerebu di Kuala Lumpur pada
tahun 2015

Layari laman web berikut untuk
maklumat nasihat kesihatan ketika
jerebu:
http://bukutekskssm.my/Geografi /
Nota9.html

Apakah langkah-langkah pencegahan
dan kawalan yang perlu dipatuhi?

ImbasImbas Saya

Kesan-kesan jerebu

Mengurangkan jarak penglihatan

Mengganggu pertumbuhan tanaman

Masalah kesihatan (kulit, mata, paru-paru)

Menjejaskan aktiviti pengangkutan

Punca-punca
jerebu

Glosari

Zarah: Habuk yang
paling halus.

4.3Uji Diri
 1. Senaraikan punca dan kesan hujan asid di Malaysia.
 2. Cadangkan dua langkah untuk mengurangkan kesan fenomena jerebu.

Letusan
gunung berapi
yang berlaku

di negara jiran

Pembakaran bahan
api fosil (kenderaan

dan kilang)

Pembakaran
hutan

Pembakaran
terbuka (sampah

sarap dan sisa
tumbuhan)

61

Ba
b

4
Fenomena El Nino dapat dikaitkan
dengan pemanasan suhu di

Lautan Pasifi k yang luar biasa
sehingga menyebabkan perubahan
tekanan udara dan pola tiupan angin.

Perubahan Cuaca dan Iklim di Malaysia4.4

El Nino dalam Bahasa Sepanyol
bermakna “anak lelaki” manakala La
Nina pula bermakna “anak gadis”
atau “kanak-kanak perempuan”.
Gangguan atmosfera kesan fenomena
El Nino merujuk kejadian kemarau
yang berpanjangan dan La Nina
merujuk kejadian banjir besar.

(Sumber: National Ocean Service, 2016)

Dalam keadaan normal, angin Timuran
yang biasanya bertiup dari timur
Lautan Pasifi k ke barat Lautan Pasifi k
akan membawa hujan yang lebat

ke Asia Tenggara, Australia dan
 Papua New Guinea.

Fenomena El Nino

El Nino menyebabkan
berlakunya peningkatan
suhu antara 0.5°C hingga
2°C berbanding dengan
keadaan biasa.

Keadaan normal

Lautan Pasifik
H

Asia Angin
Timuran

Amerika
Utara

Amerika
Selatan

Australia

U

L 0°

PETUNJUK

Tekanan udara rendah

Tekanan udara tinggi

Permukaan lautan yang sejuk

L

H

Lautan Hindi

Garisan Khatulistiwa

Peta 4.5 Keadaan normal

1

2

62

Ba
b

4
Keadaan ini mengakibatkan negara-negara
di barat Lautan Pasifi k, termasuk Malaysia
mengalami kemarau, walaupun sepatutnya
menerima hujan lebat ketika ini. Negara di
timur Lautan Pasifi k pula mengalami keadaan
hujan lebat, walaupun sepatutnya mengalami
musim kemarau.

Namun, semasa El Nino,
tiupan angin Timuran menjadi
lemah disebabkan oleh
tekanan udara yang rendah.
Angin Timuran digantikan
dengan angin Baratan yang
bertiup ke timur Lautan Pasifi k.

Layari laman web berikut untuk maklumat tentang El Nino:
http://bukutekskssm.my/Geografi /Nota10.html
Berdasarkan maklumat tersebut, hasilkan peta pemikiran yang sesuai untuk
menunjukkan kesan fenomena tersebut.

ImbasImbas Saya

Semasa El Nino

Peta 4.6 Keadaan semasa El Nino

Lautan Pasifik

Lautan Hindi

H

Asia Angin
Baratan

Amerika
Utara

Amerika
Selatan

Australia

U

L

0°

PETUNJUK

Tekanan udara rendah

Tekanan udara tinggi

Permukaan lautan yang panas

L

H

Garisan Khatulistiwa

GEOGRAFI

• El Nino berlaku dalam tempoh 6 hingga 18 bulan. El Nino terbentuk pada pertengahan
tahun, berada di kemuncak pada akhir tahun dan menjadi lemah menjelang awal tahun
berikutnya.

• Negara-negara yang pernah mengalami El Nino: Malaysia, Indonesia, Filipina, Brazil, India,
Australia dan Ethiopia.

(Sumber: Jabatan Meteorologi Malaysia, 2017)

3 4

63

Ba
b

4
4.1Aktiviti
Tajuk:  Kesan kegiatan manusia terhadap cuaca dan iklim di Malaysia
Objektif: Menghasilkan folio bergambar tentang salah satu kesan kegiatan manusia

terhadap cuaca dan iklim.
Alatan:  Kertas A4, pen pelbagai warna, gam, gunting, bahan rujukan
Langkah-langkah:
 1. Bahagikan kelas anda kepada empat hingga lima orang dalam satu kumpulan.
 2. Setiap kumpulan dikehendaki mengumpul maklumat dan gambar yang berkaitan

dengan salah satu kesan kegiatan manusia terhadap cuaca dan iklim di Malaysia.
 3. Hasilkan folio bergambar berdasarkan maklumat yang dikumpul.
 4. Letakkan folio yang terbaik di Sudut Geografi  di dalam kelas anda.

La Nina ialah gejala gangguan iklim
yang disebabkan oleh penurunan suhu
permukaan laut di bahagian tengah dan
timur Lautan Pasifi k. Penurunan suhu
adalah lebih rendah daripada biasa
berbanding dengan kawasan sekitarnya.

Fenomena La Nina akan
mengakibatkan pembentukan awan
yang tebal dan hujan lebat yang
luar biasa serta kebarangkalian
berlakunya banjir besar.

Fenomena La Nina

Peta 4.7 Keadaan normal

Keadaan normal

Asia Lautan
Pasifik

Tiupan angin lemah

Pergerakan arus panas Amerika
Selatan

Amerika
Utara

Australia

U

0°

PETUNJUK

Permukaan lautan yang sejuk

Permukaan lautan yang panas

Garisan Khatulistiwa

1
    Fenomena La Nina akan     Fenomena La Nina akan

2

64

Ba
b

4
GEOGRAFI

Keadaan ini akan meningkatkan jumlah
hujan yang turun di kawasan berkenaan
dan seterusnya menyebabkan
berlakunya kejadian banjir besar seperti
yang pernah berlaku di negara kita
pada tahun 2014.

Di Malaysia, La Nina biasanya akan
memberi kesan kepada negeri-negeri
di pantai timur Semenanjung Malaysia,
Sabah dan Sarawak, terutamanya
ketika Monsun Timur Laut.

1. Apakah yang anda faham tentang konsep
El Nino?

2. Apakah kesan El Nino terhadap negeri-negeri
di pantai timur Semenanjung Malaysia?

3. Senaraikan kesan La Nina terhadap alam
sekitar fi zikal.

4. Bagaimanakah La Nina mempengaruhi
aktiviti manusia di negeri-negeri pantai timur
Semenanjung Malaysia?

4.4Uji Diri
Contoh negara-negara yang
pernah mengalami La Nina:
• Australia
• Indonesia
• Filipina
• Afrika Selatan
• Brazil
• Malaysia
• India

(Sumber: Earth Observatory, 2017)

Peta 4.8 Keadaan semasa La Nina

Semasa La Nina

Asia Lautan
Pasifik

Tiupan angin
kencang

Amerika
Utara

Amerika
Selatan

Australia

U

0°

PETUNJUK

Permukaan lautan yang sejuk

Permukaan lautan yang panas

Pergerakan arus panas

Garisan Khatulistiwa

Di Malaysia, La Nina biasanya akan     Di Malaysia, La Nina biasanya akan

3
    Keadaan ini akan meningkatkan jumlah

4

65

Ba
b

4
Cuaca dan Iklim di Malaysia

• Berlaku
peningkatan suhu
dan pengurangan
hujan kesan
daripada
fenomena El Nino

• Mengalami
hujan lebat yang
luar biasa dan
banjir besar
kesan daripada
fenomena
La Nina

Perubahan
cuaca dan iklim

di Malaysia

Kesan kegiatan
manusia

terhadap cuaca
dan iklim

di Malaysia

Pengaruh
cuaca dan

iklim terhadap
kegiatan
manusia

di Malaysia

Jenis iklim

Kegiatan ekonomi
yang dapat
dijalankan:
• Pertanian
• Pembalakan
• Perikanan
• Pelancongan

Iklim Khatulistiwa

Keadaan iklim

Halangan cuaca terhadap kegiatan
manusia:

• Kerja menoreh getah tidak dapat
dijalankan semasa musim hujan

• Kegiatan pembalakan tergendala
semasa musim hujan

• Kegiatan perikanan terjejas semasa
Monsun Timur Laut

• Kesan rumah
hijau

• Pulau haba
• Hujan asid
• JerebuPanas dan lembap

sepanjang tahun

• Panas dan sekata
sepanjang tahun

• Min suhu tahunan
27°C

• Julat suhu tahunan
kecil (1°C – 3°C)

• Menerima hujan
sepanjang tahun

• Kira-kira 2 600 mm
setahun

• Tidak sekata

• Angin Monsun
Timur Laut

• Angin Monsun
Barat Daya

• Angin Sumatera
• Angin tempatan

IMBASMBASMBASMBASMBASMBAS K

Suhu Hujan Angin

66

Ba
b

4
Cabaran Minda

1. Jawab soalan berdasarkan graf di bawah.

(a) Nyatakan tiga ciri utama iklim Khatulistiwa berdasarkan graf.

(b) Kemukakan tiga sebab Malaysia dianggap bertuah kerana mengalami keadaan iklim
 seperti yang ditunjukkan dalam graf.

2. Berdasarkan peta yang diberi, jawab soalan yang berikut.

Kuiz Interaktif 4

ImbasImbas Saya

(a) Namakan angin X.
(b) Nyatakan tempoh tiupan

angin X.
(c) Jelaskan proses pembentukan

angin X dalam peta.
(d) Pada pendapat anda, apakah

kesan tiupan angin X kepada
nelayan yang tinggal di pantai
timur Semenanjung Malaysia?

Lautan
Hindi

Musim sejuk dan
tekanan tinggi

Musim panas dan
tekanan rendah

Asia

Australia

Garisan Khatulistiwa

Garisan Sartan

Garisan Jadi

Lautan Pasifik
23½°U

0°

23½°S

U

PETUNJUK

Arah tiupan
 angin monsun

X

Min suhu dan hujan bulanan Malaysia tahun 2016

PETUNJUK

Suhu

Hujan

350
300
250
200
150
100
50
0

Suhu (°C)

J F M A M J J O S O N D

Hujan (mm)

Bulan

30
28
26
24
22
20
18
16

67

Ba
b

4
3. Lengkapkan rajah di bawah tentang punca dan kesan jerebu di Malaysia.

4. Jawab soalan yang berikut berdasarkan rajah di bawah.

(a) Apakah nama hujan Y?
(b) Senaraikan tiga kegiatan manusia yang menyebabkan berlakunya fenomena dalam

rajah di atas.
(c) Pada pendapat anda, apakah kesan fenomena hujan Y terhadap alam sekitar di

negara kita?

(d) Berikan dua cadangan untuk mengurangkan kejadian hujan Y seperti dalam rajah
 di atas.

5. Sekiranya anda seorang pegawai perancang bandar, apakah cara yang akan anda lakukan
untuk mengelakkan kejadian pulau haba di kawasan yang ingin dibangunkan?

Hujan Y

Punca Kesan

(a)

(b)

(c)

(d)

Jerebu
di Malaysia

(a)

(b)

(c)

(d)

68

Ba
b

4
Geografi  Manusia
mengkaji tentang corak
dan kedinamikan aktiviti

manusia serta hubung kaitnya
dengan alam sekitar fi zikal.

Bahagian ini terdiri
daripada tema Pengangkutan

dan Telekomunikasi
di Malaysia.

• Pengangkutan di Malaysia
• Telekomunikasi di Malaysia

ManusiaManusia
Geografi
Mari kita terokai:

70

Ba
b

5

BAB

5 Pengangkutan
di Malaysia

4    Kepentingan pengangkutan di Malaysia

Jelaskan kepentingan pengangkutan darat,
udara dan air di Malaysia.

1    Jaringan pengangkutan di Malaysia

Jalan raya/lebuh raya

Landasan kereta api

Lapangan terbang antarabangsa

Pelabuhan utama

✓ Mengenal pasti jaringan jalan
raya dan jaringan landasan
kereta api di Malaysia.

✓ Mengenal pasti lapangan
terbang antarabangsa dan
pelabuhan utama di Malaysia.

✓ Memberi contoh pengangkutan
awam di Malaysia.

✓ Menghuraikan faktor-faktor
yang mempengaruhi jaringan
pengangkutan di Malaysia.

✓ Membezakan kepentingan
pengangkutan darat, udara

dan air di Malaysia.
✓ Menilai kepentingan

pengangkutan awam
di Malaysia.

✓ Mencadangkan amalan
pengangkutan dan
perjalanan lestari.

Apakah yang akan
anda pelajari?

Jaringan
pengangkutan

di Malaysia
71

Ba
b

5

5    Kepentingan pengangkutan
awam di Malaysia

6    Amalan pengangkutan
lestari

2    Pengangkutan awam
di Malaysia

Pernahkah anda menggunakan
pengangkutan awam?

Apakah kepentingan
pengangkutan awam?

Bolehkah anda cadangkan amalan
pengangkutan dan perjalanan lestari?

Induksi Bab
Kepesatan jaringan pengangkutan di Malaysia adalah seiring dengan kemajuan ekonomi negara. Kita tidak dapat lari daripada menggunakan pengangkutan dalam aktiviti seharian. Pengangkutan juga merupakan nadi yang menggerakkan aktiviti serta merancakkan lagi pembangunan ekonomi negara. Oleh yang demikian, kita seharusnya peka dengan perkembangan pengangkutan serta berganding bahu dalam menjayakan matlamat menjadikan sistem pengangkutan negara yang lestari.

3    Faktor-faktor yang mempengaruhi
jaringan pengangkutan di Malaysia

Faktor

Dasar kerajaan

Kemajuan teknologi

Bentuk muka bumi

Kegiatan ekonomi
Pengangkutan Darat di Malaysia5.1

Jaringan jalan raya di Malaysia

• Malaysia mempunyai jaringan jalan raya yang
maju dan cekap. Jaringan jalan raya lebih
tertumpu di pantai barat berbanding dengan
pantai timur Semenanjung Malaysia.

• Lebuh raya pula dibina untuk mempercepat
dan memudahkan perjalanan.

Peta 5.1 Jaringan lebuh raya utama di Malaysia

GEOGRAFI

Organisasi yang bertanggungjawab
terhadap jalan raya dan jalan kereta api di
Malaysia ialah Suruhanjaya Pengangkutan
Awam Darat Malaysia (SPAD).

Layari laman web berikut
untuk maklumat lanjut:
http://bukutekskssm.my/
Geografi /Nota11.html

Kenal pasti fungsi agensi
tersebut. Bentangkan
hasil dapatan anda.

Lebuhraya Utara-Selatan

Lebuhraya Persekutuan

Lebuhraya Kuala Lumpur-Karak

Lebuhraya Pantai Timur

Lebuhraya Timur-Barat

Lebuhraya Kuala Krai-
Gua Musang-Kuala Lipis

Lebuhraya Tun Razak

Lebuhraya Pan Borneo
(dalam pembinaan)

Lebuh raya utama di Malaysia:

Bukit
Kayu Hitam

Kota Bharu

Kuala Terengganu

Kuantan

Kuala
Lipis

Karak

Kuala
LumpurPelabuhan

Klang
Segamat

Johor Bahru

Grik

Butterworth

Gambang

Laut
China Selatan

Selat Melaka

Laut Sulu

Laut
Sulawesi

U

Jeli
Kuala
Krai

100°T 105°T  115°T

5°U

Bandar

Lebuh raya

PETUNJUK

Sempadan antarabangsa

Miri

Limbang

Bintulu

Kuching

Sematan Sarikei

Kudat

Sandakan
Kota Kinabalu Ranau

Lahad Datu

Semporna

Tawau

Beaufort

Sindumin

110°T

Lebuhraya Utara-Selatan
• Menganjur dari Bukit Kayu Hitam di

Kedah ke Johor Bahru di Johor.
• Lebuh raya terpanjang (847.7 km).

72

Ba
b

5
Layari laman web berikut
untuk senarai penuh lebuh
raya di Malaysia:
http://bukutekskssm.my/
Geografi /Nota12.html

ImbasImbas Saya

1. Nyatakan lebuh raya yang menghubungkan utara
dengan selatan Semenanjung Malaysia.

2. Jaringan jalan raya lebih padat di Semenanjung
Malaysia berbanding dengan Sabah dan Sarawak.
Mengapa?

5.1Uji Diri

Terdapat beberapa jenis jalan
di negara kita, iaitu:
 • Jalan raya persekutuan
 • Jalan bandaran
 • Jalan berturap
 • Jalan tidak berturap

Lebuhraya Utara-Selatan

Lebuhraya Persekutuan

Lebuhraya Kuala Lumpur-Karak

Lebuhraya Pantai Timur

Lebuhraya Timur-Barat

Lebuhraya Kuala Krai-
Gua Musang-Kuala Lipis

Lebuhraya Tun Razak

Lebuhraya Pan Borneo
(dalam pembinaan)

Lebuh raya utama di Malaysia:

Bukit
Kayu Hitam

Kota Bharu

Kuala Terengganu

Kuantan

Kuala
Lipis

Karak

Kuala
LumpurPelabuhan

Klang
Segamat

Johor Bahru

Grik

Butterworth

Gambang

Laut
China Selatan

Selat Melaka

Laut Sulu

Laut
Sulawesi

U

Jeli
Kuala
Krai

100°T 105°T  115°T

5°U

Bandar

Lebuh raya

PETUNJUK

Sempadan antarabangsa

Miri

Limbang

Bintulu

Kuching

Sematan Sarikei

Kudat

Sandakan
Kota Kinabalu Ranau

Lahad Datu

Semporna

Tawau

Beaufort

Sindumin

110°T

(Sumber: Kementerian Kerja Raya, 2017)

Lebuhraya Pan Borneo
• Salah satu projek infrastruktur terbesar

negara yang menghubungkan kawasan
pedalaman dengan bandar-bandar di
Sabah dan Sarawak.

73

Ba
b

5
Jaringan landasan kereta api di Malaysia

Glosari

Bersepadu: Berkaitan
erat (tidak terpisah-pisah),
berjalin.

Landasan kereta api yang pertama
telah dibina dari Taiping ke
Port Weld untuk mengangkut bijih
timah. Landasan sepanjang 13 km
ini telah dibuka pada tahun 1885.

Jaringan landasan kereta api di MalaysiaJaringan landasan kereta api di Malaysia

Landasan kereta api yang pertama
telah dibina dari Taiping ke
Port Weld untuk mengangkut bijih
timah. Landasan sepanjang 13 km
ini telah dibuka pada tahun 1885.

Laut
China Selatan

Selat Melaka

Laut Sulu

Laut
Sulawesi

U

Bandar

Landasan kereta api

Sempadan antarabangsa

PETUNJUK

100°T 105°T 110°T 115°T

5°U

Padang
Besar

Alor Setar

Taiping

Ipoh

Pelabuhan
Klang

Kuala
Lumpur

Seremban

Johor Bahru

GemasSeremban

Mentakab

Kuala Lipis

Gua Musang

Tumpat

Pasir Mas

Butterworth
Papar

Tenom

Beaufort

Tanjung Aru

Peta 5.2 Jaringan landasan kereta api di Malaysia

Stesen Kereta Api Gemas
• Stesen persimpangan

antara pantai timur
dengan pantai barat
Semenanjung Malaysia.

Stesen Sentral Kuala Lumpur
• Merupakan pusat pengangkutan

rel bersepadu Kuala Lumpur

Landasan kereta api utama di
Semenanjung Malaysia menganjur
dari Padang Besar (Perlis) ke
Johor Bahru (Johor).

Landasan kereta api dari
Tumpat (Kelantan) menganjur
ke Gemas (Negeri Sembilan).

Mengapakah tidak
terdapat perkhidmatan
kereta api di negeri
Terengganu dan Sarawak?

74

Ba
b

5
Laut
China Selatan

Selat Melaka

Laut Sulu

Laut
Sulawesi

U

Bandar

Landasan kereta api

Sempadan antarabangsa

PETUNJUK

100°T 105°T 110°T 115°T

5°U

Padang
Besar

Alor Setar

Taiping

Ipoh

Pelabuhan
Klang

Kuala
Lumpur

Seremban

Johor Bahru

GemasSeremban

Mentakab

Kuala Lipis

Gua Musang

Tumpat

Pasir Mas

Butterworth
Papar

Tenom

Beaufort

Tanjung Aru

KTM Antarabandar merupakan perkhidmatan kereta api antara bandar dalam
Semenanjung Malaysia, Singapura dan Thailand yang dikendalikan oleh KTMB. Layari
laman web berikut untuk mengetahui maklumat lanjut tentang perkhidmatan tersebut.
http://bukutekskssm.my/Geografi /Nota13.html
Kemudian, lukiskan laluan perkhidmatan tersebut di atas peta Semenanjung Malaysia.
Tampalkan dalam buku latihan anda.

ImbasImbas Saya

Landasan kereta api di Sabah
menghubungkan Tanjung Aru,
Papar, Beaufort dan Tenom.

GEOGRAFI

Projek Laluan Kereta Api Pantai
Timur (ECRL) sepanjang 620 km
merupakan antara komponen
utama di dalam Wilayah Ekonomi
Pantai Timur (ECER). Landasan ini
menghubungkan Lembah Klang
dengan Kuantan (Pahang) hingga
ke Tumpat (Kelantan).

http://bukutekskssm.
my/Geografi /Nota34.
html

Perkhidmatan kereta api di
Semenanjung Malaysia diuruskan
oleh Keretapi Tanah Melayu Berhad
(KTMB), manakala di Sabah oleh
Jabatan Keretapi Negeri Sabah.

75

Ba
b

5
U

100°T 105°T 110°T 115°T

5°U

Laut
China Selatan

Selat Melaka

Laut Sulu

Laut
Sulawesi

Langkawi

KLIA/KLIA 2

Senai Kuching

Kota Kinabalu

Pulau
Pinang

Lapangan terbang antarabangsa

PETUNJUK

Sempadan antarabangsa

Peta 5.4 Lapangan terbang antarabangsa di Malaysia

Pengangkutan Udara dan Air di Malaysia5.2

Lapangan terbang antarabangsa di Malaysia

Lapangan Terbang
Antarabangsa Langkawi

Lapangan Terbang Antarabangsa
Kuala Lumpur 2 Lapangan Terbang

Antarabangsa Senai

Lapangan Terbang
Antarabangsa Pulau Pinang

Lapangan Terbang
Antarabangsa Kuala Lumpur

Malaysia mempunyai sistem
rangkaian lapangan terbang
domestik dan antarabangsa
yang lengkap, moden dan
bertaraf dunia.

76

Ba
b

5
U

100°T 105°T 110°T 115°T

5°U

Laut
China Selatan

Selat Melaka

Laut Sulu

Laut
Sulawesi

Langkawi

KLIA/KLIA 2

Senai Kuching

Kota Kinabalu

Pulau
Pinang

Lapangan terbang antarabangsa

PETUNJUK

Sempadan antarabangsa

Layari laman web berikut untuk senarai dan
gambar lapangan terbang di Malaysia:
http://bukutekskssm.my/Geografi /Nota14.html

ImbasImbas Saya

GEOGRAFI

Malaysia
mempunyai

Lapangan terbang
antarabangsa6
Lapangan terbang
domestik16
Padang
terbang18 Lapangan Terbang Antarabangsa

Kota Kinabalu

Lapangan Terbang
Antarabangsa Kuching

(Sumber: Kementerian Pengangkutan Malaysia, 2017)

(Sumber: Kementerian Pengangkutan Malaysia, 2017)

77

Ba
b

5
U

Bintulu

Tanjung
Manis

100°T 105°T 110°T 115°T

5°U

Pulau Pinang

Klang

Johor

Kuantan

Tanjung
Pelepas

Kemaman

Sandakan

Kuching

Teluk
Sepanggar

Tawau
Laut

China Selatan

Selat Melaka

Laut Sulu

Laut
Sulawesi

PETUNJUK

Pelabuhan kontena

Pelabuhan utama

Sempadan antarabangsa

Peta 5.5 Pelabuhan utama di Malaysia

Pelabuhan utama di Malaysia

Pelabuhan merupakan rangkaian
pengangkutan yang penting untuk urusan
perdagangan. Berikut adalah antara
pelabuhan yang utama di Malaysia:

Pelabuhan Pulau Pinang
• Pintu masuk ke Semenanjung

Malaysia.
• Mempunyai perkhidmatan feri

dan marina.

Pelabuhan Klang
• Pelabuhan utama yang

dikenali sebagai Pusat Muatan
Negara untuk kontena
tempatan dan serantau.

• Terdiri daripada dua
terminal, iaitu Northport
dan Westport.

Ciri-ciri pelabuhan:
• Terletak di kawasan perairan

yang terlindung.
• Mempunyai jaringan dengan

kaedah pengangkutan yang lain.
• Mempunyai jaringan dengan

pelbagai aktiviti dan
perkhidmatan sokongan.

Pelabuhan Tanjung Pelepas
• Terminal kontena paling

canggih di Malaysia.
• Mendapat pengiktirafan

sebagai Process Compliant
Port/Terminal of The Year
(2017) dari Global Ports Forum.

terminal, iaitu Northport
dan Westport.

Ciri-ciri pelabuhan:
• Terletak di kawasan perairan

yang terlindung.
• Mempunyai jaringan dengan

kaedah pengangkutan yang lain.
• Mempunyai jaringan dengan

pelbagai aktiviti dan
perkhidmatan sokongan.

Pelabuhan Kuantan
• Menyediakan perkhidmatan

pemunggahan, penyimpanan dan
penyerahan bagi pukal kering,
pecah pukal, pukal cecair dan
kargo berbahaya.

78

Ba
b

5
U

Bintulu

Tanjung
Manis

100°T 105°T 110°T 115°T

5°U

Pulau Pinang

Klang

Johor

Kuantan

Tanjung
Pelepas

Kemaman

Sandakan

Kuching

Teluk
Sepanggar

Tawau
Laut

China Selatan

Selat Melaka

Laut Sulu

Laut
Sulawesi

PETUNJUK

Pelabuhan kontena

Pelabuhan utama

Sempadan antarabangsa

Pelabuhan Bintulu
• Laluan tunggal eksport utama negara, iaitu

gas asli cecair.

Glosari

Marina: Pangkalan perahu kecil untuk persiaran.
Kargo: Barang dagangan yang dibawa
dengan kapal.
Pukal kering: Barang-barang kering dalam
kuantiti yang banyak.
Pecah pukal: Perbuatan membuka petak atau
ruang dalam kapal dan memunggah kargo
selepas berlayar.
Pukal cecair: Cecair yang diangkut
menggunakan pengangkutan komersial dalam
jumlah yang besar.

1. Apakah kepentingan
pelabuhan di Malaysia?

2. Pelabuhan dapat
merancakkan ekonomi
negara. Huraikan.

5.2Uji Diri

Pelabuhan Kontena Teluk Sepanggar
• Pelabuhan khusus untuk mengendalikan

kontena.
• Mengendalikan hampir 70 peratus operasi

kontena bagi seluruh Sabah.

79

Ba
b

5
Pengangkutan Awam di Malaysia5.3

ETS

LRT MRT

Pengangkutan
awam di
Malaysia

Rel bersepadu:
• Monorel
• KTM Komuter
• KTM Antarabandar
• Transit Aliran Ringan (LRT)
• Transit Aliran Massa (MRT)
• KLIA Ekspres/KLIA Transit (ERL)
• Perkhidmatan Tren Elektrik (ETS)

• Bas
• Teksi
• e-panggilan (e-hailing)

• Kapal terbang• Feri
• Bot

Bas

Teksi

Layari laman web berikut untuk peta
transit berintegrasi Lembah Klang:
http://bukutekskssm.my/Geografi /
Peta2.html

ImbasImbas Saya

Bot ekspres

Kapal terbang

Feri

Jalan raya

Air Udara

Jalan kereta api

Glosari

e-panggilan: Proses menempah atau memesan kereta,
teksi, limosin atau pengangkutan awam yang lain
melalui komputer atau peranti bergerak.

Darat

80

Ba
b

5
Faktor-faktor yang Mempengaruhi Jaringan
Pengangkutan di Malaysia

5.4

Jambatan Pulau Pinang

Jaringan pengangkutan di Malaysia dipengaruhi oleh beberapa faktor seperti bentuk
muka bumi, kemajuan teknologi, dasar kerajaan dan kegiatan ekonomi.

Bentuk muka bumi

Tanah tinggi: Pembinaan jaringan pengangkutan
adalah sukar dan menelan kos yang tinggi.

Tanah pamah: Keadaan tanah yang rata sesuai
untuk pembinaan jaringan pengangkutan.

Lembangan sungai: Pembinaan jaringan
pengangkutan di kawasan berpaya menelan kos
yang tinggi kerana perlu ditambak dan dibina
jambatan.

Pinggir laut: Kawasan pinggir pantai yang berteluk
sesuai dijadikan pelabuhan kerana keadaannya
yang terlindung dan dalam.

Lapangan terbang dibina di kawasan
tanah pamah

Jaringan jalan raya di Sabah
dan Sarawak lebih tertumpu
di sepanjang pantai kerana
kawasan pedalaman yang

bertanah tinggi dan
berhutan tebal menyukarkan

pembinaan jalan raya.

Pembinaan terowong SMART yang boleh
berfungsi sebagai saliran air dan laluan
kenderaan.

Pembinaan Jambatan Sultan Abdul Halim
Muadzam Shah di Pulau Pinang yang
merupakan jambatan terpanjang
di Malaysia (24 km).

Pembinaan Lebuh Raya Timur-Barat yang
merentasi tanah tinggi dan sungai.

Laluan bawah tanah bagi projek MRT yang
menggunakan teknologi tinggi.

Kemajuan teknologi

81

Ba
b

5
Suruhanjaya Pengangkutan Awam Darat (SPAD) bertanggungjawab terhadap
pengangkutan awam darat.

Salah satu Bidang Keberhasilan Utama Negara (NKRA) bertujuan untuk menambah baik
pengangkutan awam bandar.

Kerajaan Malaysia memperuntukkan RM55 bilion untuk pelaksanaan projek
 East Coast Rail Line (ECRL) yang menghubungkan Lembah Klang ke pantai timur

Semenanjung Malaysia dalam pembentangan Bajet 2017.
 Dasar Penswastaan seperti pembinaan Lebuhraya Utara-Selatan oleh PLUS Berhad

dan perkhidmatan LRT serta bas oleh Prasarana Malaysia Berhad untuk meningkatkan
kemajuan pengangkutan di Malaysia.

Dasar kerajaan

Jaringan jalan raya yang cekap di Kuala Lumpur

Jaringan pengangkutan dibina di kawasan yang
terdapat sumber mineral seperti Kerteh dan Bintulu
untuk memudahkan kerja penghantaran bahan,
pemprosesan dan pemasaran sumber petroleum
ke tempat lain.

Jaringan pengangkutan juga dibina di kawasan
pertanian untuk memudahkan penghantaran dan
pemasaran hasil pertanian.

Kawasan yang giat dengan kegiatan ekonomi
seperti perniagaan, perdagangan, perindustrian dan
perlombongan mempunyai jaringan pengangkutan
yang padat seperti Lembah Klang, Georgetown
dan Ipoh.

Kegiatan ekonomi

Terowong Pengurusan
Air Banjir dan Jalan Raya
(SMART) merupakan
terowong lencongan air
yang terpanjang di Asia
Tenggara. Terowong ini
dibina untuk menangani
masalah banjir kilat dan
mengurangkan kesesakan
lalu lintas di Kuala Lumpur.
Ketahui maklumat lanjut
tentang SMART melalui
laman web berikut:
http://bukuteks kssm.my/
Geografi /Nota15.html

Terangkan kelebihan
SMART kepada penduduk
di Kuala Lumpur.

82

Ba
b

5
Kepentingan Pengangkutan Darat, Udara dan
Air di Malaysia

5.5

Glosari

Bandar satelit: Bandar yang
bergantung kepada industri tempatan,
tetapi ada perkaitan ekonomi dan
struktur jaringan perhubungan dan
pentadbiran dengan sesebuah bandar
raya yang berhampiran.

Layari laman web berikut untuk
mengetahui maklumat lanjut
tentang perkhidmatan kereta api
kargo oleh KTMB:
http://bukutekskssm.my/
Geografi /Nota33.html

ImbasImbas Saya

Memudahkan mobiliti penumpang dan
mempercepat proses mengangkut
bahan mentah ke kilang atau pasaran.

Contohnya, Lebuhraya Utara-Selatan.

Bandar satelit menyokong bandar raya
 berhampiran dan sesuai dijadikan

kawasan kediaman dan perindustrian.
  Dihubungkan dengan bandar utama

melalui bas, LRT dan Komuter.
  Contohnya, Petaling Jaya menjadi

bandar satelit kepada Kuala Lumpur.

Menghubungkan kawasan pedalaman.
  Contohnya, Grik (Perak) dan Jeli

(Kelantan) dapat dihubungkan melalui
 Lebuhraya Timur-Barat.

Perkhidmatan kereta api kargo oleh
Kereta Api Tanah Melayu Berhad
(KTMB) dapat meningkatkan urusan
perniagaan dan perdagangan.

Perkhidmatan tren kontena, tren kargo
konvensional dan landbridge/cross
border (menghubungkan pelabuhan
di Semenanjung Malaysia dengan
pelabuhan di Thailand).

Pembinaan petempatan baharu dan
memajukan kegiatan ekonomi.

Contohnya, pembangunan
 Bandar Baru Nilai akibat pembinaan

lebuh raya antara Kuala Lumpur
dengan Seremban.

Menarik pelabur asing dan memberi
tumpuan kepada pelabur tempatan.

Contohnya, Wilayah Ekonomi Pantai
Timur (ECER), Sarawak Corridor of
Renewable Energy (SCORE) dan

Sabah Development Corridor (SDC).

Mempertingkatkan
darjah

ketersampaian

Meningkatkan
sektor perniagaan

Membangunkan
kawasan sekitar

Pembangunan
wilayah koridor

ekonomi

Kepentingan pengangkutan darat

Membawa
penumpang dan

barangan

Membangunkan
bandar satelit

83

Ba
b

5
Perkhidmatan kargo udara oleh MASKargo

Kepentingan pengangkutan udara Integrasi nasional
dapat memperkukuh
dan mempertingkatkan
perpaduan serta
keharmonian
masyarakat.

perpaduan serta
keharmonian
masyarakat. Menghubungkan Semenanjung

Malaysia dengan Sarawak dan Sabah.

Membawa penumpang,
mengangkut barangan,
menggalakkan
pelancongan serta
menghubungkan
kawasan pedalaman
dengan bandar.

Menjimatkan masa
perjalanan.

Menggalakkan
integrasi nasional

Meningkatkan darjah
ketersampaian

1. Perkembangan pengangkutan udara telah menyebabkan kerajaan membina
KLIA2 bagi menampung keperluan KLIA yang sedia ada. Mengapakah industri ini
berkembang pesat di Malaysia?

2. Mengapakah pengangkutan air penting kepada penduduk di kawasan pedalaman
Sabah dan Sarawak?

5.3Uji Diri

Kepentingan pengangkutan air

Pengurusan perdagangan import dan eksport dengan negara luar. Contohnya,
Pelabuhan Klang (Selangor), Pelabuhan Kontena Teluk Sepanggar (Sabah) dan
Pelabuhan Kuching (Sarawak).

Kos pengangkutan lebih murah serta penyediaan ruang kargo yang luas bagi
mengangkut barangan pukal.

Mengangkut barang pukal dan
penumpang dari kawasan pedalaman
ke bandar.

Contohnya, Sungai Rajang (Sarawak)
dan Sungai Kinabatangan (Sabah).

Membawa pelancong ke destinasi
pelancongan. Contohnya, Sungai
Tembeling (Pahang) untuk membawa
pelancong ke Taman Negara.

Membawa barangan. Contohnya,
perkhidmatan feri Labuan-Menumbuk
(Sabah) dan perkhidmatan bot seperti
ke Pulau Tioman (Pahang) dan Pulau
Langkawi (Kedah).

Menghubungkan
kawasan pedalaman

Membawa penumpang
dan barangan

Mengendalikan urusan
perdagangan

84

Ba
b

5
Kepentingan Pengangkutan Awam di Malaysia5.6

5.1Aktiviti
Tajuk:  Kepentingan pengangkutan awam di Malaysia
Objektif:  Menghuraikan kepentingan pengangkutan awam dari segi ekonomi dan sosial.
Langkah-langkah:
1.  Bahagikan kelas kepada empat hingga lima orang dalam satu kumpulan.
2.  Setiap kumpulan dikehendaki menghasilkan teks pidato yang bertajuk “Kepentingan

Pengangkutan Awam di Malaysia”.
3.  Pilih seorang wakil bagi setiap kumpulan untuk menyampaikan pidato tersebut.
4.  Guru akan menjadi hakim untuk menentukan pemenang.

Kepentingan pengangkutan awam di Malaysia

Kepentingan pengangkutan awam di Malaysia

Mengurangkan kesesakan
lalu lintas

Penggunaan sistem
pengangkutan awam
bersepadu dapat
mengurangkan bilangan
kenderaan di jalan raya.

Memajukan industri
pelancongan

Perkhidmatan teksi,
bas dan rel bersepadu
memudahkan pergerakan
pelancong dalam negara.

Mengurangkan kos

Penggunaan kenderaan
awam lebih murah
berbanding dengan
penggunaan kenderaan
persendirian.

Mempertingkatkan
darjah ketersampaian

Pengangkutan awam
memudahkan kita
sampai ke destinasi
yang dituju dengan
cepat dan mudah.

Mengurangkan
pencemaran udara

Penggunaan
pengangkutan awam
seperti rel bersepadu
dapat mengurangkan
pembebasan asap
kenderaan kerana
menggunakan
tenaga elektrik.

Mewujudkan peluang
pekerjaan

Perkhidmatan teksi,
bas dan rel bersepadu
menawarkan pelbagai
peluang pekerjaan
kepada penduduk
tempatan.

85

Ba
b

5
Amalan Pengangkutan Lestari5.7

Berkongsi kereta

Mengurangkan bilangan kenderaan
di jalan raya.

Mengurangkan pembebasan gas
karbon monoksida ke udara.

Penggunaan kereta elektrik dan
hibrid

Memelihara alam sekitar dengan
mengurangkan pembebasan gas
karbon monoksida.

Menjimatkan penggunaan bahan api.

Amalan pengangkutan lestari

1 2

Kepentingan sistem
pengangkutan yang

lestari
Mengelakkan

kesesakan
lalu lintas

Mengurangkan
kos bahan api

Mengurangkan
hakisan

Meningkatkan
keselamatan

pengangkutan
awam

Mengurangkan
pelepasan bahan

pencemar ke udara

Meminimumkan
kemusnahan

fl ora dan fauna

Glosari

Lestari: Tidak berubah-ubah,
kekal atau tetap.

86

Ba
b

5
Penggunaan pengangkutan awam

Mengurangkan masalah kesesakan
lalu lintas.

Pengangkutan awam percuma
oleh pihak kerajaan. Contohnya,
perkhidmatan bas bandar GO KL dan
Bas Muafakat Johor.

3

Bagaimanakah amalan pengangkutan
lestari dapat diterapkan dalam kalangan
rakyat Malaysia?

5.4Uji Diri

KTM Komuter

Bas percuma di Kuala Lumpur Bas awam di Kuching, Sarawak

5.2Aktiviti
Tajuk:  Amalan pengangkutan lestari
Objektif:  Menghasilkan idea yang kreatif dan inovatif berkaitan pengangkutan

yang memberi kesan minimum kepada alam sekitar.
Alatan:  Pen penanda, kertas mahjung
Langkah-langkah:
1.  Bincangkan idea amalan pengangkutan lestari dalam kumpulan.
2.  Catat idea dalam kertas mahjung.
3.  Murid bergerak dari galeri ke galeri yang terdapat di dalam kelas (Gallery Walk).
4.  Murid melihat hasil kerja kumpulan lain.
5.  Tulis komen positif terhadap hasil kerja kumpulan lain dan ambil maklumat atau data

yang diminta oleh guru.
6.  Perkemaskan tugasan kumpulan anda agar menjadi lebih baik setelah melihat hasil

kerja kumpulan lain.
7.  Guru akan menilai hasil kerja setiap kumpulan.

Amalan pengangkutan lestari

Layari laman web berikut untuk
latihan kajian kes tentang
pengangkutan awam:
http://bukutekskssm.my/
Geografi /Latihan2.pdf

ImbasImbas Saya

87

Ba
b

5
Kuiz Interaktif 5

ImbasImbas Saya

Pengangkutan
darat

di Malaysia

• Jaringan jalan raya
• Jaringan landasan

kereta api

Pengangkutan
udara dan air
di Malaysia

• Lapangan
terbang
antarabangsa

• Pelabuhan utama

Pengangkutan
awam

di Malaysia

• Bas
• Teksi
• e-panggilan
• LRT
• Komuter

• Monorel
• ERL
• ETS
• MRT

• Berkongsi kereta
• Penggunaan kereta

elektrik dan hibrid
• Penggunaan

pengangkutan
awam

Amalan
pengangkutan

lestari

• Mengurangkan
kesesakan lalu lintas

• Memajukan industri
pelancongan

• Mengurangkan kos
• Mempertingkatkan

darjah
ketersampaian

• Mengurangkan
pencemaran udara

• Mewujudkan
peluang pekerjaan

Kepentingan
pengangkutan

awam di Malaysia

• Pengangkutan darat
– Membawa penumpang

dan barangan
– Membangunkan

bandar satelit
– Mempertingkatkan

darjah ketersampaian
– Meningkatkan sektor

perniagaan
– Pembangunan wilayah

koridor ekonomi
– Membangunkan

kawasan sekitar
• Pengangkutan udara

– Mengalakkan integrasi
nasional

– Meningkatkan darjah
ketersampaian

• Pengangkutan air
– Menghubungkan

kawasan pedalaman
– Membawa penumpang

dan barangan
– Mengendalikan urusan

perdagangan

Kepentingan
pengangkutan

darat, udara dan
air di Malaysia

Faktor-faktor yang
mempengaruhi

jaringan
pengangkutan

di Malaysia

• Bentuk muka bumi
• Kemajuan teknologi
• Dasar kerajaan
• Kegiatan ekonomi

Pengangkutan
di Malaysia

IMBAS EMBALIEMBALIEMBALIEMBALIEMBALIK

88

Ba
b

5
Cabaran Minda

1. Isi tempat kosong dengan jawapan yang betul.

Bintulu

tanah tinggi

SMART

Timur-Barat

feri

berkongsi kereta

(a) Lebuhraya  menghubungkan Grik di Perak dan Jeli di Kelantan.

(b) Perkhidmatan  digunakan untuk mengangkut penumpang dari Kuala Kedah
ke Pulau Langkawi.

(c)  berfungsi menangani masalah banjir kilat dan mengurangkan kesesakan lalu
lintas di Kuala Lumpur.

(d) Bentuk muka bumi  dan berhutan tebal menyukarkan pembinaan jalan raya
di Sabah dan Sarawak.

(e) Pelabuhan  merupakan pelabuhan yang mengendalikan eksport gas asli
cecair negara.

(f) Amalan  dapat mengurangkan masalah pencemaran udara.

 2. Jawab soalan di bawah berdasarkan peta yang diberi.

Peta Malaysia
Namakan:

(a) Bandar paling utara di Lebuhraya Utara-Selatan yang bertanda P.

(b) Stesen kereta api di persimpangan antara pantai timur dengan pantai barat
Semenanjung Malaysia yang bertanda Q.

(c) Pelabuhan kontena R.

(d) Lapangan terbang antarabangsa S.

3. Mengapakah kerajaan memperkenalkan sistem pengangkutan rel bersepadu seperti
monorel, Transit Aliran Ringan (LRT) dan Transit Aliran Massa (MRT)?

U

100°T 105°T 110°T 115°T

5°U

P

Q

R

S

Laut
China Selatan

Selat Melaka

U

89

Ba
b

5
Mari kita terokai:

90

Ba
b

5

BAB

6 Telekomunikasi
di Malaysia

4    Kesan telekomunikasi terhadap
pembangunan negara

1    Alat telekomunikasi di Malaysia

✓ Mengenal pasti alat
telekomunikasi di Malaysia.

✓ Menerangkan kemajuan alat
telekomunikasi di Malaysia.

✓ Membahaskan kepentingan
telekomunikasi di Malaysia.

✓ Menilai kesan telekomunikasi
terhadap pembangunan
negara di Malaysia.

✓ Menentukan penggunaan
alat telekomunikasi
secara beretika.

Apakah yang akan
anda pelajari?

Tahukah anda alat-alat telekomunikasi yang pernah
wujud di Malaysia sejak era penjajahan hingga kini?

Kesan telekomunikasi terhadap
pembangunan negara

Positif

Ba
b

5

9090909090

Ba
b

6
91

Ba
b

5

3    Kepentingan telekomunikasi

di Malaysia

5    Penggunaan alat telekomunikasi secara beretika

2    Kemajuan alat telekomunikasi
di Malaysia

Induksi Bab
Dunia hari ini menyaksikan perkembangan yang pesat dalam teknologi telekomunikasi. Pencantuman dunia teknologi maklumat dengan telekomunikasi telah menyebabkan pembangunan teknologi canggih yang membawa dunia ke abad baharu yang berasaskan teknologi maklumat. Setelah mempelajari bab ini, anda dapat menilai kepentingan telekomunikasi dan pengaruhnya terhadap kehidupan seharian rakyat Malaysia.

Apakah kepentingan telekomunikasi
terhadap individu dan pembangunan
sesebuah negara?

Sejauh manakah kemajuan alat
telekomunikasi di Malaysia?

Bagaimanakah menggunakan alat
telekomunikasi secara beretika?

Negatif

Ba
b

5
Ba

b
 5

919191919191919191

Ba
b

6
Alat Telekomunikasi di Malaysia6.1
Perkataan telekomunikasi berasal daripada perkataan Greek. ‘Tele’ bermaksud
“sangat jauh” manakala komunikasi bermaksud proses untuk menghantar informasi
yang melibatkan masyarakat. Oleh itu, telekomunikasi bermaksud suatu interaksi yang
melibatkan jarak yang jauh antara penyampai dengan penerima.

1.  Apakah yang anda faham tentang telekomunikasi?
 2. Pada pendapat anda, bagaimanakah alat

telekomunikasi pada masa hadapan?

Alat yang diperkenalkan oleh
pihak British pada tahun 1876
untuk urusan pentadbiran di
Tanah Melayu.

Teknologi telekomunikasi yang
digunakan untuk memindahkan
salinan dokumen menggunakan
mesin faks yang disambungkan
dengan rangkaian telefon.

Jaringan teleprinter mirip
dengan jaringan telefon yang
berfungsi mengirim pesanan
dalam bentuk teks.

Telefon bimbit juga dikenali
sebagai telefon selular atau
telefon tanpa wayar. Mula
diperkenalkan di Malaysia
pada tahun 1980-an.

Merangkumi perisian komputer
seperti GPS, kamera digital,
bluetooth, Internet dan juga
aplikasi-aplikasi media sosial seperti
Facebook, Instagram, Twitter,
WeChat, WhatsApp, Telegram dan
permainan maya.

Telefon talian tetap mula
digunakan di Tanah Melayu
pada tahun 1891 dan menjadi
sangat penting kerana permintaan
meningkat dengan ketara.

Telegraf

Mesin teleks

Telefon bimbit Telefon pintar

Mesin faks

Telefon

Glosari

GPS: Sistem
penentududukan sejagat
(Global Positioning System).

6.1Uji Diri

1 2

3

5

4

6

Teknologi telekomunikasi yang
digunakan untuk memindahkan
salinan dokumen menggunakan
mesin faks yang disambungkan

Telefon talian tetap mula
digunakan di Tanah Melayu

92

Ba
b

6
Kemajuan Alat Telekomunikasi  di Malaysia6.2
Sejauh manakah kemajuan alat telekomunikasi di Malaysia?

Satelit
Penerokaan dalam sistem telekomunikasi
memasuki satu dimensi baharu dengan
pembinaan stesen satelit bumi pertama
di Kuantan (Pahang) pada 6 April 1970.
Hal ini diikuti dengan pembinaan satelit
bumi di Alor Gajah (Melaka), Sematan
(Sarawak), Wilayah Persekutuan Labuan
dan Cyberjaya (Selangor).

TiungSAT dan RazakSAT
adalah satelit mikro.  Mewujudkan sistem televisyen satelit yang

pertama, iaitu All-Asia Satellite Television
and Radio Operator (ASTRO).

Perkhidmatan televisyen bersatelit dan
radio berbayar pertama di Malaysia.

Sehingga tahun 2016, ASTRO telah
menawarkan sebanyak 185 saluran
televisyen dan 20 saluran radio.

Siaran TV1, TV2 dan TV3 disiarkan melalui
teknologi digital yang berdefi nisi tinggi (HD).

Memantapkan lagi penerimaan maklumat
dan informasi rakyat Malaysia.

TiungSAT dan RazakSAT
adalah satelit mikro.

RazakSAT
 Dilancarkan pada
14 Julai 2009

Merupakan satelit mikro kedua
yang berupaya membekalkan
imej data yang lebih spesifi k

Menggunakan kamera yang
beresolusi tinggi

TiungSAT-1
 Dilancarkan pada
26 September 2000

Tiga misi utama:
 • Pencerapan bumi
 • Uji kaji saintifi k Cosmic

Ray Energy Disposition
Experiment (CEDEX)

• Aplikasi komunikasi

(Ihsan MEASAT Satellite Systems Sdn. Bhd.)

MEASAT-3b 12 September 2014

MEASAT-3a 22 Jun 2009

MEASAT-3 12 Disember 2006

MEASAT-2 13 November 1996

MEASAT-1 13 Januari 1996

Pelancaran Satelit Asia
Timur Malaysia (MEASAT)

bumi di Alor Gajah (Melaka), Sematan
(Sarawak), Wilayah Persekutuan Labuan
dan Cyberjaya (Selangor).

MEASAT-3b

Pelancaran Satelit Asia
Timur Malaysia (MEASAT)

93

Ba
b

6
Kabel fi ber optik

Rangkaian telekomunikasi Malaysia meningkat
maju dengan penggunaan kabel fi ber optik dan
gelombang mikro.

Merupakan kabel berkapasiti tinggi kerana diperbuat
daripada serat kaca atau plastik yang sangat halus.

Digunakan untuk menyalur informasi dan memindahkan
arus data dalam dunia jaringan komputer.

Telefon pintar

Telefon pintar 3G dan terkini 4G mempunyai banyak
kemudahan seperti kamera beresolusi tinggi, capaian
Internet, menerima dan membalas e-mel, perkhidmatan
pesanan ringkas, perbualan video, telesidang dan
pelbagai aplikasi yang boleh dimuat turun.

Ciri-ciri rekaan luaran dan dalaman menggunakan
teknologi tinggi.

Menepati kehendak dan cita rasa generasi alaf baharu.

Syarikat telekomunikasi

Telekom Malaysia (TM) telah memainkan
peranan yang penting dalam usaha menyediakan
telefon talian tetap dan memajukan industri
telekomunikasi negara.

Usaha ini dirancakkan lagi oleh syarikat
telekomunikasi swasta.

Layari laman web berikut untuk mengetahui
tentang sejarah telekomunikasi di Malaysia:
http://bukutekskssm.my/Geografi /Nota16.html

Hasilkan peta alir untuk menunjukkan
perkembangan telekomunikasi di Malaysia.

ImbasImbas Saya

Glosari

Telefon pintar: Telefon
bimbit yang memiliki ciri
pengkomputeran maju
berbanding dengan telefon
bimbit biasa.

94

Ba
b

6
Komputer

Alat telekomunikasi yang dilengkapi dengan perisian
untuk kerja-kerja seperti mengubah, menyimpan,
melindungi, memproses, memindah, melihat dan
mendapatkan maklumat tanpa mengira tempat
dan waktu.

Kewujudan jaringan Internet dan perisian komputer
seperti pelayar laman web Google Chrome, Mozilla
dan Internet Explorer yang berperanan besar dalam
teknologi maklumat dan komunikasi (ICT).

Koridor Raya Multimedia (MSC)

Perkembangan ICT telah mendorong penubuhan MSC
yang berpusat di Cyberjaya.

MSC bertujuan menarik syarikat-syarikat berteknologi
tinggi dengan menawarkan pengecualian cukai serta
kemudahan-kemudahan lain untuk memajukan industri
ICT tempatan.

Rangkaian jalur lebar berkelajuan tinggi

Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia Malaysia
(SKMM) bertanggungjawab untuk meluaskan
jalur lebar ke serata pelosok negara.

Inisiatif kerajaan untuk terus memperkasakan capaian
Internet dan infrastruktur telekomunikasi di seluruh
negara adalah seiring dengan hasrat merealisasikan
sekurang-kurangnya 95 peratus rakyat Malaysia
mempunyai capaian kepada Internet.

Menurut Timbalan
Menteri Komunikasi dan
Multimedia, sehingga
tahun 2016, kadar
penembusan jalur lebar
isi rumah di seluruh
negara telah mencapai
76.8 peratus.

1. Apakah fungsi RazakSAT?
 2. Mengapakah MSC ditubuhkan?
 3. Apakah perbezaan antara telefon selular dahulu

dengan telefon pintar yang digunakan pada masa kini?

6.2Uji Diri
Layari laman web berikut
untuk mengetahui
tentang Koridor Raya
Multimedia:
http://bukutekskssm.my/
Geografi /Nota17.html

ImbasImbas Saya

penembusan jalur lebar
isi rumah di seluruh
negara telah mencapai
76.8 peratus.

Glosari

Jalur lebar: Medium
penghantaran
maklumat digital yang
mempunyai lebar jalur
melebihi frekuensi
suara 3 000 hertz.

95

Ba
b

6
Seiring dengan perkembangan dan kemajuan dunia semasa, Malaysia tidak ketinggalan
menerapkan aplikasi telekomunikasi dan penggunaan ICT dalam segenap aspek
kehidupan. Berikut adalah kepentingan telekomunikasi di Malaysia.

Kepentingan Telekomunikasi  di Malaysia6.3

Industri telekomunikasi dianggap penting di Malaysia
melalui sumbangannya sebagai alat teknologi untuk
pertumbuhan pembangunan negara. Kumpulkan maklumat
tentang kemudahan infrastruktur telekomunikasi di Malaysia
melalui laman web berikut:
http://bukutekskssm.my/Geografi /Nota18.html

Bentangkan hasil dapatan anda.

ImbasImbas Saya
Bagaimanakah
telekomunikasi
dapat
meningkatkan
integrasi dan
perpaduan
negara?

Kepentingan
telekomunikasi

di Malaysia

Dapat berhubung
dengan sesiapa
sahaja di seluruh
dunia dengan mudah

Pengurusan dan
pentadbiran negara
lebih sistematik
dan teratur

Mengeratkan
silaturahim

Meningkatkan
integrasi dan
perpaduan negara

Segala urusan
kerajaan dan
swasta menjadi
cepat dan efi sien

Peluang pendidikan
lebih luas dan
menjimatkan
kos melalui
e-pembelajaran

Urusan kewangan dan
perkhidmatan perbankan
atas talian membolehkan
kita menguruskan wang
di seluruh dunia dengan
mudah dan lancar

Satelit cuaca dapat
memberi data ramalan
cuaca dan fenomena
alam dengan lebih
tepat serta terperinci

Siaran langsung
melalui aplikasi satelit
membolehkan penonton
menyaksikan siaran
secara langsung
di televisyen

Data dapat
disimpan dengan
segera dan selamat

Pelbagai maklumat
dari seluruh dunia
dapat diperoleh
dengan melayari
Internet

96

Ba
b

6
Glosari

e: Elektronik.
e-kerajaan: Urusan kerajaan melalui Internet.
e-dagang: Proses menjalankan urusan perniagaan melalui rangkaian komputer atau Internet.

Kesan Telekomunikasi terhadap
Pembangunan Negara

6.4

Pembangunan telekomunikasi yang berkembang pesat dan menjadi salah satu
daripada keperluan kehidupan manusia telah membawa kepada pelbagai kesan
positif dan negatif.

Kesan positif telekomunikasi

Dunia tanpa
sempadan

Maklumat dapat
diperoleh dengan
mudah dan cepat
melalui Internet

Multimedia
interaktif

Memudahkan
sistem pembelajaran

Telesidang
Interaksi maya

Perkhidmatan
telekesihatan
Pesakit boleh

diperiksa oleh doktor
pakar secara jarak
jauh menggunakan

teknologi
komunikasi

e-kerajaan
Rakyat dapat

berurusan
dengan agensi
kerajaan secara

lebih mudah
dan cepat

e-dagang
Perkhidmatan
dan jual beli
atas talian

Peluang pekerjaan
Perkembangan pesat
dalam pelbagai sektor
mewujudkan banyak
peluang pekerjaan

e-perbankan
Urusan perbankan
boleh dijalankan di
mana-mana sahaja

mudah dan cepat
melalui Internet

Peluang pekerjaan
Perkembangan pesat
dalam pelbagai sektor
mewujudkan banyak
peluang pekerjaan

Interaksi maya

Perkhidmatan
telekesihatan
Pesakit boleh

diperiksa oleh doktor
pakar secara jarak

e-kerajaan
Rakyat dapat

berurusan
dengan agensi
kerajaan secara

e-dagang
Perkhidmatan
dan jual beli
atas talian

boleh dijalankan di
mana-mana sahaja

Kesan positif
telekomunikasi

terhadap
pembangunan

negara

97

Ba
b

6
6.1Aktiviti

Kesan negatif telekomunikasi

Terdapat maklumat yang tersebar di laman
sesawang yang tidak tepat.

Isu pencerobohan dan pencurian maklumat dalam
sistem pangkalan data secara atas talian.

Maklumat berunsur negatif seperti keganasan, hasutan
dan khabar angin sukar ditapis.

Kesan negatif
telekomunikasi

Ketahui kebaikan dan
keburukan Internet melalui
laman web berikut:
http://bukutekskssm.my/
Geografi /Nota19.html

Buat catatan dan pamerkan
di sudut maklumat kelas
anda.

ImbasImbas Saya

1. Apakah kesan telekomunikasi
di Malaysia kepada diri anda
sebagai seorang murid?

2. Berikan dua kesan negatif
telekomunikasi selain yang
terdapat di atas.

6.3Uji Diri

Tajuk:  Kesan telekomunikasi
Objektif:  (i) Melatih murid menyampaikan maklumat dengan tepat dan jelas.
  (ii) Menilai kesan telekomunikasi terhadap penyampaian maklumat.
Alatan:   Pen penanda
Langkah-langkah:
 1. Guru membahagikan murid kepada tiga kumpulan besar dan dikehendaki beratur

dalam satu barisan lurus mengikut kumpulan.
 2. Guru mengemukakan pernyataan yang berbeza bagi setiap kumpulan kepada murid

pertama (permainan radio buruk).
 3. Murid pertama perlu mengingat dan menyampaikan pernyataan tersebut kepada

murid yang seterusnya.
 4. Murid yang terakhir perlu menulis pernyataan yang diperoleh pada papan putih di

hadapan kelas.
 5. Guru perlu membetulkan pernyataan dan meminta murid membuat kesimpulan

daripada permainan tersebut.

98

Ba
b

6
Etika merujuk prinsip dan tatacara moral atau nilai-nilai akhlak, iaitu adab dan sopan
santun yang menjadi pegangan seseorang individu atau sesuatu kumpulan manusia.

Penggunaan Alat Telekomunikasi  Secara Beretika6.5

Glosari

Plagiat: Hasil
mencedok karya atau
tulisan orang lain yang
disiarkan kembali
sebagai karya sendiri.

Bersopan santun
dan berhemah

sewaktu
berkomunikasi

Mendukung
Akta Komunikasi
dan Multimedia

1998

Menggunakan
kemudahan

telekomunikasi
untuk hal-hal

yang bermanfaat

Hargai hasil karya
orang lain dan tidak

melakukan
aktiviti plagiat

Elakkan daripada
menyentuh

isu-isu sensitif
yang melanggar
undang-undang

dan norma

Tidak
mendedahkan

hal-hal peribadi
dan kata laluan
kepada umum

Etika penggunaan
alat telekomunikasi

Kenal pasti
kebenaran dan

kesahihan sesuatu
berita dalam Internet

Elakkan daripada
mengganggu dan

merosakkan sistem
komunikasi
orang lain

Jagalah etika anda ketika
menggunakan alat telekomunikasi.

komunikasi
orang lain

Jagalah etika anda ketika
menggunakan alat telekomunikasi.

99

Ba
b

6
6.2Aktiviti
Tajuk:  Hari Tanpa Alat Telekomunikasi
Objektif: (i)  Melatih murid berfi kir secara analitis, kritis dan jelas.
   (ii) Melatih murid berkomunikasi dengan orang awam.
   (iii) Membina keyakinan murid dalam mengemukakan pendapat.
Alatan:  Borang soal selidik
Langkah-langkah:
 1. Guru menerangkan kepada murid mengenai pendekatan dan cara menyediakan

borang soal selidik.
 2. Setiap murid harus menyediakan borang soal selidik berkenaan kehidupan

masyarakat tanpa menggunakan alat telekomunikasi.
 3. Dapatan kajian dibincangkan dalam kumpulan.
 4. Setiap kumpulan dikehendaki menyediakan satu laporan yang lengkap.
 5. Guru akan menilai laporan yang disediakan oleh murid.

Akta Komunikasi dan Multimedia 1998
memperuntukkan dua seksyen utama
yang membolehkan tindakan diambil
terhadap aduan berkaitan kandungan
jelik di Internet, iaitu:
• Seksyen 211: Larangan terhadap

pemberian kandungan jelik
• Seksyen 233: Penggunaan tidak

wajar kemudahan rangkaian atau
perkhidmatan rangkaian dan lain-lain

(Sumber: Suruhanjaya Komunikasi
dan Multimedia Malaysia, 2017)

GEOGRAFI

Suruhanjaya Komunikasi dan
Multimedia Malaysia (SKMM)
telah ditubuhkan menurut Akta
Suruhanjaya Komunikasi dan
Multimedia Malaysia 1988 sebagai
badan pengawal selia bagi industri
komunikasi dan multimedia
di Malaysia.

Ketahui maklumat lanjut
tentang SKMM melalui
laman web berikut:
http://bukutekskssm.my/
Geografi /Nota20.html

Masalah penyalahgunaan Internet dalam kalangan masyarakat masih berleluasa.
Cadangkan usaha-usaha yang boleh diambil oleh Suruhanjaya Komunikasi dan
Multimedia Malaysia (SKMM) dalam menangani masalah ini.

Layari laman web berikut untuk latihan kajian kes tentang sistem
perhubungan Internet di sekitar tempat tinggal atau sekolah murid:
http://bukutekskssm.my/Geografi /Latihan3.pdf

ImbasImbas Saya

100

Ba
b

6
Kuiz Interaktif 6

ImbasImbas Saya

IMBASMBASMBASMBAS K

Alat telekomunikasi
Telegraf

Telefon
Mesin teleks Mesin faks

Telefon pintar

Telefon bimbit

Telekomunikasi di Malaysia

• Dunia tanpa
sempadan

• e-perbankan
• e-dagang
• e-kerajaan
• e-pembelajaran
• Telesidang
• Telekesihatan
• Peluang pekerjaan

• Penyebaran
maklumat
berunsur sensitif

• Maklumat diubah
suai dan tidak
tepat

• Pencerobohan
dan pencurian
maklumat dalam
sistem pangkalan
data

Kemajuan alat telekomunikasi

Etika dalam penggunaan alat
telekomunikasi

• Bersopan santun dan berhemah
• Mendukung Akta Komunikasi dan

Multimedia 1998
• Tidak mendedahkan maklumat peribadi
• Mengenal pasti kebenaran berita
• Menggunakan Internet untuk kebaikan

sejagat
• Tidak melakukan aktiviti plagiat
• Elakkan daripada menyentuh isu-isu

sensitif
• Elakkan daripada mengganggu sistem

komunikasi orang lain

Kepentingan telekomunikasi

• Mengeratkan silaturahim
• Urusan kerajaan dan swasta lebih efi sien
• Ramalan cuaca lebih tepat
• Data disimpan dengan segera dan

selamat
• Perhubungan yang lebih meluas
• Meningkatkan integrasi dan perpaduan
• Urusan kewangan lebih lancar
• Pelbagai maklumat mudah diperoleh
• Pentadbiran yang sistematik
• Pendidikan yang lebih meluas
• Rancangan siaran langsung meningkat

• Lima satelit MEASAT dan dua satelit
mikro, iaitu TiungSAT dan RazakSAT
dilancarkan

• Televisyen satelit
• Kabel fi ber optik
• Telefon pintar 3G dan 4G
• Syarikat telekomunikasi bertambah
• Komputer dilengkapi dengan perisian

Internet
• Penubuhan Koridor Raya Multimedia
• Rangkaian jalur lebar berkelajuan tinggi

Kesan telekomunikasi

Kesan positif Kesan negatif

101

Ba
b

6
Cabaran Minda
 1. Tandakan (✓) bagi pernyataan yang betul dan (✗) pada pernyataan yang salah.

(a) Telefon pintar merangkumi perisian seperti aplikasi kamera digital,
bluetooth, capaian Internet dan juga aplikasi-aplikasi media sosial.

(b) Penerokaan dalam bidang telekomunikasi memasuki satu dimensi
baharu dengan pembinaan stesen satelit bumi yang pertama
di Cyberjaya.

(c) Pelancaran Satelit Asia Timur Malaysia (MEASAT) meningkatkan
rangkaian perkhidmatan radio dan televisyen satelit melalui ASTRO.

(d) Ciri-ciri rekaan luaran dan dalaman telefon yang menggunakan
teknologi tinggi menepati kehendak dan cita rasa generasi
alaf baharu.

(e) Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia Malaysia (SKMM) berfungsi
menarik syarikat-syarikat dengan pengecualian cukai serta
menyediakan kemudahan-kemudahan lain seperti capaian Internet
yang laju.

2. Huraikan empat kepentingan telekomunikasi terhadap pembangunan negara.

3. Terangkan kesan positif dan kesan negatif telekomunikasi terhadap negara.

4. Bagaimanakah cara anda menasihati rakan anda yang sering menyebarkan sesuatu perkara
atau berita di laman Facebook tanpa usul periksa? Sediakan perbualan tersebut dalam
bentuk dialog.

Kepentingan telekomunikasi
terhadap pembangunan negara

(a)

(d) (b)

(c)

Kesan telekomunikasi

Kesan positif

(a) (a)

(b) (b)

(c) (c)

Kesan negatif

102

Ba
b

6
Geografi  Kawasan
merupakan cabang geografi

tentang kawasan-kawasan di
dunia yang mempunyai

keunikan dari segi alam sekitar
fi zikal dan manusia. Bahagian

ini memberi fokus kepada
beberapa buah negara

di rantau Asia.

• Kepelbagaian Iklim dan Pengaruhnya
terhadap Kegiatan Manusia di Asia

• Jenis dan Kemajuan Pengangkutan
di Asia

KawasanKawasan
Geografi
Mari kita terokai:

104

Ba
b

7

✓ Mengenal pasti kepelbagaian
iklim di Asia.

✓ Menerangkan ciri iklim di zon
iklim panas, zon iklim panas
sederhana, zon iklim sejuk dan
zon iklim sejuk sederhana
di Asia.

✓ Menunjukkan negara di Asia
yang mengalami iklim di zon
iklim panas, zon iklim panas
sederhana, zon iklim sejuk dan
zon iklim sejuk sederhana.

✓ Membandingkan pengaruh iklim
terhadap kegiatan manusia
di Asia.

Apakah yang akan
anda pelajari?

BAB

7

1    Kepelbagaian iklim di Asia

3    Negara di Asia yang
mengalami iklim sejuk,
iklim sejuk sederhana,
iklim panas sederhana
dan iklim panas

Kepelbagaian Iklim
dan Pengaruhnya
terhadap Kegiatan
Manusia di Asia

40°U

20°U

0°

60°U60°U
0°
50°T

100°T
150°T

200°T
105

Ba
b

7

2    Ciri iklim di zon iklim sejuk, zon iklim sejuk sederhana, zon iklim panas
sederhana dan zon iklim panas

4    Pengaruh iklim terhadap kegiatan manusia di Asia

Apakah perbezaan ciri iklim bagi keempat-empat zon tersebut?

Kepelbagaian iklim memberi pengaruh yang besar terhadap kegiatan manusia di Asia seperti pertanian, perikanan, pembalakan, perindustrian, perdagangan, pengangkutan dan pelancongan. Walau bagaimanapun, tidak kesemua aktiviti ekonomi ini boleh dijalankan sepanjang masa di setiap kawasan. Selepas mempelajari bab ini, anda dapat membandingkan pengaruh iklim terhadap kegiatan manusia di Asia.

Induksi Bab

Ciri iklim

Zon iklim
panas

Zon iklim panas
sederhana

Zon iklim
sejuk

Zon iklim sejuk
sederhana

40°U

20°U

0°

60°U60°U
0°
50°T

100°T
150°T

200°T
Kepelbagaian Iklim di Asia7.1
Tahukah anda bahawa Benua Asia boleh dibahagikan kepada empat zon iklim,
iaitu zon sejuk, zon sejuk sederhana, zon panas sederhana dan zon panas?

90°U

65°U

10°U

0°

10°S

45°U

30°U

Zon
sejuk

Zon
panas

Zon panas
sederhana

Zon sejuk
sederhana

Rajah 7.1 Zon iklim Benua Asia

Iklim Siberia Iklim Laurentia

Iklim Mediterranean Iklim Steppe Iklim China

Iklim Gurun Panas Iklim Monsun Tropika

Iklim Khatulistiwa

Iklim Tundra

106

Ba
b

7
Ciri Iklim Mengikut Zon di Asia7.2

  Zon Iklim Ciri iklim Contoh negara

Panas

Khatulistiwa • Panas dan lembap sepanjang tahun
• Min suhu tahunan: 27˚C
• Jumlah hujan tahunan: Melebihi 2 600 mm

• Malaysia
• Singapura
• Brunei Darussalam

Gurun Panas  • Musim panas yang sangat panas, iaitu 32°C
hingga 38°C

• Musim sejuk yang sederhana sejuk, iaitu 16°C
• Julat suhu harian tinggi, kira-kira 25ºC
• Jumlah hujan tahunan: Kurang daripada 250 mm

• Arab Saudi
• Iraq
• Oman

Monsun
Tropika

• Mengalami musim kering dan musim lembap
yang nyata

• Min suhu tahunan: 24°C hingga 27°C
• Jumlah hujan tahunan: 1 000 mm hingga

2 000 mm

• India
• Laos
• Myanmar
• Thailand

Panas
sederhana

Mediterranean • Musim panas yang sederhana panas, iaitu 20°C
hingga 24°C

• Musim sejuk yang sederhana sejuk, iaitu 6°C
hingga 10°C

• Jumlah hujan tahunan: 275 mm hingga 900 mm

• Turki
• Lubnan
• Syria

Steppe • Suhu musim panas: 21ºC
• Suhu musim sejuk: –10ºC hingga 0ºC
• Jumlah hujan tahunan: 500 mm
• Mengalami ribut salji pada musim sejuk

• Rusia (selatan)
• Mongolia

China • Musim panas yang sederhana panas, iaitu 28ºC
• Musim sejuk yang sederhana sejuk, iaitu 5ºC
• Jumlah hujan tahunan: 500 mm hingga

1 500 mm

• China (tengah dan
selatan)

• Korea Selatan
• Jepun (selatan)
• Taiwan (utara)

Sejuk
sederhana

Siberia • Suhu musim panas: 15ºC hingga 20ºC
• Suhu musim sejuk: –17ºC hingga –5ºC
• Jumlah hujan tahunan: Kira-kira 500 mm
• Kerpasan turun dalam bentuk salji pada

musim sejuk

• Kawasan Siberia di
Rusia

Laurentia • Suhu musim panas: 20ºC hingga 27ºC
• Suhu musim sejuk: –6ºC hingga 10ºC
• Jumlah hujan tahunan: 500 mm hingga 1 000 mm
• Salji turun pada musim sejuk
• Suhu musim sejuk boleh mencapai takat beku

• China (utara)
• Korea Utara
• Jepun (utara)

Sejuk

Tundra • Suhu musim panas tidak melebihi 10ºC
• Suhu musim sejuk di bawah takat beku, kira-kira

–28ºC
• Jumlah hujan tahunan: 250 mm
• Kerpasan turun dalam bentuk salji

• Rusia (utara)

107

Ba
b

7
Peta 7.1 Taburan iklim di Asia

PETUNJUK

Iklim Khatulistiwa

Iklim Pergunungan

Iklim Gurun Panas

Iklim Monsun Tropika

Iklim Mediterranean

Iklim Steppe

Iklim China

Iklim Tundra

Iklim Siberia

Iklim Laurentia

40°U

20°U

0°

60°U60°U

0°

50°T

100°T

150°T

200°T

Uzbekistan

Syria

Cyprus
Lubnan

Georgia

Kirgistan

Israel

Palestin

Lautan Hindi

Lautan Pasifik

Rusia

Mongolia

Kazakhstan

Korea
Utara

Korea
Selatan

Jepun

Taiwan

Filipina

Indonesia

Malaysia

Brunei
Darussalam

Sri Lanka

Thailand

Kemboja

Vietnam

China

India

Bangladesh

Myanmar

Nepal

Pakistan

Iran

Yamen Oman

Bahrain
Qatar

Emiriah
Arab Bersatu

Arab
Saudi

Iraq

Turki
Armenia

Turkmenistan

Afghanistan

Tajikistan

Singapura

Bhutan

Jordan

Kuwait

Laos

Timor-Leste

Azerbaijan

108

Ba
b

7
Layari laman web berikut untuk
menonton video tentang cuaca dan iklim:
http://bukutekskssm.my/Geografi /
Video4.html

ImbasImbas Saya

1. Nyatakan empat zon iklim di Asia.
 2. Pada pendapat anda, mengapakah

terdapat kepelbagaian iklim di Asia?
 3. Sekiranya anda diberi pilihan

melancong ke mana-mana negara
di Asia berdasarkan zon iklim, negara
manakah yang hendak anda lawati?
Berikan alasan anda.

7.1Uji Diri

7.1Aktiviti
Tajuk:  Kepelbagaian iklim di

Benua Asia

Objektif: Mengenal pasti ciri kepelbagaian
iklim di Benua Asia.

Langkah-langkah:
 1. Bahagikan kelas kepada beberapa

kumpulan.
 2. Guru mengadakan aktiviti kuiz tentang

kepelbagaian iklim di benua Asia.
 3. Catatkan markah yang diperolehi setiap

kumpulan di papan tulis.
  4. Kumpulan yang mendapat markah

tertinggi diumumkan sebagai pemenang.

(Sumber: Atlas Sumber dalam Geogra�  Fizikal, 2010)

"Hujan emas di negeri orang, hujan
batu di negeri sendiri, lebih baik negeri
sendiri." Berdasarkan peribahasa tersebut,
mengapakah anda berpendapat ciri iklim
di Malaysia adalah lebih baik berbanding
dengan ciri iklim di negara lain?

PETUNJUK

Iklim Khatulistiwa

Iklim Pergunungan

Iklim Gurun Panas

Iklim Monsun Tropika

Iklim Mediterranean

Iklim Steppe

Iklim China

Iklim Tundra

Iklim Siberia

Iklim Laurentia

40°U

20°U

0°

60°U60°U

0°

50°T

100°T

150°T

200°T

Uzbekistan

Syria

Cyprus
Lubnan

Georgia

Kirgistan

Israel

Palestin

Lautan Hindi

Lautan Pasifik

Rusia

Mongolia

Kazakhstan

Korea
Utara

Korea
Selatan

Jepun

Taiwan

Filipina

Indonesia

Malaysia

Brunei
Darussalam

Sri Lanka

Thailand

Kemboja

Vietnam

China

India

Bangladesh

Myanmar

Nepal

Pakistan

Iran

Yamen Oman

Bahrain
Qatar

Emiriah
Arab Bersatu

Arab
Saudi

Iraq

Turki
Armenia

Turkmenistan

Afghanistan

Tajikistan

Singapura

Bhutan

Jordan

Kuwait

Laos

Timor-Leste

Azerbaijan

109

Ba
b

7
Iklim Tundra

Iklim ini mengalami musim sejuk yang panjang dan melampau.

Zon Iklim Sejuk7.3

Graf 7.3 Suhu dan hujan bulanan di pantai utara
Siberia

(Sumber: Climate-Data.org, 2016)

Kawasan

Kawasan di sepanjang pantai
utara Asia, terutamanya pantai
utara Siberia yang terletak
dalam lingkungan Garisan Artik.

Hujan

Menerima kerpasan tahunan
yang sedikit, iaitu antara
250 mm hingga 300 mm.

Kebanyakannya turun pada
musim panas dalam bentuk
hujan perolakan.

Musim sejuk sentiasa diliputi
salji.

Angin

Angin Baratan membawa hujan
maksimum pada musim panas.

Ribut salji sering berlaku dan
kelajuannya kira-kira 200 km
sejam.

Suhu

Min suhu tahunan:
 –14°C

Suhu musim panas:
 • Jangka masa pendek, iaitu

Mei hingga Ogos.
  • Sederhana sejuk dengan suhu

kurang daripada 10°C.

Suhu musim sejuk:
 • Musim sejuk yang panjang,

iaitu selama lapan bulan.
 • Sangat sejuk dengan suhu

antara –32°C hingga –5°C.
 Julat suhu tahunan:

42°C

50

25

0

Suhu (°C)Hujan (mm)

J F M A M J J O S O N D

10
5
0
–5
–10
–15
–20
–25
–30
–35

Bulan

GEOGRAFI

Vostok di Antartika merupakan kawasan
paling sejuk di dunia dengan suhu
kira-kira –89.2°C. Di benua Asia,
Oymyakon (Rusia) merupakan tempat
paling sejuk yang didiami oleh manusia.
(Sumber: World Meteorological Organization, 2017)

110

Ba
b

7
Layari laman web berikut untuk maklumat
lanjut tentang ciri iklim Tundra di Siberia:
http://bukutekskssm.my/Geografi /
Nota23.html

ImbasImbas SayaImbasImbas

Harpoon Menangkap ikan Iglu

Nyatakan ciri-ciri utama iklim sejuk
di Siberia.

7.2Uji Diri

Kegiatan

Lokasi
kegiatan

Pengaruh iklim

Perikanan •  Ikan ditangkap untuk
keperluan sendiri.

•  Sumber protein
penduduk.

• Siberia (utara). • Pada musim panas,
kegiatan menangkap
ikan paus, kod dan
salmon dijalankan.

• Ikan paus ditangkap
menggunakan
harpoon.

Pemburuan •  Hasil buruan
membekalkan daging
sebagai sumber
makanan, kulit untuk
membuat kayak,
khemah dan pakaian.

•  Tulang untuk
membuat rangka
khemah dan lemak
untuk menyalakan
pelita serta
memanaskan iglu.

• Siberia (utara). •  Pekerjaan orang
Eskimo berubah
mengikut musim.

•  Pada musim sejuk
mereka memburu
binatang seperti
walrus (singa laut),
serigala dan rusa
kutub (karibu).

Pengaruh iklim Tundra terhadap kegiatan manusia

•  Tulang untuk
membuat rangka
khemah dan lemak
untuk menyalakan
pelita serta
memanaskan iglu.

•  Tulang untuk •  Tulang untuk

memanaskan iglu.

Walrus

Glosari

Kerpasan: Istilah hujan, hujan batu, salji dan sebagainya yang terhasil daripada pemeluwapan
wap air di udara yang jatuh di atas permukaan bumi.
Harpoon: Sejenis lembing pendek untuk menangkap ikan.
Eskimo: Orang yang mendiami kawasan Artik.

111

Ba
b

7
Zon Iklim Sejuk Sederhana7.4

Graf 7.4 Suhu dan hujan bulanan di Hakodate, Jepun
(Sumber: Climate-Data.org, 2016)

Kawasan

China (utara), Korea Utara dan
Jepun (utara).

Hujan

Hujan tahunan antara 500 mm
hingga 1000 mm.

Hujan turun sepanjang tahun.

Hujan lebih banyak pada
musim panas.

Salji turun pada musim sejuk.

Hujan maksimum dibawa oleh
angin Monsun Tenggara pada
musim panas.

Angin

Arus sejuk merendahkan suhu
di kawasan pantai Jepun, China,
Korea Utara dan Siberia.

Musim dingin adalah kering
kerana angin Monsun Barat Laut
bertiup dari darat.

Suhu

Min suhu tahunan:
 9°C hingga 17°C.

Suhu musim panas:
 Sederhana panas dan singkat,

iaitu antara 21°C hingga 26°C.

Suhu musim sejuk:
 Sangat sejuk, panjang dan

kering, iaitu kira-kira –6ºC
hingga 10°C.

Julat suhu tahunan:
 20°C hingga 30°C.

Iklim Laurentia

Iklim ini juga dikenali sebagai iklim
sejuk sederhana pantai timur atau
iklim monsun sejuk sederhana.
Kawasan-kawasan yang mengalami
iklim ini juga akan mengalami empat
musim, iaitu musim bunga, musim
panas, musim luruh dan musim sejuk.

200
175
150
125
100
75
50
25
0

Suhu (°C)

J F M A M J J O S O N D

Hujan (mm)

Bulan

25
20
15
10
5
0
–5

112

Ba
b

7
1. Bilakah masa yang sesuai untuk mengusahakan tanaman di kawasan beriklim Laurentia?
Berikan alasan anda.

2. Mengapakah cuaca memainkan peranan penting terhadap kegiatan perikanan di Jepun?

7.3Uji Diri

7.2Aktiviti
Tajuk:  Pengaruh iklim terhadap kegiatan manusia di Asia
Objektif:  Membandingkan pengaruh jenis iklim yang berlainan terhadap kegiatan manusia

di Asia.
Alatan:  Komputer dan bahan rujukan yang berkenaan
Langkah-langkah:
 1. Bahagikan kelas kepada empat hingga lima orang dalam satu kumpulan.
 2. Setiap kumpulan perlu mengumpulkan maklumat tentang keempat-empat jenis iklim

dan kegiatan manusia di Asia secara terperinci.
 3. Buat perbandingan antara keempat-empat jenis iklim terhadap kegiatan manusia

tersebut.
 4. Setiap kumpulan perlu menyediakan satu persembahan multimedia mengikut kreativiti.
 5. Persembahkan dapatan kajian kumpulan anda untuk dinilai oleh guru.

Kegiatan Lokasi kegiatan Pengaruh iklim

Pertanian • Pengeluaran
makanan
untuk
penduduk
setempat.

• Hokaido, Jepun.
• Dataran

Manchuria,
China.

• Korea Utara.

• Suhu musim panas yang
sederhana, iaitu 20ºC dan
suhu musim sejuk 10ºC
sesuai untuk penanaman
gandum, kentang,
sayur-sayuran dan
buah-buahan.

• Jumlah hujan tahunan
kira-kira 1 000 mm
menggalakkan
pertumbuhan tanaman.

Perikanan • Penangkapan
ikan adalah
untuk pasaran
tempatan dan
luar negara.

• Sepanjang
pantai negara
Jepun.

• Pelabuhan
 perikanan

utama di Jepun
ialah Hakodate,
Wakkanai dan
Kushiro.

• Pantai Jepun terletak
di persimpangan arus
panas Kurashio dan
arus sejuk Oyashio yang
menggalakkan
pertumbuhan plankton.

•  Laut di sekeliling Jepun
kaya dengan hasil laut.

• Kegiatan perikanan
dijalankan pada musim
bunga dan musim panas.

Pengaruh iklim Laurentia terhadap kegiatan manusia

113

Ba
b

7
Iklim China

Iklim ini juga dikenali sebagai iklim monsun panas sederhana atau iklim panas
sederhana pantai timur. Kawasan-kawasan yang mengalami iklim Jenis China
akan mengalami empat musim, iaitu musim bunga, musim panas, musim luruh
dan musim sejuk.

Zon Iklim Panas Sederhana7.5

Graf 7.2 Suhu dan hujan bulanan di Nanjing, China
(Sumber: Climate-Data.org, 2016)

Glosari

Siklon tropika: Ribut ganas, yang berputar
dan terbentuk di kawasan perairan tropika.
Hujan siklon: Hujan yang disebabkan oleh
udara panas yang lembap bergerak ke
kawasan udara yang lebih sejuk.

Kawasan

China (tengah dan selatan),
Korea Selatan, Jepun (selatan)
dan Taiwan (utara).

Hujan

Hujan tahunan antara 508 mm
hingga 1 520 mm.

Kebanyakan hujan turun dalam
bentuk hujan siklon.

Angin

Angin Monsun Tenggara
bertiup ke kawasan tekanan
rendah pada musim panas dan
membawa hujan lebat.

Pada akhir musim panas,
China (selatan), Hong Kong
dan Taiwan mengalami ribut
taufan kerana siklon tropika
bertiup dari Lautan Pasifi k.

Suhu

Min suhu tahunan:
 15°C

Suhu musim panas:
 Sederhana panas, iaitu 28°C

(Mei hingga September).

Suhu musim sejuk:
 Sederhana sejuk dan kering

dengan suhu kira-kira 5°C
(Oktober – April).

Julat suhu tahunan:
 Melebihi 25°C.

200
175
150
125
100
75
50
25
0

Suhu (°C)

J F M A M J J O S O N D

Hujan (mm)

Bulan

30
25
20
15
10
5
0

114

Ba
b

7
Terokai maklumat lanjut berkaitan pertanian
di China melalui laman web berikut:
http://bukutekskssm.my/Geografi /Nota22.
html

Anda juga boleh meneroka maklumat
melalui laman web yang lain. Catatkan
dapatan dan bandingkan maklumat yang
diperoleh dengan rakan sekelas anda.

ImbasImbas Saya

1. Apakah ciri iklim China?
 2. Nyatakan kegiatan ekonomi

utama penduduk di
kawasan beriklim China.

7.4Uji Diri

Kegiatan Lokasi kegiatan Pengaruh iklim

Pertanian • Penanaman padi
dan gandum
sebagai sumber
makanan
penduduk.

• Padi ditanam di
kawasan lembah
Sungai Yangtze.

• Penanaman teh
di kawasan bukit
antara lembangan
Chang Jiang dengan
Xijiang.

• Kawasan
pengeluaran
gandum utama
adalah di Dataran
China Tengah.

• Suhu musim panas
28°C dan hujan
tahunan melebihi
1 000 mm sesuai
untuk penanaman
padi.

• Aktiviti menanam padi
dijalankan pada
musim hujan.

• Gandum dan teh
ditanam di kawasan
suhu sederhana
panas, iaitu antara
16°C hingga 18°C.

Penternakan • China merupakan
pengeluar dan
pengguna hasil
ternakan utama
dunia.

• Permintaan tinggi
terhadap produk
berasaskan
daging dan susu
segar kerana
kerajaan China
menggalakkan
peningkatan taraf
kesihatan rakyat.

• Kawasan
penternakan
utama di China ialah
Shanghai Bright,
Inner Mongolia Yili
dan Shijiazhuang
Sanlu.

• Kawasan
penternakan ayam:
Shandong.

• Kawasan
penternakan khinzir:
Hunan, Henan,
Shandong
dan Anhui.

• Suhu musim panas
yang sederhana panas,
iaitu 28ºC dan suhu
musim sejuk
kira-kira 5ºC sesuai
untuk kegiatan
penternakan lembu.

• Penternakan dijalankan
di kaki bukit kerana
suhunya lebih sejuk.

• Suhu dingin
menggalakkan
pertumbuhan rumput
untuk makanan
ternakan.

Pengaruh iklim China terhadap kegiatan manusia

115

Ba
b

7
Iklim Gurun Panas

Iklim ini merupakan iklim yang panas dan kering sepanjang tahun.

Zon Iklim Panas7.6

Kawasan

Graf 7.1 Suhu dan hujan bulanan di Riyadh,
Arab Saudi

(Sumber: Climate-Data.org, 2016)

Gurun Arab

Hujan

Jumlah hujan tahunan kurang
daripada 250 mm.

Mewujudkan keadaan gersang
(sangat kering).

Angin

Angin Timuran yang kering
bertiup dari kawasan darat dan
tidak membawa hujan.

Suhu

Min suhu tahunan:
 25ºC

Suhu musim panas:
 Sangat panas, iaitu antara

32ºC hingga 36ºC.
 Suhu musim sejuk:

Sederhana sejuk, iaitu kira-kira
16ºC.

Julat suhu tahunan:
 17ºC hingga 20°C.

Cuaca pada waktu siang panas
(40ºC) kerana kekurangan
litupan awan yang menyebabkan
pancaran matahari terus ke
permukaan bumi.

Cuaca pada waktu malam pula
sejuk (5ºC) kerana langit tidak
berawan dan haba dibalikkan ke
atmosfera dengan cepat.

35
30
25
20
15
10

50

25

0

Suhu (°C)

J F M A M J J O S O N D

Hujan (mm)

Bulan

116

Ba
b

7
Glosari

Oasis: Kawasan yang subur dan mempunyai
air di padang pasir.

Layari laman web berikut untuk maklumat
lanjut tentang penternakan lembu di
Arab Saudi:
http://bukutekskssm.my/Geografi /
Nota21.html

ImbasImbas Saya

1. Apakah kegiatan ekonomi penduduk
di kawasan gurun panas?

2. Mengapakah kawasan gurun di
Arab Saudi menerima jumlah hujan
yang sedikit?

3. Apakah faktor yang menyebabkan
kegiatan pertanian amat terhad di
kawasan gurun panas?

7.5Uji Diri

Kegiatan Lokasi kegiatan Pengaruh iklim

Pertanian • Penananam pokok
kurma secara
besar-besaran untuk
mendapatkan
buahnya.

• Ladang buah
kurma di wilayah
Qasim,
Arab Saudi.

• Pokok kurma ditanam
di kawasan oasis
secara ladang.

• Pokok kurma dapat
tumbuh pada suhu
7ºC hingga 40ºC.

Penternakan • Unta, kambing,
biri-biri dan lembu
diternak untuk
mendapatkan
daging, susu, kulit
dan bulu.

• Ladang ternakan
unta di
Hudaibiyah,
Arab Saudi.

• Ladang ternakan
lembu di Gurun
Arab.

• Jumlah hujan tahunan
yang kurang
menyebabkan rumput
dan semak samun
tumbuh renek
dan jarang.

• Rumput ini dijadikan
makanan ternakan
seperti lembu,
kambing dan unta.

Pengaruh iklim Gurun Panas terhadap kegiatan manusia

Unta

Pokok kurma

Kambing dan biri-biri

117

Ba
b

7
Kepelbagaian Iklim di Asia

Ciri-ciri:
• Min suhu tahunan 25°C
• Musim panas sangat panas (32°C

hingga 38°C)
• Musim sejuk sederhana sejuk (16°C)
• Julat suhu tahunan besar (17°C hingga

20°C)
• Hujan tahunan kurang daripada

250 mm
• Angin Timuran bertiup dari kawasan

darat tidak membawa hujan

Ciri-ciri:
• Min suhu tahunan –14°C
• Musim panasnya pendek dan

sederhana sejuk (10°C)
• Musim sejuknya panjang, iaitu

selama lapan bulan dan sangat
sejuk (–32°C hingga –5°C)

• Julat suhu tahunan besar (42°C)
• Hujan tahunan antara 250 mm

hingga 300 mm
• Angin Baratan membawa hujan

maksimum pada musim panas
• Berlaku ribut salji pada musim sejuk

Ciri-ciri:
• Min suhu tahunan 15°C
• Musim panas sederhana panas (28°C)
• Musim sejuk sederhana sejuk (5°C)
• Julat suhu tahunannya besar (melebihi

25°C)
• Hujan tahunan antara 508 mm hingga

1 520 mm
• Angin Monsun Tenggara bertiup ke

kawasan tekanan rendah pada musim
panas dan membawa hujan lebat

Ciri-ciri:
• Min suhu tahunan 9°C hingga 17°C
• Musim panasnya sederhana panas dan

singkat (21°C hingga 26°C)
• Musim sejuknya sangat sejuk, panjang

dan kering (–6°C hingga 10°C)
• Julat suhu tahunannya besar (20°C

hingga 30°C)
• Hujan tahunan antara 500 mm hingga

1 000 mm
• Arus sejuk merendahkan suhu

Kegiatan manusia:
• Pertanian (penanaman kurma)
• Penternakan (unta, biri-biri dan

lembu)

Kegiatan manusia:
• Pertanian (padi dan gandum)
• Penternakan (ayam, itik, khinzir dan

lembu)

Kegiatan manusia:
• Pertanian (gandum, kentang,

sayur-sayuran dan buah-buahan)
• Perikanan (ikan tuna)

Kegiatan manusia:
• Perikanan (ikan kod dan salmon)
• Pemburuan (walrus dan karibu)

Zon iklim panas sederhana
(Iklim China)

Zon iklim sejuk sederhana
(Iklim Laurentia)

Zon iklim panas
(Iklim Gurun Panas)

Zon iklim sejuk
(Iklim Tundra)

IMBAS EMBALIMBASMBASMBASMBAS EMBALIEMBALIEMBALIK

118

Ba
b

7
Cabaran Minda
 1. Lengkapkan jadual di bawah tentang zon iklim di Asia dengan jawapan yang betul.

Iklim Tundra

(a) Iklim Laurentia

Iklim Mediterranean (b) Iklim China

Iklim Gurun Panas (c)

(d)

2. Tandakan (✓) pada pernyataan yang betul dan (✗) pada pernyataan yang salah.

(a) Jenis hujan utama di kawasan beriklim Gurun Panas ialah hujan bukit.

(b) Gandum dan teh ditanam di kawasan bersuhu sederhana panas iklim
China.

(c) Musim sejuk di kawasan beriklim Tundra adalah panjang, iaitu selama
enam bulan.

(d) Bahagian Siberia (utara) adalah lebih panas berbanding dengan bahagian
selatannya.

(e) Kawasan beriklim Laurentia menerima hujan yang lebih banyak pada
musim panas.

3. Lengkapkan rajah di bawah.

Suhu Hujan

Musim panas:
(b)

Musim sejuk:
(c)

Jenis iklim di utara Jepun

(a)

Jumlah hujan tahunan:
(d)

4. Taufan merupakan angin kencang yang sering melanda negara-negara di Asia. Jelaskan
kesan-kesan ribut taufan kepada manusia dan alam sekitar.

Layari laman web berikut untuk latihan
tambahan:
http://bukutekskssm.my/Geografi /
Latihan4.pdf

ImbasImbas Saya

Kuiz Interaktif 7

ImbasImbas Saya

119

Ba
b

7
Mari kita terokai:

120

Ba
b

8

✓ Mengenal pasti jaringan
landasan kereta api, lapangan
terbang antarabangsa dan
pelabuhan utama di Asia.

✓ Menghuraikan kemajuan
pengangkutan di Asia.

✓ Menilai kesan pengangkutan
terhadap masyarakat,
ekonomi dan alam sekitar
di Asia.

Apakah yang akan
anda pelajari?

BAB

8

1    Jaringan landasan kereta api, lapangan
terbang antarabangsa dan pelabuhan
utama di Asia

Namakan jaringan landasan kereta api,
lapangan terbang antarabangsa dan
pelabuhan utama di Asia.

Jenis dan Kemajuan
Pengangkutan
di Asia

40°U

20°U

0°

60°U60°U

0°

50°T

100°T

150°T

200°T
121

Ba
b

8

2    Kemajuan pengangkutan di Asia

3    Kesan pengangkutan terhadap masyarakat, ekonomi
dan alam sekitar

Apakah kesan kemajuan pengangkutan terhadap masyarakat, ekonomi
dan alam sekitar di Asia?

Bolehkah anda
jelaskan kemajuan
pengangkutan di
Asia?

Negara-negara di Asia seperti Jepun, Emiriah Arab Bersatu (UAE), China dan Singapura sentiasa mengadakan penyelidikan tentang sistem pengangkutan di negara mereka. Hal ini bertujuan untuk memastikan sistem pengangkutan lebih efi sien, menepati keadaan semasa dan membantu mengurangkan kesesakan lalu lintas di negara masing-masing. Setelah mempelajari bab ini, anda dapat mengetahui dengan lebih jelas tentang kemajuan pengangkutan di Asia.

Induksi Bab

40°U

20°U

0°

60°U60°U

0°

50°T

100°T

150°T

200°T
40°U

20°U

0°

60°U60°U

0°

50°T

100°T

150°T

200°T

Kuwait

Rusia

Mongolia

Kazakhstan

Korea
Utara

Korea
Selatan

Jepun

Taiwan

Filipina

Indonesia

Brunei
Darussalam

Sri Lanka

Thailand

Kemboja

Vietnam

China

India

Bangladesh

Myanmar

Nepal

Pakistan

Iran

Yaman Oman
Emiriah

Arab Bersatu

Arab
Saudi

Iraq

Syria

Cyprus
Turki

Lubnan

Georgia
Armenia

Turkmenistan

Afghanistan

Kirgistan

Tajikistan

Bhutan

Jordan

Laos

Timor-Leste

Azerbaijan

Israel

Palestin

Uzbekistan

Lautan Hindi

Lautan Pasifik

Malaysia

Bahrain
Qatar

Singapura

Jenis Pengangkutan di Asia8.1

Perkembangan sistem pengangkutan
di negara-negara Asia merangkumi
pengangkutan darat, air dan udara.
Sistem pengangkutan ini menyediakan
kemudahan mobiliti kepada penduduk
dan seterusnya menyumbang ke arah
perkembangan ekonomi dan sosial di
sesebuah negara Asia.

Pengangkutan darat

Hampir keseluruhan negara di Asia
mempunyai landasan kereta api.
Peta 8.1 menunjukkan antara landasan
kereta api utama di Asia.

Peta 8.1 Jaringan landasan kereta api utama di Asia

Layari laman web berikut untuk
maklumat tentang landasan
kereta api di negara-negara Asia:
http://bukutekskssm.my/
Geografi /Nota24.html

ImbasImbas Saya

Landasan Kereta Api India

• Jaringan landasan kereta api
terbanyak di dunia

• Panjang landasan: 66 687 km

122

Ba
b

8
40°U

20°U

0°

60°U60°U

0°

50°T

100°T

150°T

200°T

Kuwait

Rusia

Mongolia

Kazakhstan

Korea
Utara

Korea
Selatan

Jepun

Taiwan

Filipina

Indonesia

Brunei
Darussalam

Sri Lanka

Thailand

Kemboja

Vietnam

China

India

Bangladesh

Myanmar

Nepal

Pakistan

Iran

Yaman Oman
Emiriah

Arab Bersatu

Arab
Saudi

Iraq

Syria

Cyprus
Turki

Lubnan

Georgia
Armenia

Turkmenistan

Afghanistan

Kirgistan

Tajikistan

Bhutan

Jordan

Laos

Timor-Leste

Azerbaijan

Israel

Palestin

Uzbekistan

Lautan Hindi

Lautan Pasifik

Malaysia

Bahrain
Qatar

Singapura

Peta 8.1 Jaringan landasan kereta api utama di Asia

Landasan Kereta Api
Shinkansen

• Pengangkutan kereta api
berkelajuan tinggi (bullet train)
paling cekap dan efi sien di
Jepun

• Kelajuan: 320 km/j

Landasan Kereta Api
Trans-Siberian

• Landasan kereta api
sepanjang kira-kira 9 288 km

• Menganjur dari Moscow
hingga Vladivostok

Landasan Kereta Api
Berkelajuan Tinggi
Beijing-Shanghai

• Masa perjalanan antara
Beijing ke Shanghai dapat
dipendekkan.

• Kelajuan: 250 km/j – 300 km/j

Kereta Api Berkelajuan Tinggi
di Korea Selatan

• Panjang landasan:
 - Suseo (61.1 km)
 - Wonju-Gangneung (120.7 km)
 - Gyeongbu (417.4 km)
 - Honam (182.3 km)
• Kelajuan: 350 km/j

123

Ba
b

8
40°U

20°U

0°

60°U60°U

0°

50°T

100°T

150°T

200°T

Kuwait

Rusia

Mongolia

Kazakhstan

Korea
Utara

Korea
Selatan

Jepun

Taiwan

Filipina

Indonesia

Brunei
Darussalam

Sri Lanka

Thailand

Kemboja

Vietnam

China

India

Bangladesh

Myanmar

Nepal

Pakistan

Iran

Yaman Oman
Emiriah

Arab Bersatu

Arab
Saudi

Iraq

Syria

Cyprus
Turki

Lubnan

Georgia
Armenia

Turkmenistan

Afghanistan

Kirgistan

Tajikistan

Bhutan

Jordan

Laos

Timor-Leste

Azerbaijan

Israel

Palestin

Uzbekistan

Lautan Hindi

Lautan Pasifik

Malaysia

Bahrain
Qatar

Singapura

Pengangkutan udara
Lapangan terbang adalah antara
pintu masuk utama ke sesebuah
negara. Semua negara di Asia
mempunyai lapangan terbang.
Peta 8.2 menunjukkan antara
lapangan terbang utama di Asia.

Peta 8.2 Lapangan terbang utama di Asia

Lapangan Terbang Antarabangsa
Domodedovo Moscow

Salah satu hab penerbangan terbesar
di Rusia yang mengendalikan 28.5 juta
penumpang (2016).

Lapangan Terbang Antarabangsa
Kuala Lumpur

Salah satu hab penerbangan utama di
Asia Tenggara dan mengendalikan
52.6 juta penumpang (2016).

Lapangan Terbang Antarabangsa Dubai

Lapangan terbang yang tersibuk di
dunia dan mengendalikan 83.6 juta
penumpang (2016).

124

Ba
b

8
40°U

20°U

0°

60°U60°U

0°

50°T

100°T

150°T

200°T

Kuwait

Rusia

Mongolia

Kazakhstan

Korea
Utara

Korea
Selatan

Jepun

Taiwan

Filipina

Indonesia

Brunei
Darussalam

Sri Lanka

Thailand

Kemboja

Vietnam

China

India

Bangladesh

Myanmar

Nepal

Pakistan

Iran

Yaman Oman
Emiriah

Arab Bersatu

Arab
Saudi

Iraq

Syria

Cyprus
Turki

Lubnan

Georgia
Armenia

Turkmenistan

Afghanistan

Kirgistan

Tajikistan

Bhutan

Jordan

Laos

Timor-Leste

Azerbaijan

Israel

Palestin

Uzbekistan

Lautan Hindi

Lautan Pasifik

Malaysia

Bahrain
Qatar

Singapura

Lapangan Terbang Antarabangsa
Hong Kong

Lapangan terbang yang unik kerana
tapaknya wujud akibat penambakan
laut dan mengendalikan 70.5 juta
penumpang (2016).

Lapangan Terbang Antarabangsa Tokyo

Salah satu daripada dua lapangan
terbang utama di Greater Tokyo dan
mengendalikan lebih daripada 80 juta
penumpang (2016).

Lapangan Terbang Antarabangsa Changi

Lapangan terbang terbaik di dunia
dan mengendalikan 58.7 juta
penumpang (2016).

Lapangan Terbang Antarabangsa Chengdu

Hab penerbangan terbesar di China (tengah
dan barat) dan mengendalikan 46.0 juta
penumpang (2016).

125

Ba
b

8
40°U

20°U

0°

60°U60°U

0°

50°T

100°T

150°T

200°T

Kuwait

Rusia

Mongolia

Kazakhstan

Korea
Utara

Korea
Selatan

Jepun

Taiwan

Filipina

Indonesia

Malaysia

Brunei
Darussalam

Sri Lanka

Thailand

Kemboja

Vietnam

China

India

Bangladesh

Myanmar

Nepal

Pakistan

Iran

Yaman Oman

Bahrain
Qatar

Emiriah
Arab Bersatu

Arab
Saudi

Iraq

Syria

Cyprus
Turki

Lubnan

Georgia
Armenia

Turkmenistan

Afghanistan

Kirgistan

Tajikistan

Singapura

Bhutan

Jordan

Laos

Timor-Leste

Azerbaijan

Israel

Palestin

Lautan Hindi

Lautan Pasifik

Uzbekistan

Pengangkutan air
Pelabuhan merupakan komponen yang penting, terutamanya dalam urusan
perdagangan. Peta 8.3 menunjukkan antara pelabuhan utama di Asia.

Peta 8.3 Pelabuhan utama di Asia

Pelabuhan Jawaharlal

Pelabuhan kontena terbesar yang
mengendalikan kira-kira 55 peratus
daripada jumlah kontena di
pelabuhan-pelabuhan utama di India.

126

Ba
b

8
40°U

20°U

0°

60°U60°U

0°

50°T

100°T

150°T

200°T

Kuwait

Rusia

Mongolia

Kazakhstan

Korea
Utara

Korea
Selatan

Jepun

Taiwan

Filipina

Indonesia

Malaysia

Brunei
Darussalam

Sri Lanka

Thailand

Kemboja

Vietnam

China

India

Bangladesh

Myanmar

Nepal

Pakistan

Iran

Yaman Oman

Bahrain
Qatar

Emiriah
Arab Bersatu

Arab
Saudi

Iraq

Syria

Cyprus
Turki

Lubnan

Georgia
Armenia

Turkmenistan

Afghanistan

Kirgistan

Tajikistan

Singapura

Bhutan

Jordan

Laos

Timor-Leste

Azerbaijan

Israel

Palestin

Lautan Hindi

Lautan Pasifik

Uzbekistan

8.1Aktiviti
Tajuk:  Mencipta model jenis

pengangkutan di Asia
Objektif:  (i) Menguji tahap kemahiran

dan kreativiti dalam
usaha mencipta model
pengangkutan yang mesra
penumpang.

(ii) Meramal kemajuan
pengangkutan di Asia
pada masa hadapan.

Alatan: Alat tulis, kadbod terpakai,
botol plastik dan bahan-
bahan yang bersesuaian

Langkah-langkah:
1. Setiap kumpulan terdiri daripada

empat hingga lima orang murid.
2. Murid perlu mengumpul bahan

berkaitan pengangkutan moden di
negara Asia.

3. Murid boleh melayari laman
sesawang untuk melihat contoh
model.

4. Bahan-bahan terkumpul digunakan
untuk membina model kenderaan
pengangkutan di Asia.

5. Ketua kumpulan perlu memberi
penjelasan mengenai hasil rekaan
mereka.

6. Murid mempamerkan hasil rekaan
mereka di atas meja.

7. Murid lain boleh bergerak untuk
melihat dan menulis ulasan tentang
hasil kerja kumpulan lain di atas
sticky notes dan menampal di atas
hasil rekaan itu.

Pelabuhan Singapura

Mampu menampung kira-kira
1 000 kapal kontena pada
satu-satu masa.

Pelabuhan Tokyo

Mengendalikan barangan
runcit, makanan,
kertas, bahan binaan
dan sebagainya untuk
keperluan penduduk dan
industri setempat.

Pelabuhan Hong Kong

Salah satu pelabuhan paling
sibuk di dunia dan terlindung
daripada bencana alam,
efi sien dan sistematik.

Ketahui maklumat lanjut tentang
lapangan terbang dan pelabuhan
di Asia melalui laman web berikut:
http://bukutekskssm.my/
Geografi /Nota25.html

ImbasImbas Saya

127

Ba
b

8
Kemajuan Pengangkutan di Asia8.2

Jaringan landasan kereta api Shinkansen di Jepun

Fukuoka

Kagoshima

Hiroshima
Osaka

Kyoto
Nagoya

Kanazawa

Niigata

Tokyo

Sendai
Yamagata

MoriokaAkita

Aomori

Hakodate

U
PETUNJUK

Stesen pertukaran

Stesen

Tokaido Shinkansen

Sanyo Shinkansen

Tohoku Shinkansen
(Yamagata dan Akita)

Hokkaido Shinkansen

Joetsu Shinkansen

Hokuriku Shinkansen

Kyushu Shinkansen

Peta 8.4 Landasan kereta api berkelajuan tinggi di Jepun dari Hakodate ke Kagoshima

Merupakan rangkaian jalan pengangkutan darat
yang paling efi sien dan canggih.

Empat pulau utama di Jepun, iaitu Hokkaido,
Honshu, Shikoku dan Kyushu dihubungkan melalui
rangkaian jalan kereta api yang berteknologi
tinggi dan maju.

Sistem pengangkutan kereta api berkelajuan
tinggi (bullet train) ini dikendalikan oleh Japanese
National Railways (JNR).

Laluannya melibatkan bandar-bandar metropolitan
seperti Tokyo-Nagoya-Kyoto-Osaka.

Jumlah perkhidmatan kereta api dalam sehari
adalah sebanyak 358 perkhidmatan.

Kira-kira 445 000 penumpang menggunakan
perkhidmatan ini pada setiap hari.

(Sumber: Laporan Tahunan 2016, Central Japan Railway Company)

Projek terbaharu kereta
api berkelajuan tinggi
Chuo Shinkansen
menggunakan
sistem magnetik
pengapungan konduktif
(Superconducting
Maglev System), iaitu
daya elektromagnet
untuk mengapung,
memandu dan
memacu enjin.

UUUUUUUU

Keistimewaan kereta api berkelajuan
tinggi Shinkansen:

• Menepati masa (tidak pernah lewat).
• Keselamatan (kemalangan sifar sejak

beroperasi selama 50 tahun).
• Mencapai tahap keselesaan penumpang

yang tinggi.

Pada April 2015, kereta
api berkelajuan tinggi
ini telah mencatat
rekod kelajuan sehingga
603 km sejam.

128

Ba
b

8
Lapangan Terbang Antarabangsa Dubai

GEOGRAFI

Lapangan Terbang Antarabangsa
Dubai berperanan sebagai
penyumbang penting kepada
ekonomi Dubai kerana
menyediakan peluang pekerjaan
kepada 90 ribu penduduk,
seterusnya menyumbang
sebanyak USD26.7 bilion
(RM114.3 bilion) yang mewakili
27 peratus pendapatan (KDNK)
keseluruhan metropolis Dubai.

(Sumber: Dubai Civil Aviation
Authority, 2012/2013)

Terletak di Metropolis Dubai yang merupakan
sebuah metropolis yang terbesar, moden dan
termasyhur di Emiriah Arab Bersatu (UAE).

Merupakan lapangan terbang yang termoden
dan paling sibuk di dunia.

Diuruskan oleh Dubai Airports.

Terdiri daripada tiga terminal yang
berkemampuan menampung kapasiti sebanyak
90 juta penumpang setahun.

Dubai merupakan hab penerbangan yang
terbesar di Asia Barat (ketiga terbesar di dunia
selepas Beijing dan Atlanta).

Keistimewaan Lapangan Terbang
Antarabangsa Dubai:

• Suasana meriah, restoran
terbaik, kawasan membeli-belah
dan tarikan pelancongan yang
menarik.

• Pusat penerbangan yang
berperanan “mengumpulkan”
masyarakat dunia dalam
kalangan ekspatriat (pekerja elit
asing) mahupun pelancong.

• Sangat terkenal sehingga
terdapat siri dokumentari, iaitu
Ultimate Airport Dubai yang
ditayangkan di saluran National
Geographic.

•  Terminal 3 dikhaskan hanya
untuk syarikat penerbangan
Emirates. Terminal kedua dirasmikan. Dilengkapi

dengan kemudahan perkhidmatan
seperti pusat perniagaan dan hotel.

Terminal ketiga dibuka. Merupakan
terminal kedua terbesar di dunia
selepas terminal di Lapangan Terbang
Heathrow, London.

Menaikkan taraf ruang legar lapangan
terbang yang lebih luas untuk
menampung bilangan penumpang
yang semakin meningkat.

Menjadi destinasi untuk mengisi
minyak di Teluk Parsi.

Lapangan terbang ini diperluaskan
lagi dan mampu mengendalikan
kapal terbang Concorde dan Boeing.

Lapangan Terbang Antarabangsa
Dubai mula beroperasi.

1980

1970

1960

1990

2000

2010

Rajah 8.1 Kemajuan Lapangan Terbang Antarabangsa Dubai

129

Ba
b

8
Layari laman web berikut
untuk mengetahui maklumat
tentang Pelabuhan Hong Kong:
http://bukutekskssm.my/
Geografi /Nota26.html

ImbasImbas Saya

1. Apakah manfaat yang dapat dikecapi oleh
penduduk Hong Kong dengan adanya
pelabuhan ini?

2. Bagaimanakah pelabuhan boleh menjadi
pemangkin pembangunan dan kemakmuran
Hong Kong?

8.1Uji Diri

Keistimewaan Pelabuhan
Hong Kong:

• Pintu masuk ke negara China.
• Antara pelabuhan yang

mengenakan duti pelabuhan
yang rendah.

• Proses pemunggahan kontena
dan kargo hanya mengambil
masa 10 jam secara purata
dan merupakan antara yang
terpantas di dunia.

• Satu-satunya pelabuhan di
dunia yang menjalankan operasi
pemunggahan kargo di tengah
laut (at-sea loading) untuk
mengatasi masalah kesesakan
trafik di pelabuhan.

(Sumber: The Government
of the Hong Kong Special
Administrative Region, 2017)

Pelabuhan Hong Kong

Berkedudukan strategik di Laut China Selatan yang
secara semula jadi terlindung. Dasar laut yang dalam
membolehkannya menjadi antara pelabuhan yang
paling sibuk, masyhur dan penting kepada rantau Asia
Tenggara dan Asia Timur.

Jabatan Marin Hong Kong bertanggungjawab
mengawal aktiviti perkapalan kargo dan kontena
secara menyeluruh, menjaga keselamatan
pengemudian kapal, menjalankan rondaan di
pelabuhan dan menguatkuasakan undang-undang
antarabangsa yang ketat.

Pelabuhan yang menjadi pemangkin pembangunan
dan kemakmuran Hong Kong kerana terletak pada
kedudukan laluan perdagangan dunia.

Pada tahun 2016, pelabuhan ini telah mengendalikan
19.8 juta kontena dan jumlah kapal perdagangan
yang berlabuh dan berlepas di pelabuhan ini adalah
sebanyak 370 990 buah.

Meningkatkan darjah ketersampaian di
Hong Kong yang melibatkan mobiliti
penumpang sebanyak 24.91 juta orang.

Perkhidmatan feri yang menghubungkan Hong Kong dengan pulau-pulau berdekatan

130

Ba
b

8
Kesan Pengangkutan terhadap Masyarakat,
Ekonomi dan Alam Sekitar di Asia

8.3

Alam sekitar

Memendekkan masa perjalanan

Perkembangan pengangkutan di Asia menimbulkan pelbagai kesan dari segi masyarakat,
ekonomi dan alam sekitar.

Kesan
positif

Kereta api berkelajuan tinggi mengurangkan
pencemaran alam sekitar

Pencemaran bunyi
- Bunyi kuat dari kawasan lapangan terbang

mengganggu ketenteraman penduduk
di sekitarnya

Perubahan landskap yang menarik dan mesra
alam di kawasan sekitar

Pencemaran air
- Tumpahan minyak daripada kapal, iaitu

pengangkutan air menyebabkan kepupusan
hidupan akuatik

Kemusnahan hutan
- Pembinaan lebuh raya, jaringan kereta api

dan lapangan terbang memusnahkan kawasan
tadahan air

Meningkatkan taraf hidup penduduk

Meningkatkan darjah ketersampaian

Kesan
negatif

Meningkatkan integrasi

Mewujudkan banyak peluang pekerjaan

Mengurangkan kesesakan lalu lintas

Ekonomi

Bandar berkembang menjadi hab perdagangan seperti Tokyo,
Kyoto, Nagoya dan Osaka di Jepun

Pembinaan pusat rekreasi dan hotel bertaraf antarabangsa
seperti Burj Al Arab di Dubai

Memperkembang perdagangan domestik dan antarabangsa

Memajukan sektor pertanian, perindustrian dan pelancongan

Pertukaran mata wang asing

Masyarakat

Sejauh manakah perkembangan
pengangkutan mempengaruhi
sosioekonomi penduduk
negara Asia?

131

Ba
b

8
Kesan
pengangkutan

di Asia

• Memendekkan masa
perjalanan

• Meningkatkan darjah
ketersampaian

• Mewujudkan peluang
pekerjaan

• Meningkatkan taraf
hidup

• Menggalakkan urus
niaga perdagangan

•  Perkembangan sektor
perhotelan dan pusat
perkhidmatan

• Membangunkan
industri pelancongan

• Pertukaran mata wang
asing

Masyarakat Ekonomi Alam sekitar

Darat

Air

Jaringan landasan kereta
api Shinkansen di Jepun

Pelabuhan Hong Kong

Kesan positif
• Meminimumkan

pencemaran alam
sekitar

•  Perubahan landskap
yang menarik

Kesan negatif
• Pencemaran bunyi
•  Pencemaran air
•  Kemusnahan hutan

Layari laman web berikut
untuk menonton video tentang
perkhidmatan kereta api di India:
http://bukutekskssm.my/Geografi /
Video5.html

ImbasImbas Saya

IMBAS EMBALIEMBALIEMBALIEMBALIEMBALIEMBALIEMBALIEMBALIK

Jenis dan Kemajuan
Pengangkutan

di Asia

Udara
Lapangan Terbang
Antarabangsa Dubai

132

Ba
b

8
Cabaran Minda

1. Berdasarkan peta yang diberi, namakan landasan kereta api, lapangan terbang dan
pelabuhan utama di Asia.

Jenis pengangkutan Nama

(a) Landasan kereta
api

D1

D2

D3

(b) Lapangan
terbang

U1

U2

U3

(c) Pelabuhan

A1

A2

A3

40°U

20°U

0°

60°U60°U
0°

50°T
100°T

150°T

200°T

D1

D2

D3

U1

U2

U3
A3

A1

A2

Pengangkutan di Asia

133

Ba
b

8
2. Senaraikan kesan kemajuan pengangkutan di Asia.

Kesan terhadap masyarakat

(a)

(b)

(c)

Kesan terhadap alam sekitar

(a)

(b)

(c)

(a)

(b)

(c)

Kesan terhadap pembangunan ekonomi

3. Pada pendapat anda, apakah pengangkutan yang sesuai bagi
menghubungkan negara-negara di Asia pada masa hadapan?
Berikan alasan untuk jawapan anda.

Kuiz Interaktif 8

ImbasImbas Saya

134

Ba
b

8
Isu dan Pengurusan
Alam Sekitar

dalam bahagian ini
membincangkan tajuk

berkaitan pemanasan global
dan teknologi hijau bagi
melahirkan murid yang

mencintai dan menghargai
alam sekitar.

Isu dan
Pengurusan
Alam Sekitar
• Pemanasan Global
• Teknologi Hijau
BAB

9 Pemanasan Global

Mari kita terokai:

3    Kesan-kesan pemanasan global

Apakah yang
dimaksudkan dengan
pemanasan global?

✓ Menyatakan konsep
pemanasan global.

✓ Memberi contoh faktor
yang menyebabkan
pemanasan global.

✓ Menghuraikan aktiviti
manusia yang menyebabkan
pemanasan global.

✓ Menghuraikan faktor semula
jadi yang menyebabkan
pemanasan global.

✓ Menilai kesan pemanasan
global.

✓ Membahaskan langkah-langkah
mengurangkan pemanasan
global.

1    Maksud pemanasan global

Apakah yang akan
anda pelajari?

Gangguan
cuaca

Peningkatan
aras laut

Kemerosotan
sumber

makanan

Masalah
kesihatan

Kesan-kesan
pemanasan

global

136

Ba
b

9
Peningkatan suhu semakin dirasai dan keadaan cuaca juga tidak menentu sejak akhir-akhir ini. Pernahkah anda terfi kir akan punca-puncanya? Punca dan kesan daripada permasalahan ini harus diperhalusi secara menyeluruh agar langkah-langkah untuk menanganinya dapat dirancang dengan sebaiknya. Apakah tindakan yang boleh anda lakukan bagi mengurangkan kesan tersebut?

Induksi Bab

4    Langkah-langkah mengurangkan pemanasan global

Senaraikan langkah-langkah mengurangkan pemanasan global.

2    Faktor-faktor pemanasan global

Apakah aktiviti manusia dan faktor semula jadi yang menyebabkan
pemanasan global?

137

Ba
b

9
Maksud Pemanasan Global9.1

Glosari

Global: Meliputi,
mempengaruhi atau
mengenai seluruh
dunia.

Apakah pemanasan global?

Pemanasan global ialah peningkatan suhu atmosfera
bumi secara berterusan akibat daripada kesan rumah hijau
yang melibatkan pertambahan gas karbon dioksida (CO2),
klorofl uorokarbon (CFC) dan bahan-bahan pencemar
yang lain.

Suhu bumi semakin panas
kerana haba yang dibalikkan
oleh bumi terperangkap
dalam atmosfera oleh gas
rumah hijau.

Ashraf, mengapa
suhu bumi
semakin panas?

138

Ba
b

9
GEOGRAFI

Tahun 2016 mencatatkan suhu permukaan
yang terpanas sejak penyimpanan rekod
moden bermula, iaitu pada tahun 1980.
Peningkatan suhu permukaan adalah
kira-kira 1.1ºC.

(Sumber: NASA, 2017)

Rajah 9.1 Kesan rumah hijau

Sebahagian pancaran
matahari akan

dipantulkan semula oleh
bumi dan atmosfera

Sebahagian besar haba
daripada pancaran matahari

diserap oleh bumi dan
bertindak memanaskan bumi

Sebahagian haba diserap dan
disebarkan ke semua arah oleh molekul
gas rumah hijau yang meningkatkan lagi

pemanasan bumi

Sebahagian pancaran
matahari terbebas

ke angkasa

Matahari

Pantulan

Penyerapan

1. Apakah yang dimaksudkan dengan pemanasan global?
 2. Fenomena pemanasan global lebih dirasai di kawasan perindustrian, perbandaran dan

kutub. Mengapa?

Dapatkan maklumat lanjut berkaitan pemanasan
global melalui video dalam laman web berikut:
http://bukutekskssm.my/Geografi /Video6.html

ImbasImbas Saya

9.1Uji Diri

Lapisan atmosfera

139

Ba
b

9
Faktor-faktor Pemanasan Global9.2
Apakah faktor-faktor yang menyebabkan pemanasan global?

Glosari

CO: Karbon monoksida.
SO2: Sulfur dioksida.
NO2: Nitrogen dioksida.
Penyahhutanan:
Pemusnahan hutan
secara kekal.

Kebakaran hutan

CO2

Faktor-faktor pemanasan global

Faktor aktiviti manusia

Faktor semula jadi

Aktiviti pertanian yang menggunakan
racun serangga dan baja kimia secara
berlebihan.

Penyahhutanan secara besar-besaran
bagi menjalankan aktiviti pertanian,
petempatan dan perindustrian.

Pembebasan asap oleh kenderaan
bermotor dan aktiviti perindustrian yang
menggunakan bahan api fosil sebagai
bahan bakar utama.

Pembakaran terbuka.

Letusan gunung berapi yang
mengeluarkan banyak asap dan debu.

Penerimaan pancaran matahari yang
berlebihan.

Kebakaran hutan secara semula jadi.

Layari laman web berikut untuk
maklumat lanjut tentang
faktor-faktor pemanasan global:
http://bukutekskssm.my/
Geografi /Nota32.html

ImbasImbas Saya

140

Ba
b

9
1. Nyatakan tiga aktiviti manusia yang menyebabkan pemanasan global.
 2. Apakah perkaitan antara gas rumah hijau dengan peningkatan suhu secara global?

Letusan gunung berapi

Penjanaan tenaga
elektrik terma

Pengangkutan

Kegiatan perindustrian

Pertanian dan penternakan

SO2

CO
N2O

CO2

CH4

CO

NO2

CFC

Rajah 9.2 Faktor pemanasan global

Jadual 9.1 Sumber gas rumah hijau

9.2Uji Diri

Jadual 9.1 Sumber gas rumah hijau
Aktiviti Jenis gas

Pembakaran terbuka Karbon dioksida

Penjanaan tenaga
elektrik terma

Karbon dioksida

Pengangkutan Karbon dioksida
Karbon monoksida

Perindustrian Karbon dioksida
Nitrogen dioksida
CFC

Pertanian Metana
Nitrus oksida

Letusan gunung
berapi

Karbon dioksida
Karbon monoksida
Sulfur dioksida

Jenis gas

141

Ba
b

9
Contoh: Pencairan lapisan ais di
Greenland.

(Sumber: NASA, 2013)

Peningkatan aras laut1

Kemerosotan sumber makanan2

Kesan-kesan Pemanasan Global9.3
Pemanasan global mengakibatkan kesan-kesan seperti peningkatan aras laut, gangguan
cuaca, kemerosotan sumber makanan dan masalah kesihatan.

Mengakibatkan banjir besar
dan hakisan

Menenggelamkan
kawasan daratan

Memusnahkan harta benda
 dan mengancam nyawa

Menjejaskan sumber bekalan
makanan dan air bersih

Mengancam sumber
makanan dunia

Contoh: Gelombang panas di Rusia pada tahun
2010 – 2011 memusnahkan penuaian
bijirin dan memberi kesan kepada
negara-negara di Afrika Utara.

(Sumber: BBC News, 2015)

Pencairan ais di kutub

Pencairan ais di kutub

Tanah menjadi tandus

Peningkatan suhu air
laut

Peningkatan
aras laut

Kemerosotan
sumber

makanan

Air laut menjadi lebih
panas dan mengganggu

ekosistem marin

Banjir memusnahkan
kawasan pertanian

Tanah menjadi tandus
dan tidak sesuai
untuk pertanian

Pencairan ais di kutub

Tanah menjadi tandus

Punca
Kesan

Punca

Kesan

142

Ba
b

9
1. Nyatakan tiga kesan pemanasan global.
 2. Bagaimanakah pemanasan global boleh

mempengaruhi kemerosotan sumber makanan?

9.3Uji Diri

Gangguan cuaca3

Masalah kesihatan4

9.39.3Uji DiriUji DiriUji DiriUji DiriUji DiriUji DiriUji DiriUji DiriUji DiriUji Diri

Contoh: Kematian seramai 135 orang di India pada
April 2016 akibat strok haba yang dikaitkan
dengan cuaca panas yang melampau.

(Sumber: Kosmo, 2016)
Layari laman web berikut
untuk jurnal analisis pola
pemanasan global dan
kesannya terhadap aspek
daya huni bandar di Malaysia:
http://bukutekskssm.my/
Geografi /Nota27.html

ImbasImbas Saya

Contoh: Kejadian banjir besar dan
terburuk di Pakistan yang
menjejaskan kira-kira 20 juta
penduduk pada tahun 2010.

(Sumber: Encylopedia Brittanica, 2010)

Masalah
kesihatan

Peningkatan
suhu

menyebabkan
gangguan

cuaca
Banjir besar

Katarak

Taburan hujan
tidak menentu

Udara menjadi
kering dan

jerebu mudah
terbentuk

Terdapat kawasan
yang mengalami
kemarau yang

teruk

Kemusnahan
fl ora dan

fauna

Mengakibatkan banjir,
ribut, ombak besar dan

taufan

Gelombang
haba berisiko
menyebabkan
strok haba dan

dehidrasi

Meningkatkan risiko
pelbagai penyakit

berkaitan haba
seperti katarak dan

kanser kulit

Kehilangan nyawa

143

Ba
b

9
Langkah-langkah Mengurangkan Kesan
Pemanasan Global

9.4

GEOGRAFI

Protokol Kyoto 1997 adalah perjanjian
antarabangsa untuk mengambil
langkah yang perlu bagi mengurangkan
pencemaran udara dan kesan rumah hijau.

(Sumber: United Nations Framework
Convention on Climate Change, 2014)

Amalan 5R Penggunaan tenaga
mesra alam

Pendidikan
alam sekitar

Penguatkuasaan
undang-undang

Kerjasama antarabangsa

mesra alam
Amalan 5R

Langkah-langkah mengurangkan kesan pemanasan global

Contoh:
 Menanam pokok
 Berkongsi kenderaan
 Menggunakan pengangkutan awam
 Amalan kitar semula
 Kempen bebas plastik

Bahan api fosil seperti petroleum,
gas asli dan arang batu perlu
diganti dengan tenaga yang
mesra alam seperti tenaga suria,
angin dan ombak agar alam
sekitar kekal terpelihara

Protokol Kyoto 1997
 Panel Antara Kerajaan tentang
Perubahan Cuaca (IPCC)

Persidangan Bangsa-Bangsa
Bersatu tentang Alam Sekitar
dan Pembangunan (UNCED) atau
Sidang Kemuncak Bumi di Rio de
Janeiro, Brazil pada tahun 1992

Kerangka Konvensyen tentang
Perubahan Cuaca (UNFCCC)

Persidangan Perubahan Iklim di
Paris, Perancis dari 30 November
hingga 11 Disember 2015 untuk
bersama komuniti antarabangsa
bagi menangani isu perubahan iklim

Pendidikan alam sekitar boleh
diserap di peringkat sekolah

dan komuniti

Akta Perlombongan Petroleum
1966

Akta Kerajaan Tempatan 1976
 Akta Perhutanan 1984
 Akta Pengangkutan Jalan
(Pindaan) 2012

Akta Kualiti Alam Sekeliling
(Pindaan) 2012

Glosari

Amalan 5R: Rethink, repair, reuse,
reduce dan recycle (memikir semula,
memperbaiki, menggunakan semula,
mengurangkan dan mengitar semula).

144

Ba
b

9
9.1Aktiviti
Tajuk:  Menyederhanakan suhu di persekitaran sekolah
Objektif:  Mencadangkan idea yang kreatif dan inovatif tentang cara mengurangkan

pemanasan global.
Alatan:  Pen, buku catatan
Langkah-langkah:
1. Murid dibahagikan kepada beberapa kumpulan. Setiap kumpulan terdiri daripada

empat hingga lima orang murid.
2. Murid beraktiviti di luar kelas secara berkumpulan dan memerhati kawasan

persekitaran sekolah.
3. Murid perlu memilih lokasi dan menyenaraikan cadangan yang akan dilakukan untuk

menyederhanakan suhu di lokasi tersebut.
4. Murid menyediakan laporan bertulis dan membentangkannya dalam pelbagai

bentuk persembahan.

Menyederhanakan suhu di persekitaran sekolah

Tip
mengurangkan

pemanasan global

Amalan 5R

Menggunakan
pengangkutan

awam

Menanam pokok
di sekitar rumah

Menanggalkan
plag daripada

soket apabila tidak
digunakan

Meminimumkan
penggunaan
penyaman

udara

Menggunakan
barangan elektrik

jimat tenaga

1. Apakah tindakan yang boleh anda lakukan untuk mengurangkan kesan pemanasan
global?

2. Bagaimanakah kesan pemanasan global dapat dikurangkan pada peringkat dunia?

3. Pendidikan alam sekitar membantu mengurangkan kesan pemanasan global.
Huraikan.

9.4Uji Diri

145

Ba
b

9
IMBAS EMBALIMBASMBASMBASMBASMBAS EMBALIEMBALIEMBALIEMBALIEMBALIEMBALIK

Pemanasan
Global Peningkatan aras laut

Gangguan cuaca

Kemerosotan sumber
makanan

Masalah kesihatan

Kesan-kesan
pemanasan global

Langkah-langkah
mengurangkan kesan

pemanasan global

Peningkatan suhu atmosfera bumi secara
berterusan akibat daripada kesan rumah hijau yang
melibatkan pertambahan gas karbon dioksida (CO2),
klorofl uorokarbon (CFC) dan bahan-bahan pencemar
yang lain.

Faktor-faktor
pemanasan global

Maksud

Semula jadi

Manusia
• Pertanian
• Penyahhutanan
• Pembakaran terbuka
• Pembebasan asap oleh

kenderaan bermotor dan
aktiviti perindustrian

• Letusan gunung berapi
• Penerimaan pancaran

matahari yang berlebihan
• Kebakaran hutan

Pendidikan alam sekitar

Penguatkuasaan
undang-undang

Kerjasama antarabangsa

Amalan 5R

Penggunaan tenaga
mesra alam

146

Ba
b

9
Cabaran Minda

1. Tandakan (✓) pada pernyataan yang betul dan (✗) pada pernyataan yang salah.

(a) Karbon dioksida ialah gas rumah hijau yang menyebabkan pemanasan
global.

(b) Pemanasan global menyebabkan hakisan tanih di kawasan petempatan.

(c) Tsunami adalah sejenis ribut yang terjadi akibat pemanasan global.

(d) Peningkatan aras laut disebabkan oleh pencairan salji di Kutub Utara.

(e) Penggunaan tenaga solar menyebabkan kenaikan suhu bumi.

(f) Letusan gunung berapi merupakan punca pemanasan global secara
semula jadi.

2.

Bincangkan punca dan kesan bagi pernyataan di atas.

3. Adakah kesan pemanasan global dialami di Malaysia? Buktikan.

Berdasarkan Kajian Panel antara Kerajaan tentang Perubahan Cuaca (IPCC),
purata suhu global akan meningkat 1.5 ºC hingga 4.0 ºC dalam abad ini.

Pemanasan global ini membawa bencana kepada manusia.

Kuiz Interaktif 9

ImbasImbas Saya

Punca Kesan

(a)

(b)

(c)

(d)

Pemanasan
global

(a)

(b)

(c)

(d)

147

Ba
b

9
BAB

10 Teknologi Hijau

Mari kita terokai:

1    Konsep teknologi hijau

✓ Menyatakan konsep
teknologi hijau.

✓ Menerangkan ciri-ciri
produk teknologi hijau.

✓ Menunjukkan contoh
produk teknologi hijau.

✓ Membahaskan kepentingan
teknologi hijau.

✓ Mencadangkan amalan
berkonsepkan
teknologi hijau.

Apakah yang akan
anda pelajari?

4    Kepentingan teknologi hijau

Bolehkah anda
jelaskan konsep
teknologi hijau?

Apakah kepentingan
teknologi hijau?

Konsep teknologi hijau

148

Ba
b

1
0
2    Ciri-ciri produk
teknologi hijau

Pengurusan sumber semula jadi yang tidak terancang membawa kemudaratan kepada alam sekitar. Jika sumber semula jadi ini tidak diuruskan dengan baik, kualiti hidup manusia dan alam sekitar akan turut terjejas. Justeru, pendekatan yang kritis dan holistik seperti teknologi hijau amatlah penting bagi menjamin kualiti hidup dan pengekalan sumber yang berterusan.

Induksi Bab

3    Contoh produk teknologi hijau

5    Amalan berkonsepkan teknologi hijau

Apakah kriteria produk
teknologi hijau?

Berikan contoh produk berasaskan empat teras
di atas.

Tenaga Alam
sekitar

Ekonomi Sosial

Teknologi hijau

149

Ba
b

1
0
Konsep Teknologi Hijau10.1

Aplikasi teknologi hijau selaras dengan konsep
pembangunan lestari.

Pembangunan yang dilaksanakan perlu
memenuhi keperluan semasa tanpa menjejaskan
keperluan generasi masa depan.

Kita bertanggungjawab memastikan generasi
akan datang dapat menikmati kualiti hidup
seperti yang kita nikmati sekarang atau yang
lebih baik.

Teknologi hijau mempunyai matlamat seperti
yang berikut:

GEOGRAFI

Malaysia mengunjurkan bahawa perniagaan teknologi hijau
mampu menyumbang lebih RM22 bilion kepada Keluaran
Dalam Negara Kasar (KDNK) menjelang tahun 2020 dan
RM60 bilion pada tahun 2030.

(Sumber: Datuk Seri Najib Tun Razak ketika pelancaran Persidangan dan
Pameran Antarabangsa Produk Teknologi Hijau & Ekonomi, IGEM 2015)

Apakah yang anda faham tentang teknologi hijau?

Terangkan maksud teknologi
hijau mengikut pemahaman
anda.

10.1Uji Diri

Teknologi hijau merujuk pembangunan produk, peralatan dan sistem untuk
memelihara dan memulihara alam sekitar serta sumber semula jadi.

Teknologi
hijau

Meningkatkan
tahap

kesihatan dan
kehidupan

Panel tenaga suria

Mengurangkan
impak negatif

daripada aktiviti
manusia

Menjadi
alternatif untuk
menggalakkan
perkembangan

ekonomi

Melindungi
ekosistem
semula jadi

150

Ba
b

1
0
Ciri-ciri Produk Teknologi Hijau10.2

Ketahui maklumat lanjut
tentang teknologi hijau
melalui laman web berikut:
http://bukutekskssm.my/
Geografi /Nota28.html
Hasilkan satu peta minda
untuk menunjukkan
manfaat teknologi hijau.

ImbasImbas Saya

Apakah kriteria produk teknologi hijau?

Boleh dikitar
semula atau

melalui amalan 5R

Menjimatkan
penggunaan
tenaga dan

sumber bahan api

Berupaya
meminimumkan

kemerosotan
alam sekitar

Kadar pembebasan
gas rumah hijau
adalah rendah

atau sifar

Menggalakkan
penggunaan

sumber bahan yang
boleh diperbaharui

Selamat digunakan
dan menyediakan
persekitaran yang

sihat dan lebih baik

Mudah digunakan
kerana teknologi
ini dicipta untuk

kegunaan manusia

Piawaian kualiti produk
harus menjadi ukuran

penting dari segi
penerimaan masyarakat

Reka bentuk
sesuatu produk

harus berdasarkan
pengalaman lepas untuk

membantu manusia

Penghasilan produk telah
melalui proses inovasi

teknologi bagi menjaga
keharmonian manusia

dan persekitaran

Kriteria
produk

teknologi
hijau

Pengaplikasian ciri-ciri teknologi
hijau dalam penghasilan produk
dapat mendorong masyarakat
mempraktikkan tenaga lestari
dan cara hidup yang lebih baik.

151

Ba
b

1
0
Glosari

Biodegradasi: Proses pereputan bahan organik secara semula jadi.

Contoh Produk Teknologi Hijau10.3

Tahukah anda bahawa produk-produk teknologi hijau dapat dibahagikan
kepada empat teras utama?

1.  Berikan tiga produk teknologi hijau
yang anda tahu selain yang disenaraikan
di atas.

2. Apakah kelebihan kereta hibrid
berbanding dengan kereta biasa?

Layari laman web berikut untuk
contoh pengaplikasian teknologi
hijau dalam produk yang bercirikan
alam sekitar, ekonomi dan sosial:
http://bukutekskssm.my/Geografi /
Nota29.html

ImbasImbas Saya10.2Uji Diri

Kesan kepada alam sekitar dapat
diminimumkan

Contoh: Produk biodegradasi dan
baja kompos

Alam sekitar

Kualiti hidup
rakyat dapat
dipertingkatkan

Contoh:
 – Penggunaan

bekas makanan
mesra alam

– Menggunakan
pengangkutan
awam

Sosial

Mengurangkan penggunaan tenaga
bahan api fosil

Mempromosikan kecekapan guna
tenaga

Contoh: Kereta hibrid, kenderaan
elektrik, biodiesel dan kenderaan
gas asli (NGV)

Tenaga

Meningkatkan pembangunan
ekonomi negara melalui penggunaan
teknologi canggih

Contoh: Industri fotovolta

Ekonomi

Bas elektrik

Panel solar

Beg plastik
biodegradasi

Bekas makanan
daripada ubi kayu

Empat
teras utama

teknologi
hijau

152

Ba
b

1
0
Pembangunan dan penggunaan teknologi hijau yang lebih meluas mampu memacu
sektor pembinaan negara ke tahap yang lebih maju dan mesra alam.

Sosial
 Meningkatkan kualiti hidup
 Meningkatkan kemudahan

infrastruktur tempatan
 Meningkatkan keselesaan dan

kesihatan masyarakat
 Meningkatkan kualiti udara
 Mengurangkan peningkatan suhu
 Mengurangkan pencemaran bunyi

Ekonomi
 Mengurangkan kos operasi
 Meningkatkan nilai aset dan

keuntungan
 Meningkatkan produktiviti dan

kepuasan pekerja
 Meneroka peluang mengeksport

produk hijau yang telah kita hasilkan
 Industri fotovolta dapat menyumbang

kepada pendapatan Keluaran Dalam
Negara Kasar (KDNK)

Kepentingan Teknologi Hijau10.4

GEOGRAFI

Sehingga tahun 2013, Malaysia berjaya mengurus dan mengurangkan intensiti
karbon di udara lebih daripada 33 peratus dan berikrar untuk menurunkan lagi
intensiti karbon sehingga 40 peratus menjelang tahun 2020.
(Sumber: Datuk Seri Najib Tun Razak ketika Sidang Kemuncak Iklim Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu

(PBB), 2014)

Glosari

Fotovolta: Sel yang terdapat dalam panel tenaga suria yang berfungsi menukar
cahaya matahari kepada tenaga elektrik dan tidak memerlukan bateri secara
berasingan.

Teknologi hijau dapat meningkatkan kualiti hidup rakyat

Bangunan Berlian Suruhanjaya Tenaga Malaysia di
Putrajaya merupakan bangunan hijau

153

Ba
b

1
0
Memelihara dan memulihara alam sekitar
 Melindungi sumber semula jadi
 Meningkatkan kualiti udara dan air
 Mengurangkan pembuangan bahan yang boleh

dikitar semula
 Meningkatkan dan melindungi ekosistem dan

kepelbagaian hidup
 Mengurangkan pelepasan gas karbon ke udara

Menjana tenaga
 Merangkumi sumber tenaga seperti angin, air, solar dan ombak yang

bersumberkan alam semula jadi
 Mengurangkan kebergantungan kepada tenaga yang tidak boleh diperbaharui
 Mempromosikan kecekapan guna tenaga negara, selamat dan mesra pengguna Mempromosikan kecekapan guna tenaga negara, selamat dan mesra pengguna

GEOGRAFI

Bangunan Pusat
Tenaga Malaysia (PTM)
adalah berkonsepkan
penggunaan tenaga
yang rendah, mesra alam
dan dilengkapi sistem
bangunan bersepadu
fotovolta (BIPV).

(Sumber: estidotmy, 2009)

1. Bagaimanakah aplikasi teknologi hijau mempengaruhi
infrastruktur tempatan? Berikan contoh yang sesuai.

2. Apakah kepentingan penggunaan fotovolta?

10.3Uji Diri

Keperluan bekalan
elektrik di Malaysia
semakin meningkat.
Apakah cadangan
anda untuk menjana
tenaga elektrik tanpa
memudaratkan alam
sekitar?

MyHijau mempromosikan
semua produk dan
perkhidmatan yang
mempunyai dan menepati
ciri-ciri mesra alam yang
telah ditetapkan.

(Sumber: Kementerian Tenaga,
Teknologi Hijau dan Air, 2017)

Tenaga angin boleh dijadikan alternatif bagi

mengurangkan penggunaan bahan api fosil

Glosari

Memelihara: Menjaga dengan baik, melindungi.
Memulihara: Memulihkan serta menjaga dengan rapi.

154

Ba
b

1
0
Penjimatan tenaga

Praktikkan penggunaan
pencahayaan semula jadi.

Tutup suis dan cabut plag
peralatan elektrik yang
tidak digunakan.

Tetapkan suhu penyaman
udara minimum pada 24ºC.

Penjimatan air

Pastikan pili air ditutup
dengan betul.

Buat aduan dengan
segera jika terdapat
kerosakan atau
kebocoran paip.

Menadah air hujan untuk
digunakan semula bagi
mencuci kereta, halaman
rumah dan menyiram
tumbuhan.

Pengangkutan

Amalkan penggunaan
pengangkutan awam atau
perkongsian kenderaan.

Gunakan perkhidmatan
park and ride untuk
mengurangkan kesesakan
jalan raya.

Galakkan penggunaan
basikal atau berjalan kaki
ke sekolah atau pejabat
mengikut kesesuaian.

Perolehan produk hijau

Utamakan penggunaan
bahan mesra alam.

Amalkan pembelian
bahan kimia biodegradasi
untuk pembersihan dan
penyelenggaraan.

Gunakan kertas kitar
semula.

Galakkan penggunaan
kereta hibrid.

Zon bebas asap rokok

Tetapkan kawasan
larangan merokok.

Rondaan dan kompaun
dikeluarkan kepada
perokok.

Luaskan edaran poster
dan papan tanda amaran
larangan merokok.

Amalan Berkonsepkan Teknologi Hijau10.5
Amalan berkonsepkan teknologi hijau boleh mengatasi masalah kemusnahan alam
sekitar, meningkatkan tahap kehidupan dan memelihara ekosistem. Antara amalan
tersebut ialah:

Pengurangan sisa

Minimumkan penggunaan
peralatan pakai buang
untuk mengurangkan
sisa pepejal.

Kuat kuasakan
pengasingan sisa
pepejal isi rumah secara
berperingkat.

155

Ba
b

1
0
1. Senaraikan lima amalan yang perlu
dilaksanakan oleh masyarakat untuk
menyokong konsep teknologi hijau.

2. Nyatakan dua amalan penjimatan air
selain yang telah disenaraikan.

Ketahui maklumat
lanjut tentang amalan
berkonsepkan teknologi
hijau dalam kehidupan
melalui laman web berikut:
http://bukutekskssm.my/
Geografi /Nota30.html

ImbasImbas Saya10.4Uji Diri

10.1Aktiviti
Tajuk:  Pertandingan menghasilkan idea dan produk yang mempunyai konsep

teknologi hijau
Objektif:  Mempertajam daya pemikiran murid dalam aspek penciptaan.
Alatan:  Bahan-bahan yang diperlukan untuk menghasilkan produk teknologi hijau
Langkah-langkah:
 1. Bahagikan kelas kepada empat hingga lima orang dalam satu kumpulan.
 2. Buat perbincangan dan layari laman sesawang untuk mencari maklumat tentang produk

yang bercirikan teknologi hijau.
 3. Setiap kumpulan perlu mencipta satu produk berkonsepkan teknologi hijau.
 4. Hasil kerja setiap kumpulan perlu dipersembahkan di hadapan kelas.

Amalan 5R

Gunakan tong kitar semula yang betul.
 Galakkan pengedaran dokumen secara

elektronik.
 Cetak atau

membuat salinan
di kedua-dua belah
muka surat.

Perkhidmatan makanan

Gunakan pembungkus makanan yang
mesra alam.

Bawa bekas makanan sendiri untuk
mengisi makanan dan minuman.

Elakkan penggunaan
botol air plastik yang tidak

boleh diguna semula.

Landskap

Menanam pokok di persekitaran rumah,
sekolah dan bangunan.

Pastikan sistem perparitan berfungsi
dengan baik.

mengisi makanan dan minuman.

botol air plastik yang tidak

156

Ba
b

1
0
Teknologi Hijau

Pembangunan produk, peralatan dan sistem untuk
memelihara dan memulihara alam sekitar dan

sumber semula jadi

Kuiz Interaktif 10

ImbasImbas Saya

IMBAS EMBALIMBASMBASMBASMBASMBAS EMBALIEMBALIEMBALIEMBALIK

Konsep

Contoh produk teknologi hijau

• Kereta hibrid
• Kenderaan elektrik
• Kenderaan gas asli
• Biodiesel

• Produk biodegradasi
• Baja kompos

• Industri fotovolta

• Bekas makanan
mesra alam

• Menggunakan
pengangkutan awam

• Meningkatkan kualiti hidup
• Menjana tenaga
• Memulihara dan meminimumkan

kesan kepada alam sekitar
• Mengurangkan penggunaan

sumber semula jadi

Kepentingan teknologi hijau

• Inovatif
• Selamat
• Bersesuaian
• Menjimatkan
• Mudah digunakan
• Reka bentuk yang sesuai
• Boleh dikitar semula
• Meminimumkan kemerosotan

alam sekitar
• Pembebasan gas rumah hijau

yang rendah
• Menggalakkan sumber bahan

yang boleh diperbaharui

Ciri-ciri produk teknologi hijau

Tenaga Ekonomi

Alam sekitar Sosial

• Amalan 5R
• Penjimatan air
• Pengangkutan
• Pengurangan sisa
• Penjimatan tenaga
• Perolehan produk hijau
• Zon bebas asap rokok
• Perkhidmatan makanan

Amalan teknologi hijau

157

Ba
b

1
0
Cabaran Minda

1. Tandakan (✓) pada pernyataan yang betul dan (✗) pada pernyataan yang salah.

(a) Teknologi hijau merujuk teknologi rendah karbon dan lebih mesra alam
berbanding dengan teknologi konvensional.

(b) Tenaga yang dikategorikan dalam teknologi hijau adalah termasuk tenaga
yang dihasilkan melalui bahan api fosil.

(c) Produk biodegradasi adalah produk yang boleh dikitar semula dan
dilupuskan seperti bekas makanan biodegradasi.

(d) Kesan negatif terhadap alam sekitar akan berada pada tahap maksimum
apabila kita menggunakan teknologi hijau.

(e) Penghasilan sesuatu produk harus melalui proses inovasi teknologi hijau
bagi menjamin perpaduan.

(f) Produk teknologi hijau haruslah mudah digunakan kerana teknologi ini
dicipta untuk kegunaan manusia.

2. Cari 10 perkataan penting yang berkaitan dengan teknologi hijau dan alam sekitar yang
dipelajari dalam bab ini.

A D O P R T X W H A M T
B E I N O V A S I Z A Z
H H F G Q S U V H S L Q
I S S K O M P O S M E P
B I O D E G R A D A S I
R S L N G U X X A H T A
I A A K Q G A S Y C A W
D J R H M O A Y H K R A
C L F O S I L Z N E I I

3.

Setujukah anda dengan pernyataan di atas? Berikan alasan anda.

4. Dasar Teknologi Hijau merupakan satu transformasi ke arah pembangunan lestari.

(a) Huraikan potensi teknologi ini.

(b) Pada pendapat anda, apakah cabaran yang perlu dihadapi dalam merealisasikan
Dasar Teknologi Hijau?

Penggunaan teknologi hijau dapat meminimumkan kesan terhadap
manusia dan alam sekitar.

158

Ba
b

1
0
Kerja
Lapangan

Pic

Lapangan
Kerja
Lapangan

159

Ba
b

1
1
Mari kita terokai:

✓ Memilih isu atau tajuk.
✓ Menentukan objektif kajian.
✓ Memilih kaedah kajian.
✓ Merekod, mengumpul dan

menganalisis data atau
maklumat.

✓ Membuat rumusan dan
menghasilkan laporan.

Apakah yang akan
anda pelajari?

BAB
Panduan Kerja
Lapangan

160

Ba
b

4

160

Ba
b

1

Kaedah pemilihan tajuk

Apakah kaedah kajian yang sesuai digunakan
dalam sesebuah kajian?

1    Pemilihan isu atau tajuk

3    Menentukan kaedah kajian

Borang soal selidikTandakan (✓) pada yang berkenaan1. Nama:
2. Jantina L   P 3. Umur:

20 tahun ke bawah
  21 – 40
  41 tahun ke atas
4. Bangsa:
  Melayu
  Cina
  India
  Lain-lain

Isu Tajuk Lokasi Data

11

Ba
b

4
Ba

b
 4

Ba
b

1
Ba

b
 4

160160160160160160160160160160160160160

Ba
b

1
1
Kerja lapangan dapat mengukuhkan proses pengajaran dan pembelajaran di dalam bilik darjah serta memberi peluang kepada murid untuk mengembangkan idea dan mempraktikkan kemahiran geografi  yang dipelajari. Panduan ini dapat membantu murid melaksanakan kerja lapangan dengan mudah, teratur dan sistematik.

Induksi Bab

4    Merekod, mengumpul dan
menganalisis data atau maklumat

5    Merumus dan menulis
laporan kajian

2    Menentukan objektif

seperti
Faktor
penghubung

seperti

Mengenal pasti ...
Menghuraikan ...Mengkaji ... Mencadangkan... Menjelaskan...

SEKOLAH MENENGAH KEBANGSAAN
PESISIRAN PERDANA

KERJA LAPANGAN GEOGRAFI
TINGKATAN 2

TAJUK:
PENGANGKUTAN AWAM

DI TAMAN TUN SYED NASIR,
TANJUNG AGAS,

TANGKAK, JOHOR

Disediakan oleh:
Syafi q bin Kassim

Tingkatan 2 Amanah

161

Ba
b

1
1
Pemilihan Isu atau Tajuk11.1

Pastikan data dan
maklumat mudah
diperoleh.

Kenal pasti isu atau
masalah yang wujud.

Pastikan tajuk yang
ingin dipilih sudah anda
pelajari.

Pilih lokasi dan ruang
yang terlibat.

Anda perlu memilih satu isu atau tajuk kerja lapangan daripada mana-mana tema atau
isu geografi  yang ditetapkan dalam Dokumen Standard Kurikulum dan Pentaksiran
(DSKP) Tingkatan 2. Isu semasa yang berkaitan dengan topik yang telah anda pelajari
adalah amat sesuai untuk dijadikan tajuk kerja lapangan anda.

Menentukan Objektif11.2
Anda hendaklah menentukan objektif kajian yang hendak dicapai dalam kerja lapangan.
Objektif kajian adalah untuk menerangkan tujuan anda melakukan kajian. Objektif
kajian perlu dimulakan dengan kata kerja seperti:

Rajah 11.1 Kaedah pemilihan tajuk

Isu

Tajuk

LokasiData

1

2

3

4

Tajuk

Mengenal pasti ...
Menghuraikan ...Mengkaji ... Mencadangkan... Menjelaskan...

162

Ba
b

1
1
Kaedah ini memerlukan anda membuat
rujukan di pusat sumber sekolah,
laman web, buku, majalah, jurnal,
keratan akhbar dan bahan multimedia
yang lain.

Anda perlu menyatakan sumber
rujukan yang digunakan pada bahagian
senarai rujukan dalam laporan anda.

Penentuan Kaedah Kajian11.3
Pelbagai kaedah kajian boleh anda gunakan untuk mengumpul data dan maklumat.
Penggunaan kaedah yang bersesuaian dapat membantu anda memperoleh maklumat
dengan lebih mudah dan tepat. Kaedah kajian yang dapat anda gunakan adalah seperti:

Kaedah ini memerlukan anda membuat
pemerhatian dan mencatat perkara atau isu
yang hendak dikaji.

Foto yang diambil boleh menjadi bahan bukti
kaedah ini.

Kaedah ini merupakan kaedah mengumpul
maklumat dengan mengedarkan borang
soal selidik.

Responden hanya perlu menjawab
soalan-soalan yang disediakan dalam
borang soal selidik.borang soal selidik.

Borang soal selidikTandakan (✓) pada yang berkenaan1. Nama:
2. Jantina L   P 3. Umur:

20 tahun ke bawah
  21 – 40
  41 tahun ke atas
4. Bangsa:
  Melayu
  Cina
  India
  Lain-lain

senarai rujukan dalam laporan anda.

Soal selidik
Rujukan

Pemerhatian

Kaedah ini memerlukan anda berjumpa dan
bersoal jawab dengan seseorang secara lisan
untuk mendapatkan data dan maklumat.

Borang temu bual diperlukan dalam kaedah ini.
 Orang yang anda temu bual ini dipanggil
orang sumber.

Temu bual

163

Ba
b

1
1
Data atau maklumat yang diperoleh dan direkod daripada beberapa kaedah kajian
perlu dikumpul dan dianalisis. Data yang dianalisis kebiasaannya dipersembahkan dalam
bentuk jadual, rajah dan peta pemikiran seperti yang ditunjukkan dalam Jadual 11.1 dan
Rajah 11.2 supaya lebih jelas dan tersusun.

Cara Merekod, Mengumpul dan Menganalisis
Data atau Maklumat

11.4

Jadual 11.1 Kepentingan pengangkutan awam mengikut
bilangan responden

(Sumber: Soal selidik)

Rajah 11.2 Contoh peta pemikiran

bilangan responden

(Sumber: Soal selidik)

Kepentingan pengangkutan awam Bilangan responden

Mengurangkan kos 12

Mengurangkan kesesakan lalu lintas 8

Menjimatkan masa 6

Mengurangkan pencemaran udara 4

seperti
Faktor
penghubung

seperti

Peta bulatan

Peta pelbagai alir

Peta buih

Peta pokok

Peta buih berganda

Peta dakap Peta alir

Peta titi

Layari laman web berikut
untuk maklumat tentang
kesesuaian penggunaan
peta pemikiran:
http://bukutekskssm.my/
Geografi /Nota31.html

ImbasImbas Saya

Murid juga boleh melukis peta
pemikiran sebagai bahan grafi k.

164

Ba
b

1
1
Merumus dan Menulis Laporan Kajian11.5
Setelah data dan maklumat dianalisis, hasil kajian dan rumusan ditulis dalam bentuk
laporan berdasarkan format seperti Jadual 11.2. Laporan yang telah siap perlu dihantar
kepada guru mata pelajaran untuk ditaksir dan dinilai.

Proses awal

Mengumpul maklumat daripada
pelbagai sumber menggunakan
kaedah yang sesuai.

Perancangan

 Jadual kerja
 Pengagihan kerja
 Objektif kajian
 Penentuan kaedah kajian

Laporan akhir

 Grafi k
 Tafsiran konsep
 Isi utama/huraian/contoh

Proses menilai hasil kerja murid merangkumi perkara yang berikut:

Jadual 11.2 Format laporan kajian lapangan
Bil. Kandungan Halaman

1 Penghargaan

2 Pendahuluan

3 Objektif kajian

4 Kawasan kajian

5 Kaedah kajian

6 Hasil kajian

7 Rumusan

8 Rujukan

9 Lampiran

Rajah 11.3 Kriteria dan proses kerja

1

2

3
Layari laman web
berikut untuk melihat
contoh laporan kajian
lapangan:
http://bukutekskssm.
my/Geografi /Laporan.
pdf

ImbasImbas Saya

165

Ba
b

1
1
Contoh Surat Makluman kepada Ibu Bapa/Penjaga

Nama sekolah
Alamat sekolah

Rujukan Kami :
Tarikh :

Kepada,
Ibu/Bapa/Penjaga.

Tuan,

KERJA LAPANGAN MATA PELAJARAN GEOGRAFI

Dengan hormatnya perkara di atas dirujuk.

2. Semua murid Tingkatan .................... sekolah ini akan terlibat dalam kerja lapangan mata pelajaran
Geogra�  bagi memenuhi syarat yang ditetapkan oleh Kementerian Pendidikan Malaysia.

3. Hasil kerja lapangan ini merupakan sebahagian daripada pentaksiran sekolah. Bagi tujuan ini,
semua murid akan menjalankan kerja lapangan di luar waktu persekolahan untuk mendapatkan
maklumat yang diperlukan.

4. Dimaklumkan juga bahawa kerja lapangan akan dijalankan pada *.......................... .

Sekian, terima kasih.

“BERKHIDMAT UNTUK NEGARA”

Saya yang menurut perintah,

(Nama Pengetua dan Cop Sekolah)

* Tarikh dan masa mengikut ketetapan sekolah.

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------
(Keratan jawapan)

Saya   No. Kad Pengenalan

ibu/bapa/penjaga kepada murid bernama

Tingkatan   membenarkan/tidak membenarkan anak di bawah jagaan saya
menjalankan kajian kerja lapangan pada tarikh tersebut.

Tandatangan:        Nombor telefon:

166

Ba
b

1
1
Contoh Surat Akuan Diri Murid

Nama sekolah
Alamat sekolah

Rujukan Kami :
Tarikh :

Kepada sesiapa yang berkenaan.

Tuan,

KERJA LAPANGAN MATA PELAJARAN GEOGRAFI

Pembawa surat ini

No. Kad Pengenalan   ialah seorang murid Tingkatan

di Sekolah Menengah Kebangsaan   . Murid ini sedang melaksanakan kerja lapangan
Kurikulum Standard Sekolah Menengah (KSSM) Geogra� .

2.  Sehubungan dengan itu, pihak kami berbesar hati jika pihak tuan dapat memberikan kerjasama
kepada murid ini untuk mendapatkan maklumat yang diperlukan.

3.  Kerjasama dan bantuan tuan didahului dengan ucapan terima kasih.

Sekian.

“BERKHIDMAT UNTUK NEGARA”

Saya yang menurut perintah,

(Nama Pengetua dan Cop Sekolah)

167

Ba
b

1
1
168

Se
na

ra
i R

uj
uk

a
n

Abd Rahim Md Nor. (2004). Geografi  KBSM Tingkatan 3. Shah Alam: Cerdik Publications Sdn.
Bhd.

Addison Wesley Longman Malaysia Sdn. Bhd. (1999). Atlas Millenium KBSM. Rawang: Addison
Wesley Longman Malaysia Sdn. Bhd.

Aw Soo Woon, Chong Yoon Choi, Kang Chai Yoeng & Nik Idris Nik Muhamed. (2017). Focus
PT3 Geografi  Tingkatan 1, 2 & 3. Bangi: Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

Chong Mui Sen & Azizan Abu Samah. (2003). Geografi  KBSM Tingkatan 2. Rawang:
Percetakan Saufi .

Chong Yoon Choi, Chong Hui Ling & Kang Chai Yoeng. (2002). Geografi  KBSM Tingkatan 1.
Petaling Jaya: Media Network Sdn. Bhd.

David Waugh & Tony Bushell. (2014). Nelson Key Geography Foundation 5th Edition. United
Kingdom: Oxford University Press.

Hisham Azman Ibrahim & Mohamad Khairun Fitri Ahmad. (2017). Geografi  KSSM Tingkatan 1.
Cheras: Era Visi Sdn. Bhd.

IPCC. (1990). The IPCC Response Strategies: Working Group III. Cambridge: Cambridge
University Press.

Jabatan Meteorologi Malaysia. (2009). Climate Change Scenarios for Malaysia 2001 – 2099:
Scientifi c Report. Kuala Lumpur: Kementerian Sains, Teknologi dan Inovasi.

Kamus Dewan Edisi Keempat. (2005). Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka.

Katiman Rostam. (2002). Prinsip Asas Persekitaran Manusia. Bangi: Penerbitan UKM.

Kelly Knauer. (2007). Time Global Warming. New York: Time Books, Time Inc.

Khasnis, A.A. & Nettlemen, M. D. (2005). Global Warming and Infectious Disease. Journal of
Medical Research 36, 689-696.

Parramon’s Editorial Team. (2002). Essential Atlas of Astronomy. New York: Barron’s
Educational Series, Inc.

Rodzli Hashim & Keng Su Seng. (2012). Ace Ahead Teks STPM Geografi  Penggal 1. Shah
Alam: Oxford Fajar Sdn. Bhd.

Rusly Musa & Nurashikin. (2012) Teks Pra-U STPM Geografi  Penggal 1. Petaling Jaya: Pearson
Malaysia Sdn. Bhd.

Rusty Campbell, Malcolm Porter & Keith Lye. (2010). Atlas of Asia. New York: Rosen Central.

Tan Koh Lim & Wong Sin Yoon. (2007). Atlas Eksplorasi Geografi  KBSM Tingkatan 1 – 5. Shah
Alam: Oxford Fajar Sdn. Bhd.

Terry Jenning. (2002). Geography Success 3. United Kingdom: Oxford University Press.

Tom Stacy. (1994). Bumi, Laut & Langit. Johor Bahru: Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

Senarai Rujukan