RUKUN NEGARA
Bahawasanya Negara Kita Malaysia

mendukung cita-cita hendak:

Mencapai perpaduan yang lebih erat dalam kalangan
seluruh masyarakatnya;

Memelihara satu cara hidup demokrasi;

Mencipta satu masyarakat yang adil di mana kemakmuran negara
akan dapat dinikmati bersama secara adil dan saksama;

Menjamin satu cara yang liberal terhadap
tradisi-tradisi kebudayaannya yang kaya dan pelbagai corak;

Membina satu masyarakat progresif yang akan menggunakan
sains dan teknologi moden.

MAKA KAMI, rakyat Malaysia,
berikrar akan menumpukan

seluruh tenaga dan usaha kami untuk mencapai cita-cita tersebut
berdasarkan prinsip-prinsip yang berikut:

KEPERCAYAAN KEPADA TUHAN
KESETIAAN KEPADA RAJA DAN NEGARA

KELUHURAN PERLEMBAGAAN
KEDAULATAN UNDANG-UNDANG
KESOPANAN DAN KESUSILAAN

(Sumber: Jabatan Penerangan, Kementerian Komunikasi dan Multimedia Malaysia)

RUKUN NEGARA.indd   1 28/09/16   7:53 PG
KURIKULUM STANDARD SEKOLAH RENDAH

PENULIS
DINO A/L ITAM

TUYUT A/L LABOH
NGAH INEY A/P BAH ALANG

EDITOR
AZIZAH BINTI AHMAD

PEREKA BENTUK
NURUL AIN BINTI AZNAN

ILUSTRATOR
MOHD KHAIRI BIN MORAD

NORAZLAN BIN TUNGOL

Dewan Bahasa dan Pustaka
Kuala Lumpur

2017
KK 499-221-0102081-49-1591-20101
ISBN 978-983-49-1591-9

Cetakan Pertama 2017
© Kementerian Pendidikan Malaysia 2017

Hak Cipta Terpelihara. Mana-mana bahan dalam
buku ini tidak dibenarkan diterbitkan semula,
disimpan dalam cara yang boleh dipergunakan
lagi, ataupun dipindahkan dalam sebarang bentuk
atau cara, baik dengan cara bahan elektronik,
mekanik, penggambaran semula mahupun dengan
cara perakaman tanpa kebenaran terlebih dahulu
daripada  Ketua Pengarah Pelajaran Malaysia.
Perundingan tertakluk kepada perkiraan royalti
atau honorarium.

Diterbitkan untuk Kementerian Pendidikan Malaysia
oleh:
Dewan Bahasa dan Pustaka,
Jalan Dewan Bahasa,
50460 Kuala Lumpur.
No. Telefon: 03-21479000 (8 talian)
No. Faksimile: 03-21479643
Laman Web: http://www.dbp.gov.my

Reka Letak dan Atur Huruf:
Blue-T Communications Sdn. Bhd.,
12, Jalan 3/4C,
Desa Melawati,
53100 Kuala Lumpur.

Muka Taip Teks: Azim
Saiz Muka Taip Teks: 18 poin

Dicetak oleh:
Reka Cetak Sdn. Bhd.,
No. 14, Jalan Jemuju 4,
16/13D, Seksyen 16,
40200 Shah Alam, Selangor.

No. Siri Buku: 0151 PENGHARGAAN

Penerbitan buku teks ini melibatkan kerjasama
banyak pihak. Sekalung penghargaan dan terima
kasih ditujukan kepada semua pihak yang terlibat:

•  Jawatankuasa Penambahbaikan
 Pruf Muka Surat, Bahagian Buku Teks,
 Kementerian Pendidikan Malaysia.

•  Jawatankuasa Penyemakan
 Pembetulan Pruf Muka Surat,
 Bahagian Buku Teks,
 Kementerian Pendidikan Malaysia.

•  Jawatankuasa Penyemakan
 Naskhah Sedia Kamera, Bahagian Buku Teks,
 Kementerian Pendidikan Malaysia.

•  Pegawai-pegawai Bahagian Buku Teks
dan Bahagian Pembangunan Kurikulum,
Kementerian Pendidikan Malaysia.

•  Jawatankuasa Peningkatan Mutu,
 Dewan Bahasa dan Pustaka.

•  Panel Pembaca Luar,
 Dewan Bahasa dan Pustaka.

•  Kementerian Pelancongan dan
 Kebudayaan Malaysia.

•  Animonsta Studios Sdn. Bhd.,
 Cyberjaya, Selangor.

KEMENTERIAN
PENDIDIKAN
MALAYSIA
iiiiii

Pemulak  iv
Pekenal  vi

TEMA 1: DUNIAK ENG  1
 UNIT 1   KAMPUG BERSEH, PERINGAK SIHAT  2

UNIT 2   KAMPUG BENANGGE ENG  7

UNIT 3   LEMUNJ BERSEH, KERENNYIM BEPENATEH  12

UNIT 4   GEK-GEK, LEU-LEU KIJADIK LOD  17

UNIT 5   MAJUK DIRIK  22

UNIT 6   SINUI JIK  27

UNIT 7   NEAMAL DE BOR  32

UNIT 8   SERNUK NU SEKULAH  37

TEMA 2: DUNIAK CERITE  43
 UNIT 9    CERITE RAKYAT  44

UNIT 10   CERITE LAGENDA  49

UNIT 11    HOKLOH JERES  54

UNIT 12   NIKMAT PENGRAG, RAHMAT MANIK   59

UNIT 13   KAWAT BOR  64

UNIT 14   SINUI CERIE  69

TEMA 3: DUNIAK LEMU PENANEI  75
  UNIT 15   JENAGAK ALAM  76

UNIT 16   KAKNEK LEMU PENANEI  81

UNIT 17   MAKLUMAT KU MOL JARAS   86

UNIT 18   DIJ SENANG  91

UNIT 19   HAKNUK TOK DIKDIJ   96

UNIT 20   EKNOG ALAM  101

KENANDUG
iv

Buku Teks

Bob teks Bahasa Semai Tahun 2 an bigunak ku tahut 2018 jijoi Dokumen Standard Kurikulum Sekolah
Rendah (KSSR) Bahasa Semai. KSSR Bahasa Semai adeh bigubal ya Bahagian Pembangunan Kurikulum
(BPK), Kementerian Pendidikan Malaysia. Bob teks Bahasa Semai bipeteros transformasi Kurikulum
Standard Sekolah Rendah (KSSR) de bimulak ju tahut 2011.

Standard Kenandug ru Standard Belajar kateh Standard Kurikulum Bahasa Semai Sekolah Rendah
bigubal ha petukok lemu penanei mureb. Elemen-elemen kirentas kurikulum begei kretiviti ru inovasi,
Teknologi Maklumat dan Komunikasi (TMK) ru neusehewan bipermuj kateh bob teks Bahasa Semai dek
mureb buleh naiberkep lemu penanei ju bebegei  bidang. Selaen ajeh, mureb-mureb jugak bitekan
ha nilei KBAT (Kemahiran Berfikir Aras Tinggi) dek nailebeh bedaye saeng selaras ru heknod Falsafah
Pendidikan Negara.

Mentok moduler kateh bob teks Bahasa Semai sekulah rendah kikandug limak cenempet, iaajeh
cenempet cerngai ru belwal, bebacak, betules, seni engrok ru tatamengwal. Ektiviti kenukoh ru nelateh
bibeh dek mureb kukoh cenempet gunak Bahasa Semai de betol kateh sinui lienai. Ju kenjeh, mureb
naipekekal kelog senoi ru ha peteros newares bangsak.

Bob teks adeh bibeh ju nik tema de bicerlah nu tema Duniak Eng, Duniak Cerite ru Duniak Lemu
Penanei. Bob teks adeh mong 20 unit jijoi tema de bipetetap kirangkum tajok-tajok bekenaet ru sinui
kerileng mureb.

 Bob teks KSSR Bahasa Semai bigunak ikon tetentuk ha pesernang igenunak. Ikon-ikon ajeh kiwakel
rimdij cenempet kateh KSSR ajeh.

iv

Cerngai ru Belwal
Ikon adeh ialoh pokes de utame kiujik cerendek mureb naiha cerngai, belwal,
becerite ru bebincang secare bengwal. Cenempet adeh jugak kihod mureb saleng
naibelwal.

Bei Bebacak
Ikon adeh ialoh pokes de utame  kiujik cerendek mureb bebacak, naipaham ru
naitaakol bebegei bahan ru betol ru tepat.

Bei Betules
Ikon adeh ialoh pokes de utame kiujik cerendek mureb naiha betules ru perlei
maklumat betules nu mai kilek.

Seni Engrok
Ikon adeh ialoh pokes de utame kaha ujik cerendek mureb naiha sebot, paham ru
nairegak engrok de bor jijoi belajar de sernuk secare didek hibor.
• Bei Belakon   • Bei Besajak    • Bei Becerite    • Bei Bepantut    • Bei Bedindag

PEMULAK
v

Bob Teks Bahasa Semai bisediak kijoi neacu neajar abad ke-21 ru neharap pitak guru naisediak
Pengajaran dan Pembelajaran (PdP) de bekesan dek mureb bibekal cenempet de kukoh ha naihadap
necabar de gu terek sesuei nu needar jaman. Ju kenjeh, penules beharap bob teks adeh kiperhuj
motivasi mureb naibelajar Bahasa Semai mende bob adeh kikandug audio, ektiviti, teks ru visual de
buleh kitarek minat lienai belajar Bahasa Semai.

v

Ektiviti
Ikon adeh kihod mureb naibeh ektiviti de mong ku kateh bob teks Bahasa Semai.

Ektiviti Betules
Ikon adeh kihod mureb naibeh ektiviti betules.

Standard Belajar
Ikon adeh kipenyate standard belajar kateh muke surat. Numbor standard belajar de
bikale ceher ialoh pokes utame ru bikale belak ialoh pokes senampeng.

Pekukoh
Ikon adeh ialoh ikon de kihod mureb naibeh ektiviti naiha pekukoh pengham ha topik
de mong kateh nunanek unit.

Nota Guru
Ikon adeh kiog nepandu ha guru de kaha beh ektiviti de mong ku muke surat
tetentuk.

Info
Ikon adeh ialoh ikon de kiog maklumat ha nanek pekare.

KBAT
Ikon adeh kipegalak mureb naiserngik ru gunak peniker de tinggik ha selsei ektiviti de
gu terek.

DVD
Ikon adeh ialoh kipenyate laguk, engrok ru puisi de mong ku kateh bob teks.

Ektiviti

NOTA
GURU

Info

Ektiviti Belwal ru Bebincang
Ikon adeh kihod mureb naibeh ektiviti cerngai, belwal ru bebincang.

QR Code
Maklumat tenambah bekenaet ru bahan teks ru neajar hikep had gej ru isennang
ru higunak aplikasi QR Code begei laman sesawang, audio visual, bahan cerite ru
kilek-kilek nej.

1.1.1,
2.1.1

Tatamengwal
Ikon adeh ialoh pokes de utame kiujik cerendek mureb naiha berkep ru gunak
tatamengwal ru betol jijoi konteks.
• Engrok Muh Am     • Engrok Muh Khas     • Suku Kate Tetutop ru Tebukak
• Penjudoh Benilag  • Engrok Kerjak  • Neimboh   • Pola Ayat   • Engrok Tanyak
vi

Pekenal

Bah Kayok
Apak

Bah Rapi
Tenek Keral

Wak Embi
Tenek Kerdor

Bah Meran
Mureb Tahun Dua

Bah Kamal
Menang Keral Wak Rubi

Menang Kerdor

Wak Ros
Amek
11

DUNIAK ENGDUNIAK ENG
TEMATEMA 11
2 NOTA
GURU

Tenek kerdor eng kigei ku Kajang.

Umor menang eng enam tahut.

Menang keral eng kisekulah ku Tadika Cekap.

KAMPUG BERSEH,
PERINGAK SIHAT

1.1.1
2.1.1
BA 1

Neng gambar tungal.

• Bimbeng mureb becerite ha gambar.

• Bimbeng mureb kernal suku kate tebukak ru tetutop kateh ayat.

Peringak Bah Meran

Tenek keral eng pai kijug nu kampug.

Amek eng rajit kicet bungak ku kerileng deg.

Apak eng senalo kingeng jik nu sekulah.

Cerngai ru Belwal

Ektiviti
1. Besual jawab ha gambar.
2. Bincang ha peringak ku kemil.
3. Bacak ayat de biog.

D
u

n
ia

k
En

g

Tema
1

1
NOTA
GURU

3NOTA
GURU

3

• Rujok audio 2.
• Bimbeng mureb bacak nepetek de biog.
• Og cuntoh ru peterang ha ayat senang.
• Bimbeng mureb tules maklumat penteng ju nepetek.

Neng gambar ru bacak nepetek.

Deg Eng

Bei Bebacak

Adeh deg eng. Eng nggei ku Kampung Jelog Betar. Deg eng biui
ju papat ru pelog sen. Cenol deg adeh cereg. Irangkal biui ju
semin. Deg eng mong empat bilek.
 Deg adeh kiui ya apak eng, sesuei ha peringak jik tujuh
urag. Deg eng had iselese. Ilaman deg pen luas. Amek eng jeoi
kicet kening bungak ku kerileng deg. Jik senalo jijagak berengseh
laman deg.

D
u

n
ia

k
En

g

Ektiviti

1. Bacak ru paham ayat senang de mong kateh nepetek.
2. Tules maklumat penteng ju nepetek.

Tema
1

2.1.4
3.3.1
BA 2
4 NOTA
GURU

Kempen Berengseh

• Bimbeng mureb kernal ha ektiviti ku gambar.
• Bimbeng mureb senarei nekate de mong nar suku kate.

Neng gambar.

Bei Betules

D
u

n
ia

k
En

g

Ektiviti

1. Belwal ha gambar.
2. Senarei ektiviti de mong ku gambar.
3. Senarei nekate de mong nar suku kate  jijoi gambar.

4 NOTA
GURU

Tema
1

3.1.2
2.5.1
BA 3
NOTA
GURU

5NOTA
GURU

5
• Rujok audio 3.
• Bimbeng mureb bacak seni kate laguk.
• Bimbeng mureb nyanyik jijoi audio.

Bacak ru dindag.

Jenagak Berengseh

Amen hipej sampah
Agokloh pej tok tentuk
Amen hipej sampah
Mestiloh ku itempat

Berseh ajeh bernor
Berseh ajeh sihat
Hik semuak mesti samak hijagak
(ulag nej)

Irama laguk: Jaga Kebersihan

2x

Bei Bedindag

2x

D
u

n
ia

k
En

g

Ektiviti

1. Bacak seni kate laguk.
2. Bincang ha ceti seni kate laguk.
3. Tules nej seni kate laguk ku kateh bob tules.
4. Nyanyik secare didek hibor.

Tema
1

4.2.1
1.2.1
BA 4
6 NOTA
GURU

Ektiviti

5.1.2
1.3.1

Neng pete minda.

• Peterang ha engrok muh khas.
• Og cuntoh engrok muh khas sebegei nerujok ha mureb.

1. Bacak nekate ku pete minda.
2. Og engrok muh khas kilek jijoi cuntoh de biog.

Engrok
Muh Khas

Ransom
Raman

Bah Biyeg

Wak Embi

Bah Rapi

Bandar Raub

Sekolah Kebangsaan Jelog Betar

Engrok Muh Khas

D
u

n
ia

k
En

g

Tema
1
NOTA
GURU

7

Imeriah Jis Kebangsaan

• Rujok audio 4.
• Semanj mureb kermuh ektiviti de kicerngai ju audio.
• Semanj mureb  beh pete cemboh ha ektitiviti de bikermuh.
• Semanj mureb peterang ikenenjip ha senamut Jis Kebangsaan jijoi pete cemboh

de naibeh.

Cerngai abik bengwal de bipecerngai.

KAMPUG BENANGGE ENG
2

1.1.2
3.1.1
BA 5

Cerngai ru Belwal

D
u

n
ia

k
En

g

1. Cerngai abik bengwal ju audio.
2. Kermuh ektiviti de ngkek cerngai ju audio ha senamut

Jis Kebangsaan.
3. Ui pete cemboh ha ektiviti de bikermuh.

Ektiviti

Tema
1

Info mendire = bendera
8 NOTA
GURU

8 NOTA
GURU

Gol! Gol! Gol!

• Bimbeng mureb bacak nekate de mong vokal begandig ru sembot de betol.
• Semanj mureb peterang care ha pergah nelawan bula sipak nu
   mai kampug kilek.

2.1.2
1.3.3
BA 6

Ije ru bacak.

Bei Bebacak

Ektiviti

1. Bacak ru ije nekate de biog.
2. Sebot nekate ru sembot de betol.
3. Peterang care ha pergah nelawan bula sipak nu

mai kampug kilek.

D
u

n
ia

k
En

g

jeer

piale
reis

belaer

belaar

Tema
1
NOTA
GURU

9

Serengyap Senamut Jis Kebangsaan

• Semanj mureb salit ru tules jenawab kateh bob tules.
• Semanj mureb bacak rangkei kate de biog.
• Semanj mureb cerot rangkei kate de biog dek kijadik limak prasa beceti.

3.1.3
2.1.3
BA 7

Tules ru bacak.

pasuk

Bei Betules

serawaj kerdor

ceregmendire

bungak

tenek

serwal

Malaysia

bajuk

1. Tules jenawab ku tempat de bigares kateh bob tules.
2. Bacak rangkei kate de biog.
3. Cerot rangkei kate de biog dek kijadik prasa beceti.

Icuntoh: pasuk bungak entoi

Ektiviti

D
u

n
ia

k
En

g

Tema
1
10 NOTA
GURU

• Rujok audio 5.
• Semanj  mureb bacak ru paham seni kate laguk.
• Semanj mureb dindag laguk ru beh gerak berog jijoi laguk.
• Besual jawab nu mureb ha care bebakti nu negare.

Negare Malaysia

Bacak ru dindag.

Bei Bedindag

D
u

n
ia

k
En

g

10 NOTA
GURU

4.1.1
1.4.3

Adehloh negare eng de nghok
De bermuh Malaysia

Eng had nghok ru sukak  ilei
Malaysia bejaye

Bile eng ngraknak pigoi doh
Eng serakngik ha bebakti

Ju kenjeh eng hodloh senalo
Eng ngbacak jeoi bob

(ulag nej)

Irama laguk: Negara Malaysia

Tema
1

1. Bacak seni kate laguk ru sembot de betol.
2. Dindag laguk ku kemil ru beh gerak berog jijoi laguk.
3. Besual jawab ha care bebakti nu negare.

Ektiviti
NOTA
GURU

11

Ektiviti

Malaysia Jaman Hunen

• Rujok audio 6.
• Semanj mureb bacak entoi nepetek.
• Peterang ceti tesurat de mong ku nepetek.
• Semanj mureb ceryak ru tules engrok kerjak kateh bob tules.
• Semanj mureb beh ayat senang gunak engrok kerjak ajeh.

5.1.3
3.3.1
BA 8

Bacak ru paham nepetek.

Engrok Kerjak

1. Ceryak ru tules engrok kerjak kateh bob tules.
2. Beh ayat senang gunak engrok kerjak.

D
u

n
ia

k
En

g

Jap-jap tahut, ku 31 Ogos peringak eng naikibar Jalur Gemilang
ha perneng sengik haknuk nu Malaysia. Atak eng kiurok, sayet
jaman hunen had beuntong naisui kateh sinui de bor. Hik buleh
hicekcip, himenman, hicakcak, hiet nu sekulah ru senang sengik.
Hunen, Malaysia ya gu majuk. Masarakat hik sengoi hodloh
hijoi menajuk Malaysia. Sabet ajeh, hik hod hibelajar abetol dek
bejaye kas bangsak kilek.

Info

sabet = kayat
menajuk = kemajuan

Tema
1
12 NOTA
GURU

LEMUNJ BERSEH,
KERENNYIM BEPENATEH

• Rujok audio 7.
• Semanj mureb tules nekate ha bende de bipenumbor kateh bob tules.
• Sebot nekate de bitules secare jelos ru pintan.

1.2.2
3.1.1
BA 9

Ku Kelinik Lemunj
Ije ru bacak.

3
Cerngai ru Belwal

1. Cerngai abik laguk ju audio.
2. Tules nekate ha  bende de bipenumbor.
3. Sebot ru ije nekate de ya bitules.

D
u

n
ia

k
En

g

1

2

3

45

Ektiviti

Tema
1
NOTA
GURU

13

Hai Lemunj, Ma Igah?

2.2.1
1.4.2
BA 10

• Semanj mureb bacak brosur.
• Peterang genunak kate hubug kateh ayat majmok.
• Semanj mureb peterang ipenenteng ha jagak lemunj ru betol.

Bacak ru paham.

Bei Bebacak

Hai, kekawat.
Bei jagak eng

bor-bor.

Info

kembeg = luar
telas = bebas

Ektiviti

1. Bacak ru paham maklumat de mong ku brosur.
2. Salit ayat de mong ayat majmok kateh bob tules.

D
u

n
ia

k
En

g

CARE-CARE
HIGEROS LEMUNJ

DE BETOL

1. Geros lemunj
ku pergelap
ru mengot
peksendok
bekbed.

2. Pergek caknak
ceet tapik jeoi cak
senubai ru pelek.

3. Buruk dokter
lemunj enam
gecek nunoh atau
nutahut nar noh.

• Geros ku kembeg
lemunj, kemil ru kerop.

• Geros lemunj geraham
kemil ru kerop.

• Geros kateh ru
kembeg lemunj.

• Geros lentag mende
buleh kibeh lehem
hik segar ru telas

ju kuman.

Tema
1
14 NOTA
GURU

14 NOTA
GURU

• Bimbeng mureb cerot cerite ju nekate de biog kigunak ayat majmok.
• Semanj mureb bacak cerite de kitules.

Amek, Lemunj Eng Nyik

Cerot cerite ju gambar.

Bei Betules

Ektiviti

1. Neng gambar ru nekate de biog.
2. Cerot cerite ju nekate ajeh.

D
u

n
ia

k
En

g

– gemar – cekelat –
caknak ceet

– jinjap – nyik lemunj –
pek bekbed

– en – kelinik lemunj –
sengoh – dokter bor

– besat – geros lemunj –
kuat ru sihat

Tema
1

3.3.2
2.2.1
NOTA
GURU

15

Ektiviti

• Rujok audio 8.
• Semanj mureb lakon jijoi situasi de biog gunak engrok de bor secare didek hibor.
• Semanj mureb belwal ha penenteng jenagak lemunj de betol.
• Semanj mureb  kibeh tupeng ha watak de kilakon.

4.2.2
1.4.3
BA 11

1. Bacak komik ku kemil.
2. Ui nelakon.

Bacak ru lakon.

Lemunj Beralit

Bei Belakon

Hahaha… bok
or hek pek

geros lemunj.
Tulug! Tulug!

Jeng!
Jeng!

Agok sengoh. Eng ya ngtibak.
Kawat-kawat bei hitulug.

Ugh!

Ugh! aah!

aah!

Abor haknuk, kawat-kawat.
Lemunj eng ya beralit.

Ha
!

Ha
!

D
u

n
ia

k
En

g

Jar
! Jar!

Tema
1

Info
beralit = peralit

Jeng!

Jar!
16 NOTA
GURU

• Semanj mureb bacak entoi pola ayat de biog.
• Peterang pola ayat FN+FN.
• Semanj mureb tules ayat gunak muh kerenjak de kilek kateh bob tules.
• Terap serengngik neusehewan kateh mureb.

Adeh Eng Pigoi Doh

Bacak ru paham.

Pola Ayat FN+FN

16 NOTA
GURU

Ektiviti

1. Bacak ru paham ayat ku kemil.
2. Tules pola ayat FN+FN gunak muh kerenjak kilek

kateh bob tules. Icuntoh: Tenek eng juruterbang.

D
u

n
ia

k
En

g

Tenek keral Bah Meran
polis. Polis kijagak
neaman negare.

Tenek kerdor Bah Meran misi
lemunj. Misi lemunj kiajar

sayet sekulah geros lemunj.

Eng Wak Rina.
Pigoi doh, eng mai

jelwal bungak.

Tema
1

5.3.1
2.1.4
BA 12
NOTA
GURU

17
1.3.2
2.3.2
BA 13

• Rujok audio 9.
• Semanj mureb bacak ru lakon nej bengwal ru intonasi de betol.
• Ui nelakon care Bah Meran kisemanj nu iapak amek kaha et nu stadium

bula sipak.

Bah Rapi, Eng Ngha Joi
Bacak ru paham.

GEK-GEK,
LEU-LEU KIJADIK LOD4

Cerngai ru Belwal

Ektiviti
1. Bacak ru paham bengwal ku kemil.
2. Ui nelakon care Bah Meran kisemanj nu iapak

amek kaha et nu stadium bula sipak.

D
u

n
ia

k
En

g

Eng nggerteg Akonj Pandak kisureh minggu keknit
doh mong nelawan bula sipak ku stadium. Ha et ka?
Ngneng nok, pek ngserlog. Gamak ngcip.
Amen hek ha et, eng ngha joi.
Buleh. Harap hek ya ha dek duet.
Mong. Eng senalo ngdek duet lebeh belanjak sekulah.
Poj ngtanyak apak amek. Eng ngharap ubai og.

Bah Meran:

Bah Rapi:
Bah Meran:
Bah Rapi:
Bah Meran:
Bah Rapi:

Tema
1
18 NOTA
GURU

Neamal Tenabong

• Rujok audio 10.
• Semanj mureb bacak entoi nepetek ru sembot de betol.
• Semanj mureb jawab senual.

Bacak ru paham.

Bei Bebacak

18

Info

• kekrip = jimat-cermat
• bacit = macot
• iulah = irupe/iranis
• lelame = leu-leu
• jam = tikak/mase

NOTA
GURU

D
u

n
ia

k
En

g

1. Bacak ru paham nepetek de biog.
2. Jawab senual ku kerop.
    a. Ku belok daknek duet de selamat?
    b. Yama neamal tenabong adeh bepaedah?
    c. Lempuk higunak duet de hikerip adeh?

Ektiviti

Tenabong imakne hik hidek duet lebeh ju hibelanjak. Duet adeh
hidek ku daknek de selamat begei ku bank. Jeoi ipaedah neamal
tenabong duet adeh. Hik buleh higunak duet ajeh jam hisesak.
Icuntoh, jis hik nyaknyik ru benglik arap sekulah, begei engrok
mai raknak sediak payung peksendok manik. Neamal tenabong
kiajar hik kekrip.
 Neamal tenabong hodloh hilateh ju senayet. Duet belanjak
de biog ya apak amek buleh hidek amen belebeh. Icuntoh, amen
hik biog belanjak RM2.00, hik buleh hidek RM0.50 nunyenis
ku tabong. Alaupen iulah bacit, lelame kijadik jeoi kas engrok
penateh gek-gek, leu-leu kijadik lod.

Tema
1

2.2.4
3.3.1
BA 14
NOTA
GURU

193.3.3
2.5.1

Amen Hihod, ku Pajeh Mong Inong

• Bimbeng mureb kek, susut ru tules maklumat de betol jijoi neutame kateh
bob tules.

• Semanj mureb bacak maklumat de kitules.
• Terap serengngik neusehewan ku mureb.

Bacak, paham ru susut nej.

Bei Betules

1. Neng gambar ru bacak maklumat.
2. Kek, susut ru tules maklumat de betol jijoi neutame. Cerot cerite

gunak ayat ku kerop adeh.
   Bah Meran kitukok iduet daknek ru kijual penandak bob. Arap...

Ektiviti

D
u

n
ia

k
En

g

Kitil batag sekering
ajeh lei sod.

Arap de perlu kaha beh penandak
bob begei batag sekering, kertas
bebegei kale, gam, guntig ru pewarne.

Tema
1

Kiguntig kertas
kale kateh

bebegei mentok.

Kitebeg batag
sekering ku kateh
teu bebegei kale.

Kicertat kertas
ya kimentok ku
batag sekering.

Kien penandak bob
de kiseryap  kaha
jual ku ikekawat.
20 NOTA
GURU

• Rujok audio 11.
• Semanj mureb lapas pantut ru intonasi de betol.
• Semanj mureb  beh ayat secare besual jawab ha  paedah neamal tenabong.
• Belwal ha paedah neamal tenabong.

Juk Hidek ku Tabong

Lapas pantut.

Bei Bepantut

Cip nu ransom hibelik gulak,
 Huj mutu agok besungar;
Neamal tenabong neamal muliak,
 Buleh kitulug hik ku jis nungar.

Et nu kedei hikek caknak,
 Hicak laksa ku gerei Bek Kamal;
Hidek duet agok pejendak,
 Hodloh kijadik nanek neamal.

Kin Baleh bipateh nus bor,
 Jeoi iduet ku kateh tabong;
Neamal tenabong neamal cercor,
 Hilabor ku bank jeoi iuntong.

Ektiviti

1. Bacak ru lapas pantut ru intonasi de betol.
2. Besual jawab ha ceti pantut.
3. Belwal ha paedah neamal tenabong.

D
u

n
ia

k
En

g

Info cercor = bijak

20 NOTA
GURU

Tema
1

4.2.2
1.4.3
BA 15
NOTA
GURU

21

Ektiviti

Ting! Ting!

• Semanj mureb  bacak entoi engrok muh am ru penjudoh benilag.
• Peterang care ha berkep duet ju tennam de mong ku kerileng ru gunak

penjudoh benilag de betol.
• Terap serengngik neusehewan ku mureb.

Kernal ru kermuh.

Penjudoh Benilag

1. Kernal ru bacak entoi penjudoh benilag.
2. Kermuh tennam de mong ku kerileng de buleh kipetukok

keknep peringak ru gunak penjudoh benilag de betol.

5.4.1
1.4.1

BA 16

nurangkap sempak

nubar telei

memerip meknat
beleg

memerip helei
sireh

memerip kutup
kantat

nucengkot serei

D
u

n
ia

k
En

g

Tema
1
22 NOTA
GURU

NOTA
GURU

• Bimbeng mureb cerngai ru belwal ha cite-cite kateh gambar.
• Bimbeng mureb sebot nekate de mong suku kate tetutop de bekenaet

ru gambar.

Cite-cite Jik

Belwal ha gambar.

MAJUK DIRIK
5
Cerngai ru Belwal

1. Nyate cite-cite memasig.
2. Peterang ha cite-cite de engkek pileh.
3. Nyate care-care ha capei cite-cite ajeh.

Ektiviti

D
u

n
ia

k
En

g

Tema
1

22
1.2.3
2.1.1

BA 17
NOTA
GURU

23

Bah Raman rigap (maher/gej) kateh
bahneh neuker jehuk. Ilei senalo tekon
(cungeu/sabar) kiseryap ineuker de
bitempah ya pelanggan (mai baklik/
mai jelwal) secare semyak. Ilei jugak
senalo kikus gej kaha besenam (beparik/
besukan) jap-jap huper. Besenam buleh
kipesihat berog ru kipecerdas minda
(peniker/kelop).

D
u

n
ia

k
En

g

2.4.1
3.2.1
BA 18

Bah Raman Tukang Uker

• Semanj mureb bacak ru pileh nekate nuceti.
• Semanj mureb tules nunoh nej nepetek ku bob tules.

Info
cungeu/cungeng/cencengeng = tekon

1. Bimbeng mureb bacak nepetek de biog.
2. Pelenkap nekate nuceti ru betol.

Ektiviti

Bacak ru paham.

Bei Bebacak

rigap

cungeu

pelanggan

besenam

minda

Nekate Ceti

3. Salit nunoh nej nepetek gunak nekate nuceti de betol.

Tema
1
24 NOTA
GURU

• Rujok audio 12.
• Bimbeng mureb pelenkap jadual ru nekate de mong nar ru nik suku kate.
• Bimbeng mureb bacak ayat majmok kateh nepetek.
• Bimbeng mureb bincang ha penenteng pendidikan.

Kelas Dewasa Hik Sengoi

Bacak nepetek.

Bei Betules

Bah Kayok telibat kateh Program Kelas
Dewasa Hik Sengoi. Program adeh
biui ha kening menik de butak hurop.
Program adeh kaha bantuk masarakat
hik sengoi bebacak, bekirak ru betules
ha perhuj tarap pendidikan kateh sinui.
 Telas program ajeh, Bah Kayok kipanei
bebacak, betules ru bekirak. Ilei kikenjip

had isernuk. Ilei jugak buleh kibantuk ru kiajar ikekenon padeg.
Ilei senalo kiog genalak nu ikekenon ha penenteng pendidikan.
Ilei kiharap ikekenon buleh naibejaye lei nu universiti begei
bangsak kilek.

D
u

n
ia

k
En

g

24 NOTA
GURU

3.1.2
2.2.1
BA 19

padeg bebacak

1. Pelenkap jadual.

2. Ceryak ru bacak ayat majmok kateh nepetek.
3. Bincang ha penenteng pendidikan ku jaman hunen.

Nekate Nar Suku Kate Nekate Nik Suku Kate

Ektiviti A

Tema
1
NOTA
GURU

25
4.2.1
3.3.1

BA 20

• Rujok audio 13.
• Bimbeng mureb bacak seni kate laguk.
• Bimbeng mureb bincang ha seni kate laguk.
• Semanj mureb nyanyik ru ui gaye.

Nyanyik ru ui gaye.

Nu Sekulah

Bei Bedindag

Ting, ting, ting, beengrok pukol enam
Jis mulak terang
Ngkus teros siap sediak
Et nu sekulah

Ngpakei bajuk de berseh
Hadloh isemyak
Ngcekcip ru kawat-kawat
Senukak nus eng

Ngsalam teg amek ru apak
Et nu sekulah
Ngha jadik sengoi begunak
Ngha bile bangsak

Info bile = bela
Ektiviti

1. Bacak seni kate laguk de biog.
2. Nyanyik laguk ru ui gaye.
3. Bincang ha seni kate laguk.
4. Tules seni kate laguk secare kretip kateh bob tules.

D
u

n
ia

k
En

g

Irama laguk: Ke Sekolah

Tema
1
26 NOTA
GURU

• Rujok audio 14.
• Bimbeng mureb bacak nepetek.
• Semanj mureb senarei engrok muh khas.
• Bimbeng mureb belwal ha ektiviti de mong ku gambar.

Bacak nepetek.

Engrok Muh Khas

Ku cuti sekulah gecek September de canuk,  Bah Sam ru iperingak
naiet bekelah nu Teluk Batik de tok merip nyak ju Lumut.
Lienai naitebot kerite Perodua Alza pai. Lienai naibetulak ju
Kampung Jelog Betar pukol 8.00 huper ru nailei ku Teluk Batik
pukol 10 huper.
  Jeoi mai bihol nu pantei ajeh. Mong mai mamuh, bihuj bot,
biman sembei ru bitebot jet ski. Bah Sam ru imenang, Bah Lan,
baiman sembei ku ibeg pantei ajeh. Ku tempat ajeh mong jugak
gerei-gerei jengwal hasel kerjak teg, abat bajuk ru gerei caknak.
Tok nyak ju kenjeh mong Dataran Hadari. Bah Sam ru iperingak
had isernuk. Bah Sam paleng kigemar neng mat jis yog de had ibernor.
Lienai naiha et nej ku cuti sekulah gecek Disember nungar.

26 NOTA
GURU

Ektiviti

1. Senarei engrok muh khas de mong ku nepetek.
2. Belwal ha ektiviti de mong ku gambar.

D
u

n
ia

k
En

g

Tema
1

5.1.2
1.3.1

Jeoi Nengneng Jeoi Penanei
NOTA
GURU

27
• Bimbeng mureb besual jawab ha pete benulat.
• Bimbeng mureb beh ayat senang ju maklumat de mong ku pete benulat.

1.4.1
3.3.1
BA 21

Kernal Peringak Eng
Neng pete benulat.

SINUI JIK
6
Cerngai ru Belwal

Bah Kayok
(apak)

Wak Embi
( tenek)

Wak Ros
(amek)Bah Kamal

(menang)

Bah Rapi
( tenek)

Wak Rubi
(menang)

Eng

D
u

n
ia

k
En

g

Ektiviti

1. Besual jawab ha pete benulat.
2. Belwal ha maklumat ju pete benulat.
3. Beh ayat senang ju maklumat de mong ku pete benulat.

Tema
1
28 NOTA
GURU

2.3.2
5.2.1

BA 22

Musem Betar

• Rujok audio 15.
• Bimbeng mureb bacak dailog ru intonasi de betol.
• Bimbeng mureb lakon dailog.
• Bimbeng mureb kernal nekate beneimboh.

Lakon dailog.

Bei Bebacak

Ma igah Akonj Rodi?
Nu belok jun ha et?

Gah bor, Bah Sam. Eng
ngha gerteh betar. Bei

joi eng.

Nu bok jun ha
jual betar adeh?

Eng ngha jual betar adeh
nu Bah Raman. Ilei senalo

kikod betar ju eng.

Jeoi jugak berengkep
ju jengwal betar

adeh. Buleh hibantuk
peringak.

Yeloh. Paleng penteng
hik hod hirajit beusehe.

D
u

n
ia

k
En

g

Ektiviti

1. Bacak ru paham dailog ku kemil.
2. Lakon dailog ku kelas.
3. Senarei nekate neimboh de mong ku dailog.

Tema
1

Info gerteh/teh = kaet betar
NOTA
GURU

29

Bahan Benancoh Cokelet
• 4 kebek pengleg
• 1 cawat gulak kaster
• 1 cawat susu pekat
• 1 cawat susu caer
• 1 cawat senem jagug
• 1 cawat koko
• 1 ½ cawat tepug gandom
• 1 sudu teh serbok penaik
• 1 sudu teh soda bikarbonat
• 1 sudu vanila

Bahan Benancoh Keju
• 250 gram krim keju
  ½ cawat gulak kaster
• 1 kebek pengleg
• 1 sudu entoi tepug gandom
• 2 sudu entoi teu
• 1 sudu teh vanila
• Gaol lei ajap

Care Benancoh
Gaol pengleg ru gulak lei gebu. Koh susu pekat.
Gaol ajap. Koh susu caer ru senem jagug. Gaol ajap. Ayak
bahan sod begei gulak kaster, koko, tepug gandom ru serbok
penaik. Koh bagidue benancoh cokelet kateh acuk ru kukos 20
minit. Telas ajeh, koh benancoh keju ru kukos 20 minit nej. Ku
ipenyudah koh benancoh cokelet ru kukos 20 minit nej. Serngej
kek telas hiperhol ju oven ha berkep hasel de bor.

Bacak resepi.

Bei Betules

KEK COKELET KEJU

D
u

n
ia

k
En

g

Ektiviti
1. Belwal ha banse kek de engkek panei.
2. Salit nunoh nej ayat majmok de mong engrok hubug ju resepi.

Info

koh = tuang
jap = sebati

Tema
1

• Bimbeng mureb bacak resepi.
• Semanj mureb salit ayat majmok.
• Bimbeng mureb belwal ha banse kek.

NOTA
GURU

29
3.3.1
2.2.3
BA 23
30 NOTA
GURU

30 NOTA
GURU

Selamat Jis Yesnos

Neng abik kad neucap.

• Bimbeng mureb beh ayat jijoi situasi de biog.
• Bimbeng mureb besual jawab ha kad neucap.

Bei Bedindag

D
u

n
ia

k
En

g

1. Dindag laguk Jis Yesnos kateh bahase Semai.
2. Beh ayat jijoi situasi de biog.

Ektiviti

Tema
1

4.2.2
3.3.1

BA 24
NOTA
GURU

31NOTA
GURU

31

Bengsat Mai Raknak

• Semanj mureb pelenkap pantut gunak nekate beneimboh.
• Bimbeng mureb bacak pantut.
• Bincang ha ceti pantut.

Bei bepantut.

Neimboh

neamal

hihormat hisanjong

Beleg nyam ipelek lebat,
  Sireh engrak tepik junjong;
Mai nyemnyam   ,
  Mai de raknak     .

Cuace biase deras ipinui,
  Laluk betar semat ya limai;
Budik bahase    sinui,
  Baru kekal             ya mai.

Kaknek cek lei nu jelog,
  Buruk kus jerlak  ;
Biar caceg bajuk ku berog,
  Asal nus berseh ru jujor.

Butang emas hien belayar,
  Butang  batek ku kemil abat;
Hutag emas buleh hibayar,
  Hutag budik   lei dat.

betabor hien

bihormat

D
u

n
ia

k
En

g

Ektiviti

1. Pelenkap pantut gunak nekate beneimboh.
2. Bacak pantut de biog.

Tema
1

5.2.1
3.4.1
32 NOTA
GURU

1.1.3
4.2.2
BA 25

NEAMAL DE BOR

• Semanj mureb bacak dailog.
• Semanj mureb kiog respon de betol.
• Semanj mureb belakon jijoi situasi de biog.

Og respon de betol jijoi situasi.

7
Cerngai ru Belwal

Cikgu Behaknuk

D
u

n
ia

k
En

g

Buruk nej.
Cip abor.

Bor huper. Gah bor.
Abor haknuk.

Ektiviti

1. Pelenkap dailog gunak ayat tanyak ru ayat penyate ku kemil
gunak ayat lilei.

2. Ui nelakon jijoi situasi.

Tema
1

Abor haknuk. Hek
mureb de rajit

tulug cikgu.
NOTA
GURU

33
2.1.3
1.4.2

BA 26

Hormat Guru

• Rujok audio 16.
• Bimbeng mureb bacak nepetek ku kemil.
• Semanj mureb bacak nekate de mong diftong ru sembot de betol.
• Bimbeng mureb beh ayat gunak nekate de bekale.

Bacak ru paham.

Bei Bebacak

Ektiviti
1. Bacak nepetek ku kemil.
2. Sebot ru beh ayat gunak nekate de bekale.

D
u

n
ia

k
En

g

Muh eng Bah Meran. Eng mureb Tahun Dua Teratai.
Eng mong jeoi kawat pai. Lienai bor ru senalo
naibelanjak eng koi.
  Guru kilantek eng sebegei ketue kelas. Dikdij
lijik panei bebacak ru betules. Eng ru kekawat jihok
ru jihormat nu guru.

Tema
1
34 NOTA
GURU

• Bimbeng mureb tules muh bende.
• Bimbeng mureb ije ru bacak muh bende.
• Bimbeng mureb beh ayat senang.

3.1.1
2.1.2

BA 27

Kem Membaca Malaysia

Bacak ru tules.

1. Tules muh bende de bilebel.
2. Ije ru bacak muh bende ku kemil.
3. Beh ayat senang ju muh bende.

Ektiviti

Bei Betules

majalah

kad benacak

mije

bangku

cenol

pelog sen

D
u

n
ia

k
En

g

Tema
1
NOTA
GURU

35
• Rujok audio 17.
• Semanj mureb bacak seni kate laguk.
• Bimbeng mureb dindag seni kate laguk ru ui gerak berog.

1. Bacak seni kate laguk.
2. Nyanyik ru ui gerak berog.

Dindag laguk  ru beh gerak berog.

Bengsat Cikgu

Ektiviti

Bei Bedindag

Irama laguk: Nasihat Guru

D
u

n
ia

k
En

g

NOTA
GURU

354.1.1
1.2.1

Tema
1

Jap-jap jis cikgu eng kibesat
Rajit senalo bacak jeoi bob
Bengsat cikgu eng ajeh walah eng an ngsip
Dek dirik eng ngjadik majuk
Cikgu eng senalo kiurok
Hormatloh nu mai de engrak
Eng tulug amek apak
Alaupen ma ikerjak
Jadikloh kenon de bejasak
(ulag nej)
36 NOTA
GURU

• Bimbeng mureb bacak engrok muh am.
• Bimbeng mureb pelenkap pete jehuk. 5.1.1

3.1.1

Bacak ru pelenkap pete jehuk.

Pelenkap pete jehuk ku kemil ru nekate de biog.

Ektiviti

Engrok Muh Am

Engrok muh am

sengoi menatag bende tempat

dokter

misi
tawag
kemor

sabon
sempu

kampug
bandar

Info

tawag   = kerekbag
trakol    = gereg

menang

karogmeskar

kelas

kedei

mureb

cacig

guru

chef

pejabat

cepgebar

kenten

las

bet kasot

D
u

n
ia

k
En

g

Tema
1
NOTA
GURU

37

D
u

n
ia

k
En

g

1.3.1
2.5.1
BA 17

SERNUK NU SEKULAH

• Bimbeng mureb belwal ha gambar.
• Bimbeng mureb beh ayat senang.

Guru Pai

Neng gambar tungal.

8
Cerngai ru Belwal

Cikgu Juan

sekulah eng

sernuk belajarasal ju Sarawak

ajar Sains

Ektiviti

1. Besual jawab ha gambar.
2. Beh ayat senang ju prasa de mong ku gambar.

NOTA
GURU

37
1.3.1
2.5.1

BA 28

Tema
1
38 NOTA
GURU

38 NOTA
GURU

2.4.2
1.4.3

BA 29

Kawat Rapat

• Rujok audio 18.
• Bimbeng mureb bacak entoi nepetek.
• Semanj mureb jawab senual penengham ru betol.

Bacak ru jawab senual.

Bei Bebacak

D
u

n
ia

k
En

g

Muh kawat rapat Bah Meran ialoh Bah Masdi. Ubai baigei ku
Kampung Jelog Betar. Deg Bah Meran ru deg Bah Masdi rek
ju Sekolah Kebangsaan Jelog Betar. Bah Meran ru Bah Masdi
baibelajar ku kelas de samak. Bah Masdi kigei englag Bah Meran
ku kateh kelas.
 Bah Meran ru Bah Masdi mong baiperes kucig. Ubai baihok
ha menatag. Bah Masdi kibecite-cite kaha jadik dokter menatag.
Ilei had kigemar ru kihok ha menatag.  Ilei kaha perlai menatag
de nyik.

Jawab senual penengham de biog.
 a. Bok imai kawat rapat Bah Meran?
 b. Bok de gei ku englag Bah Masdi kateh kelas?
 c. Ma menatag pengres Bah Meran ru Bah Masdi?
 d. Ma cite-cite Bah Masdi?
 e. Yama hik hod hihok menatag?

Ektiviti

Tema
1
NOTA
GURU

39

D
u

n
ia

k
En

g

3.3.1
2.1.4

BA 30

Guru Sains Jik

• Rujok audio 19.
• Bimbeng mureb bacak nepetek ru sembot de betol.
• Bincang ha maklumat ku nepetek.

Cikgu Juan guru pai ku sekulah eng. Cikgu Juan kibeasal
ju Sarawak. Ilei kiajar Sains. Ilei guru de rajit. Ilei senalo
kitulug mai kampug.
 Jik senang jibelajar ru Cikgu Juan. Amen buleh dij mureb
naiha bejaye begei Cikgu Juan. Sejak Cikgu Juan kibeajar pajeh,
mureb-mureb rajit naihol nu sekulah. Cikgu Juan jugak senalo
kiui kelas tenambah ku jis minggu. Ilei kitulug mureb-mureb de
lemah kateh mate pelajaran Sains.

1. Ceryak ru bacak ayat senang de mong kateh nepetek.
2. Tules maklumat ku kemil gunak pete benulat.

Ektiviti

Sebot ru tules.

Bei Betules
Tema

1
40 NOTA
GURU

Bile eng engrak eng nghodloh bejasak (2X)

Hod jadik dokter  buleh perbor mai nyaknyik
Atau jadik guru hibimbeng ru hididek (2X)

Dokter ru guru cite-cite eng (2X)
An eng usehe lei eng ngbejaye (2x)

(ulag nej)

Dindag laguk.

• Rujok audio 20.
• Bimbeng mureb bacak seni kate laguk.
• Bimbeng mureb nyanyik laguk ru ui gerak berog.
• Semanj mureb sebot engrok kerjak de mong ku seni kate laguk.

Bei Bedindag

Irama laguk: Jong- jong Inai

1. Bacak seni kate laguk.
2. Nyanyik laguk ru ui gerak berog.
3. Sebot engrok kerjak de mong ku seni kate laguk.

Ektiviti

D
u

n
ia

k
En

g

Dokter ru Guru?

Tema
1

40 NOTA
GURU

4.1.2
5.1.3
NOTA
GURU

41

Kempen Menu Sihat

• Bimbeng mureb belwal ha menu nunyenis lienai.
• Bimbeng mureb senarei penjudoh benilag jijoi gambar.

Teliti ru cerite.

Penjudoh Benilag

5.4.1
1.3.1

BA 31

Hik hodloh hicak
caknak de seimbang

ha senihat berog.

1. Neng abik ru bincang ha gambar.
2. Senarei penjudoh benilag jijoi gambar.

Ektiviti

D
u

n
ia

k
En

g

caknak dijis

caknak mengot

caknak huper

Tema
1

Hai mureb-mureb. Adeh menu
caknak de sihat ha senihat hik.

Bei hineng imenu.
Pekukoh

Bincang ha gambar.

Piramid Caknak Sihat Eng

• Bimbeng mureb belwal ha piramid caknak.
• Bimbeng mureb bincang menu caknak kateh gu.
• Semanj mureb perneng hasel kerjak.

42 NOTA
GURU

Senayan

Selase

Rabu

Caknak
Huper

Ruti jeknop,
pengleg

penggoh,
susu

Caknak
Dijis

Kari kak,
sawi, canak,

teu sirap,
telei

Caknak
Dui

Telei gureng,
teh kusong

Caknak
Mengot

Pug gureng,
bayap,

canak, teu

• Beh menu caknak de sihat ku jadual.

D
u

n
ia

k
En

g

Jis
Mase

Tema
1
4343

DUNIAK CERITEDUNIAK CERITE
TEMATEMA 22
44 NOTA
GURU

44 NOTA
GURU

1.2.1
4.2.2
BA 32

CERITE RAKYAT

• Bimbeng mureb becerite ha gambar de biog.
• Semanj mureb beh ayat secare belwal ha watak de mong ku gambar gunak

nekate de biog.

Neng gambar tungal ku kerop.

1. Besual jawab ha gambar.
2. Belwal ha cerite menatag de bekenaet ru gambar.
3. Ui simulasi watak ju engrok menatag de bipecerngai.
4. Beh ayat secare belwal ha watak de mong ku gambar

gunak nekate de biog.

9
Cerngai ru Belwal

Ektiviti

Cerite Becog

D
u

n
ia

k
C

e
ri

te

Tema
2

cerendek

b
e

ra
n

ik ju
jo

r

piker
NOTA
GURU

45

•  Rujok audio 21.
•  Bimbeng mureb bacak nepetek.
•  Bimbeng mureb ceryak ayat majmok.
•  Semanj mureb senarei nekate de kikandug nar ru nik suku kate de mong

kateh nepetek.

2.2.3
3.1.2

BA 33

Peteri Betar
Bacak nepetek.

Bei Bebacak

1. Ceryak ru bacak ayat majmok de mong kateh nepetek.
2. Senarei nekate de kikandug nar ru nik suku kate de mong

kateh nepetek.

Ektiviti

Ku Kampung Jerangkak mong nukelamin de manang. Nanek jis
ubai buruk sayet kerdor ku pangkal kening betar. Sayet ajeh ubai
peres ru baiog imuh, Wak Aneh. Menaleh Wak Aneh had ibernor
renis. Ilei kibegensir ru Bah Nyam. Bah Nyam pernah kiberakpok
numom mai raknak kiog panei rasie Wak Aneh. Wak Aneh ajeh
ialoh Peteri Betar de tok buleh hiui ricon leknug.
 Nanek jis, Bah Nyam kibelayar. Ilei kibesat nu ikening menik
agok ricon bile Wak Aneh kigensag siwang. Tok leu ju kenjeh
nanek siwang biui. Wak Aneh pen kikus ru kigensag jijoi engrok
centeg. Wak Aneh kiterlas isog de cereg. Amek Bah Nyam pen
kiricon isog mengsau de begei selak betar. Telas ajeh,
Wak Aneh kibetukar jadik kening betar.
 Amek Bah Nyam kipecing ha mengsat ikenon.
Ilei kinyesal. Bile Bah Nyam kijug, kineng ikenah ya
kijadik kening betar. Ilei kisumpah dij turonan ju
kampug ajeh tok buleh naicak betar.

Info

manang = tok bekenon
pecing = ingat
ricon leknug = bahan ketawa

D
u

n
ia

k
C

e
ri

te

Tema
2
46 NOTA
GURU

Arnab ru Kurak

Pelenkap sajak.

Besual jawab ha gambar.

Ektiviti

Bei Betules

sumbong inelalei lemah senabarkibeusehe

• Bimbeng mureb pelenkap sajak.46 NOTA
GURU

3.4.1
2.5.1

BA 34

D
u

n
ia

k
C

e
ri

te

Tema
2

Kurak o... kurak
Had    isengik
Tok kikirak nehinak mai
  tok kenal alah

Arnab o... arnab
  ru kihod had idengras
Kikeratil mai de
Ya       kikep senusah

Arnab o... arnab
Kiselsel ru kinyesal
Kurak o... kurak
Bor isengik
Bigemar ya mai

MULAK
NOTA
GURU

47NOTA
GURU

47
• Rujok audio 22.
• Bimbeng mureb besual jawab ha seni kate laguk.
• Bimbeng mureb bacak seni kate laguk.

4.2.1
1.4.1

BA 35

1. Nyanyik secare didek hibor.
2. Besual jawab ha seni kate laguk.
3. Tules nej seni kate laguk ku kateh bob tules.
4. Bacak seni kate laguk.

Dindag laguk  ru beh gaye.

Ektiviti

Bei Bedindag

D
u

n
ia

k
C

e
ri

te

Tema
2

Sang Kambig

Irama laguk: Sang Kambing

Nuikor kambig ibek
Kicakcak nyok ku padag
Nar tandok mong ku ikui
Bejanggot ku icakak

Sang Kambig had igarang
Tapik kisengoh mamuh
Bile Sang Manik tibak
Ilei pen teros kijar
48 NOTA
GURU

Ku nanek jis, Mergas kiburuk Becog kiparik ku kerop kening jehuk.
Mergas kaha berkep Becog mende ya leu kidendam.
 Becog had kisengoh. Ilei pen kipiker begeiharok kaha telas
ju Mergas. Becog kineng nu kemil jehuk ajeh mong deg og.
 Becog kikep nanek cerendek. Ilei pen kiog panei nu
Mergas, Rajak kior poj iketawak. Rajak kibesat barang bok
pen tok buleh biusek. Mergas kigalaj. Ilei teros kitog ketawak
rajak ajeh. Dikdij og naihol naisej Mergas. Mergas kijar ju kenjeh.
Becog  kikerakmik kitelas ju mergas.

• Semanj mureb bacak nepetek.
• Bimbeng mureb senarei engrok kerjak.
• Bimbeng mureb bincang nilei murni kateh cerite.

5.1.3
2.5.1

Ketawak Rajak

Bacak nepetek.

1. Bacak ru paham nepetek.
2. Senarei engrok kerjak de mong kateh nepetek.
3. Bincang nilei murni de mong ku kateh cerite.

Ektiviti

Engrok Kerjak

D
u

n
ia

k
C

e
ri

te

Tema
2
NOTA
GURU

49• Bimbeng mureb becerite ha kekawat Laksamana Hang Tuah.
1.3.1
2.1.4

BA 36

Laksamana Hang Tuah

Neng gambar tungal.

CERITE LAGENDA
10

1. Besual jawab ha gambar.
2. Belwal hal kekawat Laksamana Hang Tuah de engkek panei.

Ektiviti

Cerngai ru Belwal

Laksamana Hang Tuah ialoh numom pahlawan
lagenda bebangsak gop mase Kesultanan
Melaka manah entem. Ilei jeoi kibejasak nu
sultan. Keris Taming Sari de kigunak ya
Hang Tuah beasal ju Majapahit kihadiah
ya Bentara Majapahit nu Hang Tuah.
Laksamana Hang Tuah kijadik penateh
masarakat gop lei yah adeh.

D
u

n
ia

k
C

e
ri

te

Tema
2
50 NOTA
GURU

Kellie’s Castle Hospital Batu Gajah

Asal Muh Batu Gajah

• Rujok audio 23.
• Peterang cerite ku kemil.
• Bimbeng mureb kernal engrok muh khas.
• Semanj mureb senarei engrok muh khas.

Bacak dailog.

Bei Bebacak

Bah Meran:  Bor huper Atok Man.
Atok Man:   Bor huper Bah Meran.
Bah Meran:  Jun paneika asal usol muh Batu Gajah? Bulehka

jun cerite gek?
Atok Man:   Muh Batu Gajah adeh kibeasal ju nar ketol

batuk begei mentok cig ku beg Sungai Kinta ku
Kampung Pisang. Manah entem jeoi cig mende
tempat ajeh serag. Nanek jis, nyek kimur nar ikor
cig baiha nyemrang Sungai Kinta.

Bah Meran:  Oh, begei ajeh asal usol muh Batu Gajah!
Pai adeh ngpanei.

Atok Man:   Hunen Batu Gajah na majuk. Mong Hospital Batu
Gajah ru Ibu Pejabat Polis Daerah Batu Gajah.
Lagikpen ilei rek ju Ipoh.

Bah Meran:  Abor haknuk, atok.
Atok Man:   Abor.

Ektiviti

1. Senarei nekate engrok muh khas ju dailog.
2. Og engrok muh khas kilek jijoi cuntoh de biog.
3. Lakon nej dailog.

50 NOTA
GURU

D
u

n
ia

k
C

e
ri

te

Tema
2

2.3.2
5.1.2

BA 37
NOTA
GURU

51

Pantut Peteri Santubong
Lapas ru tules.

1. Bacak ru pelenkap pantut.
2. Bincang ceti pantut.

Ektiviti

Bei Betules

• Bimbeng mureb bacak ru pelenkap pantut.
• Bincang ceti pantut ru mureb secare sumbang saran.NOTA

GURU

51

D
u

n
ia

k
C

e
ri

te

Tema
2

Litau iasal ju seberang,
Had ipenanei kitog ketawak;

Ceruk sekek bilai ku ris,
 Sekek kajag bicet ku laman;

Sernang sengik himan kecapi,
 Birel sernuk lei huperdoh;

Sayet kerdor kiyog berahpah,
 Sayet kijinjap iamek kigerlau;

Langgar pantag nar peteri bisumpah,
 Santubong jadik lod Sejinjang jadik pulau.

Peteri Santubong, Peteri Sejinjang,
 Penjagak lod ku lengrik Sarawak.

Nar peteri had ibernor renis,
 Kenon rajak celeh ju kayangan.

Peteri bakat Putera Serapi,
Langgar pantag peteri begadoh.

3.4.1
2.1.1

BA 38
52 NOTA
GURU

Lagenda Peteri Gunung Ledang

Bei beh ayat.

1. Besual jawab ha gambar.
2. Becerite jijoi gambar.
3. Beh ayat gunak nekate de biog.

Ektiviti

• Bimbeng mureb besual jawab ha gambar.
• Bimbeng mureb becerite jijoi gambar.
• Bimbeng mureb beh ayat.

Bei Becerite

4.2.2
3.1.2

BA 39

52 NOTA
GURU

D
u

n
ia

k
C

e
ri

te

Tema
2

kiperintah – Hang Tuah –
Gunung Ledang

Sultan – sedeh – tok kitunei
sarat – behip Raja Ahmad

Sultan Mahmud Syah –
Peteri Gunung Ledang

Peteri Gunung Ledang –
tujuh sarat – susah
NOTA
GURU

535.2.1
3.1.2

• Rujok audio 24.
• Bimbeng mureb bacak nepetek.
• Bimbeng mureb bincang ha nepetek.
• Semanj mureb senarei neimboh de mong ku nepetek.

Lengrik Melaka
Bacak ru senarei.

Neimboh

Sejarah Melaka bemulak bile Parameswara kenon rajak
Palembang kijar ju Majapahit. Ilei kisingah ku Temasik tapik
biperet ya Kerajaan Siam ku tahut 1396. Ilei  ru isengoi pen
naijar nu Bertam. Lei ku Bertam, Parameswara kineng icok
bitendang ya becog biyeg. Ilei  kihiran bile kineng becog de
beranik ajeh. Ilei  pen kibukak lengrik ku pajeh. Parameswara
kitanyak muh kening jehuk de kicendot. Kening jehuk ajeh
ialoh kening melaka. Ilei pen kiog muh tempat ajeh Melaka.
Ajehloh asal usol lengrik Melaka.

1. Bacak nepetek.
2. Bincang ha nepetek.
3. Senarei nekate de mong neimboh ku nepetek.

Ektiviti
Info

biperet = dihalau
cendot/celendot = sandar

D
u

n
ia

k
C

e
ri

te

Tema
2
54 NOTA
GURU

54 NOTA
GURU

HOKLOH JERES

• Rujok audio 25.
• Semanj mureb  lakon ru beh ayat secare belwal ha situasi de biog.

Neng gambar tungal.

1. Cerngai abik cerite ju audio.
2. Jawab senual ku kerop.
 a. Mah imuh Regul?
 b. Yama menatag dij naijap?
 c. Ma ikesan gaknik jeres ku bumik?

Cerngai ru Belwal

Ektiviti

Senglog Regul

D
u

n
ia

k
C

e
ri

te

Tema
2

11

Info

senglog = nasib
regul = tualang

1.4.2
4.2.2
BA 40
NOTA
GURU

55

•  Rujok audio 26.
•  Semanj mureb bacak entoi nepetek ru sembot de betol.
•  Bimbeng mureb ceryak ru tules rangkei kate de mong ku nepetek.
•  Semanj mureb tules ayat senang gunak rangkei kate ajeh.

2.4.1
3.1.1

BA 41

Yayak Kuntum
Bacak ru paham.

Bei Bebacak

1. Bacak ru paham nepetek.
2. Ceryak ru tules rangkei kate de mong kateh nepetek.
3. Tules ayat senang gunak rangkei kate ajeh.

Ektiviti

Mong nuikor mergas ikenan bermuh Kuntum
ru ikenon de capek bermuh Bacit. Ku nanek
jis, Kuntum kikek caknak ha ikenon. Tengah
ilei kibeintei, ilei kibakek jeoi sengoi naigik
kening jehuk. Sengoi ajeh naikekjet mende

naibakek tungal mergas.
Lienai teros naibedel Kuntum
ya senapang cig. Ilei bor
isenglog dan kijar.
Ilei susah inus ru hol iteu mat mende
ikenon kicuwag.

Info
dan = sempat

D
u

n
ia

k
C

e
ri

te

Tema
2
56 NOTA
GURU

1. Neng gambar ru nekate de biog.
2. Belwal ha newares jeres jijoi gambar.
3. Ui pete jehuk jijoi gu menatag ru tenumboh.

• Semanj mureb  ije ru bacak nekate de biog.
• Bimbeng mureb belwal ha newares jeres jijoi gambar.
• Semanj mureb beh pete jehuk jijoi gu menatag ru tenumboh.
• Peterang ipenenteng jeres.

3.1.1
1.3.1

BA 42

Newares Jeres

Ije ru bacak.

Ektiviti

Bei Betules

awat
bungak manor

sameu

hel

kerekbag

kening betar

beltop

gelpil

tengayong

betes

Info
tengayong = congpau

D
u

n
ia

k
C

e
ri

te

Tema
2
NOTA
GURU

57

• Rujok audio 27.
• Semanj mureb bacak ru paham seni kate laguk.
• Semanj mureb dindag ru ui gerak berog jijoi laguk.
• Semanj mureb belwal ha penenteng jenagak bumik.

4.1.1
1.3.1

1. Dindag ru ui gerak berog jijoi laguk.
2. Belwal ha penenteng hihok bumik.

Bacak ru dindag.

Bei Hihok Bumik

Ektiviti

Bei bedindag

Amen hihok batagari  pogloh teg (2x)
Amen hihok batagari  (2x)
Amen hihok batagari  pogloh teg

Amen hihok jeres bei loh hentak jug (2x)
Amen hihok jeres adeh (2x)
Amen hihok jeres adeh hentak jug

Amen hihok menatag petek jaras (2x)
Amen hihok menatag (2x)
Amen hihok menatag petek jaras

Amen hihok bumik suragloh yihhaa, (2x)
Amen hihok bumik adeh (2x)
Amen hihok bumi suragloh yihhaa

Irama laguk: Kalau Anda Gembira

D
u

n
ia

k
C

e
ri

te

Tema
2
58 NOTA
GURU

58 NOTA
GURU

• Semanj mureb bacak entoi engrok muh khas.
• Semanj mureb kek ku Internet ha tempat-tempat nelancong de bor ku

Sarawak. (TMK)
• Terap serengngik haknuk ru bangge ha Malaysia.

5.1.2
3.1.1

BA 43

Kernal ru tules.

1. Bacak entoi nepetek ru kernal engrok muh khas.
2. Tules engrok muh khas kateh bob tules.

Ektiviti

Engrok Muh Khas

Kateh kelas Tahun Dua Bor, Cikgu Juan kicerite ha tempat-tempat
de bor nelancong ku Sarawak. Ilei kisureh tempat-tempat adeh
had bermuh. Jeoi pelancong peninen ru antarabangsak naipileh
Sarawak sebegei tempat nelancong. Eng ngkenjip had isernuk
bile Cikgu Juan kiperneng gambar-gambar ajeh. Pigoi doh eng
ngha cip nu Sarawak.

Cuti-Cuti SarawakD
u

n
ia

k
C

e
ri

te

Tema
2

Info
bermuh = terkenal/ternama
NOTA
GURU

59

Ngpoj ha Matjis

Neng ru belwal.

NIKMAT PENGRAG,
RAHMAT MANIK  12

Cerngai ru Belwal

• Semanj mureb cerite kenenjip lienai ha jis manik ru pengrag.
• Kateh gu, semanj mureb ui senarei ru peterang nu kekawat kilek

ha ektiviti de buleh naibeh ku padeg tikak jis manik.
1.4.3
3.1.3

1. Neng abik gambar.
2. Besual jawab ha situasi de mong ku gambar.
3. Ui senarei ektiviti de buleh hibeh ku padeg tikak jis

manik kateh bob tules.

Ektiviti

D
u

n
ia

k
C

e
ri

te

Tema
2
60 NOTA
GURU

2.6.1
4.2.2
BA 44

Bok de Kuat?

• Rujok audio 28.
• Semanj mureb bacak entoi cerite.
• Bimbeng mureb kek nilei morel kateh cerite de naibacak.
• Semanj mureb lakon jijoi situasi de biog gunak engrok de bor secare

didek hibor.

Bacak ru paham.

1. Belwal ha nilei morel de buleh hibelajar  ju cerite.
2. Ui nelakon  jijoi situasi de biog gunak engrok de bor

secare didek hibor.

Ektiviti

Bei Bebacak

Pinui ru matjis baibetareh bok de kuat.

Bok imai de buleh kiteg bulang
sengoi ajeh, ileiloh de menang.
Eng ngmulak canuk mende eng
ngpanei an ngmenang.

Pinui de sumbong ajeh pen kitehol
ru ikengwat nus tapik sengoi
ajeh kicap ibulang had icenggeh.
Lelame pinui pen kiselei.

Eng nej. Eng ngcagoh
sengoi ajeh kiteg
ibulang.

Info
kerembug = entoi bual/eksen
betareh = belawan

Matjis pen kiperhol ipengrag. Sengoi ajeh
tok kitahan ha birel beket. Ilei kiteg ibulang
mende kaha poi ha iberog. Ku ipenyudah,
matjis kimenang. Pinui pen kisemanj
maap nu matjis mende ilei kikerembug.

D
u

n
ia

k
C

e
ri

te

Tema
2
NOTA
GURU

61NOTA
GURU

61

Abor Haknuk Manik ru Matjis
Bacak ru tules.

1. Bacak nepetek.
2. Og ceti nekate de bikale ceher ru salit iayat kateh bob tules.

Ektiviti

Bei Betules

• Rujok audio 29.
• Semanj mureb bacak nepetek.
• Bimbeng mureb og ceti nekate de bikale ceher ru salit iayat kateh bob tules.

D
u

n
ia

k
C

e
ri

te

Tema
2

3.2.1
2.4.1

BA 45

2

4

1

3

Adeh kesah sinui eng. Entem eng
numeknat benih de macot. Ku imulak
eng ngjer patik kiperjer ya cep.
Manik kiceh eng. Reis eng kicuwai
kikek ha teu. Selak eng kikek ha matjis.
Eng nghod cahayak matjis mende
ngha beh caknak. Pengrag ru manik
had ipenteng kiperaknak ha eng.
Seluneu sinui eng senalo kiperop ya
manik ru matjis. Abor haknuk manik ru
matjis. Jasak  jerkek senalo eng kenang.
62 NOTA
GURU

62 NOTA
GURU

Belok Nanek?

Lapas sajak.

Beh ayat secare belwal ha ijis de engkek gemar.

Ektiviti

• Rujok audio 30.
• Semanj mureb bacak sajak jijoi intonasi de betol.
• Semanj mureb beh ayat secare belwal ha ijis de naigemar.
• Peterang serengngik besukor ru pek leksuk nu mureb.

Bei Besajak

Pengrag oh pengrag
Ku belok mei hek adeh?
Eng senalo ngpoj ha hek
Ya leu nggei padeg
Selei eng selei
Ku jis rikoj

Manik oh manik
Lempuk mei hek ha celeh?
Asik gu pengrag, pengrag
Beket, beket
Eng pek buleh ngbekbed
Ku jis hoj
Pengrag sek, manik pen sek
Yama mei eng adeh?

Info

ijis = cuace
rikoj = lehoj, lesap
sek = payah

D
u

n
ia

k
C

e
ri

te

Tema
2

4.2.2
1.3.1
NOTA
GURU

63• Semanj mureb bacak engrok muh am.
• Semanj mureb besual jawab ha ektiviti de buleh hibeh sesuei ru ijis ku kerileng hik.

Bebegei Ijis
Bacak ru paham.

Engrok Muh Am

1. Bacak engrok muh am.
2. Besual jawab ha ektiviti de buleh hibeh sesuei ru ijis

ku kerileng hik.

Ektiviti

pengrag

manik

tegum

pinui

pes engkuk

Bei hibelajar ha ijis ku
kerileng hik.

Info
tegum = kelap ijis

5.1.1
1.4.3

BA 46

D
u

n
ia

k
C

e
ri

te

Tema
2
64 NOTA
GURU

KAWAT BOR

Ui nelakon situasi ku kerop.

13
Cerngai ru Belwal

Tulug Perlei

Wak Rubi, og panei nu tenek dek
kibelik nutin susu ru nucengop koi.

Bah Kepli, og panei nu kekawat dui
adeh mong nelateh badminton. ...............

1. Bacak ru perlei bengsat jijoi situasi.
2. Ui nelakon jijoi situasi ku kemil.

Ektiviti

• Bimbeng mureb bacak ru perlei bengsat nu kekawat gunak engrok
penangil de sesuei.

• Semanj mureb ui nelakon jijoi situasi.

1.3.3
2.1.4

BA 47

Bah Rapi, amek kior
hek belik nutin susu ru
nucengop koi.

Wak Embi, sureh nu apak
dek kibelik nuberkas betar.

...............

1

2

3

D
u

n
ia

k
C

e
ri

te

Tema
2
NOTA
GURU

65
•  Bimbeng mureb bacak dailog ru intonasi de betol.
•  Semanj mureb ui nelakon gunak ayat lilei ru sembot de pintan.2.3.2

1.4.1

Penanei Kawat Eng
Bacak ru paham.

Bei Bebacak

1. Bacak dailog.
2. Ui nelakon gunak ayat lilei ru sembot de pintan.

Ektiviti

Bulehka hibeh
samak-samak?

Buleh. Beiloh hibeh
samak-samak.

5

6

D
u

n
ia

k
C

e
ri

te

Tema
2

Eng ngbeh layang-layang.

Senang taleh. Kod bilah,
kertas, sengrai ru gam.
Neng eng ngbeh.

2

4

Bah Kepli, ma hek beh?

Harok hek beh?

1

3
66 NOTA
GURU

• Semanj mureb bacak maklumat.
• Semanj mureb pelenkap maklumat jijoi gambar.
• Semanj mureb susut ru penumbor ayat.

3.3.3
2.1.1

BA 48

Bei Ui Layang-layang

Pelenkap ru penumbor ayat jijoi neutame.

1. Pelenkap maklumat jijoi gambar.
2. Susut ru penumbor care-care bahneh layang-layang.
3. Bacak nunoh nej ayat de ya lenkap.
4. Ui ektiviti adeh kateh bob tules.

Ektiviti

Bei Betules

Certat kertas gunak _______ ku
rangke layang-layang ajeh.

Guntig _______ jijoi mentok rangke
layang-layang.

Beg lidi ha ui ________ layang-layang.

Beg ___________ ku layang-layang
de ya siap.

Kod _______ de bor.

D
u

n
ia

k
C

e
ri

te

Tema
2
NOTA
GURU

67NOTA
GURU

67
• Rujok audio 31.
• Bimbeng mureb bacak seni kate laguk.
• Nyanyik laguk ru ui gerak berog.

4.1.2
2.1.1

BA 49

1. Bacak seni kate laguk.
2. Nyanyik ru ui gerak berog.

Nyanyik ru ui gerak berog.

Ektiviti

Bei Bedindag

Irama laguk: Ceritaku

Kenik ru Lembuk

Cerngailoh nanek cerite eng
Nuikor kenik ru lembuk
Kenik galej kijar ditah-direh
Lembuk sedeh tangen besengrai

Kenik kirej sengrai
Lembuk senang inus
Bile baitelas ubai kerakmik
Kenik bor isengik
Lembuk senang sengik
(ulag nej)

D
u

n
ia

k
C

e
ri

te

Tema
2
68 NOTA
GURU

t

68 NOTA
GURU

Mai de rajit.

D
u

n
ia

k
C

e
ri

te

Tema
2

• Bimbeng mureb lapas pantut.
• Bimbeng mureb bincang ceti  peribahase.
• Semanj mureb tules peribahase ru iceti de betol.

Pantut Kerendei
Bacak pantut ru bincang.

Peribahase

1. Perendeg pantut ru iceti de betol.
2. Tules nej pantut ru jenawap de betol.

Ektiviti

NOTA
GURU

Renes de kemek.

Kenon de
had bihok.

Kayuh meskar ku ibeg pantei,
 Og menang kilaluk canuk;
Amen engkek sengoi de panei,
 Ma iceti kenon behaknuk?

Curos semegu gunakloh awat,
 Ingoi lihui hikenjip ku moh;
Senmanj eng nu engkek kekawat,
 Ma iceti sengoi bematmoh?

Menman ku laman ga cip nyak,
 Amen hiyog ga beriknus;
Gerteg engkek eng ngtanyak,
 Ma iceti bor inus?

Hicip nu serag bile ka gu lei,
 Hibet yoj terik ibekneg;
Tulug tuan tulugloh perlei,
 Ma iceti mai hayok teg?

Mai de bor isengik.

5.4.1
1.3.1

BA 50
NOTA
GURU

69

t

1.4.3
2.3.2
BA 51

SINUI CERIE

• Bimbeng mureb og respon de sesuei.
• Semanj mureb bacak ru lakon nej dailog.

Og respon de sesuei.

Bacak ru lakon nej dailog.

14
Cerngai ru Belwal

Ektiviti

Nghok Amok

• Mira, kodloh bajuk adeh ngog nu hek.
• Eng tengah ngcig bajuk.
• Bajuk ma amok kic ig?

Amok, ma
jun beh?

Abor haknuk
amok.

Bajuk
kurong.

D
u

n
ia

k
C

e
ri

te

Tema
2
70 NOTA
GURU

•  Semanj mureb bacak rangkei kate de bekale.
•  Bimbeng mureb belwal ha gambar gunak nekate lienai.

Amok de Becenempet

Bei Bebacak

1. Bacak rangkei kate de bekale ru sembot de betol.
2. Belwal ha gambar gunak nekate lilei.

Ektiviti

Amok kicip nu kedei ceknig.
Amok kibelik sengrai ceknig
ru jarup. Amok kiguntig abat.
Amok kicig bajuk kurong ru
serwal. Amok kisangkot bajuk
de ya siap ku isenangkot bajuk.
Ceknig amok had isemyak.
Amok kikenjip senang isengik.

70 NOTA
GURU

Bacak nepetek.

D
u

n
ia

k
C

e
ri

te

Tema
2

5

2

4

1

3

2.1.3
1.3.1

BA 52
NOTA
GURU

71

Rangkal adeh    .Rangkal adeh       .

3.2.1
1.1.1

BA 53

Nekate Belawan
Sebot ru tules.

1. Sebot nekate belawan jijoi gambar.
2. Tules nekate belawan de betol kateh bob tules.

Ektiviti

Bei Betules

• Bimbeng mureb sebot nekate belawan jijoi gambar.
• Semanj mureb tules nekate belawan de betol kateh bob tules.

entoi macot

Cuntoh:

Ngoi  ked adeh         . Ngoi bungak adeh        .

Ku padeh       . Ku padeh      .

D
u

n
ia

k
C

e
ri

te

Tema
2
72 NOTA
GURU

Amek Apak Eng

Nyanyik ru ui gerak berog.

1. Bacak seni kate laguk.
2. Nyanyik ru ui gerak berog.

Ektiviti

• Rujok audio 32.
• Bimbeng mureb bacak seni kate laguk.
• Semanj mureb nyanyik laguk ru ui gerak berog.

Bei Bedindag

Irama laguk: You Are My Sunshine

72 NOTA
GURU

Eng mong beamek
Amek eng rajit
Eng mong beapak
Apak behaknuk

Eng nghok amek
Eng nghok apak
Eng nghok amek ru apak
(ulag nunoh nej)

D
u

n
ia

k
C

e
ri

te

Tema
2

4.1.1
2.1.1
NOTA
GURU

73• Bimbeng mureb tules engrok tanyak de betol.
• Semanj mureb lakon nej dailog.

Jiran Perihaten
Bacak ru paham.

Engrok Tanyak

(Ma/Bok)____________
de tejadik?

(Belok/Bok)____________
imai de telipon nu polis?

(Begeiharok/Ma)
_______________ mai
seksej ajeh bicap?

Nu (reklok/belok)
_________ mai seksej
ajeh bien?

Deg jiran Wak Sidah
bimuj ya mai seksej.

Apak Wak Sidah
kitelipon nu polis.

Mai seksej ajeh bicap ya
polis ru kerjaksamak mai
kampug.

Mai seksej ajeh
bien nu balei polis.

1. Bacak dailog ru tules engrok tanyak de betol.
2. Lakon nej situasi ku kemil.

Ektiviti

NOTA
GURU

73

1 2

3 4

5
6

87

D
u

n
ia

k
C

e
ri

te

Tema
2

5.1.4
2.3.2
BA 54
74

Juk hibeh.

•Bimbeng mureb beh nehias Matjis Eng.

Matjis Eng

Guntig kertas kale oreng
mentok segik nik, pehog
mentok segik empat pepatik,
belaar mentok sagup ru
kale kilek mentok segik
empat samak cereg.

Pekukoh

74 NOTA
GURU

Lukes imat ru
empag matjis.

Certat mentok
sagup belaar ku
icerenglah kerop.

Certat segik empat
pehog ku icerenglah
depan pingat kertas.

Certat segik nik de
bekale oreng ku
icerenglah kenog.

2

3 4

6

5

7 8

D
u

n
ia

k
C

e
ri

te

Tema
2

Tules ru lukes rangkei
kate ku kertas kale
mentok samak cereg.

Certat rangkei kate
de ya siap ku matjis.

Arap de bihod ha beh Matjis
Eng ialoh pingat kertas, kertas
kale oreng, pehog, belaar ru
bebegei kale, gam, guntig ru
pen maker.

1
75

DUNIAK LEMU PENANEIDUNIAK LEMU PENANEI
TEMATEMA

75

33
76 NOTA
GURU

JENAGAK ALAM
15

D
u

n
ia

k
Le

m
u

P
e

n
a

n
e

i

76 NOTA
GURU

Neng ru bacak maklumat.

Cerngai ru Belwal

• Bimbeng mureb bacak risalah.
• Bimbeng mureb besual jawab ru bincang ha maklumat ku risalah.

1.1.1
3.3.1

Ektiviti

1. Bacak maklumat ku risalah.
2. Besual jawab ru bincang ha maklumat ku risalah.

• Tup teu de deg ku taya,
alas pasuk bungak, butol ru
bekas kilek

• Tutop bekas tenadok teu.
Gunak penglai kelendei

• Gunak plastek ked ru tutop
rapat tong ked

• Pakei bajuk ru serwal cereg
• Sembor penglai kemit
• Pasag jareng ku tingkap
 ru pintuk
• Bed kateh kelambuk

PEKARE DE HIBEH AMEN
MONG GEJALE ZIKA

• Berkep nerawat ha nyaknik
ru kengreg

• Ngut jeoi teu
• Berkep bekned ru parik
 de cukop
• Log bajuk teg cereg
• Amen tandak nyaknik gu

terok, hodloh hiberkep
nerawat lanjot teutame
sekalik ha mai makok

Info
kelendei  = jentik-jentik

CEHER MAT

KEREG

TENGOR KUI RU
NYAKNIK ENCOP

SELEI

VIRUS ZIKA
Virus de bisibar ya kemit Aedes selaen ju denggi ru chikungunya.

BEGEIHAROK HA PEILAK
JU BIJANGKET

Tema
3

RUAM
NOTA
GURU

77

GERIK: 60 kes ngeknej serag bilapor
belakuk ku Hulu Perak ku Mac canuk.
Cuace beket ru heknoj adeh kayat
ju fenomena El Nino. Ketue Balai
Bomba ru Penyelamat Gerik, kiurok
jeoi ngeknej adeh kibecuntol ju

sikap tok betanggongjawab mai jengoi. Os gej kiberbor
amen mai jengoi cuei ru tok peke ru keadaan cuace beket adeh.
Teknot tebukak bahaye nu nyawak ru hertak. Pai adeh, was
cenan enam hektar Jalan Kekabu, Kampung Paku kingej.
Ngeknej adeh becuntol ju puntig rukok. Ngeknej ju 8.35

huper ajeh dij biperlet ku pukol 5.20 dui. Tige puloh urag
anggote bombe de telibat pereklet ngeknej ju kiberbor
nu Bukit Serunai. - BERMUH

•  Rujok audio 33.
•  Bimbeng mureb bacak berite.
•  Bimbeng mureb beh pete bebegei aler ha isik-isik penteng ju berite.
•  Semanj mureb senarei nekate de mong nar atau nik suku kate ru betol.

Ngeknej Serag ku Gerik

Bacak berite.

Bei Bebacak

1. Bincang isik-isik penteng ru beh pete bebegei aler.
2. Senarei nekate de mong nar atau nik suku kate kateh berite.

Info
kiberbor = merebak

NOTA
GURU

D
u

n
ia

k
Le

m
u

P
e

n
a

n
e

i

Tema
3

77
2.1.1
3.3.1

BA 56
78 NOTA
GURU

• Rujok audio 35.
•  Bimbeng mureb bacak nepetek.
•  Bimbeng mureb bincang ha isik-isik penteng.
•  Semanj mureb senarei suku kate tebukak ru tetutop.

• Rujok audio 34.
• Bimbeng mureb bacak sajak
• Semanj mureb senarei nekate de mong nar atau nik suku kate.
• Bimbeng mureb bincang ceti sajak.

3.1.2
2.5.1

BA 56

Alam Hik

Lapas sajak.

1. Senarei nekate de mong nar atau nik suku kate.
2. Bincang ceti sajak.

Ektiviti

Bei Betules

D
u

n
ia

k
Le

m
u

P
e

n
a

n
e

i

Manah entem
Serag jeoi belaer
Kening jehuk sui er
Pajeh dij sinui serag sui bor
Tiktok kelahik
Tapik hunen
Dij bimusnah
Pembangunan gu majuk
Sengoi hunen had ikenjam
Sedarloh
Alam hik gu tecemar

Tema
3

Info
sui er = hidup subur
NOTA
GURU

79
• Rujok audio 35.
• Bimbeng mureb bacak seni kate laguk.
• Bimbeng mureb nyanyik laguk.

4.2.1
1.2.1

BA 57

1. Bacak seni kate laguk.
2. Bincang ha seni kate laguk.
3. Tules nunoh nej seni kate laguk ku kateh bob tules.
4. Nyanyik secare didek hibor.

Nyanyik ru ui gerak berog.

Alam de Berseh

Ektiviti

Bei Bedindag

Had ibernor panorama inenneng ya mat
Kening jehuk belaer cenipte jenang
Bei loh hik samak hi jagak
Ibernor alam de kiog ya jenang

Agokloh hipej  sampah rate-ratah
Tulug jagak berengseh negare l ih ik
Rakyat de sihat k ien berkat
Tujuk wawasan de hod hiberkep
(ulag nej )

D
u

n
ia

k
Le

m
u

P
e

n
a

n
e

i

Tema
3

Irama laguk: Kebersihan Alam
80 NOTA
GURU

Kerjaksamak ku Balei Rayak

Bacak nepetek.

Neimboh

Minggu canuk ku kampug eng mong biui gutong-ruyong.
Gutong-ruyong adeh ha peberseh ru pecerie balei rayak. Ektiviti
gutong-ruyong ajeh bimulak ku pukol 8.30 huper. Dikdij mai
kampug bicerlah nu memerip gu. Lienai bekerjaksamak naibeh
ektiviti de biog.

Antare ektiviti de biui ku jis ajeh ialoh tennam kening
bungak, ceknat pasuk bungak, ceknat dinig, misen nyok,

cucik ru kemas balei rayak. Ektiviti gutong-ruyong ajeh
biui empat jam. Balei rayak kampug jik kijadik lebeh

cerie. Batin kikenjip honj inus ru kerjaksamak de
biog ya mai kampug.

• Rujok audio 36.
• Bimbeng mureb bacak nepetek.
• Bimbeng mureb bincang  ha isik nepetek.
• Semanj mureb senarei nekate de mong beneimboh kateh nepetek.

D
u

n
ia

k
Le

m
u

P
e

n
a

n
e

i

80 NOTA
GURU

Tema
3

Ektiviti

1. Bincang ha isik nepetek.
2. Senarei nekate de mong neimboh kateh nepetek.

5.2.1
3.3.1
NOTA
GURU

81

Bacak ru besual jawab.

Cerngai ru Belwal

Menara Condong Teluk Intan

TELUK INTAN, 1 Oktober- Kelab Bahasa
Semai Sekolah Kebangsaan Jelog Betar naiui
nelawat sambel belajar nu Menara Condong.
Sejengoi 30 urag mureb ru empat urag guru
de telibat kateh nelawat ajeh. Engrok Cikgu
Bah Man, nelawat adeh ha perneng nu
mureb-mureb ha bangunan atau mercu
tandak de kijadik newares ku negare hik.
Mureb-mureb biog huj 100 mat rangkal ku
Menara Condong bementok enggei pagoda.

Ku kemil menare ajeh enai begambar
besamak-samak sambel naitinyau nenneng
dikdij bandar Teluk Intan.

KAKNEK LEMU PENANEI
16

D
u

n
ia

k
Le

m
u

P
e

n
a

n
e

i

81

Tema
3

Check    List

1. Besual jawab ha berite.
2. Bincang ha maklumat penteng kateh berite.
3. Bacak ayat majmok de mong ku berite.

Ektiviti

•   Rujok audio 37.
•  Bimbeng mureb bacak berite de biog.
•  Bimbeng mureb bincang ha maklumat penteng kateh berite.
•  Bimbeng mureb kernal ayat majmok.

NOTA
GURU

1.4.1
2.2.3
BA 58
82 NOTA
GURU

• Rujok audio 38.
•  Bimbeng mureb bacak nepetek.
•  Bimbeng mureb bincang ha isik-isik penteng.
•  Semanj mureb senarei suku kate tebukak ru tetutop.

2.1.1
3.3.1

BA 59

Bek Masdi de Rajit

1. Bincang isik-isik penteng de mong ku nepetek.
2. Senarei nekate de mong suku kate tebukak ru tetutop

kateh nepetek.

Ektiviti

Bek Masdi kigemar bekebon. Ilei pekebon
de rajit. Ilei kitap bebegei banse senubai
ku ikenog deg. Antare senubai kitap
ya Bek Masdi ialoh kubis, sawi, ladak,
kacag cereg ru terog. Bek Masdi kijagak
ru kiceh isenubai jap-jap jis. Kenah Bek
Masdi senalo kitulug ilei.

Itennam naisui er mende cukop bibajak.
Bek Masdi kijual isenubai ku pasar.
Isenubai de kijual ajeh kep senamut
ju mai jengoi mende iregak pen murah.
Berengkep Bek Masdi pen betukok.

D
u

n
ia

k
Le

m
u

P
e

n
a

n
e

i

Bacak berite.

Bei Bebacak
Tema

3
NOTA
GURU

83

Cep Tekukor

Bacak cerite.

1. Bincang ru beh pete cemboh ha ciri-ciri cep tekukor.
2. Senarei nekate neimboh ju cerite.

Bei Betules

•  Rujok audio 39.
•  Bimbeng mureb bacak cerite.
•  Bimbeng mureb bacak ru beh pete cemboh ha nilei-nilei murni ju cerite.
•  Bimbeng mureb senarei nekate de mong neimboh kateh cerite.

Cep Tekukor atau Streptopelia chinensis ialoh nubanse cep merpati.
Tekukor bigemar ha iengrok. Tekukor ialoh cep de jinak ru bor.
Tekukor kigei ku was sayam ru was de lapang. Tekukor mong
begricug ku itangkog. Berog tekukor ikale sesebur. Tekukor kibeh
isengrol ku kemil jehuk ru ku kemil tik. Tekukor kibepengleg had
nar kebek taleh. Tekukor biase kisui kihalei atau bepasag.

D
u

n
ia

k
Le

m
u

P
e

n
a

n
e

i

NOTA
GURU

83

Tema
3

Ektiviti

Info
sesebur = kelabu

3.3.1
5.2.1

BA 60
84 NOTA
GURU

Selai Bak Eng

Nyanyik ru ui gerak berog.

• Rujok audio 40.
• Semanj mureb tules nunoh nej seni kate laguk.
• Semanj mureb nyanyik ru ui gerak berog.

Bei Bedindag

84 NOTA
GURU

4.2.1
2.1.1

BA 61

1. Bacak seni kate laguk.
2. Tules nunoh nej seni kate laguk ku kateh bob tules.
3. Nyanyik secare didek hibor.

Ektiviti

Irama laguk: Padiku

Selai bak eng kinep ikale emas
Rasak ku nus eng sernuk had ipengwas
Ho ho ho hoi
Ho ho ho hoi
Etloh et cep ju kenjeh agok debag
Ho ho ho hoi
Ho ho ho hoi
Eng harap hek tok kenak bicap

D
u

n
ia

k
Le

m
u

P
e

n
a

n
e

i

Tema
3
NOTA
GURU

85NOTA
GURU

85
• Bimbeng mureb lapas sajak.
• Bimbeng mureb bincang ceti sajak.
• Semanj mureb senarei engrok muh khas de mong kateh sajak.

Lapas sajak.

Engrok Muh Khas

5.1.2
2.6.1

1. Bincang ha isik sajak.
2. Senarei engrok muh khas de mong ku kateh sajak.

Ektiviti

D
u

n
ia

k
Le

m
u

P
e

n
a

n
e

i

Tema
3

Sengoi ku Bumik
Nengloh Bumik hik hunen
Serag de belaer gu layuk
Kahnuh balak Timur nu Barat
Taman Negara gu biancam
Khatulistiwa kijadi beket
Mergas ru cig gu pupos
Batagari gel bicemar kutor
Sengoi-sengoi gu bahut
Bahut ha menajuk perusak Bumik

Bumik Hik Hunen
86 NOTA
GURU

MAKLUMAT KU MOL JARAS

Neng ru belwal.

17
Cerngai ru Belwal

Ku Belok ha Kek Nej

1. Neng abik ha iklan.
2. Belwal ha iklan ajeh.

Ektiviti

• Semanj mureb belwal ha iklan.
• Peterang ku mureb konsep kahnuh regak.
• Ternyul kenirak kahnuh regak tablet.

1.3.1
2.5.1

BA 62

Info

kemil cencog = kemil talian
kahnuh regak = diskaun
rehoi = pehog

D
u

n
ia

k
Le

m
u

P
e

n
a

n
e

i

Tema
3
NOTA
GURU

87

• Rujok audio 41.
• Semanj mureb bacak nepetek.
• Bimbeng mureb ceryak genunak tablet ku nepetek.
• Semanj mureb tules ayat de kikandug  tandak bacak  parik de mong ku nepetek.

2.2.2
1.4.2

BA 63

Genunak Tablet
Bacak ru paham.

Bei Bebacak

1. Ceryak genunak tablet ku nepetek.
2. Tules ayat de kikandug tandak bacak (,) de mong ku nepetek.

Ektiviti

D
u

n
ia

k
Le

m
u

P
e

n
a

n
e

i

Bor huper sesayet. Duniak hunen ya gu majuk. Jengoi mai
naigunak telipon pintar, tablet ru komputer top ku kerileng hik.
Alat adeh kigunak internet ha kod maklumat kemil cencog.
Begeiharok nu engkek sesayet? Engkek pen tok telas ju
menajuk adeh. Jeoi bahan biberkus ha sayet naibelajar ku kemil
cencog begei Frog  VLE. Bahan kemil cencog buleh kisernang ru
kipesernuk ha sayet belajar.

Aplikasi kateh tablet had isernuk amen higunak secare
betol. Ilei kitulug hipaham nunanek pekare. Icuntoh, hik buleh
hineng vidio bahneh kerjak teg, bacak cerite ru gerteg laguk.
Kenjeh nej, mennan kemil cencog kipetulug cerendas kelop ru

peniker de kretip.
Peksendok eng perdij bengwal adeh, bengsat eng

nu ngkek agok becungeng ku tablet mende kelakuk
ajeh pek bor. Hik hodloh hicerlah mase  ha menman

ru kekawat, bemeskar atau belwal ru peringak.
Abor haknuk.

Tema
3

Tandak jat

Tandak parik

Tandak sual ?

.

,

Info
cungeng = leka
88 NOTA
GURU

Send Save as a Draft Cancel Search

Nyak tapik Rek

Bacak ru tules.

Bei Betules

1. Bacak e-mel.
2. Ceryak isik penteng genunak komputer top ju e-mel.
3. Ui pete benulat ha genunak komputer top.

Ektiviti

• Semanj mureb bacak e-mel.
• Bimbeng mureb ceryak isik-isik penteng genunak komputer top ju e-mel.
• Kateh gu, semanj mureb ui pete benulat ha genunak komputer top ju e-mel

ru benimbeng.

3.3.1
2.3.1

BA 64

Nu:   bahrapi@gmail.com

Ju:   bahmeran@gmail.com

Pekare:  Komputer Top Pai

Bah Rapi,
Ma igah? Eng pai ngkep komputer top tenempah hek canuk.
Eng ru Wak Embi had jar kerakmik. Wak Embi kiajar eng ngeng
e-mel nu hek. Ilei jugak kiajar eng neng vidio ku Youtube.
Jeoi jar kek nelateh Bahasa Inggeris ru Matematik gunak Google
ru Yahoo. Ilei jugak kisureh hik buleh hibelwal gunak Skype.
Imulak had itengrek ngkenjip gunak komputer top tapik sernuk
ngha belajar. Wak Embi ya kijanyik kaha ajar eng gunak Facebook.
Amen ya mong akaun Facebook doh eng ngpasal nu hek.
Sekian ha kali adeh. Poj e-mel eng keknit doh.

D
u

n
ia

k
Le

m
u

P
e

n
a

n
e

i

Tema
3
NOTA
GURU

89NOTA
GURU

89

Lapas pantut.

Teknoloji Hunen

Bei Bepantut

Teknoloji ya gu canggeh,
Peniker hik hod senalo berseh.

Mase ajeh emas engrok mai engrak,
Amen hilepak sinui hik rugak.

Lemu penanei ku mol jaras,
Dikdij maklumat hikep deras.

Tit, tit, tit hitekan butang,
Sinui hik hadloh isennang.

• Semanj mureb lapas pantut jijoi intonasi de betol.
• Semanj mureb besual jawab ha iceti pantut nar kerat.
• Peterang kesan bor ru nej teknoloji kateh sinui nunyenis.

Besual  jawab ha iceti pantut nar kerat ku kemil.

Ektiviti

Info
rugak = penyesalan

D
u

n
ia

k
Le

m
u

P
e

n
a

n
e

i

Tema
3

4.2.2
1.4.3
90 NOTA
GURU

Jadual Belajar Komputer Nutahut

Neng ru bacak jadual.

Pola Ayat FN+FK

• Semanj mureb bacak jadual.
• Bimbeng mureb kenal pola ayat FN+FK.
• Semanj mureb salit pola ayat.
• Semanj mureb gares FN ya belaar ru FK ya ceher.

5.3.1
3.3.1

1. Salit pola ayat FN+FK
2. Gares FN ya belaar ru FK ya ceher ju pola ayat de bisalit.

Info
ped = certat/perekat

Muh kelas: Tahun 2 Bor

Gecek

Januari

Februari

Mac

April

Mei

Jun

Julai

Ogos

September

Tetikus higunak ha klik, ser, salit ru ped.

MS Word hitaep nekate.

MS PowerPoint hibeh slaed.

Google hikek maklumat.

E-mel hingeng gah.

Tenugas tenaep MS Word hiseryap ku sekulah.

Youtube hineng vidio.

Frog VLE hibelajar ru kekawat.

Tenugas slaed MS PowerPoint hiseryap ku sekulah.

Ektiviti

D
u

n
ia

k
Le

m
u

P
e

n
a

n
e

i

Ektiviti

Tema
3
NOTA
GURU

91NOTA
GURU

91

DIJ SENANG

Neng ru belwal.

18
Cerngai ru Belwal

• Semanj mureb belwal jijoi pengham lienai ha pete cemboh de naibacak.
• Peterang nu mureb ha neubah jaman.

1.4.3
2.5.1

BA 65

1. Neng abik pete cemboh beganda.
2. Jawab senual de biog.

Ektiviti

Perlei Gah

Tenembot

Nostalgia
Jaman
Entem

Care
Belajar

Jaman
Hunen

Tema
3

D
u

n
ia

k
Le

m
u

P
e

n
a

n
e

i

Buleh
kekawat cerite

care belajar
ku sekulah
engkek?
92 NOTA
GURU

92 NOTA
GURU

Sengoi de Cercor
Bacak ru paham.

Bei Bebacak

Nizam Razak ialoh Pengarah Syarikat
Animonsta Studios Sdn. Bhd. Ilei kiyos ku
14 Ogos 1983. Ilei kibelajar ku Universiti Multimedia,
Cyberjaya. Ilei kicipte, kitules skrip ru kijadik pengarah
siri katon “BoBoiboy”. Selaen “BoBoiboy”, ilei pernah

kiarah siri katon “Upin&Ipin”.

Nizam Razak ialoh cuntoh sengoi de cercor.
Ilei kibejaye kateh bidang animasi ku Malaysia.
Ilei kibeazam kaha perneng ikaton ku seluroh

duniak. Hik sengoi buleh hijoi cerendek ru
hipejadik Nizam Razak sebegei
cuntoh de bor.

•  Semanj mureb bacak nepetek.
•  Bimbeng mureb jawab betol atau sek ha maklumat jijoi nepetek.
•  Peterang nepetek ku kemil  ru pegalak mureb bepiker secare kretip ru inovatip.

D
u

n
ia

k
Le

m
u

P
e

n
a

n
e

i

Jawab “Betol” atau “Sek”.
1. Nizam Razak ialoh Pengarah Syarikat Animonsta

Studios Sdn. Bhd.

2. Nizam Razak kiyos ku tahut 1993.

3. Watak katon “BoBoiBoy” kicipte ya Nizam Razak.

4. Selaen kijadik pengarah siri katon, Nizam Razak
jugak kijadik pelakon.

5. “BoBoiBoy” siri katon de bermuh ku Malaysia.

6. Nizam Razak sengoi de cercor ru buleh hipejadik
cuntoh de bor.

Ektiviti

Tema
3

2.4.2
1.4.2

BA 66

Mohd Nizam
bin Abdul Razak
NOTA
GURU

93

Kempen Kenrip Letrek

Bacak ru tules.

Kek nekate belawan ha nekate de bikale ceher ru
salit ayat ajeh.

Ektiviti

Bei Betules

•  Semanj mureb bacak maklumat ku poster.
•  Semanj mureb kek nekate belawan ha nekate de bikale ceher ru salit ayat ajeh.
•  Peterang ipenenteng kenrip letrek kateh sinui nunyenis.

D
u

n
ia

k
Le

m
u

P
e

n
a

n
e

i

Tema
3

3.2.1
2.5.1

BA 67
94 NOTA
GURU

Teknoloji Muden

Bacak ru dindag.

• Rujok audio 42.
• Semanj mureb bacak seni kate laguk ru nyanyik laguk secare didek hibor.
• Semanj mureb belwal ha iceti seni kate laguk ru benimbeng.

Bei Bedindag

1. Nyanyik laguk secare didek hibor.
2. Besual jawab ha ceti seni kate laguk ju sinui muden.

Ektiviti

Can ma li can hohoi
Can ma li can
Can ma li can
Ketipong payong

Teknoloji hunen
Teknoloji muden
Amen hipelingah
Hik lekat ku peninen

Teknoloji hunen
Teknoloji canggeh
Tapik peniker hik
Hodloh senalo berseh

Can ma li can hohoi
Can ma li can
Can ma li can
Ketipong payong

Irama laguk: Can Ma Li Can

D
u

n
ia

k
Le

m
u

P
e

n
a

n
e

i

94 NOTA
GURU

Teknoloji hunen
Teknoloji senang
Ingat nanek mengsat
Agok hisip besenam

Teknoloji hunen
Teknoloji cercor
Dikdij neuros hik
Pek payah et nu kedei

Can ma li can hohoi
Can ma li can
Can ma li can
Ketipong payong

Tema
3

4.1.2
1.4.3
NOTA
GURU

95
• Semanj mureb bacak dailog ru intonasi de betol.
• Semanj mureb beh ayat senual gunak engrok tanyak de biog ha genunak

arap kilek kateh deg.

Tanyak Eng
Bacak dailog ru intonasi de betol.

Engrok Tanyak

Senarei engrok tanyak de mong ku kemil ru beh ayat tanyak.

Ektiviti

D
u

n
ia

k
Le

m
u

P
e

n
a

n
e

i

NOTA
GURU

95

Ma hek bicereg?

Begeiharok mai
bigunak ha hek?

Ku belok hek bidek?

Merip regak hek?

Eng petik ais.

Eng bidek ku degwal.

Regak eng RM1800. Peringak
eng mong de murah, mong
de mahal jijoi jename.

Mai bigunak eng bile
ha dek caknak.

Tema
3

1 2

3 4

5 6

87

5.1.4
2.1.4

BA 68
96 NOTA
GURU

96 NOTA
GURU

HAKNUK TOK DIKDIJ

Belwal ha gambar.

19
Cerngai ru Belwal

Hihergak Enai

• Bimbeng mureb neng ru belwal ha gambar.
• Semanj mureb ui ayat senang gunak nekate lilei.

1.3.1
2.5.1

BA 69

1. Belwal ha gambar secare spontan.
2. Ui ayat senang ha gambar gunak nekate lilei.

Ektiviti

D
u

n
ia

k
Le

m
u

P
e

n
a

n
e

i

Tema
3
NOTA
GURU

97
• Semanj mureb bacak nepetek.
• Bimbeng mureb senarei senalah de mong kateh nepetek.

2.2.2
1.4.2

BA 70

Senalo ku Nus
Bacak ru senarei.

Bei Bebacak

1. Bacak nepetek.
2. Senarei senalah de mong kateh nepetek.
3. Terbor neije de bikale ceher kateh bob tules.

Ektiviti

D
u

n
ia

k
Le

m
u

P
e

n
a

n
e

i

Tema
3

Info
penepadu = perpaduan

Jalur gemilang mong 14 jarol ceher ru biyeg. Jarol-jarol
adeh kiternyul 13  lengrok ru nanek Wilayah persekutuan.
Kale cehur kilambang ha beranik. Kale biyeg kilambang
senucik. Kale belaar kilambang penepadu. Kale rehoi
kilambang kale dirajak. kenon gecek ru perloi kiperneng
ha ugame Islam sebegei ugame resmi. Bucu 14 ku perloi
kiperneng ha penepadu lengrik-Lengrik ku Malaysia.
98 NOTA
GURU

Bacak ru tules maklumat.

Bei Betules

Ku 29 November de canuk, Kampung Jelog Betar kiui senamut
Jis Sesayet. Jeoi acare de biui ku jis senamut ajeh. Nedaptar
peserte ku pukol 8.30 huper ru acare bimulak ku pukol 9.00 huper.
        Tenandig bekale bibukak nu sesayet de beumor empat lei
enam tahut. Tenandig belukes bibukak nu sesayet beumor tujuh
lei semilan tahut. Nelawan bula sipak bibukak nu sesayet keral
de beumor sepuloh lei due belas tahut.
 Tenandig batuk cangkok bibukak nu sesayet kerdor de
beumor sepuloh lei due belas tahut. Sukaneka ha sesayet  de
beumor enam lei semilan tahut kimulak  pukol 11.00 huper.

1. Bacak nepetek.
2. Pelenkap jadual jijoi nepetek kateh bob tules.

Ektiviti

• Rujok audio 43.
• Semanj mureb bacak ru catat maklumat de biog kateh jadual.

3.1.1
2.3.1
BA 71

Info
batuk cangkok = batu seremban

Senamut Jis Sesayet

Acare

tenandig bekale

tenandig belukes

nelawan bula sipak

tenandig batuk cangkok

sukaneka

Umor Mase

D
u

n
ia

k
Le

m
u

P
e

n
a

n
e

i

Tema
3
NOTA
GURU

99

Irama laguk: Kami Murid Darjah Dua

NOTA
GURU

99

Nyanyik ru ui gerak berog.

Petergak Benares

Bei Bedindag

• Rujok audio 44.
• Bimbeng mureb bacak ru bincang seni kate laguk.

1. Bacak ru bincang seni kate laguk.
2. Nyanyik laguk ru ui gerak berog.

Ektiviti

D
u

n
ia

k
Le

m
u

P
e

n
a

n
e

i

J ik  mureb sekulah rendah
Gemar bedindag gemar bebacak
Ya kus huper derasloh mamuh
Dir ik hik berseh bigemar ya mai

J ik mureb sekulah rendah
Gemar bedindag gemar bebacak
Bei loh semuak yohloh berog hik
Bedindag samak hikenj ip sukak
(ulag nej )

Tema
3

4.1.1
2.6.1
100 NOTA
GURU

Geniwej Sabah

Bacak ru gares.

Engrok Muh Am

• Rujok audio 45.
• Bimbeng mureb bacak nepetek.
• Semanj mureb gares engrok muh am de mong ku nepetek.

5.1.1
2.1.1

BA 72

1. Bacak nepetek.
2. Gares engrok muh am de mong ku nepetek.

Ektiviti

Wak Limah mureb tahut due. Ilei kigei
ku Taman Cempaka. Ilei mong imenang ru
itenek keral.  Apak  Wak Limah pensarah ku

Institut Pendidikan Guru.
Ku cuti sekulah de canuk,
Wak Limah ru iperingak
naimelawat nu Sabah.
 Ku Sabah, naimelawat nu memerip tempat

de bor begei Kundasang, Pasar Tamu ru Pusat
Pemuliharaan Orang Utan Sepilok. Lienai jugak naiburuk bebegei
suku kaom begei Murut, Kadazan Dusun, Bajau ru
kekilek nej. Dikdij kaom adeh naigei ru aman.
 Selaen ajeh, Wak Limah kineng bebegei banse
senubai ru pelek de jarang kiburuk ku semenanjung
begei pelek terap ru bambangan.
 Peksendok naijug nu semenanjung, Wak Limah

kibelik memerip tandak teg begei mutiare, manik,
bajuk ru bebegei kerjak teg. Tandak teg ajeh ha
iatak ru iajak sebegei kennang.

D
u

n
ia

k
Le

m
u

P
e

n
a

n
e

i

Info
geniwej = genawej/nelambei
tandak teg = hadiah

Tema
3
NOTA
GURU

101

EKNOG ALAM

Kek bende bibercep ku gambar.

20

Cerngai ru Belwal

Ceryak Eng

1. Belwal ha maklumat ku gambar.
2. Og sebab penenteng arap belajar nu engkek.

Ektiviti

1.4.3
2.5.1

BA 73

• Bimbeng mureb belwal ha maklumat ku gambar.
• Semanj mureb kiog sebab penenteng arap belajar.

D
u

n
ia

k
Le

m
u

P
e

n
a

n
e

i

1.  ragak
2. pembares jehuk
3. tabong awat

4. pingsel
5. ceruk
6. perenglet

senarei arap de bibercep

Tema
3
102 NOTA
GURU

• Rujok audio 46.
• Bimbeng mureb bacak nepetek.
• Semanj mureb jawab senual penengham.

Bacak ru jawab senual ku kerop.

Bei Bebacak

Betes

D
u

n
ia

k
Le

m
u

P
e

n
a

n
e

i

102 NOTA
GURU

Tema
3

Hubi Bah Meran ialoh cet betes. Muh sainstifik betes ialoh  Pleurotus
ostreatus. Ilei kicet betes ku ikenog deg. Bah Meran kipanei cet
betes mende baiajar ya iapak ru iamek. Ilei kicet betes gunak
bet pelastek. Telas nar minggu Bah Meran buleh kiham ibetes.
Betes de kiham ya Bah Meran buleh kimasak sop ru kigureng.
Selaen ajeh, Bah Meran kijual ibetes nu pembekal. Hasel jengwal
ajeh buleh kitukok berengkep enai nu peringak. Betes ajeh buleh
bibeh tepug ru serundeng.

2.4.2
1.4.3

BA 74

1. Bacak nepetek.
2. Jawab senual penengham ku kerop.
 a. Ku belok Bah Meran kicet betes?
 b. Begeiharok Bah Meran kipanei cet betes?
 c. Lempuk Bah Meran buleh kiham ibetes?
 d. Nyate hasel de biui ju betes.

Ektiviti
NOTA
GURU

103

• Bimbeng mureb belwal ha maklumat.
• Semanj mureb senarei genunak awat.
• Semanj mureb rujok laman web http://www.myrokan.com/2014/03/

perkara-menarik-yang-anda-perlu-tahu.html

3.3.1
2.5.1

BA 75

Awat ru Igenunak

Bacak ru senarei maklumat.

Bei Betules

D
u

n
ia

k
Le

m
u

P
e

n
a

n
e

i

Tema
3

1. Belwal ha maklumat.
2. Senarei genunak awat kateh sinui hik.
3. Kek maklumat genunak awat ju sumber kilek.

Awat jugak buleh bibeh alat musik. Icuntoh seruleng,
pengsol, angklung ru awat centeg. Awat centeg senalo bigunak
ya sengoi hik ha kebut ru neasik.
  Bubu ru belau jugak bibeh ju awat. Alat-alat adeh bigunak
ya sengoi hik ha kaknek menghar ru laok. Kening awat mimang
jeoi igenunak. Ju kenjeh, hik hodloh hihergak kening awat adeh.

Ku negare hik mong jeoi kening awat kires ru er.
Kening awat adeh jeoi igenunak ku kateh sinui hik.
  Awat buleh bibeh nehias begei ragak,
tabong, ceruk, kipas, pangkin, mije ru kekilek nej.
Barang nehias adeh buleh bijual ku kedei.
  Selaen ajeh, awat buleh bigunak ha bercet
pengol pulut,  laok ru canak. Awat buleh  kiganti
genunak kualik ru lek.

Ektiviti
104 NOTA
GURU

Ceknet Bah Kayok

Nyanyik ru ui gerak berog.

Bei Bedindag

D
u

n
ia

k
Le

m
u

P
e

n
a

n
e

i

Tema
3

• Rujok audio 47.
• Semanj mureb bacak seni kate laguk.
• Semanj mureb nyanyik laguk ru ui gerak berog.

1. Bacak seni kate laguk.
2. Nyanyik ru ui gerak berog.

Ektiviti

104 NOTA
GURU

Irama laguk: Bercucuk Tanam

Bah Kayok kicet senubai
Kicet senubai ku ikenog deg
Bah Kayok kigembor tik
Kigembor tik kisemei benih
Benih ya kicuwai
Ju icengwai mong becerdol pai
Bah Kayok kicet senubai
Kicet senubai ku ikenog deg
Bah Kayok kigembor tik
Kigembor tik kisemei benih
Cuploh ibajak
Agok hisip ceh teu de cukop
Senubai pen kier (4 x)

(2x)

(2x)

4.1.2
2.1.1
NOTA
GURU

105

Kek ceti peribahase.

1. Bacak ru kek ceti peribahase.
2. Tules nunoh nej peribahase ru iceti kateh bob tules.

Ektiviti

Peribahase

hibesat teu gel
nehubug beradek

tok an gecat

mong iniat de
kibercep

begei awat
ru tebig

tok jijoi engrok

nyeh samak
higulap, hayok
samak hitajag

saleng betulug

gencog ku
englak batuk

iceti

hibekerjaksamak

peribahase

teu hitet
tok kigecat

D
u

n
ia

k
Le

m
u

P
e

n
a

n
e

i

Tema
3

Hai, kekawat.
Bei kek ceti
peribahase.

Info
gencog  = udang

• Bimbeng mureb bacak ru kek ceti peribahase.
• Semanj mureb tules nunoh nej peribahase ru iceti kateh bob tules.

5.4.1
3.3.1

BA 76
106

Pekukoh

Juk hibeh.

Mennan Ujik Tenumpuk

D
u

n
ia

k
Le

m
u

P
e

n
a

n
e

i

Terennyul mennan
Kate kunci: Eng gemar cak canak gureng, cak canak gureng

eng tok gemar.

Care-care mennan:
1. Guru kisebot ru kipekenal isarat, “Eng gemar cak canak

gureng, cak canak gureng tok eng gemar.”
2. Semanj mureb sebot kate kunci ru isarat adeh pelahat-lahat.

Bile ya selese, beh ektiviti adeh aderas.
3. Bok de teagak-agak atau sek kibeh isarat, mureb ajeh

biperhol atau kikakdik.
4. Beh ektiviti adeh beulag-ulag lei tik numom atau nugu

de macot.
5.  Pateh mureb atau gu de naibeh ektiviti adeh ru betol.
6.  Kaet mennan adeh ru situasi mase belajar. Amen walah

tenumpuk an hibeh jeoi senalah kateh nunanek tenugas.

Tema
3

eng cak canak gurenggemar tok

Tenerang

Isarat
Skim Pinjaman Buku Teks

Sekolah

Tahun Darjah Nama Penerima
Tarikh
Terima

Nombor Perolehan:

Tarikh Penerimaan:

BUKU INI TIDAK BOLEH DIJUAL

Dengan ini, SAYA BERJANJI akan menjaga buku ini
dengan baik dan bertanggungjawab atas kehilangannya,

serta mengembalikannya kepada pihak sekolah pada
tarikh yang ditetapkan.
rukun negara BT

bt

Akad 2017 Sek Rendah (kssr) (1)