RUKUN NEGARA
Bahawasanya Negara Kita Malaysia

mendukung cita-cita hendak:

Mencapai perpaduan yang lebih erat dalam kalangan
seluruh masyarakatnya;

Memelihara satu cara hidup demokrasi;

Mencipta satu masyarakat yang adil di mana kemakmuran negara
akan dapat dinikmati bersama secara adil dan saksama;

Menjamin satu cara yang liberal terhadap
tradisi-tradisi kebudayaannya yang kaya dan pelbagai corak;

Membina satu masyarakat progresif yang akan menggunakan
sains dan teknologi moden.

MAKA KAMI, rakyat Malaysia,
berikrar akan menumpukan

seluruh tenaga dan usaha kami untuk mencapai cita-cita tersebut
berdasarkan prinsip-prinsip yang berikut:

KEPERCAYAAN KEPADA TUHAN
KESETIAAN KEPADA RAJA DAN NEGARA

KELUHURAN PERLEMBAGAAN
KEDAULATAN UNDANG-UNDANG
KESOPANAN DAN KESUSILAAN

(Sumber: Jabatan Penerangan, Kementerian Komunikasi dan Multimedia Malaysia)

RUKUN NEGARA.indd   1 04/10/16   4:05 PTG
KURIKULUM STANDARD SEKOLAH MENENGAH

TINGKATAN

1

PENDIDIKAN
MORAL

PENDIDIKAN
MORAL

PENULIS
Nur Munirah Teoh binti Abdullah
Chua Chu Tee
Abdul Pabil bin Adam

EDITOR
Siti Masni binti Kospin

PEREKA BENTUK
Jamilatul Salwa binti Shahrul
Safiyah binti Nazri

ILUSTRATOR
Ahmad Nazri bin Ahmad Razali

Dewan Bahasa dan Pustaka
Kuala Lumpur

2016

Prelim.indd   1 7/10/16   12:16 pm
KK 370-221-0102011-49-1121-30101
ISBN 978-983-49-1121-8

Cetakan Pertama 2016
© Kementerian Pendidikan Malaysia 2016

Hak Cipta Terpelihara. Mana-mana bahan dalam
buku ini tidak dibenarkan diterbitkan semula,
disimpan dalam cara yang boleh dipergunakan
lagi, ataupun dipindahkan dalam sebarang bentuk
atau cara, baik dengan cara bahan elektronik,
mekanik, penggambaran semula mahupun dengan
cara perakaman tanpa kebenaran terlebih dahulu
daripada Ketua Pengarah Pelajaran Malaysia,
Kementerian Pendidikan Malaysia. Perundingan
tertakluk kepada perkiraan royalti atau honorarium.

Diterbitkan untuk Kementerian Pendidikan
Malaysia oleh:
Dewan Bahasa dan Pustaka,
Jalan Dewan Bahasa,
50460 Kuala Lumpur.
Telefon:  03-21479000 (8 talian)
Faksimile: 03-21479643

Laman Web: http://www.dbp.gov.my

Reka Letak dan Atur Huruf:
Visual Print Sdn. Bhd.

Muka Taip Teks: Times New Roman
Saiz Muka Taip Teks: 12/14 poin

Dicetak oleh:
Attin Press Sdn. Bhd.,
No.29, BS 7/1A,
Kawasan Perindustrian Bukit Serdang,
43300 Sri Kembangan,
Selangor Darul Ehsan.

PENGHARGAANC = 100
M = 80
Y = 0
K = 10

No. Siri Buku: 0061

Penghasilan buku teks ini melibatkan kerjasama
banyak pihak. Oleh itu, penulis merakamkan
penghargaan dan jutaan terima kasih kepada semua
pihak yang telah bersama-sama memberikan
sumbangan sehingga buku ini sempurna
diterbitkan. Sekalung penghargaan dan ucapan
terima kasih ditujukan kepada semua yang berikut:
•	 Jawatankuasa	Penambahbaikan	Pruf

Muka Surat, Bahagian Buku Teks,
Kementerian Pendidikan Malaysia.

•		 Jawatankuasa Penyemakan Pembetulan
Pruf Muka Surat, Bahagian Buku Teks,
Kementerian Pendidikan Malaysia.

•		 Jawatankuasa	Penyemakan	Naskhah
Sedia Kamera, Bahagian Buku Teks,
Kementerian Pendidikan Malaysia.

•		 Pegawai	daripada	Bahagian	Buku	Teks,
Kementerian Pendidikan Malaysia.

•		 Pegawai	daripada	Bahagian
Pembangunan Kurikulum,
Kementerian Pendidikan Malaysia.

•		 Jawatankuasa	Peningkatan	Mutu,
Dewan Bahasa dan Pustaka.

•		 Panel	Pembaca	Luar,
Dewan Bahasa dan Pustaka.

•	 SMK	(Lelaki)	Methodist,	Kuala	Lumpur.
•	 SMK	Bandar	Damai	Perdana,	Hulu	Langat,

Selangor Darul Ehsan.
•	 SMK	Taman	Seraya,	Ampang,	Selangor

Darul Ehsan.
•	 SMK	Meru	Klang,	Selangor	Darul	Ehsan.

Prelim.indd   2 11/10/16   10:42 am
KANDUNGAN

PENDAHULUAN  iv

BIDANG 1:
PENGENALAN MORAL
Unit 1:  Kenali Moral  1
Unit 2:  Insan Bermoral Pilihan  13

Hidup

Unit 3:  Hidup Bermoral  23
Pemangkin Kesejahteraan

BIDANG 2:
DIRI, KELUARGA DAN
PERSAHABATAN
Unit 4:  Hidup Beragama atau  35

Berkepercayaan Membawa
Berkat

Unit 5:   Serlahkan Potensi Diri 47
Unit 6:  Hubungan Mesra  59

Keluarga Bahagia

Unit 7:  Bijaksana Memilih  73
Sahabat

BIDANG 3:
HUBUNGAN ANTARA DIRI,
KOMUNITI DAN MASYARAKAT
Unit 8:  Warga Prihatin  87

Sekolah Sejahtera

Unit 9:  Keselamatan Tempat  99
Tinggal Tanggungjawab
Bersama

Unit 10:  Kemudahan Awam  111
Dijaga Bersama

Unit 11:  Masyarakat Prihatin  123
Alam Terpelihara

Unit 12:  Remaja Berhemah  135
Harapan Negara

BIDANG 4:
MORAL, PERATURAN DAN
UNDANG-UNDANG
Unit 13:  Patuhi Etiket Keluarga  147

Harmoni

Unit 14:  Hindari Ketagihan  161
Hidup Sejahtera

Unit 15:  Patuhi Peraturan Sekolah 173
Unit 16:  Kenali Hak Kanak-kanak 187
Unit 17:  Rasuah Musuh Negara 201

SENARAI RUJUKAN 215

INDEKS                                          217

iii

Prelim.indd   3 7/10/16   12:16 pm
Buku Teks Pendidikan Moral Tingkatan 1 Sekolah Menengah ini ditulis berdasarkan Dokumen
Standard Kurikulum dan Pentaksiran (DSKP) Pendidikan Moral Tingkatan 1 Kurikulum Standard
Sekolah Menengah (KSSM). Buku ini berteraskan matlamat mata pelajaran Pendidikan Moral
untuk membentuk insan berakhlak mulia dan berintegriti yang berpegang kepada nilai universal
berasaskan prinsip moral dan menyumbang ke arah perpaduan dan kesejahteraan negara serta
masyarakat global.
 Buku teks ini berfokus kepada empat bidang, iaitu Bidang 1: Pengenalan Moral, Bidang 2:
Diri, Keluarga dan Persahabatan, Bidang 3: Hubungan antara Diri, Komuniti dan Masyarakat
dan Bidang 4: Moral, Peraturan dan Undang-undang. Bidang-bidang ini dibahagikan kepada 17
unit yang boleh berdiri sendiri sebagai satu modul. Bagi memudahkan proses pengajaran dan
pembelajaran setiap unit mempunyai enam bahagian, iaitu rangsangan, konsep, pengukuhan,
pengayaan, pemulihan dan penilaian. Pada akhir buku teks terdapat senarai rujukan dan indeks.
Semua unit mempunyai ciri seperti yang berikut:

PENDAHULUAN

RANGSANGAN

Setiap unit akan dimulakan dengan halaman rangsangan. Halaman ini mengandungi hasil
pembelajaran murid dan senarai nilai. Gambar yang terdapat pada halaman ini boleh dijadikan
sebagai set induksi untuk memulakan sesuatu pembelajaran dalam unit tersebut.

PENGUKUHAN

Bahagian ini bertujuan untuk memantapkan pengetahuan dan kemahiran yang dikuasai oleh
murid. Pelbagai aktiviti dan latihan diadakan untuk murid mengukuhkan pemahaman mereka
terhadap kandungan yang dipelajari.

PEMULIHAN

Bahagian ini bertujuan untuk membantu murid memahami sesuatu konsep dan kemahiran  yang
dipelajari dengan mudah. Sehubungan dengan itu, bahagian ini menyediakan aktiviti dan latihan
yang lebih mudah untuk dilaksanakan oleh murid.

KONSEP

Bahagian ini bertujuan untuk membantu murid mengetahui dan memahami kandungan yang
ada pada setiap unit. Bahagian ini juga merangkumi semua standard pembelajaran yang diperlukan
dalam setiap unit.

PENGAYAAN

Bahagian ini bertujuan untuk meluaskan pengetahuan dan pengalaman serta mengukuhkan kemahiran
yang sedang dipelajari oleh murid. Bahagian ini mengandungi pelbagai aktiviti dan latihan yang
mencabar minda murid.

PENILAIAN

Bahagian ini mengandungi aktiviti dan latihan yang bertujuan untuk menilai pemahaman
murid tentang konsep dan kemahiran yang dipelajari. Pelbagai jenis aktiviti dan latihan penilaian
disediakan pada akhir setiap unit seperti penilaian formatif, penilaian berasaskan projek, silang
kata, melengkapkan peta minda, soalan struktur dan soalan esei.

iv

Prelim.indd   4 7/10/16   12:16 pm
v

Penulisan buku teks Pendidikan Moral Tingkatan 1 KSSM memberikan fokus utama untuk
membentuk insan yang berakhlak mulia. Sehubungan dengan itu, buku teks ini menekankan tiga
domain moral, iaitu penaakulan moral, emosi moral dan perlakuan moral dalam kalangan murid.
Ketiga-tiga domain ini diterapkan melalui pelbagai jenis aktiviti dan latihan yang disediakan
di dalam buku ini. Guru boleh mengubah suai aktiviti dan latihan agar sesuai dengan tahap kecerdasan,
kebolehan dan juga keadaan persekitaran murid. Antara aktiviti yang terdapat di dalam buku teks
ini termasuklah lakonan, jelajah ilmu, projek dan reka cipta.

Aktiviti dan latihan yang terdapat di dalam buku teks ini memberikan peluang kepada murid
untuk berkomunikasi, berinteraksi, bekerja dalam pasukan, bermaklumat dan memupuk sikap
penyayang dan patriotik dalam diri murid.

Bersesuaian dengan hasrat KSSM untuk melahirkan murid yang mempunyai Kemahiran
Pembelajaran Abad ke-21, buku teks ini turut  memberikan fokus kepada empat tahap pemikiran
dalam Kemahiran Berfikir Aras Tinggi (KBAT), iaitu mengaplikasi, menganalisis, menilai dan
mencipta. Kemahiran lain yang turut diterapkan di dalam buku teks ini ialah Kemahiran Teknologi
Maklumat dan Komunikasi, Kemahiran Kajian Masa Depan, Kemahiran Penyelesaian Konflik dan
Kemahiran Kreativiti. Buku teks ini juga menyediakan pelbagai alat berfikir seperti peta pemikiran
dan soalan aras tinggi untuk menggalakkan murid berfikir dalam setiap unit.

Selain itu, kandungan buku teks ini juga menyediakan maklumat tambahan bagi menjana idea
murid. Yang berikut merupakan penerangan berkaitan dengan perkara tersebut.

Meningkatkan keupayaan
dan kebolehan sedia ada
pada murid untuk berfikir
secara kreatif, kritis dan
inovatif.

Menguji kefahaman dan
memperkukuh pembelajaran
murid serta menggalakkan
kemahiran berfikir.

Mengandungi QR Code yang
mengandung i  mak lumat
tambahan. QR Code perlu
diimbas dengan menggunakan
gajet semasa bagi mengetahui
maklumat  yang terdapat
di dalamnya.

SOALAN

Menerangkan maksud atau
member ikan  maklumat
tambahan tentang sesuatu
perkataan yang digunakan
di dalam teks.

Imbas Saya

Prelim.indd   5 7/10/16   12:16 pm
vi

Membolehkan murid menilai
diri berdasarkan pengalaman
mereka.

Mempertingkatkan dan membudayakan
kemahiran	berfikir	murid	untuk	menjana
idea dan melihat sesuatu daripada pelbagai
sudut.

Memberikan panduan kepada guru untuk
melaksanakan sesuatu aktiviti, mengingatkan
murid tentang aspek keselamatan dan peralatan
yang perlu dibawa semasa melaksanakan
sesuatu aktiviti.

Mengandungi kata-kata hikmat untuk
muhasabah diri ke arah insan bermoral.

Penulis berharap buku ini dapat memberikan pengetahuan, pemahaman dan penghayatan
kepada murid untuk mengamalkan perlakuan bermoral secara bertanggungjawab dan berintegriti.
Dengan ini diharapkan hasrat untuk mendidik murid menjadi insan yang bermoral, berakhlak
mulia, berpengetahuan, mengutamakan perpaduan dan bersemangat patriotik serta dapat
menyumbang secara produktif terhadap diri, keluarga, masyarakat dan negara dapat dicapai.

Nur Munirah Teoh binti Abdullah
Chua Chu Tee
Abdul Pabil bin Adam

Peta Pemikiran

SEGMEN SANTAI

Nota GURU

RENUNGAN

Membolehkan murid
memberikan jawapan secara
mudah dan ringkas.

Prelim.indd   6 7/10/16   12:16 pm
1

Unit 1
KENALI MORAL

*	 Rasional

*	 Baik Hati

*	 Kebebasan

*	 Kesederhanaan

*	 Bertanggungjawab

NILAI

PENGENALAN

MORAL

• maksud moral melalui contoh.
• perbezaan perlakuan baik, benar dan patut.
• kepentingan berkelakuan baik, benar dan patut.
• perasaan apabila berkelakuan baik, benar dan patut.
• cara perlakuan baik, benar dan patut.

Dalam unit ini, saya belajar tentang:

Unit 1.indd   1 7/10/16   3:51 pm
2

Moral berasal daripada bahasa Latin, iaitu mores. Perkataan ini bermaksud tingkah laku
yang baik, betul dan diterima, sejajar dengan kehendak agama, norma masyarakat, peraturan
dan undang-undang seperti yang ditunjukkan dalam peta pemikiran di bawah.

Moral

Tingkah laku
baik atau

buruk

Mengikut norma
masyarakat

Tingkah laku
betul atau

salah

Diterima
agama

Mengikut
peraturan

Berdasarkan
undang-undang

Buku rujukan

Ibu bapaGuru

Masyarakat

Contoh
Tingkah Laku

Bermoral

Menghormati guru Memuliakan ibu bapa

Menziarahi jiran Membantu rakan

KONSEP

Peta pemikiran menunjukkan definisi moral.

Unit 1.indd   2 7/10/16   3:51 pm
3

Individu yang bermoral seharusnya berkelakuan baik, benar dan patut dalam setiap
tindakan mereka. Terdapat perbezaan antara perlakuan baik, benar dan patut. Tingkah laku
tersebut dijelaskan dalam jadual di bawah.

Semua orang perlu mengamalkan tingkah laku baik, benar dan patut dalam kehidupan
harian. Pengamalan tingkah laku yang bermoral akan menjadikan kehidupan kita lebih
bahagia dan sejahtera.

Contoh perlakuan
baik, benar dan patut

Tindakan Jefri melaporkan kesalahan
rakannya kepada guru disiplin
merupakan perbuatan yang baik.

Hoon Seng dan Irfan telah bercakap
benar kerana mengakui perbuatan
mereka menconteng dinding sekolah.

Tindakan guru disiplin mengenakan
hukuman ke atas Hoon Seng dan Irfan
adalah patut setelah kesalahan mereka
dibuktikan.

Baik Benar Patut

Tingkah laku yang diterima
oleh masyarakat.

Tingkah laku yang betul
berasaskan fakta dan bukti
yang sah.

Tingkah laku yang sesuai
dibuat dan diterima oleh
masyarakat.

Jefri ternampak dua orang rakannya,
iaitu Hoon Seng dan Irfan sedang
menconteng dinding sekolah. Jefri
melaporkan tindakan rakannya
kepada guru disiplin. Hoon Seng
dan Irfan telah mengakui perbuatan
mereka .  Gu r u  d is ipl i n  t elah
menjatuhkan hukuman kepada
Hoon Seng dan Irfan.

KEPENTINGAN BERTINGKAH LAKU BAIK, BENAR DAN PATUT

Benar

Dipercayai dan
diyakini oleh orang

lain.

Patut
Membantu untuk

membuat keputusan
yang betul dan tepat.

Baik

Hubungan dengan
orang lain akan

menjadi lebih mesra.

B
a
i
k

B
e
n
a
r

P
a
t
u
t

Unit 1.indd   3 7/10/16   3:51 pm
4

Pada keesokan harinya, Michelle terlupa untuk membawa buku tersebut. Akibatnya,
Nur Qistina telah didenda oleh guru. Michelle berasa kesal dan berjumpa dengan Nur
Qistina untuk memohon maaf.

A. Baca dan fahami dialog di bawah.

1. Dengan berdasarkan situasi, terangkan tingkah
laku baik, benar dan patut yang ada pada
Michelle dan Nur Qistina.

2. Mengapakah Michelle dan Nur Qistina
perlu bertingkah laku baik, benar dan patut?

3. Andaikan anda ialah Nur Qistina. Apakah
perasaan anda apabila kawan anda tidak
menepati janji?

PENGUKUHAN

Michelle: Qistina, semalam saya tidak hadir
ke sekolah kerana demam. Bolehkah
saya meminjam buku kerja kamu?

Nur Qistina: Boleh tetapi jangan lupa membawanya
pada esok hari.

Michelle:  Baiklah. Terima kasih.
Nur Qistina:  Sama-sama.

Pada pendapat anda, adakah
dengan meminta maaf dapat
menebus kesalahan yang
anda lakukan?

SOALAN

SEGMEN SANTAI

Berikan tiga kebaikan yang pernah anda lakukan
terhadap rakan anda.

Michelle: Qistina, saya minta maaf. Kelalaian saya
telah menyebabkan kamu didenda oleh
cikgu.

Nur Qistina:  Baiklah, Michelle. Saya maafkan.

Unit 1.indd   4 7/10/16   3:51 pm
5

Bimbing murid yang tiada kemudahan Internet untuk mendapatkan sumber lain seperti buku
rujukan di pusat sumber.

B. Dengan melayari Internet, dapatkan maklumat yang berikut. Bentangkan maklumat
tersebut secara kreatif.

Berikan contoh situasi di sekolah dan jelaskan tingkah laku baik,
benar dan patut dalam situasi tersebut.

Nota GURU

SOALAN

Adakah pemahaman tentang maksud moral membantu anda membuat pilihan untuk
bertingkah laku dalam kehidupan harian? Jelaskan.

Adakah anda mengamalkan tingkah laku bermoral dalam
kehidupan harian?

Refleksi Diri:

Unit 1.indd   5 7/10/16   3:52 pm
6

A.  Baca dan lakonkan situasi di bawah. Secara berkumpulan, bincangkan tingkah
laku baik, benar dan patut yang berlaku sepanjang situasi tersebut.

PENGAYAAN

Baiklah, Kavi. Hati-hati
semasa berjalan.

Saya pergi
ke sekolah, mak.

Terima kasih,
nak.Sama-sama, pak cik.

Situasi 1

Situasi 2

Unit 1.indd   6 7/10/16   3:52 pm
7

B. Secara berkumpulan, lakukan pemerhatian tentang tingkah laku baik, benar dan
patut yang berlaku di kawasan sekolah. Dengan menggunakan borang di bawah,
rekodkan hasil pemerhatian tersebut dan bentangkannya.

Bil.
1.

Baik
Tingkah Laku

Benar Patut

Pengesahan
Nama  Guru: ____________________  Tandatangan: ____________________

Kelas: ____________________
Lokasi Pemerhatian: ____________________
Nama Kumpulan: _______________  Tarikh: ______________  Masa: _____________

Kamu berdua tidak sepatutnya
berbuat bising semasa guru
tiada. Perbuatan kamu telah
mengganggu kelas lain yang
sedang belajar. Kamu berdua
patut mencontohi Kavi dan
rakan yang lain mengulang kaji
pelajaran semasa guru tiada.

Maafkan kami, cikgu. Kami tidak
akan mengulanginya lagi.

Situasi 4

Cikgu, biar saya tolong
bawa buku itu. Terima kasih, Kavi.

Situasi 3

Unit 1.indd   7 7/10/16   3:52 pm
8

C.  Secara berkumpulan, jalankan permainan roda moral di bawah.

Cara Menjalankan Aktiviti
1. Lantik seorang ketua bagi setiap kumpulan sebagai pemusing roda secara bergilir.
2. Apabila roda berhenti, ahli kumpulan perlu menjawab soalan yang telah ditetapkan.
3. Tulis jawapan dalam kertas sebak dan bentangkannya apabila semua soalan pada roda

selesai dijawab.

×

×

6

1

3

4

5

2

Roda

Moral

Unit 1.indd   8 7/10/16   3:52 pm
9

2

3

4

5

Rakan anda mengadu sakit perut dan ingin menghubungi ibu bapanya.
Anda membawa telefon bimbit ke sekolah. Perbuatan membawa telefon
bimbit ke sekolah adalah salah dari segi peraturan sekolah. Wajarkah anda
menggunakan telefon bimbit untuk membantunya? Jelaskan.

Seekor anak kucing jatuh ke dalam longkang. Jelaskan tindakan yang patut
anda lakukan. Ceritakan perasaan anda apabila bertindak sedemikian.

Guru Pendidikan Jasmani dan Pendidikan Kesihatan telah bertanya kepada
anda tentang rakan anda yang tiada semasa aktiviti pendidikan jasmani.
Rakan anda telah meminta anda berbohong dengan mengatakan bahawa
dia berjumpa dengan guru kaunseling. Apakah tindakan yang patut anda
lakukan?

Rakan anda lemas ketika mandi di sungai. Bagaimanakah anda membantu
rakan tersebut sekiranya anda sendiri tidak tahu berenang?

Anda dan Abirami bersahabat baik. Semasa peperiksaan, Abirami cuba
meminta jawapan daripada anda. Jelaskan tindakan yang patut anda lakukan.6

1 Adakah semua orang mengamalkan tingkah laku bermoral? Bincangkan.

6

5

1
2

3

4

Unit 1.indd   9 7/10/16   3:52 pm
10

A. Baca dan fahami situasi di bawah. Kenal pasti tingkah laku bermoral yang
terdapat pada keluarga Adi dengan melengkapkan maklumat di bawah.

PEMULIHAN

Adi dan adik-adiknya bermain bola sepak di halaman rumah. Sewaktu bermain, tendangan
Adi telah terkena sebuah pasu bunga lalu pecah. Adi dan adik-adiknya berhenti bermain
dan bekerjasama mengemaskan pasu bunga yang pecah. Oleh sebab bimbang dimarahi oleh
ibu, Adi telah meminta adik-adiknya merahsiakan kejadian tersebut. Walau bagaimanapun,
adik-adiknya telah menceritakan kejadian yang berlaku kepada ibu. Ibu memuji sikap
adik-adiknya. Ibu menasihati Adi agar tidak mengajar adik-adiknya menyembunyikan
perkara yang salah. Adi mengakui kesilapannya dan berjanji tidak akan mengulanginya lagi.

Senarai Tingkah Laku Bermoral
dalam Keluarga Adi

Tingkah Laku Baik

_______________

_______________

_______________

Tingkah Laku Benar

_______________

_______________

_______________

Tingkah Laku Patut

_______________

_______________

_______________

Pada pandangan anda, mengapakah
kita perlu bercakap benar kepada
ibu bapa?

Orang yang paling berkuasa ialah orang
yang dapat menguasai dirinya sendiri.

RENUNGAN

Unit 1.indd   10 7/10/16   3:52 pm
11

B.  Berdasarkan cerita di bawah, tandakan (√) pada tingkah laku baik, benar dan patut.

C. Bincangkan bersama-sama guru pilihan jawapan yang anda berikan bagi
mengesahkan pilihan anda adalah tepat.

Bosannya hari ini. Apakah
yang perlu saya buat untuk
menghiburkan hati?

1

3

2

4

Tolong! Tolong!
Ada serigala.

Kamu tidak patut
menipu kami. Tolong! Tolong! Ada serigala

makan kambing saya!

Bil. Penyataan
Tingkah Laku

Baik Benar Patut

1. Anak gembala membantu keluarganya dengan menggembala
kambing biri-biri.

2. Penduduk kampung datang untuk membantu anak gembala.

3. Apabila mendengar orang meminta bantuan, kita harus segera
berusaha membantu.

4. Penduduk kampung menasihati anak gembala supaya tidak menipu.

5. Anak gembala meminta bantuan apabila serigala datang
menyerang kambing biri-birinya.

6. Anak gembala perlu memastikan keselamatan kambing biri-biri
di bawah jagaannya.

7. Anak gembala mesti berfikir dahulu sebelum melakukan sesuatu
perbuatan.

8. Anak gembala mesti memohon maaf kepada orang-orang
kampung akan kesalahannya.

Unit 1.indd   11 7/10/16   3:52 pm
12

Bulatkan jawapan yang betul.

1. Moral berasal daripada bahasa Latin mores yang membawa maksud ____________.
 A. tingkah laku baik, betul dan diterima
 B. tingkah laku cermat dan berhati-hati
 C. tingkah laku yang diamalkan oleh masyarakat
 D. tingkah laku mengikut peraturan dan perasaan

2. Tingkah laku benar berasaskan _____________ dan diterima oleh masyarakat.
 A. cakap-cakap  B. khabar angin  C. fakta  D. anggapan

3. Ranjeet Singh didenda oleh gurunya kerana keluar kelas tanpa mendapat kebenaran.
Tindakan gurunya itu merupakan tingkah laku yang ________________.

A. benar  B. baik  C patut  D. sesuai

4.  Amir menghulurkan derma sempena Hari Pahlawan. Tindakan Amir merupakan tingkah
laku yang  _______________.

A. sahih B. baik  C. benar  D. luhur

5. Seseorang yang mengamalkan tingkah laku bermoral akan berasa ______________
dalam kehidupan.

A. sedih  B. ragu-ragu  C. gelisah D. tenang

6.  Murid yang bertingkah laku baik akan _________________ oleh orang lain.
 A. ditakuti  B. disenangi  C. dilindungi  D. dipulaukan

7. Setiap individu perlu sentiasa _______________ kepada Tuhan agar menjadi orang
yang baik.

A. berdoa  B. berserah  C. bergembira D. bertenang

8. Pilih tingkah laku bermoral.
 A. Berebut ketika menaiki bas.  C. Makan dengan gelojoh.
 B. Berbuat baik untuk dipuji.  D. Bercakap dengan sopan.

9. Rakan anda ponteng kelas. Apakah tindakan yang patut anda ambil?
 A. Merahsiakan daripada guru.  C. Menasihatinya agar tidak ponteng.
 B. Mengikutnya ponteng kelas.  D. Membiarkan tindakannya.

10. Kita dianggap tidak bercakap benar apabila kita __________________.
 A. melaporkan salah laku rakan
 B. melaporkan maklumat yang palsu
 C. menjadi saksi salah laku orang lain
 D. mendiamkan diri walaupun mengetahui salah laku rakan

PENILAIAN

Unit 1.indd   12 12/10/16   10:21 am
13

Unit 2
INSAN BERMORAL

PILIHAN HIDUP

PENGENALAN

MORAL

*	 Baik Hati

*	 Kejujuran

*	 Harga Diri

*	 Hemah Tinggi

*	 Kepercayaan
kepada Tuhan

NILAI

•	 maksud	insan	bermoral.
•	 contoh	ciri	insan	bermoral.
•	 kepentingan	menjadi	insan	bermoral.
•	 keperluan	menjadi	insan	bermoral.
•	 perlakuan	insan	bermoral	dalam	kehidupan
	 masyarakat	majmuk.

Dalam unit ini, saya belajar tentang:

Unit 2.indd   13 7/10/16   9:48 am
14

Tahukah	 anda	maksud	 insan	 bermoral?	 Insan	 bermoral	 ialah	 individu	 yang	 berfikiran,
berperasaan	dan	mengamalkan	perlakuan	baik	dalam	semua	tindakannya.		Rajah	di	bawah
menunjukkan	ciri	insan	bermoral.

Contoh tingkah laku insan bermoral.

Ciri Insan Bermoral

KONSEP

Pemikiran
•	 Berfikiran	rasional
•	 Tahu	membezakan	betul	atau	salah
•	 Boleh	membuat	keputusan
•	 Dapat	menyelesaikan	masalah

Perlakuan
•	 Bersikap	adil
•	 Berperikemanusiaan
•	 Berbudi	pekerti
•	 Hormat-menghormati
•	 Bertindak	mengikut	undang-undang

Perasaan
•	 Prihatin
•	 Empati
•	 Simpati
•	 Gembira
•	 Kecewa
•	 Sedih

Bersimpati	terhadap	mangsa	banjir	yang	kehilangan	harta-benda.1.

Menghormati	amalan	kepercayaan	pelbagai	kaum	dan	etnik.2.

Mematuhi	peraturan	dan	undang-undang	yang	ditetapkan	oleh	pihak	sekolah.3.

Bersahabat	tanpa	rasa	prasangka	dengan	rakan	berlainan	agama	dan	bangsa.4.

Sanggup	mempertahankan	dan	menjaga	imej	negara.	5.

Rajin	ke	sekolah	untuk	menimba	ilmu.6.

Unit 2.indd   14 7/10/16   9:48 am
15

Terdapat	 banyak	 kepentingan	 menjadi	 insan	 bermoral	 seperti	 yang	 ditunjukkan	 dalam
rajah	di	bawah.

Sebagai	seorang	yang	mempunyai	ciri	insan	bermoral,	kita	hendaklah	sentiasa	bersikap
adil,	berperikemanusiaan	dan	bertindak	mengikut	undang-undang.	Dengan	ini,	semua	orang
akan	berasa	gembira	dan	menikmati	kehidupan	yang	sejahtera.

Kepentingan Menjadi Insan Bermoral

Diri

•	 Hidup	lebih	tenang	dan
sejahtera

•	 Mendapat	balasan	yang
baik	daripada	Tuhan

Keluarga

•	 Keluarga	bahagia
•	 Institusi	keluarga

yang kukuh
Masyarakat

•	 Hidup	bermuafakat	dan
	 harmoni	dalam	komuniti
•	 Menghormati	dan	bertolak
ansur	dalam	masyarakat

Negara

•	 Tiada	pencabulan	hak
•	 Imej	negara	terpelihara

Alam

•	 Alam	terpelihara	dan
dipulihara

•	 Mengelakkan	penularan
penyakit	akibat
pencemaran

Jadilah	seperti	pohon	kayu	yang	berbuah	lebat,
dibaling	dengan	batu	dibalas	dengan	buah.

RENUNGAN

Unit 2.indd   15 7/10/16   9:48 am
16

A.	 Baca	dan	fahami	biografi	tokoh	di	bawah.

B. Dengan merujuk sumber Internet dan buku rujukan, dapatkan maklumat tentang
biografi	tokoh	yang	anda	kagumi.	Bentangkan	amalan	tingkah	laku	bermoral	yang
terdapat pada tokoh tersebut.

Tan	Sri	Dr.	Jemilah	binti	Mahmood	merupakan	tokoh	yang	disegani
di	 negara	 kita.	 Beliau	 antara	 tokoh	 yang	 patut	 kita	 teladani.	Yang
berikut	ialah	latar	belakang	beliau.

Latar belakang
•	 Bekas	pelajar	Sekolah	Perempuan	Assunta,	Petaling	Jaya.
•	 Pemegang	 Ijazah	 Perubatan	 dari	 Universiti	 Kebangsaan	Malaysia	 (UKM)	 dan	 Sarjana
dalam	bidang	obstetrik	dan	ginekologi	pada	tahun	1986.

•	 Ahli	Persatuan	Obstetrik	Diraja	United	Kingdom.
•	 Pensyarah	Obstetrik	dan	Ginekologi	di	Fakulti	Perubatan	UKM	sehingga	tahun	1995.

Kejayaan
•	 Penerima	Anugerah	 Gandhi,	 King,	 Ikeda	 yang	 menghargai	 sumbangan	 beliau	 kepada
kemanusiaan	tanpa	keganasan.

•	 Dianugerahkan	 Darjah	 Panglima	 Setia	 Mahkota	 (PSM)	 oleh	 Yang	 di-Pertuan	 Agong
Tuanku	Mizan	Zainal	Abidin	yang	membawa	gelaran	Tan	Sri.

•	 Penerima	Anugerah	Keamanan	Wanita	yang	pertama	di	Asia	Timur	(Kategori	Perkhidmatan
Kemanusiaan)	di	Manila.

Sumbangan
•	 Mengasaskan	Persatuan	Bantuan	Perubatan	Malaysia	(Mercy	Malaysia)	pada	Jun	1999.
•	 Melakukan	kerja-kerja	kemanusiaan	dan	khidmat	sukarela	yang	menyeluruh	dan	mengatasi
sempadan	geografi.

•	 Mengetuai	delegasi	MERCY	Malaysia	untuk	memberikan	bantuan	kemanusiaan	berbentuk
bantuan	makanan,	pakaian,	perkhidmatan	perubatan,	mendirikan	klinik	dan	sekolah.

•	 Mengetuai	misi	kemanusiaan	ke	Kosovo	pada	tahun	1999.
•	 Individu	 dan	NGO	 yang	 pertama	 sampai	 untuk	membantu	 rakyat	Acheh	 yang	 dilanda
tsunami.

PENGUKUHAN

1.		Senaraikan	ciri	insan	bermoral	yang	terdapat
pada	Tan	Sri	Dr.	Jemilah	binti	Mahmood
dalam	bentuk	peta	pemikiran.

2.	Jelaskan	pengajaran	yang	anda	peroleh
daripada	Tan	Sri	Dr.	Jemilah	binti	Mahmood.

SOALAN

Pilih	satu	sikap	yang	ada	pada
diri	Tan	Sri	Dr.	Jemilah	binti
Mahmood	yang	anda	kagumi.
Jelaskan	sebab	pilihan	anda.

MERCY	Malaysia

Unit 2.indd   16 7/10/16   9:48 am
17

Kelebihan
Menggunakan
Internet Secara

Berhemah

C.	 Baca	dan	fahami	petikan	rencana	di	bawah.

Kementerian	Komunikasi	dan	Multimedia	Malaysia	melaporkan	bilangan	pengguna
Internet	aktif	di	negara	ini	pada	tahun	2015	melebihi	20.1	juta	orang	dan	sebanyak	16.8	juta
daripadanya	aktif	dalam	media	sosial.	Perkembangan	itu	berdasarkan	kadar	penembusan
jalur	lebar	yang	mencapai	72.2%.	Pencapaian	ini	menunjukkan	masyarakat	Malaysia	kini
menuju	ke	arah	gaya	hidup	digital.	Mereka	menggunakan	Internet	untuk	melayari	media
sosial,	menonton	video,	bermain	permainan	dalam	talian,	aplikasi	berasaskan	lokasi,	enjin
carian	dan	perbankan	Internet.	Walaupun	gaya	hidup	digital	ini	menyumbang	kepada	unsur
negatif	dalam	budaya	masyarakat,	tetapi	nilai	positifnya	melebihi	unsur	negatif.	Banyak
kelebihan	yang	kita	peroleh	jika	menggunakan	Internet	secara	bijak	dan	berhemah.

1.		Sebagai	insan	bermoral,	bagaimanakah	anda	menggunakan	Internet	secara	berhemah?
2.	Kawan	anda	menggunakan	Internet	untuk	menyebarkan	berita	yang	belum	tentu
kesahihannya.	Bagaimanakah	anda	memberikan	nasihat	kepadanya?

Penggunaan	Internet	mempunyai	banyak	kebaikan	dan
keburukan.	Bincangkan.

SOALAN

Berhemah Menggunakan Internet

Meningkatkan
penguasaan
bahasa

Mendapat
sumber	maklumat

yang	benar

Berkongsi	idea
dan pendapat

Memaparkan
aktiviti	yang
berfaedah

Maruah	diri,
keluarga

dan negara
terpelihara

Mengeratkan
hubungan	dengan

rakan

Unit 2.indd   17 7/10/16   9:48 am
18

A.	Secara	berkumpulan,	bincangkan	cara	menyelesaikan	dilema	di	bawah	dan
lengkapkan jadual yang disediakan.

B. Lakonkan cara penyelesaian tersebut.

1

3

2

4

PENGAYAAN

Vernard	 seorang	yang	 rajin	belajar.	Ketika	mendapat	keputusan
peperiksaan	akhir	tahun,	dia	terkejut	kerana	gagal	dalam	beberapa	mata
pelajaran.	Vernard	berasa	tertekan,	kecewa	dan	bimbang	akan	reaksi	ibu
bapanya.	Apakah	tindakan	yang	sepatutnya	dilakukan	oleh	Vernard?

Ryan	seorang	pengawas	pusat	sumber	sekolah.	Dia	mendapati	seorang
rakan	 baiknya	 mengoyakkan	 buku	 rujukan	 di	 pusat	 sumber.	 Ryan
menjadi	serba	salah.	Apakah	tindakan	yang	harus	dilakukan	oleh	Ryan?

Faiz	dan	Sarjit	membeli	sepinggan	mi	goreng	di	gerai	makan.	Ketika
hendak	membayar	makanan	tersebut,	Sarjit	mendapati	wangnya	tidak
mencukupi.	 Faiz	 mempunyai	 lebihan	 wang	 tetapi	 bercadang	 untuk
menggunakan	wang	tersebut	bagi	membayar	yuran	kelas.

Murad	 terlewat	 untuk	menghadiri	 temu	duga.	Semasa	bergegas
ke	 tempat	 tersebut,	Murad	 ternampak	 seorang	 budak	menangis
tanpa	ditemani	oleh	ibu	bapanya.

Jadual Penyelesaian Dilema

Cara Penyelesaian Ciri Insan BermoralSituasi

Unit 2.indd   18 7/10/16   9:48 am
19

C. Baca dan fahami maksud kata hikmat yang berikut.

D.  Dengan menggunakan pelbagai sumber, cari kata hikmat yang mempunyai ciri insan
bermoral daripada pelbagai tokoh. Pilih kata hikmat yang terbaik sebagai inspirasi
anda menjadi insan bermoral. Pamerkannya di dalam kelas.

Pendeta Za’ba Mahatma GandhiMother Teresa

1.		Jelaskan	maksud	kata	hikmat	tersebut.
2.	Apakah	yang	dapat	anda	pelajari	daripada	kata	hikmat	tokoh	di	atas?
3.	Mengapakah	insan	yang	tidak	bermoral	tidak	disukai	oleh	orang	lain?	Bincangkan.

SOALAN

Contoh

Jadilah kamu orang yang baik, apabila ada disukai,

apabila tiada dirindui, apabila mati ditangisi,

janganlah kamu menjadi orang yang jahat, apabila ada

dibenci, apabila tiada disukai, apabila mati disyukuri.

- Saidina Ali bin Abi Talib -

Refleksi Diri:
Ceritakan	perasaan	anda	sekiranya	berjaya	mengamalkan
tingkah	laku	insan	bermoral.

Unit 2.indd   19 7/10/16   9:48 am
20

A. Adakah anda insan bermoral? Uji diri anda.

Bil. Penyataan Ya/Tidak

Skala
7	-	12	 -			Syabas,	anda	insan	bermoral!
0	-	6		 -			Berusaha	lagi	untuk	menjadi	insan	bermoral.

B. Secara berpasangan, bandingkan ciri insan bermoral yang ada pada anda dan
rakan anda dengan menggunakan peta pemikiran.

PEMULIHAN

Saya	sentiasa	mencari	peluang	untuk	membantu	rakan-rakan.

Saya	sentiasa	memberikan	salam	kepada	semua	guru.

Saya	suka	menolong	orang	tanpa	mengira	kaum.

Saya	melibatkan	diri	dengan	kerja	amal	bagi	meringankan	beban
orang	yang	dalam	kesusahan.

Saya	tidak	suka	membuang	masa	dengan	sia-sia.

Saya	akan	berdiri	tegak	apabila	lagu	Negaraku	dinyanyikan.

Saya	selesa	berkawan	daripada	bersendirian.

Saya	suka	melibatkan	diri	dalam	aktiviti	kemasyarakatan.

Saya	prihatin	akan	keadaan	alam	sekeliling	saya.

Saya	sentiasa	berfikiran	positif.

Saya	akan	berasa	gembira	jika	rakan	saya	gembira	dan	akan	berasa
simpati	jika	rakan	saya	sedih.

Saya	tidak	akan	membuang	sampah	di	merata-rata	tempat.

1.

3.

5.

9.

11.

2.

4.

6.

8.

10.

7.

12.

Unit 2.indd   20 7/10/16   9:48 am
21

C. Kenal pasti ciri insan bermoral yang ingin anda amalkan dalam kehidupan.
Hasilkan ikrar dan tampalkannya di dalam kelas.

Ikrar Diriku

Tarikh: ________________

Bahawasanya	saya	_____________	akan	berusaha	sedaya
upaya	 saya	 untuk	 menjadi	 seorang	 insan	 yang	 bermoral
dengan	mengamalkan	perlakuan	seperti	yang	berikut:

_____________________
(																																							)

1

2

3

4

5

6

Unit 2.indd   21 7/10/16   9:48 am
22

James	 Umbih	 berusia	 30	 tahun.	 Beliau	 merupakan	 Malim	 Gunung,	 iaitu	 orang
yang	 membantu	 pendaki	 gunung.	 Beliau	 bertugas	 membawa	 pelancong	 mendaki
Gunung	Kinabalu.	James	merupakan	pekerja	yang	disenangi	oleh	rakan	sejawatnya
kerana	sikapnya	yang	peramah	dan	baik	hati.	Beliau	juga	merupakan	seorang	yang
bersemangat	 tinggi,	 sentiasa	 ceria	 dan	 penyayang.	 Semasa	 gempa	 bumi	 melanda
kawasan	Gunung	Kinabalu,	James	telah	berusaha	menyelamatkan	dua	orang	pendaki
dengan	 menghalang	 batu-batu	 tersebut	 daripada	 menghempap	 dua	 orang	 pendaki
yang	dibawanya.	James	telah	ditemui	dalam	keadaan	cedera	parah	di	bawah	runtuhan
batu.	Walaupun	James	cedera	parah,	dia	bersyukur	kerana	dapat	menyelamatkan	salah
seorang	pendaki	yang	dibawanya.	 James	Umbih	sanggup	menggadaikan	nyawanya
demi	 menyelamatkan	 orang	 lain.	 Dia	 mempunyai	 ciri	 insan	 bermoral	 yang	 patut
dicontohi.

1.	 Mengapakah	James	Umbih	disenangi	oleh	rakan	sejawatnya?
  _____________________________________________________________________
 _____________________________________________________________________

2.	 Jelaskan	dua	ciri	 insan	bermoral	yang	ditunjukkan	oleh	James	Umbih	dalam	usaha
menyelamatkan	pendaki	yang	dibawanya.

i.	 __________________________________________________________________
					 ii.	 __________________________________________________________________

3.	 Pada	pandangan	anda,	mengapakah	James	Umbih	berusaha	menyelamatkan	pendaki
yang	dibawanya?

_____________________________________________________________________
     _____________________________________________________________________

4.	 Andaikan	anda	adik	James	Umbih.	Apakah	perasaan	anda	 terhadap	sikapnya	yang

berusaha	untuk	membantu	orang	lain?	Mengapa?
 _____________________________________________________________________
     _____________________________________________________________________

Berdasarkan	cerita	di	bawah,	jawab	soalan	yang	berikut.
PENILAIAN

Unit 2.indd   22 7/10/16   9:48 am
2323

Unit 3
HIDUP BERMORAL

PEMANGKIN KESEJAHTERAAN

PENGENALAN

MORAL

*	 Toleransi

*	 Kejujuran

*	 Harga Diri

*	 Kerjasama

*	 Hemah Tinggi

*	 Berterima Kasih

NILAI

•	 kepentingan	mempelajari	moral.
•	 cara	hidup	bermoral	dan	tidak	bermoral.
•	 manfaat	mempelajari	moral	dalam	kehidupan.
•	 cara	mempraktikkan	perlakuan	bermoral	dalam
kehidupan	seharian.

Dalam unit ini, saya belajar tentang:

unit 3.indd   23 7/10/16   12:13 pm
24

Mengamalkan Integriti

Sebagai	 seorang	yang	berintegriti,
saya	perlu	berpegang	 teguh	kepada
agama,	 nilai	 dan	peraturan	ketika
bertindak	dan	bertingkah	laku	dalam
pelbagai	 situasi.	Misalnya,	 saya
menjalankan	 tanggungjawab	saya
dengan	amanah.

Menjadi Insan Berakhlak Mulia

Sebagai	insan	yang	berakhlak	mulia,
saya	sentiasa	berfikir	dan	bertingkah
laku	selaras	nilai-nilai	murni	yang
sepatutnya.	Misalnya,	saya	sentiasa
menjaga	maruah	diri	dan	keluarga
dengan	mentaati	ibu	bapa	saya	dan
belajar	sehingga	berjaya.	Saya	juga
mengamalkan	perlakuan	yang	sopan
pada	setiap	masa.

Pendidikan	Moral	perlu	dipelajari	kerana	dapat	mendidik	kita	menjadi	insan	yang	bermoral
dan	berakhlak	mulia.	Terdapat	banyak	kepentingan	mempelajari	dan	mengamalkan	tingkah
laku	bermoral.

KONSEP

Kepentingan
Mempelajari

Moral

unit 3.indd   24 7/10/16   12:13 pm
25

Mengamalkan Kesejahteraan Sejagat

Sebagai	 seorang	yang	mementingkan
kesejahteraan,	 saya	 perlu	 peka	 dan
prihatin	serta	memainkan	peranan	dalam
usaha	mengatasi	 isu-isu	 sejagat	demi
kesejahteraan	 kehidupan	 bersama.
Misalnya,	saya	berusaha	menjaga	alam
sekitar	dan	menghindari	pertelingkahan
demi	keamanan	dan	keharmonian	hidup.

Mempunyai Nilai Sejagat

Sebagai	seorang	yang	mengamalkan
nilai	sejagat,	saya	sentiasa	bersedia
menghaya t i 	 dan 	 mengamalkan
nilai-nilai	murni	yang	diterima	oleh
semua.	Misalnya,	 saya	 sentiasa
menghormati	sesama	manusia	dan
menyayangi	haiwan.

Membentuk Perpaduan

Sebagai	rakyat	Malaysia	yang	terdiri
daripada	pelbagai	kaum,	bahasa,
budaya	 dan	 agama,	 saya	 perlu
berganding	bahu	untuk	mewujudkan
masyarakat	 yang	 harmoni	 dan
bersatu		padu.	Misalnya,	saya	sentiasa
menghormati	individu	lain	walaupun
berbeza	amalan	dan	pegangan	daripada
saya.

Apabila	kita	mempelajari	moral,	kita	akan	berusaha	mengamalkan	cara	hidup	bermoral
dalam	kehidupan	harian.	Secara	tidak	langsung,	kita	akan	dapat	menghindari	cara	hidup
yang	tidak	bermoral.

unit 3.indd   25 7/10/16   12:13 pm
26

Cara	hidup	yang	bermoral	meliputi	aspek	fizikal,	mental	dan	sosial	seperti	mengambil
makanan	yang	seimbang	dan	berkhasiat,	menjaga	kesihatan	diri	serta	melibatkan	diri	dalam
aktiviti	yang	sihat.

Imbas Saya

Cara Hidup Bermoral

BIJAK
MENANGANI

STRES

SUKA
MEMBANTU

MENEPATI
MASA

BERSIKAP
JUJUR

BERADAB

BERINTEGRITI

Bahagian	Pendidikan	Kesihatan
Kementerian	Kesihatan	Malaysia

unit 3.indd   26 7/10/16   12:13 pm
27

Cara	 hidup	 yang	 tidak	 bermoral	 pula	 akan	memberikan	 kesan	 buruk	 sama	 ada	 dari
segi	kesihatan	mahupun	maruah	diri	seperti	merokok,	melakukan	perbuatan	sumbang	dan
lumba	haram.

Cara Hidup Tidak Bermoral

MELEPAK
MEMBAZIR

MENIPU

MENCURI

MEMBULI

GANGSTERISME

unit 3.indd   27 7/10/16   12:13 pm
28

Rakyat	 Malaysia	 terdiri	 daripada	 pelbagai	 kaum.	 Mereka	 meraikan	 pelbagai	 perayaan
dan	mengadakan	rumah	terbuka	bagi	memeriahkan	sambutan	perayaan	tersebut.	Sebagai
seorang	yang	mengamalkan	cara	hidup	bermoral,	kita	harus	menjaga	adab	dan	bersopan
santun	semasa	menghadiri	jamuan	rumah	terbuka.

A. Baca dan fahami pantun di bawah.

Anak	kambing	meragut	rumput,
	 Gembala	bersandar	di	pohon	cermai;
Adat	bertandang	jika	dijemput,
	 Berpakaian	sopan	di	khalayak	ramai.

Pergi	ke	sungai	membawa	pukat,
	 Pukat	diambil	di	atas	para;
Salam	diberi	tanda	muafakat,
	 Senyum	dan	sapa	pembuka	bicara.

Anak-anak	berlari	di	bendang,
	 Penat	berlari	pulang	ke	rumah;
Banyak	makanan	sedia	terhidang,
	 Jamulah	selera	cara	berhemah.

PENGUKUHAN

unit 3.indd   28 7/10/16   12:13 pm
29

B.  Kelas anda bercadang untuk mengadakan jamuan. Bincangkan menu yang sesuai dengan
kehadiran pelbagai kaum.

1.		Pernahkah	anda	menghadiri	rumah	terbuka?	Ceritakan	pengalaman	anda.
2.		Dengan	berdasarkan	pantun	di	atas,	kenal	pasti	tingkah	laku	bermoral	semasa	menghadiri

rumah	terbuka.
3.		Senaraikan	tingkah	laku	yang	perlu	dielakkan	semasa	menghadiri	rumah	terbuka.
4.		Terangkan	perasaan	anda	ketika	menghadiri	rumah	terbuka.

SOALAN

Pantai	Mersing	lokasi	bersuka,
	 Pantainya	bersih	juga	selesa;
Harus	bersyukur	di	rumah	terbuka,
	 Kukuh	perpaduan	seluruh	bangsa.

Sauh	diangkat	layar	terbuka,
	 Kapal	belayar	menuju	kuala;
Terima	kasih	bermanis	muka,
	 Tetamu	gembira	tuan	rumah	suka.

Kuih	bahulu	kuih	cara,
	 Untuk	tetamu	sebagai	hidangan;
Berbudi	bahasa	beramah	mesra,
	 Adat	budaya	buat	junjungan.

Bagaimanakah	rumah	terbuka	dapat
mengukuhkan	perpaduan	dalam
kalangan	masyarakat	Malaysia?

SEGMEN SANTAI

Senaraikan	makanan	 tradisional
pelbagai	kaum	di	negara	kita.

unit 3.indd   29 7/10/16   12:13 pm
30

Berita Moral

A. Baca dan fahami petikan akhbar di bawah.

B.  Lengkapkan peta pemikiran di bawah.

Mat Rempit ditahan dalam sekatan jalan raya

Shah Alam 5 Mac - Sekumpulan	mat
rempit	 yang	 cuba	meloloskan	diri
daripada	pemeriksaan	polis	dalam	satu

sekatan	jalan	raya	menerima	padah	apabila
terkandas	selepas	memasuki	jalan	mati	dalam
operasi	di	Shah	Alam.	Pihak	polis	berkata
operasi	yang	bermula	pada	jam	12	tengah
malam	hingga	empat	pagi	itu	berjaya	menahan
17	orang	mat	rempit	yang	menunggang	dalam
keadaan	berbahaya.

Dalam	operasi	itu,	dua	daripada	mereka
berjaya	meloloskan	diri	dengan	meninggalkan
motosikal	di	tepi	jalan	manakala	yang	lain
tersekat	 tanpa	menyangka	memasuki	jalan

mati.	Siasatan	mendapati	kumpulan	mat
rempit	tersebut	berumur	dalam	lingkungan
13	hingga	22	tahun.

Mereka	 diarahkan	 untuk	menolak
motosikal	masing-masing	 sejauh	 satu
kilometer	 ke	 balai	 polis	 untuk	 siasatan
lanjut.	Hasil	 daripada	 siasatan	 tersebut,
10	 orang	 te lah 	 d ibebaskan	 se lepas
keterangan	mereka	diambil	dan	dikenakan
t indakan	 saman.	 Tujuh	 lagi 	 di tahan
sehingga	 ibu	 bapa	 atau	 penjaga	 datang
mengambil	mereka	kerana	masih	di	bawah
umur.

C.  Secara kreatif, buat satu buku poket tentang undang-undang jalan raya yang
patut anda patuhi.

Remaja
menunggang

motosikal
ditahan polis

PENGAYAAN

Senaraikan	tindakan	menyalahi	undang-undang	yang	dilakukan	oleh	mat	rempit	dalam
sekatan	jalan	raya.

SOALAN

Sebab Akibat

unit 3.indd   30 7/10/16   12:13 pm
31

D. Berdasarkan situasi yang diberikan, jawab soalan yang berikut.

E. Secara berkumpulan, tunjuk cara anda menyelesaikan situasi tersebut.

Anda	bersama-sama	keluarga	pulang
ke	kampung	dengan	menaiki	kereta.
Anda	melihat	ayah	menggunakan
telefon	bimbit	ketika	memandu.

Anda	 telah	menerima	 jemputan
daripada	rakan	bagi	meraikan	majlis
hari	 jadinya.	Pada	 tarikh	 tersebut,
anda	perlu	mengikut	keluarga	pulang
ke	kampung	kerana	menziarahi	nenek
yang	sakit.

Anda	 ternampak	 sebuah	kereta
yang	tertera	pelekat	OKU	sedang
menunggu	untuk	memasuki	parkir
khas	untuk	pemandu	OKU.	Anda
mendapati	parkir	tersebut	dipenuhi
oleh	pemilik	kereta	yang	bukan
OKU.

1

2

3

1.	 Sebagai	insan	bermoral,	apakah	tindakan	yang	patut	anda	lakukan	dalam	situasi	di	atas?
2.	 Mengapakah	anda	perlu	bertindak	sedemikian?
3.	 Ramalkan	kesan	yang	berlaku	sekiranya	anda	tidak	bertindak	sedemikian.

SOALAN

Milikilah	hati	yang	tidak	pernah	membenci,	senyuman	yang	tidak	pernah
menyakiti	dan	kasih	sayang	yang	tidak	pernah	berakhir.

RENUNGAN

unit 3.indd   31 7/10/16   12:13 pm
32

PEMULIHAN

A. Teliti dan fahami gambar di bawah.

Situasi 1

Situasi 3

Situasi 2

Situasi 4

Meneliti	dan	memilih	barang

Menerima	lebihan	bayaran

Beratur	ketika	membayar

Memulangkan	baki	lebihan

Refleksi Diri:
Pernahkah	anda	mengalami
situasi	di	atas?	Ceritakan.

1.		Ceritakan	perlakuan	bermoral	yang	diamalkan
oleh	watak	di	atas.

2.		Jelaskan	faedah	yang	diperoleh	sekiranya	anda
bersikap	jujur	dalam	kehidupan.

SOALAN

unit 3.indd   32 7/10/16   12:13 pm
33

k Bermoral

B.  Kenal pasti perbuatan yang menunjukkan cara hidup bermoral dan cara hidup tidak
bermoral dalam kehidupan. Tulis pilihan anda dalam ruangan yang disediakan.

1.	 ____________________________

2.	 ____________________________

3.	 ____________________________

4.	 ____________________________

5.	 ____________________________

6.	 ____________________________

7.	 ____________________________

8.	 ____________________________

9.	 ____________________________

10.	____________________________

1.	 ____________________________

2.	 ____________________________

3.	 ____________________________

4.	 ____________________________

5.	 ____________________________

6.	 ____________________________

7.	 ____________________________

8.	 ____________________________

9.	 ____________________________

10.	____________________________

Berbudi	bahasaBersengketaBerintegritiBerfikiran	positifBerfoya-foya

Boros

Bertoleransi

Menjaga	kebersihan

Bermuafakat

Memfitnah

Pemalas Menipu Amanah

Berbalah

Mencemar	alam

Mematuhi	undang-undang

Bersangka	baik

Berjudi

Berbohong

Bermaaf-maafan

Cara	Hidup	Bermoral Cara	Hidup	Tidak	Bermoral

unit 3.indd   33 7/10/16   12:13 pm
34

Tindakan	bermoral.
1.			____________________________
2.			____________________________
3.			____________________________

Kebaikan	kepada	kumpulan.
1.			____________________________
2.			____________________________

Tindakan	bermoral.
1.			____________________________
2.			____________________________
3.			____________________________

Kebaikan	kepada	warga	sekolah.
1.			____________________________
2.			____________________________

Tindakan	bermoral.
1.			____________________________
2.			____________________________
3.			____________________________

Kebaikan	kepada	jiran.
1.			____________________________
2.			____________________________

Tindakan	bermoral.
1.			____________________________
2.			____________________________
3.			____________________________

Kebaikan	kepada	masyarakat.
1.			____________________________
2.			____________________________

Tulis jawapan yang betul berdasarkan situasi yang diberikan.
PENILAIAN

PENILAIAN

unit 3.indd   34 7/10/16   12:13 pm
35

Unit 4
HIDUP BERAGAMA ATAU

BERKEPERCAYAAN
MEMBAWA BERKAT

DIRI, K
ELUARGA

DAN PERSAHABATAN

*	 Hormat

*	 Rasional

*	 Toleransi

*	 Hemah Tinggi

*	 Bertanggungjawab

*	 Kepercayaan
kepada Tuhan

NILAI

•  kepelbagaian amalan keagamaan atau kepercayaan
rakyat Malaysia.

•  cara menghormati kepelbagaian amalan keagamaan
atau kepercayaan untuk memperkukuh perpaduan.

•  kepentingan hidup beragama atau berkepercayaan.
•  cara menzahirkan perasaan apabila mengamalkan

cara hidup beragama atau berkepercayaan.
•  mempraktikkan hidup beragama atau berkepercayaan

dalam kehidupan harian.

Dalam unit ini, saya belajar tentang:

Unit 4.indd   35 7/10/16   12:10 pm
36

KONSEP

Negara Malaysia mempunyai rakyat yang terdiri daripada pelbagai agama dan kepercayaan.
Yang berikut ialah amalan agama dan kepercayaan yang dianuti oleh rakyat Malaysia.

Nama saya Shahrin Najmi bin Bustani. Saya
beragama Islam. Saya bersolat lima kali sehari.
Pada bulan Ramadan, saya akan berpuasa.
Antara perayaan keagamaan yang saya sambut
termasuklah Hari Raya Aidilfitri dan Hari
Raya Aidiladha.

Nama saya Ng Siew Eng. Saya beragama
Buddha. Saya selalu mengikut keluarga
saya bersembahyang di wat. Kami juga
melakukan meditasi. Upacara keagamaan
yang kami sambut ialah Hari Wesak.

Nama saya Eeswari a/p Chandra Segar.
Saya beragama Hindu. Saya dan keluarga
bersembahyang di kuil. Kami akan membawa
buah-buahan, bunga dan buah kelapa untuk
dipersembahkan kepada Tuhan kami. Selepas
bersembahyang di kuil, kami akan duduk dan
bertapa seketika.

Unit 4.indd   36 7/10/16   12:10 pm
37

Nama saya Sangeetajit Kaur. Saya
beragama Sikh. Perayaan utama yang
saya sambut bersama-sama keluarga ialah
Vaisakhi. Kami akan bersembahyang di
gurdwara. Saya dan keluarga akan berdoa
kepada Tuhan.

Nama saya David Pandian. Saya beragama
Kristian. Pada setiap hari Ahad, saya
akan mengikut keluarga ke gereja untuk
bersembahyang. Kami akan menyanyikan
lagu keagamaan dan membaca kitab Injil.

Unit 4.indd   37 7/10/16   12:11 pm
38

Nama saya Margaret Kopong. Saya berketurunan
Kadazan. Kami percaya kepada Kinorohingan,
iaitu Tuhan kami yang dapat menghalang
pengaruh kuasa ghaib seperti syaitan. Setiap
tahun, kami akan mengadakan Pesta Kaamatan.
Kami juga mengadakan upacara Magavau,
iaitu upacara kesyukuran bagi menghormati
semangat padi.

Cara
Menghormati

Amalan
Keagamaan

atau
Kepercayaan
Orang Lain

Tidak mengejek
amalan keagamaan
atau kepercayaan
rakan.

Tidak berbuat
bising semasa
rakan
bersembahyang.

Tidak makan atau
minum di hadapan
rakan yang sedang
berpuasa.

Kepentingan Hidup Beragama atau Berkepercayaan

Mendekatkan
diri dengan

Tuhan.

Dapat
membezakan
amalan baik
dan amalan

buruk.

Menjadi
manusia yang

berakhlak
mulia.

Mendapat
kebahagiaan dan

kesejahteraan
hidup.

Unit 4.indd   38 7/10/16   12:11 pm
39

Nama saya Dino a/l Itam. Saya berketurunan Orang
Asli Semai. Masyarakat saya percaya kepada
kewujudan kuasa ghaib seperti kuasa Nyenang (Tuhan)
dan kuasa Nyanik (syaitan). Kami percaya bahawa
setiap keburukan dan kebaikan yang dilakukan oleh
manusia pasti ada balasannya. Antara perayaan yang
kami sambut termasuklah Hari Menuai.

Setelah menyedari kepentingan agama atau kepercayaan, anda seharusnya mempraktikkan
ajaran agama atau kepercayaan dalam kehidupan seharian.

Kitab Agama
Bersembahyang

Bersyukur

Memakan
makanan

yang
halal

Bersederhana

Tidak
melakukan

dosa

Menyambut upacara
keagamaan

atau kepercayaan

Guru Agama

Ibu Bapa Buku

Amalan
Beragama dan

Berkepercayaan

Sekiranya semua orang mengamalkan tuntutan ajaran agama atau kepercayaan
masing-masing, nescaya kehidupan akan menjadi lebih baik dan bahagia.

Peta pemikiran menunjukkan amalan beragama dan berkepercayaan.

Unit 4.indd   39 7/10/16   12:11 pm
40

Salam 1Malaysia
Salam Perpaduan
Salam Sehati Sejiwa
Terimalah persembahan kami
bicara berirama
yang berjudul “Malaysia Tanah Airku”
Kring! Kring!
Helo, boleh bercakap dengan Vincent?
Dia tak ada. Dia pergi gereja.
Shahrin? Dia sembahyang di masjid.
Chandran? Govind? Kuil dan gurdwara
Tempat beribadat penganut Buddha? Wat

Kami anak Malaysia
 Kami anak Malaysia
 (Nyanyi ikut melodi lagu Saya Anak Malaysia)

Rakyat Malaysia rakyat bertuah
Pelbagai agama dan kepercayaan
Islam, Buddha, Kristian, Hindu, Sikh
Tidak dilupa kepercayaan peribumi

Shhhh … kawan-kawan kita sedang sembahyang
 Kita tak boleh bising!
 Kita perlu hormat

Amalan hidup rakyat Malaysia
Pelbagai cara dan upacara
Janganlah dihina dan dicaci
Berbudi pekerti dalam pergaulan
Hidup aman sejahtera selalu

Kami anak Malaysia
 Kami anak Malaysia
 (Nyanyi ikut melodi lagu Saya Anak Malaysia)

Persembahkan bicara berirama di bawah secara kreatif.
PENGUKUHAN

Unit 4.indd   40 7/10/16   12:11 pm
41

Musim perayaan kita rai bersama
Saling menziarahi sesama kita
Tidak kira apa-apa jua perayaan
Aidilfitri, Wesak, Deepavali, Vaisakhi
Krismas, Pesta Kaamatan, Pesta Gawai
Namakan sahaja
Semua datang dengan gembira
Selamat sejahtera
Vanakam, ni hao, kopiwosain, selamat berkelala
Kami alu-alukan

Mari adik mari abang (2 x)
 Kecil besar tua muda (2 x)
 Mari bersama kawan-kawan (2 x)
 Moga kita bergembira
(Nyanyi ikut melodi lagu Dikir Puteri)

Kita semua rakyat Malaysia
Hidup beragama dan berkepercayaan
Ajaran agama dipatuhi
Hidup tenang membawa bahagia
Tiada sengketa tiada gangguan
Walau di mana kita berada
Malaysia, Dubai, London, Korea
Kita tetap anak Malaysia
Saling bertolak ansur
Hidup muafakat membawa berkat
Satu Malaysia kita jadikan realiti

Biarpun berbeza agama
Biarpun berlainan kepercayaan
Kita bersatu hati membentuk perpaduan
Demi kemakmuran negara tercinta

Kita satu bangsa, kita satu negara
 Kita satu matlamat, oooo...
 Kita satu bangsa, satu negara
 Kita satu Malaysia
(Nyanyi ikut lirik lagu 1Malaysia

1. Mengapakah anda perlu hidup beragama atau

berkepercayaan?
2. Ceritakan perasaan anda apabila mengamalkan

cara hidup beragama atau berkepercayaan.
3. Kongsi pengalaman anda mengamalkan

cara hidup beragama atau berkepercayaan
bersama-sama rakan.

SOALAN

Refleksi Diri:
Apakah ajaran agama atau
kepercayaan yang selalu anda
amalkan dalam kehidupan?

Unit 4.indd   41 7/10/16   12:11 pm
42

A. Baca dan fahami perbualan di bawah.

Anda dan beberapa orang kawan telah dijemput oleh Abit untuk ke rumah terbuka bersempena
dengan Perayaan Gawai.

PENGAYAAN

Hargai  dan hormati lah orang
lain jika kita ingin dihormati dan
dihargai oleh orang lain.

RENUNGAN

Abit menjemput kita semua
ke rumah terbukanya esok
bersempena dengan sambutan
Perayaan Gawai.

Wah, Perayaan Gawai! Saya tidak
pernah pergi.  Tidak sabar saya
hendak pergi esok. Mesti meriah.

Amalan berkunjung ini bagus. Kita
dapat mengenali lebih dekat perayaan
mereka. Selain itu, kita juga dapat
memupuk perpaduan.

Mestilah meriah. Perayaan ini
biasanya disambut oleh masyarakat
Iban dan Bidayuh untuk meraikan
tamatnya musim menuai padi. Saya
dengar banyak kawan kita akan
turut serta.

1. Bagaimanakah anda dan rakan-rakan
menghormati perayaan yang disambut oleh
Abit dan keluarganya?

2. Jelaskan kepentingan menghormati perayaan
yang disambut oleh Abit dan keluarganya.

3. Ceritakan perasaan anda apabila dapat
meraikan perayaan yang disambut oleh rakan
anda.

SOALAN
Bagaimanakah amalan
kunjung-mengunjungi dapat
memupuk perpaduan?

Unit 4.indd   42 7/10/16   12:11 pm
43

B. Secara berkumpulan, bincangkan cara menghormati amalan keagamaan atau
kepercayaan dengan berdasarkan kad di bawah.

C.  Hasilkan folio tentang kepelbagaian agama atau kepercayaan yang dianuti oleh
rakyat Malaysia. Pamerkan folio di sudut bacaan dalam kelas.

Kad 1

Kad 3

Kad 2

Kad 4

Anda menjemput kawan yang terdiri daripada
pelbagai kaum datang ke rumah bersempena
dengan majlis kesyukuran yang diadakan oleh
kakak anda kerana melahirkan bayi.

Nenek jiran saya meninggal dunia. Keluarganya
mengadakan upacara kematian mengikut
kepercayaan mereka. Upacara sembahyang
dan bacaan mantera turut diadakan.

Saya mengikut kawan saya yang
berlainan agama atau kepercayaan
ke tempat beribadatnya.

Anda ialah pengerusi kelab pingpong
di sekolah. Semasa berlatih, beberapa
orang ahli meminta kebenaran anda untuk
keluar bersembahyang.

Maklumat yang perlu anda masukkan dalam folio ialah:
• amalan keagamaan atau kepercayaan pelbagai kaum.
• cara menghormati amalan keagamaan atau kepercayaan pelbagai kaum.
• kepentingan hidup beragama atau berkepercayaan dalam masyarakat pelbagai kaum.

Unit 4.indd   43 7/10/16   12:11 pm
44

PEMULIHAN

Jalankan aktiviti berikut.

1. Lakarkan bentuk secara kreatif.

Alatan

3. Tulis doa seperti yang ditunjukkan
dalam gambar. Anda juga boleh menulis
doa sendiri.

2. Guntingkan bentuk tersebut.

4. Sapu gam di belakang kertas doa.

Cara Membuat

Unit 4.indd   44 7/10/16   12:12 pm
45

5. Lekatkan kertas doa pada pinggan
kertas.

6 . Hiaskan doa tersebut secara kreatif.

7.  Pamer atau gantungkan
doa tersebut.

Aktiviti ini harus dirancang lebih awal kerana murid perlu menyediakan peralatan yang diperlukan.

1. Mengapakah semua agama atau kepercayaan
menggalakkan penganutnya berdoa?

2.  Apakah perasaan anda apabila berdoa kepada
Tuhan untuk kesejahteraan diri dan keluarga?

Nota GURU

SOALAN SEGMEN SANTAI

Semasa perhimpunan sekolah,
bacaan doa sedang dijalankan.
Apakah yang patut anda lakukan
untuk menghormati bacaan doa
tersebut?

Unit 4.indd   45 7/10/16   12:12 pm
46

A. Lengkapkan silang kata di bawah.

B. Lengkapkan peta pemikiran di bawah dengan jawapan yang sesuai.

K1.

2.

4.

6. 7.

8.

9.

H

A

K M

M

K

S

B

A

S

MELINTANG
1. Satu daripada agama yang dianuti oleh

rakyat Malaysia.
3.  Cara meminta pertolongan daripada Tuhan.
5.  Kehidupan aman rakyat Malaysia.
8.  Buat baik dibalas baik, buat jahat dibalas

jahat.

KE BAWAH
2. Perasaan berterima kasih kepada Tuhan.
4. Tempat beribadat penganut agama Islam.
6. Ganjaran yang diberikan oleh Tuhan bagi

setiap perbuatan baik.
7.  Perhiasan yang dibuat daripada gabungan

beras berwarna-warni.
9.  Perayaan yang disambut oleh suku kaum di

Sarawak untuk meraikan tamatnya musim
menuai padi

Kepentingan hidup beragama atau berkepercayaan

3. B R

5. H I

PENILAIAN

Unit 4.indd   46 7/10/16   12:12 pm
Unit 5
SERLAHKAN POTENSI DIRI

DIRI, K
ELUARGA

DAN PERSAHABATAN

47

*	 Kerajinan

*	 Kejujuran

*	 Harga Diri

*	 Hemah Tinggi

*	 Kesederhanaan

*	 Bertanggungjawab

NILAI

•  kekuatan dan kelemahan diri.
• cara membaiki kelemahan diri.
•  contoh kekuatan diri.
• menghargai keistimewaan diri.
•  mengaplikasikan potensi diri untuk kesejahteraan

hidup.

Dalam unit ini, saya belajar tentang:

Unit 5.indd   47 7/10/16   12:07 pm
48

Setiap orang termasuk anda mempunyai potensi diri. Potensi diri bermaksud bakat,
kebolehan atau kekuatan yang ada pada seseorang. Namun masih terdapat individu yang
belum menyedari akan potensi yang ada pada mereka. Apabila anda sudah mengenali
potensi diri anda, mudah untuk anda mencapai kejayaan dalam bidang yang anda ceburi.

KONSEP

Kenal pasti
kekuatan dan

kelemahan diri

Fikirkan
cara untuk
membaiki
kelemahan diri

Hargai
keistimewaan

diri

Cara
mengenali

potensi
diri

SUKA
MELUKIS

PETAH
BERBICARA

KREATIF

Apakah potensi
yang ada pada

diri saya?

Unit 5.indd   48 7/10/16   12:07 pm
49

Cara Saya Mengembangkan Potensi

•  Mencari idea baharu daripada pelbagai sumber seperti
bahan bacaan dan Internet.

•  Menyertai pertandingan reka cipta dan inovasi.

• Mengikuti kelas seni lukis.
• Menyambung pelajaran dalam bidang seni lukis.

• Menonton cara  orang lain berpidato dan berbahas.
• Meningkatkan pengetahuan dengan membaca

pelbagai jenis bahan bacaan.

Kreatif

Suka
Melukis

Petah
Berbicara

Saya mempunyai bakat dalam seni lukis. Saya boleh
melukis dengan cantiknya. Saya sanggup menghabiskan
masa yang lama untuk menghasilkan sesuatu lukisan.

Saya suka bercakap tentang pelbagai perkara yang
boleh menambahkan ilmu pengetahuan saya. Saya
petah berkata-kata.

Saya mempunyai banyak idea. Saya melihat sesuatu
dari pelbagai sudut. Saya berani mengambil risiko
untuk menghasilkan sesuatu yang baharu.

Unit 5.indd   49 7/10/16   12:07 pm
50

Di samping mengetahui potensi diri, kita juga perlu mengenal pasti kelemahan diri dan
berusaha untuk membaikinya.

Lemah
dalam
bahasa

Inggeris

Saya tidak pandai dan tidak
mempunyai  keyakinan
untuk bertutur dalam bahasa
Inggeris.

• Saya perlu lebih kerap bergaul
dengan orang lain.

• Saya perlu berlatih di hadapan
cermin untuk meningkatkan
keyakinan diri.

• Saya perlu berani untuk bertutur
dalam bahasa Inggeris.

•  Saya akan bertutur dengan guru
dan rakan supaya mereka boleh
membantu saya membetulkan
kesalahan dan menambah kosa
kata.

Cara Saya Membaiki
Kelemahan Diri

Lemah dalam
bahasa Inggeris

Saya malu bercakap di hadapan
orang ramai. Saya bimbang orang
akan mentertawakan saya.

Pemalu

Pemalu

Apakah
Kelemahan
Diri Saya?

Unit 5.indd   50 7/10/16   12:07 pm
51

Setelah mengenal pasti kekuatan dan berjaya mengatasi kelemahan diri, anda boleh
menentukan kerjaya yang ingin diceburi pada masa hadapan. Tahukah anda kerjaya yang
bersesuaian dengan potensi yang dimiliki?

Ketika mengharungi kehidupan untuk mencapai kejayaan, kita pasti akan menghadapi
pelbagai dugaan dan halangan. Kita jangan mudah berputus asa. Kita juga hendaklah
sentiasa membaiki segala kelemahan yang ada. Serlahkan potensi yang dimiliki untuk terus
mencapai kejayaan yang lebih gemilang.

Pegawai PERHILITAN Atlet sukan

KinestetikNaturalis

Interpersonal

Visual ruang

Intrapersonal

Bahasa Logika matematik

Muzikal

Kerjaya
yang

Bersesuaian
dengan

Potensi Diri

JuruhebahPakar Motivasi Penyanyi

PelukisPenyajak Jurutera

Unit 5.indd   51 7/10/16   12:07 pm
52

A.  Berdasarkan borang senarai semak di bawah, bulatkan nombor yang berkaitan
dengan diri anda dalam jadual potensi diri saya. Kira jumlah bulatan yang terdapat
dalam setiap ruangan. Catatkan jumlah tersebut dalam setiap ruangan yang
disediakan.

1.

2.

3.

4.

5.

6.

7.

8.

9.

10.

11

12.

13.

14.

15.

16.

17.

18.

19.

20.

21.

22.

24.
23.

Saya suka membaca buku.

Saya suka akan mata pelajaran
Matematik dan Sains.
Saya suka melukis dan mewarna.

Saya suka akan aktiviti di luar
rumah.
Saya mempunyai suara yang merdu
dan suka bernyanyi.
Saya tidak suka bergaduh dengan orang.
Saya mempunyai matlamat hidup.

Saya suka akan binatang.

Saya suka menulis cerita, sajak dan
laporan.
Saya suka akan benda  yang teratur,
tersusun dan kemas.
Saya pandai menyelesaikan teka-teki.
Saya suka bermain dan bersukan.

Saya suka bersiul mengikut irama lagu
yang saya minati.
Saya berasa selesa walaupun berada
di khalayak ramai.
Saya suka berfikir tentang diri saya.

Saya suka berkhemah dan mendaki
bukit atau gunung.
Saya petah berkata-kata.

Saya suka akan nombor dan data.
Saya lebih mudah mengingati wajah
seseorang daripada namanya.
Saya suka menjahit, mengukir atau
membina model.
Saya selalu mendengar muzik atau lagu.

Saya pandai mencari kawan.

Saya suka berfikir sebelum bertindak.
Saya suka menanam dan menjaga pokok.

Lihat jumlah bulatan yang anda peroleh. Kemudian, susun mengikut keutamaan jumlah
bulatan yang paling banyak hingga jumlah bulatan yang paling rendah. Jumlah bulatan yang
paling banyak menunjukkan anda mempunyai potensi yang tinggi dalam bidang itu.

Bagaimanakah anda mengembangkan potensi diri anda?

SOALAN

Borang Senarai Semak

(Sumber: diubah suai daripada “Multiple Intelligence Checklist” by Dr. Armstrong)

Potensi
Diri Saya

Jumlah
bulatan

Bahasa Logika
Matematik

Visual
Ruang

Kinestetik NaturalisMuzikal Interpersonal Intrapersonal

1
9
17

4
12
20

2
10
18

7
15
23

8
16
24

6
14
22

5
13
21

3
11
19

Jadual Potensi Diri Saya

PENGUKUHAN

Unit 5.indd   52 7/10/16   12:07 pm
53

B. Berdasarkan borang di bawah, kenal pasti kekuatan dan kelemahan rakan anda.
Kemudian, cadangkan cara untuk membantu rakan anda membaiki kekurangan
atau kelemahan yang ada padanya.

Borang Potensi Diri Rakan

Nama Kawan:  ______________________________  Tarikh: ____________________

Saya akan membantu rakan saya membaiki kekurangan atau kelemahan yang ada pada
dirinya dengan cara:

1. _______________________________________________________________

2. _______________________________________________________________

3. _______________________________________________________________

1. ___________________________

2. ___________________________

3. ___________________________

1. ___________________________

2. ___________________________

3. ___________________________

Kekuatan Kelemahan

Adakah anda bersetuju
dengan pandangan
rakan terhadap anda?
Mengapa?

SEGMEN SANTAI

Namakan dua orang murid yang ingin anda
teladani dengan berdasarkan potensi yang ada
pada mereka. Berikan sebab.

Unit 5.indd   53 7/10/16   12:07 pm
54

RENUNGAN

Cara Wilfred membaiki
kelemahan diri

Cara Wilfred mengatasi
ancaman

Kebaikan yang diperoleh
Wilfred

A. Wilfred bercita-cita untuk mewakili negeri dalam pertandingan catur. Bantu
Wilfred untuk membaiki kelemahan diri bagi memenangi pertandingan catur
berdasarkan maklumat yang diberikan dengan melengkapkan borang di bawah.

1. ____________________
2. ____________________

1. ____________________
2. ____________________

1. ____________________
2. ____________________

PENGAYAAN

Kekuatan
1. Tahu bermain catur.
2. Mendapat sokongan

ibu bapa.

Ancaman
1. Permainan komputer.
2. Sibuk dengan pelbagai

aktiviti lain.

Kelemahan
1. Tidak tahu cara terbaik

untuk bermain catur.
2. Kurang ilmu tentang catur.
3. Malas untuk menghadiri

latihan catur.

Peluang
1. Banyak pertandingan catur

diadakan sama ada pada peringkat
sekolah, daerah mahupun negeri.

2. Sekolah mempunyai kelab catur.

Refleksi Diri:
Bagaimanakah anda membaiki
kelemahan diri anda?

Jika anda dapat mengimpikannya, anda
perlu berusaha untuk melakukannya.

Unit 5.indd   54 7/10/16   12:07 pm
55

B.  Secara berkumpulan, pilih empat bahan daripada senarai di bawah. Hasilkan satu reka
cipta yang menarik. Persembahkan reka cipta tersebut di hadapan kelas.

Apakah perasaan anda apabila kumpulan anda dapat menghasilkan reka cipta tersebut?

SOALAN

Botol air

Penyedut
minuman

Kotak tisu

Cawan plastik

Reben

Kertas
warna

Pinggan kertas

Pensel warna

Aktiviti ini harus dirancang lebih awal kerana murid perlu menyediakan peralatan
yang diperlukan bagi menjalankan aktiviti reka cipta.

Nota GURU

Unit 5.indd   55 7/10/16   12:07 pm
56

Kehidupan
Gan Ming Rui

Kehidupan
Saya

Baca dan fahami kisah kehidupan Gan Ming Rui. Berpandukan maklumat tersebut,
ceritakan cara anda mengembangkan potensi diri untuk berjaya pada masa hadapan
dengan menggunakan peta pemikiran.

PEMULIHAN

Umur 13 Tahun
Gan Ming Rui sangat berminat
membaiki basikal. Dia juga
selalu membantu abangnya
membaiki motosikal. Dia
bercita-cita menjadi seorang
mekanik yang berjaya.

Umur 18 Tahun
Sementara menunggu keputusan
peperiksaan, Gan Ming Rui
bekerja di bengkel membaiki
motosikal bagi menimba ilmu
pengetahuan.

Umur 19 Tahun
Gan Ming Rui mengambil kursus
kemahiran asas mekanik di Institut
Kemahiran Belia Negara.

Umur 13 Tahun

Umur 18 Tahun

Umur 19 Tahun

Unit 5.indd   56 7/10/16   12:07 pm
57

1. Senaraikan sikap yang perlu anda amalkan untuk mengembangkan potensi diri anda.
2. Apakah perasaan anda apabila dapat menggunakan potensi diri dalam kehidupan?

SOALAN

Umur 22 Tahun
Gan Ming Rui bekerja tetap di sebuah
bengkel membaiki motosikal. Dia
beker ja  bersungguh-sungguh.
Majikannya sangat sayang kepadanya.

Umur 32 Tahun
Berkat kesungguhannya bekerja,
Gan Ming Rui dapat mengumpul
wang yang banyak. Gan Ming
Rui membuka bengkel membaiki
motosikalnya yang pertama. Dia
telah mengupah beberapa orang
pekerja untuk membantunya
di kedai.

Umur 57 Tahun
Hasil kerja kerasnya selama ini,
akhirnya Gan Ming Rui telah
berjaya membuka beberapa
b u a h  b e n g k e l  m e m b a i k i
motosikal. Dia gembira kerana
dapat mengembangkan potensi
dirinya dalam kehidupan.

Umur 22 Tahun

Umur 32 Tahun

Umur 57 Tahun

Unit 5.indd   57 7/10/16   12:07 pm
58

1. Secara berkumpulan, hasilkan sebuah buku skrap mengenai tokoh-tokoh yang berjaya
dalam pelbagai bidang.

Kandungan yang perlu dimasukkan dalam buku skrap:
 • Maklumat ringkas tentang latar belakang tokoh
 • Cara tokoh mempraktikkan potensi diri sehingga berjaya
 • Sikap atau nilai yang diamalkan oleh tokoh
 • Gambar atau keratan akhbar tentang kejayaan tokoh
2. Buat refleksi diri:
 Bagaimanakah kejayaan tokoh tersebut boleh menjadi inspirasi kepada anda untuk
 meningkatkan potensi diri?
3. Buku skrap akan dinilai oleh guru dengan menggunakan borang penilaian seperti yang
 di bawah.

Borang Penilaian Buku Skrap

Jumlah markah Tahap Pencapaian

76 – 100 markah Cemerlang

51 – 75 markah Kepujian

26 – 50 markah Memuaskan

0 – 25 markah Tidak mencapai tahap yang memuaskan

PENILAIAN

Penilaian Berasaskan Projek

Bil. Perkara yang dinilai
 Penilaian Guru

Markah Markah yang diberi

1. Isi Kandungan 40

2. Kreativiti (bahan menarik dan sesuai) 30

3. Nilai/Pengajaran 20

4. Bahan sokongan (gambar/keratan akhbar/
dokumen atau sumber rujukan) 10

Jumlah  100%

Unit 5.indd   58 7/10/16   12:07 pm
59

Unit 6
HUBUNGAN MESRA
KELUARGA BAHAGIA

DIRI, K
ELUARGA

DAN PERSAHABATAN

*		 Hormat

*		 Toleransi

*		 Kasih Sayang

*		 Hemah Tinggi

*		 Berterima Kasih

*		 Bertanggungjawab

NILAI

•	 cara	menyayangi	anggota	keluarga.
•	 kepentingan	menyayangi	anggota	keluarga.
•	 merangka	 aktiviti	 untuk	mengeratkan	hubungan
kekeluargaan.

•	 menunjukkan	 perasaan	 kasih	 sayang	 terhadap
anggota	keluarga.

•	melibatkan	diri	dalam	aktiviti	 yang	mengeratkan
hubungan	kekeluargaan.

Dalam unit ini, saya belajar tentang:

Unit 6.indd   59 7/10/16   11:51 am
60

KONSEP

Terdapat	dua	jenis	keluarga,	iaitu	keluarga	asas	dan	keluarga	kembangan.	Keluarga	asas
terdiri	daripada	ibu	bapa	dan	anak-anak.	Keluarga	kembangan	terdiri	daripada	anggota
keluarga	yang	lain	seperti	datuk,	nenek,	bapa	saudara	dan	sepupu.

Anggota	keluarga	merupakan	insan	yang	paling	penting	dalam	hidup	kita.	Mereka	banyak
berjasa	dan	berkorban	untuk	kita.	Oleh	itu,	kita	mestilah	menyayangi	anggota	keluarga.

Cara Menyayangi Anggota Keluarga

Memberikan
layanan yang
sopan.

Mengambil	berat
akan	masalah
keluarga.

Patuh	kepada	nasihat
dan	larangan	keluarga.

Memberikan
sokongan	moral.

Saling
menghormati.

Meraikan	hari
istimewa	keluarga.

Memberikan	hadiah
atau	kad	ucapan.

Berkongsi	masa
suka	dan	duka.

Unit 6.indd   60 7/10/16   11:51 am
61

Apabila	anggota	keluarga	saling	menyayangi,	hubungan	antara	anggota	keluarga	akan
menjadi	erat.	Rajah	di	bawah	menunjukkan	kepentingan	menyayangi	anggota	keluarga.

Gambar	 di	 bawah	 menunjukkan	 beberapa	 contoh	 aktiviti	 yang	 boleh	 mengeratkan
hubungan	kekeluargaan.

Kepentingan Menyayangi Anggota Keluarga

Mewujudkan
kemesraan	anggota

keluarga

Mengelakkan
daripada

menyakiti	dan
menyinggung
perasaan

anggota	keluarga.

Membina
keluarga
bahagia.

Unit 6.indd   61 7/10/16   11:51 am
62

Pelbagai	 aktiviti	 yang	menarik	 boleh	 dirangka	untuk	mengeratkan	hubungan
kekeluargaan	dan	melahirkan	keluarga	bahagia.	Yang	berikut	ialah	panduan	yang	boleh
anda	gunakan	untuk	merancang	aktiviti	bersama-sama	keluarga.

Apabila	kita	merancang	aktiviti	untuk
keluarga,	 semua	 anggota	keluarga	 akan
berasa	 gembira	 kerana	mereka	 berasa
dihargai	dan	disayangi.	Bagi	memeriahkan
suasana 	 menyambu t 	 ak t i v i t i 	 yang
dirancang,	 anggota	 keluarga	 haruslah
melibatkan	diri	dan	berganding	bahu	untuk
menjayakan	aktiviti	tersebut.

Tanpa	mereka,	siapalah	kita.	Oleh	 itu,
sewajarnya	kita	bersyukur	kerana	Tuhan
menganugerahkan	sebuah	keluarga	kepada
kita.	Sayangilah	mereka	dan	jagalah	mereka
selagi	mereka	masih	ada	bersama-sama	kita.

Kenal	pasti	hari
istimewa yang
ingin	diraikan.

Tentukan	objektif
majlis	tersebut.

Pengisian	program
seperti	jamuan	dan
permainan.

Tentukan	tarikh,
tempat	dan	masa.

Kos	dan	sumber
kewangan.

Senaraikan	dan
bahagikan	tugas	untuk
anggota	keluarga.

AJK
Makanan

AJK
Jemputan

Tugas
Lain

Unit 6.indd   62 7/10/16   11:51 am
63

A. Berdasarkan peta pemikiran di bawah, bincangkan kepentingan anggota keluarga
mengamalkan ciri keluarga bahagia.

B.  Pilih satu daripada ciri keluarga bahagia dan berikan cara anda mengamalkannya
dalam keluarga.

Hubungan mesra
dan akrab

Saling
menghormati

Peka akan
perasaan anggota

keluarga

Saling
menyayangi

Saling
membantu

Peta	pemikiran	menunjukkan	ciri	keluarga	bahagia.

Ciri Keluarga Bahagia:
_________________

Ciri Keluarga
Bahagia

Cara	Saya	Mengamalkannya

PENGUKUHAN

Unit 6.indd   63 7/10/16   11:51 am
64

C. Baca dan fahami perbualan di bawah.

Ya, ayah. Ini duit
tabungan adik dan
kakak. Gunakanlah
untuk pembedahan
datuk.

Ibu bangga akan
sikap kamu berdua.

Ayah gembira kerana kamu berdua
ingin membantu datuk. Kamu
berdua janganlah risau. Ayah
dan pak cik kamu masih mampu
membayar kos pembedahan.

Ayah, semalam saya dan adik
terdengar bahawa datuk sakit
dan memerlukan wang yang
banyak untuk pembedahan
usus. Saya dan adik ingin
membantu dengan ikhlas. Ayah,
ambillah wang di dalam tabung
kami untuk membantu datuk.

1.	Berikan	pandangan	anda	tentang	sikap	yang	diamalkan	oleh	anggota	keluarga	di	atas.
2.	Apakah	yang	akan	terjadi	jika	anggota	keluarga	tidak	mengambil	berat	antara	satu

sama lain?

SOALAN

Unit 6.indd   64 7/10/16   11:51 am
65

D. Bincangkan cara anda dan rakan anda menyayangi ibu bapa. Persembahkan
hasil perbincangan dalam bentuk peta pemikiran.

Saya RakanSaya

E. Secara berkumpulan, lengkapkan peta pemikiran di bawah.

Sanggupkah	anda	meninggalkan	ibu	bapa
di	rumah	orang	tua?	Jelaskan.

Kesibukan	kerja
Ibu	bapa

berasa	sedih

Ibu Bapa dihantar
ke Rumah Orang Tua

Peta	pemikiran	menunjukkan	sebab	dan	akibat	ibu	bapa	dihantar	ke	rumah	orang	tua.

Sebab Akibat

Rakan

Unit 6.indd   65 7/10/16   11:52 am
66

PENGAYAAN

Refleksi Diri:
Pernahkah	 anda	 mengalami	 situasi	 seperti
yang	di	atas?	Ceritakan.

A. Secara berkumpulan, main peranan situasi di bawah. Lengkapkan jadual yang
diberikan di bawah.

Adik	tidak	menutup	pili	air	setelah	menggunakannya.
Dia	telah	merajuk	setelah	dimarahi	oleh	ibu.

Main	peranan	cara	anda	memujuk	dan	memberikan
nasihat	kepada	adik.

Abang	anda	dimasukkan	ke	hospital	kerana	kemalangan
motosikal.

Main	peranan	cara	anda	menjaga	abang.

Kakak	berasa	sedih	kerana	tidak	mendapat	keputusan
cemerlang	dalam	peperiksaan.

Main	peranan	cara	anda	memberikan	sokongan	kepada
kakak.

Dua	orang	adik	anda	sedang	bergaduh	kerana	berebut
alat	mainan.

Main	peranan	cara	anda	meleraikan	pergaduhan	mereka.

Situasi
Cara menyayangi
anggota	keluarga

Kepentingan
mengambil berat
keperluan	anggota

keluarga

Perasaan
menyayangi

anggota	keluarga

1

2

3

4

Unit 6.indd   66 7/10/16   11:52 am
67

B. Hasilkan sebuah catatan tentang cara anggota keluarga anda menyayangi antara
satu sama lain seperti contoh di bawah. Kongsi catatan anda dengan rakan.

16 Mac

Hujung minggu. Kami sekeluarga bergotong-royong membersihkan rumah. Saya
membantu abah mencuci longkang. Kakak menyapu sampah serta membantu ibu
membersihkan dapur dan bilik air. Adik melipat baju, mengemas buku dan alat
permainan.

18 Mei

Hari ini ibu dimasukkan ke hospital akibat demam denggi. Kami sekeluarga berasa
sangat sedih. Kami memberikan sokongan antara satu sama lain. Kami sekeluarga
termasuk datuk dan nenek menziarahi ibu dan memberikan sokongan kepada ibu
supaya ibu cepat sembuh.

17 September

Hari ini adik menyertai pertandingan robotik peringkat
negeri.  Ayah, ibu, kakak dan saya menemani adik semasa
pertandingan. Kami sentiasa memberikan kata-kata
semangat dan sokongan kepadanya. Walaupun adik
tidak berjaya mendapat sebarang hadiah, kami
sekeluarga berasa bangga terhadapnya kerana kami
tahu adik sudah mencuba yang terbaik.

Bagaimanakah	kehidupan	anda	sekiranya	tiada
kasih	sayang	keluarga?

SOALAN

Unit 6.indd   67 7/10/16   11:52 am
Persiapan Majlis Objektif majlis:

Tarikh:    Tempat:   Masa:
Pengisian program:   1.     2.

Anggaran kos  dan
sumber kewangan:

Tugas   Ahli keluarga yang terlibat Perkara
Menyediakan      Senarai menu: makanan      1.
       2.
       3.

Menyediakan       Atur cara majlis:
atur cara majlis

1.

1.

2.
3.   Menjemput tetamu

Senarai para jemputan:

2.

3.

68

C. Abang sulung anda yang bekerja di luar negara akan pulang ke tanah air. Anda
sekeluarga bercadang untuk mengadakan majlis bagi menyambut kepulangan abang.
Secara berkumpulan, bincangkan persiapan majlis tersebut  dengan melengkapkan
borang di bawah.

Perkara	yang	paling	indah	dalam	keluarga	ialah
saat	semua	anggota	keluarga	berkumpul.

RENUNGAN

Unit 6.indd   68 7/10/16   11:52 am
69

Persiapan Majlis Objektif majlis:

Tarikh:    Tempat:   Masa:
Pengisian program:   1.     2.

Anggaran kos  dan
sumber kewangan:

Tugas   Ahli keluarga yang terlibat Perkara
Menyediakan      Senarai menu: makanan      1.
       2.
       3.

Menyediakan       Atur cara majlis:
atur cara majlis

1.

1.

2.
3.   Menjemput tetamu

Senarai para jemputan:

2.

3.

A. Secara berkumpulan, cari perkataan berdasarkan kod rahsia yang diberikan.
Kemudian, lengkapkan rajah di bawah.

PEMULIHAN

SEGMEN SANTAI

Apakah	aktiviti	yang	anda	dan	keluarga	lakukan	pada	hujung	minggu?

2-5-18-19-5-14-1-13

2-5-18-11-5-12-1-8

2-5-18-11-5-2-21-14 2-5-18-3-21-20-9

11-1-18-1-15-11-5

Panduan	Mencari	Kod	Rahsia

Kod	dibina	dengan	memberikan	nombor	kepada	abjad.	Contohnya:
A	=	1,	B	=	2,	C	=	3,	D	=	4	dan	begitulah	seterusnya	sehingga	Z	=	26	.

Aktiviti	Keluarga	Vijaya

1.	_________________________

2.	_________________________

3.	_________________________

4.	_________________________

5.	_________________________

Kepentingan	Aktiviti	Tersebut
kepada	Keluarga	Vijaya

1.	_________________________

2.	_________________________

3.	_________________________

4.	_________________________

5.	_________________________

Aktiviti
Keluarga

Vijaya

Unit 6.indd   69 7/10/16   11:52 am
70

B. Dengan berpandukan langkah-langkah di bawah, hasilkan origami kasih sayang untuk
anggota keluarga.

1.	 Lipat	kertas	seperti
yang	 ditunjukkan
dalam	gambar.

4.	Pada	bahagian	atas,	sisi
kiri	dan	kanan,	lipat	lagi
ke	tengah-tengah	kertas.

2.	 Lipat	bahagian	bawah
kertas 	 ke	 bahagian
tengah.

5.	 Te rba l i kkan 	 ke r t a s .
Lipat	sisi	kiri	dan	kanan
ke	bahagian	tengah.

3.	 Terbalikkan	 kertas.
Lipat	bahagian	kanan
dan	kiri	 ke	 bahagian
tengah.

6.	Masukkan	 sisi	 yang
bertemu	ke	dalam.

Cara MembuatCara Membuat

Alatan

Unit 6.indd   70 7/10/16   11:52 am
71

7.	 Rapikan	bahagian
sebelah	atas.

10.	Origami	kasih	sayang
yang	telah	siap.

11.	Lekatkan	 origami	 kasih
sayang	di	atas	kad	ucapan.

12.	Kad	ucapan	yang	dihias	dengan	origami	kasih
sayang.

8.	 Lipat	kertas	seperti
yang	 ditunjukkan
dalam	gambar.

9.	Lipatkan	bahagian	atas
ke	dalam	seperti	yang
terdapat	dalam	gambar.

1.	 Apakah	perasaan	anda	apabila	memberikan	origami	kasih	sayang	kepada	anggota	keluarga?
2.	 Cadangkan	hadiah	lain	untuk	diberikan	kepada	anggota	keluarga	bagi	menunjukkan	tanda

kasih	sayang.

SOALAN

Aktiviti	ini	harus	dirancang	lebih	awal	kerana	murid	perlu	menyediakan	peralatan	yang	diperlukan	bagi
membuat	origami	kasih	sayang	dan	kad	ucapan.

Nota GURU

Unit 6.indd   71 7/10/16   11:53 am
72

PENILAIAN

A.  Fahami situasi di bawah dan jawab soalan yang diberikan.

1.	 Andaikan	anda	berada	dalam	situasi	tersebut.	Patutkah	anda	membiarkan	kakak	anda
begitu	sahaja?	Berikan	sebab.

_____________________________________________________________________

2.	 Apakah	yang	 sepatutnya	 anda	 lakukan	untuk	menunjukkan	anda	menyayangi	kakak
anda?

_____________________________________________________________________

3.	 Jelaskan	 perasaan	 anda	 apabila	melihat	 anggota	 keluarga	 saling	menyayangi	 antara
sama	satu	lain.

_____________________________________________________________________

B. Gambar di bawah menunjukkan satu contoh aktiviti keluarga.

Kebelakangan	 ini,	 saya	dapati	kakak
saya	selalu	bersendirian	dan	mengurung
dirinya	di	dalam	bilik.	Apakah	yang	saya
patut	lakukan?

Bagaimanakah	aktiviti	tersebut	dapat	mengeratkan	hubungan	kekeluargaan?	Huraikan.
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________

Unit 6.indd   72 7/10/16   11:53 am
Unit 7
BIJAKSANA

MEMILIH SAHABAT

73

DIRI, K
ELUARGA

DAN PERSAHABATAN

*	 	 Hormat

*	 	 Rasional

*	 	 Hemah Tinggi

*	 	 Kesederhanaan

*	 	 Bertanggungjawab

NILAIDalam unit ini, saya belajar tentang:

•	 membanding	bezakan	ciri	sahabat	positif	dan	negatif.
•		kebaikan	menjalin	hubungan	persahabatan.
•		kesan	memilih	sahabat	yang	negatif.
•		cara	menjalin	persahabatan	tanpa	mengabaikan
hubungan	kekeluargaan.

•		menzahirkan	perasaan	 bersyukur	 kerana	mempunyai
sahabat	yang	baik.

•	 amalan	 persahabatan	 yang	 positif	 demi	 perpaduan
kaum.

*	 Hormat

*	 Toleransi

*	 Kerjasama

*	 Kasih	sayang

*	 Kesederhanaan

Unit 7.indd   73 7/10/16   11:41 am
Sahabat
Berciri Positif

Dalam	 kehidupan	 seharian,	 semua	 remaja	 mempunyai	 sahabat.	 Terdapat	 sahabat	 yang
berciri	positif	dan	berciri	negatif.	Peta	pemikiran	di	bawah	menunjukkan	banding	beza
antara	sahabat	berciri	positif	dengan	berciri	negatif.

Sahabat	yang	berciri	positif	akan	memberikan	pengaruh	yang	baik	dan	membentuk
tingkah	laku	yang	mulia	dalam	diri	anda.	Mereka	akan	sentiasa	menegur	dan	memberikan
nasihat	kerana	mereka	tidak	mahu	melihat	anda	berbuat	salah.	Mereka	juga	akan	sentiasa
membantu	dan	memberikan	dorongan	kepada	anda	untuk	sama-sama	berusaha	demi	mencapai
kejayaan	dan	menikmati	masa	depan	yang	cerah.

Bersopan
santun

Menggunakan
masa dengan
berfaedah

Penghibur
hati

Memberikan
bantuan

Prihatin

KONSEP

Ikhlas

Membazir
masa

Mementingkan
diri

Melanggar
peraturan

Mengharapkan
balasan

Peta	pemikiran	menunjukkan	banding		beza	sahabat	berciri	positif	dan	berciri	negatif.

74

Syukur kerana saya mempunyai
sahabat yang sanggup membantu
ketika saya sakit.

Sahabat
Berciri Negatif

Unit 7.indd   74 7/10/16   11:41 am
75

Terdapat	 banyak	 kebaikan	menjalinkan	 perhubungan	 persahabatan	 yang	 positif.	Antara
kebaikannya	adalah	seperti	yang	berikut.

Kebaikan
Memilih
Sahabat
Positif

Dapat	menjalin	silaturahim	dan
perpaduan	dengan	sahabat	yang
pelbagai	kaum.

Tidak	berasa	sunyi	dan
keseorangan.

Bersama-sama	melakukan
aktiviti.

Dapat	belajar	bersama-sama.

Mendapat	bantuan	dan	sokongan
moral	secara	ikhlas.

Contohnya,	mendapat	bantuan
semasa	dalam	kesusahan.

Contohnya,	mengulang
kaji	pelajaran	semasa
peperiksaan.	Contohnya,	mengetahui	 dan

memahami	 adat	 resam	yang
diamalkan	semasa	berkunjung
ke	rumah	sahabat.

Contohnya,	bersama-sama
berkongsi	kegembiraan	dan
kesedihan.

Contohnya,	bermain	badminton
pada	waktu	lapang.

Syukur kerana saya mempunyai
sahabat yang sanggup membantu
ketika saya sakit.

Unit 7.indd   75 7/10/16   11:41 am
76

Sahabat	 yang	 negatif	 akan	 memberikan	 kesan	 yang	 tidak	 baik	 terhadap	 anda.
Rajah	di	bawah	menunjukkan	kesan	memilih	sahabat	yang	negatif.

Kesan Memilih
Sahabat Negatif
Kesan Memilih
Sahabat Negatif

Tidak	disukai
orang

Pelajaran
terjejas

Dihukum
dan

didenda

Menjejaskan	nama
baik	diri	dan
keluarga

Terjebak	dalam
gejala sosial

Menjejaskan
masa	depan

Ketika	bersahabat,	janganlah
bersikap	keterlaluan	sehingga
mengabaikan	keluarga.

Apakah	cara-caranya,
ayah?

Unit 7.indd   76 7/10/16   11:41 am
77

Meluangkan	masa	yang	lebih	untuk	keluarga
daripada	sahabat.

Meminta	 izin	daripada	keluarga	 sebelum
berjanji	kepada	sahabat.

Mengutamakan	keluarga	daripada	sahabat
apabila	perlu	membuat	pilihan.

Menjaga	perasaan	keluarga	dan	menerima
nasihat	yang	diberikan.

Tidak	bertindak	keterlaluan	demi	memenuhi
kehendak	 sahabat	 sehingga	mengabaikan
kepentingan	diri	dan	keluarga.

Oh,	barulah	saya	faham!	Saya	tidak	akan
mengabaikan	keluarga	apabila	bersahabat.

Baguslah.	Ayah	harap	kamu	dapat
menjalinkan	persahabatan	yang	positif.

Sahabat	boleh	dicari.	Keluarga	tidak	boleh	diganti.

RENUNGAN

Cara Menjalinkan
Persahabatan

Tanpa
Mengabaikan

Keluarga

Unit 7.indd   77 7/10/16   11:42 am
A. Lakonkan drama di bawah.
PENGUKUHAN

Masa: Petang
Tempat: Sekolah

Galong:		 Apa	khabar	Joo	Soon,	kamu	kerap	tidak	hadir	ke	sekolah	pada	bulan	ini.	Adakah
	 	 	 kamu	tidak	sihat?	Jika	kamu	mempunyai	masalah	ceritalah	kepada	kami.

Joo	Soon:		Terima	 kasih.	 Saya	 bersyukur	 kerana	 mempunyai	 sahabat	 yang	 prihatin.
	 Saya	dapat	 rasa	 keikhlasan	dan	kasih	 sayang	kamu	walaupun	kita	 berlainan
	 kaum	 jika	 dibandingkan	 dengan	 sahabat	 baharu	 saya.	Mereka	 tidak	 pernah
	 mengambil	 berat	 terhadap	 diri	 saya.	 Mereka	 menyuruh	 saya	 berbohong
	 kepada	 guru	 kelas	 kerana	 hendak	menutup	 kesalahan	 ponteng	 sekolah	 yang
	 kami	lakukan	bersama-sama.

Roshan:		 Baguslah	 Joo	 Soon,	 jika	 kamu	 telah	 sedar.	 Sebagai	 sahabat,	 kami	 sungguh
	 gembira	kerana	dapat	membantu	kamu	kembali	ke	pangkal	jalan.

Galong:		 Joo	 Soon,	 jauhi	 sahabat	 yang	 bersikap	 negatif.	Mereka	 suka	mengajak	 kita
	 melakukan	perbuatan	yang	salah.	Kelak	kita	juga	yang	susah.

Roshan:		 Betul	kata	Galong.	Sebagai	sahabat,	kami	akan	sentiasa	bersama-sama	kamu.

Babak	1

78

Unit 7.indd   78 7/10/16   11:42 am
79

Cara saya menjalin
persahabatan

tanpa mengabaikan
hubungan

kekeluargaan

Masa:  Malam
Tempat: Di rumah Joo Soon

Joo	Soon:	Mama,	maafkan	saya.	Saya	tidak	patut	mengutamakan
sahabat	 sehingga	 mengabaikan	 kepentingan
keluarga.	Saya	tidak	sepatutnya	berbohong	kepada
mama	demi	menurut	 kata	 sahabat	 baharu	 yang
saya	kenali.	Saya	menyebabkan	mama	sedih	dan
kecewa.	Saya	berjanji	 tidak	akan	ponteng	sekolah
dan	menghabiskan	wang	 yang	 diberikan	 oleh
mama	untuk	ke	kafe	siber	lagi.

Mama:		 Syukurlah	kamu	 telah	 insaf,	 Joo	Soon.	Kamu	hendaklah	bijaksana	ketika
memilih	sahabat.	Dekatilah	sahabat	yang	berciri	positif	 seperti	Galong	dan
Roshan	yang	tidak	suka	membuang	masa	dan	patuh	kepada	peraturan	sekolah.
Mereka	 akan	menjadi	 pendorong	 dan	membantu	 kamu	 untuk	 berjaya
dalam	hidup.

Joo	Soon:	Terima	kasih,	mama.

Babak	2

Sahabat	yang	berciri	positif	akan
mendorong	kita	untuk	berjaya.
Sebaliknya,	sahabat	yang	berciri
negatif	akan	memusnahkan	masa
depan	kita.	Bincangkan.

1.	Huraikan	kebaikan	apabila	Joo	Soon	mempunyai	sahabat	berciri	positif.
2.		Ramalkan	kesan	 terhadap	Joo	Soon	apabila	menjalinkan	persahabatan	dengan	sahabat	yang
negatif.

SOALAN

B. Nyatakan cara anda menjalinkan persahabatan tanpa mengabaikan hubungan
kekeluargaan dengan melengkapkan rajah di bawah.

Unit 7.indd   79 7/10/16   11:42 am
80

Yi	 Wen	 merupakan	 murid	 yang	 tidak	 berminat
untuk	belajar.	Sahabat	baiknya,	Yoshini	sering
mengambil	berat	terhadap	Yi	Wen.	Dia	menasihati
Yi	Wen	untuk	mengubah	sikapnya.	Dia	juga
berusaha	 untuk	 membantu	 Yi	 Wen	 dalam
pelajarannya.	 Sikap	 Yoshini	 yang	 prihatin
terhadapnya	telah	menyebabkan	Yi	Wen	berminat
untuk	belajar.	Dia	juga	ingin	mencontohi	sikap
Yoshini	yang	prihatin	dan	rajin	belajar.

C. Baca dan fahami kes di bawah.

Bagaimanakah	hubungan	persahabatan
dapat	menjalin	perpaduan?

Sharmala	berjumpa	dengan	guru	kaunseling
kerana	menghadapi	masalah	untuk	menolak
ajakan	sahabatnya,	Jesy	yang	selalu	mengajak
dia	 melakukan	 perbuatan	 negatif	 seperti
ponteng	dan	melepak	selepas	waktu	sekolah.
Sharmala	memberitahu	guru	kaunseling
bahawa	dia	tidak	tahu	cara	untuk	mengatakan
tidak	kepada	ajakan	sahabat	negatifnya.

Kes	1 Kes	2

SOALAN

1.	 Apakah	pengaruh	negatif	yang	dibawa	oleh	sahabat	Sharmala?
2.	 Ramalkan	kesan	yang	akan	berlaku	sekiranya	Sharmala	mengikut	ajakan	sahabat	negatifnya.
3.	 Andaikan	anda	guru	kaunseling.	Apakah	nasihat	anda	kepada	Sharmala	untuk	menolak	ajakan
	 negatif	sahabatnya?
4.	 Bagaimanakah	Yi	Wen	boleh	berubah	menjadi	murid	yang	rajin	belajar?

Unit 7.indd   80 7/10/16   11:42 am
81

D. Banding beza ciri positif dan ciri negatif yang terdapat pada Jesy dan Yoshini
dengan melengkapkan peta pemikiran di bawah.

E. Sahabat anda suka membuang masa dengan berkunjung ke kafe siber. Dia
terpengaruh dengan ajakan sahabatnya yang negatif. Ramalkan kesan yang akan
berlaku terhadap sahabat anda dengan melengkapkan rajah di bawah.

Jesy

PEN
G

U
K

U
H

A
N

Kesan sekiranya saya mengikut ajakan sahabat
 ke kafe siber.

1.	 Apakah	pengaruh	negatif	yang	dibawa	oleh	sahabat	Sharmala?
2.	 Ramalkan	kesan	yang	akan	berlaku	sekiranya	Sharmala	mengikut	ajakan	sahabat	negatifnya.
3.	 Andaikan	anda	guru	kaunseling.	Apakah	nasihat	anda	kepada	Sharmala	untuk	menolak	ajakan
	 negatif	sahabatnya?
4.	 Bagaimanakah	Yi	Wen	boleh	berubah	menjadi	murid	yang	rajin	belajar?

Yoshini

SOALAN

Apakah	nasihat	anda	kepada	sahabat	yang	suka	membuang	masa	di	kafe	siber?

Unit 7.indd   81 7/10/16   11:42 am
82

Nota GURU

A. Secara berkumpulan, bincangkan situasi yang diberikan dengan melengkapkan
borang di bawah.

PENGAYAAN

Sahabat	mengajak	 anda	menemaninya	 ke	 kedai	 untuk	membeli	 hadiah	 hari
lahir	ibunya	sedangkan	ibu	bapa	anda	tiada	di	rumah.

Sahabat	mengajak	anda	mandi	di	sungai.	Dia	meminta	anda	merahsiakannya
daripada	pengetahuan	keluarga.

Guru	meminta	murid	di	dalam	kelas	anda	supaya	duduk	dalam	kumpulan	yang
terdiri	 daripada	 pelbagai	 kaum.	Salah	 seorang	 sahabat	 anda	 enggan	 berbuat
demikian.

Anda	mahu	berbasikal	bersama-sama	sahabat.	Pada	masa	yang	sama,	 	bapa
telah	meminta	anda	membantunya	memberikan	makanan	kepada
ikan	di	sangkar.

Sahabat	anda		telah	membawa	barang	larangan	ke	sekolah.	Semasa	pemeriksaan
oleh	pengawas	sekolah,	sahabat	anda	meminta	anda	menyembunyikan	barang
larangan	yang	ada	padanya.

1.

3.

2.

4.

5.

Situasi Tindakan yang Sepatutnya Saya
Lakukan Kepentingan

1. Meminta	izin	daripada	keluarga
sebelum	berjanji	kepada	sahabat.

•	 Menjaga	perasaan
	 keluarga.

Minta	murid	memberikan	situasi	positif	dan	negatif	yang	sesuai	berdasarkan	pengalaman	dalam	bentuk
perbincangan.

Unit 7.indd   82 7/10/16   11:42 am
83

B.  Berdasarkan panduan di bawah, jalankan aktiviti forum yang bertemakan
“Persahabatan Tanpa Mengabaikan Keluarga”.

Apakah	rumusan	yang	anda	peroleh	daripada	hasil	perbincangan	forum	yang	diadakan?

Persediaan Mengadakan Forum

1.	Bentukkan	lima	kumpulan	murid.

2.	Setiap	kumpulan	dikehendaki	membincangkan	isi	berdasarkan	kad	yang	diberikan.

Kad
Panel 1

Kad
Panel 3

Kad
Pengerusi

Kad
Panel 2

Kad
Panel 4

Membincangkan	ciri	sahabat
positif	dan	negatif.

Membincangkan	cara
menjalinkan	persahabatan
yang	sihat	tanpa	mengabaikan
keluarga.

Membincangkan	kepentingan
menjalinkan	persahabatan	tanpa
mengabaikan	keluarga.

-		Memulakan	majlis.
-		Mengendalikan	majlis.
-		Menutup	majlis.

Langkah Mengadakan Forum

1.  Pilih seorang pengerusi untuk mengendalikan forum.
2. Pilih seorang ahli daripada setiap kumpulan untuk

menyertai forum.

SOALAN

Membincangkan	kesan
mengabaikan	keluarga	dalam
menjalinkan	persahabatan.

Unit 7.indd   83 7/10/16   11:42 am
84

Hari	Persahabatan	Sedunia	diraikan	pada	hari	Ahad,	minggu	pertama	pada	bulan	Ogos.
Bersempena	dengan	hari	tersebut,	hasilkan	bekas	epal	untuk	dihadiahkan		kepada	sahabat
anda.

Alatan

2.		Gunting	kedua-dua	botol	tersebut.

Bekas Epal untuk Sahabat

Cara Membuat

PEMULIHAN

1.	Tebuk	botol	dengan	menggunakan	pisau
bagi	memudahkan	botol	digunting.

Unit 7.indd   84 7/10/16   11:42 am
85

3.	Ambil	 bahagian	 botol	 yang	 tidak
diperlukan.	Gunting	menjadi	dua	bentuk
daun	 dan	 satu	 bentuk	 tangkai	 untuk
hiasan.

5.	Bekas	epal	yang	telah	siap.

4.	Lekatkan	daun	dan	 tangkai	dengan
menggunakan	 gam.	 Kemudian
lekatkan	daun	dan	 tangkai	 tersebut
pada	bekas	epal.

6.	Tulis	 kata-kata	 penghargaan	 pada
sekeping	kertas.

7.	Lekatkan	 nota	 penghargaan	 tersebut
pada	tangkai	epal	dan	serahkan	kepada
sahabat	anda.

Terima kasih kerana sedia
membantu apabila saya
memerlukan bantuan.

RENUNGAN

Nota GURU

Rancang	 lebih	 awal	 persediaan	 untuk	membuat	 aktiviti	 kerja	 tangan.	Utamakan	keselamatan	murid	 ketika
menjalankan	aktiviti	reka	cipta.	Sekiranya	murid	menggunakan	botol	yang	sudah	berwarna,	murid	tidak	perlu
mewarnakan	botol	tersebut.

Sahabat	 ialah	 seseorang	yang	 selalu
menyampaikan	kebenaran	walaupun
kadangkala	menyakitkan.

Unit 7.indd   85 7/10/16   11:42 am
86

Cari lima ciri sahabat positif yang terdapat dalam kotak di bawah. Senaraikan ciri dan
kepentingan mempunyai sahabat tersebut dengan melengkapkan jadual yang diberi.

K	 P	 E	 N	 Y	 A	 B	 A	 R	 Q

R	 K	 I	 S	 A	 I	 N	 S	 R	 M

	 B	 E	 I	 K	 H	 L	 A	 S	 B	 P

E	 D	 B	 D	 A	 U	 N	 M	 R	 R

R	 E	 A	 A	 T	 I	 N	 I	 K	 I

S	 K	 S	 R	 W	 C	 H	 A	 R	 U

O	 U	 B	 W	 A	 A	 N	 R	 A	 L

P	 T	 E	 F	 T	 O	 S	 A	 M	 A

A	 N	 C	 I	 R	 O	 A	 N	 A	 I

N	 A	 N	 S	 P	 A	 P	 R	 N	 S

J	 S	 K	 A	 C	 U	 L	 I	 A	 O

U	 I	 N	 L	 H	 Z	 L	 M	 H	 S

P	 E	 N	 D	 I	 A	 M	 E	 K	 R

J	 A	 B	 M	 N	 D	 B	 S	 A	 E

U	 P	 E	 R	 A	 M	 A	 H	 Q	 B

Ciri Sahabat PositifBil. Kepentingannya

1.
2.

3.

4.

5.

PENILAIAN

Unit 7.indd   86 7/10/16   11:42 am
8787

HUBUNGAN ANTARA

DIRI, K
OMUNITI DAN

MASYARAKAT

Unit 8
WARGA PRIHATIN

SEKOLAH SEJAHTERA

*	 Hormat

*	 Toleransi

*	 Kerjasama

*	 Kasih Sayang

*	 Hemah Tinggi

*	 Bertanggungjawab

NILAI

•	 ciri	warga	sekolah	yang	sejahtera.
•	 cara	meningkatkan	kesejahteraan	warga	sekolah	yang
	 terdiri	daripada	pelbagai	kaum.
•	 kepentingan	meningkatkan	 kesejahteraan	warga
sekolah.

•	 menzahirkan	perasaan	apabila	kesejahteraan	warga
sekolah	terpelihara.

•	 mengamalkan	cara	hidup	sejahtera	 sebagai	warga
sekolah	yang	terdiri	daripada	pelbagai	kaum.

Dalam unit ini, saya belajar tentang:

Unit 8.indd   87 7/10/16   11:39 am
88

KONSEP

Warga	sekolah	 terdiri	daripada	barisan	pentadbir,	guru,	murid,	kerani	sekolah,	 tukang
kebun,	tukang	sapu,	pembantu	makmal,	pengawal	keselamatan,	Persatuan	Ibu	Bapa	dan
Guru	(PIBG)	serta	pengusaha	kantin.	Semua	warga	sekolah	sepatutnya	mengamalkan
ciri	warga	 sekolah	 yang	 sejahtera	 demi	mewujudkan	 persekitaran	 sekolah	 yang
selesa,	harmoni	dan	perasaan	gembira	untuk	ke	sekolah.	Yang	berikut	adalah	antara	ciri
warga	sekolah	yang	sejahtera.

Ciri Warga
Sekolah yang

Sejahtera

•  Memantapkan kawalan keselamatan oleh pengawal
sekolah.

•  Memastikan kemudahan dan peralatan sekolah berfungsi
dan dapat digunakan dengan selamat.

•  Memastikan persekitaran sekolah ceria, selesa, bersih dan
cantik.

•  Menyediakan persekitaran bilik darjah yang kondusif untuk
pembelajaran dan pengajaran.

•  Menguatkuasakan peraturan dan undang-undang sekolah.
• Mewujudkan kerjasama yang erat sesama warga sekolah

termasuk dengan ibu bapa dan komuniti yang terdiri daripada
pelbagai kaum.

•  Memastikan maklumat yang hendak disampaikan kepada
warga sekolah dapat diterima dengan cepat dan jelas.

Saling menghormati
antara satu sama
lain.

Bersopan santun dan
berbudi pekerti mulia.

Bekerjasama bagi
menjayakan sesuatu
aktiviti.

Bersedia bertolak ansur
untuk mewujudkan
perhubungan yang baik
d a n  m e n g a m a l k a n
perpaduan.

Berdisiplin, beretika,
patuh kepada peraturan
dan undang-undang
sekolah.

Cara
Meningkatkan
Kesejahteraan
Warga Sekolah

Mewujudkan	kesejahteraan	dalam	kalangan	warga	sekolah	sememangnya	merupakan
perkara	yang	diutamakan	di	sekolah.	Yang	berikut	adalah	antara	cara	yang	boleh	dilakukan
dalam	usaha	meningkatkan	kesejahteraan	warga	sekolah.

Bertanggungjawab
melaksanakan tugas
dan kewajipan
dengan sempurna.

Bersikap prihatin
dan menyayangi
semua warga
sekolah.

Unit 8.indd   88 7/10/16   11:39 am
89

Terdapat	banyak	manfaat	dan	kepentingan	apabila	semua	warga	sekolah	bersatu	padu
serta	 bekerjasama	 menjayakan	 aktiviti	 yang	 diadakan	 di	 sekolah.	 Contohnya,	 aktiviti
gotong-royong	yang	diadakan	di	sekolah	turut	dijayakan	oleh	ibu	bapa	dan	pihak	sekolah.

•	 Murid	mematuhi	peraturan.
•	 Salah	laku	murid	berkurangan.

•	 Murid	dapat	belajar	dengan	berkesan.
•	 Proses	pembelajaran	berjalan	lancar.

•	 Warga	sekolah	berasa	selamat,
gembira	dan	selesa.

•	 Sekolah	ceria	dan	kesihatan	warga
sekolah	terpelihara.

•	 Keputusan	peperiksaan	cemerlang	dan
membanggakan.

•	 Aktiviti	kokurikulum	berjaya	mengharumkan
nama	sekolah.

DisiplinDisiplin

Kebersihan,
Kesihatan dan
Keselamatan

Kebersihan,
Kesihatan dan
Keselamatan

Pembelajaran
dan

Pengajaran

Pembelajaran
dan

Pengajaran

Pencapaian
Sekolah

Pencapaian
Sekolah

Kepentingan Meningkatkan
Kesejahteraan Warga Sekolah

Unit 8.indd   89 7/10/16   11:39 am
90

Peranan	setiap	warga	sekolah	adalah	penting.
Oleh	itu,	semua	warga	sekolah	perlulah	rajin,
bertanggungjawab	dan	berusaha	memastikan
persekitaran	sekolah	kondusif	dan	ceria.
Hal	 ini	dikatakan	demikian	kerana	 tugas
menjaga	persekitaran	sekolah	merupakan
tanggungjawab	bersama-sama.

Pengetua

Saya mengawal lalu lintas di hadapan
sekolah		supaya	tidak	berlaku	kemalangan.

Pengawal Keselamatan

Saya sentiasa mengawasi murid-murid
ketika	 bermain	 di	 padang	 supaya
semuanya	berada	dalam	keadaan	selamat.

Guru Pendidikan Jasmani
dan Pendidikan Kesihatan

Saya berasa gembira dan bangga melihat
sekolah	bersih,	ceria	dan	selamat.	Oleh
itu,	saya	bersama-sama	rakan	sentiasa
menjaga	 kebersihan	 persekitaran
sekolah.

Murid

Unit 8.indd   90 7/10/16   11:39 am
91

Kepada	Puan	Pengetua	yang	dihormati,

Saya	mewakili	ahli	Persatuan	Moral,	Sekolah	Menengah	Kebangsaan	Desa	Damai
menulis	e-mel	 ini	bertujuan	untuk	mengemukakan	cadangan	bagi	meningkatkan
kesejahteraan	warga	sekolah	kita.

Dua	minggu	lepas,	Persatuan	Moral	telah	mengadakan	projek	meninjau	kawasan
sekolah	bagi	memilih	kawasan	yang	sesuai	untuk	kami	menjalankan	aktiviti	kerja
amal.	Hasil	daripada	laporan	ahli	persatuan,	kami	dapati	dinding	di	sebelah	kantin
kotor	dan		warna	catnya	juga	telah	pudar.	Keadaan	ini	menimbulkan	pandangan	yang
tidak	ceria	kepada	pelawat	dan	warga	sekolah.

Oleh	itu,	kami	ingin	meminta	kebenaran	daripada	puan	untuk	melakukan	kerja
amal	dengan	melukis	mural	dan	mengecat	dinding	di	bahagian	kantin	sekolah.	Bagi
menampung	kos	mengecat,	kami	merancang	untuk	mengadakan	jualan	amal	kuih
tradisional	pelbagai	kaum.	Keuntungan	yang	diperoleh	 ini	diharapkan	dapat
digunakan	untuk	membeli	cat	dan	peralatan	bagi	mengecat	dinding	di	kawasan	kantin
sekolah.	Kami	juga	telah	berbincang	dengan	guru	penasihat	tentang	cadangan	ini.
Kami	berharap	agar	puan	dapat	meluluskan	permohonan	tersebut.

Sekian,	terima	kasih.

DARVIND SATISH
Pengerusi	Persatuan	Moral,
Sekolah	Menengah	Kebangsaan	Desa	Damai.

A. Berdasarkan e-mel di bawah, berbincang dengan rakan tentang cara untuk
meningkatkan kesejahteraan warga sekolah di sekolah anda. Bentangkan hasil
perbincangan secara kreatif.

lizani@joojle.com.my

Cadangan	meningkatkan	kesejahteraan	warga	Sekolah	Menengah
Kebangsaan	Desa	Damai

darvindsatish.damaiskp@joojle.com

PENGUKUHAN

SEGMEN SANTAI

Apakah	 sumbangan	 yang	 pernah
anda	 berikan	 untuk	 kesejahteraan
warga	sekolah?

Unit 8.indd   91 7/10/16   11:40 am
92

Selamat	pagi	dan	salam	sejahtera	semua	hadirin.	Tujuan	kita	mengadakan	mesyuarat
Jawatankuasa	Persatuan	Ibu	Bapa	dan	Guru	(PIBG)	ini	adalah	untuk	membincangkan
program	Gotong-royong	Perdana	yang	akan	diadakan.	Tujuan	program	 ini	adalah
untuk	membersihkan	 kawasan	 asrama	 sekolah	 dan	menambah	 baik	 kawalan
keselamatan.	Adakah	apa-apa	cadangan	daripada	hadirin	sekalian?

Sebagai	pengetua,	 saya	merakamkan	 terima	kasih	kepada
semua	yang	memberikan	kerjasama.	Saya	berharap	semoga
usaha	kita	dapat	meningkatkan	kesejahteraan	warga	sekolah.

B. Baca dan fahami dialog di bawah. Berdasarkan dialog tersebut, kenal pasti aktiviti
yang boleh dilakukan bagi mewujudkan kesejahteraan warga sekolah dan
jelaskan kepentingan diadakan aktiviti tersebut dengan mengisi borang yang diberikan.

Saya	bekerja	di	syarikat	yang	memasang	alat
keselamatan,	 iaitu	Sistem	Televisyen	Litar
Tertutup	(CCTV)	dan	alat	penggera	kebakaran.
Oleh	itu,	saya	boleh	membantu	pihak	sekolah
memasang	alat	keselamatan	tersebut.

Saya	akan	menyediakan	peralatan
untuk	membersihkan	kawasan	longkang.

Saya	boleh	mengajak	jiran-jiran	yang
tinggal	 berdekatan	 supaya	datang
membantu	membersihkan	asrama.

Unit 8.indd   92 7/10/16   11:40 am
93

Aktiviti Meningkatkan
Kesejahteraan Warga Sekolah Kepentingan

1. Memasang	CCTV	di	kawasan
sekolah.

Menjaga	keselamatan	murid
daripada	penjahat	atau	penceroboh.

Buah	bambangan	juga	dikenali	sebagai	buah	mawang,	buah	embang,
buah	embawang	atau	mangga	liar.

Saya	boleh	menyediakan	makanan	 tradisional
kaum	Kadazan	 di	 Sabah,	 iaitu	Hinava	 atau
dipanggil	Hinata.	Bahan	utama	makanan	 ini
ialah	 isi	 ikan	dan	buah	bambangan.	Makanan
ini	 untuk	 semua	warga	 sekolah	yang	 terlibat
dalam	gotong-royong.

Tentu	 sedap	masakan	 tersebut.	 Saya	 yakin
bahawa	murid-murid	kita	seronok	dan	tidak	sabar
menanti	program	 ini.	Saya	akan	menguruskan
murid-murid	pada	hari	gotong-royong.

Unit 8.indd   93 7/10/16   11:40 am
94

A. Kawasan sekolah yang bersih, cantik, harmoni dan mempunyai keselamatan yang
terjamin merupakan antara ciri sekolah yang sejahtera. Oleh itu, sebagai warga
sekolah yang bertanggungjawab, anda ingin mengadakan tinjauan tentang
kebersihan dan keselamatan di persekitaran sekolah dengan mengisi borang senarai
semak di bawah. Borang yang telah diisi harus diserahkan kepada guru untuk
diambil tindakan selanjutnya.

•	 Apakah	perasaan	anda	setelah	selesai	membuat	tinjauan	di	persekitaran
sekolah	anda?	Mengapakah	anda	berkata	demikian?

•		 Adakah	tinjauan	yang	dilakukan	ini	memberikan	faedah	kepada	anda?

Aspek Perkara Memuaskan Tidak
Memuaskan

Cadangan
Penambahbaikan

Kantin

Kebersihan lantai
Kebersihan	longkang
Kebersihan	meja	makan
Kebersihan tempat
meletakkan	pinggan
Kebersihan tempat
mencuci	tangan
Kebersihan	diri	pekerja
Kebersihan	makanan

Bilik	Darjah

Jadual bertugas
Pencahayaan	dan
pengudaraan
Kebersihan lantai
Kebersihan	tingkap
Meja	kerusi	bersih	dan
teratur

Keselamatan

Kawalan di pagar
keselamatan
Pencahayaan	di	tangga
Padang	dan	gelanggang
Terdapat	tatacara
keselamatan
Alat	pemadam	api

Borang Senarai Semak Tinjauan di Kawasan Sekolah

Tarikh: ________________________ Masa: ________________________

Elemen	yang	sesuai	dengan	persekitaran	sekolah	boleh	ditambah	pada	borang	sebelum	diedarkan	kepada	murid.
Nota GURU

PENGAYAAN

Unit 8.indd   94 7/10/16   11:40 am
95

B.  Kebersihan, Kesihatan dan Keselamatan (3K) merupakan perkara yang
dititikberatkan oleh pihak sekolah bagi mewujudkan persekitaran sekolah yang
sejahtera. Berdasarkan situasi dan persekitaran yang berlaku di sekolah, nyatakan
cara anda bertindak dan kesan daripada tindakan tersebut dengan melengkapkan
jadual di bawah.

C.  Kenal pasti masalah lain yang dihadapi oleh murid di sekolah anda. Cadangkan
sumbangan yang boleh anda berikan bagi meningkatkan kesejahteraan murid.

Aspek  Situasi  Tindakan Saya  Kesan

• Bakul sampah penuh
dengan kertas, botol air
dan plastik.

• Pam tandas rosak.

• Kurang berminat
untuk bersenam.

• Murid mengamalkan
cara pemakanan
yang tidak sihat seperti
suka makan makanan
yang bergoreng dan
minuman air sirap.

• Sekolah berhampiran
dengan jalan raya yang
sibuk.

• Lantai simen yang
berlubang.

• Membantu guru
menyediakan tong kitar
semula di koridor kelas.

• Membuat kraf dan
perhiasan daripada bahan
buangan tersebut supaya
boleh dijual.

• Sampah berkurangan
di kawasan sekolah.

• Memperoleh sumber
kewangan untuk kelas.

Mengapakah	amalan	Kebersihan,	Kesihatan	dan
Keselamatan	(3K)	dititikberatkan	di	setiap	sekolah?

Kebersihan

Kesihatan

Keselamatan

Unit 8.indd   95 7/10/16   11:40 am
123
4

5
6 7

8

9
10 11 12 13

14
15

16

17

18
19

20

21

2223242526
2728

29

30 31 32
34

35 36 37 38
39

40

41

434445464748
4950tamat

MULA
Nyatakan satu

kepentingan untuk
memastikan sekolah

sejahtera.

Kawasan berhampiran
sekolah telah

diisytiharkan sebagai
kawasan denggi.

Apakah yang patut warga
sekolah lakukan?

Namakan tiga warga
sekolah yang

berperanan menjaga
kesejahteraan

sekolah.

Sebutkan satu
peranan anda bagi

memastikan
sekolah sejahtera.

42

Sebutkan satu
keburukan murid

melakukan
vandalisme.

Kamu dapati suis kipas
telah terkeluar

wayarnya. Apakah
tindakan kamu?

Sebutkan satu ciri
yang patut ada

pada warga
sekolah.

33

Sebutkan satu
kebaikan sekiranya

murid mematuhi
peraturan sekolah.

96

Peralatan
1. Dadu    2. Penanda
 3. Kad Soalan       4. Kad Bintang

Cara Menjalankan Permainan
1. Lantik seorang hakim.
2. Pemain terdiri daripada tiga

hingga empat orang pemain.
3. Jalankan undian untuk

menentukan giliran bermain.
4. Pemain yang menjawab

soalan dengan betul akan
mendapat sekeping kad
bintang daripada hakim.

5. Pemain yang memberikan
jawapan yang salah, tidak
dibenarkan bermain untuk satu
pusingan.

6. Pemenang ialah pemain yang
paling cepat tiba di garisan
penamat dan mendapat paling
banyak kad bintang.

Laluan Sekolah Sejahtera

PEMULIHAN
123
4

5
6 7

8

9
10 11 12 13

14
15

16

17

18
19

20

21

2223242526
2728

29

30 31 32
34

35 36 37 38
39

40

41

434445464748
4950tamat

MULA
Nyatakan satu

kepentingan untuk
memastikan sekolah

sejahtera.

Kawasan berhampiran
sekolah telah

diisytiharkan sebagai
kawasan denggi.

Apakah yang patut warga
sekolah lakukan?

Namakan tiga warga
sekolah yang

berperanan menjaga
kesejahteraan

sekolah.

Sebutkan satu
peranan anda bagi

memastikan
sekolah sejahtera.

42

Sebutkan satu
keburukan murid

melakukan
vandalisme.

Kamu dapati suis kipas
telah terkeluar

wayarnya. Apakah
tindakan kamu?

Sebutkan satu ciri
yang patut ada

pada warga
sekolah.

33

Sebutkan satu
kebaikan sekiranya

murid mematuhi
peraturan sekolah.

97

Kesempatan	yang	kecil	untuk	berbakti	merupakan	permulaan
kepada	peluang	untuk	berbakti	yang	lebih	besar.

RENUNGAN

Unit 8.indd   97 7/10/16   11:40 am
98

Penilaian	Berasaskan	Projek

Cara Menjalankan Projek

1.	Projek	ini	dijalankan	secara	berkumpulan.

2.	Setiap	kumpulan	perlu	memilih	satu	sudut	di	dalam	kelas	untuk	diceriakan.

3.	Masa	diberikan	dua	minggu.

4.	Pemarkahan	diberikan	dengan	berdasarkan	kriteria	berikut.
	 a.	Keceriaan		 b.	 Bermaklumat		 c.	 Kerajinan		 d.	 Kerjasama
	 e.	Kreatif		 f.	 Menggunakan	bahan	kitar	semula

BORANG	PENILAIAN

(Diisi	oleh	Guru)

Nama	Projek:_______________	 	Bilangan	ahli:_______________

Tempoh	masa	menyiapkan	projek:___________________

Kumpulan:	_____________________________________

Keceriaan
(10	markah)

Bermaklumat
(10	markah)

Menggunakan
bahan	kitar

semula
(5	markah)

Kreatif
(10	markah)

Kerjasama
(5	markah)

Kerajinan
(10	markah)

Jumlah
Markah

(50	markah)

Dinilai	oleh,	 Tarikh:	_____________
_____________
(																								)

PENILAIAN

Unit 8.indd   98 7/10/16   11:40 am
99

Unit 9
KESELAMATAN

TEMPAT TINGGAL
TANGGUNGJAWAB BERSAMA

HUBUNGAN ANTARA

DIRI, K
OMUNITI DAN

MASYARAKAT

*	 Berdikari

*	 Toleransi

*	 Kerjasama

*	 Kejujuran

*	 Keberanian

*	 Bertanggungjawab

NILAI

•	 ancaman	keselamatan	di	kawasan	kediaman.
•	 kepentingan	mengekalkan	keselamatan	di	kawasan
kediaman.

•	 langkah-langkah	untuk	mengekalkan	keselamatan
di	kawasan	kediaman.

•	 menzahirkan	perasaan	apabila	keselamatan	di	kawasan
kediaman	terjamin.

•	 pelibatan	diri	dalam	aktiviti	menjaga	keselamatan
di	kawasan	kediaman	tanpa	mengira	kaum.

Dalam unit ini, saya belajar tentang:

Unit 9.indd   99 7/10/16   11:33 am
100

Keselamatan	di	kawasan	kediaman	merupakan	perkara	yang	dititikberatkan	oleh	semua
golongan.	Keadaan	ini	berlaku	disebabkan	timbulnya	perasaan	bimbang	setiap	kali	media
massa	melaporkan	kejadian	jenayah	seperti	pecah	rumah,	rompakan,	penculikan	dan	kes
ragut.	Perhatikan	keratan	akhbar	di	bawah.	Berita-berita	sebegini	sudah	pasti	menyebabkan
kita	berada	dalam	kebimbangan.	Oleh	itu,	kita	harus	bersama-sama	memikul	tanggungjawab
untuk	menjaga	keselamatan	kawasan	kediaman.

KONSEP

Unit 9.indd   100 7/10/16   11:33 am
101

Ancaman	yang	menjejaskan	keselamatan	di	kawasan	kediaman	boleh	dikategorikan
seperti	yang	berikut.

Kebanyakan	penduduk	di	kawasan	kediaman	bergantung	kepada	 jiran,	pengawal
keselamatan,	Skim	Rondaan	Sukarela	(SRS)	dan	Rukun	Tetangga	(RT)	untuk	menjaga
keselamatan	kawasan	persekitaran	dan	mengelakkan	ancaman	jenayah.	Keadaan	ini	tidak
sewajarnya	berlaku	kerana	 tanggungjawab	menjaga	keselamatan	kawasan	kediaman
merupakan	tanggungjawab	bersama.	Oleh	 itu,	semua	pihak	perlulah	bekerjasama	dan
mengambil	langkah	untuk	menjaga	keselamatan	diri,	keluarga	dan	kawasan	kediaman.

Penculikan

Pecah
rumah

Peras
ugutRagut

Rogol Ancaman
Keselamatan

Kawasan
Kediaman

Peranan Anda Peranan Jiran Peranan Komuniti

Langkah Mengekalkan Keselamatan Kawasan Kediaman

Memastikan	pintu
rumah	sentiasa

dikunci

Membantu	mengawasi
keselamatan	rumah

jiran

Menyertai	aktiviti
Rukun	Tetangga

Unit 9.indd   101 7/10/16   11:33 am
102

Sentiasa	memastikan	pagar
dan	pintu	rumah	berkunci.

Sentiasa	bersikap	berhati-hati
dan	peka	akan	keadaan
persekitaran.

Segera	melaporkan	kejadian
yang	mencurigakan	kepada
ibu	bapa	atau	jiran.

Saling	menghormati	dan
bertegur	sapa	sesama	jiran.

Membantu	ibu	bapa
membersihkan	semak	samun
supaya	tidak	menjadi	tempat
persembunyian	penjenayah.

Elakkan	diri	daripada
mempercayai	orang
yang	tidak	dikenali.

Peranan Anda untuk Membantu Mengekalkan Keselamatan

Sebagai	remaja,	anda	juga	boleh	memainkan	peranan	bagi	menjaga	keselamatan	diri
dan	keselamatan	di	kawasan	kediaman	daripada	ancaman	jenayah.	Rujuk	rajah	di	bawah
untuk	mengetahui	peranan	yang	boleh	anda	lakukan.

1

2

3

4

5

6

Unit 9.indd   102 7/10/16   11:33 am
103

Banyak	 faedah	dan	kepentingan	yang	diperoleh	 apabila	 semua	pihak	 sanggup
memainkan	peranan	menjaga	keselamatan	di	kawasan	kediaman.	Antara	kepentingannya
adalah	seperti	yang	berikut.

Gejala
sosial dapat

dikurangkan.

Perasaan
gembira, tenang
dan tidak risau.

Keselamatan
penduduk
terjamin.

Hidup sejahtera
dan bahagia.

Kepentingan
Mengekalkan
Keselamatan

Kawasan
Kediaman

Unit 9.indd   103 7/10/16   11:33 am
104

A. Beberapa program telah dicadangkan oleh penduduk bagi menjaga keselamatan
di kawasan kediaman anda. Bincangkan kepentingan program dan peranan anda
sebagai penduduk di kawasan tersebut.

B. Sebagai Ahli Jawatankuasa Persatuan Penduduk di kawasan tempat tinggal anda,
cadangkan program lain bagi menjaga keselamatan di kawasan tersebut.

Program: Bersih dan Nyaman

Kepentingan:
1.	Kawasan	kediaman	bebas	daripada	penyakit	seperti	wabak	denggi.
2.	Kawasan	kediaman	cantik	dan	udara	segar.

Peranan	Saya:

1.	______________________________________________________

2.	______________________________________________________

Sayangi Jiran

Bersih dan
Nyaman

Kami
Prihatin

Jom Ronda

PENGUKUHAN

Unit 9.indd   104 7/10/16   11:33 am
105

A. Jalankan soal selidik dengan ketua kampung atau jawatankuasa di tempat kediaman
anda tentang langkah-langkah yang dilakukan oleh penduduk bagi mengekalkan
keselamatan di kawasan kediaman anda.

BORANG SOAL SELIDIK TENTANG KESELAMATAN KAWASAN KEDIAMAN

Nama Taman/Kampung: ___________________________________________________

BAHAGIAN A: LATAR BELAKANG RESPONDEN
Nama: _____________________________________________________
Umur: _____________________________________________________
Kelulusan: __________________________________________________
Pekerjaan: __________________________________________________

BAHAGIAN B:   PANDANGAN RESPONDEN

1. Adakah kawasan kediaman ini selamat? Ya / Tidak

2. Mengapakah encik/puan berpendapat sedemikian?
 _____________________________________________________________________

3. Apakah contoh ancaman yang kerap berlaku di kawasan ini?
 _____________________________________________________________________

4. Adakah langkah keselamatan diwujudkan di kawasan kediaman ini? Jika ada, tandakan
( √ ), jika tiada, tandakan ( X ).

Langkah keselamatan lain (sekiranya ada).
 _____________________________________________________________________

5.  Adakah penduduk setempat juga memainkan peranan bagi mengadakan  program untuk
menjaga keselamatan di taman ini? Ya /Tidak. Jika ya, nyatakan program/aktiviti.

_____________________________________________________________________

Jika tidak, nyatakan alasan.
 _____________________________________________________________________

6. Apakah kesan positif daripada langkah keselamatan yang diadakan?
 _____________________________________________________________________

7. Cadangan untuk penambahbaikan bagi mengekalkan keselamatan di kawasan kediaman.
 _____________________________________________________________________

Pengawal
Keselamatan

RELA/SRS/RT/
Persatuan penduduk

Rondaan
Polis

PENGAYAAN

Jelaskan	kepada	murid	kepentingan	mengutamakan	keselamatan	diri	ketika	menjalankan	soal	selidik.
Aktiviti	ini	perlu	dilakukan	secara	berkumpulan.

Nota GURU

Unit 9.indd   105 7/10/16   11:33 am
106

B.  Baca dan fahami maklumat di bawah.

Objektif	Penubuhan	Rukun	Tetangga

•	 Membantu	untuk	membanteras
jenayah	di	kawasan	setempat.

•	 Mengukuhkan	semangat	kejiranan,
perpaduan	dan	perasaan	muhibah
antara	anggota	masyarakat.

Aktiviti/Program	dan	Kepentingannya

•	 Mengadakan	rondaan	sekitar
taman	bagi	memastikan	keadaan
persekitaran	sentiasa	selamat
daripada	penjenayah.

•	 Mengadakan	gotong-royong	bagi
menjaga	kebersihan	kawasan
kediaman.

•	 Mengadakan	program	sambutan
Hari	Raya,	Tahun	Baru	Cina,
Deepavali	dan	sebagainya	bagi
mengeratkan	hubungan	kejiranan
dan	menjalin	perpaduan.

Moto: Bersama dan Bersatu

RUKUN
TETANGGA

Dilancarkan	 oleh	 Tun	 Abdul	 Razak
pada	29	Ogos	1975.

Konsep Rukun Tetangga (RT)

1975
Keselamatan

1984
Kejiranan

2001
Pembangunan Komuniti

2010
Perpaduan, Ekonomi,
Keselamatan, Pendidikan dan
Kualiti hidup

RUKUN
TETANGGA

Jabatan	Perpaduan
Negara	dan	Integrasi

Nasional

Unit 9.indd   106 7/10/16   11:33 am
107

C. Berdasarkan panduan menjaga keselamatan di rumah, hasilkan sebuah brosur
bagi menjaga keselamatan di kawasan kediaman anda. Maklumat yang boleh
dimasukkan dalam brosur adalah seperti:

i) ancaman keselamatan yang berlaku di kawasan kediaman anda.
 ii) kepentingan mengekalkan keselamatan di kawasan kediaman.
 iii)  langkah membanteras ancaman keselamatan di kawasan kediaman.

Perasaan	gembira,	hati	 lega,	 taman
aman,	jenayah	tiada…	lalala

Perasaan	gembira,	hati
pun	lega..	lalala

Perasaan	 gembira,
hati	pun	lega..	lalala Jaga	 malam,	 demi

jiran...	lalala

Panduan Menjaga Keselamatan Rumah

•	 Memastikan	pintu	rumah	sentiasa	dikunci.
•	 Tidak	meninggalkan	sebarang	tanda	bahawa	anda	tiada	di	rumah.
•	 Nyalakan	lampu	sekiranya	anda	meninggalkan	rumah	pada	waktu	malam.
•	 Batalkan	langganan	seperti	surat	khabar	jika	tiada	di	rumah	selama	beberapa	hari.
•	 Maklumkan	kepada	jiran	dan	polis	sekiranya	anda	meninggalkan	rumah	atau	bercuti.

Cadangkan	cara	yang	boleh	dilakukan	untuk	menggalakkan
lebih	banyak	sukarelawan	menjadi	Ahli	Rukun	Tetangga.

1.	 Mengapakah	Rukun	Tetangga	perlu	diwujudkan	di	kawasan	kediaman?
2.	 Apakah	perasaan	anda	apabila	aktiviti	Rukun	Tetangga	tidak	mendapat	sambutan	daripada

penduduk?	Jelaskan

SOALAN

Unit 9.indd   107 7/10/16   11:33 am
108

D. Tulis laporan tentang langkah-langkah mengekalkan keselamatan di kawasan
kediaman anda. Bentangkan laporan dengan menggunakan Power Point secara
kreatif.

SEGMEN SANTAI

Nyatakan	 nombor	 telefon	 kecemasan	 yang	 boleh	 anda	 hubungi	 jika
melihat	rumah	jiran	dimasuki	pencuri.

Contoh Laporan

a.	 Tajuk	laporan.

b.	 Ancaman	di	kawasan
kediaman.

c.	 Langkah	yang	diadakan	untuk
mengekalkan	keselamatan
di	kawasan	kediaman.

d.	 Cadangan	dan
penambahbaikan.

Keselamatan Kawasan
Kediaman Tanggungjawab
Semua
Ancaman di Kawasan Kediaman

-	Pencuri,	perompak	dan	peragut

-	Penagih	dadah

-	Penculik

Unit 9.indd   108 7/10/16   11:33 am
109

A. Teliti dan fahami gambar di bawah.

PEMULIHAN

Sheng	Jie	menunggang	basikal	seorang	diri
di	luar	rumahnya.	Tanpa	disedari	dua	orang
lelaki	sedang	memperhatikannya.

Sheng	 Jie	 meronta-ronta	 dan	 cuba
menjerit	 tetapi	mulutnya	 telah	ditutup
oleh	penjahat	tersebut.	Sheng	Jie	telah
dibawa	ke	dalam	kereta	penjahat.

Semasa	Sheng	Jie	leka	bermain,	salah
seorang	penjahat	 telah	keluar	dari
kereta	dan	melarikannya.

SOALAN

Anda	ternampak	kejadian	tersebut	semasa	anda
hendak	mengunci	pintu	pagar	rumah.

1.	 Sebagai	jiran,	apakah	tindakan	anda?

2.	 Ramalkan	kesudahan	cerita	ini.

Apakah	perasaan	anda	setelah
dapat	membantu	 jiran	 yang
memerlukan	pertolongan?

Bersama-sama	murid,	bincangkan	ancaman	seperti	penculikan,	rompakan,	rogol	dan	pembunuhan	yang
melibatkan	kanak-kanak	sebagai	mangsa.	Tegaskan	kepada	murid	kepentingan	menjaga	keselamatan	diri.
Didik	murid	supaya	menyimpan	nombor	telefon	pihak	yang	boleh	dihubungi	apabila	berlaku	kecemasan.

Nota GURU

Unit 9.indd   109 7/10/16   11:33 am
110

IPOH:	 Polis	menahan	 dua	 orang	 remaja	 lelaki	 dipercayai	meragut	 beg	 tangan
seorang	wanita	di	kawasan	perumahan	Buntong	di	sini.	Mangsa	berkata,	kejadian
tersebut	berlaku	 lebih	kurang	 jam	6.30	pagi,	ketika	dia	berjalan	sendirian.	Dia
telah	diekori	oleh	dua	orang	remaja	terbabit	yang	menunggang	motosikal.

a.		Jelaskan	ancaman	yang	berlaku	dalam	berita	di	atas.
	 	 ___________________________________________________________________

b.	 Terangkan	dua	cara	yang	boleh	dilakukan	oleh	penduduk	setempat	bagi	membendung
jenayah	tersebut.

___________________________________________________________________

c.	 Mengapakah	 usaha	 perlu	 dilakukan	 bagi	 mengekalkan	 keselamatan	 di	 kawasan
kediaman?

___________________________________________________________________

2.	Berdasarkan	kotak	misteri:
	 a.	 cari	pihak	yang	bertanggungjawab	meningkatkan	keselamatan	di	kawasan	kediaman.
	 b.	 nyatakan	peranan	setiap	pihak	tersebut	dengan	mengisi	jadual	di	bawah.

D M A S Y A R A K A T
A V P S K J K C E M J
H A A D E V R H H J D
A B U O L J I E U B A
N S P T U R I F L E H
R E O S A L E R D A A
L L L E R W M N A O N
H Q I B G S G T X N A
N F S I A V D N O M Y
P E N G A W A L S H A
L O D F U I J B B Q S

BIL. PIHAK PERANAN
i.
ii.
iii.
iv.
v.

PENILAIAN

1.	Baca	berita	di	bawah	dan	jawab	soalan	yang	diberikan.

Unit 9.indd   110 7/10/16   11:33 am
111

Unit 10
KEMUDAHAN AWAM

DIJAGA BERSAMA

HUBUNGAN ANTARA

DIRI, K
OMUNITI DAN

MASYARAKAT

*	 Kerjasama

*	 Patriotisme

*	 Kesederhanaan

*	 Berterima Kasih

*	 Bertanggungjawab

NILAI

•	 kepentingan	kemudahan	awam	kepada	masyarakat.
•	 cara	menjaga	kemudahan	awam	secara	bersama-sama.
•	 kesan	vandalisme	terhadap	masyarakat	dan	negara.
•	 perasaan	berbangga	akan	kemudahan	awam	yang
disediakan.

•	menzahirkan	perasaan	 apabila	kemudahan	awam
dirosakkan.

•	menjaga	kemudahan	awam	secara	bersama-sama.

Dalam unit ini, saya belajar tentang:

Unit 10.indd   111 7/10/16   11:23 am
112

Sebagai	 rakyat	Malaysia,	kita	bersyukur	dan	berbangga	akan	kemudahan	awam	yang
disediakan	oleh	kerajaan	untuk	kemudahan	dan	kebaikan	kita	bersama-sama.	Gambar
di	bawah	menunjukkan	beberapa	contoh	kemudahan	awam	yang	terdapat	di	Malaysia	dan
kepentingannya	kepada	masyarakat.

KONSEP

Hospital	memudahkan
masyarakat	mendapatkan
rawatan.

Transit	Aliran	Ringan	(LRT)
memudahkan	pergerakan
masyarakat	ke	sesuatu
destinasi.

Pusat Transformasi
Bandar	(UTC)
memudahkan
masyarakat	membuat
pelbagai	urusan.

Kemudahan
Awam

Unit 10.indd   112 7/10/16   11:23 am
113

Perpustakaan
memudahkan
masyarakat	membaca
dan membuat
rujukan.

Taman	permainan
sebagai	tempat	beriadah.

Dewan Orang
Ramai	memudahkan
masyarakat
mengadakan	aktiviti
kemasyarakatan.

Unit 10.indd   113 7/10/16   11:23 am
114

Apabila	memandangkan	kepentingan	kemudahan	awam	kepada	masyarakat,	orang	ramai
perlu	bertanggungjawab	untuk	menjaga	kemudahan	ini.

Kita	berasa	sedih	apabila	mengetahui	terdapat	pihak	yang	tidak	bertanggungjawab	telah
melakukan	vandalisme	terhadap	kemudahan	awam	yang	disediakan	oleh	kerajaan.	Rajah
di	bawah	menunjukkan	beberapa	contoh	perbuatan	vandalisme.

Menconteng
dinding dan
pintu	tandas
awam

Mengepam	air	setelah
menggunakan	 tandas
awam.

Untuk	menghindarkan	 bau
yang	tidak	menyenangkan.

Kepentingan

Merosakkan
alat	permainan

di taman
permainan

Merosakkan	pam
atau	singki	tandas

Cara Menjaga
Kemudahan

Awam

Unit 10.indd   114 7/10/16   11:23 am
115

Antara	kesan	vandalisme	dapat	diperhatikan	dalam	rajah	di	bawah.

Tidak	membuang
sampah	di	merata-rata
tempat.

Tidak	menconteng
dinding.

Mematuhi	peraturan
yang	telah	disediakan.

Supaya	persekitaran
sentiasa	bersih.

Untuk	mengekalkan
imej	yang	bersih	dan
selesa.

Untuk	memastikan
peralatan	dalam
keadaan	yang	baik.

Kepentingan Kepentingan Kepentingan

Menyusahkan
orang	ramai	yang
ingin	menggunakan
kemudahan	tersebut.

Membazirkan
wang negara
yang	sepatutnya
digunakan	untuk
tujuan	pembangunan.

Menjejaskan	imej
dan	nama	baik
negara.

Disebabkan	 perbuatan	 vandalisme	 memberikan	 kesan	 terhadap	 masyarakat	 dan
negara,	 kita	 sebagai	 rakyat	 Malaysia	 sewajarnya	 berganding	 bahu	 untuk	 menjaga
kemudahan	awam	dengan	baiknya.	Kita	 juga	boleh	melaporkan	kepada	pihak	berkuasa
jika	berlaku	kerosakan	kemudahan	awam.	Selain	itu,	kita	juga	boleh	menasihati	rakan	agar
tidak	melakukan	perbuatan	vandalisme.

Akhirnya	kita	berharap	agar	kemudahan	awam	yang	disediakan	dapat	digunakan	dan
dimanfaatkan	oleh	orang	ramai.

Adakah	rakyat	Malaysia	menggunakan	kemudahan	awam	dengan
baiknya?	Berikan	bukti	untuk	menyokong	pendapat	anda.

Unit 10.indd   115 7/10/16   11:23 am
116

A.  Baca dan fahami pengalaman Zheng Ning menaiki Kereta Api Laju (ETS).
PENGUKUHAN

Pengalaman Menaiki ETS dari Kuala Lumpur ke Padang Besar
Semasa cuti sekolah yang lalu, saya mengikut keluarga saya ke Padang Besar, Perlis. Kami
menaiki kereta api laju atau Electric Train Service (ETS) dari Kuala Lumpur Sentral ke Padang
Besar, Perlis.

Saya berasa sangat teruja menaiki ETS kerana ini merupakan pengalaman pertama saya
menaiki kereta api yang mempunyai kelajuan mencecah 140 kilometer sejam. Perjalanan yang
biasanya mengambil masa kira-kira lapan jam untuk sampai, kini hanya lima jam setengah dengan
menggunakan perkhidmatan ETS. Pertama kali menjejakkan kaki ke dalam kereta api ini, saya
berasa kagum akan keadaan dan kemudahan yang disediakan. Keadaan di dalam kereta api
sangat bersih dan kemas. Tiada cebisan sampah di atas lantai mahupun di bawah kerusi. Pelbagai
kemudahan disediakan untuk penumpang. Antaranya televisyen LED, litar tv tertutup (CCTV,)
rak bagasi, tandas dan kafe yang menjual pelbagai jenis makanan dan minuman. Terdapat juga
ruangan khas untuk orang kurang upaya (OKU). Ruangan ini boleh memuatkan empat kerusi dan
tandas khas untuk mereka.

Saya dan keluarga berasa selamat dan selesa menggunakan perkhidmatan ini. Saya juga
sempat mengambil beberapa keping gambar di sepanjang perjalanan. Sebagai rakyat Malaysia,
saya sangat bangga akan kemudahan yang disediakan ini. Lebih membanggakan saya apabila
beberapa orang pelancong asing turut memuji kemudahan dan perkhidmatan ETS semasa mereka
menaiki kereta api ini. Syabas Malaysia!

1.	Apakah	perasaan	anda	apabila	membaca	pengalaman
Zheng	Ning	menaiki	ETS?

2.	Mengapakah	kerajaan	menyediakan	perkhidmatan	ETS
kepada	rakyat?

3.	Bagaimanakah	anda	menjaga	kemudahan	yang	disediakan
di	dalam	pengangkutan	awam?

SOALAN SEGMEN SANTAI

Berikan	 dua	 contoh
pengangkutan	 awam
yang	 anda	 kagumi.
Mengapa?

Unit 10.indd   116 7/10/16   11:23 am
117

B.  Secara berkumpulan, bincangkan sebab dan akibat vandalisme dengan menggunakan
peta pemikiran di bawah.

C.  Dalam kumpulan yang sama, cari dan kumpul maklumat tentang peranan
pelbagai pihak untuk menangani masalah vandalisme. Lengkapkan peta
pemikiran di bawah.

Pengaruh negatif
rakan	sebaya

Menjejaskan
imej negara

Sebab Akibat

Vandalisme

Peranan Pelbagai Pihak Menangani Vandalisme

Kerajaan Masyarakat Sekolah Saya

Guna	dan	jagalah	segala	kemudahan	yang	disediakan
sebagaimana	kita	menjaga	harta	benda	sendiri.

RENUNGAN

Unit 10.indd   117 7/10/16   11:23 am
118

A. Secara berkumpulan, jalankan tinjauan  tentang kemudahan awam yang  terdapat
di kawasan sekolah atau kawasan kediaman. Bentangkan hasil tinjauan secara
kreatif dengan menggunakan borang yang disediakan di bawah.

PENGAYAAN

Borang Tinjauan Kemudahan Awam
1.	 Kawasan:	Tandakan	(√)	pada	kotak	yang	berkenan.

2.	 Senaraikan	kemudahan	awam	yang	terdapat	di	kawasan	tersebut.	 (i)	 ______________________________________________________	 (ii)	 ______________________________________________________	 (iii)	 ______________________________________________________
3.	 Nyatakan	kepentingan	kemudahan	awam	tersebut	kepada	warga	sekolah	atau	masyarakat.
	 (i)	 ______________________________________________________	 (ii)	 ______________________________________________________
4.	 Adakah	kemudahan	awam	tersebut	masih	dalam	keadaan	baik?	Jika	tidak,	berikan	alasan	anda.
	 __________________________________________________________	 __________________________________________________________
5.	 Cadangkan	cara	menambah	baik	kemudahan	awam	di	situ.	 (i)	 ______________________________________________________	 (ii)	 ______________________________________________________

Sekolah Kediaman

Perbanyak	borang	tinjauan	untuk	digunakan	oleh	murid.

Nota GURU

Unit 10.indd   118 7/10/16   11:23 am
119

B. Berdasarkan dapatan tinjauan, hasilkan risalah seperti contoh di bawah untuk
memberikan panduan kepada warga sekolah atau kawasan kediaman tentang
cara menjaga kemudahan awam.

Minta	murid	mengedarkan	risalah	di	sekolah	atau	di	kawasan	kediaman.

Nota GURU

Taman Rekreasi Saujana ImpianTaman Rekreasi Saujana Impian
Panduan Menjaga Taman Rekreasi

1. Kebersihan Taman
	 •	 Buang	sampah	ke	dalam	tong

sampah	yang	disediakan.
	 •	 Kutip	sampah	yang	terdapat	di	situ
	 •		Jaga	kebersihan	longkang

di	sekeliling	taman	permainan.

2.  Alatan Permainan
	 •	 Gunakanlah	alatan	ini	dengan

berhati-hati.
	 •	 Tidak	dibenarkan	menconteng	atau

merosakkan	alatan	permainan.
	 •		Kanak-kanak	bawah	umur	12	tahun

sahaja	dibenarkan	menggunakan
	 alatan	permainan.

3.  Kemudahan Awam
	 •		Jaga	kebersihan	tandas	awam.
	 •		Tidak	merosakkan	peralatan.
	 •	 Tidak	merosakkan	landskap.
	 •	 Jangan	merosakkan	papan	tanda.

4.  Tempat Meletak Kenderaan
	 •	 Letak	motosikal	dan	basikal

di	tempat	yang	disediakan.

Semoga	kita	dapat
bersama-sama	menjaga

kebersihan	dan
kemudahan	yang	terdapat
di	taman	rekreasi	kita.

TERIMA	KASIH	ATAS	KERJASAMA	DAN	KEPRIHATINAN	ANDA	SEMUA.

Refleksi Diri:
Apakah	perasaan	anda	apabila	dapat	membantu	pihak	sekolah	atau	penduduk	kawasan
kediaman	menjaga	dan	menambah	baik	kemudahan	awam?	Mengapa?

Unit 10.indd   119 7/10/16   11:23 am
120

C. Secara kreatif, lakarkan satu bentuk kemudahan awam di bawah untuk masa
20 tahun yang akan datang. Bentangkan lakaran ini di dalam kelas.

Dahulu

Kereta Api

Alatan Permainan

Tempat Menunggu Bas

Dahulu

Dahulu

Kini

Kini

Kini

Masa	Depan

Masa	Depan

Masa	Depan

Sekiranya	kemudahan	awam	tidak	dijaga	dan	digunakan	dengan	baik,	ramalkan
kesan	yang	akan	berlaku	dalam	masa	10	tahun	akan	datang.

Unit 10.indd   120 7/10/16   11:23 am
121

PEMULIHAN

A. Lukis poster yang bertemakan vandalisme atau kemudahan awam. Pamerkan
poster di Sudut Pendidikan Moral.

Alatan

1.	 Lakarkan	 slogan	 di	 atas
sekeping	kertas	lukisan.

3.	 Lukis	simbol	yang	sesuai.

5.	 Slogan	yang	telah	siap.

2.		Warnakan	 slogan	 dengan
pen	berdakwat.

4.	Warnakan	 simbol	 dengan
cat	air.

6.	 Hias	poster	secara	kreatif.

Cara Membuat

Contoh	slogan	lain:Katakan	TIDAK	kepada	vandalisme,	Kemudahan	Awam	Tanggungjawab	Bersama.

Nota GURU

Unit 10.indd   121 7/10/16   11:24 am
122

PENILAIAN

A. Berdasarkan gambar di bawah, nyatakan kepentingan dan cara anda menjaga
kemudahan awam tersebut.

B.  Ramalkan kesan vandalisme dalam setiap situasi di bawah.

Bil. Kemudahan Awam Kepentingan Menjaga
Kemudahan Awam

Cara Anda Menjaga
Kemudahan Awam

1. Lif

2. Tempat	Parkir	OKU

3. Kawasan	R	&	R

Vandalisme

1.		Pili	bomba
dirosakkan

1.		Berlaku	kebakaran

2.		Papan	tanda	jalan
dirosakkan

2.		Pemandu	sedang
mencari	arah	jalan

Situasi Kesan

Unit 10.indd   122 7/10/16   11:24 am
123

Unit 11
MASYARAKAT PRIHATIN

ALAM TERPELIHARA

HUBUNGAN ANTARA

DIRI, K
OMUNITI DAN

MASYARAKAT

Dalam unit ini, saya belajar tentang:

•	 cara	menjaga	alam	sekitar.
•	 kepentingan	menjaga	alam	sekitar.
•	 kesan	jika	tidak	menjaga	alam	sekitar.
•	 menzahirkan	perasaan	apabila	menjaga	alam	sekitar.
•	 penglibatan	diri	secara	proaktif	ketika	mengurus
	 alam	sekitar	secara	bersama.

NILAI

*	 	 Rasional

*	 	 Kerjasama

*	 	 Patriotisme

*	 	 Kasih	Sayang

*	 	 Bertanggungjawab

*	 	 Kepercayaan
	 	 kepada	Tuhan

Unit 11.indd   123 7/10/16   11:19 am
Tuhan	telah	mencipta	alam	ini	dengan	begitu	indah	sekali.	Oleh	hal	yang	demikian,	wajarlah
kita	menjaga	alam	kurniaan	Tuhan	dengan	baik	agar	tidak	berlaku	kerosakan.	Alam	sekitar
yang	paling	dekat	dengan	kita	ialah	kawasan	tempat	tinggal	kita.

KONSEP

•	 Membaik	pulih	barangan	yang	rosak	dan
menggunakannya	semula.

•	 Contoh:
-	 	Membaiki	jam	yang	rosak.

•	 Fikir	sebelum	membuang	sesuatu
barangan.

•	 Contoh:
-	 Memastikan	barang	buangan	masih
boleh	dibaiki	atau	dikitar	semula.

baIkI

(RepaIr)

124

FIkIr Semula
(RethInk)

Unit 11.indd   124 7/10/16   11:19 am
Terdapat	pelbagai	cara	untuk	menjaga	keindahan	dan	kebersihan	kawasan	tempat	tinggal.
Antaranya	seperti	bergotong-royong	membersihkan	kawasan	perumahan,	menceriakan	kawasan
persekitaran	dengan	menanam	pokok	bunga	dan	mengadakan	program	5R,	iaitu	rethink,
repair, reduce, reuse dan	recycle.

•	 Mengitar	semula	bahan	buangan
kepada	bahan	mentah.

•	 Contoh:
-	 Mengumpul	surat	khabar	lama
untuk	dikitar	semula menjadi
kertas	baharu.

•	 Mengurangkan	pembelian	dan	penggunaan
bahan.

•	 Contoh:
-	 Mengurangkan	 penggunaan	 beg	 plastik
semasa	membeli-belah.

KItar Semula
(Recycle)

PROGRAM
5R

125

NEWS
LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

No.

11:12:2014

LOREM IPSUM
DOLOR SIT AMET
LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

LOREMT

LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

LOREM IPSUM DOLOR SIT AMETLOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET  LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET  LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET  LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET  LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

LOREM IPSUM DOLOR SIT AMETLOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET LOREM IPSUM DOLOR SIT

AMETLOREM IPSUM DOLOR SIT AMET  LOREM IPSUM DOLOR SIT

AMET  LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET  LOREM IPSUM DOLOR SIT

AMET

LOREM IPSUM
DOLOR SIT AMET

LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

NEWSLOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

No.

11:12:2014

LOREM IPSUM
DOLOR SIT AMET LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

LOREMT

LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

LOREM IPSUM DOLOR SIT AMETLOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET  LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET  LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET  LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET  LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

LOREM IPSUM DOLOR SIT AMETLOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET LOREM IPSUM DOLOR SIT

AMETLOREM IPSUM DOLOR SIT AMET  LOREM IPSUM DOLOR SIT

AMET  LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET  LOREM IPSUM DOLOR SIT

AMET

LOREM IPSUM
DOLOR SIT AMET

LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

•	 Menggunakan	barang-barang
lama	semula.

•	 Contoh:
-	 Memberikan	 baju	 terpakai
kepada	rumah	kebajikan.

Guna semula
(Reuse)

Kurangkan
(Reduce)

Unit 11.indd   125 7/10/16   11:19 am
Pelbagai	usaha	telah	diambil	oleh	pelbagai	pihak	untuk	menjaga	alam	sekitar,	namun
masih	terdapat	segelintir	manusia	yang	tidak	bertanggungjawab	mencemarkan	alam	sekitar.
Tindakan	mereka	telah	memberikan	kesan	kepada	kehidupan	manusia	dan	alam	sekitar.

Pencemaran Air           Pencem
aran Bunyi

Pencem
aran Tanah

Kesan Pencemaran
Alam Sekitar

•	 Mengganggu	persekitaran
•	 Mengganggu
	 pendengaran	manusia

•	Kerosakan	kualiti	tanah
•	Tanah	gersang
•	Hakisan	tanah

126

Udara yang
segar dan
nyaman.

Mengurangkan
pencemaran.

Pencemaran Udara

Unit 11.indd   126 7/10/16   11:19 am
Sehubungan	 dengan	 itu,	marilah	 kita	 bersama-sama	melibatkan	 diri	 secara	 proaktif
dalam	penjagaan	alam	sekitar.

Pencemaran Air

•	 Kesan	rumah	hijau
•	 Menjejaskan	kualiti	air
•	 Menjejaskan	kesihatan	manusia
•	 Pemanasan	global
•	 Penipisan	lapisan	ozon

127

KepentIngan

menjaga ALAM

SEKITAR

Menjimatkan
kos, sumber dan

tenaga.

Persekitaran
menjadi

lebih sihat dan
bersih.

Pencemaran Udara

•	 Menjejaskan	kualiti	air
•	 Menjejaskan	kesihatan	manusia
•	 Menjejaskan	hidupan	akuatik

Unit 11.indd   127 7/10/16   11:19 am
128

Kisah Manusia dengan Pokok Mangga

Masa	cepat	berlalu.	Akhirnya	kanak-kanak	itu	menjadi	remaja.	Dia	ingin	membina
sebuah	rumah.	Lalu	berkatalah	kanak-kanak	itu	kepada	pokok	tersebut.

Kalau	begitu,	engkau	petiklah	buah
mangga	 yang	 ada	 padaku	 dan
kawan-kawanku.	Engkau	 juallah
untuk	mendapatkan	wang.	Dengan
wang	 itu,	 engkau	belilah	barang
permainan	yang	engkau	inginkan.

Wahai	pokok	yang	kusayangi,
aku	berasa	sedih	kerana	tidak
mempunyai	barang	permainan
untuk	bermain.

Maafkan	 aku.	Aku	 tidak	mempunyai
rumah	 tetapi	engkau	boleh	memotong
dahan-dahanku	dan	dahan-dahan	kawan
aku	yang	besar	ini.	Engkau	buatlah	rumah.

Aku	 ingin	 membina	 rumah
sebagai	 tempat	 perlindungan
untuk	 keluargaku.	 Bolehkah
engkau	menolongku?

Baca dan fahami kisah di bawah.
PENGUKUHAN

Unit 11.indd   128 7/10/16   11:19 am
129

Ramalkan	kesudahan	kisah	di	atas.

Selang	beberapa	tahun,	remaja	tersebut	menjadi	orang	dewasa.	Dia	ingin	belayar.	Lalu
dia	datang	berjumpa	dengan	pokok	mangga	tersebut.

Aku	sudah	dewasa.	Aku	mempunyai
cita-cita	 untuk	 belayar.	 Malangnya,
aku	 tidak	mempunyai	 kapal.	Bolehkah
engkau	menolongku?

Aku	 tidak	 mempunyai	 kapal	 untuk
diberikan	kepada	engkau.	Engkau
boleh	memotong	batang	pokok	ini	dan
batang	pokok	kawan-kawan	aku	untuk
dijadikan	kapal.	Engkau	akan	belayar
dengan	gembira.

SOALAN

1.	 Apakah	pengajaran	yang	anda	pelajari	daripada	kisah	tersebut?
2.	 Jelaskan	akibat	yang	dihadapi	sekiranya	pokok	yang	ditebang	 tidak	ditanam

semula.

Setelah	beberapa	lama,		orang	dewasa	itu	meningkat	tua.	Dia	kemudian	kembali	semula
kepada	pokok	mangga	tersebut.	Dia	terkejut	melihat	keadaan	pokok	mangga.

Aku	tidak		lagi	mempunyai	apa-apa
untuk	diberikan	kepada	 engkau.
Engkau	tengoklah	keadaan	diri	aku
dan	kawan-kawan	aku.

Unit 11.indd   129 7/10/16   11:19 am
130

A.  Sekolah anda bercadang untuk mengadakan sambutan Hari Bumi. Sambutan
tersebut bertujuan untuk meningkatkan kesedaran murid tentang kepentingan
menjaga alam sekitar. Secara berkumpulan, lakukan aktiviti di bawah.

PENGAYAAN

PENGAYAAN

K
u

m
pu

la
n

1
K

u
m

pu
la

n
 2

K
u

m
pu

la
n

3
PENGAYAAN

PENGAYAAN

PENGAYAAN

Mengadakan Program Kitar Semula

*	 Memaklumkan	 bahan	 kitar	 semula	 yang	 boleh	 dibawa	 ke	 sekolah
semula	seperti	surat	khabar	dan	tin	minuman.

*	 Mengumpul	bahan	di	sekolah	yang	boleh	dikitar	semula.
*	 Meletakkan	kotak	kitar	semula	di	setiap	bilik	darjah.
*	 Menghubungi	pusat	kitar	semula.
*	 Mengasingkan	bahan	mengikut	kategori.
*	 Meletakkan	tong	kitar	semula	di	beberapa	sudut	di	kawasan	sekolah.
*	 Mengadakan	kempen	jualan	barangan	terpakai.

Menganjurkan Program Gotong-royong

*	 Mengutip	sampah	di	kawasan	sekolah.
		 *	 Membersihkan	padang,	pondok	bacaan	dan	kantin.
		 *	 Menanam	pokok	hiasan.
		 *	 Mengecat	bangku	dan	pasu	bunga.

RENUNGAN
Kita	 t idak	 mewarisi 	 alam	 ini
daripada	datuk	nenek	kita,	 tetapi
kita	meminjamnya	daripada	anak
cucu	kita.

*	 Menghasilkan	poster		yang	mengandungi	butiran	seperti	yang	berikut:
	 •	 Tarikh,	tempat	dan	masa.
	 •	 Aktiviti	yang	dijalankan.
*	 Menampal	poster	di	tempat	yang	strategik	di	kawasan	sekolah.
*	 Memuat	naik	butiran	aktiviti	dalam	laman	sesawang	sekolah.

Membuat Promosi Sambutan Hari Bumi

1.	 Apakah	perasaan	anda	apabila	melibatkan
diri	dalam	sambutan	Hari	Bumi	peringkat
sekolah?

2.	 Kenal	 pasti	 perubahan	yang	berlaku
di	sekolah	anda	selepas	sambutan	Hari
Bumi.

SOALAN

Hari	Bumi	disambut	pada	22	April
setiap	tahun.

Unit 11.indd   130 7/10/16   11:19 am
131

B.  Lakukan temu bual dengan beberapa orang penduduk mengenai masalah alam
sekitar dengan menggunakan borang di bawah. Bentangkan hasil temu bual
tersebut.

Edarkan	borang	untuk	digunakan	oleh	murid	semasa	menjalankan	aktiviti	temu	bual.

Nota GURU

Sikap	manusia	lebih	penting
daripada	penguatkuasaan
undang-undang.	Bincangkan.

SEGMEN SANTAI

Apakah	yang	perlu	anda	lakukan	apabila	berlaku
jerebu	di	kawasan	tempat	tinggal	anda?

Borang Temu Bual Masalah Alam Sekitar

1.	 Pada	pendapat	anda,	kawasan	manakah	yang	menghadapi	masalah	alam	sekitar?
Tandakan	(			)	pada	kotak	yang	sesuai.

Pasar	 					Pusat	Beli-belah															Kawasan	Rekreasi	 								Tempat	Lain
	 	 	 	 	 	 	 	 									(Nyatakan):
	 	 	 	 	 	 	 	 									___________

2.	 Apakah	masalah	alam	sekitar	yang	dihadapi	oleh	penduduk	di	sini?
	 (i)		___________________________________________________________________
	 (ii)	___________________________________________________________________

3.	 Apakah	kesannya	kepada	kehidupan	penduduk	di	kawasan	ini?
	 (i)		 ___________________________________________________________________
	 (ii)	 ___________________________________________________________________

4.	 Bagaimanakah	penduduk	mengatasi	masalah	yang	dihadapi?
(i)		___________________________________________________________________
(ii)	___________________________________________________________________

5.	 Apakah	kepentingan	menjaga	alam	sekitar	di	kawasan	ini?
(i)		___________________________________________________________________
(ii)	___________________________________________________________________

6.	 Nyatakan	cara	anda	mengatasi	masalah	alam	sekitar	yang	berlaku	di	kawasan	ini.
(i)		___________________________________________________________________
(ii)	___________________________________________________________________

Hari	Bumi	disambut	pada	22	April
setiap	tahun.

Unit 11.indd   131 7/10/16   11:19 am
132

pengembaraan betul atau salah
Cara	bermain.
1.	 Tentukan	giliran	bermain.
2.	 Gerakkan	penanda	mengikut	turutan.
3.	 Sekiranya	jawapan	anda	betul,	anda	dikehendaki	maju

setapak.
4.	 Sekiranya	jawapan	anda	salah,	anda	hilang	satu

pusingan.
5.	 Pemenang	ialah	orang	yang	paling	awal	sampai	di

garisan	penamat.

Cara untuk menjaga alam sekitar:
A.  Gotong-royong membersihkan

longkang.B. Mengurangkan penggunaan beg
plastikC. Mengadakan lawatan ke taman botani

Jawapan: CBetul atau Salah?

MULA

2

PEMULIHAN

Mari bermain.

Barangan yang boleh dikitar
semula ialah sampul surat.
Betul atau Salah?

1

Agensi yang
bertanggungjawab  untuk
menjaga alam sekitar ialah
Kementerian Sumber Asli
dan Alam Sekitar.
Betul atau Salah?

Cara untuk
mengurangkan
pencemaran udara adalah
dengan menghentikan
pembakaran terbuka.

Betul  atau Salah?

10

4

Tong kitar semula yang
berwarna coklat adalah
untuk tin minuman.

Betul atau Salah?

3

Unit 11.indd   132 7/10/16   11:20 am
133

TAMAT11
 Asap dari kilang

ialah punca
pencemaran air.

Betul atau Salah?

Semua orang perlu
menjaga alam sekitar
supaya alam bebas
daripada pencemaran.

Betul atau Salah? 12

Aktiviti yang
memusnahkan alam
ialah penanaman
semula.

Betul atau Salah?

Bagaimanakah anda memastikan
persekitaran sekolah sentiasa bersih?
A.  Menggunakan sapu tangan
B.  Mengurangkan kertas tisu
C.  Menggunakan kedua-dua belah muka
 surat semasa menulis
Jawapan C.
Betul atau Salah?

5 6

Kebaikan mengadakan
Kempen Menanam
Pokok adalah untuk
mengurangkan
pembuangan sampah.
Betul atau Salah?

Anda ternampak beberapa
orang membuang sisa toksik
ke dalam sungai. Anda
bertindak menghalangnya
daripada membuang sisa
toksik tersebut.
Betul atau Salah?

7

Hari Bumi

disambut pada

21 April setiap

tahun.

Betul atau Salah?

8

9

10

Unit 11.indd   133 7/10/16   11:20 am
1.	 Andaikan	anda	tinggal	di	kawasan	tersebut.	Apakah	kesannya	terhadap	anda	dan	alam
sekitar	jika	keadaan	itu	berlarutan?

_____________________________________________________________________

2.	 Pada	pendapat	anda,	apakah	yang	patut	dilakukan	bagi	menyelesaikan	masalah	tersebut?
					_____________________________________________________________________

3.	 Apakah	sikap	yang	perlu	diamalkan	untuk	memastikan	kawasan	perumahan	sentiasa
bersih?

_____________________________________________________________________

Beberapa	orang	penduduk	Taman	Selasih	melahirkan	kekecewaan	mereka	terhadap	sikap
segelintir	penduduk	di	situ.

A. Berdasarkan perbualan di bawah, jawab soalan yang diberikan.

Jiran	saya	pula
melakukan	kerja
membaiki	rumah	pada
waktu	malam.	Sangat
bising!

Penduduk	di	sini	suka
membuang	sampah
di	merata-rata	tempat.

Jiran	saya	suka
membakar	sampah
setiap	hari.

B.  Berdasarkan papan tanda di bawah, huraikan kepentingan semua pihak mematuhi
peraturan yang terdapat pada papan tanda tersebut.

134

Peraturan di Taman Rekreasi Hulu Long

•	 Dilarang	membuang	sampah	di	kawasan	ini.
•	 Tidak	boleh	menebang	atau	mencabut	apa-apa	tumbuhan	atau

pokok	yang	ada	di	sini.

PENILAIAN

Unit 11.indd   134 7/10/16   11:20 am
Unit 12
REMAJA BERHEMAH
HARAPAN NEGARA

135

HUBUNGAN ANTARA

DIRI, K
OMUNITI DAN

MASYARAKAT

Dalam unit ini, saya belajar tentang:

•	 ciri	remaja	berhemah.
•	 kepentingan	menjadi	remaja	berhemah.
•	 kaitan	antara	remaja	berhemah	dengan	imej	negara.
•	 perasaan	bangga	menjadi	remaja	harapan	negara.
•	 perlakuan	remaja	berhemah	dalam	masyarakat.

NILAI

*	 	 Rasional

*	 	 Harga	Diri

*	 	 Kebebasan

*	 	 Kasih	Sayang

*	 	 Kesederhanaan

Unit 12.indd   135 7/10/16   11:11 am
•			 Berpegang	teguh	kepada	nilai-nilai
agama

•	 Tidak	melakukan	perbuatan	yang
ditegah	oleh	agama

•	 Sentiasa	berusaha	bersungguh-sungguh
•	 Tabah	menghadapi	cabaran
•	 Sanggup	mengorbankan	masa	dan

tenaga

•	 Berdaya	saing
•	 Mempersiapkan	diri	dengan

teknologi	terkini
•	 Berusaha	untuk	meningkatkan	ilmu

dan	kemahiran

136

KONSEP

REMAJA BERHEMAH

Golongan	remaja	merupakan	aset	penting	kepada	negara	pada	masa	hadapan.	Sehubungan
dengan	itu,	remaja	perlulah	memiliki	ciri	berhemah	seperti	yang	ditunjukkan	dalam	slaid
di	bawah.

2

CIRI
REMAJA

BERHEMAH

Berilmu
Pengetahuan

Berakhlak
Mulia

Gigih
Berusaha

Semangat
Patriotik

Patuh	kepada
Ajaran	Agama

atau	Kepercayaan

3

1

Bersemangat PatriOtikpATUH KEPADA AJARAN AGAMA

Gigih Berusaha

Berilmu pengetahuan

4

•	 Berbangga	sebagai	rakyat	Malaysia
-	 Menghargai	dan	mengamalkan

budaya	bangsa
-	 Menjaga	dan	mempertahankan

maruah	bangsa	dan	negara
•	 Bersemangat	setia	negara

-	 Sedia	berkorban	untuk	bangsa	dan
negara

-	 Sanggup	mempertahankan	kedaulatan
bangsa	dan	negara

•	 Bersemangat	kekitaan
-	 Bersatu	padu	dan	berharmoni
-	 Bertolak	ansur	dan	berintegriti

•				Bertanggungjawab
•				Bersifat	amanah	dan	jujur
•		 Ikhlas	membantu	orang	lain
•	 Berkelakuan	sopan	dan	bertatasusila
•	 Tidak	terlibat	dalam	aktiviti	yang

merosakkan	diri

Berakhlak mulia

Unit 12.indd   136 7/10/16   11:11 am
• Mempunyai jati diri
• Menjadi insan kamil
• Menjaga nama baik negara
• Membantu memajukan negara
• Dihormati dan dipandang mulia
• Memperkukuh perpaduan negara

• Meningkatkan imej negara
• Mengharumkan nama negara
• Dipandang mulia dan disegani oleh

orang lain

• Berpakaian sopan
• Bertingkah laku sopan
• Menghormati lambang-lambang negara
• Mematuhi peraturan dan undang-undang
• Berusaha bersungguh-sungguh dalam bidang yang diceburi
• Memberikan sokongan dan melibatkan diri dalam pembangunan negara

• Remaja berhemah menjadi kebanggaan
keluarga dan negara

• Amalkan ciri  remaja berhemah dalam
kehidupan seharian

• Berbangga menjadi remaja berhemah

RENUNGAN

Apabila kita hendak melihat wajah
negara pada masa hadapan, lihatlah
generasi mudanya pada hari ini.

137

5 6

7

8

Kepentingan menjadi remaja
berhemah

Kaitan antara remaja
berhemah dengan imej

negara

Perlakuan remaja berhemah dalam masyarakat

Rumusan

UNIT 12 .indd   137 9/28/16   11:38 AM
A.  Baca dan fahami teks di bawah.

SOALAN

1.		Apakah	ciri-ciri	yang	perlu	ada	pada	remaja	yang
ingin	menjadi	sukarelawan?

2.	 Remaja	yang	menyertai	aktiviti	kesukarelawan	boleh
menaikkan	imej	negara.	Berikan	pendapat	anda.

138

Kristina	dianugerahi	Tokoh	Sukarelawan	kategori	remaja	oleh	sebuah	pertubuhan	bukan
kerajaan	yang	bergiat	aktif	dalam	aktiviti	kesukarelawanan.	Anugerah	tersebut	diperoleh
kerana	dia	aktif	dalam	aktiviti-aktiviti	kesukarelawanan	sama	ada	pada	peringkat	sekolah,
negeri	mahupun	negara.

Sebagai	sukarelawan,	Kristina	sering	melibatkan	diri	dalam	aktiviti	kemasyarakatan	seperti
menceriakan	rumah	anak	yatim.	Dia	juga	membantu	golongan	orang	kurang	upaya	masalah
penglihatan	dengan	membaca	buku	agar	mereka		menaip	bahan	tersebut	semula	dalam	huruf
Braille.	Selain	itu,	Kristina	juga	sering	menyertai	program	Ziarah	Amal	Hospital	untuk
menceriakan	pesakit	di	wad	kanak-kanak.

Sejak	 menyertai	 aktiviti	 kesukarelawanan,	 Kristina	 berpeluang	 mempunyai	 banyak
kawan	 yang	 terdiri	 daripada	 pelbagai	 kaum	 dan	 agama.	Anugerah	 yang	 diperolehnya
membakar	semangatnya	untuk	terus	memberikan	komitmen	dan	sumbangan	demi	agama,
bangsa	dan	negara.	Dia	berharap	agar	lebih	banyak	lagi	remaja	yang	akan	menyertai	aktiviti
kesukarelawanan.

Adakah	anda	akan	menyahut	seruan
Kristina	untuk	melibatkan	diri
dalam	aktiviti	kesukarelawanan?
Huraikan	pendirian	anda.

PENGUKUHAN

Unit 12.indd   138 7/10/16   11:11 am
B.  Secara berkumpulan, bincangkan perlakuan berhemah yang sepatutnya anda
amalkan dengan berdasarkan situasi yang diberikan. Lengkapkan borang
di bawah.

Beberapa	 kawasan	 di	 tempat	 tinggal	 anda	 dilanda
banjir.	Banyak	harta	benda	rosak	dan	musnah.	Penghuni
di	 kawasan	 tersebut	 telah	 dipindahkan	 ke	 pusat
pemindahan	banjir	tidak	jauh	dari	rumah	anda.

Anda	dan	kawan-kawan	bermain	bola	sepak	di	sebuah	padang.
Tiba-tiba	anda	 terdengar	bunyi	dentuman	yang	kuat.	Satu
kemalangan	telah	berlaku.	Sebuah	kereta	 telah	melanggar
seorang	kanak-kanak	yang	sedang	mengayuh	basikal.	Pemandu
kereta	tersebut	melarikan	diri.	Kanak-kanak	itu	cedera	parah.

02

03

04

01

Anda	 mengikut	 keluarga	 ke	 suatu	 kawasan	 rekreasi.
Semasa	 sampai	 di	 sebuah	 pondok,	 anda	 ternampak
sebuah	beg.	Di	dalam	beg	tersebut	terdapat	dua	pasport
antarabangsa	dan	beberapa	keping	duit	mata	wang	negara
asing.

Anda	ternampak	seorang	wanita	sedang	mengangkat	banyak
kotak.	 Beberapa	 buah	 kotak	 yang	 dipegangnya	 terjatuh
ke	lantai.

139

Borang Perlakuan Berhemah

Situasi

Perlakuan
berhemah yang
sepatutnya saya

amalkan

Kepentingan
mengamalkan perlakuan

berhemah

Perasaan apabila
mengamalkan

perlakuan berhemah

1
2
3
4

Unit 12.indd   139 7/10/16   11:11 am
C.  Terdapat segelintir remaja yang terlibat dalam aktiviti yang tidak sihat seperti
pergaulan bebas.  Aktiviti seperti ini perlu dijauhi oleh remaja kerana memberikan
kesan kepada remaja seperti yang dipaparkan dalam peta pemikiran di bawah.

Sebab

Merosakkan	diri

Memalukan	diri	dan
keluarga

Merugikan	tenaga	untuk
membangunkan	negara

Pergaulan
Bebas

D. Berdasarkan contoh di atas, hasilkan sebuah peta pemikiran tentang gejala
gangsterisme dalam kalangan remaja. Terangkan tindakan yang sepatutnya
anda ambil sebagai remaja yang berhemah untuk menjauhi aktiviti yang tidak
bermoral.

140

Peta	pemikiran	menunjukkan	sebab	akibat	pergaulan	bebas.

SEGMEN SANTAI

Nyatakan	beberapa	contoh	aktiviti	tidak	bermoral	yang	perlu	dijauhi
remaja.

Kurangnya	didikan
agama

Pengaruh	media	massa

Akibat

Pengaruh	kawan

Unit 12.indd   140 7/10/16   11:11 am
141

A. Secara berkumpulan, lakukan aktiviti main peranan dengan berdasarkan situasi
di bawah.

Rakan	mengajak	anda	menemaninya	ke	kedai
untuk	membeli	sepasang	kasut.	Dia	bercadang
untuk	membeli	kasut	import	kerana	pada
pandangannya	barangan	import	berkualiti
dan	berjenama	berbanding	dengan	kasut
buatan	Malaysia.

Aktiviti
Main	 peranan	 untuk	 meyakinkan	 rakan
anda	 secara	 berhemah	 supaya	 membeli
kasut	buatan	Malaysia.

1

2

3

4

Rakan	anda	mendapat	tawaran
belajar	di	luar	negara.

Semasa	 bercuti	 di	 sebuah	 pulau,	 anda
dan	keluarga	tinggal	di	inap	desa.	Anda
dan	keluarga	terjumpa	dengan	beberapa
pelancong	 asing	 yang	 turut	 menginap
di	 sana.	 Pelancong	 tersebut	 meminta
pandangan	 anda	 tentang	 makanan	 dan
tempat-tempat	 yang	 menarik	 untuk
dilawati.

Aktiviti
Main	peranan	untuk	memberikan	nasihat
kepada	 rakan	 anda	 supaya	mengamalkan
perlakuan	berhemah	semasa	berada	di	 luar
negara.

Aktiviti
Main	 peranan	 untuk	 	mempromosikan
makanan	 Malaysia	 dan	 tempat-tempat
yang	menarik	kepada	pelancong	tersebut.

Rakan	 anda	 mengajak	 anda	 ponteng
aktiviti	 kokurikulum	 kerana	 ingin
menyaksikan	 perlawanan	 bola	 sepak
yang	menjadi	kegemaran	anda	berdua.

Aktiviti
Main	 peranan	 untuk	 menasihati	 rakan	 anda
supaya	menjadi	remaja	berhemah.

PENGAYAAN

SOALAN

1.	Apakah	ciri	remaja	berhemah	yang	ditunjukkan	dalam	setiap	situasi	di	atas?

2.	Adakah	penting	bagi	seseorang	remaja	mengamalkan	perlakuan	berhemah	dalam
kehidupan?	Berikan	sebab.

Unit 12.indd   141 7/10/16   11:11 am
B. Kumpulkan maklumat tentang remaja pelbagai kaum yang berjaya mengharumkan
nama sekolah atau negara dalam pelbagai bidang. Hasilkan satu biodata tentang
mereka dengan menggunakan borang di bawah.

142

BORANG MAKLUMAT REMAJA HARAPAN NEGARA

Nama	:	______________________________________________

Kaum	:	_________________________________	Agama:	______

Umur:	_______________________				Sekolah:_______________

Pencapaian	(sekolah/negeri/kebangsaan/antarabangsa):
1.	 ______________________________________________

2.	 ______________________________________________

3.	 ______________________________________________

Perasaan	beliau	apabila	mendapat	Anugerah	Remaja	Harapan
Negara:
____________________________________________________

Nasihat	beliau	kepada	remaja	lain:
____________________________________________________

Ciri	remaja	berhemah	yang	boleh	saya	teladani	daripada	beliau:
1.	 ______________________________________________
2.	 ______________________________________________
3.	 ______________________________________________

Refleksi Diri:
Apakah	 perasaan	 anda	 apabila	membaca	 berita
tentang	 kejayaan	 remaja	 negara	 kita	 di	 luar
negara?	Mengapa?

Unit 12.indd   142 7/10/16   11:11 am
A.  Secara berkumpulan, bincangkan kepentingan amalan berhemah dalam situasi
di bawah.

PEM
ULIHAN

Remaja
berurusan

di pejabat pos

•	 Berpakaian	sopan
•	 Tidak	 berbuat	 bising	 semasa	 	 majlis

berlangsung
•	 Berjalan	dengan	sopan	ke	arah	pentas
•	 Mengucapkan	 terima	 kasih	 selepas

menerima	hadiah
•	 Mengucapkan	 tahniah	 kepada	 penerima

anugerah

•	 Memberikan	senyuman
•	 Mengucapkan	salam
•	 Menggunakan	panggilan	yang	sesuai

seperti	Yang	Berhormat
•	 Bertingkah	laku	sopan
•	 Menggunakan	bahasa	yang	sopan

Remaja
menghadiri majlis

Hari Anugerah
Cemerlang

peringkat sekolah

Remaja bersama
pemimpin negara

•	 Mengucapkan	salam
•	 Memberikan	senyuman
•	 Menggunakan	bahasa	yang	sopan
•	 Menggunakan	nama	panggilan

seperti	encik	atau	puan
•	 Sabar	menunggu	giliran
•	 Mengucapkan	terima	kasih

Nyatakan	perasaan	anda	apabila	mengamalkan	perlakuan	berhemah	dalam	setiap	situasi.

Remaja berada
di tempat
beribadat

143

•	 Tidak	berbuat	bising
•	 Menjaga	kebersihan	tempat	beribadat
•	 Memakai	pakaian	yang	sesuai
•	 Mematuhi	peraturan	di	tempat	beribadat
•	 Tidak	bercakap	dengan	suara	yang	kuat

SOALAN

Unit 12.indd   143 7/10/16   11:11 am
144

MULA
di sini
(300 poIn)

Anda
menggunakan

bahasa	yang	sopan
semasa	bercakap
dengan	orang	lain.

+	50	poin

Anda
menganjurkan
kutipan	derma
untuk	membantu
golongan	miskin.

+80	poin

Anda	tidak
menyiapkan	projek
yang	diberikan	oleh

guru.
-90	poin

Anda	telah	menjuarai
pertandingan	bahas

peringkat	antarabangsa.
Syabas!	Anda

mengharumkan	nama
negara.

+	150	poin

KELAS
TAHANAN
-100	poin

Anda	menasihati
rakan	supaya	tidak
terlibat	dalam

pergaulan	bebas.
+	50	poin

Anda	tidak	suka
melibatkan	diri
dalam	aktiviti

kemasyarakatan.
-90	poin

Anda	mengambil
bahagian	dalam
aktiviti	sambutan
Hari	Kebangsaan
peringkat	negara.

+80	poin

Alatan
1.	Dadu
2.	Penanda
3.	Pensel	atau	pen
4.	Kertas	kosong

BIlangan PemaIn

•	Bebas

PetunjuK
•	+	Tambah	poin
•	-		Tolak	poin

Dalam Kelas Tahanan dan Cara
Keluar
•	Pemain	yang	dihantar	ke	kelas	tahanan	akan
	 hilang	satu	pusingan	dan	didenda	100	poin	sebelum
	 dibenarkan	bermain	semula.

HIlang Satu pusIngan
•	Pemain	akan	hilang	satu	pusingan	dan	didenda	30
	 poin.

1               2            3             4            5            6              7             8                9                           99

23	 	 	 22      21                   20       19     18            17         16           15            14

27

26

25

24

B.  Mari bermain.

Unit 12.indd   144 7/10/16   11:11 am
145

Anda	berpakaian
tidak	sesuai	semasa
menghadiri	kem

membaca	peringkat
negara.
-100	poin

Anda	berlatih
bersungguh-sungguh
untuk	memenangi
pertandingan	yang

anda	sertai.
+	90	poin

KE KELAS
TAHANAN

(Pergi	ke	petak	23)

BERGERAK
	KE	PETAK	15

Anda	tidak	suka
menyertai	aktiviti
kokurikulum

di	sekolah	anda.
-80	poin

Anda	berbangga
menjadi	remaja
harapan	negara.

+	30	poin

Anda	seorang
remaja	yang

bertanggungjawab.
+	40	poin

HILANG	SATU
PUSINGAN
-30	poin

Anda	menyerahkan
telefon	bimbit	yang
anda	jumpa	di

kaunter	pasar	raya.
+80	poin

1.	 Guru	menetapkan	masa	untuk	bermain.
2.	 Setiap	pemain	akan	diberi	300	poin.
3.	 Setiap	 pemain	 bergilir-gilir	 melemparkan	 dadu.

Pemain	 yang	 mendapat	 angka	 paling	 tinggi	 akan
memulakan	permainan	di	petak	“MULA	DI	SINI”.

4.	 Semua	pemain	akan	bermain	mengikut	giliran.
5.	 Setiap	 pemain	 akan	 melemparkan	 dadu	 dan

menggerakkan	 penanda	 mengikut	 bilangan	 angka
yang	tertera	pada	dadu.

6.	 Setiap	 kali	 pemain	 berhenti	 di	 petak	 “MULA	 DI
SINI”	atau	lalu	di	situ,	dia	akan	mendapat	300	poin
lagi.

7.	 Permainan	diteruskan	sehingga	masa	yang	diberikan
oleh	guru	tamat.

8.	 Pemain	yang	dapat	mengumpul	poin	yang	paling
tinggi	akan	menjadi	juara	remaja	berhemah.

Cara BermaIn

1               2            3             4            5            6              7             8                9                           99

23	 	 	 22      21                   20       19     18            17         16           15            14

10

11

12

13

Unit 12.indd   145 7/10/16   11:11 am
146

Perlakuan remaja
berhemah dalam

masyarakat

B. Terangkan kepentingan anda mengamalkan perlakuan berhemah berdasarkan
situasi di bawah.

A. Lengkapkan peta minda di bawah dengan jawapan yang sesuai.

Semasa berurusan di pejabat
sekolah

Semasa berurusan di jabatan
kerajaan

Semasa mewakili negara dalam
program pertukaran pelajar ke

luar negara

Kepentingan

Kepentingan

Kepentingan

1

2

3

PENILAIAN

Unit 12.indd   146 7/10/16   11:11 am
Unit 13
PATUHI ETIKET

KELUARGA HARMONI

MORAL, PERATURAN

DAN UNDANG-UNDANG

147

NILAIDalam unit ini, saya belajar tentang:

•	 pelbagai	etiket	di	rumah.
•	 kepentingan	etiket	di	rumah.
•	 kesan	sekiranya	etiket	di	rumah	tidak	dipatuhi.
•	 cara	menzahirkan	perasaan	apabila	mengamalkan
	 etiket	di	rumah.
•	 cara	mempraktikkan	etiket	di	rumah	sebagai	amalan
	 dalam	kehidupan	harian.

*	 	 Hormat

*	 	 Rasional

*	 	 Hemah	Tinggi

*	 	 Kesederhanaan

*	 	 Bertanggungjawab

Unit 13.indd   147 7/10/16   11:07 am
148

Etiket	bermaksud	peraturan	 tingkah	 laku	atau	 sopan	 santun	 sama	ada	dalam	kehidupan
harian,	dalam	hubungan	antara	satu	sama	lain	atau	dalam	majlis	yang	berbentuk	formal
atau	 tidak	formal.	Etiket	di	 rumah	merupakan	peraturan	 tingkah	laku	atau	sopan	santun
yang	diamalkan	dalam	kehidupan	harian	bagi	keluarga	masing-masing.	Etiket	di	 rumah
disampaikan	 secara	 lisan	 atau	 bertulis	 oleh	 ibu	 bapa	 dan	 anggota	 keluarga	 yang	 lebih
tua	seperti	datuk	atau	nenek.	Etiket	yang	diamalkan	sejajar	dengan		peraturan	dan	norma
masyarakat.

Di	 rumah,	 kita	 ada	 beberapa
etiket	 yang	 perlu	 diamalkan.
Contohnya	 etiket	 di	 meja
makan.

Kita	juga	ada	etiket	menghormati
keluarga,	etiket	menggunakan
peralatan	 di	 rumah	dan	 etiket
melayan	tetamu.

KONSEP

Ibu gembira kerana jiran memuji
kamu berdua mengamalkan etiket
melayan tetamu.

Unit 13.indd   148 7/10/16   11:07 am
149

Terdapat	pelbagai	etiket	di	 rumah	yang	perlu	diamalkan	oleh	anggota	keluarga	bagi
menjaga	keharmonian	dalam	institusi	kekeluargaan.	Antara	contoh	etiket	di	rumah	adalah
seperti	yang	berikut.

Etiket Menghormati Keluarga
•	 Memanggil	 anggota	 keluarga	 dengan

panggilan	 yang	 betul.	 Contoh:	 kakak,
adik,	mak	cik	dan	datuk.

•	 Menerima	nasihat	dan	tidak	menyinggung
perasaan	anggota	keluarga.

•	 Bersuara	 lembut	 dan	 berbahasa	 sopan
semasa	bertutur.

•	 Meminta	 pandangan	 dan	 mendengar
nasihat	daripada	anggota		keluarga.

•	 Memberikan	 layanan	yang	baik	kepada
mereka	yang	lebih	tua	daripada	kita.

Etiket di Meja Makan
•	 Berpakaian	bersih	dan	kemas	di	meja

makan.
•	 Makan	apabila	semua	anggota	keluarga

sudah	hadir	di	meja	makan.
•	 Mendahulukan	orang	yang	 lebih	 tua

mengambil	makanan.
•	 Mengambil	 makanan	 yang	 terdekat

dengan	anda.
•	 Mengambil	 makanan	 secukupnya

dan	tidak		berlebihan.
•	 Mengunyah	 makanan	 dengan	 mulut

tertutup	 dan	 tidak	 mengeluarkan
bunyi.

•	 Menutup	mulut	sekiranya	bersin.

Etiket Menghormati Tetamu
•	 Mengukir	 senyuman	 manis	 semasa

menyambut	kehadiran	tetamu.

•	 Bersalam	mengikut	kesesuaian.

•	 Mempersilakan	tetamu	masuk	ke	rumah.

•	 Memberikan	layanan	yang	baik	dan	ikhlas
terhadap	tetamu.

•	 Menghidangkan	makanan	kepada	tetamu.

•	 Menjemput	tetamu	makan.

Unit 13.indd   149 7/10/16   11:07 am
Etiket	 dikatakan	 peraturan	 dan	 cara	 hidup	 yang	 benar	 serta	 beretika	 kerana	 berjaya
mendidik	kita	untuk	memelihara	hubungan	baik	antara	satu	sama	lain.	Misalnya,	dengan
mematuhi	 etiket	menghormati	 tetamu,	 kita	 telah	mengambil	 kira	 perasaan	 tetamu	yang
mendapat	layanan	baik	semasa	berkunjung	ke	rumah	kita.	Yang	berikut	merupakan	kepentingan
mematuhi	etiket	di	rumah.

05

KEPENTINGAN
MEMATUHI ETIKET

DI RUMAH

Bersikap	ingin
membantu

Bersikap	sopan
dan	menghormati

pihak	lain

Mewujudkan
keharmonian

hidup

Menjaga	nama
baik	diri	dan
keluarga

Mengamalkan	sikap
toleransi	dan	tidak
mementingkan	diri

Menjaga		perasaan
dan	hubungan	baik
dengan	pihak	lain

Dalam	usaha	mendidik	dan	memupuk	nilai	murni	serta	etiket	di	rumah,	ibu	bapa	mungkin
menghadapi	masalah	 terutama	 bagi	menyediakan	 anak-anak	 dengan	 budaya	 hidup	 dan
peraturan.	Oleh	itu,	kesabaran	ibu	bapa	semasa	dalam	usaha	mendidik	anak-anak	harus
dihargai	dan	dipatuhi	oleh	anak-anak	demi	mengekalkan	keharmonian	hidup	dalam	keluarga.
Ibu	bapa	sudah	tentu	akan	berasa	gembira	dan	bangga	apabila	melihat	anak-anaknya	bersopan
santun	menghormati	anggota	keluarga	dan	tetamu	yang	berkunjung	ke	rumah.

150

Unit 13.indd   150 7/10/16   11:07 am
Kata	ayahandaku
Dalam	keluarga	kita	ada	etiket

Yang	menjadi		amalan	setiap	anggota	keluarga
Mematuhi	etiket	membawa		hidup		aman	sejahtera
Melanggar	etiket	menjejaskan		hubungan	yang	ada

Kata	bondaku
Kita	ada	etiket	di	meja	makan
Jemputlah	ayahanda	bonda	sebelum	makan
Kita	juga	ada	etiket	menghormati	keluarga
Terima	teguran		kakak	dan	abang	tanpa	berkira
Kita	ada	etiket	menghormati		tetamu
Mereka	yang	berkunjung	perlulah	dijamu

Kata	nendaku
Mematuhi	etiket	di	rumah
Meningkatkan	keyakinan	di	mana	sahaja	berada
Mematuhi	etiket	di	rumah
Menjulang	maruah	diri	dan	keluarga
Hidup		berasa	gembira	perasaan	pun	lega

151

A. Deklamasikan puisi di bawah.
PENGUKUHAN

Unit 13.indd   151 7/10/16   11:07 am
SOALAN

1.	 Jelaskan	 contoh	 etiket	menghormati	 keluarga	 yang
terdapat	dalam	puisi.

2.	 Nyatakan	perasaan	anda	apabila	mengamalkan	etiket
di	rumah.

Ramalkan				kesan				sekiranya
anda		tidak	mematuhi		etiket
di	rumah.

152

Kataku	pada	keluarga
Etiket	di	rumah	sentiasa	menjadi	amalan
Anggota	keluarga	yang	tua,	sentiasa	kuhormati
Anggota	keluarga	yang	kecil,	sentiasa	kusayangi
Keakraban	yang	terjalin	membina	keluarga	harmoni

Kataku	pada	keluarga
Tetamu	berkunjung	akan	kusambut	mesra
Duduk	bersopan	layanan	diberikan
Tidak	lupa	hidangan	disaji
Persilakan	tetamu	makan	seikhlas	hati

Kata	ayahanda	bonda
Bangganya	hati	mendengar	janjiku	itu
Jadikan	etiket	di	rumah	sebagai	amalan
Menjulang	nama	baik	keluarga	di	mana	jua	berada

Unit 13.indd   152 7/10/16   11:07 am
B.   Mari bermain.

Cara Menjalankan Permainan
Lokasi	permainan:	Padang/Kawasan	yang	luas

Alatan Permainan
1.	 Kad	situasi	bagi	setiap	stesen.
2.	 Peralatan	seperti		kerusi,	meja	dan	makanan	(biskut,	air).
3.	 Wisel	bagi		enam		orang		pengadil	yang	berada	di	enam	stesen.
4.	 Kad	markah	bagi	setiap	kumpulan	yang	bertanding.

Cara Bermain
1.			Lantik	enam	orang	murid	sebagai	pengadil		untuk	berada	di	enam	stesen.	Setiap

pengadil		diberi		satu	kad	situasi.
2.			Setiap	kumpulan	terdiri	daripada	tiga	hingga	empat	orang	dan	dilantik	seorang	ketua.
3.			Ketua	kumpulan	diberi	 sekeping	kad	markah.	Ketua	kumpulan	diminta	mencabut

nombor	bagi	menentukan		stesen	pertama	yang	harus	disinggahi.
4.			Pengadil	akan	meniup	wisel	 sekali	dan	memberikan	markah	kepada	kumpulan

sekiranya	jawapan	yang	diberikan	adalah	betul.	Kumpulan	tersebut	akan	bergerak
ke	stesen	seterusnya.

5.			Jika	jawapannya	salah,	wisel	akan	ditiup	dua	kali.	Ahli	kumpulan	perlu	menjawab
soalan	sehingga	betul		sebelum	dibenarkan	bergerak	ke	stesen	seterusnya.

6.			Kumpulan	 yang	 berjaya	 mendapat	 markah	 paling	 banyak	 dan	 berjaya	 singgah
di	semua	stesen	dalam	masa	yang	paling	cepat	dianggap	pemenang.

Kad Markah PermaInan Stesen
EtIket

Kumpulan:	____________________
	Nama	Kumpulan:	_______________

Markah:			1.	Memuaskan					2.	Baik					3.	Sangat	Baik

Stesen 1 2 3 4 5 6

Markah

153

Unit 13.indd   153 7/10/16   11:07 am
STESEN 1

STESEN 6

ST
ES

EN
4

STESEN 5

EtIket duduk

1. Yang manakah etiket duduk yang
betul?

2. Demontrasikan  etiket duduk yang
betul. (Sediakan kerusi)

3. Ramalkan  satu kesan jika anda tidak
mematuhi etiket duduk.

A C

B D

Kamu balik dari sekolah dalam keadaan

lapar. Apabila membuka tudung saji, kamu

dapati tia
da makanan disediakan oleh ibu.

Main peranan  cara kamu bertanya kepada

ibu.

MaIn peranan etIket dI meja
makan

1. Tunjukkan cara susun atur  set makan
di meja makan.

2. Tunjukkan etiket di meja makan
 (Peralatan yang diperlukan: roti atau biskut,

sudu, garpu, cawan, piring, kerusi dan meja)
 Markah diberikan berdasarkan:
	 •	 tangan		kanan	yang	memegang	makanan
	 •	 tiada	bunyi	yang	keluar	semasa

mengunyah makanan

EtI
ket

meng
ho

rm
atI

ke
lua

rga

154

EtIket menghormatI
tetamu

Kawan bapa  berkunjung  ke rumah.

Tunjukkan etiket kamu ketika

menyambut tetamu tersebut.

Unit 13.indd   154 7/10/16   11:08 am
STESEN 2

STESEN 3

EtIket menghormatI keluarga
1. Lakonkan contoh  etiket menghormati keluarga yang anda amalkan. 2. Terangkan kepentingan etiket itu diamalkan.

Permainan	ini	harus	dirancang	lebih	awal	kerana	memerlukan	persediaan	peralatan.	Guru	juga	perlu		memberikan
taklimat	 dan	 jawapan	 kepada	 pengadil.	 Permainan	 ini	 juga	 boleh	 dimainkan	 dalam	 kelas	 bergantung	 kepada
kreativiti	guru.

Nota GURU

SOALAN

155

Apakah	pengajaran	yang	anda	dapat	daripada	permainan
ini?

EtIket berjalan
1. Mengapakah kita tidak patut berjalan

menghentakkan kaki dengan kuat atau mengheret

kaki ketika berjalan? Berikan alasan.

2. Demonstrasikan etiket berjalan yang sepatutnya.

•	 Ayunkan	langkah	kaki	dengan	sewajarnya.

•	 Berjalan	dengan	tegak.

•	 Memandang	ke	hadapan.

Unit 13.indd   155 7/10/16   11:08 am
Baca dan fahami maklumat di bawah. Secara berkumpulan, cari maklumat lain
bertemakan etiket di rumah bagi mengadakan aktiviti jelajah ilmu.

PENGAYAAN

Et
ike

t
Me

nj
aw

ab

Te
le
fo

n

•		 Menjawab	panggilan	telefon	dengan	segera	apabila
telefon	berdering.

•		 Berbicara	dengan	jelas,	sopan	dan		mesra.
•		 Mengucapkan	terima	kasih	dan	salam	sebelum
meletakkan	telefon.

•		 Meletakkan	gagang	telefon	dengan	perlahan	jika
menggunakan	talian	tetap.

Etiket

Menggunakan

Peralatan

di Rumah
•	 Mengambil	barangan	yang	hendak	digunakan	dengan
cermat	dan	berhati-hati.

•	 Meletakkan	dan	menyusun	peralatan	yang	telah
digunakan	di	tempat	yang	sepatutnya	secara	teratur.

•	 Sekiranya	peralatan	yang	digunakan	telah	kotor,	lap
atau	bersihkan	peralatan	sebelum	disimpan.

•	 Sekiranya	peralatan	yang	digunakan	telah	rosak,	lapor
dan	minta	izin	daripada	ibu	bapa	sebelum	membuang
peralatan	tersebut.

Etiket

Menggunakan

Tandas di rumah

•			Berhati-hati	semasa	berjalan	di	dalam	tandas	yang
	 lantainya	licin	atau	basah.
•			Memastikan	 tisu	 atau	 benda	 tidak	 dibuang	 ke	 dalam
singki	atau	mangkuk	tandas.

•		 Memastikan	tandas	dipam	selepas	menggunakannya.
•	 Memastikan	 paip	 air	 sentiasa	 ditutup	 selepas
menggunakannya.

•			Memastikan	lantai	tandas	sentiasa	bersih	sebelum
keluar	dari	tandas.

156

Unit 13.indd   156 7/10/16   11:08 am
SOALAN

1.	 Apakah	faedah	yang	anda	peroleh	daripada	aktiviti	jelajah	ilmu	yang	diadakan?
2.	 Pernahkah	anda	melanggar	etiket	di	rumah?	Jelaskan	kesan	apabila	etiket	tersebut	tidak

dipatuhi.

Anak-anak yang mematuhi etiket di rumah mampu
mengharumkan nama baik keluarga. Bincangkan.

Aktiviti	 jelajah	 ilmu	 ini	 harus	 dirancang	 awal.	 Berikan	 tempoh	masa	 yang	 sesuai	 supaya	murid	mempunyai
masa	yang	cukup	membuat	persediaan	bagi	mengumpul	maklumat.	Galakkan	murid	berkongsi	maklumat	dengan
sahabat		pelbagai	kaum		supaya	murid	boleh		mengetahui		perbezaan		etiket	di	rumah	dalam		masyarakat	majmuk.

Nota GURU

157

Bahagikan murid kepada
lima kumpulan.

Persembahkan	maklumat
yang	dikumpul	pada	kertas
sebak	 atau	 kad	 manila
secara	kreatif	dan	menarik.

Murid-murid	akan	melawat	ke	setiap	stesen.
Wakil	kumpulan	akan	memberikan	penjelasan
tentang	maklumat	yang	dikumpulkan.	Ahli
kumpulan	lain	yang	melawat	ke	setiap	stesen
dibenarkan	untuk	memberikan	maklumat
tambahan.	Kumpulan	 yang	memberikan
penjelasan	dengan	baik	akan	diberi	bintang.

Umumkan kumpulan  terbaik
berdasarkan	 maklumat	 yang
jelas,	persembahan	yang	kreatif
serta	mendapat		paling	banyak
bintang.

Langkah Mengadakan Aktiviti Jelajah Ilmu

Setiap	kumpulan	perlu	mengumpul	maklumat
tentang	 etiket	 di	 rumah.	 Contoh:	 etiket
di	meja	makan,	etiket	duduk,	etiket		menonton
televisyen,	etiket	makan	dan	etiket	melayan
tetamu.

Pamerkan	 maklumat	 tersebut	 pada	 sudut
yang	 telah	 ditetapkan	 mengikut	 kumpulan
masing-masing.

Unit 13.indd   157 7/10/16   11:08 am
Si	Comel	tinggal	bersama-sama	ibunya	berhampiran	dengan	sebuah	hutan.
Semasa	 ibunya	 bekerja,	 Si	Comel	 akan	menyapu	 lantai,	menjemur	 baju
yang	telah	dicuci	oleh	ibunya	dan	mengemas	ruang	tamu	mengikut	pesanan
ibunya.

Suatu	 hari,	 Si	Comel	mendapat	 berita	 bahawa	 neneknya	 telah	 jatuh	 sakit.
Si	 Comel	 ingin	 menziarahi	 dan	 	 menjaga	 neneknya.	 Sebelum	 keluar	 rumah,
ibunya	 berpesan	 kepada	 Si	 Comel	 supaya	 sentiasa	 berhati-hati	 ketika	 dalam
perjalanan.	Si	Comel	juga	tidak	dibenarkan	singgah	di	mana-mana	atau	bercakap
dengan	orang	yang	tidak	dikenali.

Baca dan fahami cerita di bawah.

158

12

PEMULIHAN

Unit 13.indd   158 7/10/16   11:08 am
159

Si	Comel	terlupa	dan	tidak	mematuhi	etiket	yang	diberikan	oleh	ibunya
kerana	singgah	melihat	bunga-bunga	yang	cantik	di	hutan.	Apabila	didatangi
seorang	lelaki	yang	tidak	dikenali,		dia	telah	berbual-bual	dengan	lelaki	tersebut.
Si	Comel	bercerita	mengenai	neneknya	yang	sakit	dan	 tinggal	seorang	diri
di	 rumah.	 Dia	 juga	 telah	 memberikan	 alamat	 rumah	 neneknya	 apabila
ditanyakan	oleh	lelaki	tersebut.

SOALAN

Ramalkan	kesudahan	cerita	sekiranya		Si	Comel:
1.	mematuhi	etiket	semasa	berada	di	luar	rumah.
2.	tidak	mematuhi	etiket	semasa	berada	di	luar	rumah.

Refleksi Diri:
Sekiranya	anda	Si	Comel,	apakah	yang	akan
anda	lakukan	dalam	perjalanan	ke	rumah
nenek	?

RENUNGAN

Tingginya	darjat	seseorang	adalah
pada	akal	dan	adabnya.

13

Unit 13.indd   159 7/10/16   11:08 am
A. Jawab soalan di bawah.

Bil. Perlakuan di rumah
Kebaikan

mengamalkan
etiket di rumah

Akibat tidak
mengamalkan

etiket di rumah

1. Bertutur	dengan	lembut
dan	sopan.

2. Menonton	televisyen
sehingga	lewat	malam.

3. Mengucapkan	terima
kasih	apabila	menerima
bantuan.

4. Menjemput	anggota
keluarga	makan
sebelum	anda	makan.

5. Bermain	gajet	sambil
makan.

6. Bercakap	ketika	mulut
penuh	dengan	makanan

7. Mengelap	pinggan
supaya	bersih	sebelum
dihidang	kepada
tetamu.

8. Semasa	berbual,	sabar
mendengar	pendapat
tetamu	tanpa	mencelah.

9. Duduk	dengan
menjulurkan	kaki
semasa	berbual	dengan
tetamu.

B. Etiket menghormati keluarga merupakan etiket di rumah  yang paling penting
dalam sesebuah keluarga. Huraikan pendapat anda.

____________________________________________________________________

____________________________________________________________________

160

PENILAIAN

Tandakan (  ) pada
perlakuan yang

menunjukkan etiket
di rumah

Unit 13.indd   160 7/10/16   11:08 am
Unit 14
HINDARI KETAGIHAN
HIDUP SEJAHTERA

NILAI

MORAL, PERATURAN

DAN UNDANG-UNDANG

NILAIDalam unit ini, saya belajar tentang:

•	 contoh	perlakuan	ketagihan	yang	membawa	mudarat.
•	 kesan	ketagihan	terhadap	diri	remaja.
•	 cara	mengatasi	dan	menghindari	ketagihan	yang
	 memudaratkan	remaja.
•	 menzahirkan	perasaan	apabila	ketagihan	yang
	 memudaratkan	diri	dapat	diatasi.
•	 cara	mengamalkan	gaya	hidup	sihat	supaya	bebas
	 daripada	ketagihan.

*	 	 Rasional

*	 	 Harga	Diri

*	 	 Kebebasan

*	 	 Kasih	Sayang

*	 	 Kesederhanaan

161

Unit 14.indd   161 7/10/16   11:06 am
KONSEP

162

Remaja	merupakan	harapan	negara	yang	seharusnya	menjalani	kehidupan		secara	sihat	dan
beretika.	Namun,	terdapat	sebahagian	remaja	memilih	gaya	hidup	yang	tidak	sihat	sehingga
terlibat	dengan	ketagihan	yang	memudaratkan	diri	seperti	merokok,	berjudi,	minum	arak
dan	melayari	Internet	tanpa	batasan.	Ketagihan	ini	sepatutnya	dihindari	oleh	remaja	kerana
remaja	akan	berasa	gian	dan	sanggup	menghabiskan	wang	untuk	memenuhi	keinginannya.
Perasaan	gian	yang	dialami	menyebabkan	remaja	tidak	dapat	mengawal	diri	dan	fikiran,
terdedah	kepada	pergaulan	yang	tidak	sihat,	menimbulkan	masalah	sosial	sehingga	menjejaskan
pelajaran,	maruah	dan	masa	depan	remaja.

Tahukah	anda?
•	 Satu	kesalahan	 jenayah	bagi	 remaja	untuk	merokok,	membeli	 rokok	 atau	memiliki	 bahan	yang
	 dihasilkan	daripada	tembakau.
•	 Merokok	dilarang	di	 tempat	awam	seperti	sekolah,	hospital,	klinik,	bangunan	kerajaan,	 lif,	di	dalam
	 kapal	terbang	dan	pawagam.
•	 Gian	bermaksud	sangat	ingin	akan	sesuatu,	ketagih.

KETAGIHAN MEROKOK

Sebagai	remaja	yang	mengutamakan	kesihatan,	mereka	sudah	tentu	akan
menjauhi	rokok	kerana	rokok	mengandungi	banyak	bahan	beracun	yang
boleh	menyebabkan	penyakit	berbahaya.	Didapati	90%	mangsa	yang	mati
akibat	kanser	paru-paru	terdiri	daripada	perokok.	Selain	itu,	nikotin	yang
terdapat	pada	rokok	akan	menyebabkan	perokok	mengalami	ketagihan.

Unit 14.indd   162 7/10/16   11:06 am
163

Bahan	beracun	yang	terdapat	dalam	rokok	dan	pengambilan	tembakau	telah	menyebabkan
perokok	meninggal	dunia	sebelum	usia	tua.	Oleh	itu,	amalkan	gaya	hidup	sihat	dengan
membebaskan	diri	daripada	ketagihan	merokok.	Cara	yang	boleh	dilakukan	oleh	remaja
bagi	mengatasi		ketagihan		adalah		seperti	yang	berikut.

Menanam	azam
yang	kuat	untuk
berhenti	merokok.

Menjauhi	rakan
yang	menghisap
rokok.

Mendapatkan
bantuan	daripada
pakar	atau	doktor.

Berfikiran	positif
dan	katakan	tidak
pada	rokok.

Cara untuk
remaja

mengatasI
ketagIhan

rokok

Kesihatan
terjejas

Perubahan fizikal

Terdedah  risiko penyakit
berbahaya

Pelajaran merosot

Ketidakstabilan emosi
Contoh:
Tangan	 menggeletar,	 degupan
jantung	lebih	laju	dan	pernafasan
tidak	dalam,	sukar	tidur,	mudah
berasa	letih.

Contoh:
Cepat	berlaku	kedutan
pada	kulit,	bibir	hitam
dan	gigi	kuning.

Contoh:
Kanser	dan	hilang	deria
pendengaran.

Contoh:
Tidak	berminat	belajar,
kurang	tumpuan	akibat
gian	untuk	merokok.

Contoh:
Perasaan	gelisah,	risau,	cepat
marah	kerana	hormon	yang
tidak	normal.

KESAN KETAGIHAN ROKOK KEPADA REMAJA

Yang	 berikut	merupakan	 kesan	 ketagihan	merokok	 yang	 dialami	 oleh	 seseorang	 remaja.

Unit 14.indd   163 7/10/16   11:06 am
164

Internet	juga	boleh	menyebabkan	ketagihan	dan	membahayakan	kesihatan
jika	dilayari	secara	berlebihan.	Remaja	sepatutnya	bertanggungjawab
ketika	 menggunakan	 Internet	 agar	 mendatangkan	 kebaikan	 kepada
mereka.	Mereka	 perlu	mengelakkan	 diri	 daripada	melayari	 Internet
terlalu	lama.	Perbuatan	melayari	Internet	tanpa	had	telah	menjadikan
remaja	ketagihan	terhadap	laman	sosial	seperti	Facebook,	twitter	dan
Instagram.	Perlakuan		ini	memberikan	kesan	yang	buruk	kepada	remaja.

Ketagihan Penggunaan
Internet

Pencemaran
minda	kerana
mudah	terdedah

kepada
maklumat	yang
tidak	berfaedah.

Berasa	letih,
mengantuk,

lemah	badan	dan
hilang	tumpuan

terhadap
pelajaran.

Kesihatan
terjejas	seperti
mata	menjadi

rabun	dan	wujud
obesiti.

Leka	dan
membuang

masa	sehingga
mengabaikan
tanggungjawab.

Kesan KetagIhan Internet
Terhadap Remaja

Unit 14.indd   164 7/10/16   11:06 am
165

Ketagihan	Internet	mendatangkan	kesan	buruk	kepada	remaja	seperti	mengurung	diri
dalam	bilik	sehingga	mengabaikan	masa	berkualiti	bersama	keluarga.	Oleh	itu,	 langkah
drastik	 haruslah	 dilakukan	 untuk	mengelakkan	 remaja	 terjerumus	 dalam	masalah	 yang
lebih	serius.	Antara	langkah	yang	boleh	dilakukan	oleh	remaja	adalah	seperti	yang	berikut.

KETAGIHAN ARAK
Selain	itu,	remaja	juga	terdedah	kepada	ketagihan	arak.	Pengambilan		minuman
beralkohol	sepatutnya	tidak	dilakukan	oleh		remaja.	Hal	ini	dikatakan	demikian
kerana	selain	memabukkan,	arak	juga	tergolong	sebagai	dadah,	yang	dapat
memberikan	kesan	kepada	sistem	saraf	dan	otak.	Kandungan	bahan	kimia
dalam	arak	bertindak	balas	dan	memberikan	kesan	terhadap	tubuh	badan
anda	seperti	yang	ditunjukkan	dalam	rajah	di	sebelah.

Tetapkan
matlamat	dan
tujuan	anda
melayari	Internet.

Cara untuk
Remaja

MenanganI
KetagIhan
Internet

Hadkan	masa	penggunaan
Internet	supaya	mencapai
objektif	dan	matlamat	yang
dikehendaki.

Bahagikan	masa
yang	sewajarnya
semasa	melayari
Internet	supaya
seimbang.

Jadikan	Internet
sebagai	sumber
pengetahuan
untuk	menjadi
seorang	manusia
yang	sempurna.

Unit 14.indd   165 7/10/16   11:06 am
Berdasarkan	kesan	buruk	yang		memudaratkan	diri,	remaja	sewajarnya	mengetahui	cara
untuk	mengatasi	masalah	ketagihan	arak.

Hilang Pertimbangan Diri
	 Contoh:	Mudah	marah	sehingga	boleh	mencederakan	ahli	keluarga.

Kesihatan Terjejas
					Contoh:	Penyakit	gastrik,	hilang	ingatan	dan	koma.

Masa Depan Terjejas
				Contoh:	Didenda	dan	dibuang	sekolah.

Hilang Harga Diri
    Contoh: Tidak disukai kawan

Mengawal	nafsu	diri.
	 Berpegang

teguh	kepada
agama.

Mendapatkan
sokongan	sosial.

Melakukan	aktiviti
menenangkan	diri.

Sebagai	remaja	yang	beretika,	anda	harus	menyayangi	diri	dengan	tidak	terlibat	dalam
perlakuan	ketagihan	yang	memudaratkan	diri.

166

Cara mengatasi
ketagihan arak

Kesan Ketagihan Arak Terhadap Remaja

RENUNGAN
Mengetahui	perkara	yang	betul	tidak
memadai	dan	bermakna	jika	tidak
melakukan	perkara	yang	betul.

Unit 14.indd   166 7/10/16   11:06 am
B. Sekiranya anda mempunyai tanda-tanda ketagihan menggunakan media sosial,
apakah langkah awal yang harus anda lakukan?

Bil. Penyataan Ya Tidak

1. Saya	selalu	menggunakan	media	sosial	lebih	lama	dari	masa	yang
dirancang.

2.
Saya		selalu		mengabaikan		tugas	dan	tanggungjawab	yang		diberikan
apabila	melayari	media	sosial.

3. Saya	selalu	tidak	sedar	perkara	yang	berlaku	di	sekeliling	kerana
terlalu	seronok	melayari	media	sosial.

4. Saya	kerap	dimarahi	oleh	ibu	bapa	kerana	terlalu	lama	melayari
media	sosial.

5. Pencapaian	saya	di	sekolah		merosot	kerana	terlalu	lama	menggunakan
media		sosial.

6. Saya	mesti	menggunakan	media	 sosial	 terlebih	dahulu	sebelum
membuat	tugasan	lain.

7. Hidup	saya	pasti	bosan	dan	menjemukan	tanpa	media	sosial.

8. Saya	berasa	mengantuk	di	sekolah	kerana	melayari	media	sosial
sehingga	lewat	malam.

9. Saya	kerap	rasa	terganggu,	tidak	selesa	dan	marah	jika	ada	yang
menyapa	saya	ketika	saya	sedang	asyik	melayari	media	sosial.

10. Saya	cuba	mengurangkan	masa	melayari	media	sosial		tetapi	gagal.

11. Saya	kerap	memilih	untuk	terus	melayari	media	sosial	daripada
makan	atau	keluar	bersama-sama	keluarga.

12. Saya	berasa	murung,	tertekan	atau	gemuruh	apabila	tidak	dapat
melayari	media	sosial.

Jumlahkan	jawapan		yang		ditandakan	‘Ya”.
0-5:		 Tahniah!	Anda	menggunakan	media	 sosial	 dengan	 bijak.	Kemudahan	media	 sosial

benar-benar	memanfaatkan	anda.
6-7:		 Anda	sedang	menuju	ke	arah	mengalami	masalah	disebabkan	media	sosial.	Anda	perlu

segera	bertindak	dan	menyedari	kesan	buruk	ketagihan	media	sosial	terhadap	diri	anda.
8-12:		 Anda	 ketagihan	menggunakan	media	 sosial.	Anda	 perlu	 segera	mendapatkan	 bantuan

untuk	mengatasi	masalah	ketagihan.

167

Refleksi Diri:
Apakah	perasaan	anda	apabila	membaca	berita	banyak	remaja	terlibat	dalam	ketagihan	menggunakan
media	sosial?	Nyatakan	alasan	anda.

PENGUKUHAN

A.  Adakah anda seorang yang ketagihan menggunakan media sosial? Baca dan
fahami penyataan di bawah. Tandakan (   )  jika Ya dan (   ) jika Tidak.x

Jumlah

Unit 14.indd   167 7/10/16   11:06 am
168

C. Baca dan fahami situasi di bawah dan nyatakan kesan yang berlaku akibat
perlakuan ketagihan yang memudaratkan diri dengan menggunakan peta
pemikiran.  Cadangkan cara untuk menyelesaikan masalah ketagihan tersebut.

1.	 Josephine	asyik	berlatih	bermain	bola	tampar	bersama-sama	rakan	sehingga	selalu
lambat	balik	ke	rumah.	Apabila	tiba	di	rumah,	dia	berasa	letih	dan	tidak	menolong
ibunya	menjaga	adik.	Josephine	juga	tidak	dapat	menyiapkan	kerja	sekolah	kerana
dia	hilang	tumpuan	dan	kepenatan	akibat	menyertai	latihan	bola	tampar.

2.	 Setiap	hari	Echai	akan	menonton	televisyen	berjam-jam	lamanya.	Dia	selalu	lambat
tiba	ke	sekolah.	Dia	telah	diberi	surat	amaran	oleh	guru	disiplin.

3.	 Meena	diizinkan	membuka	media	 sosial	 oleh	bapanya	 setelah	dia	berjanji	 akan
melayarinya	pada	hari		minggu	sahaja.	Bagaimanapun,	Meena	tidak	menunaikan
janjinya.	 Setiap	 hari,	 dia	 bersembang	 dengan	 rakan-rakannya	 melalui	 media
sosial.	Meena	telah	ditegur	oleh	ibu	bapanya	kerana	tidak	mempunyai	masa	untuk
bersama-sama	keluarga.

Josephine	asyik	berlatih	bermain
bola	tampar

Contoh penyelesaian

Tidak	 membuat	 kerja	 sekolah
kerana	hilang	tumpuan

•	 Pelajaran	merosot
•	 Dimarahi	ibu
•	 Ditegur	guru

Cadangan penyelesaian masalah ketagihan Josephine
1.	 Josephine	perlu	mengurangkan	masa	berlatih	bermain	bola	tampar	dengan	membuat

jadual	waktu.
2.	 Bersikap	 sederhana	 dengan	 menyeimbangkan	 jadual	 untuk	 kokurikulum	 dan

kurikulum.

Peta	pemikiran	menunjukkan	kesan	ketagihan	Josephine.

Berasa	penat	dan	tidak
membantu	ibunya

Unit 14.indd   168 7/10/16   11:06 am
169

A.  Kumpulkan maklumat  dan adakan satu pameran mini di sekolah anda bertemakan
“Ketagihan Membawa Mudarat”.

Ketagihan Berjudi Memusnahkan Diri Anda
Apakah maksud ‘judi’  ?
Menurut	 Kamus	 Dewan	 Edisi	 Keempat,	 judi	 bermaksud	 permainan
dengan	memakai	wang	dan	lain-lain	sebagai	taruhan.	Hal	ini	bermaksud
pemain	yang	terlibat	akan	menggunakan	harta	atau	material	lain	sebagai
taruhan.	 Pihak	 yang	 menang	 akan	 mengambil	 dan	 merampas	 harta
atau	material	daripada	pihak	yang	kalah.	Pihak	yang	kalah	pula	akan
kehilangan	 harta	 atau	material.	 Dengan	 berdasarkan	 perbuatan	 yang
merugikan	ini,	tabiat	berjudi	menjadi	larangan	dalam	setiap	agama.

Apakah kesan ketagihan berjudi?
- Tidak dapat memberikan tumpuan kepada perkara lain.

- Gangguan emosi kerana risau dan gelisah  untuk  mendapatkan wang.

-  Sanggup berbohong, mencuri atau menjatuhkan maruah diri untuk
mendapatkan wang.

-  Terdedah kepada pelbagai masalah sosial apabila berkawan dengan
rakan yang negatif.

- Menjejaskan masa depan apabila ditangkap polis atau dibuang sekolah.

1.	 Bahagikan	 tugas	 kepada	 setiap	 a
hli	 untuk	 mengurus	 persiapan	 tempa

t	 bagi

mengadakan	pameran,	bahagian	prom
osi	dan	bahagian	menyediakan	maklum

at

untuk	pameran.

2.	 Cari	maklumat	berikut:

-		 Ketagihan	rokok,	arak,	Internet.

-	 Kesan	ketagihan	yang	memudaratkan
diri,	keluarga	dan	negara.

-	 Cara	mengelakkan	diri	daripada	ketag
ihan.

-	 Amalan	gaya	hidup	sihat.

3.	 Maklumat	yang	dipamerkan	haruslah	te
pat,	sahih	dan	dipersembahkan	secara

kreatif.

Nota GURU

Galakkan		murid		mengumpul		maklumat	melalui		pelbagai	sumber		seperti	buku	rujukan,	Internet	dan	temu
bual	dengan	pihak	yang	terlibat.	Berikan		masa	yang		mencukupi		bagi		murid		menyiapkan	pameran		tersebut.

PENGAYAAN

PENGAYAAN

PENGAYAAN

PENGAYAAN

PENGAYAAN

Cara Menjalankan Aktiviti

Unit 14.indd   169 7/10/16   11:06 am
Mengadakan Program
Kitar Semula

B. Berdasarkan jadual yang disediakan, buat analisis kesan daripada ketagihan dan
cadangkan langkah-langkah untuk mengelakkan diri daripadanya.

Perlakuan yang
memudaratkan

Cadangan
mengatasi

Diri                    Keluarga

Berjudi

Minum arak

Menghisap
rokok

Ketagih Internet

Ketagih
menonton
televisyen

Ketagihan lain
(Nyatakan)

C. Kongsi hasil dapatan anda dan rakan tentang kesan ketagihan dan cara mengatasi
ketagihan. Bentangkan.

Kesan

Pada	pendapat	anda,	jenis	ketagihan
yang	manakah	yang	paling	banyak
berlaku	dalam	kalangan	remaja?
Mengapa?

Jadual AnalIsIs Kesan KetagIhan

dan Cadangan MengatasInya

•		Kehabisan	wang

•		Berhutang

•		Dipandang	rendah

•		Tidak	bahagia

•		Menjatuhkan
	 maruah
	 keluarga

•		Tidak	berkawan
	 dengan	rakan
	 yang	berjudi

•		Katakan	'Tidak'
	 pada	ajakan	rakan
	 untuk	berjudi

170

Unit 14.indd   170 7/10/16   11:06 am
171

Berdasarkan kad yang disediakan, cantumkan kad tersebut untuk mendapatkan
cogan kata yang hendak disampaikan.

Cara Menjalankan Aktiviti

1.	 Setiap	kumpulan	terdiri	daripada	tiga	hingga	empat	orang	murid.
2.	 Ketua	 kumpulan	mengambil	 kad	 cantuman	daripada	 guru	 dan	mencantumkan

kad	tersebut	bersama-sama	ahli	kumpulan.
3.	 Bincangkan	mesej	yang	terdapat	pada	kad	cantuman	tersebut.

PEMULIHAN

SEGMEN SANTAI

Sekiranya	anda	mempunyai	tanda-tanda	ketagihan,	kepada	siapakah	anda	meminta	bantuan?

H
I

BA

HIDU

BAHA

UPK

KU

IABA

TA

AHA

TANP

AGIA
PA

IA

TAKET

TA
NP

ET
AG

PA
GIH

HAN

Unit 14.indd   171 7/10/16   11:06 am
Murid-murid,	 jaga	maruah
dan	jangan	membuang	masa
dengan	 ketagihan	 yang
memudaratkan	diri.

1.	 a.	Nyatakan	dua	contoh	perbuatan	ketagihan	yang	memudaratkan	remaja.
	 					_________________________________________________________________

b.	Jelaskan	kesan	ketagihan	terhadap:
			 	 i.		diri
	 					_________________________________________________________________

_________________________________________________________________
	 	 ii.	keluarga
	 			_________________________________________________________________

_________________________________________________________________
		c.	Cadangkan	cara	untuk		menghindari	diri		daripada	ketagihan	yang	memudaratkan
			remaja.

_________________________________________________________________

_________________________________________________________________

	2.		Pada	pendapat	anda,	mengapakah	remaja	tidak	wajar	terlibat	dalam	perbuatan	negatif

yang	menyebabkan	ketagihan?

___________________________________________________________________

___________________________________________________________________

PENILAIAN

172

Unit 14.indd   172 7/10/16   11:06 am
173

Unit 15
PATUHI PERATURAN

SEKOLAH

MORAL, PERATURAN

DAN UNDANG-UNDANG

Dalam unit ini, saya belajar tentang:

•    peraturan sekolah.
•    kesan jika tiada peraturan di sekolah.
• akibat jika peraturan sekolah dilanggar.
• kepentingan mematuhi peraturan sekolah demi
 mengekalkan keharmonian sekolah.
• cara menzahirkan perasaan apabila mematuhi
 peraturan sekolah.
• perlunya memberikan kerjasama dalam pelaksanaan
 peraturan sekolah tanpa mengira kaum.

NILAI

*	 	 Hormat

*	 	 Rasional

*	 	 Toleransi

*	 	 Kebebasan

*	 	 Kerjasama

*	 	 Hemah Tinggi

*	 	 Bertanggungjawab

Unit 15.indd   173 7/10/16   10:55 am
KONSEP

174

Tatacara ialah peraturan yang baik dan telah ditetapkan serta harus dipatuhi. Di sekolah
terdapat peraturan atau undang-undang yang perlu dipatuhi oleh murid. Tujuan diadakan
peraturan ini adalah untuk mengekalkan ketenteraman, keharmonian dan kelancaran aktiviti
yang dijalankan oleh pihak sekolah.

Kesan Jika Tiada Peraturan Sekolah

Persekitaran Sekolah:
Kotor dan sampah merata-rata.

Kesihatan:
Warga sekolah menghidap penyakit kerana persekitaran yang kotor.

Keselamatan:
Perasaan tidak selamat dan rasa risau kerana tiada penguatkuasaan
undang-undang.

Pembelajaran dan Pengajaran:
Tidak berkesan dan terganggu dengan sikap murid yang tidak akur akan
arahan guru.
Disiplin:
Berlakunya pergaduhan, perbuatan vandalisme,  kecurian, buli dan pelbagai
salah laku yang mengganggu kesejahteraan hidup warga sekolah.

Membentuk akhlak murid
yang terpuji dan berdisiplin.

Melicinkan proses pengajaran
dan pembelajaran di dalam
kelas.

Merealisasikan Falsafah Pendidikan
Kebangsaan untuk melahirkan rakyat
Malaysia yang berakhlak mulia.

Mengekalkan keharmonian
dan kesejahteraan hidup
warga sekolah.

kepentIngan peraturan SEKOLAH

Memupuk perpaduan antara
kaum.

Unit 15.indd   174 7/10/16   10:55 am
175

Peraturan sekolah sangat penting bagi memastikan pengurusan di sekolah dapat
dilaksanakan secara teratur dan mencapai matlamat yang dirancang. Yang berikut ialah
contoh peraturan sekolah dan akibat melanggar peraturan yang telah ditetapkan oleh pihak
sekolah.

Berada di sekolah selewat-lewatnya
sepuluh minit sebelum waktu
persekolahan.

Menyerahkan surat daripada ibu
bapa jika tidak hadir ke sekolah.

Penampilan yang
kemas dan lengkap.

Sentiasa menghormati
warga  sekolah.

AkIbat
melanggar
Peraturan
Sekolah Dihukum seperti dirotan dan didenda.

Diminta berjumpa dengan kaunselor untuk
sesi kaunseling.

Dilibatkan dalam program dan ceramah yang
berkaitan dengan pembentukan sahsiah.

Digantung atau dibuang sekolah.

Sentiasa
menghormati
warga sekolah

Contoh
Peraturan
Sekolah

Unit 15.indd   175 7/10/16   10:55 am
176

Sebagai remaja yang berfikiran matang, sudah tentu dapat membuat pilihan sama
ada menjadi murid yang mematuhi peraturan sekolah atau sebaliknya. Hal ini dikatakan
demikian kerana terdapat banyak kesan positif apabila menjadi seorang remaja yang
berdisiplin dan mematuhi peraturan seperti yang ditunjukkan dalam rajah di bawah.

Ikrar saya  untuk mengekalkan
keharmonian sekolah

• Sentiasa mematuhi peraturan sekolah.
• Melibatkan diri dalam kempen dan program yang diadakan.
• Memberikan nasihat kepada sahabat yang terlibat dalam salah laku supaya

berubah sikap.
• Bergaul mesra dengan warga sekolah tanpa mengira perbezaan kaum.
• Bersopan santun ketika bertutur supaya tidak menyinggung perasaan orang

lain.

Mematuhi peraturan sekolah sepatutnya dapat dilakukan oleh semua warga sekolah
demi kebaikan bersama. Murid yang mematuhi peraturan sekolah akan dihormati ramai.
Selain itu, dengan berdisiplin dan mematuhi peraturan sekolah, murid juga mudah
memberikan tumpuan terhadap pelajaran dan mencapai kejayaan dalam perkara yang
dilakukan. Kegagalan mematuhi peraturan dan undang-undang membawa banyak kesan
negatif terhadap murid dan menyebabkan murid mudah terlibat dengan gejala sosial yang
menjejaskan masa depan mereka.

Mereka yang tidak boleh mematuhi peraturan bererti
tidak boleh menjadi pemimpin.

Benjamin Franklin

RENUNGAN

Sebab Kesan

MematuhI
peraturan
SEKOLAH

Nama baik
keluarga terjaga

Dihormati orang

Berasa gembira
dan bangga

Menghormati guru

Menghargai masa

Mempunyai hala
tuju

Unit 15.indd   176 7/10/16   10:55 am
177

A. Berdasarkan jadual di bawah, buat analisis tentang kebaikan mematuhi peraturan
sekolah dan akibat tidak mematuhi peraturan sekolah dengan melengkapkan
borang di bawah.

Bil. Peraturan Sekolah Kebaikan Mematuhi
Peraturan Sekolah

Akibat Tidak
Mematuhi

Peraturan Sekolah
1. Tidak membuat bising di dalam

kelas semasa guru sedang
mengajar.

•  Dapat mendengar
dengan jelas
pengajaran guru.

•  Terganggu dan
tidak dapat
memahami
pengajaran guru.

2. Tidak dibenarkan memakai
barang-barang kemas.

3. Membeli makanan hanya
dibenarkan pada waktu rehat
sahaja.

4. Sentiasa menjaga kebersihan
kawasan sekolah.

5. Dilarang menghisap rokok atau
menyalahgunakan dadah.

6. Tidak dibenarkan menconteng
dinding bilik darjah, tandas dan
di mana-mana tempat dalam
kawasan sekolah.

SOALAN

1. Huraikan jenis salah laku yang sering berlaku di sekolah anda.
2. Nyatakan kesan akibat  melanggar peraturan sekolah.
3. Jelaskan  perasaan anda  sekiranya  sekolah anda diisytiharkan sifar ponteng.

Cadangkan langkah-langkah  berkesan bagi
membantu pihak sekolah  menguatkuasakan
peraturan sekolah.

Nota GURU

Minta murid membawa Buku Peraturan Sekolah bagi menjayakan aktiviti dalam unit ini. Bagi aktiviti
mengisi jadual di atas, guru boleh sesuaikan  peraturan dan jenis salah laku merujuk  persekitaran di sekolah
masing-masing.

PENGUKUHAN

Unit 15.indd   177 7/10/16   10:55 am
178

B. Lakon dan lengkapkan dialog di bawah.

Plagiat? Setahu saya, perbuatan plagiat ialah  kita meniru hasil kerja
orang lain dan menjadikannya sebagai hasil kerja kita. Oleh itu, tidak
eloklah kita buat begitu, Mary. Saya cadangkan kita berbincang dan
membuat kerja kursus itu.

Saya tidak setuju dengan cadangan awak. Lebih baik ikut sahaja
cadangan saya. Kita plagiat kerja kursus kakak saya, cepat dan
mudah.

SOALAN

1. Adakah anda bersetuju dengan tindakan Mary? Nyatakan alasan anda.
2. Berikan pendapat anda mengenai sikap Usak.

Janganlah risau Usak. Jika mahu, esok kita boleh menghantar kerja
kursus itu. Kebetulan, tajuk yang diberikan oleh cikgu sama dengan
tajuk yang pernah dibuat oleh kakak saya. Jadi, apa salahnya kita
plagiat sahaja kerja kursus kakak saya?

Nota GURU

Bimbing murid memahami seriusnya perbuatan plagiat agar murid tidak menjadikannya sebagai
amalan dalam kehidupan harian.

Mary, bolehkah kita berjumpa untuk berbincang tentang kerja
kursus Sejarah selepas sekolah esok? Dua minggu lagi kita perlu
menghantarnya. Saya risau kita tidak dapat menyiapkannya.

Unit 15.indd   178 7/10/16   10:55 am
179

Carta AlIr Semasa Berlaku Kebakaran

Loceng kecemasan dibunyikan

Guru kelas PK HEM Warden
blok

Pastikan semua
murid
meninggalkan
bangunan

Lapor
kepada
bomba

Murid beratur
keluar

Ambil
kedatangan

Edar buku
kedatangan

Lapor kepada
GPK/ PK
HEM

Terima laporan
kedatangan

Cari
murid

Cari
murid

Lapor kes murid
hilang kepada pasukan
penyelamat

1. Ramalkan kesan yang berlaku sekiranya murid tidak mematuhi peraturan semasa kebakaran.
2. Apakah perasaan anda setelah berjaya mematuhi peraturan sekolah seperti yang ditunjukkan

dalam carta alir?

C. Fahami  dan jelaskan peraturan semasa berlakunya kebakaran dengan berdasarkan
carta alir di bawah.

Sumber: Bahagian Sekolah, KPM, 2003

SOALAN

Cari
murid

Lapor kepada
PK HEM

Mula
PETUNJUK

Proses
Membuat
Keputusan

MULA

Unit 15.indd   179 7/10/16   10:55 am
PENGAYAAN

PENGAYAAN

PENGAYAAN

PENGAYAAN

PENGAYAAN

A. Telefon bimbit merupakan kemudahan komunikasi yang penting pada masa kini.
Namun, membawa telefon bimbit dalam kalangan murid di sekolah menjadi  isu
hangat yang masih dibahaskan.

Peraturan Perbahasan
1. Lantik tiga orang ahli sebagai pihak pencadang dan tiga orang ahli sebagai pihak

pembangkang.
2. Lantik seorang ketua bagi setiap kumpulan.
3. Lantik tiga orang pengadil untuk menilai aspek isi, gaya penyampaian dan kerjasama

pasukan.
4. Seorang penjaga  masa  disediakan.  Loceng akan dibunyikan satu kali untuk menandakan

masa tinggal satu minit lagi dan loceng dibunyikan dua kali bagi menandakan masa
telah tamat.

5. Peserta pertama sehingga peserta ketiga diberi masa selama tujuh minit untuk
mengemukakan isi.

6. Peserta pertama atau  kedua daripada pihak pencadang dan pembangkang diberi masa
selama empat minit bagi menggulung atau merumuskan isi.

180

Unit 15.indd   180 7/10/16   10:55 am
Pembangkang pertama: Memberikan tekanan dan rasa rendah diri kepada
 murid yang tidak mempunyai telefon bimbit.

Pembangkang kedua:  Penyalahgunaan kamera dan telefon bimbit untuk
 tujuan yang tidak baik.

Pembangkang ketiga:  Internet digunakan sesuka hati tanpa batasan
 menyebabkan murid tidak menumpukan perhatian
 semasa pengajaran guru.

Penggulung:  Sesungguhnya, terdapat banyak masalah disiplin
 di sekolah seperti kecurian  telefon dan penyebaran
 video lucah disebabkan kesukaran guru untuk
 memantau apabila murid membawa telefon bimbit
 ke sekolah.

Panduan IsI BAGI pIhak Pembangkang
 (Keburukan membawa telefon bImbIt

ke sekolah)

B. Kumpulkan maklumat dan adakan perbahasan bertajuk “Hukuman buang
sekolah terhadap murid tidak relevan lagi kini”.

Nota GURU

Bagi memastikan murid terlibat dalam aktiviti perbahasan, guru boleh membahagikan murid kepada beberapa
kumpulan dengan mempelbagaikan tajuk perbahasan. Pilih kumpulan terbaik untuk pertandingan akhir, termasuk
juga pertandingan antara kelas.

181

SEGMEN SANTAI

Nyatakan peraturan sekolah yang sentiasa anda patuhi.

Pencadang pertama: Pembelajaran tidak membosankan apabila menggunakan telefon
 di dalam bilik darjah.

Pencadang kedua:  Murid boleh mendapat maklumat dengan segera melalui
 pencarian di Internet.

Pencadang ketiga:  Murid boleh menghubungi ahli keluarga pada bila-bila masa,
 terutama ketika kecemasan.

Penggulung:  Jelaslah bahawa terdapat kebaikan apabila telefon dibawa
 ke sekolah kerana boleh menarik minat murid untuk belajar.
 Secara tidak langsung, murid juga  akan lebih berpengetahuan
 dalam teknologi.

Panduan IsI bagI pIhak pencadang:
(KebaIkan membawa telefon bImbIt ke sekolah)

Unit 15.indd   181 7/10/16   10:55 am
1. Mengapakah Kaviraj terpilih sebagai tokoh "Murid Budiman" di sekolahnya?
2. Sebagai murid, mengapakah anda perlu mematuhi peraturan sekolah?

SOALAN

C. Lakonkan temu bual di bawah.

D.  Bagi menyokong pelaksanaan peraturan sekolah, anda dikehendaki mengenal
pasti seorang murid yang sentiasa mematuhi peraturan di kelas atau di sekolah
anda. Temu bual murid tersebut dan bentangkan hasil temu bual tersebut.

Pei Chia: Tahniah Kaviraj  kerana menerima
anugerah "Tokoh Murid Budiman".
Saya Pei Chia daripada Sidang Redaksi
Majalah Sekolah ingin mengetahui
apakah faktor yang menyebabkan Kaviraj
terpilih menerima anugerah  ini?

Kaviraj: Terima kasih Pei Chia. Saya berpegang
kepada prinsip bahawa sebagai seorang
murid haruslah sentiasa menghormati guru dan
semua warga sekolah. Saya telah membaca
Buku Peraturan Sekolah berkali-kali kerana
tidak mahu melanggar mana-mana peraturan
yang ditetapkan. Sebagai Pembimbing Rakan
Sebaya, saya juga sentiasa membantu dan
memberikan nasihat kepada rakan-rakan
supaya tidak melanggar peraturan sekolah.

Pei Chia: Bolehkah Kaviraj jelaskan kebaikan mematuhi peraturan sekolah?
Kaviraj: Apabila murid mematuhi peraturan di kelas, pembelajaran dan pengajaran akan

dapat dijalankan dengan lancar dan berkesan. Ini sudah tentu dapat
meningkatkan pencapaian akademik murid. Sebaliknya, kelas yang muridnya
menimbulkan masalah disiplin, pengajaran guru terpaksa diberhentikan untuk
menangani masalah disiplin yang berlaku. Oleh itu, tindakan murid yang
melanggar peraturan telah merugikan semua murid di kelas tersebut.

Pei Chia:  Saya setuju dengan pandangan Kaviraj. Baiklah, apakah perasaan saudara
apabila dipilih sebagai Tokoh Murid Budiman?

Kaviraj:  Saya bersyukur dan sangat gembira apabila menerima ucapan tahniah daripada
guru serta rakan. Keluarga saya juga sudah tentu berasa bangga akan anugerah
ini.

182

Unit 15.indd   182 7/10/16   10:55 am
A. Perhatikan gambar di bawah. Kenal pasti cara murid mematuhi peraturan
sekolah dan jelaskan kesannya dengan mengisi jadual yang disediakan.

Perkara Mematuhi peraturan
sekolah Kesan

Rambut •  Pendek
•  Disikat kemas

•  Kelihatan cantik dan
    segak

183

PEM
ULIHAN

Unit 15.indd   183 7/10/16   10:55 am
184

Panduan melafaz Ikrar
1. Berdiri tegak.
2. Angkat tangan kanan separas dengan bahu dan jari dirapatkan.
3. Lafaz ikrar dengan sebutan yang jelas dan bersemangat.

B.  Lengkapkan ikrar di bawah dengan maklumat yang sesuai. Lafazkan Ikrar
Mematuhi Peraturan Sekolah di bawah.

C.  Reka bentuk Ikrar Mematuhi Peraturan Sekolah secara kreatif dengan menggunakan
komputer. Tampalkan ikrar tersebut dalam buku tulis anda.

Ikrar  Mematuhi Peraturan Sekolah

Saya __________________________________________Tingkatan ________,
berjanji akan mematuhi peraturan sekolah seperti yang berikut:
    _________________________________________________________

_________________________________________________________
 _________________________________________________________
 _________________________________________________________
 _________________________________________________________
 _________________________________________________________
 _________________________________________________________

2.  Saya tidak akan melanggar peraturan yang telah ditetapkan oleh
 pihak sekolah demi:

Kecemerlangan diri,
 _____________________________  (sekolah)
 _____________________________  (menjalin perpaduan)

Yang benar,          Disaksikan oleh,                  Disahkan,
______________         _______________               _______________
(                          )              (                )            (                  )
          Murid                           Ibu/bapa/penjaga                           Guru

•
•
•
•
•
•
•

•
•
•

Unit 15.indd   184 7/10/16   10:55 am
185

D.  Teliti dan fahami situasi di bawah. Jelaskan tindakan mematuhi peraturan
 yang sepatutnya dilakukan.

E.  Lakonkan tindakan murid yang mematuhi peraturan sekolah berdasarkan
 situasi tersebut.

Zahariah: Saya tidak suka akan tajuk ini. Susah betul. Saya tidak
 akan membuat latihan yang diberikan oleh cikgu.

Kareena:  Saya juga sama seperti kamu.

Tindakan yang patut dilakukan oleh Zahariah dan Kareena:
_____________________________________________________

Nicky:  Safiyah, jangan tutup kipas itu. Tutup lampu sahaja.
Safiyah:  Cikgu sudah berpesan, sewaktu rehat, semua suis  perlu

ditutup. Mengapakah kamu melarang saya berbuat
demikian?

Nicky:  Selepas rehat, kita akan balik ke kelas semula.
 Biarlah, supaya kelas kita lebih sejuk.

Tindakan yang patut dilakukan oleh Safiyah:
___________________________________________________

Razid: Bolehkah saya masuk ke tandas dahulu? Saya sakit perut.
Sharan:  Boleh tetapi kamu perlu membayar RM1.00.
Ryan:  Sharan, kamu tidak patut bercakap begitu. Kasihan Razid.

Biarlah dia menggunakan tandas dahulu.

Tindakan yang patut dilakukan oleh Razid:
____________________________________________________

Orang yang melakukan kesalahan dan tidak membaikinya
telah melakukan satu kesalahan lagi.

RENUNGAN

Unit 15.indd   185 7/10/16   10:55 am
Jawab soalan di bawah.

3. Berdasarkan kempen di bawah, bincangkan dua kepentingan kempen yang diadakan di
sekolah.

__________________________________________________________________
 __________________________________________________________________

186

a. Wajarkah Chandran menegur rakannya? Berikan alasan anda.
  ________________________________________________________________
  ________________________________________________________________

 b. Apakah akibat daripada perbuatan Haikal dan Tze Meng yang berbual semasa

pengetua memberikan pesanan?
  ________________________________________________________________
  ________________________________________________________________

c.  Nyatakan tiga peraturan yang patut diamalkan oleh  murid semasa perhimpunan.
  ________________________________________________________________
  ________________________________________________________________

2. Beberapa orang murid Tingkatan Satu Bernas telah ditangkap oleh guru disiplin kerana
perbuatan membuli.

a.  Terangkan kesan yang akan diterima oleh murid yang melakukan perbuatan
 membuli.

_______________________________________________________________
   _______________________________________________________________

 b.  Cadangkan dua cara  anda dapat membantu pihak sekolah memantapkan disiplin

di sekolah.
  _______________________________________________________________
  _______________________________________________________________

Ketika perhimpunan rasmi diadakan, semua murid tekun mendengar pesanan
pengetua. Bagaimanapun, Haikal dan Tze Meng telah ditegur oleh rakan sekelas
mereka,  Chandran kerana berbual sehingga menyebabkannya tidak dapat mendengar
pesanan pengetua dengan jelas.

PENILAIAN

1.

JAUHI
BULI

Unit 15.indd   186 7/10/16   10:55 am
Unit 16
KENALI HAK KANAK-KANAK

187

MORAL, PERATURAN

DAN UNDANG-UNDANG

*	 	 Hormat

*	 	 Rasional

*	 	 Hemah Tinggi

*	 	 Kesederhanaan

*	 	 Bertanggungjawab

NILAIDalam unit ini, saya belajar tentang:

•	 hak	asasi	kanak-kanak.
•	 kepentingan	melindungi	 hak	 asasi	 kanak-kanak	 demi
kesejahteraan	hidup.

•	 badan	 kerajaan	 dan	 bukan	 kerajaan	 yang	melindungi
hak	asasi	kanak-kanak.

•	 cara	badan	kerajaan	dan	badan	bukan	kerajaan	melindungi
hak	asasi	kanak-kanak	demi	kesejahteraan	masyarakat.

•	 cara	menzahirkan	perasaan	apabila	hak	kanak-kanak
dilindungi	oleh	pelbagai	pihak	tanpa	mengira	kaum.

•	 cara	mengambil	 tindakan	 untuk	melindungi	 hak
kanak-kanak.

*	 Hormat

*	 Rasional

*	 Baik	Hati

*	 Keberanian

*	 Kasih	Sayang

*	 		Bertanggungjawab

Unit 16.indd   187 7/10/16   10:51 am
Kanak-kanak	merupakan	 antara	 populasi	 penduduk	 yang	 besar	 di	 negara	 kita.
Mengikut	 takrifan	Akta	Kanak-kanak	 2001,	 kanak-kanak	merupakan	 seseorang
yang	berumur	di	bawah	18	tahun,	memerlukan	kasih	sayang,	penjagaan	dan	perlindungan.
Mengikut	Jabatan	Kebajikan	Masyarakat,	terdapat	empat	hak	kanak-kanak,	iaitu:

KONSEP

Hak Kanak-Kanak dari
Segi Kehidupan
•	 Hak	untuk	hidup	dan
membesar	dengan	sihat.

•	 Hak	untuk	mendapatkan
makanan,	pakaian	dan
tempat	tinggal	yang
sempurna.

•	 Hak	untuk	mendapatkan
rawatan	sekiranya	sakit.

Hak Kanak-Kanak dari Segi
Perlindungan

•	 Hak	untuk	dilindungi	daripada
dadah,	penjahat	dan	kecederaan.

•	 Hak	untuk	dilindungi	daripada
semua	pihak	seperti	ibu
bapa,	orang	dewasa	dan
agensi	kerajaan.

188

Unit 16.indd   188 7/10/16   10:51 am
Hak Kanak-Kanak dari
Segi Perkembangan
•	 Hak	untuk	belajar
	 di	sekolah.
•	 Hak	untuk	belajar		menjadi
	 seorang	dewasa	yang	cerdik.
•	 Hak	untuk	belajar	dengan
	 sempurna.

Hak Kanak-Kanak dari Segi
Penyertaan
•	 Hak	untuk	berjumpa	dengan
	 kanak-kanak	lain.
•	 Hak	untuk	menyertai	kelab
	 atau	persatuan.
•	 Hak	untuk	berbincang
	 bersama-sama	rakan	dengan
	 bebas.

Kanak-kanak	 akan	 berasa	 gembira	 dan	 dapat	menikmati	 kehidupan	 yang	 lebih	 baik
sekiranya	segala	hak	mereka	ditunaikan.	Antara	kepentingan	menjaga	dan	melaksanakan
hak	kanak-kanak	termasuklah:
•	 membolehkan	kanak-kanak	hidup	dan	membesar	dengan	sempurna.
•	 menghindari	dan	melindungi	kanak-kanak	daripada	sebarang	anasir	jahat.
•	 menjadikan	kanak-kanak	orang	yang	berilmu	pengetahuan	dan	aset	negara.
•	 mengasah	bakat	dan	potensi	serta	meningkatkan	kemahiran	interaksi	kanak-kanak
	 dengan	orang	lain.

189

Unit 16.indd   189 7/10/16   10:51 am
Bagi	menjaga	hak	kanak-kanak,	semua	pihak	perlu	memainkan	peranan.	Antara	pihak
yang	menjaga	kepentingan	kanak-kanak	ialah	badan	kerajaan	seperti	yang	berikut.

Polis Diraja Malaysia

Jabatan Kebajikan
Masyarakat

Kementerian Dalam Negeri

•	 Menguatkuasakan	undang-undang	berkaitan	dengan
pelanggaran	hak	asasi	kanak-kanak.

•	 Menahan,	menyiasat	dan	mengumpul	bukti	sesuatu
kes	berkaitan	dengan	kanak-kanak.

•	 Menyerahkan	pendakwaan	kepada	Jabatan	Peguam
Negara	untuk	tindakan.

•	 Meningkatkan	tahap	kesedaran	tentang	keperluan
	 membanteras	 pemerdangangan	manusia	 dan

penyeludupan	migran,	terutamanya	kanak-kanak.
•	 Memperkukuh	prosedur	penguatkuasaan	dan

meningkatkan	kerjasama	pelbagai	pihak.

•	 Menyediakan	 perkhidmatan	 perlindungan	 dan
pemulihan	 kepada	 kanak-kanak	 daripada	 bahaya
seperti	terbiar,	penganiayaan	dan	penderaan.

•	 Memberikan	 penekanan	 kepada	 perkembangan
kanak-kanak	dari	segi	fizikal,	emosi,	sosial	dan	mental.

•	 Memberikan	bantuan	kewangan	kepada	kanak-kanak
miskin	dan	istimewa.

•	 Menyediakan	 tempat	 tinggal	 dan
bantuan-bantuan	 lain	 yang	 sesuai
bagi	kanak-kanak	tersebut.

Imbas Saya

190

Polis	Diraja	Malaysia

Imbas Saya

Majlis	Antipemerdagangan	Orang
dan	Antipenyeludupan	Migran

Unit 16.indd   190 7/10/16   10:51 am
•	 Mengumpul	sokongan	politik	untuk	turut	membuat
pelaburan	kepada	kebajikan	kanak-kanak.

•	 Menangani	pelbagai	isu	penderitaan	dan
pencabulan	hak	kanak-kanak.

Selain	badan	kerajaan,	badan	bukan	kerajaan	juga	turut	memainkan	peranan	menjaga
hak	kanak-kanak.	Yang	berikut	merupakan	antara	badan	bukan	kerajaan	yang	terlibat	dan
peranannya.

Tabung Darurat Kanak-kanak Antarabangsa Bangsa-Bangsa Bersatu

•	 Menyediakan	terapi	dan	latihan	bantuan	diri
	 kepada	anak	kelainan	upaya.
•	 Memberikan	kesedaran	tentang
	 keperluan	orang	kurang	upaya.

Persatuan Kanak-Kanak Istimewa Hulu Langat

•	 Menyediakan	beberapa	pusat	aktiviti	yang
	 selamat	untuk	kanak-kanak	dan	remaja.
•	 Membantu	untuk	membentuk	potensi
	 diri	melalui	pelbagai	program.

Every Child Matters

Yayasan Chow Kit

•	 Melaksanakan	program	kesedaran	berkaitan	dengan
keselamatan	diri	kanak-kanak	di	rumah,	sekolah	dan

tempat	awam.
•	 Memberikan	semangat	dan	motivasi
kepada	kanak-kanak	yang	bermasalah
kembali	ke	pangkal	jalan.

Yayasan Salam Malaysia

Imbas Saya

UNICEF

Imbas Saya

Yayasan	Salam	Malaysia

Imbas Saya

Yayasan	Chow	Kit

Imbas Saya

Persatuan	Kanak-Kanak
Istimewa Hulu Langat

191

Unit 16.indd   191 7/10/16   10:51 am
Nama	 saya	Amran.	 Saya	 berusia	 13	 tahun.	 Saya
mempunyai	 tiga	 orang	 adik.	 Ibu	 saya	 bekerja
mengambil	 upah	menjaga	budak	kecil.	Ayah	pula
bekerja	sebagai	pemandu	teksi.	Keluarga	saya	tinggal
di	rumah	yang	sederhana.
	 Setiap	 pagi,	 ibu	 menyediakan	 sarapan	 untuk
saya	 sebelum	 ke	 sekolah.	 Walaupun	 pendapatan
ibu	 bapa	 saya	 sederhana,	 tetapi	 mereka	 mampu
menyediakan	 keperluan	 persekolahan	 saya	 dan
adik-beradik.	 Kadangkala	 ayah	 membawa	 kami
bermain	di	padang	permainan	dan	juga	pergi	melancong.
	 Pada	waktu	malam,	kami	akan	makan	bersama-sama.	Selepas	makan,	ayah	dan	 ibu
membantu	dan	membimbing		kami	mengulang	kaji	pelajaran.	Saya	dan	adik-adik	berjaya
mencapai	keputusan	cemerlang	dalam	peperiksaan.	Saya	dan	adik-adik	berasa	sangat	gembira
walaupun	kami	tidak	semewah	keluarga	lain,	tetapi		kami	mewah	dengan	kasih	sayang	ibu
bapa.

A. Baca dan fahami cerita di bawah.

Nama:		______________________________________________	Umur:				_________________

Bil. Ya/Tidak Alasan Jika
Tidak

Pernyataan

1.
	2.
	3.
	4.
	5.
	6.
	7.

8.
	9.
10.

Anda	dapat	membesar	dengan	sihat.
Anda	mendapat	makanan	yang	berkhasiat.
Anda	disediakan	pakaian	yang	sempurna.
Anda	diberi	rawatan	sekiranya	sakit.
Anda	mendapat	tempat	tinggal	yang	selesa.
Anda	dilindungi	daripada	sebarang	bahaya	dan	anasir	jahat.
Anda	dilindungi	oleh	orang	di	sekeliling	anda	dengan
sewajarnya.
Anda	mendapat	pendidikan	yang	sempurna.
Anda	diberi	hak	untuk	bermain	bersama-sama	rakan.
Anda	diberi	hak	untuk	menyertai	aktiviti	persatuan.

SOALAN

1.	 Kenal	pasti	hak	asasi	kanak-kanak	yang	dinikmati	oleh	Amran.
2.	 Apakah		kebaikan	yang	diperoleh	oleh	Amran	apabila	mendapat	hak	asasi	yang
	 sewajarnya?	Jelaskan.
3.	 Anda	mendapati	seorang	kawan	sering	tidak	ke	kantin	ketika	waktu	rehat.	Kawan
	 tersebut	daripada	keluarga	yang	miskin.	Apakah	tindakan	yang	boleh	anda	lakukan?

B.  Lengkapkan senarai semak di bawah tentang hak kanak-kanak yang telah anda
 peroleh.

192

PENGUKUHAN

Unit 16.indd   192 7/10/16   10:51 am
C. Bahagian Kanak-kanak, Jabatan Kebajikan Masyarakat merupakan sebuah
bahagian yang memainkan peranan khusus berkaitan dengan hak kanak-kanak.
Baca dan fahami peranan bahagian tersebut.

D.  Dapatkan maklumat lanjut tentang setiap peranan yang dimainkan oleh Bahagian
Kanak-kanak, Jabatan Kebajikan Masyarakat dalam usaha menjaga dan melindungi
hak asasi kanak-kanak. Bentangkan dapatan anda secara kreatif.

Pusat Aktiviti Kanak-kanak
•	 Menyelaras	pelbagai	program
pencegahan	pada	peringkat	masyarakat
setempat.

•	 Perkhidmatan	sokongan	yang
sistematik	bagi	mencegah	kes
penganiayaan.

Taman Seri Puteri
•	 Memberikan	perlindungan
	 dan	pemulihan	kepada
kanak-kanakperempuan
yang	terdedah	kepada
keruntuhan	akhlak.

Asrama Akhlak
•	 Tempat	pemulihan
bagi	kanak-kanak	yang
mempunyai	masalah
undang-undang.

•	 Penempatan	bagi
kanak-kanak	yang
mempunyai	masalah
sosial.

Taman Asuhan Kanak-kanak
•	 Memastikan taman asuhan
berdaftar	dan	berlesen.

•	 Memantau	aktiviti	taman
asuhan	kanak-kanak.

Sekolah Tunas Bakti
•	 Tempat	pemulihan	akhlak	kanak-kanak
	 yang	terlibat	dengan	jenayah.
•	 Penempatan	bagi	kanak-kanak	tidak
terkawal.

Peranan
Bahagian

Kanak-kanak
Jabatan Kebajikan

Masyarakat

Rumah Tunas Harapan
•	 Penjagaan	kanak-kanak	yang	tiada
keluarga	kandung.

•	 Memberi	kanak-kanak	peluang
membesar dalam suasana	kekeluargaan.

SOALAN

Mengapakah	Bahagian	Kanak-kanak	ini	penting	dalam	usaha	melindungi	hak	asasi	kanak-kanak?

Apakah	yang	akan	berlaku	sekiranya
hak	kanak-kanak	tidak	dilindungi?

193

Imbas Saya

Suhakam

Unit 16.indd   193 7/10/16   10:51 am
194

A. Baca dan teliti maklumat di bawah.
Kebelakangan	ini	banyak	kanak-kanak	yang	hilang,	diculik	atau	lebih	malang	lagi	diperkosa
dan	dibunuh.	Sebagai	ibu	bapa,	sudah	pasti	perkara	ini	tidak	boleh	dipandang	ringan	kerana
kejadian	ini	boleh	berlaku	kepada	sesiapa	sahaja.		Ibu	bapa		berperanan	memberikan	perlindungan
kepada	anda	daripada	berlakunya	perkara	yang	tidak	diingini.	Walaupun	demikian,	anda	sendiri,
ibu	bapa,	pengasuh	atau	penjaga	kanak-kanak	perlu	bekerjasama	memainkan	peranan	bagi
melindungi	keselamatan	anda.	Yang	berikut	ialah	panduan	sekiranya	anda	berada	di	luar	rumah.

Jangan	 menerima	 pelawaan
menaiki	kenderaan	orang	yang
tidak	dikenali.

Elakkan	berjalan
seorang diri di luar
kawasan	rumah.

Jangan	bermain	di	taman
permainan	seorang	diri.

Panduan
Ketika Berada
di Luar Rumah

PENGAYAAN

SOALAN

1.	Bincangkan	secara	berkumpulan	panduan	lain	bagi	menjamin	keselamatan	diri	anda	ketika
berada	di	dalam	dan	di	luar	rumah.

2.	Senaraikan	pihak	lain	yang	boleh	melindungi	keselamatan	diri	anda.

Jangan	mengikut	orang
yang	tidak	dikenali.

Bagaimanakah	panduan
menjaga	keselamatan
diri	dapat	membantu
menjaga	keselamatan
orang	lain?

Refleksi Diri:
Mengapakah	anda	perlu
mengatakan	tidak	kepada
orang	yang	tidak	dikenali?

B.  Hasilkan satu brosur mengenai panduan keselamatan diri anda ketika berada
 di luar rumah.

Unit 16.indd   194 7/10/16   10:51 am
195

C. Hasilkan kain rentang untuk menimbulkan  kesedaran Hak Asasi Kanak-kanak.

Cara Menghasilkan Kain Rentang
1.	 	 Aktiviti	ini	dijalankan	secara	berkumpulan.
2.	 	 Setiap	kumpulan	diminta	untuk	berbincang	tentang	mesej	yang	perlu	dimasukkan

dalam	kain	rentang.
3.	 	 Tulis	mesej	tersebut	pada	kain	rentang	secara	kreatif.
4.	 	 Minta	warga	sekolah	menurunkan	tandatangan	pada	kain	rentang	tersebut	sebagai

sokongan	kepada	hak	asasi	kanak-kanak.
5.	 	 Gantung	kain	rentang	yang	mempunyai	tandatangan	di	sekitar	kawasan	sekolah.

Refleksi Diri:
Apakah	perasaan	anda	apabila
mesej	anda	mendapat	sokongan
daripada	warga	sekolah?

Ingat!
LINDUNGI HAK  KANAK-KANAK
BERTINDAKLAH  SEKARANG!

Hubungi Talian Kasih 15999

Kanak-kanak	 ibarat	 permata	 yang	perlu	 dijaga
kerana	 tanpa	 kanak-kanak	 tiadalah	 generasi
akan	datang.

RENUNGAN

Contoh
HENTIKAN PENDERAAN TERHADAP KANAK-KANAK

Nota GURU

Bantu	murid	menyediakan	peralatan	dan	hadiah	dengan	merujuk	Panitia	Pendidikan	Moral	di	sekolah.

Unit 16.indd   195 7/10/16   10:51 am
196

D. Teliti maklumat tentang rumah perlindungan kanak-kanak di bawah.
Rancang secara berkumpulan  aktiviti lawatan ke salah sebuah pusat perlindungan
kanak-kanak yang berhampiran. Bentangkan laporan tersebut.

Golongan	 kanak-kanak	 yang	 ditempatkan	 di	 rumah
perlindungan	kanak-kanak
•	 Anak	yatim,	anak	yatim	piatu	atau	anak	tidak	sah
	 taraf.
•	 Kanak-kanak	terbiar	atau	ditinggalkan	ibu	bapa.
•	 Kanak-kanak	mangsa	penderaan	atau
	 pengabaian.
•	 Kanak-kanak	di	bawah	perintah	mahkamah.

Kemudahan	dan	aktiviti	yang	disediakan	di	rumah	perlindungan	kanak-kanak
•	 Segala	keperluan	asas	disediakan.
•	 Pendidikan	formal	sama	seperti	kanak-kanak	di	luar.
•	 Latihan	kemahiran	sesuai	dengan	potensi	dan	bakat	mereka.
•	 Program	bimbingan	dan	kaunseling	untuk	membentuk
	 personaliti	dan	tingkah	laku	yang	baik	dan	cemerlang.

Bagaimanakah	anda	boleh
membantu	pusat	perlindungan
kanak-kanak?

Refleksi Diri:

Jelaskan	perasaan	anda	apabila	berjaya	mengadakan
lawatan	dan	melihat	nasib	kanak-kanak	yang	tinggal
di	rumah	perlindungan	tersebut.

Cara Menjalankan Aktiviti
1.	Menyediakan	senarai	ahli	jawatankuasa	dan	ahli	yang	akan	terlibat.
2.	Mendapatkan	maklumat	seperti	nama	dan	latar	belakang	pusat	yang
				akan	dilawati.
3.	Mengenal	pasti	kategori	kanak-kanak	yang	diberi	perlindungan.
4.	Mendapatkan	surat	kebenaran	daripada	pihak	yang	terlibat.
5.	Merancang	aktiviti	yang	akan	dijalankan	semasa	lawatan.
6.	Menyediakan	barangan	atau	bantuan	yang	akan	diberikan.
7.	Merancang	persediaan	lain	yang	perlu	dibuat.

Cara Menjalankan Aktiviti

Unit 16.indd   196 7/10/16   10:51 am
197

Ryan:	 Saya	dapati	Tong	Min	 selalu	 tidak	hadir	ke	 sekolah.	Adakah	kamu	berdua	 tahu
	 sebabnya?

Naidu:	 Saya	 pun	 perasan	 juga.	 Dua	 hari	 lepas	 saya	 ternampak	 kesan	 calar	 pada
	 tangannya.	 Dalam	 kelas	 pula,	 dia	 sering	 keletihan	 dan	 kadangkala	 tertidur
	 semasa	guru	mengajar.

Amir:	 Apa	 kata	 kita	 pergi	 ke	 rumahnya.	Mungkin	 kita	 dapat	 tahu	 akan	 perkara	 yang
	 sebenar.

Ryan:	 Bagus	juga	cadangan	itu.	Mari	kita	ke	rumahnya	petang	ini.

Ketika	dalam	perjalanan	ke	 rumah
Tong	Min,	mereka	ternampak	Tong	Min
sedang	menjual	kuih	di	hadapan	pasar
raya.	Mereka	memanggil	nama	Tong	Min.
Mereka	bertanya	kepada	Tong	Min	sebab
dia	 tidak	hadir	ke	sekolah	dan	bekerja
di	situ.	Tong	Min	tidak	menjawab	persoalan
mereka.	 Setelah	 dipujuk,	 akhirnya
Tong	Min	menceritakan	keadaan	yang
sebenarnya.	Dia	 terpaksa	bekerja	bagi
membantu	ibunya	kerana	ibu	bapanya	telah
berpisah.

A. Baca dan lakonkan dialog di bawah.

B. Secara berkumpulan, bincangkan cara anda boleh membantu Tong Min.

Cara
Membantu
Tong Min

Apakah	kesan	yang
akan	berlaku	sekiranya
Tong	Min	tidak	dibantu
oleh	sesiapa?

PEMULIHAN

Unit 16.indd   197 7/10/16   10:51 am
198

C. Sekolah anda akan mengadakan sambutan Hari Kanak-kanak. Bersempena dengan
sambutan tersebut, Kelab Pendidikan Moral bercadang untuk menjual penanda
buku bermaklumat. Hasil kutipan jualan tersebut akan disumbangkan kepada
kanak-kanak yang kurang bernasib baik. Hasilkan penanda buku tersebut secara
kreatif.

Contoh	penanda	buku	bermaklumat.

Nota GURU

Bimbing	murid	menghasilkan	penanda	buku.	Galakkan	murid	membawa	alatan	sendiri	dan
menghasilkan	penanda	buku	yang	kreatif.

Hak Kanak-Kanak dari Segi Perlindungan
•	 Hak	dilindungi	oleh	semua	pihak.

Hak Kanak-Kanak

dari Segi Penyertaan

•	 Hak	u
ntuk

berjum
pa	den

gan

rakan
lain.

Hak Kanak-Kanak dari Segi

Perkembangan
•	 Hak	untuk	mengembangkan

potensi	diri.

Hak Kanak-Kanak dari Segi Kehidupan
•	 Hak	untuk	hidup	dan	membesar	dengan	sihat.

Unit 16.indd   198 7/10/16   10:51 am
199

D.  Lengkapkan dialog di bawah. Lakonkan cara untuk mempertahankan hak anda
 bagi menyertai kelab badminton.

Suraj	bercadang	untuk	menyertai	kelab	badminton	sekolah.	Walau	bagaimanapun,
tindakan	 Suraj	 dihalang	 oleh	 Aiman	 kerana	 menganggap	 Suraj	 tidak	 pandai
bermain	badminton.

SOALAN

1.	 Wajarkah	Aiman	menghalang	tindakan	Suraj	menyertai	kelab	badminton?	Jelaskan.
2.	 Ceritakan	perasaan	anda	sekiranya	hak	anda	dinafikan.

Refleksi Diri:

Mengapakah	anda	perlu	menghormati
hak	asasi	kanak-kanak	lain?

Aiman,	pada	tahun	ini	saya
memilih	untuk	menyertai	kelab
badminton.	Bolehkah	saya
menyertainya?

Jika	tidak	pandai,	inilah	masanya
untuk	saya	belajar. Tetapi	kamu	tidak

mempunyai	bakat
untuk	bermain
badminton.

Unit 16.indd   199 7/10/16   10:51 am
200

1.	 Dengan	berdasarkan	penyataan	di	atas,	senaraikan	empat	hak	anda	sebagai
	 kanak-kanak	yang	patut	dinikmati	dalam	kehidupan.

i.	 ______________________________________________________________
	 ii.	 ______________________________________________________________
	 iii.	 ______________________________________________________________
	 iv.	 ______________________________________________________________

2.	 Kenal	pasti	satu	contoh	pihak	di	bawah	yang	menjaga	kepentingan	hak	kanak-kanak.
	 Nyatakan	peranannya.

i.	 Badan	Kerajaan
	 	 ______________________________________________________________
	 	 ______________________________________________________________
	 ii.	 Badan	Bukan	Kerajaan
	 	 ______________________________________________________________
	 	 ______________________________________________________________

3.	 Terangkan	satu	sebab	hak	kanak-kanak	perlu	dilindungi.
	 _____________________________________________________________________
	 _____________________________________________________________________

4.	 Jelaskan	perasaan	anda	jika	dapat	membantu	melindungi	hak	kanak-kanak.
	 ___________________________________________________________________
	 ___________________________________________________________________

B.  Soalan Esei

Bagaimanakah	anda	boleh	membantu	melindungi	kanak-kanak	yang	diabaikan	hak
mereka?

Akta	Kanak-kanak	telah	dikuatkuasakan	untuk	menjaga
hak	kanak-kanak.	Antara		kandungan	akta	tersebut	adalah
untuk	menjelaskan	hak		kanak-kanak,	bentuk	perlindungan
dan	hukuman	bagi	mereka	yang	melanggarnya.

PENILAIAN

A.  Baca penyataan di bawah dan jawab soalan yang diberikan.

Unit 16.indd   200 7/10/16   10:51 am
201

Unit 17
RASUAH MUSUH NEGARA

MORAL, PERATURAN

DAN UNDANG-UNDANG

Dalam unit ini, saya belajar tentang:

•	 menjelaskan	maksud	rasuah.
•	 menjelaskan	perbuatan	rasuah	dengan	contoh.
•	 menghuraikan	kesan	perbuatan	rasuah.
•	 menyarankan	cara	untuk	membanteras	rasuah	demi
	 kesejahteraan	masyarakat.
•	 melahirkan	rasa	benci	kepada	perbuatan	rasuah
	 demi	keharmonian	hidup.
•	 menghindari	perbuatan	rasuah	dalam	kehidupan
	 harian.

NILAI

*	 	 Rasional

*	 	 Kejujuran

*	 	 Harga	Diri

*	 	 Keberanian

*	 	 Patriotisme

*	 	 Bertanggungjawab

*	 	 Kepercayaan
	 	 kepada	Tuhan

Unit 17.indd   201 7/10/16   10:44 am
KONSEP

202

BENTUK SUAPAN

Dalam	Akta	Suruhanjaya	Pencegahan	Rasuah	Malaysia	2009,	istilah	rasuah	disebut	sebagai
suapan.	Antara	bentuk	suapan	adalah	seperti	yang	terdapat	dalam	rajah	di	bawah.

Di	Malaysia,	rasuah	juga	dikenali	sebagai	kaw tim,	duit	minyak,	duit	kopi,	makan	suap,	tumbuk	rusuk,
pelincir,	bunga	emas	dan	under counter money.

Pinjaman

Upah
Diskaun

Wang
Hadiah

Jawatan

Perkhidmatan
Bonus

Rasuah	bermaksud	penerimaan	atau	pemberian	 suapan
sebagai	upah	atau	dorongan	kepada	seseorang	individu
kerana	melakukan	atau	tidak	melakukan	sesuatu	perbuatan
yang	berkaitan	dengan	tugas	rasminya.

Tahukah Anda
Apa Itu Rasuah?

Imbas Saya

Suruhanjaya	Pencegahan
Rasuah	Malaysia

Unit 17.indd   202 7/10/16   10:44 am
203

Kesalahan	utama	berkaitan	dengan	rasuah	menurut	akta	ini	adalah	seperti	yang	berikut.

Menawarkan
dan memberikan

rasuah

Mengemukakan
tuntutan palsu

Menyalahgunakan
kedudukan

Seorang	pembekal	menawarkan	sejumlah	wang	kepada	pengurus
kewangan	sebuah	syarikat	bagi	mempercepatkan	proses	bayaran
terhadap	pembekalan	yang	telah	dibuat.

Seorang	pembekal	menghantar	80	buah	komputer	ke	sebuah	sekolah,
tetapi	menuntut	bayaran	bagi	100	buah	komputer.

Seorang	pegawai	kerajaan	menyalahgunakan	kedudukannya
dengan	memberikan	projek	kepada	 syarikat	milik	anaknya,
walaupun	terdapat	syarikat	lain	yang	lebih	berkelayakan.

Meminta dan
menerima rasuah

Contoh Perbuatan Rasuah

Yang	turut	menjadi	kesalahan	ialah	sebarang	percubaan	atau	bersubahat	untuk	melakukan
kesalahan	di	atas.

Seorang	 pengusaha	 gerai	 menawarkan	 makanan	 percuma
selama	 sebulan	 kepada	 seorang	 pelanggannya	 agar	 tidak
membuat	 aduan	 kepada	 pihak	 berkuasa	 mengenai	 tahap
kebersihan	gerainya.

Seorang	pekerja	membuat	tuntutan	palsu	berkaitan	perjalanan
rasmi	 ke	 luar	 daerah	 walaupun	 sebenarnya	 beliau	 tidak
melakukan	perjalanan	itu.

Seorang	pengarah	 jabatan	kerajaan	menggunakan	kuasanya
untuk	melantik	syarikat	milik	isteri	bagi	mengusahakan	kafeteria
di	bangunan	pejabatnya.

Seorang	 kerani	 menerima	 komisen	 daripada	 pembekal	 bagi
setiap	barangan	yang	dibelinya	untuk	syarikat.

Seorang	 pengarah	 meminta	 wang	 suapan	 daripada	 seorang
kontraktor	sebagai	dorongan	memastikan	syarikat	milik	kontraktor
tersebut	 dipilih	 bagi	 melaksanakan	 projek	 pembinaan	 sebuah
sekolah.

Kesalahan

Unit 17.indd   203 7/10/16   10:44 am
204

Amalan	rasuah	walau	sekecil	mana	pun	adalah	amat	buruk	dan	akan	menjejaskan	negara
secara	keseluruhannya.	Yang	berikut	merupakan	antara	kesan	perbuatan	rasuah.

KESANRASUAH

Keluarga
•	 Maruah	keluarga	terjejas.
•	 Hilang	tempat	bergantung

Negara
•	 Menjejaskan	pentadbiran

negara.
•	 Keselamatan	dan

kesejahteraan	rakyat
terancam.

Individu
•	 Hilang	pekerjaan.
•	 Dihukum	penjara.

Masyarakat

•	 Hilang	kep
ercayaan	d

alam	kalan
gan

masyaraka
t.

•	 Harga	bara
ng	dan	per

khidmatan
	naik.

Unit 17.indd   204 7/10/16   10:44 am
205

Oleh	 itu,	 semua	 pihak	 perlu	 berusaha	 dan	 bekerjasama	untuk	menangani	 perbuatan
tersebut.

Individu
•	 Hilang	pekerjaan.
•	 Dihukum	penjara.

IndIvIdu

Masyarakat

KERAJAAN

•	 Mempunyai	pegangan	agama	dan	jati	diri
•	 Menanamkan	sifat	membenci	rasuah

•	 Bersedia	melaporkan	sebarang	kegiatan	rasuah
•	 Tidak	menggalakkan	amalan	menyogok	untuk	memperoleh	sesuatu

•	 Penguatkuasaan	Undang-undang
	 i.	 Mendakwa	pesalah	rasuah	tanpa	mengira	kedudukan	mereka
	 ii.	Mengenakan	hukuman	atau	denda	yang	lebih	berat	dan	penjara

•	 Pendidikan	Pencegahan	Rasuah
	 i.	 Memasukkan	elemen	membenci	rasuah	dalam	mata	pelajaran	di	sekolah
	 ii.	Mengadakan	kempen	iklan	yang	efektif	dengan	menggunakan	pelbagai	media

massa

•	 Inisiatif	Lain
	 i.	 Menubuhkan	Institut	Integriti	Malaysia
	 ii.	 Mewujudkan	Pangkalan	Data	Pesalah	Rasuah
	 iii.	Mewujudkan	Mahkamah	Khas	Rasuah
	 iv.	Mewujudkan	talian	khas	1-800-88-6000

Rasuah	 tidak	 mungkin	 berlaku	 jika	 tiada	 yang	 memberi	 dan	 tiada	 pula	 yang
sanggup	menerima.	Usaha	menangani	 rasuah	harus	 bermula	 dalam	diri	 setiap	 individu.
Mulakan	 langkah	 awal	 dalam	 diri	 dengan	 menzahirkan	 kebencian	 terhadap	 jenayah
rasuah	dan	mengatakan	tidak	kepada	amalan	rasuah.

Unit 17.indd   205 7/10/16   10:44 am
206

A. Berdasarkan pandangan tentang perbuatan rasuah menurut perspektif pelbagai
agama, bincang bersama-sama rakan mengenai perlunya menjauhi perbuatan rasuah
dalam kehidupan seharian.

SOALAN

Mengapakah	setiap	agama	melarang	perbuatan	rasuah?

PENGUKUHAN

Agama Kristian
Janganlah	menerima	rasuah	sebab	membutakan	mata	orang	untuk	mengetahui	apa
yang	benar.

Agama Buddha
Seseorang	yang	tidak	sombong	dan	bebas	daripada	rasuah	akan	dipandang	tinggi
oleh	dewa-dewa.

Agama Sikh
Mereka	yang	mengamalkan	sebarang	jenis	rasuah	ialah	orang	yang	telah	lupa	pada	Tuhan
dan	ajaran	sebenar.

Surah	al-Baqarah,	ayat	188

Keluaran	23:8

Kural	–	657

Shri	Guru	Granth	Sahib	Ji

Dhammapada

Agama Hindu
Kepapaan	orang-orang	yang	berbudi	lebih	jauh	baiknya	daripada	kekayaan	yang	dikumpulkan
dengan	cara-cara	keji.

Dan	janganlah	kamu	makan	(atau	mengambil)	harta	(orang-orang	lain)	di	antara	kamu
dengan	 jalan	 yang	 salah,	 dan	 jangan	 kamu	 pula	menghulurkan	 harta	 kamu	 (memberi
rasuah)	kepada	hakim-hakim	kerana	hendak	memakan	(atau	mengambil)	sebahagian	dari
harta	manusia	dengan	(berbuat)	dosa,	padahal	kamu	mengetahui	(salahnya).

Agama	Islam

Unit 17.indd   206 7/10/16   10:44 am
B. Baca dan fahami cerita Rohi dan Wira.

Cerita Rohi

Rohi	 berusia	 34	 tahun	 dan	 bekerja	 sebagai	 seorang	 penjawat	 awam.	Dia	 telah	 ditahan
oleh	pegawai	Suruhanjaya	Pencegahan	Rasuah	Malaysia	(SPRM)	di	kediamannya	kerana
kesalahan	 meminta	 wang	 rasuah	 sebanyak	 RM5000.00	 dan	 menerima	 wang	 rasuah
sebanyak	RM3000.00.	Seterusnya,	Rohi	didakwa	di	mahkamah	dan	dibicarakan	dengan
dua	 pertuduhan.	 Hasil	 daripada	 perbicaraan,	 Rohi	 didapati	 bersalah	 dan	 telah	 dijatuhi
hukuman	penjara	selama	tiga	tahun	dan	denda	berjumlah	RM40	000.00

Rohi	cuba	membuat	rayuan	tetapi	rayuannya	telah	ditolak	oleh	Mahkamah	Tinggi	dan
Mahkamah	Rayuan.	Semasa	berada	di	penjara,	Rohi	berasa	sedih	dan	menyesal	dengan
perbuatannya.	Dia	dihina	oleh	masyarakat.	Keluarganya	juga	dipulaukan	oleh	masyarakat
setempat.	Dia	 tidak	menyangka	akibat	sikap	 tamaknya,	 telah	menyebabkan	keluarganya
menanggung	malu.

Melalui	 perintah	 parol,	 Rohi	 telah	 dibebaskan	 lebih	 awal.	 Selepas	 dibebaskan	 dari
penjara,	dia	telah	menghasilkan	sebuah	buku	tentang	bahaya	amalan	rasuah	hasil	daripada
pengalamannya	 sendiri.	 Rohi	 berikrar	 untuk	 membantu	 bagi	 menyedarkan	 masyarakat
agar	tidak	terjebak	dalam	jenayah	rasuah.

Parol	bermaksud	pembebasan	seseorang	banduan	sebelum	habis	tempoh	menjalani	hukuman	penjara
kerana	berkelakuan	baik.

207

Unit 17.indd   207 7/10/16   10:44 am
Cerita Wira

Wira	seorang	penjawat	awam	yang	mempunyai	kedudukan	tinggi	di	sebuah	jabatan.	Ketika
mengadakan	lawatan	kerja	ke	luar	negara,	beliau	telah	terlupa	untuk	membawa	ubat	gigi
dan	 krim	 rambut.	 Dia	 telah	 meminta	 pembantunya	 untuk	 membelikan	 barang-barang
tersebut.	Sewaktu	menyerahkan	barangan	tersebut,	pembantunya	memberitahu	bahawa	bil
pembelian	akan	dimasukkan	dalam	tuntutan	perbelanjaan	perjalanan	Wira.

Sebagai	seorang	penjawat	awam	yang	jujur	dan	amanah,	dia	telah	menegur	pembantunya
bahawa	 perbuatan	 tersebut	 adalah	 salah.	 Masih	 segar	 lagi	 di	 ingatannya	 tentang	 ikrar
yang	 dilafazkan	 ketika	 memegang	 jawatan	 supaya	 tidak	 menyalahgunakan	 kuasa	 dan
wang	kerajaan	atas	tujuan	peribadi.	Pembantunya	memohon	maaf	dan	berjanji	tidak	akan
mengulangi	 perbuatannya.	 Sikap	 Wira	 yang	 berintegriti	 berjaya	 mengangkat	 maruah
dirinya	serta	patut	menjadi	teladan	kepada	kita	semua.

SOALAN

1.	 Jelaskan	rasuah	yang	dilakukan	oleh	Rohi.
2.	 Terangkan	kebaikan	sikap	Wira	yang	perlu	dicontohi.
3.	 Dengan	berdasarkan	cerita	tersebut,	banding	bezakan	cerita	Rohi	dan	Wira	dalam	bentuk

peta	pemikiran.
4.	 Bagaimanakah	anda	membantu	mengatasi	masalah	rasuah?

208

Unit 17.indd   208 7/10/16   10:44 am
A. Berdasarkan kes di bawah, kenal pasti kesalahan rasuah dan bentuk suapan
yang berlaku.

A	 merupakan	 seorang	 pengarah	 sebuah	 syarikat.
Beliau	 telah	 meminta	 hadiah	 daripada	 seorang
kontraktor	 jika	 mahu	 syarikat	 milik	 kontraktor
tersebut	 berjaya	 mendapat	 projek	 daripada
syarikatnya.

B	 merupakan	 jawatankuasa	 yang	 bertugas	 untuk
mengutip	 derma	 daripada	 orang	 ramai.	 B	 telah
mengambil	sedikit	wang	derma	tersebut	untuk	kegunaan
sendiri.	Perbuatannya	diketahui	oleh	rakannya.	Bagi
mengelakkan	rakannya	melaporkan	perbuatannya,	B
telah	menghadiahkan	seutas	jam	tangan	yang	mahal
kepada	rakannya.

C	 seorang	pekerja	 kilang.	Dia	 selalu
menawarkan	dirinya	untuk	membantu
pihak	kilang	membeli	peralatan	untuk
kegunaan	kilang.	Setiap	kali	membuat
tuntutan	 terhadap	pembelian	peralatan,
C	akan	memberikan	resit	palsu	kepada
majikannya.

KES 1

KES 2

KES 3

SOALAN

1.	 Jelaskan	perbuatan	rasuah	dengan	berdasarkan
	 situasi	di	atas.
2.	 Ramalkan	kesan	yang	berlaku	sekiranya
	 amalan	rasuah	itu	dilakukan.

Mengapakah	 ada	 individu
dalam	kalangan	masyarakat
sanggup	memberikan	rasuah?

209

B. Main peranan bagi menunjukkan anda menolak perbuatan rasuah tersebut.

PENGAYAAN

Unit 17.indd   209 7/10/16   10:44 am
C. Buat penyelesaian terbaik bagi menangani situasi di bawah.

Ranjit	memandu	kereta	dengan	kelajuan	140	km/jam	di	lebuh	raya	yang	mempunyai
had	laju	90	km/jam	kerana	dia	terlewat	ke	pejabat.

Keputusan Ranjit

Menerima
saman

Memberikan
rasuah

Kesan Kesan
•	 __________________________
•	 __________________________
•	 __________________________
•	 __________________________

•	 __________________________
•	 __________________________
•	 __________________________
•	 __________________________

__________________________________

D. Hasilkan risalah tentang kesan rasuah kepada diri, keluarga dan negara.

Dengan	berdasarkan	undang-undang	negara,	pesalah	rasuah	akan
dihukum	penjara	 tidak	melebihi	20	 tahun	dan	didenda	 lima	kali
ganda	nilai	suapan	atau	RM10	000.00	atau	mana-mana	yang	lebih
tinggi.	Adakah	anda	setuju	dengan	hukuman	itu?	Bincangkan.

Seorang		pegawai		polis	mendapati	Ranjit	memandu	melebihi	had	laju	dan	mengarahkannya
berhenti	di	tepi	jalan.	Dengan	perasaan	gementar,	Ranjit	memberhentikan	kereta	lalu
mengeluarkan	kad	pengenalan	dan	lesen	memandu.

Tindakan Ranjit

210

Unit 17.indd   210 7/10/16   10:44 am
E. Usaha memerangi rasuah memerlukan setiap orang memahami erti sebenar rasuah.
Adakan lawatan ke Pejabat Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia yang
berhampiran dan hasilkan buku skrap bermaklumat.

Maklumat yang Perlu Ada dalam Buku Skrap

1.	 Latar	belakang	Suruhanjaya	Pencegahan	Rasuah	Malaysia.
2.	 Peranan	dan	tanggungjawab	Suruhanjaya	Pencegahan	Rasuah	Malaysia.
3.	 Memahami	maksud	rasuah	dengan	lebih	jelas.
4.	 Bentuk	hukuman	yang	dikenakan	kepada	pesalah	rasuah.
5.	 Mengetahui	peranan	anda	untuk	membantu	agensi	terbabit.

Apabila	kita	mengambil	sesuatu	yang	bukan	menjadi	hak	kita,	ingatlah	kita	sebenarnya
mengundang	 kecelakaan.	 Kita	 mungkin	 akan	 mendapat	 apa-apa	 yang	 kita	 inginkan
seperti	duit,	harta	dan	keseronokan.	Namun	demikian,	kita	pasti	tidak	akan	memperoleh
ketenangan	dan	kebahagiaan.

RENUNGAN

Nota GURU

Bimbing	murid	untuk	melaksanakan	aktiviti	lawatan	ke	SPRM.	Bagi	yang	tidak	dapat	melaksanakannya,
dapatkan	maklumat	daripada	pelbagai	sumber	yang	sesuai.

211

Unit 17.indd   211 7/10/16   10:44 am
PEMULIHAN

A N

H

S

H

H M
L

U

R

1 6

2

9

73

5

4/8

212

MELINTANG MENEGAK

1.	 Istilah	rasuah	disebut	sebagai	___.
2.	 Orang	yang	terlibat	dalam	rasuah	akan

hilang	___	diri.
3.	 Semua	hasil	daripada	perbuatan	rasuah

dianggap	sebagai	___.
4.	 Setiap	individu	yang	menjadi	___

perbuatan	rasuah	akan	dilindungi.
5.	 Mereka	yang	bersubahat	dalam	rasuah

turut	akan	menerima	___.

6.	 Sebagai	 pengawas	 sekolah,	 Muhaimin
mencatat	setiap	wang	yang	dikutip	dan
tidak	menggunakannya	untuk	kepentingan
peribadi.	Muhaimin	seorang	yang	bersikap
___.

7.	 Semua	pihak	akan	berasa	___	sekiranya
kita	terlibat	dalam	rasuah.

8.	 Nama	 ringkas	 bagi	 agensi	 yang
bertanggungjawab	membanteras	rasuah.

9.	 Salah	satu	kesalahan	rasuah	ialah	membuat
tuntutan	___.

A

A. Lengkapkan teka silang kata antirasuah di bawah dengan berpandukan
soalan-soalan yang diberikan.

Unit 17.indd   212 7/10/16   10:44 am
B. Baca dan hayati lirik di bawah.

Rasuah	oh	rasuah
!

Mari	kita	tolak	rasu
ah!

Mari	semua	adik	ab
ang

Tidak	kira	tua	mu
da

Mari	kita	bergandin
g	bahu

Tolak	rasuah	pem
usnah	negara

Rasuah	oh	rasuah
!

Mari	kita	tolak	rasu
ah!

Ingatlah	kita	sebe
lum	terima

Tidak	kira	hadiah
	atau	duit

Silap	terima	hati
gundah	gulana

Kesal	kemudian	t
iada	guna

Rasuah	oh	rasuah
!

Mari	kita	tolak	rasu
ah!

Marilah	mari…	mari	semua

Ingat-mengingati
	antara	kita

Jauhi	rasuah	pem
usnah	bangsa

Merosak	jiwa,	juga
negara

Hancur	semua,	tu
a	dan	muda

Rasuah	oh	rasuah
!

Mari	kita	tolak	rasu
ah!

Ayuh	semua	kita
berganding	bahu

Lapor	segera	sega
la	rasuah

Tidak	kira	kecil	a
tau	besar

Negara	selamat	ra
kyat	terbela

Rasuah	oh	rasuah
!

Mari	kita	tolak	rasu
ah!

Tolak Rasuah
Pemusnah Bangsa

SOALAN

1.	 Kenal	pasti	perbuatan	rasuah	yang
	 ingin	disampaikan.
2.	 Jelaskan	kesan	perbuatan	rasuah
	 terhadap	diri,	keluarga	dan	negara.

C. Persembahkan dikir barat tersebut secara kreatif. Kumpulan terbaik akan
mempersembahkannya di tapak perhimpunan semasa perhimpunan sekolah.

213

Unit 17.indd   213 7/10/16   10:44 am
Hilmie	terlihat	Bon	Seng	meniru	ketika	menjawab	soalan	peperiksaan.	Setelah
peperiksaan	 tamat,	 Bon	 Seng	 telah	 berjumpa	 Hilmie	 dan	 berjanji	 untuk
memberikannya	 hadiah	 dengan	 syarat	 Hilmie	 merahsiakan	 perbuatannya
daripada	pengetahuan	guru.

1.	 Jelaskan	tindakan	yang	patut	Hilmie	lakukan.
	 __________________________________________________________________

2.	 Apakah	kesalahan	rasuah	yang	cuba	dilakukan	oleh	Bon	Seng?
	 __________________________________________________________________

__________________________________________________________________

3.	 Sekiranya	perbuatan	Bon	Seng	diketahui	oleh	guru,	ramalkan	kesan	perbuatannya
	 terhadap:

i.	 dirinya
	 __________________________________________________________________

	 ii.	 keluarganya
	 __________________________________________________________________

4.	 Jelaskan	cara	anda	membantu	rakan	untuk	meningkatkan	kesedaran	agar
	 menjauhi	perbuatan	rasuah.
	 __________________________________________________________________

__________________________________________________________________

B. Soalan Esei

Perbuatan	 pencegahan	 rasuah	 perlu	 bermula	 sejak	 awal	 lagi.	Anak-anak	 perlu
diberi	 pendidikan	 tentang	 bahaya	 amalan	 rasuah.	Adakah	 anda	 setuju	 dengan
kenyataan	ini?	Jelaskan.

A. Berdasarkan situasi di bawah, jawab soalan yang diberikan.
PENILAIAN

214

Unit 17.indd   214 7/10/16   10:44 am
215

SENARAI RUJUKAN

Abdul Rahman Md. Aroff, 1999. Pendidikan Moral: Teori Etika dan Amalan Moral. Serdang:
Penerbit Universiti Putra Malaysia.

Abdullah Zhidi Omar et al., 2014. Pengantar Pendidikan Moral. Puchong Selangor: Penerbitan
Multimedia Sdn. Bhd.

Ahmad Marzuki Ismail. 2008. Kurang Berdisiplin? Anda Boleh Mengubahnya. Karisma
Publications Sdn. Bhd.

Armstrong, Thomas, 1993. Seven Kinds of Smart: Identifying and Developing Your Many
Intelligences. New York. Plume.

Bahagian Pendidikan Guru, Kementerian Pendidikan Malaysia, 2015. Pedagogi Bahasa Malaysia
Abad 21. Modul Kursus Peningkatan Profesionalisme Guru Bahasa Melayu.

Bahagian Sekolah, Kementerian Pendidikan Malaysia, 2002. Konsep dan Manual Sekolah Selamat.
Nur Niaga Sdn. Bhd.

Bahagian Sekolah, Kementerian Pendidikan Malaysia, 2007. Panduan Pengurusan 3K. Percetakan
Info Meditasi, Sdn. Bhd.

Durkheim, Emile,1973. Moral Education: A Study in the Theory & Application of the Sociology of
Education. New York: The Free Press.

Eow, B.H., 2000. Pendidikan Moral. Petaling Jaya: Pearson Education Malaysia Sdn. Bhd.
Fleetham, Mike, Charles, Roanne dan Sheppard, Kate, 2006. Multiple Intelligences In Practice:

Enhancing Self-Esteem and Learning in the Classroom. Stafford: Network Continuum
Education.

Ibu Pejabat Badan Pencegah Rasuah,1992. Badan Pencegah Rasuah Malaysia 1967-1992: Sejarah
Penubuhan dan Perkembangannya. Kuala Lumpur: Pencetakan Nasional Malaysia Berhad.

Jabatan Pendidikan Selangor, 2013. Buku Panduan Tatacara Disiplin Sekolah. Kementerian
Pendidikan Malaysia.

Koo, Kee Peng dan Tang, Chee Yee, 1990. Pendidikan Moral. Kuala Lumpur: Kumpulan Budiman.
Masyhur, Kahar, 1986. Meninjau Berbagai Ajaran; Budipekerti/Etika dengan Ajaran Islam.

Jakarta: Kalam Mulia.
Mel Siberman, 2004. Diterjemah oleh Zainab Ahmad. Pembelajaran Aktif: 101 Strategi untuk

Mengajar Apa Jua Subjek. Kuala Lumpur: Insitut Terjemahan Negara Malaysia Berhad.
Mohamad Tarmize Abdul Manaf, 2014. Nota Pencegahan Rasuah. Putrajaya: Bahagian Pendidikan

Masyarakat, Suruhanjaya Pencegahan Malaysia.
Mohd Firdaus Ramlan, 2015. Tersugung Dek Rasuah. Selangor: Bahtera Publishing.
Mohd Hasril Amiruddin dan Alias Masek, 2014. Inovasi dalam Teknologi Pendidikan: Isu dan

Cabaran. Batu Pahat: Penerbit UTHM.
Mohd Shahman Selamat. “Cabaran Pelajar Menyahut KBAT” dlm. Dewan Masyarakat, Disember

2015.
Mok, Soon Sang, 2010. Psikologi Pendidikan. Puchong Selangor: Penerbitan Multimedia Sdn. Bhd.
Nizar Parman, “Berfikiran Positif dan Matang” dlm. Dewan Siswa, November 2015.
Pusat Perkembangan Kurikulum, 2001. Aplikasi Teori Kecerdasan Pelbagai dalam Pengajaran

dan Pembelajaran. Kuala Lumpur: Kementerian Pendidikan Malaysia.
Pusat Perkembangan Kurikulum, 2001. Belajar cara Belajar. Kuala Lumpur: Kementerian

Pendidikan Malaysia.
Pusat Perkembangan Kurikulum, 2001. Penilaian Kendalian Sekolah. Kuala Lumpur: Kementerian

Pendidikan Malaysia.
Razlie Silam, “Selamatkah anak kita?” dlm. Dewan Masyarakat, Oktober 2015.
Rosinah Edinin, 2014. Kemahiran Belajar. Kuala Lumpur: Freeminds Horizons.

Rujukan.indd   215 12/10/16   11:58 am
216

Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia, 2009. Undang-undang Malaysia: Akta Suruhanjaya
Pencegahan Rasuah Malaysia 2009 (Akta 694). Kuala Lumpur: Pencetakan Nasional
Malaysia Berhad.

Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia, 2014, FAQ, Soalan Lazim, Putrajaya, Bahagian
Pendidikan Masyarakat, Suruhanjaya Pencegahan Malaysia.

Tam, Yeow Kwai, 1996. Pendidikan Moral. Kuala Lumpur: Kumpulan Budiman Sdn. Bhd
Tam, Yeow Kwai, 2006. Pendidikan Moral Konsep, Konsep dan Pedagogi Pendidikan Guru. Kuala

Lumpur: Kumpulan Budiman Sdn. Bhd.
Vishalache Balakrishnan, 2009. Pendidikan Moral, Untuk Universiti dan Kolej. Shah Alam: Arah

Pendidik Sdn. Bhd.
Wan Hasmah Wan Mamat dan Nur Munirah Teoh Abdullah, 2013. Kecerdasan Pelbagai. Kuala

Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka.
Wan Hasmah Wan Mamat dan Nur Munirah Teoh Abdullah, 2013. Kemahiran Berfikir Kritis dan

Kreatif. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka.
Wan Hasmah Wan Mamat dan Nur Munirah Teoh Abdullah, 2013. Pembelajaran Aktif. Kuala

Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka.
Wan Hasmah Wan Mamat dan Nur Munirah Teoh Abdullah, 2013. Permainan dan Simulasi. Kuala

Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka.
Wan Hasmah Wan Mamat, Sangeetajit Kaur Jag Singh dan Chua Chu Tee, 2014. Cabaran Remaja

Membina Integriti Diri. Institut Integriti Malaysia, Kementerian Pendidikan Malaysia. Kuala
Lumpur: Dewan Bahasa Pustaka.

ORANG SUMBER

Pengarah Bahagian Kanak-kanak, Ibu Pejabat Jabatan Kebajikan Masyarakat, Putrajaya.
Pengarah Bahagian Pendidikan Masyarakat, Ibu Pejabat Suruhanjaya Pencegahan Rasuah

Malaysia,Putrajaya.
Pengarah Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia, Cawangan Wilayah Persekutuan Kuala

Lumpur.

LAMAN WEB

http://ditaramayant.blogspot.my/2012/05/etika-komunikasi-menggunakan-media.html
http://pengurusanetika.blogspot.my/
http://psksksd.blogspot.my/2010/05/pesta-keamatan-perayaan-etnik-sabah.html
http://seputarduniaanak.blogspot.my/2011/11/cara-membuat-origami-bentuk-hati-heart.html
http://www.infosihat.gov.my/infosihat/isusemasa/Bahaya%20Merokok.php
http://www.lkdsb.net/program/elementary/intermediate/di/files/Multiple%20Intelligences%20

Checklist.pdf
http://www.pkki.org/
http://www.salam.org.my/
http://www.srigranth.org/servlet/gurbani.gurbani?S=y
http://www.thirukkural.com/
http://www.unicef.org/malaysia/
http://www.yck.org.my/

Rujukan.indd   216 12/10/16   11:58 am
217

INDEKS
A
agama 2, 36, 39, 41, 45, 46, 136,
 205, 206
Aidiladha 36
Aidilfitri 36, 41
ajaran 39, 41, 136
akta 188, 200, 202, 203
aktiviti 59, 61, 62, 69, 72
alam 123, 124, 126, 130, 131
amalan 35, 38, 43
aman 46
amanah 136
ancaman  54, 101, 108

B
bahasa 51
baik 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 10, 11,
 12, 13
bangsa 136
barang larangan 82
benar 1, 3, 4, 5, 6, 7, 10, 11, 12
beragama 35, 36, 37,
berakhlak 38
berbohong 78
berdoa 37
beretika 88
berhemah 17, 28
berkat 35, 41, 57
berketurunan 38
bermaklumat 98
bermoral 2, 3, 5, 9, 10, 12, 13, 14,
 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23,
 25, 26, 7, 28, 29, 31, 33, 34
berpuasa 38
bersederhana 39
bersembahyang 36, 37, 38, 39
bersyukur 39, 112
bertanggungjawab 35, 47, 59, 111,
 123
bertapa 37
berterima kasih 46, 59, 111
bicara berirama 40
Buddha 36, 40
buku skrap 58

C
ceria 88, 89, 90, 91

D
Deepavali 41
dilema 18
doa 44, 45
dorongan 74

dosa 205, 206,
drastik 165

E
etiket 148, 149, 150, 151, 156

F
forum 83

G
ganjaran 46
gaya hidup 162
gejala sosial 76,103
gerbang minda 60
gereja 36, 40
ghaib 39
gian 162, 163
gurdwara 37, 40

H
harga diri 47, 135
hari lahir 82
hari persahabatan sedunia 84
harmoni 88, 94
hemah tinggi 35, 47, 59
Hindu 37, 40
hormat 35, 40, 59

I
Iban 42
ikhlas 64, 136
ikrar 184
Injil 36
inovasi 49
insan 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20,
 21, 22, 24,
integriti 24, 205
Internet 49
interpersonal 51
intrapersonal 51
Islam 36, 40

J
jati diri 137
jelajah ilmu 157
jenayah 100, 102
jujur 136

K
Kaamatan 38
Kadazan 38
kafe siber 79, 81

kanak-kanak 188, 189, 190, 191,
 192, 193, 194, 195, 196, 198, 200
kasih sayang 31, 59, 71, 123, 188, 192
kaum 46
kaunseling 80
kawalan keselamatan 92
KBAT 53, 120, 131, 138
keagamaan 35,36, 37,38, 43
kebenaran 84
Kebersihan, Kesihatan dan
Keselamatan (3k) 95
kehendak 77
keikhlasan 78
kejujuran 47
kekeluargaan 80
keluarga 36, 37, 45, 59, 60, 71, 72,
 116
kemakmuran 41
kemudahan awam 111, 112, 114,
 119, 120, 121, 122
kepercayaan 35, 36, 38, 39, 43, 45,
 136
kepercayaan kepada Tuhan 35, 123
kerajinan 47
kerjasama 111, 123
kerjaya 51
kesederhanaan 47, 111
kesejahteraan 38, 45, 47, 92
kesejahteraan sejagat 25
ketagihan  Internet 164, 165
ketagihan arak 165, 166
ketagihan rokok 162, 163
keterlaluan 77
kinestetik 51
kinorohingan 38
kitab 36
kitar semula 95, 98
komuniti 88
kondusif 88, 90
kraf 95
kreatif 40, 44, 48, 98
Krismas 41
Kristian 36, 40
kuil 37, 40

L
logika matematik 51

M
magavau 38
main peranan 66, 141
majlis 43, 62, 68
mantera 43

Rujukan.indd   217 12/10/16   11:58 am
218

maruah diri 151, 169
masjid 40
masyarakat 2, 12, 13, 15, 17,25, 29,
 34, 188, 193, 204, 209,
matlamat 41
media massa 100
meditasi 36
melayari Internet 162
melindungi 187, 188, 192, 193, 194,
 200
memantapkan 88
meminta 203, 207, 208
meminta izin 77
menerima 203, 206, 207,210, 212
mengabaikan 77, 79
menjaga perasaan 82
mores 2, 12
muafakat 41
mulia 137
muzikal 51

N
naturalis 51
negara 36, 41, 111, 136, 137, 145
negatif 74, 80, 81
nescaya 39
nilai murni 150
nyanik 39
nyenang 39

O
orang asli 39
orang kurang upaya 116
origami 70, 71

P
patriotisme 111, 123
patut 1, 3, 4, 5, 6, 7, 10, 11, 12
pecah rumah 100
pemanasan global 127
pencapaian sekolah 89
pencemaran 126
penceroboh 93
pendorong 79
penghargaan 84
penipisan lapisan ozon 127
penyalahgunaan 181
peragut 108
perasaan 45, 46, 55, 57, 59, 71, 111,
  116, 119, 130, 139
perasaan 77
peraturan 2, 9, 203, 204
peraturan sekolah 173, 174, 175
perayaan 36, 37, 39, 41, 42, 46
peribumi 40
perpaduan 25, 29, 35, 40, 41, 75, 88

persekitaran 88, 94, 95
Pesta Gawai 41
Pesta Kaamatan 38, 41
plagiat 178
ponteng 78
positif 74, 75, 81
poster 121, 130
potensi 47, 52, 53,  56, 57
prihatin 74,80
program 5R 125
program gotong-royong 130
program kitar semula 130
projek 98

R
rakan 38, 53, 65
rakyat 36, 40, 41,  112, 116
Ramadan 36
rasional  35, 123
rasuah 201, 202, 203, 204, 205, 206,
 207, 208, 209, 210, 210, 211,
 212, 213
reka cipta 49, 55
remaja 135, 136, 137, 138, 140,
 141,142, 143,  146
renungan 42, 54, 137
risiko 49
Rukun Tetangga 101, 106
rumah terbuka 42

S
sahabat 74, 75
salam 40
segmen santai 45
sejahtera 88, 97
semai 39
semangat 38
semangat kejiranan 107
senarai semak 52
sengketa  41
sikap 57, 58, 64
sikh 37, 40
silaturahim 75
Skim Rondaan Sukarela  101
slogan 121
soal selidik 105
sokongan moral 60
sokongan sosial 166
syaitan 38
syukur 74

T
teknologi 136
telefon bimbit 9,31, 209
tempat beribadat 46
temu bual 131

terjebak 76
tinjauan 118, 119
toleransi 35, 59
tuhan 37, 38, 45,46, 124

U
upacara 36, 37, 38,  43

V
Vaisakhi 37, 41
vandalisme 97, 111, 114, 115, 117,
121, 122
visual ruang 51

W
warga sekolah 88, 90, 97
wat 36, 40
Wesak 36, 41

Rujukan.indd   218 12/10/16   11:58 am
Skim Pinjaman Buku Teks

Sekolah ____________________________________

Nombor Perolehan: _______________________________

Tarikh Penerimaan: _______________________________

Tahun   Tingkatan Nama Penerima   Tarikh
Terima

BUKU INI TIDAK BOLEH DIJUAL

Dengan ini SAYA BERJANJI akan menjaga buku ini
dengan baik dan bertanggungjawab atas kehilangannya
 serta mengembalikannya kepada pihak sekolah pada

tarikh yang ditetapkan.
RUKUN NEGARA 04 10 2016

isi

Prelim

Unit 1

Unit 2

Unit 3

Unit 4

Unit 5

Unit 6

Unit 7

Unit 8

Unit 9

Unit 10

UNIT 11

Unit 12

Unit 13

Unit 14

Unit 15

Unit 16

Unit 17

Rujukan-12.10.16

Akad KSSM 07102016