EPISTOLA XXVIII. AD EUMDEM.
Author: Petrus Damianus

ARGUMENTUM.--Duas quaestiones sibi a Petro monacho propositas dissolvit. Prima erat, cur magnus Gregorius dixisset ideo divitem, qui opem Lazaro mendico ferre contempsit, ad aeternos cruciatus damnatum esse, quia sub Novo Testamento, in quo misericordia in pauperes praecipitur, natus erat. Altera quaestio de vitio curiositatis; de quo idem S. doctor mentionem fecerat, quod hic quid sit, ostenditur.

PETRO charissimo fratri, PETRUS salutem. Quaeris a me, dilectissime fili, quid sibi velit, quod in homilia divitis B. Gregorius ait : « Nonnulli putant praecepta Veteris Testamenti districtiora esse quam Novi: sed hi nimirum improvida consideratione falluntur. In illo enim non tenacia, sed rapina multatur; ibi res injuste sublata restitutione quadruplici punitur. Hic autem dives iste non abstulisse aliena reprehenditur, sed sua non dedisse. » Quibus utique verbis doctor insignis hoc duntaxat approbare nititur quia, si dives ille in Veteri Testamento fuisset inventus, tartareis 223 poenis nullatenus esset addictus. Juxta ergo hanc assertionem idcirco periit, quia sub nova gratia constitutus Evangelium servare contempsit. Sed e diverso, tu moveris, et dicis, quomodo jam tunc Novum Testamentum illuxisse dicatur, cum Christus necdum in cruce suspensus, necdum per resurrectionis et ascensionis gloriam fuerat sublimatus? Imo ipsum Evangelium, quod servari praecipitur, necdum erat in orbem terrarum per apostolorum ora diffusum. Postremo nec Spiritus sanctus hominum corda repleverat, qui ad mandata servanda vires mentibus administrat: « Spiritus sanctus non erat datus, quia Jesus necdum erat clarificatus . » Huic quaestioni, salva doctorum reverentia, quod nunc occurrit, breviter respondemus: Dicit in Evangelio Dominus: « Lex et prophetae usque ad Joannem . » Joannes autem praecipit: « Qui habet duas tunicas, det non habenti; et qui habet escas, similiter faciat . » Sicut autem duo sub hac sententia sunt mandata Joannis: ita duo sunt peccata divitis. Iste siquidem dicit: Qui habet duas tunicas, det non habenti; ille induebatur purpura et bysso. Qui habet escas similiter faciat; ille epulabatur quotidie splendide, sed in utroque durus et inhumanus convincitur, dum et nudum Lazarum canes lingerent, nec vestiret et cupienti satiari de micis, quae cadebant de mensa, victum sibi funditus denegaret. Magna res, non mirum, si longum habet initium. Novum itaque Testamentum, saltem quantum ad hanc pertinet humanitatem, jam erat coeptum, etsi nondum undique esset ad perfectionem usque perductum. Ergo datur intelligi, quia dives iste tempore Joannis fuit, sed ejus mandatis obtemperare contempsit. De quo videlicet tempore Salvator ait: « A tempore Joannis Baptistae regnum coelorum vim patitur, et violenti diripiunt illud . » Ex quo igitur tempore regnum coelorum vim dicitur pati, perspicuum est, quia jam et legi succedit Evangelium: et post Vetus, Novum coruscare merito dicitur Testamentum. Jure ergo dives iste cum reprobis est damnatus in tartarum, quia cum electis noluit vim inferre regno coelorum. Si quis autem nobis objiciat, quod diviti Abraham dicit: « Habent Moysen, et Prophetas , » hoc ipsum pro nobis facit. Nam, cum Joannes non modo propheta sit, sed et plusquam propheta, quidquid ad Joannem mittitur, ad prophetam procul dubio destinatur; praesertim cum et ista sententia Joannis antiquorum prophetarum non discordet oraculis. Apud ipsos enim saepe tale quid invenitur: « Frange esurienti panem tuum, et egenos, vagosque induc in domum tuam, cum videris nudum, operi eum . » Moyses etiam dicit: « Prophetam suscitabit vobis Deus de fratribus vestris, quem, ut meipsum, audietis . » Et ipse Dominus ait: « Si crederetis Moysi, crederetis utique et mihi: de me enim ille scripsit . » Qui ergo ad Moysen mittuntur atque prophetas, ad Joannem utique destinantur et Christum. Quod autem rursus inquiris quid sit quod in alia praefati doctoris sententia reperitur, vitium curiositatis. 224 Quod ille obscure posuit, studio brevitatis, B. Augustini verbis ex nodo me hujus expediam quaestionis. Ait enim, dum B. Joannis apostoli exponit epistolam, desiderium oculorum dicit omnem curiositatem. Jam quam late patet curiositas ipsa; in spectaculis, in theatris, in sacramentis diabolicis, in magicis artibus, in maleficiis ipsa est curiositas; aliquando tentat servos Dei, ut velint quasi miraculum facere, tentare utrum exaudiat eos Deus. In miraculis curiositatem, hoc desiderium non est a Patre. Solutis ergo quaestionibus, beneficii peto vicem, ut sanctae orationis tuae merear portionem. Aucto quippe foenore mercedis, talio redhibetur, si peccatoris obedientia sancti viri precibus compensetur.

Notes: (homil. 40
in Evang.) (Joan. VII) (Matth. XI) (Luc. III) (Matth. XI) (Luc.
XVI) (Isai. LVIII) (Deut. XVIII) (Joan. V)