XX.  Ecclesiae Coloniensis ad Eugenium.--De electione Arnoldi majoris ecclesiae S. Petri praepositi in archiepiscopum Coloniensem.   (Anno 1151.) [MARTEN.,  Ampl. Collect.,  II, col. 488.]
Author: Eugenius III

Reverendissimo Patri suo et domino EUGENIO, sanctae Romanae Ecclesiae summo pontifici, W. decanus, archidiaconi, abbates, praepositi, clerus, honorati et universus populus Coloniensis Ecclesiae, tam devotam quam debitam totius dilectionis ac subjectionis obedientiam.

Excellentiae vestrae notitiam praeteriisse non credimus, quod mater nostra Coloniensis Ecclesia, una utique de inclytis filiabus sacrosanctae matris nostrae Romanae Ecclesiae, cui nunc, Deo auctore, feliciter praesidetis, prompta et alacri non solum constantia, verum etiam efficacia militavit, tum videlicet quando eadem Romana Ecclesia pro assertione veritatis et orthodoxae religionis ac sanctarum constitutionum defensione arma contra tyrannos sumere, et sese viriliter tueri, et in propriam libertatem vindicare coacta est. In quo certamine quantum universalis status catholicae Ecclesiae virium et incrementi suscepisse visus est, tantum procul res nostra familiaris tum in suae pacis perturbatione, tum in suarum rerum diminutione detrimenti accepit. Siquidem tunc patria nostra occubuisse credenda est, cum, exstinctis justitiae defensoribus, inermis et absque protectore relicta est, tanto ruinae suae majorem factura ruinam, quanto sublimatis suae potiorem perceperat gloriam. Nam ex praelatorum suorum et nostra communi negligentia de celsitudine sua venit in abjectionem, de regula in abusionem, de divitiis in egestatem, in commotionem de tranquillitate, in ignominiam de splendore, in infamiam de nobilitate. Et hoc quidem factum est sanctissimis ac justissimis divinae providentiae judiciis, sed a nostra cognitione penitus remotis, cum in omni Patrum nostrorum decessu nostra mens omnium fere et concordia fuerit, ut tales, Deo auctore, in Patres et pastores animarum eligere possemus, qui ad tale onus portandum et ad tantam dignitatem decorandam sufficientes et idonei crederentur. Omni enim capite languido necesse est omne cor moerens existere, et a planta pedis usque ad verticem in eodem corpore nullam esse sanitatem. Sed divini ordinis sapientia, quae attingit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter, nostras voluntates ad suum nutum convertebat, ut non in aedificationem, sed potius in subversionem nostrae procederet electionis conniventia. Omnium tamen suffragiis et praecipuis votis expetebatur jam tertio is, qui nunc, Deo res nostras miserante, electus est, quia, ut de patriarcha Jacob legitur: Erat vir in cunctis prospere agens; sed cum suam nimis importune praetenderet humilitatem, coelestem, ut credimus, offendebat majestatem. Verum cur diximus electus, cum universorum non solum lacrymis et precibus, quin etiam violentis manibus sit tractus et coactus? etenim post obitum patris nostri Arnoldi archiepiscopi, Coloniensis Ecclesia salutem et protectionem suam jam a longis retro temporibus esuriens, triduanum jejunium cum desiderio cunctorum indixit, et comportatis per omnes vicos urbis sanctorum confessorum corporibus, Severini, Cuniberti, et Ailulfi, qui Coloniensem Ecclesiam viventes in carne plantaverant, et in charitate divina dilataverant, Dei omnipotentis clementiam humili prece et sincera devotione interpellabant, ut pastor aeternus, talem suis ovibus pastorem per merita et intercessiones praedictorum pastorum ostendere et ordinare dignaretur, qui eorum imitando vestigia populo Dei posset et utiliter praeesse et efficaciter prodesse. Die vero qua futuri antistitis erat formanda electio, invocata devotius et attentius sancti Spiritus gratia, votis concordibus et pari cunctorum ordinum acclamatione traximus ad intronizandum virum venerabilem vestrae sanctitatis filium, Arnoldum majoris ecclesiae praepositum, qui ita ministraverat, ut bono gradu esset dignior, et in modico antea fidelis, postmodum supra multa constitutus, demum in Domini sui gaudium introiret. Renitens vero et reclamans excusabat seipsum, praetendens humilius quam verius virium suarum imbecillitatem, et ad memoriam reducens multiplices Ecclesiae nostrae conquassationes et ruinas, et eos praecipue defectus moerens quod Coloniensis Ecclesia omni fere dignitate et potestate, quam a sede apostolica priscis temporibus gloriose acceperat, nudata prorsus et spoliata videretur. Et licet nostrae fraternitatis universitas in eodem moerore jamdiu contabuerit, tamen de vestra misericordia confisi spe bona consolabamur eum, futurum non dubitantes, quod vestra clementia ipsius desiderium et nostram petitionem nequaquam desereret. Mittimus itaque ad vestrae sublimitatis pedes unum de senioribus Israel, quem nos novimus, quod senex populi sit ac magister, non solum aetate corporis legitima, sed etiam senectute mentis et gravitate sacerdotali, quatenus divinae potentiae operatio per vestrae benedictionis gratiam de spiritu vestro tradat ei, ut sustentet vobiscum onus populi. Si enim a vestra benignitate non fuerit clementer, quod Deus avertat, susceptus, et stola prima, quam Coloniensis Ecclesia jamdudum se dolet amisisse, vestitus, elegit abjectus esse in domo Dei sui, magis quam habitare in tabernaculis peccatorum et sic fructus, qui jam in flore apparuit uberrimus, peribit, et terra nostra duplici contritione conteretur.