medieval-data/medieval-letters huggingface dataset:
EPISTOLA CXCII. AD MATHILDEM SICULORUM REGINAM.
Author: Thomas Cantuariensis

Serenissimae dominae et in Christo charissimae MATHILDI, illustri reginae Siculorum, THOMAS divina dispensatione Cantuariensis Ecclesiae minister humilis salutem, et sic temporaliter regnare in Sicilia, ut cum angelis aeternaliter exsultet in gloria.

Licet faciem vestram non noverimus, gloriam tamen non possumus ignorare, quam et generosi sanguinis illustrat claritas, et multarum magnarumque virtutum decorat titulus, et famae celebritas numerosis praeconiis reddit insignem. Sed inter caeteras virtutes, quas cum illis auditoribus gratanter amplectimur, liberalitati vestrae debemus, et qua nunc possumus devotione, gratias referimus ampliores, quae coexsules nostros, proscriptos Christi, et consanguineos nostros, fugientes ad partes vestras a facie persecutoris, consolata est in tribulatione sua, quae profecto magna pars verae et Deo gratissimae religionis est, si pro justitia patientibus clementia ferat solatium, si pauperibus opulentia suffragetur, si sanctorum necessitatibus absoluta potestatis communicet amplitudo. Talibus enim hostiis promeretur Deus, exhilarescit et dilatatur gloria temporalis, et omnium bonorum gratiosus conciliatur affectus. His meritis inter alios specialiter tamen promeruistis et nos, qui totum id quod sumus et possumus, ad vestrum devovemus obsequium. Cujus devotionis primitias, quas pro tempore potuimus, excellentiae vestrae nuper obtulimus preces vestras apud regem Christianissimum promoventes, sicut perpendere potestis ex precibus ejus dilecto nostro illustri regi Siciliae porrectis, et ex verbis venerabilis prioris Crispiniacensis, quem et eruditio litterarum, et vitae sinceritas, et integritas famae bonis omnibus amabilem et commendabilem reddunt. Est enim vir probatissimae conversationis, sanae doctrinae, et quantum ad humanum spectat examen, perfectae pro tempore sanctitatis, quem tanta reverentia a sublimitate vestra desideramus et petimus exaudiri, quanta totam Occidentalem Ecclesiam, si vestris pedibus assisteret, audiretis. Et hoc quidem tum pro suae personae reverentia, tum pro merito et auctoritate Cluniacensis Ecclesiae, cujus procurat necessitates, quae in orbe Latino dignoscitur a diebus patrum nostrorum in monastica religione perfectionis gloriam quasi propriam possedisse. In caeteris, quae vobis ex parte nostra dixerit, ei, si placet, credatis ut nobis. Valete.
EPISTOLA CXCIII. AD STEPHANUM CANCELLARIUM REGIS SICILIAE.
Author: Thomas Cantuariensis

THOMAS Cantuariensis archiepiscopus, STEPHANO cancellario regis Siciliae.

Probabile quidem est, quod vos pro salute et consolatione multorum in locum nobilitati vestrae et meritis congruum erexit Dominus, ut facultas rerum possit respondere virtuti, et voluntas nata, aut potius data a Domino, indigentibus subvenire, gratum sortiatur effectum. Ad vos itaque multi concurrunt, sed nullum sine consolatione audivimus redeuntem. Novus lucifer ab oriente resplendet in orbem occiduum, et suae claritatis radios in auspicium publicae felicitatis vibrat, et omnes contritos corde confortans persuadet instare tempora meliora. Sed nunquid Ecclesia Dei laetitiae publicae fructu sola privabitur? Nunquid frustrabitur spe sua, quae vos aluit, pro qua majorum sanguine generosus, et propria virtute nobilis, pater vester se toties exposuit gladiis, et in confessione Christi, ut spes fidelium est, in pace consecutus est palmam martyrii? Verum inter omnes ecclesias sancta Cantuariensis magis affligitur, nec est dolor, sicut dolor ejus. Omnes amici ejus dereliquerunt eam: imo et persequuntur inter angustias. Si quis legis defensor est, regis censetur inimicus. Disperguntur, proscripti sumus. Crimen nostrum est assertio ecclesiasticae libertatis. Eam namque profiteri, laesae majestatis reatus sub persecutore nostro est. Ille enim solus fidelis creditur, cui religionis contemptus placet, qui divinam persequitur legem, cui grata est contumelia sacerdotum, qui carnificinas veterum tyrannorum velut justitiae sacrarium veneratur. Quia mutire ausi sumus pro domo Domini, exsulamus cum omnibus cognatis et amicis nostris, quorum unus est filius sororis nostrae. Quem vestrae celsitudinis liberalitate, ubi necesse habuerit, tanto affectuosius petimus sublevari, quanto nos et alios, qui pro Domino patimur, justum est de nobilitate vestra spem concipere firmiorem. Rogamus etiam, ut eidem credatis in his, quae vobis ex parte nostra dicet, et apud Ecclesiam Romanam causam Dei et nostram, si forte fuerit opportunum, promoveatis.
EPISTOLA CXCV. AD HUGONEM COMITEM.
Author: Thomas Cantuariensis

THOMAS Cantuariensis archiepiscopus, HUGONI comiti.

Lectis charitatis vestrae sermonibus, canonicorum quoque litteris inspectis, quibus se liberalitatis vestrae quotidiana beneficia experiri attestabantur, adeo exhilaratus est spiritus meus, quod omnia interiora mea laudem germinaverunt, illum prosequens multiplicium gratiarum actione, de cujus munere venit tam fructuosa, tam salubris et praeclara conversio vestra. Ista quippe vobismet in coelis gloriam, nobis in spiritu laetitiam, sed et toti regno suavissimum exempli praestat odorem. Ita ut caeteri crucis Christi inimici, a vobis discere valeant, si velint, diaboli jugum excutere, et post nos currere in odorem unguentorum vestrorum. Inde etiam est, quod nos deinceps omni tempore vestro et vestrorum honori et profectui, favente Domino, studiosius intendemus, utpote qui in nostrae pacis initio, ante etiam quam terram ingrederemur, mandatum nostrum et consilium non minus magnifice, quam benigne consummastis, caeteris similiter faciendi vos ipsum praebens exemplar. Verumtamen non modicum nos arctat pro sacerdotibus illis inobedientibus tam vigens precum vestrarum instantia. Novit quippe discretio vestra, charissime fili, quia sicut humilis paupertas remuneranda est, ita superbia punienda. Clerici vero illi pauperes, sicut scribitis, quam contumaciter, quam superbe inobedientes exstiterint et repugnaverint, attendatis, si placet, et vos ipsi, nec dubito, precibus denegabitis locum, si delinquentium pensetis excessum. Isti enim sunt, qui in manifesta inobedientia persistentes, in ipsum pugnaverunt Deum, mundo fecerunt scandalum et planctum. Insuper totum corpus Christi detestabili quadam exempli pernicie polluentes, qui, ut jam diximus, in manifesta inobedientia persistentes, corpus Christi conficere, et alia etiam divina celebrare praesumpserunt. Ad quod ministerium homines, etiamsi angelicam induerent puritatem, adhuc procul dubio forent indigni. Sed non pergimus nunc istorum exagitare flagitia, ne cogamur eorum exasperare supplicia. Et pro certo, nisi pro vestrae intercessionis mihi admodum acceptae reverentia stetisset, infructuosae arbores securi ad radices posita omnino succiderentur. Verum quos propria damnat in aeternum iniquitas, postulationis vestrae gratia non modicam misericordiam consequentur. Sic tamen volumus eos manere, donec sicut speramus, proxime veniamus, et videamus vos in interdictorum absolutione vestra, quantum secundum Deum poterimus, desideria completuri. Huic vero praesentium bajulo ob reverentiam vestram, et dilectionem, quam charam habemus omnimodis, et acceptam, interim evangelizandi usum indulsimus, baptizandi quoque et tribuendi viaticum, si tamen id ultima mortalium cogat necessitas.
EPISTOLA CXCVI. AD DILECTAM FILIAM SUAM IDONEAM.
Author: Thomas Cantuariensis

THOMAS Dei gratia Cantuariensis archiepiscopus, et sedis apostolicae legatus, dilectae filiae suae IDONEAE, salutem, et perseverantem in virtute obedientiae et justitiae zelo vigorem.

Infirma mundi elegit Deus, ut fortia debellaret, intumescentemque contra Deum audaciam Holofernis, viris deficientibus, ducibus exanimatis, et sacerdotibus fere deserentibus legem, feminae virtus exstinxit. Esther electa est ut exsulantis et condemnatae Ecclesiae salutem procuraret, titubantibus apostolis, fugientibusque, et quod magis est, in perfidiam lapsis, Dominum passioni addictum sanctae prosecutae sunt mulieres, et quod amplioris est fidei manifestum indicium, etiam mortuo sunt fideliter obsecutae. Unde et meruerunt angelorum visu et alloquio confortari, et percipere Dominicae resurrectionis primitias, et latentibus discipulis et fere desperatione submersis, Redemptoris gloriam et Evangelii gratiam nuntiare. Speramus autem te in illarum Deo auctore transituram esse consortium, quarum Christi zelo succensa apprehendis exemplum; quia spiritus charitatis, qui a corde tuo timorem expulit, per gratiam suam faciet, ut tibi, licet ardua videantur, quae necessitas Ecclesiae fieri constantius et instantius exigit, non modo possibilia, sed et facilia sint credenti. Hac ergo de fervore, quem habes in domino, spe concepta, tibi mandamus, et in remissionem peccatorum injungimus, quatenus litteras domini papae, quas tibi mittimus, venerabili fratri nostro Rogerio Eboracensi archiepiscopo tradas, si fieri potest, praesentibus fratribus, et coepiscopis nostris; aut si eos praesentes habere nequiveris, hoc ipsum facias in praesentia eorum, quos adesse contigerit. Et ne originale scriptum possit aliqua tergiversatione supprimi, transcriptum ejus legendum circumstantibus tradas, et eis, prout plenius te nuntius instruet, mentem aperias litterarum. Labori tuo, filia, praemium grande proponitur remissio peccatorum, fructus immarcessibilis, et corona gloriae, quam tandem beatae peccatrices, Magdalena et Aegyptiaca deletis totius anteactae vitae maculis, a Christo Domino receperunt. Aderit tibi mater misericordiae, filium, quem pro mundi salute edidit, Deum et hominem rogatura, ut tui sit dux, comes, et patronus itineris. Et qui inferni claustra dirumpens daemonum contrivit potestatem, licentiam coarctavit, ne tibi nocere valeant, manus cohibeat impiorum. Vale sponsa Christi, et eum cogites semper esse praesentem.
EPISTOLA CXCVII. AD COMIT. WAREN.
Author: Thomas Cantuariensis

T. Dei gratia Cant. arch. Anglorum primas et apostolicae sedis legatus, dilectae filiae ME. comitissae Warenne, salutem.

Pervenit ad aures nostras religiosorum fratrum Lewensis Ecclesiae monachorum stupenda querimonia, quod cum ipsi ex antiqua donatione comitum Warenne videlicet avi et patris Willelmi viri tui et sui ipsius etiam antequam dotem tuam consecuta fuisses, de omnibus dominiis comitis decimationem denariorum semper inconcusse tanquam ecclesiae suae dotem possederint, tu post perceptam dotis tuae investituram iisdem fratribus ipsam decimationem quae ad dotem tuam spectabat subtraxeris. Quod si ita est, vehementer admiramur, cum eorum quae Deo et Ecclesiae suae in eleemosynam collata esse noscuntur, nihil doti tuae vindicare debeas nec possis. Crudele enim est et sacrilegio proximum quod super divinum altare semel devote oblatum est, iterum repetere, et ad saecularia transferre. Proinde tibi salubriter consulimus et in Domino admonemus quatenus, sicut vis jus tuum tibi a Deo libere conservari, ita jus suum cum integritate monachis relinquas et nullatenus datam iis denariorum decimationem dotis tuae retineas. Alioquin iis in justitia deesse non poterimus cujus debitores omnibus existimus.
EPISTOLA CCCXX. ROTRODI ROTOMAGENSIS ARCHIEP. AD HENRICUM PRESBYT. CARDINALEM.
Author: Thomas Cantuariensis

ROTRODUS Rothomagensis archiepiscopus, HENRICO presbytero-cardinali.

Pro domino rege Anglorum omnem exhibemus securitatem, quod imperatori nec per se, nec per nuntios juramentum praestitit aut promissionem, quod schismatico adhaerere velit, ecclesiam relicturus: imo certi sumus quod in illis qualibuscunque de matrimonio pactionibus, licet Teutonici super hoc laborarent per triduum, nihil unquam concedere voluit, nisi praeeunte in omnibus fidelitate domini papae, et ecclesiae, et regis Franciae. Ipsi vero litteris vestris mandavimus domina imperatrix et nos, ut ab hac nota quam citius se excuset. Nos quidem cum Rothomagi essemus, et illic essent nuntii imperatoris, de illis audivimus, sed eos non vidimus. Domina imperatrix, cum eam videre summopere requirerent, respondit quod propter episcopos non auderet. Nec eam viderunt. De ea nulla apud vos habeatur dubitatio, quod aliquo modo vacillaverit. Imo fortitudine accincta de hujusmodi verbis satis admiratur. Nuntium, quem ad nos direxistis, ad eam direximus: ipse vobis referet quae audivit. Postquam autem nuntii domini regis ab imperatore reversi fuerint, omnem rerum veritatem sollicite inquisitam vobis significare non differemus. Ex verborum tenore perpendere potestis dictorum falsitatem, quia quinquaginta episcopos, quos exhiberet, rex non habet. Nos vero detrimentum Ecclesiae nec sustinere, quantum in nobis est, possemus, nec videre. Super his domino papae, quod vobis videbitur, significabitis.
EPISTOLA CCCXXI. EJUSDEM AD REGEM ANGLIAE.
Author: Thomas Cantuariensis

ROTRODUS Rothomagensis archiepiscopus, regi Angliae.

Formam verberam, quam reliquistis nobis, a legatis nequivimus impetrare propter determinationes, quae tam a vobis, quam ab ipsis hinc inde multiplices et ambiguae ponebantur. Eos autem abrupte, et sine spe pacis recedere, nec honori vestro nec utilitati congruere videbatur. Cum igitur inter nos plurima tractarentur, verbum incidit, in quo dignitati vestrae et honori vestro non derogatur in aliquo, Nec Cantuariensi aliqua in futurum litigii materia comparatur. Est autem verbum hujusmodi, ut concedatis pro amore Dei et domini papae archiepiscopum redire in Angliam, et archiepiscopatum suum ita integre habere faciatis, sicut habuit antequam exiret, et illis qui cum eo vel propter eum egressi sunt, similiter sua. Placuit autem nobis brevitas et simplicitas hujus verbi, quia nullis artibus aut suspicionibus videbatur involutum. Unde vobis consulimus et laudamus, ut vestrum ad hoc accommodare non dubitetis assensum.
EPISTOLA CCCXXIII. EJUSDEM AD THOMAM CANTUAR.
Author: Thomas Cantuariensis

THOMAE Cantuariensi archiepiscopo, ROTRODUS Rothomagensis archiepiscopus.

Scimus prudentiae vestrae notum esse, quod melior est obedientia, quam victimae, et quod idololatriae scelus est nolle acquiescere, ei praesertim, cui debetur omnis obedientia in Ecclesia praesenti. Et qui cogendi habet potestatem dominus papa, nobis et venerabili fratri nostro Nivernensi episcopo certam praescripsit formam, juxta quam absolveremus venerabilem fratrem nostrum Londoniensem episcopum. Et mandato additum est, quod si uterque nostrum adesse non posset, alter nihilominus ab eo requisitus eum absolveret. Nos itaque requisiti ab eo die Paschae, juxta formam mandati eum absolvimus, auctoritate domini papae vobis injungentes, quatenus hoc ita penes vos secretum observetur, sicut ex rescripto litterarum domini papae, quod vobis mittimus, discretioni vestrae manifestius apparebit. Valete.
EPISTOLA CCCXXIV. WILLELMI SENONENSIS AD REGEM ANGLIAE
Author: Thomas Cantuariensis

WILLELMUS Senonensis archiepiscopus, regi Angliae,

Significavit nobis vestra serenitas, ut nuntiis domini papae absque juratoria cautione excommunicatos absolvere de consilio nostro liceret. Nos autem nec a domino papa super hoc auctoritatem habemus, nec ipsis consulere audemus, ut mandatum domini papae transgrediantur, vel ut contra consuetudinem Romanae Ecclesiae in aliquo negotio procedant. Salva gratia sua, ipsi in nos culpam refundere non debuerant, qui mentem domini papae plenius cognoverunt. Nos enim nobis succedere judicamus, si honorem vestrum in aliquo promovere, vel utilitatem procurare valeamus.
EPISTOLA CCCXXV. EJUSDEM AD GRATIANUM ET VIVIANUM.
Author: Thomas Cantuariensis

WILLELMUS Senonensis archiepiscopus, GRATIANO, et VIVIANO legatis.

In admirationem ducimur non modicam, quod onus quaestionis, quae super excommunicatorum absolutione vertitur, ita in nos transfundere voluistis, quod sicut ex tenore litterarum domini regis Angliae accepimus, sub umbra consilii nostri eidem regi proposueritis, vos posse a nota transgressionis excusari. Non enim in eo debuistis in nos culpam refundere, in quo nostram nemo valet incrustare sinceritatem. Verum quia in tam intima devotione et vinculo adeo indissolubili domino papae et Ecclesiae Romanae astricti sumus, ut nec sentire, nec quidquam consulere debeamus, ex quo Ecclesiae honori derogari, vel opinionis suae integritas violari videatur, discretioni vestrae nihil aliud audemus respondere, nisi quod nec fines mandati domini papae transgrediamini, nec in praesenti articulo quidquam velitis statuere, quod ecclesiasticae sanctioni, et Ecclesiae Romanae, imo generali totius Ecclesiae consuetudini videatur refragari, vel ad perniciosi exempli consequentiam in posterum valeat derivari, nisi forte aliud ex voluntate domini Cantuariensis acceperitis. Angelus consilii et fortitudinis sit vobiscum.
EPISTOLA CCCXXXI. EJUSDEM AD EUMDEM.
Author: Thomas Cantuariensis

Sanctissimo domino ac Patri ALEXANDRO, Dei gratia summo pontifici, WILLELMUS Senonensis Ecclesiae humilis minister, salutem et debitam cum omni devotione obedientiam.

Vestro apostolatui, Pater sancte, etc. Vide ibid.
EPISTOLA CCCXXXIII. PETRI CELLENSIS POSTEA ABBATIS S. REMIGII AD THOMAM CANCELLARIUM.
Author: Thomas Cantuariensis

Domino et amico suo charissimo THOMAE cancellario regis Angliae, frater PETRUS Cellensium abbas, se et sua.

Quem fortuna non extollit propria, magis pro humilitate quam pro sublimitate est admirandus. Gloria vobis cum prosperitate ambitiosius quam contentiosius contendit; nec confundit aliquando superata, nec unquam insolescit de victoria. Credit gloria prosperitati, sed gloriosae sed prosperae. Quaelibet obtineat, humilitatem seu moderationem non amputat. Gloria accedit sed non superbia; prosperitatis venit sed non effusa. Inde est quod de nube tantae sublimitatis ad latibulum nostrae paupertatis misistis quia venire non potuistis. Rogastis de familiaritate et amicitia. Quod rogastis si admitteretur, admirationi procul dubio habendum esset pro rogantis et rogati fortuna. Quae enim proportionalitatis habitudo inter abbatem Cellensem et cancellarium regis Angliae? Pene non est comparatio, ubi non est existimationis adaptatio. Secundum post regem in quatuor regnis quis te ignorat? Primum in miseriis fratrum nostrorum quis me non reputat? Dicam de compendio quia quantum de vobis excellentiora, tantum de me sentio et scio viliora. Nullo ergo modo ad ingressum amicitiae manum porrigo. Sed si vel de grege accidentalium amicorum fuero, bene mecum fecisse dignationem vestram aestimabo. Primitias autem illas non mitto, quia ampliorem gratiam facere propero. Non habebam sermones illos magistri G. sed quaero: et statim scriptorem cum omni instantia huic operi ad opus vestrum designo. Vale.

Notes: (ut accepi ab his qui
viderunt et noverunt)
EPISTOLA CCCXXXIV. EJUSDEM AD EUMDEM.
Author: Thomas Cantuariensis

Domino et Patri charissimo THOMAE archiepiscopo Cantuariensi et apostolicae sedis legato, F. PETRUS Cellensis qualiscunque minister, se ipsum.

Facti sumus sicut consolati in consolatione sanctitatis vestrae tam affectuosa, tam pia, tam plena dulcedine et charitate. Reddat vobis Spiritus Paracletus consolationem suam, qua misericorditer respicere voluistis desolationem nostram. Suscitavit siquidem corda nostra etsi non emortua, jam tamen elanguida susceptio litterarum vestrarum. Dominis et amicis nostris hanc vestram dignationem et consolationem ostendimus, et in spe divina et consilio eorum, martyrem vestrum peregrinari ad vos destinavimus. Excipite illum: et quia vix in terra sua habet ubi reclinet caput suum, interim sub umbraculo vestro militet, et stipendia ad nos condigna reportet. Confidimus equidem in bonitate Dei et in liberalitate animi vestri, quam jam praegustavimus, quia quamvis in baculo suo transeat mare vestrum, tamen sit rediturus in turmis multarum benedictionum. Discretioni sanctitatis vestrae fratres nostros et nuntios disponendos committimus. Dominum quoque et confratrem in omni oratione et beneficio omnium nostrorum vos annumeramus. Valete.
EPISTOLA CCCXXXVII. C. LANTONIENSIS PRESBYTERI AD ALEXANDRUM PAPAM.
Author: Thomas Cantuariensis

ALEXANDRO summo pontifici domino reverentissimo et Patri suo sanctissimo, C. Lantoniensis Ecclesiae presbyter, salutem et debitam in omnibus obedientiam.

Scriptum est: Simplicitas justorum, etc. Vide ibid.
EPISTOLA CCCXXXVIII. SIMONIS PRIORIS DE MONTE DEI ET ENGELBERTI PRIORIS DE VALLE S. PETRI AD ALEX. PAPAM.
Author: Thomas Cantuariensis

ALEXANDRO papae, SIMON prior de Monte Dei, et ENGELBERTUS prior de valle S. Petri.

Ad illustrem regem Angliae cum fratre Bernardo de Corilo nuper profecti sumus, etc. Vide in Alexandro.
EPISTOLA CCCXL. EJUSDEM AD ALBERTUM CARDINALEM.
Author: Thomas Cantuariensis

ALBERTO cardinali, SIMON prior de Monte Dei.

Desiderio desideravimus ego et fratres nostri aliquid audire de vobis, sed divinitus a multo tempore nobis subtracta est consolatio ista. Erit autem maximi instar muneris, si placuerit ut sollicitudinem nostram de statu vestro certificetis. Admodum namque desideravimus prosperum eventum vestrae legationis audire. Noster autem est, qualem consuevistis audire. Peccatores enim sumus, et utinam condignos fructus poenitentiae Deo per gratiam ejus potius, quam per merita nostra valeamus offerre. De caetero dilectioni vestrae supplicamus attentius, quatenus domino Cantuariensi, quem constat pro justitia exsulare, auxilium et consilium impendatis. Quia, sicut praesente domino rege Francorum, et omnibus qui colloquio interfuerunt, rex Angliae confessus est, quod haec sola causa est exsilii et proscriptionis ejus, quod consuetudines noluit absolute promittere, quas justitiae Dei et Ecclesiae libertati constat esse contrarias. Praeterea gloriatur idem rex se privilegium habere a domino papa, quo potestas domini Cantuariensis suspensa est, quandiu rex ei voluerit subtrahere gratiam suam. Valete.
EPISTOLA CCCXLI. A. SANCTAE OSITHAE MINISTRI AD ALEX. PAPAM.
Author: Thomas Cantuariensis

Domino et Patri reverendo ALEXANDRO summo pontifici, A. Ecclesiae sanctae Osithae minister humilis, sincerae orationis affectum et debitae subjectionis obedientiam.

Nonne, Pater semper diligende, etc. Vide in Alexandro.
EPISTOLA CCCXLIII. WILLELMI RAMESIENSIS AD ALEXANDRUM PAPAM.
Author: Thomas Cantuariensis

Domino et reverendo patri ALEXANDRO Dei gratia sanctae apostolicae atque catholicae Ecclesiae summo pontifici, frater WILLELMUS sancti Benedicti Ramesiensis Ecclesiae servus indignus, obedientiam cum debita reverentia.

Quantis tribulationibus Ecclesia Dei primitiva etc. Vide ibid.