EPISTOLA II. AD EUMDEM.  De solutione quatuor quaestionum per Ranulphum de Mauriaco propositarum.
Author: Hugo de S. Victore
Date:  [ an poscit?]

HUGO RANULPHO DE MAURIACO.

Fervor charitatis tuae pondus quaestionum nobis invexit. Postulas primum expositionem tibi fieri in illud opus quod Coena Cypriani dicitur: quod quia nunc prae manibus non erat, convenientem apud te excusationem accepimus. QUAEST. 1. Deinde quaeris quid sibi velit illa altercatio Michaelis cum diabolo pro corpore Moysi, quae in Epistola apostoli Judae commemoratur. Hic tibi hoc sufficere putamus quod patres nostri qui ante nos verbum Dei ministraverunt, per corpus Moysi populum Judaicum intelligendum putaverunt, cujus et ipse caput exstiterat. Per Michaelem vero divinam potentiam cum diabolo, id est cum adversaria virtute, quasi concertantem pro populo eodem, ut salvus fieret; neque alia maledictione adversarii virtutem repulsam, nisi quia Dominus qui elegit Hierusalem, ab his potestatem inimici repulit, quos de populo illo per solam gratiam ad salutem elegit. QUAEST. 2. Quaeris rursum quos intelligi oporteat libros illos, et utrumne adhuc supersint, quorum in libro Numerorum et Jesu Nave mentio fit, sed et in Malachim et Paralipomenon, cum dicitur: Nonne hoc scriptum est in libro Justorum et libro Bellorum Domini; et item: in libro Gad videntis, et Addo, sive Semeiae, aut Haiae Silonitis. Nos itaque et in hoc sensum doctorum sequentes, librum Justorum et librum Bellorum Domini non alios, sed hos ipsos libros in quibus haec scripta sunt intelligimus, more Scripturarum narrationem suam commendantium, quando ad confirmationem suam, suo quasi alieno testimonio adducto, auctoritas congeminari videtur. Liber autem Gad et Addo et Semeiae et Haiae libros fuisse proprios ab ipsis qui praenominati sunt auctoribus editos, sed per translationis seriem ad nos nequaquam pervenisse. Utrum autem adhuc apud Hebraeos habeantur, incertum, quamvis verisimilius post incensam legem a Chaldaeis hos quoque sublatos e medio nec superesse modo probabilius existimetur. Pro eo autem quod in Malachim et Paralipomenon dicitur: Nonne haec scripta sunt in libro Sermonum sive Verborum dierum regum Juda aut Israel , quamvis hic in quaestione tua propositum non sit, si quid supererogavero, tu cum redieris, si reddere non placet, ne tamen succenseas: fieri etenim potest ut sint qui et hoc ignorent, quibus si tecum consulitur, displicere non debet. Librum igitur Verborum dierum regum Juda, et item librum Verborum regum Israel, singulos libros intelligendos arbitramur, in quibus gesta regum, scilicet Juda et Israel, non uno aliquo auctore descripta, sed diversis temporibus et diversis auctoribus, prout videlicet ea evenire contingebat, adnotata fuerunt. De quibus ea quae magis digna memoria videbantur, per subsequentes auctores excerpta et stylo elimatiore formata in hos libros, Malachim scilicet et Paralipomenon, compendiosa narratione expressa sunt. Illi ergo sunt libri ad quos mittunt Malachim et Paralipomenon, reliqua cognoscere volentes. Hos autem nec per translationem ad nos venisse, nec apud Hebraeos modo exstare putamus. QUAEST. 3. Quaeris item quomodo accipiendum sit id quod dicit Salvator: Quod omnis qui reliquerit uxorem, etc., propter me, centuplum accipiet, et vitam aeternam possidebit , cum ipse alibi dicat , uxorem, excepta causa fornicationis, recte dimitti non posse, neque a viro discedere debere. Ubi convenienter intelligitur quod id etiam quod homo propter se convenienter facere non potest, aliquando propter Deum recte facere potest. Tunc autem recte propter Deum facit, cum secundum Deum facit. Propter Deum igitur uxorem relinquere, est vel per continentiam propter Deum abstinere ne accipiat; aut cum reatus illius exigit, vel assensus permittit, concupiscentia non teneri ne discedat. Recte igitur relinquit propter Deum, qui relinquere potest secundum Deum. Quandiu autem secundum Deum relinquere non potest, propter Deum relinquere non potest. Cum autem causa Dei exigit, non solum relinqui sed recte etiam odio haberi potest, ut in eo propter Deum odiatur, quod contra Deum non diligitur. QUAEST. 4. Quaeris etiam quid sibi velit hoc dictum Apostoli in illa Epistola quae scribitur ad Hebraeos: Impossibile est eos qui semel sunt illuminati, gustaverunt etiam donum coeleste et participes sunt facti Spiritus sancti, et prolapsi sunt, renovari rursus ad poenitentiam . Quod idcirco gravius auditu est, quia poenitentiae remedium tollere, et peccatoribus desperationem inducere videtur. Propterea non convenit verbum Dei ita interpretari, ut in eo aliquid veritati contrarium sentiamus. Quod igitur dicit, semel illuminatos et coelestis doni participes effectos, post lapsum, ad poenitentiam renovari non posse, vel sic accipimus, quia homo per se quidem peccare potest, sed per se sine adjutorio divinae gratiae corrigi non potest, sicut scriptum est: Spiritus vadens et non rediens . Vel sic: quod, post lapsum, homo renovari non potest, ut scilicet hoc sit quod fuisset si non peccasset. Verbi gratia, si virgo est et corrumpitur, poenitere potest, sed iterum virgo esse non potest. Et si poenitende forte facit ut melior sit quam fuit cum cecidit, non tamen facere potest ut talis sit qualis fuisset si non peccasset, et tamen haec bona quae nunc facit fecisset; secundum quod aliquo modo irrecuperabile praeteritae culpae damnum constat, cum praesentibus lucris justitiae hoc semper deesse cernitur, quod in culpa praeterita amissum comprobatur: quod utique si adesset, plus esset. Potest et aliter convenienter intelligi haec impossibilitas. Peccator enim semel morte Christi redemptus, et a peccati vetustate liberatus, si denuo lapsus fuerit, secundum id iterum renovari non potest, quod Christi mortem aliam ad renovationem habere non potest, quamvis eamdem possit et eadem denuo renovari possit. Terretur autem probabiliter peccator, ut scilicet quia Christus cujus morte redemptus est, iterum mori non potest, sic caveat peccatum iterare, sicut impossibile videt mortem Christi iterari pro peccato, sicut scriptum est , post acceptam veniam voluntarie peccantibus, hostiam pro peccato non relinqui, id est, vel hanc ad excusationem vel aliam ad remissionem. Voluntaria enim peccata intelligenda non sunt, de quibus dicitur: Jam nihil damnationis est his qui sunt in Christo Jesu . Nam voluntarie peccantibus etiam in Christo positis haec hostia ad excusationem damnationis non relinquitur, sicut poenitentibus etiam de voluntariis peccatis ad remissionem condonatur. Sic itaque post acceptam gratiam lapsi iterum renovari non possunt et tamen renovari possunt, quia iterari non potest, quo renovantur, ut aliud sit; sed ab his qui renovandi sunt denuo recuperari potest, ut eo recuperato amisisse damnabile non sit.

Notes: (III Reg. XV) (Matth. XIX) (Matth. V) (Hebr. VI) (Psal. LXXVII.) (Hebr. X) (Rom.
VIII)