CXXVI.  Sententiam a Theodino, episcopo Portuensi, et Octaviano, SS. Sergii et Bacchi diacono cardinali, latam inter Oderisium episcopum Pennensem et Senebaldum abbatem S. Quirici de Intethroco, confirmat.   (Anagniae, Jan. 19.) [UGHELLI,  Italia sacra,  I, 1120.]
Author: Lucius III

LUCIUS episcopus, servus servorum Dei, ven. fr. ODERISIO Pennen. episcopo, salutem et apostolicam benedictionem.

Cum controversia quae inter te et dilectum filium Senebaldum abbatem S. Quirici de Intrethoco super ecclesiis et quibusdam aliis rebus fuerat diutius agitata, venerab. fratri nostro Theo. Portuen. episcopo, et dilecto filio Octavio SS. Sergii et Bacchi diac. card. fuisset de mandato nostro commissa, iidem consilio prudentum virorum inter vos subscriptam concordiam statuerunt; ad majorem ejus evidentiam scriptum ipsorum confectum super eodem negotio inferius de verbo ad verbum duximus adnotandum: « Theo. Dei gratia Portuen. et S. Rufinae sedis episcopus, et Octavius SS. Sergii et Bacchi diac. card., omnibus ad quos litterae istae pervenerint, aeternam in Christo salutem. Noverit universitas vestra quod cum inter vener. fratrem nostrum Oderisium Pennen. episcopum, et Senebaldum abbatem S. Quirici de Intrethoco, super ecclesiis et aliis infra scriptis controversia verteretur in nos, de mandato D. papae Lucii de ipsa causa cognoscentes, praenominatus abbas, et mag. Bert. praefati episcopi procurator, qui per eumdem episcopum in causa ista in praesentia D. papae Lucii, et quorumdam cardinalium tam ad litigandum quam ad transigendum procurator fuerat constitutus, libere et absolute compromiserunt C librarum provendere poenam sibi invicem stipulatione interposita, promittens, si ea quae nos inter eos statueremus, abbas ipse vel conventus, et procurator vel episcopus rata semper non haberent. Nos autem habito virorum prudentium consilio pro bono pacis de assensu utriusque partis statuimus ut episcopus, vel ejus nuntius semel in anno in his duabus ecclesiis, id est S. Joannis in Insula, et S. Mariae de Ronzano cum tot equituris et sociis, cum quot alias ecclesias episcopatus visitat, suscipiatur honorifice, et procuretur ut in reditu suo de rebus Ecclesiae secundum quod consuevit, honoretur. In ecclesia S. Joannis de Casanello semel in anno ipse vel ejus nuntius honorifice suscipiatur et procuretur, capellani autem praedictarum ecclesiarum, scilicet S. Joannis in Insula, et S. Mariae de Ronzano, et reliqui clerici qui sunt in ipsis capellis, dabunt episcopo cathedraticum, et quos episcopus excommunicaverit de parochianis suis, vel de clericis manentibus in capellis, ad communionem ipsi non admittent. Clerici curam animarum gerentes, et vocati ad synodum venient, et quos episcopus ad curam animarum promovebit, fidelitatem ei et ecclesiae Pennen. jurabunt. De capella vero S. Joannis in Casanello, quae est in Atro Veteri, habeat episcopus quartam decimarum, et mortuariorum, et ille qui ibi gerit curam animarum, jurabit fidelitatem Pennen. episcopo, et Pennensi Ecclesiae; abbas vero habebit pleno jure institutionem et destitutionem in his quinque ecclesiis, scilicet in S. Joannis de Insula, S. Mariae ad Ronzanum, S. Joannis in Casanello, S. Nicolai in Galbano, S. Salvatoris ad Fanum; et interdictum quod ipse posuerit in jam dictis ecclesiis, et quos excommunicaverit de monachis vel clericis manentibus in praedictis ecclesiis, episcopus non absolvet. Si quos ad sacros ordines de monachis vel clericis qui sunt in dictis ecclesiis, episcopus promovebit, non exiget ab eis juramentum, nisi promoveat eos ad curam animarum gerendam; privilegia sane S. Romanae Ecclesiae monasterio S. Quirici indulta episcopus conservabit illibata, ita tamen ut praefata sint privilegia salva, et jam dicta monasteria, et omnia infra ipsa monasteria consistentia sint in dispositione abbatis, et salva sint ea quae in hac concordia continentur. Monachis et clericis S. Joannis in Casanello, si quos episcopus sibi jurare fecit, absolvet, praeter illum qui tenet et tenebit capellam Atri Veteris, qui tenebitur ad juramentum fidelitatis. Clerici vero gerentes curam animarum in capella ecclesiae S. Joannis in Casanello suscipiant ipsam curam de manu episcopi, et tenebuntur juramento episcopo, et Pennensi Ecclesiae. De reliquis vero dictis ecclesiis, si quos sibi jurare fecit, absolvet praeter illos qui in ipsis ecclesiis curam gerunt animarum. Praeterea episcopus in visitatione parochiae, ipse vel ejus nuntius recipietur, et honorifice tractabitur. In ecclesia S. Salvatoris ad Fanum, et S. Nicolai in Galbano consuetus census ei dabitur. De ecclesia S. Salvatoris, de qua desti utus fuerat, et omnes clerici, qui sunt in ecclesia, in quibus baptismus celebratur, et in quibus cura geritur animarum, tam in capellis omnibus S. Joannis in Casanello, quam in omnibus aliis ecclesiis, sive sint capellae, sive non, in quibus geritur cura animarum, suscipiant eam curam de manu episcopi, et reddant ei cathedraticum, et tenebuntur ei juramento fidelitatis. De quarta vero decimarum et mortuariorum omnium praedictarum ecclesiarum, excepta capella de Atro, medietatem habebit episcopus, et medietatem alteram abbas. Correctio vero in spiritualibus pertinebit ad episcopum, in temporalibus ad abbatem. Manifesta sane crimina omnium laicorum parochianorum praedictarum ecclesiarum referentur ad episcopum. Ut autem haec omnia perpetuum robur firmitatis obtineant, praesentis scripturae paginam nostrorum sigillorum impressione signavimus. Acta sunt ista in civitate Anagniae, anno Dom. 1183, pontificatus D. nostri Lucii III papae anno tertio, ind. II, mens. Decemb. die 22. » Hanc igitur compositionem sicut inter vos facta est et recepta, ut superius de verbo ad verbum adnotavimus, auctoritate apostolica confirmamus, et praesentis scripti patrocinio communimus, statuentes ut nulli omnino hominum liceat hanc paginam nostrae confirmationis infringere, vel ei ausu temerario contraire; si quis autem hoc attentare praesumpserit, indignationem omnipotentis Dei et BB. Petri et Pauli apostolorum ejus se noverit incursurum. Datum Anagniae, XIV Kal. Februarii.