EPISTOLA XLII. 1.  2. 3.  4.  5.
Author: Paulinus Nolanus

Laetatur se adeptum Florentii Cadurcensis episcopi amicitiam: illum commendat, ejus preces exposcit; pulcherrimasque Christi laudes immiscet.

Beatissimo ac merito venerabili Patri FLORENTIO , PAULINUS. Laetamur in Domino visitatos nos litteris sanctitatis tuae, et provocatos, ut qui neque notitiae tuae prius gratiam gesseramus, nunc repentino Dei munere plenam tuae tamquam veteris amicitiae fiduciam sumeremus. Vinum, inquit, et amicus veterascet, et cum suavitate bibes ipsum . Ecce istam prophetae sententiam superavit sanctitas tua quae tam perfecto diligere nos coepit affectu, ut inveteratae nobis dilectionis suavitatem in prima hujus foederis novitate reddiderint; ut non necesse habeamus optare incrementa caritatis, cujus maturitatem consummatam principiis abundantibus experimur. Ut ubertatem animae tuae magnis fontibus comparare possimus, qui originem suam late profuso ore rumpentes, statim in ortu suo flumina sunt. Benedictus 251 itaque Dominus, qui peccatis nostris tali gratia superabundavit, ut nos nec notitia tua dignos, etiam caritate ditaret; et minore hactenus bono carentibus, cum vestrae corporalis notitiae essemus expertes, tanto majus de te munus indulsit, quanto potior in homine substantia est spiritus, quam caro. Propterea exsultat cor nostrum, et repleto gaudiis ore dicimus. Magnificavit Dominus facere nobiscum, quoniam praevenisti nos in benedictione dulcedinis per eloquia sancta, et sicut argentum purgatum examinata: visitans nos, ut dixi, et excitans de pigritiae nostrae situ ad observantiam caritatis tuae. In qua quidem non somnolentia dormiebamus, sed ignorantia silebamus. Sit ergo nomen Domini benedictum, et laetetur in hoc etiam opere pietatis suae, quo ignorantibus in carne faciem tuam, hanc potius, qua pulcrius in Christo formatus es, speciem tuae mentis ostendit. Sermo enim, inquit, viri indicat de illo, et ex abundantia cordis os loquitur. Sermo itaque tuus nobis apostolico sale conditus expressit saporem gratiae, quae tibi data est; et de stillicidiis labiorum tuorum gustavimus quam suavis sit in te Dominus, qui factus es et positus in caput populi, electus ex ovibus in virum gregis, ut regeres oves pascuae ejus, qui animam pro ovibus suis posuit. Idem agnus et pastor reget nos in secula, qui nos de lupis oves fecit; earumque nunc ovium pastor est ad custodiam, pro quibus fuit agnus in victimam. Hic ergo Dominus et Deus noster, qui in terris visus est, et inter homines conversatus est pro nobis, ovis et pastor in nobis est, quia nos invisibili baculo et salutari virga intus regit, ut etiam si ambulemus in umbra mortis, non timeamus mala, quia nobiscum Deus est, Emmanuel ille; Dominus majestatis et filius ancillae, quorum aliud natura, aliud factus est. Idem creator hominis et redemtor, Deus ex Deo, homo pro homine; Filius Dei ante secula, filius hominis pro seculo; forma servi pro libertate servorum; et pauper factus, ut pauperes sua egestate locupletet: quia ipse est dives in omnes omnis boni; qui omnia in omnibus adimpletur , plenitudo Divinitatis, spes omnium finium terrae, et in mari longe, Deus salutaris noster, mediator hominum et Dei, homo Christus Jesus, qui est in gloria Dei Patris super omnes Deus benedictus in secula. Hic ergo, qui te in sortem apostolorum 252 suorum dignatus assumsit , ut eorum arte hominum piscator existeres, et de amaris ac profundis hujus seculi fluctibus vivificandam potius quam perimendam Deo praedam hamo verbi salutaris extraheres, quod utique quotidie facis. Hic Deus, qui te adjutorem aedificationis et culturae suae fecit, qui insinuare dignatus est dilectionem humilitatis nostrae sublimi per humilitatem cordis animae tuae, quia proculdubio per mansuetudinem ovis et agni innocentiam pastor esse meruisti; hic te, inquam, Deus, qui amantem nostri facere dignatur, non juxta meritum malum facies, sed secundum divitias bonitatis suae, ut nobis adjutorium de patrocinio orationum tuarum, tibi merces, de proximorum etiam minorum magna caritate cumuletur, memorem te nostri perpetuo faciat; omnibus orationibus tuis et oblationibus curam nostrae salutis immisceat, ne in offendiculum nobis accedat tanta ista, qua gloriamur in Domino, tuae dilectionis impensio, si rapaces indomitorum sensuum bestias vestitu ovium contegamus. Sic igitur ora, donec exores, ut fiat cor nostrum immaculatum in conspectu Domini, ut non confundamur neque simul trahamur cum iis qui loquuntur pacem cum proximo suo, mala autem sunt in cordibus eorum; sed lingua et mente concordes, corde credamus ad justitiam, ore confiteamur ad vitam. Ita demum pietas qua nos diligis, tibi fructuosa referetur, si tam efficax pro nobis oratio tua fuerit, ut a nostra terrestri specie demutati in tuam similitudinem transferamur, ut coelestis hominis imaginem pari veritate gestemus. Tunc vere erimus de tua caritate felices, si obtineas ne simus a tua caritate dissimiles. In quo tamen non eatenus, quasi superbum tendimus votum, ut apicem meriti tui speremus attingere; sed ut salutis fine conclusi, juxta formam fidei tuae in itinere directo veritatis vestigia perlegamus, et sit nobis finis ipse qui initium est, caput et fundamentum corporis sui petra Christus; illa petra, quae nos inter hujus seculi deserta sitientes justitiam sequaci fonte prosequitur, et dulci potu refrigerat, ne carnalium cupiditatum aestibus peruramur; illa petra, super quam domus stabilita non corruit, et illa petra quae, latere lancea perforato, aqua fluxit et sanguine, ut pariter salutiferos nobis funderet fontes, aquam gratiae, et sanguinem sacramenti, qui idem est et fons nostrae salutis, et pretium. 253 Sed vae mihi peccatori, quonam progressus, immo prolapsus sum? Dum pluribus apud te verbis ago, ut pro peccatis meis vel potius adversus peccata mea patrocinium promerear, cum orationibus intendas; accumulo eamdem de loquacitate mea sarcinam, quam de orationibus tuis minui peto; tamquam immemor scriptum, de multiloquio non effugies peccatum. Et quid agam? quo ore purgari postulem? vel qua a te ratione defendar, cum sciens prudensque contrarium prophetico verbo commiserim, ut peccato mutiloquii et me laederem, et sanctitatem tuam fatigarem? Haerebo prorsus hoc crimine, neque vel tua me tegere valebit oratio, nisi tu ipse mihi prius hanc injuriae tuae culpam remittas; et pro me, sicut beatus Job pro loquacibus amicis facere praeceptus est, hostiam placationis offeras Deo. Tantum enim de animo tuo mihi vindico, ut hoc mihi multiloquium de tua indulgentia impune cessurum praesumam; non ambigens tantam habere te patientiam, quantam habes caritatem.

Notes: (V. not. 184)