EPISTOLA CCCLXXI. WIBALDI ABBATIS AD EUGENIUM PAPAM III.  De controversia quae inter abbatem S. Laurentii Leodiensis et abbatem S. Aegidii in Monte publico agebatur.   (Anno 1152.)
Author: Wibaldus Corbeiensis

Reverendissimo Patri suo domino EUGENIO, sanctae Romanae Ecclesiae summo pontifici, frater WIBALDUS Dei gratia id quod est in Ecclesia catholica, tam devotam quam debitam totius dilectionis et obedientiae plenitudinem.

De controversia, quae est inter abbatem monasterii Sancti Laurentii, in suburbio civitatis Leodiensis, et abbatem de Monte publico, celsitudini vestrae ea in his litteris suggerere studebimus, quae super his in veritate didicimus, ante annos ferme triginta septem, cum essemus pueri sub scholari disciplina in praedicta civitate constituti. Non quod ad consilium vel actionem talium rerum admissi, hujusmodi conventiones seu pactiones inspicere in testimonium rogaremur, sed quod fama inter clerum et scholares collationes, qualiter inter praedictos abbates fuerat contractum, nobis ex celebri relatione non poterat esse omnino ignotum. Ecclesiam Beati Aegidii, quae est in Monte publico praenominatae civitatis Berengerus, abbas de monasterio Sancti Laurentii, dedit cuidam Gerico regulari canonico cum quibusdam fratribus ejusdem professionis ad inhabitandum et amplificandum, secundum ordinem sancti Augustini, ea scilicet conditionis ratione, ut si praenominatus locus eousque per divinam largitatem crescendo proficeret, quod pastorem sibi fratres regulariter deberent eligere, idem electus corporalem investituram a praedicto abbate susciperet, a quo etiam ad suscipiendam episcopalem benedictionem praesentaretur, hac constitutione per omnes successores valitura. Necdum in eis partibus terrae consuetudo processerat, ut canonici, qui regulares dicuntur, abbates crearent, nomine praepositorum in praelationis officio contenti. Quod vero abbates ab abbatibus ordinari possint et soleant, auctoritate sacrae Regulae beati Benedicti didicimus, ubi dicitur: Per ordinationem praepositi scandala saepius oriri, maxime in illis locis, ubi ab eodem sacerdote vel ab eis abbatibus, qui abbatem ordinant, ab ipsis etiam praepositus ordinatur. Superest usque hodie unus de primis habitatoribus ejusdem loci, et ipse primus abbatis, vir religiosus ac timens Deum, qui jam provectus in senectute bona, et quasi in labro sepulcri positus, praescriptas conditiones coram tota Leodiensi Ecclesia confitetur. Verumtamen quidam ex praedicto loco regulares a felicis memoriae papa Innocentio privilegium obtinuerunt, in quo praerogativa abbatis Sancti Laurentii reticetur, simili fortasse simplicitatis forma, qua in eodem privilegio circa Stabulensem Ecclesiam et nos usi sunt, quandoquidem possessionem nostram de Heran, quae ex juris Stabulensis Ecclesiae et sub certae pensionis canone jure locationis obtinuerunt inter proprios Ecclesiae fundos ascribi fecerunt. Siquidem ante annos sedecim nos miserati paupertatem praedictae Ecclesiae et fratrum quos in Domino diligebamus, praenominatam Ecclesiam de Heran, cum decimatione, quae Stabulensibus fratribus pertinet, eidem abbati, qui nunc superest, concessimus, et eum dono nostro investivimus, ut Ecclesiae Stabulensi inde per singulos annos tres marcas, et unum fertonem persolveret, quod etiam usque nunc diligenter observatum est. Sed quia in eodem privilegio, quod modo primum rescivimus, fraudem Ecclesiae Stabulensi, sicut praedictum est, fecerunt, pactum quod contractum fuerat, propter dolum malum qui intervenit, a parte Stabulensis Ecclesiae discissum est, et privilegium, quod acceperant, infirmandum est a vestra censura et abolendum. Porro de innocentia abbatis monasterii Sancti Laurentii nihil vestrae discretioni dubitandum fore credimus, cum in eodem monasterio, cui nunc, Deo auctore, praeest, a parvulo sit non solum in regularibus, sed etiam in liberalibus disciplinis apprime eruditus, qui etiam et praedictis conventionibus interfuit, et nunc in lege Dei sui die ac nocte meditatur, et horam vocationis suae lampade accensa exspectat. Quem ut diligere et honorare dignemini, devote supplicamus.