EPISTOLA VIII.  Item exemplar epistolae ejusdem papae ad domnum Pippinum regem per Petrum presbyterum directae: in qua continetur abbascia tum Remedii episcopi, et Audecarii comitis, qualiter justitias beati Petri Apostolorum principis apud Desiderium quondam regem ex parte receperit, et reliquas justitias faciendum pollicitus est.
Author: Paulus I

Domno excellentissimo filio, et nostro spiritali compatri Pippino regi Francorum et patricio Romanorum, Paulus papa.

Qui excellentia vestra merito bonorum operum, superno examine, fuerit comprobata, ipsi jam in manifesto rerum exhibitarum effectu demonstratum est; dum nimirum, adepta desuper divinae sapientiae participatione, regalis fastigii sceptra coelesti benedictione constet effectius promeruisse. Unde cum sibi hanc ab omnipotente Deo gratiam missam eximietas vestra non ambigit, profecto ei placere qui eam contulit totis intendit nisibus, et pro ejus quam suo eruit, divino nutu, certamine, scilicet sanctae universalis Ecclesiae, et exaltationis vigore, decertare non desistit cordis sui oculis a Deo protegenda eximietas vestra, adhibens illa quae sibi pro hujuscemodi laboris fructu a beato apostolorum principe Petro, coelorumque regni clavigero, aetherea promissa sunt praemia. Ubi jam non humana inter homines gloria, sed inter angelos divina nunquam amittenda felicitate gaudetur. Exsultaque et laetare, felicissime rex, quia tuo, annuente Deo, certamine sancta spiritalis mater vestra, universalis Dei Ecclesia, ab aemulorum insidiis erepta atque exaltata triumphat. Fidesque orthodoxa tuo zelo et fortitudinis brachio illibata ab haereticorum jaculis consistit. Pro quo beatus et justus effectus es in omnibus operibus tuis, fili dulcissime et spiritalis compater victoriosissime, eximieque rex. Innotescimus siquidem praecelsae Christianitati vestrae quod nuper dum ad nos conjunxissent fidelissimi vestri, scilicet a Deo amabilis Remedius vester, atque Autharius gloriosissimus dux, constitit inter eos et Desiderium Longobardorum regem, ut per totum instantem Aprilem mensis istius decimae tertiae indictionis, omnes justitias fautoris vestri, beati Petri apostolorum principis, omnia videlicet patrimonia, jura etiam et loca, atque fines, et territoria diversarum civitatum nostrarum reipublicae Romanorum, nobis plenissime restituisset. Unde ex parte quidem easdem justitias nobis idem Longobardorum rex fecisse dignoscitur, et reliquas omnes justitias se profitetur, atque omnino spondet nobis esse facturum. Quapropter nos impensius praefatus Desiderius Longobardorum rex obsecratus est, ut vestrae a Deo protectae excellentiae nostris apostolicis relationibus intimare debuissemus. Et ecce sicut nostro, post Deum liberatori, hoc ipsum eximiae atque sublimissimae a Deo protectae Christianitati vestrae per has apostolicas nostras innotuimus syllabas. Dirigentes magnopere ad vestram a Deo inspiratam praecelsam sublimitatem praesentem dilectum filium nostrum Petrum presbyterum, quem petimus, benigno solite aspectu a vobis suscipi, et cum effectu atque prospero nuntio, de perfecta plenariaque justitia diversarum causarum fautoris vestri beati Petri apostolorum principis, ad nos remeandum absolvere dignemini; si vero in ea quae praefatus Desiderius rex, vel ejus Longobardorum gens, profitentes pollicentur, permanserint sponsione, nobisque omnia, secundum ut constitit, et pactorum foedera continent, restituta ab eis nobis fuerint, tunc a Deo conservandae excellentiae vestrae meritum intimantes innotescemus ei. Unde obsecrantes petimus, et obnixe deprecamur, imo et conjuramus te excellentissime atque Christianissime rex, amantissime fili et spiritalis compater, per omnipotentem Deum et beatum Petrum, qui te in regem unxit, ut perfectius ea quae pertinent ad exaltationem et ad ampliatam liberationem sanctae Dei Ecclesiae, et istius a vobis redemptae provinciae, sicut beato Petro et nostro praedecessori pontifici sanctae recordationis domno et germano nostro beatissimo Stephano papae polliciti estis, cuncta perficere et adimplere jubeatis; quatenus promissam et expositam vobis mercedis coronam de manu omnipotentis Dei nostri misericordis, ut sua vos circumtegat gratia, una cum dulcissima conjuge excellentissima regina, filia, et spiritali nostra commatre, atque amantissimis natis, id est praecelsis regibus, et praesentis regni culmen et triumphum victoriae possidere, et aeterna gaudia in coelestibus regnis cum sanctis perfrui concedat. Incolumem excellentiam vestram gratia superna custodiat.