EPISTOLA CLIX. Ad NICETAM episcopum Aquileiensem.  SYNOPSIS (Ex Dionysio Exiguo). I. CAP. I.  De feminis quae occasione captivitatis virorum suorum, aliis nupserunt.   CAP. II.  An culpabilis sit qui locum captivi mariti assumpsit.   CAP. III.  Restituendam esse uxorem primo marito.
Author: Leo I
Date:  [Al., capti ] [Al., errore] [Al., timore]

Quod debeant feminae, quae, viris, nupserant aliis, regressis de captivitate viris prioribus copulari, ut quod suum est unusquisque recipiat. -- 1330 II. Quod non probetur esse culpabilis, qui uxorem captivi in matrimonium videtur esse sortitus. --III. Ut si viri de captivitate regressi intemperantia uxorum offensi non fuerint, et voluerint eas in conjugium recipere, liberam habeant facultatem. --IV. Ut si mulieres ad priores maritos redire noluerint, velut impiae ecclesiastica communione privandae sint. --V. Captivis aut terrore , aut fame, non veneratione, cibos immolatitios edere compulsis, poenitentia concedenda est. --VI. Quod hi qui ad iterationem baptismi, vel vi vel errore coacti, animos inclinarunt, sint sublevandi remedio, ita ut senilis aetatis, periculorum quoque et aegritudinum, caeterarumque necessitatum habeatur sollicita consideratione respectus. --VII. Ut qui ab haereticis baptizati sunt, sola sancti Spiritus invocatione firmentur

LEO episcopus NICETAE Aquileiensi episcopo salutem. Regressus ad nos filius meus Adeodatus sedis nostrae diaconus, dilectionem tuam poposcisse memoravit, ut de his a nobis auctoritatem apostolicae sedis acciperes, quae quidem magnam difficultatem dijudicationis videntur afferre. Sed pro inspectione temporalium necessitatum adhibenda curatio est, ut vulnera quae hostilitatis adversitate illata sunt, religionis maxime ratione sanentur. Cum ergo per bellicam cladem et per gravissimos hostilitatis incursus, ita quaedam dicatis divisa esse conjugia, ut abductis in captivitatem viris feminae eorum remanserint destitutae, quae cum viros 1331 proprios aut interemptos putarent, aut numquam a dominatione crederent liberandos, ad aliorum conjugium, solitudine cogente, transierint. Cumque nunc statu rerum, auxiliante Domino, in meliora converso, nonnulli eorum qui putabantur periisse, remeaverint, merito charitas tua videtur ambigere quid de mulieribus. quae aliis junctae sunt viris, a nobis debeat ordinari. Sed quia novimus scriptum, quod a Deo jungitur mulier viro , et iterum praeceptum agnovimus ut quod Deus junxit homo non separet , necesse est ut legitimarum foedera nuptiarum redintegranda credamus, et remotis malis quae hostilitas intulit, unicuique hoc quod legitime habuit reformetur, omnique studio procurandum est ut recipiat unusquisque quod proprium est. Nec tamen culpabilis judicetur, et tamquam alieni juris pervasor habeatur, qui personam ejus mariti, qui jam non esse existimabatur, assumpsit. Sic enim multa quae ad eos qui in captivitatem ducti sunt pertinebant in jus alienum transire potuerunt, et tamen plenum justitiae est ut eisdem reversis propria reformentur. Quod si in mancipiis vel in agris, aut etiam in domibus ac possessionibus rite servatur, quanto magis in conjugiorum redintegratione faciendum est, ut quod bellica necessitate turbatum est pacis remedio reformetur? Et ideo, si viri post longam captivitatem reversi ita in dilectione suarum conjugum perseverent, ut eas cupiant in suum redire consortium, omittendum est et inculpabile judicandum quod necessitas intulit, et restituendum quod fides poscit.

Notes: (Prov. XIX, 14) (Matth. XIX, 6)