DLXXXII.  Privilegium pro parthenone Othmarsheimensi.   (Anno 1153, Maii 21.) [SCHOEPFLIN,  Alsat. diplom.,  I, 480.]
Author: Eugenius III

EUGENIUS episcopus, servus servorum Dei, dilectis in Christo filiabus EVANCHILDI abbatissae monasterii Sanctae Mariae de Othmershein ejusque sororibus tam praesentibus quam futuris, regularem vitam professis, in perpetuum.

Quoties de conservando quod pie gestum est, sacerdotalibus judiciis regalia decreta concordant, et quae religiose statuta sunt, tam sacerdotalis auctoritatis quam dignitatis regiae privilegiis muniuntur, tanto majus obtinere debent pietatis opere firmamentum, quanto attentius pravorum incursibus, ne illa perturbare valeant, duplici auctoritate fuerit obviatum. Veniens ad nos, dilecta in Domino filia Evanchildi abbatissa, in audientia nostra exposuisti, quod nobilis memoriae Rudolfus praedium suum, in quo monasterium propriis sumptibus ad honorem sanctae Dei genitricis Mariae pro suae animae salute construxerat, sanctae recordationis Leone VIII papa praedecessore nostro per partes illas transitum faciente sub annuo censu albae ac superhumeralis unius ei et per eum beato Petro apostolorum principi obtulit, et ut de manu ejusdem praedecessoris nostri consecrationem acciperet, devotione debita postulavit; qui voti sui tandem compos effectus, locum ipsum de suarum rerum ubertate dotavit, et tam privilegio ipsius antecessoris nostri, qui illustris memoriae Heinrici tunc Romanorum regis omni vexationi atque calumniae suorum successorum exemit, nulla quidem consuetudine, nullo penitus jure sibi aut suis successoribus in eodem loco retento, excepto quod advocatiam ipsius penes haeredes suos statuit post suum obitum residere, sic utique ut de illis, si plures essent, isthoc merito advocatiae administraret officium, quem abbatissa et sorores illius loci advocatum sibi voluntate propria decernerent eligendum. Caeterum ne advocato quisquis esset ad diripienda bona Ecclesiae aut sorores a divinis cultibus disturbandas materia vel occasio ulla suppeteret, statutum est et antefati praedecessoris nostri ac regis privilegio confirmatum, ut advocatus de his quae tunc etiam possidebat nihil prorsus haberet, sed de his solummodo quae in sequenti acquireret, ita videlicet ut si essent duodecim mansi, unus ejus usibus cederet, qualem ei vellet abbatissa concedere; si vero non essent tot mansi, tandiu exspectaret, donec numerus duodecim impleretur, et tunc de XII unum juxta electionem abbatissae reciperet. Ad majorem quoque ipsius loci securitatem statutum est, et in scripto redactum, ut si forte advocatus monasterium destruere vel dissipare praesumeret, et commonitus a Romano pontifice satisfactionem debitam contemneret exhibere, Romanus antistes eum ab advocatiae officio removeret, et abbatissa cum sororibus suis advocatum sibi alium eligendi liberam haberet penitus facultatem. Quoniam igitur, dilecta in Christo filia Evanchildi, eamdem ecclesiam ad jus beati Petri specialiter pertinentem nostro petisti privilegio communiri, nos quae praescripta sunt confirmantes, ad exemplar supra nominati antecessoris nostri, eam tanquam juris sacrosanctae Romanae Ecclesiae sub beati Petri et nostra protectione suscipimus, et praesentis scripti patrocinio communimus, statuentes ut quascunque possessiones, quaecunque bona eadem Ecclesia in praesentiarum juste et canonice possidet, aut in futurum concessione pontificum, largitione regum vel principum, oblatione fidelium, seu aliis justis modis, Deo propitio, poterit adipisci, firma vobis, dilectae in Christo filiae Evanchildi, abbatissae caeterisque sororibus, et his quae post vos successerint, et illibata permaneant. Sane consecrationes altarium, benedictiones sanctimonialium, et alia ecclesiastica sacramenta a dioecesano suscipietis episcopo, siquidem gratiam et communionem apostolicae sedis habuerit et ea gratis absque pravitate voluerit exhibere, alioquin liceat vobis catholicum quem malueritis adire antistitem, qui nostra fultus auctoritate, quod postulatur indulgeat. Obeunte vero te, dilecta in Domino filia Evanchildi, nunc ejusdem monasterii abbatissa, seu qualibet earum quae post te successerint, nulla ibi qualibet subreptionis astutia seu violentia praeponatur, nisi quam sorores ejusdem loci vel sororum pars consilii sanioris secundum Deum duxerint eligendam, a Romano quidem pontifice benedictionis gratiam recepturam. Decernimus ergo ut nulli omnino homini liceat praefatam ecclesiam temere perturbare aut ejus possessiones auferre, vel ablatas retinere, minuere, seu quibuslibet vexationibus fatigare, sed omnia integra conserventur eorum, pro quorum gubernatione et sustentatione concessa sunt, usibus omnimodis profutura, salva dioecesani episcopi canonica justitia. Si qua igitur in futurum ecclesiastica saecularisve persona, hanc nostrae constitutionis paginam sciens, contra eam temere venire tentaverit, secundo tertiove commonita, nisi reatum suum congrua satisfactione correxerit, potestatis honorisque sui dignitate careat, reamque se divino judicio existere de perpetrata iniquitate cognoscat, et a sacratissimo corpore et sanguine Dei et Domini Redemptoris nostri Jesu Christi aliena fiat, atque in extremo examine districtae ultioni subjaceat. Cunctis autem eidem loco justa servantibus sit pax Domini nostri Jesu Christi, quatenus et hic fructum bonae actionis percipiant, et apud districtum judicem praemia aeternae pacis inveniant. Amen, amen, amen. Datum Romae apud Sanctum Petrum per manum Rolandi S. Romanae Ecclesiae presbyteri cardinalis et cancellarii, XII Kal. Junii, indictione prima, Incarnationis Dominicae anno 1153, pontificatus vero domni Eugenii III papae anno nono.