medieval-data/medieval-letters huggingface dataset:
EPISTOLA XLIX. AD ADELELINUM ABBATEM.
Author: Lanfrancus Cantuariensis
Date:  [ f., ADELELMO]

Intercedit pro monachis qui de monasterio recesserant, et, agnita culpa, redire cupiebant.

LANFRANCUS archiepiscopus, dilectissimo filio et amico ADELELINO abbati salutem et benedictionem. Fratres isti ad me venerunt accusantes se, et dicentes in vos graviter peccasse, et sua culpa de monasterio recessisse; ego vero stultitiam eorum eis audientibus multum adauxi, et satis duris, 325 atque amarissimis verbis eos, prout decuit, increpavi. Postea interrogati a me si de caetero vellent emendare, responderunt se velle, et de hoc quod egissent plurimum se dolere; et precati sunt me quatenus pro eis apud vos intercederem, et mea eos intercessione monasterio, unde exierunt, reconciliarem. Quapropter fraternitatem vestram precor, si meis apud eam precibus locus existit, ut pro amore Dei et nostro, quidquid in vos et contra ordinem deliquerunt, sincero corde remittatis; et in suis eos locis, in quibus ante culpam erant, suscipiatis, et paternum eis affectum, ut Deus vobis misericors sit, de reliquo ostendatis.
EPISTOLA LI. AD ABBATEM T . . . . . . .
Author: Lanfrancus Cantuariensis
Date:  [ Forte Turstino ad quem
epist. 53]

Ut excommunicatam adulteram de coemeterio ejici praecipiat, quousque episcopo satisfiat.

LANFRANCUS archiepiscopus, dilectissimo amico suo abbati 7 . . . . . . . . . . salutem. Causam Godvini, et Lifginae adulterae suae optime novi; et revera Londoniae coram me eam vestigari praecepi; auditaque utriusque partis assertione, in adulteros sententiam diximus, et juste eos esse excommunicatos communi consensu decrevimus. Propterea nihil aliud restat, nisi quod fraternitas tua adulteram de coemeterio ejici praecipiat; quousque vel corruptor ejus, vel aliquis pro ea, quod justum est, episcopo faciat. Libenter facerem quod tibi placere posse intelligerem, et multum doleo quod de praesenti negotio voluntatem tuam implere non valeo.
EPISTOLA LII. AD ABBATEM G . . . . . . . .
Author: Lanfrancus Cantuariensis
Date:  [Orricius]

327 Orricium commendat, qui apud illum regis mandato detinebatur.

LANFRANCUS indignus antistes, venerabili abbati G . . . . . . . . salutem et benedictionem. Gratias quantas possum paternitati vestrae ago, quod praesentes et absentes nobis et de nobis bona dicitis, meliora optatis, utrumque verbis et litteris confirmatis. Et revera sciatis me eamdem circa vos voluntatem habere, et vobis et vestris sinceram dilectionem in omnibus et per omnia exhibere. Quod de domino Orricio mandastis, gratanter accipio, sed contra praeceptum regis nihil rogare et nil jubere praesumo; sed rogo multumque rogo quatenus propter Deum et propter amorem meum, et quia ipse dignus est, eum diligatis, honeste tractetis, paternum ei affectum, sicut prudentia vestra judicaverit, impendatis; pro justitia namque persecutionem patitur, et, cum superna voluntas fuerit, in gaudium sibi et laetitiam convertetur: misertus est tamen ei Dominus, quod inter vos eum voluit esse; et putantes nocere, sicut Domino placuit, plurimum profuere.
EPISTOLA LIII. AD TURSTINUM ABBATEM.
Author: Lanfrancus Cantuariensis

Solatur amicum, suadetque ut regem per se et per amicos flectere studeat, nec tristetur si spreverit.

LANFRANCUS indignus antistes, abbati TURSTINO, salutem. Consilium meum tibi breviter intimandum rogasti, et ego illud tibi paucis intimare curavi. Roga Deum ut meminerit tui et misereatur tibi; et hoc instanter, tam per te quam per amicos tuos; nos vero hoc agimus in quantum possumus. Domino nostro regi offer rectitudinem per amicos et fideles internuntios. Si spreverit, noli multum inde esse tristis neque sollicitus. Visitabit enim Deus plebem suam, cum expedire decreverit. Misericordia Dei tecum sit.
EPISTOLA LIV. AD DILECTUM ET FIDELEM G . . . .
Author: Lanfrancus Cantuariensis
Date:  [ f., pius]

In comitatibus ipsi commissis nullum sibi esse dominium, sed ad victum monachorum terras ecclesiae suae omnes pertinere.

LANFRANCUS indignus antistes, dilecto et fideli amico suo G . . . . . salutem et benedictionem. Gratias ago benignae sollicitudini tuae, et sollicitae benignitati tuae, quia amicitiam a primordio mutuae cognitionis mihi promisisti; reipsa, cum opportunitas se ingessit, semper demonstrare studuisti, et nunc precor multumque precor, quamvis non tantopere precibus indigeas, quatenus de praesenti negotio tantum rebus vestris valeas, quantum valere fuerit tibi desuper data facultas. Scias autem in illis comitatibus, quorum exquirendorum cura tibi commissa est, me nihil in dominio habere, sed omnes in illis partibus vestrae Ecclesiae terras ad vitam monachorum per omnia pertinere. Frater vester, qui has tibi litteras portat, multa laudanda de te mihi retulit, quorum pluralitas et epistolaris brevitas ea nunc enumerari non sinit. Sed omnipotens Deus cujus memoriam nihil subterfugit, sicut novit, multipliciter tibi rependat, et ab omni opere malo prius auxiliator, te incessanter defendat.
EPISTOLA LV. AD ABBATEM. R . . .
Author: Lanfrancus Cantuariensis

De monacho pro quo rogarat ut in monasterium reciperetur, rem integram nunc ei permittit, probaturus quod decreverit.

LANFRANCUS archiepiscopus, abbati R . . . . . salutem. Quod fratrem de quo mihi scripsit fraternitas tua in monasterium recipiendum, cum meis litteris tibi direxi, 328 teste conscientia mea, divino id zelo et amore nostri ordinis feci, neque enim gratia vitandi scandali aliquid volo vel rogare vel praecipere, quod aliquo modo in majus vel deterius scandalum valeat pervenire. Loquere igitur cum episcopo, si forte adest, et cum domno Godefrido priore ejus; et quidquid super hoc negotio inter vos consulueritis, et consultum opere complendum decreveritis, in omnibus et per omnia mihi quoque placere noveritis. Neque enim superbiam nutrire volo, quam procul ab omni genere hominum, et praecipue a nostro ordine remotam esse desidero.
EPISTOLA LVI. AD WILLELMUM ABBATEM.
Author: Lanfrancus Cantuariensis

Ut Rainaldo monacho Glocestrense monasterium petere, ibique Serlone abbate per anni unius spatium conversari liceat.

LANFRANCUS archiepiscopus charissimo amico suo abbati WILLELMO, salutem. Rogo te, quantum rogare possum et debeo, quatenus huic fratri Rainaldo concedas licentiam conversandi apud Glocestram cum abbate Serlone per spatium unius anni; expedit enim animae suae ut hoc fiat. Hujus namque indicium hinc permaxime capio, quod regularem locum petit, quamvis et monasterio tuo, in quo nutritus est, in nullo detrahat. Sed cur hoc facere velit, rationabilem causam enarrat. Iterum rogo ne moleste feras quod ad me venit, quod me amicum tuum pro necessitate sua expetiit.
EPISTOLA LVII. AD O . . . . . ABBATEM
Author: Lanfrancus Cantuariensis

Arguit quod monacho suo vagandi licentiam concesserit, redire a se compulsum cum honore ut recipiat monet, atque illi, tanquam filio, paternam charitatem impendat.

LANFRANCUS archiepiscopus O . . . . . abbati, salutem. Fratrem Gregorium monachum tuum volentem mare transire prohibuimus; et ad monasterium suum redire praecepimus, et praecipiendo compulimus. Tu non bene egisti, quod ipsi vagandi extra patriam licentiam concessisti. In hoc satis evidenter apparet qualis pastor existas, et qua sollicitudine gubernare commissas tibi animas scias. Mandamus igitur et praecipimus, et praecipiendo rogamus quatenus cum honore eum recipias, et de caetero sicut filio tuo paternam ei charitatem impendas. Credimus enim per misericordiam Dei, si sollicitus tui ordinis esse volueris, quod consilium et auxilium tam in causis spiritualibus quam in saecularibus per eum habere valebis. Laetificavit me multum, quod timorem Dei te habere, et bonum hominem esse perhibuit, sed tamen pro simplicitate tua negligentem esse nostri ordinis negare non potuit.
EPISTOLA LVIII. AD REMIGIUM DILECTUM.
Author: Lanfrancus Cantuariensis
Date:  [ al., libertate]

Multos de ipso apud regem male loqui, quibus rex fidem non adhibeat. Expedire ut ad se veniat, ut ex ejus ore plura audiat.

LANFRANCUS Dei gratia archiepiscopus, dilecto fratri et amico REMIGIO, salutem. Cum multi de te multa perversa dicant, et perpauci sint qui verbis detrahentium ingenita liberalitate contradicant, scias tamen dominum nostrum regem nullius detrahentis contra te verba recipere, sed potius contra omnes maledicos regali te auctoritate defendere. Itaque expedit tibi, si prope es et licitum habes, quatenus ad me venias, et ea quae pro sui prolixitate breviter scribi non possunt, ore ad os audias.
329  EPISTOLA LIX. AD HUG . . . .
Author: Lanfrancus Cantuariensis
Date:  [ forte, HUGONI.] [ f., praepostere]

Gregorium papam ab eo vituperari, et Clementem laudibus efferri non probat. Etsi imperatori credat facti sui causas non defuisse, dissuadet ne in Angliam veniat sine regis licentia.

LANFRANCUS, HUG . . . . . Litteras tuas, quas mihi per portitorem mearum misisti, suscepi et legi, et displicuerunt mihi quaedam quae in eis inveni. Non probo quod papam Gregorium vituperas, quod Hildebrandum eum vocas, quod legatos ejus spinosulos nominas, quod Clementem tot et tantis praeconiis tam propere exaltas. Scriptum est enim non esse laudandum in vita sua hominem , nec detrahendum proximo suo . Adhuc incognitum est humano generi quales nunc sint, et quales futuri sint in conspectu Dei. Credo tamen quod imperator sine magna ratione tantam rem non est aggressus patrare, nec sine magno auxilio Dei tantam potuit victoriam consummare. Non laudo ut in Anglicam terram venias, nisi a rege Anglorum licentiam veniendi prius accipias. Nondum enim insula nostra priorem refutavit, nec utrum huic obedire debeat sententiam promulgavit. Auditis utrinque causis, si ita contigerit, perspicacius quid fieri oporteat provideri, valebit.

Notes: (Eccli. XI, 30) (Jac. IV, 11)
EPISTOLA LX. AD RODULPHUM ABBATEM.
Author: Lanfrancus Cantuariensis
Date:  [ al., debes] [ al., apertius]

Posse monachum qui in uno monasterio stabilitatem promiserit, justis de causis in aliud transmigrare.

LANFRANCUS Cantuariae archiepiscopus, RODULFO abbati salutem. Indicatum est mihi: de tuo monasterio recedere vis; de promissa stabilitate sollicitus es, timens ne unde Deum placare studes , inde effendas. De quo rationem talem ostendo, et in ostendendo meipsum in exemplum sic do. Si ego Lanfrancus manu propria me de aliquo monasterio non recessurum jurassem, viderem autem quod ibi animam meam salvare non possem, exirem; nec perjurii crimen incurrerem. Qui enim Deo propter Deum alligatur, non solvitur ab ipso, nisi contra ipsum solvatur. Porro ab ipso contra ipsum minime solvitur, qui propter amorem ejus, et ut sibi bene complaceat, a filiis discordiae, superbiae, diffidentiae, et ut aptius dicam, a filiis diaboli migrat ad filios pacis, humilitatis, spei, imo ad filios Dei. Qui enim sic transit, nonne plane fugit a sede diaboli ad sedem Dei? Quis enim judicet illum a Deo damnandum, qui ut ad patrem, ut ad dominum et amicum, fugit ad ipsum? Propterea qui sic transit, non ab Ecclesia ad Ecclesiam transit; non enim plures sunt Ecclesiae, sed una est toto orbe diffusa, et « uni Deo ubique servitur, et uni Regi militatur. » Postremo B. Benedictus . sub medium), qui stabilitatem praecipit firmare, monachum ab alio monasterio ad aliud monasterium venientem jubet suscipi; et, si bonae vitae fuerit, ut stabilitatem firmet, suaderi . Finis epistolatum beati Lanfranci. Epistolas sequentes edidit Dr J.-A. GILLES, Opp. B. Lanfranci; Oxon. 1844, tom.

Notes: (Regul., cap. 61) (ibidem)
EPISTOLA LXI. AD MARGARETAM REGINAM SCOTORUM.
Author: Lanfrancus Cantuariensis

LANFRANCUS, indignus sanctae Cantuariensis Ecclesiae antistes, gloriosae Scotorum reginae MARGARETAE salutem et benedictionem.

Explicare non potest epistolaris brevitas quanta cor meum laetitia perfudisti perfectis litteris tuis quas mihi, Deo amabilis regina, misisti. O quanta jucunditate verba profluunt, quae divino spiritu inspirata procedunt! Credo enim non a te sed pro te dicta esse quae scripseras. Revera per os tuum locutus est ille, qui discipulis suis ait: « Discite a me quia mitis sum et humilis corde. » De hac Christi disciplina processit quod, regali stirpe progenita, regaliter educata, nobili regi nobiliter copulata, me hominem extraneum, vilem, ignobitem, peccatis involutum, in patrem eligis, teque mihi in filiam spiritualiter habendam precaris. Non sum quod putas, sed sim quia putas. Ne decepta remaneas, ora pro me ut sim dignus pater orare Deum et exaudiri pro te. Orationum et benefactorum sit inter nos commune commercium. Parva quidem tribuo, sed multo majora me recepturum esse confido. Dehinc igitur sim pater tuus, et tu mea filia esto. Mitto glorioso viro tuo et tibi charissimum fratrem nostrum, dominum Goldewinum, secundum petitionem tuam, alios quoque duos fratres, quia quod de servitio Dei et vestro fieri oportet, solus ipse per se explere non posset, et rogo multumque rogo quatenus quod pro Deo et pro animabus vestris coepistis, instanter et efficaciter perficere studeatis, et, si possetis aut velletis opus vestrum per alios adimplere, multo desiderio vellemus hos fratres nostros ad nos redire, quia valde in officiis suis necessarii erant ecclesiae nostrae. Fiat tamen voluntas vestra, quia in omnibus et per omnia desideramus obedire vobis. Omnipotens Deus vos benedicat, et ab omnibus peccatis clementer absolvat.
LXII. AD ARCHIDIACONOS BAJOCENSES.
Author: Lanfrancus Cantuariensis

LANFRANCUS, indignus antistes, sanctae Bajocensis Ecclesiae archidiaconis salutem.

Indicavit mihi litteris suis Constantiensis episcopus quemdam presbyterum villae suae, in parochia vestra sitae, manibus suis fecisse homicidium, cum contra moriturum se defenderit et patrem suum. Addidit quoque consilium meum super hac re vos velle habere, si vel nunquam, vel post quantum temporis missam homicidae liceat celebrare. Periculose, fratres mei, a me de hac re vobis respondetur: cum reus reique vita a me penitus ignoretur. Quam si aut propria experientia, aut veracium relatione cognitam tenerem, multo tutius fraternitati vestrae de tanta re respondere valerem. Vos igitur, quorum officii id interest, vitam ejus perquirite; videlicet quomodo vixerit, quomodo vivat, si humiliter poeniteat, si doleat, si lugeat, maxime si castitatem ad finem vitae suae servaturum se esse promittat. Haec et hujusmodi alia poenitentis indicia: si in eo esse deprehenderitis, peracta poenitentia licentiam celebrandi missam dare ei potestis; alioquin periculosum vobis et illi perniciosum erit, si pollutis manibus corpus Christi et sanguinem sanctificare praesumpserit. Omnipotens Deus vos benedicat, et de pastore vestro desideratam vobis laetitiam tribuat.
LXIII. CHARTA CANONICIS DE GRAVENNA CONCESSA.
Author: Lanfrancus Cantuariensis

LANFRANCUS, Dei gratia Cantuariensis archiepiscopus, WALTERO archidiacono, totique capitulo de Lenham salutem.

Concedimus et praesentis chartae pagina confirmamus ecclesiam Omnium Sanctorum de Gravene canonicis regularibus Sanctae Mariae de Suthwerca, in eleemosynam, cum omnibus ad eamdem ecclesiam pertinentibus, sive in terris, sive in decimis vel aliis quibuslibet beneficiis: Testibus Rogerio de Ponte episcopo; Walarico de Wroteham; Alano de Wellis, Joanne de Cantuaria; Thoma, de Londonia, clericis; Ricardo de Gravenel, Hugone passoriere, Joanne converso.
EPISTOLA PRIMA. AD OTHONEM CAESAREM.
Author: Gerbertus Auriliacensis

Domino suo OTHONI Caesari semper Augusto, GERBERTUS quondam liber. Dum regnorum publica perpendo negotia, serenissimi domini mei aures propriis occupare expavesco. Loquatur Dominus meus servo suo propriis epistolis solito more, ut ejus servitutis fiat exhibitio, tollatur ambiguitas epistolarum, quae Caesaris nostri gravitatem saepe nobis compertam agentibus, cognitam non repraesentant. Denique signum erit nobis vos velle, aut nolle, sententia prolata bene aut non bene. Quantum enim in nobis est, quod possibile est esse, consequens est nos perficere, si vestrum cognoverimus velle. O! dicat dominus Gerebertus episcopus sententiam nostrae innocentiae super Brovingo et Isimbardo: dicant Litefredus et Gerardus, cur eorum beneficium perceperit Rodulfus. Non dicatur majestatis reus, cui pro Caesare stare semper fuit gloria, contra Caesarem ignominia.
EPISTOLA II. AD EUMDEM CAESAREM.
Author: Gerbertus Auriliacensis

Serenissimis auribus domini mei mallem referre laeta quam tristia. Sed cum videam monachos meos attenuari fame, premi nuditate, tacere quomodo potero? Tolerabile quidem hoc malum, si non etiam simul melior spes foret ablata. Nescio quibus codicibus, quos libellos vocant, totum sanctuarium Domini venundatum est. Collecta pecunia nusquam reperitur, apothecae et horrea exhausta sunt, sed in marsupiis nihil est. Quid ergo peccator hic facio? si cum gratia domini mei fieri posset, satius esset me solum apud Gallos egere, quam cum tot egentibus mendicare apud Italos. Rainerius Francigena nobis intimus, vestrique honoris cupidus, de statu imperii vestri meae fidei multa commisit vobis referenda, non autem legato credenda, sed nec chartis inserenda, nisi vestro consultu.
EPISTOLA III. AD GEREBERTUM EPISCOPUM TERDONENSEM.
Author: Gerbertus Auriliacensis

O nostri spes consilii, praesentis mali statum stultum est dissimulare, loqui invidiosum, ne odio personarum agi videamur. Si licet abbati quibuscunque personis tradere immobilia monasterii libellario nomine, mobilia obtentu eleemosynae, nec relinquere si qua forte residua sunt, eorum haeredem fieri monachum, specialiter quo spectat novi abbatis ordinatio? Petroaldi dicuntur fuisse omnia, abbatis nulla: et ita esse constat, quoniam nihil nobis relictum est praeter tecta et communem usum simplicium elementorum. Epistola domini mei jubet Petroaldum coli, tenere quod tenuit: duplicatur pondus parentibus positis in eadem trutina. Vires negotii perpendite, considerate quid amiserim, quid secutus sim, praeter gratiam domini mei; suscipite onus amici consilio et auxilio, et quid sit faciendum rescribite.
EPISTOLA IV. AD BOSONEM.
Author: Gerbertus Auriliacensis

GERBERTUS BOSONI in Christo salutem.

Recedant multa verba, et sequamur facta. Sanctuarium domini mei nec pecunia nec amicitia vobis damus, nec, si datum est ab aliquo, consentimus. Fenum quod vestri tulerunt beato Columbano restituite, si experiri non vultis quid possimus cum gratia domini nostri Caesaris, amicorum consilio et auxilio; his conditionibus leges amicitiae non refutamus.
EPISTOLA V. AD PETRUM EPISCOPUM PAPIENSEM.
Author: Gerbertus Auriliacensis

Quod abbatiam sancti Columbani habere videmur, Italorum nulli gratias agimus. Si ante Dominum nostrum a vobis laudati sumus, non indebitas vobis reddidimus laudes. Mutua exposcitis colloquia, et a rapinis nostrae Ecclesiae non cessatis. Nostra velut propria militibus dividitis, qui diversa in integrum revocare debuistis. Rapite, praedamini, vires Italiae contra nos concutite. Opportunum tempus nacti estis. Dominus noster bellorum certamine occupatur, nos nec manus paratas eum juvare detinebimus, nec quod ejus officii est temere usurpabimus. Si pace uti poterimus, servitio nostri Caesaris operam dabimus, cum praesentes tum absentes. Sin, ejus tantum praesentia nostram solabitur inopiam, et quoniam nusquam tuta fides, et quia finguntur nec visa, nec audita, voluntatem nostram vobis non nisi scriptis aperimus, nec vestram aliter recipiemus.


Notes: (ut
ait poeta)
EPISTOLA VI. AD ADELAIDEM AUGUSTAM.
Author: Gerbertus Auriliacensis

Dominae suae ADELAIDI semper Augustae, GERBERTUS.

De beneficiis et libellariis, ex parte, nostrum velle ex voto domini nostri Caesaris exsecuti sumus. Recordetur domina mea quod innuerit servo suo se oraturam pro pluribus, aliter quam fieri possit. Ex quo a vobis discessimus, nec Grifonem, nec ejus nuntium vidimus. Terram, quam nostris fidelibus fieri concessimus, cras quomodo auferemus? At si omnia quae omnes jubent fiunt, quid hic facimus? et si totum damus, quid tenebimus? Griphoni ubi possimus beneficium nullum concedimus.
EPISTOLA VII. AD AIRARDUM.
Author: Gerbertus Auriliacensis

GERBERTUS quondam scholasticus AIRARDO suo salutem.

Petitionibus tuis annuimus, nostra ut exsequaris negotia, velut propria monemus. Plinius emendetur, Eugraphius recipiatur: qui Orbacis et apud sanctum Basolum sunt, prescribantur. Fac quod oramus, ut faciamus quod oras.
EPISTOLA VIII. AD ADALBERONEM REMORUM ARCHIEPISCOPUM.
Author: Gerbertus Auriliacensis

Mantuae quid egerim super negotiis vestris, praesens melius explicabo verbis, quam absens scriptis. Claves librorum quas mitterem ignoravi, propter communem usum similium serarum. Historiam Julii Caesaris a domino Azone abbate Dervensi ad rescribendum nobis acquirite, ut vos, penes quos nos habemus, habeatis, et quod reperimus speretis, id est octo volumina Boetii de astrologia, praeclarissima quoque figurarum geometriae, aliaque non minus admiranda. Fortunam nostram sola vestra conturbat absentia noctesque diesque.
EPISTOLA IX. AD GISILBERTUM ABBATEM.
Author: Gerbertus Auriliacensis

Si bene valetis gaudemus. Indigentiam vestram putamus nostram: quam patimur, ut relevetis rogamus. De morbis ac remediis oculorum Demosthenes philosophus librum edidit, qui inscribitur Ophthalmicus; ejus principium si habetis, habemus, simulque finem Ciceronis pro rege Dejotaro. Valete.
EPISTOLA X. AD CAESAREM.
Author: Gerbertus Auriliacensis

Principiani monasterii duo fratres, velut exsules et peregrini, a nobis recepti sunt, qui desolationem sui loci a Laudensi episcopo, neophitoque abbate factam, molestissime ferunt, simulque referunt se alicui Ecclesiae minime subjacere debere. Erit ergo vestrae prudentiae ac pietatis, ut nec Laudensis Ecclesia debito privetur honore odio pastoris, nec monasterium subjaceat tyrannidi devastatoris.
EPISTOLA XI. IDEM AD EUMDEM.
Author: Gerbertus Auriliacensis

Quid ora caudaeque vulpium blandiuntur hic domino meo? Aut exeant de palatio, aut suos repraesentent satellites qui edicta Caesaris contemnunt, qui legatos ejus interficere moliuntur, qui ipsum asino coaequant. Taceo de me, quem novo locutionis genere equum emissarium susurrant, uxorem et filios habentem, propter partem familiae meae de Francia recollectam. Victis abest pudor. O tempora! o mores! ubinam gentium vivo! Si patriam sequor, sanctissimam fidem relinquo; si non sequor, exsulo. Sed potius licet cum fide in palatio exsulare quam sine fide in Latio regnare.
EPISTOLA XII. AD HUGONEM SCHOLASTICUM.
Author: Gerbertus Auriliacensis

HUGONI SUO GERBERTUS quondam scholasticus.

Secundum amplitudinem mei animi amplissimis honoribus ditavit me dominus meus. Nam quae pars Italiae possessiones beati Columbani non continet? Hoc quidem ita ex largitate et benevolentia nostri Caesaris, fortuna vero aliter instituit. Secundum amplitudinem quippe amici mei amplissimis me oneravit hostibus. Nam quae pars Italiae meos non habet hostes? Vires meae impares sunt viribus Italiae. Conditio pacis haec est, si spoliatus servio ferire desinent, vestitum districtis persequentur gladiis; ubi gladio ferire nequibunt, jaculis verborum appetent. Contemnetur imperialis majestas, cum in me, tum in seipsa in divisione sanctuarii Domini secundum libellarias leges facta: quia consentire nolo, perfidus, crudelis, tyrannus cognominor. Ipse Caesar omnium hominum excellentissimus, a furciferis asino coaequatur. O amicorum fidissime! ne deseras amicum consilio et auxilio. Recordare quod te oraverim me malle esse militem in Caesarianis castris quam regem in extraneis.
EPISTOLA XIII. AD ECBERTUM ARCHIEPISCOPUM TREVIRENSEM.
Author: Gerbertus Auriliacensis

Vestram felicitatem, gloriam existimamus esse nostram. Incommoditatem si quam sustinetis, simul patimur. Domini nostri Caesaris magnanimitatem, intentionem, appetitum bonorum virorum supereminentem cognovistis. Proinde si deliberatis an scholasticos in Italiam ad nos usque dirigatis, consilium nostrum in aperto est; quod laudabitis laudabimus, quod feretis feremus.