EPISTOLA VI. AD EAMDEM.
Author: Petrus Damianus
Date:  [opus] [ f. obumbrari, vel aliquid simile desideratur ]

ARGUMENTUM.--Eamdem Agnetem, quae Rainaldi Comani episcopi, Hermisindae affinis et ipsius Petri Damiani praesentia destituta, quibusdam solebat antea de rebus ad pietatem pertinentibus colloqui, et consilia sua omnia communicare, tristior aliquantulum videbatur effecta, consolatur et hortatur, ut in Christi amicitiam se penitus insinuet ab illo omnia solatia petenda, quandiu cum illo sit, nunquam se solam esse arbitretur.

Dominae suae imperatrici AGNETI, PETRUS peccator monachus servitutem. Arbitror, venerabilis domina, quoniam ex quo dominus Rainaldus Comanae sedis episcopus, et sancta mulier Hermisinda relicta quondam germani tui, ego quoque servus tuus, ad propria quique recessimus, mens tua nunc fluctuat, et velut omnium destituta solatio, solam se remansisse deplorat. Gravat forte longioris censura silentii, et taedium est colloquentium nunc deesse praesentiam, quos saepe refugiens, dum adessent, remotioris anguli latibulum expetebas. Toleramus enim saepe quod gratis offertur; perfruimur, quod difficilius, obtinemus: parvipendimus quod abundat: et quod deesse conspicimus, inhianter optamus. 249 Verum pia mens tua, quae divini amoris igne succendi votis omnibus aestuat, nequaquam ex humanae societatis absentia contabescat; imo quanto sibi terrena solatia deesse considerat, tanto magis de propinqua sancti Spiritus paracleti praesentia confidat. Unde Salvator cum iturum se ad Patrem post resurrectionis gloriam declararet, et ex hoc discipulorum animos non mediocriter perturbandos esse conspiceret, praesto subjunxit: « Quia haec locutus sum vobis, tristitia implevit cor vestrum; sed ego veritatem dico vobis: Expedit ut ego vadam. Si enim non abiero, Paracletus non veniet ad vos; si autem abiero, mittam eum ad vos . » Si ergo illuminator mentium Spiritus apostolicis illabi pectoribus plena diffusione non poterat, nisi Veritas ipsa, quae eis illum missurus erat, corporalem sui praesentiam ab eorum subtraxisset obtutibus, quanto magis necesse est ut purus homo ab hominum se frequentia subtrahat, quatenus superni muneris capax fiat? Sicque mens humana dum vacat ab aspectibus hominum, sancti Spiritus mereatur ingressum. Eorum ergo, qui tecum conversabantur, absentiam, noli deputare jacturam, imo salutis occasio, perfectionis lucrum et propensio nostri meriti deputetur argumentum, quia, dum strepitus humani cessat alloquii, construitur in te per silentium templum Spiritus sancti. Hinc est, quod de Israelitici templi constructione sacra testatur historia, quia malleus et securis, et omne ferramentum non sunt audita in domo Domini cum aedificaretur . Templum quippe Dei per silentium crescit, quia cum mens humana per exteriora se verba non fundit, in sublime fastigium spiritualis aedificii structura consurgit, tantoque subcrescens, in altiora sustollitur, quanto per silentii custodiam circumclusa, sese extrinsecus fundere prohibetur. Custos enim justitiae silentium. Et per Jeremiam dicitur: « Bonum est praestolari cum silentio salutare Domini. Bonum est viro cum portaverit jugum ab adolescentia sua: sedebit solitarius, et tacebit, quia levabit se super se . » Solitarius plane, dum tacet, se elevat super se, quia mens humana, dum intra silentii claustra undique circumcluditur, in superiora sublimis erigitur, ad Deum per coeleste desiderium rapitur, et in amore ejus per ardorem Spiritus inflammatur, et tanquam fons vivus, dum per verborum circulos fluere hinc inde non sinitur, undis excrescentibus in altiora cumulatur. Templum ergo tui pectoris nunc per silentium crescat, virtutum spiritualium tanquam coelestium lapidum in te structura consurgat, ubi supernus ille sponsus, quem totis visceribus diligis, velut in thalamo suo delectabiliter requiescat. Memento itaque quod Apostolus ait: « Quia fundamentum aliud nemo potest ponere praeter id quod positum est, Christus Jesus. Si quis posuerit super hoc fundamentum aurum, argentum, lapides pretiosos, ligna, fenum, stipulas, quale cujusque fuerit , ignis probabit . » Quid enim per aurum, argentum et lapides pretiosos, nisi robur et ornamenta virtutum? Quid vero per ligna, fenum et stipulas, nisi fragilitas innuitur vitiorum? Attende ergo, ut aedificium quod in te fit, non ex fragili sit materia, quae flammis 250 esse possit obnoxia, quae ventis sit impellentibus ruitura. Lignum plane, fenum et stipulas facile potest vorax flamma consumere; aurum vero vel argentum, sive lapides pretiosi, nesciunt incendio subjacere. Et certe per eumdem Apostolum dicitur: « Sumentes scutum fidei, in quo possitis omnia tela nequissimi ignea exstinguere . » Ignis ergo, quem clandestinus hostis immittit, inveniat in te pretiosa metalla virtutum, non stipulas et fomites vitiorum, ut furentibus flammis, quas callidus insidiator exsufflat, non materia putris ac fragilis enerviter cedat, sed impenetrabilis ac robustae soliditatis vigor obsistat, ut illa virtus Altissimi, quae virginalis uteri visceribus obumbravit , mentem quoque tuam in perpetuo vernantis pudicitiae virore custodiat, eamque, quod absit, a duris spiritualis nequitiae vaporibus non permittat. Consolare igitur, venerabilis domina, et a corde tuo omne taedium noxii moeroris expelle. Christus sit confabulator tuus, Christus tibi contubernalis sit et conviva; imo Christus ipse tuae sint deliciae, ipse quotidianae refectionis epulum, ipse tibi sit intimae dulcedinis alimentum. Cum illo simul lege, cum illo jugiter psalle, cum illo denique te in pavimento oratura prosterne, cum illo te erige; cum illo te dormituram lectulus capiat, cum eodem sopor inveniat. Ejus te pudicus atque virgineus amplexus astringat, ut in te quoque veraciter impleatur quod per Isaiam dicitur: « Gaudebit sponsus super sponsam, et gaudebit super te Deus tuus ; » et tu specialis dicere valeas, quod generalis sponsa dicit in Canticis: « Dilectus meus inter ubera mea commorabitur . » Constat enim quod inter ubera pectoris cor hominis situm est. Dilectus ergo inter sponsae ubera commoratur, cum a fideli qualibet anima Christus toto corde diligitur. Huic ergo sponso dicat anima sancta tua: « Ecce tu pulcher es, dilecte mi, et decorus; lectulus noster floridus . » Ipse enim speciosus forma prae filiis hominum . » Et quia propter ejus amorem regales infulas contempsisti, imperiale fastigium despexisti, ipse corona, ipse tibi sit purpura, ipse totius gloriae tibi praeparet beata ornamenta; ut merito debeas cum Propheta cantare: « Induit me Dominus vestimento salutis, et indumento laetitiae circumdedit me, quasi sponsus decoratus corona, et quasi sponsa ornata monilibus suis . » Hic in te societatis humanae consoletur absentiam, hic tibi vel pro omnium jussione, et allocutione sufficiat; hic velut alter, sed longe praestantior, Helcana veraciter dicat: « Non jam Anna, sed Agnes, cur fles, et quare non comedis, et quam ob rem affligitur cor tuum? nunquid non ego melior sum quam decem filii? » Et quoniam Helcana, Dei zelus dicitur, zelus Dei dilectio Redemptoris animum tuum in omni moeroris et angustiae taedio consoletur, ut in eum te in omni, quam pateris, adversitate projicias, sub ejus umbraculum ab humanae persecutionis ardore confugias, et in ejus amplexibus secura suaviter requiescas, quatenus ipse vel semetipsum quietis intimae praebeat portum, qui pro te dignatus est in mundanis fluctibus inundantium procellarum perferre naufragium.

Notes: (Joan. X) (I Reg. VI) (Thren. III) (I Cor. III) (Ephes. VI) (Luc. I) (Isa. LXII) (Cant. I) (Ibid.) (Psal.
XLIV) (Isa. LXI) (I Reg. I.)