XCII.  Inter ecclesias S. Triphonis, S. Nicolai de Praefecto, S. Salvatoris de Sere et ecclesiam S. Mariae in Campo-Martis, latam ab Alexio presb. card. tit. S. Suzannae et Joanne diac. card. S. Theodori sententiam jubet ratam esse.   (Laterani, Nov. 4.) [MARINI,  Diplomat. pontif.,  pag. 67.]
Author: Clemens III

CLEMENS episcopus, servus servorum Dei, dilectis filiis clericis Sancti Triphonis, S. Nicolai de Praefecto et Sancti Salvatoris de Sere, salutem et apostolicam benedictionem.

Ea quae fuerint judicio vel concordia terminata, ne in recidivae contentionis scrupulum relabantur aut alicujus malignitate turbentur, juxta petentium voluntatem consentaneam rationi, apostolica convenit auctoritate firmari. Eapropter, vestris justis postulationibus annuentes, sententiam quam dilecti filii nostri, Alexius tituli Sanctae Suzannae presbyter, et Joannes Sancti Theodori diaconus, cardinales, de mandato sedis apostolicae promulgarunt, sicut eadem sententia scripto authentico continetur, auctoritate apostolica confirmamus et praesentis scripti patrocinio communimus. Ad majorem autem firmitatem tenorem ipsius authentici instrumenti super sententia promulgata de verbo ad verbum jussimus inserendum: In nomine Domini nostri Jesu Christi. Nos Alexius, Dei miseratione tituli Sanctae Susannae presbyter, et Joannes S. Theodori diaconus, cardinales, notum facimus omnibus ad quos litterae istae pervenerint quod cum clerici S. Triphonis, S. Nicolai de praefecto, et S. Salvatoris de Sere in praesentia Domini Papae Clementis III querelas proponerent, quod sanctimoniales Beatae Mariae in campo Martis statum parochiarum suarum multiplici arte turbarent, hanc causam dominus papa nobis audiendam commisit. In praesentia itaque nostra utrisque partibus constitutis, cur abbatissa Agnes non venisset vel sufficientem responsalem non misisset a sororibus quae venerant requisivimus. Quae respondentes dixerunt hanc causam per sententiam rectorum Romanae fraternitatis de mandato domini Lucii P. esse finitam et ab eodem summo pontifice confirmatam, ideoque non fuisse opus ut vel abbatissa veniret, vel responsalem misisset. Quod cum audissemus, ne acta negare videremur, instrumentum quod nobis in occulto demonstratum fuerat, cum in eo vituperatio non appareret, duximus coram partibus legendum. Sed cum in prosecutione instrumenti contineretur quod in praesentia domini Obicionis cardinalis S. Clementis, et magistri Raineri diaconi cardinalis S. Adriani causa haec diligentissime fuisset pertractata et testibus idoneis coram domino P. de Rustico judice, quem assessorem rectores habebant comprobata, et a subscriptis rectoribus per sententiam esset decisa et terminata; quae sententia talis est: In nomine Domini. Nos rectores Romanae fraternitatis, P. scilicet Christianus basilicae S. Petri, Guido de Papa titulo S. Mariae in trans Tyberim, Joannes archipresbyter S. Joannis de Insula, Gregorius Lateranensis basilicae, Jordanus prior S. Mariae Novae, presbyter, Girardus S. Nicolai de Marmorata, Bobo tituli S. Marcelli; presbyter Jonathas S. Pantaleonis, presbyter Ingo S. Mariae in Transpadin. Ex auctoritate et mandato domini papae Lucii absolvimus te, Agnes monasterii S. Mariae in Campo Martis abbatissa, ab omni petitione, querela ac molestia, quam P. Albertini supradictarum ecclesiarum oeconomus adversus te pro jam dicto monasterio fecit vel facere potuit, de subscriptis domibus infra suos fines constitutis, scilicet a domo Pauli de Nuzo et infra, a domo Buccacanum et infra, a via majore quae vadit ante turrem Armeldrigi Scorsasanti et infra, ab utroque latere viae, a domo Monachi et infra, et a domo Benencas de Romanello et infra, ita quod amodo liceat tibi tuisque successoribus et pro populo et sicut populum jure parochiali perpetuo tenere, possidere, et omnia divina ministeria per tuum videlicet capellanum eis tribuere et ministrare. » Clerici praenominatarum Ecclesiarum cum hoc audissent, statim exclamaverunt tale instrumentum omnino falsum esse, tum quia nunquam in conspectu domini Obicionis cardinalis S. Clementis pro hac causa convenerunt, tum quia nulli testes coram praedicto judice producti fuerunt, tum quia rectores qui sunt in instrumento conscripti dedisse sententiam, ullam nunquam ipsis praesentibus dederunt sententiam. Cum itaque pars utraque inter se clamose contenderet, praefiximus diem quo pars abbatissae ad faciendam fidem instrumento veniret. Nos vero interim convenimus rectores semotim, et simul, scilicet Guidonem de Papa, Gerardum abbatem S. Sabbe, qui tunc erat archipresbyter S. Nicolai de Marmorata, et rector Romanae fraternitatis, presbyterum Ingonem S. M. in Transpadin, Leonem archipresbyterum S. Ciciliae, et Rollandum archipresbyterum S. Mariae in Aquiro; et separatim convenimus judicem P. de Rustico, et interrogavimus utrum haec omnia ita se haberent, sicut superius est commemoratum. Responderunt rectores sine ulla haesitatione dominum Obicionem in hac causa nunquam secum fuisse, nec testes aliquos esse productos, nec sententiam de hac causa dedisse. Dominus P. judex hoc idem dixit et adjecit quod non nisi semel cum rectoribus pro hac causa convenit. Cum itaque ad praefixum diem pars utraque in nostra praesentia convenisset, et nostro praecepto de calumnia jurasset, abbatissa de calumnia jurata, et a nobis interrogata dixit, quod alicui sententiae de hac causa non interfuit, nec testes aliquos produxit, vel produci fecit super hac causa, nec quando chartam instrumenti accepit audivit, quod fuerit super hoc sententia data. Post haec pars clericorum, habito consilio advocatorum scilicet domini Joannis archipresbyteri S. Maguti, et domini Tholomaei causidici ad majorem et evidentiorem cautelam testes produxit. Presbyter Carisomus juratus dixit quod super hac quaestione quae inter ecclesiam Beatae Mariae in Campo Martis et ecclesias S. Triphonis, S. Salvatoris de Sere, S. Nicolai de Praefecto, de statu parochiarum vertitur, sententia data non fuit, nec testes ab aliqua parte producti, nec P. Albertini oeconomus supradictarum ecclesiarum, sicut continetur in instrumento in ista causa nisi de ecclesia S. Triphonis tantum, et pro his omnibus dixit instrumentum falsum, et dixit quod pro hac causa nunquam fuerunt coram Domino Obicione, nec causa ista ei delegata fuit. Presbyter Girardus juratus dixit quod, cum pro querela super statu parochiarum quae tunc vertebatur et hodie vertitur inter ecclesiam Beatae Mariae de Campo Martis, et praenominatas ecclesias, in praesentia rectorum ipse cum aliis sociis constitutus fuisset, et sentirent quod non sicut debebant procederent, ad dominum Lucium papam appellaverunt. Qui causam istam audiendam magistro Ranerio S. Andreae diacono cardinali commisit. A quo nec sententia data est, nec testes ab aliqua partium in hac causa producti fuerunt; de P. Albertini, et de domino Obicione idem dixit quod presbyter Carisomus, presbyter Petrus juratus, idem dixit quod alii, de commissione facta tantum magistro Ranerio et de sententia non data, et de testibus non productis. Idem dixit quod aliis, et addidit etiam quod cum archipresbyter Sancti Joannis de Insula vocaretur Nicolaus Buccalata, in instrumento conscriptus est Joannes, et archipresbyter S. Blasii cum vocetur Joannes, ibi scriptus est Petrus, et cum presbyter Carisomus nunquam fuerit archipresbyter, ibi scriptus est archipresbyter. Et pro his omnibus asserit instrumentum esse falsum. Joannes Ranucii hostiarius juratus dixit idem de sententia non data et de testibus non productis, et de commissione facta tantum Magistro R. dixit quod alii, de appellatione facta ad Dominum papam Lucium, eo quod rectores non sicut debebant, procedebant, idem dixit quod presbyter Girardus. Addidit etiam quod P. domini Rustici judex a rectoribus assessor fuit constitutus, et non a domino papa Lucio, ad quem causa nondum appellata erat, et de P. Albertini idem dixit quod alii. Quibus omnibus auditis utraque pars saepe et saepius si quid novi addere vellent, ut juris et moris est a nobis interrogata, suis allegationibus de communi voluntate et de consilio advocatorum renuntiavit. Facta itaque ab utraque parte renuntiatione, ut dictum est, et testium depositionibus, praesente utraque parte, perlectis et publicatis, omnia seriatim: domini papae Clementis mandato et autoritate, et consensu et voluntate cardinalium, talem protulimus sententiam: « In nomine Domini. Nos Alexius Dei miseratione tituli S. Susannae presbyter, et Joannes eadem miseratione Sancti Theodori diaconus, cardinales, A. domino Clemente papa delegati super querela falsi instrumenti quae vertitur inter ecclesiam Sanctae Mariae Campi Martis ab una parte; et ecclesias Sancti Triphonis, Sancti Nicolai de praefecto, et Sancti Salvatoris de Sere ex alia: de quadam charta falsa quam Agnes abbatissa Sanctae Mariae Campi Martis et sanctimoniales deferebant, per quam se asserebant a rectoribus Romanae fraternitatis absolutas ab omni querela et molestia quam praedictarum ecclesiarum Petrus Albertini oeconomus, ut in illa charta continebatur, faciebat; scilicet a domo Pauli de Nuso et infra, a domo Buccacanum et infra, a via majore quae vadit ad turrim Armeldrigi Scorzasanti, et infra, ab utroque latere viae, a domo monachi et infra, et a domo Benencase de Romanello et infra. Auditis utriusque partibus allegationibus diligenter examinatis, auctoritate et mandato Domini Clementis tertii papae et cardinalium consensu et voluntate, judicamus praedictam chartam falsam esse et omni tempore viribus carere, et clericis praedictarum ecclesiarum incisam tradi jubemus, et quidquid ad ejus chartulae falsae confirmationem a quacunque persona factum est, domini papae Clementis auctoritate irritamus atque cassamus. Haec sententia data est praesentibus Agnete abbatissa Campi Martis, et Monachabus scilicet Odolina de Ravenna, Lucia, Scolastica, Theodora, Agnete, Catharina, Petro de rogata procuratore monasterii ejusdem in hac causa; ex parte vero Ecclesiarum, Octaviano archipresbytero S. Triphonis, Nicolao justo ejusdem ecclesiae clerico, Romano archipresbytero Sancti Salvatoris de Sere, Leone Archipresbytero Sancti Nicolai de praefecto, Carisomo presbytero ejusdem ecclesiae, Jordano de Malabranca, Corrado nepote suo, Stephano Filio Corradi. Nulli ergo omnino hominum liceat hanc nostrae confirmationis paginam infringere, vel ei ausu temerario contraire. Si quis autem hoc attentare praesumpserit, indignationem omnipotentis Dei et beatorum Petri et Pauli apostolorum ejus se noverit incursurum. Amen. Ego Clemens catholicae Ecclesiae episcopus. Ego Albinus divina permissione. tit. S. Crucis in Jerusalem presb. card. Ego Bobo tit. S. Anastasiae presb. card. Ego Alexius tit. S. Susannae presb. card. Ego Petrus S. Laurentii in Damaso presb. card. Ego Jac. diac. card. S. Mar. in Cosmedin. Ego Octavianus SS. Sergii et Bacchi diac. card. Ego Gregorius S. Mariae in Porticu diac. card. Ego Bernardus S. Mariae Novae Diac. Ego Joannes S. Theodori diac. card. Datum Laterani, per manum Moysi Sanctae Romanae Ecclesiae subdiaconi et vicem agentis cancellarii, pridie Nonas Novemb., indictione VII, Incarnationis Dominicae anno 1188, pontificatus vero domini Clementis papae III, anno primo. Amen.