EPISTOLA XXVI.
Author: Gerhohus Reicherspergensis
Date:  [et] [ Cod. dubitare] [Et]

Idem, ut videtur, ad sanctimoniales Admontenses, quibus illud Psalmi L « ut justificeris in sermonibus tuis, » exponit.

Charissimis in Christo sororibus Admontensibus, frater G., devotam orationem et perpetuam in Christo dilectionem. Jucundissimis vestris inquisitionibus non potui ad plenum satisfacere coarctatus eundi festinatione. Quam tamen festinationem forsitan Deus punivit, qui iter meum aliquantulum impedivit, et volentem a vobis festinare prope vos aliquandiu tenuit. Si ergo propter vos vapulavi, quia forsitan plurimum a vobis festinando peccavi, spero mihi Deum per vos posse placari, si pro me orabitis: quod idipsum rogo ut faciatis, atque hoc scriptum in recompensationem suscipiatis pro eo, quod minus dixi, quam congrueret sanctissimis inquisitionibus vestris. Quaesivistis, o charissimae, de his sermonibus Domini, in quibus justificandus est Deus juxta illud: ut justificeris in sermonibus tuis . Noveritis ergo quia sermones isti sunt promissiones ipsius, ut nos ex parte tetigimus. Hoc autem est cautissime notandum, et hoc fuit vobis per nos determinandum, quoniam aliae sunt promissiones Dei, quas adimplet, ut ipse justificetur. Justum quippe est ut, quod verax promisit, nunquam falsificetur. Aliae vero sunt promissiones ipsius, quas etiam si non adimpleat, justus tamen et verax ipse permanet in his ipsis promissionibus, quas non adimplet. Ut autem evidentius fiat, quod dicimus, diversitates promissionum Dei distinguamus. Aliqua Deus promittit constanter: aliqua vero conditionaliter. Constans fuit illa ejus promissio, qua dixerat ad David: De fructu ventris tui ponam super sedem tuam ; et iterum: Juravi David servo meo, usque in aeternum praeparabo sedem tuam . Conditionalis autem fuit illa promissio, qua dictum est Salomoni: Si ambulaveris in viis meis, et custodieris praecepta mea et mandata mea, sicut ambulavit pater tuus, longos faciam dies tuos . Item dictum est Judaeis: si volueritis et audieritis me, bona terrae comedetis . Quod cum ita sit, quaecunque Deus constanter promisit, ita necesse est impleri, ut, sicut impossibile est Deum esse et fieri mendacem, sic impossibile sit, aliquam de constantibus Dei promissionibus esse vel fieri inefficacem, etiamsi omnino videantur esse contra naturam, quae Deus promisit per constantiam. Sicut fuit contra naturam, ut Sara inveterata et sterilis de veterano Abraham conciperet: quod tamen quia Deus constanter promisit, omnino adimpleri necesse fuit. Promittenti autem Deo credidit Abraham, et hoc ipsum credere reputatum est ei ad justitiam, quia videlicet credidit Deo possibilia, etiam quae videbantur contra naturam. Fidem hanc praedicat Apostolus in eo, quod ipse Abraham non est infirmatus in fide, et non consideravit corpus suum emortuum et emortuam vulvam Sarae, sciens quia, quae Deus promisit, potens esset et facere. Quicunque hanc fidem imitantur credendo Dei promissionibus, ipsi computantur inter filios Abrahae, et affirmante Apostolo, quoniam sunt ex fide, benedicentur cum fideli Abraham. Usque adeo autem solus Deus est verax, et omnis homo mendax, ut nulla unquam promissio facta sub conditione, per hominem servanda, inveniatur completa, quia videlicet semper irrita inventa est conditio, quam Deo homo debuit, sicut patet in Salomone, cui Deus longos dies promisit sub tali conditione, si ipse ambularet in viis Dei, sicut ambulavit pater ejus. Quia ergo ipse non institutionem conditionalem tenuit ambulando in viis David, salva sua veritate Deus illi longos dies denegare potuit: quod et factum est: Cum enim jam esset senex, depravatum est per mulieres cor ejus, ut sequeretur deos alienos, nec erat cor ejus perfectum in Domino Deo, sicut cor David patris ejus. Dixit itaque Dominus Salomoni: Quia habuisti haec apud te, et non custodisti pactum meum et praecepta mea, disrumpens scindam regnum tuum, etc. . Dicta haec Dei manifestam significant abbreviationem dierum Salomonis, quamvis postea per poenitentiam salvatus credatur a nonnullis, quod tamen certam non habet auctoritatem in Scripturis. Judaeis etiam, quibus dictum est: Si volueritis et audieritis me, bona terrae comedetis , juste denegata sunt bona terrae, qui Dominum noluerunt audire. Attamen sciendum est, in hujusmodi conditionalibus promissionibus, quod si conditionis vis non in homine, sed in Deo ponitur, ipsa conditionalis promissio aeque ut constans promissio sub tanta veritatis necessitate constringitur, ut inevitabile sit, quin adimpleatur. Ut illud: Ego si exaltatus fuero a terra, omnia traham ad me ipsum . In his dictis verax quidem Deus conditionaliter promisit, vim conditionis in seipso posuit, et ideo nihil adimplendum ab homine exspectavit, sed ipse totum, quod dixit, adimplevit. Ipse namque prout voluit, est exaltatus a terra, et nunc trahit ad se omnia sive per gratiam, omnia electa sua scilicet membra, sive per potentiam omnia tam reproba quam electa, quoniam ipse ad se glorificandum nunc ordinat, et in fine judicaturus est omnia. Semotis nunc illis promissionibus, quae sub conditionibus quasi dubitative promittuntur, dum per ipsam pactionem quaedam ab homine quasi merita requiruntur, in quibus meritis persolvendis omnes homines mendaces inveniuntur, nos in illas Dei promissiones anchoram spei mittamus, quas in sola Dei promittentis veritate constare non dubitamus . Cum enim impossibile sit Deum mentiri loquentem, multo magis impossibile est mentiri Deum jurantem. Est ergo in se constantissima veritas, cui nunquam poterit accidere et incidere aliqua falsitas. In hac Dei promittentis constantissima veritate volens nos Apostolus consolidare in epistola ad Hebraeos ita dicit: Homines enim per majorem sui jurant, et omnis controversiae eorum finis ad confirmationem est juramentum. In quo abundantius volens Deus ostendere pollicitationis haeredibus immobilitatem consilii sui, interposuit jusjurandum, ut per duas res immobiles, quibus impossibile est mentiri Deum, fortissimum solatium habeamus, qui confugimus ad tenendam propositam spem, quam sicut anchoram habeamus animae tutam ac firmam, et incedentem ad interiora velaminis, ubi praecursor pro nobis introiit Jesus secundum ordinem Melchisedech pontifex factus in aeternum . Revera hic est pontifex in aeternum, qui suarum promissionum inconvulsibilem veritatem nobis pontem fecit ab his miseriis in suam aeternitatem. Cum enim sit ipse justificandus in suis sermonibus, necesse est illum inveniri veracem in suis firmis promissionibus. Ut autem nos ex multis Dei promissionibus paucas colligamus, eas contenti sumus ponere, quas facile possitis memoria retinere. Quando ad Deum dicitis: ut justificeris, Domine, in sermonibus tuis, subauditur: miserere mei. Sermones constantissimarum promissionum hi sunt: « Ecce ego ipse requiram oves meas, et visitabo eas, sicut visitat pastor gregem suum. Quod perierat, requiram; quod abjectum fuerat, reducam; quod confractum fuerat, consolidabo; et quod pingue et forte, custodiam . Multas in hunc modum desiderabiles promissiones invenietis in extremitatibus prophetarum, quas contenti sumus illic requirendas et colligendas demonstrare, quoniam nos delectat ad praesens eas partim promissiones commemorare, quas ipsa Veritas incarnata ore proprio dignata est promulgare, ut nos habeamus, unde illum constringamus, et exemplo Jacob luctando teneamus, quoadusque benedictiones omnes, quas ipse verax promisit, illi extorqueamus per fortissimam fidem, qua credimus eum in sermonibus et promissionibus suis esse veracem. Dixit autem Jacob ad Deum: Non dimittam te, nisi benedixeris mihi . Quod idem est ac si dixisset: Non desistam credere, flere atque rogare, donec obtineam benedictionem, quam tu verax promisisti Abrahae patri meo. Sic iste Jacob in fortitudine fidei suae directus cum angelo flevit et rogavit eum, sicut Osee propheta testatur, qui luctamen Jacob quasi exponens hoc indicat, quia cum Deo luctans flevit et rogavit eum . Res mira! Flevit et rogavit, ut benedictionis verbum fieret, quod tamen indubitanter credidit, quia fieret, quoniam constabat illi, quod Deus verax promissor mendax fieri non possit. Attamen, ut dixi, flevit et rogavit, quia nimirum id ipsum, quod Deus promittit, summis precibus, intimis fletibus a se vult exigi, et velut per quoddam luctamen obtineri. Unde ut fidelium preces atque fletus excitet aliquando, quasi more luctantis, dum eum ex fide promissionum tenemus, quodammodo excutit se de manibus nostris, aliquid evenire sinens, quod videatur obviare ac repugnare suis promissionibus. Sic factum est in conjugio Isaac, qui, ordinante Deo, sterilem accepit uxorem. Cujus nimirum sterilitas videbatur effectum divinae promissionis impedire. quia promissum fuerat semen Abrahae per Isaac dilatandum, poterat quasi securus de Dei promissione dormivisse Isaac et neglexisse uxoris fecunditatem. Sed non ita fieri oportuit, quia ipsam suam promissionem seu etiam praedestinationem Deus a se precibus et desideriis obtineri disposuit. Hoc sciens Isaac deprecatus est Dominum pro uxore sua, eo quod esset sterilis. Et exaudivit eum Deus, deditque conceptum Rebeccae. Sine dubio tam iste Isaac, quam filius ipsius Jacob luctatus est cum Deo, promissionis effectum quodammodo precibus extorquens ab eo. Sic, o dilectissimae filiae regum, filiae patriarcharum, cum Deo luctantium, et vos luctamini cum Christo precibus et desideriis ac lacrymis per fidem extorquendo ab ipso, ut adimpleat nostris in diebus, quidquid adhuc restat adimplendum de suis promissionibus. Promisit autem ipse dicens: Ego si exaltatus fuero a terra, omnia traham ad me ipsum . Et ecce nos adhuc trahimur multoties ab ipso post nostrum desiderium. Dicamus ergo illi: Ecce tu exaltatus es a terra, trahe itaque nos post te ad te, ut justificeris in sermonibus tuis. Tu dixisti de ovibus tuis loquens: Ego veni, ut vitam habeant, et abundantius habeant . Da ergo nobis frui te vera vita de die in diem abundantius, id est ita ut semper praecedentem tuae dulcedinis fructum superet sequens, fiatque praecedente, quantumlibet abundante semper abundantior, ut tu justificeris in sermonibus tuis, quia non solum promisisti ovibus tuis, ut vitam habeant, sed ut abundantius habeant. Non dixisti: abundanter, sed abundantius, per quod sempiternum vitae bonae, vitae felicis incrementum intelligimus et speramus, quoadusque ad illud abundantissimum bonum perveniamus, quo nihil est abundantius. Sic Petrus et Joannes ac caeteri sancti vitam habuerunt abundantius, videlicet semper augmentum capiendo ac scandendo de bono in melius. Caetera desunt in codice, foliis aliquot incerta manu exsectis.

Notes: (Psal. L) (ibid.
CXXXI) (Psal. LXXXVIII) (III Reg.
III) (Isai. I) (III Reg. XI) (Isai. I) (Joan. XII) (Hebr. VI) (Ezech. XXXIV) (Gen. XXXII) (Ose. XII) (Joan. XII) (ibid.)