medieval-data/medieval-letters huggingface dataset:
EPISTOLA CDXXXVII. ADRIANI PAPAE IV, AD BERNARDUM PATHERBORNENSEM EPISCOPUM ET GI. LIESBORNENSEM ABBATEM.  Quamdam causam ei committit terminandam.   (Anno 1158.)
Author: Wibaldus Corbeiensis

ADRIANUS episcopus, servus servorum Dei, venerabili fratri B. Patherburnensi episcopo et dilecto filio Gi. Liesbornensi abbati, salutem et apostolicam benedictionem.

Latoris praesentium, etc.

Notes: (Vide in Adriano ad an.
1159.)
EPISTOLA CDXXXVIII. A. MOGUNTINI ARCHIEPISCOPI AD WIBALDUM ABBATEM.  Conqueritur de comite Palatino Rheni, deprecaturque imperatoris adversus eum auxilium.   (Anno 1158.)
Author: Wibaldus Corbeiensis

A. Dei gratia Maguntinae sedis humilis minister, WIBALDO reverendo Corbeiensis Ecclesiae abbati, salutem et intimam dilectionem.

Nonnullas gratiarum actiones vestrae referimus benignitati, quod tam fraterne, tam affectuose litteris vestris nos visitare curastis, et de statu domini regis et vestro per gratiam Dei prospero nos certificando vulnus sollicitudinis de corde nostro amputare. Bonam igitur in vobis tanquam in fratre et amico fiduciam habentes, conquerendo notificamus, quod Palatinus comes de Rheno, teste Deo, nullam in nos causam habens, contra fidem et sacramentum, quo nobis erat astrictus, ex insperato, ex improviso Ecclesiae Maguntinae et nobis cum nonnullis iniquitatis suae complicibus, violentiae manus injecit, castra nostra destruxit, homines nostros captivavit, curtes nostras non solum rapinis devastavit, verum etiam suae ditioni subjecit, sacra coemeteria et ecclesias spoliavit, ipsa altaria et venerabiles reliquias ornamentis suis denudavit, in monachorum irruens coenobia, eorum perfringens aeraria, sacrilegam exercere rapinam non formidavit. Hujus quoque iniquitatis auctores asserunt, et ubique divulgant, se ex mandato domini regis Ecclesiis Dei et nobis hanc injuriam irrogare, quod utique eos tanquam filios mendacii scimus falso conjectasse. Fraternitatem igitur vestram semper in bonis nobis expertam, quam intime deposcimus, ut his pressuris nostris et tribulationibus condolendo, domino regi suggeratis, ut Ecclesiae suae et nobis debito auxilio dignetur subvenire, et litteris suis ad partes nostras directis, falsos illos delatores super imprudentia mendacii, quo majestatis suae fidem sincerissimam insimulare et incrustare praesumebant, velit arguere et confutare.
EPISTOLA CDXXXIX. ADRIANI PAPAE IV AD WIBALDUM ABBATEM.  Ut imperatori suggerat, ut in veneratione sedis apostolicae permaneat.   (Anno 1158.)
Author: Wibaldus Corbeiensis

ADRIANUS episcopus, servus servorum Dei, dilecto filio WIBALDO Stabulensi abbati, salutem et apostolicam benedictionem.

Devotionem tuam, etc. Vide in Adriano.
EPISTOLA CDXL. FREDERICI IMPERATORIS AD FREDERICUM EPISCOPUM MONASTERIENSEM.  Causam inter Morinum ministerialem Corbeiensem et Folkerum hominem ipsius ei terminandum committit.   (Anno 1158.)
Author: Wibaldus Corbeiensis

FREDERICUS Dei gratia Romanorum imperator Augustus, F. Monasteriensi episcopo gratiam suam et omne bonum.

Accepimus querelam dilecti et fidelis nostri abbatis Corbeiensis ac ministerialium ipsius pro quodam viro nomine Maurino, quem captivum tenet homo quidam liber nomine Folkerus de terra tua, quem Corbeienses asserunt ministerialem esse Ecclesiae suae. Quia ergo imperii nostri dignitate in eo maxime exaltamus, si judicium et justitiam confugientibus ad nos faciamus, attente industriae tuae injungimus, quatenus acceptis his litteris nostris, diem utrique parti praefigas, et auditis utriusque partis allegationibus, et disquisita diligenter veritate, si Corbeienses per consanguineos illis probare potuerint, quia sit minister ministerialis Ecclesiae Corbeiensis, liberum eum restituas, sin autem hoc probare non valuerint, praenominato viro eum remittas.
EPISTOLA CDXLI. FREDERICI IMPERATORIS AD CAPITULUM OSNABURGENSE.  Ut de controversia quae ipsos inter et Corbeienses versabatur de decimis, amice componant.   (Anno 1158.)
Author: Wibaldus Corbeiensis

FREDERICUS, Dei gratia Romanorum imperator Augustus, praeposito et decano et universo clero Osnabruggensis Ecclesiae, gratiam suam et omne bonum.

Memor supplicationis vestrae, quae unanimiter in conspectu nostro, cum essemus apud vos, profudistis, ut querelam dilecti et familiaris nostri Wibaldi Corbeiensis abbatis ac fratrum ipsius, quam habent pro decimis in episcopatu Osnabruggensi, sedare et componere tentaremus in curia quam apud Bavemberch in octava sancti Joannis Baptistae celebravimus, cum eodem fideli nostro de hoc verbo tractavimus. Sed manifestius et plenius intellecta ab eo tota causa, quia videlicet Corbeiensis Ecclesia easdem decimas a primordio constructionis ipsius monasterii collatas sibi a fundatore suo imperatore suo Luthowico, et ab omnibus successoribus illius imperatoribus et regibus privilegiis confirmatas, legitime possedit, usque ad tempora abavi nostri Heinrici quarti imperatoris, qui in discordia illa, quae fuit inter eum et papam Romanum, ipsas decimas pro quadam indignatione cuidam Osnabruggensi episcopo concessit. Audita, inquam, tota serie hujus causae, memoratum fidelem nostrum abbatem a querela sua, licet justa, hoc tempore cessare, et ab appellatione, qua episcopum vestrum et praepositum Theodericum atque magistrum Thethardum in praesentiam apostolicae sedis vocavit, pro nostra dilectione desistere monuimus, idque ab eo multum reluctante aegre tandem obtinuimus. Hanc ergo querelae dilationem nolumus, ut in augmentum elationis vobis assumatis, sed hoc vobis ante monendo praecipimus ut, cum praedicto abbate et Corbeiensi Ecclesia iterum componere de eadem querela studeatis. Nos enim, cum tempus acceperimus, si prius composita non fuerit, eamdem querimoniam per nos ipsos discutiemus, et tam pro Ecclesia Corbeiensi, quae ad jus imperii nostri spectat, quam pro persona, quae ibi praeest, quae diu et multum imperio servivit, sive judiciario ordine, sive alia convenienti compositione, eamdem causam terminabimus.
LIBER PRIMUS EPISTOLAS CONTINENS QUAS SCRIPSIT ANSELMUS NONDUM ABBAS. EPISTOLA PRIMA AD LANFRANCUM.  De ipsius in archiepiscopum electione gratulatur. Et ei scyphum amice donatum amice remittit .
Author: Anselmus Cantuariensis

Suo domino et suo Patri, multum cum amore catholicis reverendo, et cum reverentia amando archiepiscopo LANFRANCO, frater ANSELMUS suus totus.

Gloria in excelsis Deo, qui fidei et sapientiae vestrae lucernam in eminenti constituit candelabro, ut luceat omnibus, qui in domo ejus sunt. Oramus itaque omnipotentem Deum, ut illa sic ardeat, ut non consumatur; sic luceat aliis, ut sibi nunquam exstinguatur; ut post suae lucis diuturnam Anglis impartitionem, transferatur ad divinae lucis aeternam cum angelis participationem. Sicut enim bona nostra, si qua sunt, esse vestra optamus; ita vestra, quaecunque sunt, esse non nostra nequaquam putamus. Quamvis namque tot rerum inopinatae mutationes saepe vos mihi conentur subtrahere, nullatenus tamen poterunt ut non dicam cohaerentes animas nostras ab invicem distrahere, certe adhaerentem animam meam a vobis abstrahere. Quapropter, ut taceam quod vos scitis, et ego non dubito, quia quem interiorem si non geritis, minime potestis fugere: utique enim, qui vos quocunque eatis prosequitur, et ubicunque maneat amplectitur, non penitus valetis deserere. Scyphum charum, quem chariori charissimi dedistis, sicut dominus Hernostus mihi retulit, velle vos hilari benignitate et amica confidentia dixistis. Donum igitur vestrum nequaquam vobis reddo, ne quomodo minus vobis reddar obnoxius; sed libentissime vobis dono, quod id mundo charius possideo. Legant dilectissimi fratres nostri, qui vobiscum sunt, post litteras vestrae sublimitati directas, hanc brevissimam et sufficientem sibi missam nostram epistolam: desiderium vestri mihi semper crescit; et amor, cujus olim mihi conscii fuistis, nunquam decrescit.
EPISTOLA III. AD ROBERTUM MONACHUM.  Ejus preces, et Anastasii commonachi amicitiam requirit .
Author: Anselmus Cantuariensis

Domino dilectissimo reverendo monacho ROBERTO, frater ANSELMUS Beccensis, inter sancte conversantes tantum minimus, sic in temporalibus velle aeternitatem, ut in aeternis nolit temporalitatem.

Cum considero, strenue miles Dei, et mihi charissime, cum considero tuae provectus strenuitatis et meae sterilitatem inertiae, vix suggerere sanctitati tuae praesumo mutuae nostrae mentionem amicitiae. Quia enim in cunctis tepidae vitae meae actionibus nihil est quod beneficiis tuae dilectionis possit compensari, 313 erubesco vel a te debitum amici exigere, vel saltem amicum tuum nominari. Sed rursus, cum in reditum patriae supernae alios facile currere, me vero peccatis et tepore gravatum in eadem via vix moveri intueor, magna necessitate cogente, ad praecurrentes me ex intimo corde clamare compellor; non ut velocitas eorum praestolata lentum, reddatur tardior; sed ut tarditas mea a currentibus rapta, fiat velocior. Quapropter cum orationes meae tales sint, ut vel nihil vel parum prosint mihi, quas tuas esse proposui offerre non praesumo tibi; sed precor, ut fervore tuarum accendantur, quatenus efficaciter mihi prosint et tibi. Sic enim coram Deo vult cor meum, et sic ad Deum orat os meum: ut quidquid prodesse debet mihi, non minus prosit tibi quam mihi. Age ergo, vir venerabiliter amabilis et amabiliter venerabilior; certus esto, dum vivo, de hac nostra voluntate, et sollicitus esto de perficienda in me, quae tua erit, charitate. Si enim oraveris pro proximo, scio verum esse quod tibi retribuetur; et si impetraveris, scito tuum esse quidquid mihi tribuetur. Quod ut efficacius efficias, precor, obsecro ut illi sancto viro Anastasio, cujus desiderabili societate frueris, me commendando quantum absentem potes, notum facias, ut et illum amicum tuum mecum communices, et me servum tuum cum illo participes. Quatenus ex hac die dum vivimus per te et tecum, et ego illum venerer amicum alterum Robertum; et ille possideat servum eumdem Anselmum. Quia enim non sum dignus, non audeo petere, quod tamen velle praesumo, ut ego velut alter Robertus utar eodem Anastasio, et ipse me fruatur quasi altero Roberto: cujus bonus odor jam per multos hujus patriae suaviter diffusus, quanto delectabilius animae meae fragrat; tante ipsa ad ejus amicitiam et notitiam ardentius flagrat. Quas jam, ex quo vitam ejus audivi, habeo et amplector, quantum possum; et oro oret et ipse mecum, ut tanto nobis crescant, quantum in Deo crescere possunt. Ambo, charissimi, valete. Obsecro, in Babylonia sentite idipsum, ut in Hierusalem participetis in idipsum. Non hoc dico quasi timens vobis aliquando discordiam venire, sed vere cupiens a vobis nunquam concordiam abire.
EPISTOLA IV. AD GONDULPHUM.  Etsi infrequentius scribat, non tamen oblivisci ejus, ad quem esset frequentius scribendum .
Author: Anselmus Cantuariensis

Domno reverendo, fratri charissimo, amico certissimo, domno GONDULFO, frater ANSELMUS salutem.

Cum tibi propono scribere, anima dilectissima animae meae, cum tibi propono scribere, incertus sum unde potissimum exordiar allocutionem meam. Quidquid enim de te sentio, dulce et jucundum est cordi meo: quidquid tibi opto, id est quod optimum excogitat mens mea. Talem enim te vidi, ut quomodo tu scis te diligerem; talem te audio, ut quomodo scit Deus te desiderem: unde fit ut quocunque tu vadas, amor meus te prosequatur; et ubicunque ego remaneam, desiderium meum te complectatur. Et eum rogitas me tuis nuntiis, hortaris me tuis litteris, pulsas me tuis donis, ut memor sim tui: Adhaereat lingua mea faucibus meis si non meminero tui : si non proposui Gondulfum in praecipuis amicitiae meae. Non hic dico Gondulfum laicum meum patrem, sed Gondulfum monachum, nostrum fratrem. Qualiter namque obliviscar tui? Is enim qui cordi meo velut sigillum cerae imprimitur, quomodo memoriae meae subtrahetur? Praeterea cur, sicut audio, tanto moerore quereris quod nunquam litteras meas videas, et tanto amore quaeris ut eas saepe accipias, cum meam conscientiam tecum semper habeas? Te quippe silente, ego novi quia diligis me; et me tacente, tu scis quia amo te . Tu mihi conscius es quia ego non dubito de te; et ego tibi testis sum quia tu certus es de me. Quoniam igitur nobis nostrarum conscii sumus conscientiarium de invicem, hoc tantum restat ut ea quae erga nos sunt mandemus ad invicem, ut pariter vel gaudeamus, vel solliciti simus pro invicem. Quae autem erga me sint, et pro quibus te velim mecum gaudere, vel esse sollicitum, melius disces per hujus schedulae latorem, quam per epistolae scriptorem. Saluta dominum Lanfrancum juvenem nepotem reverendi domini et Patris nostri Lanfranci archiepiscopi, et offer eis fidelis nostri servitii voluntatem. Quoniam enim tam propinquus et dilectus est ejus quem sic amando veneror, et venerando amo, ut amem quod amat, et quia mores ejus amabiles audio: si dignatur et ei fidelitatem nostram offero, et ejus amicitiam expostulo. Saluta domnum Osbernum qui vobiscum est, sicut dilectum fratrem nostrum pro Osberno defuncto dilectissimo meo, ut rogem te et omnes amicos meos, quam scio sermone minori, et quam possum affectu majori, ubicunque Osbernus est, anima ejus anima mea est. Accipiam igitur in illo vivus quidquid ab amicitia poteram sperare defunctus, ut sint otiosi me defuncto. Vale, vale, mi charissime, et ut secundum importunitatem tuam retribuam tibi, precor et precor, et precor, memento mei, et ne obliviscaris animae Osberni dilecti mei. Quod si te nimis videor onerare, mei obliviscere, et illius memorare. Domno Henrico misi alteram epistolam; sed commutatis vestris nominibus per omnia, et tua sit sua, et sua sit tua.

Notes: (Psal. CXXXVI, 6) (Joan. XXI, 16)
EPISTOLA V. AD HENRICUM.  Se Henricum impensius amare propter bonos mores et religiosam conversationem: et quod amici absentia per obedientiam sustinenda est .
Author: Anselmus Cantuariensis

Domino et fratri charissimo HENRICO, frater ANSELMUS salutem.

Quanto, dilectissime, conversationem tuam erga cunctos ad morum honestatem cum religione sanctitatis in dies crescere mihi fama testatur: tanto utique cor amici tui desiderio videndi quod amando audit, et fruendi quod audiendo amat, inflammatur. Quoniam autem nos ad invicem non dissimiliter amari non ambigo, nosmet quoque ab invicem similiter desiderari non dubito. Quorum enim mentes in unam ignis dilectionis conflat, his non immerito molestum est, si eorum corpora locus conversationis disjungat. Sed quoniam sive vivimus, sive morimur, non nostri, sed Domini sumus , plus est attendendum nobis, quod facit de nobis Dominus cujus sumus, quam quod nos volumus, qui nostri non sumus. Sic ergo servemus desiderium fraternae charitatis, ut serviamus imperio supernae voluntatis, et sic exhibeamus obedientiam subjectionis, quam exigit omnipotens dispositio, ut retineamus affectum dilectionis, quam largitur divina distributio. Non enim melius Dei ordinationem nostrae utilitati valebimus contemperare, quam si in nostra dispositione ejus voluntati voluerimus obtemperare. Denique quoniam utrique plures praesentes, quos ab iis dilecti pariter 314 diligimus, habemus; ipsis cum rationabili delectatione fruentes, eisdem non cum delectabili ratione fruendos aptemus: et ut quandoque cum praesentibus et absentibus amicis simul praesentes ipso Deo confrui possimus, instanter oremus. Cum enim superna ducente clementia ad patriam, ad quam anhelamus. veluti non eodem tramite perveniemus, eo laetiores quo quasi ex diversis exsiliis revocati conveniemus. Non sic hortor serenitatem tuam, charissime, timendo quod ita non facias, sed cupiendo quatenus ad id quod bene facis, indeficienter proficias. Commendo tibi domnum Herluinum dilectum et dilectorem nostrum, sicut ex ejus conversatione cognosces, qui melius tibi quae sint erga me, et pro quibus tuam rogem dilectionem, poterit dicere, quam ego epistolari brevitate. Litteras, quas domno Gondulfo misi, mutato nomine, tuas et tuas illius puta. Quidquid enim dilectio nostra aut sese intimando, aut aliquid rogando scribit aut tibi, aut illi, hoc ipsum dicit et tibi et illi; sed quoniam pro dilectissima mihi anima Osberni defuncti fratris nostri, nec Deum orare, nec homines rogare possum quod mihi sufficiat; iterum inculco tibi quia quidquid domno Gondulfo pro ea scribo, tibi dico. Salutat te et domnum Gondulfum domnus abbas et tota fratrum nostrorum congregatio, gratias magnas agentes pro vestris donis, sed multo majores pro moribus vestris et studiis bonis. Vale, et animam Osberni alteram meam, non ut ejus, sed ut meam habe.

Notes: (Rom. XIV, 8)
EPISTOLA VI. AD HUGONEM.  Instruit Hugonem ut praelati sui licet indisciplinati onus sustineat, nec ab eo discedat .
Author: Anselmus Cantuariensis

Domino merito sanctitatis reverendo, et fratri debito charitatis diligendo HUGONI frater ANSELMUS in hac vita sancte vivere cum prosperitate, in futura feliciter cum aeternitate.

Litteris vestrae beatitudinis breviter respondeo, quia in praesenti opportunitatem multa dictandi non habeo. Si cum eo cum quo vobis res est onus concorditer ferre non potestis, salubrius ambobus est, ut vos humiliter ab eo postulata et concessa licentia ab ipsius oneris sollicitudine quiescatis, quam sub ipso pondere discordantes invicem, vos graviter laedatis. Quod si ipse vobis non concesserit, melius est vobis onus etiam inutiliter sustinere per obedientiam, quam projicere impatienter per inobedientiam. Et si experti estis quia consilio vestro non corrigitur, sed laeditur, melius etiam ut obmutescendo et silendo a bonis cum Propheta , secundum Apostolum, quod ex vobis est, cum omnibus hominibus pacem habentis , quam bona inutiliter loquendo occasionem maligno praebeatis. Nam quoniam non vobis, sed illi principatus curae commissus est, non a vobis exigitur, si, neglecto vestro consilio, pastoris culpa grex bene non regitur. Nec vobis tamen consulendum est, quandiu ipse vos non cogit a bono in malum divertere, ut subjectionem stabilitatemque, quam professi estis, audeatis, nisi eo concedente, migrando contemnere; si sub eo unumquodque consilium facultatemque bene vivendi vobis videtis suppetere. Quod si in aliquo vestris studiis et impedimento ejus praelatio, ut tamen viam salutis non obstruat, satius est ut occulto. Dei judicio, vestrisque peccatis vos indignos majori gratia judicantes, in minoribus bonis humiliter sine peccato vivatis, quam ad majora per peccatum mortis tendatis. Non enim quis sponte mortem debet incurrere, nisi cum aliter pejorem mortem non potest evadere. Omnipotens Deus, et Dominus noster Jesus Christus admirabilis consiliarius , et magni consilii angelus sic doceat vos facere voluntatem suam, ut donet vobis videre gloriam suam, domine sancte et frater charissime.

Notes: (Psal.

XXVIII, 10) (Rom. XII, 18) (Isai. IX, 6)
EPISTOLA VII. AD GONDULFUM.  Gratias agit Gondulfo propter beneficia ab eodem in Beccenses collata .
Author: Anselmus Cantuariensis

GONDULFO ANSELMUS.

Ideo tam amicus tam amico salutationem meam tam breviter praenotare volni, quia sic dilecto affectum meum opulentius intimare non potui. Quisquis enim bene novit Gondulfum et Anselmum, cum legit, Gondulfo Anselmus, non ignorat quid subaudiatur, vel quantus subintelligatur affectus. Quod ut quomodo velis intelligas tibi, quod est alteri mihi, existimo relinquendum, et ad exsecutionem epistolae stylum convertendum. Instat domnus Robertus et cogit domnum abbatem et me, et totam congregationem nostram, ut multorum beneficiorum tuae charitatis gratias tibi referamus: sed nos inviti hoc facimus, quia totius vitae tuae gratias in ore mentis assidue tibi et libentissime susurramus. In injuriam quippe tuam fieri videtur, si inter tot tua bona unum hoc tacitis majoribus cum gratiarum redditione velut singulare praedicetur, vel si tuae charitatis propositum fomento laudum et inclinationum adhuc indigere judicetur. Denique sic te per supernam vivere gratiam amando optamus, optando oramus, orando speramus, ut eum aliquid in operibus tuae charitatis gratiis investigatur dignum, nihil in actibus tuae voluntatis laudibus inveniatur indignum. Quatenus vita tua non tantum amantium te linguas laxet, quaedam laudanda exhibendo, quantum admirantium te voces lasset, se simul totam probabilem ingerendo. Et, dum ora laudantium inquirunt partes in quarum praedicatione aperiantur, incurrant totum, a cujus plenitudine obstruantur; sicque mentem tuam familiaris virtutum consuetudo, et consuetus amor quasi inebriando afficiat, ut non solum quidquid in actionem deprompseris, internum affectum sapiat, sed vel posse quemquam eamdem charitatem non sentire in se animus in te stupeat. Cui enim tale vivendi constat esse propositum, quo amplius in proposito succedit profectus, eo libentius non tantum admirantium favorem sectatur, quantum sectantium errorem miratur. Ut igitur tandem nostram, et ut credo, tuam sententiam super tuorum actuum acceptione propalemus, quidquid erga nos vel quemlibet alium laudabiliter agis, gratissimum habemus; sed laudes ejus in illum diem, cum laudabuntur omnes recti corde , et cum laus erit unicuique a Deo, servandas censemus. Reverendum et diligendum dominum, et Patrem nostrum archiepiscopum Lanfrancum, et nepotem ejus, et dilectos fratres nostros, qui cum eo sunt, ex nostra parte, sicut tibi videtur, saluta. Praeterea quoniam omnes adhaerentes mihi adhaerent tibi cui adhaereo, quos tibi per domnum Herluinum mandavi nostrae penitus astringi velle familiaritati; eos interiori cubiculo memoriae tuae ibi, ubi ego assiduus assideo, quod et ipsi mecum precantur, colloca mecum in circuitu meo; sed animam Osberni mei, rogo, chare mi, illam nonnisi in sinu meo. Vale, vale, amice ideo dulcissime, quia verissime; vale, et mei certe 315 servi tui, certe amici tui, certe dilecti tui si oblivisci non potes, reminiscere. Cum tibi loquor, Dominum Henricum alloquor. Ambo igitur valete.

Notes: (Psal. LXIII, 11)
EPISTOLA VIII. AD HERLUINUM.  Exhortatio ad saeculi odium vehementer accendens .
Author: Anselmus Cantuariensis

Domino et fratri dilecto HERLUINO, frater ANSELMUS salutem.

Incoepisti, mi charissime, gustare quoniam dulcis est Dominus . Cave ergo ne sic impleatis sapore saeculi, qui tibi opulenter affluit, ut evacueris sapore Dei, qui cito et furtim incautis defluit. Peasa, mi frater, saepissime et scito certissime quia quos allicit dulcedo saeculi, eos occupat aeterna amaritudo; et quos attrahit suavitas Dei, eos satiat perpetua beatitudo. Certe verum est, non est falsum, verum, inquam, est, quod dicit Spiritus Dei per os amici Dei; quia amicus saeculi hujus, constituitur inimicus Dei ; utique sic est: omnino est immutabile. Non sunt verba tantum audienda, sed est res terrifice metuenda. Si igitur non amas constitui inimicus Dei, horre exsecrando esse amicus hujus saeculi. Amicus autem saeculi hujus est, quicunque saecularis delectationis amicus est. Rogo ergo te, amice, ne ames saecularia oblectamenta. Cum absunt, noli ad ea cor extendere; cum adsunt, noli illis cor apponere : sed cum absunt, et cum adsunt, semper te velis ab illis abscondere. Si mundus, vel aliquid eorum quae sunt mundi, ridet tibi; noli arridere illi. Certe, frater, non ridet tibi, ut in fine risus tu rideas; sed simulat risum, ut te irrideat. Esto igitur, dilectissime, semper cautus, ut anticipes eum, et retorqueas fraudem ejus in eum; et cum ille tibi fallaciter ridet, tu veraciter irride eum. Et certe nunquam veracius irridebis illum, quam si, cum ipse riserit contra te, tu fleveris contra illum. Ad has quidem lacrymas tanto studiosius te debes exercere, quanto melius est contra falsum risum ad modicum ex voluntate flere, quam sub vera irrisione in aeternum et necessitate lugere. Legat hanc epistolam domnus Gondulfus; non ut faciat quod legit, sed ut legat quod facit. Quod si fervor ejus devotionis hanc epistolam vult esse suam, pro tuo nomine ponat suum, et sit sua. Ambo valete.

Notes: (Psal. XXXIII, 9) (Jac. IV, 4) (Psal. LXI, 44)