EPISTOLA XX.  Virum ecclesiasticum ad mores corrigendos et officium peragendum lenius iteratis litteris hortatus surdo cecinerat. Hac epistola negligentiam ejus, et cordis duritiam illi acrius exprobrat, minaturque se cum illo, nisi resipiscat, durius acturum, ne pulvillum ejus cubito supposuisse ipse incusetur.
Author: Hildebertus Cenomanensis

Semper fuit opus bis aut tertio iteratas ad te litteras dirigere, ut vel crebro monitus ageres, quod exsequi spontaneus debuisti. Verum, nec sic aliquando evigilasti, nec suscitatus es ad explendum tuae professionis officium. Legeras tamen quantum sit obedientiae bonum, quod apud Deum sacrificiis praefertur et votis. Legeras quod nolle acquiescere, Samuel idololatriam appellet . Sed neque hoc elapsum tibi credo, quod electus a Domino Saul inobedientiae piaculo, et ejus gratiam, et regni solium amisit. Quemdam de filiis prophetarum , quia prohibitus in 105 Samaria panem sumpsit et aquam, leo missus a Domino percussisse memoratur. Scripta sunt haec ad correptionem nostram, in quos fines saeculorum devenerunt . Etenim et sapientibus et insipientibus debitor est Apostolus, ut utrisque contexat, et violatae supplicium, et custoditae praemium obedientiae, Porro nulla virtus est, quae contempta districtius a Domino puniatur. Non enim ad innocentes usque pertingit reliquorum poena delictorum. Ezechielem attende sic dicentem: Anima quae peccaverit, ipsa morietur . Et illud: Filius non portabit iniquitatem patris, et pater non portabit iniquitatem filii . Inobedientia vero plerumque reis innoxios miscuit, et facti sunt in poena similes, dissimiles in culpa. Praeceperat lex, ut a viginti et supra numerarentur, qui procedere poterant ad bella, vel aliquo fungi ministerio. Quia vero David infra viginti annos et supra generaliter jussit omnes numerari, indignatus est Dominus, et missa in populo triduana pestilentia, septuaginta millia virorum, percutiente angelo, ceciderunt . Achan filium Charmi de anathemate Jericho praesumpsisse sacra tradit historia . Inde factum legitur, ut Israel coram filiis urbis Hai gladio caderet, et excessum personalem ruina populi sequeretur Denique protoplasti culpam totus usque hodie luit mundus, et unius inobedientia proscripsit universos. Haec te, frater, oportuit attendere, et de contemptu obedientiae vereri judicium, si de reverentia praemium non curasti. Scio-quidem, scio, te abusum patientia mea, et juxta comicum, lenitatem meam male multa te docuisse. Verum patientiae meae et lenitatis meae locus fuit et tempus, quas praeire oportuit inobedientiae ultionem. Exemplo siquidem docemur et verbo, non statim poenas excessibus irrogandas. Noluit Dominus in principio exuberantis malitiae humanum genus aquis delere diluvii; sed centum viginti annos praefigens eis ad poenitentiam, tanto generalius iniquitates eorum ultus est, quanto ipsi post carnem carnalius evagati, naturae legem et ordinem rerum et tempus poenitentiae contempserunt. Ad praedicandum Ninivitis Jonam missum accepimus, et juxta verbum prophetae, peracta satisfactione quadragenaria, super eos divinam quievisse indignationem . De hoc etiam sic Sapientia ait: Corripe proximum priusquam commineris . Salvator quoque noster, instruens apostolos, Simoni Petro ait: Si peccaverit in te frater tuus, vade, et corripe eum inter te et ipsum solum; Si te audierit, lucratus es fratrem tuum. Si autem te non audierit, adhibe tibi unum aut 106 duos, ut in ore duorum, vel trium testium, stet omne verbum. Quod si eos non audierit, dic Ecclesiae. Si autem Ecclesiam non audierit, sit tibi sicut ethnicus et publicanus , His edoctus exemplis conveni te, corripui te, sed inter meipsum et solum te. Corripui quidem, sed non sum lucratus fratrem meum. Adhibui mihi unum, adhibui duos, ut in ore duorum vel trium staret verbum meum, adhibui, sed neque sic lucratus sum fratrem meum. Quid itaque restat, nisi ut Ecclesiam quoque contemnens, sis mihi sicut ethnicus et publicanus? Absit autem ut audiat hoc Ecclesia! Absit ut revelem pudenda fratris mei! Confundor enim quoties proximus quod ei ad confusionem cedit operatur. Siquidem citra profectum praesul de sua erubescat offensa, nisi ad offensam erubescat alienam. Ejus est eisdem jaculis per compassionem vulnerari, quibus proximum cognoscit vulneratum. Hinc est quod Apostolus ait: Quis infirmatur, et ego non infirmor? Quis scandalizatur, et ego non uror? Fortassis illud Corinthiorum dices mihi: Epistolae tuae graves sunt et fortes . Ad quod ego: Vulneratus eras a latronibus in quos incidit homo descendens ab Jerusalem in Jericho.

Cum te igitur semivivum offendissem, vulneribus tuis cum Samaritano, prius oleum infudi, dehinc vinum . Ut enim vino censoriae correctionis vulnus inobedientiae curaretur, quod curari paternae commotionis oleo non potuit, epistolas, quas graves dicis, ad te dedi. Vae mihi, qui tandiu eas dare distulerim! Vae mihi, cui nihil est, quo meam possim purgare tarditatem! Legeram enim : Vae illis qui ponunt pulvillos sub omni cubito hominum, et faciunt cervicalia ad capiendas animas! . Legeram verba Sapientis: Clavis te in altum confixi. Porro dum blandis et lenibus verbis, quibus te tibi redderem, indulsi, cubito tuo quasi pulvillum supposui; quasi cervical quo capta est anima tua, feci. Tali pulvillo, talique cervicali circa filios delinquentes usus est Heli, cum diceret: Non est bona fama, filii mei, cum audio de vobis . De hujusmodi correctione Gregorius Nazianzenus in libro De Epiphaniis, his loquitur verbis: « Heli sacerdos pro filiorum iniquitate damnatur, quod eos divina sacrificia temerantes, minus severa animadversione plectebat; et quidem coercuit, et quidem corripuit; sed lenitate et mansuetudine patris, non severitate et auctoritate pontificis. » Ne igitur eodem plectar excessu, clavis epistolam praesentem confixi, quos in altum confixos ex ulceribus elicere putredinem pauci ignorant. Siquidem in ea patrem exuens, indui pontificem, blanditias 107 increpationibus mutavi, pro lenibus aspera sum minitatus, ut si contemnis tibi me proximum effici, ego ipse mihi proximus efficiar. Surge ergo, qui dormis, et exsurge a mortuis, et illuminabit te Christus. . Surge cito, surge hodie, quia nimium morti proximum est, crastinam exspectare medicinam. Surge, inquam, cito; quia nisi cito surrexeris, nisi cito egeris poenitentiam, cito veniet, qui movebit candelabrum tuum de loco suo, et episcopatum tuum accipiet alter. Immisericordem sortitur judicem, diutius exspectata, nec aliquando secuta correctio. Forsitan longioris epistolae taedet animam tuam, et ea quibus parere refugis, legere fastidis. Scio quidem, scio, quia timoratus animus et correctionis parcimoniam suscipit, et affectat ubertatem. Iniquo vero quidquid loquitur virtutem, cedit ad poenam.

Notes: (I Reg. XV, 23) (III Reg. XXXVI) (I Cor. X, 11) (Ezech. XVIII, 4) (Ibid., 20) (II Reg. XXIV) (Josue VII) (Jonae I) (Eccli.
XIX, 17) (Matth. XVIII, 15-17) (II Cor. I, 29.) (II Cor. X, 10) (Luc. X) (Ezech. XIII, 18) (Eccli, XII,
11) (I Reg. II,
24) (Ephes. VI, 14)