medieval-data/medieval-letters huggingface dataset:
CIX. AD DOMINUM PAPAM ALEXANDRUM.
Author: Arnulfus Lexoviensis

Est quiddam quod inter omnia me laedit indignius, archiepiscopi scilicet mei in omni necessitate defectus, quem fere sepultum constat animo magis senuisse quam corpore, regiisque exactoribus mancipatus omnino semper quod a me in episcopatu meo episcopaliter constitutum est prorsus evacuat, nullamque mihi permittit reverentiam exhiberi, quia in omni malitia se reputant juste qualibet archiepiscopi sententia liberari. Absolvit igitur tam clericos quam laicos, qui ecclesiastico sunt a nobis anathemate condemnati, suisque reddit altaribus, quibus canonice fuerant in perpetuum spoliati, ipsosque parochialem populi curam gerere et in ipsa excommunicatione sacramenta conficere praecipit, cum facti mei nullam prorsus cognoverit aut quaesierit rationem. Quod sane eum facere certum est, ut sibi regis gratiam mea infestatione conquirat, quia ipsius in omni sua perversitate minister est, nec ecclesiasticam attendit in aliquo dignitatem. Super quibus omnibus cum vestrae innotuerit majestati, necesse erit a vestra gratia mihi provideri ne ipsius et suorum exponar injuriis, quoniam ab antiquo me sola prosequuntur invidia, et nunc audacius confidentia regiae potestatis occurrunt. Negotium hoc et alia quaedam nuntiis meis ad misericordiam vestram perferenda commisi, quos a vobis precor audiri clementius, et inditate remitti quia quasi praesentem ante oculos meos semper habeo sepulturam meam, quam instante jam conversione proposita praevenissem, nisi me haec et alia, quae vobis intimabuntur, obstacula reperissent.
CXII. AD DOMINUM PAPAM ALEXANDRUM.
Author: Arnulfus Lexoviensis

Pervenit ad notitiam vestram Hamonem presbyterum habere publice concubinam, ipsumque eam in eadem domo et mensa et lecto triginta annis et eo amplius tenuisse, plurimamque ex ea sobolem procreasse; quod sane factum adeo manifestum et notorium semper exstitit, ut nullo unquam velamine servaret absconditum, sed solemnibus filiarum gaudebat matrimoniis ad majorem evidentiam illustrare. Super quo cum majestatis vestrae litteras accepissem, ut ipsum satisfacere monerem pariter et cessare, ipsum in capitulo coram omnibus fratribus saepius adhibito, etiam sancti oraculi vestri terrore commonui, nec aliquatenus exauditus sum, quia ipsam nec una die vel nocte voluit a lateris sui consortio dimovere. Misi saepius ad explorandum, si aliquando Deo vel vobis reverentiam exhiberet, sed mater et filiae duobus, quos aliquando misi, sacerdotibus spoliatis, manus nefandas atrociter intulerunt; sed, Deo miserante, tandem per eos, qui supervenerant, liberati, gavisi sunt de manibus earum quasi de luparum dentibus evasisse. Sacerdos autem facinus inveteratum praesumit quasi quadam praescriptione defendere, nec ipsam a se vel ad momentum separare voluit. Nos igitur, adhibitis venerabilibus viris, abbatibus scilicet quatuor, archidiaconis tribus, praecentore et capiterio ecclesiae nostrae, et pluribus canonicis et monachis religiosis, recitatis in commune litteris vestris, observato in omnibus ordine judicario, sicut injungebatur, curavimus effectui mancipare, et testimonia judicum cum testium subscriptionibus ad vos nimirum duximus transmittenda, ne falsa scilicet suggestione cujusquam in aliquo denigrari possit, quod auctoritate vestra tantaque constat ratione subnixum. Bonum est enim poenam unius ad multorum proficere disciplinam, ne reatu tam manifesto de honestate ecclesiastica sub conscientia vestra dicantur concubinarii triumphasse. Indicat ergo zelus vester silentium condemnato, ecclesiasque ipsius, quas in episcopatu Sagiensi transferri fecit in filium sacerdotii sui, per alium episcopum quam per eum a quo male collatae sunt, faciatis personis idoneis assignari. Plures siquidem sunt, poteritque pluribus honestis personis proficere, quod male in unius constat cupiditate congestum.
CXV. AD RICARDUM WINTONIENSEM EPISCOPUM.
Author: Arnulfus Lexoviensis

Credo vos fideli retinere memoria, Willelmum de Ferendona, vicariam loci illius a tempore Thurstini, per totum ipsius et Ricardi filii ejus tempus, usque ad mea tempora possedisse. Cumque capellaniam mihi regis munificentia contulisset, defuncto postmodum Ricardo per quem Willelmus eo vivente tenuerat, ego vicariam eamdem praedicto Willelmo in perpetuum concessi, quibusdam additis quae ipsius a me videbatur obsequium et devotio meruisse. Itaque eum vobis tanquam episcopo praesentavi, et vos id quod feceram benignius episcopali auctoritate firmastis. Postmodum vero ecclesiam nepoti nostro vestra intercessione donavi, salva nimirum Willelmo vicaria quam ei ante donaveram, idque nihilominus a vestra benignitate concessum est, idemque Willelmus aliquibus annis in eadem possessione permansit. Novissime placuit bonitati vestrae, ipsum de eadem ecclesia removere, et sine omni culpa ejus, quaedam bona ipsius mobilia detinere. Teneor ergo pauperi, quia aliquandiu mihi fidelis exstitit et devotus, nec ei negare possum quin ego apud sanctitatem vestram pro eo quibus possum precibus intercedam. Videte quid facitis, quia non est bonum pro tam modica re sacerdotis et episcopi conscientiam denigrari, meque ipsius non potest inopia non movere, eo quod ipse aliquando se et sua meae profusius exhibuit voluntati.
CXVI. AD DOMINUM PAPAM ALEXANDRUM.
Author: Arnulfus Lexoviensis

In episcopatu, cui Deo permittente deservio, quaedam parochialis ecclesia vacans incidit, quam ego ad praesentationem cujusdam illustris viri, Willelmi scilicet Marmiun, ad quem dicebatur patronatus ecclesiae pertinere, idoneae personae, nullo penitus reclamante, donavi. Cumque is, cui dederam praedictam ecclesiam, aliquandiu pacifice possedisset, communi fatalitate decessit, et ego ad praesentationem ejusdem Willelmi sicut prius alii personae, prout oportuit, assignavi. Cumque is, cui novissimo donata fuerat, eam quatuor annis auctoritate ecclesiastica tenuisset, mota est ei qui praesentaverat quaestio patronatus in judicio saeculari, cum semper ab antiquo causae hujusmodi ad episcopalem audientiam pertinerent. Evicit itaque calumniator ille patronatum ecclesiae in curia saeculari, nihilque episcopali justitiae reservatum. Postea vero movit adversus clericum, qui a me susceptus fuerat, quaestionem, exigens eum ab ecclesia penitus amoveri, cum ipse eo tempore, quo ille patronatum habebat, oblatus fuisset et ad ordines etiam aliquos ordinatus. Petebat autem ille non nomine quidem suo, sed cujusdam puellulae quadriennis, cujus ille sperabat matrimonium in futurum, licet cum ea, quia non poterat, nec sponsalia nec matrimonium contraxisset. Apud nos autem patronorum inopinata mutatio non consuevit mutationem facere clericorum, sed is, qui pro tempore repertus fuerat, novi successoris tenetur agnoscere patronatum. Cumque nos ad sententiam procedere pararemus, appellavit iste ad audientiam vestram, diem nativitatis Domini appellationi praefigens, et nos appellationi ad vos factae debitam reverentiam conservantes, caetera vestrae reservavimus majestati.
CXVII. AD PETRUM CARDINALEM.
Author: Arnulfus Lexoviensis

Quam sanctum, quam utile, quam totis visceribus amplectendum consilium mihi sapientia vestra contulit, cum in partibus nostris legationis gereretis officium, a vestra non reor excidisse memoria, nihilque fuit altius totius animi mei desiderio radicatum. Speravi cito posse proficere quod optabam, quia dominus rex consilio et admonitione vestra ad solvendum aes alienum, quo maxime detinebar, regali mihi promisit munificentia subvenire, sed omnino manus a solutione continuit, concessoque publice episcopatu Waltero de Constantiis, si decederem vel abirem, ipsi solutionem pecuniae relaxavit. Ipse vero Walterus per Radulfum cancellarium regis et per se ipsum, pecuniam praesentem obtulit protinus numerandam, si tamen majores personas et majorem partem capituli de electione ipsius facerem convenire. Respondi ego plane id Simoniacum esse, neque me quidquam ab eo in causam hujusmodi suscepturum. Indignatus est ille, nec adhuc temeraria cessavit ambitio, sed factus, me amoto, de regis permissione securior, vexationibus expellere studet, quem non potest pactionibus amovere. Trahor itaque funiculo triplici, dum me regis ira conculcat, et ministri ejus ex praecepto constanter affligunt; et Walterus, aliquibus canonicorum sibi astrictis, tanquam Dominum se gerit et in pluribus possessorem. Quod jam eo usque processit ut major procurator regis, Willelmus scilicet filius Radulfi, nuper me omnibus reditibus meis et civitate mea et ipsa etiam episcopali sede privaverit, et per alienas domos cum pane alieno per decem circiter dies compulit oberrare. Nondum tamen au sus sum episcopatum prorsus dimittere, ut venien te lupo dicerer aufugisse, sed interim ad ecclesiam Sancti Victoris me censui transferendum, donec nuntios meos, quos ad dominum papam et ad vos destinavi, recipiam cum auxilio et consilio, quo me vestra voluit gratia convenire. Siquidem, licet sanus sim, tantam tamen debilitatem mihi senectus importat, ut nec septem passibus progredi possim vel equum ascendere vel descendere, nisi alienis manibus sublevatus.
CXVIII. AD THEODWINUM CARDINALEM.
Author: Arnulfus Lexoviensis

Quando in partibus nostris legationis administrastis officium, in magna me gratis familiaritate suscepistis et gratia, et in omni opportunitate mea liberali semper consilio et auxilio confovistis. Magnum siquidem est hoc, sed multo majus, cum nos ab invicem multa locorum distantia dimovisset, perseveravit affectio, et apud apostolicam sedem negotiorum nostrorum studuistis semper tanquam specialis procurator existere, ne unquam postulatio vestra frustraretur desiderato effectu. Unde beneficientiae vestrae non debeo immemor nec ingratus existere, sed si aliquoties benigna refulget occasio, ad debitas gratiarum actiones omne studium vobis et omnem impendere facultatem facio: interim quod possum, ad omne obsequium vestrum toto praeparatus affectu, si quando mihi desiderati operis divina bonitas largiatur effectum. Ad praesens autem latores praesentium, nuntios meos, vobis solita commendo fiducia, ut negotia quae portant, vestro utiliter studio compleantur. Multa sunt quae portant, sed omni subnixa veritate, et omni acceptione dignissima. Praesertim apud sanctos censores morum et ecclesiasticae vindices honestatis. Poteritis autem ex transcriptis litterarum, quae portant domino papae, cuncta cognoscere, et quo affectu dicantur, certissime judicare.
CXX. AD BARTHOLOMAEUM EXONIENSEM EPISCOPUM.
Author: Arnulfus Lexoviensis

Quid ego fecerim vobis, aut quid sanctitas mihi vestra promiserit, a vestra non credo memoria decidisse. Dedi enim litteras vobis ad regem, quibus ipse motus est adversum me, vobisque sumpta inde occasione capellaniam contulit, quia visum est ei me vobis eam penitus resignasse. Litteras etiam transcribi fecit et transcriptum in Normanniam attulit. Cumque ego ab eo causam quaererem sublatae mihi capellaniae, respondit se non abstulisse mihi, sed me vobis eam litterarum, quas protulit, testimonio contulisse, sustinere se velle quod feceram, quia in ea parte nolebat voluntati meae in aliquo contraire. Meminisse debet prudentia vestra, vos a longinquo retro tempore rogasse me, ne proventum vestrum impediret, si modo quolibet impetrare possetis a rege, salvo mihi scilicet per manum vestram omni capellaniae reditu, dum vixero, et ego quidem sub hac expressa conditione feci vobis quidquid voluistis, sicut rex ipse publice profitetur. Neque ego aliquas a vobis requirere volui cautiones, quia sufficere mihi videbatur ad fidem verbum sacerdotis et episcopi, quod cum asseveratione plurima procedebat. Committo rem totam conscientiae vestrae ut ipsa inter me et vos justo judicio judicet, et vos ipse causam et judicium faciatis.
CXXI. AD GILBERTUM LEXOVIENSEM ARCHIDIACONUM.
Author: Arnulfus Lexoviensis

Litteras domini regis et domini Wintoniensis et vestras accepi, quibus nihil certi habeo, quod ad praesens valeam respondere. Vos quidem liberalitate mea aliquandiu usus estis, quae sane vobis infructuosa non exstitit, nec preces aliquas vobis oportuit aliquando porrigere, nec violentiam quamlibet attentare. Feci vobis de mera liberalitate quod feci contra multorum invidiam; neque gratiam meam aliqua dissuasio poterat impedire. Utinam mihi proveniat fructus inde quem merui, neque qui inviderunt ab initio rideant et insultent! Utinam via pristina placuisset vobis incedere; quia ubicunque partes suas potentia major apponit, metu potestatis praedicatur extortum. Et ego quidem in Burgundia nuntios excusationis meae quos ad concilium misi, Hugonem scilicet nepotem meum et alios, suspensus exspecto: cumque venerint, in Normanniam redire disposui, ubi vobis et aliis majore consilio respondere potero, sicut honori et utilitati ecclesiae meae apparuerit expedire. Interim sciatis mihi non esse liberum facere quod rogatis, quoniam hoc aliter constitutum est, et tam consensu capituli vestri et archiepiscopi, quam Romani pontificis auctoritate, anathemate simul interveniente firmatum, rescriptumque apostolicum super hoc in synodo nostra generaliter recitatum est, et omnium sacerdotum publice conniventia roboratum. Venient ergo tempora et rerum eventus multiplices, in quibus nobis poterit gratia divina praestare consilium, quia, sicut mihi videtur, a nobis demigrare paratis, nisi mea fueritis diligentia revocatus.
CXXII. AD RICARDUM WINTONIENSEM EPISCOPUM.
Author: Arnulfus Lexoviensis

Misit mihi per Gilebertum archidiaconum munificentia vestra quod scitis, quod ego siquidem gratanter accepi, gratius tamen accepturus, si non tam oblatum videretur, ut subveniret inopiae, quam ut jucunda muneris qualitate potius illustraret. Et ego quidem munus alterius speciei de vestra charitate speraveram, quod rei qualitate potius quam pondere complaceret. Petieram etenim palefridum ut solito more vestro debilitati meae vestra indulgentia provideret, sed vos ex privata causa, sicut conjicio, munus absconditum mittere voluistis, quanquam sua posset elegantia declarari. Et ego quidem quidquid illud fuerit, cum gratiarum actione retineo, et quamvis magnum exstiterit: ego tamen de affectu et amplitudine animi vestri reputandum aestimo liberalis beneficii quantitatem. Scio prosperitatem vestram multis saepe vexationibus infestari, meisque passionibus compati; vestrae vos docent aliquando passiones; liberat autem quandoque pauperem Dominus a potente, et is cui non comparet adjutor, divino misericorditer adjutorio relevatur.
CXXIII. AD NICOLAUM MELDENSEM EPISCOPUM.
Author: Arnulfus Lexoviensis

Est apud vos Henricus quidam, qui de terra et episcopatu meo ortus, ab alieno episcopo inordinate ad ordines, quos habuit, promotus est. Postmodum autem procedente tempore, multis flagitiis involutus, de falsa publice moneta convictus est et confessus, quam per totam civitatem Baiocensem publice non timebat expendere, et incautos detestabili malitia defraudare. Captus est et a regiis apparitoribus retrusus in carcerem, et ferreis nimirum compedibus alligatus. Tandem vero magno studio et labore per episcopum civitatis liberatus est, abjurata nimirum in perpetuum tota provincia Normannorum, atque ad archiepiscopum perductus est. A quo rupto coronae circulo, revolutis a capite sacerdotalibus indumentis, exordinatus est, et de tota terra incontinenter ejectus. Habet fratrem Amfredum nomine, qui nec minoribus nec parcioribus flagitiis irretitus, quidquid a me vel ab aliis dominis suis obtinebat amisso, cum diutius latitans non praesumeret apparere, novissime post quindecim annos a principe nostro litteras remissionis dictus est obtinere, in quibus ei pax publica concessa est, et ut a pristinis dominis suis pristinas haereditates suas reciperet, si eas posset modis quibuslibet impetrare. Susceptus igitur ab aliis, a me novissime vix multis intercessoribus recipi potuit, ipsique haereditatem quam ab ecclesia nostra antiquitus habuerat, reddidi, pacta nimirum ob restitutionem amissae in perpetuum haereditatis summa pecuniae, quam ipse juravit se certo tempore soluturum, et H. frater ejus, qui omni studio et tota fide procurabat ejus negotium, fidejussit et se, nisi ille solveret, praefixo tempore soluturum juramento corporali interveniente firmavit. Transactum est omne tempus, neque quod ab iis promissum fuerat est impletum. Haec igitur omnia, dilecte nobis, charitati vestrae scribenda censui et veraciter indicanda, ut Henricum qui vobiscum est, mihi secundum justitiam satisfacere compellatis, et vobis mores ejus protestatione mea et litteris meis certius innotescant.
CXXIV. AD ABBATEM CLARAEVALLENSEM.
Author: Arnulfus Lexoviensis

Ricardus de Blossevilla, abbas quondam Mortui Maris, de episcopatu nostro exstitit oriundus, et ab inferioribus ordinibus usque ad gradum sacerdotii per nostrae manus impositionem promotus est, et ad certum beneficii titulum institutus. Qui cum in laicali habitu apud nos laudabiliter militasset, arctioris vitae jugo suppositus, in habitu vestro morum praerogativa meruit commendari. Et tandem ob insignis vitae merita in abbatis locum promotus, in ordine vestro quasi lucerna resplenduit, et subditis profuit bonae conversationis exemplo, et in amorem totius ordinis vestri corda principum inclinavit. Sed insidiator diabolus, qui justorum consuevit actibus invidere et maculam in electis ponere machinatur: in illum quorumdam malignorum linguas exacuit, qui falsis adinventionibus ejus opinionem apud bonos et graves vulneraverunt, ea solum intentione eum movere nitentes, ut amoto ipso liberius ab ordinis tramite deviarent. Inde est quod in ejus amotione sanctitatem vestram credimus circumventam, nec ad plenum, sicut credimus, rei veritas vobis innotuit; cum etiam abbas Uscanensis contra eum dicatur latentis invidiae facibus agitari, et detractoribus ejus aurem facilius quam deceret inclinasse. Illud etiam est quod miramur, quod illum post amotionem suam praefato abbati custodiendum remisistis: qui eum minus bene tractare dicitur et arctiorem ei custodiam quam oporteat adhibere. Supplicamus itaque sanctitati vestrae, ut ei locum alium provideatis, ubi tractetur honestius, et placatiori animo Domino valeat deservire. Sciatis enim principi nostro plurimum complacere, eumque in magnis vobis esse obnoxium, si ei quem tandiu brachiis sincerae charitatis amplexus est, statum utilem provideritis et honestum.
CXXV. AD WILLELMUM REMENSEM ARCHIEPISCOPUM.
Author: Arnulfus Lexoviensis

Motus est adversum me, sicut nostis, a plurimo jam tempore dominus noster rex, et me tam per se quam per justitiarios suos multipliciter non desinit infestare. Unde unum de nepotibus meis de terra fecit duobus annis exsulare, quem ad intercessionem vestram vestra et domini nostri comitis T. fratris vestri gratia reconciliavit, si tamen speratam invenisset reconciliatio veritatem. Pulsus itaque denuo novissime per vestrum et ipsius studium, obtinuit secundae reconciliationis accessum. Haeret igitur, sicut potest, neque quidquam certae severitatis invenit, sed inter exsilium et carcerem eventum fortunae tremebundus exspectat. Tenet et alium simili mihi sanguinis necessitate conjunctum. Quem, sine mandato quidem ipsius, per plurimos jam menses major minister ejus carceris clausit ergastulo, sciens se in hoc ipsius gratiam promereri. Agnita vero iniquitate malorum, considerans rex eum sine omni causa fuisse afflictum, promisit quod ipsum omnino dimitteret; et fecisset, ut credo, si praesentem haberet per quem posset dimissio consummari. Super quo expertae mihi in multis et maximis benignitati vestrae et gratiae supplico, ut si opportuna vobis occasio forte refulserit, istum quoque facta pro eo ad regem supplicatio liberet et absolvat. Credo efficiendum facile, quia si ad innocentis liberationem justitia sua non sufficit, quod deerit reverentiae vestrae gratia consummabit.
CXXVI. AD RICARDUM ABRINCENSEM EPISCOPUM ET COLLEGAS EJUS.
Author: Arnulfus Lexoviensis

Orta est in episcopatu nostro jam diu in monasterio Gristonensi controversia super abbatis electione, quae praecedentibus appellationibus ad Romanum usque pontificem perlata est, et ab ipso ad cognitionem domini Pictaviensis ad decidendam cum quibusdam aliis judicibus delegata. Cumque ipse ad decisionem causae cum his, quos dominus papa collegas adjunxerat, studiosius, prout oportebat, intenderet, quia de longinquo causae instructionem quaeri oportebat, nec facile usque ad ipsius praesentiam poterat pervenire, injunxit nobis vice sua partium allegationem audire et testium depositiones recipere, ipsasque consignatas, sicut moris est, ei remittere, ut ita secundum ordinem judiciarium posset ad sententiam pervenire. Ego vero super causa sollicitus sum, quia monasterium in episcopatu nostro est, et ad pacem domus illius libentissime vellem intendere, quoniam dominus rex adversus fratres loci illius plurimum motus est; nam designationi voluntatis ejus non volunt tanquan caeteri consentire. Quia igitur causam ex parte ad experientiam vestram gratia divina produxit: gaudemus in Domino de prudentia et religione vestra certissime confidentes; quoniam et justitiam Dei et libertatem Ecclesiae studebitis conservare: et nos vobis preces affectuosas porrigimus, ut ad pacem monasterii et gratiam principis observandam diligentius intendatis, quoniam sine gratia ejus res nisi cum magno non potest procedere detrimento.
CXXVIII. AD HENRICUM REGEM ANGLORUM.
Author: Arnulfus Lexoviensis

Praecepistis Willelmo filio Radulfi in discessu meo a vobis apud Gisortium ut mihi ducentas libras ancl. faceret numerare pro catallis meis et ipse praeceptum vestrum debita hilaritate suscepit: mihi se facturum cum tanta asseveratione promisit, ut ego nullatenus crediderim dubitandum. Assignavit itaque mihi diem, ad mediam Augusti, et ego tunc ad eum misi cum omni fiducia nec recepi. Assignavit mihi alium diem ad festum scilicet Sancti Michaelis, neque tunc quoque mihi quidquam solutum est, neque dies ad solvendum ulterius assignata. Frustratus itaque toties, nihil aliud credidi mihi faciendum nisi ad benignitatem vestram nuntium destinare, ut quod a vobis tam liberaliter concessum est, suo veraciter consummari faciatis effectu. Praeterea ducentas libras annuas mihi magnificentia vestra constituit, quandiu viverem in praepositura Lexoviensi, assensu et sigillo nimirum vestro, et canonicorum et archiepiscopi prosequente, quatuor quidem terminis singulis, scilicet tribus mensibus persolvendas, ut scilicet in hac festivitate Sancti Michaelis mihi quarta portio solveretur: reliquis portionibus suo tempore persolvendis: neque enim episcopatus dilatio, sicut scitis, in meum debet cedere detrimentum; sed oportet ut vos faciatis absque dilatione et diminutione persolvi. Praecipiat igitur magnificentia vestra utrumque fieri, quia Hugo de Nunaunt plurimum terruisset me, si ego verbis ipsius credendum esse putarem. Venit enim Parisios, et cum ego verba laetitiae exspectarem, dixit mihi coram abbate et fratribus promissiones vestras mihi nullatenus adimplendas, mihique necessarium esse aliunde parare subsidium.