EPISTOLA XV. AD P. ABBATEM COENOBII CLASSENSIS S. APOLLINARIS.
Author: Petrus Damianus

ARGUMENTUM.--Classensem abbatem, qui monachum a monasterio transfugam detinebat multis excommunicationum vinculis obstrictum, obtestatur ut illum apud se permanere non patiatur. Quod si ad suum monasterium reverti velit, mitem se et clementem erga illum futurum pollicetur.

Domno P. venerabili abbati, PETRUS peccator monachus salutem in Domino. Miror sanctam prudentiam tuam, venerabilis frater, quia cum tota terra repleta sit monachis, tu meum adversum me monachum foves, toties me apud te expostulante, requisitum, tot apostolicae sedis Romanorumque pontificum excommunicationum jaculis sauciatum. Enimvero primus humani generis parens, cum sibi comedere de cunctis, praeter unam paradisi liceret arboribus, caeterarum quidem arborum poma contempsit, illam vero solam, quae sibi prohibita fuerat ex qua vesceretur, elegit . Ita tu, cum eos forte quos licet suscipere non admittas; illum, qui tibi tam terribiliter prohibetur, asciscere non formidas, atque, ut tu duntaxat eum sub tuo jure possideas, si perit anima, pro qua Christus mortuus est , omnino non curas. Apud Salomonem nempe meretrix, quae alienum subduxerat fetum, malebat eum regio mucrone secari, quam maternis uberibus reddi : parvipendebat siquidem perniciem morientis, dummodo vocabulum ipsa non amitteret matris. Tu etiam ad hujus exemplum, cur lactas quem non genuisti? vel more perdicis, cur foves quem non peperisti? Hoc est enim naturale perdicis, ut aliena furtim ova subripiat, eaque tanquam propria eo usque confoveat, donec fetus erumpat, sed cum pulli vocem matris audiunt, eam naturae docentis indicio recognoscunt, et falsa matre contempta, protinus ad veram perniciter revertuntur. Unde et Jeremias ait: « Perdix fovit quae non peperit; fecit divitias, et non in judicio; in dimidio dierum suorum relinquet eas, et in novissimo suo erit insipiens . » Nempe salvo eo, ut de his qui alienos furantur alumnos, hoc possit intelligi, videtur tamen de totius auctore nequitiae principaliter dici. Diabolus enim tanquam doctor in cathedra pestilentiae, super homines sibi magisterium usurpavit, quos ipse non condidit; et errorem nos docendo 203 quasi fovit, quos creando non peperit. Fecit itaque divitias, et non in judicio, quia dum rebus alieni juris ditescere voluit, aequitatis judicium temeravit. Sed in dimidio dierum suorum relinquet eos; diabolus enim quasi adhuc vivit, dum eum ultimi judicii gladius necdum transfodit. Nondum itaque mortuus suas divitias jam relinquit, quoniam ad Creatorem suum genus humanum ex maxima parte jam rediit. In novissimo autem suo erit insipiens, quem, sicut Apostolus ait: « Dominus Jesus interficiet spiritu oris sui, et destruet illustratione adventus sui . » Et propheta: « Spiritu, inquit, labiorum suorum interficiet impium . » Homo igitur magistrum deserit abusivum, et redit ad proprium, cum novum damnat errorem, et ad suae revertitur conditionis originem. Unde illic apte subjungitur: « Solium gloriae altitudinis a principio, locus sanctificationis nostrae, exspectatio Israel . » Deus itaque, qui est principium gloriae, ipse est exspectatio Israel, quoniam a quo genus humanum prodiit, per conditionis revertitur sacramentum. Qui ergo sedebat in solio gloriae altitudinis a principio et hominem edocebat, ipse est exspectatio Israel, ut in loco sanctificationis nostrae, id est, in sancta Ecclesia, eumdem hominem iterum doceat. Unde per Psalmistam dicitur: « Reminiscentur, et convertentur ad Dominum universi fines terrae, et adorabunt in conspectu ejus omnes patriae gentium . » Quisquis ergo alienum tollit violata fide discipulum, Antichristi procul dubio imitatur exemplum. Et sicut ille quod alienum est, more perdicis, amittit; sic iste quod usurpatum est, aequitatis interveniente judicio, non tenebit. Recordare, venerabilis pater, quia te praesente frater ille et prius ante sanctum altare ecclesiae, et postmodum ante crucem cellulae, sub excommunicationis se devotavit elogium, si nostri prioratus obedientiam ex industria ulterius violaret. Cave ergo ne tam sanctum, tam venerabile monasterium is, qui tot excommunicationum vinculis involutus est, polluat, et per tam religiosum sanctumque conventum lethalis leprae se prurigo diffundat, sicut Israeliticae plebi divina vox ait: « Anathema in medio tui est, Israel, non poteris stare contra hostes tuos, donec deleatur ex te, qui hoc contaminatus est scelere . » Ego autem, qui lapsi fratris mortem sitire non debeo, ejus calamitati compatiens commotis visceribus ingemisco, et non modo sibi venialiter indulgere, sed si resipiscat, paratus sum pro salute illius etiam animam ponere. Pro charitate igitur vestra sanctorumque fratrum vestrorum, quorum ego servus sum, cum vestris ad me tantummodo litteris veniat, et me circa se mansuetum fore, mitem atque benevolum non diffidat, alioquin Romana synodo jam propinquante . . . si . . . Sed nolo minas inferre, sufficiat tantummodo, ne mihi praejudicium fiat, interim cum humilitate deposcere.

Notes: (Gen. II et III) (I Cor. VIII) (III Reg. III) (Jer. XVII) (II Thess. II) (Isai. XI) (Jer. XVII) (Psal. XXI) (Jos. VII)