medieval-data/medieval-letters huggingface dataset:
EPISTOLA II. SANCTORUM EPISCOPORUM LUPI TRICASSINI ET EUPHRONII AUGUSTODUNENSIS, AD TALASIUM EPISCOPUM ANDEGAVENSEM.
Author: Lupus Trecensis

De solemnitatibus, et de bigamis clericis, et iis qui conjugati assumuntur.

Domino sancto et in Christo cultu atque honore venerando beatissimo fratri Talasio episcopo, Lupus et Euphronius episcopi pariter positi. Commonitorium quod per subdiaconum Arcontium missum fuerat, inspeximus: ad quod sanctitati tuae, sicut poposcisti, respondere curavimus. Vigilia natalis Domini longe alio more, quam Paschae vigilia, celebranda: quia hic nativitatis lectiones legendae sunt, illic autem passionis. Epiphaniae quoque solemnitas habet suum specialem cultum. Quae vigiliae vel maxime, aut perpete nocte, aut certe in matutinum vergente, curandae sunt: paschalis autem vigilia a vespere raro in matutinum usque perducitur. Deinde in vigilia Paschae diversorum librorum lectiones sunt recensendae, quae totae habeant aliquid de praefiguratione, aut vaticinio passionis: antedicta autem vigilia, prout visum fuerit; inter psallendum et legendum, sive de prophetis, sive de Novo Testamento, quod quisque voluerit, non legali, sed voluntaria lectione praesumet. De clericis vero bigamis, usque ad ostiarios Ecclesia permittit et patitur: et quam quis sacerdotum regulam pro districtione sua assumpserit, jure custodiet. Exorcistas vero, aut subdiaconos, a secundis nuptiis penitus excludit. Generationem vero filiorum ab his, quos conjugatos assumimus, melius esset, si fieri possit, arceri: quos melius est non assumi, quam de his postea sub diversa sensuum verietate certari: cum melius sit omnes disceptationum causas excludi, ut qui non vult in clericatu generari, non constituat in altario conjugatos. Haec pro consuetudine Ecclesiarum nostrarum, quarum una est regula, paginae hujus sermone texuimus. Si quid vero pro honore Domini potest districtionis accrescere, et si imitari non possumus, pro Domini honore laudabimus. Nam jam Ecclesiae obsequiis aggregatos ad secundas nuptias transire non patimur: quos, postquam assumpti fuerint, etiam a primis penitus arcemus; exorcistas duntaxat, atque subdiaconos. In Augustodunensi autem Ecclesia, vel ostiarius in imo officio constitutus, si uxorem aliam acceperit, ab officio penitus abdicatur. Subdiaconos autem ad pacem inter se in sacrario oportet accedere: in altario autem, non nisi dum porrigunt pallas diacono, aut suscipiunt quod refertur; ad pacem autem nequaquam eis permissum est. Si autem illius amentiae fuerit, vel exorcista, vel subdiaconus, vel etiam, sicut supra memoratum est, ostiarius, ut secundis se nuptiis illigarit, non solum ab officio, sed etiam a communione penitus arcetur.

Notes: ( Habes infra nonnullas Ruricii et Sidonii Rhegiensis
epistolas ad Lupum Trecensem scriptas. )
EPISTOLA LIBERII PAPAE AD OSIUM EPISCOPUM CORDUBENSEM.  (Anno 353 exeunte, aut 354 ineunte.)   De Vincentii episcopi Capuani legatione et lapsu.
Author: Liberius papa

Quia in nullo conscientiam tuam debeo praeterire: multi ex Italia episcopi convenerunt, qui mecum religiosissimum imperatorem Constantium fuerant deprecati, ut juberet, sicut ipsi placuerat dudum, concilium ad Aquileiam congregari. Vincentium Capuensem cum Marcello aeque ex Campania episcopo legationem nostram suscepisse sanctitati tuae insinuo. De quo cum multa sperarem, quod et causam optime retineret, et judex in eadem causa cum sanctitate tua frequenter resedisset; credideram integrum Dei Evangelium sua legatione posse servari. Non tantum nihil impetravit, sed et ipse in illam ductus est simulationem. Post cujus factum duplici moerore confectus, mihi moriendum magis pro Deo decrevi, ne viderer novissimus delator, aut sententiis contra Evangelium accommodare consensum.
EPISTOLA LIBERII PAPAE AD EUSEBIUM VERCELLENSEM EPISCOPUM.  (Eodem tempore.)   De legatione Luciferi Calaritani episcopi ad Constantium imp. ut concilium, quo res Ecclesiae componantur, ab eo postulet. Ut Eusebius ipse illius adjutor sit quo petitionem impetret.   I. II.
Author: Liberius papa

Liberius episcopus dilectissimo fratri Eusebio.

Me, frater carissime, ad solatium vitae praesentis erigit invicta fides tua, qua secutus Evangeliorum praecepta, nullo genere a consortio sedis apostolicae discrepasti: quod credo non sine Dei impulsu, qui digno sibi in sacerdotio detinet, benevolentia complesse. Cum igitur post legationem Vincentius in illam ductus est simulationem, reliqui per Italiam episcopi publica conventione coacti fuissent sententiis Orientalium obedire; Deo procurante, frater et coepiscopus noster Lucifer de Sardinia supervenit, qui cum latebras causae interioris cognovisset, et pervenisset ad ejus conscientiam, sub occasione nominis Athanasii haereticos haec velle tentare; pro devotione fidei suae subire voluit justum laborem, et ad Comitatum religiosi principis pergere: ut tandem exposito ordine totius causae, impetraret ut omnia, quae in medium venerunt, in coetu possent sacerdotum Dei tractari. Itaque quia scio sanctum fidei tuae calorem cum ejus animo concordare, prudentiam tuam peto, ut si procurante Deo habuerit te praesentem, per quoscumque potueris, sollicite excubare contendas, ut possitis universa, quae fides catholica exigit, clementissimo imperatori insinuare: ut tandem aliquando deposita animi indignatione, faciat quod et quieti nostrae et saluti suae possit in omnibus convenire. Ex superfluo autem credidi, ordinationem causae totius honorificentiae tuae litteris insinuare, cum supradictus frater meus vel ejus comites in praesenti possint omnia relatione sua referre. Deus te incolumem custodiat, domine frater carissime.

Notes: ( F. dignos)
EPISTOLA LIBERII PAPAE AD EUSEBIUM EPISCOPUM VERCELLENSEM.  (Anno 354.)   Ut legatis ad Constantium pergentibus se adjungat.
Author: Liberius papa

Liberius episcopus dilectissimo fratri Eusebio.

Remeante filio meo Callepio ad patriam suam, optimum credidi per hunc sanctitatem tuam salutare, domine frater charissime, orans Dei clementiam, ut salvus atque hilaris litteras meas accipias. Sane quia scio invictum animum tuum fideliter agere quae Deus praecepit, commendo tibi fratrem et coepiscopum nostrum Luciferum, sed et charissimos filios meos Pancratium presbyterum et Hilarium diaconum, qui pro statu Ecclesiae animo virili et virtute deifica, tempore tempestivo, aggressi sunt contra inimicos Ecclesiae, quos Deus spiritu oris sui destruet. Scio enim ferventem spiritum Dei esse in te, ut simul cum eisdem aggrediaris: ut fides, quae ab Apostolis tradita est Ecclesiae catholicae, nullo modo irrumpi possit : ut eorum consortio jungat se fides tua, et similis ubi fuerit, adsit sanctitas tua, uno colloquio, uno consilio id agatis, quod Deo et angelis ejus placet, et Ecclesiae catholicae expedit. Pro hoc labore praemium coeleste, coronam immarcescibilem, haereditatem regni coelorum Christus Dominus noster retribuat vobis. Salutamus omnes qui tecum Deo fideliter serviunt. Salutate omnem clerum . . . Deus te incolumem custodiat, domine frater charissime.

Notes: (certe dignaris retinere si leges publicae
absentem non condemnant)
EPISTOLA LIBERII PAPAE AD EUSEBIUM EPISCOPUM VERCELLENSEM.  Quanta laetitia affectus sit Eusebii litteris, quibus cum se legatis ipsius adjunxisse didicit. Fortunatiano Aquileiensi episcopo se pariter scripsisse eis, ut cum excubet, et si opus sit, suam eis praesentiam non neget.  Liberius episcopus dilectissimo fratri Eusebio. I. II.
Author: Liberius papa

Laus pietatis Eusebii. --Sciebam, domine frater charissime, quod Spiritu Dei fervens in causa fidei, quae nos potest Domino commendare, fratri et coepiscopo nostro Lucifero, et Pancratio compresbytero nostro, qui simul erat profectus cum filio meo Hilario diacono, fida dignareris solatia exhibere, nec te posses iis denegare, quos sciebas pro devotione fidei suae tantum laborem itineris suscepisse. Magnum itaque levamen animus meus ex lectione litterarum tuarum accepit: imo causam ipsam in melius proficere posse, Deo favente, quod fratres nostros deserere noluisti, jamjamque confido. Labora itaque ut bonus miles, qui praemium aeterni imperatoris exspectas, et virtutem animi, qua te scio mundi hujus illecebras contempsisse, adversus eos qui Ecclesiae quidem luce orbi sunt, praebere contende. Habens utpote contemptum vitae istius, veridicum te sacerdotem ostende: ut laborantibus vobis pro Ecclesiae statu, concilium possit celebrari; ut omnia, quae in praejudicium fidei subtiliter e diverso venientes machinati sunt, possint in melius reformari. Hunc laborem, quem egregia fides tua melius novit, aeterna praemia comitantur: cui quemadmodum insistere debemus, etiamsi exhortatio frigesceret, fervens Spiritus sanctus, qui in te est, propter unitatem sanctae Ecclesiae per momenta animum tuum stimularet ad majora solatia.

Etiam ad fratrem et coepiscopum nostrum Fortunatianum, quem sciebam neque personas hominum vereri, et futura magis praemia cogitare, litteras erogavi; ut et ipse pro sinceritate pectoris, et pro fide, quam se scit etiam cum discrimine vitae praesentis custodisse, etiam nunc vobiscum dignaretur excubare. Quem quidem scio pro sanctitate pectoris sui indubitanter et consilio suo prudentiam vestram firmare, et si ita vobis placuerit, praesentiam suam in nullo dilectioni vestrae negare. Deus te incolumem custodiat, domine frater charissime.

Notes: ( seu, exserere)
EPISTOLA LIBERII PAPAE AD EUSEBIUM, DIONYSIUM ET LUCIFERUM IN EXILIO CONSTITUTOS.  (Anno 355.)   Iis de confessionis gloria gratulatus, illorum orationibus se commendat, et ut de universis quae Mediolani gesta sunt se certiorem faciant rogat.   I. II.
Author: Liberius papa

Liberius exilium desiderat gloriansque de falsorum fratrum persecutione. --Quamvis sub imagine pacis, humani generis inimicus vehementius in membra Ecclesiae videatur esse grassatus; vos tamen acceptissimi in Domino sacerdotes, egregia et singularis fides et hic probabiles Deo ostendit, et jam ad futuram gloriam martyres designavit. Quo itaque praeconio laudis, qua vocis exsultatione merita virtutis vestrae proferam, positus inter moerorem absentiae vestrae et gaudium gloriae, prorsus invenire non possum: nisi quod scio hinc me probabiliora vobis solatia exhibere, si credatis me in exsilium simul vobiscum esse detrusum. Denique me adhuc in ipsa exspectatione pendentem quod a consortio vestro durior necessitas interim distrahit, satis contristor. Optaveram enim, fratres devotissimi, prior pro omnibus vobis impendi: ut exemplum gloriae per me magis vestra dilectio consequeretur. Sed fuerit haec palma meritorum vestrorum, ut priores de perseverantia fidei ad confessionis illustrem gloriam veneritis. Quaeso igitur dilectionem vestram, ut me praesentem vobiscum esse credatis; atque eo me affectu absentem non esse sentiatis; et intelligatis dolere me satis, quod sum interim a vestro consortio disparatus. Quantam denique gloriam fueritis consecuti, hinc magis scire potestis, quod si qui in persecutione coronati sunt, solius persecutoris cruentos gladios sentire potuerunt: contra vos, devoti per omnia Dei milites, etiam falsos fratres inimicos experti, de perfidia victoriam pertulistis: quorum quanto violentia in saeculo crescere potuit, tanto sanctis sacerdotibus praemia laudis inveniuntur conferre.

Confessores Deo proximiores fiunt. --Estote itaque de promissione coelesti securi: et quia proximiores estis Deo effecti, vestris orationibus me vestrum consacerdotem, famulum Dei ad Dominum sublevate, ut supervenientes impetus, qui de die in diem cum annuntiantur, graviora vulnera infligunt, tolerabiliter ferre possimus: ut inviolata fide, salvo statu Ecclesiae catholicae, parem vobis dignetur me Dominus efficere. Et quia cupio quae gesta sunt in ipsa congressione fidelius scire; obsecro sanctitatem vestram, universa fideliter litteris intimare dignemini: ut additamentum majus vel ipse animus, qui diversis rumoribus cruciatur, vel vires corporis ipsius, quae jam extenuatae sunt, de cohortatione vestra possint sentire. , Deus vos incolumes custodiat, domini fratres.

Notes: ( Et alia manu )
EPISTOLA LIBERII PAPAE AD ORIENTALES.  (Anno Christi 357.)   Se ab Athanasii defensione destitisse, pacem vero cum ipsis habere, ac fidem Sirmii expositam sibi a Demophilo oblatam suscepisse. Laborent et ipsi ut ab exilio dimittatur.  Dilectissimis fratribus presbyteris et coepiscopis Orientalibus salutem. I. II.
Author: Liberius papa

Pro deifico timore sancta fides vestra Deo cognita est et hominibus bonae voluntatis. Sicut lex loquitur: Justa judicate, filii hominum , ego Athanasium non defendo: sed quia susceperat illum bonae memoriae Julius episcopus decessor meus, verebar ne ab aliquo praevaricator judicarer. At ubi agnovi, quando Deo placuit, juste vos illum condemnasse, mox consensum commodavi sententiis vestris, litterasque super momine ejus per fratrem nostrum Fortunatianum dedi perferendas ad imperatorem Constantium. Itaque amoto Athanasio a communione omnium nostrum, cujus nec epistolia a me suscipienda sunt, dico me cum omnibus vobis et cum universis Orientalibus episcopis seu per universas provincias pacem et unanimitatem habere.

Nam ut verius sciatis me vera fide per hanc epistolam ea loqui, dominus et frater meus communis Demophilus, qui dignatus est pro sua benevolentia fidem vestram et catholicam exponere, quae Sirmio, a pluribus fratribus et coepiscopis nostris tractata, exposita et suscepta est ab omnibus qui in praesenti fuerunt, hanc ego libenti animo suscepi, in nullo contradixi, consensum accommodavi; hanc sequor, haec a me tenetur. Sane petendam credidi sanctitatem vestram, quia jam pervidetis in omnibus me vobis consentaneum esse, dignemini communi consilio ac studio laborare, quatenus de exilio jam dimittar, et ad sedem, quae mihi divinitus credita est, revertar.

Notes: (Psal. LVII, 2)
EPISTOLA LIBERII PAPAE AD VINCENTIUM EPISCOPUM CAPUANUM.  (Anno Christi 357.)   De solatio, quod ex Urbici ope percipiebat, sibi sublato. Se ab Athanasii nomine recessisse, et cum Orientalilibus pacem habere. Hac de re Vincentius Campaniae episcopos certiores faciat, et cum his ad imperatorem scribat, quo ab exilio revocetur.  De exilio Liberius Vincentio. I. II.
Author: Liberius papa

Non doceo, sed admoneo sanctum animum tuum, frater charissime, eo quod colloquia mala mores bonos corrumpunt . Insidiae hominum malorum bene tibi cognitae sunt, unde ad hunc laborem perveni: et ora ut det Dominus tolerantiam. Dilectissimus filius meus Urbicus diaconus, quem videbar habere solatium, a me per Venerium agentem in rebus sublatus est.

Sanctitati tuae significandum credidi, me de contentione illa a nomine Athanasii recessisse, et ad fratres et coepiscopos nostros Orientales litteras dedisse desuper nomine ejus. Unde quia Deo volente, et pax vobis ubique est, dignaberis convenire cunctos episcopos Campaniae, et haec illis insinuare, et ex ipsorum numero una cum epistola vestra, de unanimitate nostra et pace ad clementissimum imperatorem scribere, quo possim et ego de tristitia magna liberari. : Deus te incolumem custodiat, frater. : Cum omnibus episcopis orientalibus pacem habemus, et vobiscum. Ego me ad Deum absolvi, vos videritis: si volueritis me in exilio deficere, erit Deus judex inter me et vos.

Notes: (I Cor., XV, 33) ( Baron. noster) ( Et manu ipsius ) ( Item manu ipsius paginae perscriptae )
EPISTOLA LIBERII EPISCOPI URBIS ROMAE FACTA AD CATHOLICOS EPISCOPOS ITALIAE.  (Anno 363.)   Veniam iis, qui Arimini lapsi sunt, negandam non esse. Qua conditione admittendi sint.  Liberius episcopis catholicis per Italiam consistentibus in Domino aeternam salutem. I. II.
Author: Liberius papa

Imperitiae culpam oblitterat resipiscens. Hoc autem et de Scripturis sanctis advertere est. Pietatem ad omnia utilem esse legimus ; cui cedit corporalis exercitatio, quamvis et ipsa utilitatis retineat fructus, quam sectandam nobis etiam ratio temporis praesentis exposcit. Non enim si aliqui forte, qui hoc studii gerunt, ratione provisam destruere imprudenter saeviori censura, hoc aestimaverunt et novare, quod jam ex apostolica auctoritate munitum est de pietate, cum dictum est non esse parcendum his qui apud Ariminum ignorantes egerunt. Quibus nescire illicitum, fuit captum errori incidere, idcirco veritas repedanda est. Sed mihi, cui convenit omnia moderate perpendere, maxime cum et Aegyptii omnes et Achivi accusati sententiam receperunt, multis parcendum quidem his, de quibus supra tractavimus, auctores vero esse damnandos, qui obliqua et maligna subtilitate et caligine offenderunt innocentium sensus, per quae velamen obducerent veritati, tenebras lucem, et lucem tenebras venditantes.

Igitur si quis ignorationis captum resipiscens sermonis nostrae advocationis brevissima illud virus in se pestiferum Ariani dogmatis subdolum ac tenebrosum fuerat expertus, reparatus exhauriat, condemnet, vehementiusque in auctores ejus insaeviat quos in se violentos expertus est, totumque se fidei apostolicae et catholicae usque ad Nicaenae synodi conventum de integro mancipet. Per quam professionem, etiamsi quibusdam leve et remissum videtur, recuperet id quod per astutiam rectitatis amiserat. Verum si aliquis tam stolidae mentis, quod haud credo, fuerit inventus, qui non solum nolit converti, antidotum recipiens sanitatis, venenum virusque noxius sese vindicare crediderit; et ratione vincetur, et auctori perfidiae perdite deputatus, Ecclesiae catholicae spiritali vigore plectetur.

Notes: (I Tim., IV, 8)
EPISTOLA LEGATORUM LAMPSACENAE SYNODI AD LIBERIUM PAPAM.  (Anno 366.)  TUM PROPRIO, TUM EORUM A QUBUS MISSI SUNT NOMINE PROFITENTUR SE FIDEM NICAENAM TENERE AC SERVATUROS ESSE, AC, SI QUIS IPSOS ACCUSAVERIT, SE CORAM EPISCOPIS, QUOS LIBERIUS PROBAVERIT, CAUSAM ESSE DICTUROS. Domino fratri et consacerdoti Liberio Eustathius, Theophilus et Silvanus in Domino salutem. I.
Author: Liberius papa

Propter insanas suspiciones haereticorum, qui offensionum causas catholicis ecclesiis inferre non cessant, nos omnem illis occasionem adimere cupientes, profitemur et adseveramus episcoporum orthodoxorum synodum, quae Lampsaci, Smyrnae, variisque in locis celebrata est, cujus legatione fungentes, tum ad tuam benignitatem, tum ad universos Italiae et Occidentis episcopos litteras afferimus, catholicam fidem tenere et custodire, quae in sancta synodo Nicaena beati Constantini temporibus a trecentis decem et octo episcopis confirmata, hactenus integra et inconcussa perpetuo permansit, in qua consubstantialis vocabulum adversus Arii perversitatem sancte ac pie positum est. Similiter et nos cum supradictis eamdem fidem tenuisse, et tenere, et usque ad extremum spiritum servaturos esse propria manu profitemur: condemnantes Arium et impiam doctrinam ejus cum discipulis illius; necnon omnem haeresim patropassiani Marcionis, Photini, Marcelli et Pauli Samosateni, horum doctrinam, et omnes qui eadem atque illi sentiunt, omnes denique haereses adversantes praedictae sanctae fidei, quae pie et catholice a sanctis Patribus Nicaeae exposita est: in primis anathema dicentes Ario, atque iis omnibus quae in Ariminensi synodo adversus praedictam fidem sancti concilii Nicaeni gesta sunt: quibus ab oppido Thraciae Nice Constantinopolim allatis, dolo ac perjurio circumventi, subscripsimus Fides autem nostra ac supradictorum, quorum legatione fungimur, haec est.
EX EPISTOLA VIGILII PAPAE AD PROFUTURUM BRACARENSEM. (Ex Supplem. Mansi T. I, pag. 417.)
Author: Vigilius papa
Date:  [ forte exorcizetur]

In nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti debet baptizari, non in nomine Patris, Filii, Spiritus sancti. Si motum fuerit altare, denuo consecretur ecclesia. Si paries renovetur, et altare non motum fuerit, exorcidetur salibus tantum. Terna mersio fiat in baptismo.
EPISTOLA LEGATIS FRANCORUM, QUI CONSTANTINOPOLIM PROFICISCEBANTUR, AB ITALIAE CLERICIS DIRECTA,  Qua suggerunt ut Vigilio papae et Dacio episcopo Mediolanensi, qui in eadem urbe ob trium capitulorum controversiam ab imperatore Justiniano vexabantur, solatio atque auxilio esse studeant.   JAC. SIRMONDI ADMONITIO DE EPISTOLA SEQUENTI.
Author: Vigilius papa

Ut sequentem epistolam hoc loco subjiceremus, non id solum suasit, quod mentionem faciat epistolae Vigilii papae ad Aurelianum Arelatensem, quam paulo ante produximus, quodque cum ad Francorum legatos scripta sit, ab instituto nostro aliena minime videatur: sed hoc etiam imprimis permovit, quod ad illustrandam Vigilii rerum historiam multa contineat quae alibi vix occurrant: etsi quod ad illa spectat quae in Sancti Petri in Hormisda basilica per vim contra illum gesta commemorat, eadem ipsa confirmantur in ipsius Vigilii epistola 15, quae cum mutila sit in vulgatis exemplaribus, integra exstat in codice manuscripto Sanctae Mariae Rhemensis, ex quo et hanc quoque nostram deprompsimus.
ALTERA JUSTINIANI EPISTOLA COSMAE SANCTISSIMO EPISCOPO MOPSUESTIAE.
Author: Vigilius papa
Date:  [Justinianopolitanae]

Significamus tuae sanctitati, quod jussimus Joanni beatissimo metropolitano Anazarbenae civitatis colligere omnes provinciae episcopos, et pervenire in vestram civitatem, et subtilem inquisitionem facere convenientibus omnibus apud vos constitutis senioribus hominibus, sive clericis, sive laicis, et discere ab illis, si cognoscunt ex quo ablatum est nomen Theodori a sanctis diptychis: si vero non meminerint de tempore, et quando hoc ipsum factum est, et hoc ipsum confiteantur, quod non cognoscunt nomen Theodori in sanctis diptychis insertum vel praedicatum ipsum in ecclesia. Oportet igitur proferri et ipsa sacra diptycha, ut omnes cognoscant religiosissimi episcopi, quo ordine nomina episcoporum in diptychis recitantur: et hoc ipsum manifestum vos facere per suggestionem vestram: et confessiones gestis intervenientibus recipientes, et vestris conjungentes suggestionibus, subscribite omnes collecti episcopi, et sic dirigite unam quidem ad nos, alteram vero ad sanctissimum papam. Et hoc vero fiat manifestum in confessionibus eorum, ut unusquisque dicat et manifestet quot est annorum. Legi.

Datum undecimo calendas Junias Constantinopoli, imperii domini nostri Justiniani perpetuo Augusti anno vigesimo quarto, post consulatum Basilii viri clarissimi anno nono.