EPISTOLA XLI. 1. 2. 3.
Author: Paulinus Nolanus

Paulinus a Sancto praemonitus fuerat ut faculam suam diligenter dum tempus est appararet: occasione inde accepta, in Evangelicam de lampadibus ac de prudentibus quinque totidemque fatuis virginibus parabolam pie admodum ingenioseque excurrit.

Legimus in tergo epistolae adnotationem epistolarum, quas meas esse indicastis. Nam vere prope omnium earum ita immemor eram, ut meas esse non recognoscerem, nisi vestris litteris credidissem. Unde majus accepi documentum caritatis vestrae, quia plus me vobis quam mihi notum esse perspexi. Hymnos, quos desiderabam, accepisse gratulor: quo munere, Sancte frater, admonuisti me, ut faculam meam diligenter, dum tempus est, appararem, ne cum fatuis excluderer, si cum sapientibus non occurerem. Orate autem, ut et virgines et fecundae sint animae nostrae; sine sterilitate virgines, sine corruptione fecundae. Hoc enim mysterio et in lege maledictus est, qui semen in Israel non dederit: et in Evangelio virgo sapiens dicitur quae oleo procurato vigili sollicitudine, uncta face, sponsi exspectat adventum, jamque venienti non exstinguendum pingui fomite lumen accendit. Ergo mens nostra fertilis Deo sit, et vitae fructus operibus bonis pariat. Sit et spiritus virgo, ut nulla seculi corrumpatur illecebra, et ab omni labe vitiorum integer maneat. Stultae enim virgines illae mihi videntur animae, quae virtutibus steriles sunt; et illae sapientes, quae vitiis incorruptae sunt. 249 Denique in utroque virginum genere quinque ponuntur, ut intelligatur, ad sensus hominis integritatem aut corruptionem referri: nam quinque sensibus omnes praediti sumus, per quos aut vitam recepimus aut mortem. De ipsis enim dolens propheta dicit: Mors introivit per fenestras vestras. Quas obstruamus timore Dei, ut ad omnes istius mundi formas et voces surdi simus et caeci: sepiamus aures nostras spinis contra linguam nequam et illecebrosa modulamina: avertamus oculos nostros, ne videant vanitatem: obstruamus et nares nostras. ne de corruptione hujus seculi mortis odorem trahamus: neque per gustum illicem gulae morbus irrepat, et concupiscentiarum cibis continentiae robur enervet: neque mollibus vestimentis corpori blandiamur, nec carneos tactus et amplexus illicitos delicatis male palpata tegminibus membra disquatiant. Ita fiet ut in unoquoque nostrum omnibus sensibus castis et oleo doctrinae fidelis imbutis, virgines omnes quinque sapientes maneant, oleo in vasis suis reposito, exspectatione secura quiescant, facile mox parandis facibus occursurae cum primo supervenientis sponsi tumultu fuerint excitatae. Nam in tantis Ecclesiae populis, in quibus non solum virgines, quarum tamen innumera multitudo est; sed et maritatae, et viduae diversis et moribus cernuntur et fructibus; non arbitror alia ratione quinque tantum virgines fatuas et totidem sapientes esse positas, nisi quod utraque persona in totius populi universitate diversa, numerus autem ratione supradicta sigillatim in omnibus continetur; ut unusquisque in semetipso aut stultas aut prudentes habeat, pro qualitate sensuum suorum: in quibus providis sapiens, inertibus autem stulta virginitas est. Nam ideo et fatuae, sicut sapientes in tanta sui dissimilitudine similiter virgines appellantur, quia virginibus secundum carnem sterilitas infecunda, secundum spiritum fructuosa castitas adest. Quare nec sapientes sterilem virginitatem habent, quia sapientes sunt; nec stultae fructuosam, quia stultae sunt. Quarum forma mihi videtur esse sapientia hujus mundi, quae stultitia est apud Deum, et sapientia carnis, quae vere virgo stulta est, quia non est juncta atque subjecta legi et sapientiae Dei: et lucerna ejus facile exstinguitur, quia non habet oleum veritatis, vacua Spiritus sancti, quo oculus interior luminatur et impinguatur animae caput, quod est fides 250 nostra, cui oleum est doctrinae coelestis infusio? Itaque oleum peccatoris non impinguet caput nostrum, neque muscae moriturae exterminent oleum suavitatis: ut semper nobis caput Christus sit, nec unquam deficiat oleum capiti nostro, quia unguentum exinanitum est nomen ejus: et tunc omnibus perfectis sensibus erimus virgines sapientes, si in nobis manserit Sapientia Dei, per quam facta est etiam in corpore fecunda virginitas. Nimium vos fatigo, et mihi praesumo multum de patientia caritatis. Sed oportet ut audiam Salomonem in Sapientia Dei loquentem, ut parcius, ad amantissimos licet, inferam verbi pedem, ne satiati oderint me: scio autem, quod sicut odisse quis non potest viscera sua, ita nec vos humilitatem nostram, quam visceribus vestris permiscuistis. Pax, et caritas, et gratia, et humilitas Christi Domini altissimi abundet in vobis, benedicti, fratres merito venerabiles et dilectissimi.