192  EPISTOLA IX. AD GEBIZONEM ABBATEM.
Author: Petrus Damianus

ARGUMENTUM.--Gebizonem monachum superbiae arguit, quippe qui eremitarum curam a S. doctore traditam reliquisset, ut alteri monasterio recenter a suo fratre constructo praeesset; ambiens scilicet monachorum institutor appellari. Detegit ejus fictam humilitatem, atque gravitatem criminis ostendit. Ad extremum imperat, ut aut depositum eremi regimen resumat, aut in monasterio sub alterius disciplina vivat.

Fratri GEBIZONI PETRUS peccator monachus salutem. Prodigium atque portentum, frater, videtur esse quod agis: immeabile est iter, quod novus nunc viator ingrederis. A me plane jussus, imo rogatus, et a fratribus indifferenter electus, eremi regimen suscepisti: ac postmodum tanquam aeger et languidus, tantisque te laboribus imparem asserens, superimpositi oneris sarcinam abjecisti. Nunc autem alibi rector effectus, evidenter ostendis, quia sub aliena censura tenere regimen dedignaris; ne videlicet sub alieno nomine sobolem procrees, et dum propriae familiae nomen extendere niteris, defuncto fratri semen suscitare contemnis: Onam scilicet Judae filium imitatus, qui juxta sacrae Historiae seriem, introiens ad uxorem fratris sui, semen fundebat in terram, ne liberi fratris nomine nascerentur . Sed nota quod sequitur: « Idcirco, inquit, percussit eum Dominus, eo quod rem detestabilem faceret. » Horres enim, atque fastidis, ut qui sunt Gebizonis, Petri dicantur esse discipuli: et qui singularem gloriam quaeris, famam tui nominis cum alio participare, caeteros despiciens, erubescis. Enimvero sacris canonibus cautum est , ut quisquis frigidus cum uxore coire non praevalet, hac spreta repudio, ad secundas nuptias non transmigret. Figmentum quippe fuit cum prima non potuisse concumbere, si valet cum altera convenire. Tu etiam, si illic sufficis congregationem regere, hic etiam potuisti: sed hanc cum gerere potuisses, adulterino perfugio ad alienae te congregationis regimen transtulisti. Unde non debes tenere, quam habes, qui legitima uxore contempta, meretrici copulatus adhaeres, praesertim cum canonica rursus decernat auctoritas , ut qui de una Ecclesia transmigrat ad alteram, et illa careat, quam contempsit: et eam nullatenus teneat, quam noviter acquisivit. Ambis plane privatum propriae gloriae nomen acquirere, dedignaris alieno nomini sobolem procreare. Sic et ille, cui jure propinquitatis accipere Ruth competebat uxorem: « Credo, inquit, ad Booz jure propinquitatis . » Neque enim posteritatem familiae meae delere debeo. Ille quippe vanus, et gloriae cupidus, proprio nomini posteritatem familiae conabatur 193 extendere, Booz autem, vir bonus et justus, famam proprii nominis parvipendens, divinae tantummodo legis contentus est mandata servare. Sed ecce illius, qui suam post se memoriam anhelabat in posteritate relinquere, ne nomen quidem agnoscitur; hic autem non solum in Patrum, sed in patriarcharum catalogo cum gloria numeratur. Ille posteritatis famam, cui providit, amisit; iste paternum nomen, quod pro sacrae legis observatione sprevit, accepit. Ille nescitur parens esse saltem quorumlibet hominum; iste praepotentium frater factus est regum. Ille, dum posteritatis memoriam concupiscit, de memoria corruit; iste, qui propagando sub suo nomine generi non consuluit, per Davidicae stirpis traducem totius mundi genuit Salvatorem. Desine, frater, desine cervicem cordis arroganter attollere teque tam evidenter in superbiae cornibus exaltare. In cujus enim corde radicem superbia fixerit, licet quibusdam superductae humilitatis aliquando bracteolis coloretur, nequaqum tamen, ne vel tenuiter effluat ac latenter erumpat, undique cohibetur. Memento, frater, quia, dum in capitulo nuper fratribus consideres, in hanc vocem velut consulens, erupisti: Estne, pater, retributio, si solatiamur monasterio construendo? Et hoc non ut scirpi nodum, quo liber erat, absolveres, sed ut viam verbis sequentibus aperires. Quis enim hoc nesciat, nisi qui pietatis cultum prorsus ignorat? Sed ut efflueret quod scatebat, protinus intulisti: Frater enim meus, S. Laurentii monasterium a se constructum nuper, ut dedicaretur, effecit, et duodecim ibi pallia munificus obtulit. Quid enim ad nos in tam terribili loco vel quid tuus obtulerit frater audire, vel ipsum oblationis calculum supputare, nisi tantum ut tu generosus atque sublimis in fratre et frater tuus videretur opulentus ac liberalis in munere? Ejusdem quoque monetae fuit et illud quod paulo post fabricans addidisti: frater meus talis Vassi unicam filiam sibimet in matrimonio copulavit; atque illico subdidisti: unicam, inquam, aliam quippe Vassus ille sobolem non habebat ut, nisi pudor ora suffunderet deprehendique timeres, consequenter adjiceres, si spiritum quo mens surgebat efflares, neque enim ille dotali sibi eam jure conjungeret, si in successione parentum cohaeredes haberet. Hoc porro verbis non expressisti, sed accurate nobis, ut subintelligeremus, perspicuum reliquisti. Quidquid autem homo per horis organum promat, scrutator renum Deus , mentis duntaxat arcana considerat, et auribus occulti judicis non tam strepitus vocis quam clamor insonat cordis. Hinc est, quod per Prophetam dicitur: « Desideria cordis eorum exaudivit auris tua . » Hinc est, quod de superbo Nabuchodonosor rege Daniel ait: « Respondensque rex ait: Nonne haec est Babylon magna, quam ego aedificavi in domo regni in robore fortitudinis meae, et in gloria decoris mei? » Cui, rogo, ventosus et arrogans iste respondit per verba prolalae superbiae, nisi tumidae cogitationi, quae ante jam vociferabatur in mente? Nam et perditionis ille spiritus, qui dixisse legitur: « In coelum conscendam, super astra coeli exaltabo solium meum, sedebo 194 in monte testamenti, in lateribus aquilonis, ascendam super altitudinem nubium, et similis ero Altissimo , » nequaquam haec labiis protulit, nimirum qui carne non tegitur, sed in cogitationem sacrilegam tyrannus erupit. Si ergo sublimis ille angelus idcirco irrecuperabiliter periit, non quia contra universitatis auctorem protulit quaelibet prava, vel fecit, sed tantum quia per nequitiam cogitationis intumuit, quid nobis prodest in vestimento, vel verbo nos velut humiles dejici, intus vero de proavorum titulis, vel fastu sapientiae singularis super caeteros arroganter extolli? Nitimur humiliter loqui, humiles videri. Evellatur ex corde radix infixa superbiae, et mox etiam si nostra desit industria, videbitur humilitas in sermone. Sed ubi liquor acescit in vegete, suave vinum in poculo nullus valet haurire. Quis enim de furfure conficiat pollinem? Quis de vena ferri argenti fabricet claritatem? Imo ut ad evangelicum recurramus exemplum. « Nunquid colligunt de spinis uvas, aut de tribulis ficus? » « Non enim, ut illic sequitur, potest arbor mala fructus bonos facere . » Arbor sane voluntas intelligenda est, non persona. Nam eadem persona hominis et bona operari valet et mala, sicut ex eadem terra et ficus profertur et spina. Sed sicut mala arbor nunquam bona germinat poma, ita de superba voluntate, quae procul dubio mala est, nunquam mera vel incontaminata procedit humilitas. Et sicut radice laesa, totius arboris rami consequenter arescunt, sic ex mente superba, si quid boni operis ad tempus virescere cernitur, velut humore convallis exhausto, in praerupti saxi ariditate siccatur. « Reversi sunt autem, ut Lucas evangelista testatur, septuaginta duo cum gaudio dicentes: Domine, etiam daemonia subjiciuntur nobis in nomine tuo . » Quid ad haec ille, qui cordis attendit arcana, respondit? « Videbam, inquit, Satanam sicut fulgur de coelo cadentem . » Ac si dicat: Videte, ne dum nequitiae spiritus vestris subduntur imperiis, mentes vestrae jugo premantur elationis. Quia si Satanas per superbiam coelum perdidit quod tenebat homo superbiens nequaquam valet invenire quod sperat. Certe cum Joab contra Raboath regem Ammon robuste confligeret urbemque regiam obsidione vallaret, nuntios ad David ordinat, eumque, ut veniens victoriam in suum transferat nomen, invitat: « Dimicavi, inquit, adversum Raboath, et capienda est urbs Aquarum. Nunc igitur congrega reliquam partem populi, et obside civitatem et cape eam, ne cum a me vastata fuerit urbs, nomini meo ascribatur victoria . » Militaris homo ad regalis gloriae famam gaudet sui laboris transferre victoriam, et servus Dei in regendis fratribus praeceptori suo dedignatur impendere clientelam? Herodes et Philippus urbes proprio labore constructas, ad honorem, alter Augusti, alter Tiberii, Caesareas appellarunt : et nos, qui vitae hujus pompam abjecimus, imo qui mundo nos mortuos fore juravimus, vani nominis gloriolas concupiscimus, et de ramusculis frivolae laudis inflamur. Cave, frater, ne quae dicimus, mens tua graviter ferat, ne sub correptionis 195 malleo pulvefacta dissiliat; et hoc esse quod reprehenditur, per hoc etiam clarius innotescat. Humanam quippe mentem superbia vitream reddit, ut correptionis ictum per impatientiam ferre non possit. Vitrum nempe dicitur, quia visu penetratur, atque ideo si robur haberet soliditatis, caeteris potuerat eminere metallis; sed quia citius rumpitur, vili pretio taxatur. Ita qui ad correptionis ictus per impatientiam frangitur, etiam si caeteris virtutibus polleat, soliditatem virium se non habere demonstrat. Hinc est, quod de superba Israelitica plebe, et impatientiae morbo laborante, per prophetam Dominus dicit: « Versa est mihi domus Israel in scoriam . » Scoria plane metalli cujuslibet si malleo tundente feritur, protinus in pulverem contrita redigitur. Mens igitur tua ne se coram Domino in scoriam vertat, amicae redargutionis ictus aequanimiter ferat. Ut autem epistolam sententiae promulgatione concludam, aut ad id quod sprevisti, te regimen redige, aut propria salute contentus, sub priore monachus vive, quatenus aut casti prioratus labor legitima te spiritualium filiorum educatione fecundet, aut verae humilitatis abjectio coram obtutibus humiliati pro te Redemptoris exaltet.

Notes: (Gen. XXXVIII) (can. Requisisti, 33,
q. 1) (tex. in c. Quanto, De translat. episcopi ) (Ruth. IV) (Psal. VII) (Psal. IX) (Dan. IV.) (Isa. XIV) (Matth.
VII.) (Ibid.) (Luc. X) (Ibid.) (II Reg. XII) (JOSEPH.

lib. I, c. 10, De bello Jud., et lib. XVIII, c. 3, Antiq.) (Ezech. XXII)