CXXXVIII.  Privilegium pro monasterio Windbergensi.   (Anno 1146, Dec. 23.) [HUND.,  Metropol. Salisb.,  III, 490.]
Author: Eugenius III

EUGENIUS episcopus, servus servorum Dei, dilectis filiis GEBEHARDO praeposito ecclesiae de Wideberg, ejusque fratribus tam praesentibus quam futuris, regularem vitam professis, in perpetuum.

Desiderium, quod ad religionis propositum et animarum salutem pertinere cognoscitur, animo nos decet libenti concedere, et petentium desideriis congruum impertiri suffragium. Eapropter, dilecti in Domino filii, vestris justis postulationibus clementer annuimus, et praefatam ecclesiam, in qua divino mancipati estis obsequio, sub beati Petri et nostra protectione suscipimus, et praesentis scripti privilegio communimus, statuentes, ut quascunque possessiones, quaecunque bona in praesentiarum juste et canonice possidetis, aut in futurum concessione pontificum, largitione regum vel principum, oblatione fidelium, seu aliis justis modis, Deo propitio, poteritis adipisci, firma vobis vestrisque successoribus et illibata permaneant. In quibus haec propriis duximus exprimenda vocabulis: Ecclesiam videlicet Saizcoviae cum adjacente allodio et omnibus pertinentiis suis, silvam quoque adjacentem monti vestro in Mulbacensi via; Virlebach cum omnibus pertinentiis suis; Embra cum pertinentiis suis; Syrinchke cum pertinentiis suis; Mainckoven cum pertinentiis suis; Vennebach cum suis pertinentiis. Sancimus etiam juxta devotionem bonae memoriae Alberti comitis, vestrae ecclesiae fundatoris, ut ille qui de progenie sua major natu fuerit, locum vestrum et bona ad eum pertinentia pro salute animae suae a pravorum incursione defendat et nullus in eis exactiones imponat. Quod si inutilis fuerit, liceat vobis ipsum consilio Babergensis episcopi ab ipsa defensione removere, et alium idoneum substituere. Sane laborum vestrorum quos propriis manibus aut sumptibus colitis, sive de nutrimentis vestrorum animalium, nullus omnino a vobis decimas exigere praesumat. Statuimus quoque ut Ordo canonicus secundum B. Augustini Regulam et institutionem fratrum Praemonstratensium perpetuis ibi temporibus inviolabiliter conservetur. Ad lentes etiam interdicimus, ut nemini vestrae professionis facultas sit, alicujus levitatis instinctu, vel arctioris religionis obtentu, sine licentia praepositi vel congregationis vestrae de claustro discedere. Quod si discesserit, nullus episcoporum, nullus abbatum, nullus monachorum absque communium litterarum cautione eum audeant retinere. Si vero secundo tertiove vocatus redire contempserit, liceat ejusdem loci praeposito canonicam in eum proferre sententiam. Liceat quoque vobis, in communi interdicto ipsius terrae, exclusis excommunicatis et interdictis, submissa voce divina officia celebrare. Porro sacramenta ecclesiastica a dioecesano suscipietis episcopo, siquidem catholicus fuerit, et gratiam atque communionem apostolicae sedis habuerit, eaque vobis gratis et sine pravitate voluerit exhibere; alioquin catholicum quemcunque malueritis adeatis antistitem, qui nimirum nostra fultus auctoritate, quod postulatur indulgeat. Sepulturam quoque ipsius loci liberam esse concedimus, ut eorum, qui se illic sepeliri deliberaverint, devotioni et extremae voluntati, nisi forte excommunicati vel interdicti sint, nullus obsistat, salva justitia matricis ecclesiae. Decernimus ergo, ut nulli omnino hominum liceat praefatam ecclesiam temere perturbare aut ejus possessiones auferre, vel ablatas retinere, minuere, aut aliquibus vexationibus fatigare; sed omnia conserventur eorum, pro quorum gubernatione et sustentatione concessa sunt, usibus omnimodis profutura, salva sedis apostolicae auctoritate et dioecesani episcopi canonica justitia. Si qua igitur in futurum ecclesiastica saecularisve persona, hanc nostrae constitutionis paginam sciens, contra eam temere venire tentaverit, secundo tertiove commonita, si non satisfactione congrua emendaverit, potestatis honorisque sui dignitate careat, reamque se divino judicio existere de perpetrata iniquitate cognoscat, et a sacratissimo corpore ac sanguine Dei ac Domini Redemptoris nostri Jesu Christi aliena fiat, atque in extremo examine districtae ultioni subjaceat. Cunctis autem eidem loco justa servantibus, sit pax Domini nostri Jesu Christi, quatenus et hic fructum bonae actionis percipiant, et apud districtum judicem praemia aeternae pacis inveniant. Amen, amen, amen. Datum Viterbii per manum Guidonis sanctae Romanae Ecclesiae diaconi cardinalis et cancellarii, X Kal. Januarii, indictione X, Incarnationis Dominicae anno 1146, pontificatus vero domni Eugenii III papae anno II.