EPISTOLA XXIX. AD STEPHANUM MONACHUM.
Author: Petrus Damianus
Date:  [ f., injustae]

ARGUMENTUM.--Stephano cuidam monacho duo tanquam saluberrima praecipue commendat; B. Mariae virginis officium singulis diebus recitet, et sacrae Scripturae lectioni diligenter incumbat. Quorum utriusque quanta sit utilitas, docet.

Domno STEPHANO religioso viro, PETRUS peccator monachus salutem in Domino. Cum in Psalmodiae studiis et divinis laudibus te vigilanter exerceas, hortor, venerande frater, et moneo, ut quotidianum quoque B. Mariae semper virginis officium non omittas. Dignum quippe est, ut quae laudum praeconia meretur ab angelis, obsequiis etiam frequentetur humanis, eisque post Deum totus orbis exhibeat laudem, per quam suscepit propriae salutis auctorem. Optima sane spes est apud eam habere confugium, quae scilicet inter omnes coelestis curiae senatores, impetrandi apud Deum primum obtinet locum. Nempe sororis meae filius Damianus, religiosae videlicet indolis adolescens, dum haec coram eo scriberem, retulit, quod apud Gallias in litterarum studiis constitutus, fama vulgante, cognovit. Clericus quidam Nivernensis Ecclesiae morbo depressus elanguit, jam jamque superexcrescente molestia, moribundus ad extrema pervenit. Hic plane regulam sibi sanctae servitutis indixerat, ut beatae Dei genitrici quotidiana per singulas horas laudum vota persolveret; cumque de vita illius jam nemo pene confideret; et velut egressurus in ejus pectore spiritus anxie palpitaret, ecce gloriosa Mater Dei sibi visibiliter astitit, et sacri uberis papilla lac exprimens, ejus labiis instillavit; et divinae virtutis antidoto protinus ille, resumptis viribus, ex infirmitate convaluit, et mox clericalibus ornamentis indutus, ecclesiam adiit, seseque choro psallentium fratrum laetus interserens, mirum videntibus spectaculum praebuit. Dicitur etiam, quod adhuc tunc in labiis ejus quaedam lactis videbantur vestigia. Quae autem sibi verba B. Virgo protulerit, 225 quamvis mihi utcunque dicantur, quia certus non sum, non adhibeo fidem, quoniam in veritatis lineam vel leviter impingere pertimesco: quamvis per hoc conjici possit, quoniam iisdem labiis, quibus eam ille laudavit et coluit, gloriosa Virgo lac salutis immulsit: ut per illud corporis membrum, quo sibi venerabilis clericus laudis obtulerat gloriam, congrua vicissitudine recuperandae salutis suae perciperet medicinam. Illud praeterea sanctae prudentiae tuae suggerere necessarium judicavi, ut vel sacrarum Scripturarum paginae semper versentur in manibus. In his totus esto, his immorare, in his jugiter requiesce; nec cum saecularibus te delectet miscere colloquium, quod mentis Deum quaerentis saepe reverberat et confundit obtutum. Mens tua divinis se voluminibus occupet, his intenta, pervigili semper instantia perseveret. His antiquus insidiator cum te videt intentum, velut hostem fugit armatum et timet cominus aggredi, donec te conspicit his telis et impenetrabili, ut ita fatear, lorica muniri. Idem plane qui supra, meus Exadelphus, certa se relatione didicisse narravit quia Northmannus quidam, dum non minimam aureorum congeriem possideret eoque unde fuerat oriundus redire contenderet, coepit tam crimine formidare quam vitae, ne videlicet si suffarcinatus incederet, isturicie direptionis impetum incurrisset. Cumque id sollicitus intenta meditatione revolveret, et modo iret, modo non variae deliberationis aestibus alternaret, advesperascente jam Sabbato, adest antiquus hostis sub specie viatoris, cujus desiderium cum percunctatus addisceret, decem byzantiorum pepigit cum futuro conviatore mercedem; sicque sese spondit et itineris ducem et indubiae securitatis auctorem. Proxima, inquit, nocte, collectis rerum tuarum sarcinulis, requiesce meque ad te venturum sine dubio praestolare, ut ego nocturno silentio superveniens teque reperiens, iter uterque simul debeamus arripere. Credidit homo sermonibus alloquentis et sopori se tradens, sicut admonitus fuerat, exspectavit. Eadem nocte versipellis spiritus ad eum sicut promiserat venit eique dixit: Ecce te, sine tuo labore, in patriam tuam, te nesciente, reduxi, et quod tibi promiseram non segnis implevi. Cumque se homo super rivum quemdam, quem dudum apprime noverat, invenisset, et loca quaeque contigua insperato ac subito postliminio revisa cognosceret, tremefactus expavit, et hunc malignum spiritum, qui se tam repente de longinquis finibus transposuerat, indubitanter agnovit. Cui mox spiritus fallaciter verax, imo veraciter fallax, ait: Vide, non negligas ut quinta feria proxime ventura huc ad me venias et praefixum mercedis meae debitum solvas. Quibus auditis, vir ille sacerdotem quemdam concitus adiit, quaeque sibi contigerant per ordinem retulit; quid etiam sibi de praefato debito foret agendum solerter inquisivit. Quem presbyter aqua sanctificata respersum, quibusdam sacris litteris sanctorumque patrociniis praemunit, eumque ad constitutum remittens locum, condicti debiti quantitatem, non ut exactori nequissimo traderet, sed ut in os 226 ejus projiceret, imperavit. Cumque ad praefatum locum uterque invicem convenissent, et vir ille byzanteos in aerem spargeret, dicens: Tolle debitum tuum, diabolus procul assistens ac propius accedere metuens conqueri coepit et graviter expostulare, dicens: Armatus adversus me venis; telis gladiisque praecinctus, tanquam praeliaturus occurris. Ubi est fides tua? Jam quia tibi propinquare non audeo, mercede mea frustratus abscedo; et mox aerem obscurum turbine concitavit et cum magno furoris impetu ab aspectu trepidantis evanuit. Qui protinus aureos, ut jacebat, e pavimento collegit; ac rursus ad sacerdotem rediens, quid sibi de his agendum esset, inquirere studuit. Quem presbyter de byzanteorum collectione valde corripuit, cui tamen hoc consilium dedit, ut ex his in loco satis necessario pontem construeret, qui commeantium usibus profuturus esset. Cujus ille verbis humiliter paruit, et pontem, sicut jussus fuerat, fabricavit. Sed quidquid ille cum latomis et coementariis elaborando construxit, hoc diabolus nocturno silentio violenter obruens, dissipavit. Quem praedictus vir usque tertia sive quarta, ut dicitur, vice, est conatus erigere. Sed quidquid praecedenti die non sine magno labore construxit, hoc die altero per nocturnas diaboli machinas destructum reperit. Ut igitur caetera exempla hujus omittam, si ille qui sacras litteras sanctorumque reliquias habebat, armatus atque terribilis in antiqui hostis oculis videbatur, ita ut ad eum accedere vel appropinquare nequiverit, quanto studio nos debemus coelestis eloquii telis accingere, ut de malignis spiritibus valeamus infoederabili certamine triumphare, Apostolo nos exhortante, qui ait: « Sumentes scutum fidei, in quo possitis omnia tela nequissimi ignea exstinguere, et galeam salutis assumite, et gladium spiritus, quod est verbum Dei . » Hoc itaque gladio, dilectissime, semper accingere, quo videlicet et callidus insidiator confossus intereat, et Christus in te velut in munitissimo castrorum suorum propugnaculo victor existat.

Notes: (locus,
cor.) (Ephes.
VI)