CCCLVI.  Sententia super controversia inter abbates Casinensem et monasterii Terrae Majoris, super ecclesia S. Mariae de Casali Plano, quae Casinensi adjudicatur.   (Anno 1113, Febr. 13.) [COCQUELINES,  Bullarum Collect.  II, 147.]
Author: Paschalis II

PASCHALIS episcopus, servus servorum Dei, fidelibus omnibus per Campaniam, et Apuliam vel Capitanatum, sive Samnium, salutem et apostolicam benedictionem

Rerum gestarum series ad hoc litterarum fidei committuntur, ne illarum veritas posterorum memoriae subtrahatur. Diuturnae igitur litis, quae inter Casinensem et monasterii Terrae Majoris abbates acta est super ecclesia S. Mariae de Casali Plano, ejusque possessionibus, decisionem litteris mandari praecipimus, ne aliqua inter eos turbationis occasio in posterum relinquatur. Casinensis enim abbatis reverendae memoriae Oderisii querelam accipientes adversus monasterii Terrae Majoris abbatem, quod ecclesiam supradictam de Casali Plano invaserit, missis iterum atque iterum litteris, opposita etiam interdictione vel loci vel ordinis, monasterii Terrae Majoris abbatem coegimus, licet ad nos venire dissimularet, ut supradictum Oderisium abbatem de praefata Casalis Plani ecclesia investiret. Post abbatis Oderisii obitum, certum agendi tempus utrique parti injunximus, praecipientes eos omnino paratos ad peragendam causam deliberato termino convenire. Statuto itaque tempore Girardus Casinensis abbas et Benedictus Terrae Majoris, ante nostram praesentiam convenerunt. Data est per biduum jurisperitis licentiam disputandi. Novissime actores monasterii Terrae Majoris probationem possessionis quadragenariae intenderunt. Caeterum eorum testes non ex visu et auditu, sed ex fama testimonium profitentes, nec legibus, nec canonibus suscipi potuerunt. Casinenses vero quadragenariae, vel tricenariae possessionis interruptionem modis talibus astruebant. Testes duos notae religionis monachos, unum episcopum, alterum diaconum protulerunt, qui se praesentibus, praesente etiam bonae memoriae Benedicto monasterii Terrae Majoris abbate, supradictam S. Mariae de Casali Plano ecclesiam per Desiderium memoriae felicis abbatem, locatam Rodulfo presbytero asserebant, sicut in locationis descriptione ostendebatur, sub censu sex byzantiorum, anno Dominicae Incarnationis millesimo septuagesimo primo. Tres etiam ab eis laici testes prolati sunt, qui se vidisse profiterentur per annos quadraginta, priusquam in ecclesiam illam Terrae Majoris monasterium invasisset, Casinensis monasterii monachos ibidem fuisse praepositos: vidisse etiam Rodulphum presbyterum, qui locationem superius memoratam ab abbate felicis memoriae Desiderio acceperat, praefatam sex byzantiorum pensionem Casinensi monasterio persolventem. Legum igitur auctoritate perspecta, hujusmodi judicium a fratribus nostris editum, et a nobis est per Dei gratiam confirmatum. Postquam actores monasterii Terrae Majoris defecerunt a probatione quam intenderant quadragenariae possessionis super S. Maria de Casali Plano, nos eis super hoc negotio perpetuum silentium indicimus, et dominium ejusdem ecclesiae de Casali Plano cum possessionibus suis apud Casinense monasterium quiete in perpetuum remanere sancimus. Hac nimium discussione hoc tenore judicii supradictam B. Mariae de Casali Plano ecclesiam cum possessionibus suis venerabili filio nostro Girardo abbati Casinensi in jus et possessionem perpetuam Casinensis monasterii restituimus: quam videlicet inconcussam et stabilem permanere auctoritate apostolicae sedis decernimus. Scriptum per manum Crisogoni notarii sacri palatii. Ego Paschalis catholicae Ecclesiae episcopus in praesentia nostra hoc factum judicium confirmavi et subscripsi. Ego Sennes Dei gratia Capuanus archiepiscopus judex datus, interfui et subscripsi. Ego Willelmus Dei gratia Trojanus episcopus, Ego Cono Richardus Albanensis episcopus subscripsi. Ego Landulfus Beneventanus archiepiscopus judex, interfui et subscripsi. Ego Gregorius Terracinensis episcopus judex datus, interfui et subscripsi. Ego Gualo Parisiensis episcopus judex datus, interfui et subscripsi. Ego Ascherus Centumcellensis episcopus judex datus, interfui et subscripsi. Ego Raimundus Ausciorum archiepiscopus, interfui et subscripsi. Ego Almericus Claramontensis episcopus, interfui et subscripsi. interfui et subscripsi. Ego Anastasius cardinalis presbyter tituli Beati Clementis subscripsi. Ego Romoaldus diaconus cardinalis, judex datus, interfui et subscripsi. Ego Boso cardinalis judex datus, interfui et subscripsi. Ego Gervasius Telesini monasterii abbas, interfui et subscripsi. Ego Rollandus Antiochenae Ecclesiae legatus, interfui et subscripsi. Ego Pontius Antiochenae Ecclesiae legatus, interfui et subscripsi. Actum Beneventi in palatio principali, II Idus Februarii; praeter hos subscriptos, alii etiam plures interfuerunt, tam episcopi quam abbates: Riso videlicet Barensis; Leo Ostiensis; Fulco Venusinus. Datum Beneventi per manum Joannis, sanctae Romanae Ecclesiae diaconi cardinalis ac bibliothecarii, Idibus Februarii, indictione VI, Incarnationis Dominicae anno 1113, pontificatus autem domni Paschalis II papae anno XIV.