EPISTOLA XIV.
Author: Gerhohus Reicherspergensis

Eberhardi ep. Babenberg. ad Gerhohum praep. Reichersp. epistola.--Explicatur doctrina concilii Ephesini, aliorumque tum doctorum tum sacrae Scripturae verba, quae Gerhohus pro opinione sua stabilienda adduxit.

E. Dei gratia Babenbergensis Ecclesiae vocatus episcopus, venerabili fratri G. praeposito de Richersperge, idipsum sapere in alterutrum secundum Jesum Christum. Principium litterarum vestrarum, ubi de maledictis vos excusatis, sicut mel dulce est, novissima vero amara sunt velut absynthium vel acetum felle permistum, ubi nos quasi Ephesino concilio contrarios notatis, minus fraterne salva charitate vestra, dictum sit. Sed absterso et excusso nunc isto pulvere multas grates referimus benevolentiae vestrae, quod cum aliquantulum discordes essemus, in charitate fraterna submonuistis, et magnopere invitastis nos ad convivium epularum vestrarum hoc est: ad Ephesinum concilium. Hilari itaque vultu et laeto animo accedimus, eo alacriores utique, quo et securiores, quantum ad fidem, utinam operantem per dilectionem! confidentes quod pro nobis esse debeat, et non contra nos quidquid appositum fuerit aut propositum. Vos Scripturam adimplevistis: Si esurierit inimicus tuus, ciba illum; si sitit, potum da illi: hoc enim faciens carbones ignis congeres super caput ejus . Utinam carbones isti vivi urentes et non consumentes congerantur super capita nostra, ut ignis charitatis et lumen veritatis exardescat in nobis! Itaque epulemur non in fermento veteri, neque in fermento malitiae et nequitiae, sed in azymis sinceritatis et veritatis. Videamus non tantum quid verborum superficies redoleat, sed quid intimi saporis gustus nobis ab intus renuntiet. Vestrum Ephesinum concilium Sed jam ad ea veniamus, quae vos ex symbolo ejusdem concilii quasi contraria nobis denotare ex sensu litterarum vestrarum percepimus, et graviter, prout oportebat, accepimus. Quorum textus subnotatus est, ubi praescribitur Nestorio quid abdicare vel abjurare debeat: « Sed neque Deum aut Dominum Christi Verbum Dei Patris asserimus. Ne iterum manifestius in duo dividamus unum Christum Filium et Dominum, et in crimen sacrilegii incidamus, Deum illi se ipsum facientes et Dominum . Unitus quippe sic, ut superius diximus, Deus Verbum carni secundum substantiam Deus est omnium et Dominator universitati. Verumtamen nec servus est ipse sibi nec Dominus. Quamvis enim Deum suum Patrem dixerit, cum Deus sit etiam ipse natura, et de illius essentia, tamen nullatenus ignoramus, quod manens Deus homo quoque factus sit, qui sub Deo juxta legem naturae humanitatis existeret. Ipse vero sibi quomodo vel Deus poterit esse vel Dominus? Ergo sicut homo, quantum decenter exinanitionis mensurae congruit, sub Deo se nobiscum esse disseruit, hoc etiam modo sub lege factus est, quamvis ipse promulgaverit legem, et legislator ut Deus exstiterit. » Ad has, ut credimus, epulas invitastis nos, quasi contra nos sint, quae praemissa sunt. At nos isto coelesti manna libenter vescimur, ut ariditas animae nostrae aliquatenus saginata non ponat amarum dulce, et dulce amarum, habito certo moderamine discretionis, quid non credendum, vel quid credendum sit. Credere, quod Deus Verbum Dei et Dominus Christi sit, Nestorianum virus est. Si quis autem hoc credit, manifestissime in duo dividit unum Christum Filium et Dominum, et se ipsum Dei Verbum Deum sibi facit et Dominum. Sed ipse Deus sibi nec servus est nec Dominus, quia omnia inconvenientia sequerentur ex illo errore Nestoriano, si quis Deum Verbum diceret esse et Dominum Christi, scilicet Dei et hominis. Illud vero non surda aure praetereundum, sed firmiter retinendum est, quod dicitur: « Nullatenus ignoramus, quod manens Deus homo quoque factus sit, etc. Evidenter enim homini assignatur, ut sub Deo sit utpote Domino, quod superius remotum est a Deo et comprobatum, quod Deus sub Deo esse non possit, et quod sibi Deus nec servus esse possit nec Dominus. Quapropter apte concluditur: « Ergo sicut homo, quantum decenter exinanitionis mensurae congruit, sub Deo se esse nobiscum disseruit, hoc etiam modo sub lege factus est, quamvis ipse promulgaverit legem, et legislator ut Deus exstiterit. » Si ergo nos Verbum Dei Patris diceremus Deum vel Dominum esse Christi, de Verbo et carne duas personas facientes, qui sensus haereticus est, et capitulo sexto praedicti concilii condemnatus, sine dubio contra symbolum, et contra fidem catholicam gravissime peccaremus, manifestius in duo dividentes Christum, quam illae haereses, quae ibi ante hunc locum articulatim et sigillatim damnatae sunt. Quia cum omnes communiter Christum dividant, tamen secundum illa priora membra ab incarnatione Deus non negatur homini unitus quoquo modo: secundum Nestorium autem homo purus de Virgine natus, et postmodum susceptus affirmatur a Verbo quasi Deo et Domino creatore suo, et ita Christus Deus et homo unus et idem in persona sectus secundum eum in duos, Dominum videlicet et servum sibimetipsi et Deus esset et Dominus. Quod ineptum et impium esset credere. Et si nos eodem modo Christum divideremus, foras deberemus projici absque dubio. Sed nos annuente Deo neque confundentes personas, neque substantiam separantes, non ita dicimus, sicut Nestorius dixit, aliam esse personam Verbi, aliam Christi, et Verbum esse Deum et Dominum Christi. Sed hoc dicimus quod Verbum Patri coaeternum, et homo temporaliter assumptus una persona est, Deus videlicet et Dominus noster Jesus Christus « aequalis Patri secundum divinitatem, minor Patre secundum humanitatem; » sicut ipse, qui Veritas est, ait: Pater major me est . Haec est antiquitas fidei christianae, cui manus injicere exsecrabile est. Certum est enim, quam perniciosae sint sententiarum novitates secundum Coelestinum papam, quae de vanae gloriae amore descendunt. Respicite ergo et attendite, et dijudicate si nos contra concilium Ephesinum Christum in duo secamus, dum inseparabiliter unam personam Verbi assumentis, et hominis assumpti credimus et confitemur, et naturam a natura ita distinguimus, quod altera major, sicut praedictum est, et sicut tota universalis Ecclesia et tenet et concinit hoc modo: « Qui licet Deus sit et homo, non duo tamen, sed unus est Christus. » Fidelis sermo. Qui loquitur mendacium, de proprio loquitur. Ne putetis nos de propriis loqui ea, quae dicimus. Si forte non habetis blasphemias Nestorii, quaerite, et invenietis ita prave et impiissime eum sensisse de Verbo Patris, quod Deus et Dominus Christi fuerit quasi alterius personae, quam prius creaverit, et postea susceperit, et sic duae personae fierent, quemadmodum duae naturae sunt, una persona suscipientis, et altera persona suscepta. Unde et blasphemiam illam, quae respondet per contrarium praemisso capitulo Ephesini concilii, tali fine concludit maledicus et maledictus ille Nestorius, ac si Deus Verbum manens in illa postmodum suscepta persona ita locutus sit de ea velut de sanctuario suo: Solvite templum hoc, et post triduum reaedificabo illud . Ac si diceret: Ego habitator habitaculum propria virtute suscitabo, quod per se impotens est. Sic ab invicem non discutimus nos Verbum et carnem sicut Nestorius, ut Verbum Deum et Dominum, et Creatorem dicamus Christi et ipsum Christum alium in persona ab ipso Verbo, Domino et Creatore suo, quod esset evidentissime in duo secare Christum. Sed hanc impiam divisionem detestantes simul cum ea et omnes illas haereses monstrosas reprobamus, quae abdicandae ibi Nestorio praescribuntur vel benignitate, vel dignitate, vel auctoritate, vel collatione aggregativa, vel connexione quasi per partes constitutiva, vel participatione, vel inhabitatione unum esse Christum cum Deo. Omnibus autem erroribus exsecratis nos colligentes in eo, et cum eo, qui dicit: Qui non colligit mecum, dispergit , simpliciter dicamus unum Christum esse Deum et hominem semper in idipsum, minorem confitentes eum secundum humanitatem Deo, aequalem autem Deo, secundum quod Deus est. Quod non est unam et eamdem personam in duos dividere, sed duas naturas arcano quodam ineffabili divinae operationis in unam personam consociatas discernere: quia unus Dominus, una fides, unum baptisma . Paulus apostolus non in duo secuit et se et omnes, quando dixit: Etsi exterior homo noster corrumpitur, interior tamen renovatur de die in diem ; sed quae in uno homine erant, ab invicem discrevit. Sic ergo quilibet hominum secundum hominem interiorem et exteriorem se ipso major, et se ipso minor est diversis respectibus, nec idcirco unus homo plenus, sed unus homo duplicis naturae est. Quid ergo mirum, si et nos in Christo ea, quae Christi sunt, distinguimus, naturam videlicet divinam et humanam? Non est hoc Christum in duo secare, ut saepe dictum est, sed naturam a natura distinguere. Non est nostrum super hujusmodi vobiscum quasi contentiosum funem trahere, aut aliud quam Christi gloriam quaerere. Vincat Christus in nobis, vincat justitia, vincat veritas fidei, adversus quam portae inferi non praevalebunt. Haec est enim illa gloriosa victoria, quae vincit mundum, fides nostra. Ex jam dictis constat, ut credimus, omnibus sane sapientibus quod nos Christum non dissecamus, et Ephesino concilio contrarii non sumus. Angelus autem magni consilii inspiret vobis, ut vos Deum Patrem omnipotentem non deponatis de sede majestatis suae, et eum sibimetipsi non detrahatis dicendo esse Deum et non Dominum creaturae suae, videlicet hominis assumpti, quod prorsus esset contra Ephesinum concilium. Concordatis, Deo gratias, nobiscum in eo, quod jam post resurrectionem Christum subjectum Deo Patri conceditis et creaturam, secundum quod homo est, quae per omnia vos concedere ante non intelleximus. Sed quid valet inter nos concordia istorum, si adhuc perseveraverit tanta discordia in nobis, ut nos Patrem Deum et Dominum Christi dicamus, secundum quod ipse homo est, et vos Deum ejus tantum concedatis et non Dominum? Minima quaevis distantia maximam facit dissonantiam, si proportionalis non fuerit. Primo dicimus quia rota in medio rotae est Vetus Testamentum in Novo, et Novum in Veteri, quia alterum continetur in altero. Et haec sunt duo labia sponsae sibi consonantia. Quid ergo refert, ubi reperiatur hic vel ibi? tantum ut inveniatur certa auctoritas eorum, quae tenemus, et dicimus. Si Christus ante resurrectionem vel post resurrectionem non dixit omnia, non praejudicat veritati eorum et auctoritati, quae prophetae protulerunt vel apostoli, vel eorum successores, quia idem utriusque Testamenti auctor est teste Apostolo: Multifariam, multisque modis olim Deus loquens patribus in prophetis, novissimis diebus istis locutus est nobis , etc. Et semper iteratur, et reiteratur? Os enim Domini locutum est . Et caetera his similia. Novum proprie Testamentum est. Testimonia sunt dicta prophetarum. Morte testatoris testamentum confirmatum est, testibus praemissis corroboratum; alioquin, testamentum inofficiosum videretur, quod nullum haberet testimonium. Si crederetis Moysi, crederetis utique et mihi , dixit Christus. Intrepide ergo testes veritatis sequimur. Et forte Veritas omnia dixit in propria persona Christi, sed nos intelligere aut non possumus, aut nolumus secundum Augustinum super Joannem, cum ipse Christus dicat: Omnia, quaecunque audivi a Patre meo, nota feci vobis . Quando Deum dixit, satis declaravit et Dominum, sed vos forsitan noluistis advertere. Quapropter audite quid ipse dicat: Non me videbitis amodo, donec dicatis: Benedictus, qui venit in nomine Domini . Audite David, audite pueros clamantes: Benedictus, qui venit in nomine Domini . Ipse et Dominus, et a Domino missus. Agnoscite eum, quem Simeon agnovit Christum Domini, de quo responsum accepit non ab alio quam a Spiritu sancto. Vidimus equidem, et bene vidimus secundum gloriationem litterarum vestrarum, quam bene intellexeritis illud in Augustino: « Sub quo et ego homo sum. » Vellemus tamen aliquantulum melius intellexisse vos. Cum enim subjectum concedatis in natura humana ut creaturam Creatori suo, quare non ut Domino? Quid timebatis ab illo negotio perambulante in tenebris haeresis Nestorianae, ne idem sibimet esset Deus et Dominus? Jam timendum non est quia comminutum est illud caput vituli, et in cineres redactum, Deo gratias. Quamobrem sicut vos dixistis nobis, si rite meminimus, Videte an bene intellexerimus Augustinum: ita nos aequa lance remetimur vobis multum pacifice: audite, et intelligite Christum loquentem in propheta, de se confitenter dicente: Audiam quid loquatur in me Dominus Deus . Exsurge, inquit, et intende judicio meo, Deus meus, et Dominus meus in causam meam . Sic Christus Agnus ille occisus ab origine mundi. Et quid Augustinus? « Exsurge, et intra judicium mecum Deus meus, et Dominus meus, non in poenam meam, sed in causam meam; non in id quod mecum habet latro commune, sed in illud quod beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam. Martyrem non facit poena, sed causa. » Item: « Et tu, Domine, fac mecum propter nomen meum. » Super quem locum Augustinus ait: « Pater quippe adjuvat filium, in quantum Deus hominem propter formam servi, cui homini Deus, et cui in forma servi etiam Dominus est Pater. » Cum dixeritis vos, nusquam in Scripturis veritatis hoc inveniri, videte an haec Scriptura veritatis sit. Si objicitis quod Altissimus altiorem se non habet, quia canimus Christo: « Tu solus Dominus, tu solus Altissimus, » cavendum est ne offendatis in petra scandali. Gigas enim ille geminae substantiae est, altitudine divinitatis tantum excedens hominem assumptum, ut et Deus et Dominus ejus sit: et quantum ad hoc, solus Dominus, solus Altissimus est Christus, a Patre et Spiritu sancto essentialiter indivisus. Sicut in praedictis locis, sic et in aliis pluribus in eodem propheta Deus et Dominus Christi Pater vocari reperitur. Item in Isaia propheta: Haec dicit Dominus: Ecce servus meus, suscipiam eum, electus meus, complacuit sibi in illo anima mea . Quod in Evangelio mutato nomine dicitur: Ecce puer meus , neminem moveat: quia translatio translationi non praejudicat, cum et centurio dicat: Puer meus jacet in domo paralyticus , puerum vocans servum usitato more loquendi. Quid ultra petitis? Si dicitis: quia Christus nec ante resurrectionem, nec post resurrectionem invenitur Patrem appellasse Dominum, ideo negatis eum esse Dominum suae creaturae, videte quid dicatis. Vocando enim Deum, Dominum quoque professus est, cum non possit esse Deus alicujus, cujus non sit Dominus. Quia quamvis diversis respectibus dicatur idem Deus et Dominus, neutrum tamen excedit alterum, et proprie et singulariter accepta nomina haec uni soli conveniunt ex quo et in quo, et per quem omnia. Unde est illud: Dominum Deum tuum adorabis et illi soli servies . Aliter autem acceptis vocabulis sunt et dii multi, et domini multi. Enim vero omnes paginae sacrae Scripturae plenae sunt, qualiter et Deus in Domino, et Dominus intelligatur in Deo. Verbi gratia: Haec dicit Dominus. Et item: Ego sum Deus vester . Et Deus in Domino, et Dominus in Deo intelligitur. Si non vultis credere mihi, credite saltem prophetis, et ipsi Moysi; et si non vultis credere Moysi, credite saltem angelo, et videbitis veritate niti, quae dicimus. Ave Maria, inquit angelus, gratia plena, Dominus tecum , id est: Deus. Unde Petrus Alexandrinus episcopus, damnator Arii: « Verbum caro factum est, et habitavit in nobis, scilicet ex quo angelus virginem salutavit dicens: Ave gratia plena, Dominus tecum. Dominus tecum dixit Gabriel, quod est Deus, demonstrans carnem futurum, juxta quod scriptum est: Spiritus sanctus superveniet in te . Denique cum Christi nomina sint Dei in Hebraeo plena mysterio, nunquid omnibus his nominibus privavit Patrem Filius, quia non omnibus his invenitur eum appellasse in Evangelio? Miramur, nec satis admirari possumus, cum Deum Christi dicatis, quare Dominum Christi non recipiatis, cum istorum nominum vim ex dulia et latria, quae vobis satis nota sunt, evidenter possitis perpendere, cum latria Deo, dulia Domino conveniat, non Domino soli, qui est Deus, sed et angelis et hominibus suo modo deferenda. Qua autem ratione vos utimini a Christo ad Patrem, eadem a simili uti possemus et nos a discipulis ad Christum, ne quibuslibet aliis vocabulis appellaremus Christum quam eis, quibus discipuli leguntur usi fuisse in Evangelio, quae Salvator ipse comprehendit: Vos vocatis me, Magister et Domine, et bene dicitis, sum etenim. Nunquid ergo Deus eorum, et noster non erit, quia non dixerunt: Magister, et Deus, et Domine? Ast nisi in Domino Deum intellexissent, utique correpti fuissent sicut et ille, qui dixit ei: Magister bone. . Sed quia ille Deum non credidit, et simpliciter magistrum appellavit, isti vero Dominum vocando in Domino etiam Deum intellexerunt, jure laudem istorum recipit inquiens: Bene dicitis. Illum vero redarguit dicens: Quid me dicis bonum? Nemo bonus nisi unus Deus . Ac si diceret: Quia Deum me non credis, impie me et non recte bonum magistrum confiteris. Hac ipsa ratione Dominus noster Jesus Christus privabitur suo speciali nomine, quod est tetragammaton, quod dicitur interpretatum: Principium passionis vitae iste. Quorsum autem diligens illa nominum et prophetica inculcatio evanescet: Et vocabitur nomen ejus Admirabilis, Consiliarius, Deus, Fortis, Pater futuri saeculi, Princeps pacis? Si diligentius considerare velletis auctoritatem illam, unde vos munitis: Confiteor tibi, Pater, Domine coeli, et terrae , non diceremus aliud nisi: Pax vobis! quia dicendo: Pater, Filium Dei se confitetur: dicendo: Domine coeli et terrae, suum Dominum confitetur, secundum quod ipse homo et creatura Dei est. Nomine enim coeli et terrae universa creatura comprehenditur, quia In principio creavit Deus coelum et terram . Et: Qui vivit in aeternum, creavit omnia simul . Aut ergo homo assumptus nomine coeli et terrae includitur, aut non erit creatura, nisi dicatur tunc nova creatura a Deo facta, quando Filius Dei carnem assumpsit, quod Deus avertat a cordibus fidelium, quia hoc esset resuscitare haeresim Valentini, qui Valentinus Marcionis discipulus Christum de Virgine nihil corporis assumpsisse, sed per eam quasi per fistulam transisse asseruit, et tunc inanis esset fides redemptionis nostrae, et alium messiam exspectare deberemus. Quod autem Christus de substantia terrae sit, secundum quod homo est, exinde probatur: quia Veritas de terra orta est , et: Qui sanctificat, et qui sanctificantur, ex uno omnes . Augustinus ait: « Christus dicitur Adam, et novissimus Adam dicitur: quia de eadem materia est. » Similiter cum dicit: Pater, in manus tuas commendo spiritum meum , utriusque naturae professio est. Et divinae in eo quod dicit Pater, et humanae in eo quod spiritum in manus ejus commendat, quia et Deus et Dominus ejus est. Unde et ipse versiculus ab ipso Jesu Christo in cruce canonizatus, in persona ejus a Propheta tali fine concluditur: Redemisti me, Domine Deus veritatis . Recordamini cujus verba sint in Actibus apostolorum: David enim dicit in eum: Providebam Dominum in conspectu meo semper, quoniam a dextris est mihi, ne commovear . Ejusdem rei testimoniis totus liber Sapientiae plenus est. Si his derogatis, quia nec ante resurrectionem, nec post resurrectionem Christus ea dicit, per hoc adimitis auctoritatem ipsi Domino nostro Jesu Christo dicenti: Necesse est impleri omnia quae scripta sunt in lege Moysi, et prophetis, et psalmis de me Et iterum: Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo . Amodo de forma servi inquirendum, quia dicitis quod Christus formam tantum servi retinuerit post resurrectionem, quasi negando eum servire sub inquisitione, quid serviat? Christus exinanivit se ipsum formam servi accipiens in similitudinem hominum factus etc. : non tamen ut formam sine re, aut similitudinem sine veritate susciperet. Ad nos enim similitudo respicit, sed veritas nihilominus in ipso est. Unde Augustinus: « Formam servi, id est naturam servi accepit in suam Deus ille personam, atque ita hominum Factor in similitudinem hominum factus est » etc. Quae rerum veritas in ipso non est abolita in resurrectione, excepta mortalitate, et caeteris hujusmodi, quae sunt poena peccati. Quia tunc vere ante faciem ivit mors, ut vos dicitis, et sicut Propheta praedixit. Quod autem de exinanitione formae servilis introducitis, satis supersederi poterit, ut nobis videtur, quia exinanitio ad humilitatem respicit, servilis autem formae demutatio ad glorificationem et exaltationem. Sed his omissis ad haec redeamus, quod Christus, suae dispensationis obedientia completa, per gloriam resurrectionis et ascensionis exaltatus, sedet ad dexteram majestatis in excelsis Deus verus, et homo verus, aequalis Patri secundum divinitatem, minor Patre secundum humanitatem. Hoc credimus et confitemur, et contra hanc fidem Romanae et universalis Ecclesiae auctoritate corroboratam nullam novitatem, vel etiam antiquitatem recipimus. Si quid autem quaestionis emerserit, sequimur institutionem sedis apostolicae, decretum Coelestini papae: profundiores difficilioresque partes ingruentium quaestionum, quas latius pertractarunt, qui haereticis restiterunt, sicut non audemus contemnere, ita non necesse habemus astruere. Satis sufficere credimus, quidquid secundum praedictas regulas apostolicae sedis nos scripta docuerunt, ut prorsus non opinemur catholicum, quod oportuerit praefixis sententiis esse contrarium. Nec quisquam hoc aestimet quod pristinae subjectionis et obedientiae servitutem Christo dicamus incumbere, cum etiam apostolis dictum sit: Jam non dicam vos servos, sed amicos . Et alibi dicatur: Jam non est servus, sed filius : Ubi timoris illius servitus denotatur, quem charitas foras mittit, quae servitus longe a Christo est, et fuit semper. Sed hoc tantum dicimus, quod legibus humanis solutus legi Dei solummodo subjectus est, quae lex aeterna est, ut, secundum Augustinum, serviat omnis creatura Creatori suo. Lex quidem illa temporalis obedientiae tunc finem accepit, quando dixit: Consummatum est , ubi et vetus noster homo simul crucifixus est cum illo. Sed lex universae creaturae, quam praemisimus, quam et ipse suscepit pro nobis, non quia debuit, sed quia voluit, adhuc statum habet, et perseverat immobilis. Christus ergo resurgens a mortuis jam non moritur, mors illi ultra non dominabitur: quod enim vivit, vivit Deo : secundum Augustinum « Post nummum tempore suo Augusto redditum, se ipsum caput cum membris reddens Deo. » Non ergo subjacet illi maledicto quod ab Achan sumpsit initium, non Moysi, non Augusto tenetur Caesari, nec sub ea nota servitutis est, qua decalvatus, et cum impiis reputatus est, nec etiam parentibus subditus est. Omnibus enim legibus humanis jam solutus est legis ille Lator qui sub lege factus erat, praeter illam, quae declarata est, nostrae conditionis humilitatem absque peccato, et poena peccati, solus utique inter mortuos liber, qui tanquam filius caput cum corpore manet in domo in aeternum, excluso illo servo, qui non manet in aeternum. Adoretur ergo Christus, Deus et homo, et serviat suo modo, secundum quod creatura Creatori suo. Elevatis enim oculis ad montes, unde veniat auxilium nobis, semper ad id revertimur: « Cum tradiderit regnum Deo Patri, tunc et ipse subjectus erit ei, qui subjecit ei omnia. Subjectus erit, secundum quod homo est, » ut ait Augustinus, cum corpore suo, quod est Ecclesia illi, qui subjecit et omnia, hoc est, Divinitati. Si autem quaeris, qui vel in quo serviat? Accipe. Quid servit Petrus? quid Paulus? quid spiritus et animae justorum? quid angeli et archangeli? quid cherubin et seraphin? Non est, qui dicat: Fodere non valeo, mendicare erubesco . Vis scire quid: Audi: Benedicite, omnia opera Domini Domino . Vis scire quomodo? Omnis spiritus laudet Dominum . Quod specialiter ad Christi personam respiciendo Propheta idem his verbis expressit: Conscidisti saccum meum, et cinxisti me laetitia, ut cantet tibi gloria mea: Domine Deus meus, in aeternum confitebor tibi . Augustinus: « Quid est: in aeternum confitebor tibi? In aeternum laudabo te. » Haec causa finalis, hoc totum illius vitae negotium, hoc illud holocaustum, quod in ultimo festivitatis die offertur, et votum quod redditur Domino in Jerusalem, quando collaudabit Jerusalem Dominum, caput cum corpore suo sabbatizans ab omni opere servili in illo sabbatismo, ei soli, qui posuit fines ejus pacem, et adipe frumenti, se ipso videlicet convivas exsatians. Vis ergo scire secretum hoc, quid modo serviat Christus? Interpellat pro nobis, et respicit Dominus in faciem Christi sui. Augustinus. Adhuc dubitas, an serviat Christus? Audi quantum serviat. Scabellum pedum ejus est. Unde: Adorate etiam scabellum pedum ejus, quoniam sanctum est . Totum autem hoc servire Deo, regnare est. Dixi vobis jam pridem, et audistis, teste beato Hieronymo super psalmos: « Quia idem et sedet in throno majestatis, et thronus est et scabellum pedum est. » Si ultra quaeris, primum respondeo, quia posuit tenebras latibulum suum . Si magis et magis institeris, dico tibi cum Propheta: Hic labor est ante me, donec intrem in sanctuarium Dei, et intelligam in novissima eorum . Et cum Apostolo: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! Haec est confessio Petri dicentis: Tu es Christus filius Dei vivi , cum quo, et in quo, et per quem, et apud quem idem Dominus noster Jesus Christus vivit, et regnat cum Spiritu sancto in saecula.

Notes: (Rom. XII) (super
nos enim est, ut nostrum dicamus, nisi quemadmodum
fides catholica nostra in communione fidelium
contra Nestorium habitum est, ut canon
ipsius concilii indicat, qui ita reperitur:  « Incipit
canon sancti Ephesini primi concilii, habitus contra
Nestorium Constantinopolitanum episcopum,
qui purum hominem ex sancta Maria Virgine natum
asseruit, ut aliam personam carnis, aliam faceret
deitatis, nec unum Christum in Verbo Dei et carne
sentiret, sed sejunctim alterum Filium Dei, alterum
Filium hominis praedicaret. Cui synodo vice

sancti Coelestini papae praesedit sanctus Cyrillus
patriarcha Alexandrinus, »  et caetera sequentia sancti
concilii.) ( sic ) (Joan. XIV) (Joan. II) (Luc.
II) (Ephes. IV) (II Cor. IV) (Hebr. I) (Isa. XL) (Joan. V) (Joan., XV) (Matth. XXIII) (Psal. CXIX) (Psal. LXXXIV) (Psal. XXXIV) (Isa. XLII) (Matth. XII) (Matth. VIII) (Matth., IV) (Lev. XXI) (Luc. I) (Luc. I) (Marc. X) (Marc. X) (Isa. IX.) (Matth. XI) (Gen.
I) (Eccli. XXIII) (Psal. LXXXIV) (Hebr. II) (Psal.
XXX) (ibid.) (Act. II) (Luc. XXIV.) (Joan. XVI) (Philipp. II) (Joan. XV) (Galat. IV) (Joan. XIX) (Rom. VI) (Luc. XVI) (Psal. CII) (Psal., CL) (Psal. XXIX) (Psal., XCVIII) (Psal., XVII) (Psal. LXXIII) (Rom. XI.) (Matth, XVI)