EPISTOLA XIX. AD QUEMDAM AMICUM.  Hortatur ad mundi contemptum.
Author: Adamus Perseniae

Rogasti me saepius, frater charissime, ut tibi scriberem aliquid unde tibi et fidei fervor accresceret, et morum aedificatio proveniret. Placuit mihi petentis devotio; et quia me annuendo debitorem constitui, aliquando teneor solvere quod promisi. Erit igitur mihi materies animi virtus, quam haud parum promovet mundi contemptus. Certe quantum appetitur animi virtus, tantum devitandus est amor mundi; amor quippe mundi inimicum Deo constituit; econtrario virtus desiderium parit aeternorum. Nisi aeterna fuerint in desiderio, nullatenus ex corde quaeruntur. In desiderio autem esse non possunt, nisi virtus ad videndum illuminet, et ad diligendum inflammet. Neutrius istorum, scilicet luminis et amoris, capax est animus, quem mundanae cupiditatis terrenitas inquinat et obscurat: ista nimirum terrenitas et lutosam in se habet foetulentiam, cujus contactus mentem commaculat; et obtusam grossitudinem, cujus objectus lucem supernae majestatis et claritatis ne possit penetrare retardat. Abjicienda est igitur terrena cupiditas de appetitu animi, ut exaltatus animus de terra, coeli vicem exhibeat coelorum habitatori. Certe cum omnium sit Conditor Deus, cum coeli et terrae sit Dominus, nonnisi in coelis habitationem habere dicitur: cum procul dubio coelorum nomine corda coelestia designantur. Corda coelestia sunt, quorum est in coelis conversatio, quorum ornatus et caelatura est ex virtutum sideribus, qui tantum se a terrenis faecibus mente separant, quantum coeli a terra locorum positione, et rerum ordine distant. O appetenda sublimitas! o splendor virtutum mirabilis, ubi locum non habet amor labentium, sed feliciter animus figitur in mansuris, dum respuitur vanitas; dum iniquitas devitatur, dum spiritui corpus subjicitur, dum pro sola vitae fragilis necessitate, usus temporalium quaeritur! Sic amor mundi ad cor accessum non invenit, dum veritatis amor et virtutis studium in corde sobrio famem generant aeternorum. O felix esuries, omni refectione jucundior, quam in fine satiat infinitae beatitudinis plenitudo! Ad hanc plenitudinem hominem condidit amor omnipotens; sed dum noluit intelligere ut bene ageret, devenit ad inopiam miserrimae paupertatis. Factus est itaque miser homo, de pleno vacuus, de locuplete indigens, de stabili profugus, exsul de cive, de glorioso ignobilis, de honorabili ignominiosus; quippe qui de similitudine Creatoris, et de paritate angelicae dignitatis, infelici commercio comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est illis. O utinam, homo, solum tibi accessisset humana mortalitas, ut perdita benignissimi Conditoris similitudine insensato pecudi compareris, et non majori infelicitate pene in omnibus pecude inferior habearis! Cum enim sis carne corruptior, vita peccati turpior, insitae rationis abusione insipientior, corporis quoque sensibus invalidior, obligatione mortis aeternae infelicior, dum in his omnibus tibi jumentum praecellit, unde in te captivata natura superbit? praecellis tamen pecudibus insitae rationis beneficio, secundum quam tibi impressa est nobilissima Conditoris imago. Ratione uti, ut convenit, est impressam servare imaginem; illum cujus imago diligere, est ejus retinere similitudinem. O quantae est felicitatis et gloriae creaturam suo similem fieri Creatori! Hanc vobis praestat gloriam amoris sinceritas, quo, dum Deo conformes efficimur, exsecramur omnibus modis maculas peccatorum. Amor nimirum sanctus eo est corruptionis impatiens, quo semper animum ad desiderium incorruptionis accendit.

Haec extentio desiderii rugam duplicitatis in corde non patitur, pariterque tumorem elationis elongat. Amoris hujus benignitas livorem fugat invidiae, et opponit irae motibus dulcedinem lenitatis. Amoris alacritas anxietatem excludit tristitiae, et contra rapacitatem avaritiae exhibet antidotum largitatis. Tam sobrius est sanctus amor, ut quia suspectam semper habet carnis mollitiem, gulae et ventri velit parcimoniam principari. Tantum ei placet honestatis propositum, et tanta est ei in servanda honestate circumspectio, ut non modo foeditatem abominetur luxuriae, sed nec etiam respicere valeat quidquid potest esse tantae turpitudinis incentivum; suspecta enim habet verba et nutus petulantiae, loca et opportunitates subterfugit, et quaslibet satagit occasiones praescindere, ex quibus splendor honestatis conscientiae vel infamiae discrimen incurrat; oportet enim sanctos habere testimonium ab his qui foris sunt, et providere bona, non tantum coram Deo, sed etiam coram hominibus. Caeterum tibi virtus est in desiderio, sed adhuc coram hominibus de specie virtutis confunditur. Non arbitror eum virtutem habere ad meritum, de cujus ostensione displicere formidat oculis pessimorum. Sunt plerique quos delectat virtus, sed videri erubescunt, quia esse appetunt, aut faciunt, aut facere se fingunt plerumque in contrarium, pluris habentes morem saecularibus gerere quam ad interni sui pectoris arbitrium, juxta conscientiae testimonium, se habere. Crudelis est sane qui famam negligit, et cui crudelitas propriam vulnerat famam, non est misericordia quae conscientiam facit sanam. In omnibus, fili charissime, erit tibi respectus in Jesum, quem nosse est vivere; diligere, salus, sequi, gloria, consequi summum bonum. Quod si non sufficit ipsum attendere Verbum in sinu Patris, ubi est solidus cibus gaudium; vel mecum attende ipsum in partu Virginis breviatum, in lacte virgineae carnis comminutum, ut sorbiciunculas habeat infantia parvulorum. Verbum quippe omnipotens, sicut sua potestate nos condidit; sic sua miseratione nos refecit; et quemadmodum innocentia suae humiliationis nos erudit, ita innocentiae passione redemit. Facti ergo ab ipso, refecti per ipsum, convivamus ipsi, conversemur in ipso, quia ipsum sentire et sapere exhilarat conscientiam; ipsum laudare et honorare commendat famam, ipso frui et perfrui praestat gloriam sempiternam. Amen.