III.  Datum et definitum judicium de controversia super Bellam Insulam inter Rotonensem et Kemperlegiensem abbates, a Gerardo, Engolismensi episcopo et sanctae Romanae Ecclesiae legato.
Author: Gerardus Engolismensis

Ego GERARDUS, Engolismensis episcopus et sanctae Romanae Ecclesiae legatus, praesentibus et futuris notum fieri volo quod fratres nostri Herveus, abbas Rotonensis, cum Briccio Nannetensi episcopo et quibusdam monachis suis et Gurhandus, Kemperlegiensis abbas, cum Roberto Corisopitensi episcopo et quibusdam monachis pro controversia quam inter se habebant super terram quae Bella Insula vocatur, in curiam nostram venerunt. Cumque rationes suas pars utraque exposuisset, et nos super rationibus eorum judicii sententiam dare intenderemus, praedictus abbas Rotonensis, quia se insufficienter ad causam munitum sentiebat, a nobis inducias postulavit; cujus petitioni curiae nostrae consilio acquiescentes, inducias ei postulanti concessimus. Termino itaque constituto, praefatus abbas Kemperlegiensis iterum pro agenda causa sua paratus in curiam nostram venit; abbas vero Rotonensis minime venit, excusationes tamen suas, alias postulans inducias, per nuntium suum praetendit. Cum autem praedictus abbas Kemperlegiensis ut causae suae finem imponeremus obnixius instaret, habito iterum curiae nostrae consilio abbati Rotonensi inducias annuimus. Interim vero termino causae eorum a nobis affixo nondum transacto, supra nominatus abbas Rotonensis, sinistro usus consilio, ecclesiastica censura saeculari tyrannidi posthabita, terram dictam Bellam Insulam, de qua controversia erat, per violentiam Conani Britanniae comitis ingressus, homines Kemperlegiensis monasterii armata manu inde expulit atque irrationabiliter occupavit. Unde nos cum supra tanta injuria clamorem susciperemus, abbatem Rotonensem ut de tanta tamque enormi invasione termino dato paratus respondere veniret, litteris et internuntiis nostris praemonuimus. Quo termino tam ipse quam Kemperlegiensis abbas praesentes ante nos adfuerunt. Cum vero a nobis admoneretur ut de praedicta invasione responderet, excusationes praetendere coepit, et se minime acturum ad praesens de invasione respondit. Nos igitur eum subterfugere nec canonicas excusationes praetendere audientes, una cum fratribus nostris Petro Santonensi electo, Hugone abbate Sancti Eparchii, Iterio magistro scholarum Santonensi, Hugone Cenomannensi canonico, Gurhando Kemperlegiensi abbati in vestituram praedictae insulae plenariam adjudicavimus; eumque quantum ad nos pertinuit salvo jure Rotonensis monasterii investivimus, atque abbati Rotonensi qui praesens aderat, praecepimus ut homines suos inde revocaret, et abbati Kemperlegiensi investituram suam quiete dimitteret. Interfuerunt autem huic nostro judicio praedicti fratres qui una nobiscum judicaverunt, Renaldus quoque prior Vertanensis, Tiso, Vitalis, Nannetensis episcopi clerici, Guillelmus, Guardrardus, Guillelmus, Geraldus, Renaldus Santonenses clerici, Richardus, Jubanus, Raimundus, Aldradus, Teduinus Engolismenses canonici et plures alii clerici et laici.

Et ut hoc nostrum judicium firmius et certius permaneat, propria manu nostra subscripsimus et auctoritatis nostrae sigillo muniri fecimus. Actum est autem Engolismae anno Incarnationis Dominicae 1117 indictione decima, regnante Ludovico rege Francorum, regis Philippi filio.