EPISTOLA XVII. AD RAINERIUM MARCHIONEM.
Author: Petrus Damianus

ARGUMENTUM.--Rainerium marchionem, cui pro peccatis ejus expiandis ut Hierosolymam iret praeceperat, cunctantem et pro excusatione itineris difficultates et pericula in medium afferentem, ad poenitentiam sibi injunctam peragendam incitare conatur, ac ut alacriter tam longum iter capessat, nulla esse pericula formidanda, quia Deus piorum hominum curam gerit, exemplis ostendit.

Domno RAINERIO clarissimo marchioni PETRUS peccator monachus salutem Injunxi tibi, vir magifice, ut pro peccatis quae mihi confessus es, Hierosolymam peteres, divinamque justitiam longinquae peregrinationis satisfactione placares; sed tu dum, juxta Scripturam, nescias quid crastina pariat dies , rem differs in posterum; et dum formidas incertos casus itineris, certum tibi municipium non provides mansionis: et sic in te completur sententia illa, qua dicitur: « Qui observat ventum nunquam seminat; et qui considerat nubes nunquam metit . » Nos plane quamdam tenemus in hujus poenitentiae moderatione distantiam, ut nec omnes passim, qui nobis consilium expetunt, ab hoc itinere compescamus, nec omnibus ire volentibus libera licentiae frena laxemus. His enim, qui regulariter vivunt, et vel canonicae, vel monasticae religionis legitime jura custodiunt, suademus, ut in ea, qua constituti sunt, vocatione permaneant; nec pro his in humano constituuntur arbitrio, ea, quae necessaria proponuntur, omittant. Sicut ergo per Joannem dicitur: « Teneant, qui habent, et nemo accipiat coronam eorum . » Hos autem, qui vel paludati mundo deserviunt, vel 262 spiritualis quidem praeferunt militiae titulum, sed professionis suae non custodiunt institutum, hortamur ut spiritualis exsilii iter arripiant, tremendoque judici peregre satisfaciant, cujus intra Dominicae curae sollicitudines, leges ac mandata non servant. Et hoc modo vagando quietem, peregrinando patriae sibi provideant mansionem. Itaque, dilectissime, noli tibi quae fingi vel excogitari possint adversa proponere, noli diversorum casuum muliebriter infortunia formidare, sed « spera in Domino, et fac bonitatem . » Saepe nimirum, ubi magis ex humana ratione diffiditur, illic propensus superna clementia subvenitur; et ubi solatium desperamus humanum, divinum plerumque cernimus adesse praesidium. Et, ut ex eo super quo nunc agimus loquamur itinere, religiosae vitae et honestae gravitatis fratre nostro atque commonacho Richardo referente, didicimus quod horno octo viri, expleto pii desiderii voto, dum ab Hierosolymis repedarent, sed eos per inhabitalia gradientes loca quatriduana jam fames vehementer affligeret, divinam coeperunt unanimiter implorare clementiam, ut laborantibus in extrema calamitate succurreret; et, qui dat escam omni carni , sibi quoque saltem quaelibet alimenta in tantae necessitatis articulo non negaret. Qui mox, oratione completa, panem in via jacere conspiciunt, et enormis utique magnitudinis et miri candoris. Mitantur ad commune spectaculum, non utique nescii quia tanti ponderis moles de sarcina nescientis geruli nequaquam potuisset elabi. Tunc supernae misericordiae beneficium recognoscunt, et panem divini muneris, ut erant octo, in totidem partes dividunt. Ex quo nimirum ita sunt suaviter ac sufficienter expleti, ut in omni vita sua nullis fuerint dapibus uberius recreati. Idem frater noster Richardus aliud quoque retulit quod silentio praetereundum esse non arbitror. Alt enim quod Agius frater noster, vir videlicet aetate grandaevus et religione conspicuus, dum adhuc esset in saeculo constitutus, orationis studio pergebat ad B. archangeli Michaelis ecclesiam, quae est juxta Sipontum in Gargano monte constructa. Hic cum germano suo, saeculari videlicet viro, unum duntaxat equum habebat, cui per alternas uterque vicissitudines insidens, utcunque laborem itineris temperabat. Sed cum conviatores suos ad portandas sarcinulas auxilio indigere conspiceret, admonuit fratrem, ut a jumenti vectatione uterque quiesceret, illudque pro charitate sociorum portandis eorum oneribus publicaret. Porro dum lassati longioris viae labore quiescerent, ciboque deficientem stomachum recrearent, praefatus frater Agius panem quidem in poculo vino commiscuit, sed juxta se ponens, refectionem interim differens, conquievit. Quibus ita quiescentibus, ecce latrunculi repentino impetu superveniunt, et eorum omnia cum equo simul diripientes, abscedunt. Unus autem eorum substitit, et fratris Agii cibum potumque consumpsit; quem protinus intolerabilis dolor invasit, et donec omnia compulsus evomeret, ab ejus visceribus feralis angustia non recessit. Tunc agili pernicitate subsiliens, celeriterque 263 percurrens, sociis persuasit quia nisi jumentum Dei famulo quantocius redderent, imminens ultionis divinae periculum non vitarent. Qui divinitus tremefacti, confestim ad Dei hominem redeunt, praesumptionis suae gementes indulgentiam quaerunt simulque jumentum cum his, quae nihilominus fuerant ablata, restituunt. Sic itaque divina pietas ab eorum tuitionis auxilio non elongat, quos in suae devotionis obsequio laborare considerat. Frater etiam noster Bonizo, vir videlicet veteranus et sanctus, qui jam per plurimos annos in eremo perseverat et continentioris vitae rigorem senilis in eo debilitas non relaxat, sicut nobis ipse retulit, dum ab Hierosolymis navigio remearet, naufragium passus est. Intumescentibus nempe procellis, nave submersa omnibusque sociis marini discriminis tempestate peremptis, iste saccum qui bombacis involucro plenus erat arripuit, eique inter fluctivagos undarum cumulos praesidens, per tres fere dies et duas noctes tanquam vir pugnator, marina congrediens, cum morte conflixit. Contigit autem ut remiges quidam aequora marina sulcantes eum procul aspicerent, quem ad se pie sublatum et cibo reficiunt et humanitatis curas impendunt. Sic ergo qui Paulum die ac nocte sub pelagi profunditate servavit illaesum , fratrem etiam hic, ne marina voragine sorberetur, in ipsa compugnantium procellarum continuit alluvione suspensum; et cujus virtute Jonam voracis bestiae guttur evomuit , ejus imperio, huic etiam viro, non ad sorbendum, sed ad custodiendum sese mollis unda substravit. Hos igitur et hujusmodi supernae misericordiae flosculos, vir insignis, internis obtutibus adhibe, de propriis quidem, ut dignum est, viribus ambige; de illius autem, qui ubique omnipotens est, indeficua tuitione praesume. Caro quidem degener trepidat, sed ingenuus fervor prompti spiritus inardescat. Egredere, satage, contende. Ille dux erit itineris, qui remunerandae auctor est voluntatis. Tuum est iter arripere, Dei est quaerentis se, vestigia gubernare. Effectum bonis operibus adhibet, qui pii cordis movet affectum. Et qui hominis ad bene agendum spiritum provocat, ipse procul dubio piae intentionis vota consummat.

Notes: (Jac. IV) (Eccle. XI) (Apoc. III) (Psal.
XXXVI) (Psal. CXXXV) (Act. XXVII; H Cor. XI) (Jon. VIII)