EPISTOLA III. AD ALBERTUM VIRUM CLARISSIMUM.
Author: Petrus Damianus
Date:  [non]

ARGUMENTUM.--Albertum quemdam, virum potentia et nobilitate illis temporibus insignem, ad debitam parentibus exhibendam reverentiam, hac epistola cohortatur, propterea quod audierat ab illo matrem non in eo quo decebat honore prae uxoris amore haberi. Quod ut grave crimen exaggerat.

ALBERTO clarissimo viro PETRUS peccator monachus salutem in Domino. Divinae legis mandata procul dubio despicit qui deferre parentibus parvipendit; qui suis genitoribus non obedit, sortis funiculum in terra viventium non admittit. Quo contra 273 per Moysen divina voce praecipitur: « Honora patrem tuum et matrem, ut sis longaevus super terram . » Vir etiam Sapiens ait: « Qui honorat patrem suum, vitam vivet longiorem, et qui obedit patri, refrigerabit matrem . » Moxque subjunxit: « Qui timet Dominum honorat parentes, et quasi dominis serviet his qui se genuerunt, et in opere, et in sermone, et in omni patientia . » Justo plane Dei solet evenire judicio, ut qui parentibus humiliter subditur, ipse quoque parens effectus, in propriae sobolis obedientia delectetur. Unde scriptum est: « Qui honorat patrem, jucundabitur in filiis, et in die orationis suae exaudietur . » Merito quippe in suis a Deo precibus exauditur, qui Deum praecipientem exaudiens, parentum suorum legibus subditur. Praeterea sicut genitoribus maledicens, dignus est mortis ultione percelli: ita qui reverenter obtemperat, meretur divinitus benedici. In lege quippe scriptum est: « Qui maledixerit patri, vel matri, morte moriatur . » Alibi quoque scriptum est: « Honora patrem tuum, ut superveniat tibi benedictio a Domino, et benedictio illius in novissimo maneat . » Ubi mox sequitur: « Benedictio patris firmat domos filiorum: maledictio autem matris eradicat fundamenta . » Si ergo filiorum domus parentum maledictione destruitur, eorumque benedictionibus stabilitur; cavendum valde est, ne si parentes offendimus, successuram nobis propaginem destruamus. Significatum est mihi, nobilissime vir, quia sanctam matrem tuam uxoris amore despicis et contemnis, nullumque sibi dominii jus in domestica rei familiaris ordinatione concedis. In quo scilicet facto, quid aliud quam naturam ignis cerneris imitari, qui cum ex lignis prodeat, ligna consumit et in cinerem vertit, lapides autem excoquit et candidos reddit? Ligna nempe, ex quibus egreditur, quasi matrem nascendo consumit; lapides autem, a quibus exstinguitur, ad exhibendam calcis albedinem candidos facit. Cum igitur ignis in lignis ardeat, lapides coquat, contrarios habet in non contrariis rebus effectus. Nam etsi lapides et ligna diversa sint, contraria non sunt, sicut album et nigrum, quorum in lapidibus unum facit, alterum in lignis. Clarus illos clarificans, haec offuscans, cum in illis omnino deficeret, nisi in istis viveret. Unde bene vir Sapiens ait: « Honora patrem tuum, et gemitum matris tuae non obliviscaris; memento quoniam nisi per illos natus non fuisses, et retribue illis, quomodo et illi tibi . » Perpende igitur, quantae crudelitatis sit illos despiciendo contemnere, per quos habes et ipsum esse, quantaque dignum sit te genitoribus tuis humilitate submitti, quibus et naturalis essentiae substantiam debes, et quod ab illis te non ambigis puerum percepisse, quantopere debeas nunc grata vice senibus redhibere. Unde scriptum est: « Fili, suscipe senectam patris tui, et ne contristes eum in vita illius, et si defecerit, veniam da, et ne spernas eum in tua virtute . » Sed forte dices: Mater mea me frequenter exasperat, duris verbis meum et uxoris meae corda perturbat; non possumus tot injuriarum probra perferre, non valemus austeritatis ejus et severae 274 correptionis molestias tolerare. Sed in hoc tibi copiosior merces acquiritur, si dum contumeliam suscipis, gratiam reddis, et dum conviciorum sale conspergeris, humilitate blandiris. Hinc enim est: « Eleemosyna patris non erit in oblivione, nam pro peccato matris restituetur tibi bonum . » Cum igitur pro peccato matris bonum restituitur, cur saeviens, vel injuste delinquens, non aequanimiter perferatur? Terribile certe est quod Scriptura dicit: « Quam malae famae est, qui relinquit patrem, et est maledictus a Deo qui exasperat matrem . » Porro, qui parentes inhonorat, quoniam divinitus abdicatur, nunquid non et in hac vita confunditur? Sed audi Scripturam: « Gloria, inquit, hominis ex honore patris sui, et dedecus filii pater sine honore . » Sed dum veterum congerimus testimonia Scripturarum, etiam novi casus apponere non gravemur exemplum, ut saltem ostensa divinae justitiae vindicta praetereat, quos mandatorum coelestium cingula non refrenant. Pridie nempe post vesperam, ex ore ipsius Alexandri venerabilis papae, me contigit audire quod refero. Ardericus, inquit, quidam Mediolanensis urbis indigena, dum uxore ducta, celebraret nuptiale convivium, conquestus est opipator conspersum epulis defecisse pigmentum. Cumque hujus rei calumniam sponsus in matrem non sine quodam jurgii tumore devolveret, et cur hanc pateretur inopiam iratus et contumax inquisisset, mater autem se sufficienter exhibuisse ministris hanc speciem econtrario responderet, ille tandem iracundiae felle permotus, manus inferre non timuit, eique protervus ac furiose vesaniens alapam irreverenter incussit. Sed, o divina justitia iracundiam nostram vindicans, sed non irata; in furentis animi rabiem saeviens, sed quieta; ulciscens impacatae mentis insaniam, sed tranquilla! Unde Salomon: « Tu autem, inquit, Dominator virtutis, cum tranquillitate judicas, et cum magna reverentia disponis nos . » Eamdem sane percussoris maxillam, hoc est sinistram, repente languor invasit, eumque nimiis vexare doloribus coepit. Cumque languor in dies perniciosius ingravesceret, acerrimis dolorum stimulis hominem intolerabiliter fatigaret, mugitibus ac stridoribus ejulare compelleret, tandem mater quae privignum senserat in percussura, recognovit filium in natura; et non duritiam, ut ille meruerat, novercalem, sed maternorum exhibet viscerum pietatem. Jam nempe tumescentis mandibulae caro turpiter computruerat, jam virus ac sanies per concavam vulneris fistulam distillabat. Cumque misere hominem hinc inde percelleret, et exhalantis corruptela putredinis et intimi vis doloris poenitebat initi connubii, et alterum forte virum jam metuebat uxori, et quam cernebat noviter nuptam, jam quodammodo quasi biviram deputabat. Mater itaque periclitanti filio non justitiae talionem reddens, sed religiosa potius pietate compatiens, ad ecclesiam B. Nazarii martyris properat, accumulat vota, offert munera, pavimento prosternitur, orat, obsecrat, anhelat; ac delinquenti filio veniam lacrymabiliter flagitat. Maternis itaque precibus adest divina misericordia; 275 et quam ut pro laedente deposceret inspiravit, etiam ut et aegrotantem propitiatus erigeret exaudivit. Paulo post denique solutis ac putrefactis undique carnibus, os de mandibula cecidit; ac protinus, omni dolore fugato, cicatrix occalluit, sicque jam desperatum hominem incolumitati pristinae divina pietas reparavit. Hoc itaque modo in unius hominis facie, et divinae misericordiae character exprimitur, et humanae culpae signaculum retinetur: ut dum exossata facies cernitur, et sanata evidenter eluceat, et quid filii saevientis immeruit, et quid ei apud aures divinae clementiae materna pietas impetravit. Haec igitur te, vir clarissime, divina virtus admoneat, haec prosilientis in matrem plaga perterreat, et non modo se, sed et serenissimam uxorem tuam a socerina prorsus offensione compescat: quatenus dum honoras parentem quod est primum in promissione mandatum , transmisso quandoque deserto, cum his qui veri sunt Israelitae, terram merearis intrare viventium.

Notes: (Exod.
XXVI) (Eccli. III) (Ibid.) (Ibid.) (Lev.
XX; Eccli. III) (Ibid.) (Ibid.) (Eccli. VII) (Eccli. III) (Ibid.) (Ibid.) (Ibid.) (Sap. XII) ( f. impietas) (Exod. XX; Deut. V; Matth.
XV)