EPISTOLA III [Olim V]. QUAE EST PRIMA AD ELIAM ET EPISCOPOS ISTRIAE.
Author: Pelagius II
Date:  [redegit] [clamantes] [in quaerendo]

Dilectissimis fratribus Eliae aliisque episcopis, universis filiis in Ecclesiae Istriae partibus constitutis, Pelagius episcopus sanctae Ecclesiae catholicae urbis Romae.

Quod ad dilectionem vestram, fratres filiique charissimi, nostra tardius scripta dirigimus, non malevolae voluntatis, aut dissimulationis vel negligentiae fuisse credatur, sed, sicut nostis, temporalis qualitas et hostilis necessitas hactenus impedivit. Nam sicut ait Dominus per prophetam: Nunquid obliviscitur mulier filium uteri sui ? Non ergo credatur nos viscerum nostrorum divisionem non cum gravi fletu ac gemitu doluisse: sed utinam, charissimi, illuminet Dominus oculos cordis vestri, ut nostri cordis gemitus pro vobis videre possitis. Quis enim, sicut ait beatus apostolus , infirmatur, et ego non infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror? Et alibi : Quia patitur unum membrum, compatiuntur omnia membra. Postea ergo quam Deus omnipotens pro felicitate Christianorum principum per labores atque sollicitudinem filii nostri excellentissimi Smaragdi exarchi et chartularii sacri palatii pacem nobis interim vel quietem donare dignatus est, cum omni sollicitudine festinamus praesentia ad vos scripta dirigere, hortantes et obsecrantes, ne in divisione ecclesiae ulterius quisquam studeat permanere. Nos enim secundum evangelicam vocem studemus fraternitati ac dilectioni vestrae, in quantum fragilitas nostra sufficit, quae nobis jussa sunt, cum sinceritate cordis humiliter exhibere. Nostis enim in Evangelio Dominum proclamantem : Simon, Simon, ecce Satanas expetivit vos, ut cribraret sicut triticum; ego autem rogavi pro te Patrem, ut non deficiat fides tua, et tu conversus confirma fratres tuos. Considerate, charissimi, quia veritas mentiri non potuit, nec fides Petri in aeternum quassari poterit vel mutari: nam cum omnes discipulos diabolus ad excribrandum poposcerit, pro solo Petro se Dominus rogasse testatur, et ab eo voluit caeteros confirmari; cui etiam pro majori dilectione quam prae caeteris Domino exibebat, pascendarum ovium sollicitudo commissa est: cui et claves regni coelorum tradidit; et super quem Ecclesiam suam aedificaturum esse promisit, nec portas inferni adversus eam praevalere testatus est . Sed quia inimicus humani generis usque in finem saeculi non quiescit in Domini Ecclesiam bono semini superseminare zizania, ideoque ne forte quisquam maligno studio aliqua de fidei nostrae integritate diaboli instigatione fingere praesumpserit et argumentari, et ex hoc vestri fortasse videantur animi perturbari, necessarium judicavimus per praesentem epistolam nostram, et ad viscera vos matris Ecclesiae ut reverti debeatis, cum lacrymis exhortari, et de fidei nostrae integritate vobis satisfactionem nostram mittere; quatenus nulla possit in cordibus vestris de nobis remanere suspicio, ut in divini tremendique judicii die de taciturnitate mea reus inveniri non possim. Nos enim illam fidem praedictam tenemus, et cum omni puritate conscientiae usque ad sanguinis effusionem defendimus, quae ab apostolis tradita, et per successores eorum inviolabiliter custodita, reverenda Nicaena synodus trecentorum decem et octo Patrum suscepit atque reliquit in symbolum, sed et Constantinopolitana centum et quinquaginta Patrum sub piae memoriae Theodosio seniore principe factum; etiam Ephesina prima, cui praesedit beatae recordationis praedecessor noster Coelestinus Romanae urbis antistes, et Cyrillus Alexandrinae episcopus; sed et Chalcedonensis sexcentorum triginta patrum, quae sub piae memoriae Marciano imperatore convenit: cuique sanctae recordationis papa Leo per legatos vicarios suos praesedit; et ut diversarum haeresum damnanda exigebat adversitas, eamdem fidem uno eodemque sensu clamanter latius ediderunt. Sed et epistolam praedicti beatae memoriae Leonis ad Flavianum Constantinopolitanun episcopum datam, quae et tomus appellatur, per omnia veneramur, tenemus, defendimus, atque secundum ejus tenorem, adjuvante Domino, praedicamus. Et sicut praedecessor noster saepe dictus beatae memoriae papa Leo synodum Chalcedonensem suscepit atque firmavit, ita et nos per omnia, operante divina gratia, veneramur, custodimus atque defendimus. Si quis autem contra hanc fidem aut sapit, aut credit, aut docere praesumit, secundum eorumdem Patrum sententiam, damnatum atque anathematizatum se esse cognoscat. Non ergo patiamini falsis suspicionibus aut rumoribus denuo agitari, et in divisione Ecclesiae malorum hominum persuasionibus remanere. Quid enim vos a sanctae Ecclesiae unitate dividitis? quando nihil novi, nihil contrarium in dicta Ecclesia praedicari cognoscitis vel teneri? Sed unam eamdemque fidem, quae ab apostolis tradita, et a sanctis Patribus et praedictis quatuor synodis explanata atque confirmata dignoscitur, sincerissime teneri atque defendi modis omnibus comprobatur. Ubi ergo de fidei firmitate nulla vobis poterit quaestio vel suspicio generari, in unitate fidei, atque in sinu sanctae matris catholicae atque apostolicae Ecclesiae permanere. Si quid forte causae est, unde vestri scandalizati animi videantur, manentes in unitatis charitate, eligite de fratribus ac filiis nostris, quos ad nos, inquirendo de quibus movemini, transmittere debeatis; et parati sumus secundum praeceptionem apostolicam , et cum charitate eos suscipere, et cum humilitate ad placita satisfactionis reddere rationem; et sine aliquo impedimento cum omni dilectione, quando reverti voluerint, voluntate sincerissima relegare. Audiamus autem Doctorem gentium clamantem: Sicut accepistis Christum Jesum Dominum, in ipso ambulate, radicati et superaedificati in ipso, et confirmati in fide, sicut didicistis, abundantes in gratiarum actione. Videte ne quis vos decipiat per philosophiam et inanem fallaciam, nec ad contentionem aut superfluas quaestiones vestra ulterius studia convertantur . Vocem ejusdem apostoli cum humilitate cordis attendite; sic enim scribens ad Timotheum ait: Stultas autem et sine disciplina quaestiones devita, sciens quia generant lites; servum autem Domini non oportet litigare ; et iterum ad Corinthios: Si quis autem videtur inter vos contentiosus esse, nos talem consuetudinem non habemus, neque Ecclesia Dei ; et iterum post alia: Non est Deus dissensionis, sed pacis. Considerate ergo, quia quicunque in pace et unitate Ecclesiae non fuerit, Dominum habere non poterit. Item ad Galatas scribens ait: Qui ex fide, sunt, hi sunt filii Abrahae . Providens autem Scriptura, quia ex fide justificat gentes Deus, praenuntiavit Abrahae, quia benedicentur in te omnes gentes . Igitur qui ex fide sunt, benedicentur cum fideli Abraham. Quam ergo excusationem apud Dominum post praesentem satisfactionem nostram habere ulterius potestis, quando nulla vobis de fidei nostrae sinceritate et puritate contraria suspicio remanebit? Audite potestatem et commonentem eumdem apostolum: Nolite seduci, corrumpunt mores bonos colloquia mala . Non ergo circum veniamur a Satana, non enim ignoramus cogitationem ejus. Cum dilectione ergo fraterna et humilitate Deo placita, si cujus forte animi scandalizari videntur in aliquo, manens in unitatis charitate, perquirat atque cognoscat. Nam sicut beatus Jacobus apostolus ait: Ubi zelus et contentio, ibi et inconstantia et omne opus pravum ; et iterum Doctor gentium: Quis vos impedivit charitati non obedire: persuasio haec non est ex eo qui vocavit vos; modicum fermentum totam massam corrumpit ; et alibi: Ego confido in Domino, quod nihil aliud sapiatis; qui autem conturbat vos portabit judicium quicumque est ille ; et in subsequenti ait: Utinam abscindantur qui vos conturbant ! Et rursum admonens dicit: Quod si invicem mordetis, et comeditis, videte ne ab invicem consumamini ; et iterum: Si spiritu vivimus, spiritu et ambulemus; non efficiamur inanis gloriae cupidi, invicem provocantes, invicem invidentes. Alter alterius onera portemus, et sic adimplebimus legem Christi ; et alibi idem apostolus ait: Flecto genua mea ad Dominum Patrem Domini nostri Jesu Christi, ex quo omnis paternitas in coelis et in terra nominatur, ut det vobis secundum divitias gloriae suae virtutem, corroborari per Spiritum ejus in interiorem hominem, habitare Christum per fidem in cordibus vestris, in charitate radicati et fundati, ut possitis comprehendere cum omnibus sanctis . Et post alia: Obsecro itaque vos ego vinctus in Domino, ut digne ambuletis in vocatione qua vocati estis, cum omni humilitate et mansuetudine, cum patientia supportantes invicem in charitate, solliciti servare unitatem spiritus in vinculo pacis. Unum corpus et unus spiritus, sicut vocati estis in una spe vocationis vestrae. Unus Dominus, una fides, unum baptisma, unus Deus et Pater omnium, qui super omnia, et per omnia, et in omnibus nobis . Et dum tales exhortationes apostolicas habeamus, quis nos separabit a charitate, quae est in Christo Jesu Domino nostro? Si enim cum humilitate et fletu diligenter intendimus, consideramus et intelligimus quod ille sit insidiator noster, de quo dictum est: Quia adversarius vester diabolus, sicut leo rugiens circuit quaerens quem devoret ; cui secundum ejusdem apostoli ex hortationem, cum omni nos concordia et unitate in fortitudine fidei resistere atque obviare necesse est. Exemplo enim omnes didicimus, charissimi fratres ac filii, quanta mala quantaque flagella divisionem Ecclesiae fuerint subsecuta. Unde in ipsius misericordia, licet indigni, confidimus, quia si Ecclesiam suam adunare atque pacificare concesserit, omnia a nobis quae pro delictis nostris suscepimus flagella, celerius removentur, et unitas ac firmitas pacis Ecclesiae pacem nobis et temporalem obtinet et aeternam. Tantummodo rogamus, et obsecramus, et per divinum vos tremendumque Dei judicium obtestamur, ubi sibi nullus hominum poterit argumentis vel excusationibus subvenire; ne ulterius per vos Dei dividatur Ecclesia, sed haereditatem Domini communi possideamus et teneamus studio. Quae autem sit ejus haereditas, ipsius verba quae ad discipulos dicta sunt audiamus: Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis ; et iterum: In hoc cognoscent omnes quia mei estis discipuli, si dilectionem habueritis ad invicem . Idipsum autem, sicut ait Vas electionis, dicamus omnes, et non sint in vobis schismata, simus autem perfecti in eodem sensu et in eadem scientia , ut in sinum matris Ecclesiae congregati efficiamur unus grex, et unius Christi pastoris custodia ab omnibus externis internisque hostis insidiis ejus protectione atque defensione servemur illaesi. Haec autem ad vos direximus per fratrem et coepiscopum nostrum Redemptum et Quodvultdeum abbatem monasterii majoris basilicae beati Petri apostoli, quos vestra dilectio et complacita Deo charitate suscipiat, et ad nos cum unitatis vestrae gaudio sine mora reverti dimittat: quatenus cognoscentes dilectionem atque obedientiam charitatis vestrae, cum sanctis angelis communiter atque veraciter dicere mereamur: Gloria in altissimis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis

Notes: (Isa. XLIX) (II Cor. XXI) (I Cor. XII) (Luc. XXII) (Matth. 16) (quod avertat Dominus) (quod absit) (I Petr. III) (Coloss. II) (II Tim. II) (I Cor XI) (Gal. III) (Genes.
XXII) (I Cor. XV) (Jac. III) (Gal. V) (Ibid.) (Ibid.) (Ibid.) (Ibid.) (Ephes. III) (Ephes. V) (I Pet. V) (Joan. XIV) (Joan. XIII) (I Cor. I) (Luc. II)