V.  Stephanus X episcopatus Marsorum, a Victore II in pristinum statum restituti, fines possessionesque, petente Pandulpho episcopi, confirmat.  (Anno 1057)[UGHELLI,  Italia Sacra,  I, 889.]
Author: Stephanus X

STEPHANUS episcopus, servus servorum Dei, dilecto confratri et coepiscopo PANDULPHO, caeterisque successoribus episcopis in S. Marsicana Ecclesia canonice promovendis in perpetuum.

In specula S. et universalis Ecclesiae adhuc peregrinantis quanto caeteris eminentiores apparemus, tanto vehementius concurrere vicissitudinibus inde debemus; sicut enim luna menstruo cursu deficit et perficit, sic in Ecclesia militanti, temporalibus subjecta, continuas altercationes, valde defectus et profectus incurrit; cujus defectui vel diminutioni sicut necesse est ut compatiamur, sic proculdubio expedit ut profectui vel plenitudini congratulemur. Quapropter unam Marsicanam Ecclesiam intestino et diuturno malo, et plusquam civili discordia saecularium hominum miserabiliter discissam, et in duos episcopatus, contra sanctorum Patrum canones, a Theophilacto dicto papa divisam, et postea permissu magis quam consensu, necessitate quam utilitate, a sanctissimo praedecessore nostro Leone, sicut inventa fuit, omissam, eamdemque sub beata memoria decessore nostro Victore, judicio generalis concilii, per divinam gratiam in gremio basilicae Constantinianae aggregatam, XIV Kal. Maii, ind. X, divisionem illam unius dioecesis in duas partes evacuatam et abdicatam atque in antiquam sui status unionem reformatam, et in perpetuum ipsam, sicut justum fuit, dioecesim unam uni episcopo decretam, inde, interventu totius S. synodi, episcopo Actone, qui tunc partem Marsicanae dioecesis injuste occupabat, in Theatinam civitatem sublato, per hujus nostri privilegii decretalem paginam, deinceps tibi, beatissime, et confrater et coepiscope Pandulphe, et successoribus tuis in perpetuum concedimus et, secundum quod tibi synodaliter, sicut superius dictum fuit, judicatum est, firmum Marsicanum episcopatum cum omni sua integritate et pertinentia inter ea quae nominatim sunt ecclesiae Sanctae Sabinae antiquae civitatis Marsorum, ad episcopalem sedem largimur atque decernimus; necnon et reliquas ecclesias totius Marsicanae dioecesis cum pertinentiis, decimis et oblationibus earum, tam pro vivis quam etiam pro defunctis, secundum quod S. canones decreverunt; pariterque ecclesiam dominae nostrae Sanctae Dei Genitricis virginis Mariae in Carseolo cum decimis et oblationibus, imo cum omnibus sibi adjacentibus ecclesiis et rebus juste tibi pertinentibus, tam in castro Tupho et Scallellis quam . . . . et alto Sanctae Mariae, et Civitellae, et Pamperano usque ad Capistrellum et in tota valle Nerfacendae. Insuper auctoritate apostolica sancimus ut, quandocunque expedierit, ordinationes clericorum et consecrationem altarium ibidem facias, et in monasteriis, quod tui juris est, ut S. canones censent, et reliqua omnia quae ad episcopum pertinent sine cujusquam contradictione expleas, scilicet intra justos terminos totius parochiae Marsicanae, tam illius partis quam antea obtinebas, sive et alterius quam tibi injuste episcopi invaserant. Hinc apostolicae sedis auctoritate subnixus, potestatis et confirmationis privilegium indissolubiliter statuentes, interdicimus, sub divini etiam contestatione judicii, anathematis interpositione, ut nullus unquam successorem nostrorum pontificum, vel quilibet publicarum actionum administrator, seu alia quaelibet vel quantumlibet magna parvaque persona, audeat vel praesumat contra hujus nostrae confirmationis privilegium agere, aut quidpiam inde alienare, auferre aut minuere, sed potius firmum ac stabile in perpetuum sit, sicut a nobis concessum et confirmatum est. Si quis autem, quod non optamus, temerario ausu hoc nostrae apostolicae sedis statutum in quopiam alienare vel infringere praesumpserit, et contradictor illius exstiterit, auctoritate S. individuae Trinitatis et apostolorum principis vinculo anathematis mancipatus, a regno Dei segregatus, et diabolo et angelis ejus, nisi forte resipiscat, indissolubiliter aggregetur. Qui vero pro respectu observator et defensor hujus concessionis et confirmationis exstiterit, potestate S. Dei genitricis et semper Virginis Mariae, et B. Petri apostolorum principis, et precibus B. Sabinae martyris et omnium sanctorum, et coelestium multitudine angelorum, aque gloriam a justo Judice D. nostro Jesu Christo vitamque aeternam percipere mereatur in saecula saeculorum. Amen. Scriptum per manum notarii et scriniarii S. R. apostolicae sedis in mense Decemb., ind. II. Datum in Castro Casino, V Idus Decembris, per manus Humberti S. Ecclesiae Silvae Candidae episcopi, et bibliothecarii S. R. et apostolicae sedis, anno primo D. papae Stephani IX, ind. II.