EPISTOLA VI. AD EOSDEM HILDEBRANDUM ET STEPHANUM S. R. E. CARDINALES.
Author: Petrus Damianus

ARGUMENTUM.--Librum sibi, quem multis laboribus vigiliisque proxime confecerat, ab Alexandro H Romano pontifice subreptum fraude vehementer queritur et, ut sibi restitui operam dent, Hildebrandum et Stephanum cardinales efflagitat.

Inexpugnabilibus Romanae Ecclesiae clypeis domno suo HILBEBRANDO, et dulcissimo fratri STEPHANO, PETRUS peccator monachus servitutem. Querelam omnipotenti Deo, et vobis, qui ejus estis membra, depono de domino nostro papa, qui cor meum tam crebro moerore conturbat et grandaevi jam senis animam ad amaritudinem provocat. Tulit enim librum nostrum, quem videlicet de paupertatula inopis ingenioli cum magno labore decerpseram, et velut unicum filium ulnis uterinae dulcedinis amplectebar; et hunc qualiter tulerit operae pretium est agnoscatis. Sciebat enim hoc se a me aliter impetrare non posse; domno abbati S. Salvatoris me praesente tradidit, praecipiens ut transcriberet. Nocte vero, me nesciente, tulit suisque scriniis insarcivit. Et revera hoc est munditiae sacerdotalis ingenium, imo hoc papalis puritatis est argumentum. Ex his tamen cum expostulatur arridet caputque meum tanquam oleo jocosae urbanitatis suavitate demulcet; sacerdotem scilicet deputat histrionem; dum me rebus impugnat, verbis obdulcat; manus incutit colaphum; os excitatur ad risum. Cui simile Salomon in Proverbiis: « Sicut noxius est, inquit, qui mittit lanceas et sagittas in mortem; sic 68 vir, qui fraudulenter nocet amico suo, et cum fuerit deprehensus dicit: Ludens feci . » Romana porro tradit historia : quia Tiberio Caesari, quoniam multo se vino saepius ingurgitabat, dum vocaretur Claudius Tiberius Nero, dicebant histriones: Caldius Biberius Nero. Ego quoque quia nescio saltare, sed scribere, scribam fortassis aliquando non quod sacerdotem, sed quod deceat histrionem. Nam et ego domini mei nomen facile possem jocoso sale conspergere, nisi hoc mihi tantae dignitatis excellentia prohiberet. Alexander quippe, levans angustias tenebrarum interpretatur, sicut in Hebraicorum nominum interpretationibus invenitur. Quibus nimirum tenebrarum angustiis quid aliud designatur, quam tot laboris et calamitatis aerumnae, quas frenetica rabies ac furor nobis Cadaloicus intulit? Cadalous plane tenebrarum excitavit angustias, quas juxta sui nominis etymologiam, Alexander papa levavit, quia dum ille sulphureo, ut ita loquar, Aethnaeae cupidinis fumo lumen apostolicae sedis est aggressus exstinguere, omnes nos tenebrarum compulit angustias tolerare. Quamobrem non modo dominus noster papa, sed omnes nos in conspectu Cadaloi, dici possumus Alexandri; quia dum ille tenebrarum nobis imponit angustias, cujus sumus participes in labore, merito censemur et nomine. Sed cum hoc nomen habeat, levare, illud exprimat, cadere, per hoc, inter levantem et cadentem praelium, illum quem Joannes narrat, ad memoriam cogimur revocare conflictum. « Factum est, inquit, praelium in coelo: Michael et angeli ejus praeliabantur cum dracone . » De quo etiam paulo post additur: « Et projectus est in terram draco ille magnus, serpens antiquus, qui vocatur diabolus et Satanas . » Ad cujus exemplum et Cadalous de coelo in tartarum cecidit, cum de sedis apostolicae culmine, quod sperabat, in anathematis voraginem corruit. Praeterea nunquam hujus nominis pontifex apostolicae sedi praesedisse legitur, nisi solus ille martyr insignis, quem quinto loco a B. Petro in ejus cathedra constitutum, per omnia novimus fuisse membra transfixum. Et quia compellor ad ludum, hoc in apostolica sede vocabulum omnia sibi vindicat genera tormentorum, et ab antiqua non degenerat consuetudine, dum haereditate possidet tribulationem. Imo juxta nominis hujus interpretationem, totus mundus factus est Alexandria, dum ubique terrarum tota universalis Ecclesia sub diversis pressurarum gemit angustiis constituta. Reproborum scilicet hominum patet hinc inde rapinis, laceratur injuriis, calamitatum fasce deprimitur, sublatis quotidie possessionibus angustatur, et dum ambages atque tumultus perversa loquentium patitur, titionum quodammodo tenebris denigratur, dicens per Salomonem: « Nigra sum, sed formosa, filia Hierusalem: nolite me considerare quod fusca sim, quia decoloravit me sol . » Sed cum haec verba praefatus dominus noster audierit, fortassis, ut solet, illico respondebit: Dure loqueris, et quid ego commerui? quid in te grave commisi? Cui non dissimile fuit quod filii Dan dicebant ad Michan, cui 69 nimirum, quae possidebat cuncta rapuerant: « Quid, inquiunt, tibi vis? cur clamas? » Quibus ille respondit: « Deos meos, quos feci, mihi tulistis, et sacerdotem et omnia quae habeo, et dicitis, quid tibi est? » Sed quoniam sicut vir sapiens ait: « Musica in luctu importuna narratio ; » licet histrio sim, non libet ludere, dum compellar corde lugere; nec citharam crispare delectat quem amici codicis jactura perturbat. Reddat ergo librum, si vult possidere librificum. Et propter brevem vilis articuli seriem pauperculum ejusdem styli non amittat auctorem. Hoc scilicet merentur impendia tot laborum, tot pericula mortium, cum illud Prophetae lugubri cogeremur voce cantare: « Quoniam propter te morte afficimur tota die, aestimati sumus ut oves occisionis . » Plane sicut octo beatitudines enumerat Evangelium , sic in legibus suis Tullius octo nihilominus genera describit esse poenarum. Et quia beatitudines illae sicut nobis sunt in cognitione, sic utinam haberentur in opere; nos hic, juxta Tullianum ordinem, sola poenarum genera numeremus, damnum videlicet, vincula, verbera, talionem, ignominiam, exsilium, mortem, servitutem. Cum igitur haec omnia fere pro sedis apostolicae servitio pertulerimus, dignum, quaeso, est ut, quasi soluto poenarum debito, nunc eidem sedi potissimum etiam foenus injuriae persolvamus, quanquam et beatitudinum Evangelii pro ejusdem papae servitio non omnino videamur expertes? Habemus enim primam et ultimam, paupertatem scilicet et persecutionem; harum scilicet beatitudinem copiis abundamus. Romani quippe nolunt Alexandrum, sed aerarium. Hunc scilicet, quem Apostolus reprobat ; non eum, qui per apostolorum apostolicorumque pontificum tramitem currit. Nolunt, inquam, Alexandrum evangelicam ecclesiasticae mensae pecuniam proponentem, sed sordentis avaritiae potius aera librantem. Petri respuunt successorem, et alumnum Simonis amplectuntur pro venalitate Spiritus pecunias offerentem . Proinde Dominus noster, quia sua nobis praebere non vacat, non saltem quae nostra sunt, tollat. Apostolica quippe sententia est: « Non debent filii thesaurizare parentibus, sed parentes filiis . » Sed dum tanto patri praesumentes obloquimur, quia mensuram nostram insimulantes excessimus, a vobis, dilectissimi, procacibus labiis poenitentiam postulamus. Inter servi scilicet dominique litigium debetur et satisfactio delinquenti et poenitentia vapulanti.

Notes: (Prov. XXVI) (Suet.
c. 48) (Apoc. XII) (Ibid.) (Cant. I) (Jud. XVIII.) (Ibid.) (Eccli. XXII) (Psal. XLIII; Rom. VIII) (Matth. V) (II Tim. IV) (Act. VIII) (II Cor. XII)