EPISTOLA III. AD CAROLUM MAGNUM. 1. 2. 3. 4.
Author: Elipandus Toletanus

Domino inclyto atque glorioso diversarum gentium principium·· in Domino Patre, et Domino Jesu Christo Filio ejus, et Spiritu sancto aeternam salutem. Amen.

Celebre ac solemne nomen illud glorificare fautore Deo, veluti jubar aethereum prae cunctis regibus terrae, cujus opinio quasi odor nectareus et nardi pistici pretiosus toto pene fragrat in mundo, nostro redolet cordi, e pectoris arcano; cujus ut sospitas divina protegente dextera pro salvatione totius Ecclesiae catholicae diutino conservetur per aevum acclines prostrati humo preces offerimus regi sempiterno. His praedictis, ad notionem servorum tuorum pervenit eo quod Antifrasii Beati fetidi nidoris scripto quorumdam sacerdotum parvipendentium corda suo polluerit veneno; in eo quod Dominum Dei Filium sine tempore unigenitum, et sine adoptione, nunc in fine temporis pro humani generis salvatione atque redemptione plenum et perfectum hominem, praeter delicti contagium, humano generi consimilem, consortem, atque conformem, et cohaeredem, secundum patriarcharum, prophetarum, apostolorum, evangelistarum atque doctorum fidem, de quibus Dominus locutus est: Vos estis lux mundi, et vos estis sal terrae, et qui vos audit, me audit, et qui vos spernit, me spernit. . . . . . . nefandus presbyter et pseudo-propheta asseverat Dei Filium in forma servi deitate exinanita, nequaquam ex utero Virginis carnis assumpsisse adoptionem. Contra cujus vesaniam nos indigni et exigui juxta tenuitatem nostri sensus sacerdotibus vestro regimini subditis epistolam relegendam atque tractandam, et vestris sacris obtutibus praesentandam direximus, poscentes vos per eum qui pro te in crucem manus innoxias extendit, et pro te sanguinem pretiosum effudit, et pro te mortem pertulit et sepulcrum et ad liberandos electos ad infernum descendit, et pro te resurgens tibi viam ad coelos revertendi, scilicet ad coelestem patriam, demonstravit, ut per te ipsum arbiter redeas, et inter Felicem episcopum, quem novimus ab ineunte aetate in Dei servitio proximum partis nostrae defensorem, et eos qui sacrilegum et carnis flagitio saginatum, jam dictum Antifrasium Beatum defendunt, casto et salubri judicio dirimas, et absque adulationis oleo, aequo pondere sententiam promas. Ita Dominus Dei Filius colla gentium barbarorum, et omnium tibi superborum, imperio potestatis vestrae subjiciat, et dentes eorum acrius conterat, et gloriam eorum qui tibi contradicunt in pulverem redigat. Equidem erant adhuc aliqua necessaria quae culmini vestro Deo praesule sublimato, stylo percurrente vobis insinuaremus, sed temporis angustia praepediti, quod verbo explicare nequivimus, epistolae gerulo vobis insinuandum in ore posuimus. Iterum nimio dolore contriti sententiam Domini tibi nequaquam incognitam ad memoriam reducimus, quia dicit: Discite a me quia mitis sum et humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris. Et illud quod mulierem in adulterio deprehensam, et de lapidibus Judaeorum liberavit, et ne delictum iteraret admonuit. Idcirco veluti prostrati coram tuis obtutibus cum lacrymis poscimus ut famulum tuum Felicem in proprio honore restaures, et pastorem gregi a lupis rapacibus disperso reformes. Reminiscens et illud quod omnipotens Deus a vobis longe efficiat de Constantino imperatore, qui dum esset idololatriae cultor, per beatum Sylvestrium factus est Christianus, postea per serpentem sororem suam sanctorum trecentorum decem et octo sententiam refutans in Ariano dogmate conversus, et ad infernum flenda ruina dimersus, diem clausit extremum. De quo beatus Isidorus dicit: Eu proh dolor! bono usus principio, et fine malo! Unde itidem petimus ut fetidissimi Antifrasii Beati doctrinam, qui Dei Filium veram de Virgine, praeter peccatum, carnem nostrae similem assumpsisse denegat, de regno tuo aboleas, et catholicam fidem enucleato sermone, populo tibi subdito tenendam praecipias. Sed et illud pavendum est piissime et nobis vernule Domine, ne fortasse ubi Deo praesule merito vestro visibilis gentilium non est ingressa potestas, hostis antiqui, quod absit, invisibiliter dominetur exsecranda calamitas, quae et multarum animarum perditionem per Antifrasium saepe dictum Beatum carnis lasciviae deditum, sibi acquirat, et ad infernum ignis aeterni incendio exurenda secum perducat. Pertractet et ruminet illud sacri pectoris vestri arcanum quod vere Deo sit placitum, et in conspectu ejus redoleat operis vestri incensum, et thymiamatis flagret boni odoris holocaustum. Reminiscatur et illud charitas vestra quod Petrus princeps apostolorum cum in gentibus circumcisionem fieri ordinaret a juniore Paulo, non absconse, sed publice reprehensus esse dignoscitur, dicens: Si tu, cum sis Judaeus, gentiliter et non Judaice vivis, quomodo gentes cogis judaizare? Cujus sententiam praedictus apostolorum princeps, rationi concordans et veritatis amicus, non contempsit, sed illico acquievit, recolens quod scriptum est: Si juniori revelatum fuerit, senior taceat: et, Proximus ille Deo est qui scit ratione tacere. Nam et omnipotens Deus aliquando sententiam suam mutat, consilium vero nunquam. Sicut de Ezechia factum est. Cur ista dixerim, porro doctus intelliget. Sed et illud, consilium multorum ne contempseris unus. Scilicet tantorum venerabilium Patrum de adoptione carnis Christi sententias ne reprobes solus. Nam dicitur quod terrore potestatis multos, non justitia, convincas. Doleat pietati vestrae idem fetidus Beatus post conversionem iterum atque iterum ad thorum scorti reversus se glorietur, et in universas partes scribat, et gloriosum principem per suam doctrinam horribilem, et ab errore conversum, et in fide catholica confirmatum. Sed et opinio inutilis in gentibus divulgata est, quod credi nefas est, eo quod more gentilium Christum negaveris Dei Patris esse Filium. His explosis petimus ut clam nos reciprocatus sermo vester illustret, qui nos laetificet, et oratio servorum tuorum imperii vestri culmen exaltet. Amen.