CXCII.  Sententiam latam de controversia canonicorum S. Alexandri et S. Vincentii Bergomatum litteris confirmat.   (Anno 1135, Jun. 19.) [UGHELLI,  Italia sacra,  IV, 453.]
Author: Innocentius II

INNOCENTIUS episcopus, servus servorum Dei, dilecto filio PETRO praeposito, et fratribus Ecclesiae S. Alexandri Pergami, tam praesentibus quam futuris in P. P. M.

Justitiae ac rationis ordo suadet ut quemadmodum Patres vocamur in nomine, ita etiam comprobemur in operatione. Et sicut ea quae ad pacem sunt Jerusalem summopere stabilire debemus, ita nihilominus, si quando inter sacrosanctas Ecclesias querela emerserit, ne forte in infinitum extendatur, sed potius conquiescat necesse est, ut eam ordine judiciario celeriter terminemus. Hoc profecto intuitu pro sedanda discordia, quae inter vos, et canonicos S. Vincentii noscitur agitata, dum olim in Longobardiae partibus essemus, cum fratribus nostris saepius laboravimus. Inter caetera siquidem, quae tam de capellanis ecclesiarum S. Salvatoris, S. Agathae, S. Joannis, S. Gratae, S. Vigilii, atque de poenitentiis criminosorum, quam etiam de fidelitatibus, et quibusdam aliis vestrae Ecclesiae pertinere fatebamini, asserebatis hanc inter vos ex antiquo tempore consuetudinem viguisse, ut quoties clerici S. Alexandri ad ecclesiam S. Vincentii, vel ad alias ecclesias pro exsequiis mortuorum, vel in solemnitatibus in simul convenirent, praepositus videtur primam sedem in sinistra parte chori obtinere consueverit. Atque hoc vobis vindicare tanto instantius conabamini, quanto manifestius vestram ecclesiam episcopalem sedem priscis temporibus exstitisse, et tam hanc quam alias diversas praerogativas obtinuisse, multis auctoritatibus monstrabatis. Econtra vero canonici S. Vincentii respondebant Ecclesiam suam antiquitus matricem esse; nec vobis aut vestro praeposito hujuscemodi debitum exhibere debere libere proclamabant. Et si quando praepositus videtur eamdem sedem obtinuisse, id ex charitate et gratia potius quam ex debito processisse. Nec debere tribui necessitati quod exhibere charitas consueverat. His et hujusmodi contentionibus nobis et fratribus nostris diutius fatigatis, eidem controversiae finem imponere saepe voluimus. Adeo quod ex utraque parte ab antiquioribus et maturioribus personis juramenta suscepimus, per quas rei veritatem possemus addiscere, et eamdem causam ordine debito terminare. Cum igitur tam per allegationes partium quam etiam per juramenta suscepta causam pleniter audissemus, ipsam tunc temporis diffinire distulimus, arbitrantes quod in ejusdem temporis spatio hujuscemodi querela per concordiam finiretur, et inter vos et ipsos commodius posset eadem causa decidi. Denique dum neque per datos a nobis judices, neque per alios causa posset per concordiam terminari, et utraque Ecclesia tum pro factis saepe sumptibus, tum pro guerris et dissensionibus quae ex hac occasione provenerunt, valde fuisset attrita, nos quorum praecipue interest Ecclesiarum quieti salubriter providere, tam vos quam episcopum, et canonicos Sancti Vincentii certo termino ad nostram praesentiam invitavimus. Et quoniam eadem causa, nobis sicut diximus, plenius nota erat, hanc inter vos, et ipsos sententiam promulgavimus: « In nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti. Amen. Ego Innocentius Catholicae Ecclesiae episcopus, fratrum meorum episcoporum et cardinalium consilio praecipio ut quoties canonici S. Alexandri in solemnitatibus et exsequiis mortuorum cum canonicis S. Vincentii, sive in ecclesia S. Vincentii, sive in aliis convenirent, praepositus S. Alexandri teneat primum locum in sinistra parte chori, capellani ecclesiarum S. Salvatoris, S. Agathae, S. Joannis, S. Gratae, S. Vigilii, in Dominicis diebus, et praecipuis festivitatibus veniant ad ecclesiam S. Alexandri ad majores missas. Criminosi de parochia S. Alexandri praesente praeposito, vel uno de presbyteris ejusdem Ecclesiae poenitentiam suscipiant. Item statuimus ut presbyteri qui jurant fidelitatem B. Vincentio, jurent et B. Alexandro. Praecipimus etiam ut unus de sacerdotibus S. Alexandri portet capsam cum reliquiis. In mutatione vero Ecclesiae, duo de presbyteriis S. Alexandri portent arcam cum duobus de presbyteriis S. Vincentii. Ad scrutinia, in Coena Domini, ad baptismum, et in aliis solemnitatibus more solito conveniant. Cum canonici S. Vincentii ad ecclesiam S. Alexandri venerint, et in Campanis pulsandis, et in aliis, sicut consuetudo est, honorifice suscipiantur, et totum chorum, sicut consueverunt, obtineant. » Decernimus ergo ut nulli omnino hominum liceat super hac nostra constitutione B. Alexandri Pergamensis Ecclesiam de caetero perturbare, aut qualibet occasione eam infringere, vel mutare, sed omnia vobis in perpetuum integra conserventur, quemadmodum praesentis scripti sanctione instituta esse noscuntur. Si quis autem huic nostrae constitutioni, seu diffinitioni temerario ausu contraire tentaverit, secundo tertiove commonitus, si non satisfactione congrua emendaverit, potestatis honorisque sui periculum patiatur, atque excommunicationi subjaceat. Amen, amen, amen. Ego Gerardus presb. card. tit. S. Crucis in Jerusalem Ego Innocentius Catholicae Ecclesiae episcopus subscripsi. Ego Guillelmus Praenestinus episcopus subsc. Ego Hubertus Pisanae Ecclesiae archiepiscopus subsc. Ego Transmundus Sign nus episcopus subsc. Ego Theoduvinus S. Ruffinae episcopus subsc. Ego Guido Tiburtinus episcopus subsc. Ego Rodulfus Ortanus episcopus subsc. subsc. Ego Anselmus presbyter cardinalis subsc. Ego Intifredus presb. card. tit. Vestinae subsc. Ego Lucas presb. card. tit. SS. Joannis et Pauli subsc. Ego Martinus presb. card. tit. S. Stephani subsc. Ego Guido indignus presb. subsc. Ego Azo presb. card. tit. S. Anastasiae subsc. Ego Gregorius presb. card. tit. S. Priscae subsc. Ego Gregorius diac. card. SS. Sergii et Bacchi subsc. Ego Oddo diac. card. S. Georgii ad Velum Aureum subsc. Ego Guido card. diac. S. Adriam subsc. Ego Boethius diac. card. S. Viti subsc. Ego Vassallus diac. card. S. Eustachii subsc. Ego Ubaldus diac. card. S. Mariae in Via Lata subsc. Ego Grisogonus diac. card. S. Mariae in Porticu subsc. Datum Pisis per manum Aimerici, S. Romanae Ecclesiae diaconi cardinalis et cancellarii, XIII Kal. Julii, indictione XIII, Incarnationis Dominicae anno 1135, pontif. vero D. Innocentii papae II anno VI.