III. RESCRIPTUM CLEMENTIS PAPAE II AD OMNES ECCLESIAE FILIOS.  (Anno 1047.) [Ughelli,  Italia sacra, II,  p. 361.]  Ravennatis et Mediolanensis archiepiscoporum et patriarchae Aquileiensis litem testatur primo die synodi « circa nonas januarias » celebratae eatenus decretam esse ut archiepiscopi Ravennates, nisi imperator adsit, ad dextram pontificis Romani sedeant.
Author: Clemens II
Date:  [quisque]

CLEMENS episcopus, servus servorum Dei, omnibus sanctae Ecclesiae filiis perpetuam in Christo salutem.

Quod propulsis ab apostolica sede his qui in ovile sacratissimum apostolorum principi Petro a Christo Domino commendatum non ingressi fuere per ostium, sed aliunde surrepsere ut pote fures et latrones, prospicientes suis commodis potius quam gregis humilitati, non est nostris meritis ascribendum, sed divinae benignitati, quae elegit ea quae non sunt tanquam sint, ut ea quae sunt evacuentur. De multis autem quae in ipso nostri pontificatus primordio acta sunt in synodo, quam et pro communi utilitate maturavimus, et circa Nonas Januarias celebrantes unum propitiante Domino nobis concessum est illic determinare, quod multoties ventilatum a retro pontificibus praedecessoribus nostris, aut vix, aut nullo fine sopitum est; illud videlicet in synodo sedendi jurgium, quod emerserat inter Ravennatem et Mediolanensem archiepiscopos, unde et in ipsa nostra synodo Aquileiensis patriarcha mussitabat. Quisquis enim sibi juxta nos dextri lateris locum vindicabat, et cui jure deberetur, nobis incertum erat. Contigit autem prima die synodi non interesse Mediolanensem archiepiscopum a primordio, sed jam die inclinato, cum patriarcha a dexteris nostris sederet, interposita tamen sella charissimi filii nostri imp. Henrici, qui jamjam advenire putabatur; quia eo loci erat electus quoque Raven. Ecclesiae a sinistris ut sederet. Quo Mediolanense archiepiscopo in medium veniente, dexterum quia locum petierat, hinc acclamatum est ab electo Raven. sibi deberi illum; simili modo a patriarcha Aquileiensi, et ita unius rei altercatio inter sese orta est. Placuit autem universae synodo trium partium dissensionem coram differri. Statimque prolatus quidam catalogus nominum eorum archiepiscoporum qui interfuerant synodo Symmachi papae, ubi praescriptus erat Mediolanensis archiepiscopus, quo contra ostensum est privilegium Ravennatis Ecclesiae continens, qualiter illa inscriptio nominum non aliquo jure, non aliqua plenitudine, sed potius gratia humilitatis evenerit, quod scilicet archiepiscopus Ravenn. permiserit praescribi sibi illo tantummodo casu archiepiscopum Mediolanensem, et ne propterea quivis error in posterum gigneretur, placuisse papae Joanni successori illius Symmachi ipsum privilegium fieri, hoc autem propterea ut quis videretur esse major, quamvis non dextra papae Romani semper jure deberetur archiepiscopo Ravennati; addendum tamen ei esse soli imperatori, si praesens adesset, et sic ad sinistram eum transmigrare debere. Quibus duorum altercatorum ostensis, caeteri quoque altercatoris, id est patriarchae, ostensum est privilegium a Joanne XIX papa actum similiter de sessione ad dexteram partem. His auditis, universa synodus interrogata est. Primo autem omnium Romani episcopi, clerusque Romanus, quibus auctoritas est major, et ipsa res nota erat; deinde retribuimus. Cumque ex ordine Joannes episcopus Portuensis, et Petrus diaconus, nostrae apostolicae sedis cancellarius, privilegium Ravennatis Ecclesiae, vice sua universae partes laudarent, Poppo quoque Brixiensis episcopus hoc idem fecit, ejusque vocem tota synodus est consecuta: quo igitur in unum placitum vox omnium conveniens, noster quoque assensus pari ratione accommodatus est. Ut vero quod actum est omnibus innotescat, placuit nostris apostolicis litteris adnotari, et tam praesentibus quam futuris intimari, ut tanto firmius valeat, quanto constat de nostro ore audiri. Verum ne posthac iterum vel archiepiscopo Mediolanensi, vel patriarchae Aquileiensi de sessione dextri lateris nostri liceat excitare quamlibet controversiam, interdicimus nostra apostolica auctoritate hoc eis de caetero licere. Quod si forte fuerit praesumptum, pro temeratione interdicti nostri, non modo bannum sancti Petri nostrae sedi persolvat, verum nostrae quoque excommunicationis et anathematis laqueos incurrat. Sedem etiam Ravenn. archiepiscopi jubemus semper esse a dextris nostris nostrorumque successorum, secundum antiquae constitutionis auctoritatem, nisi forte imperator adfuerit, et tunc etiam ipsum sinistrum locum tenere per hanc nostrae auctoritatis firmamentis firmitate huic nostrae narrationi subjectam. Scripta per manum Joannis, scrinlarii et notarii sacri nostri palatii. Bene valete.

Notes: ( sic )