EPISTOLA IX. AD ROBERTUM HEREFORDIENSEM EPISCOPUM.
Author: Gilbertus Foliot

Patri suo et domino R. Herefordiensi Dei gratia episcopo, frater G. ecclesiae Beati Petri Glocestriae dictus abbas, sagenam missam in mare plenam bonis piscibus ad littus usque pertrahere.

Experta mihi toties tua, dilecte Pater, munificentia me et hoc ipso gratiae sibi reddit debitorem, quod nuper directis xeniis me pascere simul dignata est, et docere. Perfectum munus aestimo, quod corpori in refectionem est et animae nihilominus in saginam. Infelices epulae, ubi totum corpus absumitur, et spiritus in nullo reficitur. Verum me longe aliter epulari, tui ratio muneris introspecta persuadet. Misisti mihi pisces, sed duos, majorem unum, minorem alterum, ejusdem generis utrumque bonum. Quae omnia interiorem hominem meum tot replent ferculis, quod erudiunt documentis. Nam primo omnium, quia pisces misisti, mihi piscatorem illum magnum ad memoriam revocasti. Illum, inquam, piscatorem, quem Dominus vocatum de navi, non solum homines piscari voluit, sed ob promptam fidei confessionem, apostolico etiam culmini praerogavit. Suggeris animae meae suis indesinenter praesentare conspectibus, eo quod me diu jactatum fluctibus hamo suae piscationis extraxerit, et in magna monachorum urbe suorum collegio deputaverit. Quod tamen non ita dixerim, ac si de conversione vel conversatione jam mihi securus sim, cum ignoret homo, amore sit dignus an odio , et unicuique omnia in posterum reserventur. Non enim in sancto loco fuisse, sed magis in sanctitate perstitisse, laudabile est. Frustra enim currimus, si non comprehendimus. Et bene inchoata principia, consummatio sola remunerat. Unde et filii Israel, post exitum de Aegypto et maris transitum, quia corde non steterunt, tentati sunt et perierunt . Quem res ista non moveat? Ad nos respicit haec parabola: Aegypto enim exire est, a caecitatis et ignorantiae tenebris in lucem fidei pervenire. Maris transitus est, virtute baptismatis a vetustate peccati in novitatem gratiae respirare. In deserto perire est, post acceptam notitiam veritatis et gratiae, peccatorum servituti succumbere, et in his vitam finire. Non enim qui egreditur, delicias statim accipit repromissas. Nam Jordanis ille famosissimus, virga Domini percussus, in se divisus est et quae a sinistris erant aquae, impetu suo in mare prolatae sunt, quae vero a dextris, in unum collectae, sese sursum extulerunt . Virga Domini est totum quo percutimur. Quidam enim corpore, alii spiritu fatigantur, sed filiis dexterae omnia cooperantur in bonum. Qui sive adversa de manu Domini suscipiant, seu prospera, a gratiarum actione non recedunt, sed sursum levantes cor, in coelum principale mentis extollunt. Qui vero a sinistris sunt, hi ad tempus credunt, sed tempore tentationis recedunt. Qui vero virgae levem non ferentes ictum, cito perlabuntur et effluunt, admistique salsugini vertigine miserabili demerguntur et pereunt. Unde mihi de corporali sanctorum collegio gloriari non permittitur, nisi studia sanctorum charitas in me sollicita consideret et imitetur. Istud mihi pio suggeris ipse consilio, dum pisces mihi dirigis extractos de profundo, sed mortuos, docens prudentissime, ut caveam ne de profundo saeculi extractus, opus mortis incurram. Nam longe aliter suae piscationis opus noster piscator exercet. In peccato mortuos, piscari novit ad vitam. Unde qui extractus moritur, intra sagenae ipsius ambitum non tenetur. Quod vero duos misisti, magnum unum, parvum alterum, sua mihi significatione jucundum est, et ipsa mittentis intentione jucundius. Principis apostolorum labores mihi mysticos repraesentas. Ipsum bis piscationi dedisse operam, evangelica lectione cognoscimus. In prima, ob multitudinem copiosam rete scissum est ; in secunda plenum magnis piscibus ad littus usque pertractum . Prima piscatio omnium vocatio est; secunda est electorum invita introductio. Unde primo recte rete rumpitur, quia a gratia in qua vocati sunt, plurimi elabuntur, et culpis exigentibus in aeternum reprobantur. Secundo rete non rumpitur, quia Dominus electos suos ad vitam omnes pertrahet, et non est qui aliquem de manu ejus eripiat . Efficaci me admonitione instruis et informas, ne velut rupta sagena piscis elapsus vage peream, sed magnis illis piscibus centum et quinquaginta tribus vitae qualitate conformis, ad electorum formam, vitam moresque componam. Quod si tui sensus arcanum altius intelligerem, fortasse conjicerem dono piscium, mihi pisces evangelicos ad mentem reduci, torporemque meum ad lectionis studium arctius amplectendum occasione hac a tua prudentia non mediocriter instigari. Illi namque panes, unde populi saturantur et implentur cophini, legis libri quinque sunt, et duo pisces prophetiae et psalmi . Nam vita degunt, dum profundum pisces inhabitant. Quod si extrahuntur ad lucem, morientes exstinguuntur a lumine. Sic ante Salvatoris adventum tenebrosa in nubibus aeris, obscura erat doctrina in prophetis. In profundo hoc, suo modo prophetia vivebat, dum quod venturum erat praeloquendo promittebat. Sed, promissione completa, et orbem Christo irradiante plenius, prophetia in lucem extracta, et quodammodo extracta est, in promissorum completa veritas amplius promissione non egeat. Unde Dominus, lex et prophetae usque Joannem . Sic mihi nectis involucra, et me undequaque spiritualiter exerceri desideras, dum hinc obscuritate prophetica ad lectionem me protrahis, illinc ipsa psalmorum suavitate tanquam alterius piscis oblectamento, ad orationem me laudemque compellis. Jam restat quod intelligam cur pisces quos misisti generis ejusdem esse decrevisti. Unitatem mihi pacemque commendas. Binarius enim in bono est, sed ipse in malo reperitur. Binarii bonum est dilectio Dei et proximi, bonum ipsius est quod ad praedicandum discipuli missi sunt bini et bini . Nam charitas ad minus inter duos est, habet idem sua infortunia. Immunda enim animalia in arcam missa sunt bina et bina . Nam quia primus defluit ab unitate binarius, totum quo pax scinditur aut dissipatur concordia, merito illi assignatur. Unde persuades mihi illum sequi, qui in sancto est, qui inhabitare facit unius moris in domo, ne distrahar iracundia, vel inflammer odio, sed pace ad omnes et charitate servata, varietates et schismata studeam declinare, et unius generis pisces, fratres videlicet unius observantiae charitatis et fidei in domo Domini congregare. Sub eodem intellectu Moysi a Domino dictum est: Altare mihi facies de lapidibus non sectis, quos ferrum non tetigit . Lapides secti sunt, qui licet politi scientia, a fratrum tamen societate dividuntur schismate vel discordia. Ex quibus altare Domino non construitur, quia de vita eorum gratum Domino nil offertur. Ex lapidibus vero non sectis altare Domino construitur, quia ex his qui per fidem in unitate solidantur, Christi corpus adimpletur. Quod vero utrumque bonum dixerim, tale est. Pisces mundi sunt, qui squamas habent et pennulas. Squamae sibi conjunctae sunt, corpus undique contegentes. Unde et virtutes significant, quae omnes sibi in radice charitatis conjunctae, interiorem hominem polymita quadam et talari veste tegunt, muniunt et exornant. Pennulae contemplationis alta significant. His enim pisces de profundo elevantur, et super aquas quosdam quasi saltus faciunt, licet item naturali pondere ad easdem relabantur. Quid his pennulis nisi conatus animae designatur, quibus quandoque in summum illud bonum et invisibile lumen erigitur, et de interna illa dulcedine aliquid gustare nititur, licet ipsa corporali sarcina, cui alligata est, retardetur? Corpus enim quod corrumpitur, aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Haec mihi de tui ratione muneris ad tempus occurrunt, quae cum optato conspectu perfruemur et alloquio, plenius ipse edocebis, de caetero, si placet advertas. Mandasti mihi per tui muneris latorem nuntium, ne torquerer invidia, ne tabescendo deficerem, ne de concessa tibi felicitate et copia talium et tantorum piscium, arida mea siccitas augeretur. Verbo mones ne invideam, sed facto ad invidiam trahis. Quid mirum si marcescer invidia, cui vicini diutius extensa late potentia stagni jacentis opusculum interdicit? Invidiam jubes tollere, faciendi stagni concessa licentia, hanc ipse poteris exstirpare. Experimentum erit amici non modicum, sed diu torqueri non permiseris, cujus opem morbi a te dependere cognoscis. Valete.

Notes: (Eccli. IX) (Joan. VI) (Psal. CXIII) (Luc.
V) (Joan. XXI) (Psal. XLIX) (Matth. XIV) (Luc. XVI) (Marc. VI) (Gen. VI) (Exod. XX) (Sap. IX)