EPISTOLA IV. AD EUMDEM.
Author: Thomas Cantuariensis

Abutitur Ecclesiae patientia rex Angliae, et tanta immanitate in sponsam Christi jugiter saevit, ut Petrus, cujus fidei et zelo illa commissa est, gladium cogatur educere, et persecutorum Christi in virtute sancti Spiritus malitiam cohibere. Iterato enim rapitur Christus, et ad crucem trahitur, discipuli disperguntur, qui tamen ad impetum turbinis non abjecerunt omnino fidem, aliis iterum machinantibus quomodo Filium Dei prodant in osculo pacis, et sub juris obtentu et reverentia legis justitiam subjicere valeant, et Deum legitime impugnare. Quia memores officii nostri, et judicium Dei, in quo nulli parcetur culpae, formidantes, pro justitia mutire ausi sumus, dati sumus in opprobrio multis, expositi pro Christo periculis omnibus tanquam signum ad sagittam. Tandem addicti exsilio cum omnibus nostris, clericis et laicis, mulieribus et parvulis, pusillis et majoribus, ut nec reverentia Ordinis, nec conditio sexus, nec aetatis miseratio quidquam irae detraheret aut furori. Multi eorum jam in exsilio mortui sunt: quos quoniam innocenter pro justitia patiebantur, confidimus ad requiem convolasse, et cum electis laborum suorum recepisse mercedem, plurimi vero adhuc exspectant misericordiam Dei, in fame et siti, in frigore et nuditate. Alii tenentur in vinculis: inter quos capellanus noster sacerdos religiosus, qui de conscientia et consensu regis remanserat in Anglia ipso post illam, quam dicunt, appellationem mandante tenetur afflictus in carcere. Haec omnia sustinuimus, tentantes an per patientiam mansuetudinis nostrae possemus aliquo modo mitigare saevitiam ejus. Sed quanto plura patimur, tanto magis crudescit immanitas, ut publice fateatur se nullo modo posse placari, nisi ei ad nutum exponatur Ecclesia et de consensu nostro recipiantur ab omnibus consuetudines, immo perversitates suae, non modo canonibus et legibus adversae, sed Evangelio Christi penitus inimicae. Quia ergo non acquiescimus, et praedicamus Deo potius obediendum quam homini, quaerit animam nostram ut cum ea auferat Ecclesiae libertatem, et in regno suo sedis apostolicae privilegia usquequaque convellat.

Hoc proposito nuper in capitulo Cisterciensi proximo denuntiavit inimicitias toti Ordini, et quod omnes domos eorum exterminabit a terra sua, nisi Cistercienses me exsulem et proscriptum pro domino, et fidelitate Ecclesiae Romanae, et cleri libertate, ejiciant a monasterio Pontiniacensi, invito abbate loci et fratribus, qui pro reverentia precum vestrarum, et Christianissimi regis Franciae et optimatum Galliae interventu, benignissime et liberalissime plurimam mihi et meis, quod eis rependat Altissimus, humanitatem exhibuerunt, et adhuc, si licuerit, exhibere parati sunt. Et licet tribulemur et conteramur soli cum parvulis nostris, qui fidem divitiis et deliciis praetulerunt, pro libertate totius Ecclesiae, tamen ad subversionem justitiae et libertatis, quorundam episcoporum citra mare et ultra nititur consilio, qui prae caeteris sapientes sunt ut faciant mala, et eloquentes ut dedoceant legem. Hi sunt os ejus, hi calamus, horum freti auxilio fautores ejus gloriantur, quod nos nostris confodiant jaculis, et spoliis oppriment. Habent fiduciam, quod Jordanis influat in ora eorum. Verumtamen respondebit eis justitia sua, et nos per misericordiam Dei Petrus, cum quo et pro quo dimicamus, in fortitudine brachii vestri expediet. Annuntiavimus impio saepius impietatem suam, ne sanguis ejus requiratur de manibus nostris. Minas intentastis et vos, ut vel sic evitaret laqueum damnationis. Sed ipse obsurdescens ad omnem Domini vocem, se ipsum praecipitavit in laqueum, dum violentas manus injecit in sacerdotem. Leges impugnat, imo et Evangelii, quantum in ipso est statuta convellit. Suam ponit schismatis cum schismaticis portionem, quibus communicat, et cum eis varias et nefarias contrahit obligationes, et anathematis sententiam sciens et prudens incurrit. Novit enim et ipse, quod qui violentas manus in clericos injicit, facto ipso excommunicatus est. Nonne facientis culpam habet in talibus, qui fieri mandat, imo compellit? David legitur interfecisse Uriam, sed gladio filiorum Ammon. Achab arguitur et punitur effudisse sanguinem Naboth, quod ministerio impiorum factum est nomine ejus, et ratihabitione convincitur placuisse. Placeat itaque dignationi vestrae tantis mederi morbis, et nostrae, imo Ecclesiae Dei afflictioni prospicere, ut severitate justitiae absolutionem quaerere compellatur, qui temeritate sua, et contemptu legis, et potestate in caput suum, operum pravitate anathematis condemnationem intorsit. Episcopus Londoniensis honorem usurpavit in Anglia contra morem antiquum et perpetuam aequitatem, ut glorietur in provincia nostra nihil mandari posse aut statui, nisi per ipsum, aliis non aequanimiter ferentibus Pharisaicum hoc ejus supercilium. Dissimulavimus primo, exinde corripuimus hunc tumorem, sed quia ad perniciem indurescit, eum diu sine correctione non poterimus sustinere. Cohibeat Dominus linguam Londoniensis a malo, et labia Lexoviensis ne loquantur dolum, ad interitum ejus cui ministrant consilia, et etiam suum. Joannes de Oxeneford sanctitatis vestrae praesumit apparere conspectibus, et quasi re bene gesta, et schismaticis de schismate perpetrando, quod exinde convaluit, praestito juramento, iteratis dolis apostolicam sedem appetit, ut quam perjurio nequivit subvertere, impura purgatione et fraudibus exquisitis decipiat. Qui nisi characterem bestiae reportet in fronte, timemus ne quidquid honoris reportaverit sibi, in confusionem sedis apostolicae, et totius Ecclesiae ignominiam, et confortationem schismaticorum convertatur. Caetera posuimus in ore nuntiorum nostrorum, quibus, si placet, fidem habeat majestatis vestrae dignatio, et provideat ne innocentia nostra periclitetur in adventu domini Willelmi Papiensis, per quem persecutores nostri palam gloriantur se operaturos nostram depositionem. Ignoramus tamen an in hac venturus sit potestate, sed certum habemus, quod nisi cogamur a Majestate vestra, nullius nos, nisi sanctitatis vestrae, credemus judicio. Meminisse potestis, si placet, qua fide nobiscum, qua charitate nobiscum ambulaverint quidam, qua sinceritate procuraverint preces regis Angliae, justificantes causam hominis Ecclesiam persequentis, adversus quem terra clamat exigentibus culpis, et coeli revelabunt, nisi quia velatae non sunt et occultae iniquitates ejus. Absit ab Ecclesia Dei, ne illa compleantur, quae presbyter, clericus memorati amici nostri et domini, nuper promisit regi Angliae; scilicet ut causam, quae inter nos vertitur, legatus ad regis definiat voluntatem. Frater sacerdotis, qui tenetur in vinculis, expediet caetera. Miseremini, si placet, nostri, et eorum, imo totius Ecclesiae Dei.