EPISTOLA XXXII. AD SUOS EREMITAS MONASTERII GAMUGNENSIS S. BARNABAE.
Author: Petrus Damianus
Date:  [sarriente] [ f., voluntatis] [signis]

ARGUMENTUM.--Monachos in vicini sibi montis eremo commorantes 227 reprehendit, quod quasdam leges a se in eorum monasterio constitutas prorsus negligerent et violarent, quodque in quibusdam rebus saecularibus scandalum afferrent. Eosdem quoque, quod terrenarum divitiarum cupidiores essent quodque cibis delicatioribus uterentur quam eorum arcto vivendi instituto conveniret, gravissime perstringit. Ad extremum, quanta sit cautio adhibenda in iis rebus, quae a majoribus recte constitutae sunt, evellendis, nonnullorum infelici monachorum exitu ostendit.

Fratribus in Gamugni eremo constitutis, PETRUS peccator monachus salutem. « Filius sapiens, ait Salomon, laetificat patrem, filius vero stultus moestitia est matris suae . » Qui rursus ait: « Qui congregat in messe, filius sapiens est; qui autem stertit in aestate, filius confusionis . » Hoc ergo cur dicam, aperiam: Vir quidam a Mediolanensi urbe progrediens, dum me quaereret, per vos transitum habuit; sed et habitare vobiscum, ut ipse professus est, sub eo nomine concupivit. Qui dum lassus itinere, moram velut quiescendo protraheret, sed ab explorationis vestrae custodia clausos oculos non haberet, nescio quos vestrum aniles nugas et otiosa deliramenta perpendit profundere, et cum laicis scurriles jocos et ludibria vidit urbana miscere. Unde factum est ut non modo nos nostrumque propter vos contubernium omne contemneret, sed et ipsum conversionis animum, quantum potuit, funditus amisisset . Aperte scilicet vita nostra fructificat, ut non modo per anfractus et invia a justitiae tramite semper ipsa declinet, verum etiam a divini cultus egressu per suae pravitatis exempla deturbet. Satis plane vigilanter attendimus quod per exprobrationem prophetae minitantis audimus: « Per vos nomen Dei blasphematur . » Illud etiam quod de filiis Heli Scriptura testatur: « Erat, inquit, peccatum puerorum grande nimis coram Domino, quia detrahebant homines a sacrificio Dei . » Porro autem quam plurimi sunt qui sic in turbulenti saeculi tanquam in spumosi maris procellis ac fluctibus ventilantur, ut nisi ad quietum hujus sacri ordinis se conferant portum, nulla ratione confidant propriae salutis evadere posse naufragium. Quanti ergo sanguinis reus est, qui sub sacri habitus schemate talem se per susceptae professionis incuriam exhibet, ut quaerentes accedere, perverse vivendo, disturbet? Evangelica illi nimirum sententia congruit, qua dicitur: « Qui scandalizaverit unum ex his pusillis, expedit ei ut suspendatur mola asinaria in collo ejus, et demergatur in profundum maris . » Tolerabilius enim fuerat, ut solus in ejus quem reliquit mundi vertigine rotaretur, quam multos nunc a salutiferae stationis revocaret accessu. Si ergo vita nostra tam prava videtur et squalida ut etiam carne vestitis hominibus feteat, qualis putas est angelis, qui jugiter semper eminent in spiritualis munditiae culmine; qualis Deo, qui et ipsam superat angelicam dignitatem? Unde et illud formidolose pensandum est, ne illos, qui ad custodiam nostram deputati sunt, angelos vitae nostrae fetor offendat, 228 ut potius apud Deum conqueri quam sua nos debeant attestatione tueri. Illud quoque de sanctitatis vestrae praeconiis notitiae nostrae superaccessit, quia pleraque capitula ad continentiae pertinentia disciplinam, quae inter vos regulariter constituimus, ita nunc oblivioni sunt tradita, ac si deliro cuilibet fuerint oblivioni mandata, videlicet ut vinum utroque quadragesimali tempore non bibatur, non piscis edatur, ut nisi praecipuis festivitatibus, molis legumina non terantur, ut vespertinae refectioni pulmentarium non paretur; ut oleastrae frixurae rarissime concedantur, et multa similia, quae magis colenda quam scribenda decernimus. Nec mirum, si hoc, me nunc procul agente, praesumitur, cum orno videlicet sub ipsa nativitate Dominica, me praesente, sed nesciente, mulsum melle, simul et diversis pigmentorum generibus parabatur. Quod ut agnovi, tanto magis prodigii novitate percussus exhorrui, quanto id in eremo factum ne audiisse me quidem eatenus contigisset. Verum ista dicentes, nec cum illis nos sentire quis judicet, qui prohibent a cibis, quos Deus creavit ; nec apostolicae contraire sententiae, qua nos manducare praecipit, quaecunque apponuntur, et nihil rejiciendum quod cum gratiarum actione percipitur . Aliud est enim, quod creaturas Dei bonas indifferenter asserimus; aliud, quod pudicitiae sobrietatique servandae castigatione corporum providemus. Bonum erat quippe in paradiso lignum, a bono scilicet Opifice conditum; bonum nihilominus non fuit manducare, eodem instituente praeceptum ; sed, dum bonum bono non bene jungitur, mors protinus ex virulento semine superbiae generatur. Quod enim bonum fuerat per naturam, malum factum est per inobedientiae culpam; et quod ab Auctore fuerat salubriter interdictum, hoc lethale factum est homini per usurpatae libertatis arbitrium. Hoc primi hominis peccatum, fratres mei, ut cum pace vestra loquar, vos iterare usque hodie non desinitis, si quod vobis inhibitum est, per pruritum lenocinantis illecebrae degustatis. Quoties enim ad hunc cibum manus inobedientiae tenditur, toties procul dubio primi parentis culpa iteratur, et semen stirpis erumpit consequenter in ramis. Sic, profluente vena, rivus fonti, tractus respondet origini. Hoc etiam me non levius movet, quia praetergresso nihilominus inobedientiae limite, eleemosynas a saecularibus indifferenter accipitis, possessionis vestrae funiculos inhianter extenditis, et, ut cuncta brevis sermo concludat, in occulto simul et publico fieri divites festinatis. Haec autem facientes, amarissimis nos tetrae concupiscentiae motibus laceratis; non solum vobis, sed et posteris vestris dulcedine quietis adimitis, curarum saecularium vos laqueis innodatis, et quod deterrimum est, pugnandi semper cum saecularibus, vel potius materiam serviendi constituitis, non considerantes illud egregii praedicatoris, quod veris abrenuntiatoribus ait: « Habentes alimenta et quibus tegamur, iis contenti simus. Nam qui volunt divites fieri incidunt in laqueos diaboli, et tentationes, ac desideria multa inutilia et nociva, quae mergunt hominem in interitum et perditionem ; » 229 ubi et sequitur: « Radix omnium malorum est avaritia, quam quidam appetentes erraverunt a fide et inseruerunt se doloribus multis . » Enimvero dona vel oblationes ab iniquo suscipere, quid est aliud quam propriam animam ex dantis squalore foedare? Hinc enim scriptum est: « Immolantis ex iniquo oblatio est maculata, et non sunt beneplacitae subsannationes iniquorum . » Et rursum: « Dona iniquorum non probat Altissimus, nec respicit in oblationibus iniquorum, nec in multitudine sacrificiorum eorum propitiabitur pro peccatis . » Et revera, quid prodest justum orando aedificare, quod pravus festinat perverse vivendo destruere? Unde et per eumdem Sapientem dicitur: « Unus aedificans et alter destruens, quid prodest illis, nisi labor? Unus orans et unus male dicens, cujus vocem exaudiet Deus? » Porro autem ad quid divitiarum lucra congerimus, an quia haec in nostros usus expendere, natura modico contenta prohibente, non possumus, in quos prodigi valeant, anxia semper sollicitudine perquirimus? Interim autem in earum contemplatione solas infelicium oculorum nostrorum illecebras pascimus, cum eas intorquere in nostrae necessitatis impendia non valemus. Unde et Salomon cum praemisisset: « Avarus non impletur pecunia, et qui amat pecunias, fructus non capit ex eis ; » protinus intulit: « Ubi sunt opes multae, multi et qui comedunt eas. Et quid prodest possessori, nisi quod divitias cernit oculis suis? » Quod autem divitiae possidentibus ingerant sollicitudinem, nec eos quiescere secure per mittant, audiant monachi, quorum certe professio non sollicitudini militat, sed quieti: « Dulcis est, inquit, somnus operanti, sive multum, sive parum comedat. Saturitas autem divitis non sinit eum dormire . » Praeterea, tametsi homo violenter, aut furtive non rapiat, etiam si nequaquam mentiendo, vel circumveniendo decipiat, non leviter tamen peccat, si duntaxat alienam rem simpliciter concupiscat. Unde quoque in catalogo decem praeceptorum ponitur: « Non concupisces rem proximi tui . » Quis autem reatus sit alieni juris ambitio, ut ex industria multa praeteream, uno B. Petri docetur exemplo. « Nemo, inquit, vestrum patiatur tanquam homicida, aut fur, aut maledicus, aut alienorum appetitor . » Qui enim inter homicidas, fures atque maledicos qui regnum Dei profecto non possident, appetitorem facultatis alienae constituit, quam grave crimen quamque damnabile sit ex collatione similium evidenter ostendit. Quod etiam lucidius cernitur, si quod his verbis subjunctum est subtiliter attendatur. Nam protinus addidit: « Si autem, ut Christianus non erubescat, glorificet autem in isto nomine Dominum, quoniam tempus est ut incipiat judicium de domo Dei . » Ut ergo de aliena appetentibus disseramus, non sicut Christianus, sed sicut Antichristus procul dubio patitur, qui dum alienis substantiis inhiat, ingruentis eum adversitatis sollicitudo perturbat. Christus enim venit semetipsum et coelestem gloriam tradere. Antichristus autem veniens, animas hominum, pretiosam videlicet substantiam, conatur auferre. Si ergo qui aliena appetit Christianus non est, qua ratione monachus dicendus est? 230 Notandum tamen quia quisquis non sceleratis, sed honestioribus viris aliquid hoc studio tollit, ut subsidia fratribus in egestate provideat, vel pio cuilibet operi sumptus exhibeat; sive etiam, quod insignius est, pauperibus in necessitate succurrat, hic non dicendus est aliena impudenter appetere, sed potius, quae communia sunt, a fratribus in fratres juste transferre. Ad hoc enim unus caeteris ditior est ut non solum commissa possideat, sed ut non habentibus eroget, et non tam pie quam juste minister ipse, non dominus, quae sunt aliena dispenset. Unde Propheta cum diceret: « Dispersit, dedit pauperibus , » non addidit munera ejus: sed, « justitia ejus manet in saeculum saeculi . » Hinc etiam, cum de exhibendis eleemosynis Dominus loqueretur: « Videte, inquit, ne faciatis justitiam vestram coram hominibus, ut videamini ab eis . » Quod autem eleemosynae largitatem hic praecipue justitiam vult intelligi, insinuat ipse, cum praesto subjungit: « Cum facis eleemosynam, noli tuba canere . » Ita justitia est, quae aliena sunt reddere. Quapropter qui divitibus auferens, indigentibus exhibet, non alienorum dicendus est appetitor, sed bonorum potius communium distributor. Haec autem breviter diximus, ut inter alienorum appetitores, et fideles dispensatores esse distantiam monstraremus, ne videlicet aliquando suum sub colore virtutis vitium palliet, vel rursus virtutis intimae puritatem, falsum vitii nomen obscuret. Giezi sane puer Elisei, si prophetarum filiis, ut mentitus est, argenti talenta suscipiendo, consuluisset, nequaquam subeundae leprae sententiam pertulisset. Nam idcirco plaga percussus est quam dator amiserat, quia non ad hoc aliena suscepit, ut in opus pietatis expenderet, sed ut suae concupiscentiae satisfaciens proprii juris possideret peculium. Unde vir Dei postquam eum digne corripiens, ait: « Nonne cor meum in praesenti erat, quando reversus est homo de curru suo in occursum tibi? » mox addidit: « Nunc ergo accepisti argentum et vestes, ut emas oliveta, vineta, et oves, et boves, et servos et ancillas; sed et lepra Naaman adhaerebit tibi et semini tuo usque in sempiternum . » Giezi porro semen sunt, qui ea, quae in opus pictatis impendenda susceperant sibimet in posterum noxie profutura conservant. Ignobili namque, atque degeneri parenti responsura posteritas, dum sumptus supernos in sua transferre lucra conatur, alieni procul dubio sceleris lepra profunditur. Nec praetereundum quod illic dicitur: « Et regressus est ab eo Giezi leprosus, quasi nix . » Nix enim alba, sed frigida; hypocrita nempe, qui se per sanctitatis adumbratae figmentum transfigurat in angelum lucis, nullis infervet aestibus charitatis; atque ad instar nivis simul est albus et frigidus, quia piis quidem se deservire operibus simulat, sed viscera solidae pietatis ignorat. Quod plura commemorem? Dixi praesens, dico nunc absens, tandem tamen utrobique perficiens: Spernite divitias, ne perpetuo mendicetis: estote voluntarie pauperes, ut sine fine regnetis. « Beati, inquit, pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum coelorum . » Et Salomon ait: « Qui odit avaritiam, longi fient dies ejus . » Et 231 iterum: « Non proderunt divitiae in die ultionis. Tristitia autem liberabit a morte . » Et rursus: « Melior est pauper in simplicitate sua, quam dives pravis itineribus . » Et alibi: « Vir, qui festinat ditari, et aliis invidet, ignorat quod egestas superveniet ei . » Pruritum praeterea gulae frenum cohibeat disciplinae. Incassum namque conatur aedificare fastigium, qui in arena, quae dissilit, collocat fundamentum. Qui virtutum lapidibus festinat atrium sublime construere, prius necesse est inhorrentia carnalium delectationum dumeta purgare. Unde per Salomonem dicitur: « Diligenter exerce agrum tuum, ut postea aedifices domum tuam . » Ille quippe bene domum mentis aedificat, qui prius agrum corporis a spinis vitiorum purgat, alioquin si desideriorum passionumque carnalium sentes in carnis agro pullulare sinuntur, fame boni crescente, tota intus virtutum structura collabitur. Hinc rursus ait: « Per agrum hominis pigri transivi, et per vineam viri stulti, et ecce totum repleverant urticae, operuerant superficiem ejus spinae, et maceria lapidum destructa erat . » Quid enim ager, vel vinea pigri hominis, nisi caro cujuslibet otiosi in spiritualis agriculturae laboribus desudare nolentis? Quid autem urticae, nisi gulae prurigines et carnales illecebrae? Quomodo denique spinae sunt, nisi passionum carnalium punctiones? Quid postremo maceria lapidum nisi charitate media cum permista cohaerentium structura virtutum? Ager ergo pigri et stulti hominis urticis spinisque repletur, cum caro cujuspiam otiose viventis, non per disciplinam continui laboris excolitur, sed in voluptatis atque lasciviae mollitur desiderio et enutritur. Lapidum quoque maceria labefacta diruitur, quia tota virtutum fabrica, velut impactis incontinentiae arietibus, dissipatur. Princeps enim coquorum destruxit muros Hierusalem. Coquorum autem princeps jure asseritur venter, cui nimirum a coquis laborioso opere servitur. Quisquis ergo desiderat spiritualium segetum ubertate ditescere, desudet nunc agrum sui corporis disciplinae ac continentiae vomere continuo labore sulcare, et tanquam novalium suorum glebas, sarculo sapiente , confringat; dum quidquid infecundum in se reprehenderit, jugis poenitentiae contusionibus terat; nec desinant gulae prurientis urticas atque inhorrescentes carnalium desideriorum vepres radicitus exstirpare, quo uberes proventus spiritualium segetum valeant sui cordis rura proferre. Unde et idem Salomon ait: « Qui operatur terram suam, saturabitur panibus; qui sectatur otium, replebitur egestate . » Ad hanc sane agriculturam Josue allegoricis exhortationibus provocabat filios Joseph: « Si populus, inquit, multus es, ascende in silvam, et succide tibi spatia in terra Pherezaei et Raphaim, quia angusta est tibi possessio montis Ephraim : » Cumque ibi conquerentur, et dicerent: « Non poterimus ad montana conscendere, cum ferreis curribus utantur Chananaei, qui habitant in terra campestri. Respondit Josue: Populus multus es, et magnae fortitudinis, non 232 habebis sortem unam, sed transibis ad montem, et succides tibi atque purgabis ad habitandum spatia, et poteris ultra procedere, cum subverteris Chananaeum, quem dicis ferreos habere currus, et esse fortissimum . » Quae nimirum multis indigentia verbis exponerem fortassis, si non mihi meta compendii epistolaris obstaret: hoc tantum, quasi summotenus perstringendo sufficiat, quia, cum Josue praecipit populo silvarum condensa succidere, hoc innuit quod noster Jesus, ejusdem scilicet nominis, sequentibus se jubet male pullulantes silvescentium vitiorum frutices exstirpare. Hortatur ut non foedera, sed bellum contra Chananaeos gerant, montana conscendant, quatenus et vitiorum elaborent debellare barbariem, et arduum virtutum festinent obtinere cacumen. Porro autem, quod illi pusillanimiter conqueruntur adversus eos, qui ferreis utebantur curribus, se non posse consurgere, hoc est, quod nos imbecilles et fragiles saepe diffidimus tanquam ferreos currus, sic adversantes malignorum spirituum impetus sustinere Nam, cum petulantia gulae, vorago luxuriae omniumque vitiorum pestes, tanquam frementium Chananaeorum acies constipatis adversum nos cuneis conglobantur, quid aliud quam Chananaei nos ferreis curribus impetunt, et, ne de carnalis vitae campestribus ad virtutum valeamus excelsa conscendere, salutis nobis aditus intercludunt? Sed bonus militiae nostrae dux imbecillitatem nostram ad fortiter agendi constantiam erigit, et contra hostium impetus, ut in altiora progrediamur, impellit. Sed quomodo de inimicis nostris triumphum possumus obtinere, qui semper in epulis, semper in poculorum affluentium volumus ingurgitatione jacere? De quibus utique Salomon ait: « Qui diligit epulas, in egestate erit: qui amat vinum et pinguia, non ditabitur . » Et iterum: « Luxuriosa res vinum, et tumultuosa ebrietas; qui his delectatur non erit sapiens . » Ventrem namque vino, et epulis assuescere, quid est aliud quam hostibus animae, ut ingrediantur, aditus aperire? Unde, et idem Salomon: « Qui delicate, inquit, a pueritia nutrit servum suum, postea illum sentiet contumacem . » Bene hunc servum loris cohibebat inediae, qui dicebat: « Castigo corpus meum, et servituti subjicio . » Adversus hunc servum disputabat, cum diceret: « Esca ventri, et venter escis: Deus autem et hunc, et illas destruet . » Hunc servum sub calcibus esse frenandum significabat, cum diceret: « Multi enim ambulant, quos saepe dicebam vobis: nunc autem et flens dico, inimicos crucis Christi, quorum finis interitus, et quorum Deus venter est, et gloria in confusione eorum . « Notandum autem et hic duo terribilia dici, et in inimico crucis Christi tremendam depromit idem Apostolus sententiam, dicens: « Si quis non amat Dominum nostrum Jesum Christum, sit anathema, maranatha . » Qui vero ventrem pro Deo veneratur, Deum quodammodo negare convincitur, ac per hoc duo haec terrore plenissima videntur, unum videlicet, quod absit, et Christi inimicum esse et unum Deum alium colere. Duo fratres, alter juvenis, alter vero senex in possessione Classensis monasterii, quae Ravenniana dicitur, ad custodiam morabantur. 233 Octava sane die ante nativitatem Domini, sexta scilicet feria, quae Sabbatum duodecim lectionum ex more praecedit, dixit juvenis ad seniorem: Frater Leo, sic enim vocabatur, quomodo vivemus hodie? Cui senex: Vive, inquit, ut velis. Ego enim et vinum bibam, et in solo, ut scriptum est, pane non vivam . Erat autem ille vegetus, et obesus, et incolumis, et robustus. Factum est, apposita mensa, uterque discubuit, sed iste pane contentus, et aqua regularis se jejunii disciplina cohibuit; ille vero vinum sibi, et insuper, quod videbatur, indulsit. Qui profecto, si quod imminebat agnosceret, rigorem abstinentiae ad petulantis gulae laenocinium non molliret, octava siquidem die, cum Dominicae nativitatis gloria, mundo tripudiante, claresceret, ille defunctus est; et cum festivitatis invitante laetitia et caeteri provocarentur ad mensam, ille efferebatur, flentibus undique propinquis carnalibus, ad sepulturam. Quidam mihi monachus retulit quia, dum frixuras quasdam in refectorium deferret in vasculo, prurientis eum gulae stimulus pupugit moxque sibimet unam in os projiciens furtive comedit. Sed illico eum tantus libidinis ardor invasit, ut, quod nunquam eatenus fecerat, nulla se ratione comprimeret, donec immunditiae fluxum semen sibi propriis manibus ejecisset. Hic itaque servum suum merito contumacem sensit, quia, juxta viri sapientis eloquium, molliter enutrivit , de quo jure dici potest, quia post buccellam, introivit in eum Satanas . Nimirum venter et genitalia invicem sibi vicina sunt; et cum hoc in cute reficiatur, illud ad contumelias excitatur. Quapropter exstinguatur avaritia, ut liberi simus a saecularibus et quieti. Gulae reprimatur edacitas, ut sincerae valeamus esse castitatis victores conspicui. Otiosa ex ore nostro verba non profluant, sed superfluis omnibus rigida divini terroris nos semper censura compescat. Pudeat itaque in intestini hujus belli congressu ingruentibus adversariis enormiter cedere, sed potius enitamur auctori omnium triumphos et gloriae insignia reportare. Praeterea quod quaedam, sicut superius dictum est, a nobis inter vos regulariter constituta, nunc autem oblivioni tradita ac negligenter omissa, et nos moeror non levis exasperat, et vos offensio non parvi reatus accusat. Quod enim, me ordinante semel admitti placuit, nisi me praebente consensum, nunquam debuit violari. Quidquid enim publica inter multos censura statuit, aut a cunctis omnino servandum, aut si violari conveniat, communi debet judicio retractari, alioquin si ad personae cujuslibet arbitrium frangitur, ut gravi, dignum est, animadversione plectatur. Achan nempe filius Charmi, quia contra commune mandatum, manus ab anathemate Jericho non cohibuit, post jactus lapidum etiam conflagrationem ignium non evasit , ut qui facibus incanduerat avaritiae, flammas quoque propria carne depasceret in animadversione vindictae. Jonathas autem mortis sententiam meruit, quia decretum in commune prolatum, edendi tempus anticipando mutavit . Homo quoque ille 234 qui per desertum praesumpsit in die Sabbati ligna colligere, quia solus excessit commune mandatum, lapidibus obrutus, solus expendit digna morte supplicium . Non quia crimen est in necessitate ligna colligere, sed quia non levis est criminis semel admissam decreti regulam per inobedientiam violare. Ut autem ex domesticis quoque praebeamus exemplum: in monasterio B. Vincentii, quod non procul a monte qui dicitur Petra Pertusa, cernitur constitutum; hoc tanquam regulare constitueramus edictum, ut sub districti censura rigoris quadragesimale celebraretur initium, nimirum, ut per triduum nonnisi modicum panis cum aqua omnes fratres comederent, nulla nisi lectionum, sive ordinum verba proferrent, nudis pedibus lugubres ac moerentes incederent expleto communi modulatione Psalterio mutua se scoparum castigatione purgarent. Quod cum fratres voto, et animo, ac spirituali jucunditate non segniter agerent, et ultra etiam, quod praefixum erat, satis superque peculio bonae voluntatis agerent, quidam inter eos exstitit, qui clam in edendo regulam violavit. Erat autem ille frater multis exercitiorum artibus pollens, scribendi videlicet et notandi, tornandi, insuper et fabricandi, ut hoc illi quodammodo congruere videretur: Augur, Schaenobates, medicus magus, omnia novit. atque ut talibus assolet, multarum necessitatum suffulto peritia, quod libebat, plerumque impune licebat. Cum jam mediante Quadragesima, ille vegetus, obesus, alacer atque robustus per omnia videretur, repente illi levis ac temperata gravedinis molestia supervenit; at cum ego ad illum gratia visitationis accederem, illico venit in mentem ut ei dicerem quod me audisse contigerat, illum quidem pro quibusdam offensionibus non debere sacrosanctis altaribus ministrare: eum tamen exasperare formidans: Diu, fateor, haesi, diutius deliberavi. Quid plura? Tandem obduravi frontem, arbitrans ac definiens tutius esse hominem quam Dei omnipotentis offendere majestatem. Aio ergo ad eum: Charissime frater Maure, hoc enim nomine vocabatur, confitere, poenitentiam age, et si quid est in te quod fortassis a tremenda missarum te celebratione prohibeat, venerabilis tua fraternitas sacris obtemperare, canonibus non contemnat. Ad quod ille: Peccata mea omnia quamplurimis spiritualibus viris innotui, sed mandatum, ut a sacrificandi ministerio recederem, non accepi. Secunda autem aegrotationis die, vix diescente crepusculo, ecce ille non jacens, sed sedens in lectulo sacramentum Dominici corporis anxie flagitabat. Cumque abbas nobiscum, simul ac reliquis fratribus lecto discumbens assisteret, coepit eum corripere cur videlicet is, qui nulla mortis signa praetenderet, tantopere viaticum postularet. Ille vero nihilominus in sua petitione persistens, sacerdote jam cum ministris accedente, applicans sibi unum ex fratribus nescio quod grave peccatum confitens insusurravit in aurem. Continuo ille attonitus, ut postmodum mihi retulit, et certum poenitendi calculum quem praefigeret tam subito nesciens, licet addubitans, auriculatorie subloquens, quindecim sibi annos poenitentiae 235 indixit. Mox autem ut sacrosanctum mysterium de manu sacerdotis accepit, heu, proh dolor! horresco referrens, cum felle simul et animam exhalavit, quod videlicet fel usque ad sepulturam ex ore ejus effluere non cessavit: adeo ut donec in feretro corpus jaceret exanime, jugiter sanies illa pavimentum ecclesiae longius irrigaret. Hoc autem juxta fidem rei, idcirco referre curavimus, ut audiant, et pertimescant non solum ii qui indictam disciplinae regulam per propriae voluptatis impatientiam frangunt, sed et illi quoque qui crimen admissum sub conscientiae suae uberibus confoventes confiteri ad obitum praestolantur, quia et isti rei sunt qui servanda postponunt, et illi debitum peragendae poenitentiae, quod hic non reddunt, aucto procul dubio foenore in altera durius vita persolvunt. Dicam et aliud, quod in praefato contigit monasterio. Statutum erat atque jam per triennium fere servatum, ut cum horis canonicis quotidie B. Mariae semper virginis officia dicerentur. Erat autem inter eos Gozo habitu monachus, reprobae quidem vitae, sed dicacis et accuratae facundiae. Hic coepit conqueri satis semperque sufficere quod sanctus praecipit Benedictus, nec novae adinventionis pondus debere superponi, nec nos esse antiquis Patribus sanctiores, qui videlicet haec superstitiosa ac supervacua judicantes, psallendi nobis metam omnemque vivendi regulam praefixerunt; hac sane debere nos esse contentos, ne ab illa incautius declinantes, per anfractus et invia ducamur erronei. Quid plura? Contra reginam mundi praeliari visus est et confecit. Ad hoc nimirum fratres versuta machinatione pellexit, ut solitas B. Mariae laudes ulterius non offerrent. Sed, o divinum judicium a nostrae pravitatis intuitu non dormitans! Mox enim adversus praefatum monasterium tot adversitatum grandines, tot undique bellorum atque conflictuum exortae sunt tempestates, ut ipsis quotidie monachis minaces gladii necis exitium intentarent. Fiunt undique depraedationes atque rapinae, conflagrantur cum segetibus areae, familiares ac servi sancti loci crudeliter trucidantur, et non jam imago mortis, sed mors ipsa grassatur, adeo ut taederet jam monachos vivere, dum nequaquam possent in procinctu certaminis amicum quieti suae professionis officium custodire. Non parvis expensis ad Teutonum partes imperator expetitur, pragmaticae sanctiones cum singulis imperialibus advehuntur, sed tantumdem est: in omnibus quippe studiis non fructus, sed labor supervacuus. Unde cum ego petitione fratrum saepe pulsarer, quatenus sequester accederem, et si possibile esset, pacis inter eos foedera continuarem: hac rogantibus voce respondi: Christus, inquam, est pax nostra, de quo etiam de Virgine recens nato, angelitus dictum est: « Gloria in excelsis Deo, et in terra pax . » Quia ergo matrem verae pacis de suo monasterio projecerunt, dignum est ut inquietis calamitatum tribulationumque procellis atque turbinibus agitentur. Verum ne lectorem diutius protraham, fratres illi haec quae dixeram non dubiis erumpentibus signis, vera probantes in arcto siti, tandem ad cor redeunt 236 pavimento se humiliter sternunt ac percepta poenitentia, nunquam se de caetero neglecturos, solita genitricis Dei praeconia unanimiter pollicentur. Mox itaque, ut fatear, ita post coruscos atque tonitrua, tanta coeli serenitas rediit, ut ex tunc usque hodie fratres jucundae pacis otio perfruantur, ac de Scyllaea voragine se delatos ad portum, gubernante Filio Virginis, gratulentur. Impletum ergo est quod per prophetam dicitur: « Revertimini ad me, et ego revertar ad vos, dicit Dominus . » Qui ergo facile seniorum suorum statuta convellunt, ista considerent, et ne divini furoris super eos gladius veniat, non sine causa formident. Parcite ori meo, dilectissimi fratres, et si fortassis in aliquo limitem modestae correptionis excessi, zelo potius fraterni amoris ascribite quam livori. Mementote quod per Salomonem dicitur: « Melior est manifesta correptio, quam amor absconditus; meliora sunt vulnera diligentis quam fraudulenta oscula odientis ; » et iterum: « Viro qui corripientem dura cervice contemnit, repentinus superveniet interitus, et eum sanitas non sequetur . » Animarum medicus omnipotens Deus, dilectissimi, hoc mei sermonis absynthium vobis in dulcedinem vertat, est quidquid in vobis et frigidum, quidquid obscurum flamma sui spiritus mirificus illustrator accendat.

Notes: (Prov. X) (ibid.) (amitteret) (Isai. LII; Rom. II) (I Reg. II) (Matth. XVIII) (I Cor. X) (I Tim. IV) (Gen. II) (I Tim. VI) (Ibid.) (Eccli. XXXIV) (Ibid.) (Ibid.) (Eccles. V) (Ibid.) (Eccle. V) (Deut. VI) (I Petr. II) (Ibid.) (Psal. CXI) (Ibid.) (Matth. VI) (Ibid.) (IV Reg. V.) (Ibid.) (Ibid.) (Matth. V; Luc. VI) (Prov. XXVIII) (justitia) (Prov. XI) (Prov. XXVIII) (Ibid.) (Prov. XXIV) (Ibid.) (Prov. XII) (Jos. XVII) (Ibid.) (Prov. XXI) (Prov. XX) (Prov. XXIX) (I Cor. IX) (I Cor. VI) (Philip. III) (I Cor. XVI) (Deut. VIII; Matth.
VIII) (Prov. XXIX) (Joan. XIII) (Jos. VII) (I Reg. XIV) (Num. XV) (Luc. II) (Mal. III) (Prov. XXVII) (Prov.
XXIX)