EPISTOLA XVI. AD EUMDEM ALEXANDRUM II, ROMANUM PONTIFICEM, ET HILDEBRANDUM S. R. E. CARDINALEM ARCHIDIACONUM.
Author: Petrus Damianus

ARGUMENTUM.--Reprehensus ab Alexandro pontifice, et Hildebrando archidiacono, quod epistolam quamdam scripsisset Coloniensi antistiti, exemplar illius epistolae ad eosdem mittit. Deinde, quia rogatus fuerat ab iisdem, ut Romam, et inde Mantuam, ubi conventus episcoporum habendus erat, secum proficisceretur: Romanum quidem iter, tanquam minus necessarium, et suae senestuti nimis incommodum deprecatur; Mantuanae vero profectionis laborem, quod e re Christianae reipublicae 33 esse videretur, omnino non recusat. Sed usque ad adventum utriusque, qui Mantuam illac transituri erant, tantae rei deliberationem rejicit.

Patri et filio papae et archidiacono, PETRUS peccator monachus servitutem. Epistolam, de qua me insuggillastis, ad vos mitto, ut videatis, et quid in ea adversum vos egerim liquido comprobetis. Quod si aliam in illas partes epistolam misi, vel in hac ipsa aliquid usque ad unam litteram, me sciente, auctum est, vel imminutum, aut aliquo modo transmutatum, et non ad vos est simpliciter missa, sicut tunc domino Coloniensi pontifici est directa Naaman Syri me lepra perfundat, vel Barjesu caecitas oculos meae frontis obducat. Jesum testor, et sanctos angelos ejus, quia in hac ego satisfactione non mentior. Si pro hac itaque epistola mori debeo, tendo cervicem, imprimite pugionem. De caetero sanctum Satanam meum humiliter obsecro, ut non adversum me tantopere saeviat, nec ejus veneranda superbia tam longis me verberibus atterat; sed jamjam circa servum suum vel satiata mitescat. Liventes quippe scapulae jam deficiunt, et sulcata tot plagis, totque terga vibicibus tumescentia non subsistunt. Unde vir sapiens: « Flagelli, inquit, plaga livorem facit, plaga autem linguae comminuit ossa . » Age igitur, tempus est enim, ut ego jam . . .. Sed adhuc spiritum reprimo, labiis digitum superpono: et licet seram, tamen adhuc miser cordiam quaero. Quod autem me ad vos Romam venire, deinde vobiscum ire Mantuam praecepistis, utriusque mihi labor itineris valde difficilis visus est, et meae senectuti nimium gravis. Unde Romam venire, quod vobis minus prodesset, omisi: expeditionem vero Mantuani itineris magis vobis necessariam judicavi. Sed in destinando mihi sanctae vestrae legationis oraculo, satis uterque inter vos inaequaliter divisistis. Nimirum, ut unus mihi videatur paterni favoris affabilitate blanditus, alter hostilibus jurgiis terribiliter comminatus. Unus vestrum me tanquam sol corusco fervidi splendoris irradiat, alter velut furens Aquilo violentis impetus sui flabris exsufflat Unde illud ad mentem redit, quod refertur in fabulis. Dicitur enim, quia dum quidam indutus chlamyde viator incederet, Sol et Eurus eum quasi materiam sibi proposuere certaminis, quis videlicet e duobus ei chlmydem potuisset auferre. Hoc itaque inter eos foedere constituto, ut eum qui victor existeret, virens laurea coronaret, coepit Eurus violenter infremere, nubium volumina commovere; e contra, viator chlamydem stringere, seseque, ne vestem perderet, undique constipare. Cumque discipulus Aeoli casso labore deficeret, seseque coeptum posse perficere funditus desperaret, illico Sol aurea coepit ora detegere, micantibus terram fervoribus illustrare. Mox viator cum jam aestibus nimii fervoris aresceret, uberque sudor humefactis visceribus ebulliret, projecit chlamydem, ut nimii caumatis temperaret ardorem. Ille ergo condicti certaminis promeruit palmam, qui leniter egit, non 34 qui vincere furendo, et violentiam irrogando tentavit. Sed ut e Scripturis sacris honestius proferatur exemplum: si Roboam senum consiliis acquiescens, populo mitia respondisset, totum Israel sui juris imperio subdidisset: sed quia coaevorum suorum superbiae credidit, divisis a se decem tribubus, sublimem regni potentiam humilem fecit . Rhinoceros etiam, qui rabida persequentium canum ora celerrima pernicitate contemnit, capi se gremio blandae virginis non pavescit. Sed qui cuncta, quae vestra sunt, reddidi, cur adhuc persecutionem patior? Naturarum certe perhibent rimatores , nescio utrum astipulentur etiam venatores, quia castor dum nativo perpendat ingenio se non ob aliud insectari, nisi pro testiculis, ut medicinali serventur industriae praecidendis, ad stipitis truncum repente procurrit, seseque violenter impingens, testiculos projicit. Mox itaque longius provolans, versus ad venatorem in duobus se pedibus erigit, nec se jam habere, pro quo quaeratur, ostendit. Nunquid ergo durior satisfactio quaeritur ab homine, quam exigatur ab animalibus brutis? Sed ne modum excedat epistolare compendium, ad haec expostulanda vestrum in nostras partes praestolemur adventum.

Notes: (IV Reg. V) (Act.
XIII) (Eccli. XXVIII) (II Reg. XII;
II Paral. X) (PLIN. lib. XII, cap. 1)