EPISTOLA VIII. AD CLERICOS FLORENTINOS.
Author: Petrus Damianus
Date:  [ f. Qui]

ARGUMENTUM.--Eos, qui flagellis corpus sponte caedendi morem tanquam novum, et sacris canonibus contrarium irridebant, vehementer hac epistola redarguit.

Religiosis fratribus sanctae Florentinae Ecclesiae clericis, PETRUS peccator monachus sincerae charitatis obsequium. Dignum est, ut et non poscentibus innocens satisfaciat, cum passim etiam audire nolentibus lividus detractor accusat: nec otiosum est, si eisdem auribus, quibus mendacium falsiloquus ingerit, libera conscientia ordinem perspicuae veritatis exponit; quatenus et auditor vanitati fidem adhibendo non peccet, et accusati fama ad aliorum perniciem non laboret. Quod igitur de monachici ordinis exercitiis scripsi, et scoparum praecipue disciplinis monachus monacho specialiter misi, nec laicorum, sive etiam clericorum notitiae prodenda mandavi; urbici autem eremitae, forenses, videlicet solitarii, monachi universales id solum machinati sunt de medio styli currentis excerpere, quod scandalum posset monachici fervoris arcana nescientibus generare. Sed testes mihi sunt fratres, qui sub institutione sanctae regulae regulariter vivunt, hoc me apicibus tradidisse, quod ipsi quotidie satagunt operibus exercere. Nec aliud relationis series protulit, quam quod tritae et inolitae operationis consuetudo dictavit. Quod autem sub monachicae professionis nomine plebibus imperant, qui in angulis constituti, tanquam in tribunalibus sive praetoriis pragmaticae sanctionis jura promulgant, qui alios lacerando, et mordendo, solis sibimet rigidae justitiae privilegium arrogant, quid in humilitate crucis Christi inter monachos agatur, ignorant: et hoc prodigium deputant, quod alii quotidiani usus assiduitate frequentant. Ecce, inquiunt, peregrinando carina, ecce nova poenitentia, et transactis tot saeculis hactenus inaudita. Si hoc semel admittitur, si ratum ducitur, si tenetur, omnes profecto sacri canones destruuntur, antiquorum Patrum praecepta depereunt, et, ut Judaeus dixerat, paternae traditiones ad nihilum rediguntur. Quae profecto verba non a charitate, quod est funditus aliena, sed a bruta, ac bestiali probantur ebullire vecordia. Nunquid enim Redemptor noster verbera, Evangelio teste, non 154 protulit! Nunquid non Paulus quinquies quadragenas una minus accepit? Nunquid non apostoli omnes flagellis caesi? Nunquid non et sancti martyres ludibria, et verbera sunt experti? Nunquid non Moyses verberibus affici reos in lege praecepit? Nunquid non B. Hieronymus, et alii nonnulli flagellis mactati, Deo praeside, referuntur? An eamdem, quam et ab invitis interdum Deus omnipotens exigit, ab ultro offerentibus suscipere poenitentiam recusabit? Sed forte dicturus est oblocutor, quia qui sanctos non a se, sed ab aliis caesos fuisse, Scriptura teste, cognovimus, nosmetipsos extra eorum normam castigare propriis manibus non debemus. Cui videlicet objectioni facile, quod respondeatur, occurrit; quia cum nos Domini crucem ultronea mortificatione deferimus, nisi ad exemplum ejus in crucis stipite a persecutoribus configamur; et cum sopito jam persecutionis articulo crucifixores desint, incassum de caetero crux tollenda praecipitur, cum nullum dimicanti supplicium a tortoribus irrogetur. Quod si vesanum et absurdum est credere, illud poenitentiae genus Dominum in afflictione nostra despicere, quod in semetipso dignatus est pro nostra salute perferre; quid mirum, si puniendo commissa suimet se exhibeat homo tortorem, et ad evadendum judicium sibi se constituat judicem? dicente Apostolo: « Si nosmetipsos judicaremus, non utique judicaremur . » Sicut enim non temeritatis arguendus est, qui non modo sacerdotali praecepto, sed et sponte jejunat; ita quoque non frustra laborare censendus est, qui se non alienis duntaxat, sed et propriis manibus afficiendo castigat. Quod si Achab, reprobi videlicet regis, cilicium divina pietas non contempsit , quam benigne, quam misericorditer illum desuper aspectare credendus est, qui se velut in atrocissimo crimine deprehensum nudum divinis aspectibus obtulit accusatorem pariter et tortorem; reum simul et testem: censorem nihilominus, et carnificem fecit? Optime poenitet, qui dum carnem verberibus mactat, lucrum, quod delectatione carnis amiserat, afflictionibus recompensat: et salubrem illi nunc amaritudinem ingerit, cujus olim noxia delectatione peccavit. Nihil differt quibus poenis caro poenitentis addictur, dummodo voluptas praecedentis illecebrae vicaria repressi corporis afflictione mutetur. Quod si non facientibus nova, ac proinde reprehensibilis videtur disciplina virgarum, et ad lividae persuasionis ineptiam judicatur destructio canonum, abolitio decretorum; nunquid venerabilis Beda redarguendus esse videbitur, qui post antiquorum sententiam canonum, quosdam poenitentes ferreis asserit circulis astringendos? Nunquid sanctorum Patrum vita jure conspuitur, quae alios per ogdoadas, et pentadecas in vepribus stando, alios de sole in solem rigidas ulnas in aera suspendendo, alios in defossis specubus jugiter latitando, reatus sui poenitentiam peregisse testatur? Nunquid et beatus ille Macharius digne ridebitur, qui dum se minimum quid admisisse poenituit, acutissimis culicum rostris, quae videlicet apros transfigerent, per sex menses membra sua nudus exposuit? Nunquid et Ninivitarum poenitentia contemnenda est, 155 qui nec jumenta per triduum pascere permiserunt? Quia igitur haec et alia multa poenitentiae genera sacris non reperiuntur inserta canonibus, nunquid penitus exsecranda sunt, et Patrum sanctionibus perhibenda sunt esse contraria? Erubescat ergo lingua phrenetica et quae nescit esse facunda, discat esse vel muta: nescit utiliter verba depromere, sciat saltem sine laesione tacere. Sed dicat mihi censor iste fratrum, et doctrinae magister ignotae; qui nimirum sic sibimet super discipulos intempestivam arrogat ferulam, ut nec dum praeceptori praebuerit clientelam, dicat, inquam, cum sacerdotes Ecclesiae annosam indicunt quibusdam peccatoribus poenitentiam, nunquid non aliquando certam pecuniae praefigunt pro annorum redemptione mensuram; ut nimirum facinora sua eleemosynis redimant, qui longa jejunia perhorrescunt? Sed quia haec pecuniae redemptio in antiquis Patrum canonibus minime reperitur, absurdum esse, et frivolum judicabitur? Quod si hoc laicis indulgetur, ut peccata sua eleemosynis redimant, ne subripiente mortis articulo, ex hac vita sine reatus sui, quod absit, absolutione recedant, quid monacho praecipiendum erit, qui et longam forte poenitentiam, peccatis exigentibus, accipit: et pecunias olim funditus, quibus redimatur, abjecit? Nunquid si pro humanae fragilitatis intuitu peccatum redimi nummorum summa praecipitur, pro peccato carnis afflictio merito respuetur? Quid enim mirum si caro, quae nos in exsilium laeta dejecit, versa vice ad patriam afflicta reducit? Et per hoc idem, cui dudum noxie consentiendo peccavimus, idipsum nunc castigando salubriter emendemus? Atque, ut ita loquar, eadem bestia jam humilis facta, curandum medico collisum hominem vehat, quem primitus infrunita, atque vesaniens impatienti calce percusserat? Imo quid novum, si terra, quae spinas ante, vel paliuros attulerat, eisdem tribulis putrescentibus exculta, postmodum et laeta pinguescat? Obstruatur igitur os iniqua loquentium, et qui propria nesciunt errata corrigere, alienam saltem justitiam verbis desinant mordacibus lacerare: et quae ipsi nesciunt cum spiritualibus agere, paveant obtrectatorie cum saecularibus irridere. Vos autem, dilectissimi, quos et religiosa vita sanctificat, et coelestis sapientiae fulgor illustrat, sibilantia serpentium ora reprimite, et pestiferum virus, ne ad multorum perniciem tanta libertate pereffluat, vestris auctoritatibus obviate: et quia, juxta verbum Domini, « vos estis sal terrae , » quidquid amaritudinis imperitorum hominum rusticitas exhibet, totum prudentissimae gravitatis vestrae sapor obdulcet. Plura scripturus eram, sed dum manus ad jaciendos apices properat, finita schedula, nuntius etiam expedite praecinctus equitare festinat.

Notes: (Joan. XIX.) (II Cor. XI.) (Act. V.) (Hebr. XI.) (Deut. XXV.) (I Cor. XI) (III Reg. XXII) (PALLAD. 
Histor. SS. Patr., sect. 17.) (Jon. III.) (Matth. V)