medieval-data/medieval-letters huggingface dataset:
XII.  Epistola Odonis cardinalis ad Ervisium abbatem S. Victoris.--Commendat ei famulum et negotia ei commissa.
Author: Ervisius S. Victoris

Odo, Dei gratia, S. R. E. dictus cardinalis et apostolicae sedis legatus, dilecto fratri E. abbati S. Victoris, salutem.

Latorem praesentium famulum nostrum, quem pro quibusdam negotiis nostris ad vos transmisimus, dilectioni vestrae commendamus, ut in his quaerendis quae sibi injunximus diligentiam adhibeatis. Volumus enim ut duo bacillia, calicem, thuribulum et reliqua ad capellam, si opportunum invenerit, acquirat et cambium faciat, et rogamus ut eum adjuvetis.
XIII.  Epistola Jonae canonici ad Ervisium abbatem S. Victoris.--Missus Caesaris Burgum rogat revocari ad S. Victorem.
Author: Ervisius S. Victoris

ERVISIO Patri suo spiritali, Dei gratia B. Victoris Parisiensis abbati, F. JONAS suus qualiscunque canonicus, miser exsul ac peregrinus, quam non habet ipse, salutem.

Inveni, charissime Pater, verissime dici: Nescio qua natale solum dulcedine cunctos Ducit, et immemores non sinit esse sui. Sic fera, sic volucris, sic piscis nota requirit In quibus ante locis pascua parvus habet. Nam locum ego illum cunctis jure praefero locis in quo me mater gratia cum multis fratribus sponso suo genuit Christo, ubi ego esse vellem, ut apud Caesaris Burgum non essem. Nec mirum: Perfidus hic populus, et regis amor metuendus. Hic terrae steriles, et vinea nulla superstes, Silva caret foliis, desunt sua pascua pratis, Est mare confine, sed mortis mille ruinae. Dulcius hic nihil est quam mala posse pati. sunt praeterea quae intrinsecus latent, Anxia cura domus, rerum possessio parca, Quam quaerunt multi, non dare crimen erit. ut ego haec patiar, quod crimen admisi? Si nullum, mitius exsilium et vestra potuit praecepisse obedientia, et mea invenisse ignorantia. Ne pigeat itaque tam pium pastorem ovem reducere centesimam, et benignum patrem filium e regione dissimilitudinis redeuntem suscipere perditum. Non rogo stolam primam, non vitulum saginatum; sed fiat mihi sicut uni ex mercenariis vestris. Vale.
EPISTOLA II. AD OMNES FIDELES DIOECESIS SUAE
Author: Atto Vercellensis

ATTO gratia Dei humilis episcopus, cunctis fidelibus in nostra parochia consistentibus salutem et gaudium.

Nuper in vigilia octavae Domini quemdam sermonem his qui praesentes erant, Deo donante, retulimus, quem vobis dirigere necessarium aestimamus. Heu! quia sunt multi in vestris partibus, qui divina servitia contemnunt, et auguria, vel coeli signa, seu vanas praecantationes intendunt, nec metuunt illud quod Dominus de Judaeis ait: O generatio incredula et perversa, signum quaerit , etc. Beatus quoque Paulus clamat apostolus: Videte ne quis vos seducat per philosophiam et inanem fallaciam secundum traditiones hominum, secundum elementa mundi, et non secundum Christum . Et alibi: Quomodo convertimini iterum ad infirma et egena elementa, quibus denuo servire vultis? Dies observatis et menses, et tempora et annos; timeo ne forte sine causa laboraverim in vobis . Psalmista quippe dicit: Filii hominum, usquequo graves corde; ut quid diligitis vanitatem, et quaeritis mendacium ; et iterum: Beatus vir cujus est nomen Domini spes ejus, et non respexit in vanitates et insanias falsas . Valete in Domino.

Notes: (Matth. XVI,
4) (Coloss.
II, 8) (Gal. IV, 9) (Psal. IV, 3) (Psal. XXXIX, 5)
EPISTOLA III. AD PLEBEM VERCELLENSEM
Author: Atto Vercellensis

ATTO Christi misericordia humilis episcopus, cuncto populo nostrae dioecesis sanctae matris Vercellensis Ecclesiae, nostris dilectissimis filiis pax, salus et gaudium in Christo Jesu Domino nostro.

Noveritis igitur quia et per ipsum Christum Dominum atque sanctos apostolos seu prophetas, sive sanctos reliquos doctores, audivimus plurimos venturos esse pseudoprophetas, qui, quod gravissimum est, subvertere a via veritatis multos studebunt, ita ut eos in perniciem perducant, qui illis crediderint. Unde quia non solum prodigia diversaque signa tunc temporis facientibus seu philosophicis dogmatibus falsa defendentibus, verum etiam non tam facile justum habetur cor, ut etiam quibusdam simplicia atque bruta referentibus tantummodo verba credere omnino festinetis, eosque, heu miserrimi! diabolico errore decepti, prophetas nominetis, relinquentes sanctam matrem vestram Ecclesiam, seu sacerdotes per quos ad aeternam pervenire debetis salutem. Quocirca his visis litteris, auditis vel cognitis, si quis vestrum forte, quod absit, deinceps hujuscemodi nefas perpetraverit, sciat se omnimodis damnandum, et non habeat licentiam manducandi quid coctum, nisi panem, nec bibendi vinum, quousque ad suam sanctam matrem, scilicet Vercellensem Ecclesiam, nostramque praesentiam ad satisfactionem, veramque poenitentiae humilitatem judicandus adveniat. Si quis autem superbia inflatus contra hoc agere tentaverit, sciat se ab Ecclesiae liminibus pellendum, et a sancta communione extraneum; omnibusque fidelibus abominandum, donec sanctae Ecclesiae susceperit correptionem, tam ipse quam omnes qui ipsi communicant, postquam eum talem cognoverint; sacerdotum vero si quis fortasse, quod Deus avertat, tali abominatione pollutus fuerit, nullum divinum audeat usurpare mysterium, donec dignam Deo, nostro judicio persolvat satisfactionem.
EPISTOLA IV. AD OMNES FIDELES SUAE DIOECESIS.
Author: Atto Vercellensis

ATTO gratia Dei humilis episcopus, universis fidelibus nostrae Ecclesiae, nostrisque dilectissimis filiis pax sit et gaudium.

Si enim sincero corde quae a sanctis Patribus tradita cognoscuntur, a vobis inviolata servantur, magnam nobis in hoc praeparatis laetitiam. Si autem, quod absit, diversis erroribus vos cognoverimus depravatos, grandis inde moeror nostro cordi accumulabitur. Nam si abjectio discipuli, magistri est detrimentum, quanto magis praevaricatio filiorum patris valet esse periculum? Sic nos omnipotens pater degere concedat, ut utrique de utroque remuneremur, ne damnandi judicemur. Igitur audivimus inter vos novum quemdam surrexisse errorem, ut dicatis sexta feria otio esse vacandum, et epulis, vel conviviis abutendum; et cum ipse omnium Redemptor eumdem diem tristiorem prae cunctis duxerit, et tanta pro nobis opprobria sustinuerit, vos jocis incumbere, et otia sectari studeatis. Apostoli etiam caeterique fideles tam tristem eumdem duxerunt diem, ut per diversas latebras fugitantes vix duo simul reperirentur. Nec epularum poterat fieri mentio, quibus vitae jam pene adhaeserat desperatio. Eadem quoque die sol tenebris amictus lumen obduxit, et ipsa elementa turbata turbationem totius ostenderunt mundi. Nam si diem Dominicum ob venerabilem Resurrectionem Domini nostri Jesu Christi, seu apostolorum caeterorumque fidelium laetitiam non solum in Pascha celebramus, verum etiam per singulos circulos hebdomadarum ipsius diei imaginem frequentamus; demens est, qui sextam feriam, qua Dominus crucifixus est, per omnes hebdomadas ob illius imaginem cum abstinentia et compunctione moeroris abnegat celebrandum. Labor denique impedimentum dicitur. In magno ergo eo die Christus fuerat labore, qui tanta ab impiis tormenta pertulerat. Similiter etiam omnes ejus fideles, quod fugientes intus dolor, a foris premebat angustia, nec feriandi dabantur induciae, quibus talis parabatur injuria. Fugite ergo, fratres, ab hac stultitia: sufficit enim vobis diem Dominicum, et alias celeberrimas et a sacerdotibus approbatas festivitates observare. In quibus ideo feriare debetis, ut a saecularibus negotiis expediti, liberius Dominum ejusque sanctos collaudare vel praedicare, eisque deservire possitis. Nam sexta feria melius est laborare panem, unde et tuam et alienam reficere possis esuriem, quam otiosis manibus sedens inanes fabulas garrulo ore jactare.
EPISTOLA VI. GUNZONIS LEVITAE NOVARIENSIS AD ATTONEM.
Author: Atto Vercellensis

Domno ATTONI pontificali reverentia colendo, GUNZO Novariensis Ecclesiae levitarum extimus, debitae venerationis servitium.

De eo quod celsitudo vestra parvitatem meam consulere dignata est, ideo hactenus respondere distuli, ut diutina meditatio firmiora daret responsa. Et, quamvis dignitati vestrae omnimodo pateat, clarissimum rescriptum ab apostolica sede Theodoro Ticinensi episcopo in medium proferri placuit. Zacharias episcopus servus servorum Dei, reverendissimo et sanctissimo fratri Theodoro episcopo ecclesiae Ticinensis. Pittacium, quod nobis tua veneranda fraternitas obtulit, per quod nos sciscitari curasti, si licet filium, cujus pater alterius filiam ex sacro baptismate susceptam, id est, spiritualem ejusdem patris filiam, quod dici crudele est, in matrimonio accipere, quod apud te enormiter asseruisti contigisse. Sed bene tua sancta fraternitas compertum habet, quod Dominus per Moysen praecepit, * dicens: Turpitudinem patris tui non revelabis. Turpitudinem matris tuae non revelabis. Turpitudinem sororis tuae, et turpitudinem filiae patris tui non revelabis. Turpitudo enim tua est . Turpitudinem enim revelare dicitur, dum a propria consanguinitate praecipimur abstinere: multo magis a spiritali patris nostri filia, omni occasione aut argumento seposito, sub nimia districtione nos cavere convenit, ne in iram divini examinis incidat, si quis tali facinori * mistus, minime restrinxerit frena luxuriae. Unde et omnes omnino cavere debent talis sceleris commistionem, ne in aeternum pereant. Sed hos qui hujus perniciosae temeritatis, animae suae salutem despicientes, impiissimo se miscuere matrimonio, per omnia tua fraternitas studeat separare, et poenitentiae dignae submittere, quatenus ab aeterna erutas damnatione animas eorum lucreris, praestante Domino et Deo Salvatore nostro Jesu Christo. Non igitur latet prudentiam tuam non solum illos ecclesiastica censura feriendos qui nefario se conjugio polluere, sed illos quoque qui hujus sceleris auctores fuerunt: illum videlicet qui alterius carnalis et alterius spiritualis pater cognoscitur. Hic etenim tanto majori poenitentiae debet submitti quanto majorem auctoritatem in causa habuisse probatur. De filiis autem horum isdem venerabilis pater eidem Theodoro episcopo rescribit, non teneri eos crimine parentum.

Notes: (Levit. XVIII, 7)
EPISTOLA VII. AMBROSII MEDIOLANENSIS PRESBYTERI AD ATTONEM.
Author: Atto Vercellensis

Invictissimo curiae coelestis athletae, ac supernorum civium coetibus aggregato, ATTONI ter beatissimo pontifici, humilis Christi famulus, vesterque fidelissimus AMBROSIUS presbyter licet indigne sanctus honore in sancta Mediolanensi Ecclesia, continuum debitae servitutis obsequium cum felicitate perenni.

A vestra sanctitate nuper delegati apices, quibus vestra sanctitas nostrique memoria in sacris vestris orationibus signabatur, ineffabili nos jocunditate undique munitos reddidere; cum nos videlicet abjecti et repudiati * sanctorum pedum vestris nec simus * aequandi calceamentis; quomodo ergo tam religiosi et tam potentis domini ac patris digni sumus memorari orationibus? Sed vos illius credimus memores sententiae quae dicit: Deus non laborat in magnis, nec fastidit in minimis. Caeterum nulli dubium est, quod divinus Spiritus in pectore vestro habitans, ad cuncta sancta opera vos reddat promptissimos. Conjugium denique illud, super quo nostram pusillitatem consuluistis, a nostris doctoribus et sacerdotibus scitote omnino prohiberi, quia spirituales fratres, quod vos quoque asseruistis, vocantur: saecularis quoque lex, veluti a quodam legislatore audivi, hoc interdicit. In decretis nihilominus Zachariae papae capitulo 3 continetur: « Ut neque presbyteram neque diaconam, nec commatrem spiritalem quis in conjugium ducat. » Ubi datur intelligi, quod neque spiritalis patris filiam cuilibet in matrimonium liceat sortiri. Verum si placet dominationi vestrae, vestris rescriptis pandite nobis quas debemus intelligere eas, quas praedictum capitulum presbyteram aut diaconam appellat, quia nos omnimodo latet. Assiduis orationibus vestris sibi commendatos vos longo Christus tempore salvet.
EPISTOLA X. AD EOSDEM.
Author: Atto Vercellensis

ATTO gratia Dei humilis episcopus, cunctis sacerdotibus eorumque ministris in nostra Vercellensi dioecesi commorantibus aeternae felicitatis coronam.

Quae saepius usurpantur, charissimi, saepius detestando reprimenda sunt, donec exinanita et penitus abolita deficiant: si autem post interdictum neglecta fuerint, et silentio contecta permanserint, magis armari quam abdicari videntur. Vae enim nobis erit, qui hujus ministerii onus suscepimus, si veritatem praedicare neglexerimus. Vae nobis erit, si silentio oppresserimus, quae erogare nummulariis jubemur. Quid in futuro dicturi sumus examine, si veritatem confundimur praedicare? negligere enim qui potest deturbare perversos, nihil aliud est quam fovere. Nec caret scrupulo societatis occultae, qui manifeste facinori desinit obviare. De castitatis etenim bono, fratres mei, jamdudum vobis aliqua verbis intimavimus; quaedam vero scriptis suggerere non omisimus. In quibus quaedam incentiva descripsimus, ejusque calamitates partim enumerare curavimus. A meretricibus vos cavere docuimus, et extranearum penitus interdiximus contubernia feminarum; quae etiam sanctorum Patrum confirmavimus testimoniis, ne impune transgredi putassetis; sed quia aliquibus profecisse cognoscimus, Deo Patri devotas primum laudes persolvimus: vobis etiam immensas per eum grates referimus; exorantes, ut de virtute in virtutem conscendere, et Deum deorum in Sion mereamini prospicere. Quapropter, charissimi, si aliqui adhuc tantae nequitiae coeno demersi involvuntur, lacrymosis gemitibus Dominum exorare non differant; manus elevare non omittant, ut de tanta voragine citius liberari valeant; scriptum est enim: Omnis qui petit accipit, et qui quaerit invenit; et pulsanti aperietur . Tanta ergo Domini promissione, fratres, nihil haesitantes, castitatis tramitem incunctanter arripite. Dabit nempe perseverantiae profectum, qui continentiae dedit mandatum. Si quis autem superbiae stimulis elatus, vel desperationis tabe profligatus assurgere neglexerit, non hoc absque sui periculo gradus omnino transibit, quod nullorum doctorum . . . . . . . . . malis actibus divino examini occurrant, quem infelicem propriae nimium iniquitates gravant, sed potius de vestra bona conversatione nobiscum gratulari, et ab innumerabilibus delictis merear excusari, Jacobo dicente apostolo: Qui converti fecerit peccatorem ab errore viae suae, salvavit animam ejus a morte, et operiet multitudinem peccatorum . Vobis vero, fratres, quos oculus Domini misericorditer jam respexit, et a talibus eruit, pro aliis jugiter Omnipotentem expedit exorare, ipsosque salutaribus monitis ad meliora convenit exhortari, ut eos quoquo modo vobiscum pariter valeatis sublimare, dicente Domino: Si frater fratrem adjuverit, ambo exaltabuntur. Et Paulus apostolus: Alter alterius onera portate, et sic adimplebitis legem Christi . Et Jacobus ait: Orate pro invicem ut salvemini . Per Dominum nostrum Jesum Christum, qui cum Patre sanctoque Spiritu vivit et gloriatur Deus per omnia saecula saeculorum. Amen.

Notes: (Matth. VII, 2) (Jac. V, 20) (Gal.
VI, 2) (Jac. V, 16)
EPISTOLA VII, XYSTI III PAPAE AD PERIGENEM CORINTHIORUM EPISCOPUM. 1.  2.
Author: Sixtus III

Ut vicarii apostolicae sedis dignitatem Anastasio Thessalonicensi antistiti a se ex antiquo more concessam revereatur, atque ejus auctoritati se subtrahere ne tentet.

Dilectissimo fratri PERIGENI XYSTUS. Gratulari potius quam conqueri deberemus de tuae fraternitatis actibus, cum tibi apostolicae sedis auctoritas in ipsis tuae ordinationis initiis, quod te semper meminisse oportet, affuerit. Sed ut nostrum est non ista retexere, ita tuae convenit fidei retinere. Nunc aliqua incitare voluisse cognovimus: sed haec, cum res per nostrorum praesentiam, quos vice nostra ad eas partes propter has causas direximus, sopitae sint, praeterimus. Nam et sanctos fratres nostros Martianinum presbyterum idem et diaconum Lollianum egisse credas, quod et utilitatibus tuis et sedis apostolicae auctoritati congrueret: et idcirco nunc ad fraternitatem tuam nil tale scripsimus, quo tibi tristitiam generemus, quia malumus correctione pacifica id quod tentatum fuerat aboleri. Nunc ergo, frater charissime, admonitus nostris epistolis per fratrem et coepiscopum nostrum Lucam, qui ad vos sola charitatis gratia provocatus advenit, sancto fratri et coepiscopo nostro Anastasio Thessalonicensis urbis antistiti eam servato reverentiam quam caeteri quoque pontifices per Illyricum constituti erga praedicti dignitatem reservare non abnuunt; cum sciamus nihil novum illi a nobis fuisse concessum, sed id quod ejus decessoribus nostri decessores detulerant, habita consideratione disciplinae ecclesiasticae constitutum. Tua enim magis interest ut huic plurimum deferatur Ecclesiae, quae tibi tantum honoris contulit, ut pro te contra eos qui tibi tunc aemuli fuerant repugnaret.
EPISTOLA VIII, XYSTI III PAPAE AD SYNODUM THESSALONICAE CONGREGANDAM. 1. 2. 3.
Author: Sixtus III

Vicarii dignitatem per Illyricum se de more Anastasio Thessalonicensi episcopo tribuisse. Quae ejus sit potestas, quae munia. Ut ei Perigenes Corinthiorum episcopus subjiciatur.

Dilectissimis fratribus universis episcopis synodo apud Thessalonicam congregandis XYSTUS. Si quantum inservitur legibus et principum constitutis, quae sunt temporalia et mutantur, et saepe saepius abolentur, tantum divinis legibus aeternisque mandatis obedentiae praestaremus, essemus profecto summae beatitudinis compotes, et mundanae vexationis molestias vitaremus, illo rectore vel praesule qui subinde subvenire cupiens quotidianis vocibus clamat: Convertimini ad me, et convertar ad vos . . . Nos fratri et coepiscopo nostro Anastasio tantum tribuimus, quantum decessoribus ipsius a nostris decessoribus attributum. Priorum judicium sequimur, haec constituendo quae ab his novimus constituta: quia et ipsum hujus probamus meriti, cujus fuerunt illi qui talia meruerunt. Nullus obviet salubribus constitutis, nullus praeceptionibus his resultet. Habeant honorem suum metropolitani singularum, salvo hujus privilegio quem honorare debeant amplius honorati. In provincia suajus habeant ordinandi; sed hoc, inscio vel invito quem de omnibus volumus ordinationibus consuli, nullus audeat ordinare. Ad Thessalonicensem majores causae referantur antistitem. Ipsum major cura respectet, eos qui ad episcopatum vocantur discutiendi sollicitius et probandi. Ipse optimos solertissimosque de vestro numero eligat, quos negotiis secum asciscat arbitros; aut sine se tribuat, qui in disceptationem missa componat. Noverit Corinthius episcopus sibi licentiam potestatis liberae minime tribuendam, si huic voluerit Ecclesiae resultare, quam sibi noverit profuisse. Cui necesse est nos quoque, si quid tentare voluerit, obviare; qui praeteritorum quae illi per nos praestita sunt memores sumus et illicitis semper usurpationibus obviamus. De caeteris vero, quaecumque illae sunt, nostris praesentibus volumus finiantur: quoniam tota illorum apud nos fides est, ut quae illi probaverint, nos credamus judicasse pariter et probasse. Data VIII idus Julias, Theodosio XV et Valentiniano IV augustis consulibus.

Notes: (Zach.
I, 3) ( Inter caetera et ad locum )
EPISTOLA IX, XYSTI III PAPAE AD PROCLUM CONSTANTINOPOLITANUM EPISCOPUM. 1. 2. 3.
Author: Sixtus III

Ut sine Thessalonicensis antistitis formata, ex iis provinciis quae ad illum pertinent, nullum sacerdotem ad se venientem suscipiat.

Dilectissimo fratri PROCLO XYSTUS. Licet fraternitatem tuam, disciplinis ecclesiasticis eruditam, ea omnia quae ad regularum et canonum observantiam pertinent custodire summa sollicitudine noverimus, nec quidquam aut ipsam facere, aut facere alios sacerdotes se connivente permittere, quod vetusta Patrum constituta pervertat, documentis evidentibus probaverimus , nostra tamen adhortatione per gratiam charitatis hoc fraternitati tuae specialiter debet accedere, ut contra subreptiones aliquorum circumspecta sanctitas tua facultatem non praebeat horum incongruae voluntati, qui Ecclesiis per se scandalum cupiunt et discordiam generare, volentes per Ecclesiarum perturbationem crescere, et locum sibi per dispensationem facere sacerdotum. Id ergo, quod nos quoque servamus, fraternitatem tuam, quam scimus hoc suo more facturam, volumus custodire; id est, ut si quis ad fratrem et coepiscopum nostrum Thessalonicensis urbis antistitem harum provinciarum, quae ad eum pertinent, sacerdos adveniat praeter ejus conscientiam, si sine ejus epistolis atque formata venire tentaverit, tamquam disciplinae ecclesiasticae despector et contemptor canonum, quos nos temerari ex aliqua parte non patimur, habeatur. Reverentiae vestrae in commune praestatur, si alter alterius honori debita, praevenientes invicem per charitatis gratiam, reservetis; quae fieri nolumus ut legimus. Discant omnes illius provinciae sacerdotes tantae fraternitatem tuam esse censurae, ut non permittas fieri quod non licet a sacerdote tentari. Diceremus plura, si non de tuae fraternitatis mente nossemus majora et ex hac parte sentire, quam nos in nostras epistolas hasce quas ad te dirigimus, possumus sermone conferre. Habes recentissimum nuper habitae actionis exemplum fratris nostri Idduae, circa quem tuae fraternitatis decrevimus judicium custodiri; cognitioni tuae facere nolentes injuriam, cum ejus intentionem justissimam innocentia tuereris. Monendi sunt ignorantes; at scientem atque servantem talia si diutius velis instruere, non tam admonere quam exprobrare ignorantiam videaris. Sufficiant ergo quae scripsimus, frater charissime, quoniam ad haec corrigenda atque servanda animum tuum atque censuram nobiscum sentire confidimus: quoniam unum cor et animum, ut dicit Scriptura , circa religionis observantiam, canonum custodiam et disciplinam ecclesiasticam retinendam nos habere, ut debemus et credimus. Data 15 kalendas Januarias, Aetio iterum et Segisvulto consulibus.

Notes: (id enim optimo
convenit et Deo dignissimo sacerdoti, ut et ad se pertinentia
qua potest cura custodiat, et alios fratribus
suis debita minime inquietare vel temerare ex aliqua
parte, MODERATIOREM HONORIFICENTIAM suam majore
gloria servaturus, si nihil licere contra morem veterum
attentantibus sinat) (Act. IV, 32)