71  EPISTOLA IX. AD EUMDEM HILDEBRANDUM S. R. E. ARCHIDIACONUM CARD.
Author: Petrus Damianus
Date:  [ f. fertur vel aliquid simile 
]

ARGUMENTUM.--Iterum cum eodem Hildebrando expostulat habitam ab eo esse fidem malevolis quorumdam sermonibus, qui beatum virum in alieno solo monasterium aedificasse per calumniam asseverabant. Quod esse falsum manifeste ostendit.

Immobili columnae sedis apostolicae domno HILDEBRANDO archidiacono, PETRUS peccator monachus, salutem. Uberes ago gratias, venerande frater, quia cum ad regalis aulae contenderes apicem, aestuantem circa me vaporare persensi de sacrario tui pectoris charitatem. Nec mirum, cum Deus ignis dicatur esse consumens , si sancti Spiritus habitaculum quibusdam scintillis erumpentibus videatur ignitum. Nam ubicunque illius itineris mentio mei nominis incidit, memoria mea penes te in benedictione fuit. Quod factum et amicorum meorum mentes erexit, et detrahentium labia dignae responsionis obicibus oppilavit. Verumtamen Florentiae mens tua, quae contra vaniloquos ac mendaces cauta consuevit esse semper et rigida, delinifica quorumdam obtrectatorum esse persuasione mollita. Comitis quippe Guidonis asseclae cum grege servili calumniabantur me construxisse coenobium, ex his utique praediis, quae in clientelae suae stipendium ex herili dudum liberalitate concesserant. Cur, quaeso, illius tunc sententiae recordatus non es, qua dicitur: « Cibaria, et virga et onus asino; panis, et disciplina et opus servo ; » ubi mox sequitur: « Laxa manus illi, et quaerit libertatem . » Cur et ille tibi versiculus excidit: « Jugum et lorum curvant collum durum, et servum inclinant operationes assiduae? » Cur etiam illud tua memoria non recoluit: « Servo malevolo tortura, et compedes. Mitte illum in operationem, ne vacet? » Sed quid mirum, si te licet prudentem et sanctum virum potuit artifex servitus et vesuta decipere, cum et prophetico plenum spiritu David, Siba servus Saul callide mentiens, compulit a justitia declinare? « Tu, inquit, et Siba, dividite possessiones . » Ille siquidem innocentem Miphiboseth mentitus est contra regiam agere majestatem; isti me conditionem perhibent proscripsisse servilem. Sed, quaeso, frater, nunquid Tethgrimus Guidonis hujus patruus, qui sine liberis obiit, de tot agris ac villis perexigua saltem, quae videbantur esse contermina monasterio legare non potuit? an adhuc obsequentis cunei judicabitur indignus, cui cum ex hac ipse vita decesserit, posteritas ei nulla succedit? Huic etiam, qui adjuvit, quia clientes omnia possident, aliquid Deo conferre, de sui juris allodio non licebit? Censebis, ut ii, qui rotandis 72 ad ignem verubus, vel abluendis sunt lebetibus deputandi, sic herilia bona possideant, ut eorum domini recedentes e saeculo, sanctis Ecclesiis sui juris impendia non relinquant? Dignumne perhibes ut mancipia nostra gerant ora flammantia, ut pretiosi cultus induant ornamenta, nos aestuantis averni tolerare supplicia? Proh pudor! ut illi fluant, et nos inopia coarctemur! Illi ructent pridiana convivia, nos quaeramus apud inferos micam! Merito perdit haereditatem, qui servum relinquit haeredem. Excludi meretur a numero filiorum, qui propria salute contempta, sibi substituit servile mancipium. Obstruatur igitur os iniqua loquentium: et juxta prophetam, sepiantur aures spinis a versipellium mendaciis detractorum . Qui ad faciem quidem blanda praetendunt, sed intrinsecus virus malitiae contegunt, et velut apes ore mella ferunt, sed aculeis pungunt. Et quid mirum, si nos, qui ad terram melle manantem contendimus, apum circumvolantium stimulis laceramur? Ad quam profecto terram festinabat ille qui dicebat: « Circumdederunt me sicut apes, et exarserunt sicut ignis in spinis . » Huc accedit quia, cum ad mel terrae viventium properare contendimus, divini quoque verbi dulcedinem propinantes etiam favos mellis in ore portamus. Scriptum est enim: « De ore prudentis procedit mel . » Et dilectus ad sponsam: « Favus, inquit, distillans labia tua, sponsa; mel et lac sub lingua tua . » Quae rursus de sponso: « Guttur ejus dulcedo, et totus concupiscentia . » Quid ergo mirum, si nos et ad mel properantes, et mel in ore portantes, examen apum hinc inde circumvolant, ut obtrectationum nos aculeis pungant? Hinc est, quod Israeliticus ille populus, dum ire per desertum ad terram repromissionis properant, prius castrametati sunt, sicut vetus habet editio, in Gai, deinde veniunt in Dibongad . Gai nimirum interpretatur chaos. Et quid per chaos, nisi cor intelligitur hominum perversorum, obscurum scilicet, tetrum atque profundum? Pravum est enim cor hominis, sicut Scriptura dicit, et inscrutabile, et quis hominum cognoscit illud? Dibongad autem significat apiarium tentationum. Post chaos itaque ad apiarum pervenitur, quia postquam cor obscurum, dolosum atque profundum, more Gai, caligo malitiae ac fraudis obtenebrat, ad hoc etiam quandoque per iniquitatis augmenta progreditur ut proximos quosque, velut apes, et praesentes assentationis melle demulceant, et absentes obtrectationum aculeis pungant. De Gai ergo in Dibongad, de chao venitur ad apiarium, quia de fraudulenta malitia tenebrosi cordis pravus quisque progreditur ad infligenda spicula detractionis. Quid itaque de te dicam qui quanquam primo foederatae concordiae circa me jura servaveris, quandoque tamen et oblatrantium canum neglexisti rictus infringere, et fidem non horruisti detrahentibus adhibere? « Vituli multi, et tauri pingues obsederunt me ; et tu patienter audisti. » Dicam itaque de summae sedis archidiacono, quod de Jacobo tunc dicebatur apostolo: « O et justus erravit. » Sed quoniam et pro faventibus, et pro laedentibus 73 indifferenter orandum est, depositae querelae calumniam orationis fine concludam. Deus omnipotens, venerabilis frater, et ex impensae charitatis officio multiplex tibi praemium reddat, et quod detractoribus consensisti clementer indulgeat.

Notes: (Deut. IV; Hebr. XII) (Eccli.
XXXIII) (Ibid.) (Ibid.) (Ibid.) (II Reg. XIX) (Eccli. XXVIII) (Psal. CXVII) (Prov. XVI) (Cant. IV) (Cant. V) (Num. XI) (Jer. XVII.) (Psal. XXI)