EPISTOLA II. AD EUMDEM
Author: Petrus Damianus
Date:  [utique] [gentes]

ARGUMENTUM.--Eumdem Cinthium reprehendit quod propter orationis fortasse studium, commissum sibi jus populo dicendi munus non impleret. Ostendit igitur quam sit laudabile quantique meriti justitiam administrare.

Domno CINTHIO praefecto PETRUS peccator monachus salutem in Domino. Dilectissime, qui tantae dignitatis administras officium, formidabile valde est, si te reddas aliquando torpore desidiae resolutum. Multas siquidem adversum te fieri querelas audio ab his, qui negotiorum causas habent, quia videlicet legalis judicii sanctionem a te obtinere non praevalent. Audi ergo quid vir sapiens dicat: « Judex sapiens judicabit populum suum, et principatus sensati terrae stabilis erit. Secundum judicem populi, sic et ministri ejus, et qualis rector est civitatis, tales et inhabitantes in ea . » Quibus itaque verbis aperte colligitur quia si tu servaveris justitiam, ac probe fueris justus, justi fient non modo ministri, sed et quique tibi sunt in urbana plebe subjecti. Cave ergo ne propter peculiaris orationis studia, quibus insistere forte contendis, disciplinam tam innumerabilis populi, qui tibi commissus est, negliges, et propter proprium commodum, communem salutem plebis quae justitiam a te praestolatur, omittas. Scriptum quippe est: « Qui conservat legem multiplicat orationem; et sacrificium salutare attendere mandatis. » Justitiam ergo facere quid est aliud quam orare? Alibi quoque scriptum est: « Justitia elevat gratias . » Et Psalmista: « Beati, inquit, qui custodiunt judicium et faciunt justitiam in omni tempore . » Memini plane excellentissimum ducem Gothifredum mihi retulisse quae scribo: Avunculus, inquit, meus, aeque nomine Gothifredus, praepotens videlicet vir, ad faciendam justitiam nimis erat intentus, et super subditos sibi populos legalium sanctionum disciplinam vigoremque tenebat, adeo ut aliquando, congregata coram se plebis innumerae multitudine, ipse 272 dux excelsa voce clamaret: Proferat causam suam in medium qui vult habere judicium. Cumque hoc praeconis officio functus tertio diceret et nullus e tanto populo responderet, intellexit omnibus satisfactum indirempta prorsus atque sopita omni lite causarum. Tunc equum laetus ascendit, et populum non jurgantem, sed pace mutua perfruentem, cum gaudio dereliquit. Post cujus obitum, vir quidam raptus in spiritu per soporem ductus est ad infernum, et diversa poenarum tormenta conspexit; inter quae vidit Richardum Verdunensem abbatem, velut excelsas machinas erigentem, et anxium atque sollicitum, tanquam munita castrorum propugnacula construentem. Hoc enim morbo laboraverat abbas ille, dum viveret, ut in extruendis inaniter aedificiis, omnes fere diligentiae suae curas expenderet, et plurimas facultates Ecclesiae in frivolis hujusmodi naeniis profligaret. Quod ergo fecit in vita, hoc perferebat in poena. Is itaque, qui haec in sopore cernebat, dum hinc inde plurima curiosus attendit, visus est sibi videre avunculum meum, qui superius dictus est, in aureo subsellio praesidentem. Cui nimirum duo angeli videbantur assistere, et flagella manibus ventilantes, conabantur aestus in ejus facie, more ministrantium, temperare. Cumque quis esset ille is qui haec videbat inquireret, responsum est ei. Justitia. Nimirum qui justitiam, dum viveret, fecit, ipsum quoque post mortem justitiae vocabulum meruit. Tu etiam, dilectissime, naviter officium tibi creditae administrationis exerce, ut tanquam commissae vineae te operarium credas, nec a laboris exercitio torpeas, si nummum dignae remunerationis exspectas. Legalium itaque sanctionum severitas reprimat, quos honestatis pudor ab excessibus injustitiae non coarctat vigoremque sentiant legis, quos rectitudinis limitem praevaricare convincit violentia pravitatis, ut dum his, qui tibi subjecti sunt, sua cuique jura servantur, tibi quoque ministerii tui merces apud Deum digna servetur.

Notes: (Eccli. X) (Eccli. XXXV) (Prov. XIV) (Psalm. CV)