EPISTOLA III.  Item ad eumdem.
Author: Nicolaus Claraevallensis

Dilecto fratri N., frater NICOLAUS, spiritum consilii et consolationis.

Tandem reversa sunt in me viscera mea; et cor meum rediit ad me, et ego ad cor meum. Felix dies in qua tibi scribere proposui, sed illa multo felicior, in qua tu rescribere voluisti. Non recedet memoria ejus et usque in saeculum non derelinquetur; sed erit mihi clara atque solemnis et aeternis gaudiis inclarescens. « Amici mei et proximi mei quasi alieni recesserunt a me , et obstupui. Apposuerunt adhuc precare mihi, quia adversum me appropinquaverunt et steterunt et indolui. Delictum quoque maximum incurrentes, te lumen oculorum meorum auferre tentaverunt, et concussa sunt omnia ossa mea, hic « conturbatum est cor meum, dereliquit me virtus mea ; » et qui duo praecedentia robustiori mente pertuleram, tertio confectus elangui. Sed nobilis animus et de coelesti sede ducens originem, in orbem sese recolligens redivivi spiritus assumpsit audaciam, ultimi enim facinoris indignitate commotus, dulcioribus litteris purgavit innocentiam suam et relisis obloquentium faucibus, perpetuum silentium susurrantibus et invidiosis indixit: « Mentita est ergo iniquitas sibi ; » quia majestas amicitiae in perseverantiae solio collocata, linguas transeuntes in terram sublimi securitate derisit, nunc ergo poliendus est stylus, et venustiori respergendus eloquio, ne verborum nuditas accuset ingenii facultatem. Quis mihi det nunquam memoriam tuam deserere, et nunquam ab illa deseri? Quomodo pati potuit tamen tam longam tam mutam absentiam? Cum resideo judex cogitationum mearum, et solus solitudinem cordis mei ingredior, admiror vehementer. Et si videre non licuit, saltem litterae, quae vera amici vestigia veras notas afferunt quare defuerunt? Quid est quod dico? quia videre non licuit? quaenam excusatio? umbratilibus palliata mendaciis? nunquid usque ad Trecas mare interfluebat Oceanum? aut impenetrabiles Riphaei montes fuerant interjecti? Sed, etsi haec omnia convenissent, nihil esse debuit amori invium, nihil arduum diligenti. Consuevit amor nare supra nubes et aquae non possunt illum exstinguere, quia solus est qui difficultatum instantiam saltu suae subtilitatis ludificare praenovit. difficile et angustum, leve facit; et latum opprobrium gloriam indicat, despectionem exaltationem esse contendit. Quem accusabo primum aut quem justiorem in nostra querela? Si verum cupio confiteri: « Ego sum qui peccavi, ego inique egi . » Quid enim tu fecisti, simplex et mansuetissime puer, et in ipsis arcanis verecundiae, reclusione mirabili consignatus? vix audes oculos levare ad coelum et respicere circumstantes: et ego pudorem altissimum altiori oblivione confudi. Factus sum tibi sicut ursus, et leo, et superbientis oculi dedignatione, teneritudinem tuae mentis infregi. Idcirco me ipsum reprehendo, transfer peccatum hoc a me. Sed hactenus si garruli et subversores subvertunt te, amplius non subvertant : ne sedeas cum consilio vanitatis et cum hominibus virulentos sermones afflantibus non commiscearis; memento quia nemo invito auditori aliquid libenter narrat. Sed quia mortui apices non possunt applicare quod sentio: Nil mihi rescribas; attamen ipse veni. OVID., Epist. Conspectus enim et conversatio habent aliquid vivae voluptatis; quam litterarum elementa non capiant.

Notes: (Job XIX) (Psal. XXXVII) (Psal. XXVI) (II Reg. XXIV) (Psal. XXV)