EPISTOLA XXXIII. AD EPISCOPOS RHEMENSIS DIOECESIS ET OMNES ECCLESIAE RECTORES ET FIDELES.  Adversus Odacrum, cujus excommunicationem notificat.   (Ex Act. prov. Eccl. Rhem.) 
         I. II. III. IV. V. VI. VII. VIII.
Author: Hincmarus Rhemensis

HINCMARUS episcopus ac plebis Dei famulus, cum collegis nostris venerabilibus dioeceseos Rhemorum episcopis, omnibus Ecclesiae sanctae rectoribus atque fidelibus, ad quorum notitiam haec sequentia poterunt pervenire: ut scientes a quibus, et qualiter, ac quotiens, et pro quibus excessibus Odacrus invasor Ecclesiae Belvacensis, suffraganeae nostrae metropolis, sit excommunicatus, ab ejus perniciosa communione se caveant, ne, ut scriptum est, picem tangentes inquinentur ab ea, et ovis morbida, nisi quantocius a sano grege fuerit separata, multos suo morbo inficiat.

Sicut longe ante praedictum est a Deo per Psalmistam: Convallem tabernaculorum dimetiar , hoc est, ut catholici doctores produnt, universum orbem terrarum, qui vallis tabernaculorum pro habitaculis corporum dictus est, etiam priusquam Christus mundo per incarnationem illuxerit, dimensum fuisse legimus, quam dimensionem habemus. Et post, ut item ipse praecepit, Distribuite, inquiens, domos ejus , videlicet universalis Ecclesiae toto terrarum orbe diffusae, per custodiarum parochias distinctam cognoscimus, quam etiam distinctionem habemus. Unde sacri canones, spiritu Dei conditi, et totius mundi reverentia, consecrati, decernunt dicentes : « Per singulas regiones episcopos convenit nosse metropolitanum episcopum sollicitudinem totius provinciae gerere, » et reliqua quae ibidem sequuntur. Et sanctus Bonifacius papa, explanans sextum capitulum mysticae Nicaenae synodi, per quam sanctus Spiritus est locutus ait: « Metropolitani sui unaquaeque provincia in omnibus rebus ordinationem semper exspectet. » Propter nos autem homines, et propter nostram salutem, mediator Dei et hominum homo Christus Jesus ad homines dixit: Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel ; et item dicit: Et alias oves habeo, quae non sunt ex hoc ovili, et illas oportet me adducere, et vocem meam audient, et fiet unum ovile, et unus pastor . Sanctam designans Ecclesiam ex circumcisione ac praeputio sub se pastore vero, qui posuit animam suam pro ovibus suis, ipso angulari lapide uniendam. De cujus sanctae Ecclesiae ovili idem dicit: Qui non intrat per ostium in ovile ovium, sed ascendit aliunde, hic fur est et latro . Qualiter autem et quo ordine quisque ad hujus sancti ovilis custodiam, id est ad regimen sanctae ecclesiae accedere ac provehi debeat, sacri canones patenter ostendunt. Videlicet ut operam dante interventore constituto, episcopo pastore viduatae ecclesiae, et a clero et a plebe, secundum apostolicam et canonicam formam, eligatur futurus episcopus, qui sacris canonibus non valeat obviare, et cum decreto singulorum manibus roborato ad metropolitanum et caeteros provinciales episcopos, ipso interventore mediante, perducatur ad ordinationem, et sic communi cunctorum decreto rationabili, et secundum regulam ecclesiasticam comprobato, secundum quartum et sextum capitulum mysticae synodi Nicaenae, et juxta vicesimum quartum capitulum Antiocheni concilia ordinetur, sicut et sanctus Gregorius multoties in regesto suo decernit. Quos sacros canones Odacrus, invasor per exteras potestates viduatae Belvacensis ecclesiae, contemnens atque conculcans pro nihilo duxit, et jam plusquam annum usurpans, sua tyrannica devastatione captivatam, contra magnum Chalcedonense concilium sexcentorum triginta et eo amplius episcoporum, quod praecipit intra tres menses ordinationes episcoporum celebrari . Non reverens divinum judicium, nec pensans quantum periculum sit, quia in proxime praecedenti coenae Dominicae die, multi ab Odone episcopo pro publicis criminibus in publica poenitentia constituti, quod nisi ab episcopo fieri licet, sine reconciliatione et communione sacra gementes remanserunt, quanti sine canonico baptismo et episcopali consignatione relicti fuerunt, quantis rusticanarum parochiarum in tanto tempore presbyteris defunctis, ipsarum parochiarum parvuli sine baptismo perire potuerunt, quanti viri, quantae feminae, sine reconciliatione et sacri olei unctione atque sancta communione, et sine eorum animarum per orationes solemnes commendatione de isto saeculo exierunt. Contra cujus diutinam pervasionem, ultra terminum constitutum a praefato magno concilio, sancti Dei, per quos sanctus Spiritus ea quae ibi sunt diffinita decrevit, et jam cum Christo in coelo regnant, terribiliter clamant, eos qui ausi fuerint post diffinitionem magnae et universalis hujus synodi quidquam ex his quae sunt prohibita perpetrare, decrevit sancta synodus a proprio hujusmodi gradu recedere. Et sanctus Gregorius ad Gallicanos episcopos scribens de hujusmodi impostore : « Dum, inquit, non officium sed nomen attendit, sacerdos non esse, sed dici tantummodo inaniter concupiscit. Quod si sic licet, quid per hoc aliud agitur, nisi ut nulla de actu probatio, nulla sollicitudo de moribus, nulla sit de vita discussio? Ex qua re, si recte libraminis examinatione pensetur, dum improbe ad inanem gloriam locum festinat utilitatis arripere, eo ipso magis quod honorem quaerit indignus est. Sicut autem is qui invitatus renuit, quaesitus refugit, sacris est altaribus admovendus, sic qui ultro ambit, vel importune se ingerit, est procul dubio repellendus. Nam qui sic nititur ad altiora conscendere, quid agit nisi ut crescendo decrescat, et ascendendo exterius interius in profundum descendat? » Idem sanctum magnumque concilium decrevit : « Ut reditus viduatae ecclesiae penes oeconomum ejusdem ecclesiae integre conserventur, » quos praedictus invasor Odacrus sine ulla divinae legis reverentia usurpare praesumpsit. Quapropter cum aliis hujusmodi praesumptoribus ab eodem sancto et magno concilio percellitur, ut qui ausi fuerint post diffinitionem magnae et universalis hujus synodi quidquam ex his quae sunt prohibita perpetrare, decrevit sancta synodus a proprio hujusmodi gradu recedere. Odacrus, relicto ecclesiastico judicio et sacrorum canonum diffinitione, per saecularem potestatem invasor rerum et facultatum ecclesiasticarum Belvacensis Ecclesiae, quae secundum sacras regulas oblationes appellantur, quia Domino offeruntur, et vota sunt fidelium, ac pretia peccatorum, atque patrimonia pauperum, ipse in se damnationis sententiam jaculavit, quia sicut sanctus Leo papa cum Romana synodo diffinivit : « Quicunque sub regula positi, relicto ecclesiastico judicio, ad patrocinia laicorum convolare, et judicia eorum expetere, et praetermisso sacerdote suae ecclesiae, ad disceptationem saecularium venerint, sacris liminibus, id est ab ecclesiae aditis expelli, et a coelesti arceri altario, id est a corpore et sanguine Christi separari jubentur. » Et canones sacri diffiniunt : « Ut quilibet regulae subjectus Ecclesiae, praeter consilium et litteras episcoporum provinciae, et praecipue metropolitani, adierit imperatorem, hunc reprobari et abjici oportere, non solum a communione, verum et ab honore cujus particeps videtur existere. » Et sanctus Hilarus papa in decretis suis: « Non minus, inquit, in sanctarum traditionum delinquitur sanctiones, quam in injuriam ipsius Domini prosilitur. » Schismaticus igitur, ab unitate Ecclesiae per sacrorum canonum contemptum, qui a sancto sunt Spiritu conditi et totius mundi reverentia consecrati, seipsum scindens, licet forte eodem cultu, eodem ritu credat ut catholici, in malo tamen suo per cupiditatem manet damnationis dissidio. Quantum autem sit malum dissidium schismatis, sanctus Augustinus in libro de Baptismo ex sacris demonstrat Scripturis hoc modo: « Non afferamus stateras dolosas, ubi appendamus quod volumus, et quomodo volumus, pro arbitrio nostro dicentes hoc grave, hoc leve est, sed afferamus divinam stateram de Scripturis sanctis tanquam de thesauris Dominicis, et in illa quid sit gravius appendamus, imo non appendamus, sed a Domino appensa recognoscamus. Tempore illo, quo Dominus priora delicta recentibus poenarum exemplis cavenda monstravit, et idolum fabricatum atque adoratum est, et propheticus liber ira regis contemptoris incensus; et schisma tentatum, idololatria gladio punita est, exustio libri bellica caede et peregrina captivitate, schisma hiatu terrae sepultis auctoribus vivis, et caeteris coelesti igne consumptis, quis jam dubitaverit hoc esse sceleratius commissum, quod est gravius vindicatum? » Quae tria gravia commissa, et non levi punitione vindicanda, si diligenter sanctarum Scripturarum auctoritate intendimus, in hac tyrannica Odacri pervasione vacantis ecclesiae invenimus. Apostolus namque dicit: Avaritia, quae est idolorum servitus . Et beatus Gregorius loquens de tentatione Dominica in Evangelii homilia, et altera sententia praefati apostoli ostendit avaritiam esse non solum pecuniae, sed etiam altitudinis. Et Odacrus invasor vacantis ecclesiae, quia secundum sacrorum canonum tramitem, ad provectum episcopalis ordinis, ut res et facultates ipsius ecclesiae possideret, Deo judice, pervenire non meruit, per saecularem potestatem prius res et facultatem ipsius ecclesiae vacantis obtinuit, ut saltu quoquo modo ad altitudinem episcopalis nominis perveniret, et sacerdos non esse, sed dici tantummodo inaniter concupivit. Non attendens, quia sic ab ipso Christo, summo pontifice, ac rege regum, sunt distincta potestatum officia, ut spiritalis actio a carnalibus distaret incursibus, et militantes Deo minime se negotiis saecularibus implicaret, ac vicissim non illi rebus divinis praesidere viderentur, qui essent negotiis saecularibus implicati. Et saeculares viri sacerdotum penderent judicio, non sacerdotes ad suam deberent redigere voluntatem: et sacerdotes saecularium judicia discuterent, non autem saeculares sacerdotum judicia molestarent, sicut litterae divinitus inspiratae manifeste demonstrant, et Constantinus magnus imperator in Nicaeno concilio se illorum judiciis subdens ostendit. His igitur ita se habentibus, Odacrus per avaritiam et altitudinis, et possessionis, in pervasione vacantis ecclesiae idololatra esse ostenditur. Per Moysen de Domino dicitur: In dextera ejus ignea lex . « In sinistra, inquit Gregorius, reprobi qui et ad sinistram ponendi sunt, dextera autem Dei appellantur electi. In dextera ergo Dei lex ignea est, quia electi mandata coelestia nequaquam frigido corde audiunt, sed ad haec amoris intimi facibus inardescunt. » Et Apostolus dicit: Deus noster ignis consumens est ; et Dominus: Ignem veni mittere in terram, et quid volo nisi ut ardeat? . Ignem Dominus in terram mittit, cum afflata Spiritus sancti corda carnalium incendit. Spiritus igitur sanctus ignis est. Et sacri canones, sicut legimus, sancto sunt Spiritu conditi, quos Odacrus facibus suae cupiditatis succensus, cum non per spiritalem ecclesiasticam traditionem, sed per carnalem saeculi potestatem pastore vacantem ecclesiam usurpavit, Spiritum sanctum quo facti sunt conditi canones, reclamante Scriptura: Spiritum nolite exstinguere , quantum ex ipso est exstinguere procuravit, et auctoritatem sacrorum canonum, ne vigeret in ecclesia sua molitione quasi incendere attentavit. Quia vero cum catholicae unitate Ecclesiae, a quo propter suos excessus sicut ostendimus et in reliquum ostendemus, est excommunicatus, sacros canones totius mundi reverentia consecratos non sequitur, sicut ex suprascriptis sacris sententiis manifestatur, schismaticus esse negari non potest, sicut sanctus Augustinus in tractatu Evangelii secundum Joannem ostendit. « Habemus, inquiens, sanctum Spiritum si amamus Ecclesiam, amamus autem, si in ejus compage et charitate consistimus. » Et in epistola concilii ad Donatistas: « Quisquis a catholica Ecclesia fuerit separatus, quantumlibet laudabiliter se vivere existimet, hoc solo scelere quod a Christi unitate disjunctus est, non habebit vitam, sed ira Dei manet super eum. Quisquis autem in hac Ecclesia bene vixerit, nihil ei praejudicant aliena peccata, Quia unusquisque in ea proprium onus portabit , sicut dicit Apostolus, Et quicunque in ea corpus Christi manducaverit indigne, judicium sibi manducat et bibit . Cum enim dicit judicium sibi manducat, satis ostendit quia non alteri judicium manducat, sed sibi, quia communio malorum non maculat aliquem participatione sacramentorum, sed consensu factorum. Nam si in factis malis non eis quisque consentiat, portat malus causam suam et personam suam, non praejudicat alteri, quem in consensione mali operis socium non habet criminis. » Qui vero ex quocunque statu, vel quocunque ordine schismati ejus favent, attendant et appendant diffinitionem apostolicae sedis, quam decretis suis inseruit dicens, « Quisquis, inquit, assentit principi schismatis, schismaticus esse negari non poterit. Quod et si omnes sacerdotes et mundus assentiat, damnatio consentientes involvit, non praevaricationem consensus absolvit. Non enim crimen minuitur, sed accrescit, cum generale fit ex privato. Hoc enim Deus omnium indicavit, qui mundum peccantem generali diluvio interemit. » Isdem vero, ut jactant fautores sui, et applaudunt ei complices praesumptionis suae, non proponens Deum ante conspectum suum, persuadet sibi tenere et usurpare res ac facultates a se invasae ecclesiae, etiamsi ad nomen episcopale pervenire nequiverit, assumentes in augmentum suae damnationis exempla de quibusdam ecclesiis, quae quorumdam principum temporibus diu sine pastore vacarunt, sua opera quasi ex mortuis pellibus, ut beatus demonstrat Gregorius, credentes muniri, dum pravitatem suam ex alienis pravitatibus tuentur. Quia enim talia contigisse considerant, se haec facere licenter putant, quod schisma esse contra traditionem ecclesiasticam et sacrorum canonum constitutionem patenter ostenditur. Quod sanctus Gregorius in Evangelii homilia redarguit dicens: « Sunt nonnulli, qui dum plus terrenam substantiam quam oves diligunt, merito nomen pastoris perdunt, quia non pro amore intimo oves Dominicas, sed ad temporales mercedes pascunt. Mercenarius quippe est, qui locum pastoris tenet, sed lucra animarum non quaerit, terrenis commodis inhiat, honore praelationis gaudet, temporalibus lucris pascitur, impensa sibi ab hominibus reverentia laetatur, et pro eo ipso quod in regimine laborat, hic quod quaerit inveniat, et ab haereditate gregis in posterum alienus existat. » Caeterum quia cognata sunt schisma et haeresis, sicut etiam solemnes orationes universalis Ecclesiae in die sancti parasceves aperte demonstrant, annuente veritate ostendere procurabimus, quia nec a damnatione simoniacae haereseos est immunis. Dominus dicit in Evangelio de largiendis sacris ordinibus: Gratis accepistis, gratis date . « Praesciebat, inquit beatus Gregorius, nonnullos hoc ipsum donum accepti Spiritus in usum negotiationis inflectere, et miraculorum signa ad avaritiae obsequium declinare. Hinc est enim, quod Simon magus per impositionem manus edita miracula conspiciens, percipere donum Spiritus sancti pecunia voluit, scilicet ut deterius venderet quod male comparasset. Unde bene cum justum virum describeret propheta ait: Qui excutit manus suas ab omni munere . Neque enim dicit, qui excutit manus suas a munere, sed adjunxit ab omni, quia aliud est munus ab obsequio, aliud munus a manu, aliud munus a lingua. Munus quippe ab obsequio est, subjectio indebite impensa, munus a manu pecunia, munus a lingua favor. Qui ergo sacros ordines tribuit, tunc ab omni munere manus excutit, quando in divinis rebus non solum nullam pecuniam, sed etiam humanam gratiam non requirit. » Unde Dominus vendentes et ementes ex templo eliminat, quia vel eos pro munere impositionem manuum tribuunt, vel eos qui donum Spiritus emere nituntur damnat. Vendentes quippe in templo sunt, qui hoc quod quibusdam jure competit ad pretium largiuntur. Ementes vero in templo sunt, qui dato patronis praemio emunt peccatum. Hinc est quod sacri canones simoniacam haeresim damnant, et eos sacerdotio privari praecipiunt, qui de largiendis ordinibus pretium quaerunt. Et cum prima contra sanctam Ecclesiam simoniaca haeresis sit exorta, cur non videtur quia eum quem cum pretio ordinat provehendo agit ut haereticus fiat? sacri namque canones et ordinantes et ordinatos pro munere, sed et interventores irrefragabiliter damnant, sicut lector in secundo capitulo magni Chalcedonensis concilii poterit invenire. Nos quidem non incerta relatione saepe fatum Odacrum, non solum pecuniam, sed et res per non ignotas personas pro percipiendo episcopali ordine obtulisse comperimus. Et sanctus Augustinus in libro de utilitate credendi ait: « Haereticus est qui alicujus temporalis commodi et maxime gloriae principatusque gratia, falsas ac novas opiniones vel gignit vel sequitur. Ille autem qui hujusmodi homini credit, homo est imaginatione quadam pietatis illusus. » In privilegio Belvacensis Ecclesiae, consensu domni Karoli nos episcopi quatuor provinciarum, Rhemorum scilicet, Rhotomagensium, Turonorum ac Senonum, majorum exempla secuti, canonica et episcopali auctoritate decernentes subscripsimus, « Ut nulla saecularis potestas de rebus episcopii Belvacensis Ecclesiae praesumat. Si quis vero regum, sacerdotum, et judicum, atque saecularium personarum, hanc constitutionis paginam cognoscens contra eam venire tentaverit, reum se divino judicio existere de perpetrata iniquitate cognoscat. Et nisi vel ea quae ab illo sunt male ablata restituerit, vel digna poenitentia illicita acta defleverit, a sacratissimo corpore ac sanguine Dei Domini Redemptoris nostri Jesu Christi alienus fiat atque in aeterno examine districtae ultioni subjaceat. » Et in hac constitutione nostra Domini nobis adfuisse praesentiam credimus, secundum promissionem suam qua dicit: Ubi fuerunt congregati duo aut tres in nomine meo, ibi sum in medio eorum . Si ergo adesse dignatur ubi fuerint duo vel tres congregati in nomine suo, quanto magis non deerit, ubi plures auctoritatem illius sequentes conveniunt vel consentiunt sacerdotes? Qui autem ex his qui jam ad Dominum perrexerunt in sedibus eorum successerunt, sicut sanctus Siricius in decretis suis demonstrat, in eorum labores curasque debent succedere, et quae antecessores eorum statuerant regulariter, conamine summo defendere. Nam, inquit Symmachus papa, « Dum ad Trinitatis instar, cujus una est atque individua potestas, unum sit per diversos antistites sacerdotium, quemadmodum priora statuta a sequentibus convenit violari? Huc accedit quod haec si eveniat sententiarum varietas, ad ipsam sacrosanctam catholicam religionem credimus pertinere, cujus omnis potestas infringitur, nisi universa quae a Domini sacerdotibus semel statuuntur perpetua sint, quod alias contingere poterit, si successor decessoris actibus non tribuerit firmitatem, et roborando quae gesta sunt faciat rata esse quae gesserit. Quanta enim vicariis beatissimi Petri apostoli judicabitur esse reverentia, si quae in sacerdotio praecipiunt, iisdem transeuntibus dissolvantur? In privilegio domni papae Nicolai, quod tempore Odonis episcopi ecclesiae Belvacensi contulit, ad locum ita scriptum est: « Nullus itaque regum, nullus judicum, nullus cujuscunque saecularis potentiae dignitate fultus, in rebus vel villis vel agris vel mancipiis, vel quidquid ad monasteria ibidem descripta collatum fuerit, potestatem habeat vel dominandi vel accipiendi, vel auferendi, praeter episcopum Belvacensis, qui per tempus fuerit eidem praelatus ecclesiae: sed quidquid in auro vel in argento, vel in quacunque supellectili, vel in omni facultatis substantia ipsis est monasteriis hodie delegatum, vel futuris temporibus fuerit collatum, episcopi Belvacensis distributioni et ordinationi fiat subjectum, nec alterius potestatis jus vel dominatio super eis potestatem aliquam, nisi quantum divina auctoritas et lex et justitia permittit, obtineat . . . . . . . . . oculis ad ignem perpetuum vadat. Unde ipsi et suis complicibus inculcanda est sententia beati Gregorii, quam in epistola Graecorum partibus contra quatuor male sentientium capitula posuit, qui anathematizati cum aliis perniciosis persuadebant sibi anathematis vinculo non teneri. Ipsi, inquit, sibi testes sunt quia Christiani non sunt, qui ligamenta sanctae Ecclesiae vanis se aestimant conatibus solvere, ac per hoc nec absolutionem sanctae Ecclesiae quam praestat fidelibus veram putant, si ligaturas ejus valere non aestimant. Contra quos diutius disputandum non est, quia per omnia despiciendi et anathematizandi sunt, et unde se fallere veritatem credunt, inde in peccatis suis veraciter ligantur, eosque et ego, et omnes catholici episcopi, atque universa Ecclesia, anathematizamus, quia veritati contrariae sentiunt et contraria loquuntur. » Sacri denique Nicaeni canones decernunt, de his qui communione privantur, seu ex clero seu ex laico ordine : « Ab episcopis per unamquamque provinciam sententia regularis obtineat, ut hi qui abjiciuntur ab aliis non recipiantur. » De cujus magni concilii privilegio sanctus Hilarius et beatus Ambrosius mirabiliter scribunt; sed et magnus Leo papa dicit : « Tanto, inquiens, divinitus privilegio Nicaena est synodus consecrata, ut sive per pauciores, sive per plures ecclesiastica judicia celebrentur, omni penitus auctoritate sit vacuum, quidquid ab illorum fuerit constitutione diversum. » Et item : « Sancti illi et venerabiles Patres, qui in urbe Nicaena, sacrilego Ario cum sua impietate damnato, mansuras usque in finem mundi leges ecclesiasticorum canonum condiderunt, et apud nos in toto orbe terrarum in suis constitutionibus vivunt, et si quid usquam aliter quam illi statuere praesumitur, sine cunctatione cassatur. » Et item idem in decretali sua epistola : « Beati Pauli apostoli per Spiritum Dei emissa praeceptio est, qua in persona Timothei omnium Christi sacerdotum numerus eruditur, et proinde unicuique nostrum dicitur: Manus nemini cito imposueris, neque communices peccatis alienis ; » et paulo post: « Quid est communicare peccatis alienis, nisi talem effici ordinationem, qualis ille est qui non meruit ordinari? sicut enim boni operis sibi comparat fructum, qui rectum tenet in eligendo sacerdote judicium, ita gravi semetipum afficit damno, qui in suum collegium assumit indignum. Non ergo in cujusquam persona praetermittendum est, quod institutis generalibus continetur, nec putandus est honor ille legitimus, qui fuerit contra divinae legis praecepta collatus. » Et item idem: « Superflue extra Ecclesiam positis resistimus, si ab his qui intus sunt in eis quos decipiunt vulneramur. Oportet etenim nos evangelici meminisse praecepti, quod ab ipsa veritate praecipitur, ut si nos oculus, aut pes, aut dextera scandalizaverit manus, a compage corporis auferatur, quia melius sit his in ecclesia carere membrorum, quam cum ipsis in aeterna ire supplicia. » Abjicienda prorsus pestifera haec a sacerdotali vigore patientia est, quae sibimet peccatis aliorum parcendo non parcit, sicut Heli quondam sacerdos, filiorum suorum delicta tolerando, cum ipsis divinae justitiae sententiam meruit expertiri, quia segni indulgentia dissimulavit plectere peccatores. Igitur juxta praeceptum Levitici, in quo leprosi domorum lapides a sacerdote inspici, et qui ex eis purificari nequiverit, jam inter immundos computari, ac de ordine mundorum lapidum praecipitur erui, et de coelesti aedificio, videlicet sancta Ecclesia, velut indignus abjici, ac divino examine alius qui dignus est in loco illius substitui, quia saepe fatus Odacrus non est clericus Rhemensis nostrae provinciae, et contra sacras leges et regulas vacantem pastore suffraganeam metropolis nostrae ecclesiae invadere praesumpsit, et reditus ecclesiae viduatae, quas magnum Chalcedonense concilium penes oeconomum ejusdem ecclesiae integre conservari praecipit, sacrilege usurpavit, cum diffinito judicio ipsius concilii, et excommunicatione episcoporum quatuor provinciarum, insuper et domni papae Nicolai apostolicae sedis pontificis, a nobis evangelica et apostolica atque canonica auctoritate sit excommunicatus, ut nunquam vel nusquam in provincia metropolis Rhemorum Ecclesiae in gradu ecclesiastico ministret, et si in pertinacia suae pervasionis de caetero manere praesumpserit, nunquam vel nusquam in Rhemensi provincia cum aliquo Christiano communicet, neque corpus et sanguinem Christi, nisi forte, juxta mysticam Nicaenam synodum , in exitu positus viaticum munus sacrae communionis accipiat.

Notes: (Psal.
CVII) (Psal. XLVII) (conc. Antioch., an 341, can. 9) (Matth., 15) (Joan., X) (Joan., 10) (conc. Chalced.,
can. 25) (lib. VII,
epist. 110) (conc. Chalced. can. 25) (epist. 96) (conc. Antioch.,
can. 2) (Coloss. III) (Deut. XXXIII) (Hebr. XII) (Luc. XII) (I Thess. V) (Gal. V) (I Cor. XI) (Matth. X) (Is. XXXIII) (Matth. XVIII) (conc. Nic. an. 325, can. 5) (epist. 106, ad Anatol.,
c. 2 et 4) (epist. 53) (epist. 12, ad episc.

Afric., c. 2) (I Tim. V) (can. 13)