LXXV.  S. Leo IX Hartwigi Bambergensis et Adalberonis Wirzeburgensis episcoporum lite, praesente Heinrico imperatore, Bambergae composita, ecclesiae Bambergensis possessiones et privilegia confirmat.   (Anno 1052.) [Pertz,  Monum. Germ. Hist.  Script. IV, 802.]
Author: Leo IX

LEO episcopus, servus servorum Dei, HARTWICO Babenbergensi episcopo sibique canonice in sede episcopatus successuris in perpetuum, aeternam in Domino salutem.

Cum, exigente cura pastorali totius sanctae Dei Ecclesiae, nobis Dei providentia commissae, in partes Germaniae venissemus quae orientali Franciae adjacent, prece dilectissimi filii nostri Heinrici, secundi imperatoris et tertii regis, ac supra fati dilectissimi confratris nostri episcopi Hartwici, Babemberch venimus, et in die natalis beati Lucae evangelistae, inter missarum solemnia, cum verbum Dei haberemus ad populum, praesente nominato charissimo filio nostro Heinrico, et episcopis quamplurimis, astantibus etiam laicis et diversis potestatibus saeculi, relecta sunt praedecessorum nostrorum privilegia, quibus idem locus fundatus et corroboratus est auctoritate Romana sanctae sedis apostolicae. Relecta est ibi et conscriptio et confirmatio Heinrici Wirziburgensis episcopi, qua praedictam Babenbergensem ecclesiam banno episcopali et episcopii termino, accepta placita commutatione, firmavit; quae sic acta est: Dum Heinricus, in imperio primus, in regno secundus, divini ignis amore succensus, de praediis quae Dei gratia haereditario jure in suae possessionis dominium pervenerant, Dei servitium augere, construendo episcopatum atque ordinando, desideraret, quo id legitime rationabiliterque fieri potuisset, Heinricum venerabilem Wirziburgensis ecclesiae provisorem, quatenus praedictum locum Babenberch nuncupatum, cum pago qui Ratenzgowe dicitur, qui ad suae dioeceseos statum pertinere videbatur, de suo jure in ejus jus ad id perficiendum transfunderet, studiose coepit flagitare. Qui, quoniam justae et rationabiles causae videbantur, ejusdem invictissimi regis petitionibus acquiescens, cum communi cleri sui atque militum necnon totius populi consilio et consensu, praefatum locum cum praedicto pago, tribus parochianis ecclesiis cum suis adjacentiis exceptis quarum nomina sunt haec, Wachenrode, Lonerstat, Mulihusen, omni postmodum remota contradictione, suae potestati tradidit; alterius autem pagi, qui Volcfelt nominatur, in quo praefatus locus situs est, partem eidem regi concessit, quantum est de Babenberch usque ad flumen Uraha, de Uraha in Ratenzam flumen, et sic juxta decursum ejusdem fluminis in Moin, et inde ad rivulum Wichibach, deinde ad caput ejusdem rivuli, sicque qua citissime ac proxime perveniri potest ad Uraha. Et ut haec traditio firma et inconvulsa permaneret, ipse praedictus praesul Heinricus cum canonicis suis corroboravit et subscripsit. Qua conscriptione relecta, cum juxta votum omnium, ut semper justis operibus favorem debemus, et nos praedictum venerabilem locum apostolica auctoritate vellemus corroborare, ipse praenominatus ejusdem loci episcopus, Hartwicus, proclamationem suam fecit quia locus suus a clericis Adelberonis Wirziburgensis episcopi temeraria praesumptione invasus esset. Quod nos, quia utrique episcopi praesentes aderant, inter quos causa stabat, ibidem volentes discutere, Adelberoni episcopo, a quo injuria illata erat, deliberationem fecimus, ut objectionem hanc, si posset, refelleret; si non, justitiae satisfaceret. Tunc ille, inito cum suis omnibus qui aderant clericis et laicis consilio, regrediens ad ambonem, de illata injuria se cum satisfactione excusavit, et de omnibus quae ad bannum et episcopalem justitiam et potestatem Babenbergensis episcopi pertinerent, extunc et deinceps renuntiavit, exceptis his causis quas de bonis utriusque episcopii ipsi inter se episcopi possent legaliter definire. Verum nos, sicut semper de provectu gaudemus fidelium et justis operibus debemus augmentum, eumdem locum Babenbergensem, ab antecessoribus nostris corroboratum, apostolica auctoritate ibidem viva voce corroboravimus, et eamdem corroborationem nunc etiam litteris signamus, ut cumdem locum et omnia, quae ibidem Deo sanctoque Petro a felicis memoriae Heinrico, secundo rege et primo imperatore, tradita sunt, et quae in posterum jure acquiri possunt vel juste acquisita sunt, praedia, mancipia, aurum, argentum, pallia, vasa, ornamenta vel alia utensilia, nemo audeat in perpetuum subripere, auferre aut commutare, nisi ad utilitatem ejusdem ecclesiae; sed episcopus ejusdem loci, vel qui in perpetuum ejusdem fuerint successores, secura eas tranquillitate possideant, ac liberam habeant potestatem omnes res et proprietates ejusdem loci ordinare atque componere vel etiam augmentare, dissipare vero atque confundere nullam habeant inde potestatem aut dominationem. Insuper pro nostra auctoritate sancimus ut in terminis ac rebus ejusdem ecclesiae nulla sit infestatio tyrannorum vel aliorum quorumlibet hominum pravorum, sive sint in civitate ipsa Babenberch, sive in castellis, villis, servis, ancillis, tributariis, decimis, forestis, silvis, venationibus, piscationibus, molendinis, campis, pratis, pascuis, agris cultis et incultis; aut quidquid modo illuc pertinet aut in futurum juste acquiri poterit, per nostrae apostolicae auctoritatis privilegium corroboratum, in secura permaneat quiete. Nullus ibi comes aut judex placitum seu districtionem aliquam facere vel tenere audeat, nisi quam per concessionem gloriosissimi imperatoris secundi Heinrici, vel successorum ejus episcopus ejusdem loci deliberaverit. Nulla in aliqua dignitate posita magna parvaque persona per violentiam irruat. Sit ille episcopatus liber, Romano tantum mundiburdio subditus, quatenus episcopus liberius et delectabilius cum clericis suis servitio Dei possit insistere, et Heinrici primi imperatoris, ejusdem loci venerabilis fundatoris, nostrique, scilicet Leonis noni papae, ac nostrorum successorum, Heinrici quoque charissimi filii nostri secundi imperatoris, atque omnium, quibus debitores sunt, memoriam jugiter habere. Sit tamen idem episcopus suo metropolitano episcopo Moguntino, in canonicis causis tantummodo, subjectus et obediens. Deliberatis igitur, sancitis ac corroboratis omnibus supra dictis rebus, eidem sancto loco placuit addendum insigne honoris ecclesiastici a nostra apostolica auctoritate, ducti amore et reverentia Clementis, piae memoriae praedecessoris nostri, quem Deus miro dispositionis ordine a praelatione hujus loci ad sanctae Romanae catholicae et apostolicae Ecclesiae apicem dignatus est accersire, et mirabilius e Romanis finitimis defunctum corpus ejus reducere, volens hanc ecclesiam, ut aestimamus, quasi novam tanto decoratam esse patrono, Romanamque contentam et sufficientem, praeteritis et futuris Patribus manere ornatam. Quin etiam, amore et desiderio fratrum, qui nos in suis recepere ecclesiasticis stipendiis et quotidianis, unum nostra vicissitudine regere fratrem, mitras gestandi concedimus licentiam, ea scilicet ratione ut ab episcopo provideantur digniores et honestiores presbyteri et diaconi, qui bonis moribus vel maturis aetatibus vel etiam praelationibus ipsius loci emmeant, his videlicet diebus, in nativitate Domini et Salvatotoris nostri Jesu Christi, et in coena Domini, et in Sabbato sancto et in die gloriosae Resurrectionis ejusdem, et sancto Pentecostes, et in die sancti Georgii, et in die sanctorum Petri et Pauli, et Assumptionis beatissimae Mariae et sancti Dionysii, pro reverentia nostri praelibati praedecessoris domni Clementis papae, cujus anniversarius dies tunc ab eisdem fratribus agitur, et in anniversario die domni Heinrici imperatoris, ejusdem loci venerabilis constructoris. His vero concedimus hanc dignitatem qui tantum specialiter excubant vel deserviunt apud praedicti praedecessoris nostri sepulcrum. Contentos tamen his sancimus diebus fore, nec ultra a quoquam temere usurpari, ne honor proprius apostolicae sedis vilescat. Haec vero omnia supra dicta observari et custodiri in perpetuum, nostra apostolica auctoritate decernimus, confirmamus et corroboramus. Qui vero, quod absit, hujus nostri privilegii temerarius transgressor exstiterit, Dei, et beatissimae Mariae, et beatorum Petri et Pauli omniumque sanctorum et nostra aeterna maledictione maledicatur, et perpetui anathematis vinculis innodetur, nisi digna satisfactione resipuerit et canonice satisfecerit. Qui autem pio corde hujus observator privilegii exstiterit, Dei omnipotentis et almae Mariae et beatorum apostolorum Petri et Pauli benedictione ditatus, aeterni regni particeps fieri mereatur. Data per manus Friderici diaconi bibliothecarii et cancellarii sanctae Romanae catholicae et apostolicae Ecclesiae, anno Dominicae Incarnationis 1052, anno pontificatus domni Leonis noni papae IV.