CXI.  Monasterii Sanctae Mariae Esromensis protectionem suscipit, possessionesque ac privilegia confirmat.   (Laterani, Mart. 16.) [THORKELIN,  Diplom. Arna-Magn.,  I, 277.]
Author: Clemens III

CLEMENS episcopus, servus servorum Dei, dilectis filiis abbati Sanctae Mariae de Esrom, ejusque fratribus tam praesentibus quam futuris regularem vitam professis, in perpetuum.

Religiosam vitam eligentibus apostolicum convenit adesse praesidium, ne forte cujuslibet temeritatis incursus aut eos a proposito revocet, aut robur, quod absit! sacrae religionis infringat. Eapropter, dilecti in Domino filii, vestris justis postulationibus clementer annuimus, et praefatum monasterium Sanctae Mariae de Esrom, in quo divino estis obsequio mancipati, sub beati Petri et nostra protectione suscipimus, et praesentis scripti privilegio communimus. Inprimis siquidem statuentes, ut ordo monasticus, qui secundum Deum et beati Benedicti Regulam atque institutionem Cisterciensium fratrum institutus esse dignoscitur, perpetuis ibidem temporibus inviolabiliter observetur. Praeterea quascunque possessiones, quaecunque bona idem monasterium inpraesentiarum juste et canonice possidet, aut in futurum concessione pontificum, largitione regum vel principum, oblatione fidelium, seu aliis justis modis, praestante Domino, poterit adipisci, firma vobis, vestrisque successoribus et illibata permaneant. In quibus haec propriis duximus exprimenda vocabulis: Locum ipsum, in quo praefatum monasterium situm est, cum omnibus adjacentiis et pertinentiis suis; claustrum ipsum de Hesram cum silvis, pratis, molendinis piscariis, et omnibus pertinentiis suis. Widlingruth, Hafreholm, Byrgisholm, Sande, Fumathorp, Stenholt; domos Sancti Martini Hiarnetorp, Cracadal, Mothorp in Hallandia et Glumsiensivig cum villis, pratis, silvis et reliquis appendiciis suis. Sane laborum vestrorum quos propriis manibus vel sumptibus colitis, sive de nutrimentis vestrorum animalium, nullus a vobis decimas exigere vel extorquere praesumat. Liceat quoque vobis clericos vel laicos e saeculo fugientes liberos et absolutos ad conversionem recipere, et eos absque contradictione aliqua retinere. Prohibemus insuper ne ulli fratrum vestrorum, post factam in eodem loco professionem, fas sit de ipso sine licentia sui abbatis discedere; discedentem vero sive communium litterarum cautione nullus audeat retinere. Paci quoque et tranquillitati vestrae paterna in posterum sollicitudine providere volentes, auctoritate apostolica prohibemus, ne quis infra clausuras locorum seu grangiarum vestrarum furtum rapinamve committere; ignem apponere, hominem capere vel interficere audeat, seu aliquam violentiam exercere. Insuper etiam apostolica auctoritate sancimus ut, quemadmodum a praedecessoribus nostris statutum est, nullus episcopus, neque aliqua persona ad synodos vel conventus forenses vos ire compellat. Sed nec ad domos vestras causa ordines celebrandi, chrisma conficiendi, causas tractandi vel aliquos conventus publicos convocandi, quisquam, vobis invitis, praesumat accedere. Sancimus etium ut, si episcopus, in cujus parochia domus vestra fundata est, tertio per intervalla temporum, cum humilitate qua convenit requisitus, substitutum abbatem benedicere forte noluerit, proprios novitios benedicere, et alia quae ad officium suum pertinent exercere, donec idem episcopus duritiam suam recogitet, et benedicendum abbatem benedicere non recuset. Sane si episcopi aliquid a vobis, praeter obedientiam debitam, vel principes terrae contra libertatem ordinis a praedecessoribus nostris et a nobis indultam expetierint, liberum sit vobis auctoritate apostolica denegare quod petitur, ne occasione ista praedictus ordo, qui hactenus liber exstitit, humanae servitutis laqueo vinciatur: illud adjicientes, ut nullus episcopus regularem abbatis vestri electionem impediat, aut de instituendo vel removendo, seu deponendo eo qui pro tempore fuerit, contra statuta Cisterciensis ordinis et auctoritatem privilegiorum vestrorum se nullatenus intromittat. Quod si episcopi aliquam propter hoc in ecclesias vestras vel personas sententiam promulgaverint, eamdem sententiam, tanquam contra apostolicae sedis indulta prolatam, statuimus irritandam. Cum vero propriorum episcoporum copiam non potestis habere, si aliquem episcopum per vos transire contigerit, de quo plenam notitiam habeatis, ab illo et vicinis episcopis, cum dioecesana sedes vacaverit, benedictiones vasorum, vestium, monachorum ordinationes, et altarium consecrationes recipere valeatis; sic tamen ut propriis episcopis ex hoc in posterum nullum praejudicium generetur. Auctoritate quoque apostolica interdicimus ne quis vicinos vel mercenarios viros, pro eo quod vos ad laborandum adjuverint, in illis diebus in quibus laboratis et alii feriantur, ut aliqua occasione eorum quae ab apostolica benignitate vobis indulta sunt, seu benefactores vestros, pro eo quod aliqua beneficia de proprio vobis aut obsequio ex charitate praestiterint, interdicere, aut vinculo anathematis audeat innodare. Quod si quis aliquem de familia vestra, donec in famulatu vestro permanserit, propter detentionem decimarum, vel alius quis, a sede apostolica ordini vestro concessum, excommunicationis vel interdicti sententiam promulgaverit, liceat vobis eos metu mortis absolvere, et si eorum presbyteri humiliter requisiti, id efficere forte noluerint, vel malitiose distulerint, ipsis ecclesiastica sacramenta conferre. Liceat quoque vobis in monachos vel conversos vestros, qui de claustro vestro sine licentia abbatis sui exierint, si forte vobis invitis aliquis eos retinere praesumpserit, sententiam regularem ex nostra auctoritate proferre. Decernimus ergo, ut nulli omnino hominum liceat praefatum monasterium temere perturbare, aut ejus possessiones auferre, vel ablatas retinere, minuere, seu quibuslibet vexationibus fatigare; sed omnia integra conserventur eorum, pro quorum gubernatione concessa sunt, usibus omnimodis profutura; salva sedis apostolicae auctoritate. Si quae igitur in futurum ecclesiastica saecularisve persona, etc. Ego Clemens catholicae Ecclesiae episcopus. Ego Joannes Sanctae Mariae presb. card. Ego Pandulfus presb. card. basilicae XII Apostolorum. Ego Albrand tit. S. Crucis in Jerusalem presb. card. Ego Bobo tit. S. Anastasiae presb. card. Ego Alexander presb. card. tit. . . . Ego Petrus tit. S. Laurentii in Damaso presb. card. Ego Jacobus diac. card. S. Mariae in Cosmidin. Ego Gratianus SS Cosmae et Damiani diac. card. Ego Gerardus S. Adriani diac. card. Ego Bernardus S. Mariae Novae diac. card. Ego Gregorius S. Mariae in Aquino diac. card. Datum Laterani per manum Moysi, sanctae Romanae Ecclesiae subdiaconi, vicem agentis cancellarii, XVII Kal. Aprilis, indictione VII, Incarnationis Dominicae anno 1188, pontificatus vero domini Clementis papae III anno secundo.