XX. AD EUMDEM.
Author: Arnulfus Lexoviensis

Pro Willelmo monacho olim nos fraternitati tuae semel et iterum scripsisse meminimus, ut cum in monasterio tuo, in quo professus est, reciperes, et paratum ad omnem humilitatem et obedientiam benignitate debita confoveres. Quod si adversus eum fraternitas tua aliquid haberet, quominus recipiendum esse decerneres, id ipsum nobis assignato tibi loco et tempore congruo demonstrares, ne aut ipse sine culpa societate collegii privaretur, aut quies fratrum importuno reprobandae personae turbaretur accessu. Ovis enim ad ovile potius humeris est reportanda pastoris quam luporum morsibus exponenda, ad cujus salutem impretiabilis ille Christi sanguis effusus est et institutionis evangelicae doctrina concurrit. Nos vero, cum tu nec monachum juxta mandata reciperes, nec post secundam etiam vocationem nostro te conspectui praesentares, ne in contemptum episcopalis reverentia verteretur, ad veniendum te mandato severiore compulimus, praedicto fratri de exclusione, nobis de inobedientia responsurum. Postmodum tamen, ne quid motu quolibet facere crederemur, nosti quanta injuriam nostram facilitate remisimus, ut et tu exemplo nostro posses ad misericordiam invitari. Tu vero quam durum te et inexorabilem praestiteris meministi, asserens saepe dictum fratrem publica totius capituli sententia condemnatum exisse, pro delicto quodam, quod, sicut aiebas, secundum privatas institutiones vestras veniam non meretur. Ille vero cum delictum modis omnibus sententiamque capituli pernegasset, innocentiam suam testimonio capituli cum omni, sicut visum est, securitate commisit. Placuit itaque nobis, consilio magnorum virorum qui aderant, ipsum et religiosas ad capitulum vice nostra destinare personas, per quas nobis exquisitam remitteret attestatio publica veritatem. Tu autem in absentem testimonium dici multa instantia postulabas, nec te permissurum pro nobis ipsum vel capitulum intrare vel aliquid quod ibi diceretur audire, cum in inquisitione criminis reos praesentes esse oporteat et omnem eis audiendi et respondendi copiam indulgeri. Super quo, quia de saepe dicti fratris crimine noluisti nos facere certiores, necesse habemus ipsum interim innocentem reputare quem nec propria confessio nec attestatio quaelibet aliena convincit. Neque enim ipsum pro simplici delatione tua condemnari canonicus ordo permittit, praesertim cum te eum aliquando exosum habuisse constet, nec adhuc rancorem veteris iracundiae sepelisse. Per praesentia itaque scripta tibi mandamus ut eum in claustro cum caeteris fratribus sine dilatione, salva omni pristini status sui integritate, recipias, nec ullis eum molestiis inquietes, sed tanto eum benigniori charitate confoveas quanto ipsum es severiori vehementia persecutus. Ad benigni siquidem Patris amplexum filialis devotio convalescit, et sicut odia provocantur injuriis, sic benignitate gratia comparatur. Quod si fraternitas tua praesentibus detrectaverit obedire mandatis, ab altaris officio te noveris ea qua tibi praeeminemus auctoritate suspensum, donec et fratri de injuria, et nobis sit de contemptu ordine judiciario satisfactum. Nosse siquidem debes in eo qui religionem professus est, inobedientiam crimen esse, ipsumque ad exactissimam diligentiam teneri, qui obedientiam praelato suo viva voce et scripto, juramento etiam corporaliter interveniente, adhibita salutiferae crucis impressione signavit.