| De controuersia inter nos et ecclesiam Uallis Regis . | Magistri Iohannes de Blesis et Girardus de Menesio , canonici et officiales Remenses , uniuersis presentes litteras , salutem . Nouerint uniuersi quod cum abbas et conuentus Sancti Nichasii Remensis ex una parte et abbas et conuentus Uallis Regis 5 ex altera super omnibus querelis motis inter ipsas partes et que moueri poterant inter ipsas usque ad diem presentem , in uiros religiosos abbatem Uallis Regis et priorem Sancti Nichasii Remensis sub pena centum librarum parisiensium parti obseruanti arbitrium a parte non obseruante reddendarum de alto et basso compromisissent , ita quod si dictos arbitros dissentire contingeret ipsi arbitri uirum religiosum abbatem Sumacensem tertium arbitrium aduocarent , prout dicte partes coram nobis recognouerunt et coram dictis arbitris dicte partes ad inuicem una contra alteram petitiones suas ediderunt in hunc modum : Dicit ecclesia Sancti Nichasii Remensis contra abbatem et conuentum Uallis Regis quod ipsi possident quandam culturam sitam in territorio de Turno inter Crucem 6 et Sanctum Symonem , unde cum tertia pars decime dicti territorii ad dictam ecclesiam pertineat , petit a dictis abbate et conuentu ut eamdem tertiam partem decime predicte culture integraliter persoluant ; petit etiam decimam dicte culture quam omiserunt soluere per uiginti annos quam estimat usque ad ualorem XXXa modiorum bladi ; dicit quod cum ipsa sit in possessione piscandi et faciendi aisantias suas in fossa sita retro molendinum de Betaincort et in eadem fossa situm fuerit antiquitus dictum molendinum dicte ecclesie dicti abbas et conuentus Uallis Regis ipsam inquietant et perturbant quominus dicta possessione gaudere ualeat . Item dicit quod cum ipsa sit et fuerit in possessione duorum ortorum sitorum inter Crucem et Betaincort qui fuerunt Manisseri et Roberti maioris , ipsi Uallis Regis dictam ecclesiam Sancti Nichasii inquietant etiam . perturbant , impediunt quominus dicta possessione gaudere ualeant ; item dicit quod cum ipsa ecclesia percipere debeat et percipere consueuit decimas ortorum suorum sitorum in dicto loco , dicti Uallis Regis homines de Betaincort ad quos dicti orti ratione proprietatis pertinent inquietant et perturbant ne dictos ortos excolere ualeant ; propter quod dicta ecclesia Sancti Nichasii defraudatur quominus decimam dictorum ortorum percipiat et habeat ; unde petit ab huius modi inquietationibus et perturbationibus de cetero desistant et ipsam de premissis pacifice gaudere permittant . Item dicit dicta ecclesia quod ipsi Uallis Regis habent oues ad partem in uilla de Sancti Germani Monte uidelicet in domibus Houde relicte Thome Patoul et Renaudi La Rainne in qua uilla habet et habuit dicta ecclesia a tempore a quo non extat memoria duas partes in decima tam grossa quam minuta ; unde petit duas partes decime predictarum | ouium sibi solui et quod de cetero eandem persoluant quamdiu dictas oues in dicta uilla dimittant et habebunt ; petit etiam usque ad estimationem centum solidorum parisiensium pro dicta decima quam soluere omiserunt eidem ecclesie per decennium in quibus dictas oues ibidem habuerunt . Item dicit quod per ' retentionem et redundationem aque quam faciunt dicti Uallis Regis iuxta molendinum suum ad Crucem impediunt et inpedierunt in preiudicium dicte ecclesie non modicum et grauamen quominus molendinum dicte ecclesie Sancti Nichasii possit et potuerit molere competenter et libere sicut consueuerat molere autem constitutionem dicti molendini ad Crucem ; unde petit dicta ecclesia ut predictum molendinum taliter habeant et ita aquam teneant et currere permittant ne dictum molendinum dicte ecclesie impediant . Petit etiam dampna que propter hoc incurrit que estimat usque ad ualorem uiginti librarum ; item dicit dicta ecclesia quod cum ipsa sit patrona et sit in possessione iuris patronatus ecclesiarum de Turno et de Hannonia , predicti Uallis Regis comparauerunt in decima de Turno sextam partem a sorore quondam domini Petri de Salice in decima de Hannonia quicquid in ipsa percipiebat , uidelicet de nouem partibus duas partes quam comparauerunt a domino Radulfo , dicto Le Crane , milite ; unde petit a predictis Uallis Regis ut predictas partes decimarum dictarum eidem reddant et deliberent et dimittant pro eodem precio pro quo dictas partes dictarum decimarum comparauerunt cum parata sit satisfacere de eodem precio et illud offert coram uobis domini arbitri . Item dicit quod dicti Uallis Regis et familia sua transeunt et faciunt et fecerunt semitam per terras domus dicte ecclesie de Betaincort , eundo et redeundo de abbatia Uallis Regis ad Crucem contra uoluntatem dicte ecclesie et in ipsius preiudicium et grauamen ; unde petit ut predicti Uallis Regis omittant ire et redire per terras predictas et desistant de eundo et redeundo et faciendo semitam supradictam . Petit etiam dampna que propter hoc incurrit que estimat ad ualorem decem librarum parisiensium et hoc dicit dicta ecclesia Sancti Nichasii et petit contra predictos Uallis Regis , saluo iure . . et cetera . Item dicit ecclesia Uallis Regis contra abbatem et conuentum Sancti Nichasii Remensis quod ipsi abbas et conuentus Uallis Regis habent quoddam uiuarium situm inter Crucem et molendinum de Betaincort ; in quo uiuario est quedam fossa iuxta dictum molendinum , in qua fossa ipsi Uallis Regis consueuerunt piscari a longe retroactis temporibus et sunt et fuerunt in possessione uel quasi piscandi in dicta fossa ; dicti uero abbas et conuentus Sancti Nichasii in graue preiudicium et grauamen ipsorum Uallis Regis retia piscantium in dicta fossa ex parte ipsorum Uallis Regis contra ipsorum uoluntatem scindi et asportari fecerunt ; et naues in quibus erant piscatores ipsorum Uallis Regis scinderuntI uel scindi fecerunt uel hoc factum nomine ipsorum Sancti Nichasii ipsi Sancti Nichasii ratum habuerunt ; unde petunt ipsi Uallis Regis a predictis Sancti Nichasii dictam iniuriam sibi emendari quam nollent sustinuisse pro uiginti libris parisiensibus , immo potius tantumdem K de suo amisisse . Petunt etiam retia asportata sibi reddi uel ualorem quam estimant XX solidos parisienses et dampna que occasione dicte incisionis dictarum nauium sustinuerunt que estimant XX solidos parisienses sibi reddi . Item petunt ipsos Sancti Nichasii per uos domini arbitri ad hoc condempnari et compelli ut dictos Uallis Regis piscatione dicte fosse pacifice gaudere permittant et quod de cetero talia attemptare non presumant , cum nullum ius habeant talia faciendi , et hoc petunt saluo iure et cetera . Dicti arbitri in presentia nostra constituti suscepto in se honore arbitrii partibus presentibus et arbitrium proferri petentibus iuris ordine in omnibus obseruato communicato bonorum uirorum consilio ordinauerunt inter dictas partes et arbitrando pronuntiauerunt pro bono pacis et pro laboribus earumdem partium redimendis : quos abbas et conuentus Uallis Regis octo sextaria consialii mercalis ad mensuram de Turno que modo est in usu annuatim infra festum beati Martini hyemalis apud domum dictorum Uallis Regis que dicitur ad Crucem , dictis abbati et conuentui Sancti Nichasii persoluant donec tantumdem consialii annui redditus eisdem abbati et conuentui Sancti Nichasii in territorio de Turno uel de Hanognia uel de Sancti Germani Monte , ad dictum dicti abbatis de Sygniaco loco dictorum octo sextariorum consialii assignauerint competenter ; ita tamen quod si contingeret quod aliquotiens dictum bladum infra dictum terminum non solueretur propter hoc pena in dicto compromisso apposita non committeretur nec ad aliquam teneretur emendam predictis abbati et conuentui Sancti Nichasii iniungentes ut dictos Uallis Regis de piscatione dicte fosse in futurum gaudere permittant et ne in ea extra sugrundam domus molendini sui de Betaincort nauem mittere , pedes ire ad piscandum uel aplodia sua ad piscandum ponere uel leuare per extra predictam domum suam presumant . Ordinauerunt etiam et dixerunt de retentione aque ad uentalla de domo ad Crucem quod abbas et conuentus Uallis Regis faciant bona fide et habeant uentalla predicta in altitudinem ad mensuram uirge ferree L , propter hoc facte et ab ipsis constitute et reposite de consensu partium in domo Signiacense usque ab incisuram propter hoc factam ad ipsis in postilla lapidea uentallorum ita quod ullaM adducamenta dictis uentallis apponantur quibus per eleuationes aquarum cursus aque de super uentalla ualeat inpediri N . Si autem conuersus siue custos dicte domus hec in aliquo transgrediatur uel amoueatur , ad arbitrium abbatis Signiacensis punietur quod si de dicta incisura aliqua controuersia in posterum oriretur ad mensuram dicte uirge ferree recurreretur que uirga debet habere mensuram duorum pedum manualium et dimidium tantum predictas partes quantum ad alias discordias inter ipsos motas absoluentes ; predictam autem ordinationem dicte partes coram nobis ratum habuerunt in testimonium dicte rati additionis sigilla sua cum sigillo curie Remensis presentibus appendentes , uolentes et concedentes dicte partes quod si forte contingeret quod absit quod super premissis uel altero premissorum aliqua questio uel obscuritas inter dictas partes oriretur per dictum abbatem Sygniacensem sopiatur et declaretur . In cuius rei testimonium presentes litteras sigillum curie Remensis munimine fecimus roborari . Actum anno Domini millesimo ducentesimo quinquagesimo , mense iunio . °