আলী ইবনে আবী তালিব () ৬৫৬ খ্ৰীষ্টাব্দৰ পৰা ৬৬১ চনত হত্যা কৰালৈকে শাসন কৰা চতুৰ্থজন ৰাছিদুন খলিফা, লগতে প্ৰথম ছিয়া ইমাম ইছলামিক হজৰত মুহাম্মাদৰ খুলশালীয়েক আৰু জোঁৱাই আছিল আবু তালিব ইবনে আব্দ আল মুত্তালিব আৰু ফাতিমা বিন্ত আছাদৰ ঘৰত জন্মগ্ৰহণ কৰা আলীক তেওঁৰ ডাঙৰ খুলশালীয়েক মুহাম্মাদে ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল আৰু তেওঁৰ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰা প্ৰথম সকলৰ ভিতৰত অন্যতম 

ইছলামৰ প্ৰথম বছৰবোৰত যেতিয়া মক্কাত মুছলমানসকলক তীব্ৰ নিৰ্যাতন চলোৱা হৈছিল তেতিয়া আলীয়ে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল ৬২২ চনত মদিনালৈ প্ৰব্ৰজন (হিজৰা) কৰাৰ পিছত মুহাম্মাদে নিজৰ কন্যা ফাতিমাক আলীক বিয়া কৰাইছিল আৰু তেওঁৰ সৈতে ভাতৃত্ববোধৰ চুক্তিৰ শপত খাইছিল এই সময়ছোৱাত আলীয়ে মুহাম্মাদৰ সম্পাদক আৰু উপ-সভাপতি হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল, আৰু তেওঁৰ সেনাবাহিনীৰ পতাকাবাহী আছিল মুহাম্মাদৰ অসংখ্য কথাই আলীৰ প্ৰশংসা কৰে, ইয়াৰে আটাইতকৈ বিতৰ্কিত বাক্যটো ৬৩২ চনত ঘদিৰ খুম্মত উচ্চাৰণ কৰা হৈছিল, "মই যিয়েই নহওক তেওঁৰ মাওলা, এই আলী তেওঁৰ মাওলা" বহু অৰ্থপূৰ্ণ আৰবী শব্দ মাউলাৰ ব্যাখ্যা বিতৰ্কিত: ছিয়া মুছলমানসকলৰ বাবে মুহাম্মাদে এইদৰে আলীক নিজৰ ধৰ্মীয় আৰু ৰাজনৈতিক কৰ্তৃত্বৰে বিনিয়োগ কৰিছিল, আনহাতে ছুন্নী মুছলমানসকলে ইয়াক কেৱল বন্ধুত্ব আৰু সম্পৰ্কৰ বক্তব্য হিচাপে লয় সেই বছৰতে যেতিয়া মুহাম্মাদৰ মৃত্যু হয়, তেতিয়া আলীৰ অনুপস্থিতিত মুছলমানৰ এটা দল লগ হৈ আবু বকৰ (ৰাঃ ৬৩২৬৩৪)ক তেওঁলোকৰ নেতা হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে পিছলৈ আলীয়ে নেতৃত্বৰ দাবী ত্যাগ কৰি আবু বকৰ আৰু তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী ওমাৰ (ৰাজ্য ৬৩৪৬৪৪)ৰ ৰাজত্বকালত ৰাজহুৱা জীৱনৰ পৰা পদত্যাগ কৰে মাজে মাজে তেওঁৰ পৰামৰ্শ বিচৰা হৈছিল যদিও আলী আৰু প্ৰথম দুজন খলিফাৰ মাজত হোৱা সংঘাতৰ সাৰ্থকতা তেওঁৰ আচাৰ-ব্যৱহাৰ মানি চলিবলৈ অস্বীকাৰ কৰাটোৱেই হৈছে এই অস্বীকাৰৰ বাবে আলীৰ খিলাফতৰ ক্ষতি হৈছিল উছমান (ৰাজ্য ৬৪৪৬৫৬)ৰ লাভৰ বাবে, যিজনক এইদৰে নিৰ্বাচনী পৰিষদে ওমাৰৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে নেপোটিজম আৰু দুৰ্নীতিৰ বহুল অভিযোগ উত্থাপন হোৱা উছমানকো অত্যন্ত সমালোচনা কৰিছিল আলীয়ে তথাপিও আলীয়ে খলিফা আৰু তেওঁৰ নীতিত ক্ষুব্ধ প্ৰাদেশিক বিৰোধীসকলৰ মাজতো বাৰে বাৰে মধ্যস্থতা কৰিছিল 

৬৫৬ চনৰ জুন মাহত উছমানক হত্যা কৰাৰ পিছত আলী মদিনাত খলিফা নিৰ্বাচিত হয় লগে লগে তেওঁ দুটা পৃথক বিদ্ৰোহৰ সন্মুখীন হবলগীয়া হয়, দুয়োটা উছমানৰ প্ৰতিশোধ লবলৈ বুলি কোৱা হয়: তালহাৰ ত্ৰিপুৰা, মুহাম্মাদৰ দুয়োজন সংগী জুবাইৰ আৰু তেওঁৰ বিধৱা আইছাই ইৰাকত বাছৰা দখল কৰে যদিও ৬৫৬ চনত উটৰ যুদ্ধত আলীৰ হাতত পৰাস্ত হয় ৬৫৭ চনত ছিফিনৰ যুদ্ধৰ অন্ত পৰিছিল আৰু ইয়াৰ অন্ত পৰিছিল ব্যৰ্থ সালিসী প্ৰক্ৰিয়াত যিয়ে আলীৰ কিছুমান সমৰ্থকক বিচ্ছিন্ন কৰি পেলাইছিল এইবোৰে খাৰিজীসকলে গঠন কৰে, যিয়ে পিছলৈ জনসাধাৰণক আতংকিত কৰি ৬৫৮ চনত নাহৰাৱান যুদ্ধত আলীৰ হাতত চেপি ধৰে ৬৬১ চনত খাৰিজী বিৰোধী ইবনে মুলজামে আলীক হত্যা কৰে, যাৰ ফলত মুআৱিয়াই ক্ষমতা দখল কৰাৰ বাট মুকলি হয় আৰু বংশবাদী উমাইয়াদ খিলাফত প্ৰতিষ্ঠা হয় 

আলীৰ সাহস, সততা, ইছলামৰ প্ৰতি অনমনীয় ভক্তি, উদাৰতা, আৰু সকলো মুছলমানৰ প্ৰতি সম ব্যৱহাৰৰ বাবে শ্ৰদ্ধা কৰা হয় এইদৰে তেওঁৰ প্ৰশংসকসকলৰ বাবে তেওঁ অবিকৃত ইছলাম আৰু প্ৰাক-ইছলামিক শূৰত্বৰ আৰ্কিটাইপ হৈ পৰিছে ছুন্নী মুছলমানসকলে তেওঁক ৰাছিদুন (শব্দ অৰ্থত সঠিকভাৱে পৰিচালিত) খলিফাসকলৰ শেষৰজন বুলি গণ্য কৰে, আনহাতে ছিয়া মুছলমানসকলে তেওঁক তেওঁলোকৰ প্ৰথম ইমাম অৰ্থাৎ মুহাম্মাদৰ সঠিক ধৰ্মীয় আৰু ৰাজনৈতিক উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে সন্মান কৰে ছিয়া মুছলমান সংস্কৃতিত আলীৰ স্থান মুহাম্মাদৰ পিছতে দ্বিতীয় বুলি কোৱা হয় ইৰাকৰ নাজাফৰ আলীৰ মছজিদটো ছিয়া তীৰ্থযাত্ৰাৰ বাবে এক প্ৰধান স্থান আলীৰ উত্তৰাধিকাৰ অসংখ্য গ্ৰন্থত সংগ্ৰহ আৰু অধ্যয়ন কৰা হৈছে, ইয়াৰে আটাইতকৈ বিখ্যাত হৈছে নাহজ আল-বালাঘা 

 জন্ম আৰু প্ৰাথমিক জীৱন 
তুৰ্কী মহাকাব্য ছিয়েৰ-ই নেবিৰ এটা সচিত্ৰ কপিত আলী
প্ৰায় ৬০০ খ্ৰীষ্টাব্দত মক্কাৰ আবু তালিব ইবনে আব্দুল মুত্তালিব আৰু তেওঁৰ পত্নী ফাতিমা বিন্ত আছাদৰ ঘৰত আলীৰ জন্ম হৈছিল তেওঁৰ জন্ম তাৰিখ সম্ভৱতঃ ১৩ ৰজাব, যিটো অনুষ্ঠান ছিয়া মুছলমানসকলে বছৰি পালন কৰে মক্কাত অৱস্থিত ইছলামৰ আটাইতকৈ পবিত্ৰ স্থান কাবাৰ ভিতৰত জন্ম হোৱা একমাত্ৰ ব্যক্তি আলী আলীৰ পিতৃ মক্কান কুৰাইশ্ব জনগোষ্ঠীৰ ভিতৰৰ বংশ বানু হাছিমৰ এজন আগশাৰীৰ সদস্য আছিল পিতৃ-মাতৃৰ মৃত্যুৰ পিছত আবু তালিবে ভতিজা মুহাম্মাদকো ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল পিছত যেতিয়া আবু তালিব দৰিদ্ৰতাত পৰিল, তেতিয়া আলীক প্ৰায় পাঁচ বছৰ বয়সত নিজৰ ঘৰলৈ লৈ যায় আৰু মুহাম্মাদ আৰু তেওঁৰ পত্নী খাদিজাই ডাঙৰ-দীঘল কৰে

প্ৰায় এঘাৰ বছৰ বয়সত, আলী মুহাম্মাদৰ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি ইছলাম স্বীকাৰ কৰা প্ৰথম সকলৰ ভিতৰত অন্যতম আলীয়ে হয় খাদিজাৰ পিছত নহয় খাদিজা আৰু মুহাম্মাদৰ উত্তৰাধিকাৰী আবু বকৰৰ পিছত তেনে কৰিছিল ইয়াত সঠিক ক্ৰমৰ বিষয়ে ছিয়া আৰু ছুন্নী পণ্ডিতসকলৰ মাজত বিতৰ্ক চলি আছে যদিও আদিম সূত্ৰসমূহে আলীক আবু বকৰৰ আগত স্থান দিছে মক্কাত মুহাম্মাদৰ ইছলাম ধৰ্মৰ আহ্বান ৬১০ চনৰ পৰা ৬২২ চনলৈকে চলিছিল, এই সময়ছোৱাত আলীয়ে সৰু মুছলমান সম্প্ৰদায় বিশেষকৈ দৰিদ্ৰসকলক অধ্যৱসায়ীভাৱে সমৰ্থন কৰিছিল প্ৰথম অৱতীৰ্ণৰ প্ৰায় তিনি বছৰৰ পিছত, মুহাম্মাদে নিজৰ আত্মীয়সকলক ভোজৰ বাবে গোটাই লৈ ইছলামলৈ নিমন্ত্ৰণ জনাইছিল আৰু তেওঁলোকৰ সহায় বিচাৰিছিল ছুন্নী ইতিহাসবিদ আল-তাবাৰী (মৃত্যু ৯২৩)ৰ মতে প্ৰায় চৈধ্য বছৰ বয়সত আলী আছিল তাত একমাত্ৰ আত্মীয় যিয়ে তেওঁৰ সমৰ্থন আগবঢ়াইছিল, তাৰ পিছত মুহাম্মাদে তেওঁৰ অতিথিসকলক কৈছিল যে আলী তেওঁৰ ভাতৃ আৰু তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী বুলি কৈছিল এই খণ্ডটোৰ ছিয়া ব্যাখ্যা হল যে মুহাম্মাদে ইতিমধ্যে আলীক নিজৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে নিযুক্তি দিছিল

 মুহাম্মাদৰ সংগীত্ব 
৬২২ চনত হত্যাৰ পৰিকল্পনাৰ বিষয়ে খবৰ পোৱাৰ লগে লগে মুহাম্মাদ ইয়াথ্ৰিবলৈ পলায়ন কৰে, যিটো বৰ্তমান মদিনা নামেৰে জনাজাত, কিন্তু আলী তেওঁৰ প্ৰৱঞ্চক হিচাপে পিছ পৰি থাকিল আলীয়ে যে মুহাম্মাদৰ বাবে নিজৰ জীৱন বিপন্ন কৰিছিল, সেইটোৱেই কোৰআনৰ অংশটো প্ৰকাশ কৰাৰ কাৰণ বুলি কোৱা হয়, "কিন্তু এক প্ৰকাৰৰ মানুহো আছে যিয়ে ঈশ্বৰক সন্তুষ্ট কৰিবলৈ নিজৰ জীৱন ত্যাগ কৰে"  এই প্ৰব্ৰজনে ইছলামিক কেলেণ্ডাৰ (আৰবী জিজৰী)ৰ আৰম্ভণিৰ সূচনা কৰে তাত মুহাম্মাদৰ হাতত ন্যস্ত কৰা সামগ্ৰী ঘূৰাই দি আলীও মক্কাৰ পৰা পলায়ন কৰে পিছলৈ মদিনাত মুহাম্মাদে আলীক নিজৰ ভাতৃ হিচাপে বাছি লৈছিল যেতিয়া তেওঁ মুছলমানসকলক ভ্ৰাতৃত্ববোধৰ চুক্তিৰ বাবেযোৰ কৰিছিল ৬২৩৬২৫ চনৰ আশে-পাশে মুহাম্মাদে নিজৰ কন্যা ফাতিমাক সেই সময়ত প্ৰায় বাইশ বছৰ বয়সৰ আলীক বিয়া কৰায় মুহাম্মাদে ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁৰ কিছুমান সংগী বিশেষকৈ আবু বকৰ আৰু উমৰ ফাতিমাৰ বাবে বিবাহৰ প্ৰস্তাৱ নাকচ কৰিছিল

 মুবাহালাৰ ঘটনা 
মুহাম্মাদ আৰু আলী, পোন্ধৰ শতিকাৰ ইৰাণী মহাকাব্য খাভাৰন্নামাৰ এটা ফলিঅ'
দক্ষিণ আৰবত অৱস্থিত নাজৰানৰ পৰা এজন খ্ৰীষ্টান দূতে প্ৰায় ৬৩২ চনত মদিনাত উপস্থিত হৈ মুহাম্মাদৰ সৈতে শান্তি চুক্তিত আলোচনা কৰে দূতে মুহাম্মাদৰ সৈতে যীশুৰ স্বভাৱৰ বিষয়েও বিতৰ্ক কৰিছিল, সেয়া মানৱীয় বা ঐশ্বৰিক এই খণ্ডটোৰ সৈতে জড়িত কোৰআনৰ ৩:৬১ আয়াত, য'ত মুহাম্মাদক নিৰ্দেশ দিয়া হৈছে যে তেওঁৰ বিৰোধীসকলক মুবাহালা (শূন্যতঃ 'পাৰস্পৰিক অভিশাপ') প্ৰত্যাহ্বান জনাওক, হয়তো যেতিয়া তেওঁলোকৰ বিতৰ্কই অচলাৱস্থাত উপনীত হৈছিল অৱশেষত প্ৰতিনিধি দলটোৱে প্ৰত্যাহ্বানৰ পৰা আঁতৰি গলেও, মুহাম্মাদে মুবাহালাৰ উপলক্ষে আলী, তেওঁৰ পত্নী ফাতিমা আৰু তেওঁলোকৰ দুজন পুত্ৰ হাছান আৰু হুছেইনৰ সৈতে উপস্থিত হয় মুহাম্মাদে এই চাৰিজনক তেওঁৰ সাক্ষী আৰু নিশ্চয়তাদাতা হিচাপে, মুবাহাল অনুষ্ঠানত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাটোৱে সম্ভৱতঃ সম্প্ৰদায়টোৰ ভিতৰত তেওঁলোকৰ ধৰ্মীয় পদবী বৃদ্ধি কৰিছিল যদি আয়াতত থকা আমি নিজেই শব্দটো আলী আৰু মুহাম্মাদৰ উল্লেখ, তেন্তে ছিয়া লেখকসকলে যুক্তি দিয়াৰ দৰে প্ৰথমটোৱেও কোৰআনত দ্বিতীয়টোৰ দৰেই ধৰ্মীয় কৰ্তৃত্ব লাভ কৰাটো স্বাভাৱিক

 ৰাজনৈতিক কেৰিয়াৰ 
মদিনাত আলীয়ে মুহাম্মাদৰ সম্পাদক আৰু উপ-সভাপতি হিচাপে কাম কৰিছিল কোৰআন লিখাৰ দায়িত্ব দিয়া লিখকসকলৰ ভিতৰত তেওঁ অন্যতম আছিল ৬২৮ চনত আলীয়ে মুছলমান আৰু মক্কা পৌত্তলিকসকলৰ মাজত হোৱা শান্তি চুক্তি আল-হুদাইবিয়া সন্ধিৰ চৰ্তসমূহ লিখি উলিয়াইছিল, নীতিগত ছুন্নী সূত্ৰ ছুনান আল-নাছাইৰ মতে ৬৩০ চনত আল্লাহৰ আদেশে মুহাম্মাদক মক্কাত কোৰআনৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ ঘোষণাৰ বাবে আবু বকৰৰ ঠাইত আলীক নিযুক্তি দিবলৈ ঠেলি দিছিল বুলি কোৱা হয় ৬৩০ চনত মক্কা বিজয় ৰক্তহীন হোৱাতো আলীয়ে সহায় কৰিছিল আৰু পিছলৈ কাবাত ৰখা মূৰ্তিবোৰ ধ্বংস কৰিছিল ৬৩১ চনত আলীক য়েমেনত ইছলাম ধৰ্ম প্ৰচাৰ কৰিবলৈ পঠিওৱা হয়, যাৰ ফলস্বৰূপে হামদানীসকলে শান্তিপূৰ্ণভাৱে ধৰ্মান্তৰিত হয় মুছলমান আৰু বানু জাধিমাৰ মাজত হোৱা ৰক্তবিবাদো শান্তিপূৰ্ণভাৱে সমাধান কৰিলে আলীয়ে

 সামৰিক কেৰিয়াৰ 
ঢাল থকা আৰু ঢাল নোহোৱাকৈ জুলফিকাৰ, ইজিপ্তৰ কায়ৰোৰ বাব আল-নাছৰত খোদিত
৬৩০ চনত তাবুক অভিযানৰ বাহিৰে আন সকলো সামৰিক অভিযানত আলীয়ে মুহাম্মাদৰ লগত গৈছিল, য'ত আলীক মদিনাৰ দায়িত্বত ৰখা হৈছিল এই পদৰ হাদীছ এই উপলক্ষে জড়িত হৈ আছে, "আপুনি আলী, হাৰোণে মোচিৰ ওচৰত থিয় দিয়াৰ দৰে মোৰ ওচৰত থিয় দিবলৈ সন্তুষ্ট নহয়নে, মাথোঁ মোৰ পিছত কোনো নবী নাথাকিব?" এই কথাষাৰ ছুন্নী সূত্ৰ ছহীহ আল-বুখাৰী আৰু ছহীহ মুছলিম আদিত প্ৰকাশ পাইছে ছিয়াসকলৰ বাবে এই হাদীছে মুহাম্মাদৰ উত্তৰাধিকাৰী হোৱাৰ আলীৰ দখল কৰা অধিকাৰক বুজায় মুহাম্মাদৰ অনুপস্থিতিত আলীয়ে ৬২৮ চনত ফাদকলৈ অভিযানৰ কমাণ্ডাৰ কৰে
220220খাইবৰ যুদ্ধত আলী
যুদ্ধক্ষেত্ৰত বীৰত্বৰ বাবে, আৰু পৰাজিত শত্ৰুৰ প্ৰতি উদাৰতাৰ বাবে আলী বিখ্যাত আছিল বদৰ যুদ্ধ (৬২৪) আৰু খাইবৰ যুদ্ধ (৬২৮)ত তেওঁ পঞ্জিকা বাহক আছিল উহুদ যুদ্ধত (৬২৫) আৰু হুনাইন যুদ্ধত (৬৩০) মুহাম্মাদক তেওঁ জোৰদাৰভাৱে ৰক্ষা কৰিছিল, আৰু খাইবাৰ যুদ্ধত মুছলমানসকলৰ জয়ৰ কাৰণ তেওঁৰ সাহস বুলি কোৱা হৈছে, যত তেওঁ শত্ৰুৰ দুৰ্গৰ লোহাৰ দুৱাৰখন ফালি পেলোৱা বুলি কোৱা হয় আলীয়ে ৬২৭ চনত খাদ যুদ্ধত পৌত্তলিক চেম্পিয়ন ওমৰ ইবনে আব্দ ৱুদকো পৰাস্ত কৰে আল-তাবাৰীৰ মতে, মুহাম্মাদে উহুদত এটা ঐশ্বৰিক মাত শুনি ৰিপৰ্ট কৰিছে, "তাত জুলফিকাৰ আলীৰ তৰোৱালৰ বাহিৰে আন কোনো তৰোৱাল নাই, আলীৰ বাহিৰে কোনো শূৰ্ত যুৱক (ফাতা) নাই" আলী আৰু আন এজন সংগী জুবাইৰে ৬২৬  ৬২৭ চনত বিশ্বাসঘাতকতাৰ বাবে বানু কোৰাইজা লোকসকলক হত্যা কৰাৰ কাম আপাত দৃষ্টিত চোৱাচিতা কৰিছিল যদিও, এই বিৱৰণীৰ ঐতিহাসিকতাক লৈ সন্দেহ কৰা হৈছে

 ঘদিৰ খুম্ম 
ঘদিৰ খুম্ম্মত আলীৰ বিনিয়োগ (এম এছ আৰব ১৬১, ফ'ল. ১৬২ৰ, ১৩০৭৮ ইলখানিড পাণ্ডুলিপিৰ চিত্ৰ)
৬৩২ চনত হজযাত্ৰাৰ পৰা উভতি অহাৰ সময়ত মুহাম্মাদে ঘদিৰ খুম্মত হজযাত্ৰীসকলৰ বৃহৎ কাৰাভানখন ৰখাই জামাতৰ নামাজৰ পিছত তেওঁলোকক সম্বোধন কৰে নামাজৰ অন্তত, মুহাম্মাদে বহু সংখ্যক মুছলমানক এটা ধৰ্মধ্বনি দিলে যত তেওঁ কোৰআন আৰু তেওঁৰ আহলে-বায়ত (শব্দ অৰ্থত ঘৰৰ মানুহ, তেওঁৰ পৰিয়াল)ৰ গুৰুত্বৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে তাৰ পিছত আলীৰ হাতত ধৰি মুহাম্মাদে সুধিলে যে তেওঁ নিজৰ তুলনাত বিশ্বাসীসকলৰ ওপৰত আউলা (সাম্প্ৰতিক অৰ্থত অধিক কৰ্তৃত্ব ৰাখে বা ঘনিষ্ঠ) নহয় নেকি, এইটো স্পষ্টভাৱে কোৰআনৰ ৩৩:৬ আয়াতৰ উল্লেখ আছে যেতিয়া তেওঁলোকে দৃঢ়তাৰে কলে, তেতিয়া মুহাম্মাদে ঘোষণা কৰিলে, "মই যাৰ মওলা, আলী তেওঁৰ মওলা" ছুন্নী সূত্ৰ মুছনাদ ইবনে হাম্বলে লগতে কয় যে মুহাম্মাদে এই কথা আৰু তিনি-চাৰিবাৰ আওৰাইছিল আৰু ওমৰে ধৰ্মধ্বনিৰ পিছত আলীক অভিনন্দন জনাইছিল, "আপুনি এতিয়া প্ৰতিজন বিশ্বাসী পুৰুষ-মহিলাৰ মাওলা হৈ পৰিছে" ইয়াৰ পূৰ্বে মুহাম্মাদে মুছলমানসকলক তেওঁৰ আগতীয়া মৃত্যুৰ বিষয়ে সতৰ্ক কৰি দিছিল ছিয়া সূত্ৰই এই অনুষ্ঠানৰ বিষয়ে অধিক বিশদভাৱে বৰ্ণনা কৰিছে, এই ঘোষণাক কোৰআনৰ ৫:৩ আৰু ৫:৬৭ আয়াতৰ সৈতে সংযোগ কৰিছে

ঘদিৰ খুম্মৰ সত্যতাক লৈ প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰাটো খুব কমেইহে হয়, কিয়নো ধ্ৰুপদী ইছলামিক উৎসসমূহত ইয়াৰ "আটাইতকৈ ব্যাপকভাৱে স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত আৰু প্ৰমাণিত" প্ৰতিবেদনসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম কিন্তু মাওলা বহু অৰ্থপূৰ্ণ আৰবী শব্দ আৰু ঘদিৰ খুম্মৰ প্ৰসংগত ইয়াৰ ব্যাখ্যা সাম্প্ৰদায়িক ৰেখাৰে বিভক্ত ছিয়া সূত্ৰই মাওলাক নেতা, মাষ্টৰ, আৰু পট্ৰন বুলি ব্যাখ্যা কৰে, আনহাতে ছুন্নী সূত্ৰই ইয়াক আলীৰ প্ৰতি প্ৰেম বা সমৰ্থন বুলি ব্যাখ্যা কৰে গতিকে ছিয়াসকলে ঘদিৰ খুম্মক মুহাম্মাদৰ ধৰ্মীয় আৰু ৰাজনৈতিক কৰ্তৃত্বৰ সৈতে আলীৰ ইনভেষ্টিচাৰ হিচাপে গণ্য কৰে, আনহাতে ছুন্নীসকলে ইয়াক দুয়োজন ব্যক্তিৰ মাজৰ সম্পৰ্কৰ বিষয়ে বা আলীয়ে মুহাম্মাদৰ ইচ্ছা কাৰ্যকৰী কৰা উচিত বুলি গণ্য কৰে ছিয়াসকলে ঘোষণাৰ অসাধাৰণ প্ৰকৃতিৰ দিশটো আঙুলিয়াই দিয়ে, কোৰআন আৰু পাঠ্যগত প্ৰমাণ দিয়ে, আৰু হাদীছত কৰ্তৃত্বৰ বাহিৰে মাওলাৰ অন্যান্য অৰ্থসমূহ আঁতৰাই পেলোৱাৰ যুক্তি আগবঢ়ায়, আনহাতে ছুন্নীসকলে আলীৰ বিষয়ে পূৰ্বৰ অভিযোগৰ সৰল সঁহাৰি হিচাপে ঘদিৰ খুম্মৰ গুৰুত্বক নূন্যতম কৰে অনুমানিকভাৱে তেওঁৰ বৈধতাৰ প্ৰত্যাহ্বান প্ৰতিহত কৰিবলৈ খিলাফতৰ সময়ছোৱাত আলীয়ে মুছলমানসকলক ঘদিৰ খুম্মৰ বিষয়ে তেওঁলোকৰ সাক্ষ্য আগবঢ়াবলৈ কৈছিল বুলি জনা যায়

 ৰাছিদুন খলিফাসকলৰ অধীনত জীৱন 

 মুহাম্মাদৰ উত্তৰাধিকাৰ 
মুহাম্মাদ (সোঁফালে) আৰু আলী (বাওঁফালে)ক এটা শব্দত লিখা এম্বিগ্ৰাম ১৮০ ডিগ্ৰী ওলোটা ৰূপত দুয়োটা শব্দ দেখা যায়

 ছাকিফা 
৬৩২ চনত আলীৰ বয়স ত্ৰিশ বছৰৰ আৰম্ভণিতে মুহাম্মাদৰ মৃত্যু হয় তেওঁ আৰু অন্যান্য ঘনিষ্ঠ আত্মীয়ই সমাধিস্থ কৰাৰ বাবে সাজু হৈ থকাৰ সময়তে, আনছাৰ (মদিনাৰ স্থানীয় লোক, লিট. সহায়ক)ৰ এটা দলে মুছলমানসকলৰ ভৱিষ্যতৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিবলৈ বা তেওঁলোকৰ চহৰ মদিনা পুনৰ নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ ছাকিফাত গোট খাইছিল ছাকিফাত থকা মুহাজিৰুণ (মক্কা ধৰ্মান্তৰিত, অৰ্থাত প্ৰব্ৰজনকাৰী)ৰ কেইজনমান প্ৰতিনিধিৰ ভিতৰত আবু বকৰ আৰু উমৰ আছিল আলীৰ অনুপস্থিতিত ছাকিফাত আলীৰ গোচৰটো বিফলভাৱে উত্থাপন কৰা হৈছিল, আৰু শেষত তাত উপস্থিতসকলে আবু বাকৰক নেতৃত্বত নিযুক্তি দিছিল এক উত্তপ্ত বিতৰ্কৰ অন্তত যিটো হিংসাত্মক হৈ পৰিছিল বুলি কোৱা হয় ছাকিফাত বংশৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বিতাই আবু বকৰৰ সপক্ষে মূল ভূমিকা পালন কৰিছিল, আৰু আলীক প্ৰাৰ্থী হিচাপে লৈ এখন বহল পৰিষদ (ছুৰা)ত ইয়াৰ ফলাফল বেলেগ আছিল বিশেষকৈ বংশগত উত্তৰাধিকাৰৰ কুৰাইশ্ব পৰম্পৰাই আলীক প্ৰবলভাৱে অনুকূল কৰিছিল, যদিও তেওঁৰ যৌৱনে তেওঁৰ গোচৰটো দুৰ্বল কৰি তুলিছিল ইয়াৰ বিপৰীতে আবু বকৰৰ উত্তৰাধিকাৰ (খলিফাত) প্ৰায়ে এই ভিত্তিত ন্যায্যতা প্ৰদান কৰা হয় যে তেওঁ মুহাম্মাদৰ অন্তিম দিনত কিছুমান নামাজৰ নেতৃত্ব দিছিল যদিও এনে প্ৰতিবেদনৰ সত্যতা আৰু ৰাজনৈতিক তাৎপৰ্য্যক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন হৈছে

 ফাতিমাৰ ঘৰত আক্ৰমণ 
মদিনাত আবু বকৰৰ নিযুক্তিৰ প্ৰতি সামান্য প্ৰতিৰোধৰ সন্মুখীন হোৱাৰ বিপৰীতে অতি সোনকালেই বানু হাছিম আৰু মুহাম্মাদৰ কিছু সহযোগীয়ে আলীৰ ঘৰত প্ৰতিবাদত গোট খাইছিল তাৰ ভিতৰত জুবাইৰ আৰু মুহাম্মদৰ ককাক আব্বাছ আছিল সম্ভৱতঃ ঘদিৰ খুম্মৰ কথা উল্লেখ কৰি, এই প্ৰতিবাদকাৰীসকলে আলীক মুহাম্মাদৰ সঠিক উত্তৰাধিকাৰী বুলি ধৰি লৈছিল  ইয়াৰ উপৰিও আল-তাবাৰীয়ে প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি তাৰ পিছত উমৰে অস্ত্ৰধাৰী গোট এটাক নেতৃত্ব দি আলীৰ বাসগৃহলৈ লৈ যায় আৰু আলী আৰু তেওঁৰ সমৰ্থকসকলে আবু বকৰৰ প্ৰতি আনুগত্য প্ৰকাশ নকৰিলে ঘৰটোত জুই জ্বলাই দিয়াৰ ভাবুকি দিয়ে অতি সোনকালেই দৃশ্যটো হিংসাত্মক হৈ পৰে যদিও আলীৰ পত্নী ফাতিমাই তেওঁলোকক অনুৰোধ কৰাৰ পিছতে ভিৰ পিছুৱাই যায় পিছত আবু বকৰে বানু হাছিমৰ ওপৰত সফল বৰ্জন কৰে আৰু অৱশেষত আলীৰ প্ৰতি থকা সমৰ্থন ত্যাগ কৰে যেতিয়ালৈকে ফাতিমাৰ পিতৃ মুহাম্মাদৰ মৃত্যু নহয় সম্ভৱতঃ আলীয়ে নিজেই আবু বকৰৰ প্ৰতি আনুগত্য প্ৰকাশ কৰা নাছিল ছিয়া সূত্ৰত ডেকা ফাতিমাৰ মৃত্যু (আৰু গৰ্ভপাত)ৰ কাৰণ আবু বকৰৰ আদেশত আলীক বশ কৰিবলৈ তেওঁৰ ঘৰত আক্ৰমণ কৰা বুলি কোৱা হয় ছুন্নীসকলে এই বাতৰিসমূহ স্পষ্টভাৱে নাকচ কৰে যদিও তেওঁলোকৰ প্ৰাৰম্ভিক সূত্ৰত প্ৰমাণ পোৱা গৈছে যে ফাতিমাৰ ঘৰত বলপূৰ্বকভাৱে প্ৰৱেশ কৰি আলীক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা এটা গোট, যিটো কাণ্ডৰ বাবে আবু বকৰে মৃত্যুশয্যাত অনুশোচনা কৰিছিল সম্ভৱতঃ বানু হাছিমক দুৰ্বল কৰাৰ ৰাজনৈতিক পদক্ষেপ, আবু বকৰে ইয়াৰ পূৰ্বে ফাতিমাৰ পৰা ফাদকৰ চহকী মাটি জব্দ কৰিছিল, যিবোৰক তাই পিতৃৰ পৰা উত্তৰাধিকাৰ (বা উপহাৰ) বুলি গণ্য কৰিছিল ফাদক জব্দ কৰাটো প্ৰায়ে ছুন্নী উৎসত নবীগত উত্তৰাধিকাৰৰ বিষয়ে হাদিছৰ সৈতে ন্যায্যতা প্ৰদান কৰা হয়, যাৰ সত্যতাক আংশিকভাৱে সন্দেহ কৰা হৈছে কাৰণ ই কোৰআনৰ নিষেধাজ্ঞাৰ বিৰোধিতা কৰে

 আবু বকৰৰ খিলাফত (ৰাজ্য ৬৩২৬৩৪) 
জনসমৰ্থনৰ অভাৱত আলীয়ে অৱশেষত মুছলমান ঐক্যৰ স্বাৰ্থত আবু বকৰৰ কালিক শাসন মানি লৈছিল বিশেষকৈ আলীয়ে বলপূৰ্বক খিলাফতৰ পিছত লগা প্ৰস্তাৱ নাকচ কৰিছিল তথাপিও তেওঁ নিজৰ যোগ্যতা আৰু মুহাম্মাদৰ সৈতে আত্মীয়তাৰ বাবে নিজকে নেতৃত্বৰ বাবে আটাইতকৈ যোগ্য প্ৰাৰ্থী হিচাপে গণ্য কৰিছিল প্ৰমাণৰ পৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে আলীয়ে নিজকে মুহাম্মাদৰ নিৰ্দিষ্ট উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে গণ্য কৰিছিল মুহাম্মাদৰ জীৱনকালৰ বিপৰীতে, আবু বকৰ আৰু তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী ওমৰ আৰু উছমানৰ খিলাফতৰ সময়ত আলীয়ে ৰাজহুৱা জীৱনৰ পৰা অৱসৰ গ্ৰহণ কৰিছিল আলিয়ে ৰিদ্দা যুদ্ধ আৰু আৰম্ভণিৰ মুছলমান বিজয়ত অংশগ্ৰহণ কৰা নাছিল যদিও, তেওঁ চৰকাৰ আৰু ধৰ্মীয় বিষয়ত আবু বকৰ আৰু ওমৰৰ উপদেষ্টা হৈয়েই আছিল কিন্তু আলীৰ সৈতে তেওঁলোকৰ সংঘাতৰ বিষয়েও ভালদৰে নথিভুক্ত কৰা হৈছে যদিও, ছুন্নী উৎসত বহুলাংশে আওকাণ কৰা হৈছে এই উত্তেজনাসমূহৰ সাৰ্থকতা আছিল ৬৪৪ চনত নিৰ্বাচনী পৰিষদৰ কাৰ্য্যবিধিৰ সময়ত যেতিয়া আলীয়ে প্ৰথম দুজন খলিফাৰ অগ্ৰাধিকাৰৰ দ্বাৰা বান্ধ খাই থাকিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল ইয়াৰ বিপৰীতে ছিয়া সূত্ৰসমূহে আবু বকৰৰ প্ৰতি আলীৰ প্ৰতিজ্ঞাক ৰাজনৈতিক সুবিধাজনক (তাকিয়া) (জোৰ-জবৰদস্তি) কাৰ্য্য হিচাপে লয় আলীৰ সৈতে হোৱা সংঘাতবোৰ হয়তো ছিয়া সূত্ৰত বৃদ্ধি পাইছে

 ওমৰৰ খিলাফত (ৰাজ্য ৬৩৪৬৪৪) 
৬৩৪ চনত তেওঁৰ মৃত্যুৰ পূৰ্বে আবু বকৰে ওমৰক তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে নিযুক্তি দিছিল এই নিযুক্তি সন্দৰ্ভত আলীৰ পৰামৰ্শ লোৱা হোৱা নাছিল, যিটো প্ৰথম অৱস্থাত একাংশ জ্যেষ্ঠ সংগীয়ে প্ৰতিহত কৰিছিল আলীয়ে নিজেই এইবাৰ কোনো দাবী হেঁচা নিদিলে আৰু ওমৰৰ খিলাফতৰ সময়ত ৰাজহুৱা কাম-কাজৰ পৰা আঁতৰি থাকিল, তথাপিও তেওঁ কিছুমান বিশেষ বিষয়ত আলীৰ পৰামৰ্শ লৈছিল উদাহৰণস্বৰূপে, মদিনা (হিজৰা)লৈ প্ৰব্ৰজনক ইছলামিক কেলেণ্ডাৰৰ আৰম্ভণি হিচাপে গ্ৰহণ কৰাৰ ধাৰণাটোৰ বাবে আলীক কৃতিত্ব দিয়া হয় তথাপিও আলীৰ ৰাজনৈতিক পৰামৰ্শক চাগে আওকাণ কৰা হল উদাহৰণস্বৰূপে, ওমৰে ইছলামিক অগ্ৰাধিকাৰ অনুসৰি অতিৰিক্ত ৰাজ্যিক ৰাজহ বিতৰণ কৰিবলৈ ৰাজ্যিক পঞ্জী (দিৱান) উদ্ভাৱন কৰিছিল যদিও, আলীয়ে মুহাম্মাদ আৰু আবু বকৰৰ প্ৰথা অনুসৰণ কৰি সেই ৰাজহ মুছলমানসকলৰ মাজত সমানে বিতৰণ কৰিব লাগে বুলি ধৰি লৈছিল ডামাস্কাছৰ ওচৰৰ উল্লেখযোগ্য ব্যক্তিসকলৰ কৌশলগত বৈঠকতো আলী অনুপস্থিত আছিল আলীয়ে ওমৰৰ সামৰিক অভিযানত অংশ লোৱা নাছিল যদিও, ৰাজহুৱাভাৱে আপত্তিও কৰা যেন নালাগে ওমৰে সম্ভৱতঃ বানু হাছিমত নবী আৰু খিলাফতৰ সংমিশ্ৰণৰ বিৰোধিতা কৰিছিল, আৰু এইদৰে তেওঁ মুহাম্মাদক মৃত্যুশয্যাত নিজৰ ইচ্ছা নিৰ্ধাৰণ কৰাত বাধা দিছিল, সম্ভৱতঃ তেওঁ আলীক স্পষ্টভাৱে তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে নিযুক্তি দিব পাৰে বুলি আশংকা কৰিছিল তথাপিও হয়তো আলীৰ সহযোগিতামূলক শাসন আঁচনিখনত সহযোগিতাৰ প্ৰয়োজনীয়তা উপলব্ধি কৰি ওমৰে খিলাফতৰ সময়ত আলী আৰু বানু হাছিমৰ ওচৰত কিছু সীমিত প্ৰস্তাৱ দিছিল উদাহৰণস্বৰূপে, ওমৰে মদিনাত থকা মুহাম্মাদৰ বাগিচাসমূহ আলীলৈ ঘূৰাই দিছিল, কিন্তু ফাদাক আৰু খাইবাৰক ৰাখিছিল কিছুমান হিচাপ অনুসৰি ওমৰে আলীৰ কন্যা উম্ম কুলছুমক বিয়া কৰাবলৈ জোৰ দিছিল, যিটো কথাত আলীয়ে অনিচ্ছা সত্ত্বেও সন্মতি দিছিল যেতিয়া প্ৰাক্তনজনে তেওঁৰ দাবীৰ বাবে জনসমৰ্থন লাভ কৰিছিল

 উছমানৰ নিৰ্বাচন (৬৪৪) 
তাৰিখনামাৰ পৰা এটা ফলিঅ উছমানৰ নিৰ্বাচন
৬৪৪ চনত মৃত্যুৰ পূৰ্বে, ওমৰে নিজৰ মাজৰ পৰা পৰৱৰ্তী খলিফা বাছনি কৰাৰ দায়িত্ব এটা সৰু কমিটীক দিছিল আলী আৰু উছমান এই কমিটীৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী প্ৰাৰ্থী আছিল, যাৰ সদস্যসকল আটাইকেইজনেই আছিল কুৰাইশ্ব জনগোষ্ঠীৰ মুহাম্মাদৰ আদিম সংগী আন এজন সদস্য আব্দুল ৰহমান ইবনে আৱফক হয় কমিটীয়ে নহয় উমৰে নিৰ্ণায়ক ভোট দিছিল বিবেচনাৰ অন্তত ইবনে আৱফে তেওঁৰ ভায়েক উছমানক পৰৱৰ্তী খলিফা হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে, যেতিয়া পিছৰজনে প্ৰথম দুজন খলিফাৰ নজিৰ অনুসৰণ কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়ে ইয়াৰ বিপৰীতে আলীয়ে এই চৰ্ত নাকচ কৰিলে, বা এৰাই চলি উত্তৰ দিলে উছমানৰ প্ৰতি পক্ষপাতিত্ব কৰা কমিটীখনত আনছাৰসকলৰ প্ৰতিনিধিত্ব নাছিল এই দুয়োটা কাৰকে আলীৰ বিৰুদ্ধে কাম কৰিছিল, যাক কেৱল কাৰ্য্যবিধিৰ পৰা বাদ দিব নোৱাৰিলেহেঁতেন

 টোকা 
শীৰ্ষতম আৰবী লিখনিত লিখা আছে, "আলিৰ বাহিৰে কোনো সাহসী যুৱক আৰু জুলফিকাৰৰ বাহিৰে তৰোৱাল নাই"

 পাদটীকা 

 তথ্যসমূহ 

 গ্ৰন্থসমূহ 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 বিশ্বকোষ 

 ইৰানিক বিশ্বকোষ 

 
 
 
 
 

 ইছলামৰ বিশ্বকোষ 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 বিশ্বকোষ ইছলামিকা 

 
 
 
 
 
 
 

 অন্যান্য 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 জাৰ্নেল আৰু থিছিছ 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 অধিক পঢ়ক 

 
 

শ্ৰেণী:ইছলাম ধৰ্ম
শ্ৰেণী:ছিয়া ইছলাম
শ্ৰেণী:খলিফা
শ্ৰেণী:ইছলামী নেতা