পেট্ৰলিয়াম আৰু প্ৰাকৃতিক গেছ মন্ত্ৰালয় () ভাৰত চৰকাৰৰ অধীনৰ এক মন্ত্ৰালয় এই মন্ত্ৰালয়ে পেট্ৰলিয়াম, প্ৰাকৃতিক গেছ, পেট্ৰলিয়ামজাত সামগ্ৰী আৰু তৰলীকৃত প্ৰাকৃতিক গেছৰ অন্বেষণ, উৎপাদন, শোধন, বিতৰণ, বিপণন, আমদানি, ৰপ্তানি, আৰু সংৰক্ষণৰ দায়িত্ব পালন কৰে ভাৰতৰ বৰ্তমান পেট্ৰলিয়াম আৰু প্ৰাকৃতিক গেছ মন্ত্ৰী হৈছে হৰদীপ সিং পুৰী মোদী মন্ত্ৰীসভাৰ কেবিনেট মন্ত্ৰী হিচাপে তেওঁ এই মন্ত্ৰালয়ৰ নেতৃত্ব গ্ৰহণ কৰিছে এই মন্ত্ৰালয়ৰ ৰাজ্যিক মন্ত্ৰী হৈছে ৰামেশ্বৰ তেলী এম এম কুট্টি বৰ্তমান এই মন্ত্ৰালয়ৰ সচিব পদত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছে

কাৰ্যাৱলী
পেট্ৰলিয়াম আৰু প্ৰাকৃতিক গেছ মন্ত্ৰালয়ে প্ৰাকৃতিক গেছকে ধৰি পেট্ৰলিয়াম সম্পদৰ অন্বেষণ আৰু আহৰণ কৰে ইয়াৰ লগতে প্ৰাকৃতিক গেছ আৰু পেট্ৰলিয়াম সামগ্ৰীকে ধৰি পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন, যোগান বিতৰণ, বিপণন আৰু মূল্য নিৰ্ধাৰণ আদিৰ লগত মন্ত্ৰালয় জড়িত ই লুব প্লাণ্টকে ধৰি তেল শোধনাগাৰসমূহ নিৰীক্ষণ কৰাৰ লগতে উৎপাদিত সামগ্ৰীৰ ব্ৰেণ্ডিং আৰু প্ৰচাৰত আগ-ভাগ লয় পেট্ৰলিয়াম আৰু পেট্ৰলিয়াম সামগ্ৰীৰ বৈজ্ঞানিক ভিত্তিত অনুমোদিত যোগকৰণ মন্ত্ৰালয়ৰ নিৰীক্ষণত সম্পূৰ্ণ হয় মন্ত্ৰালয়ৰ অধীনত থকা কৰা সকলো উদ্যোগৰ পৰিকল্পনা, উন্নয়ন আৰু নিয়ন্ত্ৰণ, আৰু সহায় আগবঢ়ায় পেট্ৰলিয়াম আৰু প্ৰাকৃতিক গেছৰ যিকোনো বিষয়ৰ সৈতে জড়িত সকলো সংলগ্ন বা অধীনস্থ কাৰ্যালয় বা অন্যান্য সংস্থাসমূহৰ ই নডেল মন্ত্ৰালয় হিচাপে কাম কৰে তৈলক্ষেত্ৰ সেৱাৰ পৰিকল্পনা, উন্নয়ন আৰু নিয়ন্ত্ৰণ এই মন্ত্ৰালয়ৰ অধীন 
ইয়াৰ লগতে তেল আৰু গেছ সম্পৰ্কীয় বিষয়সমূহৰ অন্তৰ্গত ৰাজহুৱা খণ্ডৰ প্ৰকল্পসমূহ, ইঞ্জিনিয়াৰ ইণ্ডিয়া লিমিটেড আৰু আই বি পি কোম্পানী, ইয়াৰ সহযোগী কোম্পানীসমূহৰ সৈতে একেলগে, অন্যান্য যিকোনো মন্ত্ৰালয়বিভাগক বিশেষভাৱে আবণ্টিত প্ৰকল্পসমূহৰ বাহিৰে পেট্ৰলিয়াম আৰু প্ৰাকৃতিক গেছ সম্পৰ্কীয় বিভিন্ন কেন্দ্ৰীয় আইনৰ খচৰা প্ৰস্তুতি আৰু প্ৰশাসন পেট্ৰলিয়াম আৰু প্ৰাকৃতিক গেছ মন্ত্ৰালয়ৰ অন্তৰ্ভুক্ত 

 শাস্ত্ৰী ভৱনত অৱস্থিত পেট্ৰলিয়াম আৰু প্ৰাকৃতিক গেছ মন্ত্ৰালয়ৰ কাৰ্যালয়

কেন্দ্ৰীয় ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগসমূহ
ভাৰত চৰকাৰৰ এই আঠটা কেন্দ্ৰীয় ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগৰ ওপৰত মন্ত্ৰালয়ৰ মালিকীস্বত্ব আছে সেইকেইটা হ'ল:
 বামৰ ল'ৰী
 ভাৰত পেট্ৰলিয়াম
 ইঞ্জিনীয়াৰ্ছ ইণ্ডিয়া
গেইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড
 ইণ্ডিয়ান অইল কৰ্পোৰেচন
 অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড
 তেল আৰু প্ৰাকৃতিক গেছ নিগম
 বেইকো ল'ৰী

গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান
পেট্ৰলিয়াম আৰু প্ৰাকৃতিক গেছ মন্ত্ৰালয়ৰ অধীনত কেইবাটাও গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান আছে তাৰে ভিতৰত উল্লেখযোগ্য সমূহ হৈছে:
ৰাজীৱ গান্ধী ইনষ্টিটিউট অৱ পেট্ৰলিয়াম টেকন'লজি
ৰাজীৱ গান্ধী ইনষ্টিটিউট অৱ পেট্ৰলিয়াম টেকন'লজি পেট্ৰলিয়াম উদ্যোগক কাৰিকৰী আৰু পৰিচালনাৰ প্ৰশিক্ষণ দিয়া প্ৰশিক্ষণ আৰু শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে ২০০৮ চনৰ জুলাই মাহত আনুষ্ঠানিকভাৱে মুকলি কৰা হয় ভাৰত চৰকাৰৰ পেট্ৰলিয়াম আৰু প্ৰাকৃতিক গেছ মন্ত্ৰালয়ে সংসদৰ আইন ("ৰাজীৱ গান্ধী ইনষ্টিটিউট অৱ পেট্ৰলিয়াম টেকন'লজি আইন ২০০৭")ৰ জৰিয়তে এই প্ৰতিষ্ঠানটো প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল . নয়ডা, বেংগালুৰু আৰু অসমৰ শিৱসাগৰত এই প্ৰতিষ্ঠানৰ চৌহদ আছে অসমৰ শিৱসাগৰ জিলাত অৱস্থিত প্ৰতিষ্ঠানটো অসম শক্তি প্ৰতিষ্ঠান নামেৰে জনাজাত 

ভাৰতীয় পেট্ৰলিয়াম আৰু শক্তি প্ৰতিষ্ঠান
ভাৰতীয় পেট্ৰলিয়াম আৰু শক্তি প্ৰতিষ্ঠান ২০১৬ চনত অন্ধ্ৰ প্ৰদেশৰ বিশাখাপট্টনমত স্থাপিত এক ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতিষ্ঠান সংসদে প্ৰণয়ন কৰা ভাৰতীয় পেট্ৰলিয়াম আৰু শক্তি প্ৰতিষ্ঠান আইন, ২০১৭ (২০১৮ চনৰ ৩ নং) অনুসৰি প্ৰতিষ্ঠানটোক ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়

বিতৰ্ক
২০১৫ চনৰ ২০ ফেব্ৰুৱাৰীত ভাৰতীয় পেট্ৰলিয়াম মন্ত্ৰালয় আৰু তেল প্ৰতিষ্ঠানৰ সাতজনীয়া কৰ্মচাৰীৰ এটা দলে নগদ ধনৰ বিনিময়ত শক্তি কোম্পানীসমূহক গোপনীয় নথি চুৰি আৰু ফাদিল কৰাৰ অভিযোগত গ্ৰেপ্তাৰ হয় এই গোটটোৱে অজ্ঞাত ধনৰ বিনিময়ত শক্তিৰ মূল্য নিৰ্ধাৰণ আৰু নীতিৰ সৈতে জড়িত গোপনীয় তেল মন্ত্ৰালয়ৰ নথি-পত্ৰ চুৰি, ফটোকপি আৰু ফাদিল কৰে দিল্লী আৰক্ষীয়ে এই লোককেইজনে মন্ত্ৰালয়ৰ কাৰ্যালয় ভাঙি সোমাবলৈ চেষ্টা কৰা বুলি খবৰ পাই আটক কৰে

কেবিনেট মন্ত্ৰীসকলৰ তালিকা
  প্ৰতিকৃতি নামকাৰ্যকাল প্ৰধানমন্ত্ৰী দল১ হুমায়ুন কবীৰ ২১ নৱেম্বৰ ১৯৬৩ ২৪ জানুৱাৰী ১৯৬৬জৱাহৰলাল নেহৰুলাল বাহাদুৰ শাস্ত্ৰীভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ২ অ. ভি. অলগেচন (স্বতন্ত্ৰ) ২৪ জানুৱাৰী ১৯৬৬ ১৩ মাৰ্চ ১৯৬৭ইন্দিৰা গান্ধী৩অশোক মেহতা১৩ মাৰ্চ ১৯৬৭২২ আগষ্ট ১৯৬৮৪ কথা ৰঘুৰামাইয়া (স্বতন্ত্ৰ)২২ আগষ্ট ১৯৬৮১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৬৯৫7575ত্ৰিগুণা সেন১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৬৯১৮ মাৰ্চ ১৯৭১৬দাজিচাহেব চাৱন (স্বতন্ত্ৰ)১৮ মাৰ্চ ১৯৭১২ মে' ১৯৭১৭প্ৰকাশ চন্দ্ৰ চেঠী২ মে' ১৯৭১২৯ জানুৱাৰী ১৯৭২৮এইচ. আৰ গোখলে২৯ জানুৱাৰী ১৯৭২৫ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৭৩97979দেৱকান্ত বৰুৱা৫ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৭৩১০ অক্টোবৰ ১৯৭৪১০কেশৱ দেৱ মালৱীয়১০ অক্টোবৰ ১৯৭৪২৪ মাৰ্চ ১৯৭৭১১9494 মোৰাৰজী দেশাই ২৬ মাৰ্চ ১৯৭৭ ২৯ মাৰ্চ ১৯৭৭মোৰাৰজী দেশাইজনতা পাৰ্টি১২8989হেমৱতী নন্দন বহুগুণা২৯ মাৰ্চ ১৯৭৭১৫ মাৰ্চ ১৯৭৯১৩ৰবীন্দ্ৰ বাৰ্মা১৫ জুলাই ১৯৭৯২৮ জুলাই ১৯৭৯১৪ টি. এ. পাই ২৮ জুলাই ১৯৭৯ ১৮ আগষ্ট ১৯৭৯চৰণ সিং জনতা পাৰ্টি (নিৰপেক্ষ)১৫ অৰবিন্দ বালা পাজনোৰ১৯ আগষ্ট ১৯৭৯২৩ ডিচেম্বৰ ১৯৭৯ সৰ্ব ভাৰতীয় দ্ৰবিড় মুন্নেট্ৰা কাঝাগাম ১৬102102 চৰণ সিং২৩ ডিচেম্বৰ ১৯৭৯ ২৭ ডিচেম্বৰ ১৯৭৯ জনতা পাৰ্টি (নিৰপেক্ষ)১৭এছ.এন. কাকাৰ২৭ ডিচেম্বৰ ১৯৭৯১৪ জানুৱাৰী ১৯৮০১৮108108 ইন্দিৰা গান্ধী ১৪ জানুৱাৰী ১৯৮০ ১৬ জানুৱাৰী ১৯৮০ইন্দিৰা গান্ধী ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ (৭)প্ৰকাশ চন্দ্ৰ চেঠী১৬ জানুৱাৰী ১৯৮০১৫ জানুৱাৰী ১৯৮২১৯  পি. শিৱ শংকৰ ১৫ জানুৱাৰী ১৯৮২ ৩১ ডিচেম্বৰ ১৯৮৪ইন্দিৰা গান্ধী  ৰাজীৱ গান্ধী২০নাৱাল কিশোৰ শৰ্মা (স্বতন্ত্ৰ) ৩১ ডিচেম্বৰ ১৯৮৪ ২০ জানুৱাৰী ১৯৮৬ৰাজীৱ গান্ধী২১চন্দ্ৰশেখৰ সিং(স্বতন্ত্ৰ) ২০ জানুৱাৰী ১৯৮৬৯ জুলাই ১৯৮৬২২103103নাৰায়ণ দত্ত তিৱাৰী৯ জুলাই ১৯৮৬২২ অক্টোবৰ ১৯৮৬২৩ব্ৰহ্ম দত্ত(স্বতন্ত্ৰ)২২ অক্টোবৰ ১৯৮৬২ ডিচেম্বৰ ১৯৮৯২৪101101 বিশ্বনাথ প্ৰতাপ সিং ২ ডিচেম্বৰ ১৯৮৯ ৬ ডিচেম্বৰ ১৯৮৯বিশ্বনাথ প্ৰতাপ সিংজনতা দল২৫ এম. এছ. গুৰুপদাস্বামী ৬ ডিচেম্বৰ ১৯৮৯ ১০ নৱেম্বৰ ১৯৯০২৬9999 চন্দ্ৰ শেখৰ ১০ নৱেম্বৰ ১৯৯০২১ নৱেম্বৰ ১৯৯০চন্দ্ৰ শেখৰসমাজবাদী জনতা পাৰ্টি, (ৰাষ্ট্ৰীয়)২৭ সত্য প্ৰকাশ মালৱীয় ২১ নৱেম্বৰ ১৯৯০ ২১ জুন ১৯৯১২৮বি. শংকৰান্দ  ২১ জুন ১৯৯১ ১৮ জানুৱাৰী ১৯৯৩পি. ভি. নৰসিংহ ৰাওভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ২৯সতীশ শৰ্মা(স্বতন্ত্ৰ) ১৮ জানুৱাৰী ১৯৯৩১৬ মে' ১৯৯৬৩০9191অটল বিহাৰী বাজপেয়ী১৬ মে' ১৯৯৬১ জুন ১৯৯৬অটল বিহাৰী বাজপেয়ী ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি৩১8888 এইচ ডি দেৱেগৌড়া ১ জুন ১৯৯৬ ২১ এপ্ৰিল ১৯৯৭এইচ ডি দেৱেগৌড়াজনতা পাৰ্টি৩২104104 ইন্দৰ কুমাৰ গুজৰাল ২১ এপ্ৰিল ১৯৯৭ ৯ জুন ১৯৯৭ইন্দৰ কুমাৰ গুজৰাল৩৩ জ্ঞানেশ্বৰ মিশ্ৰ ৯ জুন ১৯৯৭ ১৯ মাৰ্চ ১৯৯৮ সমাজবাদী পাৰ্টি৩৪ ভাজহাপ্পাডী কে. ৰামমূৰ্তি ১৯ মাৰ্চ ১৯৯৮ ১৩ অক্টোবৰ ১৯৯৯অটল বিহাৰী বাজপেয়ী তামিঝাগা ৰাজীৱ কংগ্ৰেছ৩৫7777 ৰাম নাইক ১৩ অক্টোবৰ ১৯৯৯ ২২ মে' ২০০৪ ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি৩৬7575মণি শংকৰ আয়াৰ ২২ মে' ২০০৪ ২৯ জানুৱাৰী ২০০৬মনমোহন সিংভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ৩৭7575 মুৰলী দেওৰা ২৯ জানুৱাৰী ২০০৬ ১৯ জানুৱাৰী ২০১১৩৮111111 জয়পাল ৰেড্ডী ১৯ জানুৱাৰী ২০১১ ২৮ অক্টোবৰ ২০১২৩৯8585 বীৰাপ্পা মৈলি ২৮ অক্টোবৰ ২০১২ ২৬ মে' ২০১৪৪০9494 ধৰ্মেন্দ্ৰ প্ৰধান(স্বতন্ত্ৰ)২৬ মে' ২০১৪৭ জুলাই ২০২১নৰেন্দ্ৰ মোদীভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি৪১119119 হৰদীপ সিং পুৰী ৭ জুলাই ২০২১ বৰ্তমানলৈকে

ৰাজ্যিক মন্ত্ৰীসকলৰ তালিকা
ৰাজ্যিক মন্ত্ৰীসকলৰ তালিকা নাম ৰাজনৈতিক দল কাৰ্যকাল দিনদিনছা পেটেলভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ২০০৬২০০৯জিতিন প্ৰসাদা২৬ মে' ২০০৯১৮ জানুৱাৰী ২০১১ দিনৰঞ্জিত প্ৰতাপ নাৰেইন সিং১৯ জানুৱাৰী ২০১১২৮ অক্টোবৰ ২০১২ দিনপ্ৰাণবাকা লক্ষ্মী২৮ অক্টোবৰ ২০১২১৭ মে' ২০১৪ দিনৰামেশ্বৰ তেলী ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি৭ জুন ২০২১বৰ্তমানলৈ দিন

তথ্য উৎস

শ্ৰেণী:ভাৰত চৰকাৰৰ মন্ত্ৰণালয়