মৌলানা ৱাহিদুদ্দিন খান ( ইংৰাজী :    ,  ১ জানুৱাৰী ১৯২৫  ২১ এপ্ৰিল ২০২১) এজন ভাৰতীয় ইছলামিক পণ্ডিত আৰু শান্তি কৰ্মী আৰু লেখক আছিল যিয়ে কোৰআনৰ ওপৰত এটা টীকা লিখা আৰু সমসাময়িক ইংৰাজীলৈ অনুবাদ কৰাৰ বাবে পৰিচিত বিশ্বৰ "৫০০ জন আটাইতকৈ প্ৰভাৱশালী মুছলমান"ৰ তালিকাত তেওঁৰ নাম আছিল বিশ্বৰ "৫০০ জন আটাইতকৈ প্ৰভাৱশালী মুছলমান"ৰ তালিকাত তেওঁৰ নাম আছিল তেওঁ চেণ্টাৰ ফৰ পিছ এণ্ড স্পিৰিচুৱেলিটি (চিপিএছ)ৰ প্ৰতিষ্ঠাপকও আছিল১৯৯৩ চনত তেওঁ মুছলমানসকলক বাবৰি মছজিদ স্থানক লৈ দাবী ত্যাগ কৰিবলৈ কয় বাবৰি মছজিদ ভাঙি পেলোৱাৰ পিছত সুশীল কুমাৰ (জৈন সন্ন্যাসী) আৰু চিদানন্দ সৰস্বতীৰ সৈতে খানেও মহাৰাষ্ট্ৰৰ মাজেৰে শান্তি যাত্ৰাত নামিছিল খানে ইছলামৰ কেইবাটাও দিশৰ ওপৰত ২০০ৰো অধিক কিতাপ লিখিছিল আৰু আন্তঃধৰ্মীয় আলোচনাৰ প্ৰসাৰৰ বাবে চেণ্টাৰ ফৰ পিছ এণ্ড স্পিৰিচুৱেলিটি স্থাপন কৰিছিলখানে ২০০০ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ডেমিউৰ্গাছ শান্তি আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা, আৰু ভাৰতৰ তৃতীয় সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সন্মান পদ্মভূষণ কৰে; মাদাৰ টেৰেছাই প্ৰদান কৰা ৰাষ্ট্ৰীয় নাগৰিক বঁটা আৰু ৰাজীৱ গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় সদ্ভাৱনা বঁটা (২০০৯) ২০২১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ভাৰতৰ দ্বিতীয় সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সন্মান পদ্মবিভূষণ বঁটাৰে সন্মানিত হোৱা তেখেতে ২০২১ চনৰ এপ্ৰিল মাহত ৯৬ বছৰ বয়সত ক'ভিড-১৯ৰ জটিলতাত দিল্লীত মৃত্যুবৰণ কৰে  

 শৈশৱ জীৱন আৰু শিক্ষা 
১৯২৫ চনত ভাৰতৰ উত্তৰ প্ৰদেশ আজমগড় জিলাৰ ভিলেজ বধৰিয়াত পাঠান মালিকৰ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰা খানে চাৰি বছৰ বয়সত পিতৃ হেৰুৱাই মাতৃ জাইবুন্নিছা আৰু ককাক চুফী আব্দুল হামিদ খানে ডাঙৰ-দীঘল কৰেতেওঁ লাভ কৰে তেখেতে ছাৰাই মিৰ (আজমগড়)ৰ এখন পৰম্পৰাগত চেমিনাৰী মাদ্ৰষ্টৌল ইছলাহিত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে ১৯৩৮ চনত খানে ছবছৰ আলিম পাঠ্যক্ৰম সম্পূৰ্ণ কৰি ১৯৪৪ চনত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে জামাত-ই-ই-ইছলামীৰ কেন্দ্ৰীয় মজলিছ-ই-শ্বুৰাৰ সদস্যও আছিল যদিও মতাদৰ্শগত মতানৈক্যৰ বাবে ১৯৬৩ চনত তেওঁ দলৰ পৰা আঁতৰি আহি তাবিৰ কি ঘলতি (  ) নামেৰে নিজৰ সমালোচনা প্ৰকাশ কৰে তেওঁৰ বিয়া হৈছিল ছাবিয়া খাতুনৰ লগত 

 জামাতে-ইছলামি 
জামাতৰ প্ৰতি তেওঁৰ দায়বদ্ধতাই তেওঁক জামাতৰ স্তৰৰ ওপৰলৈ উঠিবলৈ সহায় কৰিছিল তেওঁক নিযুক্তি দিয়া হয়, তাৰ কেইবছৰমানৰ পিছত, ইয়াৰ কেন্দ্ৰীয় সমিতিৰ সদস্য হিচাপে জামাআতৰ উৰ্দু আলোচনীৰ বাবে তেওঁ নিয়মিতভাৱে লিখিছিল খান বেছি দিন জামাআতৰ লগত নাথাকিল, কিয়নো তেওঁ ভাবিছিল যে জামাতৰ এজেণ্ডা কেৱল অবাস্তৱিক নহয়, ইছলামে ভাৰতৰ মুছলমানসকলৰ পৰা যি আশা কৰিছিল তাৰ লগত খাপ খোৱা নাছিল তেওঁ এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে জামাত-ই ইছলামীৰ ৰাজনৈতিক দৃষ্টিভংগী ভাৰতৰ সংখ্যালঘু মুছলমানসকলৰ প্ৰয়োজন আৰু অৱস্থাৰ লগত অনুপযুক্ত জামাআতৰ জ্যেষ্ঠ নেতা হৈও তেওঁ জামাতৰ মতাদৰ্শ আৰু নীতিৰ সৈতে নিজৰ মতানৈক্য প্ৰচাৰ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল যদিও এই মতানৈক্য বাঢ়িবলৈ ধৰাৰ লগে লগে তেওঁ দহ বছৰ সেৱা আগবঢ়োৱাৰ পিছত ১৯৬২ চনত সংগঠনটো এৰি দিয়াৰ সিদ্ধান্ত লয়

 ইছলাম আৰু শান্তি 
ইছলাম শান্তিৰ এক মতাদৰ্শ খানে তেওঁৰ গ্ৰন্থ     ত লিখিছে যে ইতিহাসত শান্তিৰ প্ৰচাৰকসকলৰ প্ৰচুৰতা আছে তেওঁ কয় যে যুগ যুগ ধৰি শান্তিৰ ভিত্তিত প্ৰকৃত অৰ্থত কোনো বিপ্লৱ অনা হোৱা নাই তেওঁ লিখিছে যে শান্তিৰ বাবে মানুহৰ প্ৰয়োজনীয়তাই তেওঁক সংযম কৰি শান্তিশীল হৈ থাকিবলৈ যথেষ্ট নহয় মানুহক এনে এক মতাদৰ্শৰ প্ৰয়োজন যিয়ে তেওঁক সকলো সময়তে শান্তি ৰখাৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ বিষয়ে সচেতন স্তৰত পতিয়ন নিয়াব পাৰে খানৰ মতে এই মতাদৰ্শই হৈছে ইছলামত উপস্থাপন কৰা মতাদৰ্শ 
 
 কৰ্ম জীৱন 

খানে ২০১৫ চনৰ ২ এপ্ৰিলত কোৰআন ফাউণ্ডেচন (চিপিএছ ইণ্টাৰনেশ্যনেলৰ তত্বাৱধানত) প্ৰতিষ্ঠা কৰেফাউণ্ডেশ্যনৰ লক্ষ্য আছিল মানুহৰ মাজত ধৰ্মীয় বুজাবুজিক প্ৰসাৰিত কৰি যেনে আছে সেইদৰে প্ৰকাশ কৰি কোৰআন আৰু ইছলামিক সামগ্ৰীৰ প্ৰতিলিপিসমূহ বিশ্বজুৰি অনুবাদ আৰু প্ৰচাৰ কৰা শান্তিৰ ধৰ্ম হিচাপে ১৯৭০ চনত তেওঁ নতুন দিল্লীত ইছলামিক চেণ্টাৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰে২০০১ চনত খানে শান্তি আৰু আধ্যাত্মিকতাৰ কেন্দ্ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰে খানে মৌলানা ৱাহিদুদ্দিন খান শান্তি ফাউণ্ডেশ্যন আৰম্ভ কৰে 

 তথ্য উৎস 
1.   ৱেবছাইটৰ পৰা আহৰণ কৰা হৈছে

2.        (  ) আহৰণ কৰা  

3.  -    

4.  -          ,   2021 

5.      -     আহৰণ কৰা হৈছে 

6.    আহৰণ কৰা হৈছে 

ব্যক্তিগত সংযোগ  

 
 
 ()