যোনি (লেটিন : ভেজিনা) নাৰী শৰীৰৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংগ যি একেলগে প্ৰজননতন্ত্ৰ আৰু ৰেচনতন্ত্ৰৰ অংশ যোনি হৈছে নাৰীৰ প্ৰজনন তন্ত্ৰৰ বাহিৰৰ অংশ যৌন সম্পৰ্কৰ সময়ত পুৰুষে নিজৰ লিংগটো মাইকীজনীৰ যোনিত সুমুৱাই দিয়ে আৰু অংগ সঞ্চালনৰ মাধ্যমেৰে বীৰ্য নিক্ষেপ কৰে এই শুক্ৰাণুৱে নাৰীৰ জৰায়ুত থকা কণীক নিষিক্ত কৰি মানুহৰ ভ্ৰূণ জন্ম দিবলৈ সক্ষম হয় আনহাতে মহিলাৰ ঋতুস্ৰাৱৰ সময়ত যোনিৰ পৰা তেজ নিৰ্গত হয় স্বাভাৱিক অৱস্থাত যোনি পথেৰে সন্তান প্ৰসৱ কৰা হয়  
যোনি হৈছে জৰায়ুৰ পৰা নাৰীৰ শৰীৰৰ বাহিৰৰ অংশলৈকে বিস্তৃত আঁহযুক্ত পেশীবহুল নলী 

যৌন সম্পৰ্ক বা অন্যান্য যৌন কাৰ্য্যৰ সময়ত যোনিত মসৃণ প্ৰৱেশৰ বাবে মানৱ মাইকী আৰু অন্যান্য মাইকী স্তন্যপায়ী প্ৰাণীৰ যৌন উত্তেজনাৰ সময়ত যোনিৰ আৰ্দ্ৰতা বৃদ্ধি পায় এই আৰ্দ্ৰতা বৃদ্ধিয়ে যোনিৰ লুব্ৰিকেচন প্ৰদান কৰে, যাৰ ফলত ঘৰ্ষণ হ্ৰাস পায় যোনিৰ বেৰৰ টেক্সচাৰে যৌন সম্পৰ্কৰ সময়ত লিংগৰ বাবে ঘৰ্ষণৰ সৃষ্টি কৰে আৰু ইয়াক স্খলনৰ দিশত উদ্দীপিত কৰে, যাৰ ফলত নিষেচন সম্ভৱ হয় আনন্দ আৰু বন্ধনৰ লগতে মহিলাৰ আন মানুহৰ সৈতে যৌন আচৰণৰ ফলত যৌন সংক্ৰমণ () হব পাৰে, যাৰ আশংকা পৰামৰ্শ দিয়া নিৰাপদ যৌন পদ্ধতিৰ দ্বাৰা হ্ৰাস কৰিব পাৰি আন স্বাস্থ্যজনিত সমস্যায়ো মানুহৰ যোনিত প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে 

যোনিয়ে ইতিহাসৰ সমগ্ৰ সমাজত তীব্ৰ প্ৰতিক্ৰিয়াৰ সৃষ্টি কৰিছে, য'ত নেতিবাচক ধাৰণা আৰু ভাষা, সাংস্কৃতিক নিষেধাজ্ঞা, আৰু নাৰী যৌনতা, আধ্যাত্মিকতা বা জীৱনৰ পুনৰুৎপাদনৰ বাবে প্ৰতীক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে 

 উদ্ভৱ আৰু পৰিভাষা 
যোনি শব্দটো লেটিন ভাষাৰ  শব্দৰ পৰা আহিছে গৰ্ভাৱস্থা আৰু সন্তান জন্মৰ ক্ষেত্ৰত, যোনিক জন্ম নলি বুলি কোৱা হয়

যদিও অভিধান আৰু চিকিৎসা সংজ্ঞামতে যোনি কেৱল এটা ভিতৰুৱা অঙ্গ, তথাপি সাধাৰণভাৱে এই শব্দটো বহিৰাংগ প্ৰজনন অঙ্গ বা যোনিমুখকো বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়

যোনি শব্দটো যোনিমুখ বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিলে চিকিৎসা বা আইনী বিভ্ৰান্তিৰ সৃষ্টি হব পাৰে, কাৰণ বিভিন্ন লোকৰ দৃষ্টিত ইয়াৰ অৱস্থান বেলেগ হব পাৰে চিকিৎসা মতে, যোনি হৈছে যোনিপট (বা ইয়াৰ অৱশিষ্ট) আৰু জেৰ্ভিক্সৰ মাজৰ নলি, আৰু আইনী সংজ্ঞা অনুসৰি ই যোনিমুখৰ পৰা আৰম্ভ হয় (যি লেবিয়াৰ মাজত থাকে) কেতিয়াবা যোনি শব্দৰ ভুল ব্যৱহাৰ হোৱা কাৰণ হল যে নাৰী প্ৰজনন অংগৰ গঠনক লৈ যথেষ্ট অধ্যয়ন কৰা হোৱা নাই, ফলস্বৰূপে সাধাৰণ ৰাইজ আৰু স্বাস্থ্যকৰ্মীৰ মাজতো বাহ্যিক অংগৰ বাবে সঠিক শব্দৰ অভাৱ আছে মহিলা অংগৰ সঠিক জ্ঞান থাকিলে যৌন আৰু মানসিক অপকাৰৰ পৰা ৰক্ষা পাব পাৰি বুলি গৱেষকসকলে মত দিয়ে আৰু যোনিমুখ বুজাবলৈ সঠিক শব্দ ব্যৱহাৰৰ পৰামৰ্শ দিয়ে

 গঠন 
 স্থূল অনাত্মীয় গঠন 
1.36    মহিলাৰ প্ৰজনন তন্ত্ৰসহ পেলভিক অংগবোৰৰ অংকন

মানুহৰ যোনি এটা নমনীয়, মাংসপেশীযুক্ত নলী যি বাহ্য যৌনাঙ্গৰ পৰা গাৰ্ভিক্সলৈকে যায়  যোনিৰ মুখ যৌন-মূত্ৰীয় ত্ৰিভুজৰ ভিতৰত অৱস্থিত এই ত্ৰিভুজটো হৈছে পেৰিনিয়ামৰ আগফালৰ অংশ আৰু ইয়াত মূত্ৰনলী মুখ আৰু বাহ্যিক যৌন অংগৰ কিছু অংশো থাকে যোনিনলীটো আগফালৰ মূত্ৰনলী আৰু পিছফালৰ মলদ্বাৰৰ মাজেদি ওপৰ-ঘূৰোৱা দিশত যায় ওপৰৰ ফালে যোনিৰ ওচৰত গাৰ্ভিক্সে (জেৰ্ভিক্সে) এটা প্ৰায় ৯০ ডিগ্ৰী কোণত আগফালৰ দিশত যোনিত ওলাই আহে যোনি আৰু মূত্ৰনলীৰ মুখবোৰ লেবিয়াই সুৰক্ষা প্ৰদান কৰে

 যোনিমুখ আৰু হাইমেন 
মানুহৰ ভগাঙ্কুৰ অঞ্চল যত যোনিমুখ চিনাক্ত কৰা হৈছে
যোনিমুখ (বা ভ্যাজাইনেল ইনট্ৰইটাছ বা লেটিন নাম  ) ভুলভাল ভেছ্তিবিউলৰ পশ্চাৎ অংশত থাকে, মূত্ৰনলীৰ মুখৰ পাছফালে

হাইমেন হৈছে এটা পাতল মিউকজ টিছ্যু, যি যোনিমুখটো আৱৰি ৰাখে বা আংশিকভাৱে ঢাকি থাকে যৌন সম্পৰ্ক বা সন্তান জন্মদানৰ ফলত হাইমেনৰ অৱস্থা ভিন্ন ভিন্ন হব পাৰে আঘাত, ৰোগ, চিকিৎসা পৰীক্ষা, হস্তমৈথুন, বা ব্যায়ামৰ দ্বাৰাও হাইমেন ক্ষতিগ্ৰস্ত হব পাৰে সেয়ে কেৱল হাইমেন পৰীক্ষা কৰি কুমাৰীত্ব নিৰ্ধাৰণ কৰা বিজ্ঞানসম্মত নহয়

 পাৰ্থক্য আৰু আকাৰ 

যোনিৰ দৈৰ্ঘ্য ভিন্ন হব পাৰে গাৰ্ভিক্স যিহেতু যোনিৰ আগফালত বহি থাকে, সেই বাবে আগফালৰ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ৭.৫ ছেমি (২.৫৩ ইঞ্চি) আৰু পশ্চাৎ ফালৰ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ৯ ছেমি (৩.৫ ইঞ্চি) যৌন উত্তেজনাৰ সময়ত যোনি দৈৰ্ঘ্য আৰু প্ৰস্থত দুয়োতে বঢ়ে মহিলাই যদি সোজাকৈ থিয় থাকে, তেন্তে যোনি ওপৰ-পাছফাললৈ ৪৫ ডিগ্ৰীৰ কোণত থাকি গাৰ্ভিক্সৰ লগত সংযোগ কৰে যোনিমুখ আৰু হাইমেনৰ আকাৰতো পাৰ্থক্য দেখা যায় শিশু অৱস্থাত সাধাৰণতে হাইমেনটো অৰ্ধচন্দ্ৰ আকৃতিৰ হয় যদিও বহু ধৰণৰ আকৃতি দেখা যায়

 কাৰ্য 
যোনি হৈছে মহিলাৰ প্ৰজনন প্ৰণালীৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংগ ইয়াৰ মূল কাৰ্যসমূহ হ'ল:
 যৌন মিলনৰ পথ: যোনি হৈছে যৌন মিলনৰ সময়ত পুৰুষৰ লিঙ্গ প্ৰৱেশ কৰাৰ স্থান এই সময়ত, শুক্ৰাণু যোনিৰ পৰা গৰ্ভাশয়লৈ গতি কৰে 
 মাসিক ৰজস্বলা: গৰ্ভাশয়ৰ অস্থায়ী আৱৰণ যোনিৰে বাহিৰলৈ নিঃসৃত হয়, যাক মাসিক ৰজস্বলা বোলা হয় 
 সন্তান জন্মদান: গৰ্ভধাৰণৰ পাছত, শিশুটি যোনিৰে বাহিৰলৈ ওলাই আহে, যাক প্ৰাকৃতিক প্ৰসব বোলা হয় 
 স্নেহ নিঃসৰণ: যোনি নিজে স্নেহ নিঃসৰণ কৰে, যি যৌন মিলন আৰু প্ৰসবৰ সময়ত সহায় কৰে  : , ,      

 চিকিৎসাগত গুৰুত্ব 
যোনি বিভিন্ন স্বাস্থ্য সমস্যা আৰু চিকিৎসাৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ:
 সংক্ৰমণ: যোনিত ছেঁচা, বেক্টেৰিয়াল ভেজাইন'ছিছ, আৰু অন্যান্য সংক্ৰমণ সাধাৰণ এইবোৰে অস্বস্তি, স্ৰাৱ, আৰু গন্ধ সৃষ্টি কৰিব পাৰে 
 বয়স আৰু প্ৰসবৰ প্ৰভাৱ: বয়স বৃদ্ধিৰে যোনিৰ স্থিতিস্থাপকতা হ্ৰাস পায়, আৰু প্ৰসবৰ পাছত যোনিৰ গঠন পৰিৱৰ্তন হ'ব পাৰে 
 চিকিৎসা আৰু অস্ত্ৰোপচাৰ: যোনিৰ বিভিন্ন সমস্যা সমাধানৰ বাবে ঔষধ, থেৰাপি, আৰু অস্ত্ৰোপচাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়:  

 সমাজ আৰু সংস্কৃতি 
যোনি সমাজ আৰু সংস্কৃতিত বিভিন্ন দৃষ্টিভংগত দেখা যায়:
 ধাৰণা আৰু প্ৰতীক: বিভিন্ন সংস্কৃতিত যোনিক লৈ বিভিন্ন ধাৰণা আৰু প্ৰতীক আছে, যি সমাজৰ দৃষ্টিভংগী প্ৰতিফলিত কৰে 
 শব্দ ব্যৱহাৰ: যোনি সম্পৰ্কীয় শব্দসমূহ বিভিন্ন ভাষাত ভিন্ন অৰ্থ আৰু অনুভৱ বহন কৰে 
 শিক্ষা আৰু সচেতনতা: যোনি সম্পৰ্কীয় শিক্ষা আৰু সচেতনতা বৃদ্ধি পালে, মহিলাৰ স্বাস্থ্য আৰু অধিকাৰ সম্পৰ্কে সমাজ সচেতন হয়:  

 অন্যান্য জন্তু 
বিভিন্ন জন্তুৰ যোনি গঠন আৰু কাৰ্যত ভিন্নতা দেখা যায়:
 স্তন্যপায়ী জন্তু: অধিকাংশ স্তন্যপায়ী জন্তুৰ যোনি স্থিতিস্থাপক আৰু প্ৰসবৰ সময়ত বিস্তৃত হ'ব পাৰে 
 সৰীসৃপ: সৰীসৃপৰ যোনি সাধাৰণতে সৰল আৰু কম বিকাশিত 
 চৰাই: অধিকাংশ চৰাইৰ যোনি সৰু আৰু প্ৰজননত সহায় কৰে, কিন্তু ভ্ৰূণৰ বিকাশ বাহিৰত হয়    

 তথ্যসূত্ৰ 

শ্ৰেণী:শৰীৰতত্ত্ব
শ্ৰেণী:মানৱ বিজ্ঞান