দাৰুল উলূম বাঁশকান্দি (উৰ্দু:   ) অসমৰ কাছাৰ জিলাত অৱস্থিত এখন ইছলামী অনুষ্ঠান  ই উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ ইছলামী বিশ্ববিদ্যালয় আৰু ই দাৰুল উলূম দেওবন্দৰ আদৰ্শ আৰু পদ্ধতিক চূড়ান্ত ভাৱে অনুসৰণ কৰে

ইতিহাস
হাফিজ আকবৰ আলী নামৰ এজন মহাত্মায়ে এই প্ৰতিষ্ঠানটো প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল তেওঁ আছিল এজন মণিপুৰী মুছলমান আৰু ইমদাদুল্লাহ মুহাজিৰ মক্কীৰ প্ৰিয় শিষ্য  মক্কীৰ পবিত্ৰ হাতত আনুগত্যৰ শপত (বয়ত) গ্ৰহণ কৰি তেওঁ তিনি বছৰ কাল মক্কাত তেওঁৰ লগত অতিবাহিত কৰে এদিন মক্কীয়ে তেওঁক নিজৰ গৃহভূমিলৈ উভতি এখন মাদ্ৰাছা প্ৰতিষ্ঠা কৰি নিজকে ইছলামী শিক্ষাৰ লগত জড়িত হবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে  তাৰ পিছত তেওঁ বাঁশকান্দিলৈ উভতি আহে আৰু ১৮৯৭ চনত বাঁশকান্দি মাদ্ৰাছা প্ৰতিষ্ঠা কৰেতেওঁৰ মূল সহযোগী আছিল নেনা মিয়াঁ চাহাব, যিয়ে তেওঁৰ নিজা মাটি প্ৰতিষ্ঠানটোৰ প্ৰতি দান কৰি দিয়ে

পিছলৈ হুছেইন আহমদ মদনীয়ে বাঁশকান্দি মাদ্ৰাছাক ভাৰতৰ দ্বিতীয়টো দাৰুল উলূম আৰু ইছলামী শিক্ষাৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ়ি তুলিবলৈ প্ৰচেষ্টা হাতত লয়  সেই সপোন বাস্তৱত পৰিণত কৰাৰ কাৰণে তেওঁ আহমদ আলী বদৰপুৰীক শ্বায়খুল হাদীছৰ পদত নিযুক্তি দিয়ে  জীৱনৰ অন্তিম দুটা ৰমজান তেওঁ তাতেই অতিবাহিত কৰে আৰু ১৯৫৭ চনত হাদীছৰ সৰ্বোচ্চ কিতাপ বোখাৰী শ্বৰীফ উদ্বোধন কৰে লগতে তেওঁ ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিছিল যে বাঁশকান্দি মাদ্ৰাছাৰ পৰা অতি সোনকালে শিক্ষাৰ এক বিশাল জ্যোতি ওলাব যি গোটেই বিশ্বত জিলিকি উঠিব তেতিয়া মাদ্ৰাছাৰ মৌলিক অৱস্থা আছিল অতিকৈ দুৰ্বল  ইয়াত মাত্ৰ এটা সৰু মছজিদ আৰু তিনিটা পজাঁঘৰ আছিল  কিন্তু আহমদ আলী বদৰপুৰীৰ পৃষ্ঠপোষকতাত এই প্ৰতিষ্ঠানটো অতি কম সময়ৰ ভিতৰতে এখন ডাঙৰ ইছলামী বিশ্ববিদ্যালয়লৈ ৰূপান্তৰিত হয়

অৱদান
স্বাধীনতা সংগ্ৰামত দেওবন্দী পণ্ডিত আৰু তেওঁলোকৰ মাদ্ৰাছাসমূহে এটা বিশেষ ভূমিকা পালন কৰিছিল এক অখণ্ড ভাৰতৰ সপোন বুকুত বান্ধি ইংৰাজক দেশৰ পৰা খেদি পঠিওৱাই আছিল তেওঁলোকৰ একমাত্ৰ লক্ষ বাঁশকান্দি মাদ্ৰাছাও ইয়াৰ ব্যতিক্ৰম নহয়

দাৰুল উলুম বাঁশকান্দিয়ে বহুতো মহান নেতা,  ইছলামী পণ্ডিত, হাফিজ, লেখক,  বুদ্ধিজীৱি আৰু সমাজ সংস্কাৰকৰ জন্ম দিছে

দাৰুল উলুম বাঁশকান্দিক উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ "শান্তিনিকেতন" (শান্তিৰ বাসস্থান) বুলি কোৱা হয়

সুনাম আৰু পাঠ্যক্ৰম
দাৰুল উলূম দেওবন্দৰ আৰ্হিত প্ৰতিষ্ঠিত এই অনুষ্ঠানটোৱে প্ৰতি বছৰে হাজাৰ হাজাৰ শিক্ষাৰ্থীক গুণগত শিক্ষা প্ৰদান কৰি আহিছে  আহমদ আলী বদৰপুৰীৰ জৰিয়তে ই ব্যাপক খ্যাতি অৰ্জন কৰিছে  ইয়াৰ পৰা শিক্ষা লাভ কৰা সুদক্ষ উলামাসকলে উত্তৰ-পূব অঞ্চলৰ উপৰিও দেওবন্দকে ধৰি বিভিন্ন ঠাইত সেৱা আগবঢ়াই আছে

অনুষ্ঠানটোৱে তলত দিয়া পাঠ্যক্ৰমসমূহ আগবঢ়ায়:
 তাজৱিদ আৰু কিৰাআত
 হিফজ (কোৰআন মুখস্থ কৰা)
 আলিমিয়াত ('আলিম পাঠ্যক্ৰম)
 ইফতা (মুফতি পাঠ্যক্ৰম)
 দৌৰা-ই তাফছিৰ (কোৰআনৰ ব্যাখ্যা)
 তকমিল-ই-আদাব (আৰবী সাহিত্য)
 সংক্ষিপ্ত আলিম পাঠ্যক্ৰম
 জিল্ড চাজী (কিতাপ বন্ধোৱা কাম)

প্ৰশাসন
প্ৰতিষ্ঠানটো আৰম্ভ হোৱাৰ পৰাই কেইবাজনো সুদক্ষ উলামাই ইয়াৰ মুৰব্বী আৰু অধ্যক্ষ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আহিছে যেনে - হাজী মিয়াধান, খলিলুৰ ৰহমান, তয়িব আহমদ কাছমি ইত্যাদি   আহমদ আলী বদৰপুৰীয়ে প্ৰতিষ্ঠানটোৰ মহাপৰিচালকৰ দৰেই কাম কৰিছিল যদিও আনুষ্ঠানিকভাৱে তেওঁ কেতিয়াও অধ্যক্ষৰ পদত অধিষ্ঠিত হোৱা নাছিল  মদনী চাহাবে দি থৈ যোৱা শ্বেইখ আল-হাদিছৰ পদত থাকিয়েই তেওঁ সকলো দিশ নিয়ন্ত্ৰণ কৰিছিল  তেওঁ আছিল প্ৰতিষ্ঠানটোৰ  নিৰ্মাতা আৰু মূল পৃষ্ঠপোষক  দাৰুল উলূম দেওবন্দৰ প্ৰাক্তন উপাচাৰ্য কাৰী মহম্মদ তৈয়িব চাহাবে তেওঁক দাৰুল উলূম বাঁশকান্দিৰ দ্বিতীয় প্ৰতিষ্ঠাপক বুলি অভিহিত কৰিছে

মহম্মদ ইয়াহিয়া হ'ল এই প্ৰতিষ্ঠানটোৰ বৰ্তমানৰ অধ্যক্ষ

উল্লেখযোগ্য প্ৰাক্তন ছাত্ৰ
 আব্দুৰ ৰছিদ (লংকা), সাধাৰণ সম্পাদক, অসম ৰাজ্যিক জমিয়ত উলামা ই হিন্দ (আ)
 আব্দুল হক, হাদীছ অধ্যাপক, জামিয়া জালালিয়া, হোজাই 
 মুজাম্মিল আলী আছামী, জামিয়াতুশ শ্বেইখ হুছেইন আহমদ আল মাদানী, খানকাহ, দেওবন্দ
 হাফিজ আলাউদ্দিন, প্ৰতিষ্ঠানটোৰ প্ৰাক্তন উপাধ্যক্ষ 
 ইব্ৰাহিম খলিল, শ্বেইখ আল হাদীছ,  বুৰাবুৰী মাদ্ৰাছা, মৰিগাঁও 
 মহম্মদ ইয়াহিয়া, প্ৰতিষ্ঠানটোৰ বৰ্তমানৰ  অধ্যক্ষ আৰু শ্বেইখ আল হাদীছ 
 আব্দুল কাদিৰ, সাধাৰণ সম্পাদক, অসম ৰাজ্যিক জমিয়ত উলামা ই হিন্দ (ম)
 তথ্যসূত্ৰসমূহ 
 উদ্ধৃতিসমূহ 

 গ্ৰন্থতালিকা