ভাৰতীয় অৰ্বিটেল স্পেচ ষ্টেচন, যাক ভাৰতীয় অন্তৰীক্ষ ষ্টেচন বুলিও কোৱা হয়, ভাৰতৰ দ্বাৰা নিৰ্মাণ হবলগীয়া আৰু ভাৰতীয় মহাকাশ গৱেষণা সংস্থা ()ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত পৰিকল্পিত মডিউলাৰ মহাকাশ কেন্দ্ৰ মহাকাশ কেন্দ্ৰটোৰ ওজন ২০ টন হব আৰু পৃথিৱীৰ পৰা প্ৰায় ৪০০ কিলোমিটাৰ উচ্চতাৰ কক্ষপথ বজাই ৰাখিব, যত মহাকাশচাৰীসকলে ১৫২০ দিন থাকিব পাৰিব প্ৰথমে ২০৩০ চনৰ ভিতৰত সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল যদিও গগণযান ক্ৰুযুক্ত মহাকাশ বিমান অভিযানৰ সৈতে জড়িত কাৰিকৰী সমস্যা আৰু ভাৰতত কভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে পলম হোৱাৰ বাবে পিছলৈ ২০৩৫ চনলৈ পিছুৱাই দিয়া হয় ২০২৩ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে প্ৰথমটো মডিউল ২০২৮ চনত এলভিএম৩ লঞ্চ বাহনত মুকলি কৰাৰ সম্ভাৱনা আছে, বাকী মডিউলসমূহ ২০৩৫ চনৰ ভিতৰত নেক্সট জেনেৰেচন লঞ্চ ভেহিকেলত মুকলি কৰা হব

 ইতিহাস 
২০১৯ চনত ইছৰোৰ মুৰব্বী কে ছিভানে প্ৰথমবাৰৰ বাবে প্ৰস্তাৱিত মহাকাশ কেন্দ্ৰটোৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ উপস্থাপন কৰি কয় যে মহাকাশ কেন্দ্ৰটোৰ ওজন ২০ টন পৰ্যন্ত হব পাৰে তিনি বছৰৰ পাছত অধ্যক্ষ পদৰ পৰা অৱসৰ লোৱাৰ পূৰ্বে দিয়া নৱবৰ্ষৰ ভাষণত শিৱনে ভাৰতৰ প্ৰথমটো ক্ৰুযুক্ত মহাকাশ উৰণ প্ৰকল্প গগণিয়ানে ডিজাইন পৰ্যায় সম্পূৰ্ণ কৰি পৰীক্ষণ পৰ্যায়ত প্ৰৱেশ কৰা বুলি উল্লেখ কৰি মহাকাশ অভিযানৰ মাইলৰ খুঁটিত উপনীত হোৱাৰ ক্ষেত্ৰত সংস্থাটোৱে এক অগ্ৰগতি লাভ কৰাৰ ইংগিত দিয়ে

২০২৩ চনত মুখ্য এছ সোমনাথে কয় যে, "আমাৰ গগনিয়ান কাৰ্যসূচী মহাকাশলৈ মানৱ মহাকাশ উৰণ ক্ষমতাৰ দিশত আৰু সেয়া হ'লে আমি পৰৱৰ্তী মডিউলসমূহত মহাকাশ কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণৰ দিশটো চাব পাৰিম এই মহাকাশ কেন্দ্ৰ প্ৰকল্পৰ সময়ৰেখাই মহাকাশলৈ বিস্তৃত ২০ ৰ পৰা ২৫ বছৰলৈ আমি নিশ্চিতভাৱে মানৱীয় অন্বেষণ, দীৰ্ঘ সময়ৰ বাবে মানৱ মহাকাশ উৰণ, মহাকাশ অনুশীলন আমাৰ এজেণ্ডাত চাম" গগনিয়ান প্ৰকল্পৰ পিছত ২০৪০ চনৰ ভিতৰত ষ্টেচনটো সম্পূৰ্ণ কৰা আৰু ক্ৰুযুক্ত চন্দ্ৰত অৱতৰণ চলোৱাটো আগন্তুক দশকৰ বাবে ইছৰোৰ লক্ষ্য হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে, অভিযানৰ সমৰ্থনত নতুন প্ৰকল্প আৰু উদ্যোগৰ গোটেই গোটটো আহিব

২০২৩ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ভাৰত ভ্ৰমণৰ সময়ত নাছাৰ প্ৰশাসক বিল নেলচনে ভাৰতে এনে সহযোগিতা বিচাৰিলে ২০৪০ চনৰ ভিতৰত বাণিজ্যিক মহাকাশ কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণৰ ভাৰতৰ লক্ষ্যক সমৰ্থন কৰিবলৈ নাছাৰ প্ৰস্তুতি প্ৰকাশ কৰে এই সম্ভাৱ্য অংশীদাৰিত্বই দুয়োখন দেশৰ বিশেষজ্ঞতা আৰু অভিজ্ঞতাৰ লাভ উঠাব পাৰে, উদ্ভাৱনক লাভান্বিত কৰিব পাৰে আৰু দুয়োখন আৰ্টেমিছ চুক্তি স্বাক্ষৰকাৰী দেশৰ মাজত মহাকাশত মানৱ উপস্থিতি আগুৱাই নিব পাৰে ২০২৩ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত সোমনাথে উল্লেখ কৰিছিল যে ইছৰৰ ২০৪৭ চনলৈকে ২৫ বছৰীয়া ৰোডমেপ আছে ইয়াৰ ভিতৰত ২০২৮ চনত প্ৰথম মহাকাশ কেন্দ্ৰ মডিউল মুকলি কৰাৰ পৰিকল্পনা আৰু ২০৩৫ চনৰ ভিতৰত ষ্টেচনটো সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পৰিকল্পনাও আছিল

বিক্ৰম সাৰাভাই মহাকাশ কেন্দ্ৰ (ভিএছএছচি)ৰ দ্বাৰা নিৰ্মিত পলিমাৰ ইলেক্ট্ৰলাইট মেমব্ৰেন ফিউৱেল চেল পাৱাৰ চিষ্টেম (এফচিপিএছ) ইছৰোৱে ২০২৪ চনৰ ১ জানুৱাৰীত, পিএছএলভি-চি৫৮ অভিযানৰ অংশ হিচাপে সফলতাৰে উৎক্ষেপণ কৰে ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে ভৱিষ্যতৰ ভাৰতীয় মহাকাশ কেন্দ্ৰৰ বাবে সম্ভাৱ্য শক্তি যোগানৰ মূল্যায়ন কৰা প্ৰযুক্তিগত বৈধতাৰ বাবে পিএছএলভি অৰ্বিটেল এক্সপেৰিমেণ্ট মডিউল বা পিঅইএম-৩ ব্যৱহাৰ কৰা হব ইয়াৰ উপৰিও নতুন চিলিকন ভিত্তিক উচ্চ শক্তি কোষ ভিএছএছচিৰ দ্বাৰা পৰীক্ষা কৰা হব

২০২৪ চনৰ ২ জানুৱাৰীত ইছৰোৱে ২০২৪ চনৰ ২ জানুৱাৰীত পি অ ই এম-৩ত থকা ১০০ ৱাটৰ পেলোড এফ চি পি এছৰ সফল পৰীক্ষাৰ ৰিপৰ্ট দিছিল উচ্চ চাপত অক্সিজেন আৰু হাইড্ৰজেন ব্যৱহাৰ কৰি ৰাসায়নিক বিক্ৰিয়াৰ সূচনা কৰা হৈছিল, যেতিয়া ইয়াক ইন্ধন কোষৰ সমাবেশৰ মাজেৰে লৈ যোৱা হৈছিল ই ১৮০ ৱাটৰ বিদ্যুৎ আৰু উপজাত হিচাপে বিশুদ্ধ খোৱাপানী উৎপাদনত সহায় কৰিছিল সম্পূৰ্ণ ব্যৱস্থাটোৱে বিকিৰণেৰে ভৰা, চৰম উষ্ণতা আৰু ওজনহীন পৰিৱেশত পৰিকল্পনা অনুসৰি কাম কৰিছিল

১০০ কিলোৱাটৰ ব্যৱস্থা নিৰ্মাণ কৰা হব ইতিমধ্যে ইছৰই   নিৰ্মাণ কৰি আন সংস্থাক পৰীক্ষাৰ বাবে প্ৰদান কৰিছে ইতিমধ্যে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মহাকাশ কেন্দ্ৰই এই প্ৰযুক্তি ব্যৱহাৰ কৰি আছে যদিও ইছৰোৱে ইয়াৰ প্ৰয়োগ বহল কৰাৰ বাবে কাম কৰি আছে -3 ত চিলিকনগ্ৰেফাইট এনোডৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ১০ এম্পিয়াৰ ঘণ্টাৰ উচ্চ শক্তিৰ কোষো পৰীক্ষা কৰা হৈছিল এই লিথিয়াম-আয়ন বেটাৰীবোৰ লঘু, কমপেক্ট ডিজাইনৰ, আৰু ছিলিকন-গ্ৰেফাইটৰ পৰিমাণৰ বাবে শক্তিৰ ঘনত্ব উন্নত শক্তি কোষসমূহত ক্ৰিম্প কৰা ছিলিং ভিত্তিক ডিজাইন আছে যিয়ে হাৰ্ডৱেৰ আৰু নিৰ্মাণৰ খৰচ হ্ৰাস কৰে ইয়াৰ দ্বাৰা ভৱিষ্যতে মহাকাশ অভিযানত ৩৫-৪০ বেটাৰীৰ ভৰ ৰাহি হব বুলি আশা কৰা হৈছে

ইছৰোৰ অধ্যক্ষ এছ সোমনাথে প্ৰকাশ কৰে যে ভাৰত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিজ্ঞান মহোৎসৱ ২০২৪ৰ সময়ত সংবাদ মাধ্যমৰ সৈতে কথা পাতি তেওঁ ভাৰতীয় মহাকাশ কেন্দ্ৰৰ ডিজাইন পৰ্যালোচনা কৰি আছিল ২০২৫ চনৰ পৰা মহাকাশ কেন্দ্ৰটোৰ উন্নয়নমূলক পৰীক্ষা আৰম্ভ হব পাৰে ইছৰোৱে ২০৩৫ চনত বৃহৎ, চূড়ান্ত সংস্কৰণ নিৰ্মাণ কৰাৰ পূৰ্বে ২০২৮ চনত মহাকাশ কেন্দ্ৰটোৰ এটা মৌলিক, প্ৰাৰম্ভিক আৰ্হি স্থাপন কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছে মহাকাশ সংস্থাটোৱে ২০২৮ চনৰ ভিতৰত প্ৰথমটো মডিউল প্ৰস্তুত, মূল্যায়ন আৰু প্ৰৱৰ্তনৰ বাবে উদ্যোগৰ সৈতে আলোচনাত মিলিত হৈছে

 ডিজাইন 
বৰ্তমান  কনচেপচুৱেলাইজেচন পৰ্যায়ত আছে ইছৰ'ই সামগ্ৰিক স্থাপত্যৰ বিষয়ে নিখুঁতভাৱে অধ্যয়ন কৰি আছে, য'ত সংখ্যা আৰু প্ৰকাৰসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে কাৰণ ই অভিলাষী প্ৰকল্পটোৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় মডিউল আৰু ডকিং প'ৰ্টসমূহ

ভাৰতীয় অন্তৰীক্ষ ষ্টেচনত ক্ৰু কমাণ্ড মডিউল, হেবিটেট মডিউল, প্ৰপালচন মডিউল আৰু ডকিং পৰ্টকে ধৰি মৌলিক ডিজাইন থাকিব সমগ্ৰ কেপচুলটোৰ ভৰ প্ৰায় ২৫ টন হব বুলি অনুমান কৰা হৈছে, যিটো ষ্টেচনৰ সম্প্ৰসাৰণৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ভৱিষ্যতে বৃদ্ধি কৰা হব ভাৰতীয় অন্তৰীক্ষ ষ্টেচন স্থাপনে মহাকাশ গৱেষণা আৰু অন্বেষণত ভাৰতৰ উপস্থিতি যথেষ্ট বৃদ্ধি কৰিবলৈ সাজু হৈছে কাৰণ ই মাইক্ৰগ্ৰেভিটিৰ বৈজ্ঞানিক পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা চলোৱাৰ বাবে এক অনন্য মঞ্চ প্ৰদান কৰিব আৰু মহাকাশ প্ৰযুক্তিৰ উন্নতিৰ পোষকতা কৰিব, যাৰ ফলত সম্ভাৱনাময়ভাৱে চন্দ্ৰ সম্পদ ২০৪৭ৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি অৰ্থনৈতিক কাৰ্যকলাপৰ সূচনা হব

 লগতে চাওক 

 ভাৰতীয় মানৱ মহাকাশ উৰণ কাৰ্যসূচী
 ভাৰতীয় মহাকাশ গৱেষণা সংস্থা
 সতীশ ধৱন মহাকাশ কেন্দ্ৰ

 তথ্য 

শ্ৰেণী:ভাৰতীয় মহাকাশ গৱেষণা সংস্থা
শ্ৰেণী:মহাকাশ অভিযান