য়েল্লামা মন্দিৰ (কানাড়া:     ) ৰেনুকা মন্দিৰ নামেৰেও জনাজাত ৰেণুকা দেৱীৰ মন্দিৰ  ভাৰতৰ কৰ্ণাটক ৰাজ্যৰ সৌন্দটি চহৰৰ পৰা প্ৰায় ৫ কিলোমিটাৰ (৩.১ মাইল) দূৰৈত অৱস্থিত৷ ই পূৰ্বতে সিদ্ধাচল পাৰ্বত নামেৰে জনাজাত আৰু বৰ্তমান "য়েল্লামম্ন্না গুড্ডা" নামেৰে জনাজাত এটা পাহাৰৰ শিখৰত অৱস্থিত, মন্দিৰৰ নামেৰে নামাকৰণ কৰা হৈছে মন্দিৰৰ দেৱী হৈছে দেৱী য়েলল্লাম্মা বা এল্লাম্মা বা ৰেণুকা যাক উৰ্বৰতা দেৱী হিচাপে পূজা কৰা হয় এই মন্দিৰটো প্ৰাচীন দেৱদাসী প্ৰথাৰ সৈতে জড়িত যে ছোৱালীক মন্দিৰত উৎসৰ্গা কৰা হয়, যিটো কৰ্ণাটক চৰকাৰে নাইকিয়া কৰা বুলি দাবী কৰে মালপ্ৰভা নদীৰ ওপৰেৰে চাই থকা সিদ্ধাচল বা ৰামগিৰি পাহাৰৰ এটা অংশ এই পাহাৰত ৰাষ্ট্ৰকুটৰ আৰম্ভণি বা চালুক্য যুগৰ শেষৰ ফালে অষ্টম শতিকাৰ মাজভাগৰ পৰা ১১ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে বসতিৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণ পোৱা যায় আৰু এই যুগৰ পূৰ্বৰ মেগালিথিক সমাধিসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত

পৌৰাণিক কাহিনী
জামাদগ্নি সপ্তৰীষী বা সাত ঋষিৰ অন্যতম আছিল প্ৰাথমিক জীৱনত তেওঁ কঠোৰ অধ্যয়ন কৰিছিল আৰু বেদ অধ্যয়নত পাণ্ডিত্য লাভ কৰিছিল৷ তেওঁ কোনো আনুষ্ঠানিক নিৰ্দেশনা অবিহনে, পিতৃৰ নিৰ্দেশনাত অস্ত্ৰ বিজ্ঞান সম্পৰ্কে জ্ঞান আহৰণ কৰা বুলি কোৱা হয়

ঋষিৰ মৰ্যাদা লাভ কৰাৰ পিছত জামাদগ্নীয়ে কেইবাটাও পবিত্ৰ স্থান পৰিদৰ্শন কৰি অৱশেষত সৌৰ বংশৰ ৰজা প্ৰসেনজিতৰ ৰাজপ্ৰসাদত উপস্থিত হয়৷ কন্যা ৰাজকুমাৰী ৰেণুকাক দেখা পাই তেওঁৰ প্ৰেমত পৰিল আৰু ৰজাৰ ওচৰত বিয়াৰ হাত বিচাৰিলে পৰৱৰ্তী সময়ত দুয়োৰে বিবাহ হয় আৰু ৰেণুকাই তপস্বী জীৱন ধাৰণ কৰে তেওঁলোকৰ পাঁচজন পুত্ৰৰ জন্ম হয়: ৰূমনভান, সুহোত্ৰ, বসু, বিশ্ববাসু আৰু ৰাম, যি পিছলৈ পৰশুৰাম নামেৰে পৰিচিত হয় পিছলৈ দম্পতীহালে নৰ্মদা  নদীৰ পাৰত তপস্যা বা তপস্যাত লিপ্ত হল ৷ জামাদগ্নিয়ে ৰেণুকাক এটা বৰদান দিলে যে তাই নপকা মাটিৰ পাত্ৰত পানী আনিব পাৰিব, যেতিয়ালৈকে তাইৰ সতীত্ব বিশুদ্ধ

ব্ৰহ্মণ্ড পুৰাণৰ মতে ৰেণুক এবাৰ নৰ্মদা নদীৰ পাৰলৈ কিছু পানী আনিবলৈ গৈছিল তাতে শালৱ ৰাজ্যৰ ৰজাই পানীত ৰাণীৰ লগত প্ৰেম কৰা দেখিলে দৃশ্যটোৰ সৌন্দৰ্য্যত মন্ত্ৰমুগ্ধ হৈ তাই থিয় হৈ থাকিল কিন্তু তাইৰ সতীত্ব ভাঙি গল আৰু পাত্ৰটো ফাটি গল পানী লৈ স্বামীৰ আশ্ৰম পোৱাৰ সময়লৈকে তাইৰ যথেষ্ট দেৰি হৈছিল ক্লান্ত জামাদগ্নীয়ে তাইৰ পলমৰ কাৰণ ভৱিষ্যদ্বাণী কৰি ক্ৰোধিত হৈ পৰিল আৰু নিজৰ প্ৰতিজন পুত্ৰক ইজনৰ পিছত সিজনকৈ তাইক হত্যা কৰিবলৈ মাতিলে প্ৰত্যেকেই মাকক হত্যা কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিলে

পৰশুৰামে অৱশ্যে ওলাই আহি পিতৃৰ কথাৰ আজ্ঞা পালন কৰিবলৈ কুঠাৰেৰে মাকৰ মূৰ কাটি পেলালে ঋষিয়ে নিজৰ চাৰিজন ডাঙৰ পুত্ৰক তেওঁলোকৰ অবাধ্যতাৰ বাবে অৰণ্যলৈ নিৰ্বাসিত কৰি হয় ছাই হৈ যাবলৈ নহয় হিজড়া হিচাপে চিৰকাল জীয়াই থাকিবলৈ অভিশাপ দিলে৷

পৰশুৰামৰ তেওঁৰ প্ৰতি থকা ভক্তিত জামাদগ্নি সন্তুষ্ট হৈছিল, তেওঁ পুত্ৰক নিজৰ পছন্দৰ যিকোনো বৰদান দিছিল পৰশুৰামে বুদ্ধিমানৰূপে মাকক পুনৰ জীৱিত হোৱাটো কামনা কৰিছিল আৰু এই কথা মঞ্জুৰ কৰা হৈছিল জামাদগ্নিয়ে নিজৰ শক্তি ব্যৱহাৰ কৰি ৰেণুকাৰ মূৰটো তাইৰ শৰীৰত ঠিক কৰি ৰাখিলে আৰু তাই পুনৰ জীয়াই আছিল আন এক কিংবদন্তিত কোৱা হৈছে যে মাকক পুনৰ জীৱিত অৱস্থাত দেখাৰ খৰখেদাত তেওঁ এগৰাকী কলা চালৰ মহিলাৰ মূৰটো লৈ মাকৰ শৰীৰত সংলগ্ন কৰিছিল তেনেকৈয়ে ৰেণুকাকো য়েলাম্মা বুলি কোৱা হৈছিল য়েলামাৰ ছবিবোৰত তাইৰ মুখখন শৰীৰতকৈ কলা যিয়ে বুজায় যে তাইৰ আন এগৰাকী মহিলাৰ মূৰ আছে আন আন কিংবদন্তি অনুসৰি ৰেনুকাৰ মূৰ কাটি যোৱাৰ সময়ত ৰেনুকাৰ মূৰটো শ শ গুণ বৃদ্ধি পাই ভাৰতৰ বিভিন্ন অঞ্চললৈ গুচি যায় ইয়াৰ ফলত তেওঁৰ হিজড়া সন্তানসকলে তেওঁক দেৱতা হিচাপে গঢ়ি তুলিবলৈ আৰু পূজা কৰিবলৈ অনুপ্ৰাণিত হৈছিল

হিজড়া শিশুকেইটাক বিচাৰি পাইছিল মাকে যিয়ে তেওঁলোকক যিদৰে আছিল তেনেদৰেই গ্ৰহণ কৰিছিল তেতিয়াৰ পৰা ৰেনুকা ওৰফে য়েলাম্মাক হিজড়াৰ মাতৃদেৱী হিচাপে পৰিচিত হৈছিল আজিও মন্দিৰ চৌহদত বহুত হিজড়া দেখা পাব

কিন্তু পৰশুৰামে মাক আৰু দেউতাক এৰি থৈ গল যিহেতু তেওঁ ভগৱান বিষ্ণুৰ ষষ্ঠ অৱতাৰ আছিল, সেয়েহে তেওঁ নিজৰ ঐশ্বৰিক পথত আছিল পিছলৈ তেওঁ দত্তত্ৰেয়ৰ শিষ্য হৈ পৰে৷ তেওঁ পশ্চিম ঘাটত ভগৱান দত্তত্ৰেয়ৰ সৈতে তপস্যা আৰু ধ্যান-অভ্যাস কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে

পাছলৈ জামাদগ্নিক ব্ৰহ্মাই কামধেনুৰ ঐশ্বৰিক গৰু চোৱাচিতাৰ দায়িত্ব অৰ্পণ কৰে৷ য'ত কাৰ্তবীৰ্য্য অৰ্জুনে গৰুৰ প্ৰতি থকা লোভৰ বাবে জামাদগ্নিক হত্যা কৰিছিল আৰু ৰেণুকাই সতী (য'ত এগৰাকী মহিলাই শোকত পৰি স্বামীৰ দাহনৰ জুইত নিজকে দলিয়াই দিয়ে) পৰশুৰামে নিজৰ পিতৃ-মাতৃৰ মৃত্যুৰ প্ৰতিশোধ ললে কাৰ্তবীৰ্যৰ সৈন্যক ২১ বাৰ হত্যা কৰি, পৃথিৱীখনক তাইৰ বোজাৰ পৰা মুক্ত কৰিবলৈ

এই কাহিনীৰ পিছত পৰশুৰাম দত্তত্ৰেয়লৈ উভতি আহি তপস্যা অব্যাহত ৰাখে পৰশুৰাম হিন্দু পৌৰাণিক কাহিনীৰ চিৰঞ্জীৱী (অমৰ) সত্তা পৰশুৰাম জীয়াই থকা বুলি বিশ্বাস কৰা হয় আৰু হিমালয়ত তপস্যা কৰে৷ তেওঁৰ গুৰু দত্তত্ৰেয়, এতিয়াও পশ্চিম ঘাটত ঘূৰি ফুৰে

উৎসৱ-পাৰ্বণ
অক্টোবৰৰ পৰা এপ্ৰিল মাহৰ ভিতৰত বছৰত দুবাৰকৈ মন্দিৰৰ স্থানত উৎসৱ পালন কৰা হয় এই উৎসৱবোৰত কৰ্ণাটক অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ, গোৱা, মহাৰাষ্ট্ৰৰ পৰা অতি বৃহৎ সংখ্যক তীৰ্থযাত্ৰী এই মন্দিৰলৈ যায়

আৰু চাওক
ৰেণুকা
ৰেণুকা অভয়াৰণ্য
ৰেণুকা হ্ৰদ
চন্দ্ৰগুট্টি ৰেণুকাম্ব মন্দিৰ

তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:হিন্দু ধৰ্ম
শ্ৰেণী:হিন্দু দেৱী
শ্ৰেণী:নাৰীবাদী