ৰমাবাই ভীমৰাও আম্বেদকাৰ (৭ ফেব্ৰুৱাৰী ১৮৯৮  ২৭ মে' ১৯৩৫) বি আৰ আম্বেদকাৰৰ পত্নী যিয়ে কয় যে তেওঁৰ সমৰ্থন তেওঁৰ উচ্চ শিক্ষা আৰু তেওঁৰ প্ৰকৃত সম্ভাৱনাক আগুৱাই নিয়াত সহায় কৰাত সহায়ক আছিল তেওঁ বহু জীৱনীমূলক চিনেমা আৰু কিতাপৰ বিষয়বস্তু হিচাপে পৰিগণিত হৈছে সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষৰ কেইবাটাও ল্যাণ্ডমাৰ্ক তেওঁৰ নামেৰে নামাকৰণ কৰা হৈছে তেওঁক ৰমাই (মাতৃ ৰাম) বুলিও জনা যায়

 প্ৰাৰম্ভিক জীৱন 

ৰমাবাইৰ জন্ম হৈছিল ভিকু ধোত্ৰে (ভালংকাৰ) আৰু ৰুক্মিণীৰ ঘৰত দুখীয়া পৰিয়ালত  তেওঁ তিনিগৰাকী ভগ্নী আৰু এজন ভাতৃ শংকৰৰ সৈতে ডাপোলি ৰত্নগিৰিৰ ওচৰৰ ভানন্দ গাঁৱৰ ভিতৰত মহাপুৰা স্থানীয় অঞ্চলত বাস কৰিছিল তেওঁৰ দেউতাকে হাৰনাই বুণ্ডাৰ এণ্ড ডাভোল বন্দৰৰ পৰা মাছৰ টোপোলা বজাৰলৈ লৈ গৈ জীৱিকা উপাৰ্জন কৰিছিল সৰুতে তেওঁৰ মাকৰ মৃত্যু হৈছিল আৰু দেউতাকৰো মৃত্যুৰ পিছত ককাক ৱালংকাৰ আৰু গোবিন্দপুৰকাৰে লৰা-ছোৱালীকেইটাক লৈ বম্বেলৈ লৈ গৈছিল বাইকুলা বজাৰত তেওঁলোকৰ লগত থাকিবলৈ

 বিবাহ 

১৯৩৪ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত মুম্বাইত থকা তেওঁৰ বাসগৃহ ৰাজগ্ৰুহাত পৰিয়ালৰ সদস্যৰ সৈতে আম্বেদকাৰ বাওঁফালৰ পৰা  যশৱন্ত (পুত্ৰ), ডাঃ বি আৰ আম্বেদকাৰ (স্বামী), শ্ৰীমতী ৰামবাই, শ্ৰীমতী ড. লক্ষ্মীবাই (বি আৰ আম্বেদকাৰৰ জ্যেষ্ঠ ভাতৃ আনন্দৰ পত্নী) আৰু শেষ বাওঁফালে ভতিজা (মুকুন্দৰাও আনন্দৰৱ আম্বেদকাৰ) আৰু ডাঃ আম্বেদকাৰৰ প্ৰিয় কুকুৰ টবী
১৯০৬ চনৰ ৪ এপ্ৰিলত মুম্বাইৰ বাইকুলাৰ শাক-পাচলিৰ বজাৰত অতি সহজ-সৰল অনুষ্ঠানত ৰামাবাইয়ে আম্বেদকাৰৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয় সেই সময়ত আম্বেদকাৰৰ বয়স আছিল ১৫ বছৰ আৰু ৰামবাইৰ বয়স আছিল ৯ বছৰ তেওঁক আম্বেদকাৰে মৰমত "ৰামু" বুলি মাতিছিল, আনহাতে তেওঁ আম্বেদকাৰেক "চাহেব" বুলি মাতিছিল তেওঁলোকৰ পাঁচটা সন্তান আছিল  যশৱন্ত, গংগাধৰ, ৰমেশ, ইন্দু (কন্যা) আৰু ৰাজৰত্ন যশৱন্ত (১৯১২১৯৭৭)ৰ বাহিৰে বাকী চাৰিজনৰ শৈশৱতে মৃত্যু হয়

 মৃত্যু 

দীৰ্ঘদিনীয়া দীৰ্ঘদিনীয়া ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ ১৯৩৫ চনৰ ২৭ মে'ত বম্বেৰ দাদাৰ, হিন্দু কলনীৰ ৰাজগ্ৰুহাত ৰমাবাইৰ মৃত্যু হয় তেওঁ আম্বেদকাৰৰ লগত বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈ একেলগে ২৯ বছৰ কটাইছিল

স্বামীৰ ভূমিকা

১৯৪১ চনত প্ৰকাশিত বি আৰ আম্বেদকাৰৰ গ্ৰন্থ থটচ্ অন পাকিস্তান, ৰমাবাইৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত আছিল প্ৰস্তাৱনাত, আম্বেদকাৰে তেওঁক সাধাৰণ ভীৱ বা ভীমৰ পৰা ড আম্বেদকাৰলৈ ৰূপান্তৰিত হোৱাৰ কৃতিত্ব দিয়ে

 প্ৰভাৱ আৰু জনপ্ৰিয় উত্তৰাধিকাৰত 

ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি, ৰামনাথ কোবিন্দ, ৰামবাই আম্বেদকাৰৰ প্ৰতিমূৰ্তি উন্মোচন, মহাৰাষ্ট্ৰৰ পুনে, ২০১৮ চনৰ ৩০ মে'ত

ৰমাবাইৰ জীৱনৰ বিষয়ে তলত উল্লেখ কৰা হৈছে: 

 চিনেমা, টেলিভিছন আৰু নাটক 

 ৰমাই, ১৯৯২ চনৰ অশোক গাৱালীৰ পৰিচালনাত নিৰ্মিত এখন নাটক
 ভীম গাৰ্জনা, ১৯৯০ চনত বিজয় পাৱাৰৰ পৰিচালনাত নিৰ্মিত মাৰাঠী চলচ্চিত্ৰ, ৰমাবাই আম্বেদকাৰৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল প্ৰথমা দেৱীয়ে
 যুগপুৰুষ ড বাবাছাহেব আম্বেদকাৰ, ১৯৯৩ চনৰ মাৰাঠী চলচ্চিত্ৰ শশীকান্ত নালৱদেৱে পৰিচালনা কৰা ছবিখনত ৰমাবাই আম্বেদকাৰৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল চিত্ৰ কোপ্পিকাৰে
 ড বাবাছাহেব আম্বেদকাৰ, জব্বৰ পেটেলৰ পৰিচালিত ২০০০ চনৰ ইংৰাজী চলচ্চিত্ৰ ৰমাবাই আম্বেদকাৰৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল সোণালী কুলকাৰ্ণীয়ে৷
 ড বি আৰ আম্বেদকাৰ, ২০০৫ চনৰ কন্নড় ভাষাৰ চলচিত্ৰ শৰণ কুমাৰ কব্বুৰৰ পৰিচালিত ছবিখনত ৰমাবাই আম্বেদকাৰৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল তাৰা অনুৰাধাই
 ৰামবাই ভীমৰাও আম্বেদকাৰ, ২০১১ চনৰ প্ৰকাশ জাধৱৰ পৰিচালনাত নিৰ্মিত মাৰাঠী চলচ্চিত্ৰ ৰমাবাই আম্বেদকাৰৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল নিশা পাৰুলেকাৰে
 ৰমাবাই, ২০১৬ চনৰ কন্নড় ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ এম ৰঙানাথে পৰিচালনা কৰা ছবিখনত ৰমাবাই আম্বেদকাৰৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল যগনা শ্বেট্টীয়ে
 ডি ডি নেচনেলত প্ৰচাৰিত হিন্দী টেলিভিছন ধাৰাবাহিক ড আম্বেদকাৰ৷ :      2024 
 গৰ্জা মহাৰাষ্ট্ৰ (২০১৮১৯), চনী মাৰাঠীত প্ৰচাৰিত মাৰাঠী টেলিভিছন ধাৰাবাহিক :      2024
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় নাৰী
শ্ৰেণী:মহাৰাষ্ট্ৰৰ ব্যক্তি
শ্ৰেণী:মাৰাঠী ব্যক্তি
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নাৰী
 
 ড বাবাছাহেব আম্বেদকাৰ - মহামানৱচী গৌৰৱগাথা (২০১৯), ষ্টাৰ প্ৰবাহত প্ৰচাৰিত মাৰাঠী টেলিভিছন ধাৰাবাহিক য'ত শিৱানী ৰেংগোলে ৰামবাই আম্বেদকাৰৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ বিপৰীতে মৃণমায়ী সুপালে চৰিত্ৰটোৰ যুৱ সংস্কৰণৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে

 কিতাপ 

 ৰমাই, যশৱন্ত মনোহৰৰ কিতাপ 
 ত্যাগৱন্তী ৰামা মৌলি, নানা ঢকুলকাৰৰ কিতাপ, বিজয় প্ৰকাশন (নগপুৰ)ৰ পৰা প্ৰকাশিত
 প্ৰিয়া ৰামু, যোগীৰাজ বাগুলৰ কিতাপ, গ্ৰন্থালী প্ৰকাশনৰ পৰা প্ৰকাশিত

তথ্যসূত্ৰ