সুদেশনাৱতী মহাভাৰতত তৃতীয় কৌৰৱ বিকৰ্ণৰ পত্নী তেওঁৰ উল্লেখ মহাভাৰত ত তেওঁৰ ভগ্নী ইন্দুমতী আৰু বিবাহ আদিৰ সৈতে উল্লেখ কৰা হৈছে তেওঁ কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধৰ সময়ত বিকৰ্ণক সমৰ্থন কৰিছিল বিকৰ্ণই দুয়োগৰাকী পত্নীক অপৰিসীম মৰম কৰিছিল তাইৰ জ্যোৎস্যানা নামৰ কন্যা সন্তান আছিল দুৰ্যোধন আৰু কৰ্ণৰ কন্যা তাইৰ বন্ধু  

পবিত্ৰ শান্তি পৰ্ব, বিকৰ্ণ আৰু সুদেশনাৱতীৰ বিবাহৰ বৰ্ণনা বালকান্দত আছে, যিটো কাহিনীত ভগৱান ৰামৰ সৈতে বিবাহৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে দেৱী সীতা গান্ধাৰীয়ে, কয় যে তেওঁ এগৰাকী ছোৱালী যিয়ে ভানুমতীৰ লগত বন্ধুত্ব কৰিছিল আৰু বেষ্ট ফ্ৰেণ্ড হৈছিল ত্ৰিলোকাপুৰ ৰাজকুমাৰী ময়ূৰীৰ কনিষ্ঠ ভগ্নী আছিল বিকৰ্ণৰ বিবাহৰ আখ্যান আৰম্ভ হৈছে গান্ধাৰীৰ উক্তিৰে জ্যোৎস্যানা, লক্ষ্মণ আৰু ৰত্নমালাই বিকৰ্ণ ৰ শেষ অনুষ্ঠান চলোৱাৰ বিষয়েও তেওঁ বৰ্ণনা কৰিছে 

বিকৰ্ণৰ লগত বিবাহ 
বলকাণ্ডত বিকৰ্ণে দুৰ্যোধনৰ সহায় লৈছে যদিও সৌভাগ্যক্ৰমে পবিত্ৰ শান্তি পৰ্বই এই কাহিনীটো কিছু ভানুমতীৰ দৰে সুমুৱাই দিছে ৰজা বসন্তৰাজে বিকৰ্ণৰ লগতে দুৰ্যোধনকে ধৰি বহু চেলিব্ৰিটিক নিমন্ত্ৰণ কৰে স্বামী আৰু দেউতাকৰ বাবে সুদেশনাৱতীৰ কথা আছিল লোককথাত উল্লেখ আছে ৰাজকুমাৰৰ সন্মান নাই গোৰ বিকৰ্ণ দুৰ্যোধনে উপলব্ধি কৰে যেতিয়া স্বয়ংভাৰৰ সময়ত কৰ্ণে তেওঁক সহায় কৰিছিল জাৰসন্ধ আৰু শিশুপালেও বসন্তৰাজৰ কন্যাক বিয়া কৰাবলৈ গৈছিল তাই বিকৰ্ণক অস্বীকাৰ কৰি আন কোনোবা এজনক বিয়া কৰাবলৈ গল দুৰ্যোধনে খৰধৰকৈ বিকৰ্ণক ৰাজকুমাৰীৰ হাতখন ধৰিবলৈ কলে, বিকৰ্ণই মান্তি হৈ তাইক অপহৰণ কৰি লৈ গল তাইক নিজৰ ৰথত উঠাই লৈ যায় সুন্দৰী ছোৱালীজনীয়ে বিকৰ্ণক বিয়া কৰাবলৈ মান্তি হল আৰু দুয়ো দুয়োৰে বিয়া হল  দুৰ্যোধনৰ ভনীয়েক সুদেষ্ণাৱতীৰ লগতে তেওঁৰ স্বামী বিকৰ্ণৰ বাবে প্ৰশংসাৰ বাক্য আছিল স্বামীৰ পৰাও এগৰাকী কন্যা সন্তানৰ মাতৃ আছিল তাই তাক বৰ ভাল পাইছিল আৰু লগতে তাইৰ ছোৱালীজনীকো কুৰু ৰাজ্যৰ ৰাজকুমাৰী জ্যোৎস্যানা পাণ্ডৱৰ লগত কোনো সম্পৰ্ক নাৰাখে কিন্তু কৃষ্ণৰ পুত্ৰ সুচাৰুৱে পিছলৈ প্ৰেমত পৰে আৰু বিয়া কৰে 

মহাভাৰতৰ লোককথা
কৰ্ণৰ সৈতে পাশাৰ মেচ 
আগতে লোককথাত ভানুমতীক কৰ্ণৰ সৈতে খেলা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছিল, কিন্তু এতিয়া সংস্কৰণ সলনি হৈছে আৰু এতিয়া সুদেশ্নাৱতীয়ে কৰ্ণৰ সৈতে খেলাৰ বৰ্ণনা কৰিছে বিকৰ্ণই কৰ্ণক তেওঁৰ মৰমৰ পত্নী সুদেশনাৱতীক চোৱা-চিতা কৰিবলৈ কৈছিল যত্ন লোৱাৰ পৰিৱৰ্তে সুদেষ্ণাৱতী আৰু কৰ্ণই পাশা খেল খেলিবলৈ ধৰিলে ইফালে বিকৰ্ণ তেওঁৰ কাম শেষ হৈ আহিল যেতিয়া বিকৰ্ণ প্ৰায় কোঠাটোত আহিল, তেতিয়া সুদেষ্ণাৱতী দৌৰি গল কিন্তু, কৰ্ণই তাইৰ পল্লুটো টানিলে যিটো হৈছে শাৰী ড্ৰেপ তাইৰ নেকেলেচটো তললৈ পৰি গল যদিও বিকৰ্ণৰ পত্নী আৰু ডাঙৰ ভায়েকৰ বন্ধুৰ ওপৰত কোনো অন্যায় নহল আচাৰ-ব্যৱহাৰেৰে হাৰডাল পত্নীক দিলে ভানুমতী সুদেশনাৱতীৰ লগত প্ৰায়ে কথা পাতিছিল যেতিয়া সিহঁতৰ স্বামীৰ নথকা, ময়ূৰীও সিহঁতৰ আলোচনাত যোগ দিছিল 

পাশা খেলত উপস্থিত 
কিছুমান লোককথাত পাশা খেলত উপস্থিত থকা সুদেশনাৱতীক বৰ্ণনা কৰা হ'ব পাৰে কিন্তু তাই অসহায় আছিল আৰু তাই বিকৰ্ণক নিৰ্দোষী বুলি ভাবিছিল কিন্তু, পাশা খেলত সুদেশনাৱতী উপস্থিত নাছিল যদিও তেওঁৰ পতীব্ৰত ধৰ্ম অনুসৰণ কৰিছিল অৰ্থাৎ তেওঁ স্বামীক মানিছিল আৰু অপৰিসীম মৰম কৰিছিল ভানুমতীৰ খুলশালীয়েক বুলি বানাজাক্ষীক উল্লেখ আছে ভানুমতী বাদ দি সুদেশনাৱতী ধুনীয়া হোৱাৰ সম্ভাৱনা বেছি সেয়ে পাশা খেলত সুদেষ্ণাৱতী নাছিল চন্দ্ৰবৰ্মা কম্বোজা ময়ূৰী আৰু ভানুমতীৰ পূৰ্বপুৰুষ আছিল বুৰঞ্জীবিদসকলেও কয় যে বষ্ট্ৰহৰণৰ সময়ত ভানুমতী মৃত বুলি উল্লেখ কৰে গতিকে ভানুমতীৰ মৃত্যুৰ পিছত দুৰ্যোধনে কাশী ৰাজকুমাৰী বলন্ধৰাক বিয়া কৰাব বিচাৰিছিল যদিও ভীমাক বিয়া কৰাইছিল তাৰ পিছত দুৰ্যোধনে সুভদ্ৰাক বিয়া কৰাবলৈ সিদ্ধান্ত লৈছিল যদিও সৌভাগ্যক্ৰমে অৰ্জুনক বিয়া কৰাইছিল তাৰ পাছত, মটৰৰ দৰে শান্ত ধুনীয়া, ত্ৰিলোকাপুৰা ৰাজ্যৰ ময়ূৰীক বিয়া কৰালে 

উল্লেখসমূহ