মিউচুৱেল ফাণ্ড হৈছে পেছাদাৰীভাৱে পৰিচালিত বিনিয়োগ ফাণ্ড যিয়ে বহু বিনিয়োগকাৰীৰ পৰা ধন একত্ৰিত কৰি ছিকিউৰিটি ক্ৰয় কৰে  এই শব্দটো সাধাৰণতে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, কানাডা আৰু ভাৰতত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, আনহাতে সমগ্ৰ বিশ্বতে একেধৰণৰ গাঁথনিসমূহৰ ভিতৰত ইউৰোপৰ  ('ভেৰিয়েবল কেপিটেলৰ সৈতে বিনিয়োগ কোম্পানী') আৰু ব্ৰিটেইনৰ মুক্ত বিনিয়োগ কোম্পানী () অন্তৰ্ভুক্ত

মিউচুৱেল ফাণ্ডসমূহক প্ৰায়ে ইয়াৰ মূল বিনিয়োগ অনুসৰি শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হয়: মুদ্ৰা বজাৰৰ পুঁজি, বণ্ড বা ফিক্সড ইনকাম ফাণ্ড, ষ্টক বা ইকুইটি ফাণ্ড, বা হাইব্ৰিড ফাণ্ড  পুঁজিসমূহক সূচকাংক পুঁজি হিচাপেও শ্ৰেণীভুক্ত কৰিব পাৰি, যিবোৰ হৈছে নিষ্ক্ৰিয়ভাৱে পৰিচালিত পুঁজি যিয়ে কোনো সূচকাংকৰ কাম-কাজ অনুসৰণ কৰে, যেনে ষ্টক বজাৰ সূচকাংক বা বণ্ড বজাৰ সূচকাংক, বা সক্ৰিয়ভাৱে পৰিচালিত পুঁজি, যিয়ে ষ্টক বজাৰৰ সূচকাংকতকৈ বেছি প্ৰদৰ্শন কৰিব বিচাৰে কিন্তু সাধাৰণতে অধিক মাচুল লয় মিউচুৱেল ফাণ্ডৰ প্ৰাথমিক গাঁথনি হ'ল মুক্ত-অন্তৰ ফাণ্ড, বন্ধ-অন্তৰ ফাণ্ড, ইউনিট বিনিয়োগ ট্ৰাষ্ট 

ব্যক্তিগত ছিকিউৰিটিত প্ৰত্যক্ষ বিনিয়োগৰ তুলনাত মিউচুৱেল ফাণ্ডৰ সুবিধা আৰু অসুবিধা আছে মিউচুৱেল ফাণ্ডৰ সুবিধাসমূহৰ ভিতৰত আছে পৰিসৰৰ অৰ্থনীতি, বৈচিত্ৰ্য, লিকুইডিটি, আৰু পেছাদাৰী ব্যৱস্থাপনা  কিন্তু এইবোৰৰ লগত মিউচুৱেল ফাণ্ডৰ মাচুল আৰু খৰচো আহে 

মিউচুৱেল ফাণ্ডসমূহ চৰকাৰী সংস্থাসমূহৰ দ্বাৰা নিয়ন্ত্ৰিত হয় আৰু ইয়াৰ দ্বাৰা কৰ্মক্ষমতা, কৰ্মক্ষমতাৰ তুলনা বেঞ্চমাৰ্ক, আদায় কৰা মাচুল, আৰু ৰখা ছিকিউৰিটিসমূহকে ধৰি তথ্য প্ৰকাশ কৰিব লাগিব এটা মিউচুৱেল ফাণ্ডৰ কেইবাটাও শ্বেয়াৰ ক্লাছ থাকিব পাৰে যাৰ দ্বাৰা বৃহৎ বিনিয়োগকাৰীয়ে কম মাচুল দিব পাৰে

হেজ ফাণ্ড আৰু এক্সচেঞ্জ ট্ৰেডেড ফাণ্ড মিউচুৱেল ফাণ্ড নহয়

 বজাৰৰ আকাৰ 
২০২০ চনৰ শেষৰ ফালে বিশ্বজুৰি মুকলি মিউচুৱেল ফাণ্ডৰ সম্পত্তি আছিল ৬৩.১ ট্ৰিলিয়ন ডলাৰ   সৰ্বাধিক মিউচুৱেল ফাণ্ড উদ্যোগ থকা দেশসমূহ হ'ল-

 আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ : ২৩.৯ ট্ৰিলিয়ন ডলাৰ
 অষ্ট্ৰেলিয়াঃ ৫.৩ ট্ৰিলিয়ন ডলাৰ
 আয়াৰলেণ্ড: ৩.৪ ট্ৰিলিয়ন ডলাৰ
 জাৰ্মানীঃ ২.৫ ট্ৰিলিয়ন ডলাৰ
 লাক্সেমবাৰ্গঃ ২.২ ট্ৰিলিয়ন ডলাৰ
 ফ্ৰান্স : ২.২ ট্ৰিলিয়ন ডলাৰ
 জাপান : ২.১ ট্ৰিলিয়ন ডলাৰ
 কানাডাঃ ১.৯ ট্ৰিলিয়ন ডলাৰ
 যুক্তৰাজ্য: ১.৯ ট্ৰিলিয়ন ডলাৰ
 চীনঃ ১.৪ ট্ৰিলিয়ন ডলাৰ

২০১৯ চনৰ শেষত ঘৰুৱা বিত্তীয় সম্পত্তিৰ ২৩ মিউচুৱেল ফাণ্ডত বিনিয়োগ কৰা হৈছিল ব্যক্তিগত অৱসৰ একাউণ্ট, ৪০১(কে) আৰু অন্যান্য অনুৰূপ অৱসৰ পৰিকল্পনাত থকা সম্পত্তিৰ প্ৰায় ৫০ মিউচুৱেল ফাণ্ডে গ্ৰহণ কৰিছিল 

ইউচিআইটিএছৰ ধন পঞ্জীয়নৰ বাবে লাক্সেমবাৰ্গ আৰু আয়াৰলেণ্ড প্ৰধান অধিকাৰক্ষেত্ৰ  এই ধনৰাশি সমগ্ৰ ইউৰোপীয় সংঘত আৰু পাৰস্পৰিক স্বীকৃতিৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰা অন্যান্য দেশত বিক্ৰী হব পাৰে

 বৈশিষ্ট্যসমূহ 
অন্য ধৰণৰ বিনিয়োগ পুঁজিৰ দৰে বিকল্প গাঁথনি বা ব্যক্তিগত ছিকিউৰিটিত প্ৰত্যক্ষভাৱে বিনিয়োগ কৰাৰ তুলনাত মিউচুৱেল ফাণ্ডৰ সুবিধা আৰু অসুবিধা আছে ৰবাৰ্ট পজেন আৰু থেৰেছা হামাচাৰৰ মতে এইবোৰ হল-

 সুবিধা 

 বৈচিত্ৰ্যৰ সুযোগ বৃদ্ধি : এটা পুঁজিয়ে বহুতো ছিকিউৰিটি ৰাখি বৈচিত্ৰ্যতা প্ৰদান কৰে এই বৈচিত্ৰ্যই বিপদ হ্ৰাস কৰে
 দৈনিক লিকুইডিটি: আমেৰিকাত মিউচুৱেল ফাণ্ডৰ শ্বেয়াৰসমূহ সাত দিনৰ ভিতৰত নিকা সম্পত্তিৰ মূল্যৰ বাবে ৰিডিম কৰিব পাৰি, কিন্তু কাৰ্যক্ষেত্ৰত ৰিডেম্পচন প্ৰায়ে বহুত বেছি ক্ষীপ্ৰ হয় এই লিকুইডিটিয়ে সম্পত্তিদায়বদ্ধতাৰ মিল নোহোৱাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে যিয়ে প্ৰত্যাহ্বানৰ সৃষ্টি কৰে, যিয়ে ২০১৬ চনত এছইচি লিকুইডিটি ব্যৱস্থাপনা নিয়মৰ বাবে আংশিকভাৱে প্ৰেৰণা যোগাইছিল
 পেছাদাৰী বিনিয়োগ ব্যৱস্থাপনা: মুকলি আৰু বন্ধ ফাণ্ডসমূহে পুঁজিৰ বিনিয়োগৰ তদাৰক কৰিবলৈ পৰ্টফলিঅ পৰিচালক নিয়োগ কৰে
 কেৱল বৃহৎ বিনিয়োগকাৰীৰ বাবেহে উপলব্ধ হব পৰা বিনিয়োগত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ ক্ষমতা উদাহৰণস্বৰূপে, ব্যক্তিগত বিনিয়োগকাৰীয়ে প্ৰায়ে বিদেশী বজাৰত পোনপটীয়াকৈ বিনিয়োগ কৰাত অসুবিধা পায়
 সেৱা আৰু সুবিধা: পুঁজিয়ে প্ৰায়ে চেক লিখাৰ দৰে সেৱা আগবঢ়ায়
 চৰকাৰী তদাৰকীঃ মিউচুৱেল ফাণ্ডসমূহ চৰকাৰী সংস্থাৰ দ্বাৰা নিয়ন্ত্ৰিত হয়
 স্বচ্ছতা আৰু তুলনাৰ সহজতা: সকলো মিউচুৱেল ফাণ্ডে বিনিয়োগকাৰীক একে তথ্য দিব লাগিব, যাৰ ফলত ইজনে সিজনৰ লগত তুলনা কৰাটো সহজ হৈ পৰে

 অসুবিধা 
মিউচুৱেল ফাণ্ডৰ অসুবিধাও আছে, যিবোৰৰ ভিতৰত আছে:

 মাচুল
 লাভৰ স্বীকৃতিৰ সময়ৰ ওপৰত কম নিয়ন্ত্ৰণ
 কম ভৱিষ্যদ্বাণীযোগ্য আয়
 কাষ্টমাইজ কৰাৰ কোনো সুযোগ নাই

 পুঁজিৰ গাঁথনি 
মিউচুৱেল ফাণ্ডৰ তিনিটা প্ৰাথমিক গঠন আছে: মুক্ত-অন্ত ফাণ্ড , ইউনিট বিনিয়োগ ট্ৰাষ্ট , আৰু বন্ধ-অন্ত ফাণ্ড  এক্সচেঞ্জ-ট্ৰেডেড ফাণ্ড () হৈছে মুক্ত অন্তৰ ফাণ্ড বা ইউনিট বিনিয়োগ ট্ৰাষ্ট যিয়ে এক্সচেঞ্জত ব্যৱসায় কৰে

 তথ্য সংগ্ৰহ 

শ্ৰেণী:বিনিয়োগ
শ্ৰেণী:অৰ্থনীতি