মোখী আৰু মাতাৰা এগৰাকী ৱেটাৰ "মোখী"ৰ বিখ্যাত কাহিনী, যিয়ে অনিচ্ছাকৃতভাৱে মাতাৰাক (মাতাল বা মদাহী সকলক) বিষাক্ত "মন্ধ" (মদ) পৰিবেশন কৰিছিল, আঠজন ডাঠ যুৱকে তেওঁৰ ধাবালৈ গৈছিল আৰু পাত্ৰৰ পৰা অত্যাধিক মদ্যপান কৰি মৃত্যুবৰণ কৰিছিল এই মাতাৰাসকল (বচুৰ ভক্ত) চন্না, চৌহান, সাম্মা আৰু ছুমৰা জনগোষ্ঠীৰ আছিল যিসকল সিন্ধৰ কোহিস্তান অঞ্চলৰ শাৰীৰ উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি আছিল কৰাচীৰ গদাপ তহচিলৰ নাৰথাৰৰ পাদদেশত এতিয়াও তেওঁলোকৰ সমাধি পোৱা যায়

পটভূমি
মোখী আৰু মাতাৰাৰ কাহিনীটো সিন্ধ মোমল ৰাণোৰ আন এক ৰোমান্টিক কাহিনীৰ সৈতে জড়িত, মোমল ৰাণোৰ বিচ্ছেদৰ পিছত মোমলে নিজকে জ্বলাই দিলে, আৰু মোখীৰ মাতৃ দাস নটাৰে কাক মহল এৰি কৰাচীৰ ওচৰৰ গডাপত বসতি স্থাপন কৰিলে, তেওঁ এটা ধাবা খুলি মদ ভৰ্তি পাত্ৰ বিক্ৰী কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে কিছুসময়ৰ পাছত তাই এটি সন্তানৰ মাক হল, ছোৱালী এজনীক তাই মোখী বুলি মাতিলে নটৰৰ মৃত্যুৰ পিছতো মোখীয়ে ব্ৰুৱেৰীখন চলাই আছে

কাহিনীটোৰ সাৰাংশ
নাটাৰ নামৰ এগৰাকী উদ্যমী মহিলাই বৰ্তমানৰ কৰাচীৰ গডাপ চহৰৰ "কংকৰ" গাঁৱৰ এটা ঠাইত যত্নহীন লোকসকলৰ বাবে এটা ধাবা খুলিছিল তাইৰ ছোৱালী মোখী, এগৰাকী চিন্তাশীল আৰু সৌজন্যশীল ছোৱালী, ৱেটাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল ধাবাখনৰ খ্যাতি আৰু মোখীৰ নামে বহু দূৰলৈ ঘূৰি ফুৰিছিল আৰু ৱাইন-বিবাৰ, টিপলাৰ আৰু ৰেভেলাৰসকলে সেই ঠাইলৈ সঘনাই আহিবলৈ ধৰিলে কিন্তু, এদিন বাচুৰ প্ৰকৃত ভক্ত মাতাৰাসকল আহিল সাম্মা, ছুমৰা , চান্না আৰু চৌহান বংশৰ দুজনকৈ দুজনকৈ দুঃসাহসিক ডেকা আছিল এই বিখ্যাত ধাবাখনত মন্ধ (মদ)ৰ সত্যতা পান কৰিবলৈ তেওঁলোকে নিজৰ দূৰৈৰ ঠাইৰ পৰা গোটেই বাটটো আহিছিল পানীয়বোৰ উপভোগ কৰি আকৌ সেই ঠাইখন চাবলৈ সিদ্ধান্ত ললে ছমাহৰ পাছত আকৌ আহি অভিজ্ঞতাটো ইমানেই উপভোগ কৰিলে যে এতিয়া ছমাহৰ মূৰে মূৰে ধাবাখনলৈ এই দীঘলীয়া যাত্ৰাটো কৰিবলৈ সংকল্প ললে মোখীয়ে যেতিয়াই আহিছিল আৰু প্ৰতিবাৰেই তৃপ্ত হৈ ওলাই গৈছিল তেতিয়াই সিহঁতক সেৱা কৰিছিল

এবাৰ তেওঁলোক আহি পোৱাৰ লগে লগে এনেকুৱা হল যে তেওঁলোকৰ ওচৰত কোনো পুৰণি মদ পৰিবেশন কৰিবলৈ বাকী নাথাকিল মোখীয়ে বহুত বিচলিত হৈ পৰিল, কিন্তু চুকত বহুদিনৰ পৰা পৰিত্যক্ত হৈ থকা পুৰণি মদৰ টেমা এটা মনত পৰিল, আৰু তাই খৰখেদাকৈ তাৰ ওচৰলৈ গল জাৰটো মুখলৈকে ভৰি আছিল যদিও বহু আগতেই যেন তাত এটা কব্ৰা পৰি গৈছিল; ইয়াৰ মাংস দ্ৰৱীভূত হৈ মাত্ৰ কংকালটোহে বাকী আছিল "সেৱা কৰিবলৈ নে নহয়?" মোখীয়ে চিন্তা কৰিলে স্পষ্টভাৱে ৱাইনটোত কব্ৰাৰ বিষ আছিল যদিও ই অতি ৰঙীন আছিল আৰু বহুদিনৰ পৰা কিম্বন হৈছিল গতিকে তাইৰ মৰমৰ গ্ৰাহকসকলক হতাশ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে তাই তেওঁলোকক এই ৱাইনটো পৰিবেশন কৰাৰ সিদ্ধান্ত ললে, একে সময়তে ক্ষমা বিচাৰিলে যে যিহেতু আন কোনো ৱাইন উপলব্ধ নহয়, সেয়েহে তেওঁলোকৰ হাতত পুৰণি ৱাইন জাৰ এটা দিয়াৰ বাহিৰে আন উপায় নাছিল তেওঁলোকে অফাৰটোক আদৰণি জনাইছিল, চুমুক খাইছিল আৰু সোৱাদটো অপৰিসীমভাৱে উপভোগ কৰিছিল তাৰ পৰা আৰু বেছিকৈ বিচাৰি কাপৰ পিছত কাপ খালে "আমি কেতিয়াও এনেকুৱা ৱাইনৰ সোৱাদ লোৱা নাছিলো" সিহঁতে প্ৰশংসাৰে ক'লে তেওঁলোক অতিশয় মদ্যপান কৰি, মদৰ চমৎকাৰ মানদণ্ড উপভোগ কৰি আৰু মোখীৰ এই মহান কাৰ্য্যৰ প্ৰশংসা কৰি ধাবাখন এৰি থৈ গল

এবছৰৰ পাছত তেওঁলোক উভতি আহিল এইবাৰ প্ৰচুৰ পৰিমাণে ভাল মানৰ মদ পোৱা যায় বুলি জানিও মোখীয়ে তেওঁলোকক আদৰি লৈ আনন্দিত হৈছিল তাই সিহঁতক কৃপা আৰু আত্মবিশ্বাসেৰে পৰিবেশন কৰিলে, কিন্তু প্ৰথম চুমুক দিয়াৰ পিছত সিহঁতে কাপবোৰ তাইক ঘূৰাই দিলে আৰু আগৰ বছৰত পৰিবেশন কৰা মদ বিচাৰিলে পৰিস্থিতিত মোখী বিমোৰত পৰিল তাই আন এটা উৎকৃষ্ট মানৰ ৱাইন চেষ্টা কৰিলে কিন্তু সেইটোও ঘূৰাই দিয়া হল তেওঁলোকে তাইক অনুৰোধ কৰিলে যে তেওঁলোকক সেই একেটা পুৰণি মদ পৰিবেশন কৰক সিহঁতক হতাশ হৈ পৰা পাই মোখীয়ে এতিয়া সিহঁতক মদৰ সঁচা কথা কোৱাৰ বাহিৰে আন কোনো উপায় দেখা নাপালে

"যোৱা বছৰ আপোনাৰ হাতত যি ৱাইন আছিল সেয়া পুৰণি পৰিত্যক্ত জাৰৰ আৰু তাত কব্ৰাৰ বিষ আছিল"

"কোব্ৰা! এ কোব্ৰা! কি?" সিহঁতে একেলগে কান্দিলে

বিষ আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ কথা ভাবিয়েই তেওঁলোকে অচেতন হৈ পৰে আৰু মৃত্যুৰ মুখত পৰে সিহঁতক মৃত অৱস্থাত তাতেই পুতি থোৱা হল এই মাতৰা সকলৰ কবৰ এতিয়াও পাহাৰৰ ওপৰত থকা পুৰণি কবৰস্থানত দেখা যায়

ইতিহাস আৰু প্ৰভাৱ
কাহিনীটোত মধ্যযুগীয় সিন্ধৰ সামাজিক-সাংস্কৃতিক দিশসমূহ চিত্ৰিত কৰা হৈছে যত এখন ধাবাৰ কাম-কাজ মহিলাসকলে (নটৰ আৰু তেওঁৰ কন্যা মোখী) পৰিচালনা কৰে এই কাহিনীৰ আদিম উল্লেখ সিন্ধৰ বিখ্যাত কবি শ্বাহ কৰিম, শ্বাহ ইনত আৰু শ্বাহ লতিফৰ পদ্যত পোৱা যায়  পিছলৈ আন কবিসকলেও ইয়াৰ ইংগিত দিছিল কাহিনীটোৱে সিন্ধী লোককবিতাত অসংখ্য উল্লেখ পোৱা যায়  মনোযোগৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হৈছে এটা সূক্ষ্ম মানসিক ধাৰণা যে "প্ৰকৃত উদ্যম আৰু উত্তেজনাত এজন প্ৰকৃত বিপদৰ পৰা ৰক্ষা পৰে, কিন্তু বিপদৰ সচেতন অনুভূতি সকলো শেষ হোৱাৰ পিছতো মাৰাত্মক হ'ব পাৰে"

তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:লোককথা