বঙালী, বঙলা বা বাংলা হৈছে দক্ষিণ এছিয়াৰ পূৰ্বপ্ৰান্তৰ এটা ইন্দো-আৰ্য ভাষা সংস্কৃত, পালি আৰু প্ৰাকৃত ভাষাৰ মাজেৰে বঙালী ভাষাৰ উদ্ভৱ হৈছে প্ৰায় ৩০ কোটি মানুহৰ ভাষা বঙালী  মাতৃভাষাৰ সংখ্যাৰ ক্ষেত্ৰত বিশ্বৰ ষষ্ঠ বৃহত্তম ভাষা বঙালী দক্ষিণ এছিয়াৰ পূৰ্বে অৱস্থিত বঙ্গ বা বাংলা নামক অঞ্চলৰ মানুহৰ মৌখিক ভাষা বঙালী বাংলাদেশৰ প্ৰধান ভাষা আৰু একমাত্ৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ভাষা ভাৰতবৰ্ষত বঙালী দ্বিতীয় সৰ্বোচ্চ কথিত ভাষা বঙালী হৈছে ভাৰতৰ পশ্চিমবংগ, ত্ৰিপুৰা, অসমৰ বৰাক উপত্যকাৰ চৰকাৰী ভাষা  আৰু বংগোপসাগৰত অৱস্থিত আন্দামান দ্বীপপুঞ্জৰ প্ৰধান কথিত ভাষা মধ্য প্ৰাচ্য, আমেৰিকা আৰু ইউৰোপতো যথেষ্ট সংখ্যক বঙালী ভাষী অভিবাসী আছে বাংলাদেশৰ জাতীয় সংগীত আৰু ভাৰতৰ জাতীয় সংগীত আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় স্তোত্ৰ বাংলা ভাষাত লিখা হৈছে     

 ইতিহাস 
খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম সহশ্ৰাব্দৰ শেষৰ ফালে অহা মধ্য ভাৰতীয় আৰ্যভাষাসমূহৰ বিভিন্ন অপভ্ৰংশৰ পৰা আধুনিক ভাৰতীয় ভাষাসমূহৰ উদ্ভৱ ঘটে, সেইবোৰৰ মাজত বঙালী ভাষাটোৱো এটা কোনো কোনো ভাষাবিদে তাৰো অনেক আগেয়ে, অৰ্থাত ৫০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ফালে, বঙালী ভাষাৰ জন্ম হৈছিল বুলি মত পোষণ কৰে
বঙালী ভাষাৰ ইতিহাসক সাধাৰণতে তিনি ভাগত বিভক্ত কৰা হয়:
 প্ৰাচীন বঙালী (৯০০১০০০ খ্ৰীষ্টাব্দ  ১৪০০ খ্ৰীষ্টাব্দ)  লিখিত নিদৰ্শনৰ মাজত আছে চৰ্যাপদ, ভক্তিমূলক গান; আমি, তুমি, ইত্যাদি সৰ্বনামৰ আবিৰ্ভাৱ; ক্ৰিয়াবিভক্তি -ইলা, -ইবা, ইত্যাদি ওড়িয়া ভাষা আৰু অসমীয়া ভাষাত এই পৰব বঙালীৰ পৰা বেলেগ হৈ পৰে 
 মধ্য বঙালী (১৪০০১৮০০ খ্ৰীষ্টাব্দ )  এই সময়চোৱা গুৰুত্বপূৰ্ণ লিখিত নিদৰ্শন চণ্ডীদাসৰ শ্ৰীকৃষ্ণকীৰ্তন; শব্দৰ শেষত অ ধ্বনিৰ বিলোপ; যৌগিক ক্ৰিয়াৰ প্ৰচলন; ফাৰ্ছী ভাষাৰ প্ৰভাৱ কোনো কোনো ভাষাবিদে এই যুগক আদি আৰু অন্ত এই দুই ভাগত ভাগ কৰে 
 আধুনিক বঙালী (১৮০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ পৰা)  ক্ৰিয়া আৰু সৰ্বনামৰ সংক্ষেপন (যেনে তাহাৰ  তাৰ; কৰিয়াছিল  কৰেছিল) 
বঙালী ভাষা ঐতিহাসিক ভাৱে পালিৰ লগত বেছি সম্পৰ্কিত হলেও মধ্য বঙালীৰ (চৈতন্য যুগেত) আৰু বঙালী সাহিত্যৰ আধুনিক নৱজাগৰণৰ সময়ত বঙালীৰ ওপৰত সংস্কৃত ভাষাৰ প্ৰভাৱ বৃদ্ধি পায় দক্ষিণ এছিয়াৰ আধুনিক ইন্দো-ইউৰোপীয় ভাষাসমূহৰ মাজত বঙালী আৰু মাৰাঠিৰ শব্দবোৰৰ মাজত বহুটো সংস্কৃত শব্দ আছে; আন দিশে হিন্দী আৰু অন্যান্য ভাষাবোৰ আৰবী আৰু ফাৰ্ছী ভাষাৰ দ্বাৰা প্ৰভাবিত হৈছে 
বঙালী ভাষা ৰক্ষাৰ বাবে আন্দোলনকাৰীসকলৰ স্মৰণত নিৰ্মিত ঢাকা-ৰ শ্বহীদ মিনাৰ
১৮শ শতিকাৰ পূৰ্বে বঙালী ভাষাৰ ব্যাকৰণ ৰচনাৰ ক্ষেত্ৰত কোনোও উদ্যোগ লোৱা নাছিল পৰ্তুগিজ মিশ্যনেৰী পাদ্ৰী মানোএল দা আছসুম্পসাঁউ    ,       নামত বঙালী ভাষাৰ প্ৰথম অভিধান আৰু ব্যাকৰণ ৰচনা কৰে; ১৭৩৪ ৰ পৰা ১৭৪২ চন পৰ্যন্ত ভাওয়ালত কৰ্মৰত অৱস্থাত তেও এইখন লিখিছিল ন্যাথানিয়েল ব্ৰাচি হালহেড নামৰ এজন ইংৰাজ প্ৰাচ্যবিদে বঙালীৰ এখন আধুনিক ব্যাকৰণ লিখে, (      (১৭৭৮)) যিখন ছপাখানাৰ হৰফ () ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰকাশিত সৰ্বপ্ৰথম বঙালী গ্ৰন্থ     বঙালীসকলৰ মাজত ৰাজা ৰামমোহন ৰায় আছিল প্ৰথম ব্যাকৰণ ৰচয়িতা; তেখেতৰ গ্ৰন্থখনৰ নাম "    " (১৮৩২)
১৯৫১৫২ চনত পূৰ্ব পাকিস্তানত (বৰ্তমানৰ বাংলাদেশ) সংঘটিত "ভাষা আন্দোলনৰ" ভিত্তি আছিল বঙালী ভাষা পূৰ্ব পাকিস্তানৰ সংখ্যাগৰিষ্ঠ মানুহ বঙালীভাষী হোৱা সত্ত্বেও একমাত্ৰ উৰ্দু ভাষাকেই সাংবিধানিক ভাৱে ৰাষ্ট্ৰীয় ভাষা হিচাপে ঘোষণা কৰা হৈছিল ইয়াৰ প্ৰতিবাদতেই ভাষা আন্দোলনৰ আৰম্ভণি হৈছিল
 কোংজাকৎস 
  ক  খ  গ  ঘ  ঙ  চ  ছ  জ  ঝ  ঞ  ট  ঠ  ড  ঢ  ণ  ত  থ  দ  ধ  ন  প  ফ  ব  ভ  ম  য  ৰ  ল  ৱ  শ  ষ  স  হ  ক্ষ  ড়  ঢ়  য়ক  ক্ক  ক্খ  ক্গ  ক্ঘ  ক্ঙ  ক্চ  ক্ছ  ক্জ  ক্ঝ  ক্ঞ  ক্ট  ক্ঠ  ক্ড  ক্ঢ  ক্ণ  ক্ত  ক্থ  ক্দ  ক্ধ  ক্ন  ক্প  ক্ফ  ক্ব  ক্ভ  ক্ম  ক্য  ক্ৰ  ক্ল  ক্ৱ  ক্শ  ক্ষ  ক্স  ক্হ  ক্ক্ষ  ক্ড়  ক্ঢ়  ক্য়খ  খ্ক  খ্খ  খ্গ  খ্ঘ  খ্ঙ  খ্চ  খ্ছ  খ্জ  খ্ঝ  খ্ঞ  খ্ট  খ্ঠ  খ্ড  খ্ঢ  খ্ণ  খ্ত  খ্থ  খ্দ  খ্ধ  খ্ন  খ্প  খ্ফ  খ্ব  খ্ভ  খ্ম  খ্য  খ্ৰ  খ্ল  খ্ৱ  খ্শ  খ্ষ  খ্স  খ্হ  খ্ক্ষ  খ্ড়  খ্ঢ়  খ্য়গ  গ্ক  গ্খ  গ্গ  গ্ঘ  গ্ঙ  গ্চ  গ্ছ  গ্জ  গ্ঝ  গ্ঞ  গ্ট  গ্ঠ  গ্ড  গ্ঢ  গ্ণ  গ্ত  গ্থ  গ্দ  গ্ধ  গ্ন  গ্প  গ্ফ  গ্ব  গ্ভ  গ্ম  গ্য  গ্ৰ  গ্ল  গ্ৱ  গ্শ  গ্ষ  গ্স  গ্হ  গ্ক্ষ  গ্ড়  গ্ঢ়  গ্য়ঘ  ঘ্ক  ঘ্খ  ঘ্গ  ঘ্ঘ  ঘ্ঙ  ঘ্চ  ঘ্ছ  ঘ্জ  ঘ্ঝ  ঘ্ঞ  ঘ্ট  ঘ্ঠ  ঘ্ড  ঘ্ঢ  ঘ্ণ  ঘ্ত  ঘ্থ  ঘ্দ  ঘ্ধ  ঘ্ন  ঘ্প  ঘ্ফ  ঘ্ব  ঘ্ভ  ঘ্ম  ঘ্য  ঘ্ৰ  ঘ্ল  ঘ্ৱ  ঘ্শ  ঘ্ষ  ঘ্স  ঘ্হ  ঘ্ক্ষ  ঘ্ড়  ঘ্ঢ়  ঘ্য়ঙ  ঙ্ক  ঙ্খ  ঙ্গ  ঙ্ঘ  ঙ্ঙ  ঙ্চ  ঙ্ছ  ঙ্জ  ঙ্ঝ  ঙ্ঞ  ঙ্ট  ঙ্ঠ  ঙ্ড  ঙ্ঢ  ঙ্ণ  ঙ্ত  ঙ্থ  ঙ্দ  ঙ্ধ  ঙ্ন  ঙ্প  ঙ্ফ  ঙ্ব  ঙ্ভ  ঙ্ম  ঙ্য  ঙ্ৰ  ঙ্ল  ঙ্ৱ  ঙ্শ  ঙ্ষ  ঙ্স  ঙ্হ  ঙ্ক্ষ  ঙ্ড়  ঙ্ঢ়  ঙ্য়চ  চ্ক  চ্খ  চ্গ  চ্ঘ  চ্ঙ  চ্চ  চ্ছ  চ্জ  চ্ঝ  চ্ঞ  চ্ট  চ্ঠ  চ্ড  চ্ঢ  চ্ণ  চ্ত  চ্থ  চ্দ  চ্ধ  চ্ন  চ্প  চ্ফ  চ্ব  চ্ভ  চ্ম  চ্য  চ্ৰ  চ্ল  চ্ৱ  চ্শ  চ্ষ  চ্স  চ্হ  চ্ক্ষ  চ্ড়  চ্ঢ়  চ্য়ছ  ছ্ক  ছ্খ  ছ্গ  ছ্ঘ  ছ্ঙ  ছ্চ  ছ্ছ  ছ্জ  ছ্ঝ  ছ্ঞ  ছ্ট  ছ্ঠ  ছ্ড  ছ্ঢ  ছ্ণ  ছ্ত  ছ্থ  ছ্দ  ছ্ধ  ছ্ন  ছ্প  ছ্ফ  ছ্ব  ছ্ভ  ছ্ম  ছ্য  ছ্ৰ  ছ্ল  ছ্ৱ  ছ্শ  ছ্ষ  ছ্স  ছ্হ  ছ্ক্ষ  ছ্ড়  ছ্ঢ়  ছ্য়জ  জ্ক  জ্খ  জ্গ  জ্ঘ  জ্ঙ  জ্চ  জ্ছ  জ্জ  জ্ঝ  জ্ঞ  জ্ট  জ্ঠ  জ্ড  জ্ঢ  জ্ণ  জ্ত  জ্থ  জ্দ  জ্ধ  জ্ন  জ্প  জ্ফ  জ্ব  জ্ভ  জ্ম  জ্য  জ্ৰ  জ্ল  জ্ৱ  জ্শ  জ্ষ  জ্স  জ্হ  জ্ক্ষ  জ্ড়  জ্ঢ়  জ্য়ঝ  ঝ্ক  ঝ্খ  ঝ্গ  ঝ্ঘ  ঝ্ঙ  ঝ্চ  ঝ্ছ  ঝ্জ  ঝ্ঝ  ঝ্ঞ  ঝ্ট  ঝ্ঠ  ঝ্ড  ঝ্ঢ  ঝ্ণ  ঝ্ত  ঝ্থ  ঝ্দ  ঝ্ধ  ঝ্ন  ঝ্প  ঝ্ফ  ঝ্ব  ঝ্ভ  ঝ্ম  ঝ্য  ঝ্ৰ  ঝ্ল  ঝ্ৱ  ঝ্শ  ঝ্ষ  ঝ্স  ঝ্হ  ঝ্ক্ষ  ঝ্ড়  ঝ্ঢ়  ঝ্য়ঞ  ঞ্ক  ঞ্খ  ঞ্গ  ঞ্ঘ  ঞ্ঙ  ঞ্চ  ঞ্ছ  ঞ্জ  ঞ্ঝ  ঞ্ঞ  ঞ্ট  ঞ্ঠ  ঞ্ড  ঞ্ঢ  ঞ্ণ  ঞ্ত  ঞ্থ  ঞ্দ  ঞ্ধ  ঞ্ন  ঞ্প  ঞ্ফ  ঞ্ব  ঞ্ভ  ঞ্ম  ঞ্য  ঞ্ৰ  ঞ্ল  ঞ্ৱ  ঞ্শ  ঞ্ষ  ঞ্স  ঞ্হ  ঞ্ক্ষ  ঞ্ড়  ঞ্ঢ়  ঞ্য়ট  ট্ক  ট্খ  ট্গ  ট্ঘ  ট্ঙ  ট্চ  ট্ছ  ট্জ  ট্ঝ  ট্ঞ  ট্ট  ট্ঠ  ট্ড  ট্ঢ  ট্ণ  ট্ত  ট্থ  ট্দ  ট্ধ  ট্ন  ট্প  ট্ফ  ট্ব  ট্ভ  ট্ম  ট্য  ট্ৰ  ট্ল  ট্ৱ  ট্শ  ট্ষ  ট্স  ট্হ  ট্ক্ষ  ট্ড়  ট্ঢ়  ট্য়ঠ  ঠ্ক  ঠ্খ  ঠ্গ  ঠ্ঘ  ঠ্ঙ  ঠ্চ  ঠ্ছ  ঠ্জ  ঠ্ঝ  ঠ্ঞ  ঠ্ট  ঠ্ঠ  ঠ্ড  ঠ্ঢ  ঠ্ণ  ঠ্ত  ঠ্থ  ঠ্দ  ঠ্ধ  ঠ্ন  ঠ্প  ঠ্ফ  ঠ্ব  ঠ্ভ  ঠ্ম  ঠ্য  ঠ্ৰ  ঠ্ল  ঠ্ৱ  ঠ্শ  ঠ্ষ  ঠ্স  ঠ্হ  ঠ্ক্ষ  ঠ্ড়  ঠ্ঢ়  ঠ্য়ড  ড্ক  ড্খ  ড্গ  ড্ঘ  ড্ঙ  ড্চ  ড্ছ  ড্জ  ড্ঝ  ড্ঞ  ড্ট  ড্ঠ  ড্ড  ড্ঢ  ড্ণ  ড্ত  ড্থ  ড্দ  ড্ধ  ড্ন  ড্প  ড্ফ  ড্ব  ড্ভ  ড্ম  ড্য  ড্ৰ  ড্ল  ড্ৱ  ড্শ  ড্ষ  ড্স  ড্হ  ড্ক্ষ  ড্ড়  ড্ঢ়  ড্য়ঢ  ঢ্ক  ঢ্খ  ঢ্গ  ঢ্ঘ  ঢ্ঙ  ঢ্চ  ঢ্ছ  ঢ্জ  ঢ্ঝ  ঢ্ঞ  ঢ্ট  ঢ্ঠ  ঢ্ড  ঢ্ঢ  ঢ্ণ  ঢ্ত  ঢ্থ  ঢ্দ  ঢ্ধ  ঢ্ন  ঢ্প  ঢ্ফ  ঢ্ব  ঢ্ভ  ঢ্ম  ঢ্য  ঢ্ৰ  ঢ্ল  ঢ্ৱ  ঢ্শ  ঢ্ষ  ঢ্স  ঢ্হ  ঢ্ক্ষ  ঢ্ড়  ঢ্ঢ়  ঢ্য়ণ  ণ্ক  ণ্খ  ণ্গ  ণ্ঘ  ণ্ঙ  ণ্চ  ণ্ছ  ণ্জ  ণ্ঝ  ণ্ঞ  ণ্ট  ণ্ঠ  ণ্ড  ণ্ঢ  ণ্ণ  ণ্ত  ণ্থ  ণ্দ  ণ্ধ  ণ্ন  ণ্প  ণ্ফ  ণ্ব  ণ্ভ  ণ্ম  ণ্য  ণ্ৰ  ণ্ল  ণ্ৱ  ণ্শ  ণ্ষ  ণ্স  ণ্হ  ণ্ক্ষ  ণ্ড়  ণ্ঢ়  ণ্য়ত  ত্ক  ত্খ  ত্গ  ত্ঘ  ত্ঙ  ত্চ  ত্ছ  ত্জ  ত্ঝ  ত্ঞ  ত্ট  ত্ঠ  ত্ড  ত্ঢ  ত্ণ  ত্ত  ত্থ  ত্দ  ত্ধ  ত্ন  ত্প  ত্ফ  ত্ব  ত্ভ  ত্ম  ত্য  ত্ৰ  ত্ল  ত্ৱ  ত্শ  ত্ষ  ত্স  ত্হ  ত্ক্ষ  ত্ড়  ত্ঢ়  ত্য়থ  থ্ক  থ্খ  থ্গ  থ্ঘ  থ্ঙ  থ্চ  থ্ছ  থ্জ  থ্ঝ  থ্ঞ  থ্ট  থ্ঠ  থ্ড  থ্ঢ  থ্ণ  থ্ত  থ্থ  থ্দ  থ্ধ  থ্ন  থ্প  থ্ফ  থ্ব  থ্ভ  থ্ম  থ্য  থ্ৰ  থ্ল  থ্ৱ  থ্শ  থ্ষ  থ্স  থ্হ  থ্ক্ষ  থ্ড়  থ্ঢ়  থ্য়দ  দ্ক  দ্খ  দ্গ  দ্ঘ  দ্ঙ  দ্চ  দ্ছ  দ্জ  দ্ঝ  দ্ঞ  দ্ট  দ্ঠ  দ্ড  দ্ঢ  দ্ণ  দ্ত  দ্থ  দ্দ  দ্ধ  দ্ন  দ্প  দ্ফ  দ্ব  দ্ভ  দ্ম  দ্য  দ্ৰ  দ্ল  দ্ৱ  দ্শ  দ্ষ  দ্স  দ্হ  দ্ক্ষ  দ্ড়  দ্ঢ়  দ্য়ধ  ধ্ক  ধ্খ  ধ্গ  ধ্ঘ  ধ্ঙ  ধ্চ  ধ্ছ  ধ্জ  ধ্ঝ  ধ্ঞ  ধ্ট  ধ্ঠ  ধ্ড  ধ্ঢ  ধ্ণ  ধ্ত  ধ্থ  ধ্দ  ধ্ধ  ধ্ন  ধ্প  ধ্ফ  ধ্ব  ধ্ভ  ধ্ম  ধ্য  ধ্ৰ  ধ্ল  ধ্ৱ  ধ্শ  ধ্ষ  ধ্স  ধ্হ  ধ্ক্ষ  ধ্ড়  ধ্ঢ়  ধ্য়ন  ন্ক  ন্খ  ন্গ  ন্ঘ  ন্ঙ  ন্চ  ন্ছ  ন্জ  ন্ঝ  ন্ঞ  ন্ট  ন্ঠ  ন্ড  ন্ঢ  ন্ণ  ন্ত  ন্থ  ন্দ  ন্ধ  ন্ন  ন্প  ন্ফ  ন্ব  ন্ভ  ন্ম  ন্য  ন্ৰ  ন্ল  ন্ৱ  ন্শ  ন্ষ  ন্স  ন্হ  ন্ক্ষ  ন্ড়  ন্ঢ়  ন্য়প  প্ক  প্খ  প্গ  প্ঘ  প্ঙ  প্চ  প্ছ  প্জ  প্ঝ  প্ঞ  প্ট  প্ঠ  প্ড  প্ঢ  প্ণ  প্ত  প্থ  প্দ  প্ধ  প্ন  প্প  প্ফ  প্ব  প্ভ  প্ম  প্য  প্ৰ  প্ল  প্ৱ  প্শ  প্ষ  প্স  প্হ  প্ক্ষ  প্ড়  প্ঢ়  প্য়ফ  ফ্ক  ফ্খ  ফ্গ  ফ্ঘ  ফ্ঙ  ফ্চ  ফ্ছ  ফ্জ  ফ্ঝ  ফ্ঞ  ফ্ট  ফ্ঠ  ফ্ড  ফ্ঢ  ফ্ণ  ফ্ত  ফ্থ  ফ্দ  ফ্ধ  ফ্ন  ফ্প  ফ্ফ  ফ্ব  ফ্ভ  ফ্ম  ফ্য  ফ্ৰ  ফ্ল  ফ্ৱ  ফ্শ  ফ্ষ  ফ্স  ফ্হ  ফ্ক্ষ  ফ্ড়  ফ্ঢ়  ফ্য়ব  ব্ক  ব্খ  ব্গ  ব্ঘ  ব্ঙ  ব্চ  ব্ছ  ব্জ  ব্ঝ  ব্ঞ  ব্ট  ব্ঠ  ব্ড  ব্ঢ  ব্ণ  ব্ত  ব্থ  ব্দ  ব্ধ  ব্ন  ব্প  ব্ফ  ব্ব  ব্ভ  ব্ম  ব্য  ব্ৰ  ব্ল  ব্ৱ  ব্শ  ব্ষ  ব্স  ব্হ  ব্ক্ষ  ব্ড়  ব্ঢ়  ব্য়ভ  ভ্ক  ভ্খ  ভ্গ  ভ্ঘ  ভ্ঙ  ভ্চ  ভ্ছ  ভ্জ  ভ্ঝ  ভ্ঞ  ভ্ট  ভ্ঠ  ভ্ড  ভ্ঢ  ভ্ণ  ভ্ত  ভ্থ  ভ্দ  ভ্ধ  ভ্ন  ভ্প  ভ্ফ  ভ্ব  ভ্ভ  ভ্ম  ভ্য  ভ্ৰ  ভ্ল  ভ্ৱ  ভ্শ  ভ্ষ  ভ্স  ভ্হ  ভ্ক্ষ  ভ্ড়  ভ্ঢ়  ভ্য়ম  ম্ক  ম্খ  ম্গ  ম্ঘ  ম্ঙ  ম্চ  ম্ছ  ম্জ  ম্ঝ  ম্ঞ  ম্ট  ম্ঠ  ম্ড  ম্ঢ  ম্ণ  ম্ত  ম্থ  ম্দ  ম্ধ  ম্ন  ম্প  ম্ফ  ম্ব  ম্ভ  ম্ম  ম্য  ম্ৰ  ম্ল  ম্ৱ  ম্শ  ম্ষ  ম্স  ম্হ  ম্ক্ষ  ম্ড়  ম্ঢ়  ম্য়য  য্ক  য্খ  য্গ  য্ঘ  য্ঙ  য্চ  য্ছ  য্জ  য্ঝ  য্ঞ  য্ট  য্ঠ  য্ড  য্ঢ  য্ণ  য্ত  য্থ  য্দ  য্ধ  য্ন  য্প  য্ফ  য্ব  য্ভ  য্ম  য্য  য্ৰ  য্ল  য্ৱ  য্শ  য্ষ  য্স  য্হ  য্ক্ষ  য্ড়  য্ঢ়  য্য়ৰ  ৰ্ক  ৰ্খ  ৰ্গ  ৰ্ঘ  ৰ্ঙ  ৰ্চ  ৰ্ছ  ৰ্জ  ৰ্ঝ  ৰ্ঞ  ৰ্ট  ৰ্ঠ  ৰ্ড  ৰ্ঢ  ৰ্ণ  ৰ্ত  ৰ্থ  ৰ্দ  ৰ্ধ  ৰ্ন  ৰ্প  ৰ্ফ  ৰ্ব  ৰ্ভ  ৰ্ম  ৰ্য  ৰ্ৰ  ৰ্ল  ৰ্ৱ  ৰ্শ  ৰ্ষ  ৰ্স  ৰ্হ  ৰ্ক্ষ  ৰ্ড়  ৰ্ঢ়  ৰ্য়ল  ল্ক  ল্খ  ল্গ  ল্ঘ  ল্ঙ  ল্চ  ল্ছ  ল্জ  ল্ঝ  ল্ঞ  ল্ট  ল্ঠ  ল্ড  ল্ঢ  ল্ণ  ল্ত  ল্থ  ল্দ  ল্ধ  ল্ন  ল্প  ল্ফ  ল্ব  ল্ভ  ল্ম  ল্য  ল্ৰ  ল্ল  ল্ৱ  ল্শ  ল্ষ  ল্স  ল্হ  ল্ক্ষ  ল্ড়  ল্ঢ়  ল্য়ৱ  ৱ্ক  ৱ্খ  ৱ্গ  ৱ্ঘ  ৱ্ঙ  ৱ্চ  ৱ্ছ  ৱ্জ  ৱ্ঝ  ৱ্ঞ  ৱ্ট  ৱ্ঠ  ৱ্ড  ৱ্ঢ  ৱ্ণ  ৱ্ত  ৱ্থ  ৱ্দ  ৱ্ধ  ৱ্ন  ৱ্প  ৱ্ফ  ৱ্ব  ৱ্ভ  ৱ্ম  ৱ্য  ৱ্ৰ  ৱ্ল  ৱ্ৱ  ৱ্শ  ৱ্ষ  ৱ্স  ৱ্হ  ৱ্ক্ষ  ৱ্ড়  ৱ্ঢ়  ৱ্য়শ  শ্ক  শ্খ  শ্গ  শ্ঘ  শ্ঙ  শ্চ  শ্ছ  শ্জ  শ্ঝ  শ্ঞ  শ্ট  শ্ঠ  শ্ড  শ্ঢ  শ্ণ  শ্ত  শ্থ  শ্দ  শ্ধ  শ্ন  শ্প  শ্ফ  শ্ব  শ্ভ  শ্ম  শ্য  শ্ৰ  শ্ল  শ্ৱ  শ্শ  শ্ষ  শ্স  শ্হ  শ্ক্ষ  শ্ড়  শ্ঢ়  শ্য়ষ  ষ্ক  ষ্খ  ষ্গ  ষ্ঘ  ষ্ঙ  ষ্চ  ষ্ছ  ষ্জ  ষ্ঝ  ষ্ঞ  ষ্ট  ষ্ঠ  ষ্ড  ষ্ঢ  ষ্ণ  ষ্ত  ষ্থ  ষ্দ  ষ্ধ  ষ্ন  ষ্প  ষ্ফ  ষ্ব  ষ্ভ  ষ্ম  ষ্য  ষ্ৰ  ষ্ল  ষ্ৱ  ষ্শ  ষ্ষ  ষ্স  ষ্হ  ষ্ক্ষ  ষ্ড়  ষ্ঢ়  ষ্য়স  স্ক  স্খ  স্গ  স্ঘ  স্ঙ  স্চ  স্ছ  স্জ  স্ঝ  স্ঞ  স্ট  স্ঠ  স্ড  স্ঢ  স্ণ  স্ত  স্থ  স্দ  স্ধ  স্ন  স্প  স্ফ  স্ব  স্ভ  স্ম  স্য  স্ৰ  স্ল  স্ৱ  স্শ  স্ষ  স্স  স্হ  স্ক্ষ  স্ড়  স্ঢ়  স্য়হ  হ্ক  হ্খ  হ্গ  হ্ঘ  হ্ঙ  হ্চ  হ্ছ  হ্জ  হ্ঝ  হ্ঞ  হ্ট  হ্ঠ  হ্ড  হ্ঢ  হ্ণ  হ্ত  হ্থ  হ্দ  হ্ধ  হ্ন  হ্প  হ্ফ  হ্ব  হ্ভ  হ্ম  হ্য  হ্ৰ  হ্ল  হ্ৱ  হ্শ  হ্ষ  হ্স  হ্হ  হ্ক্ষ  হ্ড়  হ্ঢ়  হ্য়ক্ষ  ক্ষ্ক  ক্ষ্খ  ক্ষ্গ  ক্ষ্ঘ  ক্ষ্ঙ  ক্ষ্চ  ক্ষ্ছ  ক্ষ্জ  ক্ষ্ঝ  ক্ষ্ঞ  ক্ষ্ট  ক্ষ্ঠ  ক্ষ্ড  ক্ষ্ঢ  ক্ষ্ণ  ক্ষ্ত  ক্ষ্থ  ক্ষ্দ  ক্ষ্ধ  ক্ষ্ন  ক্ষ্প  ক্ষ্ফ  ক্ষ্ব  ক্ষ্ভ  ক্ষ্ম  ক্ষ্য  ক্ষ্ৰ  ক্ষ্ল  ক্ষ্ৱ  ক্ষ্শ  ক্ষ্ষ  ক্ষ্স  ক্ষ্হ  ক্ষ্ক্ষ  ক্ষ্ড়  ক্ষ্ঢ়  ক্ষ্য়ড়  ড়্ক  ড়্খ  ড়্গ  ড়্ঘ  ড়্ঙ  ড়্চ  ড়্ছ  ড়্জ  ড়্ঝ  ড়্ঞ  ড়্ট  ড়্ঠ  ড়্ড  ড়্ঢ  ড়্ণ  ড়্ত  ড়্থ  ড়্দ  ড়্ধ  ড়্ন  ড়্প  ড়্ফ  ড়্ব  ড়্ভ  ড়্ম  ড়্য  ড়্ৰ  ড়্ল  ড়্ৱ  ড়্শ  ড়্ষ  ড়্স  ড়্হ  ড়্ক্ষ  ড়্ড়  ড়্ঢ়  ড়্য়ঢ়  ঢ়্ক  ঢ়্খ  ঢ়্গ  ঢ়্ঘ  ঢ়্ঙ  ঢ়্চ  ঢ়্ছ  ঢ়্জ  ঢ়্ঝ  ঢ়্ঞ  ঢ়্ট  ঢ়্ঠ  ঢ়্ড  ঢ়্ঢ  ঢ়্ণ  ঢ়্ত  ঢ়্থ  ঢ়্দ  ঢ়্ধ  ঢ়্ন  ঢ়্প  ঢ়্ফ  ঢ়্ব  ঢ়্ভ  ঢ়্ম  ঢ়্য  ঢ়্ৰ  ঢ়্ল  ঢ়্ৱ  ঢ়্শ  ঢ়্ষ  ঢ়্স  ঢ়্হ  ঢ়্ক্ষ  ঢ়্ড়  ঢ়্ঢ়  ঢ়্য়য়  য়্ক  য়্খ  য়্গ  য়্ঘ  য়্ঙ  য়্চ  য়্ছ  য়্জ  য়্ঝ  য়্ঞ  য়্ট  য়্ঠ  য়্ড  য়্ঢ  য়্ণ  য়্ত  য়্থ  য়্দ  য়্ধ  য়্ন  য়্প  য়্ফ  য়্ব  য়্ভ  য়্ম  য়্য  য়্ৰ  য়্ল  য়্ৱ  য়্শ  য়্ষ  য়্স  য়্হ  য়্ক্ষ  য়্ড়  য়্ঢ়  য়্য়

 ভৌগোলিক বিস্তাৰ 
বঙালী দক্ষিণ এছিয়াৰ পূৰ্বভাগৰ বঙ্গ বা বাংলা নামৰ অঞ্চলৰ লোকসকলৰ মাতৃভাষা এই অঞ্চলটি বৰ্তমান ভাৰতীয় ৰাজ্য পশ্চিমবঙ্গ আৰু স্বাধীন ৰাষ্ট্ৰ বাংলাদেশৰ সমন্বয়ত গঠিত বাংলাদেশৰ প্ৰায় ৯৮ মানুহৰেই মাতৃভাষা বঙালী ইয়াৰ বাহিৰেও মধ্যপ্ৰাচ্য, মালয়েছিয়া আৰু প্ৰাশ্চাত্যত উল্লেখযোগ্য সংখ্যক বঙালীভাষী লোক বসবাস কৰে 

 চৰকাৰী মৰ্য্যদা 
বঙালী দক্ষিণ এছিয়াৰ ৰাষ্ট্ৰ বাংলাদেশৰ একমাত্ৰ স্বীকৃত ৰাষ্ট্ৰভাষা ইয়াৰ বাহিৰেও ভাৰতীয় সংবিধানৰ দ্বাৰা স্বীকৃত ২৩টা চৰকাৰী ভাষাৰ মাজতো বঙালী অন্যতম ভাৰতৰ পশ্চিমবংগ আৰু ত্ৰিপুৰা ৰাজ্যৰ চৰকাৰী ভাষা হ'ল বঙালী লগতে অসম ৰাজ্যৰ বৰাক উপত্যকাৰ তিনিখন জিলা কাছাৰ, কৰিমগঞ্জ আৰু হাইলাকান্দিত স্বীকৃত চৰকাৰী ভাষা হ'ল বঙালী ভাৰতৰ আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ অন্যতম স্বীকৃত ভাষা হৈছে বঙালী ভাষা

 বঙালী ইউনিকড 
বঙালী ইউনিকড 0980ৰ পৰা 09 পৰ্যন্ত আছে 

 তথ্য সংগ্ৰহ 

 গ্ৰন্থ সংগ্ৰহ 

 .
 .
 .
 .
 .
 .
 .
 .
 .

 .
 .
 .
 .
 .
 .
 .

শ্ৰেণী:ভাষা
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ভাষা
শ্ৰেণী:বাংলাদেশ

শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ধ্ৰুপদী ভাষা
শ্ৰেণী:অসমৰ ভাষা আৰু লিপি
শ্ৰেণী:পশ্চিমবংগ
শ্ৰেণী:ত্ৰিপুৰা