বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থা প্ৰণীত অত্যাৱশ্যকীয় ঔষধৰ আদৰ্শ তালিকা () হৈছে বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থাৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত এখন তালিকা য'ত স্বাস্থ্য ব্যৱস্থাৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ পূৰণ কৰিবলৈ আটাইতকৈ ফলপ্ৰসূ আৰু নিৰাপদ বুলি বিবেচিত ঔষধসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে দেশসমূহে নিজৰ স্থানীয় অত্যাৱশ্যকীয় ঔষধৰ তালিকা প্ৰস্তুত কৰিবলৈ সহায়ক হিচাপে সঘনাই এই তালিকাখন ব্যৱহাৰ কৰে ২০১৬ চনলৈকে বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থাৰ আদৰ্শ তালিকাৰ ভিত্তিত ১৫৫ খনতকৈও অধিক দেশে অত্যাৱশ্যকীয় ঔষধৰ ৰাষ্ট্ৰীয় তালিকা প্ৰস্তুত কৰিছে ইয়াৰ ভিতৰত উন্নত দেশসমূহৰ লগতে উন্নয়নশীল দেশসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত

তালিকাখন মূল বস্তু আৰু পৰিপূৰক বস্তুত ভাগ কৰা হৈছে মূল বস্তুসমূহক অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ স্বাস্থ্য সমস্যাসমূহৰ বাবে আটাইতকৈ কম খৰচী বিকল্প হিচাপে গণ্য কৰা হয় আৰু কম অতিৰিক্ত স্বাস্থ্যসেৱাৰ সম্পদৰ সৈতে ব্যৱহাৰযোগ্য পৰিপূৰক বস্তুসমূহৰ বাবে হয় অতিৰিক্ত আন্তঃগাঁথনি, যেনে বিশেষভাৱে প্ৰশিক্ষিত স্বাস্থ্যসেৱা প্ৰদানকাৰী বা ৰোগ নিৰ্ণায়ক সঁজুলিৰ প্ৰয়োজন হয় বা কম খৰচলাভৰ অনুপাত থাকে প্ৰায় ২৫ বস্তু পৰিপূৰক তালিকাখনত আছে কিছুমান ঔষধক মূল আৰু পৰিপূৰক দুয়োটা শ্ৰেণীতে তালিকাভুক্ত কৰা হৈছে তালিকাত থকা বেছিভাগ ঔষধেই জেনেৰিক সামগ্ৰী হিচাপে উপলব্ধ যদিও পেটেণ্টৰ অধীনত থকাৰ বাবে অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাত বাধা নাই

১৯৭৭ চনত প্ৰথমখন তালিকা প্ৰকাশ কৰা হৈছিল আৰু ইয়াত ২০৮ বিধ ঔষধ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থাই প্ৰতি দুবছৰৰ মূৰে মূৰে এই তালিকাখন আপডেট কৰে ২০০৫ চনত প্ৰকাশিত ১৪ সংখ্যক তালিকাখনত ৩০৬ বিধ ঔষধ আছিল ২০১৫ চনত এই তালিকাৰ ১৯ সংখ্যক সংস্কৰণ প্ৰকাশ কৰা হয় আৰু ইয়াত প্ৰায় ৪১০ বিধ ঔষধ আছিল ২০১৭ চনত প্ৰকাশিত ২০ সংখ্যক সংস্কৰণত ঔষধৰ সংখ্যা হয়গৈ ৪৩৩ বিধ ২০১৯ চনত প্ৰকাশ পোৱা ২১ সংখ্যক তালিকাখনত ৪৬০ বিধ ঔষধ আছিল ২০২১ চনত প্ৰকাশ পোৱা ২২ সংখ্যক তালিকাখনত ঔষধৰ সংখ্যা হয়গৈ ৪৭৯ বিধ বিভিন্ন ৰাষ্ট্ৰীয় তালিকাত ৩৩৪ৰ পৰা ৫৮০ বিধ ঔষধ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে

২০০৭ চনত ১২ বছৰ বয়সলৈকে শিশুৰ বাবে এখন সুকীয়া তালিকা প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল এই তালিকাখন বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থা প্ৰণীত শিশুৰ বাবে অত্যাৱশ্যকীয় ঔষধৰ আদৰ্শ তালিকা (, সংক্ষেপে ) নামেৰে জনাজাত বৰ্তমান এই তালিকাখনৰ অষ্টম সংস্কৰণ প্ৰচলিত শিশুৰ প্ৰয়োজনসমূহ পদ্ধতিগতভাৱে বিবেচনা কৰাটো নিশ্চিত কৰিবলৈ এই তালিকাখন প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল শিশুৰ তালিকাৰ সকলো বস্তু মূল তালিকাখনতো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে তালিকাখন আৰু টোকাসমূহ মূল তালিকাখনৰ ১৯ সংখ্যক সংস্কৰণৰ পৰা ২২ সংখ্যক সংস্কৰণৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি তৈয়াৰ কৰা হৈছে এটা  (আলফা) য়ে ইংগিত দিয়ে যে এটা ঔষধ পৰিপূৰক তালিকাত আছে

সংজ্ঞালোপক, অস্ত্ৰোপ্ৰচাৰৰ পূৰ্বে ব্যৱহৃত ঔষধ আৰু চিকিৎসা সম্বন্ধীয় গেছ

সাধাৰণ সংজ্ঞালোপক আৰু অক্সিজেন

উশাহৰ লগত জড়িত ঔষধ
 হেল'থেন
 আইছ'ফ্লুৰেন
 নাইট্ৰাছ অক্সাইড
 অক্সিজেন

বেজীৰে দিব পৰা ঔষধ
 কেটামিন ()
 প্ৰ'প'ফ'ল ()স্থানীয় উপলভ্যতা আৰু খৰচৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি থাইঅ'পেণ্টেল বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি

স্থানীয় সংজ্ঞালোপক
 বুপিভেকেইন
 লাইডাকেইন
 লাইডাকেইনএপিনেফ্ৰাইন (লাইডাকেইন  এপিনেফ্ৰাইন)
 এফিড্ৰিনহাইপ'টেনচন প্ৰতিৰোধ কৰিবলৈ প্ৰসৱৰ সময়ত স্পাইনেল এনাছথিজিয়াত ব্যৱহাৰৰ বাবে

অস্ত্ৰোপ্ৰচাৰৰ পূৰ্বে ব্যৱহৃত ঔষধ আৰু হ্ৰস্বম্যাদী পদ্ধতিৰ বাবে ব্যৱহৃত প্ৰশমক
 এট্ৰ'পিন
 মিডাজ'লাম
 মৰ্ফিন

চিকিৎসা সম্বন্ধীয় গেছ
 অক্সিজেন   30               32   .

বিষ আৰু প্ৰশমনমূলক যত্নৰ বাবে ঔষধ

নন-অপিঅ'ইড আৰু নন-ষ্টেৰ'ইডেল প্ৰতি-প্ৰদাহজনক ঔষধ ()
এছপিৰিনৰ ৰাসায়নিক গঠনৰ এক কংকাল আৰ্হি
 এছিটাইলছেলিচাইক্লিক এচিড (এছপিৰিন)
 আইবুপ্ৰ'ফেন     3 .
 পেৰাচিটামল             . (এছিটামিন'ফেন)

অপিঅ'ইড বেদনানাশক
 ক'ডিন
 ফেণ্টানিল     
 মৰ্ফিন     
 মিথাড'ন     .

অন্যান্য সাধাৰণ লক্ষণৰ বাবে প্ৰশমনমূলক যত্নত ব্যৱহৃত ঔষধ
 এমিট্ৰিপ্টিলিন
 চাইক্লিজাইন
 ডেক্সামিথাছ'ন
 ডায়াজিপাম
 ডক্যুছেট ছ'ডিয়াম
 ফ্লুঅ'ক্সেটিন
 হেল'পেৰিড'ল
 য়'ছাইন বিউটাইলব্ৰ'মাইড
 য়'ছাইন হাইড্ৰ'ব্ৰ'মাইড
 লেক্টুল'জ
 ল'পাৰেমাইড
 মেট'ক্ল'প্ৰামাইড
 মিডাজ'লাম
 অণ্ডানছেট্ৰ'ন   , , ,  
 ছেনা

এণ্টিএলাৰ্জিক আৰু এনাফিলাক্সিছত ব্যৱহৃত ঔষধ
 ডেক্সামিথাছ'ন
 এপিনেফ্ৰাইন (এড্ৰেনেলিন)
 হাইড্ৰ'ক'ৰ্টিছ'ন
 ল'ৰাটাডিন                ().
 প্ৰেডনিছ'ল'ন   

বিষক্ৰিয়াত ব্যৱহৃত প্ৰতিষেধক আৰু অন্যান্য পদাৰ্থ

অনিৰ্দিষ্ট
 এঙাৰ, সক্ৰিয়

নিৰ্দিষ্ট
 এচিটাইলচিষ্টিন
 এট্ৰ'পিন
 কেলচিয়াম গ্লুক'নেট
 মিথাইলথিয়'নিয়াম ক্ল'ৰাইড (মিথাইলিন ব্লু)
 নেল'ক্স'ন
 পেনিচিলেমাইন
 প্ৰুছিয়ান ব্লু
 ছডিয়াম নাইট্ৰেট
 ছডিয়াম থায়'ছালফেট
 ডিফেৰ'ক্সেমাইন
 ডিমাৰকেপ্ৰ'ল
 ফমেপিজ'ল
 ছডিয়াম কেলচিয়াম এডিটেট
 ছাক্সিমাৰ

এণ্টিকনভালছেণ্টএণ্টিএপিলেপ্টিক
 কাৰ্বামাজেপিন
 ডায়াজিপাম
 লাম'ট্ৰাইজিন      -    .
 ল'ৰাজিপাম     
 মেগনেছিয়াম ছালফেট            .
 মিডাজ'লাম          .
 ফেন'বাৰ্বিটল
 ফেনিটইন    25 5   30 5                 .
 ভালপ্ৰয়িক এচিড (ছ'ডিয়াম ভালপ্ৰয়েট)          - ,                           .
 ইথ'ছুজিমাইড
 ভালপ্ৰয়িক এচিড (ছ'ডিয়াম ভালপ্ৰয়েট)

প্ৰতি-সংক্ৰমণাত্মক ঔষধ

এণ্ঠেলমিণ্টিক

অন্ত্ৰীয় এণ্ঠেলমিণ্টিক
এলবেনডাজ'লৰ ৰাসায়নিক গঠনৰ এটা কংকাল আৰ্হি
 এলবেনডাজ'ল
 আইভাৰমেক্টিন
 লেভামিছ'ল
 মেবেনডাজ'ল
 নিক্ল'ছেমাইড
 প্ৰাজিকোৱাণ্টেল
 পাইৰেণ্টেল

এণ্টিফিলাৰিয়েল
 এলবেনডাজ'ল
 ডাইইথাইলকাৰ্বামেজাইন
 আইভাৰমেক্টিন

এণ্টিচিষ্ট'ছ'মেল আৰু অন্যান্য এণ্টিনিমাট'ড ঔষধ
 প্ৰাজিকোৱাণ্টেল
 ট্ৰাইক্লাবেনডাজ'ল
 অ'ক্সাম্নিকুইন        .

চিষ্টিচাইডেল ঔষধ
 এলবেনডাজ'ল
 মেবেনডাজ'ল
 প্ৰাজিকোৱাণ্টেল

এণ্টিবেক্টেৰিয়েল

এক্সেছ গ্ৰুপ এণ্টিবায়'টিক
 এমিকাচিন
 এম'ক্সিচিলিন
 এম'ক্সিচিলিনক্লভালেনিক এচিড (এম'ক্সিচিলিন  ক্লভালেনিক এচিড)
 এম্পিচিলিন
 বেনজাথিন বেনজাইলপেনিচিলিন
 বেনজাইলপেনিচিলিন
 চেফালেক্সিন
 চেফাজ'লিন এমাহ
 ক্ল'ৰামফেনিকল                .
 ক্লিণ্ডামাইচিন
 ক্ল'ক্সাচিলিন   4     (01 -  ),            .
 ড'ক্সিচাইক্লিন   8    -     .
 জেণ্টামাইচিন
 মেট্ৰ'নিডাজ'ল
 নাইট্ৰ'ফুৰানটইন
 ফিন'ক্সিমিথাইলপেনিচিলিন (পেনিচিলিন ভি)
 প্ৰ'কাইন বেনজাইলপেনিচিলিন      -           ,              .
 স্পেক্টিন'মাইচিন
 ছালফামিথ'ক্সাজ'লট্ৰাইমিথ'প্ৰিম (ছালফামিথ'ক্সাজ'ল  ট্ৰাইমিথ'প্ৰিম)
 ট্ৰাইমিথ'প্ৰিম

ৱাট্ছ গ্ৰুপ এণ্টিবায়'টিক
 এজিথ্ৰ'মাইচিন
 চেফিক্সিম
 চেফ'টাক্সিম-        .
 চেফট্ৰিএক্স'ন          . 41    .
 চেফুৰ'ক্সিম
 চিপ্ৰ'ফ্ল'ক্সাচিন
 ক্লেৰিথ্ৰ'মাইচিন    .         .   
 পাইপাৰাচিলিনটাজ'বেক্টাম (পাইপাৰাচিলিন  টাজ'বেক্টাম)
 ভেনক'মাইচিন
 চেফ্টাজিডিম
 মেৰ'পেনেম         -   ,       ,    
 ভেনক'মাইচিন

ৰিজাৰ্ভ গ্ৰুপ এণ্টিবায়'টিক
ৰিজাৰ্ভ এণ্টিবায়'টিকখিনিয়েই হৈছে সৰ্বশেষ এণ্টিবায়'টিক
 চেফিডেৰ'ক'ল
 চেফ্টাজিডিমএভিবেক্টাম (চেফ্টাজিডিম  এভিবেক্টাম)
 ক'লিষ্টিন
 ফ'চফ'মাইচিন
 লাইনজ'লিড
 মেৰ'পেনেমভেব'ৰবেক্টাম (মেৰ'পেনেম  ভেব'ৰবেক্টাম)
 প্লাজ'মিচিন
 পলিমাইক্সিন বি

কুষ্ঠৰোগ প্ৰতিৰোধী ঔষধ
 ক্ল'ফাজিমিন
 ডেপছ'ন
 ৰিফামপিচিন

যক্ষ্মা প্ৰতিৰোধী ঔষধ
ইথামবিউটলৰ বিশুদ্ধ স্ফটিক
 ইথামবিউটল
 ইথামবিউটলআইছ'নিয়াজিডপাইৰাজিনামাইডৰিফামপিচিন (ইথামবিউটল  আইছ'নিয়াজিড  পাইৰাজিনামাইড  ৰিফামপিচিন)
 ইথামবিউটলআইছ'নিয়াজিডৰিফামপিচিন (ইথামবিউটল  আইছ'নিয়াজিড  ৰিফামপিচিন)
 আইছ'নিয়াজিড
 আইছ'নিয়াজিডপাইৰাজিনামাইডৰিফামপিচিন (আইছ'নিয়াজিড  পাইৰাজিনামাইড  ৰিফামপিচিন)
 আইছ'নিয়াজিডৰিফামপিচিন (আইছ'নিয়াজিড  ৰিফামপিচিন)
 আইছ'নিয়াজিডৰিফাপেণ্টিন (আইছ'নিয়াজিড  ৰিফাপেণ্টিন)
 ম'ক্সিফ্ল'ক্সাচিন
 পাইৰাজিনামাইড
 ৰিফাবিউটিন         
 ৰিফামপিচিন
 ৰিফাপেণ্টিন
 এমিকাচিন
 এম'ক্সিচিলিনক্লভালেনিক এচিড (এম'ক্সিচিলিন  ক্লভালেনিক এচিড)        
 বেডাকুইলিন 5 
 ক্ল'ফাজিমাইন
 চাইক্ল'ছেৰিন    
 ডেলামানিদ
 ইথিয়নেমাইড    
 লেভ'ফ্ল'ক্সাচিন
 লাইনজ'লিড
 মেৰ'পেনেম    
 ম'ক্সিফ্ল'ক্সাচিন
 পি-এমিন'ছেলিচাইক্লিক এচিড
 ষ্ট্ৰেপ্ট'মাইচিন

এণ্টিফাংগেল ঔষধ
 এম্ফ'টেৰিচিন বি
 ক্ল'ট্ৰিমাজ'ল
 ফ্লুক'নাজ'ল
 ফ্লুচাইট'ছিন
 গ্ৰিছিঅ'ফালভিন
 ইট্ৰাক'নাজ'ল     , , , ,       ;         .    .
 নিছটেটিন
 ভ'ৰিক'নাজ'ল         .
 মাইকাফাংগিন     
 পটাছিয়াম আয়'ডাইড

এণ্টিভাইৰেল ঔষধ

এণ্টিহাৰ্পিছ ঔষধ
 এচিক্ল'ভিৰ   

এণ্টিৰেট্ৰ'ভাইৰেল

নিউক্লিঅ'ছাইডনিউক্লিঅ'টাইড ৰিভাৰ্ছ ট্ৰান্সক্ৰিপ্টেজ ইনহিবিটৰ
 আবাকাভিৰ
 লামিভুডাইন
 টেন'ফ'ভিৰ ডিছ'প্ৰক্সিল ফিউমাৰেট   - .
 জিড'ভুডাইন

নন-নিউক্লিঅ'ছাইড ৰিভাৰ্ছ ট্ৰান্সক্ৰিপ্টেজ ইনহিবিটৰ
 এফাভিৰেঞ্জ
 নেভিৰাপাইন

প্ৰ'টিয়েজ ইনহিবিটৰ
এটাজানাভিৰৰ দুটা কেপচুল
 এটাজানাভিৰৰিট'নাভিৰ (এটাজানাভিৰ  ৰিট'নাভিৰ)
 ডাৰুনাভিৰ
 ল'পিনাভিৰৰিট'নাভিৰ (ল'পিনাভিৰ  ৰিট'নাভিৰ)
 ৰিট'নাভিৰ

ইণ্টিগ্ৰেজ ইনহিবিটৰ
 ডলুটেগ্ৰাভিৰ
 ৰাল্টেগ্ৰাভিৰ       -       .

এণ্টিৰেট্ৰ'ভাইৰেল ঔষধৰ ফিক্সড্-ড'জ কম্বিনেশ্যন
 এবাকাভিৰলামিভুডিন (এবাকাভিৰ  লামিভুডিন)
 ডল্যুটগ্ৰাভিৰলামিভুডিনটেন'ফ'ভিৰ (ডল্যুটগ্ৰাভিৰ  লামিভুডিন  টেন'ফ'ভিৰ)
 এফাভিৰেঞ্জএমট্ৰিচিটাবিনটেন'ফ'ভিৰ    ( )
 এফাভিৰেঞ্জলামিভুডিনটেন'ফ'ভিৰ (এফাভিৰেঞ্জ  লামিভুডিন  টেন'ফ'ভিৰ)
 এমট্ৰিচিটাবিনটেন'ফ'ভিৰ (এমট্ৰিচিটাবিন  টেন'ফ'ভিৰ)    - 
 লামিভুডিনজিড'ভুডিন (লামিভুডিন  জিড'ভুডিন)

এইচ আই ভি সম্পৰ্কীয় সুবিধাবাদী সংক্ৰমণ প্ৰতিৰোধৰ বাবে ঔষধ
 আইছ'নিয়াজিডপাইৰিড'ক্সিনছালফামিথ'ক্সাজ'লট্ৰাইমিথ'প্ৰিম (আইছ'নিয়াজিড  পাইৰিড'ক্সিন  ছালফামিথ'ক্সাজ'ল  ট্ৰাইমিথ'প্ৰিম)

অন্যান্য এণ্টিভাইৰেল ঔষধ
 ৰিবাভিৰিন      
 ভাল্গানচিক্ল'ভিৰ      ().
 অ'ছেল্টামিভিৰ               
 ভাল্গানচিক্ল'ভিৰ      ().

হেপাটাইটিছ প্ৰতিৰোধী ঔষধ

হেপাটাইটিছ বিৰ বাবে ঔষধ
নিউক্লিঅ'ছাইডনিউক্লিঅ'টাইড ৰিভাৰ্ছ ট্ৰান্সক্ৰিপ্টেজ ইনহিবিটৰ
 এণ্টেকাভিৰ
 টেন'ফ'ভিৰ

হেপাটাইটিছ চিৰ বাবে ঔষধ
পানজেন'টাইপিক ডাইৰেক্ট-এক্টিং এণ্টিভাইৰেল কম্বিনেশ্যন
 ডাক্লাটাছভিৰ      
 ডাক্লাটাছভিৰছ'ফ'ছবুভিৰ (ডাক্লাটাছভিৰ  ছ'ফ'ছবুভিৰ)
 গ্লেকাপ্ৰেভিৰপিব্ৰেন্টাছভিৰ (গ্লেকাপ্ৰেভিৰ  পিব্ৰেন্টাছভিৰ)
 ছ'ফ'ছবুভিৰ      
 ছ'ফ'ছবুভিৰভেলপাটাছভিৰ (ছ'ফ'ছবুভিৰ  ভেলপাটাছভিৰ)

নন-পানজেন'টাইপিক ডাইৰেক্ট-এক্টিং এণ্টিভাইৰেল কম্বিনেশ্যন
 দাছাবুভিৰ
 লেডিপাছভিৰছ'ফ'ছবুভিৰ (লেডিপাছভিৰ  ছ'ফ'ছবুভিৰ)
 অ'ম্বিটাছভিৰপাৰিটাপ্ৰেভিৰৰিট'নাভিৰ (অ'ম্বিটাছভিৰ  পাৰিটাপ্ৰেভিৰ  ৰিট'নাভিৰ)

হেপাটাইটিছ চিৰ বাবে অন্যান্য এণ্টিভাইৰেল
 ৰিবাভিৰিন     ,      - 
 পেগাইলেটেড ইন্টাৰফেৰ'ন-আলফা-২এ বা পেগাইলেটেড ইন্টাৰফেৰ'ন-আলফা-২বি      

এণ্টিপ্ৰট'য'ৱা ঔষধ

এণ্টিএমিবিক আৰু এণ্টিগিয়াৰ্ডিয়াছিছ ঔষধ
 ডিল'জেনাইড
 মেট্ৰ'নিডাজ'ল   

এণ্টিলেছমেনিয়াছিছ ঔষধ
 এম্ফ'টেৰিচিন বি
 মিল্টেফ'ছিন
 পাৰ'ম'মাইচিন
 ছ'ডিয়াম ষ্টিব'গ্লুক'নেট বা মেগ্লুমাইন এণ্টিম'নিয়েট

মেলেৰিয়া প্ৰতিৰোধী ঔষধ

নিৰাময়মূলক চিকিৎসাৰ বাবে
 এম'ডিয়াকুইন       50 .
 আৰ্টেমিথাৰ       .
 আৰ্টেমিথাৰলিউমফেণ্ট্ৰাইন (আৰ্টেমিথাৰ  লিউমফেণ্ট্ৰাইন)            5 .
 আৰ্টেছুনেট       ,     .
 আৰ্টেছুনেটএম'ডিয়াকুইন (আৰ্টেছুনেট  এম'ডিয়াকুইন)          153   200  ( )  50     .
 আৰ্টেছুনেটমেফ্ল'কুইন (আৰ্টেছুনেট  মেফ্ল'কুইন)
 আৰ্টেছুনেটপাইৰ'নেৰাডিন টেট্ৰাফছফেট (আৰ্টেছুনেট  পাইৰ'নেৰাডিন টেট্ৰাফছফেট)
 ক্ল'ৰ'কুইন         .
 ডাইহাইড্ৰ'আৰ্টেমিছিনিনপাইপাৰেকুইন ফছফেট (ডাইহাইড্ৰ'আৰ্টেমিছিনিন  পাইপাৰেকুইন ফছফেট)
 ড'ক্সিচাইক্লিন      .
 মেফ্ল'কুইন
 প্ৰাইমাকুইন             ,   14 .
 কুইনাইন        ,        .
 ছালফাড'ক্সিনপাইৰিমিথামাইন (ছালফাড'ক্সিন  পাইৰিমিথামাইন)     50 .

কেম'প্ৰিভেনশ্যনৰ বাবে
 এম'ডায়াকুইন  ছালফাড'ক্সিনপাইৰিমিথামাইন (-)
 ক্ল'ৰ'কুইন      ,    .
 ড'ক্সিচাইক্লিন
 মেফ্ল'কুইন
 প্ৰ'গুৱানিল      .
 ছালফাড'ক্সিনপাইৰিমিথামাইন (ছালফাড'ক্সিন  পাইৰিমিথামাইন)

এণ্টিনিউম'চিষ্ট'ছিছ আৰু এণ্টিট'ক্স'প্লাছম'ছিছ ঔষধ
 পাইৰিমিথামাইন
 ছালফাডিয়াজিন
 ছালফামিথ'ক্সাজ'লট্ৰাইমিথ'প্ৰিম (ছালফামিথ'ক্সাজ'ল  ট্ৰাইমিথ'প্ৰিম)
 পেণ্টামিডিন

এণ্টিট্ৰাইপান'ছ'মেল ঔষধ

আফ্ৰিকান ট্ৰাইপান'ছ'মিয়াছিছ
 ফেক্সিনিডাজ'ল    1  2          .

প্ৰথম স্তৰৰ আফ্ৰিকান ট্ৰাইপান'ছ'মিয়াছিছৰ চিকিৎসাৰ বাবে ঔষধ
 পেণ্টামিডিন          .
 ছুৰামিন ছ'ডিয়াম              .

দ্বিতীয় স্তৰৰ আফ্ৰিকান ট্ৰাইপান'ছ'মিয়াছিছৰ চিকিৎসাৰ বাবে ঔষধ
 এফ্ল'ৰনিথিন          
 মেলাৰ্ছ'প্ৰ'ল
 নাইফুৰ্টিম'ক্স       ,        .
 মেলাৰ্ছ'প্ৰ'ল

আমেৰিকান ট্ৰাইপান'ছ'মিয়াছিছ
 বেনজনিডাজ'ল
 নাইফুৰ্টিম'ক্স

এক্টোপাৰাছিটিক সংক্ৰমণৰ বাবে ঔষধ
 আইভাৰমেক্টিন

মাইগ্ৰেইণ প্ৰতিৰোধী ঔষধ

তীব্ৰ আক্ৰমণৰ চিকিৎসাৰ বাবে
 এচিটাইলছেলিচাইলিক এচিড (এছপিৰিন)   ()
 আইবুপ্ৰ'ফেন ()
 পেৰাচিটামল (এচিটামিন'ফেন)  ()
 ছুমাট্ৰিপ্টান ()

প্ৰ'ফিলাক্সিছৰ বাবে
 প্ৰ'প্ৰেন'ল'ল

ইমিউন'মডিউলেটৰ আৰু এণ্টিনিঅ'প্লাষ্টিক

অ-মাৰাত্মক ৰোগৰ বাবে ইমিউন'মডিউলেটৰ
 এডালিমুমাব , ,     ,  - 
 এজাথিঅ'প্ৰিন
 চিক্ল'স্পৰিন
 টেক্ৰ'লিমাছ

এণ্টিনিঅ'প্লাষ্টিক আৰু সহায়ক ঔষধ
চাইট'টক্সিক ঔষধ
 আৰ্ছেনিক ট্ৰাইঅক্সাইড
 এছপাৰাগিনেজ
 বেনডামুষ্টিন
 ব্লিঅ'মাইচিন
 কেলচিয়াম ফ'লিনেট
 কেপচিটাবিন
 কাৰ্ব'প্লেটিন
 ক্ল'ৰামবুচিল
 চিছপ্লেটিন
 চাইক্ল'ফছফেমাইড
 চাইটেৰাবিন
 ডাকাৰ্বাজিন
 ডাক্টিন'মাইচিন
 ডৌন'ৰুবিচিন
 ডচিটাক্সেল
 ডক্সুৰুবিচিন
 এট'প'ছাইড
 ফ্লুডাৰাবিন
 ফ্লু'ৰ'ৰাচিল
 জেমচিটাবিন
 হাইড্ৰ'ক্সিকাৰ্বামাইড
 আইফ'ছফেমাইড
 আইৰিন'টেকান
 মেলফেলান
 মেৰ্কাপ্ট'পুৰিন
 মিথ'ট্ৰিক্সেট
 অ'ক্সালিপ্লেটিন
 পাক্লিটাক্সেল
 পেগাছপাৰগেজ - 
 প্ৰ'কাৰ্বাজিন
 ৰিয়েলগাৰ ইণ্ডিগ' নেচাৰেলিছ ফৰ্মূলেশ্যন
 টায়'গুৱানিন
 ভিনব্লাষ্টিন
 ভিনক্ৰিষ্টিন
 ভিন'ৰেলবান

টাৰ্গেটেড থেৰাপি
 অল-ট্ৰান্স ৰেটিনয়িক এচিড (ট্ৰেটিনয়িন) ()
 বৰ্টেজ'মিব
 ডাছাটিনিব
 এৰ্ল'টিনিব    
 এভেৰ'লিমাছ
 আইব্ৰুটিনিব
 ইমাটিনিব
 নিল'টিনিব
 ৰিটুক্সিমেব
 ট্ৰাষ্টুজুমাব

ইমিউন'মডিউলেটৰ
 ফিলগ্ৰেষ্টিম
 লেনালিড'মাইড
 নিভ'লুমেব   ,  - 
 থালিড'মাইড

হ'ৰমন আৰু প্ৰতিহ'ৰমন
 এবিৰাটেৰ'ন   
 এনাষ্ট্ৰ'জ'ল   4     (02  )
 বাইকেলুটামাইড     
 ডেক্সামিথাছ'ন
 হাইড্ৰ'কৰ্টিছ'ন
 লিউপ্ৰ'ৰেলিন     
 মিথাইলপ্ৰিড্নিছ'ল'ন
 প্ৰিড্নিছ'ল'ন   
 টাম'ক্সিফেন

সহায়ক ঔষধ
 এল্ল'পুৰিন'ল
 মেছ্না
 ৰছবুৰিকেজ
 জ'লেড্ৰনিক এচিড

এণ্টিপাৰকিনছনিজ্ম ঔষধ
 বাইপেৰিডেন   
 লেভ'ড'পাকাৰ্বিড'পা (লেভ'ড'পা  কাৰ্বিড'পা)    ( )

তেজত প্ৰভাৱ পেলোৱা ঔষধ
এনিমিয়া প্ৰতিৰোধী ঔষধ
 ফেৰাছ লৱণ
 ফেৰাছ লৱণফ'লিক এচিড (ফেৰাছ লৱণ  ফ'লিক এচিড)
 ফ'লিক এচিড          
 হাইড্ৰ'ক্স'কবালামিন
 এৰিথ্ৰ'পয়েছিছ-ষ্টিমুলেটিং এজেণ্ট    ,   ,  ,   - ,   - .
তেজ গোট মৰাত প্ৰভাৱ পেলোৱা ঔষধ
 ডাবিগাট্ৰান,     
 এন'ক্সাপাৰিন      ,   - .
 হেপাৰিন ছ'ডিয়াম
 ফাইট'মেনাডিঅ'ন
 প্ৰ'টেমাইন ছালফেট
 ট্ৰানেক্সামিক এচিড
 ৱাৰ্ফাৰিন
 ডেছম'প্ৰেছিন
 হেপাৰিন ছ'ডিয়াম
 প্ৰ'টেমাইন ছালফেট
 ৱাৰ্ফাৰিন
হেম'গ্ল'বিন'পেথিৰ বাবে অন্যান্য ঔষধ
 ডিফেৰ'ক্সেমাইন        .
 হাইড্ৰ'ক্সিকাৰ্বেমাইড

মানৱ দেহৰ তেজৰ দ্ৰব্য আৰু প্লাজমাৰ বিকল্প
তেজ আৰু তেজৰ উপাদান
এক ইউনিট সতেজ শীতল প্লাজমা থকা এটা বেগ
 সতেজ শীতল প্লাজমা
 অনুচক্ৰিকা
 লোহিত ৰক্ত কোষ
 সম্পূৰ্ণ তেজ
প্লাজমাৰ পৰা আহৰণ কৰা ঔষধ
হিউমেন ইমিউন'গ্ল'বুলিন
 ৰ'(ডি) ইমিউন গ্ল'বুলিন (এণ্টি-ডি ইমিউন'গ্ল'বুলিন)
 এণ্টি-ৰেবিজ ইমিউন'গ্ল'বুলিন
 এণ্টি-টিটানাছ ইমিউন'গ্ল'বুলিন
 সাধাৰণ ইমিউন'গ্ল'বুলিন
তেজ গোট মৰা কাৰক
 তেজ গোট মৰা কাৰক 
 তেজ গোট মৰা কাৰক 
প্লাজমাৰ বিকল্প
 ডেক্সট্ৰান ৭০,  , 3.5    .

কাৰ্ডিঅ'ভাস্কুলাৰ ঔষধ

এণ্টিএঞ্জিনেল ঔষধ
 বিছ'প্ৰ'ল'লবিকল্প হিচাপে কাৰ্ভেডিল'ল আৰু মেট'প্ৰ'ল'ল অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে
 গ্লিচাৰিল ট্ৰাইনাইট্ৰেট
 আইছ'ছ'ৰবাইড ডাইনাইট্ৰেট
 ভেৰাপামিল

এণ্টিএৰিথমিক ঔষধ
 বিছ'প্ৰ'ল'ল
 ডিজ'ক্সিন
 এপিনেফ্ৰাইন (এড্ৰেনেলিন)
 লাইডাকেইন
 ভেৰাপামিল
 এমিঅ'ডাৰ'ন

এণ্টিহাইপাৰটেনছিভ ঔষধ
 এম্ল'ডিপিনচতুৰ্থ স্তৰৰ  ৰাসায়নিক উপগোটত (08 ডাইহাইড্ৰ'পাইৰিডিন ডিৰাইভেটিভ) সীমাবদ্ধ বিকল্পসমূহ
 বিছ'প্ৰ'ল'লবিকল্প হিচাপে এটেন'ল'ল, কাৰ্ভেডিল'ল, আৰু মেট'প্ৰ'ল'ল অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে ৬০ বছৰ বয়সতকৈ বেছি বয়সৰ ৰোগীৰ ক্ষেত্ৰত জটিলতাহীন উচ্চ ৰক্তচাপত এটেন'ল'ল প্ৰথম শাৰীৰ কাৰক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা অনুচিত
 এনালাপ্ৰিলচতুৰ্থ স্তৰৰ  ৰাসায়নিক উপগোটত (09  , ) সীমাবদ্ধ বিকল্পসমূহ
 হাইড্ৰালেজিন             .                          .
 হাইড্ৰ'ক্ল'ৰ'থায়াজাইড   , ,  
 লিছিন'প্ৰিলএম্ল'ডিপিন (লিছিন'প্ৰিল  এম্ল'ডিপিন)   4     (09  , ) ( )  4     (08  ) ( )
 লিছিন'প্ৰিলহাইড্ৰ'ক্ল'ৰ'থায়াজাইড (লিছিন'প্ৰিল  হাইড্ৰ'ক্ল'ৰ'থায়াজাইড)   4     (09  , ) ( )  , ,  ( )
 ল'ছাৰ্টান   4     (09     (), )
 মিথাইলড'পা          - .                        .
 টেল্মিছাৰ্টানএম্ল'ডিপিন (টেল্মিছাৰ্টান  এম্ল'ডিপিন)   4     (09     (), ) ( )  4     (08  ) ( )
 টেল্মিছাৰ্টানহাইড্ৰ'ক্ল'ৰ'থিয়াজাইড (টেল্মিছাৰ্টান  হাইড্ৰ'ক্ল'ৰ'থিয়াজাইড)   4     (09     (), ) ( )  , ,  ( )
 ছ'ডিয়াম নাইট্ৰ'প্ৰুছাইড

হৃদযন্ত্ৰ বিকল হ'লে ব্যৱহাৰ কৰা ঔষধ
 বিছ'প্ৰ'ল'ল
 ডিজ'ক্সিন
 এনালাপ্ৰিল   4     (09  , )
 ফিউৰ'ছেমাইড     
 হাইড্ৰ'ক্ল'ৰ'থিয়াজাইড
 ল'ছাৰ্টান
 স্পিৰ'ন'লেক্ট'ন
 ড'পামিন

এণ্টিথ্ৰম্ব'টিক ঔষধ

প্ৰতি-অনুচক্ৰিকা ঔষধ
 এচিটাইলছেলিচাইক্লিক এচিড (এছপিৰিন)
 ক্লপিড'গ্ৰেল

থ্ৰম্ব'লাইটিক ঔষধ
 অল্টিপ্লেজ
 ষ্ট্ৰেপ্ট'কাইনেজ

লিপিড-হ্ৰাসকাৰী কাৰক
 ছিমভাষ্টেটিন    .    , , ,  

ছালৰ ঔষধ (ট'পিকেল মেডিকেশ্যন)

ভেঁকুৰ প্ৰতিৰোধী ঔষধ
 মাইকনাজ'ল   4     (01    )  
 ছেলেনিয়াম ছালফাইড
 ছডিয়াম থায়'ছালফেট
 টাৰবিনেফাইন

সংক্ৰমণ প্ৰতিৰোধী ঔষধ
 মিউপিৰ'চিন
 পটাছিয়াম পাৰমাঙ্গানেট
 ছিলভাৰ ছালফাডায়াজিন

প্ৰতি-প্ৰদাহজনক আৰু এণ্টিপ্ৰুৰিটিক ঔষধ
 বিটামিথাছ'ন   4     (07 ,  ( ))
 কেলামাইন
 হাইড্ৰ'কৰ্টিছ'ন   4     (07 ,  ( ))

স্কিন ডিফাৰেনচিয়েশ্যন আৰু প্ৰলিফেৰেশ্যনত প্ৰভাৱ পেলোৱা ঔষধ
 বেনজয়িল পেৰ'ক্সাইড
 কেলচিপ'ট্ৰিয়'ল     
 আলকতৰা
 ফ্লুৰ'ৰাচিল
 পড'ফিলাম ৰেজিন   
 ছেলিচাইক্লিক এচিড
 ইউৰিয়া

স্কেবিচাইড আৰু পেডিকুলিচাইড
 বেনজাইল বেনজৱেট      
 পাৰমিথ্ৰিন

ৰোগ নিৰ্ণয়কাৰী কাৰক

চকু-সম্বন্ধীয় ঔষধ
 ফ্লুৰ'ছিন
 ট্ৰ'পিকামাইড     

ৰেডিঅ'কন্ট্ৰাষ্ট মিডিয়া
 এমিড'ট্ৰাইজ'ৱেট
 বেৰিয়াম ছালফেট
 আয়'হেক্স'ল
 বেৰিয়াম ছালফেট
 মেগ্লুমাইন আয়'ট্ৰ'ক্সেট

বীজাণু প্ৰতিৰোধী আৰু বীজাণুনাশক

বীজাণু প্ৰতিৰোধী
 ক্ল'ৰহেক্সিডিন
 ইথান'ল   
 পভিড'ন আয়'ডিন   

বীজাণুনাশক
 হেণ্ড ছেনিটাইজাৰ
 ক্লৰিণ-ৰিলিজিং কম্পাউণ্ড
 ক্ল'ৰ'জাইলেন'ল   4     (08   )
 গ্লুটাৰেল

ডাইইউৰেটিক্স
 এমিল'ৰাইড
 ফিউৰ'ছিমাইড     
 হাইড্ৰ'ক্ল'ৰ'থায়াজাইড
 মান্নিট'ল
 স্পাইৰ'ন'লেক্ট'ন
 হাইড্ৰ'ক্ল'ৰ'থায়াজাইড     
 মান্নিট'ল
 স্পাইৰ'ন'লেক্ট'ন

গেষ্ট্ৰ'ইণ্টেষ্টাইনেল ঔষধ
 অগ্নাশয়ৰ উৎসেচক

আলচাৰ প্ৰতিৰোধী ঔষধ
 অ'মেপ্ৰাজ'ল   4     (02   )  
 ৰানিটিডিন   4     (02 2- )  

এণ্টিএমেটিক ঔষধ
 ডেক্সামিথাছ'ন
 মেট'ক্ল'প্ৰেমাইড
 অনডানছেট্ৰ'ন
 এপ্ৰেপিটেণ্ট

প্ৰতি-প্ৰদাহজনিত ঔষধ
 ছালফাছেলাজিন   
 হাইড্ৰ'ক'ৰ্টিছ'ন
 প্ৰেডনিছ'ল'ন

ৰেচক বা ভেদকাৰী ঔষধ
 ছেন্না   

হাগনিত ব্যৱহৃত ঔষধ
 অ'ৰেল ৰিহাইড্ৰেশ্যন লৱণ  জিংক ছালফেট (-)

অ'ৰেল ৰিহাইড্ৰেশ্যন
 অ'ৰেল ৰিহাইড্ৰেশ্যন লৱণ

হাগনিৰ ঔষধ
 জিংক ছালফেট              .

অন্তঃস্ৰাৱী বিকাৰৰ ঔষধ

এড্ৰিনেল হৰম'ন আৰু কৃত্ৰিম বিকল্প
 ফ্লুড্ৰ'কৰ্টিছ'ন
 হাইড্ৰ'কৰ্টিছ'ন

এণ্ড্ৰ'জেন
 টেষ্ট'ষ্টেৰণ

ইষ্ট্ৰ'জেন
এই শাখাত কোনো তালিকা নাই

প্ৰ'জেষ্টেৰণ
 মিড্ৰ'ক্সিপ্ৰ'জেষ্টেৰণ এচিটেট   

মধুমেহৰ ঔষধ
ইনছুলিন
 দ্ৰৱণীয় ইনছুলিন
 ইণ্টাৰমিডিয়েট-এক্টিং ইনছুলিন
 লং-এক্টিং ইনছুলিন এনাল'গ    ,  ,   ,  - 

অ'ৰেল হাইপ'গ্লাইকেমিক এজেণ্ট
 এম্পাগ্লিফ্ল'জিন     
 গ্লিক্লাজাইড    60 .    4     (10 )
 মেটফৰমিন
 মেটফৰমিন

হাইপ'গ্লাইকেমিয়াৰ ঔষধ
 গ্লুকাগন
 ডায়াজ'ক্সাইড

থাইৰয়ড হৰম'ন আৰু এণ্টিথাইৰয়ড ঔষধ
 লেভ'থাইৰ'ক্সিন
 পটাছিয়াম আয়'ডাইড
 মিথিমাজ'ল       
 প্ৰপিলথিঅ'ইউৰাচিল    -      ;         .
 লিউগলৰ দ্ৰৱ
 মিথিমাজ'ল
 পটাছিয়াম আয়'ডাইড
 প্ৰপিলথিঅ'ইউৰাচিল    -      

ৰোগ প্ৰতিৰোধ সংক্ৰান্তীয় ঔষধ

ৰোগ নিৰ্ণয়কাৰী কাৰক
 টিউবাৰকুলিন, বিশুদ্ধ প্ৰ'টিন ডিৰাইভেটিভ ()

ছেৰা, ইমিউন'গ্ল'বুলিন আৰু মন'ক্ল'নেল এণ্টিবডি
 এণ্টি-ৰেবিজ ভাইৰাছ মন'ক্ল'নেল এণ্টিবডিসমূহ
 এণ্টিভেনম ইমিউন'গ্ল'বুলিন     
 ডিফথেৰিয়া এণ্টিট'ক্সিন
 ইকুইন ৰেবিজ ইমিউন'গ্ল'বুলিন

টীকাসমূহ
মুখত দিয়া কলেৰাৰ টীকাৰ এটা সৰু বটল

সকলোৰে বাবে বাঞ্ছনীয় 
 বিচিজি টীকা
 ডিফথেৰিয়া টীকা
 হেম'ফিলাছ ইনফ্লুৱেঞ্জা টাইপ বি টীকা
 হেপাটাইটিছ বি টীকা
 হিউমেন পাপিল'মা ভাইৰাছ () টীকা
 সৰু আইৰ টীকা
 পাৰটিউছিছ টীকা
 নিউম'ক'ক্কেল টীকা
 পলিঅ'মাইলিটিছ টীকা
 ৰ'টাভাইৰাছ টীকা
 ৰুবেলা টীকা
 টিটানাছ টীকা

কিছুমান অঞ্চলৰ বাবে বাঞ্ছনীয় 
 জাপানীজ এনকেফেলাইটিছ টীকাকিছুমান অঞ্চলৰ বাবে বাঞ্ছনীয়
 টিক-ব'ৰ্ণ্ এনকেফেলাইটিছ টীকা
 হালধীয়া জ্বৰৰ টীকা

কিছুমান উচ্চ বিপদজনক জনসংখ্যাৰ বাবে বাঞ্ছনীয় 
 কলেৰাৰ টীকাকিছুমান উচ্চ বিপদজনক জনসংখ্যাৰ বাবে বাঞ্ছনীয়
 ডেঙ্গুৰ টীকা
 হেপাটাইটিছ এ টীকা
 মেনিঙ্গ'ক'ক্কেল মেনিনজাইটিছ টীকা
 ৰেবিজৰ টীকা
 টাইফয়ডৰ টীকা

বিশেষ বৈশিষ্ট্য বিশিষ্ট প্ৰতিষেধক কাৰ্যসূচীৰ বাবে বাঞ্ছনীয় 
 ইনফ্লুৱেঞ্জাৰ টীকা (ঋতু অনুযায়ী)বিশেষ বৈশিষ্ট্য বিশিষ্ট প্ৰতিষেধক কাৰ্যসূচীৰ বাবে বাঞ্ছনীয়
 মাম্প্ছৰ টীকা
 ভেৰিচেলা টীকা

পেশী শিথিলকাৰী (আনুষঙ্গিকভাৱে কাম কৰা) আৰু কলিনষ্টেৰেজ প্ৰতিৰোধক
 এট্ৰাকুৰিয়াম
 নিঅ'ষ্টিগ্মাইন
 ছুক্সামিথ'নিয়াম
 ভেক্যুৰ'নিয়াম
 পাইৰিড'ষ্টিগ্মাইন
 ভেক্যুৰ'নিয়াম

চকু চিকিৎসাৰ প্ৰস্তুতি

সংক্ৰমণ প্ৰতিৰোধী কাৰক
 এচিক্ল'ভিৰ
 এজিথ্ৰ'মাইচিন
 এৰিথ্ৰ'মাইচিন        .
 জেণ্টামিচিন   , , ,  
 নেটামাইচিন
 অফ্ল'ক্সাচিন   4     (01 )
 টেট্ৰাচাইক্লিন     

প্ৰতি-প্ৰদাহজনক কাৰক
 প্ৰিড্নিছ'ল'ন

স্থানীয় এনাস্থেটিক
 টেট্ৰাকেইন   4     (01  )    

মায়'টিক আৰু এণ্টিগ্লুকমা ঔষধ
 এচিটাজ'লেমাইড
 লেটান'প্ৰষ্ট
 পিল'কাৰ্পিন   
 টিম'ল'ল   4     (01   )  

মাইড্ৰিয়াটিক
 এট্ৰ'পিন           
 এপিনেফ্ৰাইন (এড্ৰেনেলিন)

এণ্টি-ভাস্কুলাৰ এণ্ড'থেলিয়েল গ্ৰ'থ ফেক্টৰ ()
 বেভাকিজুমাব

প্ৰজনন স্বাস্থ্য আৰু প্ৰসৱকালীন যত্নৰ বাবে ঔষধ

গৰ্ভনিৰোধক ঔষধ

মুখেৰে গ্ৰহণ কৰা হৰম'নযুক্ত গৰ্ভনিৰোধক
 ইথিনাইল্ইষ্ট্ৰাডিঅ'ললেভ'ন'ৰজেষ্ট্ৰেল (ইথিনাইল্ইষ্ট্ৰাডিঅ'ল  লেভ'ন'ৰজেষ্ট্ৰেল)
 ইথিনাইল্ইষ্ট্ৰাডিঅ'লন'ৰএথিষ্টেৰ'ণ (ইথিনাইল্ইষ্ট্ৰাডিঅ'ল  ন'ৰএথিষ্টেৰ'ণ)
 লেভ'ন'ৰজেষ্ট্ৰেল
 উলিপ্ৰিষ্টেল

বেজীৰে গ্ৰহণ কৰা হৰম'নযুক্ত গৰ্ভনিৰোধক
 ইষ্ট্ৰাডিঅ'ল চাইপিঅ'নেটমিড্ৰ'ক্সিপ্ৰজেষ্টেৰ'ণ এচিটেট (ইষ্ট্ৰাডিঅ'ল চাইপিঅ'নেট  মিড্ৰ'ক্সিপ্ৰজেষ্টেৰ'ণ এচিটেট)
 মিড্ৰ'ক্সিপ্ৰজেষ্টেৰ'ণ এচিটেট
 ন'ৰইথিষ্টেৰ'ণ এনেনটেট

ইণ্ট্ৰাইউটেৰাইন সঁজুলি ()
 কপাৰ থকা আই ইউ ডি
 প্ৰজেষ্টেৰ'ণ থকা আই ইউ ডি

প্ৰতিবন্ধক পদ্ধতি
 কণ্ডম
 ডায়াফ্ৰাম

ৰোপণ কৰিব পৰা গৰ্ভনিৰোধক
 ইটন'জেষ্ট্ৰেল-ৰিলিজিং ইমপ্লাণ্ট
 লেভ'ন'ৰজেষ্ট্ৰেল-ৰিলিজিং ইমপ্লাণ্ট

ইণ্ট্ৰাভেজিনেল গৰ্ভনিৰোধক
 ইথিনাইল্ইষ্ট্ৰাডিঅ'লইটন'জেষ্ট্ৰেল (ইথিনাইল্ইষ্ট্ৰাডিঅ'ল  ইটন'জেষ্ট্ৰেল)
 প্ৰজেষ্টেৰ'ণ ভেজিনেল ৰিং        4   

ডিম্বাণু নিঃসৰণ প্ৰৰোচক
 ক্ল'মিফিন

ইউটেৰ'টনিক
 কাৰ্বেট'চিন
 আৰ্গ'মেট্ৰিন   
 মিফপ্ৰিষ্ট'ন  মিছ'প্ৰষ্ট'ল (-)        .
 মিছ'প্ৰষ্ট'ল           .
 অক্সিট'চিন

এণ্টিঅক্সিট'চিক (টক'লাইটিক)
 নিফডিপিন

মাতৃক প্ৰদান কৰা ঔষধ
 ডেক্সামিথাছ'ন
 একাধিক অণুপুষ্টিকৰ পৰিপূৰক
 ট্ৰানএক্সামিক এচিড

নৱজাতকক প্ৰদান কৰা ঔষধ
 কেফাইন চাইট্ৰেট
 ক্ল'ৰহেক্সিডিন
 আইবুপ্ৰ'ফেন   
 প্ৰ'ষ্টাগ্লেনডিন ই১    2
 ছাৰ্ফেক্টেণ্ট

পেৰিট'নিয়েল ডায়ালাইছিছ দ্ৰৱ
 ইণ্ট্ৰাপেৰিট'নিয়েল ডায়ালাইছিছ দ্ৰৱ

মানসিক আৰু আচৰণগত বিকাৰৰ ঔষধ

জটিল মানসিক বিকাৰত ব্যৱহৃত ঔষধ
 ক্ল'ৰপ্ৰ'মেজিন
 ফ্লুফেনাজিন
 হেল'পেৰিড'ল
 পালিপেৰিড'ন    
 ৰিছপেৰিড'ন
 ক্ল'ৰপ্ৰ'মেজিন
 ক্ল'জাপিন
 হেল'পেৰিড'ল

মেজাজৰ বিকাৰত ব্যৱহৃত ঔষধ

হতাশাজনক ৰোগত ব্যৱহৃত ঔষধ
 এমিট্ৰিপ্টিলিন
 ফ্লুঅ'ক্সেটিন   , , , ,  
 ফ্লুঅ'ক্সেটিন
 ছাৰট্ৰেলিন

বাইপ'লাৰ ডিছঅৰ্ডাৰত ব্যৱহৃত ঔষধ
 কাৰ্বামেজপিন
 লিথিয়াম কাৰ্বনেট
 ভেলপ্ৰয়িক এচিড (ছডিয়াম ভেলপ্ৰ'ৱেট)

উদ্বেগজনক বিকাৰৰ ঔষধ
 ডায়াজিপাম

অত্যধিক মানসিক তাড়নাগ্ৰস্ত বিকাৰৰ বাবে ব্যৱহৃত ঔষধ
 ক্ল'মিপ্ৰেমিন

মনোসক্ৰিয় পদাৰ্থ ব্যৱহাৰৰ ফলত হোৱা বিকাৰৰ ঔষধ
 বিউপ্ৰ'পিয়ন
 নিক'টিন প্ৰতিষ্ঠাপন থেৰাপি
 ভেৰেনিক্লিন
 মিথাড'ন   .           .

শ্বাস-প্ৰশ্বাসৰ নলীত ক্ৰিয়া কৰা ঔষধ

এণ্টিএছমেটিক আৰু দীৰ্ঘদিনীয়া অব্ছট্ৰাক্টিভ পালম'নাৰি ৰোগৰ ঔষধ
 বিউডেছ'নাইড   , , , ,  
 বিউডেছ'নাইডফৰ্ম'টেৰ'ল (বিউডেছ'নাইড  ফৰ্ম'টেৰ'ল)   , , ,  ,  
 এপিনেফ্ৰাইন (এড্ৰেনেলিন)
 ইপ্ৰাট্ৰ'পিয়াম ব্ৰ'মাইড
 ছালবিউটামল   
 টায়'ট্ৰ'পিয়াম   , ,  

পানী, ইলেক্ট্ৰ'লাইট আৰু এচিড-ক্ষাৰৰ অস্থিৰতা সংশোধন কৰা দ্ৰৱ

মৌখিক
 মৌখিক পুনৰ্জলীকৰণ লৱণ ()
 পটাছিয়াম ক্ল'ৰাইড ( )

পেৰেণ্টেৰেল
 গ্লুক'জ
 ছডিয়াম ক্ল'ৰাইডৰ সৈতে গ্লুক'জ
 পটাছিয়াম ক্ল'ৰাইড
 ছডিয়াম ক্ল'ৰাইড
 ছডিয়াম হাইড্ৰ'জেন কাৰ্ব'নেট
 ছডিয়াম লেক্টেট, যৌগিক দ্ৰৱ (ৰিংগাৰৰ লেক্টেট দ্ৰৱ)

বিবিধ
 বেজীৰ বাবে পানী

ভিটামিন আৰু খনিজ পদাৰ্থ
 ৰেটিনল () (ভিটামিন 1)
 থাইএমিন () (ভিটামিন 1)
 ৰিব'ফ্লেভিন () (ভিটামিন 2)
 নিক'টিনেমাইড () (ভিটামিন 3)
 পিৰিডক্সিন () (ভিটামিন 6)
 এছকৰ্বিক এচিড ( ) (ভিটামিন )
 আৰ্গ'কেলচিফেৰল  () (ভিটামিন 2)বিকল্প হিচাপে ক'লেকেলচিফেৰল ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি
 ক'লেকেলচিফেৰল () (ভিটামিন 3)বিকল্প হিচাপে আৰ্গ'কেলচিফেৰল ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি
 আয়'ডিন ()
 কেলচিয়াম ()
 কেলচিয়াম গ্লুক'নেট ( )
 একাধিক অণুপুষ্টিকৰ গুড়ি (  )

কাণ, নাক আৰু ডিঙিৰ ঔষধ
 এচিটিক এচিড ( )
 বিউডেছ'নাইড ()
 চিপ্ৰ'ফ্ল'ক্সাচিনবিকল্পসমূহ অফ্ল'ক্সাচিনলৈ সীমাবদ্ধ ()
 জাইল'মেটাজ'লিন ()

গাঁঠিৰ ৰোগৰ ঔষধ

ৰসবাত চিকিৎসাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা ঔষধ
 এল্ল'পুৰিন'ল ()

বাতবিকাৰত ব্যৱহৃত ৰোগ-পৰিৱৰ্তনকাৰী দ্ৰব্য ()
 ক্ল'ৰ'কুইন ()
 এজাথিঅ'প্ৰিন ()
 হাইড্ৰ'ক্সিক্ল'ৰ'কুইন ()
 মিথ'ট্ৰেক্সেট ()
 পেনিচিলেমাইন ()
 ছালফাছেলাজিন ()

কৈশোৰ গাঁঠিৰ ৰোগ
 এচিটাইলছেলিচাইলিক এচিড (এছপিৰিন)বাতজনিত জ্বৰ, কৈশোৰ বাতবিষ, কাৱাছাকি ৰোগত ব্যৱহাৰৰ বাবে   ()

দন্ত চিকিৎসাৰ প্ৰস্তুতি
 ফ্ল'ৰাইড ()
 গ্লাছ আয়ন'মাৰ চিমেণ্ট (  )
 ছিলভাৰ ডাইএমাইন ফ্ল'ৰাইড (  )

টোকা
এটা  য়ে ঔষধটো পৰিপূৰক তালিকাত থকাৰ কথা সূচায় যাৰ বাবে বিশেষীকৃত ৰোগ নিৰ্ধাৰণ বা নিৰীক্ষণ বা প্ৰশিক্ষণৰ প্ৰয়োজন এটা ঔষধক অধিক খৰচ বা কম আকৰ্ষণীয় খৰচ-লাভৰ অনুপাতৰ ভিত্তিত পৰিপূৰক হিচাপেও তালিকাভুক্ত কৰিব পাৰি

তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ
শ্ৰেণী:চিকিৎসা বিজ্ঞান