mariaria/ykt_dataset huggingface dataset:
Хаптал Хайа (сулустар бөлөхтөрө).  &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;274965&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2013-03-09T01:48:38Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;Addbot&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;minor /&gt;
 &lt;comment&gt; Migrating 49 interwiki links, now provided by on &lt;/comment&gt;
 &lt;origin&gt;282177&lt;/origin&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Хаптал Хайа (латыынныы Mensa, Men) — көстөр көстүбэт соҕуруу полюс чугаһынааҕы сулустар бөлөхтөрө.
Иэнэ 153,5 квадрат кыраадыс, 24 сулустаах, Сулус улаханнара 5m тиийбэт.
Көстөр кэмэ.
Арассыыйа территориятыттан көстүбэт. Ахсынньыга ордук көстөр.
Устуоруйата.
Саҥа бөлөх. "Никола Луи де Лакайль" 1754 сыллаахха киллэрбитэ. Аата Соҕуруу Африка Кейптаун куорат аттыгар баар Хаптал хайа аатынан. Лакайль манна Парижтааҕы наукалар академиятын сорудаҕынан астрономия чирчийиитин ыыппыта. 1763 сыллаахха латыынныы аат киирбитэ.
Скульптор (сулустар бөлөхтөрө).  &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;273605&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2013-03-09T01:48:49Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;Addbot&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;minor /&gt;
 &lt;comment&gt; Migrating 53 interwiki links, now provided by on &lt;/comment&gt;
 &lt;origin&gt;282178&lt;/origin&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Скульптор (латыынныы Sculptor, Scl) — соҕуруу халлаан сулустар бөлөхтөрө. Халлааҥҥа 474,8 квадрат кыраадыс иэннээх, 55 киһи хараҕа көрөр сулустардаах. Бу бөлөххө биһиги галактикабыт соҕуруу полюһа баар.
Көстөр кэмэ.
Арассыыйаҕа 50° кэтирээһинтэн соҕуруу толору көстөр. Алтынньыга ордук көстөр. "Денеб Кайтос" сулустан соҕуруу уонна Феникс α-тыттан хоту.
Устуоруйата.
Саҥа бөлөх. 1756 сыллаахха "Никола Луи де Лакайль" «Скульптор мастарыскыайа» диэн ааттаах киллэрбитэ. 1763 сыллаахха латыынныы ааттаммыта.
Аччыгый Ат (сулустар бөлөхтөрө).  &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;282179&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2013-03-11T11:23:39Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;Legobot&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;minor /&gt;
 &lt;comment&gt; Migrating 1 interwiki links, now provided by on &lt;/comment&gt;
 &lt;origin&gt;285595&lt;/origin&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Аччыгый Ат. (латыынныы Equuleus, Equ) — хотугу халлаан сулустар кыра бөлөхтөрө. Халлааҥҥ 71,6 квадрат кыраадыс иэннээх, 14 харахха көстөр сулустардаах. 
Арассыыйаҕа бүттүүн көстөр. Атырдьах ыйыгар ордук көстөр.
Устуоруйата.
"Гиппарх" киллэрбитэ, Клавдий Птолемей «Альмагест» диэн каталогар «Ат Баһа» диэн ааттаах.
Гириэк номохторо Хирон кыыһын ахталлар, кини ыараханын кистээри Посейдон акка кубулуппута.
Атын номоҕунан Килар аты, "Пегас" быраатын, "Гермес" Диоскурдарга бэлэхтээбитэ.
Быһах (сулустар бөлөхтөрө).  &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;276746&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2013-03-09T01:49:23Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;Addbot&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;minor /&gt;
 &lt;comment&gt; Migrating 55 interwiki links, now provided by on &lt;/comment&gt;
 &lt;origin&gt;282180&lt;/origin&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Быһах (латыынныы Caelum) — соҕуруу халлаан сулустарын бөлөхтөрө. Халлааҥҥа 125 квадрат кыраадыс иэннээх, харахха көстөр 21 сулус баар.
Көстөр кэмэ.
Арассыыйа соҕуруу өттүгэр көстөр. 40° кэтирээһинтэн соҕуруу толору көстөр. Ахсынньыга ордук көстөр.
Устуоруйа.
Саҥа бөлөх. "Никола Луи де Лакайль" аата суох 1754 сыллаахха киллэрбитэ, 1756 сыллаахха «Гравёр тэрилэ» диэн аатааммыта. 1763 Лакайль лаатыынныы ааттаабыта.
Суор (сулустар бөлөхтөрө). Суор, (латыынныы Corvus) — соҕуруу халлаан сулустарын бөлөхтөрө. Кыыс уонна Гидра бөлөхтөр ыккардыларынан баар.
Ордук улахан сулуһа 2,6m улаханнаах. кулун тутар - муус устар ыйдарга ордук көстөр. Орто кэтирээһннэргэ уонна соҕуруу көстөр.
Устуоруйата.
Былыргыттан биллэр бөлөх. Клавдий Птолемей «Альмагест» каталогар баар. Суор — Аполлон артибут көтөрө.
Васильева Маргарита Владимировна.  &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;320282&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2022-11-28T21:09:50Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;HalanTul&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;origin&gt;391728&lt;/origin&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Маргарита Владимировна Васильева — Опера уонна балет театрын солбуйааччы дириэктэрэ.
Илим (сулустар бөлөхтөрө). Илим () — соҕуруу халлаан сулустарын бөлөҕө. Халлааҥҥа 113,9 квадрат кыраадыс иэннээх, 22 харахха көстөр сулустардаах.
Көстөр кэмэ.
Арассыыйа территориятыттан көстүбэт. 23° кэтирээһинтэн соҕуруу толору көстөр. Ахсынньыга ордук көстөр.
Устуоруйата.
Саҥа бөлөх. "Никола Луи де Лакайль" 1754 сыллаахха аата суох киллэбитэ, 1756 сыллаахха «Ромб быһыылаах илим» диэн ааттаммыта, телескоп окулярыгар баар илими маарыҥнатар. 1763 сыллаахха латыынныы ааттаммыта.
Ол гынан баран өссө 1621 сыллаахха манна "Исаак Хабрехт" «Ромб» диэн ааттаах түөрт эрэ сулустаах бөлөҕү уруһуйдаабыт.
Илим ζ-та (дзетата).
Бу бөлөххө 35 уот сыл ыраах ζ Reticuli диэн ааттаах икки сулус системата баар. Интириэһиргэтэрэ диэн бу сулустар F8 спектр класстаахтар, ол аата биһиги Күммүтүгэр маарыҥныыллар.
Үс Муннук (сулустар бөлөхтөрө).  &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;285579&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2017-06-08T14:47:02Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;Rachmat04&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;minor /&gt;
 &lt;origin&gt;335089&lt;/origin&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Үс Муннук (латыынныы Triangulum, Tri) — хотугу халлаан сулустарын бөлөҕө. Халлааҥҥа 131,8 квадрат кыраадыс иэннээх, 25 сулус көстөр.
Үс Муннукка М33 спираль халыыптаах галактика баар.
Көстөр кэмэ.
Арассыыйа территориятыттан көстөр. Сэтинньигэ ордук көстөр.
Устуоруйата.
Былыргы бөлөх. Аатын үөскээһинэ биллибэт, ол гынан баран финикийдарга уонна криттарга биллэр этэ. Гириэктэр кэнники бэйэлэрин номохторугар сөп түбэһиннэрэ сатаабыттар. Деметра арыыта Сицилияны Зевс халлааҥҥа батарбыта диэн.
Бөлөх Клавдий Птолемей «Альмагест» каталогар киирбитэ.
Клавдий Птолемей.  &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;400846&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2023-10-14T07:17:33Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;InternetArchiveBot&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;comment&gt;Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5&lt;/comment&gt;
 &lt;origin&gt;402382&lt;/origin&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Кла́вдий Птолеме́й (Κλαύδιος Πτολεμαῖος, 87 — 165 сыллар) — былыргы гириэк астронома, математик, муусука теорега уонна географ. 
127 — 151 сыллардаахха Александрия куоракка олорбута, манна кини астрономия чинчийиитин ыыппыта.
Обама Мишел. Мишел Обама — (, АХШ бастакы ледита, Барак Обама ойоҕо. 
Тохсунньу 17 күнүгэр 1964 сыллаахха Иллинойс штаатыгар Чикаго куоракка төрөөбүт.
Көмүс Балык (сулустар бөлөхтөрө). Көмүс Балык (латыынныы Dorado) — соҕуруу халлаан сулустарын бөлөҕө. Халлааҥҥа 179,2 квадрат кыраадыс иэннээх, 32 көстөр сулустардаах. 
Бу бөлөххө эклиптика соҕуруу полюһа баар. Арассыыйа территориятыттан көстүбэт.
Устуоруйа.
Саҥа бөлөх. Петер Планциус 1598 сыллаахха киллэрбитэ. Кэнники бу сиргэ атын дьоннор атластраыгар "Батас-Балык" (латыынныы Xiphias) диэн бөлөх көстөр, бу ааты Иоганн Кеплер киллэрбитэ.
Аустралия сахалара.  &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;159220&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2011-12-24T06:17:32Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;MerlIwBot&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;minor /&gt;
 &lt;comment&gt;робот сотто: (deleted), (deleted)&lt;/comment&gt;
 &lt;origin&gt;215329&lt;/origin&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Аустралия сахалара диэн Аустралияҕа олорор сахалар. 
Сигэлэр.
http://sakha-in-australia.blogspot.com
Бастер.  &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;254654&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2013-03-09T01:51:37Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;Addbot&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;minor /&gt;
 &lt;comment&gt; Migrating 71 interwiki links, now provided by on &lt;/comment&gt;
 &lt;origin&gt;282187&lt;/origin&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Бастер ("Basseterre") диэн Сент Киттс уонна Невис киин куората.
Бридьтаун. Бридьтаун ("Bridgetown") диэн Барбадос киин уонна ордук улахан куората. Олохтоохторун ахсаана тула эргининиин 96,578 (2006).
Кастрис. Кастрис ("Castries") диэн Сент Лусия киин куората. Олохтоохторун ахсаана 10,634, агломерацияҕа 37,963 (2001-05-12).
Гуатемала (куорат). Гуатемала (толору аата, ; кылгастык "Guatemala" эбэтэр "Guate") диэн Гуатемала Республикатын киин уонна ордук улахан куората. Гуатемала департаменын киин куората. Орто Америка уонна Кариб ордук улахан куората.
Нассау (Баhамалар).  
Нассау диэн Баhамалар киин уонна ордук улахан куората, эргиэн киинэ. Олохтоохторун ахсаана 260,000 (2008), Баhамалар олохтоохторун (330,000) 80%. Манна Lynden Pindling International Airport диэн дойду сүрүн аэропорда баар.
Сент Дьонс.  
Сент Дьонс ("St John's") диэн Антигуа уонна Барбуда киин уонна ордук улахан куората. Олохтоохторун ахсаана 24,226 (2000). Сент Дьонс дойду эргиэн киинэ уонна Антигуа арыы сүрүн порда.
Индеец (сулустар бөлөхтөрө). Индеец(латыынныы Indus) — соҕуруу халлаан сулустарын бөлөхтөрө. Халлааҥҥа 294 квадрат кыраадыс иэннээх, 38 харах көрөр сулустардаах. Арассыыйа территориятыттан көстүбэт.
Сулустар.
Ордук биллэр Индеец ε-та, характер көрдөрүүлэринэн биһиги Күммүтүгэр маарыҥныыр. 15 уот сыл ыраах: Эридан ε-тын уонна Кит τ-тын кыттата биир кэккэҕэ турар.
Устуоруйата.
Саҥа бөлөх. Петер Планциус 1598 сыллаахха киллэрбитэ.
Көтөр Балык (сулустар бөлөхтөрө).  &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;273130&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2013-03-09T01:54:30Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;Addbot&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;minor /&gt;
 &lt;comment&gt; Migrating 54 interwiki links, now provided by on &lt;/comment&gt;
 &lt;origin&gt;282196&lt;/origin&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Көтөр Балык (латыынныы Volans, Vol) — соҕуруу халлаан сулустарын бөлөҕө. Халлааҥҥа 141,4 квадрат кыраадыс иэннээх, 31 көстөх сулустаах. Арассыыйа территориятыттан көстүбэт.
Устуоруйата.
Саҥа бөлөх. Петер Планциус 1598 сыллаахха киллэрбитэ, ол гынан баран "Иоганн Байер" 1603 сыллаахха киллэрбит диэн докумуон баар. Байер бэйэтин атлаһыгар Көтөр Балыгы Көмүс Балык эккирэтэр курдук киллэрбит. Кэнники атын астрономнар көтөр уруһуйдаммыт дииллэр эбит. Иоганн Кеплер бу бөлөҕү Барабыай (латыынныы Passer) диэн ааттаабыт.
Интириэһиргэтэр объектар.
NGC 2442 диэн спираль халыыптаах галактика.
Аччыгый Хахай (сулустар бөлөхтөрө).  &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;274945&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2013-03-09T01:54:41Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;Addbot&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;minor /&gt;
 &lt;comment&gt; Migrating 53 interwiki links, now provided by on &lt;/comment&gt;
 &lt;origin&gt;282197&lt;/origin&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Аччыгый Хахай (латыынныы Leo Minor, LMi) — хотугу халлаан сулустарын бөлөҕө. Халлааҥҥа 232 квадрат кыраадыс иэннээх, 34 харахха көстөр сулустардаах. Арассыыйа территориятыттан көстөр. Кулун тутар уонна муус устар ыйдарга ордук көстөр.
Устуоруйата.
Саҥа бөлөх. Ааптара Ян Гевелий, «Уранография» каталогка аан бастаан 1690 сыллаахха киллэрбитэ.
Аччыгый Ыт (сулустар бөлөхтөрө).  &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;276692&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2013-03-09T01:54:53Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;Addbot&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;minor /&gt;
 &lt;comment&gt; Migrating 60 interwiki links, now provided by on &lt;/comment&gt;
 &lt;origin&gt;282198&lt;/origin&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Аччыгый Ыт (латыынныы Canis Minor, CMi) — экватор халлаанын кыра ол гынан баран эффекттаах бөлөх, Игирэлэр, Единорог, Гидра уонна Араак бөлөхтөрү кытары чэрчилээх. Арассыыйа территориятыттан көстөр, тохсунньу уонна олунньу ыйдарга ордук көстөр.
Устуоруйата.
Былыргы бөлөх. Клавдий Птолемей «Альмагест» каталогар «"Процион"» диэн ааттаах.
Улахан уонна Аччыгый Ыт Орион булчут аргыстара.
Алыы.  &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;81487&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2009-11-23T23:21:40Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;HalanTul&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;origin&gt;81488&lt;/origin&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Алыы — дулҕа, талах, хахыйах, титирик үүммүт үрэх хочото. Бу ааттан "алыылаах" диэн даҕааһын аат үөскээбит, ол аата оттуурга табыгаһа суох алыы сирдээх.
Буһуудал. Буһуудал — көҕөрбөт буолбут хаппыт дулҕа.
Микроскоп (сулустар бөлөхтөрө). Микроскоп (латыынныы Microscopium, Mic) — соҕуруу халлаан сулустарын бөлөҕө. Чубукуттан соҕуруу сытар.
Халлааҥҥа 210 квадрат кыраадыс иэннээх, 37 харах көрөр сулустардаах. Арассыыйа соҕуруу өттүгэр от ыйыгар уонна атырдьах ыйгар үчүгэйдик көстөр.
Интириэһиргэтэр объекттар.
2007 сыллаахха Уве Вольтер (Uwe Wolter) чинчийэр бөлөх Гамбург (Hamburger Sternwarte) обсерваториятыгар, Күҥҥэ маарыҥныыр HD 197890 сулус чаҕылхай буола түһэрин манаабыттар.
Устуоруйата.
Бөлөҕү 1754 сыллаахха Никола Луи де Лакайль киллэрбитэ. Аатын Антони ван Левенгук учуонайга анаабыт.
Насос (сулустар бөлөхтөрө).  &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;282200&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2023-10-04T17:39:57Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;InternetArchiveBot&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;comment&gt;Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5&lt;/comment&gt;
 &lt;origin&gt;400964&lt;/origin&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Насос () — соҕуруу халлаан сулустарын бөлөҕө. Халлааҥҥа 238,9 квадрат кыраадыс иэннээх, 42 сулус көстөр. Арассыыйа соҕуруу өттүгэр олунньуга ордук көстөр.
Устуоруйата.
Борнсуус астронома Никола Луи де Лакайль 1754 сыллаахха киллэрбит уонна "Уу насоһа" диэн ааттаабыт, аатын Роберт Бойль физикка анаабыт. Латыынныы аат 1763 сыллаахха бэриллибитэ.
Наугольник (сулустар бөлөхтөрө).  &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;285611&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2023-10-14T09:15:32Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;InternetArchiveBot&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;comment&gt;Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5&lt;/comment&gt;
 &lt;origin&gt;402522&lt;/origin&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Наугольник (лат. "Norma") — соҕуруу халлаан бөлөҕө, Скорпионтан соҕуруу-илин диэкки баар. 42 көстөр сулустардаах, халлааҥҥа 165,3 квадрат кыраадыс иэннээх. Арассыыйа 48° кэтирээһинтэн соҕуруу өттүгэр бэс ыйыгар ордук көстрө.
Устуоруйата.
Саҥа бөлөх. Никола Луи де Лакайль 1754 сыллаахха киллэрбитэ. 1756 сыллаахха Лакайль "Нормаль уонна Таһым" () — архитектор инструменнарын ааттарын ааттаабыта. Латыын тылыгар тылбаас кэнниттэн "Norma" диэн кылгаабыта, итини нуучча тылыгар "Наугольник" диэн тылбаастыыр буолбуттара. Сахалыы аат нууччалыы ааттан тахсар.
Нахот.  &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;92129&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2013-03-09T01:55:37Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;Addbot&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;minor /&gt;
 &lt;comment&gt; Migrating 1 interwiki links, now provided by on &lt;/comment&gt;
 &lt;origin&gt;282202&lt;/origin&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Нахот, Саха сирин соҕуруу өттүгэр Нүөрүҥгүрү улууһугар "Чульман" өрүс уҥа салаата "Горбыллаах" үрэх тардыытыгар Чульман бөһүөлэктэн тыа суолунан 23 км соҕуруу-илин диэкки баар дьүүктэ.
Минерал уонна геотермал уулаах. 7Гн скважинаттан минерал ууну иһиккэ куталлар. Дьүүктэ аттыгар Нахот диэн сынньанар бааза тутуллубута. База икки бассейнаах. Уу температурата сайыннары — кыһыннары +34 °C.
Уутун састааба.
Томскай куорат курортология уонна физиотерапия наука чинчийэр институтун аналиһынан уута термал, алкалин, барбах минерализациялаах, сульфат-натрий-цинк буккаастаах.
Элеменнэр буккаастара 13273-88 №-дээх ГОСТка сөп түбэһэр уонна көҥүллэнэр таһымтан тахсыбат. 32,2 мг/л. Ууну быар, урология уонна бүөр ыарыыларын эмтииргэ сөптөөх.
Бу ууга маарыҥныыр уулаах курордунан буолар Трускавец.
Эриэн Көтөр (сулустар бөлөхтөрө).  &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;282203&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2023-10-04T20:47:38Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;InternetArchiveBot&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;comment&gt;Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5&lt;/comment&gt;
 &lt;origin&gt;401286&lt;/origin&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Эриэн Көтөр (латыынныы "Apus"), Соҕуруу полюс аттынааҕы сулустар бөлөхтөрө. Иэнэ — 206 квадрат кыраадыс, 20 көстөр сулустардаах. Арассыыйа территориятыттан көстүбэт.
Устуоруйата.
Саҥа бөлөх. Петер Планциус 1598 сыллаахха киллэрбитэ.
Кытайдар былыргыттан "Кыра Аптаах Көтөр" диэн ааттыыллара.
Ону таһынан латыыннныы аата ("Apus") билиҥҥи систематизация быһыытынан "хайа хараҥаччыта".
Интириэһиргэтэр факттар.
Бөлөх биир сулуһа "Алиса" диэн ааттаах. Кир Булычёв фантастика кэпсээннэрин "Алиса Селезнева" диэн ааттаах геройун аатынан ааттаммыт..
Хотугу Корона (сулустар бөлөхтөрө).  &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;282204&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2023-10-14T13:09:17Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;InternetArchiveBot&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;comment&gt;Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5&lt;/comment&gt;
 &lt;origin&gt;402794&lt;/origin&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Хотугу Корона (, "CrB") — хотугу халлаан сулустарын бөлөҕө. Арабтар "аль-Факка" диэн ааттыллар, ол аата силбиспэтэх төгүрүк. Арассыыйа территориятыттан бэс ыйыгар ордук көстөр.
Сулус.
Ордук чаҕылхай сулус "Гемма", эбэтэр "Альфекка", CrB α-та.
Устуоруйата.
Былыргы бөлөх. Аан бастаан Соҕуруу Корона бөлөх араарылла илигинэн көннөрү Корона эбэтэр Венец диэн ааттанара. Гириэктэр номохторугар Корона — Гефест оҥорбут Ариадна короната. Ариадна Крит арыыга Тесей лабиринтан тахсарыгар көмөлөспүтэ. 
Клавдий Птолемей «Альмагест» каталогар баар.
Ох (сулустар бөлөхтөрө).  &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;282205&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2023-10-14T10:04:27Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;InternetArchiveBot&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;comment&gt;Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5&lt;/comment&gt;
 &lt;origin&gt;402573&lt;/origin&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Ох (, Sge) — хотугу халлаан сулустарын бөлөҕө. Халлааҥҥа 79,9 квадрат кыраадыс, 28 харах көрөр сулустардаах.
Арассыыйа территориятыттан от ыйыгар ордук көстөр.
Устуоруйата.
Былыргы бөлөх. Бу ааты Чугас Илин дьонноро, былыргы гириэктэр уонна ромнар билэр этилэр. 
Клавдий Птолемей «Альмагест» каталогар баар. Бу бөлөх үөскүүрүн туһунан элбэх номохтор баар.
Евсеев Матвей Николаевич.  &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;359875&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2020-10-22T00:43:54Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;Otchut&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;origin&gt;360555&lt;/origin&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Евсеев Матвей Николаевич, «Анаабыр алмаастара» алмаас хостуур тэрилтэ салайааччыта.
Олоҕун олуктара.
Саха Өрөспүүбүлүкэтин норуот хаһаайыстыбатын Үтүөлээх Үлэһитэ, Өлүөхүмэ, Сунтаар, Анаабыр уонна Хаҥалас улуустарын ытык киһитэ. «Хотугу Сулус» уордьан кавалера. 
Ылыллыбыт сирэ.
Золотые кадры России
Амуур сахалара. Амуур сахалара — Амуур өрүһү бата былыргыттан олорор сахалар бөлөхтөрө.
Амма улууһун кыраайы үөрэтээччитэ Михаил Алексеев суруйарынан сахалар былыр-былыргыттан Учурунан өрө тахсан Силимдьи баһыттан таҥнары түһэн Зеяҕа киирэн Амууру булаллар эбит. Холобур, ол суолунан Лөглү Бөҕө диэн киһи нуучча кэлиэн иннинэ аймахтарын бился Амуур өрүһүгэр бара сылдьыбытын туһунан сэһэн баар. Ол айаныгар барыылыы-кэлиилиин үс сыл сылдьыбыта үһү.
Онтон кэлин XVII үйэ бүтүүтэ Бордуолаах тойон баһылыктаах барыта 6 тыһыынча киһилээх Боотулуу аҕатын ууһа Амматтан Кытайга күрээбитэ. Кинилэр эмиэ ити суолунан айаннаабыт буолуохтарын сөп.
Билигин Амуур бэтэрээ өттүгэр сахалар Ивановскай (норуокка биллэр аата Ульген) диэн сиргэ түөлбэлээн олороллор. Манна 440-ча киһи олороруттан аҥаара эбэҥки аҥаара саха уонна бэрт аҕыйах күтүөт-кийиит нууччалар бааллар эбит.
Бөһүөлэк олохтоохторо XX үйэ 60-с сылларыгар бөдөҥсүтүү буолуон иннинэ Саха Остуойбата диэн Силимдьи орто сүүрүгүн диэки сытар сиргэ уонна Ульгеҥҥа тэнийэн олорбуттар эбит. Саха остуойбатыгар «Сырдык» диэн колхуос баар буола сылдьыбыт.
Ивановскай бөһүөлэк олохтоохторо оттоон аҕыйах сүөһү туталлар, дэлэйдик оҕуруот аһын үүннэрэллэр, коллективнай тэрилтэҕэ 700-кэ табалаахтар, бултууллар. Бөһүөлэк баһылыга — Соловьев Сергей Михайлович диэн саха киһитэ.
Хамелеон (сулустар бөлөхтөрө). Хамелеон (, Cha) — соҕуруу халлаан сулустарын бөлөхтөрө. Халлааҥҥа 131,6 квадрат кыраадыс иэннээх, 31 харахха көстөр сулустардаах.
Арассыыйа территориятыттан көстүбэт. +8° кэтирээһинтэн соҕуруу толору көстөр.
Устуоруйата.
Саҥа бөлөх. Петер Планциус 1598 сыллаахха киллэрбитэ.
Циркуль (сулустар бөлөхтөрө). Циркуль () — соҕуруу халлаан сулустарын кыракый бөлөхтөрө, Кентавр α-тыттан чугас. 
Арассыыйа территориятыттан көстүбэт.
Сулустар.
Циркуль α-та — 3,2 көстөр улаханнаах икки сулус.
Устуоруйата.
Саҥа бөлөх, Никола Луи де Лакайль 1756 сыллаахха киллэрбитэ, латыынныы 1763 сыллаахха ааттаммыта.
Чаһыы (сулустар бөлөхтөрө).  &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;282209&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2023-10-09T00:13:01Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;InternetArchiveBot&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;comment&gt;Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5&lt;/comment&gt;
 &lt;origin&gt;401444&lt;/origin&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Чаһыы (, Hor) — соҕуруу халлаах барбах көстөр сулустар бөлөхтөрө. Халлааҥҥа 248,9 квадрат кыраадыс иэннээх, 35 көстөр сулустардаах. Арассыыйа территориятыттан толору көстүбэт. +23° кэтирээһинтэн соҕуруу сэтинньигэ ордук көстөр.
Устуоруйата.
Саҥа бөлөх. Никола Луи де Лакайль 1754 сыллаахха аата суох киллэрбитэ. 1756 сыллаахха маятник чаһыыны айааччы Гюйгенс аатынан ааттаммыта. Латыынныы аата 1763 сыллаахха бэриллибитэ. Сороҕор "Гороскоп" диэн ааттанар этэ.
Кытыйа (сулустар бөлөхтөрө).  &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;282210&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2023-10-04T16:49:29Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;InternetArchiveBot&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;comment&gt;Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5&lt;/comment&gt;
 &lt;origin&gt;400881&lt;/origin&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Кытыйа (, Crt) — соҕуруу халлаан сулустарын бөлөҕө. Халааҥҥа 282,4 квадрат кыраадыс иэннээх, 20 харахха көстөр сулустардаах. Арассыыйа территориятыттан кулун тутар ыйга +65° кэтирээһинтэн соҕуруу толору көстөр.
Устуоруйата.
Былыргы бөлөх. Гириэктэр номохторунан Аполлон турааҕы кытыйаҕа уу баһа ыыппыт. Тураах смоква мас аттыгар тохтоон мас отонноро буһалларын күүппүт ол иһин хойутаабыт, кэнники гидраны (уу үөнүн) ууга чугаһаппатаҕа диэн буруйдаабыт.
Бөлөх Клавдий Птолемей «Альмагест» каталогар баар.