mariaria/ykt_dataset huggingface dataset:
La vida es sueño. Олох-бу түүл () — бу үлэ театр для для Педро Кальдерон де Ла Барка аан бастаан 1635 сыл уонна литературнай хамсааһыҥҥа сыһыаннаах стилла бароко. Киин тиэмэ буолар көҥүл көҥүл киһи олоҕун хайдах тутуоххутуй диэн сэрэйиллэр санааҕа умсугуйумаҥ.
Олох- дьаһах концепцията олус эргэрбитэ, санаа атастаһара баар, индус мистика Персия мораль, буддийскай үгэс, үгэс иудео-христианскай и греическэй философияҕа. Онон бэлиэр көрүллүбэтэ литература тиэмэтэ.
Айымньы көрөн Платон киһи ыра санаа эйгэтигэр олорор, хараҥаҕа олорор, хаспахха билиэҥҥэ тугу гыныаххытый? Үчүгэй; оччоҕуна эрэ киһи таҥас кэтэр, сырдыкка кэлиэҕэ.
Juana Inés de la Cruz. Хуан Инес де Сантилян (San Miguel Nepantla, Саҥа Испания, Сэтинньи 12 күнэ в 1648 сыл-Мексикаҕа, Саҥа Испанияҕа, Муус устар 17 күнэ, в 1695 сыл), ордук биллэр эдьиийэ Хуан Де ла Крус итэҕэл баара jerónima суруйааччы да novohispana көрдөрүү, көрдөрүү Көмүс Үйэтэ литератураны Н. испань.
Үгүстэр курдук ааҕаллар "онус муза" культивалаабыттар лирическэй, в. аат тыл аат тыл и театр о эмиэ проза. Кыра эрдэҕиттэн ааҕарга, суруйарга үөрэммитэ. Суут бас билиитэ Антонио-де Толедо уонна Салазар, Манчаары Баһылай маркиза. уонна 25.Й Нохсоороп вице- Президенэ.. В 1669 сыл кини билиини- көрүүнү кэтэһэр, моҥкуруут олоххо холбоспута. Меценаттар бэйэлэрин сүрүн меценаттарыттан, архиепископ, кыттыгастаах дьон этилэр Payo өрөбүллэр: Сан-Антонио и лааҕыр үлэтин түмүгэ харах ылбат., намниктар эмиэ бастакы икки томнаах кини айымньыларын континентальнай Испанияҕа таһаарбыт саҥа Испаниялара. Көмөтүнэн Хуан Игнатьев Мария Castorena Sastora уонна Goyeneenech Юкатан епископ Юкатана, бу айымньы Жанна оригинальнайа суох, бэйэтин үлэтин өлөрөргө ууруллубута биллэр. Испанияҕа бэчээттэммитэ. Дьаҥ бырааттара эпидемияттан өлбүттэр Муус устар 17 күнэ в 1695 сыл Сибэтиэй Иероним Манастыырыгар
Lope de Vega. Вега карпо күрдьэҕэ () (Мадрид, Сэтинньи 25 күнэ в 1562-"ibidem", Атырдьах ыйын 27 күнэ, в 1635 сыл) ордук суолталаах поэттартан уонна драматург этэ Көмүс Үйэтэ аан дойду литературатын биир саамай биллиилээх суруйааччыларыттан биирдэстэрэ. 
Призыв "Саахардаах заводтар фенкстара" и "Характер Монстр" (холобур, Мигель Сервантес) театр маасса культурнай феномена буоларын саҕана формула уһатара. Экспонеҥҥа, истиэнэҕэ Эт де Молина и Кальдерон де Барка театр, театр барокко Испания, кини айымньылара урукку өттүгэр Испания литературатыгар уонна искусствотыгар саамай үрдүк ситиһиллибит кээмэйдэриттэн биирдэстэрэ буолар. Улуу уһулуччулаах киһи этэ лирическэй поэт кастильскай тыл уонна хас да Роман уонна хоһооннорго уһун остуоруйалар, сэһэннэр автордара.
Хабаровскайдааҕы судаарыстыбаннай экэниэмикэ уонна быраап университета. Хабаровскайдааҕы судаарыстыбаннай экэниэмикэ уонна быраап университета
Бэдэрээлинэй судаарыстыбаннай бүддьүөттэн үбүлэнэр үрдүк үөрэх тэрилтэтэ "Хабаровскайдааҕы экэниэмикэ уонна быраап университета" - Арассыыйаҕа Хабаровскай куоратыгар баар үрдүк үөрэх тэрилтэтэ.
Устуоруйата.
1970 с.бэс ыйын 30 күнүгэр Хабаровскайдааҕы норуодунай хаһаайыстыба института(ХНХИ) арыллыбыт.
1994 с.ХНХИ, Москватааҕы судаарыстыбаннай юридическай акадьыамыйа Хабаровскайдааҕы филиала уонна Москватааҕы коммерческэй университет Хабаровскайдааҕы филиала холбоспуттарыгар Хабаровскайдааҕы судаарыстыбаннай акадьыамыйа буолбут.
2015 с.сэтинньи 2 күнүгэр акадьыамыйа аата Хабаровскайдааҕы судаарыстыбаннай экэниэмикэ уонна быраап университета диэҥҥэ уларыйбыт.
Факультеттара.
1. Экэниэмикэ факультета
2. Норуоттар ыккардыларынааҕы сыһыан факультета
3. Салайыы уонна технология факультета
4. Юридическай факультет
Норуоттар ыккарыларынааҕы сыһыан факультета 1993 с. "Мировая экономика" уонна "Коммерция" диэн испэссээлинэстэргэ олоҕуран арыллыбыт.
2019 с. Салайыы уонна технология диэн саҥа факультет арыллыбыт.
2013 с." Менеджер" факультет "Салайыы" факультета диэн ааттанар буолбут. Салайар салаа профильнай предметтара бары бу факультекка киирбиттэр:
-производственнай менеджмент
-норуоттар ыккардыларынааҕы менеджмент
-персоналы салайыы
-гостиничнай хаһаайыстыба уонна туризм менеджмента
-судаарыстыбаннай уонна муниципальнай салайыы
-кризиһи утары салайыы
Торгово-технологическай факультет 1994 с. Москватааҕы коммерческай университет Хабаровскайдааҕы филиалын базатыгар төрүттэммит.
2011 сылтан факультет аата уларыйан Торгово-технологическай факультет диэн буолбут.
Хабаровскай кыраайга университет үрдүк үөрэхтээн барыта 7500-тэн тахса товароведы, технологы, экономиһы, бухгалтеры уонна коммерсааны бэлэмнээн таһаарбыт.
Рейтиннэрэ.
Хабаровскайдааҕы экэниэмикэ уонна быраап университета
1. Хабаровскай куорат үрдүк үөрэх тэрилтэлэрин рейтинигэр 4-с миэстэ
2.Хабаровскай кыраай үрдүк үөрэх тэрилтэлэрин рейтинигэр 5-с миэстэ.
3. Арассыыйа үрдүк үөрэх тэрилтэлэрин рейтинигэр 399-с миэстэ.
2017 с. МИА "Россия сегодня" таһаарар "востребованность вуза" наассыйалыы рейтиҥҥэ
ХСУЭП 23-с миэстэ.
Ссылкалара.
http://www.ael.ru/ 
https://m.facebook.com/login/?next=https%3A%2F%2Fm.facebook.com%2Fgroups%2Fhgaep&amp;refsrc=http%3A%2F%2Fru.m.wikipedia.org%2F&amp;_rdr
https://www.dvnovosti.ru/khab/2017/07/27/69658/
Ф. М. Достоевскай аатынан Омскайдааҕы судаарыстыбаннай университет. Ф. М. Достоевскай аатынан Омскайдааҕы судаарыстыбаннай университет
Ф. М. Достоевскай аатынан Омскайдааҕы судаарыстыбаннай университет - Арассыыйаҕа Омскай куоракка баар үрдүк үөрэх тэрилтэтэ. Омскай куоракка тэриллиэҕиттэн университет статустаах бастакы үөрэх тэрилтэтэ.
Устуоруйата.
1973 с. ССРС Миниистирдэрин сэбиэтэ Омскай куоракка судаарыстыбаннай университеты олохтуур туһунан уураах таһаарбыт.
1974 с.саҥа үрдүк үөрэх тэрилтэтэ ОмСУ арыллыбыт.
ОмСУ бакалавриакка 60, специалитетка уонна магистратураҕа 30-тан тахса хайысханан каадырдар профессиональнай бэлэмнэрин ыытар.
Университекка 12 факультет, 2 институт, 6 үөрэх киинэ, университет профессиональнай кэллиэһэ, Ф. М. Достоевскай айар үлэтинүөрэтэр киин, Лингвистика киинэ, выпусниктар ассоциациялара, археология уонна этнография түмэлэ, 70-тан тахса кафедра, 20 учебнай лаборатория, научнай библиотека бааллар.
Сыл аайы 2000 испэссээлииһи бэлэмнэюн таһаарар.
100 кэриҥэ бэрэпиэссэр, наука дуоктара, 300-тэн тахса наука хандьыдаата үөрэтэллэр.
Структурата.
1. Математика уонна информ.технология института
2. Физическай факультет
3. Химическай факультет
4. Историческай факультет
5. Филология уонна медиакоммуникация факультета
6. Экэниэмикэ факультета.
7. Юридическай факультет
8. Култуура уонна ускуустуба факультета
9. Психология факультета
10. Теология, философия уонна аан
дойду култууратын факультета
11. Көмпүүтэр наукатын факультета
12. Омук тылын факультета
13. Физическэй култуура, реабилитация уонна успуорт факультета
14. Орто профессиональнай үөрэх уонна үрдүк үөрэххэ киириэх иннинээҕи бэлэмнэнии факультета.
6 үөрэнэр киин:
-квалификацияны үрдэтэр факультет
-дыалабыай үөрэх киинэ
-тас дойдуттан кэлэр устудьуоннары бэлэмниир киин
-профориентация уонна үрдүк үөрэххэ киириэх иннинээҕи бэлэмнэнии киинэ
-"Секрет-Информ" квалификацияны үрдэтэр киин
-эргиччи уонна аһаҕас үөрэх киинэ.
Рейтиннэрэ.
Ф. М. Достоевскай аатынан Омскайдааҕы судаарыстыбаннай университет
1. Омскай куорат үрдүк үөрэх тэрилтэлэрин рейтинигэр 2-с миэстэ
2. Омскай уобалас үрдүк үөрэх тэрилтэлэрин рейтинигэр 2-с миэстэ
3. Арассыыйа бары үрдүк үөрэх тэрилтэлэрин рейтинигэр 140-с миэстэ
Ссылкалара.
https://omsu.ru/
https://vuzopedia.ru/vuz/2231
https://vuzoteka.ru/%D0%B2%D1%83%D0%B7%D1%8B/%D0%9E%D0%BC%D0%93%D0%A3
Тюменнааҕы судаарыстыбаннай университет. Тюменнааҕы судаарыстыбаннай университет
Тюменнааҕы судаарыстыбаннай университет(ТюмСУ) - Арассыыйаҕа Тюменскай уобалас Тюмень куоратыгар арыллыбыт бастакы үрдүк үөрэх тэрилтэтэ, 175 хайысханан испэссээлиистэри бэлэмниир.
Университет 5-100г бырайыак кыттыылааҕа, ол, аан дойдутааҕы бастыҥ үөрэхтээһин кииннэрин ортотугар арассыыйатааҕы үрдүк үөрэх тэрилтэлэрин норуоттар ыккардыларынааҕы конкуреннаһар кыахтарын үрдэтии программата.
Уопсай сибидиэнньэлэр.
1930 с.арыллыбыт ТюмСУга 15 институт, ол иһигэр дистанционнай үөрэх института, норуоттар ыккардыларынааҕы бииргэ үлэлээһин Эрэгийиэннээҕи института, Тобольск, Ишим куораттарга филиаллар, Губкинскайга, Ноябрьскайга, Сургуткаг уонна Петропавловскайга(Казахстан) представительстолара бааллар.
Устудьуоннар уопсай ахсааннара 27000, 43 тас дойдуттан 1900-тэн тахса устудьуон баар. 2000-тан тахса үлэһиттээх.
Үөрэх салаалара: очнай, заочнай, бакалавриат, специалитет, магистратура, аспирантура, докторантура, квалификацияны үрдэтии, иккис үрдүк үөрэх.
Институттара.
Финансово-экономический институт
Судаарыстыба уонна быраап института
Математика уонна көмпүүтэр наукатын института
Химия института
Физико-техническай институт
Сир туһунан наука института
Биология института
Соц.гуманитарнай наукалар институттара
Физическэй култуура института
Дистанционнай үөрэх института
Экологическай уонна тыа хаһаайыстыбатын биологиятын института
Перспективалаах чинчийии оскуолата
Норуоттар ыккардыларынааҕы бииргэ үлэ эрэгийиэннээҕи института
Политехническай оскуола
Педагогика уонна психология института
Рейтиннэрэ.
Тюменнааҕы судаарыстыбаннай университет
1. Москватааҕы норуоттар ыккардыларынааҕы Три миссии университета:
а) аан дойдутааҕы рейтиҥҥэ 1001-1100 интервальнай группаҕа.
б) Арассыыйаҕа 38-43
2. Агенство RAEX топ-100 Арассыыйа бастыҥ университеттара 66-с миэстэ
3. "Рейтинг востребованности вуза" топ-15 иһигэр.
4. Арассыыйа үрдүк үөрэх тэрилтэлэрин рейтинигэр 80-с миэстэ
5. "Науки о растениях и животных" салааҕа аан дойдуга 499-с миэстэ.
Ссылкалара.
https://vuzoteka.ru/%D0%B2%D1%83%D0%B7%D1%8B/%D0%A2%D1%8E%D0%BC%D0%93%D0%A3
https://www.utmn.ru/
https://vuzopedia.ru/rate/region/city/114
Ураллааҕы судаарыстыбаннай юридическай университет. Ураллааҕы судаарыстыбаннай юридическай университет
Ураллааҕы судаарыстыбаннай юридическай университет(УрСЮУ) - Арассыыйаҕа Екатеринбург куоракка баар бэдэрээлинэй судаарыстыбаннай бүддьүөттэн үбүлэнэр үрдүк үөрэх тэрилтэтэ.
Устуоруйата.
Сибиир бырабыыталыстыбатын миниистирдэрин Сэбиэтин 1918 с.муус устар ый 26 күнүнээҕи уурааҕынан 1918 с.балаҕан ыйын 15 күнүгэр Иркускайдааҕы судаарыстыбаннай университет юридическай факультетын быһыытынан олохтоммут.
1931 с.муус устар 30 күнүгэр РСФСР ВЦИК Бүрүссүдьүүмүн дьаһалынан Сибиирдээҕи сэбиэскэй быраап института диэн буолбут. 1934 с.от ыйын 10 күнүгэр РСФСР юстиция Наркомиссариатын бирикээһинэн уонна РСФСР НКС дьаһалынан Иркускайтан Свердловскай куоракка көһөрүллүбүт уонна Свердловскайдааҕы правовой институт буолбут. 1936 с.уларыйан Свердловскайдааҕы юридическай институт диэн ааттаммыт.
1962 сылтан - Свердловскайдааҕы юридическай институт.
1981 сылга институкка сэбиэскэй юрист Р. А. Руденко аата бэриллибит.
Ол сыл Үлэ Кыһыл Знамята уордьанынан наҕараадаламмыт.
1992 с.ахсынньы 24 күнүнээҕи наука, үрдүкү оскуола уонна техническай бэлиитикэ министиэристибэтин бирикээһинэн Ураллааҕы судаарыстыбаннай юридическай акадьыамыйа диэн буолбут.
2014 с.муус устар 22 күнүгэр Ураллааҕы судаарыстыбаннай юридическай университет статуһун ылбыт.
Структурата.
Институттара
Юстиция института
Прокуратура института
Предпринимательство уонна быраап института
Судаарыстыбаннай уонна норуоттар ыккардыларынааҕы быраап института
Анал үөрэхтээһин программаларын института
Эбии үөрэхтээһин института
Докторантура уонна аспирантура салаата
Рейтиннэрэ.
Ураллааҕы судаарыстыбаннай юридическай университет
1. Екатеринбург куорат үрдүк үөрэх тэрилтэлэрин рейтинигэр 29-с миэстэ
2. Свердловскай уобалас үрдк үөрэх тэрилтэлэрин рейтинигэр 45-с миэстэ
3. Арассыыйа үрдүк үөрэх тэрилтэлэрин рейтинигэр 1630-с миэстэ.
Ссылкалара.
http://www.usla.ru/
https://www.usla.ru/news/usla-top-10/
https://www.usla.ru/university/
Удмурт судаарыстыбаннай университета. Удмурт судаарыстыбаннай университета
Удмурт судаарыстыбаннай университета (УдСУ) - Арассыыйаҕа Ижевскай куоракка баар үрдүк үөрэх тэрилтэтэ, Удмуртия үрдүк үөрэҕин бөдөҥсүйбүт киинэ.
Устуоруйата.
1931 с.муус устар 10 күнүгэр Удмурт судаарыстыбаннай педагогическай института төрүттэммит. 1958 с. УСПИга аспирантура арыллыбыт.
1971 с.кулун тутар 5 күнүгэр ССРС Миниистирдэрин Сэбиэтэ Ижевскай куоракка Удмурт судаарыстыбаннай университетын тэрийэр туһунан уураах ылбыт.
1971с.муус устар 19 күнүгэр ССРС орто уонна үрдүк анал үөрэхтээһинин министиэристибэтэ 323 нүөмэрдээх бирикээһинэн УСПИ Удмурт судаарыстыбаннай университета буолбут.
2002 с.балаҕан ыйын 20 күнүттэн университет"Судаарыстыбаннай үөрэхтиир тэрилтэ үрдүк профессиональнай үөрэхтээһин"Удмурт судаарыстыбаннай университета". 
2016 с.муус устар 19 күнүттэн - "Бэдэрээлинэй судаарыстыбаннай бүддьүөттэн үбүлэнэн үөрэхтиир үрдүк үөрэхтээһин тэрилтэтэ "Удмурт судаарыстыбаннай университета"
Факультеттара.
История уонна социология института
Тыл уонна литература института
Удмурт филологиятын, финно-угроведение уонна журналистика института
Физическэй култуура уонна успуорт института
Педагогика, психология уонна социальнай технология института
Ускуустуба уонна дизайн института
Социальнай коммуникация института
Быраап, социальнай салайыы уонна куттал суох буолуутун института
Экэниэмикэ уонна салайыы иститута
Естественнэй наукалар института
Математика, информационнай технология уонна физика института
Гражданнар көмүскэллэрин института
М. С. Гуцериев аатынан ниэп уонна гаас института
Рейтиннэрэ.
Удмурт судаарыстыбаннай университета
1. Ижевскай куорат үрдүк үөрэх тэрилтэлэрин рейтинигэр 2-с миэстэ
2. Удмуртия үрдүк үөрэх тэрилтэлэрин рейтинигэр 2-с миэстэ
3. Арассыыйа үрдүк үөрэх тэрилтэлэрин рейтинигэр 197-с миэстэ.
Ссылкалара.
https://udsu.ru/
https://conf.udsu.ru/
https://vuzoteka.ru/%D0%B2%D1%83%D0%B7%D1%8B/%D0%A3%D0%B4%D0%93%D0%A3
Арассыыйа ИДьМ Уфатааҕы юридическай института. Арассыыйа ИДьМ Уфатааҕы юридическай института
Арассыыйа ИДьМ Уфатааҕы юридическэй института - Арассыыйаҕа Башкортостан Уфа куоратыгар баар бэдэрээлинэй судаарыстыбаннай хааһынаттан үбүлэнэн үөрэхтиир үрдүк үөрэх тэрилтэтэ " Арассыыйа Бэдэрээссийэтин ис дьыала Министиэристибэтин Уфатааҕы юридическай института".
Устуоруйата
1905 с.тохсунньу 12 күнүгэр Уфаҕа кыра полицейскай чыыннар бастакы бэлэмнэрин оскуолата тэриллибит.
1970 с.балаҕан ыйын 22 күнүгэр ССРС ИДьМ бирикээһинэн Уфатааҕы үлэнэн иитэр холуонньа базатыгар Уфатааҕы ССРС ИДьМ салайар үлэһиттэрин бэлэмниир орто анал оскуола тэриллибит.
1984 с. саҥа куорпустар үлэҕэ киирбиттэр, 1986 с. 512 миэстэлээх курсааннар олорор общежитиелара тутуллубут. 1988 с. 800 миэстэлээх үөрэх саҥа куорпуһа тутуллан бүппүт.
1987 с. алтынньы1 күнүнээҕи ССРС Миниистирдэрин сэбиэтин 1107 нүөмэрдээх бирикээһигэр олоҕуран уонна ССРС ИДьМ 1988 с.тохсунньу 12 күнүнээҕи 014 нүөмэрдээх бирикээһинэн АБ ИДьМ Уфатааҕы үрдүкү оскуолата буолбут.
АБ Бырабыыталыстын 1996 с.ыам ыйын 17 күнүнээҕи 589 нүөмэрдээх уурааҕынан үрдүкү оскуола хат тэриллэн Арассыыйа ИДьМ каадырдарынан хааччыйар Департаменын бас билиитигэр киирэр юридическай институт буолбут.
1998 с. "Арассыыйа ИДьМ Уфатааҕы юридическай институтун сонуннара" диэн сурунаал тахсар буолбут. Сурунаалга юридическай наука уонна практика матырыйааллара бэчээттэллэр.
Структурата.
Институкка 200-тэн тахса преподаватель үлэлиир, ол иһигэр 24 наука дуоктара, 122 наука хандьыдаата, 21 бэрэпиэссэр, 52 дассыан баар.
Кафедралара
-административнай-правовой дисциплиналар
-гражданскай правовой дисциплиналар
-судаарыстыба уонна быраап устуоруйата уонна түөрүйэтин
-нуучча уонна омук тылын
-конституционнай быраап
-криминалистика
-криминалогия уонна психология
-ис дьыала уорганын оперативнай-розыскно үлэтэ
-тактико-специальнай уонна огневой бэлэмннии
-барыллыыр силиэстийэ
-социальна-гуманитарнай дисциплиналар
-ис дьыала уоганнарын салайыы
-холуобунай быраап
-холуобунай процесс
-физическй уонна боевой бэлэм
-экэнэмиичэскэй дисциплиналар.
Рейтиннэрэ.
Арассыыйа ИДьМ Уфатааҕы юридическай института
1. Уфа куорат үрдүк үөрэх тэрилтэлэрин рейтинигэр 21-с миэстэ
2. Башкортостан үрдүк үөрэх тэрилтэлэрин рейтинигэр 42-с миэстэ
3. Арассыыйа үрдүк үөрэх тэрилтэлэрин рейтинигэр 1719-с миэстэ.
Ссылкалара.
https://xn--h1av7a.xn--b1aew.xn--p1ai/ 
https://vuzoteka.ru/%D0%B2%D1%83%D0%B7%D1%8B/%D0%A3%D0%AE%D0%98-%D0%9C%D0%92%D0%94-%D0%A0%D0%A4/%D1%81%D0%BF%D0%B5%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8
https://02.xn--b1aew.xn--p1ai/contact/%D0%9E%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D1%8B%D0%B5-%D0%BE%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%B8-%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%8B-%D0%9C%D0%92%D0%94-/%D0%A3%D1%84%D0%B8%D0%BC%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9-%D1%8E%D1%80%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9-%D0%B8%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%82-%D0%9C%D0%92%D0%94-%D0%A0%D0%BE%D1%81%D1%81%D0%B8%D0%B8
Вок. Вок (кантон. wok6 (鑊), кит. guō (锅)) — төгүрүк дириҥ кыра диаметрдаах лоппоҕор түгэхтээх китайскай хобордоох.
Вок көрүҥнэрэ.
Yгэс буолбут вок.
«Арҕаалар» хобордоохтору кытта тэҥнээн көрдөххө, үгэс буолбут вок сферическэй быһыылаах түгэхтээх. Азиатскай үгэс быһыытынан вок аһаҕас чохтоох билиитэлэргэ аһы астыырга туттуллубута. Вок түгэҕиттэн кыра диаметрдаах билиитэ үөһээҥҥи хайаҕаһын үрдүгэр ууруллар, онон бигэ туруктанар. Угольные плиты обеспечивали при относительно небольшом расходе топлива нагрев до очень высоких температур.
Хаптаҕай түгэхтээх вок.
Аныгы усулуобуйаҕа үгэс буолбут вок хобордоохторунан аһы-үөлү астыырга аналлаах таас билиитэ оннугар анал газ эбэтэр электрическэй билиитэлэри тутталлар. Ол эрээри үгүс куукуналарга, общественнай аһылык тэрилтэлэргэ, анал плиталар суох буолан, хаптаҕай түгэхтээх вок киэҥник туһаныллар. Ол гынан баран, итинник хобордоохтор оригинал толору температурнай режимын тутуспат.
Боростуой куукунарга вок туттарга араас тэриллэр туттуллаллар: вок билиитэ ньууругар тутуһарыгар анал тиэрбэстэр, вок атахтара, эрэһээҥкэлэр уонна үрдүк кыамталаах анал горелкалар.
Дьиҥнээх вок 250 кыраадыска тиийэ итийэрин быһыытынан, вок антипригарнай покрытията суох: ол оннугар сөпкө кырытыннарыллыбыт ньуур туттуллар.
Индийскэй вок.
Индияҕа вок икки араас көрүҥэ баар: үгэс буолбут киэҥ кырыылаах (тамильскай) уонна кыра диаметрдаах (кахари).
Вок иһигэр аһы бэлэмнээһин.
Вок температурата саамай тутаах кээмэйэ буолар. 
Күүскэ ититиллибит вок үрдүгэр аһы астааһын процеһа Лейденфрост эффектынан барар. Иннэ гынан ас тимир ньууругар сыстыбат, ол оннугар куруук кини үрдүнэн сылдьар.
Куһаҕаннык ититиллибит вок бэйэин улахан тимир хобордоох курдук туттар, онуоха аһылык киниэхэ мас арыытыттан тутулуга суох күүскэ хаахтыйар.
Элбэх электрическэй билиитэлэр наадалаах температураҕа тиийэ ититиигэ кыамталара тиийбэт. Билиитэ кыамтатыттан төһө арыы кутуллара тутулуктаах. Төһөнөн вок аҕыйах итиини ылар да, соччонон элбэх арыы туттулларыгар тиийэр уонна соччонон өр күүттэргэ тиийэҕин, хаһан вок итийиэҕэр диэри.
Улахан порциялары бэлэмнииргэ анал газ горелканан эбэтэр чох оһоҕунан туһаныахха эрэ сөп.
Сахабазальт Каркаснай Дьиэ бырайыага. Каркаас Дьиэ () Түргэнник оҥоһуллар конструкция, онно туох баар элеменнэр бэйэ- бэйэлэрин кытта сибээстээхтэр.
Дьиэ олоҕүн оҥоруу, мэлгэһэ:.
Аан бастаан тэлгэһэ иһигэр дьиэни ханан олордору үчүгэйдик толкуйдаан баран быһаарыллар. Онтон дьиэ олоҕун таастаах кумаҕы (ПГС) кутан, ол суох сиригэр өрүс тааһын, эбэтэр горелик тааһы, итилэр суох буоллахтарына хочуолунай умайбыт чоҕун (шлагы) хомуйан үрдэтэллэр, чиҥэтэллэр. Умайбыт чоҕу туттар түгэҥҥэ дьиэ олоҕор умайа илик чох кыбыллан кэлсибэтин туһугар кыһаныллыахтаах: чох кыырпаҕа уот туруутун төрдө буолуон сөп.
Ититии:.
Дьиэ ититиитэ уонна салгылатыыта СНиП 41,1-2003 "Отопление, вентиляция и кондиционирование" ирдэбилигэр сөп түбэһиннэрэн оҥоһулунна. Ититии ситимэ анал турбалаах, алларанан арахсыылаах, сылаас эргиччи сылдьарын хааччыйар. GLOBAL секциялаах ититэр тэрил туруоруллар. Ититэр ситим салгынныырын Маевскай кыраанын нөҥүө таһаарыллар. Ситим үлэтин балансировкалыыр кылаапаннар көмөлөрүнэн уларыта сылдьыахха сөп. Blue Ocean полипропилен турбалар, ГОСТ Р52134-2004 сөп түбэһиэхтээхтэр.
Итиини биэрээччи - Термостайл ЭПН-02 элек-трическэй хочуол. Ханна хайдах оттук киирбитинэн көрөн сорох сиргэ гаас хочуола, сорох сиргэ маһынан дуу, таас чоҕунан дуу оттуллар оһохтор.
Салгылытыы.
Дьиэ иһинээҕи салгын көҥүллүк эркин 2,200 таһымыгар баар 150х150 аһылларсабыллар форточкалар нөҥүө көҥүл киирэр-тахсар.
Уунан хааччыйыы уонна канализацияны үлэлэтии:.
Уунан хааччыйыы уонна канализацияны үлэлэтии СНиП 2.04.01-85* "Внутренний водопровод и канализация" ирдэбилигэр сөп түбэһиннэрэн оҥоһулунна.
Дьиэ иһинээҕи уу ситимэ 15,25 мм. диаметрдаах "Рандом сопополимер", эбэтэр металлоплас-тик турбаларынан тардыллар.
Канализация ситимэ 15см. диаметрдаах дьиэт-тэн со5отох тахсыылаах буолар. Иһирдьэ ситим 50,100 мм диаметрдаах полипропиленовай турбаларынан тардыллар.
Септик.
Септик с-255 мааркалаах, 5мм халыҥнаах ГОСТ 27772-88* сөп түбэһэр ыстаалтан оноһуллар. Ыстаа-лы илиинэн иһэрдэр түбэһэр электродтар туттуллаллар. Кирдээх ууну мунньар иһит тас өттө, түгэҕэ "Сахабазальт" П-125, 10-15 см. халыҥнаах сылаас үллүгүнэн бүрүллэр. Тас өттө бүтүннүү ОСП матырыйаалынан тиһиллэр. ГОСТ 24454-80*Е сөп түбэһэр хаптаһыннартан таҥыллар.
Уһук Илиннээҕи судаарыстыбаннай физическэй култуура акадьыамыйата. Уһук Илиннээҕи судаарыстыбаннай физическэй култуура акадьыамыйата
Уһук Илиннээҕи судаарыстыбаннай физическэй култуура акадьыамыйата - Арассыыйаҕа Хабаровскай куоракка баар үрдүк үөрэх тэрилтэтэ.
Устуоруйата.
1967 с. муус устар 21 күнүгэр ССРС МС уурааҕынан Хабаровскайдааҕы судаарыстыбаннай физичэскэй култуура института төрүттэммит.
Факультеттара.
1. Тренерскай факультет
2. Педагогическай факультет
3. Физкультурнай-оздоровительнай факультет
4. Заочнай үөрэх факультета
5. Квалификацияны үрдэтии уонна хос идэҕэ бэлэмнэнии факультета.
Акадьыамыйаҕа Уһук Илиннээҕи бэдэрээлинэй уокурук физичэскэй култууратын эйгэтигэр, успуортугар уонна туризымыгар анаан үрдүк квалификациялаах үлэһиттэри бэлэмнииллэр.
Акадьыамыйаҕа 106 преподаватель үлэлиир, ол иһигэр, 18 наука дуоктара уонна бэрэпиэссэр, 53 дассыан уонна наука хандьыдаата, 4 Арассыыйа үтүөлээх тренера, 3 АБ физичэскэй култууратын үтүөлээх үлэһитэ, 2 АБ үрдүкү оскуолатын үтүөлээх үлэһитэ бааллар.
1200 устудьуон дьарыктанар.
Үрдүк үөрэх тэрилтэтин базатыгар Олимпийскай акадьыамыйа үлэлиир.
Акадьыамыйа бэрэстэбиитэлистибэтэ Петроваловскай-Камчатскайга, Спасск-Дальняйга, Магадаҥҥа, Биробиджаҥҥа, Артемҥа бааллар.
45 сыл үлэлээбитин устата, 8000 үрдүк үөрэхтээх, 400-тэн тахса орто анал үөрэхтээх уонна 150-тан тахса научнай-педагогическай үлэһиттэри бэлэмнээбит.
Акадьыамыйа нэһилиэнньэ олоҕо чөл буолуутугар успуорт үрдүк ситиһиилэрин аныгы технологияларын тарҕатар наука, успуорт уонна култуура эрэгийиэннээҕи киинэ буолар.
Рейтиннэрэ.
Уһук Илиннээҕи судаарыстыбаннай физическэй култуура акадьыамыйата
1. Хабаровскай куорат үрдүк үөрэҕин тэрилтэлэрин рейтинигэр 7-с миэстэ
2. Хабаровскай кыраай үрдүк үөрэх тэрилтэлэрин рейтинигэр 9-с миэстэ
3. Арассыыйа үрдүк үөрэҕин тэрилтэлэрин рейтинигэр 849-с миэстэ.
Ссылкалара.
https://eduscan.net/colleges/dvgafk 
https://vuzoteka.ru/%D0%B2%D1%83%D0%B7%D1%8B/%D0%94%D0%92%D0%93%D0%90%D0%A4%D0%9A
https://vuzopedia.ru/vuz/3267/spec