Функция. Функция чэрчитэ, суолталарын түмсээнэ. Функция— математика биир сүрүн өйдөбүлэ. "Функция диэн" formula_1 "уларыйааччы formula_2 уларыйааччыттан тутулуга" (манна formula_2 хас биирдии суолтатыгар formula_1 биир эрэ суолтата туhааннаhар) аттанарын санатабыт.
formula_2 — "тутулугар суох уларыйааччы (переменная — мат. термин) эбэтэр аргумент", оттон formula_1 — "тутулуктаах уларыйааччы" дэнэр. formula_1 "уларчыйааччыны" formula_2 "уларыйааччыттан функция" диэххэ сөп. Тутулуктаах уларыйааччы суолталарын "функция суолталара" диэн ааттыыллар.
formula_1 уларыйааччы formula_2 уларыйааччыттан тутулуга функция буоллаҕына, ону кылгастык formula_11 диэн суруйаллар (ааҕыллар: formula_1-тэҥ formula_2-тэн f-кэ). formula_14 символынан аргумент суолтата formula_2-кэ тэҥэр функция туhааннаах суолтатын бэлиэтииллэр.
Холобур.
Функция formula_16 формуланан бириллэр буоллун. Оччоҕо formula_17 диэн суруйуохха сөп. formula_2 суолталара formula_19 тэҥэр функция туhааннаах суолталарын, а.э., formula_20 буолуоҕуҥ:
 formula_21;
 formula_22;
 formula_23.
formula_24 диэн суруйууга formula_25 оннугар атын да буквалары: formula_26 уо.д.а. туттуохха сөп диэн бэлиэтиэҕиҥ.
Тутулуга суох уларыйааччы бары суолталара "функция чэрчтин" үөскэтэллэр. Тутулуктаах уларыйааччы ылар бары суолталара "функция суолталарын түмсээнин үөскэтэллэр".
Функция формуланан бэриллибит уонна чэрчитэ ыйыллыбатах буоллаҕына, функция чэрчитэ аргумент ол формула оруннаах буолар бары суолталарыттан турар диэн ааҕаллар. Холобур, formula_27 функция чэрчитэ — бары чыыhылалар түмсээннэрэ; formula_28 функция чэрчитэ — formula_29-тэн атын бары чыыhылалар түмсээннэрэ.
Дьиҥнээх процеhы көрдөрөр функция чэрчитэ процесс барар чопчу усулуобуйатыттан тутулуктаах. Холобур, тимир сүрүнү ититиигэ сүрүн formula_30 уhунун t температураттан тутулуга formula_31 формуланан бэриллэр, манна formula_32 — cүрүн бастааҥҥы уhуна, formula_33 — линейнэй уhааhын коэффициена. Бу формула t бары суолтатыгар оруннаах. Ол эрэн formula_34 функция чэрчитинэн линейнэй уhааhын сокуона туолар аҕыйах уонунан эрэ ааҕыллар кыраадыстаах арыт буолар.
"Функция графига диэн координаталаах хаптал аргумент суолталарыгар тэҥ абсциссалардаах уонна функция туhааннаах суолталарыгар тэҥ ординаталардаах точкаларын түмсээнэ ааттанарын санатабыт."
Линейнэй функцияны, а.э., formula_35 формуланан бэриллэр функцияны, манна formula_36 — хайа эрэ чыыhылалар; көнө пропорцияланыыны — линейнэй функция formula_37 формуланан бэриллэр быстах түбэлтэтин, манна formula_38; түҥнэри 
пропорцияланыыны—formula_39 функцияны, манна formula_38.
formula_35 функция чэрчитэ — бары чыыhылалар түмсээннэрэ, оттон графига — көнө сурааhын. formula_38 буоллаҕына, соҕотох formula_43 чыыhыла.
Түҥнэри пропорцияланыы холобура: formula_44 күүрүүтэ уларыйбат ток formula_45 күүhүн аhарааччы formula_46 утарсыытыттан тутулуга formula_47, биир тэҥник хамсыыр эттик formula_48 ырааҕы барарыгар formula_49 бириэмэ formula_50 түргэнтэн тутулуга formula_51.
Оссө биир функцияны, чуолаан эттэххэ, formula_52 формуланан бэриллэр функцияны, көрүөскөҕүҥ.
formula_53 этиллин ханнык баҕарар formula_2-кэ оруннаах, онон бу фнкция чэрчитэ — бары чыыhылалар түмсээннэрэ. formula_55 буоллаҕына, formula_56 буоллаҕына, formula_57. Онон formula_52 функцияны маннык суруйуохха сөп:formula_59Бу функция графига formula_60 арыкка formula_61 функция графигыныын сөп түбэсиhэр, оттон formula_62 арыкка formula_63 функция графигыныын. График сардаҥаттан турар: олор координаталар саҕаланыыларыттан тахсаллар уонна formula_64 координаталаах муннуктар биссектрисалара буолаллар.
Туһаныллыбыт сирдэр.
Ыстатыйаны суруйда Маймага Айтаал БА-ФИИТ-18