mariaria/ykt_dataset huggingface dataset:
Иннокентий Ильич Сыроватскай - Дүөндүн. Иннокентий Ильич Сыроватскай - Дүөндун поэт, тылбаасчыт, краевед.
Уус Алдан оройуонун Тэбиик (Дүпсүн) нэһилиэгэр 1941 с. ахсынньы 17 күнүгэр төрөөбүтэ. 2001 сылтан СӨ суруналыыстарын, 1985 сылтан ССРС (РФ) суруналыыстарын Сойууһун чилиэнэ. 1969 сыллаахха СГУ саха тылын уонна литературатын отделениятын бүтэрбитэ, үс поэтическай, түөрт краеведческай кинигэ автора, элбэх автор кинигэтин редактора. Сүүрбэттэн тахса лирическай хоһоонугар араас мелодистар ырыа айаллар. "Уйгу сирэ - Уус Алдан" , "Олоҥхо ыһыаҕа", "Сүгүрүй, үс саха төрүөҕэ", "Бастыҥ дьонноох Баатаҕай" гимн буолбут хоһооннордоох. Күлүмнүүр аатынан Государственнай бириэмийэ бастакы лауреата (2016). СӨ суруналыыстарын Сойууһун олохтообут Шувалов аатынан бириэмийэ иккис хаһаайына. 1973–1987, 1991–2017 сс. барыта 35 сыл "Ленинскэй тэрийээччи" "Мүрү саһарҕата" хаһыат эппиэттиир секретара, 2018 сылтан отдел редакторынан үлэлиир.
Бурцев Данил Гаврильевич. Үлэ геройа Бурцев Данил Гаврильевич.
Данил Гаврильевич Бороҕон улууһун (билиҥҥинэн Уус-Алдан) Хоро нэһилиэгэр, 1899 сыл ахсынньы 17 күнүгэр төрөөбүтэ. Аҕата Хабырылла 30-ча сүөһүлээх сэниэ ыал эбит. Ийэтэ Настаачыйа турбут-олорбут, саҥарбыт-иҥэрбит бэрт сытыы дьахтар эбитэ үһү.
Бурнашева Ульяна Ивановна - Уйана. Бурнашева Ульяна Ивановна - Уйана — Россия журналистарын союһун чилиэнэ, Саха Республикатын культуратын туйгуна. 1960 сыллаахха Чурапчы улууһугар төрөөбүтэ. Илин Сибиирдээҕи государственнай култуура институтун театральнай, режиссура салаатын үөрэнэн бүтэрбитэ.
Жирков Александр Николаевич. Жирков Александр Николаевич — саха бэлиитигэ, Ил Түмэн бэрэстээтэлин солбуйааччы.
почетный гражданин Дюпсюнского наслега
Окоемов Пётр Иванович. Окоемов Петр Иванович 1957 сыллаахха атырдьах ыйын 12 кунугэр Уус-Алдан Бэрт-Ууhун нэhилиэгэр Чирэпчигэ тɵрɵɵбʏт.
Оскуоланы 1975 сыллаахха Мʏрʏ нэhилиэгэр бʏтэрбит. Оскуолаҕа ʏɵрэнэ сылдьан ʏчʏгэй тренердарга тʏбэhэн, кʏʏстээх базаны ылбыт,ол курдук Кэптэнигэ ʏɵрэнэр кэммэр Дьячковскай Григорий Константиновичкэ, Мʏрʏгэ ʏɵрэнэр кэмигэр Румянцев Василий Васильевичкэ, Слепцов Владимир Пантелеймоновичкэ эрчиллибит, кинилэр спорт эйгэтигэр угуйбуттара.
Онтон сиэттэрэн 1979-1981 сылларга ЯПУ-га спорт ɵттʏнэн ʏɵрэммит, ол кэмнэ Бурляев Иван Алексеевичкэ республика старшай тренерыгар эрчиллибит.
Улахан марафон (42 км 195 м) Саха сиригэр 1979 сылтан ыытылыбыта. Онно I-кы, II-с марафону убаастыыр убайа, чугас доҕоро Уус-Алдан Тандатын чулуу уола, Заболоцкай Анатолий Михайлович кыайбыта.
1980 сыллаахха II-с марафонна кыттан IV-с миэстэ буолбут.
1981 сыллаахха 30 км Республика сʏʏрʏʏгэ чемпионатыгар кыттан эмиэ IV-с буолбут. 1ч 41м 27с кɵдɵрʏʏлээх кэлэн.
1981 сыл кʏhʏн Улахан марафонна 2ч 31м 51с кɵрдɵрʏʏлээх кэлэн Чемпион ʏрдʏк аатын ылбыт.
Ити сылларга Уус-Алдан хамаандата марафонна икки кубогы ылан, спорт эйгэтигэр букатыннаахтыы ɵйдɵбʏлгэ хаалбыта.
Убаайдарыгар, доҕотторугар сʏʏрʏʏгэ угуйбут Улуу сʏʏрʏʏктэргэ Слепцов Владимир Пантелеймоновичкэ, Заболоцкай Анатолий Михайловичкэ махтала муңура суох.
Ити сылларга Саха сирин сʏʏрʏʏтʏн сборнайыгар киирэн Улан-Удэ, Иркутскай, Омскай, Гагарино (Смолкенскай уобалас) куораттарыгар бэйэтин кыаҕынан кыттыбыт.
Сʏʏрʏʏттэн менискэтин ɵлɵрɵн, операциялатан эрдэ тохтообут.
Дуобакка сʏʏрэн бʏтэн баран дьарыктанан саҕалаабыт.
Уус-Алдан аатыттан республика элбэх турнирдарыгар кыттан ʏрдʏк ситиhиилэри, кыайыылары аҕала сылдьыбыт.
Улахан ситиhиитэ Красноярскай кыраай полуфиналын ааhан, Нижнэй - Новгородка Россия финалыгар 7-с миэстэ буолбутут, ити дьыл Волгоград куоракка I-е Всероссийские летние сельские спортивные игры кыттан I-ы миэстэ буолбут.
1996 сыллаахха Россия финалыгар 16 киhи иhигэр киирэн кыттыыны ылбыт. Финалга 8 былырыынны миэстэлэспит уонна 8 полуфиналлары ааспыт дуобаччыттар кытталлар этэ.
Билигин даҕаны улууhун чиэhин наада буоллаҕына кɵмʏскʏʏ сылдьар
Дуобакка ситиhиилэригэр улахан кылааттарын оройуон кʏʏстээх дуобаччыта Бурнашев Юрий Алексеевич, онтон кэлин республика старшай тренерэ Азаров Александр Гаврильевич киллэрбиттэрэ.
Хамыдал сайылык. Хамыдал сайылык - Уус Алдан Курбуһах нэһилиэгин "Соҕуруу Оттоохой" уонна "Илин Сараах" аҕаларын уустарын саамай улахан киин сайылыктара этэ. Курбуһах нэһилиэгин үрдүнэн даҕаны биир биллэр, бөдөҥ сайылык эбит. Ол көстөр: икки Курбуһах нэһилиэгэ биир эрдэхтэринэ сайыҥҥы күөх кылааны үллэстэр нэһилиэк уопсай мунньаҕар киһи, тойон бөҕө мустан уонча хонукка мунньахтыыллара үһү.
С
Решетникова Вария Федоровна. Решетникова Вария Федоровна-"Россияҕа социальнай сулууспа 100 сыла" бэлиэ хаһаайката.
1972 сыллаахха Мэҥэ-Хаҥалас оройуонун Баатара нэһилиэгэр төрөөбүтэ.
Сыроватская Елена Николаевна. Сыроватская Елена Николаевна - Саха Республикатын үөрэ5эриитин уонна ыччат политикатын туйгуна, Россия суруналыыстарын союһун чилиэнэ.
МУРУ
Решетникова Варвара Федоровна. Решетникова Варвара Федоровна - участник II съездов молодых писателей РС(Я)
Тереебут дойдута Уус Алдан.
Павлова Лена Семеновна. Павлова Лена Семеновна, 2008-2017 с.с. "Мүрү нэһилиэгэ" МТ дьаһалтатын баһылыгын солбуйааччы, СӨ үөрэҕириитин,СӨ ыччакка политикатын туйгуна, улуус мунньаҕын депутата, улуус координационнай киинин салайааччыта.
Мүрү нэһилиэгэр төрөөбүт.
Бурцев Семён Иванович. Бурцев Семён Иванович- А5а дойду улуу сэриитин кыттыылаа5а
Хоро нэьилиэгэр 1911 сыллаахха тереебут.
Афанасьева Надежда Петровна. Афанасьева Надежда Петровна.
Еспех нэьилиэгэ
Эрбэһин (Уус Алдан сирэ). Эрбэһин - бу Уус Алдан биир маанылаах сирэ. Уруккута Дүпсүн улууһун сирэ этэ. Кэрэ айылҕалаах, бултаах-астаах, элбэх саханы саха дэппит биллэр дьоннордоох сир.
Попова Акулина Серафимовна. Попова Акулина Серафимовна — олоҥхону чинчийбит учуонай, Таатта улууһун Ытык киһитэ, бөлүһүөпүйэ билимин хандьыдаата.