mariaria/ykt_dataset huggingface dataset:
IPhone 14 Pro. iPhone 14 Pro (Айфон 14 Про) — Apple тэрилтэ 2022 сыллаах флагман төлөпүөннэрэ, Балаҕан ыйын 7-8 күннэригэр 2022 күн сирин көрдөрдө. Улахан размердаах вариана - iPhone 14 Pro Max.
iPhone 14 Pro саҥа Apple A16 чиптаах уонна саҥа iOS 16 үлэлиир операционнай системалаах буолар. 
Саха Сиригэр уонна Арассыыйаҕа санкцияларынан сибээстээн атыыга тахсыбат, ол эрэн дьон сим биир Казахстан нөҥүө эбэтэр "челноктар" нөҥүө атыылаһаллар. 
Бу iPhone 14 Pro саха тылын поддержкалыыр буолар, iOS систематыттан.
Apple Park. Apple Park — Apple тэрилтэ сүрүн офиһын уонна салалтатын дьиэтин ааттыыллар, 2017 сыллаахха Норман Фостер дизайынынан тутуллубута.
Норман Фостер. Норман Фостер () - Улуу Британия биллэр архитектора уонна дизайнера.
Купертино. Купертино — Калифорния штатыгар баар кыракый куорат, Аан Дойдуга IT тэрилтэлэр баалларынан биллэр, олор ахсааннарыгар Apple уонна Symantec.
NortonLifeLock. NortonLifeLock (урукку аата Symantec) — АХШ тэрилтэтэ, Аан Дойдуга биир биллэр кибер харыстабыл эйгэҕэ үлэлиир тэрилтэ. Салалтата — Купертино.
Стив Дьобс. Стив Дьобс — Apple империатын төрүттээбит киһи, улуу киһи.
Apple TV+. Apple TV+ — Apple тэрилтэ киинэ устар, мультик айар уонна стриминг нөҥүө көрдөрөр сервиһа. Аан Дойдуга биир улахан. Сүрүннээн Apple эрэ техникаларынан көстөр.
Нестеров Василий Иванович. Василий Иванович Нестеров — учуутал, СӨ үөрэҕириитин үтүөлээх үлэһитэ, СӨ үөрэҕириитин туйгуна.
1960 сыллаахха балаҕан ыйын 8 күнүгэр төрөөбүтэ.
IPhone X. iPhone X (iPhone Ten, ол эбэтэр Онус айфон) — Apple 2017 сыллаахха таһаарбыт флагман төлөпүөнэ, Apple A11 чиптаах. 
2018 сыллаахха тупсарыллыбыт вариана тахсыбыта - iPhone XS.
IPhone XS. iPhone XS уонна улахан вариана iPhone XS Max — Apple 2018 сыллааҕы флагман төлөпүөннэрэ, iPhone X тупсарыллыбыт вариана буолар.
Vivo X70. Vivo X70 уонна тупсарыллыбыт вариана Vivo X70 Pro — Vivo тэрилтэ 2021 сыллаахха таһаарбыт флагман төлөпүөннэрэ. Аан Бастакы — Zeiss линзалары туттубута камераларыгар. 
2022 сыллаахха тупсарыллыбыта тахсыбыта - Vivo X80.
Carl Zeiss AG. Carl Zeiss AG (Карл Зайц) — Германия тэрилтэ, Аан Дойдуга биир бөдөҥ оптическай линзалары оҥорор, Mitsui Group оптическай линзалары оҥорор конгломерат тэрилтэлэр бөлөхтөрүгэр киирэр, ол эрэн технологическай процестара автономнай. 
Ону таһынан Карл Зайц тэрилтэ биир бөдөҥ медицинскай техникалары оҥорорунан биллэр, биолабораториялары.
Fortuna 500, Nasdaq курдук индекска акциялара холбонор.
Honor (бренд). Һonor — Huawei конгломератка киирэр тэрилтэ, Аан Дойдуга биир бөдөҥ төлөпүөннэри оҥорорунан биллэр. 2021 сылтан ыла технологическай процестара Huawei төлөпүөннэргэ сыһыана суох.
Sony Mobile. Sony Mobile (урукку аата Sony Ericsson) — Sony конгломерат смартфоннары уонна планшеттары оҥорор салаата, туспа тэрилтэ, Sony иһигэр холбоммот, ол эрэн кини бизнес эйгэтигэр конгломератка холбонор. Аан Дойдуга биир бөдөҥ тэрилтэ.
Fortuna 500, Nasdaq индекска ааҕыллар.
Globalstar. Globalstar — АХШ тэрилтэтэ, Аан Дойдуга биир бөдөҥ спутниктары айар уонна көтүтэр тэрилтэ.
Fortuna 500 компонеҥҥа холбонор.
Apple Music. Apple Music — Apple ырыа уонна радио иһитиннэрэр стриминг сервиһа.
Яндекс Музыка. Яндекс Музыка — Яндекс тэрилтэ ырыа иһитиннэрэр стриминг сервиһа.
VK Музыка. VK Музыка — Вконтакте тэрилтэ ырыа иһитиннэрэр стриминг сервиһэ.
2018 сылга Сурутааччылар ахсааннара 1,2 мөлүйүөн этэ[4]. Өссө 303 тыһ. киһи боробулуоханан туһанар. Иһитиннэрэринэн vc.ru, «ВКонтакте» бэрэстэбиитэллэрэ социальнай ситимнэргэ төлөбүрдээх сурутууну төһө туһанааччылары социальнай ситимнэргэ сервиһи туһаналларын, онтон төһөнү «Мегафон» тарифтарынан ылбыттарын, бу социальнай ситимнэргэ плимитнай музыка киллэрбитин ыйытыыга хоруйдуур кыахтара суох. Mail.ru группа[5]. Ол сыл түмүгүнэн чинчийэр тэрилтэ Үлэни- хамнаһы үлтүрүтэн биэрэр.
YouTube Music. YouTube Music — Google уонна YouTube ырыа иһитиннэрэр стриминг сервиһэ.
Lionsgate. Lionsgate (Лайнсгейт) — АХШ киинэ устар уонна мультик айар тэрилтэтэ, медиякомпания. 
Fortuna 500 холбонор.
Starz. Starz — АХШ биллэр телеканала, саҥа тахсыбыт сериаллары уонна киинэлэри көрдөрөрүнэн биллэр. Урут Саха Сиригэр Радуга ТВ нөҥүө көрдөрөр, сүрүннээн Бүлүү бөлөх улуустарга.
Zetflix. Zetflix (Зетфликс) — Zona ресурсун туһанар туспа интернет ситимигэр босхо киинэ көрдөрөр сайт, регистрациата суох. Нелегальнай сайт буолар, пиратскай киинэлэри мунньар, сүрүннээн Prime Video уонна Netflix оҥоһуктарыттан.
Саайта: https://zetfix(точка)online/ уонна https://zetflix24.app/
VPN нөҥүө туттарга сөбүлэнэр, интернет провайдер билбэтин курдук.
Revolut. Revolut — Улуу Британия финтех тэрилтэтэ, биир түргэнник сайда турар.
Beats Electronics. Beats Electronics — АХШ тэрилтэтэ, Аан Дойдуга биир бөдөҥ кулгаахха кэтэр ырыа истэр тэриллэри оҥорор уонна айар тэрилтэ. 2015 сыллардаахха Аан Дойдуга уонна Саха Сиригэр Monster Cable диэннэр популярнай буола сылдьыбыттара.
Dr. Dre диэн биллэр рэпер Beats Electronics тэрилтэни төрүттээбитэ.
2014 сылтан Beats Electronics тэрилтэ Apple бас билиитигэр киирэр, ол эрэн производственнай линиялара туспалар. 
Nasdaq компонеҥҥа холбонор.
Monster Cable. Monster Cable — АХШ тэрилтэтэ, Аан Дойдуга биир бөдөҥ клубтарга анаан колонкалары оҥорор тэрилтэ, массыыналарга сабвуфердары. 
Fortuna 500 холбонор.
70% тэрилтэ өлүүтүн (долятын) Mitsui Group конгломерата бас билэр, онно Mitsui аудиосистемалары салайар активыгар холбонор.
SSN. Social Security Number (кыччатан SSN, ) — АХШ биир тутаах докумуона, хас биирдии Америка олохтооҕо төрүөҕүттэн бэриллэр докумуона. Сүрүннээн SSN 9 сыыппараттан турар.
SSN киһиэхэ биирдэ эрэ бэриллэр, төрүөххүттэн өлүөххэр дылы.
SSN туохха наадалааҕый?
Кимиэхэ бэриллэрий?
PS: Арассыыйаҕа СНИЛС аналога буолар.
Хара төлөпүөн. Хара төлөпүөн () — АХШ триллер киинэтэ, дьиҥнээх олоххо буолбут түгэнтэн. 2014 сыллаах кэпсээнинэн уонна 1978 сыллаах үһүйээнинэн 2021 уһуллубут. Аан Дойдуга Бэс ыйын 24 күнүгэр 2022 прокатка тахсыбыта. 
Universal Pictures медияконгломерат устуута уонна үлэтэ буолар, дистрибьютора эмиэ кини.
Сүжета.
Колорадо штатыгар Денвер оҕолору эттээн өлөрөр өлөрүөхсүт маньяк баар, кини куоратка 5 оҕону өлөрөр. 6 оҕону Финни Блэйк диэн тутар... ол оҕоҕо 5 кини иннинэ өлбүт оҕолор Хара төлөпүөн нөҥүө сибээскэ тахсаллар.
Лоубой (трейлер). Лоубой () ол эбэтэр өссө тарҕаммыт өйдөбүлүнэн трейлер — АХШ дойдутугар культ буолбут түгэн, эдэр ыччат уонна хиппилар трейлерга олохсуйаллар. Трейлер, ол эбэтэр лоубой массыынаҕа сыстар вагон курдук буолар. Иһигэр кухнята (китчен), спальнята (бедрум), туалета уонна дууштанар сирэ (бэтрум), заалата (ливинг рум) баар буолар.
Трейлер дьиэ курдук буолар, сыаната чэпчэки, сир налогун төлөөбөккүн. 
2022 сыллаахха Америкаҕа 21000 саха олороруттан 70 саха киһитэ трейлерга олорор. Уопсай ылан көрдөххө 340 мөллүйүөн киһилээх дойдуга 2 миллион киһитэ трейлерга олорор. Ол эбэһээт дьадаҥылар диэн буотах — "это образ жизни". 
Холобура, Америкаҕа чааһынай дьиэ сыаната ортотунан 350000$ (Нью Йорка уонна Лос Анджелеска 800000$, атын штаттарга 250000$) буоллаҕына, трейлеры 4500$-13000$ булуохха сөп. Эбиитин сир налогуттан босхолоноҕун.
Америкаҕа RV паркалар диэн бааллар. Ол специальнай трейлерга олорор дьоннор.
Сиһилии Караван трейлер.
Караван трейлер. Караван трейлер () — АХШ, Германия, Дьоппуон, Соҕуруу Корея, Канаада курдук сиргэ дьон олорор дьиэлэрэ. Атыннык эттэххэ көлөһөлөөх дьиэлэр.
Иһигэр дьиэ курдук туалет, ванна, дууш, утуйар хос, заала баар буолар.
Poppy Playtime. Poppy Playtime — PC, Android, Linux, iOS курдук системаларга тарҕаммыт сүрвивал һоррор видео оонньуу. Сүрүн герой — Хагги Вагги.
Huggy Wuggy. Huggy Wuggy — Poppy Playtime видео оонньуута сүрүн геройа. 
Дьокуускайга Huggy Wuggy итирик сылдьарын көрбүттэрэ — https://sakhalife.ru/videoprikol-priklyucheniya-veselenkogo-haggi-vaggi-v-yakutske/
Go, Dog. Go! (сериал). «Go, Dog. Go!» диэн Америка анимация сериала. Сериал премьерата 2021 сыл тохсунньу 26 күнүгэр Netflix платформаҥа буолбута.
Ол онно раактар ыллыыллар (киинэ). Ол онно раактар ыллыыллар () — мистикалаах триллер драма ис хоһоонноох АХШ киинэтэ, от ыйын 15 күнүгэр 2022 тахсыбыта.
Уһуллубут сирэ Хотугу Каролина сирэ. Sony Pictures үбүлээһинэн уһуллубут.
Сүжета.
Хотугу Каролина сиригэр болоталар бааллар, онно Киа диэн соҕотох дьахтар олорор. Кинини бары сэнииллэр. Биир дьээдьэ соҕотох дьахтары туһанан күүһүлүүр. Дьахтар өлөрөр ол киһини. Судка буруйа суох диэн буолар. Саҥа уолланар, ол эрэн дьахтар кырдьан өлбүтүн кэннэ — оҕонньоро эмээххинэ урут киһини өлөрбүт диэн биллэр.
Sony Pictures. Sony Pictures Entertainment (Сони Пикчерз Энтертеймент) — Дьоппуон тэрилтэтэ, Дьоппуон, АХШ, Канаада, Кытай сирдэригэр киинэ устар уонна тарҕатар студиалары бас билэр медиякомпания. Аатырбыт Sony конгломератка холбонор.
PlayStation Productions. PlayStation Productions — Дьоппуон тэрилтэтэ, Америка уонна Канаада дойдуларыгар киинэ устар уонна айар тэрилтэ. 
Салалтата — филиала Калвер Сити () (Калифорния, АХШ), сүрүн офиһа — Токио (Дьоппуон).
Sony конгломератка киирэр.
Sony Financial Holdings Group. Sony Financial Holdings Group — Sony конгломератка холбонор туспа харчы үп конгломерата. Конгломератка элбэх харысхабыл (страхования), бааннар уонна да атын тэрилтэлэр холбоноллор.
Sony Financial Holdings Group үлэлиир уонна өҥө оҥорор сирэ 174 омук сиригэр.
Арассыыйаны эһии, дьон утары үлэ. Арассыыйаны эһии, дьон утары үлэ () — кинигэ, 1999 сыллаахха Арассыыйаҕа буолбут терактарга Владимир Путин сыһыаннаах диэн кэпсэнэр.
2015 сыллаахха Арассыыйаҕа бу кинигэ атыыга тахсара бобуллубута.
Өлөксөөндүр Литвиненко. Өлөксөөндүр Литвиненко (1962–2006) — Арассыыйа агена. Арассыыйаны эһии, дьон утары үлэ диэн кинигэ суруйбутун иһин Владимир Путин дьоно өлөрбүттэрэ.
Трамадол. Трамадол — опиумтан оҥоһуллубут психотропнай эм буолар, таблетка курдук аптекаларга атыыланар. Саамай күүстээх обезбаливающай буолар. 
Арассыыйаҕа, Кытайга, Америкаҕа атыыланара көҥүллэнэр.
Украинаҕа, Беларуссияҕа, Казахстаҥҥа, Канаадаҕа бобуллар.
Playahitty. Playahitty — Италия евродэнс ырыа бөлөҕө, Саха Сиригэр 1995–2001 киэҥник биллэ сылдьыбыта.
La Bouche. La Bouche — Германия уонна АХШ евродэнс дуэт ырыа бөлөҕө. Саха Сиригэр киэҥник биллэр.
Looney Tunes. Looney Tunes (сахалыы: Луни Түнс) — АХШ мультига, сүрүн геройа — Баггс Банни (). 1930–2022 (билиҥҥээҥҥи дылы) көстөр уонна уһуллар. Элбэх сиквеллаах. 
Warner Bros медияконгломерат айымньыта буолар (сүрүннээн Walt Disney мультиктарын күлүү элэк оҥорон уонна пародиялаах оҥорбута).
DC Comics. DC Comics — АХШ комикстары таһаарар тэрилтэтэ, Аан Дойдуга саамай бөдөҥ. Warner Bros конгломератка киирэр.
Билиҥҥи кэм (телеканал). Билиҥҥи кэм () — АХШ телеканала нуучча тылынан Саха Сиригэр, Арассыыйаҕа, Украинаҕа, Узбекистаҥҥа, Казахстаҥҥа, Кыргызстаҥҥа интернет уонна аргыс нөҥүө көрдөрөр иһитиннэрэр. Үлэтин 2017 сыллаахха саҥалаабыта. 
Сыала соруга — демократия тарҕатыы, дьон зомбитыйыытын тохтотуу, уһугуннарыы. 
Көҥүл араадьыйата бас билэр.
Салалтата — Прага (Чехия).
Америка саҥата. Америка саҥата (сороҕор Америка куолаһа) — АХШ глобальнай планета үрдүнэн 86 омук тылынан 200 омук сиригэр интернет, радио, телевидение нөҥүө сонун уонна араас информация тарҕатар медия ресурсата.
Hello Sunshine. Hello Sunshine — АХШ саамай эдэр уонна саҥа үөскээбит, саҥа тахсан эрэр медия компанията. 2016 сыллаахха төрүттэммит.
Айта (киинэ). Айта (ааҥл: "Aita" эбэтэр Ayta) - Сайдам Барыл тэрилтэ уһулбут киинэтэ, Степан Бурнашев туруоруутунан. Биир кассовай киинэ буолар Арассыыйа иһинэн. 
Сүжета.
Дьайыы дьоҕус Саха бөһүөлэгэр баар. Күүстээх ардах, суол- иис алдьанар. Айаал 16 саастаах оскуола сатабыла, булт инспектора Айаал: бу киэһэ бииргэ үөрэнэр оҕолоруттан, кыыстара дьиэтигэр төннөн кэлбиттэрэ биллэр. Айта ыарахан туруктаах балыыһаҕа сытар, куртка киирэн " Афоня, мин эйигин абааһы көрөбүн!». Уорбалааһын тута полиция сотруднига Афанасий, нуучча, хас да сыл анараа өттүгэр бөһүөлэккэ үлэлии кэлбит киһи. Кини ол киэһэ дьиэтигэр диэри кыыһы дьиэтигэр аҕалла, полицияҕа ыччаты арыгыттан сылтаан полициялары ыҥырбыттар. Ол гынан баран, кини урут кыыһы кытта бодоруһубатаҕын, кини аатын билбэт да кыаҕа суоҕун бигэргэтэр. Сурах- садьык дэриэбинэҕэ түргэнник тарҕанар, олохтоохтор Афанасий буруйдарыгар эрэллээхтэр. Айаал уонна атын бөһүөлэктэр олохтоохторо ону дьүүллэһиэхтэрин баҕараллар эрээри, полиция отделын начальнига, Дьокуускай, уорбаланааччы Николай, биэрэр санаалара суох.
Быһыы- майгы аныгыскы күҥҥэ Айта өлбүтүн хонтуруолтан тахсар. Ону таһынан аһыллыыта хат буолан тахсар. Афанасий кыыьыгар Сардаана, маҕаһыын аттыгар дьахтар симиллэн баран, кэлин кини кыбартыыра урусхалламмытын билэр; кини бөһүөлэгин баһылыга быстах кэмҥэ бэйэтигэр ылар. Айаалы кытта кыаллыбат эбит. Афанасийы самыыртан таһааран баран кыаллыбат, киин былаастар вертолеттарыгар аккаастыыллар. Николай түүн Афанасий өрүһү туораан баран Айаал уонна кини доҕотторо харабылларын быһан баран, бары оҥочолорун барытын өрүскэ түһэрэр былааннаахтар. Онтон милиция учаастагар саба түһэллэр, онно Николай саа- саадах тутан ылан «кириэппэс»былаанын биллэрэр.
Ытыалаһыы кэнниттэн Айаал доҕотторун кытары сэрэтэрэ, аны туох да сүтэрбэккэ, тиһэҕэр диэри барара буолуо. Кинилэр полиция отделениетын штурмовкалыыллар уонна биир доҕотторо батыһаллар. Ол бириэмэҕэ следователь Саргылаана Галина, Айта ийэтэ Айаалы тохтото сатыыр. Ол курдук аккаастыыр, Саргылаана малы кэтэ сатыы сылдьар: кини тапталын туһунан хоһооннорун суруйбут тэтэрээтин көрөр. Айта төлөпүөнэ өлүөр диэри өрөмүөҥҥэ туттарбытыттан Саргылаана Галинааны кытта түүн ортото маастарга тиэтэйэллэр эбит. Телефонун чинитээри Айаал штурманы саҕалыырга бэлэмнэнэр, оттон полицейскайдар контратакаларын былаанын оҥороллор. Тиһэҕэр, төлөпүөнүн дьүөгэтэ Саргылаана Галинааны кытта Айталыын суруйсуутун көрөллөр, олортон Афоня тапталлаах киһитэ, атын бөһүөлэктэн Саха оҕото. Галина Хайыы- үйэ тракторга чугаһаан иһэр Айаалы тохтотор табыллар.
Сарсыныгар Николай үлэтин- хамнаһын түмүгүн таһаарбыт мунньаҕын ыытар. Быһылаан оптуобуһу афишалаабата быһаарылынна. Айаал Афанасийтан, бастатан туран, саҥа олоҕу саҕалыан баҕарар.
Хади Такташ.  
Хади́ Такта́ш (; дьиҥнээх аата Мухамметхади́ Хайру́ллович Такта́шев, ; тохсунньу 1 күнэ 1901 — ахсынньы 8 күнэ 1931) — татаар поэтэ, татаар сэбиэскэй поэзиятын төрүттээччилэртэн биирдэстэрэ.
Биографията.
Мухамметхади Хайруллович Такташев тохсунньу 1 күнүгэр1901 сыллаахха Тамбов күбүөрүнэтин Спасскай уеһын Сыркыды (Сургодь) дэриэбинэтигэр элбэх оҕолоох татаар бааһынайын кэргэнигэр төрөөбүтэ (билигиҥҥинэн Мордовия Торбеевскай оройуонугар). Бастаан төрөөбүт дэриэбинэтин медресетигэр, ол кэннэ кэккэлэһэ турар Пишля сэлиэнньэтигэр үөрэммитэ. Оскуолаҕа үөрэнэ сылдьан Габдуллаа Тукайы үтүктэн бастакы хоһооннорун айбыта. Поэт аймахтара Сургодь уонна Торбеево сэлиэнньэлэргэ олороллор.
1915 сыллаахха Бухараҕа көһөн тиийэн, атыыһыт аймаҕын дьиэтигэр үлэлиир, ол кэннэ бирикээсчик көмөлөһөөччүтүнэн үлэҕэ киирэр.
1918 сыллаахха «Олуг Төркстан» («Великий Туркестан») хаһыакка «Төркстан сахраларында» («В пустынях Туркестана») диэн бастакы хоһоонун бэчээттэтэр. Ол сыл күһүнүгэр төрөөбүт дэриэбинэтигэр төннөн кэлэн педогогика кууруһугар үөрэнэр. Бүтэрэн баран, учууталлыыр. 
1919—1920 сылларга Оренбург куоракка олорон «Голос бедноты» (Афзал Тагиров диэн суруйааччыны кытта) хаһыат эрэдээктэринэн үлэлиир. Аан бастаан татаар тылынан хоһооннору суруйан таһаарар.
1921—1922 сс. Ташкент куоракка олороро, Туркестаннааҕы оробуочай-дехканской хомуньуустуу университетка төрөөбүт тылы үөрэтэр, олус элбэҕи суруйар (чинчийээччилэр ити кэми романтическай диэн бэлиэтииллэр).
1922 сыл сайыныгар Москуба куоракка Илиҥҥи үлэһиттэр хомуньуустуу университеттарыгар үөрэнэр. Владимир Маяковскай, Есенин уо.д.а. поэттар тыл этэллэрин истэр. Өтөр Казаҥҥа көһөн кэлэр. 1927 сыллаахха "Сыны Земли" (Сир оҕолоро) хомуурунньугу таһаарар. Хоһооннорн хомуруунньуктара сыл аайа кэриэтэ тахсаллар. Татаар драмаҕа тыйаатырыгар пьесалары суруйтуур. 
Төрөппүт уолаттара — Рафаэль (1926-2008), Аван.
1931 сыллаахха ахсынньы 8 күнүгэр Казан куоракка ис тиибиттэн өлбүтэ. Горькай аатынан пааркаҕа көмүллэн сытар. 
Өйдөбүл.
Хади Такташ аатынан Казаҥҥа, Набережные Челныга, Саранскайга, Торбеевка уонна Татарстан хас бөһүөлэгэр уулусса баар.
Алексей Панин. Алексей Панин диэн акаары соҕус Арассыыйа артыыһа, сүрүннээн нуучча националиһа буолар. 2014 сыллаахха Крым Арассыыйа сирэ диэбитин иһин Украина кинини утары уголовнай дьыала тэрийбитэ, 2015 сыллаахха украиннар уонна кырыым татаардара акаарылар диэн тыллаһан эмиэ айдааҥҥа түбэспитэ. 2016 сыллаахха сахалары "кыараҕас харахтаахтары" диэн тыллаһан эмиэ биллибитэ. 2023 сыллаахха ыам ыйын 22 күнүгэр Путин төбөтүнэн бырахтарбыт уонна Кырыым муостата эстибитэ сөп диэн Путин кинини өлөрөөрү кынар. Ону Панин Путиҥҥа ээ бар киэр буол, мин Испанияҕа олоробун , эн миигин туппаккын хахаа диэбитэ. 
Кини уһуллубут киинэлэрэ барыта акаары баҕайылар, впрочем Арассыыйа киинэлэрин курдук
Сиһилии: https://meduza.io/news/2023/05/22/mvd-rf-ob-yavilo-v-rozysk-aktera-alekseya-panina-ranee-na-nego-zaveli-delo-ob-opravdanii-terrorizma-iz-za-posta-pro-vzryv-na-krymskom-mostu
Дьиикэй груша (киинэ). «Дьиикэй груша» () — туурак режиссёра Нури Бильге Джейлана 2018 сыллаахха устубут уус-уран киинэтэ. Киин аан дойдуга бастаан 2018 сыллаахха ыам ыйын 18 күнүгэр Каннааҕы норуоттар икки ардыларынааҕы киинэ бэстибээлин кэмигэр сүрэхтэммитэ. Бу киинэ ити бэстибээл сүрүн куонкуруһугар кыттыбыта. 
Сюжета.
Суруйааччы буолуон олус баҕарар киһи төрөөбүт-үөскээбит уонна улааппыт дэрибинэтигэр төннөн кэлэр. Ол гынан баран, суруйааччы дойдутугар кэлэн баран билбитэ, аҕата өлүөн иннинэ олус элбэх киһиэхэ иэскэ киирбит буолар. 
Оҥорон таһаарыы.
Киинэни 2016 сыл балаҕан ыйыттан саҕалаан Ениджи (Чанаккале провинцията) оройуоҥҥа устубуттара. Ити кэннэ сорох сыаналарын Торхасаҥҥа уонна Асмалыга, ол кэннэ устубуттара. Уопсайынан, киинэ устар үлэтэ үс ый устатыгар салҕаммыта..
Киритиикэ.
Rotten Tomatoes диэн саайка киинэ 81 киһи сыанабылыгар олоҕуран, 94 % эриэйтинээх, кини орто сыанабыла 8.40/10 баал диэн. Бары кэриэтэ кириитиктэр бу киинэни маннык сыаналаабыттара: «Киинэҕэ оскуоланы бүтэрбит уонна элбэҕи толкуйдуур эдэр киһи аныгы Турция уонна аан дойду олоҕор сыһыара уопута көстөр».
SchoolsFirst Federal Credit Union. SchoolsFirst Federal Credit Union (сахалыы "Бастыҥ Оскуола Федерал Кредитнай түмсүүтэ") - Калифорния штатын оскуолалара уонна университеттара бары холбоон тэрийбит кредитнай түмсүүлэрэ буолар, муус устар 14 күнүгэр 2008 сылга дылы Калифорния учууталларын кредитнай түмсүүтэ диэн ааттаах этэ. 
2014 сылтан ыла кредитнай түмсүү харчыта бөҥөөн федерал таһымҥа тахсар - ол эбэтэр бары 50 штаттарша уонна эбии Канаадаҕа, Мексикаҕа. 
2023 сыллаах туругунан Хоту Америкаҕа (АХШ, Канаадаҕа, Мексикаҕа) биир бөдөҥ кредитнай түмсүк буолар. 
Уопсайа 1 мөллүйүөн учуутал уонна учуонай кыттыгастаахтар, ол иһигэр 32 саха учууталлара Хоту Америкаҕа үөрэх эйгэтигэр үлэлииллэр.
Pentagon Federal Credit Union. Pentagon Federal Credit Union (сахалыы "Пентагон Федерал Кредитнай түмсүгэ") - АХШ үс бастыҥ кредитнай түмсүгэ буолар капитализациатынан уонна биир бөдөҥ кредитнай түмсүү бааннары кытта конкуренциалаһар дьоҥҥо мортгейч (ипотека), кредит, кредитнай карта биэрэринэн.
2023 сылга 2 мөллүйүөн курдук дьон кыттыһар.
Navy Federal Credit Union. Navy Federal Credit Union (сахалыы "Америка байҕал боотурдарын Федерал Кредитнай түмсүгэ") - АХШ саамай бөдөҥ кредитнай түмсүүтэ уонна 13 мөллүйүөн кыттааччылаах.
Кырымлы, Ахмед Ихсан. Ахме́д Ихса́н Кырымлы́ (тур. Ahmed İhsan Kırımlı, крым-тат. Ahmed İhsan Qırımlı, Ахмед Ихсан Къырымлы; 23.04.1920 — 11.12. 2011) — крым-татар төрүттээх турок эмчитэ, политик, бэйиэт уонна филантропиянан дьарыктанар киһи, Турция министрдэрин кабинетын чилиэнэ, Турция улуу национальнай мунньаҕын түөрт төгүллээх чилиэнэ, уонна да 1987-2011 сылларга Крым-татар холбоһугун салаайыччыта. Ахмед Ихсан Кырымлы аатынан литэрэтиирэ күрэҕэ баар.
Медицинскэй туризмҥа, термальнай туризмҥа, оҕолор доруобуйаларыгар уонна дьиэ-кэргэн олохтонуутугар аналлаах научнай үлэлэр ааптара. Ол туран хоһоонору уонна мемуардары суруйар.
Олоҕо.
Ахмед Ихсан Кырымлы Турцияҕа көспүт крым татардарын ыалыгар төрөөбүтэ. Кини хос эһээтэ Бахчисарайга түөлбэ муфтията этэ. 
1947 сыллаахха Стамбул университет медицина салаатын бүтэрбитэ. Лондоҥҥа интернатураны ааспыта. АХШ сорох балыыһаларыгар эмчитинэн үлэлээбитэ. Зухал Чичек Кырымлы диэн докторы ойох ылбыта, кэргэнниилэр икки оҕолоохторо
Домбра. Домбра өссө Домбура эбэтэр тамбура диэн аатыыллар ( ) казахтарга, узбектарга, туркменнарга, , башкирдарга уонна ногайдарга туттуллар уһун грифтэрдээх устурууналаах инструмент. Домбра хомус уонна дутар инструменнары кытта уопсай көстүүлээх уһун синньигэс моойторук уонна уһатыллыбыт корпус көрүҥэ. Бу сүнньүнэн биллэр инструмент түүр уонна Иран норуоттарыгар ону тэҥэ Казахстааҥҥа, Узбекистааҥҥа, Таджикистааҥҥа, Туркменистааҥҥа, Афганистааҥҥа уонна Пакистан курдук киин Азия дойдуларыгар тарҕаммыт.
Араас көрүҥнэрэ.
Домбра араас регионнарга кыра уратылаах. Казах домбрата ладалаах, онно илиитинэн эбэтэр хас биирдии струнаны арааран ылан араас инструмент сүрүн ньуурун дьөлө анньан оонньууллар. Оттон устурууна үгэс курдук, иҥииртэн оҥоһуллар, аныгы домбралар нейлон сүүрүгүн туһаныы оҥоһуллаллар. Биир биллэр домбра оонньооччутат Казах музыкальнай культуратын сайыннарыыга улахан сабыдыаллаах Казахстаҥҥа уонна кыраныысса таһыгар биллэр Казахстан народнай музыкант уонна композитор Курмангазы Сагырбайылы этэ, кини "Адай" диэн ааттаах музыкальнай композицията Казахстааҥҥа уонна атын дойдуларга биллэр.
2012 сылга электродомбра айбыттара.
Туркестаннар уонна бадахашанскай домбралар лаадата суохтар сүнньүнэн тутовай или абрикосовай мастан биир кэлимиттэн быһыллар. Домбраны охсуунан инструменынан охсуу тыаһыан оонньууллар. Аныгы домбра нейлон былыргы кэмҥэ кыыл оһоҕоһуттан оҥоһуллара. Кини ханнык эрэ лааҕынан сабыллыбат, атын түүр инструменнарыгар майгынныыр кыратык киэргэтиллэр.
Оннук инструмент Волга татаардарыгар уонна башкирдарга баар. Толорооччу бары струналары тэбис-тэҥҥэ охсор. Үөһээ сүүрүк синньигэс бурдоннай туону, алын струналарынан мелодияны толорор. Домбра сольнай да, ансамбльга да туһаныллар инструмент буолар.
Диапазона уонна таблатурата.
Элбэх норуот уонна региональнай настройкалар баар буоланнар, академическай концерттарга туттуллар саамай тарҕаммыт Казаах домбрата буолар.
Домбралар араас классификациялаахтар, холобур, ырыа ыллыырна 8-9 лаадалах домбралар бааллар. Күскэ (казах традиционнай ырыата) аналлаах домбралар 20-тэн тахса лаадалаахтар.
Тас сигэлэр.
Домбраҕа күй
Домбраҕа хайдах оонньоноро
Григоре Делия. Делия Григоре (цыг. Deliya Grigore 1972 сыл, олунньу 7 күнэ, Галац) — румын уонна сыгаан суруйааччыта, анал идэлээх тыл үөрэхтээҕэ, академик, сыгааннар бырааптарын туруулаһааччы.
Олоҕун кэрчиктэрэ.
Делия Григоре Галацка төрөөбүтэ. Кини румын хомуньуустуу режимин кэмигэр улааппыта. Оччолорго сыгааннары туспа этническэй бөлөх быһыытынан билиммэттэр этэ. Кинилэри румын уопсастыбатыгар киирэн суураллан хаалыахтаах туора омук элэмиэннэрин эрэ курдук көрөллөрө. Ити саҕана Григоре Делия төрөппүттэрэ уонна дьиэ кэргэнэ үтүргэҥҥэ түбэспэт туһугар сыгаан буолалларын кистииллэрэ.
1989 сыллаахха буолан ааспыт румын өрөбөлүүссүйэтин кэнниттэн, Делия сыгаан буоларын аһаҕастык билиммитэ уонна төрөөбүт омугун тылын саҥаттан үөрэппитэ. 1990 сыллаахха Бухрест куоракка Зоя Космодемьянская аатынан орто оскуоланы бүтэрбитэ. Оттон 1992 сыллаахха Бухарест куорат судаарыстыбаннай университетыгар санскрит тылын уонна былыргы Индия цивилизациятын уонна култууратын кууруһун ааспыта. 
1995 сыллаахха Бухарест университетын Тылга факультетыгар румун уонна аангылыйа тылыгар истиэпэн ылбыта. 2000 сыллаахтан саҕалаан сыгаан култууратын уонна ылын туһунан ыстатыйалары таһаартыыр. 
2002 сыллаахха сыгаан култууратын антропологиятыгар билим үлэтин көмүскээн, бөлөһүөпүйэ дуоктара буолбута. 
Билигин кини Бухарест университетыгар Омук тылларын уонна литэрэтиирэлэрин факультетыгар үлэлиир. Сыгааннар бырааптарын көмүскүүпр. 
Айымньылара.
2010 сыллаахха кини уон хоһоонун «Babel.ro. Tineri poeţi minoritari» антологиятыгар бэчээттэбиттэр.