mariaria/ykt_dataset huggingface dataset:
Омскайдааҕы судаарыстыбаннай техническэй университет. Омскайдааҕы судаарыстыбаннай техническэй университет
Бэдэрээлинэй судаарыстыбаннай бүддьүөттэн үбүлэнэн үөрэхтиир үрдүк үөрэх тэрилтэтэ " Омскайдааҕы судаарыстыбаннай техническэй университет"(ОмСТУ) - Арассыыйа Омскай куоратыгар баар үрдүк үөрэх тэрилтэтэ.
Устуоруйата.
1942 с. Омскайдааҕы машиностроительнай институт арыллыбыт. 
1963 с. Омскайдааҕы машиностроительнай институт РСФСР үрдүк уонна анал орто үөрэх министиэристибэтин 470 нүөмэрдээх бирикээһинэн хос тэриллэн, Омскайдааҕы политехническай институт буолбут.
1993 с. АБ үрдүк үөрэх Судаарыстыбаннай хамыыһыйатын 55 нүөмэрдээх бирикээһинэн" Омскайдааҕы судаарыстыбаннай техническэй университет" буолбут.
Университетка билигин 15000 устудьуон күнүскү, киэһээҥҥи уонна заочнай салааларга үөрэнэллэр. Университет штатыгар 1600 кэриҥэ үлэһиттээх ол иһигэр 800-тэнтахса преподаватель баар. Ону кытта университекка Омскай куоракка иккис улахан бибилэтиэкэ баар
2016 с.үөрэхтээһин уонна наука министиэристибэтэ таһаарбыт 223 нүөмэрдээх бирикээһинэн Омскайдааҕы судаарыстыбаннай техническэй университет уонна Омскайдааҕы дизайн уонна технология университетын базаларыгар эрэгийиэн опорнай университета тэриллибит.
Факультеттара.
1. Гуманитарнай үөрэх факультета
2. Үрдүк үөрэххэ киириэх иннинээҕи бэлэмнэнии факультета
3. Информационнай технологиялар уонна компьютернай систиэмэлэр факультеттара
4. Радиотехническай факультет
5. Художественнай-технологическай факультет
6.Тырааныспар, ньиэп уонна гаас факультета
7. Экэниэмикэ, сервис уонна салайыы факультета
8. Элитнай үөрэх уонна магистратура факультета.
Институттара
-олоххо куттал суох буолуутун института
-байыаннай-техническэй үөрэх факультета
-дизайн, экэниэмикэ уонна сервис института
-эбии профессиональнай үөрэх института
-заочнай үөрэх института
-машиностроительнай институт
-нефтехимическай институт
-энергетическэй институт.
Рейтиннэрэ.
Омскайдааҕы судаарыстыбаннай техническэй университет
1. Омскай куорат үрдүк үөрэх тэрилтэлэрин рейтинигэр 1 миэстэ
2. Омскай уобалас үрдүк үөрэх тэрилтэлэрин рейтинигэр 1 миэстэ
3. Арассыыйа үрдүк үөрэх тэрилтэлэрин рейтинигэр 70-с миэстэ
4. "Социальный навигатор" аан дойдутааҕы рейтинигэр 735-с миэстэ.
Ссылкалара.
https://xn--c1arfsf.xn--p1ai/ 
https://www.omgtu.ru/ 
https://www.omgtu.ru/
Ореллааҕы судаарыстыбаннай экэниэмикэ уонна эргиэн университета. Орлеллааҕы судаарыстыбаннай экэниэмикэ уонна эргиэн университета
Бэдэрээлинэй судаарыстыбаннай бүддьүөттэн үбүлэнэн үөрэхтиир үрдүк үөрэх тэрилтэтэ "Ореллааҕы судаарыстыбаннай экэниэмикэ уонна эргиэн университета - Арассыыйаҕа Орел куоракка баар судаарыстыбаннай университет - үрдүк үөрэх тэрилтэтэ
Устуоруйата.
Бастаан, сэбиэскэй эргиэн Заочнай институтун Киин Бэдэрээлинэй уокурук устудьуоннарыгар үөрэхтэрин тэрийэргэ көмөлөһөр учебнай-консультационнай пуунун быһыытынан арыллыбыт.
Кэлин, сэбиэскэй эргиэн Заочнай институтун Орел куораттааҕы факультетыгар кубулуйбут.
1985 с. "Сэбиэскэй эргиэн Заочнай институтун Ореллааҕы филиала";.- Москватааҕы коммерческэй институт Ореллааҕы филиала;.-Ореллааҕы коммерческэй институт;.-Судаарыстыбаннай үөрэхтээһин тэрилтэтэ үрдүк профессиональнай үөрэхтиир "Ореллааҕы суудаарыстыбаннай экэниэмикэ уонна эргиэн института";.-Бэдэрээлинэй судаарыстыбаннай бүддьүөттэн үбүлэнэр үөрэхтээһин тэрилтэтэ үрдүк профессиональнай үөрэхтиир "Ореллааҕы судаарыстыбаннай экэниэмикэ уонна эргиэн института";.-"Ореллааҕы судаарыстыбаннай экэниэмикэ уонна эргиэн университета"диэн буолбут.
Университет састаабыгар 6 факультет, 12 кафедра, орто профессиональнай үөрэх салаата бааллар.
Факультеттара.
1. Экономика уонна салайыы факультета
2. Информационнай технологиялар уонна системнай анализ факультета
3. Бизнес уонна реклама факультета
4. Аһылык технологиятын факультета
5. Магистратура уонна үрдүк квалификациялаах каадырдары бэлэмниир факультет
6. Үрдүк үөрэххэ киириэх иннинээҕи уонна эбии үөрэхтээһин факультета.
Рейтиннэрэ.
Ореллааҕы судаарыстыбаннай экэниэмикэ уонна эргиэн университета
1. Орел куорат үрдүк үөрэх тэрилтэлэрин рейтинигэр
4-с миэстэ
2. Орловскай уобалас үрдүк үөрэх тэрилтэлэрин рейтинигэр 4-с миэстэ
3. Арассыыйа үрдүк үөрэх тэрилтэлэрин рейтинигэр 313-с миэстэ.
Ссылкалара.
https://orelgiet.ru/ 
https://orel.ucheba.ru/uz/1879
https://vuzoteka.ru/%D0%B2%D1%83%D0%B7%D1%8B/%D0%9E%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%93%D0%A3%D0%AD%D0%A2
Авдеев, Александр Александрович. Александр Александрович Авдеев (Атырдьах ыйын 12 күнэ. 1975, Калуга)- Арассыыйа политическай деятелэ. Калужскай уобалас Губернатора, Калужскай уобалас Бырабыыталыстыбатын чилиэнэ (2015 — 2016). Обнинскай куорат мэрэ (2010-2015), 2016 сылтан - VII ыҥырыылаах государственнай Дума депутата буолар. «Единая Россия » фракция чилиэнэ.
Биография.
Атырдьах ыйын 12 күнүгэр 1975 сыллаахха Калуга куоракка Калужскай турба собуотугар рабочайдар дьиэ кэргэттэригэр төрөөбүтэ. Кэлин аҕата партийнай линиянан сыҕарыйда.
17 №- дээх оскуолаҕа үөрэммитэ. Н.Э. Бауман аатынан МГТУ Калужааҕы филиалын бүтэрбитэ. Массыына оҥорор факультета (1998), «Инженер- механик»идэтинэн. 1999 сыллаахха университет экономическай факультетын «Экономист- менеджер»идэтин бүтэрбитэ.
1999 сыллаахха Калужскай уобалас дьоҕус предпринимательствоны өйүүр государственнай фондатыгар аналитика финансиһын дуоһунаһыгар киирбитэ.
2003 сылтан 2004 сылга диэри салайар кадрдары бэлэмнээһин Президент программатынан үөрэтии ыытылынна. 2001 сылтан 2006 сылга диэри үп аналитига, онтон «Группа Эликор " компанияҕа финансовай- аналитическай отдел начальнига этэ.
Кулун тутар 23 күнүттэн 2010 сылга Обнинскай куорат дьаһалтатын баһылыгын экономическай сайдыыга солбуйааччы. Бэс ыйын 29 күнүгэр 2010 с. Обнинскай куорат Мунньаҕын быһаарыытынан Обнинскай куорат дьаһалтатын баһылыгынан анаммыта.. 19 сентября 2015 года вложилось себя полномочником городоначальника. С сентября его года Авдеев служской области Губернатора Калужской области — руководитель администрации Губернатора Калужской области, с ноября 2015 по сентября 2016-калужской области губернатора.
Кыайыылааҕынан балаҕан ыйын 18 күнүгэр 2016 сыллааҕы быыбарга кыайыыны ситистэ VII ыҥырыылаах Российскай Федерация государственнай Думатыгар талылынна депутат Калужскай биир мандааттаах быыбардыыр уокурукка 99 №- дээх, партияны көрдөрөн туран «Биир Ньыгыл Россия».
Сокуону оҥорор үлэ.
Государственнай Дума депутатын боломуочуйаларын толоруу устатыгар, 2016-2019 сылга диэри федеральнай сокуоннар бырайыактарыгар 10 сокуон барылын хос ааптара уонна уларытыылары киллэрдэ. 
Дьарыга.
Көхтөөх сынньаланы ордорор. Футболунан, баскетболунан, устунан, виндсерфининэн, кыһыҥҥы уонна сайыҥҥы балыгынан үлүһүйэллэр. Эдэр сылдьан Металлист этим. Тапталлаах музыкальнай бөлөхтөр: Metallica, Nirvana, Scorpions, Megadeth, Ария, Киинэ, Бириэмэ Массыына, Калиновка күргэ. Таптыыр кинигэлэр: «Баһылыыр-көһүлүүр колец», «Атлант саннытын сарайбыт». Айан суолун таптыыр. Ас иһиттэн балыгы ордорор. 
Семья.
Кэргэнэ-Светлана Вячеславовна Авдеева (баан сулууспата), оҕолор бааллар.
Винокуров Николай Григорьевич. Винокуров Николай Григорьевич - Аҕа дойду Улуу сэриитин, Япония сэриитин кыттыылааҕа.
Олоҕун олуктара.
Винокуров Николай Григорьевич 1917 с. III Байаҕантайга төрөөбүт. Сэттэ кылаастаах оскуоланы бүтэрэн баран, Н.К.Крупская аатынан колхозка үлэлээбитэ. 1943 с. ыам ыйыгар Сэбиэскэй Аармыйаҕа Таатта оройуонун военкоматынан ыҥырыллыбыта. Таатта, Амма оройуонун дьоно холбоһон биир эшелон буолан Дьокуускай куораттан Иркутскай куоракка айаннаабыттара. Онно тиийбиттэрин кэннэ араартаан сорохторун Мальтаҕа хаалларбыттар. 70 киһин (ол иһигэр Н.Г.Винокуровы) Монголияҕа ыыппыттар. Маҥнай Чайболсан куорат таһыгар ый курдук олорбуттар, бэс ыйыгар 1943 с. байыннай бирисээгэни рота иннигэр ылыммыттар. Ол кэнниттэн 48-с авиационнай батальоҥҥа сулууспалаабыт, сахалартан икки эрэ эбиттэр. 
1945 с. Японияны кытта сэриилэһии буолбут, онно кинилэр роталара самолет турар сирин харабыллаабыт уонна бомба таһыытыгар сылдьыбыт. 1946 с. демобилизацияламмыт.
Наҕараадалара.
"Японияны кыайыы иһин" мэтээл (03..6.1946)
"Аҕа дойду Улуу сэриитигэр килбиэннээх үлэ иһин" мэтээл (31.05.1948)
"20 лет Победы в ВОВ" мэтээл (27.05.1968)
"50 лет Вооруженных сил СССР" мэтээл (20.06.1969)
"30 лет Победы в ВОВ" мэтээл (03.10.1975)
"Үлэ бэтэрээнэ" мэтээл (17.10.1977) с. 
"60 лет Вооруженных сил СССР" мэтээл (28.10.1978)
"Аҕа дойду Улуу сэриитин II-c истиэпэннээн уордьанынан" (01.03.1985)
"70 лет Вооруженных сил СССР" мэтээл (26.09.1989)
"50 лет Победы в ВОВ" мэтээл (22.03.1985)
"50 лет Победы" нагрудной бэлиэ (28.03.1995)
Г.К.Жуков мэтээлэ (12.02.1996)
Сигэлэр.
Е.И.Колесова. Историю делают люди. Якутск: Дани-Алмас, 2019.
Харитонов Савва Прокопьевич. Харитонов Савва Прокопьевич — Саха АССР үтүөлээх учуутала, тылбаасчыт, эрэдээктэр. 
Олоҕун олуктара.
1901 с. атырдьах ыйын 6 (19) к. Томпо оройуонун III Байаҕантай нэһилиэгэр төрөөбүтэ. 1909-1912 сс. Кириэс-Халдьаайы оскуолатыгар үөрэммит, икки сыл Дьокуускайдааҕы реальнай училищеҕа үөрэммит. 1923-1927 сс. учууталлаабыт. 1925 с. Кириэс-Халдьаайы орто оскуолатыгар бастакы комсомольскай ячейканы тэрийэр. 1927-1928 сс. Дьокуускай уобаластааҕы сэбиэскэй партийнай оскуолаҕа үлэлиир. 1928 с. бжс ыйыттан ЯЦМК комиссариатын чилиэн-сэкирэтээрэ. 1929-1932 сс. "Кыым"хаһыат эрэдээктэринэн, онтон сүрүн эрэдээктэринэн үлэлиир. 1938 с. А.С.Пушкин аатынан Дьокуускай судаарыстыбыннай бибэлэтиэкэҕэ библиографтыыр. 1937-1938 сс. Мэҥэ-Хаҥалас Хаптаҕай сэттэ кылаастаах оскуолатыгар учууталлыыр. 1940-1943 сс. Дьокуускай госиздатыгар эрэдээктэрдиир. Ону таһынан, нуучча тылын уонна литэрэтиирэтин учууталынан үлэлиир, 1961 с. биэнсийэҕэ тахсар.
Айар үлэтэ.
М.Е.Салтыков-Щедрин "Бэрт муударай ылбай", А.П.Чехов "Эһэ", марксизм-ленинизм айымньыларын тылбаастаабыт
Г.С.Тарскайдыын, П.А.Ойуунускайдыын "Русско-якутский термино-орфографический словарь" диэн бөдөҥ научнай үлэни суруйсубута.
Наҕараадалара.
"За доблестный труд в Великой Отечественной войне 1941-1945 гг." мэдээл
Сигэлэр.
Е.И.Колесова. Историю делают люди. Якутск: Дани-Алмас, 2019
Никифоров Степан Семенович. Никифоров Степан Семенович — тылбаасчыт, учуутал, редактор.
Олоҕун олуктара.
Никифоров Степан Семенович 1906 с. Таатта оройуонун Эһэ нэһилиэгэр Хочо диэн сиргэ (билигин Томпо улууһа Байаҕантай) төрөөбүтэ. Кириэс-Халдьаайы сэттэ кылаастаах оскуолатын бүтэрэн баран 1928-1929 сс. үөрэх сылыгар Дьокуускайга политехническай сырдатар үлэһиттэр биир сыллар куурустарыгар үөрэммитэ. Ол кэнниттэн Тааттаҕа учууталлаабыта. 1929 с. сайын Эһэ нэһилиэгэр ыытыллыбыт сир реформатыгар үлэлээбитэ. 1941-1961 сс. Саха Сиринээҕи кинигэ издательствотыгар дириэктэринэн үлэлээбитэ. 1961-1971 сс. Саха АССР кэмитиэтигэр сурук отделын сэбиэдэссэйинэн үлэлээбитэ. 
Степан Семенович 1931 с. ССКП чилиэнэ этэ Издательствоҕа үлэлии олорон ССКП Дьокуускай кулраттааҕы кэмитиэтин чилиэнинэн, баартыйа Саха уобаластааҕы кэмитиэтин ревизионнай хамыыһыйатын чилиэнинэн талыллыбыта.
1972 с. сэтинньи 23 к. олохтон туораабыта.
Айар үлэтэ.
Э.Казакевич "Сулус" диэн сэһэнин (1949), Елена Кошевая "Уолум туһунан сэһэн" диэн кинигэтин (1950), уо.д.а кинигэлэри тылбаастаан таһааттарбыта. 
Сигэлэр.
Николаев Н.С. Томпонский район. Годы. События. Люди 1931-2011. Якутск, 2014 г.
Аан дойдуга Дьон биир санааланыытын күнэ. Аан дойдуга Дьон биир санааланыытын күнэ () — ХНТ Генеральнай Ассамблеята быстар дьадайыыны суох гыныыга анаммыт ХНТ Уон сылыгар тахсыбыт резолюциятыгар (Резолюция № A/RES/60/209) ахтыллыбыта. Сылын ахсын ахсынньы 20 күнүгэр бэлиэтэнэр, 2006 сыллаахтан.
ХНТ резолюцията Тыһыынча сыл декларациятыгар сигэнэр, онно солидарность XXI үйэ биир сүрүн сыаннаһын быһыытынан ахтыллар.
Псковтааҕы судаарыстыбаннай университет. Псковтааҕы судаарыстыбаннай университет (ПсковСУ) — Арассыыйаҕа Псков куоракка баар үрдүк үөрэх тэрилтэтэ.
Устуоруйата.
2010 с. ахсынньы 27 күнүгэр Арассыыйа бырабыыталыстыбатын бэрэссэдээтэлэ В. В. Путин Псковтааҕы судаарыстыбаннай университеты тэрийэр туһунан 2440 нүөмэрдээх дьаһалы таһаарбыт.
Университет биэс үрдүк үөрэх тэрилтэтин базатыгар төрүттэниэхтээҕэ: С. М. Киров аатынан Псковтааҕы судаарыстыбаннай педагогическай университет, Псковтааҕы судаарыстыбаннай политехническай институт, Псковтааҕы индустриальнай техникум, Псковтааҕы тутуу уонна экэнимикэ кэллиэһэ уонна Великолукскайдааҕы тутуу кэллиэһэ.
2011 с. муус устар 7 күнүгэр Арассыыйа Бэдэрээссийэтин наука уонна үөрэх министиэристибэтин 1465 нүөмэрдээх "Бэдэрээлинэй судаарыстыбаннай бүддьүөттэн үбүлэнэн үөрэхтээһин үрдүк профессиональнай үөрэхтиир тэрилтэ «Псковтааҕы судаарыстыбаннай университеты» тэрийэр туһунан" бирикээһэ тахсыбыт.
2011 с. алтынньы 24 күнүгэр Псковтааҕы судаарыстыбаннай университет судаарыстыбаннай тэрилтэлэр реестрдарыгар киллэриллибит.
Факультеттара.
1. Историческай факультет
2. Ааҕар-суоттуур техника уонна электроэнергетика факультета
3. Инженернай уонна тутуу технологияларын факультета
4. Естественнай-географическай факультет
5. Менеджмент факультета
6. Технология уонна дизайан факультета
7. Нуучча филологиятын уонна омук тылын факультета
8. Физико-математическай факультет
9. Финансово-экономическай факультет
10. Юридическай факультет
11. Мэдиссиинэ факультета
12. Факультеттар ыккардыларынааҕы кафедра. Физичекэй култуура кафедрата.
Аспирантура
Научнай-педагогическай каадырдары 21 научнай испэссээлинэскэ бэлэмниир.
Рейтиннэрэ.
Псковтааҕы судаарыстыбаннай университет
1. Псков куорат үрдүк үөпэх тэрилтэлэрин рейтинигэр 1 миэстэ
2. Псковскай уобалас үрдүк үөрэх тэрилтэлэринн рейтинигэр 1 миэстэ
3. Арассыыйа үрдүк үөрэх тэрилтэлэрин рейтинигэр 171-с миэстэ
4. Арассыыйа экэнэмиичэскэй үрдүк үөрэх тэрилтэлэрин рейтинигэр 2019 с. киирбит.
Поволжьетааҕы судаарыстыбаннай технологическай университет. Поволжьетааҕы судаарыстыбаннай технологическай университет (ПСТУ, Волгатех) — Арассыыйаҕа Марий Эл Өрөспүүбүлүкэтигэр Йошкар-Ола куоракка баар үрдүк үөрэх тэрилтэтэ.
Устуоруйата.
1932 с. бэс ыйын 5 күнүгэр ССРС Наркомлес Казаннааҕы лесотехническай институту Йошкар-Олаҕа көһөрөр туһунан уураах таһаарбыт.
Көһөрүллүбүт тэрилтэ - Поволжьетааҕы лесотехническай институт диэн ааттаммыт.
1968 с. Марийскай политехническай институт буолбут.
1982 с. Норуоттар доҕордоһууларын уордьанынан наҕараадаламмыт.
1995 с.кулун тутар 31 күнүгэр Марийскай судаарыстыбаннай техническэй университет буолбут.
2012 с. Поволжьетааҕы судаарыстыбаннай технологическай университета диэн ааттаммыт.
Структурата.
Факультеттара
1. Экэнэмиичэскэй факультет
2. Радиотехническэй факультет
3. Социальнай технология факультета
4. Информатика уонна ааҕар-суоттуур техника факультета
5. Салайыы уонна быраап факультета
Институттара
-Ботаническай сад - институт
-Эбии проф.үөрэхтээһин института
-Айылҕаны туһаныы уонна ойуур факультета
-Машиностроение уонна механика института
-Тутуу уонна архитектура института
Филиаллара
1. Волгатааҕы филиал
2. Мариинско-Посадский филиал
Йошкар-олатааҕы аграрнай кэллиэс
"Политехник" кэллиэс.
Рейтиннэрэ.
Поволжьетааҕы судаарыстыбаннай технологическай университет
1. Йошкар-Ола куорат үрдүк үөрэх тэрилтэлэрин рейтинигэр 1 миэстэ
2. Марий Эл үрдүк үөрэх тэрилтэлэрин рейтинигэр 1 миэстэ
3. Арассыыйа үрдүк үөрэх тэрилтэлэрин рейтинигэр 162-с миэстэ.
И. С. Тургенев аатынан Ореллааҕы судаарыстыбаннай университет. И.С.Тургенев аатынан Орёллааҕы судаарыстыбаннай университет (ОСУ) — Арассыыйа Орёл куоратыгар баар үрдүк үөрэх тэрилтэтэ.
Эрэгийиэннэр тирэх университеттарыттан биирдэстэрэ.
Устуоруйата.
1931 с. атырдьах ыйын 5 күнүгэр РСФСР НК Сэбиэтэ Орёл куоракка индустриальнай-педагогическай институту арыйарга уураахтаабыт. Ол сыл сэтинньитигэр Орёллааҕы пединститут арыллыбыт. Материальнай уонна научнай базата кыаҕырбытын түмүгэр, 1996 с.ОСПУ классическай университет статуһун ылбыт.
2020 с. атырдьах ыйын 18 күнүгэр Орёллааҕы судаарыстыбаннай университекка И. С. Тургенев аата иҥэриллибит.
Рейтиннэрэ.
И. С. Тургенев аатынан Орёллааҕы судаарыстыбаннай университет
Н. Г. Чернышевскай аатынан Саратовтааҕы судаарыстыбаннай университет. Н. Г. Чернышевскай аатынан Саратовтааҕы национальнай исследовательскай судаарыстыбаннай университет — Арассыыйаҕа Саратов куоракка баар үрдүк үөрэх тэрилтэтэ.
1909 с. төрүттэммит. Национальнай чинчийэр университет диэн статустаах.
Устуоруйата.
Импэрээтэрискэй Николаевскай университет 1909 с.бэс ыйын 10 күнүгэр Саратов куорат уопсастыбаннаһын, салалтатын уонна оччотооҕу премьер-миниистир П. А. Столыпин туруорсууларынан арыллыбыт.
Маҥнай утаа биир мэдиссиинэ факультета баар эбит.
1917 с. физико-матаматическай, историко-филологическай уонна юридическай факультеттар эбиллибиттэр .
1923 с. алтынньыга университет Н. Г. Чернышевскай аатынан Саратовтааҕы судаарыстыбаннай университет диэн ааттаммыт. Сэрии кэмигэр Саратовка Ленинградтааҕы университет эвакуацияҕа кэлбит.
Факультеттара.
1. Биологическай факультет
2. Географическай факультет
3. Геологическай факультет
4. Механико-математическай факультет
5. Социологическай факультет
6. Омук тылын уонна лингводидактика факультета
7. Көмпүүтэр наукаларын уонна информационнай технологиялар факультеттара
8. Нано- уонна биомэдиссиинэ технологияларын факультета
9. Нелинейнай процесстар факультеттара
10. Психолого-педагогическай уонна спец.үөрэх факультета
11. Психология факультета
12. Физическай факультет
13. Философскай факультет
14. Экэнэмиичэскэй факультет
15. Юридическай факультет
Институттара
-Филология уонна журналистика института
-Балашовскай институт
-Археология уонна культурнай наследие факультета
-Эбии профессиональнай үөрэх института
-Ускуустуба института
-Устуоруйа уонна норуоттар ыккардыларынааҕы сыһыан института
-Физическэй култуура уонна успуорт института
-Филология уонна журналистика институт
-Химия института
-Оптика уонна биофотоника научнай- образовательнай института
-Наноструктуралар уонна биосистемалар образовательнай-научнай институттара
-микро- уонна наноэлектороника холбоспут института
-Электроннай уонна дистанционнай үөрэх института.
Рейтиннэрэ.
Н. Г. Чернышевскай аатынан Саратовтааҕы национальнай чинчийэр судаарыстыбаннай университет(СарСУ)
1. Аан дойдутааҕы университеттар рейтиннэригэр 701-800 интервальнай группаҕа киирбит
2. Арассыыйа үрдүк үөрэх тэрилтэлэрин рейтинигэр 25-32 инт.группаҕа баар
3. "Times Higher Education Emerging Economies University Ranking" рейтиҥҥэ киирбит Арассыыйа 39 үрдүк үөрэх тэрилтэлэригэр 16-с миэстэ.
4. "QS World University Rankings" рейтиҥҥэ киирбит Арассыыйа үрдүк үөрэҕин тэрилтэлэригэр 18-с миэстэ.
Твердээҕи судаарыстыбаннай университет. Твердээҕи судаарыстыбаннай университет — Арассыыйа Тверь куоратыгар баар үрдүк үөрэх тэрилтэтэ.
Устуоруйата.
1870 с. ахсынньы 1 күнүгэр П. П. Максимович оскуолата диэн чааһынай педагогическай оскуола арыллыбыт. Кэлин, Твердээҕи дьахтар учительскай оскуолата буолан, 50 сыл үлэлээбит уонна бүтүн Арассыыйа үрдүнэн аптарытыаттаммыт. Оскуола үтүө үгэстэрэ, научнай уонна култуурунай олоҕо Твердээҕи учительскай институт арылларыгар тирэх буолбуттар.
1917 с. Твердээҕи учуутал института буолбут.
Институкка үөрэх сэтинньи ыйга саҕаламмыт, 37 истээччи баар эбит. Кинилэр үс салааҕа: словеснай-историческайга, физико-математическайга уонна естественно-географическайга үөрэммиттэр. Ити салаалартан Твердээҕи судаарыстыбаннай университет билиҥҥи факультеттара, институттара төрүттэммиттэр.
1971 с. Калининнааҕы судаарыстыбаннай университет, 1990 с. Твердээҕи судаарыстыбаннай университет буолбут.
Бөдөҥ бибилэтиэкэлээх.
Факультеттара.
1. Биологическай факультет
2. Историческай факультет
3. Математическай факультет
4. Социальнай технологиялар уонна педагогическай үөрэх института
5. География уонна геоэкология факультета
6. Омук тыла уонна норуоттар ыккардыларынааҕы алтыһыы факультета
7. Прикладной математика уонна кибернетика факультета
8. Психология уонна социальнай үлэ факультета
9. Социология уонна салайыы факультета
10. Физическэй култуура факультета
11. Физико-техническай факультет
12. Филологическай факультет
13. Химико-технологическай факультет
14. Экэниэмикэ уонна салайыы факультета
15. Юридическай факультет
Рейтиннэрэ.
Твердээҕи судаарыстыбаннай университет
1. Тверь куорат үрдүк үөрэх тэрилтэлэрин рейтинигэр 2-с миэстэ
2. Тверской уобалас үрдүк үөрэх тэрилтэлэрин рейтинигэр 2-с миэстэ
3. Арассыыйа үрдүк үөрэх тэрилтэлэрин рейтинигэр 176-с миэстэ.
4. Аан дойдутааҕы рейтиҥҥэ "The Times Higher Education Unversity Impact Rankings 2020" 601+ миэстэ
5. Ити рейтиҥҥэ кыттыбыт Арассыыйа үрдүк үөрэх тэрилтэлэригэр 43-с миэстэ.
Б. Б. Городовиков аатынан Калмык судаарыстыбаннай университета. Б. Б. Городовиков аатынан Калмык судаарыстыбаннай университета — Арассыыйаҕа Калмыкия Элиста куоратыгар үрдүк үөрэх тэрилтэтэ. 2017 с. тирэх университет буолбут
Устуоруйата.
1970 с. Калмык педагогическай институттун базатыгар тэриллибит.
1975 с. бастакы выпуһун таһаарбыт.
2000 с. Университет тэриллибитэ 30 сылынан, Калмыкия Өрөспүүбүлүкэтин Президенын Бочуоттаах грамотатынан наҕараадаламмыт.
Структурата.
1. Аграрнай факультет
агрономия кафедрата
зоотехния кафедрата
аграрнай технология уонна тыа хаһаайыстыбатын бородууксуйатын пеоеработкатын кафедрата
2. Гуманитарнай факультет
-бүттүүн история кафедрата
-Россия историятын кафедрата
-нуучча тылын уонна тыллар кафедрата
-нуучча уонна тас дойдулар литературалара
-лингвистика уонна омук тылын кафедрата
3. Востоковедение уонна калмыцкай филология института
-калмык тылын уонна монголистика кафедрата
-калмык литературатын уонна журналистика кафедрата
-омук тылын, култууралар ыккардыларынааҕы коммуникация уонна регионоведение кафедрата
-культурология уонна философия кафедрата
4. Инженернай-технологическай факультет
-агроинженерия кафедрата
-природообустройство уонна тулалыыр эйгэни харыстааһын кафедрата
-промышленнай уонна гражданскай тутуу кафедрата
5. Математика, физика уонна информационнай технологиялар факультеттара
-алгебра уонна анализ кафедрата
-математика уонна информационнай технологиялар кафедрата
6. Орто профессиональнай үөрэх факультета
7. Педагогическай үөрэх уонна биология факультета
8. Салайыы уонна быраап
факультета
9.Экэниэмикэ факультета
10. Үрдүк үөрэххэ киириэх иннинээҕи уонна тас дойдуттан кэлбиттэри үөрэтии факультета
11. Эбии профессиональнай үөрэхтээһин факультета.
Рейтиннэрэ.
Б. Б. Городовников аатынан Калмык судаарыстыбаннай университета
1. Элиста куорат үрдүк үөрэх тэрилтэлэрин рейтинигэр 1 миэстэ
2. Арассыыйа естественнай уонна гуманитарнай үрдүк үөрэх тэрилтэлэрин рейтинигэр 180-с миэстэ
3. Арассыыйа экэнэмиичэскэй үрдүк үөрэх тэрилтэлэрин рейтинигэр 295-с миэстэ
4. Арассыыйа аграрнай уонна агроинженернай үрдүк үөрэх тэрилтэлэригэр 104-с миэстэ
5.Арассыыйа үрдүк үөрэх тэрилтэлэрин рейтинигэр 591-с миэстэ.
Уһук Илиннээҕи бэдэрээлинэй университет. Уһук Илиннээҕи бэдэрээлинэй университет (УИБУ) — Арассыыйаҕа Владивосток куоракка баар бэдэрээлинэй үрдүк үөрэх тэрилтэтэ. Япония сиригэр аккредитированнай филиаллаах Арассыыйаҕа соҕотох үрдүк үөрэх тэрилтэтэ.
2010 с. муус устар 10 күнүгэр Арассыыйа бырабыыталыстыбатын 503 нүөмэрдээх дьаһалынан Уһук Илиннээҕи бэдэрээлинэй университет тэриллибит. Түөрт үрдүк үөрэх тэрилтэтэ(Уһук Илиннээҕи бэдэрээлинэй университет, Уһук Илиннээҕи судаарыстыбаннай техническэй университет, Тихоокеанскай судаарыстыбаннай экэнэмиичэскэй университет уонна Уссурийскайдааҕы судаарыстыбаннай педагогическай институт) холбоспутуттан саҥа улахан университет баар буолбут.
Урукку үс таһымнаах "институт - факультет - кафедра" диэн структураттан, икки таһымнаах "оскуола - департамент" диэн структуранан үөрэҕи ыытыыны төрүттээбиттэр. 2020 сылга кафедралары холбоон департамент оҥортоон, структура масштабнай уларыйыыта буолбут. 
Университет структуратын сүрүн чааһа оскуола - үөрэтиини, научнай үлэни, норуоттар ыккардыларынааҕы үлэни бэйэтэ салайан ыытар салаа.
Оскуолалара.
1. Биомэдиссиинэ оскуолата
2. Ускуустуба уонна гуманитарнай наукалар оскуолата
3. Естественнай наукалар оскуолата
4. Педагогика оскуолата
5. Юридическэй оскуолата
6. Экэниэмикэ уонна менеджмент оскуолата
7. Цифровой экэниэмикэ оскуолата
Университет структуратыгар 32 академическай департамент, 8 оскуолаҕа уонна 1 институкка холбоспут 65 кафедра, 8 филиал бааллар.
Рейтиннэрэ.
Уһук Илиннээҕи бэдэрээлинэй университет
1. Владивосток куорат үрдүк үөрэх тэрилтэлэрин рейтинигэр 1 миэстэ
2. Арассыыйа үрдүк үөрэх тэрилтэлэригэр 24-с миэстэ
3. RAEX агенство биэрсийэтинэн Арассыыйа топ-25 бастыҥ үрдүк үөрэх тэрилтэлэригэр киирбит
4. Аан дойду бастыҥ университеттарын топ-500 рейтинигэр 493-миэстэ.