mariaria/ykt_dataset huggingface dataset:
Андреев Семен Михайлович. Андреев Семен Михайлович, (1949 сыл балаҕан ыйын 24 күнэ, Кутана с., Сунтаар оройуона,  Саха АССР) Саха Өрөспүүбүлүкэтин үөрэҕириитин туйгуна, Саха Өрөспүүбүлүкэтин учууталларын учууталлара, педагогическай үлэ бэтэрээнэ. 
Олоҕун олуктара.
·     1949 сыл балаҕан ыйын 24 күнүгэр Саха АССР Сунтаар оройуонун  Кутана нэһилиэгэр төрөөбүтэ
·     1972-1977сс. - Магаданнааҕы судаарыстыбаннай педагогическай институкка физик-математик идэтин үөрэнэн бүтэрбитэ. 
·     1977-1978 сс. - Сунтаар орто оскуолатыгар математика учууталынан үлэтин саҕалаабыта.
·     1978-2022 сс. - А.А.Иванов-Күндэ аатынан Кутана орто оскуолатыгар бастаан математика учууталынан, НВП преподавателинэн, кылааһы таһынан үлэҕэ педагог-организаторынан үлэлиир.
·     1997-2004 сс.- иитэр үлэҕэ директоры солбуйааччынан, ОБЖ, ОВС учуутала
·      2004-2022 cc. ОБЖ, ОВС учууталынан үлэлээбитэ. Үлэтин ыстааһа: 45 сыл.
Наҕараадалара.
- Саха Өрөспүүбүлүкэтин үөрэҕириитин туйгуна,
-“Саха Өрөспүүбүлүкэтин учууталларын учуутала” бэлиэ 
- Саха Өрөспүүбүлүкэтин үөрэҕириитин систиэмэтин бочуоттаах бэтэрээнэ 
- «Физкультура уонна спорт сайдыытыгар өҥөтүн иһин» бочуотунай бэлиэ, 
- Адмирал Кузнецов аатынан мэтээл, 
- “Саха Өрөспүүбүлүкэтин спордун сайдыытыгар үтүөтүн иһин” бэлиэ,  
- Педагогическэй үлэ бэтэрээнэ 
-“Үлэ бэтэрээнэ” 
-“Урожай уопсастыба 50 сылынан” бэлиэ
Никифоров Капитон Николаевич. Никифоров Капитон Николаевич (1949 с. ыам ыйын 1 күнэ, Кутана нэһилиэгэ, Сунтаар оройуона, Саха АССР) РСФСР норуотун үөрэҕириитин туйгуна Саха Өрөспүүбүлүкэтин үөрэҕириитин үтүөлээх үлэһитэ, Саха Өрөспүүбүлүкэтин үөрэҕириитин бочуоттаах бэтэрээнэ. 
Олоҕун олуктара.
·        1949 с. ыам ыйын 1 күнүгэр Саха АССР Сунтаар оройуонун Кутана нэһилиэгэр  төрөөбүтэ
·        1958 сыллаахха маҥнайгы кылааска үөрэнэ киирбитэ
·        1966 с Кутана аҕыс кылаастаах оскуолатын бүтэрбитэ
·        1966 – 1968 сс. Бүлүүчээн орто оскуолатын бүтэрэр
·        1969-1973 сс. Хабаровскай физкультурнай институтун устудьуона
·        1973-1987 – Кутана оскуолатыгар физкультура учуутала
·        1987-2018 – Кутана орто оскуолатын дириэктэрэ
·        2018 сылтан А.А. Иванов-Күндэ музей дьиэтигэр педагог-организаторынан үлэлиир.
Николаева Розалия Семёновна. Николаева Розалия Семёновна – Уйулҕаана (1948 с. Муус устар 10 күнэ, Сунтаар оройуонун Күндэйэ нэһилиэгэ) Саха Өрөспүүбүлүкэтин үөрэҕэриитин бочуоттаах үлэһитэ, Кутана нэһилиэгин бочуоттаах олохтооҕо. 
Олоҕун олуктара.
·        Сунтаар оройуонун Күндэйэ нэһилиэгэр 1948 с муус устар 10 күнүгэр төрөөбүтэ
·        1955 с. Күндэйэ аҕыс кылаастаах оскуолатын бэлэмнэнии кылааһыгар киирбитэ.
·        1960 – 1964 сс. Элгээйи оскуола интэринээтигэр аҕыс кылааһы бүтэрэр
·        1964-1968 сс. Н.Г.Чернышевскай аатынан Бүлүүтээҕи педучилищеҕа киирэн, алын кылаас учууталын идэтин ылбыта.
·        1968-1970 сс. Күндэйэҕэ икки сыл учууталлаабыт
·        1970-1975 сс. Саха государственнай университетын саха салаатын устудьуона.
·        1975-1980 сс. Кутана орто оскуолатыгар кылаас таһынааҕы үлэни тэрийээччинэн (директоры иитэр үлэҕэ солбуйааччынан) ананар.
·        1980-1987 сс. уһатыллыбыт күн иитээччитэ 
·        1993-2009 сс. «Алгыс» айар-литературнай куруһуок салайааччыта.
·        1987-2009 сс. психологынан үлэлээбитэ
·        2009 сылтан сынньалаҥҥа тахсан баран оҕолорго аналлаах кинигэни элбэҕи бэчээттэттэ.
Розалия Семеновна билигин Кутана нэһилиэгин бочуоттаах олохтооҕо, Сунтаар айар талааннаахтарын «Ньургуһун» литературнай түмсүү көхтөөх чилиэнэ, нэһилиэк бэтэрээннэрин салайааччыта. Төрөөбүт тыла сайдарын туһугар оҕолорго анаан элбэх кинигэни бэчээттэттэ. 
Суруйуулара.
1. Кутана кыымнара : [Кутана орто оскуолатын үөрэнэччилэрин уонна учууталларын хоһоонноро] /хомуйан оҥордулар Р. С. Николаева, Н. К. Новикова. – Дьокуускай : Бичик, 2008. – 104 с 
2. Сиэри -туому кэьии сэттээх-сэмэлээх (кэпсээн) / Ыра санаа : [хомуурунньук / хомуйан онордо, киирии тыл авт. В. Г. Дьячковская-Хара Көмүс]. - Дьокуускай : Дани-Алмас, 2018. - 60 с.
3. «Ойор күннээх оҕо сааһым», 2010 с.
4. Саха саллаата Сэмэн Кондратьев / [ хомуйан оҥордулар: Р. С. Николаева, Г. С. Кондратьева, Л. С. Львова уо. д. а.]. – Дьокуускай : Көмүөл, 2015. – 120 с. - Николаева-Уйулҕаана, Розалия Семеновна.
5. Оҕо мичээрэ : [хоһооннор] / Розалия Николаева-Уйулҕаана. - Дьокуускай : Дани-Алмас, 2018. - 43 с. -«Хагдарыйбыт Ньургуһуннар» хомуурунньук, 2020 с.
6. «Эдэртэн эйэтин, кырдьаҕастан алгыһын ыл», 2022 с. 
7. «Дьолуҥ бэйэҥ илиигэр», 2023 с.
Наҕараадалара.
      - “СӨ үөрэҕэриитин бочуоттаах үлэһитэ”  анал бэлиэ
     - Кутана нэһилиэгин  бочуоттаах олохтооҕо.
     - СӨ үөрэҕириитин Хайҕал суруга, 2012с.
     - СӨ бэтэрээннэрин хамсааһынын Бочуотунай грамотата,        
     - Кутана баһылыгын Грана, 2015с.
Панфилова Фаина Владимировна. Панфилова Фаина Владимировна (1945 с. балаҕан ыйын 30 күнэ, Гусь-Хрустальный куорат, Владимирскай уобалас), Саха АССР үтүөлээх учуутала, РСФСР норуотун үөрэҕириитин туйгуна. 
Олоҕун олуктара.
·        1967 сыллаахха Владимирскай куорат пединститутун нуучча тылын уонна литературатын бүтэрэр
·         1975-2000 сс. Саха Сиригэр, Сунтаар улууһун Кутана орто оскуолатыгар кэлэн нуучча тылын уонна литературатын учууталынан, дириэктэри үөрэтэр-иитэр үлэҕэ солбуйааччынан, педагог-тэрийээччинэн үлэлээбитэ.
·        2001-2006 сс. Сербия Белград куоратыгар нуучча оскуолатыгар нуучча тылын уонна литературатын үөрэтэ сылдьыбыта. 
·        Билигин төрөөбүт дойдутугар, Гусь-Хрустальный куорат 2 нүөмэрдээх орто оскуолатыгар нуучча тылын уонна литературатын учууталынан үлэлии сылдьар.
Наҕараадалара.
- Саха АССР үтүөлээх учуутала,
-  РСФСР норуотун үөрэҕириитин туйгуна
-  Норуоттар икки ардыларынааҕы «Дети Азии» фонда стипендиата.
Тимофеев Никандр Прокопьевич. Тимофеев Никандр Прокопьевич (1934 с. муус устар 6 күнэ, Кутана нэһилиэгэ, Сунтаар оройуона, Саха АССР), Саха Өрөспүүбүлүкэтин үтүөлээх учуутала, Саха Өрөспүүбүлүкэтин үөрэҕириитин туйгуна, Саха Өрөспүүбүлүкэтин  культуратын туйгуна. 
Олоҕун олуктара.
·        Сунтаар улууһун Кутана нэһилигэр 1934 с. муус устар 6 күнүгэр төрөөбүтэ
·        1956-1957сс. - Элгээйитээҕи МТС тракториһа
·        1959-1961 сс. - Миирнэй к. штукатур-маляра
·        1970 с. -Бүлүүтээҕи педагогическай училищетыгар үөрэнэн «алын кылаас учуутала” идэни ылар
·        1961-2000 сс. - Кутана орто оскуолатыгар физкультура учууталынан үлэлиир
·        2000-2005 сс. - Күүкэй оскуолатыгар учуутал, куруһуок салайааччыта
·        2005-2016 сс. - Сунтаардааҕы оҕо дьоҕурун сайыннарар кииҥҥэ фольклор куруһуогун салайааччыта 
·        2017 с. билиҥҥэ диэри Олоҥхо тыйаатырын уһуйааччыта
Наҕараадалара.
1.     Саха Өрөспүүбүлүкэтин үтүөлээх учуутала
2.     Саха Өрөспүүбүлүкэтин  үөрэҕириитин туйгуна
3.     “Саха Өрөспүүбүлүкэтин учууталларын учууталлара” бэлиэ
4.     Саха Өрөспүүбүлүкэтин культуратын туйгуна
5.     Саха Өрөспүүбүлүкэтин спордун бэтэрээнэ 
6.     «Урожай» уопсастыба бочуоттаах үлэһитэ
7.     Кутана нэһилиэгин, Сунтаар улууһун бочуоттаах бэтэрээнэ
8.     Үлэ, тыыл бэтэрээнэ
Третьякова Изабелла Николаевна. Третьякова Изабелла Николаевна (1953 с. тохсунньу 31 күнэ, Кутана с., Сунтаар оройуона. Саха АССР), РФ уопсай үөрэхтээһинин бочуоттаах үлэһитэ, Саха Өрөспүүбүлүкэтин үөрэхтээһинин үтүөлээх үлэһитэ, Саха Өрөспүүбүлүкэтин үөрэҕириитин туйгуна, Саха Өрөспүүбүлүкэтин учууталларын учуутала. 
Олоҕун олуктара.
·               1953  сыллаахха тохсунньу 31 күнүгэр Саха АССР Сунтаар оройуонун  Кутана нэhилиэгэр төрөөбүтэ. 
·              1970 с. Кутана орто оскуолатын бүтэрбитэ
·              1970-1972 сс - Томпо улууһугар Хаандыгаҕа Пионердар дьиэлэригэр куруһуок салайааччытынан үлэлээбитэ
·              1972-1974сс. - Сунтаардааҕы Пионердар дьиэлэрин директора
·              1979 с. Магадаҥҥа  МГПИ, литературнай факультеты бүтэрэн, нуучча тылын учууталын идэтин ылар
·              1974-2000 сс - Кутана орто оскуолатыгар нуучча тылын учуутала
·              2000-2018 сс. дириэктэри научнай-методическай үлэҕэ солбуйааччынан ананар
·              2018 сылтан методист уонна педагог –библиотекарь
Аатын үйэтитии.
·              Династия “Трудовая Слава Якутии”/ (М.П. Габышев, К.Е. Павлов.Книга –мемориал о Почетных гражданах РС (Я) и улусов. Якутск.2003. – (с 327)
·              Николай Иннокентьевич Иванов- Куола Учуутал (1915-1999 сс) «Кэм кэрдии кэрэhиттэрэ» (Сунтаар үөрэҕириитин историятын страницалара) Дьокуускай:Бичик- (299-302с)
·     «Кутана кырдьаҕас учууталлара» / «Сунтаар улууhа .Кутана-2». Якутск.РИО.медиа холдинг
·              Учууталбытынан киэн туттабыт. Саха сирин үтүөкэн дьоно. Полина Гаврильевна Павлова. Дьокуускай: Алаас.2016 480с. 
·              2015 сылтан Ивановтар педдинастиялара «Куола Учуутал Гранын» оскуола биир бастыҥ үөрэнээччитигэр сыл аайы туттарар.
·              1999 сылтан республиканскай “Иванов НИ-Куола Учуутал педагогическай ааҕыылара ”  буолаллар
·              Педагогическая энциклопедия / Министерство образования Республики Саха (Якутия) ; [научные редакторы: Михайлова М. Г., Петрова С. М. ; составитель Иванова В. С.]. - Якутск, 2000 -. - 27 см. Т. 4. - 2010. - 456 с.
Суруйуулара.
·    Публикация статьи «Цифровая компетентность педагога-библиотекаря в современных условиях» «Народное образование Якутии» №4, 2020
Кондакова Маргарита Ивановна. Кондакова Маргарита Ивановна, (1943 с. кулун тутар 3 күнэ,  Кутана нэһилиэгэ, Сунтаар оройуона Саха АССР), үлэ бэтэрээнэ. 
Олоҕун олуктара.
·        1943 с. кулун тутар 3 күнүгэр Сунтаар оройуонун Кутана нэһилиэгэр төрөөбүтэ. 
·        1949 - 1960 сс. -  Кутана оскуолатыгар үөрэммитэ. 
·        1960-1963 сс. оскуоланы бүтэрэн баран совхозка, фермаҕа үлэлээбитэ. 
·        1963 с. - Бүлүүтээҕи педагогическай училищеҕа үөрэнэ киирбитэ, 
·        1965 сылга ситиһиилээхтик бүтэрэн Сунтаар оройуонун Күндэйэ оскуолатыгар  алын кылаас учууталынан ананан үлэлии кэлбитэ. Ити сылтан ыла Күндэйэ оскуолатыгар 2000 сылга диэри үлэлээбитэ. 
·        1976-1981 сс. Магаданннааҕы педагогическай үнүстүтүүккэ кэтэхтэн үөрэммитэ.
Наҕараадалара.
-         Үлэ бэтэрээнэ
-         «Саха Өрөспүүбүлүкэтин методиһа» бэлиэ
-         «Сунтаар улууһун үөрэҕириитин сайдыытыгар кылаатын иһин» бэлиэ
-         «Улуу Кыайыы 75 сыла» мэтээл
-         «Сэрии сылын оҕото» мэтээл
Кюндяйцев Михаил Никифорович. Кюндяйцев Михаил Никифорович (1905 с. сэтинньи 2 күнэ, Чакыр нэһилиэгэ, Сунтаар оройуона - 1968 с.) Саха АССР оскуолатын үтүөлээх Учуутала, Аҕа дойду сэриитин бэтэрээнэ. 
Олоҕун олуктара.
·      1905 с. сэтинньи 2 күнүгэр Сунтаар оройуонун Чакыр нэһилиэгэр  (Күндэйэ) төрөөбүтэ. 
·      1932 сыллаахха Бүлүүтээҕи педагогическай училищены үөрэнэн бүтэрэн баран Алдан, Садын оройуоннарыгар учууталынан, дириэктэринэн үлэлээбитэ. 
·      1941 сыллаахха Кыһыл Армия кэккэтигэр ыҥырыллыбыт, Ленинград куорат блокадатын үлтүрүтүүгэ кыттыбыт. 
·      Сэрии кэнниттэн Күндэйэ оскуолатыгар үлэлээбитэ. Оҕолорго аналлаах хас да ырыа ааптара. Бэйэтэ баяҥҥа, фортепианаҕа оонньуура
Михаил Никифорович сельсовет депутата, солбуллубат пропагандист, коммунист этэ. 1958 сыллаахха «Саха АССР оскуолатын үтүөлээх учуутала” аат иҥэриллибитэ
Наҕараадалара.
-         Саха АССР оскуолатын үтүөлээх учуутала
-         «Ленинград оборуонатын иһин» икки төгүл мэтээл
-         «Бойобуой үтүөлэрин иһин», «Германияны кыайыы иһин», «Аҕа дойду сэриитигэр Кыайыы 20 сыла” мэтээллэр
Аатын үйэтитии.
·        М.Н.Кюндяйцев аатын үйэтитэн оҕолоро, сиэннэрэ кини аатынан стипендия олохтообуттара.
·        Күндэйэтээҕи “Албан Аат” скверигэр кини аатын үйэтитэн мемориальнай дуоска ыйаабыттара.
·        Хорсун саллаат, үтүөлээх учуутал : [Кюндяйцев Михаил Никифорович туһунан ахтыылар] / (хомуйан оҥордо М. С. Аввакумов) ; [лит. ред. Александр Васильев-Көрдүгэн ; нотаҕа түһэрдэ И. Иванов ; муз. ред. К. Герасимов]. – Дьокуускай : [и. с.], 2007. – 40 с. 
Суруйуулара.
·        Кюндяйцев М., Ааҕааччыбар - : , //Бэлэм буол. . - 1964. - Балаҕан ыйын 22 күнэ-С. 4;
·        Кюндяйцев М., Баай оҕо - : , //Бэлэм буол. . - 1965. - Кулун тутар 11 күнэ-С. 4;
·        Кюндяйцев М., Маҕаас ньирэй - : , //Бэлэм буол. . - 1965. - Атырдьах ыйын 26 күнэ-С. 3 
·        Кюндяйцев, М. Хорсун буойун Иван Кириллов : [Күндэйэ] / М. Кюндяйцев // Ильич уоттара. – 1967. – Ыам ыйын 6 к
·        Кюндяйцев М. Н., Уот буулдьа аннына. [Ленинград өстөөх ытарчатыттан босхоломмута 71 сыла] - : , //Кэскил. . - 2015. - Тохсунньу 27 күнэ-С. 6
Кюндяйцева Анна Афанасьевна. Кюндяйцева Анна Афанасьевна (1956 с. балаҕан ыйын 2 күнэ, Түмүк нэһилиэгэ, Ленинискэй оройуона, Саха АССР) Саха Өрөспүүбүлүкэтин үөрэҕириитин туйгуна. 
Олоҕун олуктара.
· 1956 с. балаҕан ыйын 2 күнэ Саха АССР Ленинискэй оройуонун (билиҥҥитэ – Ньурба улууһа) Түмүк нэһилиэгэр төрөөбүтэ. 
· 1963 с. Сунтаар оройуонун Кутана аҕыс кылаастаах оскуолатыгар үөрэнэ киирбитэ.
· 1975 с. Н.Г.Чернышевскай аатынан Бүлүүтээҕи педагогическай училищены ситиһиилээхтик бүтэрэн, Күндэйэ аҕыс кылаастаах оскуолатыгар алын кылаас учууталынан анаммыта. Ол сылтан күн бүгүҥҥэ диэри бу оскуолаҕа үлэлии сылдьар.
· 1984 с. Магадааннааҕы педагогическай үнүстүтүүтү кэтэхтэн үөрэнэн бүтэрбитэ. 9 выпуһу үөрэтэн, үөһээ кылаастарга атаарбыта. Кини үөрэппит оҕолорун ортотугар бааллар: учууталлар, врачтар, инженердэр, иитээччилэр о.д.а.
Наҕараадалара.
-  Саха Өрөспүүбүлүкэтин үөрэҕириитин туйгуна;
-  «Саха Сирин методиһа» бэлиэ хаһаайката;
-  “Сунтаар улууһун үөрэҕириитин сайдыытыгар кылаатын иһин» бэлиэ;
-   “Ийэ Албан Аата” 1, 2 истиэпэннээх мэтээл
-  «Семейная доблесть» (Дьиэ кэргэн Албан аата) бэлиэ
Максимова Антонина Прокопьевна. Максимова Антонина Прокопьевна, (1957 с. ахсынньы 13 күнэ Күндэйэ нэһилиэгэ, Сунтаар оройуона, Саха АССР). РФ уопсай үөрэхтээһинин бочуоттаах үлэһитэ, Саха Өрөспүүбүлүкэтин үөрэҕириитин туйгуна. 
Олоҕун олуктара.
·        1973 с. Күндэйэ аҕыс кылаастаах оскуолатын бүтэрбитэ. 
·        1975 с. Сунтаар 2-с нүөмэрдээх оскуолатын бүтэрбитэ.
·        1982 с. Дьокуускайдааҕы тыа хаһаайыстыбатын зоотехническай отделениетын бүтэрэн зоотехник идэтин ылбыта. 
·        1982-1984 сс. Күндэйэ отделениетыгар биригэдьииринэн үлэлээбитэ. 
·        1984-1989 сс. Дьокуускайдааҕы педагогическай үнүстүүтүүккэ үөрэммитэ. 
·        1989 сылтан Күндэйэ орто оскуолатын алын кылаас учууталынан үлэлиир. Педагогическай үлэтин ыстааһа 34 сыл, 7 выпустаах. Сыл бастыҥ учуутала - 2003” күрэх номинана, 1995 сылтан Сунтаар улууһун депутата, Күндэйэ нэһилиэгин 4-с ыҥырыылаах депутата. Саха АССР үтүөлээх учуутала М.Н.Кюндяйцев, Саха Сирэ, Комсомол, Пионерия 100 сыллардаах, В.И.Ленин орденнаах Элгээйи совхоз 65 сыллаах үбүлүөйүнэй мэтээллэр хаһаайкалара 
Наҕараадалара.
-         РФ уопсай үөрэхтээһинин бочуоттаах үлэһитэ
-         Саха Өрөспүүбүлүкэтин үөрэҕириитин туйгуна
-         Саха Өрөспүүбүлүкэтин «Ил Түмэн» грамотата
Аатын үйэтитии.
-         Күндэйэ орто оскуолатын 100 сыллаах үбүлүөйдээх кинигэтэ Дьокуускай 2019 с. (319 стр)
-         «Педагоги мастера» Сунтаар 2006 с. (84 стр)
-         «Сунтаар сонуннара» «Учуутал мэлдьи учуутал» (2 стр, 06.09.2011с.)
-         Педагогическая энциклопедия / Министерство образования Республики Саха (Якутия) ; [научные редакторы: Михайлова М. Г., Петрова С. М. ; составитель Иванова В. С.]. - Якутск, 2000 -. - 27 см. Т. 4. - 2010. - 456 с.
Аммосова Людмила Саввична. Аммосова Людмила Саввична, (1961 с. тохсунньу ый 21 күнэ). 
Олоҕун олуктара.
·        1961 с. тохсунньу ый 21 күнүгэр төрөөбүтэ
·        Магаданнааҕы педагогическай институту үөрэнэн бүтэрэн 1985 сыллаахтан Кириэстээх орто оскуолатыгар үлэтин саҕалыыр 
- Сунтаардааҕы алын сүһүөх оскуолатын учуутала
Васильева Мария Васильевна. Васильева Мария Васильевна (1965 с. ахсынньы ый 8 күнэ, Элгээйи нэһилиэгэ, Сунтаар оройуона, Саха АССР), Саха Өрөспүүбүлүкэтин үөрэҕириитин туйгуна.
Олоҕун олуктара.
·          1965 с. ахсынньы 8 күнүгэр Саха АССР Сунтаар оройуонун, Элгээйи нэһилиэгэр төрөөбүтэ
·          1988 с. Саха государственнай университет математика факультетын бүтэрэн Сунтаардааҕы 2 нүөмэрдээх оскуолаҕа математика учууталынан үлэлиир. Оҕону иитэр-үөрэтэр үлэҕэ ИКТ, бырайыактыыр технологиялары туһаныы – учуутал үлэтин сүрүнэ буолар. Сунтаар улууһун информатика учууталларын программированиеҕа хамаандатын чилиэнэ
Наҕараадалара.
·              Саха Өрөспүүбүлүкэтин үөрэҕириитин туйгуна
Герасимов Афанасий Афанасьевич. Герасимов Афанасий Афанасьевич, (1959 с. бэс ыйын 30 күнэ, Сунтаар нэһилиэгэ, Сунтаар оройуона, Саха АССР) Саха Өрөспүүлүкэтин үөрэҕириитин туйгуна. 
Олоҕун олуктара.
·        1959 с. бэс ыйын 30 күнүгэр Саха АССР Сунтаар оройуонун Сунтаар нэһилиэгэр төрөөбүтэ
·        1984 с. Саха государственнай университетын бүтэрэр
·        1984 с. Сунтаардааҕы ЫБСЛКС оройуоннааҕы комитетын сэбиэдиссэйинэн үлэлиир
·        1986 с Сунтаардааҕы 2-с нүөмэрдээх оскуола директорын иитэр үлэҕэ солбуйааччытынан үлэлиир кэмигэр үөрэтэр уонна оҥорон таһаарар (учебно-производственнай) мастарыскыай аһан дуогабарынан үөрэнээччилэр миэбэл оҥорон таһаараллар.
·        Сунтаардааҕы политехническай лицей иһинэн аһыллыбыт тааһы кырыылыыр учебно-производственнай мастарыскыайын маҥнайгы сэбиэдиссэйинэн үлэлиир
·        1999 сылтан – Сунтаардааҕы политехническай лицей дистанционнай үөрэхтээһин уонна информационнай киинин директора
·        2000-2008 сс. – улууска маҥнайгынан цифровой хаартыскаҕа түһэрэр уонна бэчээттээн таһаарар өҥөнү оҥорор урбаанньыт
·        2008 -2010 сс. – Сунтаардааҕы 2-с нүөмэрдээх оскуола директора
Данилова Елизавета Петровна. Данилова Елизавета Петровна, (1950 с. ахсынньы 14 күнэ, Сунтаар нэһилиэгэ, Сунтаар улууһа, Саха АССР), РФ уопсай үөрэхтээһинин бочуоттаах үлэһитэ, Саха Өрөспүүбүлүкэтин үөрэҕириитин туйгуна. 
Олоҕун олуктара.
·        1950 с. ахсынньы 14 күнүгэр Саха АССР Сунтаар нэһилиэгэр төрөөбүтэ.
·        1973 - 1975 сс. - Н.Г.Чернышевскай аатынан Бүлүүтээҕи пед.училищены бүтэрэн Сунтаар оройуонун Хоро аҕыс кылаастаах осуколатыгар алын сүһүөх учууталынан ананан үлэлиир
·        1975 -1989 сс. – Сунтаардааҕы 1 №-дээх оскуола алын сүһүөх учуутала
·        1982 с. - Магаданнааҕы пед. үнүстүтүүт алын сүһүөх үөрэхтээһинин педагогатын уоннат методикатын факультетын бүтэрэр
·        1987-1988 сс. - Сунтаардааҕы 1 №-дээх оскуола директоры үөрэх чааһыгар солбуйааччыта
·        1989 с – В.П.Павлов аатынан Сунтаардааҕы алын сүһүөх оскуолатын учуутала
Наҕараадалара.
-         РФ уопсай үөрэхтээһинин бочуоттаах үлэһитэ, 
-         Саха Өрөспүүбүлүкэтин үөрэҕириитин туйгуна
-         РФ президенин гранын хаһаайына
-         «Саха-Азия оҕолоро” норуоттар икки ардыларынааҕы пуонда стипендиата 
-         “Саха Өрөспүүбүлүкэтин учууталларын учууталлара» бэлиэ
Данилова Ирина Еремеевна. Данилова Ирина Еремеевна, (1963 с. бэс ыйын 10 күнэ Хадан нэһилиэгэ, Сунтаар оройуона, Саха АССР) РФ уопсай үөрэхтээһинин бочуоттаах үлэһитэ, Саха Өрөспүүбүлүкэтин үөрэҕириитин туйгуна. 
Олоҕун олуктара.
·        1963 с. бэс ыйын 10 күнүгэр Саха АССР Сунтаар оройуонун Хадан нэһилиэгэр төрөөбүтэ 
·        1994 с. Новоси­бирскайдааҕы педагогический университет художественно-графическай факультетын үөрэнэн бүтэрбитэ
·        1982 с. – Сунтаардааҕы 2 №-дээх оскуолатыгар учууталынан, директоры үөрэх чааһыгар солбуйааччытынан үлэлиир 
Наҕараадалара.
-         РФ уопсай үөрэхтээһинин бочуоттаах үлэһитэ, 
-         Саха Өрөспүүбүлүкэтин үөрэҕириитин туйгуна
-         Ил Түмэн бочуоттаах грамотата
Дормидонтова Татьяна Даниловна. Дормидонтова Татьяна Даниловна (1938 с. Уһун- Күөл, Сунтаар оройуона, Саха АССР – 2002 с.) Саха Өрөспүүбүлүкэтин үөрэҕириитин туйгуна. 
Олоҕун олуктара.
·              1938 с. Саха АССР Сунтаар оройуонун Уһун -Күөл нэһилиэгэр төрөөбүтэ
·              1959 с. Тойбохой орто оскуолатын бүтэрэн, хомсомуол путевкатынан колхозка ыанньыксытанан үлэлиир 
·              1962-1964 сс – Н.Г.Чернышевскай аатынан Бүлүүтээҕи пед.училищеҕа үөрэнэр 
·              1964 с Таатта оройуонун Чымнаайы аҕыс кылаастаах оскуолатыгар алын сүһүөх учууталынан үлэлиир
·              1965 с. Сунтаар оройуонун Хадан нэһилиэгэр оҕо саадын сэбиэдиссэйэ
·              1967-1972 сс. Саха государственнай университетын саха тылын салаатыгар үөрэнэр. Үөрэҕин бүэрбитин кэннэ Хадан аҕыс кылаастаах оскуоалтын дириэктэринэн ананан үлэлиир.
·              1973 сылтан саҕалаан 30 сыл Маар-Күөл оскуолатыгар саха тылын уонна литературатын учууталынан үлэлиир 
Наҕараадалара, ытык ааттара.
·        Үлэ бэтэрээнэ
·        Саха Өрөспүүбүлүкэтин үөрэҕириитин туйгуна
·        «Старшай учуутал» аат
Евсеева Любовь Егоровна. Евсеева Любовь Егоровна, РФ уопсай үөрэхтээһинин бочуоттаах үлэһитэ, Саха Өрөспүүбүлүкэтин үөрэҕириитин туйгуна, Саха Өрөспүүбүлүкэтин учууталларын учуутала.
Олоҕун олуктара.
· 1980 г. Морис Торез аатынан Москватааҕы  государственнай линг­вистическэй университеты үөрэнэн бүтэрэн Үөһээ Бүлүү оройуонун Нам орто оскуолатыгар педагогическай үлэтин саҕалыыр.
· 1987 с. Сунтаардааҕы 2 №-дээх оскуолаҕа омук тылын учууталынан үлэлиир. Французскай тылы үөрэтэрин таһынан английскай тылы үөрэтиини оскуолаҕа киллэрэр.
· 1992 с. – Сунтаардааҕы политехническай лицейгэ французскай тыл учууталынан, омук тылын кафедратын салайааччытынан үлэлиир
· 1999 с. - Сунтаардааҕы 1 №-дээх оскуолаҕа омук тылын учууталынан, директоры гуманитарнай үөрэхтээһиҥҥэ солбуйааччытынан үлэлиир. Саха гуманитарнай гимназия аһыллыытын бырайыага олоххо киирэригэр үлэлэһэр.
· 2009 с. – Сунтаардааҕы гуманитарнай гимназия директора 
Наҕараадалара, ытык ааттара.
·        РФ уопсай үөрэхтээһинин бочуоттаах үлэһитэ, 
·        Саха Өрөспүүбүлүкэтин үөрэҕириитин туйгуна, 
·        РФ президенин гранын хаһаайына
·        «Саха-Азия оҕолоро” норуоттар икки ардыларынааҕы пуонда стипендиата 
·        “Саха Өрөспүүбүлүкэтин учууталларын учууталлара» бэлиэ
·        “Барҕарыы» пуонда стипендиата
Егорова Мария Егоровна. Егорова Мария Егоровна (1954 с. ыам ыйын 1 күнэ, Илбэҥэ нэһилиэгэ, Бүлүү оройуона, Саха АССР) Саха Өрөспүүбүлүкэтин үөрэҕириитин туйгуна, Саха Өрөспүүбүлүкэтин учууталларын учуутала. 
Олоҕун олуктара.
·        1954 с. ыам ыйын 1 күнүгэр Саха АССР Бүлүү оройуонун Илбэҥэ нэһилиэгэр төрөөбүтэ
·        1971 с. Бүлүү оройуонун Баппаҕаайытыгар оҕо уһуйааныгар баспытаатал көмөлөһөөччүтүнэн, онтон оскуола интернатыгар баспытааталынан үлэлиир
·        1978 – 1981сс. Магаданнааҕы государственнай педагогическай үнүстүтүүтүн бүтэрэн Горнай оройуонун Маҕаны 8 кылаастаах оскуолатыгар математика учууталынан үлэлиир
·        1994-1997 сс - Сунтаардааҕы 2 №-дээх оскуола директоры үөрэх чааһыгар солбуйааччы
·        1981 с. - Сунтаардааҕы 2 №-дээх оскуола математика учуутала
Наҕараадалара, ытык ааттара.
-         Саха Өрөспүүбүлүкэтин үөрэҕириитин туйгуна, 
-         “Саха Өрөспүүбүлүкэтин учууталларын учуутала» бэлиэ
-         Саха Өрөспүүбүлүкэтин президенин Гранын хаһаайына
Иванова Вера Семеновна. Иванова Вера Семеновна, (1960 с., II Дьөппөн, Орджоникидзевскай оройуон, Саха АССР) Саха Өрөспүүбүлүкэтин үөрэҕириитин туйгуна. 
Олоҕун олуктара.
·      1960 с. Саха АССР Орджоникидзевскай оройуонун II Дьөппөн нэһилиэгэр төрөөбүтэ
·      1984 с. Дьокуускайдааҕы государственнай университетын бүтэрэн «математика учуутала” идэни ылар
·      1984 с.  Сунтаар оройуонун Кутана орто оскуолатыгар учууталынан үлэлиир 
Наҕараадалара, ытык ааттара.
-               Саха Өрөспүүбүлүкэтин үөрэҕириитин туйгуна
-               РФ үөрэҕириигэ уонна наукаҕа министерствотын бочуоттаах грамотата
Иванова Надежда Егоровна. Иванова Надежда Егоровна, (1960 с. тохсунньу ый 28 күнэ, Тааһаҕар с., Бүлүү оройуона, Саха АССР), РФ уопсай үөрэхтээһинин бочуоттаах үлэһитэ, Саха Өрөспүүбүлүкэтин үөрэҕириитин туйгуна.
Олоҕун олуктара.
· 1960 с. тохсунньу  28 күнүгэр Саха АССР Бүлүү оройуонун Тааһаҕар нэһилиэгэр төрөөбүтэ
·  1982 с. – Саха государственнай университетын үөрэнэн бүтэрэр
· 1982 с. саҕалаан Сунтаардааҕы 2 №-дээх оскуолаҕа химия, биология учууталынан үлэлиир
Наҕараадалара, ытык ааттара.
·        РФ уопсай үөрэхтээһинин бочуоттаах үлэһитэ, 
·        Саха Өрөспүүбүлүкэтин үөрэҕириитин туйгуна
·        РФ президенин гранын хаһаайына