Компания. Компания диэн эргинэр тэрилтэ бу кинилэр олохтообут уопсай суолталаах социальнай бэлиэтэ буолар, онно формальнай эбэтэр нормальнай социальнай институттары салайыыны сүрүннүүр тиһиктэр сороҕор үлэлииллэригэр тирэҕирэр.
История.
Француз тылын аан бастаан английскай уонна немецкэй омуктарга тэҥнээн суруйуу, 1668 с.көрдөрүүтүнэн, ол тыл литературнай тылга киириэҕиттэн, техническэй көрүүнү өссө сайыннарарга дылы. Тиэрминнэри киэҥ эйгэҕэ таһаарыы араас уобаластарга билии- көрүү, кини дьиҥ туттуута «дьэҥкир» көстүүтүн үөскэтэр, ол эбэтэр өйдөбүнньүк уонна уопсастыбаннас өйдөбүллэрин үөскэтэр. Ол үксүн ханнык баҕарар духовнай субстанция кэккэ бэлиэлэринэн холбуур дьон бэйэ общественноһын өйдүүргэ, ытыктыырга, о. д. А.) туттуллар. Ол быыһыгар социологическай категория» социальная группа " диэн обедомственных представлениями с самым из трудных для понятии В силу значительного расстановлениями. Социальнай бөлөх — бу аҥардас түмсүүлээх эбэтэр формальнай бэлиэлэринэн буолбакка, дьон ылар социальнай позицията. «Биһиги уопсай интэриэспитин туһугар сомоҕолоһууга мобилизацияламмыт практическай бөлөх буолар буоллаҕына, объективнай позициялары, объективнай позицияны олохтуур кыахпыт суох".
«Группа» диэн тыл ХІХ үйэ саҥатыгар итальянскай тылтан киирбит (сал. gopo, эбэтэр Одун-уус- Алдан) живописецтар техническэй тиэрминнэрин быһыытынан, хас да фигураны, композицияны онорор. Омук тылын тылдьытын XIX үйэ саҕаланыыта маннык быһаарар: манна муора «дьиикэй» атын заморскай «бөлөхтөр» ансамбль, композиция «фигуралар бүтүн оҥоһуктара, ону киһи хараҕар тута быраҕыллар».
Социальнай бөлөхтөр структуралара.
Бөлөх структурата — кини састааптаах чаастарын, бөлөхтөр элеменнэрин (бөлөх интэриэһин, бөлөҕүнэн уонна сыаннастарын нөҥүө) хардарыта сибээстэһии, туруктаах социальнай конструкцияны үөскэтэр, эбэтэр социальнай сыһыаннаһыылары конфигурациялааһын ньымата.
Дьайар улахан бөлөх "ядро «(оттон сорох түгэннэргэ — ядро) уонна» перферия «бэйэлэрин идентичностарын көрдөрөн (ядро) уонна» периферияларын" ахсаан өттүнэн мөлтөөһүнэ улам мөлтөөн иһэр.
Чопчу индивидуаллар бу общество субъектарын баар кыахтаахтар, кинилэр статуснай комплекска (оруолларын репертуарыгар) биир позицияларыттан атыҥҥа көһөллөр. Оттон ханнык баҕарар бөлөх Ядро туруктаах буоллаҕына, символическай представитель туруорааччыттан турар.
Атыннык эттэххэ, ядро группа — это совокупность типических индивидов, особенно сочетающих присящающих деятельности, структуру, нормы, установки и мотивации, отстановиваемые люди с такой социальнай группой. Ол эбэтэр дьарыктаах дьон социальнай тэрилтэ, социальнай общество, эбэтэр социальнай корпус (бэйэтин туһунан билинэн) уонна уопсай интэриэһи тула түмүллүөхтээх.
Онон, ядро- концентрированнай бөлөхтөрү барыларыгар түмүллүбүт социальнай эбэһээтэлистибэ, барыларыттан хаачыстыбалаах уратыны быһаарар. Маннык ядра суох-бөлөх да суох. Оттон» кутурукка " киирэр инбэлииттэр састааптара хас биирдии индивидуальнай позициялары ылан, атын балаһыанньаҕа көһөр кыахтанарыттан, демографическай хамсааһынтан (саас, өлүү, ыарыы о.Д. А) эбэтэр социальнай мобильность түмүгүн быһыытынан уларыйар.
Дьиҥнээх бөлөх бэйэтин структуратын эбэтэр конструкциятын эрэ буолбакка, композициятын (о. д. А.)
Композиция (лат. Тобуруокап — көмүөлү оҥорон таһаарыы) — социальнай сири тэрийии уонна кинини ылынар (социальнай концепцияны ылыныы). Группа композицията-кини гармоническай ситими үөскэтэр элеменнэрин, ол эбэтэр кини социальнай гештальт биир кэлим буолуутун хааччыйар (социальнай гештальт) сомоҕолоһуу. Бөлөх композициятын үксүн социальнай статус индикаторынан быһаараллар.
Декомозиция-утарыта операциялар эбэтэр композициялары, элеменнэргэ, көрдөрүүлэргэ араарыы процеһа. Социальнай бөлөх декомозицията араас социальнай хонууларга уонна позицияларга бырайыактарынан олоххо киллэриллэр. Үгүстүк композицияны (декомозицияны) бөлөх демографическай уонна профессиональнай параметрдарын мунньан илдьэ сылдьаллар, соччо сөбө суох. Манна параметрдар бэйэлэрэ буолбакка, бөлөхтөр статуснай- ролевай позицияларын хайдах характеристикалыыллар уонна социальнай дистанциялары үөскэтэллэр, холбооботтор, «сууйуллубат» эбэтэр атын позициялары иҥэринэллэр.
Членство чилиэнин быһыытынан чопчу индивидуальнай бөлөхтөргө композиция быһыытынан, кинини тулалыыр эйгэни кытта тэҥҥэ күрэстэһэр, ол эбэтэр кинини бөлөх чилиэннэрин быһыытынан, бу быһыыга- майгыга кини тус уратыта «ситэтэ суох» буолар, онно личность быһыытынан, бөлөх чилиэннэрэ, бастатан туран, чөл бөлөҕү көрөр.
Коллектив.
Коллектив-уопсай үлэҕэ- хамнаска, үлэҕэ- хамнаска, үөрэхтээһиҥҥэ, тустаах общественнай соругу быһаарыыга түмсүүлээх дьон бөлөхтөрө. Ордук киэҥ өйдөбүлгэ — уопсай идеялары, наадыйыылары, интэриэстэри түмэр дьон.
Ону сэргэ аныгы теорияҕа, термин коллектив хас да көрүҥэ үллэриллибит тиһиктэри бэлиэтииргэ туһаныллар.
Коллективтарга норуоттар икки ардыларынааҕы сыһыан ураты тииптээх уонна социальнай- психологическай закономерность, атын да көрүҥнэргэ ураты көстүүлэр көстөллөр. Коллективка улахан түмсүү, сыаннас курдук өйдөбүллээх. Бэйэ уонна коллектив интэриэстэрин икки ардыларыгар сытыы утарсыылар суох, бөлөххө табыгастаах социальнай- психологическай климаты кытта хардарыта сибээстэһии көдьүүһэ суох. Холбоһук үлэлиир группа кээмэйин улаатыннаран, уопсай дьыала чилиэнинэн киллэриллэр кылааты мөлтөтөн, намтаппакка, бөлөхтөр идентификацияларын таһыма оннунан хаалар. Быстах бөлөхтөртөн уратыларыгар, коллективка эмсэҕэлээбиттэргэ көмө оҥороро харахха быраҕыллыбат.