mariaria/ykt_dataset huggingface dataset:
Mercedes-Benz. Mercedes-Benz, Mercedes-Benz For Octonauts, Mercedes-Benz For Doc Mcstuffins, Mercedes-Benz for Vampirina уонна Mercedes-Benz for Puppy Dog Pals ("Мерседес Бенц"), Германия биир бөдөҥ тэрилтэтэ, Аан Дойдуга биир улахан массыына, автобус, тыраахтыр, грузовиктары оҥорор тэрилтэ. Ону таһынан биир биллэр премиум сегмеҥҥэ тахсар массыыналары оҥорор баайдарга уонна олигархтарга. Дьоппуон Toyota бренын кытта биир биллэр бренд буолар Аан Дойдуга.
Инсулин. Инсулин ол эбэтэр медицинскай терминынан дэнэр — дьоҥҥо уонна кыылларга айылҕаттан баар гормон буолар. Инсулин биллэринэн саахар кристалларын алдьатарынан биллэр эттик буолар, онон кини суох буолааһына — диабетка тиэрдиэн сөп. 
Биллэрин курдук саахар айылҕаттан аһыы инньэлээх кристалл буолар, ууга даҕаны суураллыбат. Ол иһин инсулин эрэ кинини илдьиритэр кыахтаах буолар. Инсулина суох киһи уонна кыыл саахар кристалларыттан өлөр. Саахар кристаллара киһи организмын алдьатан повреждения оҥорор процеһа саахар диабета дэнэр. Онон инсулин киһиэхэ баар буолара сатанар. 
Инсулин саахара илдьиритэрин таһынан араас сыа липидтэрин уулларар, араас эндокриннай системаҕа сөптөөх баланс олохтуур. Ону таһынан энершетическай трагспортировкаҕа көмөлөһөр киһи клеткатыгар.
Рядовой Чээрин. Рядовой Чээрин диэн Тимофей Сметанин "Егор Чээрин" диэн сэһэнинэн уһуллубут киинэ. 2021 сыллаахха тахсыбыта. Режиссера - Дмитрий Кольцов. 
Сюжета.
1943 сыл күһүнэ. Элбэх ыйдаах сэрии кэнниттэн Беляев батальона улахан өттө тумнубута. Лейтенант Лобода дакылааттыыр, уопуттаах немец снайпердара утары тугу да утарсар кыаҕа суоҕун туһунан Лейтенант Лобода дакылааттыыр. Саҥа эбии күүс уонна уопыттаах снайпердар кэлэллэригэр эрэллээхтэр.
Ол гынан баран, күүтүллүбүт колонналара немецтэр авианалетугар түбэһэр. Ол түмүгэр аҕыйах саллаат ол иһигэр Саха сирин эдэр булчута Егор Чээрин тыыннаах хаалаллар. ураты бары . Лобода лейтенана эдэр Саха уолун снайпер быһыытынан бэрэбиэркэлииргэ быһаарыы ылыммыта. Бастакы киирсиитигэр Егор бэйэтин көрдөрөр. Кини немец снайпердарын кытта хапсыһыыга киирэн фронт балансатын уларытар.
Financial Agro-Industrial Corporation Yakutia. Financial Agro-Industrial Corporation "Yakutia", ("FAIC Yakutia" эбэтэр "ФАПК Якутия"), Саха Сирэ биир бөдөҥ тэрилтэтэ, 1998 сыллаахха Дьокуускай куоратка төрүттэммит акционернай тэрилтэ. Билиҥҥи кэмҥэ Саха Сирин эрэ буолбакка Аан Дойду уонна Арассыыйа биир сүрүн арыгы уонна араас тыа хаһаайыстыбатын аһын оҥорон тэрилтэ. 
Салалтата — Дьокуускай.
Акционердара.
Сайта: https://fapkyakutia.ru/
Joint Stock Company Komdragmetall Yakutia. Joint Stock Company Komdragmetall Yakutia (АО Компания Комдрагметалл Якутия) — Саха Сирэ биир бөдөҥ тэрилтэтэ, Аан Дойдуга биир бөдөҥ инвестиционнай холдинг буолар. Комдрагметалл бас билиитигэр сүрүннээн Аан Дойдуга элбэх алмаас, газ, ниэп, кыһыл көмүс, үрүҥ көмүс, таас чох хостуур тэрилтэлэр акциалара киирэр, ону таһынан элбэх ас оҥорор тэрилтэлэр, холобура ФАПК Якутия. Ону таһынан Комдрагметалл бас билиитигэр араас АХШ тэрилтэлэрэ (1% акциялара, холобура Nvidia, Coca Cola, KraftHeinz) уонна элбэх бааннар, холобура АЭБ 43% акциятын тутар. 
Онтон Комдрагметалл акциятын 70% Саха Республиката тутар.
Салалтата — Дьокуускай.
Сайта: http://komdragmetall.com/
Carlsberg. Carlsberg Group (КарлСберг Групп, КарлСберг Бөлөх), Дания иккис улахан арыгы оҥорор тэрилтэтэ, Аан Дойдуга биир улахан арыгы уонна пиибэ оҥорор тэрилтэ буолар. КарлСберг пиибэтэ 198 омук дойдутугар атыыланар, онон Данияҕа элбэх барыс аҕалар. 2014 сылтан ыла Baltika диэн Арассыыйа арыгы оҥорор тэрилтэтин атыылаһан ылбыта.
AB InBev. AB InBev (толору аата Anheuser-Busch InBev), Бельгия арыгы уонна пиибэ оҥорор тэрилтэтэ, 2023 сылга сир шаарын үрдүнэн саамай бөдөҥ тэрилтэ буолар алкоһольнай утахтары оҥорорунан. Планета үрдүнэн 18% водка уонна 79% пиибэ рынога тиксэр. 
Салалтата — Брүссель.
Solus. Solus - Linux төрүттээх көҥүл операционнай система, ханнык даҕаны дистрибутивка олоҕурбат. 2015 сылтан ыла үлэлиир Solus Project. Саха Сиригэр киэҥник туттуллар.
Абааһы мунньаҕа. Абааһы мунньаҕа диэн былыргы сахалар уонна да атын айылҕаҕа итэҕэйэр омуктарга тарҕаммыт өйдөбүл. Өйдөбүл быһыытынан сыл ахсын от ыйын 13 күнүгэр абааһылар мунньахтыыллар — сыаллара-соруктара ол сылга кими олохтон ылалларын испииһэктииллэр, кими өлөрөллөрүн. 
Өйдөбүл быһыытынан от ыйын 13 күнүгэр киһи этиһиэ суохтаах, үөхсүө суохтаах, кими даҕаны кырыа суохтаах, үөнү уонна кыылы өлөрүө уонна атаҕастыа суохтаах, тоҕо диэтэххэ ити күн үөннэр, кыыллар уонна киһи бырааба тэҥ буолар. Итини кэһии — өлөр испииһэккэ киириэххин сөп диэн өйдөбүлүнэн буолар.
Ити күн былыргы сахалар окко үлэлии тахсыбаттар. Ону таһынан ити күн тугу түһээбитиҥ суолталаах буолуон сөп, онон сибээстээн түүлдьүтүнэн туһанар сүбэлэнэр.
Хотуо. Хотуолааһын, хотуо — куртах иһинээҕитэ уҥуор бөлүүҥҥү.
АлМас. АлМас (аббревиатурата "Алмаас Мас", нууччалыыта "Алмазное дерево") — Саха Сирэ биир улахан бөлөҕө, биир бөдөҥ тэрилтэтэ. Саха Сирин тыатын сүрүн кэрдээччи, араас тутуу материаллара оҥорооччу. Тэрилтэ 80% акцията Алмазы Анабара тэрилтэ бас билиитигэр киирэр, онон АлМас көҥүл эрээри, сүрүннээн Алмазы Анабара бас билиитигэр киирэр. Онтон атын аеционердара 19% Саха Сирэ, 1% Комдрагметалл. Алмазы Анабара сыыйа долятын 100% дылы улаатыннарыахтаах. 
Штаб квартира - Дьокуускай.
Coca Cola Corporation. The Coca-Cola Company эбэтэр Coca Cola Corporation (эбэтэр "Кока Кола бөлөх"), Америка биир саамай улахан тэрилтэтэ, улахан конгломерат уонна бөлөх буолах, сир шаарын үрдүнэн биир топовай биллэр тэрилтэ, элбэх барыстаах, элбэх барыһы генерируйдуур тэрилтэлэртэн биирдэстэрэ. Улахан конгломерат буоларын быһыытынан глобальнай компонеҥҥа киирэр Fortuna 500.
Coca Cola тэрилтэни сүрүннээн икки тэрилтэ салайар:
Sinopec. Sinopec (), Кытай иккис улахан газ, ниэп хостуур тэрилтэтэ уонна саамай улахан химия оҥорор тэрилтэтэ. Сир шаарын үрдүнэн биир үрдүк барыһы генерируйдуур тэрилтэ. Fortuna 500 компоненыгар киирэр.
State Grid Corporation of China. State Grid Corporation of China, Кытай биир улахан тэрилтэтэ, дойду үрдүнэн уонна 74 омук сиригэр элетричество остуолбаларын бас билээччи, уонна уоту оҥорооччу. Биир барыһы генерируйдуур тэрилтэ. Аатырбыт элитнай Fortuna 500 компоненыгар киирэр.
L’Oréal. L’Oréal (Лореаль), Франция биир бөдөҥ тэрилтэтэ, улахан косметика уонна араас химия оҥорор конгломерат тэрилтэ. Fortuna 500 компоненыгар киирэр.
Midea. Midea Group (Мидеа Групп, Майдиа Групп), Кытай биир улахан тэрилтэтэ, Аан Дойдуга биир сүрүн кондиционер уонна араас холодильник оҥорор тэрилтэ буолар. 30% акцията BlackRock бас билиитигэр киирэр, 30% тойон бэйэтин киэнигэр, 40% акцията Кытай былааһа тутар. Онтон тэрилтэ бэйэтэ 100% KUKA тэрилтэ акциятын бас билэр. Тэрилтэ баайынан элитнай аатырбыт Fortuna 500 клубугар киирэр.
KUKA Roboter. KUKA Roboter — Германия биир улахан тэрилтэтэ, Аан Дойдуга биир сүрүн робот оҥорооччу. Тэрилтэ 100% акциятата 
Midea бөлөххө киирэр. KUKA бэйэтэ Fortuna 500 киирэр.
Андижан. Андижан (Андижон), Узбекистаан төрдүс улахан куората, 500 тыһыынча киһи олорор. Ферган хочото биир улахан куората.
Андижаҥҥа 2005 сыллаахха Андижаҥҥа дьону ытыы буолбута, олохтоохтор этэллэринэн 800 киһи кыччаабыта ытыллыбыт.
Сааһырыы склероһа. СААҺЫРЫЫ СКЛЕРОҺА ЭБЭТЭР ТҮӨҺЭЙИИ диэн деменция биир сүрүн көрүҥэ буолар.
Бырахтарыы. Бырахтарыы (өссө биллэрин курдук эбэтэр ), мэйии ыарыыта, кыылларга даҕаны, дьоҥҥо даҕаны тарҕаммыт ыарыы. Статистика этэринэн Аан Дойдуга 1% дьон уонна 0,02% кыыл бырахтарар эбит. 
Бырахтарыы ыарыыта икки төрүөттээх: мэйии травматын кэнниттэн эбэтэр генетическай төрүөттээх буолар. 
Бырахтарыы сыыйа биллибэккэ сайдар, сүрүннээн киһи мэйиитэ көмпүүтэр курдук буоларын быһыытынан элбэх информацияҕа ыйанан хаалыан сөп, ол түмүгэр буккуллан хаалыан сөп. Өскөтүн мэйии буккуллар түгэнигэр уонна көммөт түгэнигэр - мэйии клеткалара алдьанан бараллар, онтон медиатордара ыгыллан барар. Сыыйа ыарыы киһи өйө бааллан, инбэлииткэ тиийэн өлөр суолга үктэнэр. Билиҥҥи медицина сатаан кыайбат уонна тохтоппот ыарыыларыттан биирдэстэрэ. 
Сүрүн симптомнара: голлюцинация, буккуллуу, агрессия уонна өйө суох барыы. Шизофрения деменция ыарыыга майгынныыр, ол эрэн туспа төрүөттээх ыарыылар буолаллар бэйэ бэйэлэриттэн.
Бырахтарыы хас даҕаны көрүҥнэрдээх: параноидальнай бырахтарыы, сымыйаччы уонна акаары буолуу. Сороҕор бырахтарбыт дьон эккирэтиинэн бырахтарыы буолаллар. 
Бырахтарбыт дьоҥҥо нейролептиктары биэрэллэр, ол эбэтэр ыгыллыбыт медиатордарын уоскуталлар. Ол эрэн бырахтарыы тохтоппоттор. Бырахтарыы эмтэммэт ыарыы буолар.
Эр дьон үксэ 18 саастарыттан ыалдьаллар, дьахталлар 30 саастарыгар. Кыыллар араас кэмҥэ.
Ыраахтааҕы Хахай. Ыраахтааҕы Хахай (), Walt Disney тэрилтэ 32 толору анимационнай мультик буолар. Бэс ыйын 15 күнүгэр 1994 сыллаахха тахсар, 2002 уонна 2011 сылларга 3D уонна IMAX форматтарга тахсар. Мультик тахсаатын кытта видик VHS кассеталарыгар саамай атыыланар кассета буолар, Аан Дойду үрдүнэн 30-45 мөллүйүөн экземпляр тарҕанар (ити рекорду ханнык даҕаны мультик ситэ илик). Саамай үчүгэй мультик аатырар, Walt Disney уонна Аан Дойду кыһыл көмүс фондатыгар киирэр.
Сүжетка Симба хахай оҕотун туһунан. Кини туоратыллыытын, саҥа доҕор булуутун, төттөрү Ыраахтааҕы аатын ылыыта.
Бу мультикка туора мультиктан туспа геройдар оонньууллар, Тимон уонна Пумба. 
Бу мультикка олоҕуран элбэх оонньуулар үөскээбиттэрэ, холобура PS3, Nintendo, Sega, Dendy. 
Мультик иккис чааһа .
Тимон уонна Пумба. Тимон уонна Пумба (), американскай телесериал, мультик, Walt Disney оҕолорго анаан уонна Ыраахтааҕы Хахай мультигы сыыйа билиһиннэрээри айбыт мультига. 1995–1999 сылларга айыллыбыт уонна бастаан CBS канаалга көстүбүтэ.
WarnerMedia. WarnerMedia эбэтэр сахалыыга "УорнерМедия" - АХШ биир бөдөҥ тэрилтэтэ, сир шаарын үрдүнэн саамай улахан медия конгломерат буолар, кини бас билиитигэр 795 араас кыра уонна улахан медия, телевидение, киинэ устар , ырыа студиялара киирэллэр 143 омук дойдутугар. Кинини кытта тэҥнээх медия конгломерат Walt Disney эрэ буолар. УорнерМедия 80% акциятын AT&amp;T диэн сотовой оператор бас билэр. Онтон 10% акцията Америка былааһа бас билэр, 3% акцията көҥүл эргийэр. Ону таһынан сүрүн тутааччылар BlackRock уонна Mitsui Group самурайдар харчы үлүннэрэр империалара.
Баай тэрилтэ уонна Аан Дойду дьонугар улахан дьайыыны оҥорорун иһин аатырбыт кыахтаах Fortuna 500 компоненыгар киирэр.
Zynex. Zynex — АХШ биир бөдөҥ тэрилтэтэ, медицинскай электротерапия оҥорон, Аан Дойдуга биир сүрүн КТ уонна МРТ оҥорооччу. Fortuna 500 компоненыгар киирэр.
Funai. Funai Electric — Дьоппуон биир бөдөҥ тэрилтэтэ, араас бытовой техникалары оҥорор, телевизордары холодильниктары. Урут видиктэри оҥорорунан биллибитэ. Саха Сиригэр 60% видиктэр Фунай этилэр.
Akai. AKAI Electric — Дьоппуон биир телевизор уонна видик оҥорор тэрилтэтэ этэ, 2004 сыллаахха банкропт () буолбута. "AKAI" товарнай брендын кытайдар атыыласпыттара.
Green Wise. Green Wise — Арассыыйа стартап тэрилтэтэ, оттон уонна мастан эт оҥорор. Аныгы экологическай хонтуруолга эппиэттиир. Конкурена Beyond Meat.
Салалтата — Малоярославец.
Сайта https://greenwise.ru/
Beyond Meat. Beyond Meat — АХШ тэрилтэтэ, Аан Дойдуга саамай улахан үүнэйиттэн эт оҥорор тэрилтэ. 
Салалтата — Лос Анджелес.
Московский кредитный банк. Московский кредитный банк ( "Москуба кредитнай баана"), Арассыыйа 6-ый улахан баана уонна Альфа Банк кэнниттэн иккис улахан чааһынай баан буолар. Арассыыйа таһынан Иракка, Иранҥа, Араб Эмираттарыгар, Израильга үлэлиир. Биир сүрүн бонд угааччы фондовай ырыынакка.
Walt Disney World. Walt Disney World ("Уолт Дисней Дойдута"), сир шаарын үрдүнэн саамай улахан уонна кырдьаҕас күүлэй паарката, оҕолорго уонна улахан дьоҥҥо аналлаах атракцион паарката буолар. Паарканы 100% бас билэр уонна төрүттээччи тэрилтэтэ Walt Disney. 
2019 сыллаахха манна 32 мөллүйүөн киһи сылдьыбыт. Аан Дойдуга саамай аатырбыт паарката буолар.
Баар сирэ - Орландо, Флорида (АХШ)
Disneyland. Disneyland (Диснейлэнд эйгэтэ) — Аан Дойдуга биир саамай кырдьаҕас сынньалаҥ паарката, Walt Disney иккис улахан паарката уонна Аан Дойдуга саамай элбэх киһи сылдьар паарката. Уолт Дисней өлүөн иннинэ бэйэтин баҕа санаатынан проектаабыт паарката. 
Баар сирэ — Анахайм, Калифорния (АХШ).
1955 сыллаахха, от ыйын 17 күнүгэр аһыллыбыт паарка буолар. Аһыллыаҕыттан 2018 сылга дылы уопсайа 690 мөллүйүөнтэн - 1,5 миллиард киһи сылдьыбыт буолуон сөп (25% планета дьоно). Диснейленд география посещений көрдөрөрүнэн уопсайа 9764 саха сылдьыбыт (киирии Ааҥҥа ыйанан турар). 
Киирии билет сыаната - 100$ оҕолорго, улахан дьоҥҥо 200$.
Сырдыына уонна сэттэ дьибэрдэр. Сырдыына уонна сэттэ дьибэрдэр (), Уолт Дисней бэйэтэ уонна Walt Disney бастакы толору оҥоһуллубут мультига буолар 1937 сыллаахха. Бастакы көстүүтэ Лос Анджелес куоратка буолар. 
Сүжетка Сырдыына тыаҕа дьибэрдэри көссөр, куһаҕан Ыраахтааҕы дьахтарыттан куотан.
Дьибэр. Дьибэр (былыргы саха өйдөбүлүнэн "Дьиибэ" диэнтэн тахсыбыт буолуон сөп), иччи биир көрүҥэ, сүрүннээн сахаларга уонна ниэмэстэр фольклордарыгар баар.
Үчүгэй дьибэр — дьибэр диэн буолар, куһаҕан дьибэр - чөчүөккэ буолар.
Чөчүөккэ. Чөчүөккэ (сороҕор "Чүчүөккэ"), сахалар өйдөбүллэринэн абааһы оҕото, хара кыра буолар, улахан кулгаахтаах, кыһыл баттаахтаах буолуон сөп. Сороҕор от күөх өҥнөөх буолуон сөп. 
Төһө да абааһы оҕото буолбутун иһин, оҕо буоларын быһыытынан куһаҕан санаата суоҕунан биллэр. Сүрүннээн дьон оҕолорун кытта оонньуон сөп. Өйдөбүл быһыытынан уонна итэҕэл этэринэн Чөчүөккэлиин алтыспыт эбэтэр оонньообут оҕо - дьоллоох олоҕу уонна уһун олохтоох буолар. 
Чөчүөккэ сылы быһа утуйар. Сылга 13 күн эрэ уһуктар - уһуктар кэмнэрэ танха кэмигэр буолар. 
Чөчүөккэ дьибэр буолуон сөп.
1973 ниэп кириизиһэ. НИЭП КИРИИЗИҺЭ 1973 сыллаахха Аан Дойдуга буолбута, 1 баррель үс күн иһигэр сыаната 3$ сыанаттан 12$ тахсыыта.
Биричиинэтэ.
Араб дойдулара уонна сорох Африка дойдулара бары сөбүлэһэн сайдыылаах дойдуларга ниэп атыылаабаппыт диэбитэрэ. Сүрүннээн Америкаҕа, Арҕаа Эуропаҕа уонна Дьоппуоҥҥа. 
Ниэп сыаната үрдээһинэ улахан экономическай кризискэ тиэппитэ. Израиль уонна Сирия сэриититтэн тахсыбыта.
Энергиа утаҕа. Энергиа утаҕа эбэтэр Энергия утаҕа (өссө биллэринэн "Күүс уох утаҕа", Энердьи Дриҥ, ), норуотка өссө боростуойдук "энергетик" дэнэр — аныгы кэмнээҕи утах, сүрүннээн кофеин, таурин, саахар уонна араас тонизируюшай эмтэртэн турар утах буолар. Маннык буккаас киһиэхэ түрнэнник күүс уонна уох биэрэр, ол эрэн түргэнник сахарнай диабетка тиэрдээн сөп, тоҕо диэтэххэ элбэх саахардаах буолан уонна таурина инсулин оҥорор органы үлэтин мөлтөтөр уонна баттыыр. Онон наһаа чаастатык иһэр көҥүллэммэт.
Билиҥҥи кэмҥэ саамай элбэх энергетиктары оҥорор тэрилтэ Red Bull буолар. Кини же энергетиктара Саха Сиригэр сүрүннээн атыыга барар.
Red Bull GmbH. Red Bull GmbH (), Аустрия биир бөдөҥ тэрилтэтэ, Аан Дойдуга саамай улахан энергетик утахтары оҥорор тэрилтэ. Утахтарыгар элбэх таурин туттарынан биллэр.
Таурин. Таурин (), органическай төрүөттээх тутуллартан биирдэстэрэ, киһиэхэ уонна кыылга энергетическай эффект оҥорооччу, биир күүстээх тутул буолар. Таурин киһиэхэ туһалыан да сөп, буортулуон да сөп. 
Таурин сахарнай диабетка тиэрдиэн сөп элбэх ахсааныгар, ол эрэн киһи хараҕар уонна быччыныгар туһалааҕынан биллэр. Эр киһи буччатыгар хааны сүүрдэринэн биллэр. 
Билиҥҥи кэмҥэ элбэх таурин энергетиктарга туттуллар.
Кофеин. Кофеин (өссө биллэринэн "матеин", "теин" уонна "гуаранин"), органическай төрүөттээх тутул, сүрүннээн кофе үүнээйитигэр баар. Үүнэйи бэйэтин харыстанан айар тутула буолар. Кофеин кыра дозаҕа киһиэхэ туһалааҕынан биллэр, элбэх дозаҕа психозка тиэрдиэн сөп. Кофеин ханнык баҕарар дозаҕа адреналин быраҕар. 
Билиҥҥи үйэҕэ кофеин араас маҕаһыыҥҥа атыыланар кофеҕа баар, энергетикка уонна Кока Кола утахха.
Адреналин. Адреналин — органическай тутул, ол эрэн синтетическай төрүттээх эмиэ буолар тутул. Сүрүннээн киһиэхэ агрессия (кыыһырыы), күүһүмсүйүү, охсуһуу уонна бучча турааһыныгар эппиэттиир тутул буолар. 
Адреналин киһи сүрэҕин күүскэ тэптэрэн эрдэ элэтэн кэбиһэр, ол сүрүн биричиинэ буолар. Адреналин эр дьоҥҥо 7 төгүл дьахтартан элбэх, ол иһин эр киһи сүрэҕинэн дьахтартан эрдэ өлөр. Кыылларга (куоскаҕа, ыттарга) адреналин эмиэ атыырдарга үксүн үөскүүр.
Адреналин хос аата — "эр дьон күүһэ".
Ол эрэн адреналины медицинаҕа эмиэ тутталлар, сэрэнэн. 
Адреналины көбүтэр таурин, кофеин уонна арыгы буолар. Ону таһынан спорт эмиэ.
Black Lives Matter. Black Lives Matter ("Харалар олохторо даҕаны сыаналаах"), АХШ, Канаада, Улуу Британия уонна да атын сайдыылаах дойдуларга бара турар общественнай хамсааһын, сүрүннээн хара тириилээх дьону үрүҥнэр уонна азиаттар туораталларыттан. 
Сүрүннээн Расизм уонна полициа наһаалааһынын утары Америкаҕа протестар кэмнэриттэн үөскээбитэ.
Stop AAPI Hate. Stop AAPI Hate - улахан түмсүү, АХШ сиригэр олорор азиаттары туораталларыттан уонна атаҕастыылларыттан көмүскэнэр тэрилтэ. COVID-19 пандемиятыттан үөскээбит.
Ультракаин. Ультракаин (), анестетик, биир улахан наркотиктан турар гидрохлорид буккаастаах эмп буолар. Лидокаиннааҕар күүстээх. Операциаларга уонна стоматологияҕа туттуллар. Сороҕор ультракаины эпинефрины (адреналин) кытта буккуйаллар — эффегын икки төгүл күүһүрдэргэ.
Лидокаин. Лидокаин (Ледокаин), анестетик, синтетическай төрүттээх эмп, күүскэ ниэрбэни утутарынан биллэр. Наркотиктан уонна гидрохлорид убатыллыбыт састаабыттан оҥоһуллар, ультракаин аймаҕа буолар, ол эрэн киниттэн күүһүнэн 4 төгүл мөлтөх. Стоматологияҕа туттуллар. Новокаиннааҕар кини күүстээх буолар. Стоматологияттан ураты өссө сүрэх ыарыыларыгар туттуллар.
Новокаин. Новокаин (өссө биллэринэн "Прокаин" эбэтэр "Procaine"), анестетик, кыра наркотик буккаастаах уонна элбэх гидрохлорид С+ буккаастаах эмп, саамай мөлтөх анестетик буолар барыларыттан, ол курдук лидокаинтан 5 төгүл мөлтөх, ультракаинтан 14 төгүл. Новокаин сүрүннээн стоматологияҕа туттуллар. Операцияҕа туттулубат - тоҕо диэтэххэ ниэрбэ ситэ утуйбат, киһи сим биир ыарыыны билэр.
Көстүбэт киһи. Көстүбэт киһи (), абааһы биир көрүҥэ, түүн 12:00 чаастан уһуктар уонна сарсыарда 4:00 төттөрү утуйар көстүбэт киһи көстүбэт эйгэ киһитэ. Элбэх үһүйүйээннэртэн даҕаны, сороҕор дьиҥнээх камераҕа уһуллан хаалар эттик. Учуонайдар скептически сыһыаннаһаллар, ол эрэн суох диэбэттэр (18% Аан Дойду дьоҥо олохторугар хотя бы биирдэ көрөллөр эбит). Аны ол дьон олус доруобайдар, бырахтарар уонна голлюцинация ыарыынан ыалдьыбаттар. Аны камеранан уһуллубут көстүбэт киһи хайдах даҕаны Photoshop буолбат. 
Көстүбэт киһи туһунан Аан Дойду омугар барытыгар баар, сахаларга эрэ буотах. 
Сүрүннээн киһи өлөрүгэр эбэтэр куһаҕан буолаары кыннаҕына көстөр эттик буолар. 
Элбэх киһи көрбүт дьон этэринэн: араас формалаах буолар (ол эбэтэр эбэһээт киһи буотах), холобура билимҥигэ биллибэт кыыл эбэтэр араас киһи аҥара буолар (төбөтө суох киһи, биитэр чугуун төбө курдук буолуон сөп). Хараҕа айаҕа суох буолуон сөп, көтөр буолуон сөп. Куһаҕан өлүк сыттаах буолар. Куһаҕан санаалаах буолар. 
Полтергейст бииһин ууһа буолуон сөп. 
Көстүбэт киһи баар сирин абааһылаах сир дииллэр, эбэтэр дьиэтин - абааһылаах дьиэ. 
Күлүк киһи аймаҕа буолуон сөп эбэтэр ол кини же.
Күлүк киһи. Күлүк киһи, абааһы биир көрүҥэ, көстүбэт киһи биир чааһа буолар. Дьон түүлүгэр баттатар кэмигэр кэлэр. Киһи үрдүгэр олоруон сөп эбэтэр хабарҕалыан сөп. Күнүһүн легенда быһыытынан саһаллар, ол эрэн киһини кэтииллэр. Хараҕын кытыытынан күлүк курдук фантом буолаллар. 
Түүлгэ баттатыы кэмигэр элбииллэр.
Түүлгэ баттатыы. Түүлгэ баттатыы, түүл биир көрүҥэ, сүрүннээн киһиэхэ уонна кыылларга буолар. Баттатыы кэмигэр киһи этэ сиинэ утуйар, ол эрэн мэйии утуйбакка сытар буолар, ол иһин кутталаах кэм үөскүүр. Итинник кэмҥэ киһиэхэ күлүк киһи кэлэн сордуон сөп.
Полтергейст. Полтергейст () — абааһы биир көрүҥэ, ол эрэн кини көстүбэт уонна формата суох. Биллэринэн дьиэҕэ ону маны хамсатар, маллары ыһар, сороҕор тыас таһаарыан сөп. Туохтан үөскүүрүн билигин ким да билбэт. Көстүбэт киһи үлэтэ буолуон сөп.
Suncor Energy. Suncor Energy (СанКор Энердьи эбэтэр Сүнкор Энердьи), Канаада биир бөдөҥ тэрилтэтэ, элбэх АЗС бас билэр (Petro Canada) АХШ, Канаада, Мексика, Германия, Дьоппуон, Соҕуруу Кэриэйэ, Аустралиа дойдуларыгар. Ону таһынан электричествонан дьону уотунан хааччыйар. Ниэп уонна газ хостуур.
Карел тыла. Карел тыла диэн кареллар тыллара. 2010 сыллааҕы биэрэпискэ Арассыыйаҕа 35 тыһ. киһи карел тылын билэрин туһунан эппит. Google иһитиннэриитинэн, тыл 2100 сылга диэри сүтүөн кыайар. Карел тылын оскуолаҕа үөрэтэллэр да, күннээҕи бодоруһууга туһамматтар.
Карел тылыгар үс диалект киирэр: дьиҥнээх карел диалекта, ливвик диалекта, людик диалекта. 1931 сыллаахха алпабыыт тэриллибитэ. 
Карел тылыгар 15 түһүк.
Warner Bros.. Warner Bros. ("Уорнер бырааттыылар"), АХШ биир саамай бөдөҥ тэрилтэтэ, Аан Дойдуга биир улахан мультик уонна киинэ устааччы. Биир улахан медиастудия буолар. Аатырбыт Голливуд сирин бас билээччи. 100% акцията WarnerMedia диэн сир шаарын биир улахан медия конгломерата бас билэр.
Холливуд. Холливуд () диэн Лос Андьелес хото биир түөлбэтэ. Холливуд Америка бүтүн киинэ индустриятын кылгас хоһуйар аата курдук туттуллар. Манна Columbia Pictures, Walt Disney Studios, Paramount Pictures, Warner Bros., Universal Pictures курдук бастыҥ киинэ студиялара бааллар.
Холливуд муниципалитета 1903 сылга тэриллибитэ. 1910 сылга Лос Андьелес хототун иһилигэр киирбитэ. Олохтоохторун ахсаана 210 511 киһи (2015). Иэнэ 79,5 км².
Павел монасытов. Монасы́тов Па́вел (2000 сыллаахха сэтинньи 15 күнүгэр ханна эрэ төрөөбүт) — Россияҕа биллибэт, программист буотах, миллиардер буотах.
13 догордоох, "Никто не услышит молитвы того, кому молитс запрещено" - диэн цитаатаах.
В общем ханнык эрэ ноунейм кринжи онно манна ыытар, ахаары курдук.
Алексаандр мартыынап. Алексаандр Мартыынап (1990 сыллаахха алтынньы 13 күнүгэр ханна эрэ төрөөбүт) — Россияҕа биллибэт баскетболист, программист.
Школа хз какая.
Даже цитаата суох.
Дьэ оннук
Wildberries. Wildberries ("Вайлдберис", ол эбэтэр "Дьиикэй отоннор"), Арассыыйа биир улахан тэрилтэтэ, Аан Дойдуга биир бөдөҥ интернет маҕаһыын буолар, топ-100 аныгы IT проектарга киирэр Аан Дойдуга.
Салайар хотуна — Татьяна Бакальчук.
Салалтата — Москуба.
Татьяна Бакальчук. Татьяна Владимировна Бакальчук (урукку фамилията - Ким), кэриэй төрдүлээх нуучча бизнес дьахтара, Wildberries корпорацияны төрүттээччи. 
Алтынньы 16 күнүгэр 1975 сыллаахха Москваҕа төрөөбүт.
2021 елның августында Форбс Татьяна Бакалчукны Россиядә беренче хатын-кыз миллиардеры дип атады, аның байлыгын 13 миллиард доллар дип бәяләде.
III Аан дойдутааҕы &quot;Азия оҕолоро&quot; оонньуулар. III Аан дойдутааҕы "Азия оҕолоро" оонньуулар — 2004 сыллаахха Дьокуускайга буолбут оҕо спордун оонньуулара. 
Оонньуулар от ыйын 24 күнүгэр саҕаланан баран 30 күнүгэр түмүктэммиттэрэ. 
Бэлэмнэнии үлэтэ.
Оонньууларга анаан СГУ студгородогар 860 миэстэлээх уопсайдар тутуллубуттара, "Туймаада" стадион хонуута саҥардыллыбыта, "Юность" стадион тупсарыллыбыта, СГУ 5-с остолобуойа саҥардыллыбыта. Оонньуулар "Олимпийскай дэриэбинэлэригэр" 1400 киһи олорбута. Уоту ылыы сиэрэ-туома Тымныы полюһугар Үөһээ Дьааҥы улууһугар ыытыллыбыта. Оонньууларга 14 дойду уонна Арассыыйа 27 субьегыттан спортсменнар кыттыбыттара.
Marvel Entertainment. Marvel Entertainment ("Мэрвел Энтертеймент"), АХШ биир бөдөҥ тэрилтэтэ, араас комикстатыра, киинэлэри, мультиктары оҥорор, Аан Дойдуга биир улахан медия империя. Fortuna 500 компоненыгар киирэр. 100% акциятын Walt Disney конгломерата бас билэр, ол иһин туспа тэрилтэ эрээри, Уолт Дисней тэрилтэтэ бас билэр курдук.
Салалтата — Нью Йорк (АХШ)
Cox Enterprises. Cox Enterprises (Кокс Энтерпрайс), АХШ 12 улахан тэрилтэтэ, улахан инновационнай двигательлары, ракеталары уонна ырыа, киинэ устааччы. Онон улахан промышленнай уонна медия империя буолар.
Салалтата — Атланта (АХШ).
Apollo Global Management. Apollo Global Management, АХШ уонна Дьоппуон биир бөдөҥ тэрилтэтэ, Аан Дойдуга биир бөдөҥ инвестиционнай холдиҥ, Дьоппуоҥҥа, Америкаҕа, Канаадаҕа, Мексикаҕа, Кытайга, Арассыыйаҕа, Германияҕа, Англияҕа, Францияҕа, Бразилияҕа элбэх тимир оҥорор, ас таҥас оҥорор тэрилтэлэр акцияларын 10-30% бас билээччи. Улахан финансовай конгломерат.
Салалтата — Токио уонна Нью Йорк, сүрүн офиһа Нью Йорк.