Тату. "Тату" (t.A.T.u.) диэн Россия эстрадатын поп-группата. Бөлөх састаабыгар Москваттан сылдьар икки кыыс – Волкова Юлия уонна Катина Елена – киирэллэр. Бөлөҕү 1999 сыллаахха продюсер Иван Шаповалов тэрийбитэ. Группа маңнайгы имиджинэн лесбийскэй тема буолара, кэлин, 2004-с сыллаахха кыргыттар итинтэн аккаастаммыттара.
«Тату» - Россияттан сылдьар аан-дойдуга киэңник биллэр бөлөхтөрүттэн биирдэстэрэ. Группа сингллара Россия, Улуу Британия, АХШ уонна атын да дойдулар хит-парадтарыгар бастыыллар этэ. «Тату» 2003-с сыллаахха «Евровидение» ырыа күрэҕэр кыттыыны ылан, 3-с миэстэни ылбыта.
Историята.
Группа тэриллиитэ.
Группаны Иван Шаповалов – рекламнай ролик сценариһа уонна Александр Войтинскай диэн композитор 1999 сыллаахха тэрийбиттэрэ. Солистканнан кастиң көмөтүнэн Лена Катина диэн оскуола үөрэнээччитин талбыттара. Кинини кытары хас да ырыаны устубуттара. Кэлин Шаповалов дуэт оңорорго быһаарыммыта уонна кастиңңа иккистээбит Юлия Волкованы ыңырбыта. Кыргыттар ол кэмңэ иккиэн 15 саастаах этилэр. Дуэкка лесбийскэй имидж талыллыбыта. Кыргыттар бэйэ-бэйэлэрин эрдэттэн ыкса билсэллэрэ, иккиэн «Непоседы» оҕо ансаамбылыгар кыттыбыттара. 
«Я сошла с ума» ырыа музыкатын – оскуола үрдүкү кылааһын үөрэнээччитэ Сергей Галоян, тылларын – журналистка Елена Кипер уонна ВГИК студена Валерий Полиенко суруйбуттара. Үп-харчы өттүнэн көмөлөһөр спонсорунан Борис Ренскэй буолбута. Айар үлэни салайарга Шаповалов «Неформат» диэн компанияны тэрийбитэ.
2000-2001.
2000 сыллаахха «Тату» бөлөх бастакы сингла «Я сошла с ума» тахсыбыта. Сингл Россия радиостанцияларын хит-параттарыгар бастакы миэстэлэри ылара. Алтынньыга бу ырыаҕа уһуллубут видеоклип MTV Russia диэн телеканалга бастакы миэстэҕэ тиксэрэ. Ахсынньы 19-гар бөлөх Юлия Волкова үөрэммит оскуолатыгар бастакы пресс-конференциятын биэрэрэ.
2001 сыллаахха «Неформат» Universal Music диэн музыкальнай тэриллиини кытары контракт суруйсара. Контрагынан, бөлөх 3 альбому таһаарыахтааҕа.
Ыам ыйын 21 күнүгэр «200 по встречной» - «Тату» бөлөх бастакы альбома уонна «Нас не догонят» диэн ырыаҕа суруллубут видеоклип тахсара. Икки ый иһигэр альбом 500 тыһыынча копиялаах тирааһынан (2 мөлүйүөн пиратскай копия) атыыланара. Бүтүн 2001 сыл иһигэр альбом 2 мөлүйүөн тирааһынан (4 мөлүйүөн пиратскай копия) атыыламмыта. Альбом Россия иһинэн эрэ буолбакка, Илин Европа дойдуларыгар тахсыытын маңнайгы нэдиэлэтигэр 60 тыһыынча копиянан тарҕаммыта. Бэс ыйыгар «Тату» бөлөх «100 пудовый хит» диэн «Хит FM» радиостанцияттан номинациянан наҕараадаламмыта. Атырдьах ыйыгар бөлөх альбом английскай версиятыгар үлэлиир. 
Балаҕан ыйын 6 күнүгэр Нью Йорк куоракка MTV Video Music Awards Viewers' Choice — Best Russian Video (Көрөөччүлэр талыылара – Ордук нуучча видеота) диэн номинациянан бөлөҕү «Я сошла с ума» видеоклип иһин наҕараадалыыр. «30 минут» диэн сингл уонна видеоклип тахсара. Видео 2001 сыл күһүнүттэн 2002 сылга диэри эфиргэ 3000-та тахсар. MTV Russia «Я сошла с ума» видеоклипы «сыл бастың музыкальнай видеоклипынан» ааҕар. Бөлөх турга Россия, Беларусь, Украина, Балтия, Словакия, Болгария, Германия куораттарыгар айанныыра. 2001 сыл иһигэр бөлөх 150-тан тахса концеры уонча куоракка биэрэрэ. Ол иһигэр Россия куораттарынан гастролугар, «Тату» бөлөх атырдьах ыйын 20 күнүгэр Дьокуускай куорат Комсомольскай болуоссатыгар концеры биэрбитэ .
2002-2003.
Тохсунньуга бөлөх Германияҕа уонна АХШ-гар тахсыахтаах сингыллары ааҥл тылынан ылланар ырыалары усталлар. Манчестер куоракка устууну Sonique, Moby, Rammstein, Eskimos &amp; Egypt, Steps бөлөхтөрү салайбыт F.A.F/Cap Com Production салайар. Лондоңңа альбом хат устуута Тревор Хорн диэн продюсеры кытары тэриллэрэ.
Олунньу 15 күнүгэр «200 по встречной» альбом хаттаан бэчээттээһинин версията тахсар. Альбомңа «Клоуны» диэн саңа ырыа уонна икки саңа ремикс киирэрэ. Бастакы нэдиэлэтигэр альбом хаттаан бэчээттэмит версията 60 тыһыынча копиянан тарҕанар. Ыам ыйын 15 күнүгэр «Тату» бөлөххө Эуропаҕа мөлүйүөнүнэн атыыламмыт «200 по встречной» альбом иһин «IFPI Platinum Europe Awards» диэн премияны «Фонограмманы оңорор аан дойдутааҕы федерация» туттарар. «Тату» историяҕа Илин Эуропаттан бу наҕараадаҕа тиксибит бастакы бөлөх буолар.
Ыам ыйын 30 күнүгэр «Простые движения» - группа саңа видеотын презентацията буолар. От ыйыгар “All The Things She Said” (нууччалыыта «Я сошла с ума») сингл ааҥл версиятыгар видеоклип уһуллуута саҕаланар. Ол кэмңэ АХШ-гар “200 Km/H In the Wrong Lane” диэн альбом тахсар.
Атырдьах ыйыгар «Тату» бөлөх бэйэтин аатын “t.A.T.u.” диэңңэ уларытар, тоҕо диэтэххэ, Аустралияҕа “Tatu” диэн ааттаах группа ол иннинэ баара. Атырдьах ыйын 12 күнүгэр бөлөх Billboard сурунаал наҕараадатын церемониятыгар пре-шоуга Лас-Вегас куоракка кыттара.
Балаҕан ыйыгар “All The Things She Said” Испания, Италия, Недерланд, Швеция, Финляндия, Норвегия радио уонна музыка каналларыгар тахсара. Бастакы күнүгэр Италияҕа ырыа «көмүс» статуhу ылара (атыыламмыт копията – 25 тыһыынча). Сингл балаҕан ыйын 10 күнүгэр АХШ-гар тахсара. Алтынньы 7 күнүгэр Арҕаа Эуропа дойдуларыгар «200 по встречной» альбом ааҥл версията – “200 Km/H In The Wrong Lane” тахсара. Бөлөх Эуропа дойдуларыгар промо-турга айанныыра. Промо-тур кэмигэр “t.A.T.u.” 50-ча, кэлин Эуропа омуктарын тылларынан тахсыбыт интервьюлары биэрбиттэрэ. 
Сэтинньи 14 күнүгэр бөлөх “European Music Awards” туттарыытын церемониятыгар “All The Things She Said” ырыанан кыттыбыта. Клип улахан ротацияҕа MTV US уонна MTV UK телеканалларга киирбитэ. Италияҕа уонна Швецияҕа сингл платиновай статуһу ылара. Бөлөх “Rolling Stone” сурунаалга интервью биэрэрэ. 
Олунньу 2003 сылыгар “t.A.T.u.” бөлөх NBC Америка телекомпаниятыгар “Tonight” диэн биллиилээх шоуга кыттыыны ылбыта. Ырыаһыттар маайкаларыгар сэриини утарар нууччалыы үөхсүү тыллар суруллубуттара («"ХУЙ ВОЙНЕ!"»). Ол кэмңэ Америка телевидениетыгар Иракка буолар сэриини утарар этиилэри төһө кыалларынан тохтото сатыыллар этэ.
Ыам ыйын саҕаланыытыгар бөлөх Лондон уонна Манчестер куораттарга буолуохтаах концертарын тохтоппуттара. Концерт салайааччыларын этиилэринэн, биричиинэтэ – “Уэмбли Арена” 12 тыһыынча киһини батарар концерыгар, биир эрэ тыһыынча билиэт атыыламмытын иһин. 
Ыам ыйын 24 күнүгэр 2003 сыллаахха “t.A.T.u.” бөлөх Россияттан Евровидение ырыа күрэҕэр «Не верь, не бойся, не проси!» диэн ырыанан барыах буолбута. Күрэх тэрийээччилэрэ бөлөҕү күлүгээннээбэттэригэр сэрэппиттэрэ. Бөлөх үһүс миэстэни (164 балл) Түркийэ (167 балл) уонна Бельгия (165 балл) кэнниттэн ылбыта. Улуу Британия уонна Ирландия өттүттэн “t.A.T.u.” бөлөх биир да баалы ылбатаҕа. Итини тэҥэ Ирландияҕа техника биричиинэтинэн телефонунан куоластааһын национальнай жюри куоластааһынынан солбуллубута. Россия «Маңнайгы Телеканала» (Первый канал) бааллары «аһара намыһах» диэн быратыастаары гыммытын, RTE телекомпания түмүк син биир уларытыллыбатын туһунан эппитэ. 
2003 сыллаахха “t.A.T.u.” бөлөх «Фонограмманы оңорор Аан дойдутааҕы федерация» иккис бириэмийэтин - «IFPI Platinum Europe Award» биир мөлүөйүөннээх тирааһынан тарҕаммыт “200 Km/H In the Wrong Lane” альбом иһин ылбыта. Бөлөх Франция национальнaй хит-парадыгар иккис, оттон Улуу Британия чартарыгар маңнайгы миэстэҕэ тиксибитэ.
Алтынньыга “t.A.T.u.” World Music Awards «аан-дойду бастың поп-группата», «аан дойду бастың дуэта» уонна «бастыҥ үҥкүү бөлөҕө» диэн номинацияларга тиксибитэ. Бөлөх продюсера – Иван Шаповалов – церемония саҕана ырыаһыттарга ичитэх буулдьалаах дьиңнээх автоматтары биэрэллэригэр көрдөспүтэ – онон кыргыттар көрөөччүлэри «ытыахтаах» этилэр. Ону тэрийээччилэр ырыаһыттарга оонньуур автоматтары биэрбиттэригэр, бөлөх церемонияҕа кыттарга аккаастаммыта; бөлөххө бириис туттарыллыбатаҕа. Ол тэңинэн, дуэт «Россия бастың ырыаһыта» номинацияҕа MTV Europe Music Awards бириэмийэтигэр кыттыыны ыларга эмиэ аккаастаммыта. Ону кинилэр бу премияны 2001 сыллаахха ылбыттарын иһин, "атын кыттааччылар кыайдыннар диэн аккаастанныбыт" диэбиттэрэ. Бэйэтигэр анаммыт MTV канал көрөөччүлэр куоластарын “t.A.T.u.” бөлөх «Ленинград» бөлөххө уонна Сергей Шнуров ырыаһыкка биэрэллэригэр көрдөспүтэ. Ол да буоллар, MTV телеканал кэлин оннук сатамматын туһунан эппитэ. 
Ахсынньыга бөлөх Токио куорат “Tokyo Dome” кэнсиэртиир площаккатыгар икки кэнсиэрин биэрбитэ. Токио куоракка бөлөх ону тэңинэн прямой эфиргэ Nippon Television телеканалыгар Дьоппуон премьер-миниистирин Дзүнитиро Коидзуми, демократ партия басханын Наото Каном уонна Такэси Китано диэн кинематографы кытары көрсүбүтэ.
2003 сыл бөлөх историятыгар дьоңңо биллиитин саамай үрдүкү сыла этэ. “t.A.T.u.” бөлөх Эуропа дойдуларын хит-парадтарыгар эрэллээхтиик бастыыллара. Сыл түмүгүнэн, “t.A.T.u.” маңнайгы альбома «көмүс диск» статуһун Ааҥл Сиригэр, Соҕуруу Африкаҕа, Кэриэйэҕэ, Сингапурга, Германияҕа, Аустрияҕа, Швейцарияҕа, Францияҕа, Испанияҕа, Мексикаҕа, «платина диск» статуһун Тайуаҥҥа, Финляндияҕа, Польшаҕа, Италияҕа, «икки төгүл платинa диск» статуһун Хоҥ Коҥҥа, Чехияҕа, Канадаҕа ылара. Ону тэңинэн, бөлөх Дьоппуоҥҥа 1,8 мөлүйүөн тиражтаах “200 Km/H In The Wrong Lane” альбому атыылаан, бу дойдуга альбом атыытын кээмэйигэр рекорд оңорон – The Beatles, Мадонна, Майкл Джексон курдук ырыаһыттары сиппитэ. Бөлөх маңнайгы альбомун уопсай тирааһа Universal Russia баhылыга – Дмитрий Коннов этиитинэн, аан дойдуга 4,3 мөлүйүөн тирааһынан, оттон Россия уонна КИД дойдуларыгар «хас эмэ сүүс тыһыынча» копия.
Бөлөх айар үлэтэ элбэхтик дьон кириитикэтин ылбыта – ол “t.A.T.u.” талбыт имиджинэн, иирсээннээх майгытынан сибээстээҕэ. Улуу Британияҕа дьон-сэргэ бөлөхтөрө уонна телеыытааччылар «Я сошла с ума» видеоклибы «педофилия пропагандата» диэн көрдөрөллөрүн тохтоторго көрдөспүттэрэ.
2004-2006.
Тохсунньу 2004 сылыгар СТС Россия телеканалыгар «Тату в Поднебесной» диэн телешоу тэриллибитэ. Былааңңа реалити-шоу режимигэр бөлөх иккис альбомун устуута киирэрэ. Устуу Москва куоракка Маяковскай майдааныгар турар «Пекин» гостиницаҕа буолбута. Шоу финала бөлөх саңа альбомун тахсыытынан бүтэриллиэхтээғэ. Ол гынан баран түмүгэр ырыаһыттар продюсердарын Иван Шаповаловы кытары сыһыаннарын тохтоппуттара. Шаповалов «Неформат» компания болномуочуйаларыттан аккаастаммыта. Бөлөх аата ырыаһыттар инннилэригэр хаалбыта. Онон кыргыттар карьераларынан бэйэлэрэ дьарыктаналларыгар тиийэн кэлбиттэрэ. Бөлөх айар үлэтин процеһа мөлтүүр. Олортон биир биричиинэтэ – Юлия Волкова ыарахан буолуута. Балаҕан ыйын 23 күнүгэр кини кыыс оҕону төрөппүтэ.
2005 сыллаахха Лос Андьелес куорат Village студиятыгар бөлөх «Люди-инвалиды» диэн альбом устуутун саҕалыыра. Альбом омуктар икки ардыларынааҕы версиятын аата – “Dangerous and Moving”. Альбом официаллык тахсыыта күһүнүн буолбута даҕаны, атырдьах ыйын бүтүүтүгэр альбомңа баар ырыалары Интернекка булан ылыахха сөп этэ. “Dangerous and Moving” альбом ситиһиитэ кыракый этэ – Ааҥл Сирин хит-парадыгар 79-с эрэ позицияҕа, Германияҕа – 12-с, Америкаҕа – 131, Дьоппуоҥҥа – 10-с эрэ миэстэлэргэ ситиспитэ. Ол да буоллар Мексикаҕа, Тайуаҥҥа уонна Россияҕа альбом «көмүс» статуһу ылбыта. 
“Dangerous and Moving” альбомы өйөөн, бөлөх улахан промо-тур оңорор. Группа Эуропа музыка прессатыгар элбэх интервьюну биэрбитэ, ону таһынан Дьоппуоҥҥа уонна маңнайгы сырыытын Соҕуруу Америка дойдуларыгар (Бразилия, Аргентина) сылдьыбыта. 
2005-2006 сс. “t.A.T.u.” хас да кэнсиэри Балтияҕа, өссө Германияҕа, Швейцарияҕа, Финляндияҕа, Молдоваҕа, Эрмээн Сиригэр, Мексикаҕа, Бельгияҕа, Кэриэйэҕэ, Дьоппуоҥҥа, Тайуаҥҥа биэрбиттэрэ. Ону таһынан улахан туру Россия уонна Украина куораттарыгар ыыппыыттара. Ол да буоллар, бөлөх лесбийскэй өттүнээҕи имиджиттэн аккаастанарыттан, дьоңңо бөлөх саңа имиджин кыайан өйдөтүбүнэ, “t.A.T.u.” урукку айар үлэтин таптыыр дьоно аҕыйаан испитэ. Маны тэңинэн, Юлия уонна Елена бэйэ-бэйэлэрин икки ардынан урут туох да суоҕун этэллэрэ, оттон буолбуту «икки эдьиийдээх балыс уонна дьүөгэ таптала» диэн ааттыыллара.
“Dangerous and Moving” альбомнан үс сингл тахсыбыта – “All About Us”, “Friend Or foe?”, “Gomen Nasai” уонна радиостанцияларга анаммыт промо-сингл “Loves Me Not”. «Люди-инвалиды» альбомтан «Люди-инвалиды» ырыаҕа соҕотох радио-сингл тахсыбыта.
Америкаҕа үс видеоклип уһуллубута - «All About Us», «Люди-инвалиды», «Friend Or Foe», «Gomenasai». Ол да буоллар, «Люди-инвалиды» альбом Фонограмманы оңорор национальнай федерацияттан «платиновай статуһу» ылбыта. Альбом аан дойдуга 500-чэ, оттон КИД дойдуларыгар 200-чэ экземплярынан тарҕаммыта. Universal Music былаанынан, альбом 3 мөлүйүөнтэн аҕыйаҕа суох копиянан тарҕаныахтаах этэ.
2006 сыл Атырдьах ыйыгар “t.A.T.u.” уонна “Universal Music” бииргэ үлэлииллэрин тохтоппуттара. Ону таһынан, Interscope Records “t.A.T.u. – The Best” диэн бөлөх саамай үчүгэй ырыаларынан хомуурунньук таһаарбыта. Хомуурунньук ол күһүн тахсыбыта.
2006 сыл сэтинньи ыйыгар Коми Республикатын киһи быраабын боломуочунайа – Леонид Вакуев –"бөлөх «Люди-инвалиды» альбом буклетыгар суруллубут тыллары бэйэлэрин кыаммат дьону хомотор" диэбитэ. Бу темаҕа Россия «Маңнайгы телеканалыгар» Андрей Малахов шоутугар кэпсэппиттэрэ. 2007 сыл ыам ыйыгар “Universal Music” дьоно альбом буклетыгар «дьон биир көрүңэр үөҕүүлээх тыллар» баалларын эппиттэрэ.
Альбом буклетыгар маннык тыллар суруллубуттара:
...ИНВАЛИД ДЬОН
маннык буолан төрүүллэр, уонна маннык буолан өлөллөр. Кинилэр киһи буолар диэн тугун билбэттэр. Кинилэр киһи көрүңнээх болванкалартан ылыллыбыт албын оңоһуктар. Кинилэр атахтаахтар, илиилээхтэр, киһи этин-сиинин атын да чаастаахтар, көрүңнэринэн дьонтон уратылара суох. Ол гынан баран ИНВАЛИД ДЬОН олоҕу олорботтор, функцияны эрэ толороллор. Кинилэр функциялара механика сокуоннарынан оңоһуллаллар, уонна өссө түөрт көрүңүнэн: кырыктаах буолуу, акаарытыйыы, ымсыы, сидьиң быһыы. К.А.М.С. Кинилэр ханнык баҕарар дьайыылара түмүктээх, бороң уонна алдьатыылах. Бары түбэлтэлэр, олус куһаҕан түбэлтэлэр – ИНВАЛИД ДЬОН дьайыыларын түмүгэ. Биһиги кинилэр ортолоругар олордорбут даҕаны бу улахан киһитиңи фейки өйдөөн көрбөппүт...
2007-2009.
Тохсунньуга Лена уонна Юля саңа альбом ырыаларын вокальнай партияларын уста Германияҕа айаннаабыттара. Бөлөх саңа альбома, уруккутун курдук, икки тылынан – нууччалыы уонна ааҥллыы – версиялаах буолуоҕа. Үһүс альбом аата «Управление отбросами» (омуктуу версиятын аата – “Waste Management”). Альбом 2007 сыл күһүн-кыһын диэки тахсыахтаах этэ. Ол да буоллар, Юлия Волкова иккистээн ыарахан буолуутуттан уонна да атын түгэннэртэн, альбом тахсыыта биллибэт кэмҥэ көспүтэ. Бэс ыйын бүтэһигэр бөлөх «Не жалей» диэн саңа ырыатын көрдөрбүтэ. От ыйыгар Лена уонна Юля “You and I” диэн Роланд Джоффе режиссер киинэтигэр уһуллубуттара. Киинэ сценарийынан «ТАТУ КАМ БЭК» диэн депутат Алексей Митрофанов уонна РГГУ студена Анастасия Моисеева суруйбут кинигэлэрэ талыллыбыта. Киинэҕэ бастың оруолларга Миша Бартон уонна Шантель ван Сантен диэн Холлиууд чаҕылхай сулустара оонньууллар. Киинэҕэ икки кыыс остуоруйата кэпсэнэр – 17 саастаах американ кыыс уонна кини кыра куоракка олорор нуучча биир саастыылаах дьүөгэтэ – Москва куоракка көрсөннөр, “t.A.T.u.” кэнсиэригэр бараллар. 
Алтынньы 2 күнүгэр бөлөх «Белый плащик» диэн ырыатыгар Лос Андьелес куоракка видеоклипка уһулла барбыта. Бу ырыа «Управление Отбросами» альбом пре-сингла (альбом иннинэ тахсар сингл) буолбута. Сэтинньи 29 күнүгэр MTV Russia телеканалыгар «Белый плащик» видеоклип премьерата буолбута. Үһүс альбом нуучча версиятын тахсыыта ахсынньы 25 күнүгэр буолуохтааҕын, 2008-с сыл муус устар ыйыгар көһөрүллүбүтэ.
«Белый плащик» диэн макси-сингл ыам ыйын бүтэһигэр тахсыбыта. Ол иннинэ «Двести двадцать» диэн иккис сингл ырыата «Русское радио» ротациятыгар киирбитэ.
Ыам ыйыгар бөлөх 61-с Канн киинэ фестивалыгар айаннаан, “You and I” диэн киинэни конкурстаспат программаҕа көрдөрбүтэ.
Балаҕан ыйыгар "T.A.T.U." менеджмента саҥа тахсыахтаах "Управление Отбросами" альбом аатын "Весёлые Улыбки" - диэҥҥэ уларытыллыбытын туһунан, бөлөх официаллык сайтыгар суруллубута.
t.A.T.u. үһүс альбома - "Весёлые Улыбки" - алтынньы 21 күнүгэр 2008 с. тахсыбыта. Cэтинньи 28 күнүгэр MTV Russian Music Awards церемониятыгар "Тату" бөлөх "Легенда MTV" диэн наҕараадаҕа тиксибитэ. Бөлөх иннинэ бу наҕарааданы Виктор Цой, Борис Гребенщиков, Андрей Макаревич уонна Мумий Тролль ылбыттара.
2009 с. кулун тутар 21 күнүгэр "t.A.T.u." менеджмена бөлөх бастайааннай үлэтин тохтоторун туһунан официалык сайт блогар суруйбута. Мантан ыла кыргыттар бэйэлэрин туспа бырайыактарынан дьарыктаналлар. Лена Катина группа дьонун кытта үлэлии хаалбыта.
Ахсынньы 21 күнүгэр "Waste Management" - бөлөх үһүс аангллыы альбома Бразилияҕа тахсыбыта.