mariaria/ykt_dataset huggingface dataset:
Астраханнааҕы судаарыстыбаннай консерватория. Астраханнааҕы судаарыстыбаннай консерватория, АСК — Арассыыйаҕа Астрахань куоракка баар судаарыстыбаннай муусукаалынай үрдүк үөрэх тэрилтэтэ.
Устуоруйата.
Астрахань консерваторията 1969 сыллаахха аһыллыбыт. Аһыллыытыгар улахан оруолу профессор М. А. Этингер, композитор А. Н. Холминов уоннаи М. П. Максакова оонньообуттар.
1969 с. тохсунньу ыйга ССРС Миниистирдэрин Сэбиэтэ Астрахань куоракка консерватория арыйар туһунан уураах ылыммыт. Куорат кэмитиэтэ, консерваторияҕа үөрэх куорпуһа буоллун диэн, билигин архитектура пааматынньыга буолан турар эргэ дьиэни биэрбит.
1969-1970 сс.дьиэҕэ хаппытаалынай өрөмүөнү ыытаннар бөлөҕүнэн уонна биирдиилээн дьарыкка 60 кылааһы, 20-тэн тахса административнай уонна көмө хостордоох буолбут.
1970 с.муус устар ыйга В. И. Ленин төрөөбүт күнүгэр 400 миэстэлээх концертнай саалалаах сүрүн үөрэнэр куорпус үлэҕэ киирбит.
1971 с.консерваторияны В. С. Кузнецов салайбыт.
1974 с. бастакы устудьуоннар үөрэнэн тахсыбыттар. Консерватория 40 сыл үлэлээбитин тухары 3000 араас испэссээлинэстээх музыканы үөрэтэн таһаарбыт.
Консерватория выпусниктара бас Анатолий Бабыкин уонна тенор Олег Биктимиров Большой тыйаатыр солистара буолбуттар.
1975 с.консерваторияҕа Чехия фирмата "Ригер-Клос" оҥорор органа баар буолбут.
1998 с. аспирантура арыллыбыт.
Билиҥҥи кэмҥэ консерватория салайааччыта Арассыыйа бэдэрээссийэтин үтүөлээх артыыһа, бэрэпиэссэр А. В. Мостыканов.
Консерватория штатыгар - 4 искусствоведение дуоктара, 2 бэрэпиэссэр, 9 искусствоведение хандьыдаата үлэлииллэр.
Норуоттар ыккардыларынааҕы биллиини ылбыттар -симфоническай оркестр, нуучча норуодунай үнүстүрүмүөннэрин оркестра, опернай студия, "Скиф", "Ната-бене трио"- устудьуоннар уонна педагогтар ансаамбыллара, скрипачтар уонна альтистар ансаамбыллара.
Үөрэх.
Астраханнааҕы судаарыстыбаннай консерваторияҕа 10 кафедра баар:
1. Фортепиано
2. Камернай уонна концертмейстерскай бэлэмнэнии
3. Фортепиано, струннай уонна духовой норуодунай үнстүрүмүөннэр.
4. Сольнай ырыа уонна опернай бэлэмнэнии
5. Хоровой дирижирование
6. Муусука устуоруйата уонна 
түөрүйэтэ
7. Уопсай гуманитарнай биридимиэттэр.
Рейтиннэрэ.
АСК - Астраханнааҕы судаарыстыбаннай консерватория Арассыыйа үрдүк үөрэҕин тэрилтэлэригэр 471-с миэстэ.
Астраханскай уобалас үрдүк үөрэх тэрилтэлэригэр 4-с миэстэ.
Астрахань куорат үрдүк үөрэҕин тэрилтэлэригэр 4-с миэстэ.
Сигэлэр.
https://astracons.ru/
https://astracons.ru/?page_id=4164
https://astracons.ru/?page_id=5172
https://vuzopedia.ru/vuz/3654
С. В. Рахманинов аатынан Ростовтааҕы судаарыстыбаннай консерватория. С. В. Рахманинов аатынан Ростовтааҕы судаарыстыбаннай консерватория — Арассыыйаҕа Ростов-на-Дону куоракка баар судаарыстыбаннай муусукаалынай үрдүк үөрэх тэрилтэтэ.
Устуоруйата.
1967 с. Ростовтааҕы судаарыстыбаннай муусука-педагогика институтун быһыытынан төрүттэммит.
1992 с. С. В. Рахманинов аатынан судаарыстыбаннай консерватория буолбут.
2004 с.консерваторияҕа акадьыамыйа статуһа иҥэриллибит.
Ростовтааҕы консерватория Хотугу Хапкаас уонна Арассыыйа Соҕуруу өттүнээҕи муусукаалынай култуура уонна ускуустуба үөрэҕин тэрилтэтэ.
Арыллыаҕыттан 4000 араас испэссээлинэстээх муусукааннары үөрэтэн таһаарбыт.
20 сыл устата, консерватория соҕотоҕун, Арассыыйа соҕуруу өттүгэр араас таһымнаах муусука тэрилтэлэрин уонна муусука үөрэҕин тэрилтэлэрин үрдүк квалификациялаах үлэһиттэрин бэлэмнээн таһаарбыт.
1982 с. ССРС-ка бастакынан эстраднай-джазовай муусука кафедрата арыллыбыт.
1993 с. Муусука ускуустубата уонна ассистентура-стажировка диэн испэссээлинэстэргэ аспирантура арыллыбыт.
Консерватория дьиэтэ.
Консерватория дьиэтэ, уруккута Яблоков дохуоттуур дьиэтэ олохтоох архитектура мэҥэтэ. Ааптара архитектор Дурбах Николай Никитич.
Кафедралара.
1. Специальнай фортепиано кафедрата
2. Струннай үнстүрүмүөннэр кафедралара
3. Духовой уонна ударнай үнстүрүмүөннэр кафедралара
4. Оркестровай уонна опернай дирижирование кафедрата
5. Сольнай ырыа кафедрата
6. Опернай бэлэмнэнии кафедрата
7. Хоровой дирижирование кафедрата
8. Муусука устуоруйвтын кафедрата
9. Муусука түөрүйэтин уонна композиция кафедрата
10. Норуодунай үнстүрүмүөннэр кафедралара
11. Эстраднай-джазовай муусука кафедрата
12. Камернай ансаамбыл уонна концертмейстерга бэлэмнэнии кафедрата
13. Социальнай-гуманитарнай биридимиэттэр кафедралара
14. Уопсай фортепиано кафедрата
15. Информационнай уонна үөрэхтээһин технологиятын кафедрата
16. Инновационнай педагогика кафедрата
17. Муусука менеджменын кафедрата
18. Муусука звукорежиссуратын кафедрата
Рейтиннэрэ.
С. В. Рахманинов аатынан Ростовтааҕы судаарыстыбаннай консерватория
1. Арассыыйа үрдүк үөрэҕин тэрилтэлэригэр 439-с миэстэ.
2. Ростовскай уобалас үрдүк үөрэҕин тэрилтэлэригэр 9-с миэстэ.
3. Ростов-на-Дону куорат үрдүк үөрэҕин тэрилтэлэригэр 7-с миэстэ.
4. "Социальный навигатор" уонна НСА "Россия сегодня" бастыҥ үрдүк үөрэх тэрилтэлэрин рейтинигэр киирбит.
Сигэлэр.
https://eduscan.net/colleges/rostcons 
https://rostcons.ru/
https://rostcons.ru/history/about.html
Доруобуйа харыстабылын өҥөтүн дьоҥҥо барытыгар тиэрдии аан дойдутааҕы күнэ. Доруобуйа харыстабылын өҥөтүн дьоҥҥо барытыгар тиэрдии аан дойдутааҕы күнэ () — сылын ахсын ХНТ көҕүлээһининэн ахсынньы 12 күнүгэр аан дойдуга бэлиэтэнэр.
2012 сыл ахсынньы 12 күнүгэр Холбоһуктаах Наассыйалар Тэрилтэлэрин Генеральнай ассамблеята туох баар дьону-сэргэни мэдиссиинэ өҥөтүнэн хабарга резолюция ылыммыта, дойдулары барытын маны ситиһэр туһугар тиэтэйэргэ ыҥырбыта. Ханнык баҕарар киһи, ханна да сырыттын таһымнаах уонна чэпчэки сыаналаах мэдиссиинэ өҥөтүнэн туһанар бырааптаах, бу аан дойду сайдыытын сүрүн мэктиэтэ буолар диэн этиллибитэ.
Иккис Кытай-Дьоппуон сэриитэ. Дьоппуон-кытай сэриитэ (1937, от ыйын 7 – 1945), балаҕан ыйын 9 — Кытай Өрөспүүбүлүкэтин уонна Дьоппуон импиэрийэтин ыккардыларыгар буолбут сэрии, Аан дойду Иккис сэриитин иннинэ саҕаланан баран, кини бүтүөр дылы буолбута.
Икки дойду 1931 сыллаахтан төһө да субу-субу кыргысталлар, толору сэрии 1937 сыллаахха саҕаламмыта, уонна Япония 1945 сыллаахха капитуляциялаабытынан түмүктэммитэ.
М. П. Мусоргскай аатынан Ураллааҕы судаарыстыбаннай консерватория. М. П. Мусоргскай аатынан Ураллааҕы судаарыстыбаннай консерватория
М. П. Мусоргскай аатынан судаарыстыбаннай консерватория - Арассыыйаҕа Екатеринбург куоракка баар бэдэрээлинэй, судаарыстыбаннай бүддьүөттэн үбүлэнэр үрдүк үөрэх тэрилтэтэ. 
Устуоруйата.
РСФСР Наркомпроһун 1934 с.олунньу 13 күнүнээҕи 112 нүөмэрдээх бирикээһинэн арыллыбыт Свердловскайдааҕы судаарыстыбаннай консерватория(ССК) Урал, Сибиир уонна Уһук Илин тайаан сытар сирдэригэр муусука үрдүк үөрэҕин бастакы тэрилтэтэ буолбут.
1934 с.специальнай фортепиано, вокальнай, оркестровай салаалар уонна кафедралар арыллыбыттар.
1945 с.бэс ыйын 26 күнүгэр ССРС Совнаркома дьаһал ылбытыгар уонна РСФСР НКС ускуустуба дьыалатын салалтата 9972 нүөмэрдээх бирикээс таһаарбытыгар олоҕуран Ураллааҕы судаарыстыбаннай консерватория диэн ааттаах буолбут. 
1955 с. Монгольскай Норуодунай Өрөспүүбүлүкэттэн устудьуоннар кэлэн үөрэнэр буолбуттар.
2008 с.УСКҕа толоруу түөрүйэтин уонна музыкальнай педагогика кафедрата арыллыбыт.
2013 с.этномузыкология кафедрата баар буолбут.
Структурата.
Факультеттара:
1. Инструментальнай толоруу факультета
2. Вокальнай-хоровой ускуустуба, музыковедение, композиция уонна звукорежиссура факультета
Кафедралара:
-Специальнай фортепиано кафедрата
-Струннай үнстүрүмүөннэр кафедралара
-Духовой уонна ударнай үнстүрүмүөннэр кафедралара
-Норуодунай үнстүрүмүөннэр кафедралара
-Камернай ансаамбыл уонна концертмейстерга бэлэмнээһин кафедрата
-Сольнай ырыа кафедрата
-Музыкальнай тыйаатыр кафедрата
-Хоровой дирижирование кафедрата
-Оркестровай дирижирование кафедрата
-Муусука түөрүйэтин кафедрата
-Муусука устуоруйатын кафедрата
-Композиция кафедрата
-Музыкальнай звукорежиссура кафедрата
-Фортепиано кафедрата
-Толорор ускуустуба устуоруйатын уонна түөрүйэтин кафедрата
-Уопсай гуманитарнай дисциплиналар кафедралара.
Ону кытта :
-Аспирантура уонна ассистентура-стажировка
-Эбии профүөрэхтээһин киинэ
-Бибилэтиэкэ
-Опернай студия
-Звукозапись студията
-Консерватория устуоруйатын түмэлэ
-Информационнай технология салаата
Рейтиннэрэ.
1. Ураллааҕы консерватория эффективность мониторингын рейтинигэр былырыыҥҥы 6-с лигаттан 5-с лигаҕа таҕыста.
2. Арассыыйа үрдүк үөрэх тэрилтэлэригэр 481-с миэстэ.
3. Екатеринбург куорат үрдүк үөрэх тэрилтэлэригэр 13-с миэстэ.
Ссылкалара.
https://uralconsv.org/
http://obrazovanie66.ru/school/uralskaya-gosudarstvennaya-konservatoriya-akademiya-imeni-m-p-musorgskogo/
М. И. Глинка аатынан Новосибирскайдааҕы судаарыстыбаннай консерватория. М. И. Глинка аатынан Новосибирскайдааҕы судаарыстыбаннай консерватория
М. И. Глинка аатынан НСК - Арассыыйаҕа Новосибирскай куоракка баар үрдүк музыкальнай үөрэх тэрилтэтэ.
1956 с.РСФСР Миниистирдэрин Сэбиэтин дьаһалынан уонна РСФСР култуура министиэристибэтин укааһынан төрүттэммит.
Новосибирскай консерваторията, онтон ыла, Сибииргэ бастакы уонна Урал анараа өттүгэр билиҥҥэ диэри соҕотох үрдүк музыкальнай үөрэх тэрилтэтэ буолар.
Консерваторияҕа устудьуоннар музыкальнай ускуустуба сүрүн хайыхаларын таһынан музыкальнай педагог идэтигэр үөрэнэллэр.
Ону кытта, Сибиир норуоттарын музыкальнай култууратын үөрэтиигэ үлэлээн, "Музыкальная культура народов Сибири" диэн кинигэни таһаарбыттар.
Консерватория киэҥник биллибит скрипка оскуолалаах.
Факультеттара.
1. Фортепиано факультета
2. Оркестр факультета
3. Норуодунай үнстүрүмүөн факультета
4. Вокальнай факультет
5. Дирижерскай факультет
6. Композиторскай түөрүйэ факультета
16 кафедралаах.
Консерваторияҕа устудьуоннар, аспираннар үөрэнэллэр уонна ассистент-стажердар квалификацияларын үрдэтинэллэр.
Үөрэнэр дьон ахсаана, ортотунан 600 киһи буолар.
Билиҥҥи кэмҥэ НСК структуратыгар, музыкальнай кэллиэс, бакалавриат, магистратура, аспирантура, доктарантура уонна квалификацияны үрдэтии факультета бааллар.
Рейтиннэрэ.
Новосибирскайдааҕы судаарыстыбаннай консерватория:
1. Новосибирскайга үрдүк үөрэх тэрилтэлэрин рейтинигэр 13-с миэстэ.
2. Арассыыйаҕа бары үрдүк үөрэх тэрилтэлэрин рейтинигэр 459-с миэстэ.
3. Forves сурунаал үөрэх уонна выпусниктар хаачыстыбаларынан, ону кытта "фактор Forves" холбоон таһаарар рейтинигэр Новосибирскайдааҕы консерватория 50-с миэстэ.
Онон, Forves сурунаал рейтинигэр Арассыыйатааҕы тыйаатыр ускуустубатын институтун(ГИТИС) уонна Гнесиннар ааттарынан Арассыыйатааҕы музыкальнай акадьыамыйаны баһыйбыт.
Ссылкалара.
http://irkipedia.ru/content/novosibirskaya_gosudarstvennaya_konservatoriya_akademiya_im_mi_glinki_istoricheskaya
https://m.facebook.com/groups/687415734744019/
https://vuzopedia.ru/vuz/1628
https://nsknews.info/materials/konservatoriya-lidiruet-v-reyting-forbes-voshli-pyat-novosibirskikh-vuzov/
Н. Г. Жиганов аатынан Казаннааҕы судаарыстыбаннай консерватория. Н. Г. Жиганов аатынан Казаннааҕы судаарыстыбаннай консерватория
Н. Г. Жиганов аатынан Казаннааҕы судаарыстыбаннай консерватория - Арассыыйаҕа Казань куоракка баар музыка үрдүк үөрэх тэрилтэтэ.
Устуоруйата
Консерватория 1945 с. Ортоку Поволжье, Приуралье өрөспүүбүлүкэлэригэр Татарстаҥҥа, Башкортостаҥҥа, Чувашияҕа,Удмуртияҕа, Мордовияҕа уонна Марий Элга үрдүк квалификациялаах музыкааннары, композитордары бэлэмниир аналлаах киин буолан арыллыбыт.
Бастакы ректорынан татарскай култуура биллиилээх диэйэтэлэ, композитор Назиб Жиганов(1911-1988) үлэлээбит.
1990 с.бэчээттээн таһаарар үлэҕэ быраап ылан научнай, методическай уонна нотнай кинигэлэри бэйэтэ таһаара буолбута.
Научнай-методическай үлэнэн дьарыктанан элбэх монография диссертация суруллубут. Консерваторияҕа "Музыкальное искусство" диэн Диссертационнай сэбиэт үлэлиир, онно, 50-тан тахса диссертация көмүскэммит. Чинчийиилэр дьоһуннаах тиэмэлэргэ суруллубуттар. Онно сүрүн тиэмэ - эрэгийиэн норуоттарын этническай култуурата.
Консерватория баар буолуоҕуттан барыта 7000-тан тахса испэссээлиистэри 
үөрэтэн таһаарбыт. 
Факультеттара.
8 факультеттаах:
1. Оркестровай факультет
2. Фортепианнай факультет
3. Дирижерскай-хоровой факультет
4. Вокальнай факультет
5. Түөрүйэ-композиторскай факультет
6. Норуодунай үнстүрүмүөн факультета
7. Татаар музыкальнай ускуустубатын факультета
8. Эбии профүөрэх факультета.
20 кафедралаах.
3 сыллаах аспирантура,2 сыллаах ассистентура-стажировка бааллар.
Консерваторияҕа Арассыыйаттан, Кореяттан, Японияттан, Кытайтан 800-тэн тахса устудьуон уонна аспиран үөрэнэр. 
200 кэриҥэ үрдүк квалификациялаах, үгүстэрэ научнай истиэпэннээх музыкант-преподавателлэр үлэлииллэр.
Аан дойдуга биллэр выпусниктара:София Губайдуллина, Олег Лундстрем, Алмаз Монасыпов уо.д.а.
Рейтиннэрэ.
Казаннааҕы судаарыстыбаннай консерватория
1. Казань куорат үрдүк үөрэх тэрилтэтин рейтинигэр 10-с миэстэ
2. Татарстан үрдүк үөрэх тэрилтэтин рейтинигэр 12-с миэстэ
3. Арассыыйа үрдүк үөрэх тэрилтэтин рейтинигэр 450-с миэстэ
4. Арассыыйа култуура уонна ускуустуба үрдүк үөрэх тэрилтэтин рейтинигэр: 141 тэрилтэттэн 27-с миэстэ.
Ссылкалара.
https://moeobrazovanie.ru/kgk/
https://kazancons.ru/structure/faculties
https://web.archive.org/web/20120423174537/http://www.edu.ru/abitur/act.3/ds.1/isn.217/index.php
Категория Үрдүк үөрэх тэрилтэлэрэ алпаабытынан
А. К. Глазунов аатынан Петрозаводскайдааҕы судаарыстыбаннай консерватория. А.К. Глазунов аатынан Петрозаводскайдааҕы судаарыстыбаннай консерватория
А. К. Глазунов аатынан Петрозаводскайдааҕы судаарыстыбаннай консерватория - Арассыыйаҕа Карелия өрөспүүбүлүкэтигэр Петрозаводскай куоракка баар үрдүк үөрэх тэрилтэтэ.
Устуоруйата
1967 с.от ыйын 1 күнүгэрН.А. Римскай-Корсаков аатынан Ленинградтааҕы судаарыстыбаннай Ленин уордьаннаах консерватория Петрозаводскайдааҕы филиала арыллыбыт.
1991 с.балаҕан ыйын 9 күнүгэр Петрозаводскайдааҕы судаарыстыбаннай консерватория буолбут.
2003 с.ыам ыйын 13 күнүгэр Петрозаводскайдааҕы судаарыстыбаннай консерватория(институт).
2003 с.атырдьах ыйын 19 күнүгэр консерваторияҕа А. К. Глазунов аатын иҥэрбиттэр.
2011 с.ыам ыйын 26 күнүгэр Бэдэрээлинэй судаарыстыбаннай бүддьүөттэн үбүлэнэр үрдүк профессиональнай үөрэх тэрилтэтэ "А. К. Глазунов аатынан Петрозаводскайдааҕы судаарыстыбаннай консерватория(академия)"
Структурата.
Факультеттара:
1. Исполнительскай факультет
Кафедралара:
-специальнай фортепиано
-камернай ансаамбыл уонна концертмейстерскай кылаас
-струннай үнстүрүмүөннэр
-норуодунай үнстүрүмүөннэр
-духовой уонна ударнай үнстүрүмүөннэр
-фортепиано уопсай кууруһа
2. Теоретико-дирижерскай факультет:
-дирижирование
-музыка уонна композиция түөрүйэлэрэ
-музыка устуоруйата
-финно-угорскай норуоттар музыкалара
-вокальнай уонна тыйаатыр 
ускуустубалара
-гуманитарнай дисциплиналар.
1992 сылтан консерваторияҕа "Музыкальное искусство" испэссээлинэскэ аспирантура арыллыбыт.
1994 с.Арассыыйаҕа соҕотох финно-угорскай норуоттарар музыкалара диэн кафедра арыллан аан дойдуга финно-угорскай этническай култуура сүппэтин уонна научнай суолталаах буоларыгар онно сөптөөх каадырдарынан Карелия өрөспүүбүлүкэтин эрэ буолбакка, этнос быһыытынан аймахтыы норуоттаах Арассыыйа эрэгийиэннэрин эмиэ хааччыйар.
2008 сылтан, үрдүк таһымнаах орто проф.үөрэхтээһин программатынан "Инструментальное исполнительство" уонна "Хоровое дирижирование" диэн испэссээлинэстэргэ үөрэтии бара турар.
2010 с.консерваторияҕа Диссертационнай сэбиэт үлэлиир.
Бу үрдүк үөрэх тэрилтэтигэр, 580-тан тахса устудьуон уонна аспиран дьарыктанар.
Рейтиннэрэ.
Петрозаводскайдааҕы судаарыстыбаннай консерватория:
1. Арассыыйа үрдүк үөрэх тэрилтэтин рейтинигэр 419-с миэстэ.
2. Карелия үрдүк үөрэх тэрилтэтин рейтинигэр 2-с миэстэ.
3. Петрозаводскай куорат үрдүк үөрэх тэрилтэтин рейтинигэр 2-с миэстэ
Ссылкалара.
http://glazunovcons.ru/conservatory/history
https://www.culture.ru/institutes/38013/petrozavodskaya-gosudarstvennaya-konservatoriya-imeni-a-k-glazunova
https://web.archive.org/web/20071212235223/http://conservatory.ru/node/281/
https://web.archive.org/web/20071212235223/http://conservatory.ru/node/281/
http://glazunovcons.ru/
Көҥүл лицензиата. Көҥүл лицензиата (ол эбэтэр өссө "Драйвер лицензиата", "Драйв лицензиата", "Көҥүл кaрточката", "Права", "Суоппар правата"), специальнай квадратнай формалаах карточка, сүрүннээн массыына, мотоцикл уонна араас техника ыытарга көҥүл биэрэр. Паспоры кытта биир сүрүн документ буолар, киһи личноһын идентификация барарыгар. 
Хас биирдии дойдуга тус туһунан һокуон баар көҥүл лицензиатын ыларга, саамай чэпчэки Мексикаҕа дьон ылар. Саамай ыарахан Дьоппуон уонна Канаада дойдутугар. 
2020 сыллаахха Саха Сиригэр көҥүл ылааччылар:
Сүрүннээн авто оскуола үөрэҕин барбытын туһунан туоһу кумааҕы наада.
П. А. Серебряков аатынан Волгоградтааҕы консерватория. П. А. Серебряков аатынан Волгоградтааҕы консерватория
Муниципальнай бүддьүөттэн үбүлэнэр үрдүк үөрэх тэрилтэтэ"П. А. Серебряков аатынанн Волгоградтааҕы консерватория" - Арассыыйаҕа Волгоград куоракка баар ускуустуба үрдүк үөрэх тэрилтэтэ.
Устуоруйата.
Волгоградтааҕы консерватория, 1911 с.тохсунньу 6 күнүгэр Царицын куоракка арыллыбыт музыкальнай кылаастартан устуоруйата саҕаланар.
Музыкальнай кылаастар үс испэссээлинэскэ үөрэтэллэрэ:скрипка, виолончель уонна фортепиано.
1917 с.музыкальнай училище буолбут.
1923 сылтан 1936 сылга диэри үөрэх тэрилтэтэ Сталинградтааҕы музыкальнай техникум диэн ааттана сылдьыбыт.
1930 с.училище үлэтэ тохтообут уонна 1957 с.саҕаламмыт.
1961 с.куорат аата уларыйбытынан тэрилтэ аата эмиэ уларыйбыт - Волгоградтааҕы музыкальнай училище.
1963 с. Волгоградтааҕы ускуустуба училищета.
1989 с.училище выпуснигын ССРС норуодунай артыыһын П. А. Серебряков аата иҥэриллибит.
1994 с. П. А. Серебряков аатынан Волгоградтааҕы үрдүк муниципальнай ускуустуба училищета диэҥҥэ аатын уларыппыттар.
1996 с.орто испэссээлинэй уонна үрдүкү профессиональнай диэн икки таһымнаах үөрэхтээһинин хаалларан туран, П. А. Серебряков аатынан Волгоградтааҕы муниципальнай ускуустуба института диэн ааттаммыт.
2013 с. саҥа аата - П. А. Серебряков аатынан Волгоградтааҕы консерватория.
Структурата.
Билиҥҥи кэмҥэ, консерватория үс факультеттаах
1. Үрдүк үөрэх факультета
Кафедралара:
-фортепианоҕа оонньуу
-духовой уонна ударнай үнстүрүмүөннэргэ оонньуу
-норуодунай үнстүрүмүөннэргэ оонньуу
-вокальнай ускуустуба
-дирижирование
-эстраднай-джазовай музыка
-музыка устуоруйатын уонна түөрүйэтин
2. Орто үөрэх факультета
Предметнай-цикловой комиссиялара:
-"фортепиано"
-"уструуналаах, смычоктаах үнстүрүмүөннэр"
-"духовой, ударнай үнстүрүмүөннэр"
-"норуодунай үнстүрүмүөннэр"
-"вокальнай ускуустуба"
-"хоровой дирижирование"
"сольнай уонна хоровой норуодунай ыллааһын"
-"эстрада музыкальнай ускуустубата"
-"музыка түөрүйэтэ"
-"уопсай фортепиано"
-"социальнай-гуманитарнай дисциплиналар"
-"живопись"
3. Эбии профессиональнай үөрэх факультета
Куурустара:
-квалификацияны үрдэтии
-хоровой студия
-оҕолорго уонна улахан дьоҥҥо аналлаах ускуустуба уобалаһыгар уопсай сайыннарыы программаларыгар эбии үөрэтии.
Рейтиннэрэ.
П. А. Серебряков аатынан Волгоградтааҕы консерватория 
1. Арассыыйа үрдүк үөрэх тэрилтэтин рейтинигэр 588-с миэстэ.
2. Волгоград уобалаһын үрдүк үөрэх тэрилтэтин рейтинигэр 28-с миэстэ.
3. Водгоград куорат үрдүк үөрэх тэрилтэтин рейтинигэр 19-с миэстэ.
Ссылкалара.
http://www.serebryakovka.ru/
https://web.archive.org/web/20150416033205/http://edu.ru/abitur/act.3/ds.1/isn.1345/index.php
https://vuzopedia.ru/vuz/3025
https://vuzoteka.ru/%D0%B2%D1%83%D0%B7%D1%8B/%D0%92%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F-%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B2%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F-%D0%B8%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%82-%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B8-%D0%9F-%D0%90-%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B1%D1%80%D1%8F%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0
Маркова Татьяна Афанасьевна. Олоҕун олуктара.
Маркова (Фомина) Татьяна Афанасьевна 1956 сыллаахха Чурапчы оройуонун Мындаҕаайы сэлиэнньэтигэр төрөөбүтэ. 1984 сылтан РФ уонна Саха сирин Суруналыыстарын сойууһун чилиэнэ, СР Суруналыыстарын сойууһун “Кыһыл көмүс бөрүө” (1990, 2000 сс.) бириэмийэтин лауреата, СР култууратын үтүөлээх үлэһитэ, Суруналыыстыкаҕа СР Государственнай бириэмийэтин лауреата (2009 с.)
СГУ ИФФ саха салаатыгар 1974 сыллаахха үөрэнэ киирбитэ, III кууруһу бүтэрэн баран, М.Горькай аатынан Ураллааҕы государственнай университет суруналыыстыкаҕа факультетыгар көспүтэ. Үөрэҕин 1980 сыллаахха бүтэрэн, дойдутугар кэлэн айар үлэтин өрөспүүбүлүкэ ыччатын “Эдэр коммунист” (“Сахаада”) хаһыатын корреспонденынан, отделын сэбиэдиссэйинэн саҕалаабыта. 1993 сылтан “Саха сирэ” хаһыат үөрэххэ, култуураҕа уонна духуобунаска салаатын редактора, редколлегия чилиэнэ.
Айар үлэтэ.
Суруналыыс Татьяна Маркова улуустарынан ыытыллар Олоҥхо ыһыахтарын бэлэмнэнии үлэлэриттэн саҕалаан, нэһилиэктэргэ отделын айар экспедицияларын тэрийэн, сыллата “Саха сирэ” хаһыакка киэҥ хабааннаахтык сырдатар.
2015 сыллаахха Чурапчыга ыытыллыбыт IX Олоҥхо ыһыаҕар анал рубрикаҕа үлэлээбитэ. “Мин Олоҥхо дойдутун оҕотобун”, “Муҥха олоҥхото”, “Уруйдан, Улуу олоҥхо!” фестиваллар, куонкурустар тустарынан матырыйааллар киэҥ ааҕааччыга кэмигэр тириэрдиллибиттэрэ.
Олоҥхону сахалартан бастакынан грампластинкаҕа суруйтарбыт норуодунай артыыс Гаврил Колесов, Ийэ олоҥхоһуттар Бүөтүр Решетников, Афанасий Соловьев, Даарыйа Томская-Чаайка, олоҥхону пропагандалааччы Ким Колесов, олоҥхоһут Петр Тихонов, олоҥхону чинчийээччи учуонай Василий Илларионов, о.д.а. тустарынан суруйуулара ааҕааччы биһирэбилин ылбыттара. Олоҥхо эйгэтин үөскэтии проблемаларын, олоҥхо тиэмэлэригэр үлэлиир педагогтар, худуоһунньуктар, суруйааччылар, артыыстар, култуура үлэһиттэрин тустарынан суруналыыс Татьяна Марковна ааҕааччыга эмиэ бэрт итэҕэтиилээхтик, тиийимтэтик суруйар.
Сигэлэр.
Чурапчы улууһун олоҥхоһуттара. Антология. Дьокуускай.Алаас, 2015.
Ефимов Федор Петрович. Ефимов Федор Петрович - Арассыыйа уонна Саха Өрөспүүбүлүкэтин култууратын үтүөлээх үлэһитэ, П.А. Ойуунускай аатынан Государственнай бириэмийэ лауреата, сэрии бэтэрээнэ, суруналыыс. 
Олоҕун олуктара.
1915 сыллаахха алтынньы 12 күнүгэр Чурапчы улууһугар I Чакыр нэһилиэгэр төрөөбүтэ. Кини икки сыл учууталлаан баран, 55 сыл устата саха сиринээҕи кинигэ издательствотыгар тохтоло суох үлэлээбитэ. 
Федор Петрович XX-с үйэ спордун лауреата. Кини саахымат оонньуутугар Саха Республикатын 5 төгүллээх чемпиона (1940, 1948, 1950, 1952, 1953 гг.). 
Айар үлэтэ.
Президент М. Николаев 1993 с. алтынньы 31 күннээҕи ыйааҕынан Ф.П. Ефимовка П.А. Ойуунускай айымньыларын бастакы толорору хомуурунньугун томнарын быыһааһыҥҥа 1938-1955 сыллардааҕы политическай репрессиялар уонна сонордооһуннар быһыыларыгар-майгыларыгар оҥорбут гражданскай хорсун быһыытын иһин Саха Республикатын П.А. Ойуунускай аатынан Государственнай бириэмийэтин анаабыта уонна Ойуунускай бириэмийэтин аатын лауреатын аатын иҥэрбитэ.
Федор Петрович Москва куоракка Саха Республикатын типографиятыгар биир дойдулааҕа Д.П. Лазаревы кытта үлэлээбитэ, онно П.А. Ойуунускай “Дьулуруйар Ньургун Боотур” олоҥхотун бэчээккэ бэлэмнээбиттэрэ, уонна 7 тому дойдутугар аҕалан 17 сыл кистээн сылдьыбыта. Бу курдук хорсун, уус-уран литератураҕа бэриниилээх киһилээх буоламмыт П.А. Ойуунускай литературнай нэһилиэстибэтэ норуотугар тиийбитэ уонна бу үтүө холобур сыаналаммыта, онон саха биир бастыҥ олоҥхото күн бүгүн аар-саарга аатырар, аан дойду норуоттарын чулуу айымньыта буолан ЮНЕСКО-ҕа киирэн тылбаастанар кыахтанна.
Сигэлэр.
Чурапчы улууһун олоҥхоһуттара. Антология. Дьокуускай.Алаас, 2015