mariaria/ykt_dataset huggingface dataset:
Sandoz. Sandoz — Швейцария биир бөдөҥ фармация тэрилтэтэ, Аан Дойдуга саамай бөдөҥ антибиотиктары оҥорор тэрилтэтэ.
Eli Lilly and Company. Eli Lilly and Company () — АХШ биир бөдөҥ тэрилтэтэ, Аан Дойдуга биир бөдөҥ фармацевтика тэрилтэтэ, Аан Дойдуга бастыҥ инсулин оҥорооччу. 
Салалтата — Индианаполис.
Лабаан. Лабаан () диэн Бөтүөл уола. Ысхаак ойоҕун Ребекка суруһа. Дьаакып таайа. Лиэйэ уонна Рахил аҕалара. Дьаакып киниэхэ сэттэ сыл хамначчыттаан Лиэйэни ойох ылбыта, онтон эбии сэттэ сыл хамначчыттаан Рахилы ойох ылбыта.
Рахил. Рахил () диэн Дьаакып биир ойоҕо, Лабан кыра кыыһа, Лиэйэ балта, Дьуоһуп уонна Биньямин ийэлэрэ. Биньямины төрөтөн баран өлбүтэ. Бэтлэһэм хото чугаһыгар көмүллүбүтэ. Рахил уонна Лиэйэ дьэбэриэй омугун төрүттээччи ийэлэрэ быһыытынан ытыктаналлар.
Дьуоһуп. Дьуоһуп () диэн Дьаакып уонна Рахил улахан уоллара. Дьуоһуп бииһин төрүттээччитэ. Икки уоллааҕа Эфраим уонна Манасия. Ойоҕун аата Асенат. Дьуоһуп бииһэ Эфраим уонна Манасия биистэринэн салҕанар.
Үөскээһин битигэ кэпсииринэн, Дьаакып уолаттарыттан Дьуоһубу ордук сөбүлүүр эбит. Маны билэн бииргэ төрөөбүттэрэ кинини күнүүлээн абааһы көрбүттэр. Биирдэ Дьуоһуп уон сэттэ саастааҕар ини-биилэрин кытта ыраах хонууга сүөһүлэрин мэччитэ барбыттар. Уолаттар манна сылдьан Дьуоһубу өлөрөргө санаммыттар. Дьолго хата Рувим өлөрбөккө аҥхайга быраҕан хаалларыаххайыҥ диэбит. Онтон Египекка баран иһэр исмаэлит эргиэн харабаанын көрбүттэр. Дьуоһубу харабааннаах эргиэмсиктэргэ атыылаабыттар. Дьуоһуп кыылга былдьаммыт диэн аҕаларыгар албыннаан кэпсээрилэр кини таҥаһын тэкэ хаанынан сыбаабыттар. Египекка тиийэн баран эргиэмсиктэр Дьуоһубу Потифар диэн биир тойон киһиэхэ атыылаабыттар. Дьуоһуп кини дьиэтигэр чаҕар буолбут. Потифар ойоҕо Дьуоһуптуун хоонньоһуон баҕарбытын кини сөбүлэспэтэх. Ону дьахтар кыыһыран Потифарга сымыйанан үҥсэн Дьуоһубу түрмэҕэ хаайбыттар. Дьуоһуп икки киһилиин хаайыллыбыт - бурдукчуттар тойонноро уонна фараон арыгы кутааччыта. Кинилэр түүллэрин таба билгэлээбит ким өлөрүн ким босхолонорун. Бурдукчуту ыйаабыттар. Арыгы кутааччыны буруйун сотон түрмэттэн босхолообуттар уонна үлэтигэр төттөрү анаабыттар. Икки сылынан фараон дьикти түүлү түһээбит - өрүс хочотугар сэттэ эмис ынах мэччийэ сылдьаллар, онтон өрүстэн сэттэ ырыган ынах тахсан сэттэ эмис ынаҕы сиэн кэбиһэллэр. Фараон "ким мин түүлбүн тойоннуон сөбүй?" диэбит. Арыгы кутааччы Дьуоһубу санаан кэлэн фараоҥҥа кини туһунан кэпсээбит. Дьуоһубу фараоҥҥа аҕалбыттар. Дьуоһуп фараон түүлүн маннык тойоннообут - кэлэр сэттэ сыл астаах сыллар буолуохтара, онтон кэлэр сэттэ сыл сут сыллара буолуохтара. Фараон киниэхэ итэҕэйбит. Кэлэр сут сылларыгар хаһаастарда бэлэмнээҥ диэн дьаһаллаабыт. Дьуоһуп билгэтэ барыта туолбут. Бу иһин фараон Дьуоһубу Египет үрдүкү салайааччытынан анаабыт уонна Потифера диэн Хелиополис аҕабыытын кыыһын Асенаты ойох биэрбит. Сут иккис сылыгар Дьуоһуп ини-биилэрэ Египекка ас көрдүү кэлбиттэр. Дьуоһуп кинилэри көрсөн кэпсэппит ким буоларын арыммыт. Ини-биилэрин барыларын бырастыы гыммыт бары эйэлэспиттэр. Кырдьаҕас аҕатын Дьаакыбы уонна кини удьуордарын барыларын Египекка көһөртөрбүт. Дьэбэриэйдэр фараон көҥүлүнэн Гошен диэн сиргэ олохсуйбуттар. Бу курдук Дьуоһуп бар дьонун суттан быыһаабыт, саҥа дойдуга кинилэргэ көмө-тирэх буолбут. Дьэбэриэйдэр Египекка этэҥҥэ олорон ууһаан-төрөөн элбээбиттэр. Дьуоһуп 110 сааһыгар өлбүт. Кэлин Египеттан барыыга Моисей Дьуоһуп өлүгүн ылан Ыһыраайыл сиригэр илдьэ баран көмпүтэ.
Биньямин. Биньямин () диэн Дьаакып уонна Рахил кыра уоллара. Биньямин бииһин төрүттээччитэ. Рахил Биньямины Бэтлэһэмныыр айан суолугар төрөтөн баран ыалдьан сотору бараахтаабыта. Биньямин уон уоллааҕа - Бела, Бехер, Ашбел, Гера, Нааман, Эхи, Рош, Муппим, Хуппим, Ард. Ойоҕун аата биллибэт.
Чикачев Алексей Гаврилович. Алексей Гаврилович Чикачёв – сурналыыс, суруйааччы, кыраайы үөрэтээччи, баартыйа үлэһитэ.
1930 сыллаахха кулун тутар 30 күнүгэр Русскай Устье сэлиэнньэҕэ төрөөбүтэ.
2007 сыллаахха от ыйын 11 күнүгэр өлбүтэ.
Baby Shark. Baby Shark (кырачаан акула) диэн оҕо ырыата. Илиилэринэн акула айаҕын хамсыырын көрдөрө-көрдөрө үҥкүүлүүллэр. Baby Shark ырыа 20 үйэттэн баара биллэр. Оҕолор айылҕаҕа дьаарбайа сылдьан кутаа тула мустан бу ырыаны ыллыыллар үһү. 2016 сылга Pinkfong диэн Соҕуруу Кэриэйэ аралдьытар эйгэ компанията Baby Shark ырыаҕа видеоклип уһулан YouTube сайтка укпута кини вирустаах видео буолан аан дойду үрдүнэн киэҥник биллибитэ. 2020 сыл сэтинньититтэн ыла YouTube бастыҥ элбэх көрүүлээх видеота буолбута. 2023 сыл муус устар туругунан 12 миллиардтан тахса көрүүлээх.
Кутаа. Кутаа диэн таһырдьа уматыллыбыт хараллар уот. Кутаа уотунан ас астыыллар, бөх уматаллар, үөннэри кыйдыыллар, сигнал биэрэллэр.
Ингер Стивенс. Ингер Стивенс (Inger Stevens) диэн Швецияттан төрүттээх АХШ актрисата. Төрөөбүт аата Ингрид Стенсланд (Ingrid Stensland). The Farmer's Daughter телесериалга оруолун иһин 1963 сыллааҕы Көмүс глобус бириэмийэ кыайыылааҕа.
Ингер Стивенс 1934 сыл алтынньы 18 күнүгэр Стокгольмҥа Пер Густаф уонна Лисбет Стенсланнар дьиэ кэргэннэригэр бастакы оҕонон төрөөбүтэ. Алта саастааҕар ийэтэ кыра уолун Петеры илдьэ дьиэтиттэн барбыта. Сотору аҕалара Америкаҕа көһөн барбыта. Ингер уонна быраата Ола эдьиийдэригэр хаалбыттара. 1944 сылга Нью Йорка аҕаларыгар тиийбиттэрэ. Ингер 13 саастааҕар Канзас Манхэттэн хототугар көспүттэрэ. Манна Manhattan High School оскуолаҕа үөрэммитэ. 15 саастааҕар Канзас Ситига көһөн бурлеск шоуларга үлэлээбитэ. 18 сааһыгар Нью Йорка төннөн Actors Studio драма оскуолатыгар үөрэммитэ. Сотору телесериалларга, рекламаларга, спектаклларга уһуллуутун саҕалаабыта. Ингер Стивенс бастаан актриса быһыытынан үчүгэйдик биллибит үлэтэ 1957 сыллааҕы Man of Fire киинэ буолар. Карьератын ордук ситиһиилээх үлэтэ The Farmer's Daughter (1963-1966) телесериал буолар.
Ингер Стивенс иккитэ эргэ тахсыбыта. Бастакы кэргэнэ агена Энтони Сольо (Anthony Soglio) этэ 1955-1957 сылларга. Иккис кэргэнэ Айк Джонс (Ike Jones) диэн актер этэ. 1961 сылга холбоспуттара. Айк Джонс хара киһи буоларын иһин кэргэнниилэрин кистэнэллэрэ.
1970 сыл муус устар 30 күнүгэр Ингер Стивенс Hollywood Hills'ка баар дьиэтигэр куукунаҕа охто сытарын дьукаахтыы олорор дьүөгэтэ Лола Макнелли (Lola McNally) булбута. Суһал көмө массыынатыгар хоспиталга айаннаан иһэн тыына быстыбыта. Стивенс барбитураты иһэн бэйэтигэр тиийиммит диэн Лос Андьелес коронера доктор Томас Ногучи быһаарбыта.
Бэтлэһэм. Бэтлэһэм (Bethlehem, , ) диэн Палестина хотото. Арҕаа кытыл сиригэр баар. Иерусалимтан 10 км соҕуруу баар. Бэтлэһэм улууһун киин хотото. Олохтоохторун ахсаана 25,000 кэриҥэ. Сүрүн омуга Палестина арабтара, үксэ мусулмааннар, аҕыйаҕа христианнар. Хото экономиката туризмтан улахан тутулуктаах. Ытык оруннарга сылдьаары атын дойдулартан турист бөҕө кэлэр. Чуолаан кыһын Ороһуоспа кэмэ чугаһаатаҕына туристар элбииллэр. Ордук биллиилээх ытык оруннар Исус төрөөбүт хаспаҕа уонна Рахил иинэ.
Бэтлэһэм аан маҥнайгытын б.э.и. 1350–1330 сылларга ахтыллар (Амарна суруктара). Ханаан омуктара олорбуттара. Бэтлэһэмҥа Давид төрөөбүтэ. Давид манна холбоһуктаах Ыһыраайыл хоруоллугун үһүс баһылыгынан сыбаныллыбыта. 132–136 сылларга Рим империята баһылааһынын утары Бар-Кохба өрө туруутугар Адриан император Бэтлэһэмы бүтүннүүтүн урусхаллаабыта. Кэлин Улуу Константин ийэтэ Елена хото сөргүтүүтүн саҕалаабыта. Константин ийэтин үлэтин салгыы кэҥэппитэ. 327 сылга Исуска анаммыт Төрөөһүн сыаркаба тутуллан бүппүтэ. 637 сылга Бэтлэһэмы арабтар баһылаабыттара. 1099 сылга Бэтлэһэмы Кириэстээхтэр баһылаабыттара. 1244 сылга Мөмүлүүктэр кириэстээхтэри кыайаннар Бэтлэһэмы ылбыттара. 1516-1517 сыллардааҕы Осман-Мөмүлүүк сэриитин түмүгүнэн Бэтлэһэмы Осман империята ылбыта. 1918 сылга Осман Империята Бастакы аан дойду сэриитигэр хотторон Бэтлэһэм Британия Империятын бас билиитигэр киирбитэ (Британия мандаттаах Палестина). 1948 сыллааҕы Араб-Исраил сэриитигэр Бэтлэһэмы Иордания ылбыта. 1967 сыллааҕы Араб-Исраил сэриитигэр Бэтлэһэмы Исраил ылбыта. 1993 сыллааҕы Осло сөбүлэҥинэн Бэтлэһэм Палестина Илин салалтатыгар бэриллибитэ.
Билха. Билха () диэн Рахил дьиэтээҕи нүһэйэ. Рахил Дьаакыпка кэргэн тахсан баран бастакы сылларга сатаан хат буолбатаҕа, ол иһин Билханы Дьаакыпка ойох курдук биэрбитэ. Билха Дьаакыптан Дан уонна Нафтали диэн уолаттары төрөппүтэ.
Дан. Дан () диэн Дьаакып уонна Билха улахан уоллара. Дан бииһин төрүттээччитэ. Хушим диэн биир уоллааҕа. Ойоҕун аата биллибэт.
Нафтали. Нафтали () диэн Дьаакып уонна Билха кыра уоллара. Нафтали бииһин төрүттээччитэ. Түөрт уоллааҕа - Дьазил, Гуни, Дьезер, Шиллем. Ойоҕун аата биллибэт.
Зилпа. Зилпа () диэн Лиэйэ дьиэтээҕи нүһэйэ. Лиэйэ кинини Дьаакыпка ойох курдук биэрбитэ оҕо төрөттөрөөрү. Зилпа Гад уонна Ашер диэн уолаттары төрөппүтэ.
Гад. Гад () диэн Дьаакып уонна Зилпа улахан уоллара. Гад бииһин төрүттээччитэ. Сэттэ уоллааҕа - Зифион, Хагги, Шуни, Эзбон, Эри, Ароди, Арели. Ойоҕун аата биллибэт.
Ашер. Ашер () диэн Дьаакып уонна Зилпа кыра уоллара. Ашер бииһин төрүттээччитэ. Түөрт уоллааҕа - Имна, Ишва, Ишви, Берия. Серах диэн кыыстааҕа. Ойоҕун аата биллибэт.
Владивосток кэмэ. Владивосток кэм зоната (VLAT) диэн олохтоох кэм, UTC-тан +10 чаас (UTC+10) уонна +7 чаас Москва кэмиттэн (MSK+7) уратылаах. Бу кэминэн Хабаровскай кыраай, Приморскай кыраайа уонна Саха сирин хотугулуу-илин өттүгэр олороллор.
Хоһоон. Хоһоон диэн - лирическэй айымньы. Хоһоон биир бэлиэ уратытынан ритм уонна рифма буолар. Ритмнаах уонна рифмалаах хоьоон уксугэр ырыа буолар.
Тай тыла. Таай тыла (тай. ภาษาไทย /pʰa:sa:tʰɑj/, "пхаса-тхай") — Таилаан сурун тыла. Санарар киьи ахсаана — 60 млн. Лаос тылын кытта ейденумтуелэр.
Synchrony Financial. Synchrony Financial - АХШ бөдөҥ чааһынай харчы үп тэрилтэтэ, Аан Дойдуга биир бөдөҥ. 2022 сыллаахха Америкаҕа, Канаадаҕа, Пуэрто Рикоҕа 45% кредитнай карта этикеткаларын оҥорор эбит. 
Synchrony Bank диэн иһинээҕи тэрилтэ нөҥүө үлэлиир сүрүннээн.
Аан дойдутааҕы нуучча сэбиэтэ. Аан дойдутааҕы нуучча сэбиэтэ ) () — арассыыйа-турок аан дойдутааҕы фондата, Россия төрүт норуоттарын самоидентациялааһын проблемаларын үөрэтэр.
Миссия уонна задача.
Аан дойдутааҕы нуучча Сэбиэтин үлэтин сүрүн сыала-национальнай төрүт культураны өйөөһүн уонна Россия сиригэр- уотугар баар норуоттар убаастабыллаах уонна гармоничнай олорууларыгар усулуобуйаны тэрийии.
Аан дойдутааҕы нуучча сүбэтин соруктарын быыһыгар – национальнай кыһалҕалары билиилэрин- көрүүлэрин кэҥэтии уонна кинилэри быһаарыы суолларын көрдөөһүн, сепаратизмы сэрэтии, этническэй бэлиэлэринэн дискриминацияны тохтотуу.
Деятельность.
«Аан дойдутааҕы нуучча Сэбиэтин» историята 2012 сыллаахха Санкт- Петербург куоракка саҕаламмыта. Члены сетевой группы из числа ученых и общественных активистов создали дискуссионный клуб, который стал предшественником Международного русского совета.
2020 сыллаахха Стамбулга официальнайдык регистрацияламмыта.
Аан дойдутааҕы нуучча Сэбиэтин үлэтин сүрүн хайысхалара:
Аан дойдутааҕы нуучча Советын олоххо киллэриллэр уонна былааннанар саамай суолталаах дьаһаллар:
Аан дойдутааҕы нуучча сэбиэтэ Европа Конституционнай бырааптарын уонна бырааптарын, «аһаҕас общество» фонданы, аан дойдутааҕы «культурнай муоста» фонданы, киин Азия чинчийэр институтун, норуоттар икки ардыларынааҕы культурнай сыһыаннаһыылары үөрэтэр- чинчийэр аан дойдутааҕы киин, общество уо. д. А.
Ссылкалар.
Тэрилтэ сайта
Тала. Тала диэн үрдүк тутуу барымтата. Тала дьиэ тутуулартан уратыта диэн кини дьон олохсуйарыгар анала суох. Тала сүрүн туһата кини үрдүгэ буолар. Хала талатыттан харабыллар ырааҕы көрөллөр, кылбар тала уота байҕалга уста сылдьар аалларга кутталлаах таастары харгылары сырдатар, чаһылаах тала ыраахтан кэми көрдөрөр.
Tokyo Skytree. Tokyo Skytree (дьоппуоннуу 東京スカイツリー) диэн Токио Сумида түөлбэтигэр баар биэрии талата. Үрдүгэ 634 м. Аан дойду бастыҥ үрдүк талата. Аан дойду үһүс үрдүк тутуу барымтата, Burj Khalifa уонна Merdeka 118 кэннилэриттэн. Тутуу үлэтэ 2008 сыл от ыйын 14 саҕаламмыта, 2012 сыл олунньу 29 бүппүтэ. Tokyo Skytree бас билээччитэ Tobu Railway.
Кылбар. Кылбар диэн сырдыгынан тыгар тала. Кылбар уота байҕалга устар аалларга бэлиэ көмө буолар. Кылбар аалларга кытыл сурааһынын, кутталлаах уу таастарын, чаардары, харгылары сырдатар, хаабаҥҥа киирэр суолу ыйан биэрэр.
Халлаан кирбээччи. Халлаан кирбээччи () диэн элбэх этээстээх сүдү үрдүктээх тутуу. Бастакы халлаан кирбээччилэрин 1880-с сылларга Чикагоҕа туппуттара. Бу кэмҥэ 10-20 этээстээх дьиэлэри халлаан кирбээччилэр диэн ааттаабыттара. Бүгүн халлаан кирбээччи диэн 100-150 миэтирэттэн ыла саҕалаан үрдүктээх дьиэлэр буолаллар. Сүрүн тутула - болот дьардьама уонна сабыы эркин. Халлаан кирбээччи иһигэр араас аналлаах куйаардар бааллар: офис, хонук дьиэ, квартира, маҕаһыын уо.д.а.
2022 сыл олунньу туругунан ордук элбэх халлаан кирбээччилээх хотолор:
Бурдь Халифа. Бурдь Халифа (Burj Khalifa, , Халифа талата) диэн Дубайга баар халлаан кирбээччи. Аан дойду бастыҥ үрдүк тутуута буолар. Үрдүгэ 828 миэтирэ, мантан шпилын уһуна 180 м. 163 этээстээх. Тутуу үлэтэ 2004 сыл балаҕан ыйын 21 саҕаламмыта уонна 2009 сыл алтынньы 1 бүппүтэ. 2010 сыл тохсунньу 4 үөрүүлээхтик арыллыбыта. Тутааччы тэрилтэ Skidmore, Owings &amp; Merrill. Бас билээччи Emaar Properties. Бурдь Халифа ХАЭ иккис президенын шейх Халифа ибн Заид Аль Нахайян (1948-2022) аатынан ааттаммыта.
Материал. Материал диэн эттиги тутар сэк эбэтэр сэктэр булкаастара. Материаллар ыраастарга уонна ырааһа суохтарга, органиктарга уонна органик буолбахтарга арахсаллар. Материаллар наарданар ньымалара - физика уонна химия саҥнара, геология төрүттэрэ, биология функциялара. Сиикэй материаллар саҥнарын уларытарга кинилэри араастаан чочуйаллар - ыраастааһын, быһыылааһын, атын материаллары кытта буккуйааһын. Сиикэй материаллары синтезтаан саҥа материаллары оҥорон таһаараллар. Материаллары материал билимэ үөрэтэр.
Тутуу материала. Тутуу материала диэн тутууга туттуллар материал. Тутуу материаллара айылҕа сэктэригэр уонна оҥоһук сэктэргэ арахсаллар.
Айылҕа сэктэрэ:
Оҥоһук сэктэр:
Эттик. Олоҕурбут механика этэринэн, эттик диэн үс кээмэйдээх куйаарга баар чэрчилээх материя барымтата. Эттик маассалаах, формалаах, сабардамнаах. Эттик тас куйаарга иһигэр баар сэгинэн чэрчилэнэр.
Тутуу. Тутуу диэн түптүрдээх уонна эркиннээх биир сиргэ турар (биир оруннаах) сабыылаах тутул. Холобур, дьиэ уонна фабрика. Тутуу араас кээмэйдээх, быһыылаах, функциялаах буолар. Тутуу хайдах ис-тас быһыылааҕа араас төрүөттэртэн тутулуктаах - тутууга туттуллубут тутуу материала, күн-дьыл сигилитэ, буор сигилитэ, тутуу анала, сир сыаната, архитектура истиилэ уо.д.а.
Тутааһын. Тутааһын (тутуу, тутуу үлэтэ) диэн дьиэни, тутууну, алын тутулу, индустрия барымталарын уонна кинилэри хааччыйар ситимнэри оҥорооһун үлэтэ. Тутааһын иннинээҕи бэлэмнэнэр кэрдиистэр - былааннааһын, үбүлээһин, дизайн. Тутуллубут дьиэ этэҥҥэ турарыгар абырахтааһын үлэтэ ыытыллыахтаах. Самнархайбыт дьиэлэри көтүрэллэр.
Аарка. Аарка диэн көҥдөйдөөх үөһээтинэн тоҕойдуҥу быһыылаах архитектура оҥоһуута. Аарка ордук тарҕаммыт көрүҥнэрэ төгүрүк аарка уонна чоп аарка. Ааркалаах дьиэлэр үксүлэрэ элбэх кыра таастан эбэтэр кирпиичэттэн тутуллубут буолаллар. Аарка үрдүн ортотугар баар кинини тутар таас тутаах таас дэнэр. Аарка аан, аартык, түннүк үрдүнэн туруон сөп. Күргэ биир көрүҥэ аарка күргэ. Хас да кэккэлэһэр аарка аркада дэнэр. Айылҕаҕа таас, муус, мас барымталара аарка быһыыланыахтарын сөп.
Үрүт. Үрүт диэн хос үөһээ өрүтүн сабар ньуур. Түптүр анныгар баар. Үрүт үксүн дьиэ тутар ууһуга буолбатах. Онуоха сорох дьиэлэргэ үрүт түптүрдүүн биир ууһук буолуохтарын эмиэ сөп.
Колонна. Колонна ( - баҕана) диэн цилиндр быһыылаах тутул. Колонна соҕотох турар буолуон сөп эбэтэр атын тутуу ууһуга буолуон сөп. Колонна үөһээ баар ууһук (антаблемент, аарка) ыйааһынын аллараа баар олоххо (педьесталга) биэрэр. Элбэх кэккэлии турар колонна колоннада дэнэр.
Аан. Аан диэн тутуу эркинигэр баар иэччэхтээх кытаанах сабар ууһук. Аан тутаахтаах хатанардаах буолуон сөп. Аан эркин көҥдөйүгэр туруоруллар. Аан дьиэҕэ хоско киирэргэ тахсарга туттуллар. Көлө эмиэ ааннаах буолар.
Муоста. Муоста диэн хос алын ньуура. Муоста буор, таас, мас, метал буолуон сөп. Аныгы дьиэлэргэ муостаны үксүн бетонтан оҥороллор. Муоста сабыылара - хаптаһын, линолеум, паркет, декинг, ламинат, кафель.
Хос. Хос диэн дьиэ иһигэр баар куйаар. Хос атын хостортон ис эркиннэринэн уонна ис аанынан арахсар. Хос көрүҥнэрэ - утуйар хос, суунар хос, астанар хос, ыалдьыттатар хос.
Эркин. Эркин диэн тутуу тутаах ууһуга. Эркин дьиэ иһин таһырдьаттан араарар. Дьиэ иһинээҕи эркин хостору араарар. Эркин тутуу материаллара - мас этэ, таас, кирпииччэ, бетон, болот-бетон, сэндвич-панель.
Тоһоҕо. Тоһоҕо диэн сэлээппэ төбөлөөх уонна сытыы уһуктаах туттарар метал тэрил. Өтүйэнэн охсуллан маска киирэр.
Туттарар. Туттарар диэн барамайдары бэйэ бэйэлэрин кытта бииргэ холбуур тэрил.
Туттарар тэриллэр:
Акылаат. Акылаат диэн тутуу алын олохтуур ууһуга. Акылаат тутуу ыйааһынын буорга биэрэр. Акылааты мастан, таастан, бетонтан, болот-бетонтан оҥороллор.
Түптүр. Түптүр диэн дьиэ үрдүнээҕи сабыыта. Түптүр дьиэни ардахтан, хаартан, күн сыралыттан, тыалтан, итииттэн тымныыттан харыстыыр.
Түннүк. Түннүк диэн дьиэ эркинигэр уонна түптүрүгэр баар көҥдөй. Түннүк дьиэ иһигэр сырдыгы уонна салгыны киллэрэр. Түннүгү үксүн өстүөкүлэлииллэр. Көлө эмиэ түннүктээх буолар.
Сабарай (суолталара). Сабарай - хас да өйдөбүллээх тыл.
Фасад. Фасад () диэн дьиэ инники сирэй өттө.
Фасад ууһуктара:
Кирилиэс. Кирилиэс диэн туруору (үөһээ-аллараа) сылдьарга аналлаах тутуу ууһуга. Кирилиэс үктэллэртэн турар.
Үктэл. Үктэл диэн кирилиэс ууһуга. Киһи кирилиэһинэн сылдьарыгар үктэлгэ үктэнэн тахсар-түһэр. Үктэл сүрүн материаллара - таас, мас, метал.
Кирпииччэ. Кирпииччэ диэн таастааһын үлэтигэр туттуллар тутуу материала. Кирпииччэнэн дьиэ эркинин уонна муоста хаҕын туталлар. Кирпииччэни туойу уматан оҥороллор. Кирпииччэлэри бэйэ бэйэлэрин кытта таастыйарынан ыпсараллар. Уматыллыбатах туойунан оҥоруллубут кирпииччэ саман дэнэр.
Таастааһын. Таастааһын диэн тутуу үлэтин биир көрүҥэ. Кирпииччэлэри эбэтэр таастары таастыйарынан бииргэ холбоон дьиэ туталлар. Таастааһын үлэһитэ таасчыт дэнэр.
Таастааһын материаллара:
Таастыйар.  
Таастыйар диэн таастааһын үлэтигэр туттуллар суурадаһын (пааста). Таастыйар кирпииччэлэр таастар быыстарын толорон хам тутан кинилэри холбуур. Таастыйар сыыйа оҥоһуу таас буолар.
Таастыйар иһилигэ:
Таасчыт. Таасчыт диэн таас үлэтинэн дьарыктанар киһи. Таасчыттар кирпииччэ уонна бетон блоктарын бииргэ холбууллар. Таасчыт биир былыргы идэ буолар.
41 ad. 41 год нашей эры (XLI) был обычным годом, начинающимся в воскресенье (ссылка покажет полный календарь) по юлианскому календарю. В то время он был известен как год консульства К. Цезаря Августа Германика и Кн. Sentius Saturninus (или, реже, 794 год Ab urbe condita). Обозначение 41 г. н.э. для этого года использовалось с периода раннего средневековья, когда календарная эра Anno Domini стала преобладающим методом именования лет в Европе.
События
По месту
Римская империя
24 января
Калигула, известный своей эксцентричностью и жестоким деспотизмом, убит своей недовольной преторианской гвардией.
Клавдий сменил своего племянника Калигулу на посту императора.
25 января - После ночи переговоров Сенат принимает Клавдия императором.
Клавдий делает Агриппу царем Иудеи.
Мессалина, жена Клавдия, убеждает Клавдия сослать Сенеку Младшего на Корсику по обвинению в прелюбодеянии с Юлией Ливиллой.
Клавдий восстанавливает религиозную свободу евреев по всей империи,[5] но запрещает евреям в Риме заниматься прозелитизмом.[6]
Атака германцев через Рейн остановлена римлянами.
Китай
Император Гуан У из династии Хань низлагает свою жену Го Шэнтун с поста императрицы и делает императрицей свою супругу Инь Лихуа вместо нее.
По теме
Рождения
12 февраля - Тиберий Клавдий Цезарь Британник, сын Клавдия[8] (ум. 55 г. н.э.)
Летальные исходы
24 января
Калигула, римский император (убит) [1] (р. 12 г. н.э.)
Юлия Друзилла, дочь Калигулы (убита) [9] (р. 39 г. н.э.)
Милония Цезония, жена Калигулы (убита) [9] (р. 6 г. н.э.)
Аспренас Кальпурний Серранус , римский политик
Гней Домиций Агенобарб, римский консул (р. 17 г. до н. э.)
Юлия Ливилла, дочь Германика (умерла от голода) [10] (р. 18 г. н.э.)
Рекомендации
  Барретт, Энтони А. (2002). Калигула: Коррупция власти. Рутледж. п. 170. ISBN 978-0-203-13776-5.
  Адкинс, Лесли; Адкинс, Рой А. (2004). Справочник по жизни в Древнем Риме (2-е изд.). Издание информационной базы. п. 21. ISBN 978-0-8160-5026-0.
  Диксон, Уильям Хепуорт (1865). Святая земля. Том. 2. Б. Таухниц. п. 222.
  Моран, Майкл Г. (2005). Баллиф, Мишель (ред.). Классическая риторика и риторы: критические исследования и источники. Издательская группа Гринвуд. п. 343. ISBN 978-0-313-32178-8.
  Фридман, Дэвид Ноэль, изд. (2000). Библейский словарь Эрдмана. Издательство Амстердамского университета. п. 262. ISBN 978-90-5356-503-2.
  Скаллард, HH (2010). От Гракхов до Нерона: история Рима с 133 г. до н.э. до 68 г. н.э. . Тейлор и Фрэнсис. п. 249. ISBN 978-0-415-58488-3.
  Сяо Хун Ли, Лили; Стефановская, А.Д., ред. (2007). Биографический словарь китаянок: древность через Суй, 1600 г. до н.э. – 618 г. н.э. Том. 3. М. Э. Шарп. стр. 146–147. ISBN 978-0-7656-1750-7.
  Видеманн, Томас Э.Дж. (1989). Взрослые и дети в Римской империи. Тейлор и Фрэнсис. п. 124. ISBN 978-0-415-00336-0.
  Варнер, Эрик Р. (2004). Увечья и трансформация: Damnatio memoriae и римская имперская портретная живопись. Брилл. п. 21. ISBN 978-90-04-13577-2.
  Лайтман, Марджори; Лайтман, Бенджамин (2007). Древнегреческие и римские женщины от А до Я. Том. 2. Публикация информационной базы. п. 171. ISBN 978-0-8160-6710-7.
Категория: 41
Super Mario Bros.. Super Mario Bros. - видео оонньуу, 1985 сыллаахха Nintendo (Dendy платформата эмиэ) таһаарбыт Аан Дойдуга. Билиҥҥи кэмҥэ 10 иһигэр саамай төлөбүрдээх медияфраншиза буолар.
Мал. Мал диэн эргиэҥҥэ кыттар (атыыланар-атыылаһыллар) барамай, атыыга анаан оҥоруллубут табаар аата.
Кыстабыл. Кыстабыл диэн маллары кыстыырга аналлаах тутуу. Кыстабылынан табаар оҥорооччулар, импортердар, экспортердар, кустаах атыылааччылар, транспорт тэрилтэлэрэ, тамҕалта органнара тутталлар. Логистикаҕа кыстабыл материал ресурстарын хаһаастарын муһар, хааччыйыы уонна ирдэбил дьайсыыларын халбаҥнааһыннарын намтатар дьүөрэлэтэр, оҥорооччуттан туһанааччыга дылы табаар барыытын түргэнин, оҥорооһун тутумталарыгар материал сүүрээнин утумнуур (синхронизациялыыр).
Атыылаhааччы. Атыылаhааччы диэн малы өҥөнү харчы төлөөн атыылаһар киһи (тэрилтэ).
Атыылааччы. Атыылааччы диэн малы өҥөнү атыылыыр киһи (тэрилтэ). Атыылааччы малын өҥөтүн харчыга атыылыыр эбэтэр атын туохха-эмэ атастаһар (бартер). Атыылааччы идэтэ атыыһыт дэнэр.
BNY Mellon. BNY Mellon (толору аата The Bank of New York Mellon эбэтэр быһалыы тылбаастааһыҥҥа "Нью Йорк Дыня Баана эбэтэр Нью Йорк Арбуз Баана", норуотка хос аата Фрукта Баана) - Нью Йорк куорат муниципальнай куорат былааһын баана, Аан Дойдуга биир бөдөҥ капитализациятынан уонна Аан Дойдуга топ-5 иһигэр киирэр салайар активтарын ахсаанынан (85 тэрилтэни 74 омук сиригэр бас билэр, онон холдинг курдук буолар уонна ону таһынан 38 триллион доллар харчы балансатыгар тутар).
2023 сыл саҕаланыытыгар уопсай баан кэш (наличка) харчыта 48 триллиоҥҥа тиийдэ, ити биир рекорднай көрдөрүү Аан Дойдуга (тэҥнээтэххэ Арассыыйа сыллааҕы барыһа 4 триллион доллар). 
2011 сылтан ыла ХНТ бу бааны планета экономиката сайдарыгар системнай тирэхтээх диэн испиһииккэ киллэрэр.
Элбэх эспердэр этэллэринэн бу баан нөҥүө криминальнай төрүөттээх харчы кутуллар, олор размердара бааҥҥа 2 триллион доллар буолар. 
Fortuna 500 компонеҥҥа ааҕыллар
Бетон. Бетон диэн композит тутуу материала. Бетон иһилигэр сиэмэн, кумах, хайыр, уу киирэллэр. Бу сэктэри биир хойуу кэлимсэ буолуохтарыгар дылы буккуйаллар. Онтон анал халыыпка куталлар. Хас да чааһынан бетон кытаатан бөҕө материал буолар. Бетон аан дойду бастыҥ туттуллар тутуу материала буолар.
Керамика. Керамика ( — туой) диэн ититэн оҥоруллар материал. Керамика химия тутулунан инорганик сэк буолар. Керамика төрүкү туойтан оҥоһуллара. Урут керамиканан иһит уонна кирпииччэ оҥорооччулар. 20 үйэттэн саҕалаан атын материаллары кытта булкаастаах керамиканы оҥорор буолбуттара. Аныгы керамика материаллара тутуу, индустрия, медицина, билим эйгэлэригэр киэҥник туттуллаллар. Керамика биллэр холобурдара - фарфор, фаянс, шамот, майолика, туой оҥоһуктар.
Сиэмэн. Сиэмэн диэн тутууга туттуллар хойуннарар кытаатыннарар сэк. Сиэмэн иһилигэ - бытарыйбыт клинкер уонна гиипсэ. Клинкер диэн оппуос уонна туой ититиллибит булкааһа. Сиэмэҥҥэ араас кэлимнээх ууну, кумаҕы, хайыры, минерал эбииликтэри эбэн бетону уонна таастыйары оҥорон таhаараллар. Сиэмэн ордук тарҕаммыт көрүҥэ Портленд сиэмэнэ (Portland cement) буолар.