mariaria/ykt_dataset huggingface dataset:
Кривошапкин Герасим Афанасьевич. Кривошапкин Герасим Афанасьевич (10.03.1908—1953) — Социалистыы Үлэ Дьоруойа, сылгыһыт.
Олоҕун олуктара.
1908 сыллаахха кулун тутар 10 күнүгэр төрөөбүт.
ССРС Үрдүкү Сүбэтин Президиумун 1949 сыл бэс ыйын 30 күнүнээҕи Ыйааҕынан Кривошапкин Герасим Афанасьевичка Социалистическай Үлэ Геройун аата иҥэриллибит, Ленин уордьана уонна «Сиэрпэ уонна Балта» кыһыл сулус туттарыллыбыт. 
Өссө маны көр.
Социалистическай Үлэ Геройдарын тиһигэ (Саха Сирэ)
Шишлянников Михаил Осипович. Шишлянников Михаил Осипович — Социалистическай Үлэ Геройа, драгер.
Олоҕун олуктара.
Үрдүк ситиһиилэрин иһин ССРС Үрдүкү Сүбэтин Президиумун 1957 сыл алтынньы 1 күнүнээҕи Ыйааҕынан Шишлянников Михаил Осиповичка Социалистическай Үлэ Геройун аата иҥэриллибит, Ленин уордьана уонна «Сиэрпэ уонна Балта» кыһыл сулус туттарыллыбыт. 
Өссө маны көр.
Социалистическай Үлэ Геройдарын тиһигэ (Саха Сирэ)
Красильников Дмитрий Данилович. Красильников Дмитрий Данилович (25.12.1920–06.03.1985) — физик-учуонай. Саха космофизикатын оскуолатын төрүттээччилэриттэн биирдэстэрэ.
Олоҕун олуктара.
1920 сыл ахсынньы 25 күнүгэр Мугудай нэһилиэгин бааһынай дьиэтигэр төрөөбүт. 
1937 сыллаахха Чурапчы сэттэ кылаастаах оскуолатын бүтэрэн Дьокуускай педагогическай училищетыгар үөрэххэ киирэр. Бүтэрэн баран математика уонна нуучча тылын учууталынан Уус-Алдан уонна Чурапчы районнарыгар үлэлээбит. 
Аҕа дойду Улуу сэриитин кыттыылааҕа, 1944 сыллаахха бааһырыыны ылан демобилизацияламмыт. Саха Сиригэр төннөн баран Педагогическай институт физика-математика факультетыгар туттарсан киирэр 1948 сыллаахха бүтэрэн баран ССРС билим академятын космос сардаҕаланын үөрэтэр станциятыгар младшай билим үлэһитинэн киирбит. Чинчийиилэрин Фейнберг-Дорман эффектарыттан саҕалаабыт. 
1963 сыллаахха Москва государственнай университетын ядернай физика институтугар "Большие ионизационные толчки в сферических камерах и энергетический спектр мюонов в области энергии 10-10 эВ" диэн ааттаах кандидатскайын көмүскээбит. 1953 сыллаахтан профессор С.И. Никольскай салайыытынан киэҥ атмосфера самыырдарын (Широкие атмосферные ливни) чинчийбит. Ол кэнниттэн "Исследование энергетического спектра и анизотропии в направлениях прихода космических лучей с энергией 10-10 эВ" диэн ааттаах докторскайын көмүскээбит.
Саха космофизиктарын оскуолатын уонна киэҥ космическай самыырдарын чинчийиитин төрүттээччитинэн ааҕыллар. Кини салайыытынан үрдүк таһымнаах специалистары бэлэмнээбит, уонна 8 кандидатскай диссертация суруллубут.
ССРС билимин академиятыгар "Космос сардаҥата" диэн комплекснай программаҕа билим советыгар чилиэнинэн уһуннук үлэлээбит. 
1985 сыл кулун тутар 6 күнүгэр Дьокуускайга өлбүт.
Кузьмин Валерий Ильич. Кузьмин Валерий Ильич (07.11.1918—1983) — Социалистическай Үлэ Геройа, летчик.
Олоҕун олуктара.
ССРС Үрдүкү Сүбэтин Президиумун 1973 сыл олунньу 9 күнүнээҕи Ыйааҕынан Кузьмин Валерий Ильичка Социалистическай Үлэ Геройун аата иҥэриллибит, Ленин уордьана уонна «Сиэрпэ уонна Балта» кыһыл сулус туттарыллыбыт. 
Өссө маны көр.
Социалистическай Үлэ Геройдарын тиһигэ (Саха Сирэ)
Мацкепладзе Кондрат Барнабович. Мацкепладзе Кондрат Барнабович (08.09.1908—1981) — Социалистическай Үлэ Геройа, Өймөкөөн көмүһү хостуур промышленноһын төрүттээччилэртэн биирдэстэрэ.
Олоҕун олуктара.
Үрдүк ситиһиилэрин иһин ССРС Үрдүкү Сүбэтин Президиумун 1961 сыл бэс ыйын 9 күнүнээҕи Ыйааҕынан Мацкепладзе Кондрат Барнабовичка Социалистическай Үлэ Геройун аата иҥэриллибит, Ленин уордьана уонна «Сиэрпэ уонна Балта» кыһыл сулус туттарыллыбыт. 
Өссө маны көр.
Социалистическай Үлэ Геройдарын тиһигэ (Саха Сирэ)
Михеев Михаил Алексеевич. Михеев Михаил Алексеевич — Социалистыы Үлэ Дьоруойа.
Олоҕун олуктара.
ССРС Үрдүкү Сүбэтин Президиумун 1984 сыл бэс ыйын 29 күнүнээҕи Ыйааҕынан Михеев Михаил Алексеевичка Социалистическай Үлэ Геройун аата иҥэриллибит, Ленин уордьана уонна «Сиэрпэ уонна Балта» кыһыл сулус туттарыллыбыт. 
Өссө маны көр.
Социалистическай Үлэ Геройдарын тиһигэ (Саха Сирэ)
Федотов Михаил Афанасьевич. Федотов Михаил Афанасьевич — Социалистическай Үлэ Геройа.
Олоҕун олуктара.
ССРС Үрдүкү Сүбэтин Президиумун 1958 сыл атырдьах ыйын 9 күнүнээҕи Ыйааҕынан Федотов Михаил Афанасьевичка Социалистическай Үлэ Геройун аата иҥэриллибит, Ленин уордьана уонна «Сиэрпэ уонна Балта» кыһыл сулус туттарыллыбыт. 
Өссө маны көр.
Социалистическай Үлэ Геройдарын тиһигэ (Саха Сирэ)
Спиридонов Илья Константинович. Спиридонов Илья Константинович (10.08.1913—10.10.1975) — Социалистыы Үлэ Дьоруойа.
Олоҕун олуктара.
1913 сыллаахха атырдьах ыйын 10 күнүгэр төрөөбүтэ. Социалистыы Үлэ Дьоруойа. Дьоно Сындааскыттан төрүттээхтэр. Анаабыр оройуонун Ворошилов аатынан холкуоһугар таба биригэдьиирэ.Дьоно Сындааскыттан төрүттээхтэр. Анаабыр оройуонун Ворошилов аатынан холкуоһугар таба биригэдьиирэ.
ССРС Үрдүкү Сүбэтин Президиумун 1957 сыл алтынньы 1 күнүнээҕи Ыйааҕынан Спиридонов Илья Константиновичка Социалистическай Үлэ Геройун аата иҥэриллибит, Ленин уордьана уонна «Сиэрпэ уонна Балта» кыһыл сулус туттарыллыбыт. 
Өссө маны көр.
Социалистическай Үлэ Геройдарын тиһигэ (Саха Сирэ)
Степанов Афанасий Егорович. Степанов Афанасий Егорович — Социалистыы Үлэ дьоруойа, Мэҥэ Хаҥалас «Комбайн» холкуоһугар сылгы биригэдьиирэ, сылгыһыт.
Олоҕун олуктара.
1920 сыллаахха төрөөбүт.
Үс кылааһы бүтэрэн баран аҕата уонна убайа өлөннөр оскуолаттан уурайбыт, «Комбайн» холкуоска үлэлии киирбит.
1941 сыллаахха сылгыһыт буолбут, өссө биир сылынан сэбиэдиссэй буолбут.
Саас сылгыларын үрэхтэр хаар эрдэ ууллар соҕуруу эниэлэригэр аһатар эбит, сайын куйаас түһүөр диэри баай үүнүүлээх мэччирэҥнэргэ сырытыннарар эбит. Күһүн күөл мууһа тоҥуор диэри сылгы дэҥнэммэтин диэн эрдэттэн хаһаалыыр, муус кытааттаҕына эрэ кыһыҥҥы аһыыр сирдэригэр таһаарар эбит. 1944 сылтан биир да кулун өлбөтөх. 
Оннук 1945 сылтан 1949 сылга диэри 26 биэттэн 121 кулуну ылбыт, таһаарыыны 93 бырыһыаҥҥа тиэрдибит.
ССРС Үрдүкү Сүбэтин Президиумун 1948 сыл атырдьах ыйын 5 күнүнээҕи Ыйааҕынан Степанов Афанасий Егоровичка Социалистическай Үлэ Геройун аата иҥэриллибит, Ленин уордьана уонна «Сиэрпэ уонна Балта» кыһыл сулус туттарыллыбыт. 
1956 сыллаахха өлбүт.
Өссө маны көр.
Социалистическай Үлэ Геройдарын тиһигэ (Саха Сирэ)
Попов Кирилл Егорович. Попов Кирилл Егорович (12.02.1917—1975) — Социалистыы Үлэ Дьоруойа, ойуур хаһаайыстыбатын үлэһитэ, Иккис аан дойду сэриитин кыттыыалаҕа, разведчик, отделение хамандыыра.
Олоҕун олуктара.
1917 сыллаахха тохсунньу (сорох дааннайынан олунньу) 12 күнүгэр Нөөрүктээйи сэлиэнньэтигэр (билигин Лиэнскэй улуус) элбэх оҕолоох кэргэҥҥэ төрөөбүт. Уон иккис оҕо эбит.
1933 сыллаахха Якутлес трест Туруктатааҕы мас кэрдэр учаастагар үлэтин саҕалаабыт. 1937 сыллаахтан мас тиэйээччилэр биригэдьиирдэрэ буолбут.
1941 сыл атырдьах ыйыттан Кыһыл аармыйа. 1941 сыл сэтинньитигэр хомуньуус баартыйа кэккэтигэр киирбит.
Сэтинньигэ диэри Иркутскай уобалас Мальта ыстаансыйатыгар 486-с стрелковай саппаас полкаҕа сулууспалаабыт. Сэтинньиттэн 188-с стрелковай дивизия 523-с полкатыгар разведчик-автоматчиктар роталарыгар. Ахсынньыттан полката Волховскай фроҥҥа. Старай Русса анныгар буолбут кыргыһыыларга бааһыран 4 ыйтан ордук №3458 эвакогоспитальга эмтэммит. Онтон Калинин фронун 31-с пограничнай полкатыгар сулууспалаабыт. Кенигсберг кириэппэһи ылыыга кыттыбыт. Кыһыл Сулус уордьанынан уонна бойобуой мэтээллэринэн наҕараадаламмыт. 
1945 алтынньытыттан 1947 сэтинньитигэр диэри 95-с пограничнай этэрээккэ сулууспалаабыт. Старшина сыбаанньалаах демобилизацияланан баран дойдутугар төннүбүт.
Бастаан Турукта онтон Нүүйэ ойуур учаастактарыгар начаалынньыктаабыт. Красноярскайга идэтин үрдэтиммит. Төннөн кэлэн үлэҕэ саҥа ньымалары киллэрбит: ат оннугар тыраахтары күүскэ туһанарга үөрэппит, урукку ыарахан ыйааһыннаах "Баян" диэр эрбии оннугар илдьэ сылдьарга ордук табыгастаах "Дружбалары" ылларбыт. Масчыттарга анаан олорор дьиэ туттарбыт, онон Нүүйэҕэ масчыттар микрорайоннара баар буолбут. Кини көҕүлээһинэн Нүүйэҕэ бибилэтиэкэлээх, ааҕар хостоох култуура дьиэтэ тутуллубут. 
1953 сыллаахха Ленскэй райпромкомбинатын дириэктэринэн анаммыт. Онно олордоҕуна "баай төрүттээҕин кистээбит" диэн буруйдаан баартыйаттан усталлар, үлэтиттэн уураталлар.
Онтон Өлүөхүмэҕэ көспүт, онно 4 сыл үлэлээн Жедай лесопуунун инники күөҥҥэ таһаарбыт. Ону көрөн ол саҕана хаалыылаах Дабаан лесопуунугар ыыппыттар. 1960 с. Үөһээ Өлүөнэ леспромхоһугар, онтон Жедай уонна Өлүөхүмэ лесопууннарын салайар.
ССРС Үрдүкү Сүбэтин Президиумун 1971 сыл ыам ыйын 7 күнүнээҕи Ыйааҕынан Попов Кирилл Егоровичка Социалистическай Үлэ Геройун аата иҥэриллибит, Ленин уордьана уонна «Сиэрпэ уонна Балта» кыһыл сулус туттарыллыбыт. 
1972 сыллаахтан Өлүөхүмэ леспромхоһун дириэктэрэ.
1975 сыллаахха тохсунньу 27 күнүгэр Дьокуускайга өлбүтэ. Өлүөхүмэ оройуонун Чапаево сэлиэнньэтигэр көмүллүбүтэ.
Эбии маны көр.
Социалистыы Үлэ Дьоруойдарын испииһэгэ (Саха АССР)
Сигэлэр.
Герои Социалистического Труда Якутской АССР: биобиблиогр. справ. — Якутск, 1987 — С. 120—121.
Саввинов Афанасий Николаевич. Саввинов Афанасий Николаевич — Социалисты Үлэ Дьоруойа.
Олоҕун олуктара.
ССРС Үрдүкү Сүбэтин Президиумун 1949 сыл бэс ыйын 30 күнүнээҕи Ыйааҕынан Саввинов Афанасий Николаевичка Социалистическай Үлэ Геройун аата иҥэриллибит, Ленин уордьана уонна «Сиэрпэ уонна Балта» кыһыл сулус туттарыллыбыт. 
Өссө маны көр.
Социалистическай Үлэ Геройдарын тиһигэ (Саха Сирэ)
Филиппов Степан Егорович. Филиппов Степан Егорович (1936—2005) — Социалистыы Үлэ Дьоруойа.
Олоҕун олуктара.
1936 сыллаахха Хаҥалас улууһун Төрдүс Мальдьаҕар нэһилиэгэр Чура с. төрөөбүт.
Сэбиэскэй Аармыйаҕа барыан иннинэ, Н. М. Шверник аатынан колхозка үлэлээбит. Ол кэннэ Дьокуускай куоратын телефоннай станциятыгар монтерынан, маастарынан үлэлээбит.
ССРС Үрдүкү Сүбэтин Президиумун 1981 сыл муус устар 2 күнүнээҕи Ыйааҕынан Филиппов Степан Егоровичка Социалистическай Үлэ Геройун аата иҥэриллибит, Ленин уордьана уонна «Сиэрпэ уонна Балта» кыһыл сулус туттарыллыбыт. 
Өссө маны көр.
Социалистыы Үлэ Дьоруойдарын испииһэгэ (Саха АССР)
Трофимова Варвара Петровна. Трофимова Варвара Петровна (25.08.1911 — 07.10.1990) — Социалистыы Үлэ Дьоруойа, Бүлүү улууһун «Дьокуускай» сопхуос ыанньыксыта.
Олоҕун олуктара.
1911 сыллаахха атырдьах ыйын 25 күнүгэр Бүлүү улууһун Бөкчөҥөө нэһилиэгэр төрөөбүтэ.
1931 батыраактарга аналлаах кууруһу бүтэрбитэ. 1932 сыллаахтан ВКП(б)/КПСС чилиэнэ.
Атыыһыттаабыта, онтон 1934—1937 сылларга — пиэрмэ сэбиэдиссэйэ буолбута. заведующей молочно-товарной фермой в Якутском районе Якутской АССР. 1937—1939 сс. — үүт собуотугар маастарынан үлэлээбитэ. 
1939 сыллаахтан салайар үлэҕэ сылдьыбыта: секретарь Якутского райкома ВКП(б), секретарь Горного райкома ВКП(б) по кадрам, заведующая отделом Якутского райисполкома.
1946 с. бэйэтин баҕатынан тыа хаһаайыстыбатыгар үлэҕэ көспүт. Уонна 20 сыл ыанньыксыттаабыт. по собственному желанию перешла в сельское хозяйство и 20 лет отработала дояркой совхоза «Якутский» Вилюйского района.
Одной из первых в Якутии получила в среднем на каждую корову своей группы сначала 3000, а потом 3500 килограммов молока.[1]
Указом Президиума Верховного Совета СССР от 7 марта 1960 года в ознаменование 50-летия Международного женского дня, за выдающиеся достижения в труде и особо плодотворную общественную деятельность присвоено звание Героя Социалистического Труда.
1966 с. биэнсийэҕэ тахсыбыта. Саха АССР Үрдүкү Сэбиэтин V ыҥырыытын дьокутаата.
Бүлүүгэ олорбута. 1990 сыллаахха алтынньы 7 күнүгэр өлбүтэ.
ССРС Үрдүкү Сүбэтин Президиумун 1960 сыл кулун тутар 7 күнүнээҕи Ыйааҕынан Трофимова Варвара Петровнаҕа Социалистическай Үлэ Геройун аата иҥэриллибит, Ленин уордьана уонна «Сиэрпэ уонна Балта» кыһыл сулус туттарыллыбыт. 
Өссө маны көр.
Социалистическай Үлэ Геройдарын тиһигэ (Саха Сирэ)
Титов Николай Васильевич. Титов Николай Васильевич — Якуталмаз холбоһук «Мир» карьерын экскаваторын машиниһа, Мииринэй куорат Ытык киһитэ, Социалистыы Үлэ Дьоруойа.
Олоҕун олуктара.
Рязань күбүөрүнэтигэр Ряжскай уездын Сапожок дэриэбинэтигэр 1925 сыллаахха муус устар 24 күнүгэр төрөөбүт. 1943 тохсунньутуттан Аҕа дойду Улуу сэриитигэр 1195-с стрелковай полкатын 360-с стрелковай дивизиятыгар сулууспалаабыт.
Ураал шаахталарыгар үлэлээбит. 1959 сылтан Мииринэйгэ олорбут. Экскаваторщиктаабыт.
Украина Запорожскай уобалаһыгар олорон 1993 сыллаахха ыам ыйын 31 күнүгэр өлбүт. 
ССРС Үрдүкү Сүбэтин Президиумун 1971 сыл муус устар 9 күнүнээҕи Ыйааҕынан Титов Николай Васильевичка Социалистическай Үлэ Геройун аата иҥэриллибит, Ленин уордьана уонна «Сиэрпэ уонна Балта» кыһыл сулус туттарыллыбыт. 
Өссө маны көр.
Социалистическай Үлэ Геройдарын тиһигэ (Саха Сирэ)
Протопопов Петр Иванович. Протопопов Петр Иванович — Степан Аржаков аатынан колхоз ньирэй көрөөччүтэ, Социалистическай Үлэ Геройа.
Олоҕун олуктара.
1914 сыллаахха Уотту нэһилиэгэр дьадаҥы бааһынай дьиэ кэргэнигэр төрөөбүт. 1934 сылтын Уотту нэһилиэгэр тэриллибит колхозка үлэлээбит.
1959 сыллаахха Сталин аатынан колхозка сүөһү иитиитигэр, ньирэй көрөөччүнэн үлэлээбит. Сэттэ сыллаах былааны толорууга үрдүк ситиһиилэммит.
ССРС Үрдүкү Сүбэтин Президиумун 1966 сыл кулун тутар 22 күнүнээҕи Ыйааҕынан Протопопов Петр Ивановичка Социалистическай Үлэ Геройун аата иҥэриллибит, Ленин уордьана уонна «Сиэрпэ уонна Балта» кыһыл сулус туттарыллыбыт. 
1968 сылтан совхоз, ньирэй иитиитигэр мөлтөх көрдөрүүлээх, Чочутааҕы салаатыгар үлэлээбит. Кыһамньылаах, дьаныардаах үлэтинэн ньирэйдэр орто эбии ыйааһыннарыгар үрдүк көрдөрүүлэри ситиспит: сайын сууккаҕа 800—850 г., кыһын — 400—450 г.
Петр Иванович үгүс партийнай, сүөһү иитээччилэр сүбэ мунньахтарыгар үлэтин-хамнаһын туһунан кэпсээбит, билиитинэн үллэстибит. Хас да төгүлүн ССКП Бүлүүтээҕи райкомун, 1971 сылтан — ССКП Саха обкомун чилиэннэринэн талылла сылдьыбыт.
ССРС профсоюзтарын XIV съеһин делегата.
Протопопов П. И. Кыайыы 40 сылын туолар өрөгөйдөөх парадыгар Кыһыл Болуоссакка (Москва) кыттыыны ылбыт.
Аатын үйэтитии.
2014 сыл бэс ыйын 23 күнүгэр Чинэкэҕэ П. И. Протопопов 100 сааһыгар анаан ыһыах тэриллибит. Бу күн Чинэкэ нэһилиэгин икки Геройдарыгар — Петр Иванович Протопоповка уонна Семен Митрофанович Васильевка сквер аһыллыбыт. 
Өссө маны көр.
Социалистическай Үлэ Геройдарын тиһигэ (Саха Сирэ)
Самсонов Гавриил Семенович. Самсонов Гавриил Семенович — Социалистическай Үлэ Геройа.
Олоҕун олуктара.
Мэҥэ-Хаҥалас оройуонун Ленин аатынан колхоз агротехник оҕуруот аһын үүннэрээччитэ.
ССРС Үрдүкү Сүбэтин Президиумун 1957 сыл алтынньы 1 күнүнээҕи Ыйааҕынан Самсонов Гавриил Семеновичка Социалистическай Үлэ Геройун аата иҥэриллибит, Ленин уордьана уонна «Сиэрпэ уонна Балта» кыһыл сулус туттарыллыбыт. 
Өссө маны көр.
Социалистическай Үлэ Геройдарын тиһигэ (Саха Сирэ)
Трофимов Василий Григорьевич. Трофимов Василий Григорьевич (26.04.1920—23.04.1988) — алмааһы хочтооччу экскаваторщиктар биригэдьиирдэрэ, Социалистыы Үлэ Дьоруойа.
Олоҕун олуктара.
ССРС Үрдүкү Сүбэтин Президиумун 1964 сыл тохсунньу 24 күнүнээҕи Ыйааҕынан Трофимов Василий Григорьевичка Социалистическай Үлэ Дьоруойун аата иҥэриллибит, Ленин уордьана уонна «Сиэрпэ уонна Балта» кыһыл сулус туттарыллыбыт. 
Өссө маны көр.
Социалистическай Үлэ Геройдарын тиһигэ (Саха Сирэ)
Спиридонов Матвей Яковлевич. Спиридонов Матвей Яковлевич (26.11.1912—1993) — "Якутзолото" холбоһук начаалынньыга, Социалистыы Үлэ Дьоруойа, горняк.
Олоҕун олуктара.
1912 сыллаахха сэтинньи 26 күнүгэр Калууга күбүөрүнэтигэр Вавыкино дэриэбинэҕэ төрөөбүт. Иркутскайдааҕа хайа-металлургия институтун бүтэрбит. 1939-1945 сылларга Саха АССР-га НКВД Дальстройун тутаах инженерынан үлэлээбит. 
ССРС Үрдүкү Сүбэтин Президиумун 1966 сыл ыам ыйын 20 күнүнээҕи Ыйааҕынан Спиридонов Матвей Яковлевичка Социалистическай Үлэ Геройун аата иҥэриллибит, Ленин уордьана уонна «Сиэрпэ уонна Балта» кыһыл сулус туттарыллыбыт. 
Өссө маны көр.
Социалистическай Үлэ Геройдарын тиһигэ (Саха Сирэ)
Серебряков Иван Иосифович. Серебряков Иван Иосифович (05.12.1930—1992) — Социалистическай Үлэ Геройа, экскаваторщик.
Олоҕун олуктара.
ССРС Үрдүкү Сүбэтин Президиумун 1966 сыл ыам ыйын 20 күнүнээҕи Ыйааҕынан Серебряков Иван Иосифовичка Социалистическай Үлэ Геройун аата иҥэриллибит, Ленин уордьана уонна «Сиэрпэ уонна Балта» кыһыл сулус туттарыллыбыт. 
Аатын үйэтитии.
И. И. Серебряков аатынан 68 караттаах бөдөҥ алмаас таас ааттаммыт.
Олорбут дьиэтин эркинигэр, Мирнэй куорат Ленин уулуссатын 11 №-гэр, өйдөбүнньүк туруоруллубут.
Өссө маны көр.
Социалистическай Үлэ Геройдарын тиһигэ (Саха Сирэ)
Солдатов Лев Леонидович. Солдатов Лев Леонидович (19.12.1918—30.11.1997) — Социалистическай Үлэ Геройа, «Якуталмаз» Холбоһук генеральнай директора.
Олоҕун олуктара.
1969—1978 сс. — «Якуталмаз» Холбоһук генеральнай директора.
ССРС Үрдүкү Сүбэтин Президиумун 1977 сыл ыам ыйын 12 күнүнээҕи Ыйааҕынан Солдатов Лев Леонидовичка Социалистическай Үлэ Геройун аата иҥэриллибит, Ленин уордьана уонна «Сиэрпэ уонна Балта» кыһыл сулус туттарыллыбыт. 
ССРС Үрдүкү Сүбэтин депутатынан иккитэ талылла сылдьыбыт.
Өссө маны көр.
Социалистическай Үлэ Геройдарын тиһигэ (Саха Сирэ)
Россия Билимин Академията. Россия Билимин Академията - (), Россия национальнай академията, чинчийэччилэр институттарын ситимнэрин уонна араас билим уонна социальнай тэриллиилэри: библиотекалары, издательстволары уонна балыыһалары сүрүннүүр тэрилтэ.1725 сыллаахха "Академия наук и художеств" диэн ааттанан тэриллибитэ. 
Бастакы бэрэсидьиэнэ уонна тэрийээччитэ — Лаврентий Блюментрост. Академияны тэрийии Бүөтүр I ыраахтааҕы судаарыстыбаны уларыта тутуутун биир хайысхатынан буолбута. Тута Европаттан биллиилээх учуонайдары ыҥырбыттара. Бастаан утаа олохтоох дьон академияҕа суох буолан 1746 эрэ сыллаахха академия бэһис бэрэсидьиэнэ нуучча Кирилл Разумовскай буолбута. Бу киһи Войско Запорожское тиһэх гетмана, фелдьмаршал сыбаанньалаах байыаннай киһи этэ.
Москва куораттан салайыллар. Россия правительствота тутан олорор.
Третьяк Раиса Михайловна. Третьяк Раиса Михайловна — Социалистическай Үлэ Геройа.
Олоҕун олуктара.
ССРС Үрдүкү Сүбэтин Президиумун 1960 сыл кулун тутар 7 күнүнээҕи Ыйааҕынан Третьяк Раиса Михайловнаҕа Социалистическай Үлэ Геройун аата иҥэриллибит, Ленин уордьана уонна «Сиэрпэ уонна Балта» кыһыл сулус туттарыллыбыт. 
Өссө маны көр.
Социалистическай Үлэ Геройдарын тиһигэ (Саха Сирэ)
Слобожанин Николай Николаевич. Слобожанин Николай Николаевич — Социалистическай Үлэ Геройа.
Олоҕун олуктара.
1933 сыллаахха сэтинньи 14 күнүгэр төрөөбүт.
ССРС Үрдүкү Сүбэтин Президиумун 1986 сыл олунньу 6 күнүнээҕи Ыйааҕынан Слобожанин Николай Николаевичка Социалистическай Үлэ Геройун аата иҥэриллибит, Ленин уордьана уонна «Сиэрпэ уонна Балта» кыһыл сулус туттарыллыбыт. 
Өссө маны көр.
Социалистическай Үлэ Геройдарын тиһигэ (Саха Сирэ)
Винокуров Федор Григорьевич - Даадар. Винокуров Федор Григорьевич — Даадар (19.02.1911—12.06.1949) — саха бэйиэтэ.
Айар үлэтэ.
Литэрэтиирэҕэ айар үлэтин 30-с сылларга саҕалаабыта. Саха поэзиятыгар биллэр суолун хаалларбыта. Биллиилээх бэйиэт буола үүнүөҕүн, 38 эрэ саас олорбут.
Олорор кэмигэр 1935 сыллаахха биир кинигэтэ «Первые шаги» бэчээттэммитэ. Хоһоонноро «Кыhыл ыллык» сурунаалга, «Кыым», «Эдэр бассабыык», «Бэлэм буол» хаһыаттарга бэчээттэммиттэрэ.
1981 сыллаахха биллиилээх фольклор хомуйааччыта П. Н. Попов, кини хоһооннорун уонна поэмаларын хомуйан, «Крылья мечты» диэн кинигэни бэчээттэппитэ, бэйиэт олоҕун, айар үлэтин туһунан суруйбута.
Томилова Раиса Ивановна. Томилова Раиса Ивановна — Социалистическай Үлэ Геройа, Ленин аатынан «Якуталмаз» холбоһук 3 №-дээх обогатительнай фабрикатын сепараторщиктарын биригэдьиирэ.
Олоҕун олуктара.
1941 сыллаахха олунньу 17 күнүгэр төрөөбүт.
ССРС Үрдүкү Сүбэтин Президиумун 1981 сыл кулун тутар 2 күнүнээҕи Ыйааҕынан Томилова Раиса Ивановнаҕа Социалистическай Үлэ Геройун аата иҥэриллибит, Ленин уордьана уонна «Сиэрпэ уонна Балта» кыһыл сулус туттарыллыбыт. 
Өссө маны көр.
Социалистическай Үлэ Геройдарын тиһигэ (Саха Сирэ)
Рагозин Владимир Семенович. Рагозин Владимир Семенович — Социалистическай Үлэ Геройа.
Олоҕун олуктара.
1937 сыллаахха алтынньы 28 күнүгэр төрөөбүт.
ССРС Үрдүкү Сүбэтин Президиумун 1985 сыл тохсунньу 15 күнүнээҕи Ыйааҕынан Рагозин Владимир Семеновичка Социалистическай Үлэ Геройун аата иҥэриллибит, Ленин уордьана уонна «Сиэрпэ уонна Балта» кыһыл сулус туттарыллыбыт. 
Өссө маны көр.
Социалистическай Үлэ Геройдарын тиһигэ (Саха Сирэ)
Тихонов Виктор Илларионович. Тихонов Виктор Илларионович (21.12.1908—01.07.1977) — «Якуталмаз» трест тэрийээччитэ уонна бастакы салайааччыта (1957-1969), Социалистыы Үлэ Дьоруойа (1964).
Олоҕун олуктара.
Виктор Илларионович Тихонов 1908 сыллаахха ахсынньы 21 күнүгэр Красноярскай куоракка почта үлэһитин дьиэ кэргэнигэр төрөөбүт. 14 сааһыгар ийэтэ өлбүтүн кэннэ араас үлэлэргэ үлэлээн аҕатыгар көмөлөһөр эбит.
Кини үлэлиир кэмигэр Мииринэй тутуллубута, Ленскэй кэҥээбитэ, Айхал, Алмазнай уонна Арыылаах бөһүөлэктэр тутуллубуттара.
1969 сыллаахха биэнсийэҕэ тахсыбыта, Москубаҕа ВНИ "Промзолото" консультанынан үлэлээбитэ. 1977 сыллаахха от ыйын 1 күнүгэр, ыараханнык ыалдьан, 69 сааһыгар өлбүт.
Дьиэ кэргэнэ.
Лидия Федоровна диэн кэргэннээҕэ, үс оҕолоохторо: икки уол, биир кыыс.
Өссө маны көр.
Социалистическай Үлэ Геройдарын тиһигэ (Саха Сирэ)
Пак Дюнгер. Пак Дюнгер — Социалистыы Үлэ Дьоруойа.
Олоҕун олуктара.
1913 сыллаахха атырдьах ыйын 10 күнүгэр төрөөбүт. Узбекистааҥҥа холкуоска үлэлии сылдьан дьоруой аатын ылбыт. 1965 сыллаахха биэнсийэҕэ тахсыбыт. Кэлин Саха сиригэр олоро сылдьыбыта биллэр. Хаһан өлбүтэ биллибэт.
ССРС Үрдүкү Сүбэтин Президиумун 1951 сыл от ыйын 17 күнүнээҕи Ыйааҕынан Пак Дюнгерга Социалистическай Үлэ Геройун аата иҥэриллибит, Ленин уордьана уонна «Сиэрпэ уонна Балта» кыһыл сулус туттарыллыбыт. 
Өссө маны көр.
Социалистическай Үлэ Геройдарын тиһигэ (Саха Сирэ)
Орлов Михаил Павлович. Орлов Михаил Павлович (21.12.1928—ХХХХ) — Социалистическай Үлэ Геройа, тутааччы.
Олоҕун олуктара.
1928 сыллаахха ахсынньы 21 күнүгэр Пенза уобалаһыгар төрөөбүт.
Орто анал үөрэхтээх. Тутааччы.
Саха Сиригэр путевкатынан кэлбит.
Михаил Орлов тутааччыларын биригээдэтэ Мирнэй куорат бастакы уулуссаларын туппут (Бастакы Московскай уулусса, Бастакы Ленинград проспега). Ону таһынан, кини биригээдэтэ 1 №-дээх байытар фабриканы туппут.
Айхал бөһүөлэк тутууларыгар үлэлээбит.
ССРС Үрдүкү Сүбэтин Президиумун 1960 сыл ыам ыйын 28 күнүнээҕи Ыйааҕынан Орлов Михаил Павловичка Социалистическай Үлэ Геройун аата иҥэриллибит, Ленин уордьана уонна «Сиэрпэ уонна Балта» кыһыл сулус туттарыллыбыт. 
 XXII съеһин делегата.
Пенсияҕа тахсаат, дойдутугар барбыт. Өлбүт.
Өссө маны көр.
Социалистическай Үлэ Геройдарын тиһигэ (Саха Сирэ)
Мельников Павел Иванович. Мельников Павел Иванович (19.06.1908—21.07.1994) — Социалистическай Үлэ Геройа.
Олоҕун олуктара.
ССРС Үрдүкү Сүбэтин Президиумун 1984 сыл муус устар 27 күнүнээҕи Ыйааҕынан Мельников Павел Ивановичка Социалистическай Үлэ Геройун аата иҥэриллибит, Ленин уордьана уонна «Сиэрпэ уонна Балта» кыһыл сулус туттарыллыбыт. 
Дьиэ кэргэнэ уонна аймахтара.
Уола — Владимир Петрович Мельников (1940 с. төр.), Россия бөдөҥ учуонайа, Институт криосферы Земли директора, Россия билимин Академиятын академига.
Өссө маны көр.
Социалистическай Үлэ Геройдарын тиһигэ (Саха Сирэ)
Мацкевич Владимир Михайлович. Мацкевич Владимир Михайлович — Социалистическай Үлэ Геройа.
Олоҕун олуктара.
ССРС Үрдүкү Сүбэтин Президиумун 1966 сыл алтынньы 5 күнүнээҕи Ыйааҕынан Мацкевич Владимир Михайловичка Социалистическай Үлэ Геройун аата иҥэриллибит, Ленин уордьана уонна «Сиэрпэ уонна Балта» кыһыл сулус туттарыллыбыт. 
Өссө маны көр.
Социалистическай Үлэ Геройдарын тиһигэ (Саха Сирэ)
Луконина Воля Анфимовна. Луконина Воля Анфимовна — Социалистическай Үлэ Геройа, геолог.
Олоҕун олуктара.
ССРС Үрдүкү Сүбэтин Президиумун 1966 сыл бэс ыйын 4 күнүнээҕи Ыйааҕынан Луконина Воля Анфимовнаҕа Социалистическай Үлэ Геройун аата иҥэриллибит, Ленин уордьана уонна «Сиэрпэ уонна Балта» кыһыл сулус туттарыллыбыт. 
Өссө маны көр.
Социалистическай Үлэ Геройдарын тиһигэ (Саха Сирэ)
Новгородцев Павел Андреевич. Новгородцев Павел Андреевич — Социалистыы Үлэ Дьоруойа.
Олоҕун олуктара.
ССРС Үрдүкү Сүбэтин Президиумун 1971 сыл кулун тутар 30 күнүнээҕи Ыйааҕынан Новгородцев Павел Андреевичка Социалистическай Үлэ Геройун аата иҥэриллибит, Ленин уордьана уонна «Сиэрпэ уонна Балта» кыһыл сулус туттарыллыбыт. 
Өссө маны көр.
Социалистическай Үлэ Геройдарын тиһигэ (Саха Сирэ)