
46                                                          DR.31.10.2017                                                

 
Timbalan Yang di-Pertua [Dato’ Sri Haji Ismail bin Haji Mohamed Said]:  Ya, 

Yang Berhormat Penampang. 

 

3.19 ptg. 

Tuan Ignatius Dorell Leiking [Penampang]: Kopivosian, dan terima kasih Tuan 
Yang di-Pertua kerana memberi peluang kepada Penampang untuk membahaskan Bajet 
2018 ini.  

Tuan Yang di-Pertua, selama empat tahun lebih sebagai Ahli Parlimen dalam 
Dewan ini, saya telah mendapat banyak maklumat dan juga dengar banyak perbahasan 
berkenaan dengan kedudukan Sabah.  Selalunya Ahli Parlimen daripada sebelah 
menyatakan bahawa Bajet ini adalah bajet terbaik setiap tahun, sejak kami memasuki pada 
tahun 2013 di Dewan ini.  

■1520 

Akan tetapi dalam setiap hujah itu ada juga permintaan mereka di mana projek-projek 
ini patut dilaksanakan, jalan raya tidak ditarkan dan tidak pun dibina hospital, air, bomba dan 
banyak lagi aduan yang mereka buat. Pada sesi ini, Perdana Menteri ataupun Yang Amat 
Berhormat Pekan telah membentangkan bajet yang kononnya baik untuk Sabah dan 
Sarawak. Penampang berpendapat bahawa ini bukan pasal baik ataupun satu bajet yang 
memberi gula-gula tetapi satu bajet yang tidak mengiktiraf kedudukan Sabah sebagai rakan 
setaraf dalam Persekutuan Malaysia ini.   

Di Sabah dan Sarawak, kita di sana percaya bahawa tiadanya Persekutuan Malaysia 
jika tiada persetujuan daripada Sabah dan Sarawak. So, kalau itu adalah our position, dengan 
izin, di Sabah dan Sarawak, mengapakah pengagihan bajet ini bukan diagih secara 30 
peratus Sabah, 30 peratus Sarawak mengikut populasi, dan 40 peratus di Semenanjung 
Malaysia.  Why not like that, iaitu 30:30:40? Kenapakah pengagihan ini tidak seimbang 
seperti mana Yang Berhormat Kelana Jaya sudah berbahas tadi? Bajet ini is wholly, dengan 
izin, di dalam tangan Perdana Menteri.  I think this is wrong Tuan Yang di-Pertua and 
sepatutnya Yang Amat Berhormat Pekan dan Kabinet beliau mengkaji balik bagaimana 
pengagihan bajet ini dibentangkan baru-baru ini.   

Saya ingin juga membawa kepada perhatian Tuan Yang di-Pertua. Perdana Menteri 
pertama Persekutuan Malaysia, Tunku Abdul Rahman telah mengatakan bahawa Sabah 
ialah rakan setaraf dalam Persekutuan Malaysia tetapi nasihat ataupun janji beliau kepada 
rakyat Sabah, warga Sabah dan Sarawak tidak dilaksanakan oleh setiap Perdana Menteri. 
Inilah peluang Perdana Menteri, Yang Amat Berhormat Pekan untuk membaiki apa yang 
sudah diabaikan selama-lamanya. Ada juga ramai orang Sabah bertanya kenapakah 
penggiliran ataupun rotation Perdana Menteri tidak dilaksanakan di Persekutuan Malaysia ini 
sebab Sabah, Sarawak dan juga Semenanjung Malaysia adalah rakan setaraf.   

We should be administering. Kita sepatutnya mentadbir Persekutuan Malaysia ini 
secara penggiliran kerana kita adalah rakan setaraf. Ini position. Saya percaya juga dalam 
minda orang-orang yang sebelah ini yang datang daripada Sabah dan Sarawak. Berkenaan 
dengan keadaan ekonomi di Sabah Tuan Yang di-Pertua, kita dengar di sekeliling kawasan 
saya dan seluruh daerah di Sabah di mana banyak bundle, kalau Tuan Yang di-Pertua pernah 
dengar. Business yang menjual kain-kain bundle. Kain-kain bundle ini ada di setiap kampung 
ataupun di setiap daerah di Sabah sekarang, kenapakah begitu?   

Kenapakah rakyat Sabah sekarang memerlukan business begini dan membeli kain-
kain yang diguna di luar negara ini dan membawa ke Sabah?  Mesti ada masalah besar di 
kalangan warga Sabah kerana ramai rakyat Sabah bukan lagi pergi ke shopping mall ataupun 
kedai-kedai mewah untuk membeli baju supaya memberikan mereka dignity instead kita pergi 
ke bundle. Di depan pejabat saya, firma guaman saya pun besar ruangan atau space yang 
diambil oleh kedai bundle ini. This is a sign Tuan Yang di-Pertua, bahawa ekonomi di Sabah 
ada masalah.   

Dengan ini juga Tuan Yang di-Pertua, banyak kereta secondhand ataupun third or 
fourth hand dijual di Sabah yang datang daripada West Malaysia atau Semenanjung 
Malaysia.  There must be a problem also sebab itu ertinya banyak kereta ini didumped. Dalam 
bahasa Inggeris- didumped ke Sabah dan dijual dengan harga murah ataupun harga yang 
kita tidak fahami kerana ada kemungkinan kereta-kereta ini adalah kereta yang tidak dapat 



Timbalan Yang di-Pertua [Dato' Sri Haji Ismail bin Haji Mohamed Said]: Ya, Yang Berhormat Penampang. 3.19 ptg. Tuan Ignatius Dorell Leiking [Penampang]: Kopivosian, dan terima kasih Tuan Yang di-Pertua kerana memberi peluang kepada Penampang untuk membahaskan Bajet 2018 ini. Tuan Yang di-Pertua, selama empat tahun lebih sebagai Ahli Parlimen dalam Dewan ini, saya telah mendapat banyak maklumat dan juga dengar banyak perbahasan berkenaan dengan kedudukan Sabah. Selalunya Ahli Parlimen daripada sebelah menyatakan bahawa Bajet ini adalah bajet terbaik setiap tahun, sejak kami memasuki pada tahun 2013 di Dewan ini. #1520 Akan tetapi dalam setiap hujah itu ada juga permintaan mereka di mana projek-projek ini patut dilaksanakan, jalan raya tidak ditarkan dan tidak pun dibina hospital, air, bomba dan banyak lagi aduan yang mereka buat. Pada sesi ini, Perdana Menteri ataupun Yang Amat Berhormat Pekan telah membentangkan bajet yang kononnya baik untuk Sabah dan Sarawak. Penampang berpendapat bahawa ini bukan pasal baik ataupun satu bajet yang memberi gula-gula tetapi satu bajet yang tidak mengiktiraf kedudukan Sabah sebagai rakan setaraf dalam Persekutuan Malaysia ini. Di Sabah dan Sarawak, kita di sana percaya bahawa tiadanya Persekutuan Malaysia jika tiada persetujuan daripada Sabah dan Sarawak. So, kalau itu adalah our position, dengan izin, di Sabah dan Sarawak, mengapakah pengagihan bajet ini bukan diagih secara 30 peratus Sabah, 30 peratus Sarawak mengikut populasi, dan 40 peratus di Semenanjung Malaysia. Why not like that, iaitu 30:30:40? Kenapakah pengagihan ini tidak seimbang seperti mana Yang Berhormat Kelana Jaya sudah berbahas tadi? Bajet ini is wholly, dengan izin, di dalam tangan Perdana Menteri. I think this is wrong Tuan Yang di-Pertua and sepatutnya Yang Amat Berhormat Pekan dan Kabinet beliau mengkaji balik bagaimana pengagihan bajet ini dibentangkan baru-baru ini. Saya ingin juga membawa kepada perhatian Tuan Yang di-Pertua. Perdana Menteri pertama Persekutuan Malaysia, Tunku Abdul Rahman telah mengatakan bahawa Sabah ialah rakan setaraf dalam Persekutuan Malaysia tetapi nasihat ataupun janji beliau kepada rakyat Sabah, warga Sabah dan Sarawak tidak dilaksanakan oleh setiap Perdana Menteri. Inilah peluang Perdana Menteri, Yang Amat Berhormat Pekan untuk membaiki apa yang sudah diabaikan selama-lamanya. Ada juga ramai orang Sabah bertanya kenapakah penggiliran ataupun rotation Perdana Menteri tidak dilaksanakan di Persekutuan Malaysia ini sebab Sabah, Sarawak dan juga Semenanjung Malaysia adalah rakan setaraf. We should be administering. Kita sepatutnya mentadbir Persekutuan Malaysia ini secara penggiliran kerana kita adalah rakan setaraf. Ini position. Saya percaya juga dalam minda orang-orang yang sebelah ini yang datang daripada Sabah dan Sarawak. Berkenaan dengan keadaan ekonomi di Sabah Tuan Yang di-Pertua, kita dengar di sekeliling kawasan saya dan seluruh daerah di Sabah di mana banyak bundle, kalau Tuan Yang di-Pertua pernah dengar. Business yang menjual kain-kain bundle. Kain-kain bundle ini ada di setiap kampung ataupun di setiap daerah di Sabah sekarang, kenapakah begitu? Kenapakah rakyat Sabah sekarang memerlukan business begini dan membeli kain- kain yang diguna di luar negara ini dan membawa ke Sabah? Mesti ada masalah besar di kalangan warga Sabah kerana ramai rakyat Sabah bukan lagi pergi ke shopping mall ataupun kedai-kedai mewah untuk membeli baju supaya memberikan mereka dignity instead kita pergi ke bundle. Di depan pejabat saya, firma guaman saya pun besar ruangan atau space yang diambil oleh kedai bundle ini. This is a sign Tuan Yang di-Pertua, bahawa ekonomi di Sabah ada masalah. Dengan ini juga Tuan Yang di-Pertua, banyak kereta secondhand ataupun third or fourth hand dijual di Sabah yang datang daripada West Malaysia atau Semenanjung Malaysia. There must be a problem also sebab itu ertinya banyak kereta ini didumped. Dalam bahasa Inggeris- didumped ke Sabah dan dijual dengan harga murah ataupun harga yang kita tidak fahami kerana ada kemungkinan kereta-kereta ini adalah kereta yang tidak dapat.