
DR 31.10.2011 133 

 
Pada masa yang sama Cambodia timbul satu masalah yang sama 

sehinggakan Perdana Menterinya sendiri mengeluarkan satu kenyataan. Jadi saya rasa 
Yang Berhormat Menteri, memandangkan ASEAN ini telah berkembang ke satu tahap 
yang agak baik, Piagam ASEAN, artikel 14 mempertahankan dan mempromosikan hak 
asasi manusia dan sebagainya, sehinggakan tahun 2015 kita akan cuba mencapai 
komuniti ASEAN. Jadi saya rasa perkara-perkara yang boleh menggores apatah lagi 
kalau untuk tujuan-tujuan ekonomi, saya rasa Yang Berhormat Menteri mungkin boleh 
mencadangkan satu para yang lebih proaktif. Ini kerana saya yakin kalau perkara ini 
dapat kita selesaikan, satu suasana diplomasi yang lebih kondusif yang akan 
menguntungkan kedua-dua pihak dapat dicapai. Mohon satu penjelasan yang lebih 
tegas dari Yang Berhormat Menteri untuk menangani isu ini.  

Datuk Seri Dr. S. Subramaniam: Terima kasih. Untuk menjawab isu-isu yang 
dibangkitkan oleh Yang Berhormat Kota Raja, pandangan yang diberikan oleh Yang 
Berhormat Kota Raja telah dikemukakan kepada kementerian oleh pihak-pihak lain. 
Akan tetapi sebagai sebuah kerajaan dan sebagai satu entiti di dalam bidang 
antarabangsa, ada standard-standard antarabangsa yang kita mesti patuhi.  

Di dalam isu pasport, undang-undang negara kita dan undang-undang negara 
Indonesia memang jelas bahawa pasport ialah hak tuan punya pasport itu. Oleh itu 
walaupun pada masa dahulu oleh kerana sebab-sebab yang telah dibangkitkan oleh 
Yang Berhormat tadi, pasport itu dipegang oleh pihak majikan tetapi apabila kita mahu 
menahan apa yang dibuat, itu di dalam bidang antarabangsa. Itu satu perkara yang 
amat susah. Oleh itu daripada segi undang-undang, kita kena setujui walaupun ada 
peruntukan diberi. Kalau ada sebab-sebab di mana contohnya dari segi keselamatan, 
pasport ini dipegang oleh majikan tetapi itu boleh dibuat dengan syarat bahawa telah 
mendapat persetujuan secara bertulis daripada pihak pembantu rumah dan patut 
diserahkan balik kepada mereka bila diperlukan.  

Sama seperti cuti. Cuti sehari dalam seminggu ada di dalam MoU, satu 
persetujuan bahawa kalau pihak pembantu rumah sudi untuk bekerja pada hari cuti 
beliau akan diberi payment for working on holiday mengikut akta kerja kita iaitu bayaran 
tambahan. Di dalam keadaan itu pilihan diberi kepada pihak pembantu rumah, 
mahukah mereka keluar. Pembantu rumah pun telah memberi pandangan bahawa ada 
separuh daripada mereka tidak mahu keluar daripada rumah kerana itu melibatkan 
perbelanjaan tambahan kepada mereka. Mereka lebih suka duduk di dalam rumah. 
Oleh itu di dalam keadaan ini pilihan diberi kepada mereka kalau mereka mahu terus 
kerja tetapi bayaran overtime kena dibuat selaras dengan Akta Kerja seperti 
perlindungan yang diberi kepada pekerja-pekerja tempatan di dalam akta kerja kita. Ya, 
Yang Berhormat Arau. 

Datuk Ismail Kasim [Arau]: Terima kasih Tuan Yang di-Pertua dan Yang 
Berhormat Menteri.  

Masalah yang timbul Yang Berhormat Menteri, kita juga harus memikirkan 
tentang kedudukan rakyat kita. Apabila timbul soal keselamatan di sini misalnya bapa 
dan ibu bekerja, pasport diberi kepada pembantu rumah. Saya ingat kes sudah berlaku 
walaupun terpencil. Sudah berlaku anak-anak dilarikan, diculik, diugut dan sebagainya. 
Kita kena sedar bahawa kes pembantu rumah Indonesia ini di negara lain sebenarnya 
lebih teruk. Di Arab Saudi pernah satu kes bawa balik anak tiap-tiap tahun pun tidak 
ada pertikaian sebab Arab Saudi. Setiap kali pembantu rumah itu bawa balik anak, 
anak daripada majikan tetapi tidak ada pertikaian kerana itu berlaku di Arab Saudi.  

Akan tetapi kenapa di negara kita? Adakah disebabkan oleh perkara ini 
berlaku tidak cukup penerangan yang diberikan oleh kedutaan kita atau konsulat kita di 
Indonesia untuk hadir ke universiti-universiti, berhadapan dengan media, 
memperjelaskan isu. Saya difahamkan perkara ini ada berlaku malah duta kita 
dianggap tidak mesra media di Indonesia, tidak menerangkan hakikat dan perkara 
sebenar yang menyebabkan rakyat Indonesia tidak mendapat fakta sebenarnya kes-
kes yang berlaku seperti Nirmala. Ini kes yang terlalu terpencil. Begitu juga kes yang 
melibatkan pembantu rumah Cambodia baru-baru ini, terlalu terpencil sehingga masuk 
dalam CNN seolah-olah negara kita ini negara yang cukup zalim, ganas dan menghina 
pembantu rumah daripada Cambodia sehingga Hun Sen mengeluarkan kenyataan 
yang sedemikian rupa. Apakah tidak boleh kerajaan mengatasi masalah ini? 

Datuk Seri  Dr. S. Subramaniam: Terima kasih Yang Berhormat. 



Pada masa yang sama Cambodia timbul satu masalah yang sama. sehinggakan Perdana Menterinya sendiri mengeluarkan satu kenyataan. Jadi saya rasa Yang Berhormat Menteri, memandangkan ASEAN ini telah berkembang ke satu tahap yang agak baik, Piagam ASEAN, artikel 14 mempertahankan dan mempromosikan hak asasi manusia dan sebagainya, sehinggakan tahun 2015 kita akan cuba mencapai komuniti ASEAN. Jadi saya rasa perkara-perkara yang boleh menggores apatah lagi kalau untuk tujuan-tujuan ekonomi, saya rasa Yang Berhormat Menteri mungkin boleh mencadangkan satu para yang lebih proaktif. Ini kerana saya yakin kalau perkara ini dapat kita selesaikan, satu suasana diplomasi yang lebih kondusif yang akan menguntungkan kedua-dua pihak dapat dicapai. Mohon satu penjelasan yang lebih tegas dari Yang Berhormat Menteri untuk menangani isu ini. Datuk Seri Dr. S. Subramaniam: Terima kasih. Untuk menjawab isu-isu yang dibangkitkan oleh Yang Berhormat Kota Raja, pandangan yang diberikan oleh Yang Berhormat Kota Raja telah dikemukakan kepada kementerian oleh pihak-pihak lain. Akan tetapi sebagai sebuah kerajaan dan sebagai satu entiti di dalam bidang antarabangsa, ada standard-standard antarabangsa yang kita mesti patuhi. Di dalam isu pasport, undang-undang negara kita dan undang-undang negara Indonesia memang jelas bahawa pasport ialah hak tuan punya pasport itu. Oleh itu walaupun pada masa dahulu oleh kerana sebab-sebab yang telah dibangkitkan oleh Yang Berhormat tadi, pasport itu dipegang oleh pihak majikan tetapi apabila kita mahu menahan apa yang dibuat, itu di dalam bidang antarabangsa. Itu satu perkara yang amat susah. Oleh itu daripada segi undang-undang, kita kena setujui walaupun ada peruntukan diberi. Kalau ada sebab-sebab di mana contohnya dari segi keselamatan, pasport ini dipegang oleh majikan tetapi itu boleh dibuat dengan syarat bahawa telah mendapat persetujuan secara bertulis daripada pihak pembantu rumah dan patut diserahkan balik kepada mereka bila diperlukan. Sama seperti cuti. Cuti sehari dalam seminggu ada di dalam MoU, satu persetujuan bahawa kalau pihak pembantu rumah sudi untuk bekerja pada hari cuti beliau akan diberi payment for working on holiday mengikut akta kerja kita iaitu bayaran tambahan. Di dalam keadaan itu pilihan diberi kepada pihak pembantu rumah, mahukah mereka keluar. Pembantu rumah pun telah memberi pandangan bahawa ada separuh daripada mereka tidak mahu keluar daripada rumah kerana itu melibatkan perbelanjaan tambahan kepada mereka. Mereka lebih suka duduk di dalam rumah. Oleh itu di dalam keadaan ini pilihan diberi kepada mereka kalau mereka mahu terus kerja tetapi bayaran overtime kena dibuat selaras dengan Akta Kerja seperti perlindungan yang diberi kepada pekerja-pekerja tempatan di dalam akta kerja kita. Ya, Yang Berhormat Arau. Datuk Ismail Kasim [Arau]: Terima kasih Tuan Yang di-Pertua dan Yang Berhormat Menteri. Masalah yang timbul Yang Berhormat Menteri, kita juga harus memikirkan tentang kedudukan rakyat kita. Apabila timbul soal keselamatan di sini misalnya bapa dan ibu bekerja, pasport diberi kepada pembantu rumah. Saya ingat kes sudah berlaku walaupun terpencil. Sudah berlaku anak-anak dilarikan, diculik, diugut dan sebagainya. Kita kena sedar bahawa kes pembantu rumah Indonesia ini di negara lain sebenarnya lebih teruk. Di Arab Saudi pernah satu kes bawa balik anak tiap-tiap tahun pun tidak ada pertikaian sebab Arab Saudi. Setiap kali pembantu rumah itu bawa balik anak, anak daripada majikan tetapi tidak ada pertikaian kerana itu berlaku di Arab Saudi. Akan tetapi kenapa di negara kita? Adakah disebabkan oleh perkara ini berlaku tidak cukup penerangan yang diberikan oleh kedutaan kita atau konsulat kita di Indonesia untuk hadir ke universiti-universiti, berhadapan dengan media, memperjelaskan isu. Saya difahamkan perkara ini ada berlaku malah duta kita dianggap tidak mesra media di Indonesia, tidak menerangkan hakikat dan perkara sebenar yang menyebabkan rakyat Indonesia tidak mendapat fakta sebenarnya kes- kes yang berlaku seperti Nirmala. Ini kes yang terlalu terpencil. Begitu juga kes yang melibatkan pembantu rumah Cambodia baru-baru ini, terlalu terpencil sehingga masuk dalam CNN seolah-olah negara kita ini negara yang cukup zalim, ganas dan menghina pembantu rumah daripada Cambodia sehingga Hun Sen mengeluarkan kenyataan yang sedemikian rupa. Apakah tidak boleh kerajaan mengatasi masalah ini?. Datuk Seri Dr. S. Subramaniam: Terima kasih Yang Berhormat.