
DR.30.09.2021 91 

 
(iii) memansuhkan Akta Laut Wilayah 2012; 

(iv) meminda balik Perkara 1(2), Perlembagaan Persekutuan kepada 
perkataan asal sebelumnya dipinda pada tahun 1976;  

(v) mengembalikan kedudukan Kerusi Parlimen untuk Sabah dan 
Sarawak ke-34 peratus seperti mana yang telah dipersetujui oleh 
nenek moyang kita dari asalnya kita menubuhkan Malaysia. 

Ini merupakan hak veto Singapura, Sabah dan Sarawak sebelum Singapura 
keluar dari Persekutuan Malaysia dalam tahun 1963. 

Tuan Yang di-Pertua, seterusnya untuk menunjukkan bahawa kerajaan ini 
mengamalkan dan melaksanakan konsep Keluarga Malaysia yang inklusif, kerajaan harus 
mengiktiraf hak kebebasan beragama untuk semua rakyat Malaysia dan menghentikan 
sebarang cadangan Rang undang-undang yang bertujuan untuk mengawal dan menyekat 
pembangunan agama bukan Islam seperti mana yang telah termaktubkan di bawah 
Perkara 11(1), Perlembagaan Persekutuan yang memberi hak kepada setiap orang untuk 
menganut dan mengamalkan agamanya dan tertakluk pada Fasal 4 untuk 
menyebarkannya. 

Sementara itu masyarakat orang asal atau asli di negara ini juga berhak untuk 
mendapatkan hak mereka, dihormati dan dilayan secara sama rata dan inklusif dalam 
Keluarga Malaysia ini... [Rakaman kurang jelas] 

Dalam hal ini kerajaan perlu menyokong dan melaksanakan Deklarasi Hak Orang 
Asal Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (UNDRIP) yang telah dipersetujui oleh Malaysia 
pada tahun 2007. Pelanggaran prinsip UNDRIP masih berlaku khusus di antara orang 
asal atau orang asli di negara ini tentang hak atas tanah adat mereka.  

Tuan Yang di-Pertua, seterusnya beberapa isu spesifik Sarawak.  Infrastruktur. 
Saya amat gembira apabila mengetahui bahawa RMKe-12 mengakui bahawa infrastruktur 
merupakan salah satu faktor utama yang boleh menyemarakkan sektor ekonomi di negara 
ini. Oleh itu adalah wajar Lebuhraya Pan Borneo ini disebut secara khusus sebagai 
penambahbaikan kepada infrastruktur di Sarawak. 

Saya juga gembira mengetahui awal bulan ini bahawa pembinaan Sarawak-
Sabah Link Road (SSLR) dijangka bermula pada bulan ini dan akan disiapkan pada tahun 
2026, walaupun tidak mengikut perancangan jajaran asal dengan memendekkannya dari 
90 kilometer kepada 77 kilometer iaitu berakhir di Long Luping dan bukannya di Pa’ 
Berunut. 

Walau bagaimanapun, Fasa 2 SSLR dari Long Luping ke Limbang dan seterusnya 
ke Long Lama mesti dilaksanakan dalam RMKe-12 ini. Seperti yang telah saya sebutkan 
sebelum ini, ini adalah satu-satunya jalan tanpa melalui Negara Brunei, dan membantu 
Limbang berhubung dengan seluruh Sarawak. Pandemik COVID-19 telah memberi 
pengajaran kepada kita tentang keperluan agar menyegerakan pelaksanaan SSLR ini. 

Saya bagaimanapun kecewa kerana kerajaan tidak mempunyai rancangan untuk 
meneruskan Lebuhraya Trans-Borneo yang mana belanjawan awal sebanyak RM600 juta 
telah diluluskan oleh Kerajaan PH untuk lebuh raya dari Tawau ke Semenggaris. 

Di Indonesia, Presiden Indonesia- Jokowi, mengumumkan pada bulan Ogos 
bahawa kerajaan Indonesia akan meneruskan rancangan bernilai 30 bilion dolar untuk 
memindahkan ibu negara Indonesia dari Jakarta ke Pulau Borneo. Lebuhraya Trans-
Borneo jika dibina akan menghubungkan Sarawak, Sabah, Brunei dan Kalimantan. 
Jajaran yang akan amat strategik dan penting apabila Kerajaan Indonesia memulakan 
proses pemindahan ibu negara dari Jakarta ke Kalimantan Timur. 

Pengarah eksekutif Institut Penyelidikan Ekonomi Malaysia (MIER) pada awal 
tahun ini berkata bahawa projek rangkaian pengangkutan ini bakal menjadi tulang 
belakang kawasan itu. Mewujudkan pelbagai kesan limpahan di dalam industri seperti 
logistik, pelancongan, perdagangan borong dan runcit hinggalah kepada pembangunan 
bandar baru. 

Beliau menambah bahawa cadangan penempatan semula ibu negara Indonesia 
Kalimantan dari Jakarta pada tahun 2024 akan mempercepatkan kesan dan membawa 



(iii) memansuhkan Akta Laut Wilayah 2012; (iv) meminda balik Perkara 1(2), Perlembagaan Persekutuan kepada perkataan asal sebelumnya dipinda pada tahun 1976; (v) mengembalikan kedudukan Kerusi Parlimen untuk Sabah dan Sarawak ke-34 peratus seperti mana yang telah dipersetujui oleh nenek moyang kita dari asalnya kita menubuhkan Malaysia. Ini merupakan hak veto Singapura, Sabah dan Sarawak sebelum Singapura keluar dari Persekutuan Malaysia dalam tahun 1963. Tuan Yang di-Pertua, seterusnya untuk menunjukkan bahawa kerajaan ini mengamalkan dan melaksanakan konsep Keluarga Malaysia yang inklusif, kerajaan harus mengiktiraf hak kebebasan beragama untuk semua rakyat Malaysia dan menghentikan sebarang cadangan Rang undang-undang yang bertujuan untuk mengawal dan menyekat pembangunan agama bukan Islam seperti mana yang telah termaktubkan di bawah Perkara 11(1), Perlembagaan Persekutuan yang memberi hak kepada setiap orang untuk menganut dan mengamalkan agamanya dan tertakluk pada Fasal 4 untuk menyebarkannya. Sementara itu masyarakat orang asal atau asli di negara ini juga berhak untuk mendapatkan hak mereka, dihormati dan dilayan secara sama rata dan inklusif dalam Keluarga Malaysia ini... [Rakaman kurang jelas]. Dalam hal ini kerajaan perlu menyokong dan melaksanakan Deklarasi Hak Orang Asal Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (UNDRIP) yang telah dipersetujui oleh Malaysia pada tahun 2007. Pelanggaran prinsip UNDRIP masih berlaku khusus di antara orang asal atau orang asli di negara ini tentang hak atas tanah adat mereka. Tuan Yang di-Pertua, seterusnya beberapa isu spesifik Sarawak. Infrastruktur. Saya amat gembira apabila mengetahui bahawa RMKe-12 mengakui bahawa infrastruktur merupakan salah satu faktor utama yang boleh menyemarakkan sektor ekonomi di negara ini. Oleh itu adalah wajar Lebuhraya Pan Borneo ini disebut secara khusus sebagai penambahbaikan kepada infrastruktur di Sarawak. Saya juga gembira mengetahui awal bulan ini bahawa pembinaan Sarawak- Sabah Link Road (SSLR) dijangka bermula pada bulan ini dan akan disiapkan pada tahun 2026, walaupun tidak mengikut perancangan jajaran asal dengan memendekkannya dari 90 kilometer kepada 77 kilometer iaitu berakhir di Long Luping dan bukannya di Pa' Berunut. Walau bagaimanapun, Fasa 2 SSLR dari Long Luping ke Limbang dan seterusnya ke Long Lama mesti dilaksanakan dalam RMKe-12 ini. Seperti yang telah saya sebutkan sebelum ini, ini adalah satu-satunya jalan tanpa melalui Negara Brunei, dan membantu Limbang berhubung dengan seluruh Sarawak. Pandemik COVID-19 telah memberi pengajaran kepada kita tentang keperluan agar menyegerakan pelaksanaan SSLR ini. Saya bagaimanapun kecewa kerana kerajaan tidak mempunyai rancangan untuk meneruskan Lebuhraya Trans-Borneo yang mana belanjawan awal sebanyak RM600 juta telah diluluskan oleh Kerajaan PH untuk lebuh raya dari Tawau ke Semenggaris. Di Indonesia, Presiden Indonesia- Jokowi, mengumumkan pada bulan Ogos bahawa kerajaan Indonesia akan meneruskan rancangan bernilai 30 bilion dolar untuk memindahkan ibu negara Indonesia dari Jakarta ke Pulau Borneo. Lebuhraya Trans- Borneo jika dibina akan menghubungkan Sarawak, Sabah, Brunei dan Kalimantan. Jajaran yang akan amat strategik dan penting apabila Kerajaan Indonesia memulakan proses pemindahan ibu negara dari Jakarta ke Kalimantan Timur. Pengarah eksekutif Institut Penyelidikan Ekonomi Malaysia (MIER) pada awal tahun ini berkata bahawa projek rangkaian pengangkutan ini bakal menjadi tulang belakang kawasan itu. Mewujudkan pelbagai kesan limpahan di dalam industri seperti logistik, pelancongan, perdagangan borong dan runcit hinggalah kepada pembangunan bandar baru. Beliau menambah bahawa cadangan penempatan semula ibu negara Indonesia Kalimantan dari Jakarta pada tahun 2024 akan mempercepatkan kesan dan membawa.