
18 DR.30.09.2021 
 
 Tuan Ma’mun bin Sulaiman [Kalabakan]: Ya sekejap. Ini ingin saya 
rekodkanlah. Peluang terbesar yang Sabah berpotensi untuk manfaatkan adalah 
pembukaan sempadan di Kalabakan untuk kita menarik minat pengeksport, komoditi  
seperti arang batu dan barangan hasil pertanian di Kalimantan Utara untuk menggunakan 
perkhidmatan pelabuhan-pelabuhan kita di Sabah. 

 Laluan perkapalan di Selat Melaka juga semakin popular sekarang. Jadi soalan 
saya, apakah kementerian melihat dan ingin segera melakukan kajian terperinci untuk 
pembukaan sepadan di Kalabakan dalam usaha merancakkan aktiviti penawaran 
perkhidmatan logistik dan penghantaran bagi negeri Sabah. Terima kasih. 

 Timbalan Yang di-Pertua [Dato’ Mohd Rashid Hasnon]: Sila Timbalan Menteri 
menjawab satu minit. 

 Datuk Lim Ban Hong: Tuan Yang di-Pertua saya ingin menyatakan bahawa 
sebenarnya banyak sesi libat urus telah diadakan oleh MITI dan MIDA untuk 
menggalakkan pembangunan sektor logistik di Sabah dan sewaktu pandemik, kita juga 
telah melakukan sesi secara maya dengan pemain-pemain industri sektor logistik di 
Sabah. 

 Jadi, kita akan sentiasa mendengar dan juga mengambil perhatian tentang 
pandangan dan juga pendapat yang disuarakan berkenaan dengan pembukaan 
sempadan yang disebut oleh Yang Berhormat Kalabakan kerana ia bukan sahaja 
melibatkan Kementerian MITI tetapi ia juga melibatkan Kementerian-kementerian yang 
lain. Jadi saya fikir perkara ini akan dibincangkan dengan Kementerian-kementerian 
berkaitan berkenaan dengan pembukaan sempadan. Terima kasih. 

 Timbalan Yang di-Pertua [Dato’ Mohd Rashid Hasnon]: Terima kasih Yang 
Berhormat Menteri. Soalan seterusnya saya menjemput Yang Berhormat Kota 
Samarahan. 

 

5. Puan Rubiah binti Haji Wang [Kota Samarahan] minta Perdana Menteri 
menyatakan: 

(a) status terkini Jawatankuasa Khas Kabinet Mengenai Perjanjian 
Malaysia 1963; dan 
 

(b) pelan tindakan yang bakal dilaksanakan oleh kerajaan dalam 
mengembalikan hak-hak keistimewaan kepada Sabah dan 
Sarawak. 

■1110 

Menteri di Jabatan Perdana Menteri (Hal Ehwal Sabah dan Sarawak) [Datuk 
Seri Panglima Dr. Maximus Johnity Ongkili]: Tuan Yang di-Pertua, saya ingin 
menjawab soalan ini, sekali gus dengan soalan Ahli Yang Berhormat Bandar Kuching 
pada hari ini juga serta Ahli Yang Berhormat Lanang, Ahli Yang Berhormat Sibu, Ahli Yang 
Berhormat Tuaran pada 6 Oktober 2021 kerana soalan-soalan ini ada berkaitan.  

Perkara-perkara yang dibangkitkan adalah berkaitan Perjanjian Malaysia 1963, 
Majlis Khas Perjanjian Malaysia (MA63) serta jawatankuasa-jawatankuasa yang telah 
ditubuhkan di bawah Majlis Khas MA63.  

Tuan Yang di-Pertua, untuk makluman Ahli-ahli Yang Berhormat, Jawatankuasa 
Khas Kabinet untuk melaksanakan Perjanjian Malaysia 1963 (JKKK MA63) yang 
ditubuhkan oleh kerajaan sebelum ini iaitu pada tahun 2018 hingga 2019 telah pun 
dibubarkan oleh Kerajaan Pakatan Harapan pada 15 Januari 2020.  

Jawatankuasa Khas Kabinet (JKKK MA63) itu dahulu ialah persetujuan dasar 
untuk melaksanakan tuntutan MA63 yang masih memerlukan tindakan lanjut melibatkan 
perubahan dasar, pindaan undang-undang sama ada di peringkat Persekutuan atau 
peringkat negeri yang melibatkan juga pelbagai kementerian dan pelaksanaan.  

Melalui Majlis Khas Perjanjian Malaysia 1963 (Majlis Khas MA63) yang telah 
ditubuhkan pada 9 September 2020, hak-hak yang dituntut di Sabah dan Sarawak terus 



Tuan Ma'mun bin Sulaiman [Kalabakan]: Ya sekejap. Ini ingin saya rekodkanlah. Peluang terbesar yang Sabah berpotensi untuk manfaatkan adalah pembukaan sempadan di Kalabakan untuk kita menarik minat pengeksport, komoditi seperti arang batu dan barangan hasil pertanian di Kalimantan Utara untuk menggunakan perkhidmatan pelabuhan-pelabuhan kita di Sabah. Laluan perkapalan di Selat Melaka juga semakin popular sekarang. Jadi soalan saya, apakah kementerian melihat dan ingin segera melakukan kajian terperinci untuk pembukaan sepadan di Kalabakan dalam usaha merancakkan aktiviti penawaran perkhidmatan logistik dan penghantaran bagi negeri Sabah. Terima kasih. Timbalan Yang di-Pertua [Dato' Mohd Rashid Hasnon]: Sila Timbalan Menteri menjawab satu minit. Datuk Lim Ban Hong: Tuan Yang di-Pertua saya ingin menyatakan bahawa sebenarnya banyak sesi libat urus telah diadakan oleh MITI dan MIDA untuk menggalakkan pembangunan sektor logistik di Sabah dan sewaktu pandemik, kita juga telah melakukan sesi secara maya dengan pemain-pemain industri sektor logistik di Sabah. Jadi, kita akan sentiasa mendengar dan juga mengambil perhatian tentang pandangan dan juga pendapat yang disuarakan berkenaan dengan pembukaan sempadan yang disebut oleh Yang Berhormat Kalabakan kerana ia bukan sahaja melibatkan Kementerian MITI tetapi ia juga melibatkan Kementerian-kementerian yang lain. Jadi saya fikir perkara ini akan dibincangkan dengan Kementerian-kementerian berkaitan berkenaan dengan pembukaan sempadan. Terima kasih. Timbalan Yang di-Pertua [Dato' Mohd Rashid Hasnon]: Terima kasih Yang Berhormat Menteri. Soalan seterusnya saya menjemput Yang Berhormat Kota Samarahan. 5. Puan Rubiah binti Haji Wang [Kota Samarahan] minta Perdana Menteri menyatakan: (a) status terkini Jawatankuasa Khas Kabinet Mengenai Perjanjian Malaysia 1963; dan. (b) pelan tindakan yang bakal dilaksanakan oleh kerajaan dalam mengembalikan hak-hak keistimewaan kepada Sabah dan Sarawak. #1110 Menteri di Jabatan Perdana Menteri (Hal Ehwal Sabah dan Sarawak) [Datuk Seri Panglima Dr. Maximus Johnity Ongkili]: Tuan Yang di-Pertua, saya ingin menjawab soalan ini, sekali gus dengan soalan Ahli Yang Berhormat Bandar Kuching pada hari ini juga serta Ahli Yang Berhormat Lanang, Ahli Yang Berhormat Sibu, Ahli Yang Berhormat Tuaran pada 6 Oktober 2021 kerana soalan-soalan ini ada berkaitan. Perkara-perkara yang dibangkitkan adalah berkaitan Perjanjian Malaysia 1963, Majlis Khas Perjanjian Malaysia (MA63) serta jawatankuasa-jawatankuasa yang telah ditubuhkan di bawah Majlis Khas MA63. Tuan Yang di-Pertua, untuk makluman Ahli-ahli Yang Berhormat, Jawatankuasa Khas Kabinet untuk melaksanakan Perjanjian Malaysia 1963 (JKKK MA63) yang ditubuhkan oleh kerajaan sebelum ini iaitu pada tahun 2018 hingga 2019 telah pun dibubarkan oleh Kerajaan Pakatan Harapan pada 15 Januari 2020. Jawatankuasa Khas Kabinet (JKKK MA63) itu dahulu ialah persetujuan dasar untuk melaksanakan tuntutan MA63 yang masih memerlukan tindakan lanjut melibatkan perubahan dasar, pindaan undang-undang sama ada di peringkat Persekutuan atau peringkat negeri yang melibatkan juga pelbagai kementerian dan pelaksanaan. Melalui Majlis Khas Perjanjian Malaysia 1963 (Majlis Khas MA63) yang telah ditubuhkan pada 9 September 2020, hak-hak yang dituntut di Sabah dan Sarawak terus.