
DR.31.3.2003 7 
 

boleh pergi maksimum ke 14 kaki dan di mana kita menggunakan standard ini supaya jalan 
ini juga boleh diselenggarakan oleh JKR.  Terima kasih, Yang Berhormat. 

 

5. Datuk Seri Haji Abdul Hadi bin Haji Awang [Marang] minta Menteri Luar Negeri 
menyatakan adakah beliau bersedia untuk menjawab pendedahan Menteri Luar Singapura 
di Parlimen mengenai surat perhubungan antara beliau dengan Lee Kuan Yew yang 
menunjukkan sikap berdolak-dalik Malaysia dalam menangani isu dua hala. 

Timbalan Menteri Luar Negeri [Datuk Dr. Leo Michael Toyad]:  Tuan Yang di-
Pertua, saya ingin menjelaskan bahawa surat-surat yang didedahkan secara selektif oleh 
Menteri Luar Negeri Singapura, Profesor S. Jayakumar di Parlimen Singapura pada 25 
Januari 2003, itulah surat-surat di antara kedua-dua Perdana Menteri dan Menteri Kanan 
Lee Kuan Yew dan bukannya surat Yang Berhormat Menteri Luar Negeri dengan Menteri 
Kanan Lee Kuan Yew. 

Tuan Yang di-Pertua, kerajaan berpendapat bahawa tindakan Singapura itu tidak 
mencerminkan hasil gambaran yang menyeluruh mengenai proses rundingan isu-isu dua 
hala termasuk isu air.  Sebenarnya pertukaran surat-surat di antara pemimpin-pemimpin 
adalah bertujuan untuk menjadikan sebagai asas rundingan di peringkat Menteri dan 
pegawai kanan di antara kedua-dua buah negara.  Surat-surat daripada pemimpin-
pemimpin tersebut bukanlah merupakan satu keputusan yang muktamad tetapi ianya perlu 
dirundingkan dan mendapatkan persetujuan kedua pihak.   

Seterusnya, saya ingin memaklumkan bahawa kerajaan tidak berhasrat mengikut 
rentak Singapura dengan mendedahkan surat-surat tersebut kerana kita menganggapkan 
bahawa surat-surat tersebut adalah merupakan sebagai dokumen rasmi kerajaan.  
Kerajaan juga berpendapat bahawa tindakan Singapura itu juga bukan jalan yang terbaik 
dalam usaha untuk mencari penyelesaian ke atas isu-isu dua hala. 

Tuan Yang di-Pertua, sebagai respons terhadap tindakan Singapura, pihak 
kerajaan telah mengambil tindakan sewajarnya seperti memberi gambaran sebenar kepada 
masyarakat umum mengenai pendirian Malaysia melalui kenyataan-kenyataan yang dibuat 
oleh pemimpin-pemimpin negara termasuk Yang Amat Berhormat Perdana Menteri, Yang 
Amat Berhormat Timbalan Perdana Menteri dan juga Yang Berhormat Menteri Luar Negeri 
kepada pihak media dari masa ke semasa. 

Tuan Yang di-Pertua, saya juga ingin menegaskan bahawa dalam rundingan 
dengan Singapura, Malaysia sentiasa konsisten dalam pendiriannya ke arah usaha mencari 
penyelesaian mengenai isu-isu dua hala.  Sebagai contoh Malaysia secara konsisten telah 
menegaskan kepada Singapura bahawa ia bersedia untuk terus membekalkan air kepada 
Singapura selepas tahun 2061 tertakluk kepada syarat-syarat dan terma-terma yang 
dipersetujui kepada kedua-dua pihak termasuk formula penetapan harga berdasarkan 
harga kompetitif.  Sebarang perubahan pendirian Malaysia di dalam rundingan sebenarnya 
adalah sebagai respons kepada cadangan-cadangan yang dibuat oleh Singapura, oleh itu 
dakwaan Malaysia berdolak-dalik seperti yang dibangkitkan oleh Yang Berhormat bagi 
Marang adalah tidak benar. 

Dato’ Seri Haji Abdul Hadi bin Haji Awang:  Tuan Yang di-Pertua, oleh kerana 
terdapat beberapa perjanjian dan persefahaman yang sudah tidak relevan berdasarkan 
kepada perkembangan semasa yang berubah, adakah dibuat satu kajian supaya dilakukan 
secara semangat kejiranan untuk melakukan perubahan kepada perkara yang tidak relevan 
ini?  Sebagai contohnya, dalam masalah air,  masalah ruang udara yang berkait dengan 
keselamatan Malaysia sendiri, ini yang perlu dikaji.  Adakah perkara ini dibuat kajian?  Dan, 
adakah perbincangan dibuat? 

Yang kedua, oleh kerana Singapura menunjukkan satu sikap yang tidak ada 
semangat persaudaraan, kejiranan, sama ada dalam konteks Asean, ataupun dalam 
konteks NAM (sebagai contoh peperangan yang berlaku di Iraq sekarang, Singapura 
menunjukkan sikap yang berasingan daripada semangat NAM dan ASEAN), adakah satu 
tekanan perlu dilakukan oleh kerajaan dan kerajaan bersedia untuk menggunakan senjata 

  



boleh pergi maksimum ke 14 kaki dan di mana kita menggunakan standard ini supaya jalan ini juga boleh diselenggarakan oleh JKR. Terima kasih, Yang Berhormat. 5. Datuk Seri Haji Abdul Hadi bin Haji Awang [Marang] minta Menteri Luar Negeri menyatakan adakah beliau bersedia untuk menjawab pendedahan Menteri Luar Singapura di Parlimen mengenai surat perhubungan antara beliau dengan Lee Kuan Yew yang menunjukkan sikap berdolak-dalik Malaysia dalam menangani isu dua hala. Timbalan Menteri Luar Negeri [Datuk Dr. Leo Michael Toyad]: Tuan Yang di- Pertua, saya ingin menjelaskan bahawa surat-surat yang didedahkan secara selektif oleh Menteri Luar Negeri Singapura, Profesor S. Jayakumar di Parlimen Singapura pada 25 Januari 2003, itulah surat-surat di antara kedua-dua Perdana Menteri dan Menteri Kanan Lee Kuan Yew dan bukannya surat Yang Berhormat Menteri Luar Negeri dengan Menteri Kanan Lee Kuan Yew. Tuan Yang di-Pertua, kerajaan berpendapat bahawa tindakan Singapura itu tidak mencerminkan hasil gambaran yang menyeluruh mengenai proses rundingan isu-isu dua hala termasuk isu air. Sebenarnya pertukaran surat-surat di antara pemimpin-pemimpin adalah bertujuan untuk menjadikan sebagai asas rundingan di peringkat Menteri dan pegawai kanan di antara kedua-dua buah negara. Surat-surat daripada pemimpin- pemimpin tersebut bukanlah merupakan satu keputusan yang muktamad tetapi ianya perlu dirundingkan dan mendapatkan persetujuan kedua pihak. Seterusnya, saya ingin memaklumkan bahawa kerajaan tidak berhasrat mengikut rentak Singapura dengan mendedahkan surat-surat tersebut kerana kita menganggapkan bahawa surat-surat tersebut adalah merupakan sebagai dokumen rasmi kerajaan. Kerajaan juga berpendapat bahawa tindakan Singapura itu juga bukan jalan yang terbaik dalam usaha untuk mencari penyelesaian ke atas isu-isu dua hala. Tuan Yang di-Pertua, sebagai respons terhadap tindakan Singapura, pihak kerajaan telah mengambil tindakan sewajarnya seperti memberi gambaran sebenar kepada masyarakat umum mengenai pendirian Malaysia melalui kenyataan-kenyataan yang dibuat oleh pemimpin-pemimpin negara termasuk Yang Amat Berhormat Perdana Menteri, Yang Amat Berhormat Timbalan Perdana Menteri dan juga Yang Berhormat Menteri Luar Negeri kepada pihak media dari masa ke semasa. Tuan Yang di-Pertua, saya juga ingin menegaskan bahawa dalam rundingan dengan Singapura, Malaysia sentiasa konsisten dalam pendiriannya ke arah usaha mencari penyelesaian mengenai isu-isu dua hala. Sebagai contoh Malaysia secara konsisten telah menegaskan kepada Singapura bahawa ia bersedia untuk terus membekalkan air kepada Singapura selepas tahun 2061 tertakluk kepada syarat-syarat dan terma-terma yang dipersetujui kepada kedua-dua pihak termasuk formula penetapan harga berdasarkan harga kompetitif. Sebarang perubahan pendirian Malaysia di dalam rundingan sebenarnya adalah sebagai respons kepada cadangan-cadangan yang dibuat oleh Singapura, oleh itu dakwaan Malaysia berdolak-dalik seperti yang dibangkitkan oleh Yang Berhormat bagi Marang adalah tidak benar. Dato' Seri Haji Abdul Hadi bin Haji Awang: Tuan Yang di-Pertua, oleh kerana terdapat beberapa perjanjian dan persefahaman yang sudah tidak relevan berdasarkan kepada perkembangan semasa yang berubah, adakah dibuat satu kajian supaya dilakukan secara semangat kejiranan untuk melakukan perubahan kepada perkara yang tidak relevan ini? Sebagai contohnya, dalam masalah air, masalah ruang udara yang berkait dengan keselamatan Malaysia sendiri, ini yang perlu dikaji. Adakah perkara ini dibuat kajian? Dan, adakah perbincangan dibuat? Yang kedua, oleh kerana Singapura menunjukkan satu sikap yang tidak ada semangat persaudaraan, kejiranan, sama ada dalam konteks Asean, ataupun dalam konteks NAM (sebagai contoh peperangan yang berlaku di Iraq sekarang, Singapura menunjukkan sikap yang berasingan daripada semangat NAM dan ASEAN), adakah satu tekanan perlu dilakukan oleh kerajaan dan kerajaan bersedia untuk menggunakan senjata.