
DR 30.10.2019 91 

 
5.02 ptg. 

Menteri Luar Negeri [Dato' Saifuddin Abdullah]: Tuan Yang di-Pertua, saya ingin 
mengucapkan berbanyak-banyak terima kasih kepada Ahli-ahli Parlimen yang menyentuh 
isu-isu antarabangsa tetapi kebanyakannya secara, dengan izin, in passing. Ada seorang Ahli 
Yang Berhormat, Yang Berhormat Kudat yang telah menyentuh secara spesifik isu di bawah 
Kementerian Luar Negeri berkaitan kedaulatan negeri Sabah yang mana terdapat negara-
negara jiran yang masih membuat tuntutan ke atas Sabah. Saranan beliau agar kerajaan 
dapat mengambil langkah-langkah yang sewajarnya untuk memastikan isu ini dapat 
diselesaikan secara bilateral ataupun multilateral supaya tuntutan ke atas Sabah akan 
digugurkan dan tidak akan berulang. 

Tuan Yang di-Pertua, Kerajaan Malaysia sentiasa memantau rapi sebarang 
kenyataan berkaitan tuntutan mana-mana pihak ke atas Sabah. Kerajaan Malaysia amat 
mengambil berat berkenaan isu ini dan akan mengambil tindakan tegas dan tidak akan 
berkompromi terhadap mana-mana pihak yang membuat apa-apa tuntutan. Malaysia juga 
telah- fakta ini sudah diiktiraf, maksud saya fakta bahawa Sabah adalah sebahagian daripada 
Malaysia adalah diiktiraf dan diterima oleh Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu serta 
komuniti antarabangsa sejak pembentukan Persekutuan Malaysia pada 16  September 1963. 
Terima kasih. 

Datuk Abd Rahim bin Bakri [Kudat]: [Bangun] 

Dato' Tuan Ibrahim bin Tuan Man [Kubang Kerian]: Minta penjelasan sedikit 
berhubung dengan... 

Tuan Yang di-Pertua: Yang Berhormat Kudat. 

Datuk Abd Rahim bin Bakri [Kudat]: Terima kasih Yang Berhormat Menteri. Kalau 
kita melihat kepada isu tuntutan negara  jiran kita Filipina terhadap Sabah ini, ia adalah berkait 
dengan soal sejarah ataupun historical perspective. Akan tetapi pada dasarnya, pada tahun 
1963, seperti mana kita sedia maklum bahawa self determination rakyat negeri Sabah adalah 
untuk bersama di dalam Persekutuan Malaysia. Ini adalah merupakan satu perspektif yang 
telah pun dipersetujui oleh United Nations kerana melalui verification yang telah dibuat oleh 
United Nations melalui Secretary-General U Thant pada ketika itu dan juga Suruhanjaya 
Cobbold. Jadi, saya percaya isu tuntutan ini sudah tidak lagi timbul.  

Satu perkara yang saya hendak peringatan kementerian iaitu berkaitan dengan isu 
Sipadan dan Pulau Ligitan yang telah pun dibuat penghakiman di dalam ICJ yang telah 
menolak secara terang dan jelas terhadap usaha daripada Kerajaan Filipina untuk terlibat di 
dalam prosiding yang telah dilakukan di ICJ tersebut. Ini menunjukkan bahawa pihak 
antarabangsa menolak.  

Apa yang saya ingin minta penjelasan daripada Yang Berhormat ialah kesungguhan 
Kerajaan Malaysia untuk membawa perkara ini kepada pihak United Nations dan juga ICJ 
supaya untuk memberikan signal kepada Kerajaan Filipina bahawa tuntutan mereka adalah 
tuntutan yang tidak valid. Ini kerana tuntutan mereka itu adalah berkait dengan historical yang 
sebenarnya bukan sahaja Filipina yang terlibat di dalam soal historical ini tetapi juga Kerajaan 
Brunei. Empayar Brunei yang pada ketika itu juga mempunyai penguasaan terhadap Sabah 
dan Sarawak dan sehingga ke kawasan Filipina. Jadi, saya minta supaya adakah usaha-
usaha daripada kerajaan seperti saya katakan sebelum ini, usaha dalam bentuk multilateral 
atau bilateral untuk menyelesaikan once and for all terhadap isu ini. Terima kasih. 

Dato' Saifuddin Abdullah: Tuan Yang di-Pertua, Yang Berhormat Kudat apabila 
menyebut tentang sejarah, dia mungkin tidak disebut oleh Yang Berhormat Kudat tetapi saya 
yakin dalam pengetahuan beliau. Ia juga ada kaitannya. Bukan sangat dengan Manila, tetapi 
juga dengan ada sebuah kesultanan dan ada perjanjian-perjanjian lama yang telah dibuat.  

Saya mengucapkan terima kasih kepada Yang Berhormat Kudat, saya anggap itu 
sebagai satu cadangan. Kita akan lihat betul-betul sejauh mana kemungkinan untuk kita 
mengambil tindakan seperti- saya anggap ini sebagai cadangan dan terima baik cadangan 
itu dan kita akan pertimbangkan. Terima kasih Tuan Yang di-Pertua. 

Tuan Yang di-Pertua: Ada lagi? 

Dato' Tuan Ibrahim bin Tuan Man [Kubang Kerian]: Saya hendak minta satu 
sahaja.  



5.02 ptg. Menteri Luar Negeri [Dato' Saifuddin Abdullah]: Tuan Yang di-Pertua, saya ingin mengucapkan berbanyak-banyak terima kasih kepada Ahli-ahli Parlimen yang menyentuh isu-isu antarabangsa tetapi kebanyakannya secara, dengan izin, in passing. Ada seorang Ahli Yang Berhormat, Yang Berhormat Kudat yang telah menyentuh secara spesifik isu di bawah Kementerian Luar Negeri berkaitan kedaulatan negeri Sabah yang mana terdapat negara- negara jiran yang masih membuat tuntutan ke atas Sabah. Saranan beliau agar kerajaan dapat mengambil langkah-langkah yang sewajarnya untuk memastikan isu ini dapat diselesaikan secara bilateral ataupun multilateral supaya tuntutan ke atas Sabah akan digugurkan dan tidak akan berulang. Tuan Yang di-Pertua, Kerajaan Malaysia sentiasa memantau rapi sebarang kenyataan berkaitan tuntutan mana-mana pihak ke atas Sabah. Kerajaan Malaysia amat mengambil berat berkenaan isu ini dan akan mengambil tindakan tegas dan tidak akan berkompromi terhadap mana-mana pihak yang membuat apa-apa tuntutan. Malaysia juga telah- fakta ini sudah diiktiraf, maksud saya fakta bahawa Sabah adalah sebahagian daripada Malaysia adalah diiktiraf dan diterima oleh Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu serta komuniti antarabangsa sejak pembentukan Persekutuan Malaysia pada 16 September 1963. Terima kasih. Datuk Abd Rahim bin Bakri [Kudat]: [Bangun]. Dato' Tuan Ibrahim bin Tuan Man [Kubang Kerian]: Minta penjelasan sedikit berhubung dengan... Tuan Yang di-Pertua: Yang Berhormat Kudat. Datuk Abd Rahim bin Bakri [Kudat]: Terima kasih Yang Berhormat Menteri. Kalau kita melihat kepada isu tuntutan negara jiran kita Filipina terhadap Sabah ini, ia adalah berkait dengan soal sejarah ataupun historical perspective. Akan tetapi pada dasarnya, pada tahun 1963, seperti mana kita sedia maklum bahawa self determination rakyat negeri Sabah adalah untuk bersama di dalam Persekutuan Malaysia. Ini adalah merupakan satu perspektif yang telah pun dipersetujui oleh United Nations kerana melalui verification yang telah dibuat oleh United Nations melalui Secretary-General U Thant pada ketika itu dan juga Suruhanjaya Cobbold. Jadi, saya percaya isu tuntutan ini sudah tidak lagi timbul. Satu perkara yang saya hendak peringatan kementerian iaitu berkaitan dengan isu Sipadan dan Pulau Ligitan yang telah pun dibuat penghakiman di dalam ICJ yang telah menolak secara terang dan jelas terhadap usaha daripada Kerajaan Filipina untuk terlibat di dalam prosiding yang telah dilakukan di ICJ tersebut. Ini menunjukkan bahawa pihak antarabangsa menolak. Apa yang saya ingin minta penjelasan daripada Yang Berhormat ialah kesungguhan Kerajaan Malaysia untuk membawa perkara ini kepada pihak United Nations dan juga ICJ supaya untuk memberikan signal kepada Kerajaan Filipina bahawa tuntutan mereka adalah tuntutan yang tidak valid. Ini kerana tuntutan mereka itu adalah berkait dengan historical yang sebenarnya bukan sahaja Filipina yang terlibat di dalam soal historical ini tetapi juga Kerajaan Brunei. Empayar Brunei yang pada ketika itu juga mempunyai penguasaan terhadap Sabah dan Sarawak dan sehingga ke kawasan Filipina. Jadi, saya minta supaya adakah usaha- usaha daripada kerajaan seperti saya katakan sebelum ini, usaha dalam bentuk multilateral atau bilateral untuk menyelesaikan once and for all terhadap isu ini. Terima kasih. Dato' Saifuddin Abdullah: Tuan Yang di-Pertua, Yang Berhormat Kudat apabila menyebut tentang sejarah, dia mungkin tidak disebut oleh Yang Berhormat Kudat tetapi saya yakin dalam pengetahuan beliau. Ia juga ada kaitannya. Bukan sangat dengan Manila, tetapi juga dengan ada sebuah kesultanan dan ada perjanjian-perjanjian lama yang telah dibuat. Saya mengucapkan terima kasih kepada Yang Berhormat Kudat, saya anggap itu sebagai satu cadangan. Kita akan lihat betul-betul sejauh mana kemungkinan untuk kita mengambil tindakan seperti- saya anggap ini sebagai cadangan dan terima baik cadangan itu dan kita akan pertimbangkan. Terima kasih Tuan Yang di-Pertua. Tuan Yang di-Pertua: Ada lagi?. Dato' Tuan Ibrahim bin Tuan Man [Kubang Kerian]: Saya hendak minta satu sahaja.