
DR 30.7.2018                                                               59                    

 
Tuan Yang di-Pertua, saya ingin mengingatkan bahawa dalam Manifesto Pakatan 

Harapan, kita telah janji bahawa Kerajaan Sabah dan Sarawak akan diberi hak membuat 
keputusan, decision right, dalam hal ehwal pendidikan dan kesihatan. Ia di bawah peruntukan 
manifesto janji ke-44. Ini juga selaras dengan komitmen Pakatan Harapan bagi menghormati 
semangat Perjanjian Malaysia 1963 serta prinsip sistem persekutuan. 

Oleh yang demikian, saya rasa kita perlu segerakan proses menurunkan kuasa 
daripada tiga aspek yang mana hak membuat keputusan itu diberi kepada kementerian saya 
di peringkat kerajaan negeri iaitu keputusan menentukan pembangunan, keputusan melantik 
kontraktor menyelenggarakan di hospital dan klinik, dan melantik Supervision Committee di 
hospital. Semua ini harus dirujuk kepada  kerajaan negeri bagi melaksanakan penurunan 
kuasa seperti tertakluk dalam manifesto kita.  

Tuan Yang di-Pertua, selain dari masalah infrastruktur secara amnya, perkhidmatan 
kesihatan awam di Sabah adalah tidak setaraf dengan apa yang ada di Semenanjung 
Malaysia. Dari segi nisbah doktor berbanding populasi, di Sabah adalah satu doktor kerajaan 
kepada 1,144 penduduk, manakala nisbah doktor pergigian kerajaan kepada penduduk 
adalah satu doktor pergigian untuk 12,700 penduduk. Nisbah ini masih jauh berbanding 
keperluan iaitu satu doktor untuk setiap 400 penduduk dan satu doktor perkiraan untuk setiap 
1,500 penduduk. 

Ertinya, kita perlu tambah lebih ramai doktor dan doktor gigi di Sabah supaya  
memastikan kualiti perkhidmatan kesihatan awam di Sabah tidak di-compromise-kan. Bagi 
bakal doktor, situation ini lebih lagi serius dan kita harap ini adalah harus diambil perhatian.  

Tuan Yang di-Pertua, salah satu kebaikan dengan penurunan kuasa adalah kita 
dapat mengurangkan red tape dalam institusi kerajaan. Semenjak kita ambil alih kerajaan 
dua bulan yang lalu, kita mendapati bahawa red tape di semua lapisan kerajaan adalah amat 
serius dan ia menyebabkan efficiency adalah amat serius. Ia menyebabkan efficiency atau 
keberkesanan pelaksanaan dasar kerajaan dan perkhidmatan kepada orang awam adalah 
amat rendah dan teruk. Kita harus meneliti masalah ini dengan serius. Jika tidak, kita akan 
menghadapi kegagalan mendapatkan keyakinan orang ramai. 

Salah satu contoh ialah pagi tadi saya menerima aduan dari pemilik sebuah kilang 
proses untuk produk makanan laut beku, frozen seafood product, baru-baru ini bahawa 
apabila mereka memohon Certification of Accreditation Administration dari Negara China, 
mereka diperlukan mendaftar dan memohon dari Bahagian Keselamatan dan Kualiti 
Makanan di bawah Kementerian Kesihatan Malaysia di dalam Persekutuan bagi kelulusan 
mereka mengeksportkan makanan laut itu kepada China.  

Selepas menulis surat permohonan kepada  bahagian tersebut ke peringkat daerah 
dan persekutuan, tetapi satu tarikh harus ditentu untuk meninjau kilang proses permohonan 
yang perlu mesti mendapat kelulusan daripada Kerajaan Persekutuan. Jadi ini mengambil 
masa. Selepas meninjau keputusan pemeriksaan itu daripada pegawai dari Sabah, jadi 
pegawai di Sabah pun tidak ada kuasa meneruskan satu pemeriksaan atau kajian daripada 
mereka. Kita mahu tulis juga menghantar balik di persekutuan untuk memberi keputusan.  

Jadi, ini saya tidak faham. Ambil dua bulan langkah-langkah dia untuk ambil satu 
permohonan. Jadi kepada rakyat Sabah, mereka tidak faham mengapa satu keputusan untuk 
menghantarkan tarikh untuk meninjau kajian itu pun satu kelulusan daripada persekutuan. Ini 
tidak masuk akal. Jadi di sini kita harap menyelesaikan masalah ini. Kerajaan Persekutuan 
harus menurunkan kuasa khas membuat keputusan kepada kerajaan negeri supaya  
pentadbiran kita lebih efisien dan berkesan.  

Jadi, Tuan Yang di-Pertua, satu lagi saya ingin sentuh ialah pengangkutan di Sabah 
sini sebab kita di Sabah selama ini kita yang ketinggalan berbanding di Semenanjung sebab 
industri Sabah tidak membangun dengan pesat. Antara satu faktor ialah kita tidak ada 
mempunyai pelabuhan-pelabuhan yang baik, kos pengangkutan yang tinggi, kekurangan 
infrastruktur pengangkutan seperti kereta api, jalan raya yang semua ini kita tidak boleh 
seimbang dengan Semenanjung di sini.  

 

 



Tuan Yang di-Pertua, saya ingin mengingatkan bahawa dalam Manifesto Pakatan. Harapan, kita telah janji bahawa Kerajaan Sabah dan Sarawak akan diberi hak membuat keputusan, decision right, dalam hal ehwal pendidikan dan kesihatan. Ia di bawah peruntukan manifesto janji ke-44. Ini juga selaras dengan komitmen Pakatan Harapan bagi menghormati semangat Perjanjian Malaysia 1963 serta prinsip sistem persekutuan. Oleh yang demikian, saya rasa kita perlu segerakan proses menurunkan kuasa daripada tiga aspek yang mana hak membuat keputusan itu diberi kepada kementerian saya di peringkat kerajaan negeri iaitu keputusan menentukan pembangunan, keputusan melantik kontraktor menyelenggarakan di hospital dan klinik, dan melantik Supervision Committee di hospital. Semua ini harus dirujuk kepada kerajaan negeri bagi melaksanakan penurunan kuasa seperti tertakluk dalam manifesto kita. Tuan Yang di-Pertua, selain dari masalah infrastruktur secara amnya, perkhidmatan kesihatan awam di Sabah adalah tidak setaraf dengan apa yang ada di Semenanjung Malaysia. Dari segi nisbah doktor berbanding populasi, di Sabah adalah satu doktor kerajaan kepada 1,144 penduduk, manakala nisbah doktor pergigian kerajaan kepada penduduk adalah satu doktor pergigian untuk 12,700 penduduk. Nisbah ini masih jauh berbanding keperluan iaitu satu doktor untuk setiap 400 penduduk dan satu doktor perkiraan untuk setiap 1,500 penduduk. Ertinya, kita perlu tambah lebih ramai doktor dan doktor gigi di Sabah supaya memastikan kualiti perkhidmatan kesihatan awam di Sabah tidak di-compromise-kan. Bagi bakal doktor, situation ini lebih lagi serius dan kita harap ini adalah harus diambil perhatian. Tuan Yang di-Pertua, salah satu kebaikan dengan penurunan kuasa adalah kita dapat mengurangkan red tape dalam institusi kerajaan. Semenjak kita ambil alih kerajaan dua bulan yang lalu, kita mendapati bahawa red tape di semua lapisan kerajaan adalah amat serius dan ia menyebabkan efficiency adalah amat serius. Ia menyebabkan efficiency atau keberkesanan pelaksanaan dasar kerajaan dan perkhidmatan kepada orang awam adalah amat rendah dan teruk. Kita harus meneliti masalah ini dengan serius. Jika tidak, kita akan menghadapi kegagalan mendapatkan keyakinan orang ramai. Salah satu contoh ialah pagi tadi saya menerima aduan dari pemilik sebuah kilang proses untuk produk makanan laut beku, frozen seafood product, baru-baru ini bahawa apabila mereka memohon Certification of Accreditation Administration dari Negara China, mereka diperlukan mendaftar dan memohon dari Bahagian Keselamatan dan Kualiti Makanan di bawah Kementerian Kesihatan Malaysia di dalam Persekutuan bagi kelulusan mereka mengeksportkan makanan laut itu kepada China. Selepas menulis surat permohonan kepada bahagian tersebut ke peringkat daerah dan persekutuan, tetapi satu tarikh harus ditentu untuk meninjau kilang proses permohonan yang perlu mesti mendapat kelulusan daripada Kerajaan Persekutuan. Jadi ini mengambil masa. Selepas meninjau keputusan pemeriksaan itu daripada pegawai dari Sabah, jadi pegawai di Sabah pun tidak ada kuasa meneruskan satu pemeriksaan atau kajian daripada mereka. Kita mahu tulis juga menghantar balik di persekutuan untuk memberi keputusan. Jadi, ini saya tidak faham. Ambil dua bulan langkah-langkah dia untuk ambil satu permohonan. Jadi kepada rakyat Sabah, mereka tidak faham mengapa satu keputusan untuk menghantarkan tarikh untuk meninjau kajian itu pun satu kelulusan daripada persekutuan. Ini tidak masuk akal. Jadi di sini kita harap menyelesaikan masalah ini. Kerajaan Persekutuan harus menurunkan kuasa khas membuat keputusan kepada kerajaan negeri supaya pentadbiran kita lebih efisien dan berkesan. Jadi, Tuan Yang di-Pertua, satu lagi saya ingin sentuh ialah pengangkutan di Sabah sini sebab kita di Sabah selama ini kita yang ketinggalan berbanding di Semenanjung sebab industri Sabah tidak membangun dengan pesat. Antara satu faktor ialah kita tidak ada mempunyai pelabuhan-pelabuhan yang baik, kos pengangkutan yang tinggi, kekurangan infrastruktur pengangkutan seperti kereta api, jalan raya yang semua ini kita tidak boleh seimbang dengan Semenanjung di sini.