
DR.31.07.2017                                                        63                   

 
got to tell Sarawak selepas all these things undang-undang ini kita satu persatu, even 
pelantikan daripada sudut pengiktirafan ILC iaitu Indigenous Local Communities itu pun 
kita bincang dengan terperinci dengan semua pihak.  

Dalam masa yang sama, Sarawak dan Sabah itu Yang Berhormat, masih kita – 
macam saya orang Sarawak lah, we got to accept. Orang Semenanjung kena terima 
hakikat bahawa Sarawak and Sabah itu berlainan sedikit daripada sudut struktur di 
bawah Perlembagaan kita. Dia diberi sedikit ruang dan peluang untuk benda-benda lain. 
Jadi itu lah kenapa walaupun telah di lulus nanti tetapi oleh sebab undang-undang ini 
dalam struktur yang sebenar, dia merangkumi semua negeri di Malaysia.  

 Tuan Ignatius Dorell Leiking [Penampang]: [Bangun]  

Dato Sri Dr. Haji Wan Junaidi Tuanku Jaafar: Akan tetapi, penerimaan di 
Sarawak dan Sabah itu, akan berperingkat-peringkat as and when Sarawak and Sabah 
bersetuju menerima. 

Tuan Ignatius Dorell Leiking [Penampang]: Yang Berhormat Menteri boleh 
bertanya? Bukankah ini juga peluang kita untuk menjadi partner dalam persekutuan ini 
ataupun rakan kongsi dalam persekutuan ini di mana kita pun boleh menandatangani 
konvensyen ini sebagai Sabah, Sarawak dan Wilayah. Terima kasih. 

 Dato Sri Dr. Haji Wan Junaidi Tuanku Jaafar: Yang Berhormat, itu bukan saya 
yang menetapkannya. Tanya dengan United Nations, Yang Berhormat.  

Tuan Ignatius Dorell Leiking [Penampang]: Sebagai Yang Berhormat 
Menteri, Please! You should do this.   

Dato Sri Dr. Haji Wan Junaidi Tuanku Jaafar: Ada benda-benda yang saya 
tidak boleh buat, yang kita tidak boleh buat. Ia hanya pihak di sana. Ia tidak boleh 
menyatakan “Okey, Sarawak, Sabah ataupun Perlis, tandatangani berasingan”. Tidak 
boleh.  

 Tuan Ignatius Dorell Leiking [Penampang]: Wilayah Persekutuan, of 
course...... undang-undang.  

Dato Sri Dr. Haji Wan Junaidi Tuanku Jaafar: We have to go as a nation Yang 
Berhormat. Malaysia. Jadi saya ingat Yang Berhormat, soalan protokol dan konvensyen 
itu saya sudah... 

Dato’ Dr. Mohd. Khairuddin bin Aman Razali [Kuala Nerus]: Soalan sedikit 
sahaja.  Tadi Yang Berhormat Menteri sebut bahawa sebelum kita bawa rang undang-
undang ini, kita sudah buat satu perbincangan dengan semua negeri di seluruh Malaysia.  
Kalau semua sudah disettlekan perbincangannya, kenapa bangkit lagi pemisahan 1(2) 
dan 1(3) sebab dua-dua sudah, semua negeri telah kita dapat consultation mereka? 
Sahaja soalanlah. 

 Dato Sri Dr. Haji Wan Junaidi Tuanku Jaafar: Saya sudah jawab dua kali. 
Jadi, kalau saya hendak menjawab tiga kali Yang Berhormat, ada lagi yang keempat 
tanya saya.  Sarawak and Sabah is different. That is it. Jadi kita kena terima hakikat ini 
Yang Berhormat. Yang Berhormat pun kadang-kadang selalu berucap kata menghormati 
hak orang Sarawak dan orang Sabah. Sini sedikit sahaja kita bagi, Yang Berhormat 
sudah tanya. Berilah sedikit.   

Jadi Yang Berhormat Bandar Kuching, is not true. Saya hendak erode-kan 
kuasa Sarawak dan Sabah daripada sudut undang-undang ini. Kita bukan sahaja 
bincang, bahkan kita bagi provision. Saya berbincang dengan penggubal undang-undang 
ini, macam mana pelaksanaan.  Jadi saya diberi penjelasan dengan penuh sepenuhnya, 
bukan sahaja daripada pihak penggubal, daripada pihak AG tetapi saya sudah baca 
sendiri undang-undang ini bahawa Sarawak and Sabah, ada sedikit perbezaan daripada 
negeri-negeri yang lain.  Dalam penggubalan penubuhan Malaysia pun, dia memang 
berlainan juga Yang Berhormat. Satu orang sign on behalf Persekutuan Tanah Melayu 
dan satu group untuk Sarawak, satu group untuk Sabah dan satu group untuk Singapura. 
Itu sebab dia asas to us. Asas asal itu. Jadi bukan hendak membezakan. Yang 
Berhormat, itu yang pertama, soalan pokok yang ingin saya perjelaskan.  

Kedua, ingin saya perjelaskan soalan hutan. Sebab dia tidak berhubung kait 
dengan direct kepada undang-undang ini sendiri. Soalan hutan ini ialah keadaan hutan 
kita sekarang.  Ini kena baca Yang Berhormat. Tuan Yang di-Pertua, fakta yang sebenar. 
Kalau kita melihat di Semenanjung, di Sabah dan di Sarawak dibahagi kepada tiga hutan 
ini. Konservasi hutan.  Sebenarnya ada peningkatan, kalau dilihat di Sarawak semenjak 
Sabah pada tahun 2011.  Di Semenanjung, keluasannya ialah 5,807,005 tetapi ia 



got to tell Sarawak selepas all these things undang-undang ini kita satu persatu, even pelantikan daripada sudut pengiktirafan ILC iaitu Indigenous Local Communities itu pun kita bincang dengan terperinci dengan semua pihak. Dalam masa yang sama, Sarawak dan Sabah itu Yang Berhormat, masih kita- macam saya orang Sarawak lah, we got to accept. Orang Semenanjung kena terima hakikat bahawa Sarawak and Sabah itu berlainan sedikit daripada sudut struktur di bawah Perlembagaan kita. Dia diberi sedikit ruang dan peluang untuk benda-benda lain. Jadi itu lah kenapa walaupun telah di lulus nanti tetapi oleh sebab undang-undang ini dalam struktur yang sebenar, dia merangkumi semua negeri di Malaysia. Tuan Ignatius Dorell Leiking [Penampang]: [Bangun]. Dato Sri Dr. Haji Wan Junaidi Tuanku Jaafar: Akan tetapi, penerimaan di Sarawak dan Sabah itu, akan berperingkat-peringkat as and when Sarawak and Sabah bersetuju menerima. Tuan Ignatius Dorell Leiking [Penampang]: Yang Berhormat Menteri boleh bertanya? Bukankah ini juga peluang kita untuk menjadi partner dalam persekutuan ini ataupun rakan kongsi dalam persekutuan ini di mana kita pun boleh menandatangani konvensyen ini sebagai Sabah, Sarawak dan Wilayah. Terima kasih. Dato Sri Dr. Haji Wan Junaidi Tuanku Jaafar: Yang Berhormat, itu bukan saya yang menetapkannya. Tanya dengan United Nations, Yang Berhormat. Tuan Ignatius Dorell Leiking [Penampang]: Sebagai Yang Berhormat Menteri, Please! You should do this. Dato Sri Dr. Haji Wan Junaidi Tuanku Jaafar: Ada benda-benda yang saya tidak boleh buat, yang kita tidak boleh buat. Ia hanya pihak di sana. Ia tidak boleh menyatakan "Okey, Sarawak, Sabah ataupun Perlis, tandatangani berasingan". Tidak boleh. Tuan Ignatius Dorell Leiking [Penampang]: Wilayah Persekutuan, of course...... undang-undang. Dato Sri Dr. Haji Wan Junaidi Tuanku Jaafar: We have to go as a nation Yang Berhormat. Malaysia. Jadi saya ingat Yang Berhormat, soalan protokol dan konvensyen itu saya sudah... Dato' Dr. Mohd. Khairuddin bin Aman Razali [Kuala Nerus]: Soalan sedikit sahaja. Tadi Yang Berhormat Menteri sebut bahawa sebelum kita bawa rang undang- undang ini, kita sudah buat satu perbincangan dengan semua negeri di seluruh Malaysia. Kalau semua sudah disettlekan perbincangannya, kenapa bangkit lagi pemisahan 1(2) dan 1(3) sebab dua-dua sudah, semua negeri telah kita dapat consultation mereka? Sahaja soalanlah. Dato Sri Dr. Haji Wan Junaidi Tuanku Jaafar: Saya sudah jawab dua kali. Jadi, kalau saya hendak menjawab tiga kali Yang Berhormat, ada lagi yang keempat tanya saya. Sarawak and Sabah is different. That is it. Jadi kita kena terima hakikat ini Yang Berhormat. Yang Berhormat pun kadang-kadang selalu berucap kata menghormati hak orang Sarawak dan orang Sabah. Sini sedikit sahaja kita bagi, Yang Berhormat sudah tanya. Berilah sedikit. Jadi Yang Berhormat Bandar Kuching, is not true. Saya hendak erode-kan kuasa Sarawak dan Sabah daripada sudut undang-undang ini. Kita bukan sahaja bincang, bahkan kita bagi provision. Saya berbincang dengan penggubal undang-undang ini, macam mana pelaksanaan. Jadi saya diberi penjelasan dengan penuh sepenuhnya, bukan sahaja daripada pihak penggubal, daripada pihak AG tetapi saya sudah baca sendiri undang-undang ini bahawa Sarawak and Sabah, ada sedikit perbezaan daripada negeri-negeri yang lain. Dalam penggubalan penubuhan Malaysia pun, dia memang berlainan juga Yang Berhormat. Satu orang sign on behalf Persekutuan Tanah Melayu dan satu group untuk Sarawak, satu group untuk Sabah dan satu group untuk Singapura. Itu sebab dia asas to us. Asas asal itu. Jadi bukan hendak membezakan. Yang Berhormat, itu yang pertama, soalan pokok yang ingin saya perjelaskan. Kedua, ingin saya perjelaskan soalan hutan. Sebab dia tidak berhubung kait dengan direct kepada undang-undang ini sendiri. Soalan hutan ini ialah keadaan hutan kita sekarang. Ini kena baca Yang Berhormat. Tuan Yang di-Pertua, fakta yang sebenar. Kalau kita melihat di Semenanjung, di Sabah dan di Sarawak dibahagi kepada tiga hutan ini. Konservasi hutan. Sebenarnya ada peningkatan, kalau dilihat di Sarawak semenjak Sabah pada tahun 2011. Di Semenanjung, keluasannya ialah 5,807,005 tetapi ia.