
DR. 30.11.2010 78 

 
Semua ini adalah sumbangan kepada baseload yang kita tidak boleh lari 

daripada sumber-sumber yang memang tetap seperti yang kita bincangkan tadi 
mengenai nuklear. Nuklear ini boleh menjadi baseload kerana ia stable, tetapi 
mengenai solar, sisa kelapa sawit, angin – semua ini tidak stable. Kadang-kadang 
ada angin, kadang-kadang tidak ada angin. Semua ini menyebabkan ia tidak 
stable untuk dijadikan baseload. Oleh sebab itulah kita hari ini masih tercari-cari 
sumber tenaga bagi baseload, sama ada gas, arang batu, nuklear untuk dijadikan 
baseload bagi electricity untuk negara kita.  

Datuk Dr. Marcus Mojigoh [Putatan]: Terima kasih Tuan Pengerusi. Ini 
soal reliability Yang Berhormat Menteri. Kalau kita melihat apa sebenarnya yang 
berlaku di Sabah Yang Berhormat Menteri, masalah yang besar sekali yang 
melibatkan punca masalah di Sabah ini bukan sahaja masalah reliability, tetapi 
masalah maintenance, mesin yang sudah lama kerana kayu yang menjadi punca 
kekerapan iaitu 19.5% di Sabah.  

Keduanya mesin-mesin yang lama iaitu 18% lebih. Reliability mesin lama 
ini kalau kita melihat daripada cadangan Yang Berhormat Tuaran dan Yang 
Berhormat Tawau dalam soal wind ini, they are more reliable than apa yang kita 
ada sekarang sebenarnya mengikut apa yang saya baca di sini. Soal reliability ini 
mungkin bukan punca yang sebenar.  

Dato’ Sri Peter Chin Fah Kui: Yang Berhormat, kita tengoklah perkara ini 
yang menjadi operator ini kalau kita sebut operator, syarikat utiliti di Sabah ialah 
SESB, syarikat di Semenanjung Malaysia ialah TNB dan di Sarawak SEB. Mereka 
sebagai satu syarikat operasi tahu dari mana mereka mendapat loji elektrik. Kalau 
loji itu tidak cukup meyakinkan mereka tidak akan terima. Bukan saya kerana saya 
bukan operasinya. Mereka yang membuat operasi kena tahu dan yakin bahawa 
loji ini boleh dan loji itu tidak boleh. Inilah yang mereka pilih dan saya tidak boleh 
overruled mereka sebab soal operasi ini mereka yang lebih pakar.  

Yang Berhormat Putatan, mengenai NAS battery ini saya sudah banyak 
kali berbincang dengan mereka dan sebab ini teknologi yang baru walaupun dia 
ada – saya pernah lawat satu tempat di mana loji ini beroperasi di Tokyo. Saya 
minta mereka yang sangat yakin tentang teknologi mereka boleh datang ke Sabah 
dan buat satu atau dua projek yang disebutkan sebagai projek perintis 
(demonstration project) supaya mereka boleh meyakinkan kita semua bahawa 
inilah apa yang disebutkan oleh mereka. Saya juga berjanji kalau mereka ingin 
buat begini, kita akan minta kerjasama SESB supaya mereka membuat loji dahulu. 
Jangan buat 300 megawatt, tetapi buat lima megawatt dahulu sebagai projek 
demonstration. Itulah satu kaedah yang baik, yang akan menguntungkan kita di 
Malaysia khususnya Sabah ini. Apa salahnya kita mencubanya? Itu terpulang 
kepada syarikat ini kerana saya sudah berikan tawaran kepada mereka. Kalau 
mereka terima kita akan laksanakan projek perintis di Sabah.   

Akhir sekali Yang Berhormat Batu Gajah, saya ucapkan kalau dahulu 
mendapat jawapan yang tepat ini - saya hendak sebutlah di sini Yang Berhormat 
ya. Kalau Yang Berhormat hendakkan setiap bulan bacaan meter ini saya rasa itu 
susah sedikit, tetapi kalau dibaca dua bulan sekali kita boleh buat di kawasan 
mana sahaja. Kita boleh buat satu test run di mana apa sahaja masalah yang 
berlaku. Kalau sekali bil dibaca dan sekali tidak dibaca, maksud saya ialah dibuat 
anggaran berdasarkan kepada bil bulan yang dahulu. 

■1700 

Saya sudah bincang perkara ini dengan TNB dan mereka katakan kalau 
pakai meter reader ini, setiap bulan pergi melawat kawasan-kawasan atau rumah-



Semua ini adalah sumbangan kepada baseload yang kita tidak boleh lari. daripada sumber-sumber yang memang tetap seperti yang kita bincangkan tadi mengenai nuklear. Nuklear ini boleh menjadi baseload kerana ia stable, tetapi mengenai solar, sisa kelapa sawit, angin- semua ini tidak stable. Kadang-kadang ada angin, kadang-kadang tidak ada angin. Semua ini menyebabkan ia tidak stable untuk dijadikan baseload. Oleh sebab itulah kita hari ini masih tercari-cari sumber tenaga bagi baseload, sama ada gas, arang batu, nuklear untuk dijadikan baseload bagi electricity untuk negara kita. Datuk Dr. Marcus Mojigoh [Putatan]: Terima kasih Tuan Pengerusi. Ini soal reliability Yang Berhormat Menteri. Kalau kita melihat apa sebenarnya yang berlaku di Sabah Yang Berhormat Menteri, masalah yang besar sekali yang melibatkan punca masalah di Sabah ini bukan sahaja masalah reliability, tetapi masalah maintenance, mesin yang sudah lama kerana kayu yang menjadi punca kekerapan iaitu 19.5% di Sabah. Keduanya mesin-mesin yang lama iaitu 18% lebih. Reliability mesin lama ini kalau kita melihat daripada cadangan Yang Berhormat Tuaran dan Yang Berhormat Tawau dalam soal wind ini, they are more reliable than apa yang kita ada sekarang sebenarnya mengikut apa yang saya baca di sini. Soal reliability ini mungkin bukan punca yang sebenar. Dato' Sri Peter Chin Fah Kui: Yang Berhormat, kita tengoklah perkara ini yang menjadi operator ini kalau kita sebut operator, syarikat utiliti di Sabah ialah SESB, syarikat di Semenanjung Malaysia ialah TNB dan di Sarawak SEB. Mereka sebagai satu syarikat operasi tahu dari mana mereka mendapat loji elektrik. Kalau loji itu tidak cukup meyakinkan mereka tidak akan terima. Bukan saya kerana saya bukan operasinya. Mereka yang membuat operasi kena tahu dan yakin bahawa loji ini boleh dan loji itu tidak boleh. Inilah yang mereka pilih dan saya tidak boleh overruled mereka sebab soal operasi ini mereka yang lebih pakar. Yang Berhormat Putatan, mengenai NAS battery ini saya sudah banyak kali berbincang dengan mereka dan sebab ini teknologi yang baru walaupun dia ada- saya pernah lawat satu tempat di mana loji ini beroperasi di Tokyo. Saya minta mereka yang sangat yakin tentang teknologi mereka boleh datang ke Sabah dan buat satu atau dua projek yang disebutkan sebagai projek perintis (demonstration project) supaya mereka boleh meyakinkan kita semua bahawa inilah apa yang disebutkan oleh mereka. Saya juga berjanji kalau mereka ingin buat begini, kita akan minta kerjasama SESB supaya mereka membuat loji dahulu. Jangan buat 300 megawatt, tetapi buat lima megawatt dahulu sebagai projek demonstration. Itulah satu kaedah yang baik, yang akan menguntungkan kita di Malaysia khususnya Sabah ini. Apa salahnya kita mencubanya? Itu terpulang kepada syarikat ini kerana saya sudah berikan tawaran kepada mereka. Kalau mereka terima kita akan laksanakan projek perintis di Sabah. Akhir sekali Yang Berhormat Batu Gajah, saya ucapkan kalau dahulu mendapat jawapan yang tepat ini- saya hendak sebutlah di sini Yang Berhormat ya. Kalau Yang Berhormat hendakkan setiap bulan bacaan meter ini saya rasa itu susah sedikit, tetapi kalau dibaca dua bulan sekali kita boleh buat di kawasan mana sahaja. Kita boleh buat satu test run di mana apa sahaja masalah yang berlaku. Kalau sekali bil dibaca dan sekali tidak dibaca, maksud saya ialah dibuat anggaran berdasarkan kepada bil bulan yang dahulu. #1700. Saya sudah bincang perkara ini dengan TNB dan mereka katakan kalau pakai meter reader ini, setiap bulan pergi melawat kawasan-kawasan atau rumah-.