
66 DR.30.10.2002 
 

 

 Tuan Haji Wan Junaidi bin Tuanku Jaafar: Terima kasih Tuan Pengerusi.  Saya 
sikit sahaja Tuan Pengerusi [Disampuk] janganlah ketawa.  FELDA tidak ada di tempat 
saya, tadi Tuan Pengerusi soal kementerian ini saya ingat kita ini okeylah tadi, saya ingat 
semua settle down tetapi nampaknya hangat juga kementerian ini.  

 Saya ingin menyentuh Butiran 050000 – Pembangunan Koperasi. Saya akan 
bincang di bawah tajuk ini sahaja Tuan Pengerusi kerana FELDA tidak ada di kawasan 
saya, mungkin negeri Sarawak pun tidak banyak sangat. Soal Pembangunan Koperasi.  
Saya pernah mencadangkan kepada kementerian bahawa pembangunan terutama sekali di 
Sarawak masih di peringkat ataupun di tahap yang amat menyedihkan. Oleh kerana banyak 
sebab yang tertentu yang perlu diatasi oleh pihak kementerian menerusi Jabatan Koperasi 
di peringkat negeri, umpamanya Sarawak tidaklah boleh dibandingkan dengan mana-mana 
negeri di semenanjung oleh kerana Sarawak itu tidak ubah seluruh Semenanjung Malaysia 
besarnya iaitu kurang 5,000 square kilometer sahaja. Lagipun dalam keadaan yang sama, 
walaupun besar tetapi perhubungannya masih jauh ke belakang. Jadi, dalam keadaan 
sedemikianlah maka kenapa jabatan koperasi di peringkat negeri mempunyai banyak 
batasan untuk melawat semua koperasi-koperasi dan memberi bimbingan, memberi kursus 
dan pelbagai lagi kepada koperasi di seluruh negeri Sarawak.   

 Jadi tidak hairanlah kalau koperasi di negeri Sarawak tidak begitu maju, tidak 
begitu menyerlah dan tidak berprestasi tinggi walaupun ada semangat mahu terlibat dengan 
pergerakan koperasi ini. Bahkan koperasi boleh menjadi satu lagi  instrumen, penyimpanan 
wang dan sebagainya ataupun instrumen untuk memajukan bumiputera dan pihak 
masyarakat Malaysia terlibat dalam business yang berbagai-bagai.  

 Jadi dalam keadaan sedemikian, pegawai tidak berkemampuan oleh kerana 
sumber kewangan yang tidak mencukupi terutama sekali dalam soal pengangkutan, 
transport and traveling, dengan izin, di seluruh Sarawak. Jadi saya pernah minta dan 
sampai sekarang saya telah dimaklumkan bahawa sokongan yang diberikan kepada 
jabatan koperasi di seluruh Sarawak belum lagi sampai ke tahap yang saya harapkan. 

 Saya berharap pihak kementerian melihat bukan sahaja dari segi sumber 
kewangan untuk transport and traveling dengan izin  tetapi juga dari segi pegawainya.  
Tidak boleh disifatkan bahwa di satu negeri mengikut ramai penduduknya di Semenanjung 
di mana kita gunakan sebagai sukatan untuk memberi pegawai-pegawai di seluruh 
Sarawak  kerana hendak pergi ke Ulu Baram umpamanya ada banyak koperasi tetapi 
makan masa satu minggu pergi dan satu minggu balik. Dua minggu untuk satu pegawai 
pergi, kalau dua orang pegawai pergi, makna dua pegawai tidak boleh pergi ke mana-mana 
lagi, hanya pergi ke Ulu Baram sahaja mungkin melawat tiga atau empat koperasi.  Jadi 
maknanya pegawai dan peruntukan kewangan di Sarawak mestilah diberi lebih banyak 
kalau kita serius hendak menangani masalah pembangunan koperasi di negeri Sarawak.   

Yang kedua Tuan Pengerusi, saya menyentuh secara ringkas dua perkara ini 
sahaja iaitu dalam bidang pengurusan koperasi.  Kalau kita lihat banyak koperasi 
ditubuhkan oleh pegawai-pegawai kerajaan iaitu oleh suatu jabatan kerajaan umpamanya 
jabatan polis, pendidikan dan banyak lagi.  Mereka ini mempunyai latar belakang yang 
khusus bukan latar perniagaan - tidak, mereka tidak mempunyai satu kemahiran dan tidak 
mempunyai satu pengetahuan langsung dari segi pengurusan koperasi juga daripada segi 
perniagaan, tapi bidang koperasi ini, dalam pandangan saya inilah bidang dia untuk 
kewangan dan juga menguruskan perniagaan. Tetapi masalah ini telah ditunjuk menyerlah, 
apabila banyak koperasi di Sarawak umpamanya, saya  menumpu kepada soalan di 
Sarawak, kita melihat bahawa koperasi ditubuh, kerajaan membantu terutama sekali 
kerajaan negeri memberi tanah dan sebagainya, tapi kita lihat semua pembangunan 
koperasi itu atau pembangunan-pembangunan tanah yang telah diberi oleh pihak kerajaan 
itu telah didapati tidak berjaya dan mengalami kegagalan. Ini oleh kerana mereka ini 
bukanlah mahir dalam segi pengurusan, walaupun seseorang itu sebagai guru dia bijak 
mengajar tetapi dia tidak bijak sebagai peniaga. Walaupun seorang profesor itu mahir 
mungkin mempunyai MBA tapi berilah perniagaan kepada dia, mungkin dia gagal dalam 
menjalankan perniagaan. Jadi satu, soalannya academic qualification.   

Yang kedua ialah profesional pengurusan perniagaan  tetapi  dalam masa yang 
sama badan koperasi ini dilantik tiap-tiap kali AGM ataupun persidangan hujung tahun 



Tuan Haji Wan Junaidi bin Tuanku Jaafar: Terima kasih Tuan Pengerusi. Saya sikit sahaja Tuan Pengerusi [Disampuk] janganlah ketawa. FELDA tidak ada di tempat saya, tadi Tuan Pengerusi soal kementerian ini saya ingat kita ini okeylah tadi, saya ingat semua settle down tetapi nampaknya hangat juga kementerian ini. Saya ingin menyentuh Butiran 050000- Pembangunan Koperasi. Saya akan bincang di bawah tajuk ini sahaja Tuan Pengerusi kerana FELDA tidak ada di kawasan saya, mungkin negeri Sarawak pun tidak banyak sangat. Soal Pembangunan Koperasi. Saya pernah mencadangkan kepada kementerian bahawa pembangunan terutama sekali di Sarawak masih di peringkat ataupun di tahap yang amat menyedihkan. Oleh kerana banyak sebab yang tertentu yang perlu diatasi oleh pihak kementerian menerusi Jabatan Koperasi di peringkat negeri, umpamanya Sarawak tidaklah boleh dibandingkan dengan mana-mana negeri di semenanjung oleh kerana Sarawak itu tidak ubah seluruh Semenanjung Malaysia besarnya iaitu kurang 5,000 square kilometer sahaja. Lagipun dalam keadaan yang sama, walaupun besar tetapi perhubungannya masih jauh ke belakang. Jadi, dalam keadaan sedemikianlah maka kenapa jabatan koperasi di peringkat negeri mempunyai banyak batasan untuk melawat semua koperasi-koperasi dan memberi bimbingan, memberi kursus dan pelbagai lagi kepada koperasi di seluruh negeri Sarawak. Jadi tidak hairanlah kalau koperasi di negeri Sarawak tidak begitu maju, tidak begitu menyerlah dan tidak berprestasi tinggi walaupun ada semangat mahu terlibat dengan pergerakan koperasi ini. Bahkan koperasi boleh menjadi satu lagi instrumen, penyimpanan wang dan sebagainya ataupun instrumen untuk memajukan bumiputera dan pihak masyarakat Malaysia terlibat dalam business yang berbagai-bagai. Jadi dalam keadaan sedemikian, pegawai tidak berkemampuan oleh kerana sumber kewangan yang tidak mencukupi terutama sekali dalam soal pengangkutan, transport and traveling, dengan izin, di seluruh Sarawak. Jadi saya pernah minta dan sampai sekarang saya telah dimaklumkan bahawa sokongan yang diberikan kepada jabatan koperasi di seluruh Sarawak belum lagi sampai ke tahap yang saya harapkan. Saya berharap pihak kementerian melihat bukan sahaja dari segi sumber kewangan untuk transport and traveling dengan izin tetapi juga dari segi pegawainya. Tidak boleh disifatkan bahwa di satu negeri mengikut ramai penduduknya di Semenanjung di mana kita gunakan sebagai sukatan untuk memberi pegawai-pegawai di seluruh Sarawak kerana hendak pergi ke Ulu Baram umpamanya ada banyak koperasi tetapi makan masa satu minggu pergi dan satu minggu balik. Dua minggu untuk satu pegawai pergi, kalau dua orang pegawai pergi, makna dua pegawai tidak boleh pergi ke mana-mana lagi, hanya pergi ke Ulu Baram sahaja mungkin melawat tiga atau empat koperasi. Jadi maknanya pegawai dan peruntukan kewangan di Sarawak mestilah diberi lebih banyak kalau kita serius hendak menangani masalah pembangunan koperasi di negeri Sarawak. Yang kedua Tuan Pengerusi, saya menyentuh secara ringkas dua perkara ini sahaja iaitu dalam bidang pengurusan koperasi. Kalau kita lihat banyak koperasi ditubuhkan oleh pegawai-pegawai kerajaan iaitu oleh suatu jabatan kerajaan umpamanya jabatan polis, pendidikan dan banyak lagi. Mereka ini mempunyai latar belakang yang khusus bukan latar perniagaan- tidak, mereka tidak mempunyai satu kemahiran dan tidak mempunyai satu pengetahuan langsung dari segi pengurusan koperasi juga daripada segi perniagaan, tapi bidang koperasi ini, dalam pandangan saya inilah bidang dia untuk kewangan dan juga menguruskan perniagaan. Tetapi masalah ini telah ditunjuk menyerlah, apabila banyak koperasi di Sarawak umpamanya, saya menumpu kepada soalan di Sarawak, kita melihat bahawa koperasi ditubuh, kerajaan membantu terutama sekali kerajaan negeri memberi tanah dan sebagainya, tapi kita lihat semua pembangunan koperasi itu atau pembangunan-pembangunan tanah yang telah diberi oleh pihak kerajaan itu telah didapati tidak berjaya dan mengalami kegagalan. Ini oleh kerana mereka ini bukanlah mahir dalam segi pengurusan, walaupun seseorang itu sebagai guru dia bijak mengajar tetapi dia tidak bijak sebagai peniaga. Walaupun seorang profesor itu mahir mungkin mempunyai MBA tapi berilah perniagaan kepada dia, mungkin dia gagal dalam menjalankan perniagaan. Jadi satu, soalannya academic qualification. Yang kedua ialah profesional pengurusan perniagaan tetapi dalam masa yang sama badan koperasi ini dilantik tiap-tiap kali AGM ataupun persidangan hujung tahun.