maixbach/insert-vnese-accent huggingface dataset:
Suy thoái kéo dài từ 2 năm trở lên.Cũng có nhiều sự khác nhau về khoảng thời gian khủng hoảng thông qua các định nghĩa. Một số nhà kinh tế học chỉ đề cập đến thời kỳ mà hoạt động kinh tế đang giảm sút. Tuy nhiên, việc sử dụng phổ biến hơn cũng bao gồm thời gian cho đến khi hoạt động kinh tế trở lại gần mức bình thường.Suy thoái được định nghĩa ngắn gọn là một giai đoạn suy giảm hoạt động kinh tế trải rộng trên toàn nền kinh tế (theo NBER). Theo định nghĩa đầu tiên, mỗi đợt khủng hoảng sẽ luôn đồng thời với một đợt suy thoái, vì sự khác biệt giữa đợt khủng hoảng và đợt suy thoái là mức độ nghiêm trọng của sự sa sút trong hoạt động kinh tế. Nói cách khác, mỗi đợt khủng hoảng luôn là một đợt suy thoái, có cùng ngày bắt đầu và kết thúc và có cùng thời gian.
Theo định nghĩa thứ hai, khủng hoảng và suy thoái sẽ luôn là những sự kiện riêng biệt, tuy nhiên, có cùng ngày bắt đầu. Định nghĩa về khủng hoảng này ngụ ý rằng suy thoái và khủng hoảng sẽ có ngày kết thúc khác nhau và do đó thời gian cũng khác nhau. Theo định nghĩa này, thời gian khủng hoảng sẽ luôn đại hơn thời gian suy thoái bắt đầu cùng một ngày.
Một ví dụ hữu ích là sự khác biệt về niên đại của cuộc đại khủng hoảng ở Hoa Kỳ dưới góc nhìn của các định nghĩa thay thế. Sử dụng định nghĩa thứ hai về khủng hoảng, hầu hết các nhà kinh tế học gọi đại khủng hoảng, là giai đoạn từ năm 1929 đến 1941. Mặt khác, sử dụng định nghĩa thứ nhất, cuộc khủng hoảng bắt đầu vào tháng 8 năm 1929 kéo đại đến tháng 3 năm 1933. Lưu ý rằng NBER, mà công bố ngày suy thoái (thay vì khủng hoảng) của nền kinh tế Hoa Kỳ, đã xác định hai cuộc suy thoái trong thời kỳ đó. Lần đầu tiên từ tháng 8 năm 1929 đến tháng 3 năm 1933 và lần thứ hai bắt đầu vào tháng 5 năm 1937 và kết thúc vào tháng 6 năm 1938.
Việc sử dụng phổ biến cụm từ "đại khủng hoảng" cho cuộc khủng hoảng những năm 1930 được cho là thường xuyên nhất của nhà kinh tế học người Anh Lionel Robbins, người có cuốn sách năm 1934 The Great Depression được cho là chính thức hóa cụm từ này, mặc dù tổng thống Mỹ Herbert Hoover được nhiều người cho là có  phổ biến thuật ngữ / cụm từ, đề cập một cách không chính thức về khủng hoảng là "khủng hoảng", với những cách sử dụng như "khủng hoảng kinh tế không thể chữa khỏi bằng hành động lập pháp hoặc tuyên bố hành pháp", (Tháng 12 năm 1930, Thông điệp gửi Quốc hội) và "Tôi không cần kiểm kê lại với bạn rằng thế giới đang trải qua một cuộc đại khủng hoảng"(1931).
Do thiếu một định nghĩa thống nhất và các mối liên hệ tiêu cực mạnh mẽ, việc mô tả đặc điểm của bất kỳ thời kỳ nào là "khủng hoảng" là điều dễ gây tranh cãi. Thuật ngữ này thường được sử dụng cho các cuộc khủng hoảng khu vực từ đầu thế kỷ 19 cho đến những năm 1930 và cho các cuộc khủng hoảng lan rộng hơn trong những năm 1870 và 1930, nhưng các cuộc khủng hoảng kinh tế kể từ năm 1945 thường được gọi là "suy thoái", với cuộc khủng hoảng toàn cầu năm 1970 được gọi là giống như "lạm phát đình trệ", nhưng không phải là khủng hoảng. Hai kỷ nguyên duy nhất thường được gọi là "thời kỳ khủng hoảng" vào thời điểm hiện tại là những năm 1870 và 1930.Ở một mức độ nào đó, đây chỉ đơn giản là một sự thay đổi về mặt phong cách, tương tự như sự suy giảm trong việc sử dụng "hoảng loạn" để chỉ các cuộc khủng hoảng tài chính, nhưng nó cũng phản ánh rằng chu kỳ kinh tế - cả ở Hoa Kỳ và ở hầu hết các nước OECD - mặc dù hoàn toàn không phải - đã ôn hòa hơn kể từ năm 1945.
Đã có nhiều thời kỳ kinh tế kém hiệu quả kéo đại ở các quốc gia / khu vực cụ thể kể từ năm 1945, được trình bày chi tiết dưới đây, nhưng việc gọi chúng là "khủng hoảng" vẫn còn gây tranh cãi. Chu kỳ kinh tế 2008-2009, bao gồm cuộc khủng hoảng toàn cầu quan trọng nhất kể từ cuộc đại khủng hoảng, đôi khi được gọi là một cuộc suy thoái, nhưng thuật ngữ này không được sử dụng rộng rãi, thay vào đó, giai đoạn này được gọi bằng các thuật ngữ khác, chẳng hạn như "đại suy thoái".
Cuộc Đại khủng hoảng lớn nhất mọi thời đại xảy ra trong cuộc Tổng khủng hoảng. Tỉnh nhà Minh của Trung Quốc bị phá sản và Chế độ quân chủ Stuart lâm vào cuộc nội chiến trên ba mặt trận ở Ireland, Scotland và Anh. Thomas Hobbes, một triết gia người Anh, đã tạo ra lời giải thích đầu tiên được ghi lại về sự cần thiết của một Hợp đồng xã hội phổ quát trong cuốn sách Leviathan năm 1652 của ông dựa trên tình trạng khốn khổ chung trong xã hội trong thời kỳ này.
Sự suy thoái này được thừa nhận là một cuộc Đại khủng hoảng tồi tệ hơn so với cuộc Đại khủng hoảng sau đó vào những năm 1930. Cuộc suy thoái lớn này đã kết thúc ở Hoa Kỳ do cơn sốt vàng ở California và sự bổ sung gấp mười lần của nó vào dự trữ vàng của Hoa Kỳ. Cũng như hầu hết các cuộc suy thoái lớn, nó được theo sau bởi thời kỳ ba mươi năm của nền kinh tế bùng nổ ở Hoa Kỳ, mà ngày nay được gọi là Cách mạng Công nghiệp lần thứ hai (những năm 1850).
Sự hoảng loạn năm 1837 là một cuộc khủng hoảng tài chính của Mỹ, được xây dựng trên một thị trường bất động sản đầu cơ. Sự ảo tưởng vỡ vào ngày 10 tháng 5 năm 1837 tại thành phố New York, khi mọi ngân hàng ngừng thanh toán bằng tiền đúc vàng và bạc. Sau đó là cơn khủng hoảng kéo dài 5 năm, với sự thất bại của các ngân hàng và tỷ lệ thất nghiệp cao kỷ lục.
Cuộc Đại khủng hoảng những năm 1930 đã ảnh hưởng đến hầu hết các nền kinh tế quốc gia trên thế giới. Sự suy thoái này thường được coi là bắt đầu với sự sụp đổ của Phố Wall năm 1929, và cuộc khủng hoảng nhanh chóng lan sang các nền kinh tế quốc gia khác. Từ năm 1929 đến năm 1933, tổng sản phẩm quốc dân của Hoa Kỳ giảm 33% trong khi tỷ lệ thất nghiệp tăng lên 25% (chỉ riêng tỷ lệ thất nghiệp công nghiệp đã tăng lên xấp xỉ 35% - việc làm của Hoa Kỳ vẫn là nông nghiệp trên 25%).
Ảnh hưởng lâu dài của cuộc Đại khủng hoảng là sự ra đi của mọi loại tiền tệ chính khỏi chế độ bản vị vàng, mặc dù động lực ban đầu cho điều này là Chiến tranh Thế giới thứ hai (xem Hiệp ước Bretton Woods).
Năm 2005, giá dầu liên tục tăng và nền kinh tế phát triển quá nóng do bãi bỏ quy định đã dẫn đến sự suy thoái dần dần của nền kinh tế thế giới với lạm phát và thất nghiệp gia tăng khi tăng trưởng chậm lại: Bong bóng nhà đất ở Mỹ bùng nổ vào năm 2007, và nền kinh tế Mỹ rơi vào suy thoái. Điều này dẫn đến sự thất bại của nhiều tổ chức tài chính nổi tiếng trong suốt năm 2008, đáng chú ý nhất là Lehman Brothers, dẫn đến mất hàng triệu việc làm.
Định nghĩa này cũng bao gồm hoạt động kinh tế của New Zealand từ năm 1974 đến năm 1992 và Thụy Sĩ từ năm 1973 đến nay, mặc dù việc chỉ định này cho Thụy Sĩ đã gây tranh cãi.Từ năm 1980 đến năm 2000, Châu Phi cận Sahara nhìn chung đã bị giảm mức thu nhập tuyệt đối.
Công nghiệp dầu khí bao gồm các hoạt động khai thác, chiết tách, lọc, vận chuyển (thường bằng các tàu dầu và đường ống), và tiếp thị các sản phẩm dầu mỏ. Phần lớn các sản phẩm của ngành công nghiệp này là dầu nhiên liệu và xăng. Dầu mỏ là nguyên liệu thô dùng để sản xuất các sản phẩm hóa học như dược phẩm, dung môi, phân bón, thuốc trừ sâu và nhựa tổng hợp. Ngành công nghiệp này thường được chia thành các phần chính như: thượng nguồn và hạ nguồn. Ngoài ra còn có phần trung nguồn nhưng đôi khi nó được gộp vào phần hạ nguồn.
Dầu mỏ xuất hiện trong tự nhiên ở dạng lỏng được tìm thấy trong các thành hệ đá. Nó bao gồm hỗn hợp của các hydrocarbon có nhiều khối lượng khác nhau và các hợp chất hữu cơ khác. Người ta chấp nhận một cách tổng quát rằng dầu giống như các nhiên liệu hóa thạch khác được tạo ra từ xác của các động thực vật bị hóa thạch chịu tác động bởi nhiệt độ vá áp suất trong vỏ Trái Đất qua hàng trăm triệu năm. Theo thời gian, các vật chất bị phân hủy bị phủ bởi các lớp bùn và bột, bị nhấn chìm vào trong vỏ Trái Đất và được bảo tồn ở đây giữa các lớp nóng và bị nén dần dần biến đổi thành các vỉa dầu khí.
Dầu mỏ ở dạng tự nhiên đã được con người sử dụng cách đây hơn 5.000 năm. Nhìn chung dầu đã được sử dụng từ rất sớm trong lịch sử loài người để giữ cho ngọn lửa cháy, và cũng dùng trong chiến tranh. Nhữngg tấm gỗ được khắc bằng tiếng Ba Tư cổ đại cho thấy những ứng dụng làm thuốc và thắp sáng bằng dầu mỏ trong cấp thượng lưu trong xã hội. Trung Quốc cổ đại cũng từng đốt dầu váng để thấp sáng.
Ngành công nghiệp dầu khí trước đây được thành lập từ thế kỷ thứ 8, khi các đường phố ở Baghdad được trải bằng hắc ín, một sản phẩm được tách ra từ dầu mỏ bằng chưng cất phá hủy. Trong thế kỷ 9, các mỏ dầu được khai thác ở các khu vực xung quanh Baku, Azerbaijan ngày nay để sản xuất napta. Các mỏ này được al-Masudi miêu tả trong thế kỷ 10 và Marco Polo vào thế kỷ 13, họ đã miêu tả các sản phẩm lấy lên từ các giếng dầu này trên hàng trăm tàu hàng. Dầu mỏ được al-Razi chưng cất vào thế kỷ 9 và tạo ra các sản phẩm như kerosene trong alembic, loại này được ông sử dụng cho phát minh của mình là đèn kerosene trong công nghiệp đèn dầu.Sự quan trọng của nó trong nền kinh tế thế giới liên quan đến gỗ và than, tất cả dùng để sưởi và nấu ăn, và dầu cá được sử dụng để thắp sáng trong thế kỷ 19. Công nghiệp dầu khí nổi lên ở Canada và Hoa Kỳ cung cấp nhiên liệu cho cuộc cách mạng công nghiệp.
Cuộc cách mạng công nghiệp thúc đẩy sự gia tăng nhu cầu năng lượng mà chủ yếu đó là than cùng với các nguồn khác như dầu cá. Tuy nhiên, người ta phát hiện ra rằng kerosene có thể được chiết tách từ dầu thô có thể dùng để thấp sáng và sưởi ấm. Dầu mỏ có nhu cầu rất lớn, vào thế kỷ 20 đã là một mặt hàng có giá trị nhất trên thị trường thế giới.
Đại suy thoái (tiếng Anh: Great Recession) hay cuộc suy thoái toàn cầu 2009 là cuộc suy thoái kinh tế và suy giảm tốc độ tăng trưởng kinh tế diễn ra đồng thời ở nhiều nước, nhiều khu vực trên thế giới, có nguồn gốc từ suy thoái kinh tế Hoa Kỳ cuối thập niên 2000 và khủng hoảng tài chính 2007-2010. Mức độ và quy mô của đợt suy thoái này lớn đến mức nhiều người gọi nó Đại Suy thoái. (hay đôi khi còn gọi là Tiểu Khủng hoảng, Suy thoái dài, hoặc Suy thoái toàn cầu 2009) Thậm chí có người gọi nó là Đại Khủng hoảng thứ hai mặc dù các học giả kinh tế không nghĩ như vậy.
Bong bóng bất động sản của Hoa Kỳ bị vỡ dẫn tới khủng hoảng tín dụng nhà ở thứ cấp rồi phát triển thành một cuộc khủng hoảng tài chính mà hậu quả là tình trạng đói tín dụng ảnh hưởng tới khu vực kinh tế thực. Vỡ bong bóng nhà ở cũng dẫn tới suy giảm tiêu dùng cá nhân ở Hoa Kỳ. Sự bất trắc trong đời sống kinh tế và kinh doanh càng làm cho tiêu dùng và sản xuất bị hạn chế. Ba nhân tố này gây ra suy thoái kinh tế ở Hoa Kỳ từ năm 2008. Nhiều nước trên thế giới có các tổ chức tài chính đã tham gia vào thị trường tín dụng nhà ở thứ cấp ở Hoa Kỳ. Khi các tổ chức tài chính này bị thua lỗ, tình trạng rối loạn tài chính, thậm chí là khủng hoảng tài chính đã xảy ra ở nhiều nước khiến cho các nước này rơi vào suy thoái kinh tế hoặc suy giảm tốc độ tăng trưởng. Do Hoa Kỳ, châu Âu và Nhật Bản là những thị trường xuất khẩu quan trọng của nhiều nước đang phát triển (nhất là khu vực Đông Á) nên suy thoái và suy giảm tăng trưởng kinh tế từ thế giới phát triển đã làm giảm xuất khẩu của các nước đang phát triển. Đồng thời, vì các nước phát triển là nguồn cung cấp các khoản vay ngân hàng, các khoản vốn đầu tư trực tiếp và gián tiếp cho các nước đang phát triển, nên khi các nước phát triển dừng cho vay, dừng giải ngân hay rút vốn về, nhiều nền kinh tế đang phát triển đã bị tác động tiêu cực nghiêm trọng. Giảm sản xuất trên quy mô toàn cầu dẫn tới giảm lượng cầu về năng lượng và nguyên liệu, khiến cho các nước xuất khẩu dầu và nguyên liệu bị giảm đáng kể nguồn thu từ xuất khẩu các yếu tố này. Vì thế, suy thoái và suy giảm tốc độ tăng trưởng kinh tế lan sang cả các nước xuất khẩu dầu mỏ ở Trung Đông, Nam Mỹ, Trung Á và Nga vốn được lợi suốt một thời gian khá dài từ giá dầu tăng.Để ngăn chặn suy giảm tăng trưởng, khôi phục kinh tế, hầu hết các nước bị tác động đã áp dụng tích cực chính sách kích thích kinh tế, đặc biệt là kích cầu, khiến cho có nhiều quan điểm khẳng định sự trở lại của chủ nghĩa Keynes. Sự hợp tác quốc tế thông qua diễn đàn G20 đã làm tăng vị thế của các nước đang phát triển, nhất là của Trung Quốc.Đến giữa năm 2009, dấu hiệu phục hồi kinh tế đã bắt đầu thấy ở các nước bị tác động.
Các nước phát triển nói chung bắt đầu suy giảm tốc độ tăng trưởng từ quý III năm 2007 và GDP bắt đầu giảm từ quý III năm 2008. Quý IV năm 2008 ghi nhận mức thu hẹp GDP của các nước phát triển nói chung lên đến 7,97%.Hoa Kỳ là trung tâm của suy thoái kinh tế toàn cầu mặc dù không phải là nước suy thoái nghiêm trọng nhất. Theo cách xác định suy thoái kinh tế của NBER, kinh tế Hoa Kỳ rơi vào suy thoái từ tháng 12 năm 2007. Còn theo cách xác định suy thoái tức là 2 quý liên tục có GDP giảm thì kinh tế Hoa Kỳ rơi vào suy thoái bắt đầu từ quý III năm 2008 với mức giảm lớn kỷ lục kể từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai. Quỹ Tiền tệ Quốc tế ước lượng rằng nền kinh tế Hoa Kỳ năm 2009 thu hẹp 2,6%. Tỷ lệ thất nghiệp ở Hoa Kỳ đã tăng từ mức 4,9% vào tháng 12 năm 2007 lên 9,5% vào tháng 6 năm 2009. Nhiều ngành kinh tế của Hoa Kỳ thu hẹp sản xuất. Ngành chế tạo ô tô bị khủng hoảng nghiêm trọng đến mức Big Three phải bán đi một số thương hiệu và chi nhánh của mình. GM và Chrysler phải chịu phá sản và chấp nhận tái cơ cấu dưới sự giám sát của Chính phủ.
Trong các nước phát triển, Đức và Nhật Bản là những nước mà GDP giảm mạnh nhất. Cả hai đều là những nền kinh tế hướng vào xuất khẩu và bị tác động tiêu cực nghiêm trọng. Nhiều thể chế tài chính của Đức tham gia vào thị trường tín dụng thứ cấp ở Hoa Kỳ khiến cho khu vực tài chính của Đức bị rối loạn. Tuy khu vực tài chính của Nhật Bản vẫn vững vàng, nhưng việc có nhiều công ty Hoa Kỳ phát hành trái phiếu tại thị trường chứng khoán Tokyo đã khiến cho thị trường chứng khoán của Nhật Bản bị chao đảo và ảnh hưởng tới khả năng huy động vốn của các công ty Nhật Bản. Hậu quả là cả hai nước đều lâm vào suy thoái từ quý II năm 2008. Năm 2009, GDP của Đức giảm 6,2%; và dự báo sẽ còn giảm trong năm 2010. Còn GDP của Nhật Bản năm 2009 cũng giảm tới 6%. Thống kê cho thấy Nhật Bản đã bị giảm kim ngạch xuất khẩu và giảm sản lượng sản xuất ở mức kỷ lục. Những nước phát triển lớn khác bị giảm GDP là Anh, Canada, Pháp, Tây Ban Nha, Ý. Cả khu vực đồng euro nói chung giảm 4,8% trong năm 2009 và dự báo sẽ còn giảm 0,3% trong năm 2010.Trong các nước OECD, chỉ có Hy Lạp, Hàn Quốc, Ba Lan, Slovaky là không bị rơi vào suy thoái kinh tế (theo cách xác định suy thoái là hai quý liên tục tăng trưởng dưới 0), song vẫn bị suy giảm tốc độ tăng trưởng.Các nước công nghiệp hóa mới châu Á đều là những nền kinh tế theo định hướng xuất khẩu. Suy giảm tăng trưởng kinh tế thế giới đã làm GDP của các nước này đang từ chỗ tăng tới 5,1% trong năm 2005 giảm xuống chỉ còn tăng 1,5% trong năm 2008 và dự kiến sẽ giảm 5,2% trong năm 2009. Các nước và lãnh thổ lâm vào suy thoái là Hồng Kông và Singapore (từ quý IV năm 2008).
Ấn Độ, Brasil và Trung Quốc bị suy giảm tốc độ tăng trưởng trong năm 2008 nhưng đã nhanh chóng trở lại tăng trưởng nhanh trong năm 2009. Nga bị khủng hoảng tài chính trong năm 2008 với giá chứng khoán sụt giảm mạnh, đồng rúp mất giá, một số ngân hàng bị đổ vỡ. Nguyên nhân khủng hoảng tài chính ở Nga là do những bất an từ phía các nhà đầu tư liên quan đến căng thẳng chính trị-quân sự Nga-Georgia, liên quan đến việc giá dầu thế giới giảm mạnh, sự chỉ trích của Thủ tướng Putin đối với tập đoàn Mechel. Kinh tế Nga lâm vào suy thoái từ đầu năm 2009.
Kết quả tăng trưởng kinh tế được xem là tốt so với các nước phát triển đã giúp cho BRIC có tiếng nói hơn trong G-20. Các nước này đều cố gắng đàm phán để tăng tỷ lệ phiếu bầu của mình ở Quỹ Tiền tệ Quốc tế.
Trong các nước đang phát triển, những nước thuộc SNG bị tác động nghiêm trọng. Các nước này bị đồng thời nhiều cú sốc: những rối loạn tài chính khiến cho các nước này trở nên khó tiếp cận các nguồn tài chính nước ngoài (các nước này vốn đi vay nước ngoài nhiều để đầu tư phát triển kinh tế trong nước), nhu cầu đối với hàng xuất khẩu của họ giảm do kinh tế các nước và các khu vực trên thế giới xấu đi, giá nguyên liệu-năng lượng giảm, kiều hối giảm do thu nhập của người lao động xuất khẩu của các nước này giảm. Các nước Belarus, Ukraine, Armenia đã phải xin IMF giúp đỡ tài chính. Thống kê của IMF cho thấy GDP của Ukraine năm 2009 giảm tới 8% và của Armenia giảm tới 5%. Các nước SNG khác có GDP giảm là Kazakhstan, Belarus và Mondova. Các nước còn lại tuy vẫn tăng được GDP nhưng với tốc độ không cao bằng thời gian trước.Các nước đang phát triển châu Á hầu hết đều bị giảm tốc độ tăng trưởng, thậm chí có nước còn tăng trưởng âm. Các nước Bangladesh, Indonesia, Pakistan, Việt Nam vốn có mức tăng trưởng trên dưới 6% trong các năm 2007 và 2008, sang năm 2009 chỉ còn tăng trưởng trên dưới 3%. Các nước Malaysia và Thái Lan tăng trưởng với tốc độ -3,0% và -3,5% trong năm 2009.Các nền kinh tế Mỹ Latinh vốn có độ mở cao và phụ thuộc vào vốn nước ngoài và xuất khẩu nguyên liệu-năng lượng. Vì thế, các nước trong khu vực này bị suy giảm tốc độ tăng trưởng kinh tế ở mức độ khác lớn. Mexico bị suy giảm nhiều nhất do nền kinh tế này gắn kết chặt chẽ với kinh tế Hoa Kỳ. GDP của Mexico giảm tới 3,7% trong năm 2009. Những nước lớn khác có GDP giảm là Argentina, Ecuador và Venezuela.Tất cả các nước ở Trung Đông đều bị suy giảm kinh tế. Những nước Trung Đông xuất khẩu nhiều dầu lửa là Ả Rập Saudi, UAE và Kuwait còn bị giảm GDP. Kinh tế Israel cũng bị giảm 1,7% trong năm 2009. Nền kinh tế này vốn phụ thuộc khá cao vào xuất khẩu trong khi kinh tế toàn cầu lại rơi vào suy thoái và suy giảm tăng trưởng.Kinh tế các nước châu Phi gặp khó khăn chủ yếu do xuất khẩu của họ bị giảm (do lượng cầu thế giới giảm và do giá nguyên liệu-năng lượng giảm) và kiều hối bị giảm. Các nước Ghana, Kenya, Nigeria, Nam Phi và Tunisia bị giảm nguồn vốn nước ngoài (FDI và đầu tư gián tiếp). Angola, Guinea Xích đạo và Nigeria bị tác động mạnh bởi lượng dầu xuất khẩu và giá dầu giảm. Tuy nhiên, kinh tế Côte dIvoire và Kenya không những không bị suy giảm mà lại còn tăng tốc.
Lãi hay lãi vay hay tiền lãi là phí trả cho một khoản vay tài sản cho chủ sở hữu như một hình thức bồi thường cho việc sử dụng của tài sản. Phổ biến nhất là giá phải trả cho việc sử dụng tiền vay, hoặc tiền thu được của khoản tiền gửi.
Khi tiền được vay, lãi vay thường được trả cho người cho vay như một phần của số tiền gốc, còn nợ người cho vay. Tỷ lệ phần trăm của vốn gốc được trả phí trong một thời gian nhất định (thường là một tháng hoặc năm) được gọi là lãi suất. Một khoản tiền gửi ngân hàng được hưởng lãi vay do ngân hàng trả tiền cho việc được sử dụng khoản tiền gửi này. Tài sản mà đôi khi được cho mượn với lãi vay bao gồm tiền, cổ phần, hàng hóa tiêu dùng thông qua thuê mua, các tài sản lớn như tàu bay, và thậm chí toàn bộ nhà máy thông qua các sắp xếp thuê tài chính. Tiền lãi được tính trên giá trị của tài sản trong cùng một cách thức như trên tiền.
Lãi vay là bồi thường thiệt hại cho bên cho vay, đối với a) nguy cơ mất số tiền gốc, được gọi là rủi ro tín dụng và b) quên đi các sử dụng khác có thể đã được thực hiện với các tài sản cho mượn. Các khoản đầu tư bị bỏ qua được gọi là chi phí cơ hội. Thay vì người cho vay sử dụng tài sản trực tiếp, chúng được đem cho khách hàng mượn. Người vay sau đó được hưởng những lợi ích của việc sử dụng tài sản trước các nỗ lực cần thiết để trả tiền cho họ, trong khi người cho vay được hưởng những lợi ích của các khoản phí trả của người đi vay cho các đặc quyền. Trong kinh tế học, lãi vay được coi là giá cả của tín dụng.
Lãi vay thường là lãi kép, có nghĩa là lãi vay thu được trên cho vay trước đó được thêm vào số tiền gốc. Tổng số tiền nợ tăng lên theo cấp số nhân, đặc biệt là khi tính lãi kép tại các thời kỳ cực nhỏ, và nghiên cứu toán học về điều này đã dẫn đến việc phát hiện ra số e. Tuy nhiên, trong thực tế, lãi vay thường được tính toán trên cơ sở hàng ngày, hàng tháng, hoặc cơ sở hàng năm, và tác động của nó bị ảnh hưởng rất nhiều bởi tần suất tính lãi kép của nó.
Theo sử gia Paul Johnson, cho vay "tiền thức ăn" đã phổ biến trong các nền văn minh Trung Đông từ 5000 năm TCN. Họ coi lãi vay là hợp pháp vì các hạt giống và động vật có thể "sinh sản"; trong khi những điều cấm tôn giáo của người Do Thái cổ đại chống lại cho vay nặng lãi lại có một "quan điểm khác".Trong Đế quốc La Mã, lãi vay thường được tính toán trên cơ sở hàng tháng và thiết lập như là bội số của 12, rõ ràng tính xảo bởi các cá nhân giàu có đã làm hầu hết các cho vay tiền.Các Hội đồng Đầu Nicea, vào năm 325, đã cấm giáo sĩ tham gia vào cho vay nặng lãi được định nghĩa là cho vay lãi suất trên một phần trăm một tháng (APR 12,7%). Sau các Hội đồng đại kết áp dụng quy định này đến giáo dân. Giáo hội Công giáo đối lập với lãi suất cứng trong thời đại của học giả, ngay cả khi bảo vệ nó được coi là một dị giáo. Thánh Thomas Aquinas, một nhà thần học hàng đầu của Giáo hội Công giáo, cho rằng tính lãi vay là sai bởi vì nó số tiền để "sạc đôi", sạc cho cả hai điều và việc sử dụng các điều.
Trong nền kinh tế thời trung cổ, các khoản vay được hoàn toàn một hệ quả của sự cần thiết (thu hoạch xấu, hỏa hoạn tại nơi làm việc), và dưới những điều kiện, nó được coi là reproachable về mặt đạo đức để tính lãi. Nó cũng được coi là đáng ngờ về mặt đạo đức, vì không có hàng hóa được sản xuất thông qua việc cho vay tiền, và do đó nó không được bồi thường, không giống như các hoạt động khác với sản lượng vật lý trực tiếp như rèn hoặc nuôi. Đối với lý do tương tự, lãi vay thường được nhìn xuống trong nền văn minh Hồi giáo, với hầu hết các học giả đồng ý rằng kinh Quran rõ ràng cấm tính lãi.
Trong thời đại Phục Hưng, tính di động cao hơn của người dân tạo điều kiện cho sự gia tăng thương mại và sự xuất hiện của điều kiện thích hợp cho các nhà doanh nghiệp để bắt đầu mới, các doanh nghiệp sinh lợi. Cho rằng tiền vay không còn đúng tiêu dùng nhưng sản xuất là tốt, tiền lãi đã không còn bị xem theo cách tương tự. Các Trường Salamanca xây dựng trên lý do khác nhau mà biện minh cho tính lãi: người nhận được khoản vay được hưởng lợi, và người ta có thể xem xét lãi vay như tiền bảo hiểm trả cho rủi ro được thực hiện bởi bên cho vay.
Ngoài ra còn có các câu hỏi của chi phí cơ hội, trong đó bên cho vay mất các khả năng khác của việc sử dụng tiền vay. Cuối cùng và có lẽ ban đầu nhất là việc xem xét tiền chính nó như là hàng hóa, và việc sử dụng tiền của một người như một cái gì đó mà người ta phải nhận được một lợi ích trong các hình thức lãi.
Martín de Azpilcueta cũng xem xét tác động của thời gian. Điều khác là như nhau, người ta sẽ muốn nhận được một tốt cho bây giờ chứ không phải trong tương lai. Này ưu tiên chỉ ra giá trị lớn hơn. Tiền lãi, theo lý thuyết này, là thanh toán cho thời gian cá nhân cho vay bị thiếu tiền.
Về kinh tế, lãi suất là chi phí vốn và tuân theo quy luật của cung và cầu của cung tiền. Nỗ lực đầu tiên để kiểm soát lãi suất thông qua thao tác của cung tiền đã được thực hiện bởi Ngân hàng Trung ương Pháp vào năm 1847.
Các nghiên cứu chính thức đầu tiên của lãi suất và tác động của xã hội đã được thực hiện bởi Adam Smith, Jeremy Bentham và Mirabeau trong sự ra đời của tư tưởng kinh tế cổ điển. Trong cuối thế kỷ XIX đầu kinh tế Thụy Điển Knut Wicksell vào năm 1898 lãi và giá của mình xây dựng một lý thuyết toàn diện của cuộc khủng hoảng kinh tế dựa trên một sự phân biệt giữa lãi suất tự nhiên và danh nghĩa. Trong những năm đầu thế kỷ XX, Irving Fisher làm một bước đột phá lớn trong phân tích kinh tế của lãi suất bằng cách phân biệt lãi suất danh nghĩa với lãi suất thực tế. Một số quan điểm về tính chất, tác động của lãi suất đã phát sinh kể từ đó.
Khi lãi suất đều giống nhau nhưng các kỳ hạn khác nhau so sánh trực tiếp là không chính xác vì giá trị thời gian của tiền. Trả 3 đô-la mỗi sáu tháng chi phí nhiều hơn 6 đô-la thanh toán vào cuối năm, như vậy, trái phiếu 6% không thể bị đánh đồng với GIC 6%.
Khi lãi vay đến hạn, nhưng không được thanh  toán, nó vẫn lãi vay phải trả, giống như chi trả 3 đô-la của trái phiếu sau sáu tháng hay nó sẽ được thêm vào số dư đến hạn? Trong trường hợp này nó không còn là lãi đơn, mà là lãi kép.Một tài khoản ngân hàng chỉ cung cấp lãi đơn, số tiền đó có thể được rút ra tự do là không giống, vì việc rút tiền và ngay lập tức gửi lại một lần nữa sẽ được lợi.
Trong kinh tế, lãi vay được coi là giá cả của tín dụng, do đó, nó cũng là đối tượng của biến dạng do lạm phát. Lãi vay danh nghĩa, trong đó đề cập đến giá trước điều chỉnh lạm phát, là một trong những thứ có thể nhìn thấy đối với người tiêu dùng (nghĩa là, lãi vay được gắn thẻ trong hợp đồng vay tiền, sao kê thẻ tín dụng, vv.) Lãi vay danh nghĩa là sáng tác của lãi suất thực tế cộng với lạm phát, trong số các yếu tố khác. Một công thức đơn giản cho lãi vay danh nghĩa là: