دختران خیابان انقلاب

دختران خیابان انقلاب نام پویشی است که در آن دختران و زنان به نشانه اعتراض به حجاب اجباری در ایران با حرکتی نمادین روسری خود را در خیابان از سر برمی‌دارند. اغلب ایشان در نقاطی از شهر روی سکو رفته و روسری خود را به نشانه اعتراض بر سر چوب می‌زنند. مردان نیز گاه با با تکان‌دادن روسری یا حمل پلاکارد از این حرکت حمایت کرده‌اند.
آغاز و الهام‌گیری
ویدا موحد معروف به دختر خیابان انقلاب، نام زن جوانی است که ۷ دی ۱۳۹۶ در روز پنجشنبه صبح و چند روز قبل از شروع تظاهرات ۱۳۹۶ ایران، در تقاطع خیابان انقلاب اسلامی و خیابان وصال شیرازی تهران در حرکتی نمادین روسری سفیدرنگی را بر سر چوبی کرد و در اعتراض به حجاب اجباری آن را تکان داد. بر اساس اخبار منتشرشده، پلیس ایران وی را دستگیر کرد. نسرین ستوده در تاریخ ۸ بهمن ۱۳۹۶ از آزادی وی خبر داد. وی در توییتر خود اعلام کرده که ویدا موحد در هفتم بهمن ۱۳۹۶ آزاد شده‌است.
این حرکت وی آغازگر پویش فراگیری شد که «دختران خیابان انقلاب» نام گرفت. در روز ۹ بهمن ۹۶ دخترانی دیگر در همان نقطه و مناطق دیگر تهران و شهرهای دیگر ایران با بکارگیری از همان روش اقدام به اعتراض به حجاب اجباری نمودند.
این حرکت اعتراضی توسط بسیاری انجام و تصاویر آن در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد. در فاصله بین شروع این حرکت تا ۱۲ بهمن ماه ۱۳۹۶ به گفته مرکز اطلاع‌رسانی نیروی انتظامی تهران ۲۹ نفر در این رابطه دستگیر شدند.
دستگیری
در روز یکشنبه اول بهمن نسرین ستوده، وکیل دادگستری، بر اساس تحقیق محلی خود گفت که این دختر در آن روز «بعد از بازداشت مدت کوتاهی آزاد شده و دوباره بازداشت شده‌است». ستوده گفت: «ابتدا او را به کلانتری ۱۴۸ خیابان انقلاب منتقل می‌کنند و برایش پرونده‌ای در دادسرای مشهور به خیابان خارک تشکیل شده‌است.» نسرین ستوده در توییتر خود اعلام کرد ویدا موحد در روز هفتم بهمن ۱۳۹۶ آزاد شده‌است.
دستگیرشدگان
تاکنون تعدادی از زنان و دختران در شهرهای مختلف ایران بخاطر این حرکت بازداشت شده‌اند که از جمله می‌توان به ویدا موحد، نرگس حسینی، اعظم جنگروی، شاپرک شجری‌زاده، مریم شریعتمداری، همراز صادقی اشاره کرد.
شاپرک شجری‌زاده
شاپرک شجری‌زاده یک کنشگر مدنی و یکی از دختران خیابان انقلاب است که در اعتراض به حجاب اجباری با حرکتی نمادین در روز چهارشنبه ۲ اسفند ۱۳۹۶ در محله قیطریه شال سفید خود را از سر برداشت و بر سر چوبی به اهتزاز درآورد. از این حرکت وی ویدیوی کوتاهی موجود است که در اینترنت منتشر شد. وی کمی پس از این حرکت مدنی بازداشت شد و به گفته خود در بازداشتگاه مورد ضرب و شتم قرار گرفت.
به گفته نسرین ستوده حقوقدان و وکیل مدافع وی، شاپرک شجری‌زاده «همه مسائل را از قبل پیش‌بینی کرده بود». او حدود دو هفته پیش از برافراشتن شال سفیدش بر بالای چوب و بازداشتش به دفتر نسرین ستوده مراجعه کرده و از وی خواسته بود وکالت او را «در صورت بازداشت بر عهده بگیرد».
به گفته این وکیل، شجری‌زاده در بازداشت به دلیل عدم دسترسی به وکیل، شرایط بد نگهداری در انفرادی و عدم دسترسی به کتاب از روز شنبه پنجم اسفند اقدام به اعتصاب غذای‌تر نموده بود. وی پس از یک هفته بازداشت در روز نهم اسفند با قرار وثیقه ۱۰۰ میلیون تومانی آزاد شد.
حبس تعزیری
عباس جعفری دولت‌آبادی، دادستان تهران، از صدور حکم دو سال حبس برای یکی از زنانی خبر داده که در اعتراض به حجاب اجباری، در خیابان انقلاب تهران روسری‌اش را از سر برداشته بود. آقای جعفری دولت‌آبادی بدون اعلام نام این فرد گفت که این زن «به اتهام تشویق مردم به فساد از طریق کشف حجاب در مرئی و منظر عام و تظاهر به عمل حرام و ظاهر شدن در اماکن عمومی بدون حجاب شرعی به ۲۴ ماه حبس تعزیری محکوم شده‌است.» به گفته دادستان تهران ۲۱ ماه از این حکم به مدت پنج سال تعلیق شده که این مسئله مورد اعتراض دادستانی تهران قرار گرفته‌است.
واکنش‌های داخلی
یک دختر ایرانی در حمایت از پویش دختران انقلاب در میدان اصلی شهر لینتس، اتریش
«دختر خیابان انقلاب کیست و کجاست؟» سوالی است که تنها از پنجشنبه ۲۸ دی تا جمعه ۲۹ دی ۱۳۹۶ بیش از ۱۹ هزار بار بر روی شبکه‌های اجتماعی پرسیده شد.
سید علی خامنه‌ای در ۱۷ اسفند در جمع مداحان، منطق دادن حق انتخاب را در این باره به مردم نادرست خواند و گفت: «دشمنان آن‌همه هزینه، فکر و تبلیغات کردند که در نتیجه آن چند دختر فریب بخورند و در گوشه و کنار روسری از سر بردارند و همه تلاش‌هایشان در این نتیجه کوچک و حقیر خلاصه شد که این، مسئله‌ای نیست»، و «نظام اسلامی با فردی که در خانه خود و در مقابل نامحرم حجاب ندارد، کاری ندارد، اما کاری که در ملا عام انجام می‌شود در واقع کار و تعلیم عمومی است و برای نظام برآمده از اسلام، تکلیف ایجاد می‌کند».
نسرین ستوده گفت: «حفظ جان و سلامت این زن جوان برعهده مقامات حکومتی است.»
غلامحسین محسنی اژه‌ای، سخنگوی قوه قضاییه، درباره این اعتراضات گفت:
روزنامه صبح نو در شماره ۲۳ اردیبهشت این روزنامه، در واکنش به قهرمانی تیم ملی فوتسال بانوان ایران در جام ملت‌های آسیا،در تیتر یک خود این قهرمانان را دختران انقلاب نامید.
حسین نوری همدانی، دخترانی را که حجاب از سر برداشته بودند را نخاله خواند.
احمد خاتمی در خطبه‌های نماز جمعه تهران به این اعتراضات واکنش نشان داد و از این روند انتقاد کرد. او گفت که در هفته‌های اخیر، دو جریان در جامعه شکل گرفته‌است که یکی ترویج «بدحجابی»، «شل حجابی» و «بی‌حجابی» است و دوم جریانی که به دنبال «تئوریزه کردن» یا «عادی کردن» این مسئله است.
حسن رحیم‌پور ازغدی، عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی، در واکنش به اعتراضات به حجاب اجباری و تظاهرات دی‌ماه ۱۳۹۶ در ایران، گفت:
مسئولان امنیتی
به دنبال گسترش اعتراضات به حجاب اجباری و بالاگرفتن کنش‌های موسوم به دختران خیابان انقلاب، مسئولان امنیتی اعلام کردند که اتهام معترضان فقط محدود به «عدم رعایت حجاب شرعی» نخواهد بود و اتهام «تشویق به فساد» هم متوجه معترضان خواهد شد. به این ترتیب مقام‌های امنیتی معترضان را تهدید کردند که به جای دو ماه زندان یا جریمه ممکن است احکام سنگین‌تر و حکم زندان تا ۱۰ سال برای متهمان صادر شود.
پرت کردن مریم شریعتمداری، یکی از معترضان از روی جعبه فلزی توسط مامور انتظامی در مرکز تهران باعث واکنش و اعتراض گسترده شد. نسرین ستوده، وکیل چند تن از دختران خیابان انقلاب در مورد این حادثه گفت که خانم شریعتمداری دچار آسیب دیدگی شدید در ناحیه زانو شده و پایش شکسته‌است.
تغییر شکل سکوها
سکوی واقع در تقاطع خیابان انقلاب و خیابان وصال شیرازی بعد از تغییر شکل و افزودن سطح شیب‌دار
مسئولان برخی از سکوهای مورد استفاده دختران خیابان انقلاب را به صورت سطح شیب دار درآوردند تا ایستادن روی آن ممکن نباشد.
ماجرای پرداخت پول
مریم شریعتمداری، یکی از زنانی که در اعتراض به حجاب اجباری، در خیابان انقلاب تهران روسری‌اش را از سر برداشته بود، در یک پیام توییتری با هشتگ «انقدر_وقیحانه» عکسی از یک بسته حاوی تعداد ایران‌چک ۵۰ هزارتومانی که به او گفته شده بود از طرف زهرا رهنورد به عنوان هدیه به وی داده شده بود، منتشر کرده و نسبت به این حرکت اعتراض نمود. دختر رهنورد این موضوع را تکذیب نمود. به گفته شهرزاد همتی، واسط ارسال هدیه، بسته از طرف دو فعال سیاسی بوده‌است. مصطفی تاجزاده در مصاحبه با ژیلا بنی یعقوب، مسولیت این بسته را قبول کرد و این حرکت را در راستای رسم عیدی دادن به زندان سیاسی از طرف «بزرگان» توصیف نمود و گفت که بهتر است اسم ارسال کنندگان بسته مشخص نشود.
حمایت
در روز ۹ بهمن ۹۶ دخترانی دیگر در همان نقطه و مناطق دیگر تهران و شهرهای دیگر با همان روش اقدام به اعتراض به حجاب اجباری نمودند. از آن روز به بعد این موضوع به صورت یکی از نمادهای اعتراض به حجاب اجباری توسط زنان و مردان در شهرهای متخلف ایران تکرار می‌شود. در همین رابطه ۲۹ نفر تا ۱۳ بهمن ۱۳۹۶ دستگیرشده‌اند.
واکنش‌های بین‌المللی
سازمان عفو بین‌الملل روز چهارشنبه ۲۴ ژانویه ۲۰۱۸ بیانیه‌ای منتشر کرد که در آن خواستار آزادی فوری و بی‌قید و شرط زن جوانی شد که به خاطر انجام یک عمل اعتراضی مسالمت‌آمیز علیه حجاب اجباری دستگیرشده و به «دختر خیابان انقلاب» معروف می‌باشد.
– هدر ناوئرت، سخنگوی وزارت امور خارجه ایالات متحده آمریکا در ۲ فوریه ۲۰۱۸ اعلام کرد ایالات متحده آمریکا دستگیری افرادی را که در برابر قانون اجباری حجاب اعتراض می‌کنند محکوم می‌کند و ایالات متحده از این افراد حمایت می‌کند.
دیدبان حقوق بشر – مدیر بخش خاورمیانه دیدبان حقوق بشر در ۲۴ فوریه ۲۰۱۸ از دولت ایران خواست تا اتهامات عنوان شده علیه معترضین را رد کند.
در ۲۸ فوریه ۲۰۱۸، ۴۵ تن از اعضای پارلمان اروپا از فدریکا موگرینی نماینده عالی اتحادیه اروپا در سیاست خارجی خواستار حمایت از زنان ایرانی معترض به حجاب اجباری شدند.
احکام قضایی
نام
حکم
منبع
شاپرک شجری‌زاده
دو سال حبس تعزیری و ۱۸ سال حبس تعلیقی
رویا صغیری
۲۳ ماه حبس تعزیری
نرگس حسینی
۲۴ ماه حبس تعزیری
حجاب اجباری در ایران
تظاهرات ۱۷ اسفند ۱۳۵۷
کشف حجاب در ایران
هما دارابی