توافقنامه پیشاور

توافقنامه پیشاور به توافقنامه‌ای گفته می‌شود که گروه‌های هفتگانه مجاهدین در پاکستان امضا کردند و در اعلامیه‌ای که در ۲۶ آوریل ۱۹۹۲ منتشر شد، طی آن خبر از تشکیل دولت اسلامی افغانستان دادند که فعالیت خود را در ۲۸ آوریل ۱۹۹۲ شروع می‌کرد. با توجه به رقابت حزبی که وجود داشت، دولت از همان ابتدا ناتوان بود.
احزاب جهادی مستقر در پیشاور پاکستان در ۲۶ آوریل ۱۹۹۲ توافق کردند که یک شورای رهبری متشکل از رهبران جهادی به ریاست جمهوری موقت صبغت الله مجددی برای دو ماه از تاریخ ۲۸ آوریل ۱۹۹۲ تا ۲۸ ژوئن همان سال تشکیل شود. پس از اتمام دوره دوماهه صبغت الله مجددی، برهان الدین ربانی رهبر حزب جمعیت اسلامی تا ۲۸ اکتبر ۱۹۹۲ به عنوان رئیس‌جمهور موقت انتخاب می‌شد، و همچنین توافق شده بود در سال ۱۹۹۲ یک شورای ملی برای تصویب قانون اساسی موقت تشکیل شود و پس از آن یک دولت موقت برای ۱۸ ماه فعالیت می‌کرد و سپس انتخابات برگزار می‌شد. در این توافقنامه احمد شاه مسعود به عنوان وزیر دفاع دولت صبغت الله مجددی تعیین شده بود.
پیشینه تاریخی
پرچم افغانستان در ماه‌های پس از امضای توافق‌نامه پیشاور.
در آوریل ۱۹۹۲، دولت نجیب الله که حمایت روسیه را داشت، دیگر نمی‌توانست در برابر نیروهای مجاهدین مقاومت کند. احمدشاه مسعود در اتحاد با نیروهای عبدالعلی مزاری و عبدالرشید دوستم بود و بگرام که پایگاه اصلی نیروی هوایی افغانستان که در هفتاد کیلومتری شمال کابل موقعیت داشت، تصرف شده بود. مقامات ارشد دولت نجیب و ژنرال‌های ارتش به عنوان یک قدرت انتقالی برای انتقال قدرت به متحدین احمد شاه مسعود عمل کردند. مقامات دولت موقت کابل، مسعود را به عنوان رئیس جدید دولت به کابل فرستاند اما وی بازداشت شد. مسعود به نیروهای خود دستور داد تا در شمال کابل موقعیت بگیرند و تا زمانی که راه حل سیاسی یافت نشود وارد پایتخت نشوند. او از رهبران ارشد احزاب مجاهدین که در پیشاور مستقر بودند خواست تا یک توافق سیاسی که مورد قبول تمامی طرف‌ها و احزاب است بکار گیرند.
در این اثناء نیروهای مجاهدین از طرف‌های مختلف شروع به حرکت به سمت مرکز کابل کردند. نیروهای حزب اسلامی به رهبری گلبدین حکمتیار از جنوب، نیروهای حزب اتحاد اسلامی (بعدها نامش به تنظیم دعوت اسلامی افغانستان تغییر داد) به رهبری عبدالرب رسول سیاف از غرب، نیروهای حزب وحدت اسلامی افغانستان به رهبری عبدالعلی مزاری نیز از سمت غرب و نیروهای حزب اسلامی خالص از سمت شرق.
جامعه جهانی در قالب سازمان ملل و اکثر احزاب سیاسی افغانستان تصمیم گرفتند تا از طریق گفتگو و حل و فصل میان نخبگان و احزاب سیاسی مختلف یک حکومت مشروع ملی را جایگزین حکومت کمونیستی تعیین نمایند.
درحالی که رهبران مجاهدین در پیشاور ملاقات می‌کردند، وضعیت نظامی در اطراف کابل گرفتار فرماندهان داخلی، پیچیده شده بود. در حالی که مسعود از روند تشکیل دولت ائتلافی و با حضور همه طرف‌ها حمایت می‌کرد، گلبدین حکمتیار به دنبال حاکمیت فردی (مرکزی) در افغانستان بود: «در کشور ما تشکیل دولت ائتلافی غیرممکن است؛ چرا که، به این ترتیب، باعث ضعف و ناتوانی در تثبیت وضعیت در افغانستان می‌شود». اما مسعود می‌گفت: «تمامی احزاب در جنگ در جهاد مشارکت داشته‌اند، بنابراین باید سهم خود را در دولت و تشکیل حکومت داشته باشند. افغانستان از ملیت‌های مختلف تشکیل شده‌است. ما نگران کشمکش و اختلافات ملی میان قبایل مختلف و ملیت‌های مختلف بودیم. برای دادن حق تمامی افراد و همچنین اجتناب از خونریزی در کابل، ما این مسئله را به احزاب واگذار کردیم تا آنها در مورد کل کشور تصمیم بگیرند. ما در مورد یک مرحله موقت صحبت کرده بودیم و پس از آن شرایط باید برای برگزاری انتخابات فراهم شود».
در یک ارتباط رادیویی ضبط شده مسعود به حکمتیار می‌گوید: «رژیم کابل آماده تسلیم شدن است، پس بهتر است به جای مبارزه کردن باید در کنار هم قرار بگیریم. … رهبران در پیشاور ملاقات می‌کنند… نیروها نباید وارد کابل شوند… آنها باید بعدا به عنوا بخشی از دولت وارد شوند». حکمتیار پاسخ می‌دهد: «ما با شمشیرهای برهنه خود به کابل پیش‌روی می‌کنیم. کسی نمی‌تواند ما را متوقف کند. … چرا باید با رهبران دیدار کنیم؟» مسعود پاسخ داد: «به نظر من شما نمی‌خواهید به رهبران پیشاور بپیوندید و تهدیداتتان را متوقف کنید… شما قصد دارید تا به کابل برسید. در این صورت من باید از مردم دفاع کنم».
در آن زمان حتی اسامه بن لادن که به‌طور گسترده با حکمتیار، در پیشاور کار کرده بود از وی خواست تا «به همراه برادرانش (برادران دینی) بازگردد» و با دیگر احزاب مقاومت سازش کند. اما حکمتیار مخالفت کرد و اعتقاد داشت که به تنهایی می‌تواند قدرت را در افغانستان در اختیار بگیرد.
در ۲۴ آوریل ۱۹۹۲ رهبران جهادی توافق‌نامه پیشاور را به منظور تشکیل دولت کمونیستی اسلامی امضا کردند. سمت وزارت دفاع به احمدشاه مسعود داده شد. در حالیکه حکمتیار به عنوان نخست‌وزیر تعیین شده بود وی از امضا امتناع کرد. به استثنای حزب اسلامی حکمتیار، اکثر احزاب دیگر با این توافق‌نامه صلح و تقسیم قدرت در آوریل ۱۹۹۲ موافقت کردند.
متن توافقنامه پیشاور
متن توافق پیشاور که توسط سازمان ملل و دانشگاه اولستر ارائه شده‌است:
توافقنامه پیشاور
به نام خداوند بخشنده مهربان
سلام و درود خداوند به پیامبر اسلام و خانواده و اصحابش
ساختار و روند تشکیل دولت موقت اسلامی به صورت زیر تشکیل شد:
تصمیم گرفته شد که ۵۱ تن به رهبری صبغت الله مجددی وارد افغانستان شوند و قدرت را از حاکمان فعلی کابل بدون شرط و شروط و برای مدت دو ماه در اختیار بگیرند. رئیس این تشکیلات همچنین نماینده رئیس‌جمهور در این دو ماه خواهد بود. پس از این دوره این نهاد به عنوان یک شورای موقت اسلامی باقی خواهد ماند. ریاست این دوره انتقالی را مجددی در اختیار خواهد داشت. دوره این شوا برای چهار ماه می‌باشد.
تصمی گرفته شد که برهان‌الدین ربانی به عنوان رئیس‌جمهور دولت انتقالی و رئیس شورای رهبری برای چهار ماه باقی بماند و کار خود را پس از اتمام دوره دوماهه صبغت الله مجددی آغاز کند.
دوره مذکور حتی یک روز ادامه نخواهد یافت.
نخست‌وزیر و اعضای کابینه از افراد درجه دو تنظیمات و با صلاحدید و اختیار رهبران تنظیمات مقرر خواهند شد.
سمت نخست‌وزیری به حزب اسلامی اختصاص داده شده‌است.
سمت معاون نخست‌وزیر و وزیر داخله به حزب اتحاد اسلامی اختصاص می‌یابد.
سمت معاون نخست‌وزیر و وزیر تحصیلات به حزب اسلامی مولوی خالص تعلق می‌یابد.
سمت معاون نخست‌وزیر و وزارت خارجه به حزب جبهه ملی اسلامی افغانستان (پیر احمد گیلانی) تعلق می‌گیرد.
سمت وزارت دفاع به حزب جمعیت اسلامی تعلق می‌یابد.
دیوان عالی کشور به حزب حرکت اسلامی (محمد آصف محسنی) تعلق می‌گیرد.
همچنین تصمیم گرفته شد که شورای رهبری علاوه بر تقسیم انتصاب‌ها در وزارتخانه‌ها، وزارتخانه‌هایی برای حزب وحدت، شورای اتلاف مولوی منصور و دیگر برادران جهادی را نیز تعیین می‌کند.
کل این دوره شش ماه خواهد بود و در رابطه با دولت انتقالی، شورای رهبری یک شخص را مشخص می‌کند که دوره آن دولت انتقالی ۲ ساله خواهد بود.
دولت اسلامی افغانستان