محمد ثلاث

محمدرضا ثلاث باباجانی مشهور به محمد ثلاث (درگذشته‌ی ۲۸ خرداد ۱۳۹۷) یکی از دراویش گنابادی بود که به قتل سه مامور پلیس در جریان درگیری‌های خیابان پاسداران تهران متهم شده بود، او در ابتدا و در دادگاه اتهام خود را پذیرفت اما بعد آن را پس گرفت و اعلام کرد راننده اتوبوس نبوده‌است. دادگاه وی را به خاطر قتل سه نفر مجرم تشخیص داد و او در سحرگاه ۲۸ خرداد ۱۳۹۷ اعدام شد.
ثلاث ۵۰ ساله متهم بود که در ۳۰ بهمن ۱۳۹۶ هم‌زمان با درگیری دراویش گنابادی با ماموران پلیس در محدوده خیابان پاسداران تهران، با اتوبوس به سمت گروهی از ماموران حرکت کرده و سه نفر از آنها را کشته‌است علی‌رغم در خواست وکیل متهم برای اعاده دادرسی و آمادگی شاهدان برای شهادت در مورد بی‌گناهی محمد ثلاث دادگاه حاضر به پذیرش اعاده دادرسی نشد و حکم اعدام که قرار بود ۳۰ خرداد اجرا شود در سحرگاه ۲۸ خرداد اجرا شد.
زینب طاهری، وکیل محمد ثلاث، گفت که «بازجویان تحت شدیدترین شکنجه‌ها محمد ثلاث را مجبور به اعتراف کردند.»
اعدام
ثلاث، ۲۸ خرداد ۱۳۹۷، در زندان رجایی‌شهر اعدام شد. زینب طاهری وکیل محمد ثلاث در توییتر خود نوشت که موکلش بدون اجازه خانواده‌اش در قبرستان دارالسلام بروجرد دفن شده‌است. به گفته زینب طاهری مراسم خاکسپاری موکلش با حضور ۲۰۰ مامور ضدشورش برگزار شده‌است.
عفو بین‌الملل در این باره نوشت: «… بدنبال اعدام محمد ثلاث در زندان رجایی شهر در ابتدای صبح، مقامات جسد او را در برای دفن به شهر بروجرد در استان لرستان صدها کیلومتر دورتر از جایی که فرزندان و مادرش زندگی می‌کنند بردند که علی‌رغم اعتراضاتشان برای دفن او در تهران بود. مقامات جسد او را در بروجرد بدون حضور خانواده‌اش دفن کردند و با نیروهای گارد امنیتی محافظت کردند. آنها همچنین درخواست خانواده را رد کردند که جسد محمد ثلاث توسط پزشک قانونی (کالبد سنج) مورد بررسی قرار گیرد تا بتوانند جراحاتی که وی به دلیل شکنجه تحمل کرده و می‌گوید در معرض آن قرار گرفته بود را مشخص کنند.»
در روزهای پایانی قبل از اعدام موجی از اعتراضات و درخواست‌ها برای لغو حکم اعدام از سوی فعالان سیاسی ایران، سازمان‌های حقوق بشر، گروهی از نمایندگان پارلمان اروپا و کاربران شبکه‌های اجتماعی به راه افتاده بود، که خواهان اعاده دادرسی بودند.
دستگیری وکیل محمد ثلاث
بعد از اعدام محمد ثلاث، وکیل او، زینب طاهری، در تویتر خود نوشت که اسناد بیگناهی موکل خود را در سایتهای اجتماعی منتشر خواهد کرد.
بعد از آن او را در تاریخ ۲۹ خرداد ۱۳۹۷ سه شنبه به اتهام «نشر اکاذیب، تبلیغ علیه نظام و تشویش اذهان عمومی» بازداشت کردند.
روز سه شنبه ۲۹ خرداد سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا از این دستگیری اظهار نگرانی کرده‌است.
واکنش‌ها
عفو بین‌الملل، با انتشار پیامی ضمن محکوم کردن اعدام محمد ثلاث نوشت: «ایران: صوفی راننده اتوبوس در پی محاکمه بشدت ناعادلانه در سحرگاه اعدام شد. این اعدام علیرغم نگرانی‌های جدی در مورد ناعادلانه بودن روند قضایی به اجرا گذاشته شد. مقامات ایرانی در زمینه استفاده از مجازات اعدام سابقه اسفناکی دارند. این اعدام نقض فاحش عدالت و مغایر با وجدان انسانی است؛ مقامات اعتراضات گسترده عمومی را نادیده گرفته و دست به اقدامی شنیع زده‌اند که نه اجرای عدالت بلکه انتقام جویی است. محمد ثلاث اعلام کرده بود که زیر شکنجه مجبور به اعتراف علیه خود شده بود. بخشی از این اعترافات روی تخت بیمارستان از او گرفته شده‌است…»
اتحادیه اروپا طی بیانیه‌ای توسط سخنگویش اعدام محمد ثلاث را محکوم کرد. در این بیانیه آمده‌است: «محاکمه آقای ثلاث سوالات جدی در خصوص احترام به حقوق بنیادین و روند صحیح دادرسی برمی‌انگیزد. بر اساس گزارش آقای ثلاث زیر شکنجه مجبور به اعتراف شد و در روند قانونی شتابزده از دسترسی به وکیل به انتخاب خودش محروم شد. به نظر می‌آید که شواهد کلیدی که ممکن بود بی‌گناهی وی را اثبات کند هم رد شده بود. حکم اعدام توسط دادگاه عالی تایید شد که بعدا یک درخواست برای بازبینی قضایی پرونده را رد کرد. اتحادیه اروپا با حکم اعدام تحت هر شرایطی مخالف است و هدفش لغو جهانی آن است. …»
آنتونیو تاجانی رئیس پارلمان اروپا: «اعدام محمد ثلاث را قویا محکوم می‌کنم. پارلمان اروپا مستمرا با مجازات اعدام در همه اشکال آن و تحت هر شرایطی مخالفت کرده‌است.»
مایک پمپئو وزیر خارجه ایالات متحده: «ما اعدام محمد ثلاث عضو جامعه درویشهای صوفی گنابادی ایران که برای مدتهای طولانی مورد آزار و اذیت بوده‌اند توسط رژیم ایران را محکوم می‌کنیم. ما از شرکا و متحدانمان می‌خواهیم تا در محکوم نمودن اعدام قساوت‌بار و ناعادلانه وی به ما بپیوندند. مردم ایران شایسته احترام به حقوق بشر و آزادهایشان هستند.»
وزارت خارجه آمریکا اعدام محمد ثلاث را «بی‌رحمانه و ناعادلانه» خواند و طی بیانیه‌ای اعلام کرد: «ما به شرکا و متحدین مان در سراسر جهان فراخوان می‌دهیم که در محکوم کردن اعدام بی‌رحمانه و غیرعادلانه آقای ثلاث به دست رژیم ایران به ما بپیوندند.» هدر ناوئرت، سخنگوی این وزارتخانه، گفت که: «اعدام تسریع‌شده محمد ثلاث، آخرین نمونه بی‌اهمیتی رژیم ایران به حقوق بشر شهروندانش است… اعمال مجازات اعدام، بدون محاکمه عادلانه و ضمانت تجدیدنظرخواهی که حق محمد ثلاث بود، نقض آشکار تعهدات بین‌المللی حقوق بشری ایران است.»
اعتراض‌های دراویش گنابادی
نورعلی تابنده