انتخابات ریاست‌جمهوری افغانستان

انتخابات ریاست جمهوری افغانستان ، انتخاباتی است که در افغانستان هر ۵ سال برای تعیین رئیس‌جمهور افغانستان به عنوان شخص اول کشور با آرای مستقیم مردم صورت می‌پذیرد.
در قانون اساسی
در فصل سوم قانون اساسی جمهوری اسلامی افغانستان جایگاه رئیس‌جمهور در راس دولت جمهوری اسلامی تعریف شده‌است که توسط انتخابات آزاد و سراسری برای مدت ۵ سال انتخاب می‌شود. هر فرد می‌تواند برای دوره محدود دو بار رئیس‌جمهور افغانستان شود.
تایید صلاحیت
کمیسیون مستقل انتخابات مسئول بررسی تایید صلاحیت نامزدهای ریاست جمهوری هست. این کمیسیون با تطبیق شرایط هر کاندید ریاست جمهوری بر اساس قانون اساسی و قانون انتخابات افراد را تایید را رد صلاحیت می‌کند.
شرایط کاندید شدن
در ماده شصت و دوم قانون اساسی و ماده سی و هشتم قانون انتخابات شرایط رئیس‌جمهور شدن را به شرح زیر آورده‌است:
تبعه افغانستان، مسلمان بوده و از والدین افغانستانی متولد شده باشد و تابعیت کشور دیگری را نداشته باشد.
در روز کاندید شدن کمتر از چهل سال نداشته باشد.
از طرف دادگاه به ارتکاب جرایم ضد بشری، جنایت یا حرمان از حقوق مدنی محکوم نشده باشد.
هیچ شخص نمی‌تواند بیش از دو دوره به عنوان رئیس‌جمهور یا معاون رئیس‌جمهور تعیین گردد.
طبق ماده هفتاد و سوم قانون انتخابات، هر فردی که برای ریاست جمهوری کاندید می‌شود باید درخواست کتبی خود به کمیسیون مستقل انتخابات در زمان تعیین شده ارائه کند. درخواست ثبت نام حاوی مطالب زیر است:
اسم و آدرس مشخص
کپی مدرکی که هویت وی را مشخص کند.
کپی تایید شده مدارک تحصیلی.
ارائه اطلاعات در خصوص وضعیت صحی، دارایی‌های منقول و غیرمنقول، محل سکونت اصلی، آخرین محل وظیفه.
ارائه فهرست اسامی و شماره کارت ثبت نام ۱۰۰ هزار نفر از ۲۰ ولایت که کاندید شدن شخص را در ورق رای دهی تایید کند.
ارائه سند استعفا از وظایف دولتی.
معرفی دو کاندید واجد شرایط مطابق قانون.
ارائه ۱ میلیون افغانی پول پیش شرط (در صورت برنده شدن یا کسب ۱۰ درصد آراء صحیح پول بازگردانده می‌شود).
طبق قانون هفتاد و هفتم قانون انتخابات هر کاندید باید به میزان معینی که از طرف کمیسیون انتخابات اعلام می‌شود هزینه کند. این افراد نمی‌توانند از اتباع، دولت‌ها و نمایندگی‌های کشورهای دیگر کمک مالی قبول یا دریافت کنند.
برنده
مطابق ماده شصت و یکم قانون اساسی افغانستان رئیس‌جمهور با کسب بیش از پنجاه درصد رای‌دهندگان از طریق رای‌گیری آزاد، عمومی، سری و مستقیم انتخاب می‌گردد و تا اول جوزا/خرداد پنج سال بعد در این سمت باقی می‌ماند. اگر کاندیدی در دور اول انتخابات نتواند رای بیش از پنجاه درصد آرا را کسب نکند. دو کاندیدی که بیشترین آرا را کسب کرده ظرف دو هفته پس از انتخابات دور اول برای دور دوم حضور پیدا می‌کنند و فردی که اکثریت آرا را کسب کند به عنوان رئیس‌جمهور انتخاب می‌شود.
ابطال رای
مواردی که منجر به باطل شدن آراء یک کاندید در یک محل یا مرکز می‌شود.
استفاده از زور که باعث سلب آزادی یا مجروحیت رای‌دهنده یا کارمند انتخابات شود.
تصرف صندوق‌های رای توسط کاندیدی یا افراد نزدیک به وی که منجر شود افراد دیگر نتوانند از آن استفاده کنند.
استفاده از اسلحه بخاطر کسب منفعت یا مختل ساختن مراحل انتخابات.
اثبات پرداخت رشوه.
استفاده از کارت رای دهی اشخاص بطور دسته جمعی در غیاب صاحب کارت.
در صورتی که آراء یک مرکز بیشتر از تعداد رای‌دهندگان شامل فهرست باشد (انتخابات مجدد در مرکز برگزار می‌شود).
کمیسیون انتخابات می‌تواند آراء یک مرکز را به علت خدشه دار شدن اصول عادلانه بودن، سری بودن و مستقیم بودن باطل کند (در خلال ۷ روز انتخابات مجدد در مرکز برگزار می‌شود).
دوره‌های برگزاری
پس از سقوط طالبان تاکنون سه دوره انتخابات ریاست جمهوری در افغانستان برگزار شده‌است. در دور اول حامد کرزی توانست با کسب درصد آراء به عنوان رئیس‌جمهور انتخاب شود. در دومین انتخابات ریاست جمهوری در سال ۱۳۸۸ عبدالله عبدالله از حضور در دور دوم انتخابات کناره‌گیری کرد و حامد کرزی به عنوان رئیس‌جمهور انتخاب شد. سومین انتخابات ریاست جمهوری در سال ۱۳۹۳ برگزار شد که به دور دوم کشید. در دور دوم بعلت تقلب گسترده در انتخابات دو کاندید توافق به تشکیل دولت ائتلافی دادند.
+جدول اطلاعات سه دوره انتخابات ریاست جمهوری افغانستان
تاریخ برگزاری
جمعیت واجد شرایط
آرا
درصد مشارکت
شمار کاندیداهای رسمی
رئیس‌جمهور
تعداد رای منتخب
درصد رای منتخب
یاداشت
کل
باطل
صحیح
اول
۱۸ مهر/میزان ۱۳۸۳
۱۲٫۶ میلیون نفر
۸،۱۲۸،۹۴۰
۱۰۴،۴۰۴
۸،۰۲۴،۵۳
۷۰
۱۸
حامد کرزی
۴٫۴۴۳٫۰۲۹
۵۵٫۴
دوم
۲۹ اسد/مرداد ۱۳۸۸
۱۲–۱۳ میلیون نفر
۴٫۸۲۳٫۰۹۰
۲۲۵،۳۶۳
۴،۵۹۷،۷۲۷
~۴۰
۳۲
حامد کرزی
۲،۲۸۳،۹۰۷
۴۹٫۶۷
سوم
(دو مرحله‌ای)
۱۶ حمل (فروردین) ۱۳۹۳
۱۲–۱۳ میلیون نفر
۷،۱۸۰،۸۴
۵۷۶،۳۰
۶،۶۰۴،۵۴
~۵۸
۱۱
محمد اشرف غنی
۴،۴۸۵،۸۸۸
۵۶٫۴۴
۲۴ جوزا
(خرداد) ۱۳۹۳
۸،۱۰۹،۴۹
۱۶۱،۸۶
۷،۹۴۷،۵۲
۲
میزان مشارکت‌های مردمی
تا کنون سه انتخابات ریاست جمهوری در افغانستان برگزار شده‌است که در دور اول در سال ۱۳۸۳ بیش از هشت میلیون، در سال ۱۳۸۸ با کاهش چشمگیر نزدیک به ۴ میلیون نفر و در سال ۱۳۹۳ با حضور تقریبی ۵۸ درصد مردم در انتخابات حضور پیدا کردند. افراد بالای ۱۸ سال برای شرکت در انتخابات باید از قبل برای دریافت کارت رای دهی ثبت نام کنند.
قانون اساسی جمهوری اسلامی افغانستان
رئیس‌جمهور افغانستان