تظاهرات ۱۳۹۷ تهران

تظاهرات تیر ۱۳۹۷ تهران اعتراضاتی است که در ۳ تیر ۱۳۹۷ در بازار تهران و مناطق اطراف آن صورت گرفت و روز دوشنبه ۴ تیر نیز ادامه داشت. این اعتراضات به دلیل افزایش بی‌رویه نرخ ارز و گرانی است. در برخی شهرها نیز معترضان به گرانی به خیابان آمده و مغازه‌داران اعتصاب کرده‌اند. در تهران نیروی انتظامی به سمت مردم گاز اشک‌آور پرتاب کرده و با آنها درگیر شده‌است. از صبح روز سه‌شنبه ۵ تیر تجمعات اعتراضی در بازار تهران ادامه داشت.
اعتراضات
روز دوشنبه ۴ تیر ۱۳۹۷ بخش بزرگی از بازاریان تهران در اعتراض به رکود حاکم بر بازار، نوسان بی‌سابقه نرخ ارز و کمبود مشتری ناشی از گران شدن قیمت‌ها دست از کار کشیدند و به تجمع و راهپیمایی پرداختند. حرکت اعتراضی بازاریان پایتخت یک روز پس از تجمع فروشندگان موبایل در پاساژ علاءالدین و بازار چارسو در تهران صورت گرفته‌است.
روز دوشنبه نخست پارچه‌فروشان و بازاریان راسته بازار بزرگ و چارسوق و سرای قیصریه مغازه‌های خود را بستند و سپس سایر مغازه‌داران نیز با بستن مغازه‌هایشان دست از کار کشیدند. اعتصاب‌ها تا کسبه لاله زار و خیابان‌های اطراف آن نیز گسترش یافته‌است. همچنین مغازه داران خیابان‌های مولوی، شوش، چهار راه سپه سالار و اسلامبول نیز به دیگر بازاریان و کسبه معترض پیوستند.
در ادامه تظاهرات و تجمع‌های دوشنبه ۴ تیر که در اطراف میدان بهارستان و در نزدیکی ساختمان مجلس، اطراف بازار تهران، خیابان لاله‌زار، خیابان سرچشمه و مناطق دیگر برگزار شده‌است، نیروی انتظامی با مردم درگیر شد و به سمت آنها گاز اشک‌آور پرتاب کرده‌است. تصاویر ویدئویی منتشر شده از این درگیری، گاز اشک آور در فضا را نشان می‌دهد و همزمان تظاهرکنندگان فریاد می‌زنند: «آنها به ما با گاز اشک آور حمله کردند».
تجمع‌های اعتراضی روز سه‌شنبه ۵ تیر در بازار تهران همچنان ادامه داشت و به قسمت‌هایی از جنوب تهران نیز کشیده شده‌است. در خیابان پانزده خرداد مردم تجمع کردند و شعار سر دادند. بازاریان شعار می‌دهند «ایرانی باغیرت، اتحاد اتحاد».
بازار آهنگران که در کوچه معظم الدوله قرار دارد به اعتصاب پیوست و بازاریان شعار «ببندید ببندید» سر دادند. همچنین بازار مبل یافت آباد و دلاوران و عمده مغازه‌ها در راسته طلافروشان بازار بزرگ و خیابان‌های لاله‌زار تهران در این روز بسته بودند. به گزارش صدای آمریکا برخی خبرها حاکی از این بود که روز سه‌شنبه ۵ تیر مغازه‌داران مورد حمله نیروی انتظامی و پلیس قرار گرفتند و با باتوم مغازه‌داران را مجبور به بازکردن مغازه‌هایشان می‌کردند.
سایر شهرها
در شهریار، کرج، قشم، بندرعباس و مشهد نیز مردم در اعتراض به گرانی به خیابان آمده و مغازه‌داران دست به اعتصاب زده‌اند.
نانوایان مشهد علاوه بر بازاریان در جلوی اتحادیه صنف نانوایان از روز شنبه ۲ تیر به دلیل ثابت بودن قیمت نان در طول ۴ سال و افزایش ۳۰۰ درصدی هزینه نان تجمع کرده‌اند.
در روز سه‌شنبه ۵ تیر بر اساس فیلمهایی که روی شبکه‌های اجتماعی گذاشته شده‌است بازار طلافروشان تبریز و بازار کرمانشاه، مغازه‌ها را بسته‌اند و بازاریان نیز شعارهای اعتراضی می‌دهند.
شعارها
سوریه را رها کن فکری به حال ما کن
نه غزه، نه لبنان، جانم فدای ایران
ببندید ببندید، ما همه با هم هستیم
دشمن ما همین جاست، دروغ میگن آمریکاست
مرگ بر مفت خور گردن کلفت
در شامگاه دوشنبه در جوادیه تهران صدای شعار «مرگ بر دیکتاتور» شنید شد.
رضا شاه، روحت شاد
بازاری با غیرت، اتحاد اتحاد
دستگیری
تعداد زیادی از معترضان دستگیر شدند. در روز دوشنبه ۴ تیر ۱۳۹۷ عباس جعفری دولت‌آبادی، دادستان تهران از دستگیری تعدادی از «محرکان اصلی» تعطیلی و اعتراضات بازار تهران خبر داد. وی اعلام کرد که محرکین اصلی حادثه توسط پلیس و دستگاه امنیتی شناسایی شدند و امروز تحویل دادستانی می‌شوند.
اظهارنظرها
مقامات ایران
عباس جعفری دولت‌آبادی، دادستان تهران با بیان اینکه محرکان اصلی اعتراضات از جنس بازاریان نبودند گفت: «عاملان آشوب دیروز تلاش کردند با تهدید بازاری‌ها در مغازه‌ها را ببندند و در برخی نقاط شهر آشوب ایجاد کنند و به برخی مغازه‌ها آسیب برسانند. محرکین اصلی حادثه که با برنامه‌ریزی در نقاط مختلف تهران به تهدید بازاری‌ها اقدام کردند که اگر بازار را نبندید فلان کار را انجام می‌دهیم. »
حسام‌الدین آشنا، رئیس مرکز بررسی‌های استراتژیک، مشاور رئیس‌جمهور ایران در توئیتر در خصوص این اعتراض‌ها چنین نوشت: «صدای خیابان و پاساژ و بازار را باید شنید. اولی صدای مردم است اما باید در تشخیص صدای دوم و سوم بیشتر تامل کرد تا صدای کاسب‌کاران دلال با صدای تهی‌دستان نگران اشتباه گرفته نشود».
روزنامه جمهوری اسلامی نیز طی نوشتاری تجمع‌های دوشنبه را «توطئه علیه دولت» اعلام کرده و در خصوص ادامه این توطئه‌ها هشدار داد.
مسئولان اصناف
مهدی محبی رئیس اتحادیه تجهیزات مخابراتی تجمع در پاساژ علاءالدین را بی‌ارتباط با کسبه این بازار دانسته و گفت: «تجمع کنندگان وارد بازار علاءالدین شدند و با تهدید کسبه مبنی بر تخریب اموال و مغازه‌ها در صورت بازماندن در مغازه‌ها، فروشندگان را مجبور کردند که مغازه‌های خود را ببندند. »
علی فاضلی رئیس اتاق اصناف ایران نیز این حرکت‌ها را سازمان یافته خواند و گفت که «جمع محدودی که روز گذشته در بین معترضان بازار موبایل علاءالدین بودند و با سرو صدا کردن به دنبال تعطیل کردن مغازه‌ها بودند امروز به صورت سازمان یافته وارد بازار بزرگ تهران شده‌اند و به دنبال تکرار رویداد روز گذشته بودند که خود بازاریان در حال مقابله با آنها هستند. » وی درباره نحوه رفتار این معترضان گفت برخی از افراد «با لگد به در مغازه‌ها حمله کرده‌اند و به بازاری‌ها به صورت تحکمی گفته‌اند که باید مغازه را ببندید.» او با بیان اینکه دست‌های پیدا و پنهانی به دنبال برهم زدن بازار هستند و سرچشمه آن در خارج از بازار است، گفت: «وقتی به بازار حمله می‌شود تنها دفاع بازار این است که ساعتی کرکره را پایین بکشد تا آسیب نبیند. »""
رئیس اتحادیه آهن فروشان مدعی شد که «عده‌ای به صورت سازمان یافته به بازار آهن آمده و با چماق مغازه‌داران را تهدید کرده بودند.» وی درباره بسته بودن مغازه‌ها گفت: «متاسفانه برخی افراد به صورت سازمان‌یافته فروشندگان را مجبور به بستن در مغازه‌ها می‌کنند و آنها نیز از ترس چماق آنها مجبور به بستن هستند. »
یدالله صادقی، رئیس سازمان صنعت معدن و تجارت استان تهران ضمن تاکید بر اینکه برپایی اعتراضات در منطقه بازار الزاما به معنای معترض بودن بازاریان و کسبه نیست، گفت: «اکثر فعالان بازار مدعی هستند که افراد غیربازاری با ایجاد هرج و مرج شرایط را به گونه‌ای رقم می‌زنند که ادامه فعالیت به واسطه نبودن امنیت، ممکن نیست. »
احمد کریمی اصفهانی در مصاحبه خود با ایلنا معترضین را از کسبه و بازاریان دانسته و علت اعتراضات اخیر را بی‌ثباتی اقتصادی کشور دانست. دبیرکل جامعه انجمن‌های اسلامی اصناف و بازار تاکید کرد: «چهل سال بود این نوع حرکت را که بازار را ببندند، نداشتیم اما امروز این اتفاق افتاد و به نظرمان می‌رسد که دلیل آن فقط و فقط سوء مدیریت در درون کشور است.»
واکنش‌های بین‌المللی
صبح چهارشنبه ۶ تیر وزیر خارجه آمریکا، مایک پمپئو در توئیتر خود نوشت: «رژیم فاسد ایران منابع کشور را با حمایت از اسد، حزب‌الله لبنان، حماس و حوثی‌ها یمن هدر می‌دهد و این در حالی است که خانواده‌های ایرانی زجر می‌کشند.» وی ادامه داده‌است: «کسی نباید از ادامه اعتراضات شگفت زده شود. مردم از فساد، بی‌عدالتی و بی‌کفایتی رهبران شان خسته شده‌اند. جهان صدای مردم ایران را می‌شنود.»
رودی جولیانی وکیل خصوصی ترامپ در همایش سالیانه مجاهدین خلق که روز شنبه ۹ تیر در فرانسه برگزار شد، اعلام کرد که «اعتراضات اخیر در ایران از خارج از کشور هماهنگ شده بوده‌است.» وی همچنین گفت: «این اعتراضات به‌طور خود به خود بوجود نمی‌آیند. این اعتراضات ناشی از تلاشهای بسیار از افراد ما در آلبانی (قرارگاه کنونی سازمان مجاهدین خلق) و سراسر دنیاست. »
ایرانیان خارج از کشور
شاهزاده رضا پهلوی در پیام‌های توئیتری خود ضمن اشاره به مشکلات عمیق اقتصادی در ایران، این مشکلات را نتیجه دهه‌ها بی‌کفایتی حاکمان دانسته که سرانجام به اعتراضات خیابانی مردم ختم شده‌است.
امیر فرشاد ابراهیمی در مقاله‌ای ادعا می‌کند که تخریب اموال عمومی توسط یگان ضد شورش و نیروهای بسیجی لباس شخصی و به دستور مقامات جمهوری اسلامی انجام می‌پذیرد. او مدعی است که نیروهای ایرانی در اوایل دهه ۷۰ شمسی به کره شمالی سفر کردند و این دستورالعمل را از آنها فرا گرفته‌اند. او در همین مقاله مدعی می‌شود که این شیوه برای بدنام کردن معترضان، اولین بار توسط نیروهای شوروی در کشور سوسیالیستی چکسلواکی صورت پذیرفته بود و پس از آن مورد الگوگیری حکومت شوروی قرار گرفت. او در ادامه می‌گوید که در سال ۱۳۷۴ در اسلامشهر هم، همین سیاست پیاده شد و منجر به بدنام شدن معترضان اسلامشهری در آن روزها گردید.
مرتضی کاظمیان در این مورد به برخی نشانه‌ها اشاره می‌کند که می‌تواند بیانگر این باشد که اعتراض بازار شاید از سوی تندروها کلید خورده باشد. از جمله سخنان احمد کریمی، دبیرکل جامعه انجمن‌های اسلامی اصناف و بازار در خصوص سوءمدیریت دولت در برپایی این اعتراضات
اعتراضات بازار تهران در مهر ۱۳۹۱
تظاهرات ۱۳۹۶ ایران