جمعیت‌شناسی تهران

تهران شهری با گوناگونی قومیت است اما جمعیت خارجی آن بسیار کم است. تهران هنگام پایتخت شدن جمعیتی کمتر از ۲۰ هزار تن داشت و هم‌اکنون به یکی از پرجمعیت‌ترین کلان‌شهرهای خاورمیانه تبدیل شده‌است. میزان رشد جمعیت در تهران سالانه ۱/۷۹ درصد است. میزان باسوادی نیز در تهران بالاست.
تحولات جمعیت
تحولات جمعیتی تهران به عنوان پایتخت، پس از سال ۱۳۰۰ شامل چهار دوره برجسته می‌شود:
دوره اول از سال ۱۳۰۰ تا ۱۳۲۰ که خندق‌ها و دروازه‌ها از میان رفتند، راه‌های شهر اصلاح شدند و شهر شکل منظم هندسی به خود گرفت. جمعیت تهران در این سده افزایش چشمگیری پیدا کرد، به‌نحوی که طی دو سرشماری در سال‌های ۱۳۱۰ و ۱۳۱۹، از ۳۰۰ هزار تن در سرشماری نخست، به ۵۴۰ هزار تن در سرشماری دوم رسید.
دوره دوم از سال ۱۳۲۰تا ۱۳۳۲ که این دوره همراه با بروز جنگ جهانی دوم بود و تغییرات زیادی انجام نشد و تنها شهر از اطراف توسعه یافت. جمعیت تهران در این دوره مطابق آمار رسمی سال ۱۳۲۵ حدود ۸۸۰ هزار تن بود.
دوره سوم از سال ۱۳۳۲ تا ۱۳۵۷ که در این دوره به دلیل ساخت بزرگراه‌ها، خیابان‌ها و بلوارها، شهرک‌های تازه و ساختمان‌های بزرگ، تهران رشد چشمگیری داشت و از هر سو گسترش پیدا کرده بود، به نحوی که یکی از شهرهای بزرگ آسیا به حساب می‌آمد. جمعیت تهران به سرعت افزایش پیدا کرده بود و از یک میلیون و ۸۰۰ هزار تن در ۱۳۳۵ به چهارمیلیون و ۵۳۰ هزار تن در سال ۱۳۵۵ رسیده بود.
دوره چهارم از سال ۱۳۵۷ تا ۱۳۶۵ که سال‌های نخست پس از انقلاب ۱۳۵۷ بود، تهران از هر سو گسترده شد. مهاجرت به تهران و دادن زمین به تعاونی‌ها برای خانه‌سازی و ایجاد خانه‌های ارزان‌قیمت، از دلایل گسترش شهر در این دوران است. براساس آمار سال ۱۳۷۱ جمعیت تهران ۶۶۲۰۴۶۱ تن بود.
در دهه‌های گذشته، جمعیت خالص افزوده شده به تهران بیش از پنج‌میلیون نفر است که این پیامدهای اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی گسترده‌ای داشته‌است. براساس شش دوره سرشماری انجام شده، جمعیت تهران از سال‌های ۱۳۳۵ تا ۱۳۸۵ حدود پنج‌برابر شده‌است و این رشد در شهرهای اطراف تهران بیشتر از شهر تهران بود؛ به طوری که رشد شهر تهران طی دهه‌های اخیر کاهش یافته و بر جمعیت پیرامون آن افزوده شده‌است.
آمار
سرشماری‌ها
سال
جمعیت
نرخ رشد
حکومت
۹۳۳
۱۰۰۰10px
شاه طهماسب
۱۰۰۵
۳۰۰۰10px
۱/۴
شاه عباس صفوی
۱۱۷۶
۱۵۰۰۰10px
۵/۲
آقامحمدخان قاجار
۱۱۸۶
۵۰۰۰۰10px
۱۲/۰۳
فتحعلی‌شاه قاجار
۱۱۹۱
۶۰۰۰۰10px
۳/۶
فتحعلی‌شاه قاجار
۱۲۱۳
۸۰۰۰۰10px
۲/۸
اواخر دوران فتحعلی‌شاه و ابتدای دوران محمد شاه قاجار
۱۲۴۶
۱۴۷۲۵۶10px
۲/۹
ناصرالدین‌شاه قاجار
۱۳۰۹
۲۵۰۰۰۰10px
۲/۴
پهلوی اول
۱۳۱۹
۵۴۰۰۸۷10px
۶/۶
پهلوی اول
۱۳۳۵
۱۵۶۰۹۳۴10px
۵/۵
پهلوی دوم
۱۳۴۵
۲۷۱۹۷۳۰10px
۵/۱
پهلوی دوم
۱۳۵۵
۴۵۳۰۲۲۳10px
۲/۹
پهلوی دوم
۱۳۶۵
۶۰۵۸۲۰۷10px
۱/۳
جمهوری اسلامی
۱۳۷۰
۶۴۹۷۲۳۸10px
۰/۷۸
جمهوری اسلامی
۱۳۷۵
۶۷۵۸۸۴۵10px
۱/۳
جمهوری اسلامی
۱۳۸۵
۷۷۱۱۲۳۰10px
جمهوری اسلامی
منابع : اطلس کلان‌شهر تهران
آمار اساسی
منطقه
جمعیت کل
شمار مرد
شمار زن
شمار خانوار
بعد خانوار
نسبت جنسی
تراکم
۸،۶۷۹،۹۳۶
۴،۳۱۵،۱۹۶
۴،۳۶۴،۷۴۰
۲،۹۰۷،۲۳۹
۳/۰
۹۹٪
۱۴
منطقه ۱
۴۹۳،۸۸۹
۲۴۱،۸۰۵
۲۵۲،۰۸۴
۱۶۹،۲۵۹
۲/۹
۹۶٪
۱۱
منطقه ۲
۶۹۲،۵۷۹
۳۳۸،۱۳۶
۳۵۴،۴۴۳
۲۳۶،۹۹۲
۲/۹
۹۵٪
۱۵
منطقه ۳
۳۳۰،۰۰۴
۱۵۸،۰۵۴
۱۷۱،۹۵۰
۱۱۸،۸۰۱
۲/۸
۹۲٪
۱۱
منطقه ۴
۹۱۷،۲۶۱
۴۵۶،۳۹۴
۴۶۰،۸۶۷
۳۰۳،۷۳۰
۳/۰
۹۹٪
۱۵
منطقه ۵
۸۵۶،۵۶۵
۴۲۰،۴۳۱
۴۳۶،۱۳۴
۲۹۱،۶۶۵
۲/۹
۹۶٪
۱۶
منطقه ۶
۲۵۰،۷۵۳
۱۲۲،۸۰۴
۱۲۷،۹۴۹
۸۴،۸۹۶
۳/۰
۹۶٪
۱۲
منطقه ۷
۳۱۲،۰۰۲
۱۵۱،۸۸۲
۱۶۰،۱۲۰
۱۱۵،۸۸۰
۲/۷
۹۵٪
۲۰
منطقه ۸
۴۲۵،۰۴۴
۲۰۸،۲۸۴
۲۱۶،۷۶۰
۱۴۸،۵۳۵
۲/۹
۹۶٪
۳۲
منطقه ۹
۱۷۴،۱۱۵
۸۸،۰۹۲
۸۶،۰۲۳
۵۷،۶۴۸
۳/۰
۱۰۲٪
۹
منطقه ۱۰
۳۲۶،۸۸۵
۱۶۲،۰۳۵
۱۶۴،۸۵۰
۱۱۷،۳۲۵
۲/۸
۹۸٪
۴۰
منطقه ۱۱
۳۰۸،۱۷۶
۱۵۴،۵۱۶
۱۵۳،۶۶۰
۱۰۷،۷۵۹
۲/۹
۱۰۱٪
۲۶
منطقه ۱۲
۲۴۰،۹۰۹
۱۲۲،۱۲۱
۱۱۸،۷۸۸
۷۹،۱۰۵
۳/۰
۱۰۳٪
۱۵
منطقه ۱۳
۲۵۳،۰۵۴
۱۲۵،۶۱۷
۱۲۷،۴۳۷
۸۵،۱۳۳
۳/۰
۹۹٪
۲۰
منطقه ۱۴
۴۸۹،۱۰۱
۲۴۴،۵۰۰
۲۴۴،۶۰۱
۱۶۳،۹۲۴
۳/۰
۱۰۰٪
۳۴
منطقه ۱۵
۶۵۹،۴۶۸
۳۳۵،۳۱۴
۳۲۴،۱۵۴
۲۰۹،۱۴۱
۳/۲
۱۰۳٪
۲۴
منطقه ۱۶
۲۶۷،۶۷۸
۱۳۴،۲۵۰
۱۳۳،۴۲۸
۸۷،۴۶۴
۳/۱
۱۰۱٪
۱۶
منطقه ۱۷
۲۷۸،۳۵۴
۱۴۰،۱۳۱
۱۳۸،۲۲۳
۹۰،۰۳۲
۳/۱
۱۰۱٪
۳۴
منطقه ۱۸
۴۱۹،۲۴۹
۲۱۳،۵۱۸
۲۰۵،۷۳۱
۱۳۰،۴۰۵
۳/۲
۱۰۴٪
۱۱
منطقه ۱۹
۲۵۵،۵۳۳
۱۳۰،۲۰۳
۱۲۵،۳۳۰
۷۷،۷۶۴
۳/۳
۱۰۴٪
۱۳
منطقه ۲۰
۳۶۷،۶۰۰
۱۸۴،۲۲۴
۱۸۳،۳۷۶
۱۱۶،۴۹۲
۳/۲
۱۰۰٪
۱۶
منطقه ۲۱
۱۸۶،۳۱۹
۹۳،۷۳۹
۹۲،۵۸۰
۶۰،۴۳۲
۳/۱
۱۰۱٪
۴
منطقه ۲۲
۱۷۵،۳۹۸
۸۹،۱۴۶
۸۶،۲۵۲
۵۴،۸۵۷
۳/۲
۱۰۳٪
۳
منابع : شهرداری تهران
زبان
تهران بزرگ‌ترین شهر فارسی‌زبان جهان است. ۹۸ درصد تهرانی‌ها زبان فارسی را می‌فهمند و تنها ۱۰ درصد از آن‌ها توان گفتگو به حداقل یکی از زبان‌های رایج جهان را دارند. مردم تهران در گذشته گویش خاص خودشان را داشتند، معروف به لهجه تهرانی که در طول زمان کمرنگ شد و تغییراتی یافت. لهجه تهرانی تنها دارای واژگان متفاوت نبود و در برخی موارد دارای قواعد، رسم و ساختار ادبی بوده‌است.
قومیت
اکثریت مردم تهران را پارسیان تشکیل می‌دهند؛ پس از آن‌ها، به ترتیب، آذری‌های ایرانی و مازندرانی‌ها بزرگترین اقلیت‌های قومی موجود در تهران هستند. همچنین قومیت‌های کرد و گیلک نیز از دیگر اقوام پر جمعیت شهر هستند.
طی پژوهشی که شرکت پژوهشگران خبره پارس به سفارش شورای فرهنگ عمومی در سال ۸۹ انجام داد و بر پایه یک بررسی میدانی و یک جامعه آماری از میان ساکنان ۲۸۸ شهر و حدود ۱۴۰۰ روستای سراسر کشور، درصد اقوامی که در این نظر سنجی نمونه‌گیری شد، در تهران به قرار زیر بود:
شهروندان خارجی
تهران میزبان جمعیت خارجی کمی است و بیشترین خارجی‌های ساکن آن را افغان‌ها و پس از آن، پاکستانی‌ها و عراقی‌ها تشکیل می‌دهند.
دین
یشتر مردم تهران رسما مسلمان و شیعه دوازده‌امامی هستند. دیگر جوامع مذهبی در تهران شامل بهائیان، زرتشتیان، مسیحیان و یهودیان می‌شود.
میانگین سنی
شهر تهران جمعیت سال‌خورده‌تری نسبت به ایران و استان تهران را در خود جای داده‌است. پراکندگی گروه‌های سنی نیز در تهران یکنواخت نیست و مناطق شمالی دارای جمعیتی با میانگین سنی بالاتری هستند. مناطق حاشیه شهر نیز دارای جمعیت جوان‌تری هستند. طبق آماری که بر اساس نتایج سرشماری سال ۱۳۹۵ به دست آمد، میانگین سنی در شهر تهران معادل ۳۳/۲ سال است.
اقوام ساکن ایران
جمعیت‌شناسی ایران