خاطرات اسب سیاه

خاطرات اسب سیاه محصول مشترک ایران و ترکیه، دومین ساخته بلند شهرام علیدی فیلمساز کرد ایرانی ست. دو خط موازی در کنار سوژه‌های فرعی، داستان فیلم را شاعرانه و با قرائت سوررئالیستی و بعضا واقعی، روایت می‌کنند. از یک سو چند جوان برای آموزش زبان مادری به مثابه هویت انسان تلاش می‌کنند که با ممانعت دولت ترکیه مواجه می‌شوند و از سوی دیگر اسب سیاه، خاطرات دوستی با انسان را به یاد می‌آورد و در واقعیت انسان را تحلیل و روایت می‌کند و… در کنار این دو مسئله، کارگردان خاطرات اسب سیاه نقاط کانونی دیگری خلق می‌کند که گاهی تمرکز روی همه آن‌ها سخت می‌شود. شاید به همین دلیل علیدی مدعی است که در فیلم، تجربه‌ای جدید و مدرن از سینما ارائه می‌شود. او در این فیلم به مدد اسطوره‌های بومی و دخالت دادن ایده‌های تخیلی، شاهکار هنری خیام و کیهان کلهر و کامکارها و تارا جاف را به عاریت گرفته تا با نگاهی نو به رابطه اسب و انسان بپردازد. بعد از زمزمه با باد، این دومین ساخته بلند این هنرمند جوان سنندجی است که اکران عمومی آن در آذرماه ۱۳۹۵ در قالب مجموعه هنر و تجربه با حضور کارگردان در زادگاهش آغاز شد.
درباره فیلم
«گروهی از جوانان می‌کوشند زبان کردی را در کردستان ترکیه آموزش دهند. بخشی از کار این گروه چاپ و توزیع مخفیانه کتاب‌های آموزش زبان کردی برای مدارس زیرزمینی است. آسکه یکی از دختران گروه در حین ماموریت کشته می‌شود. دوستان او تصمیم می‌گیرند وصیت‌های او را به جا بیاورند. آسکه که با یک اسب سیاه بزرگ شده و دلبستگی زیادی به او داشته‌است حالا در جایی دورافتاده، میان کوه‌های آناتولی برای همیشه خوابیده است. دوستان آسکه در تلاش هستند تا محل دفن او را مخفی نگه دارند اما ورود اسب، به حوادث دور از انتظاری می‌انجامد.»
نقد
فیلم «خاطرات اسب سیاه» با درهم‌شکستن شکل روایت‌های معمول، از تروما و زخمی می‌گوید که یک ملت در دوره‌های مختلف تجربه کرده و برای بازگویی آن به‌ناچار توالی زمانی درهم‌ریخته و کلام کارایی خود را از دست داده و ما در فیلم با کمترین دیالوگ روبه‌روییم، به‌همین‌دلیل جنگ کوبانی با دوره ممنوعیت تدریس زبان کردی در فیلم ظاهرا هم‌زمان می‌شوند-، در واقع کارگردان به شکل تلمیحی قصد بیان امری امکان‌ناپذیر را دارد؛ امری که زبان را از ساحت خود ساقط و تصاویری تودرتو و ازهم‌گسیخته را جایگزین آن کرده‌است. ازهمین‌رو نویسنده با استناد به ادبیات شفاهی و اعتقادات مردم کرد (تصویر پادشاه مارها، اشاره به روایت درویش عبدو و…) عنصری بینامتنی و نشانه‌شناسانه را وارد روایت می‌کند.
مخاطب در فیلم «خاطرات اسب سیاه» خاطره را در موجودی غیرخاطره‌مند (اسب و یک مرده) می‌بیند. این همان اسب و ئاسکه (صاحب اسب) که هر دو شاهد و حامل خاطره فاجعه هستند، نماد ماندگاری فاجعه و عدم روایت آن هستند. این دو موجود غیرخاطره‌مند به شکلی موازی ایماژ فاجعه را حمل می‌کنند، در فیلم، روایت‌کننده داستان درویش عبدو، بعد از گفتن فقط چند سطر از داستان به پشت پرده و کنار اسب می‌رود که داستانی طولانی از عشق و مبارزه را تعریف کند.
سایر عوامل
صدابردار: احمد صالحی
طراح و ترکیب صدا: حسین مهدوی
طراح صحنه و لباس: شهرام علیدی
عکس: سمیه جعفری
طراح و مجری گریم: سودابه خسروی
مجری طرح: حسین بشگرد، مهدی پورموسوی
جوایز و افتخارات
20th Busan International Film Festival/ South Korea/ October 01 - 10/ 2015/ "Competitive section "New Currents"
2nd Brisbane Asia Pacific Film Festival/ Australia/ November 19 - 29, 2015/ "Non Competitive Festival"
9th Asia Pacific Screen Awards/ Brisbane/ Australia/ November 26/ 2015."Competition"
15th !f Istanbul International Independent Film Festival/ Turkey/ February 18-28/ 2016/ "!f Inspired Competition" section
4th Duhok International Film Festival/ Kurdistan Region/ Iraq/ September 9-16/ 2016/ Kurdish Features Competition
Slemani International Film Festival/ Kurdistan Region, Iraq/ October 1- 4/ 2016 "Competition"
Winner of: *Special Jury Prize*
9th Kurdish Filmdays "Sercavan" Vienna, Austria. November 24 - 27, 2016.