معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری

معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری، نهادی دولتی و ایرانی است که به‌طور مستقیم زیر نظر رئیس‌جمهور قرار دارد و از ابتدای تعریف فضای دانش بنیان در کشور متولی بهبود و توسعه حوزه دانش بنیان در کشور شده‌است. این معاونت بر مبنای مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی تشکیل شده‌است.
تاریخچه شکل‌گیری
در سال ۱۳۸۵ و هزمان با دومین سال ریاست جمهوری محمود احمدی‌نژاد رئیس‌جمهور دولت نهم و دولت دهم جمهوری اسلامی ایران معاونت علمی و فناوری رئیس جمهوری آغاز به کار کرد. صادق واعط‌زاده در مرداد ماه سال ۱۳۸۵ توسط احمدی‌نژاد به عنوان نخستین معاون علمی و فناوری رئیس جمهوری ایران منصوب شد. واعظ زاده پس از آغاز به کار رسمی دولت دهم، شهریور ۱۳۸۸ از سمت خود استعفا کرد. او دلایل خود برای استعفا را بیان نکرد اما اعلام کرد به عنوان عضو هیئت علمی دانشکده فنی دانشگاه تهران فعالیت می‌کند. احمدی‌نژاد با قبول استعفای واعظ زاده طی حکمی نسرین سلطانخواه را به عنوان معاون علمی و فناوری خود منصوب کرد.
نسرین سلطانخواه ریاضی‌دان ایرانی پس از واعظ‌زاده و در سال ۱۳۸۹، طی حکمی از سوی رئیس‌جمهور دولت دهم به سمت معاونت علمی و فناوری رئیس جمهوری رسید.
در سال ۱۳۸۷ چارت سازمانی معاونت علمی و فناوری رئیس‌جمهور توسط معاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی رئیس‌جمهور تصویب شد.
پس از انتخابات ریاست جمهوری ایران در سال ۱۳۹۲ حسن روحانی پس از کسب مسند ریاست جمهوری، سورنا ستاری را به عنوان معاون علمی و فناوری خود منصوب کرد. ستاری با این انتصاب، لقب جوان‌ترین عضو کابینه دولت یازدهم را به خود اختصاص داد.
ساختمان لادن
نام ساختمان لادن برای نخستین بار در شهریور ماه سال ۱۳۹۱ و در جریان میزبانی ایران از شانزدهمین نشست جنبش غیرمتعهدها به گوش خورد. در آن زمان این ساختمان به محل استقرار علی سعیدلو معاون بین‌الملل رئیس‌جمهور تبدیل شده بود تا امور این اجلاس را رتق و فتق کند. اما پس از پایان این اجلاس، ساختمان لادن بی‌استفاده ماند. احمدی‌نژاد تا این‌که در ماجرای خروج هدایای ریاست جمهوری در روزهای پایانی دولت بار دیگر نام این ساختمان به گوش خورد. در آن زمان گفته شد که تمام هدایایی که روسای جمهوری از مقامات سایر کشورها گرفته‌اند یک‌شبه بار کامیون شده و به ساختمانی در ونک منتقل شده‌است. ساختمان لادن جایی بود که محمود احمدی‌نژاد و اعضای دولت سابقش هفته‌ای یک بار در آن‌جا دور هم جمع می‌شدند و مسائل کشور را مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار می‌دادند. برخی گفتند که این ساختمان غصبی است و احمدی‌نژاد و یارانش قصد دارند با برگزاری جلساتی در این ساختمان، خود را برای ورود مجدد به قدرت در ۴ سال آینده آماده کنند. پس از چالش‌های فراوان برای واگذاری ساختمان لادن، قرعه به نام معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری افتاد و از تاریخ معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری در این ساختمان مستقر شد.
اهداف و وظایف اساسی
اهداف
ارتقای اقتدار ملی، تولید ثروت و افزایش کیفیت زندگی مردم از طریق افزایش توانمندیهای فناوری و نوآوری در کشور ارتقای نظام ملی نوآوری و تکمیل مولفه‌ها و حلقه‌های آنتوسعه «اقتصاد دانش‌بنیان» از طریق هماهنگی و هم‌افزایی بین‌بخشی و بین دستگاهی ارتقای ارتباط «دانش» با «صنعت» و «جامعه» و تسهیل تبادلات بین بخش‌های عرضه و تقاضای فناوری و نوآوری تجاری‌سازی دستاوردهای فناوری و نوآوری و توسعه شرکتهای دانش‌بنیان توسعه فناوریهای راهبردی و اولویت‌دار ملی مصرح در نقشه جامع علمی کشور اعتلای ارتباطات بین‌المللی علمی، فناوری و نوآوری و توسعه دیپلماسی علمی و فناوری
وظایف اساسی
برنامه‌ریزی، هماهنگی بین بخشی و هم افزایی در «نظام ملی نوآوری» در جهت تحقق اقتصاد دانش بنیان
هماهنگی و هم‌افزایی بین برنامه‌های توسعه کشور و سیاستهای کلان توسعه علم و فناوری کشور
سیاستگذاری و برنامه‌ریزی تامین منابع مالی در نظام علم، فناوری و نوآوری کشور
هدفمندسازی، هدایت و توسعه پژوهشهای کاربردی، تقاضا محور و ماموریت گرا و کمک به تجاری‌سازی نتایج آنها
توسعه فناوری، تقویت فرایند تجاری‌سازی و حمایت از موسسات و شرکتهای دانش‌بنیان و شرکتهای طراحی مهندسی
حمایت از گسترش فعالیت تحقیق و توسعه در کشور و ارتقای توان «مدیریت فناوری» در شرکتهای دانش بنیان
آینده‌نگاری و رصد فناوری، توسعه مراکز اطلاع‌رسانی فناوری و ایجاد و ساماندهی فن‌بازارهای عمومی و تخصصی
حمایت از ایجاد و تقویت زیرساخت‌های علمی، فناوری و نوآوری
ارتقای کارآفرینی فناورانه و بهبود فضای کسب و کار دانش‌بنیان و هدایت سرمایه‌های کشور جهت تولید کالاها و خدمات دانش‌بنیان
توسعه سازوکارهای سرمایه‌گذاری خطرپذیر و تامین مالی لازم در اقتصاد دانش بنیان
کمک به ارتقاء نظام مالکیت فکری و نظام استاندارد در حوزه علم، فناوری و نوآوری
کمک به ارتقاء فعالیت‌های رسانه‌ای و فرهنگ‌سازی در حوزه علم و فناوری
حمایت از ایجاد و توانمندسازی تشکل‌های خصوصی در زمینه تولید و توسعه صادرات کالاها و خدمات دانش‌بنیان
انجام اقدام‌های لازم جهت توسعه اولویت‌های علم و فناوری نقشه جامع علمی کشور
راهبری «ستادهای فناوری‌های راهبردی» و «کانون‌های هماهنگی دانش، صنعت و بازار»
حمایت از نفوذ فناوری‌های برتر در صنایع موجود و راهبری اجرای «طرح‌های کلان فناوری و نوآوری» در محورهای راهبردی و نیازهای اصلی کشور
تحریک تقاضا، بازارسازی و تضمین بازار برای تولیدات داخلی و بازاریابی و صادرات کالاها و خدمات دانش‌بنیان
توسعه دیپلماسی علم و فناوری و ارتباطات بین‌المللی و توسعه سرمایه‌گذاری خارجی در طرحهای دانش بنیان، هدایت سرمایه‌های انسانی و مالی ایرانیان خارج از کشور و توسعه شبکه‌های بین‌المللی علم و فناوری به ویژه در جهان اسلام با هماهنگی و همکاری دستگاه‌های ذی‌ربط
رصد فرصت‌های بین‌المللی بمنظور توسعه فناوری به ویژه شناسایی و کسب فناوری‌های نوظهور با هماهنگی و همکاری دستگاه‌های ذی‌ربط
توسعه فرایندهای شناسایی، جذب و انتقال و انتشار فناوری‌ها در کشور با همکاری و هماهنگی دستگاه‌های ذی‌ربط
حمایت از تجاری‌سازی شرکت‌های دانش‌بنیان
«قانون حمایت از شرکت‌ها و موسسات دانش بنیان و تجاری سازی نوآوری‌ها و اختراعات» در اجراء اصل یکصد و بیست و سوم (۱۲۳) قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران در جلسه علنی روز چهارشنبه مورخ ۵ آبان ۱۳۸۹دوره هشتم مجلس شورای اسلامی تصویب شد. اما این قانون تا سال ۱۳۹۲ به‌طور کامل اجرایی نشد.
حسن روحانی از ابتدای کار خود در دولت یازدهم، مبنای سیاست اقتصادی را بر توسعه اقتصاد دانش‌بنیان برای گذار ایران از اقتصاد نفتی و تحقق اقتصاد بدون نفت از طریق اجرائی کردن و عملی سازی بندهای قانون حمایت از شرکت‌ها و موسسات دانش بنیان و تجاری سازی نوآوری‌ها و اختراعات را توسط معاون علمی و فناوری بنا گذاشت. کمک به حمایت از ایده‌های نو و ایجاد زیرساخت برای تجاری‌سازی ایده‌ها و نوآوری‌های دانشگاهیان به عنوان مهم‌ترین راهبرد معاونت علمی و فناوری رئیس‌جمهوری تعریف شده‌است. بر همین اساس تا پایان سال ۱۳۹۵، یبش از ۳۰۰۰ شرکت دانش‌بنیان توسط معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری، تحت حمایت‌های این قانون قرار گرفتند.
ساختار
معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوی بر اساس مصوبه معاونت توسعه منابع انسانی ریاست جمهوری با پنج حوزه معاونت هماهنگی و نظارت راهبردی، علمی و پژوهشی، فناوری و نوآوری، همکاری‌های بین‌المللی و پشتیبانی تعریف شد، که هر یک از این معاونت‌ها دارای سه زیر مجموعه داشتند. همچنین دو مرکز مرکز سیاستگذاری و برنامه‌ریزی کلان دو بخش دیگر معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری تعریف شد.
این معاونت دارای ۱۴ ستاد برای توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان و تجاری‌سازی ایده‌های خلاقانه در حوزه صنایع و فناوری‌های پیشرفته و راهبردی است.
ستاد ویژه توسعه فناوری نانو
همچنین ۴ مرکز راهبردی در ساختار این معاونت وجود دارند:
معاونت سیاستگذاری و توسعه
معاونت نوآوری و تجاری‌سازی فناوری
مرکز ارتباطات و اطلاع‌رسانی
مرکز شرکت‌ها موسسات دانش‌بنیان
مرکز تعاملات بین‌المللی علم و فناوری
مرکز توسعه فناوری‌های راهبردی
مرکز طرح‌های کلان ملی فناوری