فهرست سخنرانی‌ها و گفتارهای بهرام بیضایی

این مقاله فهرستی است از سخنرانی‌ها و گفتارهای بهرام بیضایی.
بیضایی سخنرانی‌های فراوانی دارد که بیشترش جلسه‌های درسش در دانشگاه‌های گوناگون است، و کمتر سخنرانی‌های دیگر از کنفرانس‌های خبری تا مجلس‌های یادبود یا بزرگداشت. از بسیاری از این سخنرانی‌ها صدا و تصویر و نوشته‌ای نیست. ولی بعضی از این‌ها هم به صورتی منتشر شده‌است. از راه نمونه، صدا و متن سخنان او در شب سوم از شب‌های شعر گوته با نام «در موقعیت تئاتر و سینما» منتشر شده‌است. یک گفتارش با دوستانش در پاریس به قلم خودش مقاله‌ای شده به نام «پس از صد سال». از شماری از سخنرانی‌هایش در دانشگاه استنفورد فیلم برداشته‌اند و منتشر کرده‌اند، به‌طور نمونه از جلسه‌های درس شاهنامه و سخنرانی‌هایش درباره طرب‌نامه. گاهی سخنانی به نظم رانده، مثلا قصیده‌ای که به یاد سیمین بهبهانی خوانده و از آن فیلم موجود است. گاهی پیامی کوتاه خوانده که صدایش ضبط شده، مثلا باری که در ستایش ناصر تقوایی چنین پیامی منتشر کرد. بیضایی گاه در بزرگداشت کسی سخن رانده، به‌طور نمونه در بزرگداشت احسان یارشاطر و اکبر رادی. گاهی در نکوهش سخن گفته، از کنفرانس‌های خبری تا گفتگو با رسانه‌های جمعی. گاهی سخنی به مناسبت از راه سپاسگزاری و غیر از این گفته، به‌طور مثال در بزرگداشت خودش در تورنتو.
فیلم دریافت جایزه جشنواره سینمایی سپاس در سال ۱۳۵۲ و نیز دریافت دکتری افتخاری در دانشگاه سنت اندروز به سال ۱۳۹۶ و پاره‌های کوتاه تصویری از پشت صحنه کارهای سینمایی یا تئاتری (مثلا جانا و بلادور و طرب‌نامه و چهارراه) و نیز گفتگوهایی کوتاه از صوتی و تصویری با بعضی رسانه‌های جمعی (مثلا درباره سهراب‌کشی و گزارش ارداویراف و طرب‌نامه یا درباره خودش ) نیز از بیضایی موجود است.
سخنرانی عمومی
از بعضی سخنرانی‌ها و درس‌ها و جلسه‌های پرسش‌وپاسخ بیضایی فیلم یا صدا یا نوشته یا خبر موجود است:
تاریخ‌ها از ۱۳۸۹ به بعد به تاریخ میلادی
۱۳۴۹
نامعلوم
پرسش‌وپاسخ در میزگرد تئاتر
نامعلوم
YouTube :
۱۳۵۶
۲۰ مهر
«در موقعیت تئاتر و سینما»
باغ انجمن روابط فرهنگی ایران و آلمان
در شب سوم شب‌های شعر گوته ( )
اوایل دهه ۱۳۶۰
نامعلوم
به یاد پرویز فنی‌زاده
نامعلوم
مجله فیلم
۱۳۶۸
پاییز
نامعلوم
دانشکده صدا و سیما
مهمان جلسه درس سهیلا نجم
اواخر دهه ۱۳۶۰
نامعلوم
سینمای هیچکاک
دانشکده صدا و سیما
در جلسه دفاع همچون استاد راهنمای پایان‌نامه پرویز شهبازی درباره فیلم طناب - مجله گزارش فیلم
۱۳۷۰
۱۲ مهر
بررسی سینمای هیچکاک
سینماتئاتر کوچک تهران
سال ۱۳۷۴ به صورت کامل‌تر در کتاب هیچکاک در قاب منتشر شد.
زمستان
سینمای ایران پس از انقلاب ۱۳۵۷
سینمای کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان
همراه نمایش چریکه‌ی تارا - مجله فیلم (۱۳۷۱)
۱۳۷۱
۲۱ اردیبهشت
نامعلوم
دانشکده صدا و سیما
در جلسه دفاع همچون استاد راهنمای پایان‌نامه حمید امجد
۱۳۷۶
مهر
نامعلوم
دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران
در جلسه دفاع همچون استاد راهنمای پایان‌نامه حمید امجد
۱۳۸۴
۲۵ آبان
«هزارافسان کجاست؟»
انتشارات فرزان روز
۱۳۸۵
۵ دی
با دوستداران در شب بخارای بهرام بیضایی
خانه هنرمندان ایران
۱۳۸۷
۸ آبان
«درباره آیدین آغداشلو و هنر او»
خانه هنرمندان ایران
۱۲ بهمن
نشست نقد و بررسی فیلم وقتی همه خوابیم
سینما فلسطین (تهران)
۲۰ اسفند
پرسش‌وپاسخ درباره فیلم وقتی همه خوابیم
دانشگاه تهران
۱۳۸۸
۳۰ آبان
اکبر رادی و نمایشنامه از پشت شیشه‌ها
فرهنگسرای ارسباران
۲۰۱۱
زمستان
نامعلوم
دانشگاه استنفورد
زمستان
نامعلوم
دانشگاه استنفورد
زمستان
نامعلوم
دانشگاه استنفورد
زمستان
نامعلوم
دانشگاه استنفورد
زمستان
نامعلوم
دانشگاه استنفورد
زمستان
نامعلوم
دانشگاه استنفورد
زمستان
نامعلوم
دانشگاه استنفورد
زمستان
نامعلوم
دانشگاه استنفورد
زمستان
نامعلوم
دانشگاه استنفورد
زمستان
نامعلوم
دانشگاه استنفورد
بهار
«سینما و اسطوره‌شناسی»
دانشگاه استنفورد
بهار
«سینما و اسطوره‌شناسی»
دانشگاه استنفورد
بهار
«سینما و اسطوره‌شناسی»
دانشگاه استنفورد
بهار
«سینما و اسطوره‌شناسی»
دانشگاه استنفورد
بهار
«سینما و اسطوره‌شناسی»
دانشگاه استنفورد
بهار
«سینما و اسطوره‌شناسی»
دانشگاه استنفورد
بهار
«سینما و اسطوره‌شناسی»
دانشگاه استنفورد
بهار
«سینما و اسطوره‌شناسی»
دانشگاه استنفورد
بهار
«سینما و اسطوره‌شناسی»
دانشگاه استنفورد
بهار
«سینما و اسطوره‌شناسی»
دانشگاه استنفورد
۲۱ مه
نامعلوم
دانشگاه استنفورد
۴ ژوئن
شاهنامه
انجمن فردوسی شمال کالیفرنیا
YouTube :
۱۰ نوامبر
در مراسم دریافت جایزه بیتا
دانشگاه استنفورد
YouTube :
۲۰ نوامبر
«درخت سخنگو»
دانشگاه کالیفرنیا، لس‌آنجلس
۲۱ نوامبر
«شبی با بهرام بیضایی»
دانشگاه کالیفرنیا، لس‌آنجلس
۲۰۱۲
۱۸ مه
«درباره جانا و بلادور»
دانشگاه استنفورد
با ترجمه همزمان به انگلیسی، مترجم: عباس میلانی ( YouTube : - )
۱ دسامبر
در مراسم دریافت جایزه میراث بنیاد فرهنگ
نامعلوم
۲ دسامبر
«اسطوره‌ها در آثار بهرام بیضایی»
دانشگاه کالیفرنیا، لس‌آنجلس
( YouTube : - - - )
۲۰۱۳
۲۴ ژانویه
در جلسه نمایش هملت؛ شاهزاده‌ی اندوه
دانشگاه استنفورد
۲۱ فوریه
«نشانه‌شناسی افسانه‌های ایرانی: معناشناسی شاهنامه به عنوان یک کار اجتماعی یا سیاسی»
دانشگاه استنفورد
YouTube :
۲۸ فوریه
«نشانه‌شناسی افسانه‌های ایرانی: فردوسی - معناشناسی شاهنامه به عنوان یک کار اجتماعی یا سیاسی»
دانشگاه استنفورد
YouTube :
۷ مارس
«نشانه‌شناسی افسانه‌های ایرانی: افسانه‌های نانوشته روزگار پیش از شاهنامه - آفرینش آدمی و پس از آن»
دانشگاه استنفورد
YouTube :
۱۴ مارس
«نشانه‌شناسی افسانه‌های ایرانی: نگاهی تحلیلی به داستان رستم و سهراب»
دانشگاه استنفورد
YouTube :
۲۲ مارس
«نشانه‌شناسی افسانه‌های ایرانی: افسانه‌های ایرانی (در نمایش‌های سنتی) - شب هزارویکم»
دانشگاه استنفورد
YouTube :
۲۶ ژوئیه
پیش و پس از نمایشنامه‌خوانی آرش
دانشگاه استنفورد
YouTube :
۷ اوت
در جلسه نمایش نسخه مرمت‌شده رگبار
دانشگاه استنفورد
YouTube :
۱۲ اکتبر
در مراسم دریافت جایزه سینا
دانشگاه هاروارد
۱۰ نوامبر
«افسانه گیلگمش از زبان بهرام بیضایی»
دانشگاه کالیفرنیا، برکلی
YouTube : - -
۲۰۱۴
۲۵ فوریه
چند پاره شعر از نمایشنامه‌ای منتشرنشده به یاد امین بنانی
دانشگاه استنفورد
YouTube :
۱۲ آوریل
در جلسه نمایش ترانه‌های قدیمی
دانشگاه استنفورد
۲ مه
پرسش‌وپاسخ در جلسه نمایش فیلم ضبط‌شده نمایش کارنامه‌ی بندار بیدخش
دانشگاه استنفورد
۹ مه
«در جستجوی آرش کمانگیر»
دانشگاه استنفورد
YouTube :
۹ ژوئیه
در جلسه نمایش فیلم باشو، غریبه‌ی کوچک
دانشگاه استنفورد
۱۳ دسامبر
قصیده‌ای به یاد سیمین بهبهانی
دانشگاه استنفورد
YouTube :
۲۰۱۵
۲۶ آوریل
پرسش‌وپاسخ در «شبی در خدمت دانش‌پژوهان ایرانی»
دانشگاه استنفورد
YouTube :
۲۲ اوت
پیش از نمایشنامه‌خوانی شب هزارویکم در جشنواره تیرگان
تورنتو
YouTube : / SoundCloud :
۲۳ اوت
پرسش‌وپاسخ همراه مژده شمسایی درباره فیلم وقتی همه خوابیم
بنیاد پریا، تورنتو
YouTube :
۲۶ سپتامبر
پیش از نمایشنامه‌خوانی شب هزارویکم
پارک گلدن گیت، سان فرانسیسکو
YouTube :
۶ نوامبر
در مراسم اهدای جایزه بیتا به احسان یارشاطر
دانشگاه استنفورد
YouTube :
۲۰۱۶
۱۴ ژانویه
به یاد هوشنگ گلشیری - پرسش‌وپاسخ
دانشگاه استنفورد
YouTube : -
۲۶ ژانویه
فردوسی
انجمن فردوسی شمال کالیفرنیا
YouTube :
۱۷ فوریه
طرب‌نامه
دانشگاه استنفورد
YouTube :
۱۲ آوریل
پرسش‌وپاسخ درباره طرب‌نامه
دانشگاه استنفورد
YouTube :
۱۲ اکتبر
طرب‌نامه
دانشگاه استنفورد
YouTube :
۲۰۱۷
۲۳ ژوئن
رگبار
دانشگاه سنت اندروز
۲۴ ژوئن
«ضحاک و جمشید»
دانشگاه سنت اندروز
۲۹ ژوئیه
در مراسم بزرگداشت و اهدای تندیس آرش جشنواره تیرگان
تماشاخانه مرکز هاربرفرانت، تورنتو
YouTube :
۲۰۱۸
۲۳ آوریل
پرسش‌وپاسخ درباره چهارراه
دانشگاه استنفورد
۱۹ مه
گفتگو پس از نمایش فیلم باشو، غریبه‌ی کوچک در فستیوال فیلم‌های ایرانی
دانشگاه کالیفرنیا، لس‌آنجلس
YouTube : -
همچنین است برخی جلسات پرسش و پاسخ در جاهای گوناگون از جمله امریکا و کانادا. برخی جلسه‌های سخنرانی یا درسش در دانشگاه استنفورد و برخی جلسات سخنرانی در دانشگاه‌های دیگر نیز ضبط تصویری شده‌است.
گاهی کسی را معرفی کرده، ستوده یا در تکمیل سخنش سخنی گفته، از جمله در اهدای جایزه به مسعود کیمیایی و داریوش مهرجویی و در سخنرانی‌های محسن یلفانی و محمدرضا درویشی و حمید امجد و رسول صدر عاملی و شبنم طلوعی و ایرج پارسی‌نژاد در دانشگاه استنفورد.
بیضایی در سخنرانی‌های دیگرانی هم در دانشگاه استنفورد حاضر شده، بی‌آن که چندان سخنی گفته باشد. سخنرانی رضا براهنی و علی دهباشی و رضا قاسمی و کیهان کلهر و علی‌اکبر مرادی و پرسش‌وپاسخ با کامران شیردل و محمد رسول‌اف و سخنرانی فرزانه میلانی درباره فروغ فرخزاد و سخنرانی نیلوفر بیضایی درباره تئاتر در تبعید و مراسم اهدای جایزه بیتا به هوشنگ سیحون و مهشید امیرشاهی و شهرنوش پارسی‌پور از جمله این جلسه‌هاست که با حضور بیضایی برگزار و اغلب فیلمبرداری و منتشر شده‌است.
درس‌ها
در دانشگاه تهران (دهه ۱۳۵۰)
«نمایش شرقی»
در دانشگاه استنفورد (دهه ۱۳۹۰)
«چرخه فرهنگ»
«سینمای ایران»
«سینمای ایرانی اجتماعات دور از وطن»
«نمایش معاصر ایران»
پیام‌ها
چندین پیام صوتی و تصویری نیز از وی منتشر شده‌است، از جمله:
به مناسبت چاپ کتاب هزارافسان کجاست؟ (۱۳۹۱)
برای بزرگداشت ناصر تقوایی (۱۳۹۵)
به شادباش جایزه فیلم فروشنده اصغر فرهادی (۱۳۹۵)
گفتگو
در برنامه‌های دیگران
بیضایی در چند فیلم مستند و برنامه صوتی حاضر شده و سخن گفته است. از این جمله‌اند:
فانوس خیال، کار شاهرخ گلستان
تعزیه به روایت دیگر، کار پرویز جاهد
احمد شاملو، بزرگ شاعر آزادی، کار مسلم منصوری
ایران: یک انقلاب سینمایی، کار نادر تکمیل همایون
محاکات غزاله علیزاده، کار پگاه آهنگرانی
سرد سبز، کار ناصر صفاریان
اوج موج، کار ناصر صفاریان
سیر تحول سینمای ایران
گاه خودش یا کارش موضوع فیلمی قرار گرفته و او نیز در آن سخن گفته است؛ از جمله:
ضبط ۱۳۷۷ در استراسبورگ - دو قسمت از مجموعه مستند ریشه‌ها کار احمد نیک‌آذر ( YouTube : )
کار بهمن مقصودلو
فیلم‌های مستندی مانند مسافران در راه و پرونده کوتاه سگ‌کشی که درباره فیلم‌ها و نمایش‌های بیضایی ساخته شده‌است.
چاپ‌شده