کارگاه نمایش

اوانسیان از بنیانگذاران کارگاه نمایش تهران در سال ۱۳۴۸ (۱۹۶۹) است ؛ که بسیاری از بازیگران و علاقه‌مندان تئاتر در این کارگاه تجربه اندوخته‌اند. کارگاه نمایش از اواسط مرداد سال ۱۳۴۸ کار خود را با نمایش ادیپ شهریار اثر سوفوکل و پژوهشی ژرف و سترگ … به نویسندگی عباس نعلبندیان و کارگردان آربی اوانسیان آغاز کرد.
این تشکل تئاتری «به پیشنهاد رضا قطبی که می‌خواست محیطی برای کارکردن تئاتر به شکل آزاد به وجود بیاورد»(۴) و با همیاری ایرج انور، بیژن صفاری، آربی اوانسیان، داوود رشیدی و عباس نعلبندیان شکل گرفت و نعلبندیان به عنوان نویسنده، مدیر داخلی و عضو شورا در کارگاه نمایش مشغول به کار شد.
کارگاه نمایش با هدف «کمک به نویسندگان، بازیگران، کارگردانان و طراحان برای خودآزمایی‌ها و تجربه‌هایی خارج از محدودیت‌های متداول حرفه نمایش» از ۱۴ خرداد ۱۳۴۸ آغاز به کار کرد.
کارگاه نمایش، با گروهی متشکل از بازیگران جوان و پویا و کارگردانی آوانگارد کسانی چون آربی اوانسیان موج جدیدی در اجراهای تئاتری دهه پیش از پیروزی انقلاب به وجود آورد. عباس نعلبندیان نیز در بطن این حرکت تحول‌ساز سهم عمده‌ای داشت.
کارگاه نمایش در مرداد سال ۱۳۴۸ زیر نظر رادیو تلویزیون ملی ایران به مدیریت بیژن صفاری تاسیس شد، اما اداره امور کارگاه برعهده عباس نعلبندیان بود. در کارگاه نمایش چهار گروه تشکیل شد؛ «گروه بازیگران شهر» به سرپرستی آربی اوانسیان، گروهی بود که عباس نعلبندیان هم در آن فعالیت می‌کرد. سه گروه دیگر هم توسط ایرج انور و شهرو خردمند، اسماعیل خلج و آشور بانی‌پال بابلا اداره می‌شد و افرادی مانند محمد صالح‌علاء در کارگاه اجراهایی داشتند. دومین نمایشی که در کارگاه اجرا شد نمایش «پژوهشی ژرف و سترگ و نو در سنگواره‌های دوره بیست و پنجم زمین‌شناسی یا چهاردهم، بیستم و … فرقی نمی‌کند» از عباس نعلبندیان و به کارگردانی آربی اوانسیان بود. عباس نعلبندیان در سال ۱۳۴۸ به عنوان مدیر و عضو شورا در کارگاه نمایش مشغول به کار شد. در دوره مدیریت او بیش از ۵۰ اثر در کارگاه نمایش اجرا شد و خود او در این سال‌ها چندین نمایشنامه و قصه نوشت و آثاری را هم به زبان فارسی ترجمه کرد.
کارگاه ساختمانی اجاره‌ای هشتاد متری بود دارای شش-هفت اتاق که پیش از آن کلاس‌های خانم جانبازیان در آن برگزار می‌شد. در 14 خرداد 1348 رسما آغاز به کار کرد هر چند گشایش کارگاه در پی جشن‌های هنر شیراز بود. در بروشورهای کارگاه هدف تاسییس آن کمک به نویسندگان بازیگران کارگردانان و طراحان برای خودآزمایی و تجربه‌هایی خارج از محدودیت‌های متداول حرفه نمایش عنوان می‌شود. پس از اجرای نمایش‌های «شهر قصه» بیژن مفید و «پژوهش ژرف و …» عباس نعلبندیان جمعی اساسنامه اولین هسته تائتر تجربی ایران را آماده کردند در آغاز گشایش کارگاه بیژن صفاری به سمت دبیر شورا آربی اوانسیان عباس نعلبندیان و ایرج انور به عنوان اعضای شورا به مدیریت کارهای نمایشی پرداختند. فریدون رهنما و خجسته کیا نیز در تاسیس گارگاه نقش مهم و راهبردی داشتند. کارگاه در مدت ده سال فعالیت خود حدود هفتاد اجرا نگارش بیست و چهار نمایشنامه و تعدادی برنامه‌های فرهنگی نظر نمایشگاه نقاشی اجرای موسیقی نمایش فیلم و شرکت در جشنواره‌های بین المللی تئاتر را در کارنامه داشت کارگاه با نمایش ادیپ ادیپ فعالین خود را از سال 1348 آغاز و در سال 57 آخریش نمایش خود را به نام «چاه» نوشته داود دانشور به کارگردانی رضا قاسمی به روی صحنه برد. کارگاه نمایش در آخرین سال‌های فعالیت خود بر اثر فضای ملتهب سال‌های 1356 و 1357 و جدایی برخی از اعضایش با رکود مواجه شد و بر اثر انتقادها و حسادت‌های دیگر گروه‌های تئاتری و فضای حاصل از انتقلاب از ادامه کار بازمند .
اجراها
عبارتنداز:
نام اثر
پدیدآورنده اثر
سال اجرا
کارگردان
ادیپ
سوفوکل
۱۳۴۸
شهره خردمند و ایرج انور
ادیپوس در کلونوس
سوفوکل
۱۳۴۸
ایرج انور
پنج نمایشنامه کوتاه
ساموئل بکت
۱۳۴۹/۱۳۵۰
آربی اوانسیان
پرومته
آشیل
۱۳۴۹–۱۳۵۰
سهیل سوزنی
بانویی می‌میرد
یوکی اومی شیما
۱۳۵۰ و ۱۳۵۲
آشوربانی پال بابلا
پرومتوس در بند
آیخیلوس
۱۳۵۰
عباس نعلبندیان
راهبه‌ها
ادوارد و مانه
۱۳۵۰–۱۳۵۱
مصطفی دالسی
معلم من پاهای من
هاندکه
۱۳۵۰–۱۳۵۲
آربی اوانسیان
یک قطعه برای گفتن
هاندکه
۱۳۵۰–۱۳۵۳
آربی اوانسیان
باغ آلبالو
چخوف
۱۳۵۱
آربی اوانسیان
روزهای خوش
ساموئل بکت
۱۳۵۱
آربی اوانسیان
مروارید
جان استاین بک
۱۳۵۱
مریم خلوتی
مناجات و دو جلاد
فرناندو آرابال
۱۳۵۱
ایرج انور
نجات یافته
ادوارد باند
۱۳۵۱
مریم خلوتی
شب جنایتکاران
۱۳۵۱
هوشنگ آزادی ور
چهره‌های سیمون ماشار
برتولت برشت
۱۳۵۱
سعید سلطان پور
آخرین نوار کراپ
ساموئل بکت
۱۳۵۲
هوشنگ رحیمی
ترس و نکبت رایش سوم
برتولت برشت
۱۳۵۲
بیژن مفید
جاده باریک به شمالی دور
ادوارد باند
۱۳۵۲
مریم خلوتی
ماه در کایلنامو می‌درخشد
شون اوکیسی
۱۳۵۲
همان‌طور که بوده‌ایم
آرتور آدامف
۱۳۵۲
آربی اوانسیان
قوی‌تر
استریندبرگ
۱۳۵۲
آشوربانی پال بابلا
انسان، حیوان و تقوا
پیراندلو
۱۳۵۳
آربی اوانسیان
ایولف کوچک
ایبسن
۱۳۵۳
آربی اوانسیان
کالیگولا
آلبر کامو
۱۳۵۳
آربی اوانسیان