کفبیخ

کفبیخ یا کف زنی یک نوع شیرینی و دسر سنتی و قدیمی در خراسان است.بیشتر برای مراسم‌های جشن خانوادگی و دورهمی و چراغانی‌های دوستانه بکار می‌رود. این رسم امروزه هنوز در شهرستان گناباد و منطقه براکوه زیبد رایج است.ماده اصلی این شرینی ریشه گیاه چوبک است که در خراسان به آن بیخ می‌گویند و دارای خواص پزشکی است.
کف زنی یا کفبیخ در شب چله در زیبد.
تهیه شیرینی کفبیخ یا کف زنی یکی از آیین‌های شب چله در منطقه جغرافیایی قهستان و خراسان قدیم بخصوص گناباداست.
کف یک نوع شیرینی یا شربت سنتی مشابهه بستنی است که ابتدا باید ریشه(بیخ) بوته چوبک را تمیز کرده و چند بار در آب جوشاندو آب آن را دور ریخت بار سوم معمولا جوشانده طعم خوشایندی داردآگاه آن را در تغار یا ظرف سفالی ریخت و هم زد .
شیوه تهیه کفبیخ
جشن چله با کفبیخ
جشن یلدا یا شب چله زیبد
Acanthophyllum squarrosum
در این مراسم ریشه گیاهی به نام چوبک را که در جنوب خراسان به «بیخ» مشهور است، در آب خیسانده و پس از چند بار جوشاندن، در ظرف بزرگ سفالی به نام «تغار» می‌ریزند. مردان و جوانان فامیل با دسته‌ای از چوب‌های نازک درخت انار به نام «دسته گز» مایع مزبور را برای ساعت‌ها هم می‌زنند تا به صورت کف سفت درآید و این کار باید در محیط سرد صورت گیرد تا مایع مزبور کف و سپس سفت شود خشک شده آن مانند گز اصفهان می‌شود.
کف آماده شده در پایان با مخلوط کردن شیره و یا شکر آماده خوردن شده و پس از تزیین با مغز گردو و پسته برای پذیرایی مهمانان برده می‌شود. در این میان گروهی از جوانان قبل از شیرین کردن کف‌ها مجاز هستند با پرتاب آن به سوی همدیگر و مالیدن کف به سر و صورت یکدیگر شادی و نشاط را به جمع مهمانان می‌افزایند.
برای درست کردن این شیرینی و شربت مقداری "چوبک" که در گویش بیرجند "پشمشویه" یا "بیخ"(ریشه) می‌نامند را کوبیده و چند بار در آب می‌جوشانند و چون این آب تلخ است آن را چند بار دور می‌ریزنداین کار را آنقدر تکرار می‌کنند که تلخی آب گرفته شود و هیچ طعمی نداشته باشد.
آب جوشانده بیخ را می‌گذارند سرد شود آنگاه آن را در ظرف بزرگی که بهتر است تغار سفالی باشد ، می‌ریزند و با "دسته گز" که از ترکه‌ه‌ای به هم بسته شده درخت گز یا انار است هم می‌زنند و این زدن را آنقدر ادامه می‌دهند که آب چوبک "کف" کندو تا زمانیکه سفت شود.
سپس مقداری شیره انگور یا شیره شکر و یا پودر شکر را به بتدریج به آن اضافه می‌کنند و زدن کف را ادامه می‌دهند تا خوب مخلوط شود و "کف" شیرین شود. وقتی که «کف» از هر جهت آماده شد آن را در ظرفهایی می‌کشند و روی آن را مغز کوبیده گردو، بادام، پسته و تخم رازیانه و بادیان می‌پاشند و با سرانگشت و یا با قاشق آن را می‌خورند.
کاربرد کفبیخ
کفبیخ معمولا بیشتر برای شب یلدا و جشن‌های خانوادگی در زمستان بکار می‌رود در ادبیات خراسان واژه یلدا به‌کار برده نشده بلکه در تمام ادوار تاریخی تا آنجا که اسناد شفاهی و مکتوب وجود دارد شب چله یا چله نشینی بکار رفته. در این شب طولانی آیین‌ها و مراسم‌های خاصی وجود داشته که شاید در سایر مناطق ایران کمتر مرسوم بوده‌است به آن شب چراغانی یا شب چراغ یا چرقو می‌گفتند. از آنجا که هر میهمانی برای رفتن به شب نشینی، چراغی را همراه خود می‌برده و به دلیل فراوانی چراغ‌ها عبارت چهل چراغ که نشانه کثرت است بکار می‌بردند.چرقو به معنی گردهمایی نیز بکار می‌رود.اگرچه انار و هندوانه در اکثر مناطق رایج بوده‌است اما در خراسان بیشتر لبو یا چغندر پخته، شلغم پخته و پختیک (لبوی خشک شده) و شربت و شیرینی «کف» یا کفبیخ مرسوم بوده‌است.
یکی دیگر از جشنهای ایرانی چله تموز است که عکس چله زمستان است و آن طولانی‌ترین روز سال است که هنوز هم در خراسان جنوبی گرامی داشته می‌شود
KafBeex a kind of sweet in iran
شیرینی
چله تموز یا چله تابستان
گناباد
چلیپای ایرانی
چوبک
زیبد
انقلاب زمستانی
پیش غذا
پس غذا
جشن‌های ایرانی
جشن‌های ایران باستان
جشن مهرگان
جشن تیرگان
جشن سده
جشن نوروز