رضا اردکانیان

رضا اردکانیان (زاده ۱۳۳۷ یزد) سیاستمدار، مدرس دانشگاه و مدیر ارشد اجرایی ایرانی است، که به عنوان وزیر نیرو در دولت دوازدهم و دانشیار دانشگاه صنعتی شریف فعالیت می‌کند.
وی دانش‌آموخته کارشناسی مهندسی عمران از دانشگاه صنعتی شریف، کارشناسی ارشد مهندسی منابع آب و دکترای مدیریت منابع آب از دانشگاه مک‌مستر است. اردکانیان فعالیت سیاسی خود را از سال ۱۳۶۴ به عنوان رئیس دفتر وزیر کشور آغاز کرد، در فاصله سالهای ۱۳۶۶ تا ۱۳۶۸ معاونت امور عمرانی وزارت کشور را برعهده داشت، از سال ۱۳۶۸ تا ۱۳۷۰ معاون برنامه‌ریزی و هماهنگی امور اقتصادی وزیر نیرو بود. از ۱۳۷۷ تا ۱۳۸۰ به عنوان قائم‌مقام وزیر نیرو و از ۱۳۸۰ تا ۱۳۸۴ نیز به عنوان معاون وزیر نیرو در امور آب فعالیت می‌کرد.
اوایل زندگی و تحصیلات
رضا اردکانیان در سال ۱۳۳۷ هجری شمسی در شهر یزد به دنیا آمد. دوره ابتدایی را در شهر اصفهان و دوره دبیرستان را در تهران و یزد به اتمام رساند.
اردکانیان دانش‌آموخته کارشناسی مهندسی عمران از دانشگاه صنعتی شریف (۱۳۶۲)، کارشناسی ارشد مهندسی منابع آب (۱۳۷۲) و دکتری مدیریت منابع آب از دانشگاه مک مستر کانادا (۱۳۷۶) است. سایر سوابق علمی شاخص او یه شرح زیر است:
مدیر موسس انستیتو دانشگاه سازمان ملل UNU-FLORES در زمینه مدیریت بهم پیوسته منابع زیست‌محیطی آب، خاک و پسماند (۱۳۹۱-اکنون)
عضو هیئت علمی دانشگاه صنعتی شریف (۱۳۷۸-اکنون) و راهنمایی ۱۵ رساله دکتری و کارشناسی ارشد
استاد تمام (منتخب) دانشگاه فنی درسدن آلمان، دانشکده علوم محیط زیست (۱۳۹۳-اکنون)
دانشگاه صنعتی شریف (۱۳۷۸ – ۱۳۸۴)
استاد مدعو دانشگاه بن آلمان، دانشکده کشاورزی (۱۳۸۷ – ۱۳۹۰)
مدیر موسس (۱۳۸۳ – ۱۳۹۰)
عضو هیئت تحریریه (۱۳۸۱ - اکنون)
هیئت امنا دانشگاه صنعت آب برق - شهید عباسپور (۱۳۸۰ – ۱۳۸۴)
رئیس (۱۳۸۰ – ۱۳۸۶)
معاونت وزارت کشور
رضا اردکانیان از مهرماه سال ۱۳۶۴ به عنوان مشاور و مسئول دفتر وزیر کشور با علی اکبر محتشمی‌پور همکاری‌اش را آغاز کرد، که تا دو سال در این سمت و سپس از ۱۳۶۶ تا ۱۳۶۸ به عنوان معاون امور محلی و عمران شهری وزیر کشور فعال بود. تغییر ساختار معاونت امور محلی و عمران شهری به معاونت هماهنگی امور عمرانی وزارت کشور جز کارنامه فعالیت این دوره وی محسوب می‌شود. تغییر ساختار معاونت مزبور به دلیل دور نگاه داشتن وزارت کشور در ستاد و معاونت‌ها در استانداری‌ها از مدیریت تفضیلی امور شهرداری‌ها بود تا زمینه برای اجراء قانون شوراها و تشکیل شوراهای اسلامی شهرها فراهم شود.
معاونت وزارت نیرو
از نیمه سال ۶۸ و در پایان دولت میرحسین موسوی در وزارت نیرو (دوره بیژن نامدار زنگنه) همکاری خود را با تاسیس و اداره معاونت برنامه‌ریزی و هماهنگی امور اقتصادی تا سال ۱۳۶۹ ادامه داد. این معاونت به منظور ایجاد هماهنگی بیشتر بین بخش‌های ستادی حوزه برق و آب وزارت نیرو بود. در ابتدای دولت محمد خاتمی در سال ۱۳۷۷، از سوی وی برای همکاری با دولت نیز دعوت شد و به عنوان قائم‌مقام وزارت نیرو در دوره حبیب‌الله بیطرف (۱۳۷۷ – ۱۳۸۰) فعالیت نمود. در دولت دوم محمد خاتمی از سال ۱۳۸۰ تا ۱۳۸۴ به عنوان معاون وزیر نیرو در امور آب و مدیرعامل و رئیس هیئت مدیره شرکت مدیریت منابع آب ایران به همکاری خود ادامه داد.
در بخش فعالیت‌های برون‌مرزی آب کشور و آنچه که امروز از آن به عنوان «دیپلماسی آبی» یاد می‌شود، در این دوره می‌توان به عملیاتی نمودن معاهده هیرمند در همکاری نزدیک با کشور افغانستان، احداث و به بهره‌برداری رساندن سد دوستی در همکاری با کشور ترکمنستان، احداث سد خداآفرین بر روی رودخانه مرزی با کشور جمهوری آذربایجان و نیز مهار آبهای مرزی در غرب کشور نام برد.
در همان زمان و در حالی که پیش‌بینی ورود به دوران مدیریت توامان عرضه و تقاضا (برنامه چهارم توسعه) و سپس مدیریت تقاضا (برنامه‌های بعدی توسعه) و چالش‌های مرتبط با آن می‌شد، نسبت به ظرفیت سازی نهادی برای مدیریت آب کشور و متناسب با چالش‌های پیش رو در سطح ملی و منطقه‌ای پرداخته شد که اهم آن‌ها به شرح زیر است:
سیاست‌های کلی نظام مصوب مجمع تشخیص مصلحت نظام
سیاست‌های کلی ناظر بر
شناسایی عرصه مدیریت آب به عنوان یک «فرابخش» توسط هیئت وزیران و تصویب « »
مصوبه هیئت وزیران در خصوص تشکیل کمیسیون آبهای مرزی و منابع آب مشترک در هیئت وزیران و اجازه تاسیس « »
مصوبات شورایعالی امنیت ملی در خصوص «رفع آلودگی منابع اب» و «مهار آبهای مرزی»
از جمله دیگر فعالیت‌های دوره معاونت آب او در وزارت نیرو، استقرار شرکت مادر تخصصی و تاسیس مرکز تحقیقات آب کشور بود.
همکاری با سازمان ملل متحد
از سال ۱۳۸۶ تا پایان ۱۳۹۴ رضا اردکانیان به عنوان مدیر موسس دفتر دهه بین‌المللی آب سازمان ملل متحد در شهر بن-آلمان دفتر ، مشغول به کار بود. در این مدت همکاری مستقیمی با همه آژانس‌های سازمان ملل که در فعالیت‌های آب، بهداشت و محیط زیست فعال هستند، شکل داد که در نتیجه آن ۱۷۵ پروژه ظرفیت سازی عمدتا در مناطق در حال توسعه دنیا به اجرا درآمد.
در سال ۱۳۹۱ از طرف معاون دبیرکل سازمان ملل و رئیس دانشگاه این سازمان، تاسیس انیستیتوی جدیدی از دانشگاه سازمان ملل در زمینه مدیریت منابع و زیست‌محیطی (آب، خاک، پسماند) به او محول شد که به عنوان مدیر موسس این انستیتو در شهر درسدن، آلمان مشغول به کار است. برای اولین بار پس از تاسیس دانشگاه سازمان ملل در سال ۱۹۷۳ این دانشگاه با مجوز مجمع عمومی سازمان ملل، نسبت به ارائه دوره‌های تحصیلات تکمیلی و صدور مدرک اقدام نموده‌است، که در پی آن این انستیتو توانست که دوره دکترای مشترک با دانشگاه فنی درسدن را راه‌اندازی نماید. به همین دلیل وی از سال ۱۳۹۳ به عنوان استاد تمام منتخب (co-opted) دانشکده علوم محیط زیستی دانشگاه فنی درسدن منصوب شده‌است.
وزارت نیرو
حسن روحانی رئیس‌جمهور ایران، اردکانیان را در مهر ۱۳۹۶ به عنوان وزیر نیرو برای کسب رای اعتماد به مجلس شورای اسلامی معرفی کرد. وی در ۷ آبان ۱۳۹۶ با ۲۲۵ رای موافق، ۳۸ رای مخالف و ۱۳ رای ممتنع، از مجموع ۲۷۶ رای ماخوذه، به عنوان وزیر نیروی دولت دوازدهم انتخاب شد.
سایر فعالیت‌ها
سرپرست معاونت اروپایی دانشگاه سازمان ملل متحد، بن-آلمان (۱۳۸۸ – ۱۳۹۰)
مشاور ویژه معاون دبیرکل سازمان ملل در آسیای مرکزی (۱۳۸۷ – ۱۳۹۱)
هماهنگ‌کننده کارگروه برنامه‌ریزی و سازماندهی دهه جدید بین‌المللی آب، مصوب مجمع عمومی سازمان ملل متحد (۱۳۹۷ – ۱۴۰۷)
عضویت کمیته علمی در برنامه (۱۳۸۶ – ۱۳۹۰)
عضویت شورای حکام موسسه آموزشی آب یونسکو ، دلفت-هلند (۱۳۸۲–۱۳۸۶)
عضویت شورای بین‌الدول ، پاریس، فرانسه (۱۳۸۱ – ۱۳۸۴)
معاون هییت رئیسه UNESCO-IHP، پاریس، فرانسه (۱۳۸۱ – ۱۳۸۳)
فعالیت‌های بین‌المللی
رئیس (۱۳۸۰ – ۱۳۸۴)
عضویت هیئت مدیره ، انجمن بین‌المللی برق آبی‌ها (۱۳۸۳ – ۱۳۸۵)
فعالیت‌های منطقه‌ای
مدیر موسس مرکز منطقه‌ای مدیریت آب شهری تحت پوشش یونسکو در تهران - با مشارکت ۱۱ کشور در سطح وزرای آب و محیط زیست و سازمان‌های بین‌المللی (۱۳۸۱)
مشارکت در تاسیس (۱۳۸۳)
مرکز RCUWM که در حال حاضر نیز فعال است، در آن زمان توانست پروژه‌های مشترک همکاری در بخش آب با کشورهای منطقه از جمله عمان، افغانستان و تاجیکستان را به انجام برساند. از جمله این پروژه‌ها، تهیه طرح جامع آب در حوضه آبریز کابل و نیز انتقال آب آشامیدنی به شهر زرنج، مرکز ایالت نیمروز افغانستان بود، که با همکاری دستگاه‌های ستادی از جمله وزارت امور خارجه و نهاد ریاست جمهوری، زمینه‌ساز اجرای عملی معاهده متوقف شده هیرمند، پس از ۳۰ سال شد و در پی امضای یادداشت تفاهم همکاری بین روسای جمهور ایران و افغانستان، برای اولین بار پس از امضای معاهده در ۱۹۵۱، کمیساریای مشترک رودخانه هیرمند تشکیل و تعهد افغانستان در تامین حقابه ایران از رودخانه هیرمند با رعایت ترتیبات فنی عملیاتی گردید. مدل تاسیس مرکز منطقه‌ای مدیریت آب شهری در تهران توسط یونسکو در سایر نقاط جهان نیز به کار گرفته شد و هم اینک تعداد زیادی از این مراکز در مناطق مختلف تاسیس و مشغول به فعالیت می‌باشند.
آثار
اردکانیان تالیف و ویرایش حدود ۱۰۰ اثر چاپ شده شامل مقالات و کتب علمی، گزارش‌های پژوهشی، مطالب آموزشی و مقالات رسانه‌ای را در کارنامه خود دارد، که برخی از آن‌ها عبارتند از:
Environmental Resource Management and the Nexus Approach: Managing Water, Soil, and Waste in the Context of Global Change, ed. Hettiarachchi, Hiroshan and Ardakanian, Reza (Switzerland: Springer International Publishing, 2016)
Safe use of Wastewater in Agriculture: Good Practice Examples, ed. Hettiarachchi, Hiroshan and Ardakanian, Reza (Dresden: United Nations University Institute for Integrated Management of Material Fluxes and of Resources (UNU-FLORES), 2016)
Governing the Nexus: Water, Soil and Waste Resources Considering Global Change, ed. Kurian, Mathew and Ardakanian, Reza (Switzerland: Springer International Publishing, 2015)
Avellán, Tamara, Ardakanian, Reza, Perret, Sylvain R. , Ragab, Ragab, Vlotman, Willem, Zainal, Hayati, Im, Sangjun and Gany, Hafied A. (2017). Considering Resources beyond Water: Irrigation and Drainage Management in the Context of the Water–Energy–Food Nexus. Irrigation and Drainage, 1-10
Avellán, Tamara, Ardakanian, Reza and Gremillion, Paul (2017). The Role of Constructed Wetlands for Biomass Production within the Water-Soil-Waste Nexus. Water Science - Technology, 75(10), 2237-2245
Ardakanian, Reza (2016). Why a New Water Decade is Key to Meeting the World’s Development Needs. theconversation.com
Ardakanian, Reza and Hülsmann, Stephan, “Impact of Global Change on World Heritage and on Environmental Resources: The Need for an Integrated Management Approach” in Climate Change as a Threat to Peace: Impacts on Cultural Heritage and Cultural Diversity, ed. von Schorlemer, Sabine and Maus, Sylvia (Frankfurt am Main: Peter Lang GmbH – International Academic Publishers,2014), 101-117