موسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی

موسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی نام سازمانی دولتی در ایران است که در سال ۱۳۷۰ شروع به کار کرد. اساسنامه موسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی در تاریخ ۱۳۶۹/۱۲/۲۵ توسط شورای گسترش آموزش عالی به تصویب رسید. این موسسه وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری است.
تاریخچه
سابقه برنامه‌ریزی توسعه در ایران به سال ۱۳۲۷ برمی گردد که اولین برنامه توسعه کشور بوسیله متخصصان خارجی تنظیم گردید و سازماندهی برای برنامه‌ریزی نیز در سال ۱۳۲۸ طراحی شد. در بخش آموزش عالی در سال ۱۳۴۶ وزارت علوم و آموزش عالی تاسیس شد و نیز موسسه تحقیقات و برنامه‌ریزی علمی و آموزشی به عنوان سازمانی مستقل در جهت همکاری و همفکری با وزارت علوم و آموزش عالی در سال ۱۳۴۸ پس از طی مراحل قانونی بوجود آمد و در سال ۱۳۶۰ منحل گردید.
بدین ترتیب با انحلال موسسه تحقیقات متاسفانه نیروی انسانی با تجربه آن هم در سطح دانشگاه‌ها، وزارت و کشور پراکنده گردیدند. در جریان طراحی برنامه اول توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران و تدوین برنامه بخش آموزش عالی و تحقیقات، کمبود مطالعات و تحقیقات و اطلاعات مستند علمی و نیروی انسانی متخصص، با تجربه، کاردان و آشنا به امر برنامه‌ریزی توسعه در آموزش عالی احساس گردید که پس از بررسی‌های کارشناسی توسط متخصصان اقتصاد، برنامه ریزی و مدیریت، روانشناسی و علوم اجتماعی از دانشگاه‌های تهران، تربیت معلم تهران، شهید بهشتی، شیراز، اصفهان، تبریز و مشهد، طی ۳۵ جلسه ۶ ساعته مسایل و مشکلات آموزش عالی بررسی شد و به منظور چگونگی امر نهادی کردن پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی با استفاده از تجربیات گذشته پیشنهاد گردید که موسسه‌ای با نام موسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی تاسیس گردد. در این زمینه، اساسنامه موسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی در تاریخ ۱۳۶۹/۱۲/۲۵ توسط شورای گسترش آموزش عالی به تصویب رسید.
این موسسه عملا از سال ۱۳۷۰ با امکانات مرکز آمار و برنامه‌ریزی آموزشی، که از واحدهای تابعه معاونت آموزشی وزارت متبوع است، شروع به کار نمود و با گذشت مدت زمانی در حدود ۲ سال، سرانجام تشکیلات و نمودار سازمانی آن در تاریخ ۱۳۷۲/۵/۱۲ به تصویب سازمان امور اداری و استخدامی کشور رسید و فعالیت خود را رسما آغاز نمود.
روسای موسسه
روسای موسسه از بدو تاسیس تاکنون
ردیف
نام و نام خانوادگی
محل خدمت
زمان
۱
دکتر نسرین نورشاهی
موسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی
۱۳۹۲ تاکنون
۲
دکتر مسعود هادیان دهکردی
دانشگاه علم و صنعت ایران
۱۳۸۹ تا ۱۳۹۲
۳
دکتر غلامرضا قربانی
دانشگاه اصفهان
۱۳۸۸ تا ۱۳۸۹
۴
دکتر محمدحسین سرورالدین
دانشگاه تبریز
۱۳۸۸ تا ۱۳۸۸
۵
دکتر عزیزاله معماریانی
دانشکده علوم اقتصادی
۱۳۸۴ تا ۱۳۸۸
۶
دکتر جعفر کیوانی قمصری
دانشگاه تربیت معلم
۱۳۸۲ تا ۱۳۸۴
۷
دکتر جعفر توفیقی داریان
دانشگاه تربیت مدرس
۱۳۷۸ تا ۱۳۸۲
۸
دکتر محمد توکل کوثری
دانشگاه تهران
۱۳۷۶ تا ۱۳۷۸
۹
دکتر فرهاد دانشجو
دانشگاه تربیت مدرس
۱۳۷۵ تا ۱۳۷۶
۱۰
دکتر حسین رحمان سرشت
دانشگاه علامه طباطبایی
۱۳۷۴ تا ۱۳۷۵
۱۱
دکتر حسن ظهور
دانشگاه صنعتی شریف
۱۳۷۴ تا ۱۳۷۴
۱۲
دکتر علی اکبر سیاری
دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی
۱۳۷۰ تا ۱۳۷۴
اهداف
زمینه‌سازی مناسب برای تامین اهداف و ماموریتهای «وزارت علوم، تحقیقات و فناوری»
توسعه و گسترش پژوهش در زمینه سیاستگذاری و برنامه‌ریزی در نظام آموزش عالی کشور
زمینه‌سازی مناسب برای ارتقای فعالیتهای پژوهشی مرتبط ماده
وظایف کلی موسسه
جمع‌آوری اطلاعات و تهیه گزارش در زمینه خط مشی‌ها و فعالیتهای اجرایی آموزش عالی و پیشنهاد راه حل‌های مناسب در جهت نیل به اهداف پیشبینی شده به مراجع ذی‌صلاح
تحقیق در زمینه تواناییهای موجود بخش آموزش عالی و بررسی قابلیتها
ایجاد پایگاه اطلاعات آموزش عالی در چهارچوب وظایف پیش بینی شده، تجزیه و تحلیل آمار و اطلاعات مورد نیاز برنامه‌ریزی آموزش عالی و عنداللزوم انتشار و ارائه آن
پژوهش برای دستیابی به بهترین و مناسب‌ترین فنون و روشهای برنامه‌ریزی با مطالعه تطبیقی نظام‌های آموزش عالی
تحقیق در زمینه منابع تامین مالی آموزش عالی
تهیه طرح آمایش آموزش عالی کشور و تهیه برنامه‌های جامع بلند مدت و میان مدت و مکان‌یابی جهت تاسیس و توسعه مراکز آموزش عالی و ارائه آن به مراجع ذی‌صلاح
تحقیق در زمینه عملکرد بخش آموزش و مقایسه آن با اهداف تعیین شده
پژوهش پیرامون عوامل موثر در آموزش عالی نظیر مدیریت، اعضای هیئت علمی، دانشجو و کارکنان، تجهیزات، کتابخانه‌ها و ابنیه و اماکن آموزشی و …
پژوهش در زمینه انطباق برنامه‌های آموزش عالی با اهداف اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور
پژوهش پیرامون ارتباط زمینه تحصیلی با اشتغال فارغ التحصیلان و تهیه آمار مربوط به نیازهای بازار کار به تخصصهای آموزش عالی و انعکاس آن به مراجع ذی‌صلاح
پژوهش در زمینه فعالیتهای انجمنهای علمی و ارائه پیشنهاد به منظور جهت دادن آن در راستای اهداف آموزش عالی کشور
بررسی سمینارهای علمی یا تخصصی در چارچوب وظایف پیش بینی شده
پژوهش درباره معیارهای معتبر مربوط به ساختار مدیریت و تشکیلات دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی در رابطه با سیاستهای توسعه آموزش عالی و پژوهشهای علمی کشور
برگزاری دوره‌های آموزشی برای ارتقای دانش و مهارت مدیران و برنامه ریزان در بخش آموزش عالی انتشار نتایج تحقیقات و بررسی‌های انجام شده
گسترش فرهنگ آماری و اطلاع‌رسانی در دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی
پژوهش درباره برنامه‌های علمی و آموزشی برای ترویج فرهنگ اسلامی در محیطهای علمی و دانشگاهی
مطالعه درباره استفاده بهینه ارتباطات بین موسسات آموزش عالی و مراکز پژوهشی در داخل و خارج از کشور
مطالعه در کیفیت دروس دانشگاهی از حیث انطباق با نیازهای کشور
مطالعه و پیشنهاد سیاستهای برنامه‌ریزی آموزش به مراجع ذی‌صلاح
انتشارات
این موسسه بیش از ۵۰ عنوان کتاب چاپ شده، بیش از ۱۰۰ عنوان انتشارات دوره‌ای شامل فصلنامه‌ها، گزارش‌ها و … را در کارنامه خود دارد.
فصلنامه پژوهش و برنامه ریزی در آموزش عالی (این نشریه از تاریخ ۱۳۷۸/۰۸/۰۱ دارای رتبه علمی-پژوهشی(وزارت علوم) می‌باشد)
مجله نامه آموزش عالی
گروه‌های پژوهشی
اقتصاد آموزش عالی و بررسی‌های نیروی انسانی
برنامه‌ریزی آموزش عالی
پژوهش‌های آماری و فناوری اطلاعات
مطالعات تطبیقی و نوآوری در آموزش عالی
مطالعات مدیریت آموزش عالی
نوآوری آموزشی و درسی
میز آینده پژوهی آموزش عالی
میز آینده پژوهی «ساختاری گفتگویی» است که از ابتدای سال ۱۳۹۳ در موسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی تاسیس شده‌است. منظور اصلی از تاسیس این نهاد علمی و پژوهشی و ارتباطی، مسئله گشایی، جستارگشایی و دستور گشایی برای سیاستگذاران، دانشگاهیان و ذی نفعان مختلف اجتماعی آموزش عالی با رویکرد آینده اندیشی و با سازوکار هم‌اندیشی و تشکیل پانل‌های تخصصی وگروه‌های بحث کانونی واجرای تکنیک‌های دلفی و سناریو نویسی است.
دوره‌های دانش افزایی
کارگاه آموزشی آشنایی با کارویژه‌های دانشگاه پژوهی (IR)
کارگاه آموزشی اخلاق حرفه‌ای در پژوهش‌های دانشگاهی
کارگاه آموزشی یک روزه روش تحقیق کیفی با تاکید بر گراندد تئوری
بهبود کیفیت دوره‌های تحصیلات تکمیلی در دانشگاه‌ها
ارزیابی عملکرد دانشگاهی و پیچیدگی آن
تفکر همه‌جانبه نگر در مدیریت و برنامه‌ریزی دانشگاه‌ها
دوره کارشناسی ارشد
قوانین و آیین‌نامه‌ها - آیین‌نامه‌ها
آمار آموزش عالی
آمار آموزش عالی از سال تحصیلی ۸۳–۸۲ تاکنون در یک نگاه:
آمار و جداول دانش آموختگان سال ۹۴–۱۳۹۳ بخش اول:
آمار و جداول دانش آموختگان سال ۹۴–۱۳۹۳ بخش دوم:
کتابخانه
کتابخانه موسسه با توجه به رسالت، اهداف و ماموریت موسسه، به منظور ارائه خدمات به محققان و پژوهشگران تشکیل شده‌است. در این کتابخانه در مجموع تعداد ۹۵۲۶ عنوان منبع علمی به صورت کتاب، طرح پژوهشی، گزارش علمی، نشریه و لوح فشرده به زبان فارسی و انگلیسی با تاکید بر حوزه آموزش عالی وجود دارد. کلیه علاقه‌مندان و دانش‌پژوهان می‌توانند از خدمات تخصصی این کتابخانه استفاده کنند.
وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
فهرست دانشگاه‌های ایران
شورای گسترش آموزش عالی
سازمان امور اداری و استخدامی کشور