پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات

پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات سابقا مرکز تحقیقات مخابرات از پژوهشگاه‌های شناخته شده ایرانی در زمینه مخابرات است که خود را «مغز متفکر و مشاور مادر وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات» می‌داند. ماموریت‌های این پژوهشگاه «نهادینه کردن رشد و ارتقای وضعیت دانش، فناوری و نوآوری کشور با بسترسازی و برنامه‌ریزی خردمندانه همراستا با اولویت‌های تعیین شده در اساسنامه، احکام و اسناد بالادستی کشور» تعیین شده‌است.
این نهاد در سال ۱۳۴۹ پس از امضای یک تفاهم نامه بین دولت‌های ایران و ژاپن با نام مرکز تحقیقات مخابرات ایجاد شد. پیش از انقلاب ۱۳۵۷ فعالیت‌های آن پژوهش‌های بنیادی بود. پس از پیروزی انقلاب با تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی اداره این مرکز به وزارت پست و تلگراف و تلفن واگذار شد و نقش بازوی تحقیقاتی و مشاوره‌ای این وزارتخانه را بر عهده گرفت. در سال ۱۳۷۶ این موسسه به پژوهشکده و در سال ۱۳۸۴ با تاسیس سه پژوهشکده به موسسه و در سال ۱۳۹۱ از موسسه به پژوهشگاه ارتقا پیدا کرد. اینک این پژوهشگاه دارای چهار پژوهشکده لست و قطب پژوهشی فناوری ارتباطات و اطلاعات قلمداد می‌گردد.
پژوهشگاه از چهار پژوهشکده فناوری اطلاعات، فناوری ارتباطات، امنیت فناوری ارتباطات و اطلاعات و سیاستگذاری و مدیریت راهبردی فاوا تشکیل شده‌است.
پژوهشگاه در زمینه استانداردگذاری نیز فعالیت می‌کند و عضو موسسه استانداردهای مخابراتی اروپا است. پژوهشگاه در برنامه فضایی ایران نیز نقش دارد.
این پژوهشگاه میزبانی کنفرانس‌های علمی نظیر اولین کنفرانس کتابخانه دیجیتال را برعهده داشته‌است.
این پژوهشگاه اجرای پروژه‌هایی نظیر جویشگر بومی با بودجه ۱۷۰ میلیارد تومان را نیز بر عهده داشته‌است.
ساختار پژوهشگاه
پژوهشکده فناوری ارتباطات
گروه ارتباطات ثابت
گروه ارتباطات رادیویی ثابت و سیار
گروه ارتباطات ماهواره‌ای
گروه ارتباطات نوری
گروه مدیریت یکپارچه شبکه
پژوهشکده فناوری اطلاعات
گروه توسعه نرم‌افزار
گروه سامانه‌های چند رسانه‌ای
گروه سکوهای فناوری اطلاعات و فضای مجازی
گروه مدیریت دانش و سازمان‌های الکترونیکی
پژوهشکده امنیت فاوا
گروه ارزیابی شبکه و سامانه‌ها
گروه فناوری امنیت اطلاعات و سامانه‌ها
گروه فناوری امنیت شبکه
پژوهشکده سیاست‌پژوهی و مطالعات راهبردی
گروه توسعه کسب‌وکار و کارآفرینی فاوا
گروه حقوق و مقررات فاوا
گروه سیاست‌گذاری و آینده‌پژوهی فاوا
گروه پژوهشی فرهنگ در فضای‌مجازی
طرح‌های کلان جاری پژوهشگاه
لیست طرح‌های کلان جاری پژوهشگاه به شرح زیر می‌باشد:
طرح جویشگر بومی (دیدرس): مجموعه‌ای از ابزارها است که در قالب یک وبگاه امکان جستجو را به کاربران ارئه می‌دهد. این طرح در پژوهشگاه در حال تحقیق و توسعه در سطح کلان می‌باشد.
طرح شبکه‌های نرم‌افزار محور: شبکه‌های نرم‌افزار محور به مفهوم جدایی سطح کنترل از سطح ارسال داده بوده و به‌عنوان بزرگترین تحول چهار دهه اخیر در معماری شبکه شناخته می‌شود. این طرح در پژوهشگاه جز طرح‌های در دست توسعه می‌باشد.
طرح اینترنت اشیاء: اینترنت اشیاء به‌عنوان چهارمین انقلاب در صنعت توانمندسازی اشیاء می‌باشد. کار این طرح اتصال اشیاء به اینترنت و کنترل خودکار یا از راه دور آن‌ها است. این طرح در بیشتر پژوهشگاه‌ها و دانشگاه‌های سرتاسر جهان در حال توسعه است که پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات نیز از این دسته مستثنی نبوده و در حال توسعه آن می‌باشد.
طرح نسل پنجم شبکه موبایل: طرح نسل پنجم موبایل که طبق آمار منتشر شده قرار است از سال ۲۰۱۹ کار همگانی‌سازی آن در سطح جهان شروع شود، در پژوهشگاه تحت عنوان پروژه پنپا در حال مطالعه و بررسی می‌باشد.
طرح کلان داده‌ها: کاری که در این طرح انجام می‌شود، بررسی و انجام پردازش بر روی حجم بالایی از اطلاعات و داده‌ها است که توسط ابزارهای متداول قابل پردازش نیستند.
طرح رادیوی پرظرفیت: این طرح، ایجاد سامانه‌های رادیویی نقطه به نقطه است تا زمانی که شبکه‌های سلولی و فیبرهای نوری آن‌ها از کار بیفتند بتوان ارتباط با اینترنت را حفظ کرد. این طرح در پژوهشگاه بررسی و در حال توسعه می‌باشد.
طرح ارتباطات کوانتمی نوری: این طرح جهت بررسی و پیاده‌سازی ذخیره اطلاعات در کامپیوترهای کوانتمی و استفاده از مخابره کوانتمی جهت ارسال داده‌ها است. این طرح نیز در پژوهشگاه در حال مطالعه می‌باشد.
طراح‌های تجاری‌سازی شده پژوهشگاه
لیست طرح‌های تجاری‌سازی شده پژوهشگاه به شرح زیر می‌باشد:
راهکار مجازی‌سازی و رایانش ابری XAMIN: دستاورد این طرح زمینه‌ای جهت ایجاد، توسعه و پیکربندی نرم‌افزارها و سرویس‌ها توسط توسعه‌دهندگان می‌باشد.
موتور جستجوی بومی: یک موتور جستجوگر برای کاربران فارسی زیان جهت جستجوی‌های متنی، صوتی، تصویری و … می‌باشد.
ضد ویروس پادویش: این طرح یک ضد ویروس است که توسط متخصصان داخلی تولید شده و قابلیت آن را دارد که با بدافزارهای رایج مقابله کند.
سرویس ابر زیرساختی XaaS: یکی از موفق‌ترین طرح‌های سال‌های اخیر که منجر به پیاده‌سازی فناوری رایانش ابری در داخل کشور شد.