مساله زبان در قانون اساسی کشورها

افغانستان
اصل ۱۶:زبان رسمی و ملی، پاسداشت زبان‌ها
بین زبان‌های پشتو، دری، ازبکی، ترکمنی، بلوچی، پشه‌ای، نورستانی، پامیری و دیگر زبان‌های رایج در کشور، پشتو و دری بصورت سراسری رسمی هستند. در نواحی که غالب مردم به یکی از زبان‌های ازبکی، ترکمنی، پشه‌ای، نورستانی، بلوچی یا پامیری صحبت می‌کنند، هریک از زبان‌های مذکور به علاوه پشتو و دری بایستی سومین زبان رسمی باشد که نحوه استفاده از آن به تفضیل در قانون ذکر خواهد شد. دولت بایستی برنامه‌های موثری را جهت پرورش و توسعه تمامی زبان‌های افغانستان، طراحی و اجرا کند. استفاده از تمامی زبان‌های رایج در کشور، در مطبوعات و رسانه‌ها آزاد است. اصطلاحات و کاربردهای اداری ملی و علمی موجود در کشور بایستی حفظ گردند.
اصل ۳۵: آزادی احزاب و تشکل‌ها، حق تشکیل حزب و محدودیت‌ها و ممانعات
جهت دستیابی به اهداف معنوی و مادی، شهروندان افغانستان طبق مقررات حق ایجاد انجمن‌ها و تشکل‌ها را دارند. اتباع افغانستان بنابر مقررات حق تشکیل احزاب سیاسی را دارند، مشروط به اینکه:
مرامنامه و اساسنامه حزب ناقض دین مقدس اسلام و اصول و ارزش‌های مندرج در این قانون اساسی نباشد.
تشکیلات و منابع مالی حزب مشخص باشد.
اهداف و تشکیلات نظامی یا شبه نظامی نداشته باشند.
وابسته به احزاب سیاسی یا دیگر منابع خارجی نباشند.
تشکیل و فعالیت احزاب بر مبنای قبیله‌گرایی، تعصبات محلی، زبان و فرقه گرایی مذهبی ممنوع است. حزب یا تشکلی که طبق مقررات قانونی تشکیل گردیده، بدون دلایل قانونی و حکم دادگاه صلاحیت دار منحل نمی‌شود.
اصل ۱۳۵: انجام محاکمات قضایی به زبان مادری متهم
اگر یکی از طرفین دعوی، زبانی را که محاکمه بدان صورت می‌گیرد نداند، بایستی مترجمی توسط دادگاه منصوب شود تا وی بتواند به زبان مادری خود در دادگاه صحبت و از اسناد و قضایای مورد دعوی به زبان مادری خود مطلع گردد.
آلبانی
اصل ۱۴: زبان رسمی و ملی، سرود و شعار ملی، پرچم و پایتخت
زبان رسمی در جمهوری آلبانی، آلبانیایی است.
پرچم ملی، قرمز با عقاب دو سر در مرکز می‌باشد.
نشان جمهوری آلبانی، شامل یک سپر قرمز با عقاب دو سر در مرکز آن است. در قسمت بالایی سپر، کلاه خود اسکندربیگ به رنگ طلایی قرار دارد.
شعار ملی «همه برای پرچم» است.
تعطیلی ملی جمهوری آلبانی، روز پرچم، ۲۸ نوامبر است.
پایتخت جمهوری آلبانی، شهر تیرانا است.
شکل و ابعاد نمادهای ملی، متن سرود ملی و نحوه استفاده از آنان، بایستی در قانون بررسی شود.
اصل ۱۸: برابری
همه در برابر قانون برابرند.
هیچ‌کس به دلایلی همچون جنسیت، نژاد، مذهب، قومیت، زبان، اعتقادات سیاسی، دینی یا فلسفی، شرایط اقتصادی، تحصیلات، وضعیت اجتماعی، یا اصل و نسب نبایستی مورد تبعیض قرار گیرد.
هیچ‌کس نباید بدون معیارهای منطقی و قانونی به علل مندرج در بند ۲ مورد تبعیض قرار گیرد.
اصل ۲۰: حق پاسداشت فرهنگ و زبان و همبستگی جوامع قومی
اقلیت‌ها در برابر قانون و حقوق و آزادی‌های بشر کاملا با دیگران برابرند.
آنان حق دارند بدون هیچ منع یا اجباری، تعلقات قومی، فرهنگی، مذهبی و زبانی خود را آزادانه بیان کنند. آنان حق حفظ و توسعه این تعلقات رو دارند. آنان حق دارند که به زبان مادری خود آموزش ببینند و تحصیل کنند. همچنین حق ایجاد سازمانها و تشکیل انجمن‌ها برای حفظ منافع و هویت خود را دارند.
اصل ۲۸: منع ایجاد محدویت ناعادلانه، حق داشتن وکیل، انجام محاکمات به زبان مادری متهم
افراد در صورت بازداشت بایستی بلافاصله به زبانی که برایشان قابل فهم است، از دلایل دستگیری و اتهامات علیه خود مطلع شوند. بایستی به فرد بازداشت شده اطلاع داده شود که هیچ اجباری به اعتراف وجود ندارد و او حق دارد فورا با یک وکیل تماس بگیرد. همچنین امکان فهم و آگاهی از حقوق خود بایستی برای فرد بازداشت شده فراهم شود.
طبق بند c ماده ۲ اصل ۲۷، فرد دستگیر شده بایستی ظرف ۴۸ ساعت به قاضی ارجاع داده شود. قاضی پس از دریافت اسناد جهت بازبینی بایستی ظرف 48 ساعت در رابطه با آزادی یا بازداشت متهم تا پیش از برگزاری دادگاه تصمیم بگیرد.
فردی که تا پیش از برگزاری دادگاه بازداشت است، حق درخواست تجدیدنظر در رای قاضی را دارد. او حق دارد که در مدت زمان معقول محاکمه شود یا به قید وثیقه آزاد گردد.
در تمامی موارد، فردی که بصورت فراقضایی (به دستور نهادهای دولتی) دستگیر شده‌است، در هر زمانی حق دارد به قاضی مراجعه کند. قاضی بایستی ظرف ۴۸ ساعت در رابطه با با قانونی بودن یا نبودن دستگیری وی تصمیم بگیرد.
هر فردی که به موجب اصل ۲۷ محروم از آزادی است، حق برخورداری از درمان مناسب و احترام را داراست.
اصل ۳۱: انجام محاکمات به زبان مادری متهم، حق داشتن وکیل، ارائه مدارک و احضار شهود
در طول یک فرآیند قضایی همه حق دارند:
الف) بلافاصله از جزئیات اتهام علیه خود و حقوق خود مطلع شوند و امکان تماس با خانواده یا نزدیکان برای آنان فراهم شود.
ب) زمان و امکانات کافی جهت آماده‌سازی دفاعیات خود در اختیار داشته باشند.
پ) در صورتی که قادر به تکلم به زبان آلبانیایی یا فهم آن نباشند، مترجم رایگان در اختیار داشته باشند.
ت) دفاعیات را خود یا به کمک وکیل مدافع منتخب خود ارائه کنند و با وی آزادانه و خصوصی در ارتباط باشند. همچنین در صورت نداشتن امکانات کافی، از وکیل رایگان برخوردار باشند.
ث) از شاهدان حاضر بپرسند و یا درخواست احضار شاهدان، کارشناسان و دیگر افرادی که می‌توانند حقایق را روشن کنند را داشته باشند.
اصل ۵۹: حق کار، مسکن، حفظ محیط‌زیست، حمایت از سالمندان، کودکان و معلولین
۱) دولت در راستای اختیارات قانونی خود و امکانات موجود، بایستی اهداف زیر را جهت تکمیل سرمایه‌گذاری خصوصی و مسئولیت اجتماعی دنبال کند:
الف) اشتغال با شرایط مناسب برای تمامی افرادی که قادر به کار کردن هستند
ب) تحقق نیاز شهروندان به مسکن
پ) بالاترین استانداردهای بهداشتی، جسمی و روانی ممکن
ت) آموزش و اعطای مدرک صلاحیت مطابق با توانایی کودکان، جوانان و افراد بیکار
ث) محیط زیست سالم و به لحاظ اکولوژیکی مناسب جمعیت کنونی و نسل‌های آینده
ج) بهره برداری معقول از جنگل‌ها، آبها، مراتع و دیگر منابع طبیعی طبق اصول توسعه پایدار
چ) مراقبت و کمک به سالخوردگان، یتیمان و معلولین
ح) توسعه فعالیت‌های ورزشی و تفریحی
خ) توانبخشی بهداشتی و آموزش تخصصی جهت ورود معلولین به جامعه و همچنین بهبود مستمر شرایط زندگی آنان
د) حفظ میراث فرهنگی ملی و توجه ویژه به زبان آلبانیایی
۲) اجرای اهداف اجتماعی نمی‌تواند در دادگاه مورد ادعا قرار گیرد. قانون، شرایط و محدوده‌ای را که می‌توان مدعی تحقق این اهداف شد، معین می‌کند.
الجزایر
اصل ۳: زبان رسمی و ملی، ارجاعات علمی
عربی زبان ملی و رسمی است.
عربی زبان رسمی دولت باقی خواهد ماند.
شورای عالی زبان عربی بایستی در دفتر ریاست جمهوری ایجاد شود.
شورای عالی زبان عربی بایستی بطور ویژه برای توسعه زبان عربی و استفاده از آن در زمینه‌های علمی و فناوری کوشش کند و برای نیل به این هدف، ترجمه به زبان عربی را مورد حمایت قرار دهد.
اصل ۴: زبان رسمی و ملی، پاسداشت زبان
تامازیغت (بربری) نیز زبان رسمی و ملی است.
دولت بایستی در ترویج و توسعه آن با تنوع زبانی موجود سرتاسر کشور بکوشد.
آکادمی زبان تامازیغت بایستی در دفتر ریاست جمهوری ایجاد شود.
آکادمی بایستی بر مبنای مطالعات کارشناسان، الزامات ضروری جهت ترویج زبان تامازیغت و استفاده از آن به عنوان زبان رسمی در آینده را تضمین کند.
دستورالعمل‌های اجرایی این اصل، بایستی توسط قانون سازمانی مشخص شود.
اصل ۲۱۲: قسمت‌های غیر قابل اصلاح قانون اساسی، شعار ملی
موارد زیر در قانون اساسی غیرقابل تغییر است (نمی‌تواند موضوع اصلاحات آتی باشد):
جمهوریت دولت
نظم دموکراتیک مبتنی بر نظام چند حزبی
نقش اسلام به عنوان دین رسمی
نقش زبان عربی به عنوان زبان ملی و رسمی
آزادی‌های اساسی و حقوق انسان و شهروند
یکپارچگی و وحدت قلمرو کشور
نماد ملی و سرود ملی به عنوان سمبل انقلاب و جمهوری
امکان فقط یک‌بارانتخاب مجدد رییس جمهور
آندورا
اصل ۲: زبان رسمی و ملی، سرود ملی، پرچم و پایتخت
کاتالان زبان رسمی است.
سرود ملی، پرچم و نشان‌های دولتی آندورا همان موارد مرسوم می‌باشند.
پایتخت کشور آندورا لاولا است.
آنگولا
اصل ۱۹: زبان رسمی و ملی، پاسداشت زبان
زبان رسمی جمهوری آنگولا پرتغالی است.
دولت بایستی علاوه بر زبان‌های بین‌المللی اصلی ارتباطی، مطالعه، تدریس و استفاده از سایر زبان‌های آنگولا را ترویج داده و بدان ارزش دهد.
اصل ۲۱: وظایف اساسی دولت
وظایف اصلی دولت آنگولا عبارت است از:
الف) تضمین استقلال، تمامیت ارضی و حاکمیت ملی
ب) تضمین حقوق و آزادی‌های اساسی
پ) ایجاد تدریجی شرایط ضروری جهت تحقق حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی شهروندان بصورت موثر
ت) ترویج رفاه، همبستگی اجتماعی و بهبود کیفیت زندگی مردم به ویژه گروه‌های محروم
ث) ریشه‌کن کردن فقر
ج) اتخاذ سیاست‌هایی جهت انجام مراقبت‌های اولیه بهداشتی به صورت سراسری و رایگان
چ) اتخاد سیاست‌هایی جهت تضمین دسترسی همگانی به آموزش اجباری رایگان و تحت شرایط مندرج در قانون
ح) ایجاد حقوق و فرصت‌های برابر برای شهروندان فارغ از اصل و نسب، نژاد، وابستگی حزبی، جنسیت، رنگ پوست، سن و یا دیگر اشکال تبعیض
خ) سرمایه‌گذاری دائمی، استراتژیک، بزرگ مقیاس روی سرمایه انسانی به ویژه کودکان و جوانان، همچنین آموزش و پرورش، مراقبت‌های بهداشتی، اقتصاد اولیه (استخراج مواد خام) و اقتصاد ثانویه (ساخت و تولید) و دیگر بخش‌هایی که موجب توسعه پایدار متکی به خود، می‌شوند
د) تضمین صلح و امنیت ملی
ذ) ترویج برابری زن و مرد
ر) دفاع از دموکراسی و تضمین و ترویج مشارکت دموکراتیک شهروندان و جامعه مدنی در حل مسائل ملی
ز) ترویج توسعه هماهنگ و پایدار در سراسر کشور، پاسداری از محیط زیست، منابع طبیعی، میراث تاریخی، فرهنگی و هنری ملت
ژ) محافطت، تکریم، اهمیت و ارزش‌دادن به زبان‌های رایج در آنگولا که ریشه آفریقایی دارند به عنوان یکی از اجزای میراث فرهنگی، ارتقا و توسعه آنان به عنوان زبان‌های زنده منعکس کننده هویت ملی
س) بهبود مستمر شاخص‌های توسعه انسانی مردم آنگولا
ش) ترویج برتری، کیفیت، نوآوری، کارآفرینی، کارایی و مدرنیته در عملکرد شهروندان، نهادها، شرکت‌ها و خدمات در جنبه‌های متنوع زندگی و بخش‌های مختلف فعالیت
ص) دیگر وظایف مندرج در قانون اساسی و سایر قوانین
اصل ۲۳: اصل برابری
همه در برابر قانون اساسی و سایر قوانین برابرند.
هیچکس نباید به عللی چون اصل و نسب، جنسیت، نژاد، قومیت، رنگ پوست، معلولیت، زبان، محل تولد، عقاید دینی، سیاسی، ایدئولوژیک یا فلسفی، میزان تحصیلات یا ثروت، موقعیت اجتماعی یا حرفه‌ای، مورد تبعیض واقع شود، از امتیازی برخوردار شود یا از حقی محروم شود.
اصل ۶۳: حقوق بازداشت شدگان و زندانیان
هر فردی که دستگیر می‌گردد، بایستی هنگام حبس یا بازداشت از دلایل مربوطه و حقوق خود مطلع شود. یعنی:
الف) حکم حبس یا بارداشتی که با رعایت قانون و توسط مقامات مسئول صادر شده به فرد نشان داده شود.
ب) از مکان حبس یا بارداشت خود مطلع شود.
پ) حبس یا بارداشت خود و محل آن را به اطلاع خانواده و وکیلش برساند.
ت) بتواند وکیل یا مشاور معتمد خود را جهت همراهی پلیس و پاسخ به سوالات حقوقی انتخاب کند.
ث) قبل از هرگونه اظهاراتی با یک وکیل مشورت کند.
ج) سکوت کرده و هیچ‌گونه اظهاراتی مگر در حضور وکیل منتخب خود نکند.
چ) هیچ اعتراف یا اظهاری که باعث محکومیتش می‌شود، نکند.
ح) جهت تایید قانونی‌بودن حکم حبس خود به دادگستری مناسب ارجاع داده شود و در محدوده زمانی قانونی محاکمه شده یا آزاد شود.
خ) به زبان قابل فهم خود و با از طریق مترجم با دیگران ارتباط برقرار کند.
آنتیگوآ و باربودا
اصل ۵: تضمین حق آزادی شخصی
۱) هیچ شخصی را نمی‌توان از آزادی محروم کرد، مگر به حکم قانون و یکی از موارد زیر، بدین معنی که:
الف) ناتوانی وی در رد اتهام منتسب به خویش
ب) جهت اجرای حکم دادگاههای آنتیگوآ و باربودا یا کشورهای دیگر در رابطه با ارتکاب جرمی که بخاطر آن محکوم شده‌است.
پ) جهت اجرای حکم دادگاه عالی یا دادگاه تجدیدنظر یا دادگاهی دیگر که در قوانین مصوب مجلس مشخص شده به علت اهانت به دادگاه یا شورای حل اختلاف
ت) جهت اجرای حکم دادگاه که به منظور تضمین تعهدات قانونی فرد صادر شده‌است
ث) جهت ارجاع وی به دادگاه و با حکم دادستانی
ج) تشکیک در مجرم بودن وی یا احتمال انجام جنایت توسط وی
چ) با حکم دادگاه یا رضایت والدین و سرپرست برای افراد زیر ۱۸ سال جهت رفاه فرد یا آموزش وی
ح) جهت پیشگیری از شیوع بیماریهای عفونی و مسری
خ) جهت حفاظت از جامعه و مراقبت از یا درمان افراد مجنون، ولگردان، معتادان به الکل و مواد مخدر
د) پیشگیری از ورود غیرقانونی فرد به کشور، تبعید، استرداد یا دیگر اشکال قانونی اخراج افراد از کشور و در مواقع انتقال افراد مجکوم به تبعید
ذ) چنانچه جهت اجرای یک حکم قانونی حضور فرد در منطقه مشخصی از کشور ضروری باشد، یا ممانعت از حضور غیرقانونی وی در منطقه مشخصی از کشور، یا تحقیق در مورد وی
۲) هر فردی در صورت دستگیری یا بازداشت بایستی هرچه سریع‌تر به زبانی که برایش قابل فهم است، تفهیم اتهام شده و از علت دستگیری یا بازداشت خود مطلع گردد.
۳) هر فردی که دستگیر یا بازداشت شده حق دارد در هر مرحله‌ای با هزینه شخصی از راهنمایی‌های وکیل منتخب خود بهره برده و به صورت خصوصی با وی ملاقات کند. در صورت صغر سن، بایستی به فرد فرصت مناسب جهت برقراری ارتباط با والدین یا سرپرست خود داده شود.
۴) هنگامی که فردی دستگیر می‌گردد، در مواقع صدور قرار وثیقه، نبایستی میزان وثیقه بیش از حد قانونی باشد.
۵) هر فردی که
الف) با حکم دادستانی جهت ارجاع به دادگاه
ب) به علت ظن منطقی در مورد مجرم بودن وی یا احتمال انجام جنایت توسط وی
دستگیر شده و آزاد نگشته است، بایستی ظرف 48 ساعت پس از بازداشت به دادگاه ارجاع داده شود. هنگام محاسبه‌ی زمان جهت اجرای این بند، یکشنبه‌ها و تعطیلی‌های رسمی را حذف کنید.
۶) اگر کسی به علت مورد ۵-ب بخش قبل دستگیر شده و محاکمه وی در مدت زمان معقولی انجام نشود، بدون پیش‌داوری نسبت به احتمال محکومیت وی در دادگاه‌های بعدی، بایستی وی را بدون هیچ قید و شرطی یا با شرایط منصفانه آزاد کرد. یکی از شرایط ضروری می‌تواند گرفتن تعهد از فرد مبنی بر حضور در تاریخ معین برای رسیدگی به پرونده یا محاکمه باشد. با توجه به بند ۴ یکی از شرایط آزادی می‌تواند صدور قرار وثیقه باشد.
۷) هر فردی که بصورت غیرقانونی توسط فردی دیگر بازداشت یا دستگیر شده، حق دارد قانونا جهت جبران خسارت از فرد بازداشت کننده یا فردی که بازداشت به دستور او انجام شده یا هر دو شکایت کند.
به شرطی که، قاضی، دادستان، دادرس، مامور دادگاه یا افسر پلیسی که جهت پیگیری حکم پیگیری حکم قاضی، دادستانی یا دادرس این اقدام را انجام داده، هیچ مسئولیت شخصی جهت پرداخت خسارت نداشته باشد. پیامد هر اقدامی که با حسن نیت توسط وی انجام شده هنگام پایان خدمت یا مسئولیت پرداخت چنین خساراتی بر عهده فرمانداری کل (نماینده پادشاه یا ملکه انگلستان) است
۸) به منظور تحقق قسمت 1-ب از این اصل، با فرد متهم به ارتکاب جرم که در رابطه با وی حکمی مبنی بر گناهکار بودن صادر شده ولی پزشک قانونی تشخیص داده که وی هنگام ارتکاب جرم دچار جنون آنی بوده، بایستی همانند یک محکوم عادی رفتار کرد و بازداشت چنین شخصی بایستی همچون بازداشت شخصی عادی جهت اجرای حکم دادگاه تلقی شود.
اصل ۱۵: مقررات پاسداشت قوانین
۱) فردی که به ارتکاب جرمی متهم است، حق برخورداری از دادرسی عادلانه در مدت زمان معقول و توسط دادگاه مستقل و بی‌طرف را خواهد داشت مگر اینکه پیش از برگزاری دادگاه اتهام رفع شود.
۲) فردی که به ارتکاب جرمی متهم است:
الف) تا زمان اثبات جرم، بایستی بی‌گناه تلقی شود.
ب) بایستی در اسرع وقت به صورت شفاهی و کتبی به زبانی که برایش قابل فهم است نسبت به ماهیت اتهام انتسابی تفهیم شود.
پ) بایستی زمان و امکانات مناسب جهت آماده کردن دفاعیات، در اختیارش قرار داده شود.
ت) بایستی به وی اجازه داده شود که شخصا از خود در دادگاه دفاع کند یا وکیلی را برای این کار انتخاب کند.
ث) بایستی امکاناتی در اختیار وی قرار داده شود که خود یا نماینده قانونی‌اش به بررسی شهودی که توسط دادگاه فراخوانده شده‌اند، بپردازد یا شاهدانی را که به نفع او شهادت بدهند، فراهم آورد
ج) بایستی به وی اجازه داده شود تا در صورت عدم فهم زبانی که در دادگاه مورد استفاده است، بصورت رایگان از مترجم کمک بگیرد. همچنین به استثنای مواردی که خود متهم رضایت داشته باشد، دادگاه در غیاب وی برگزار نخواهد شد.
چ) در مواردی که به متهم اطلاعات کافی در رابطه با اتهام انتسابی، تاریخ، زمان و مکان محاکمه یا جلسه بعدی دادگاه داده شده و متهم توانسته است دادگاه را متقاعد کند که به علت پیشامدهای خارج از کنترل وی، حضور وی ممکن نیست، محاکمه نباید صورت گیرد یا در غیاب وی ادامه یابد.
ح) چنانچه متهم به گونه‌ای رفتار کند که ادامه جلسات در حضور وی ممکن نباشد، دادگاه می‌تواند او را اخراج کرده و محاکمه را در غیاب وی ادامه دهد.
۳) چنانچه کسی به علت جرمی محاکمه شده، بایستی طی مدت زمان معقولی از پایان محاکمه، یک کپی از مشروح مذاکرات دادگاه در اختیار وی یا وکیلش قرار داده شود.
۴) هیچ فعلی یا ترک فعلی به استناد قانونی که بعد از آن وضع شده‌است جرم محسوب نمی‌شود. هیچ مجازاتی شدیدتر از حداکثر مجازاتی که در زمان وقوع جرم ممکن است، اعمال شده باشد، اعمال نمی‌گردد.
۵) صرفنظر از حکم دادگاه عالی در درخواست تجدیدنظر در حکم و بررسی مشروح مذاکرات منتهی به محکومیت یا تبرئه شخص، فردی که به علت یک جرم در دادگاه صالح محاکمه شده، چه محکوم و چه تبرئه شده باشد، دوباره برای همان جرم یا برای جرمی که در صورت مطرح شدن در دادگاه میتوانسته به محکومیت وی بینجامد، محاکمه نخواهد شد.
۶) کسی که جرمی انجام داده و عفو شده‌است، دوباره برای همان جرم محاکمه نخواهد شد.
۷) هیچ فردی که به ارتکاب جرم محکوم شده‌است، نبایستی در دادگاه مجبور به ارائه شواهد شود.
۸) هر دادگاه یا مقامی که بواسطه قانون اختیار تصمیم‌گیری در رابطه با وجود یا میزان یک حق یا تعهد مدنی را داراست، بایستی توسط قانون ایجاد شده و مستقل و بیطرف باشد. تشکیل پرونده توسط هر شخصی که در این دادگاه‌ها انجام گیرد، بایستی در مدت زمان معقولی بصورت عادلانه به آن رسیدگی شود.
۹) بجز در مواردی که تمامی طرفین دعوی رضایت داشته باشند، تمامی جلسات هر دادگاه یا جلساتی که برای تعیین وجود یا میزان حقوق و تعهد افراد در برابر مقامات تشکیل شده، از جمله جلسه‌ی اعلام حکم دادگاه، بایستی به صورت علنی برگزار شوند.
۱۰) هیچ‌یک از موارد ذکر شده در بند 9 اصل 15 بر تشخیص دادگاه ارجحیت ندارد، مبنی بر اینکه دادگاه می‌تواند افرادی که در دعوی ذینفع نیستند یا وکلای آنان را از حضور در جلسات منع کند. در صورتی که:
الف) علنی برگزار شدن دادگاه باعث پیش‌داوری و تحت الشعاع قرار گرفتن عدالت یا دادرسی متقابل شود. یا اینکه اخلاقیات عمومی و رفاه و آسایش افراد زیر ۱۸ سال را مخدوش کند و یا اینکه باعث نقض حریم خصوصی افرادی گردد که در دعوی مطرح می‌باشند.
ب) به علت مسائل دفاعی، امنیت، نظم و اخلاقیات عمومی نیاز باشد که دادگاه غیرعلنی برگزار گردد.
۱۱) هیچ قانونی نبایست ناقض موارد گفته شده در زیر باشد:
الف) ماده الف بند ۲ اصل ۱۵ در حدی که قانون مربوطه بتواند متهم را وادار به اثبات برخی حقایق کند.
ب) ماده ث بند ۲ اصل ۱۵ در حدی که قانون مربوطه شرایط معقولی را در نظر بگیرد تا افرادی که جهت شهادت به نفع متهم مراجعه می‌کنند، مخارج خود را خارج از بودجه عمومی پرداخت کنند.
پ) بند ۵ اصل ۱۵ در حدی که قانون مربوطه بتواند به دادگاه این اختیار را بدهد که اعضای نیروی انتظامی را به علت ارتکاب جرم محاکمه کند. علیرغم اینکه ممکن است فرد با قوانین انتظاماتی، محاکمه، محکوم یا تبرئه شده باشد. دادگاه هنگام صدور رای و تعیین میزان مجازات بایستی مجازات پیشین را در نطر بگیرد.
۱۲) در مواردی که شخص بصورت قانونی در بازداشت بسر می‌برد، بنابر قانونی که مقررات مربوط به چنین افرادی را بیان می‌کند، مفاد بند ۱، مواد ت و ث بند ۲ و بند ۳ اصل ۱۵ در رابطه با محاکمه شخص اعمال نخواهند شد.
۱۳) هیچ قانونی نباید ناقض بند ۲ اصل ۱۵ باشد تا حدی که محاکمه مدعی علیه توسط دادگستری در غیاب وی را مجاز گرداند.
۱۴) در اصل ۱۵ منظور از «جرم نقض قانون»، عملی است که بنابر حداقل یکی از قوانین جرم تلقی شود.
اصل ۱۷: حفاظت از افراد بازداشت شده تحت قوانین اضطراری
۱) وقتی فردی را به علت هریک از موارد گفته شده در اصل ۱۶ دستگیر کنند، مقررات زیر بایستی رعایت شود:
الف) بایستی در مدت زمان معقول که به هیچ وجه نباید بیش از هفت روز از شروع بازداشت بطول بیانجامد، به زبانی که برای او قابل فهم است، وی را از جزئیات دلایل بازداشتش آگاه کرد و بیانیه‌ای کتبی که به زبان انگلیسی، جزئیات آن دلایل را شرح می‌دهد در اختیار وی قرار بگیرد.
ب) کمتر از چهارده روز پس از شروع بازداشت، بایستی آگهی در روزنامه رسمی منتشر شود و بازداشت شدن وی را گزارش داده و جزئیات مفاد قانونی را که مجوز دستگیری وی را می‌دهد به اطلاع برساند.
پ) کمتر از شش ماه پس از شروع بازداشت و در طول بازداشت در بازه‌های شش ماهه، پرونده وی بایستی توسط دادگاه مستقل و بیطرفی بازبینی شود. ریاست این دادگاه بایستی برعهده وکیلی شایسته باشد که حداقل ۷ سال توسط قاضی ارشد در مقام خود ابقا شده‌است.
ت) بایستی امکانات معقولی در اختیار وی قرار بگیرد تا با وکیل قانونی منتخب خود مشورت کند و به این وکیل اجازه داده شود که به نمایندگی از متهم با دادگاهی که جهت بازبینی پرونده شخص دستگیر شده، تشکیل یافته در ارتباط باشد.
ث) در جلسات بازرسی پرونده در دادگاهی که جهت این امر تشکیل شده‌است، متهم می‌تواند شخصا یا به اتقاق وکیل قانونی منتخب خود حضور یابد.
۲) در بررسی مطابقت این بخش با پرونده فرد بازداشت شده، دادرس می‌تواند توصیه‌هایی در رابطه با ضرورت یا اهمیت ادامه بازداشت فرد، به مقام مسئولی که دستور بازداشت را صادر کرده بکند، ولی مقام مسئول تعهدی ندارد که حتما به این توصیه‌ها عمل کند مگر به حکم قانون
۳) هیچ‌یک از مواردی که در مواد ت و ث بند ۱ اصل ۱۷ گفته شده نباید بدین معنی تفسیر شود که فرد می‌تواند با بودجه عمومی به صورت قانونی از خود دفاع کند.
اصل ۲۹: شرایط انتصاب به عنوان سناتور
با توجه به مقررات ذکر شده در اصل ۳۰ این قانون اساسی، فرد بایستی در روز انتصاب خود:
الف) شهروندی با سن ۲۱ سال یا بیشتر باشد
ب) در ۱۲ ماه گذشته، ساکن آنتیگوآ و باربودا باشد
پ) قادر به صحبت به زبان انگلیسی باشد و بتواند متون انگلیسی را با مهارت کافی بخواند تا قادر به ایفای فعالانه‌ی نقش خود در جلسات سنا باشد، مگر اینکه به علت نابینایی یا ناتوانی فیزیکی دیگری نتواند بخواند.
اصل ۳۸: شرایط نامزدهای انتخاباتی مجلس نمایندگان
با توجه به مقررات ذکر شده در اصل ۳۹ این قانون اساسی، هرکسی که در روز انتخاب خود، شرایط زیر را دارا باشد:
الف) شهروندی با سن ۲۱ سال یا بیشتر باشد
ب) در ۱۲ ماه گذشته، ساکن آنتیگوآ و باربودا باشد
پ) قادر به صحبت به زبان انگلیسی باشد و بتواند متون انگلیسی را با مهارت کافی بخواند تا قادر به ایفای فعالانه‌ی نقش خود در جلسات مجلس باشد، مگر اینکه به علت نابینایی یا ناتوانی فیزیکی دیگری نتواند بخواند
می‌تواند کاندیدای عضویت در مجلس نمایندگان شود.
آرژانتین
اصل ۷۵: اختیارات کنگره، جوامع اتنیکی و پاسداری از زبان
اصل ۸۱:
ارمنستان
اصل ۱۵: ترویج فرهنگ، آموزش، علم، پاسداری از زبان ارمنی و میراث فرهنگی
دولت بایستی در ترویج توسعه‌ی فرهنگ، آمورش و علم بکوشد.
زبان ارمنی و میراث فرهنگی بایستی توسط دولت مورد توجه قرار گرفته و پاسداری شوند.
اصل ۱۹: ارتباط با ارامنه جهان
جمهوری ارمنستان بایستی سیاستی را جهت توسعه ارتباطات جامع با ارامنه پراکنده جهان و حفط هویت ارمنی این جوامع دور از وطن، اتخاذ نموده و بازگشت آنان به میهن را تسهیل کند.
براساس قوانین بین‌المللی، جمهوری ارمنستان بایستی به حفاظت از زبان ارمنی، حفاظت از ارزش‌های تاریخی و فرهنگی ارامنه و پیشرفت تحصیلی و فرهنگی ارامنه در چنین کشورهایی کمک کند.
اصل ۲۰: زبان رسمی جمهوری ارمنستان
زبان رسمی جمهوری ارمنستان، زبان ارمنی است.
اصل ۲۷: آزادی فردی
۱) همه از حق آزادی فردی برخوردار هستند و هیچ‌کس را نمی‌توان از آزادی محروم کرد مگر در موارد زیر و به روشی که در قانون تصریح شده‌است:
الف) فرد بخاطر ارتکاب جرمی توسط دادگاهی صالح محکوم شده‌است.
ب) به علت عدم اجرای حکم قانونی دادگاه
پ) به منظور تضمین اجرای تعهدی مشخص که در قانون مورد تصریح قرار گرفته‌است.
ت) در صورت وجود سوظن معقول مبنی بر اینکه شخص جرمی مرتکب شده‌است یا اینکه جهت پیشگیری از ارتکاب جرم توسط شخص، دستگیری وی ضروری باشد یا برای پیشگیری از فرار فرد پس از ارتکاب جرم
ث) جهت اینکه افراد زیر سن قانونی را تحت نظارت آموزشی قرار دهیم
ج) جهت پیشگیری از شیوع بیماری‌های واگیرداری که برای عموم خطرناک هستند. همچنین جهت پیشگیری از مخاطراتی که افراد مبتلا به اختلالات روانی یا معتادان به الکل و مواد مخدر ممکن است ایجاد کنند.
چ) برای جلوگیری از ورود غیرقانونی افراد به کشور، اخراج آنان از کشور یا استرداد متهمین به کشور دیگر
۲) افراد در صورت دستگیر شدن بایستی بی‌درنگ به زبان قابل فهم خود از علت دستگیری آگاه شده و در صورت متهم بودن از اتهام انتسابی آگاهی یابند.
۳) هرکسی در صورت دستگیری حق دارد بلافاصله به فرد منتخب خود اطلاع دهد. استفاده از این حق را تنها به منظور پیشگیری از جرم یا حل آن، در مواردی که توسط قانون تصریح شده، به مدت و روش مشخص شده در قانون با تاخیر انداخت.
۴) اگر کسی به موجب بند ۱-ت از اصل ۲۷ از آزادی محروم شده باشد و تا ۷۲ ساعت پس از دستگیری پرونده وی جهت تصمیم‌گیری در رابطه با ادامه بازداشت وی به دادگاهی ارجاع داده نشود، بایستی وی را آزاد نمود.
۵) هرکسی که از آزادی محروم شده، حق دارد در رابطه با قانونی یا غیرقانونی بودن دستگیری‌اش ادعا کند. در این مورد دادگاه بایستی بلافاصله تصمیم گرفته و چنانچه دستگیری غیرقانونی است، دستور آزاد شدن فرد را صادر کند.
۶) هیچ‌کس را نمی‌توان فقط به واسطه ناتوانی در اجرای تعهدات قانونی و مدنی خود، از آزادی محروم کرد.
اصل ۲۹: منع تبعیض
هرگونه تبعیض مبتنی بر جنسیت، نژاد، رنگ پوست، خاستگاه اجتماعی یا قومی، خصوصیات ژنتیکی، زبان، مذهب، جهان‌بینی، اعتقادات سیاسی یا دیگر اعتقادات، تعلق به اقلیت‌ها، ثروت، زمان تولد، معلولیت، سن یا دیگر شرایط شخصی یا اجتماعی ممنوع است.
اصل ۴۸: حق رای و حق شرکت در رفراندوم
شهروندان جمهوری ارمنستان که در روز برگزاری هریک از انتخابات مجلس ملی یا رفراندوم به سن ۱۸ رسیده‌اند، حق شرکت در چنین انتخابات یا همه‌پرسی را دارند.
افراد بالای ۲۵ سال که در چهار سال گذشته فقط شهروند ارمنستان بوده و طی این چهار سال بصورت دائم ساکن ارمنستان بوده‌اند، حق رای دارند و به زبان ارمنی مسلط هستند، می‌توانند به عنوان عضو مجلس ملی منتخب شوند.
شهروندان ارمنستان که در روز برگزاری انتخابات مربوط به نواحی خودگردان محلی یا رفراندوم محلی به سن ۱۸ سال رسیده‌اند، حق رای دادن در انتخابات یا منتخب شدن در آن را دارند. همچنین از حق شرکت در رفراندوم نیز برخوردار هستند. قانون می‌تواند در رابطه با مجوز شرکت افرادی که شهروند جمهوری ارمنستان نیستند، در انتخابات نواحی خودگردان محلی یا رفراندوم محلی تصمیم بگیرد.
افرادی که به علت ارتکاب جرم بین‌المللی سنگین توسط دادگاه محکوم شده و در حال سپری کردن مدت محکومیت خود هستند یا افرادی که توسط دادگاه از رای دادن محروم شده‌اند، نمی‌توانند رای بدهند، انتخاب شوند یا در همه‌پرسی شرکت کنند. همچنین شهروندانی که به علت ارتکاب هر جرمی، محکوم شده و در حال طی دوران محکومیت خود هستند، حق انتخاب شدن را ندارند.
اصل ۵۶: حق پاسداری از هویت ملی و هویت اتنیکی
همگان حق پاسداشت هویت ملی و اتنیکی خود را دارند.
اقلیت‌ها بایستی حق حفظ و توسعه رسم و رسوم، مذهب، زبان و فرهنگ خود را داشته باشند.
نحوه اجرا و تحقق حقوقی که در این اصل تصریح شده‌اند، توسط قانون معین خواهد شد.
اصل ۶۷: حق دفاع از خود در برابر اتهامات
هرکس که متهم به ارتکاب جرمی است، از حقوق زیر برخوردار است:
بایستی بلافاصله به زبانی که می‌فهمد تفهیم اتهام شود و از جزئیات، ماهیت و علت اتهام انتسابی آگاه کردد.
حق دارد از خود دفاع کرده یا وکیلی را جهت دفاع از خود انتخاب کند.
بایستی زمان و تسهیلات کافی جهت آماده کردن دفاعیات یا برفراری ارتباط با وکیل منتخب به وی داده شود.
حق بررسی افرادی را که برعلیه او شهادت می‌دهند را دارد. همچنین حق دارد از دادگاه درخواست کند تا افرادی را که به نفع او شهادت می‌دهند احضار کند. شهادت شهود طرفین دعوی باید در شرایط یکسان صورت گیرد.
چنانچه به زبان ارمنی تسلط نداشته باشد، حق برخورداری از کمک مترجم رایگان را دارد.
اصل ۱۲۴: طول دوره ریاست جمهوری و شرایط رییس جمهور
رییس جمهور برای دوره هفت ساله انتخاب می‌شود.
فردی که ۴۰ سال تمام را داراست، در ۶ سال گذشته فقط شهروند جمهوری ارمنستان بوده، در ۶ سال گذشته بطور مداوم ساکن جمهوری ارمنستان بوده‌است، محروم از حق رای نیست و مسلط به زبان ارمنی است، می‌تواند به عنوان رییس جمهور انتخاب شود.
هر فرد فقط یکبار می‌تواند مجدد به عنوان رییس جمهور انتخاب شود.
رییس جمهور نمی‌تواند سمت دولتی دیگری را داشته باشد، در فعالیت‌های کارآفرینی شرکت کند و یا در ازای دریافت مزد کار کند.
در طول مدت ریاست‌جمهوری، رییس جمهور نمی‌تواند عضو هیچ حزبی باشد.
اصل ۱۶۵: شرایط داوطلبان قضاوت
وکیلی که دارای تحصیلات عالی است. ۴۰ سال تمام سن دارد. فقط شهروند جمهوری ارمنستان است. محروم از رای نیست. از توانایی حرفه‌ای بالایی برخوردار است و حداقل ۱۵ سال سابقه کار حرفه‌ای دارد، می‌تواند به عنوان قاضی دادگاه قانون اساسی منتخب شود.
وکیلی که دارای تحصیلات عالی است. ۴۰ سال تمام سن دارد. فقط شهروند جمهوری ارمنستان است. محروم از رای نیست. از توانایی حرفه‌ای بالایی برخوردار است و حداقل ۱۰ سال سابقه کار حرفه‌ای دارد، می‌تواند به عنوان قاضی دادگاه فرجام‌خواهی منصوب شود.
وکیلی که دارای تحصیلات عالی است. فقط شهروند جمهوری ارمنستان است. محروم از رای نیست. می‌تواند به عنوان قاضی دادگاه بدوی یا دادگاه استیناف منصوب شود.
داوطلبان قضاوت همگی بایستی به زبان ارمنی مسلط باشند.
قوانین دادگاه قانون اساسی یا نظام‌نامه‌های قضایی می‌توانند شرایط بیشتری را به شرایط داوطلبان قضاوت اضافه کنند.
استرالیا
اتریش
اصل ۸: زبان رسمی، حق پاسداشت فرهنگ و زبان
بدون پیش‌داوری نسبت به حقوقی که قانون فدرال برای اقلیت‌های زبانی در نظر گرفته‌است، آلمانی زبان رسمی جمهوری است.
جمهوری (فدراسیون، ایالات و شهرداری‌ها) تکثر فرهنگی و زبانی رشد یافته بین گروه‌های اتنیکی بومی را تصدیق می‌کند. زبان، فرهنگ، وجود و حفط این گروه‌های قومی بایستی مورد احترام باشد و پاس داشته و حمایت شود.
زبان اشاره اتریشی یک زبان مستقل در نظر گرفته می‌شود. جزئیات آن در قانون خواهد آمد.
اصل ۸-الف: پرچم ملی
رنگ‌های جمهوری اتریش قرمز-سفید-قرمز می‌باشند. پرچم از سه نوار افقی عریض تشکیل یافته که نوار وسطی آن سفید و نوارهای بالا و پایین قرمز هستند.
نشان جمهوری اتریش (نشان دولت فدرال) تشکیل شده‌است از عقاب تک سر سیاهی که زنجیر پاره کرده و با سلاح‌های طلایی مسلح است و روی سینه‌اش سپری قرمز قرار گرفته که با نوار افقی نقره‌ای تقاطع دارد. روی سر عقاب، تاجی دیوارنما شامل سه کنگره قرار گرفته‌است. زنجیر آهنی از هم گسیخته‌ای، هر دو پنجه را احاطه کرده است. عقاب با پنجه راست خود داسی طلایی را که لبه‌ی تیز هلالی آن به سمت داخل است و با پنجه چپ خود، جکشی طلایی را حمل می‌کند.
جزئیات مقررات شامل حفاظت از رنگ‌ها، نشان و مهر جمهوری توسط قانون فدرال تعیین می‌گردد.
اصل ۱۴: حقوق کودکان، آموزش رایگان و اجباری
۱) همانطور که در پاراگراف‌های بعد ذکر خواهد شد، سیاستگذاری و اجرا در امور مدارس و آموزش و پرورش و مسائل مربوط به خوابگاه‌های دانشجویی، به عهده فدراسیون هست. مواردی که در اصل 14-الف ذکر شده، به مدارس و آموزش و پرورش به آن مهنا که در این اصل بکار رفته ارتباطی ندارد.
۲) همانطور که در بند ۴-الف در زبر آمده است، قانون‌گذاری به عهده فدراسیون است. در امور خدماتی و حقوق معلمان مدارس عمومی اجباری، مسئولیت اجرایی بر عهده ایالات است. قوانین فدرال می‌توانند به قانون‌گذاران ایالات اختیار وضع مقررات اجرایی بدهند
۳) در موارد زیر، قانونگذاری در اصول بر عهده فدراسیون است. ولی اجرای آنان برعهده ایالات است:
الف)
ب)
پ)
ت)
۴) در موارد زیر قانونگذاری و اجرا هر دو بر عهده ایالات است:
الف)
ب)
۵) در موارد زیر قانونگذاری برعهده فدراسیون است:
الف)
ب)
پ)
۵-الف)
۶) مدارس موسساتی هستند که
۶-الف)
۷) مدارس خصوصی با مدارس دولتی متفاوت‌اند
۷-الف)
۸) فدراسیون می‌تواند
۹) قوانین کلی در
۱۰) در امور مربوط به حضور
۱۱) یادداشت
اصل ۱۴-الف: دولت واحد فرعی
اصل ۱۴-ب: دولت واحد فرعی
اصل ۴۹: قوانین بین المللی
اصل ۴۹-الف:
اصل ۴۹-ب: کمیسیون انتخاباتی و رفراندوم
اصل ۵۰: تصویب قراردادها
اصل ۵۰-الف: سازمان‌های بین المللی
اصل ۵۰-ب: سازمان‌های بین المللی
اصل ۵۰-پ: سازمان‌های بین المللی
اصل ۵۰-ت: سازمان‌های بین المللی و کمیته‌های قانون گذاری
آذربایجان
اصل ۲۱: زبان رسمی کشور، پاسداری از زبان
زبان رسمی جمهوری آذربایجان، آذربایجانی است و دولت بایستی در توسعه آن بکوشد.
جمهوری آذربایجان آزادی استفاده و توسعه دیگر زبان‌هایی را که به عنوان زبان مادری، توسط مردم مورد استفاده است، تضمین می‌کند.
اصل ۲۵: برابری
همه در برابر قانون و دادگاه برابرند.
مردان و زنان، آزادی‌ها و حقوق برابر دارند.
همگان فارغ از نژاد، قومیت، مذهب، جنسیت، اصل و نسب، ثروت، موقعیت اجتماعی، اعتقادات، وابستگی به احزاب سیاسی، اتحادیه‌های کارگری و تشکل‌های اجتماعی، از حقوق و آزادی‌های برابر برخوردارند. اعمال محدودیت یا اعطای حقوق و آزادی‌های خاص به علت نژاد، قومیت، موقعیت اجتماعی، زبان، اصل و نسب، اعتقادات و مذهب ممنوع است.
به هیچ‌کس نمی‌توان به علل مذکور در بالا آسیب رساند، امتیازات و منافعی اعطا کرد یا از اعطای امتیازات و منافعی محروم کرد.
بایستی تضمین شود که همگان برای مقامات دولتی یا کسانی که در رابطه با حقوق و وظایف آخاد جامعه تصمیم می‌گیرند، برابرند.
افرادی که دچار اختلال در سلامت هستند حق برخورداری از تمامی حقوقی را که به موجب این قانون اساسی به آنان اعطا شده‌است دارند و همچنین تمامی وظایفی را که به موجب این قانون اساسی به آنان محول شده‌است، برعهده دارند به جز در مواردی که اختلال سلامت مانع برخورداری آنان از حقوق خود باشد یا انجام وظایف بواسطه توانایی‌های محدود برای آنان مقدور نباشد.
اصل ۴۵: حق استفاده از زبان مادری
همه حق استفاده از زبان مادری خود را دارند. همه حق برخورداری از آموزش و پرورش و مشارکت در فعالیت‌های خلاقانه، به زبان مادری خود را دارند.
هیچ‌کس نبایست از حق استفاده از زبان مادری خود محروم شود.
اصل ۱۲۷: اصول عدالت
قضات مستقل هستند. آنان فقط تابع قانون اساسی و دیگر قوانین جمهوری آذربایجان بوده و در طول دوران خدمت غیرقابل عزل می‌باشند.
قضات بایستی دعاوی را منصفانه، بیطرفانه و با لحاظ برابری طرفین در برابر قانون، براساس حقایق و مطابق قوانین، قضاوت کنند.
اعمال محدودیت مستقیم یا غیرمستقیم روی فرآیند قانونی برای جانبداری از یکی از طرفین دعوی یا به هر دلیلی، تهدید، فشار، مداخله و نفوذ غیر قانونی مجاز نیست.
عدالت بر اساس برابری قانونی شهروندان در مقابل قانون و دادگاه اجرا می‌شود.
محاکمه در تمامی دادگاه‌ها علنی است جز در مواردی که دادگاه تشخیص دهد، محاکمه علنی منجر به افشای اسناد دولتی، خرفه‌ای یا تجاری خواهد شد و یا اینکه دادگاه محرمانه باقی ماندن رازهای شخصی و خانوادگی را ضروری بداند.
به‌طور پیشفرض رسیدگی به پرونده‌های جنایی در دادگاه بدوی ممکن نیست.
فرآیندهای قانونی براساس اصل مباحثه انجام می‌گیرند.
همه حق دارند در هر مرحله از روند دادرسی از کمک‌های وکیل قانونی برخوردار شوند.
اصل بر برائت است.
دادگاه‌ها در جمهوری آذربایجان به زبان رسمی کشور یا به زبان غالب مردم منطقه برگزار می‌شوند. افراد شرکت‌کننده که زبان دادگاه را نمی‌دانند، می‌توانند به کمک یک مترجم به زبان مادری خود در جلسات شرکت کرده و صحبت کنند.
باهاما
اصل ۱۹: جلوگیری از دستگیری یا بازداشت فراقانونی
اصل ۲۰: مقررات حفاظت از قانون
بحرین
اصل ۲: دین و مذهب رسمی
دین رسمی اسلام است. منبع اصلی قانونگذاری، شریعت اسلام است. زبان رسمی عربی است.
اصل ۱۸: منزلت انسان
افراد در منزلت انسانی با هم برابرند و شهروندان در برابر قانون از لحاظ حقوق و تعهدات انسانی با هم برابرند. نباید تبعیضی بین افراد به علت جنسیت، اصل و نسب، زبان، دین یا عقیده باشد.
بنگلادش
اصل ۳: زبان رسمی
زبان رسمی جمهوری، بنگالی است.
اصل ۹: ناسیونالیسم
وحدت و همبستگی مردم بنگلادش، که هویت خود را از فرهنگ و زبانش می‌گیرد و از طریق مبارزه مصمم و متحدانه در جنگ استقلال به حاکمیت ملی و استقلال انجامیده، بایستی اساس ناسیونالیسم بنگالی باشد.
اصل ۲۳: فرهنگ ملی
دولت بایستی اقداماتی جهت پاسداشت سنت‌ها و میراث فرهنگی مردم اتخاذ کند لذا بایستی زبان ملی، ادبیات و هنر به گونه‌ای توسعه و پرورش داد که تمامی آحاد ملت در آن سهم داشته باشند و به غنای فرهنگ ملی کمک کنند.
اصل ۳۸: آزادی تشکلات و انجمن‌ها
هر شهروندی حق دارد با رعایت محدودیت‌هایی که توسط قانون جهت حفظ نظم و اخلاقیات عمومی وضع شده، اتحادیه‌ها یا انجمن‌هایی تشکیل دهد.
هیچ فردی حق ندارد انجمن‌هایی را که دارای شرایط زیر هستند تشکیل داده یا در آنان عضو شود:
انجمنی که جهت نابود کردن هماهنگی مذهبی، اجتماعی یا اشتراکی بین شهروندان تشکیل شده‌است.
انجمنی که جهت ایجاد تبعیض بین شهروندان براساس مذهب، نژاد، طبقه اجتماعی، جنسیت، محل تولد یا زبان تشکیل شده‌است.
انجمنی که به منطور سازماندهی اقدامات تروریستی یا فعالیت‌های نظامی علیه دولت، شهروندان یا کشوری دیگر تشکیل شده‌است.
تشکیل انجمن و اهداف آن با قانون اساسی در تضاد باشد.
باربادوس
اصل ۱۳: پیشگیری از ایجاد محدودیت غیرمجاز، حق مشاوره، رسیدگی به پرونده کیفری نوجوانان، حق آزادی پیش از محاکمه، مقررات اضطراری
اصل ۱۸: حق برخورداری از محاکمه سریع و عادلانه، حق مشاوره، استقلال قضایی، اصل برائت، حق درخواست تجدیدنظر در احکام، برگزاری محاکم به صورت علنی
اصل ۲۲: حق مهاجرت
بلاروس
اصل ۱۷: زبان رسمی یا ملی
زبان‌های بلاروسی و روسی، زبان‌های رسمی جمهوری بلاروس هستند.
اصل ۵۰: پاسداری از زبان
هر فردی حق دارد که وابستگی قومی خود را حفظ کند و به همان نسبت هیچ‌کس مجبور به تعریف یا مشخص کردن وابستگی قومی خود نیست.
توهین به قومیت‌ها بایستی مشمول منع قانونی شود و پیگرد قانونی داشته باشد.
هرکسی حق دارد زبان مادری خود را استفاده کرده و زبانی را که جهت ارتباط بکار می‌برد، انتخاب کند. مطابق قانون، حکومت بایستی آزادی انتخاب زبان آموزش و تدریس را تضمین کند.
بلژیک
اصل ۴: زبان‌های رسمی و ملی، حد نصاب برای جلسات قانونگذاری
کشور بلژیک متشکل از چهار منطقه زبانی می‌باشد: منطقه فرانسوی زبان، منطقه هلندی زبان، منطقه دو زبانی بروکسل- کپیتال و منطقه آلمانی زبان.
هر بخش دارای شهرداری در کشور جزو یک منطقه زبانی است.
تغییر و اصلاح محدوده این چهار منطقه زبانی فقط به موجب قانونی امکان‌پذیراست که با اکثریت آرای هر گروه زبانی در هر یک از مجلسین به تصویب رسیده‌باشد، مشروط بر اینکه اکثریت اعضای هر گروه حاضر باشند و کلیه آرای مثبت دوگروه زبانی به حد نصاب دو سوم آرای ماخوذه برسد.
اصل ۳۰: زبان‌های رسمی و ملی
استعمال زبانهای رایج در بلژیک اختیاری است؛ قانون استفاده از آنها را، آن هم‌فقط برای صدور احکام دولتی و امور قضایی معین می‌کند.
اصل ۱۲۹: زبان‌های رسمی و ملی، دولت واحد تابعه
۱) شوراهای جامعه فرانسوی زبان و جامعه فلاماندی زبان، در موارد مربوط به خود، با صدور احکام رسمی، بجز راجع به قانونگذاری فدرال، کاربرد زبان‌را در موارد ذیل تنظیم می‌کند:
موضوعات اداری
آموزش در موسساتی که قوای عمومی آنها را تاسیس کرده، پشتیبانی مالی‌کرده‌اند یا به رسمیت شناخته‌اند.
روابط اجتماعی بین استخدام کنندگان و کارمندانشان و همچنین اسناد و مدارک موسسات که قانون و مقررات وجود آنها را الزامی نموده است.
۲) احکام رسمی فوق در هر یک از مناطق فرانسوی زبان و هلندی زبان جزدر موارد ذیل قدرت قانونی دارند:
بخشها یا مجموعه بخشهایی که همسایه یک منطقه زبانی دیگر هستند و نیزمکانهایی که قانون تکلم به زبانی غیر از زبان منطقه‌ای که در آن واقع شده‌است را مقرر یا مجاز می‌نماید. برای این بخشها اصلاح مقررات در مورد کاربرد زبانها، درموضوعات مذکور در بند ۱، فقط با تصویب اکثریت پیش‌بینی شده در بند آخر اصل‌چهارم صورت می‌پذیرد.
بخشهای خدماتی که حیطه فعالیتهایشان از مرزهای منطقه زبانی که در آن‌واقع شده‌اند فراتر می‌روند.
نهادهای فدرال و بین‌المللی که در قانون مشخص شده‌است و فعالیتشان دربیش از یک بخش مشترک است.
اصل ۱۳۰: حق پاسداشت فرهنگ، تصویب قراردادها و قوانین بین‌المللی
۱) شورای جامعه آلمانی زبان با صدور حکم رسمی موارد زیر را تنظیم‌می‌کند:
موضوعات فرهنگی
موضوعاتی که می‌توانند مرتبط با شخصیت حقوقی باشند.
آموزش در محدوده معین در بخش اول و دوم بند نخست، اصل ۱۲۷
همکاری بین بخشها، و همچنین همکاریهای بین‌المللی، از جمله عقد قراردادها در موضوعات مذکور در شماره‌های ۱، ۲ و ۳
استفاده از زبان در موسساتی که قوای عمومی آنها را تاسیس کرده، پشتیبانی مالی‌کرده‌اند یا به رسمیت شناخته‌اند.
قانون موضوعات فرهنگی و موضوعاتی که می‌توانند دارای شخصیت حقوقی‌گردند، مذکور در شماره ۱ و ۲ و همچنین شکلهای همکاری مذکور در شماره ۴ وشیوه عقد قراردادها را تعیین می‌نماید.
۲) احکام رسمی فوق در منطقه آلمانی زبان دارای قدرت قانونی هستند.
اصل ۱۵۷:
اصل ۱۹۵:
بلیز
اصل ۵: حفاظت از آزادی‌های فردی
اصل ۶: حفاطت از قانون
اصل ۱۹: حفاظت از افراد بازداشت شده با قوانین اضطراری
بنین
اصل ۱: نوع حکومت، پایتخت و پرچم ملی، شعار و سرود ملی، زبان رسمی
اصل ۱۱: حفاظت از زبان
اصل ۴۰: حقوق بین‌الملل، معاهدات بین‌المللی حقوق بشر، رادیو و تلویزیون
بولیوی
اصل ۵: زبان رسمی یا ملی
زبان رسمی کشور، اسپانیایی و تمامی زبان‌های متعلق به مردمان محلی، بومی و روستایی است. این زبان‌ها عبارتند از آیمارا، آراونا، بایور، چیکویتان، کانیتشانا، کاویننیو، کایوبابا، چاکوبو، کیمان، تیتاناوا، گوارانی، گواراسو، گوارایو، ایتوناما، لکو، کالاوایا، ماشینری، مارپا، مکسو ترینیتاریو، مکسو ایگناتی، مسی، مستناس، مویما، پاکاوارا، پوکینا، کچوا، سیرونو، تاکانا، تاپیتس، تورومونو، اوروشیپایا، وینهایک، یامیناوا، یوکی، یوراکار و زاموکو.
دولت چندملیتی و دولت‌های ناحیه‌ای بایستی حداقل دو زبان رسمی به کار ببرند. یکی از آنان اسپانیایی است و دیگری با در نظر گرفتن میزان استفاده، راحتی، شرایط، ضروریات و ترجیحات کل جمعیت یا ناحیه مورد نظر تعیین می‌شود. دیگر دولت‌های خودگردان بایستی زبان‌های مشخصه ناحیه خود را استفاده کنند و یکی از آنان بایستی اسپانیایی باشد.
اصل ۹: منزلت انسان، پاسداشت فرهنگ‌ها، حفاظت از محیط زیست، مالکیت منابع طبیعی
موارد زیر به علاوه مواردی که در قانون اساسی یا سایر قوانین ذکر شده‌است، اهداف و وظایف مهم دولت می‌باشند.
ساخت جامعه‌ای عادل و هماهنگ، مبتنی بر استعمار زدایی، عاری از تبعیض و استثمار، با عدالت اجتماعی کامل به منظور تقویت هویت چندگانه ملی
تضمین رفاه، توسعه، امنیت، حمایت و منزلت یکسان برای افراد، ملت‌ها، مردم و جوامع و نیز ترویج احترام متقابل، گفتمان بین فرهنگها، درون فرهنگها و تکثرگرایی
تقویت وحدت کشور و تاکید بر آن، حفظ تنوع چند ملیتی به عنوان میراث تاریخی و انسانی
تضمین تحقق اصول، ارزش‌ها، حقوق و وظایفی که در این قانون اساسی به رسمیت شناخته شده و مورد تصریح قرار گرفته‌است.
تضمین دسترسی تمام مردم به آموزش، بهداشت و کار.
ترویج و تضمین بهره‌برداری مسئولانه و برنامه‌ریزی شده از منابع طبیعی و صنعتی کردن آنان از طریق توسعه و تقویت پایه‌های تولید در ابعاد و سطوح مختلف آن، همچنین حفط محیط زیست جهت رفاه حال نسل کنونی و نسل آینده.
اصل ۱۴: برابری
هر فردی بدون تمایز و با توجه به قانون، دارای ظرفیت و موقعیت حقوقی بوده و از حقوقی که در این قانون اساسی تصریح شده برخودار است.
دولت هر نوع تبعیض بر مبنای جنسیت، رنگ پوست، سن، گرایش جنسی، هویت جنسی، اصل و نسب، فرهنگ، ملیت، تابعیت، زبان، باورهای مذهبی، مرام و طرز تفکر، وابستگی سیاسی یا فلسفه، وضعیت مدنی، شرایط اقتصادی و اجتماعی، نوع اشتغال، سطح تحصیلات، معلولیت، بارداری یا هر تمایز دیگری که تلاش می‌کند به برخورداری یکسان تمامی افراد از حقوق خود خدشه وارد کند، ممنوع دانسته و مورد مجازات قرار خواهد داد.
دولت برخورداری آزاد و موثر از حقوق مورد اشاره در قانون اساسی، سایر قوانین و معاهدات بین‌المللی حقوق بشر را برای همه، بدون تبعیض، تضمین می‌کند.
در برخورداری از حقوق، هیچ‌کس نبایستی وادار به اجرای کاری شود که طبق قانون اساسی یا سایر قوانین غیر مجاز است. همچنین هیچ‌کس نباید از حقوقی که این قوانین منع نکرده‌اند محروم باشد.
قوانین بولیوی به هر شخص حقیقی یا حقوقی بولیویایی یا خارجی در داخل خاک بولیوی اعمال می‌شود.
خارجی‌هایی که در بولیوی زندگی می‌کنند، از حقوق مشخص شده توسط قانون اساسی برخوردارند و بایستی وظایفی را که قانون اساسی برای آنان معین کرده است، به انجام برسانند، به استثنای محدودیت‌هایی که ممکن است در قانون آمده باشد.
اصل ۳۰: پاسداشت فرهنگ و زبان، حفاطت از محیط زیست، مالکیت معنوی، مالکیت منابع طبیعی
۱) ملت‌ها و جوامع بومی روستایی تشکیل شده‌است از هر جامعه انسانی که هویت فرهنگی، زبانی، آداب و رسوم تاریخی، سنت‌ها، نهادهای اجتماعی و جهان بینی یکسان دارند و پیش از حمله استعماری اسپانیا در منطقه حضور داشته‌اند.
۲) در چارچوب وحدت کشور و تطابق با این قانون اساسی، ملت‌ها و جوامع بومی روستایی، حقوق زیر را دارا هستند:
آزادی
برخورداری از هویت فرهنگی، باورهای مذهبی، معنویت، شیوه‌ها و آداب و رسوم و جهان بینی مختص خود.
هویت فرهنگی هریک از اعضای آن، در صورت درخواستش، همراه با تابعیت بولیوی در کارت شناسایی، پاسپورت و دیگر مدارک شناسایی که اعتبار قانونی دارند قید شود.
خودگردانی و ایجاد حکومت مستقل ناحیه‌ای
اینکه نهادهای اجتماعی آنان بخشی از ساختار عمومی دولت باشد.
مالکیت جمعی زمین و سرزمین‌ها
حفاظت از مکان‌های مقدس آنان
ایجاد و مدیریت نظام‌ها، ابزار و شبکه‌های ارتباطی مختص خودشان
اینکه تعالیم و دانش سنتی آنان، داروهای سنتی آنان، زبان، آداب و رسوم، نمادها و پوشش آنان مورد ارزیابی و احترام قرار گرفته و ترویج داده شود.
زندگی در محیطی سالم، همراه با مدیریت و بهره برداری مناسب از اکوسیستم.
مالکیت معنوی جمعی دانش، علوم و یادگیری خود، همچنین ارزیابی، استفاده، ترویج و توسعه آن
آموزش و پرورش بین فرهنگی، درون فرهنگی و چندزبانه در همه نظام‌های آموزشی
مراقبت‌های بهداشتی همگانی و رایگان که جهان‌بینی و شیوه‌های سنتی آنان را محترم می‌شمارد
عمل به نظام‌های سیاسی، قضایی و اقتصادی آنان مطابق با جهان‌بینی ایشان
اینکه به روش‌های مناسب با آنان مشورت شود، به ویژه از طریق نهادهای اجتماعی خودشان تا هربار اقدامات قانونی یا اداری جهت تاثیرگذاری بر آنان پیش‌بینی شود. در این چارچوب، حق مشاوره الزامی پیشین دولت با آنان با توجه به بهره‌برداری از منابع طبیعی تجدیدناپذیر نواحی سکونت آنان بایستی با حسن نیت و طبق توافق محترم شمرده شده و تضمین شود.
سهم داشتن در منافع حاصل از بهره‌برداری منابع طبیعی سرزمین آنان
مدیریت مستقل سرزمین‌های بومی، استفاده و بهره‌برداری انحصاری از منابع طبیعی تجدیدپذیر موجود در سرزمینشان بدون پیش‌داوری نسبت به حقوق قانونی بدست آمده توسط شخص ثالث
مشارکت داشتن در ارگان‌ها و نهادهای دولتی
۳) دولت حقوق ملت‌ها و جوامع بومی روستایی را که در این قانون اساسی و سایر قوانین به آنان اختصاص یافته‌است تضمین نموده، بدین حقوق احترام گذاشته و از این حقوق حمایت می‌کند.
اصل ۷۰: حمایت از معلولین
هرکسی که معلولیت داشته باشد، از حقوق زیر برخوردار است:
مورد محافظت قرار گرفتن توسط خانواده‌اش و دولت
آموزش رایگان و سلامت جسمانی
استفاده از زبان ارتباطی جایگزین
کار کردن در شرایط مناسب و سازگار با امکانات و توانایی‌هایش با دستمزدی منصفانه که متضمن زندگی عزت‌مندانه است
توسعه پتانسیل‌های فردی خویش
اصل ۹۵: پاسداشت زبان
دانشگاه‌ها بایستی مراکزی بین فرهنگی جهت آموزش و یادگیری فنی و فرهنگی تاسیس کنند. این مراکز بایستی به‌صورت آزادانه برای عموم قابل دسترس باشند و با اصول و اهداف نظام آموزشی مطابق باشند.
دانشگاه‌ها بایستی برنامه‌هایی را جهت بازیابی، حفظ، توسعه، یادگیری و انتشار زبان‌های متفاوت ملت‌ها و جوامع بومی روستایی اجرا کنند.
دانشگاه‌ها بایستی مراکزی را جهت ایجاد واحدهای تولیدی هماهنگ با ابتکارات اجتماعی، عمومی و خصوصی رواج دهند.
اصل ۹۶: ارجاع به دانش
سازماندهی و آموزش آموزگاران برای مدارس عمومی، از طریق مدارس آموزشی سطح بالا، وظیفه دولت است. آموزش توسط معلمان بایستی منحصر به فرد، عمومی، رایگان، درون فرهنگی، بین فرهنگی، چند زبانی، علمی، سازنده و بر پایه تعهد اجتماعی و خدمت‌رسانی باشد.
معلمان مدارس بایستی در فرآیند بروزرسانی مداوم دانش خود و آموزش چگونگی تدریس شرکت کنند.
حرفه تدریس محفوظ است و به موجب قانون کارکنان بخش آموزشی را نمی‌توان عزل کرد. معلمان بایستی از حقوق عالی برخوردار باشند.
اصل ۱۰۴: ورزش و تفریح
هرکس از حق ورزش کردن، تفریحات جسمانی و فرهنگی برخوردار است. دولت دسترسی به ورزش را بدون تمایز قائل شدن به لحاظ جنسیت، زبان، مذهب، گرایش سیاسی، موقعیت جغرافیایی، عضویت اجتماعی یا فرهنگی و هر مشخصه دیگر تضمین می‌کند.
اصل ۱۰۷: عملکرد دولت در رسانه‌ها
ابزارهای ارتباطات عمومی بایستی به ترویج ارزش‌های اخلاقی، معنوی و مدنی فرهنگ‌های مختلف کشور از طریق تولید و انتشار برنامه‌های آموزشی چندزبانه و برنامه‌هایی به زبان جایگزین معلولین کمک کنند.
اطلاعات و ایده‌هایی که توسط ابزارهای ارتباطات عمومی نشر می‌یابند بایستی به اصول راستی و مسئولیت‌پذیری احترام بگذارند. این اصول بایستی از طریق قوانین اخلاقی و خودنظارتی سازمان‌ها، خبرنگاران و ابزارهای ارتباط عمومی و قوانین آنها به اچرا درآیند.
ابزارهای ارتباطات عمومی چه بصورت مستقیم و چه غیرمستقیم نبایستی انحصار ایجاد کنند.
دولت بایستی از ایجاد ابزارهای ارتباط جمعی، با شرایط و فرصت‌های برابر حمایت کند.
اصل ۱۲۰: حق برخورداری از محاکمه منصفانه، محاکمه متهمین به زبان مادری
هرکس این حق را دارد که توسط مقام قضایی صالح، بیطرف و مستقل قضاوت شود. متهم فقط بایستی توسط کمیسیون‌ها یا مقامات مسئولی که قبل از روشن شدن حقایق پرونده تشکیل شده یا مامور به بررسی شده‌اند، مورد قضاوت قرار گیرد.
هرکسی در طول فرآیند دادرسی این حق را دارد که به زبان خود محاکمه شود. در موارد استثنایی بایستی یک مترجم یا مفسر یه فرد کمک کند.
اصل ۲۳۴: صلاحیت اعضای کابینه، قضات، رییس جمهور و نمایندگان مجلسین
جهت انجام وظایف عمومی، فرد بایستی شرایط زیر را دارا باشد:
ملیت او بولیویایی باشد.
بزرگسال باشد.
خدمت نظام وظیفه را به پایان رسانده باشد.
هیچ اتهامی به وی منتسب نشده باشد و محکومیتی که دوران آن به پایان نرسیده است، نداشته باشد.
مشمول موارد ممنوعیت و عدم صلاحیت ذکر شده در قانون اساسی نباشد.
در انتخابات دوره‌ای شرکت کرده باشد.
حداقل به دو تا از زبان‌های رسمی کشور مسلط باشد.
اصل ۲۸۰: خودگردانی محلی
ناحیه متشکل از شهرها یا استان‌های مختلفی است که دارای پیوستاری جغرافیایی بوده و اشتراکات فرهنگی، زبانی، تاریخی، اقتصادی و اکوسیستم این بلوکها را بهم پیوند می‌زند. هر ناحیه، منطقه‌ای را جهت برنامه‌ریزی و مدیریت تشکیل می‌دهد. در موارد استثنایی ناحیه می‌تواند متشکل از تنها یک استان که به خودی خود دارای ویژگی‌های ناحیه است، باشد. نواحی شهری را می‌توان در حومه شهرهای با جمعیت بیش از 500000 نفر تشکیل داد.
چارچوب قانون خودگردانی و تمرکززدایی بایستی شرایط و رویه‌های تشکیل منظم و برنامه‌ریزی شده نواحی را مشخص کند. مقامات استانی در مناطقی که ناحیه تشکیل شده‌است نمی‌توانند منتخب شوند.
ناحیه می‌تواند به ابتکار شهرداریهای تحت پوشش خود به برگزاری همه پرسی درحوزه خود اعلام خودگردانی یا خودمختاری ناحیه‌ای بنماید. روسای این منطقه باید با صلاحدید دو سوم آراء اعضای سازمان اداری شورا تعیین شوند.
اصل ۲۸۹: حق بومیان برای حاکمیت بر خود
خودمختاری (خودگردانی) ساکنان بومی و جوامع روستایی عبارت است از عزم آزادانه ملتها، جوامع بومی روستایی و جمعیتی که فرهنگ، تاریخ، زبان و نهادهای قضایی، سیاسی، اجتماعی و اقتصادی مشترک دارند برای حاکمیت بر خود
بوسنی و هرزگوین
اصل ۱-۷: شهروندی
اصل ۲-۴: عدم تبعیض
بوتسوانا
اصل ۵: آزادی فردی
اصل ۱۰: پاسداشت قانون
اصل ۱۶: ابطال حقوق و آزادی‌های اساسی
برزیل
اصل ۱۳: زبان ملی و رسمی، سرود و پرچم ملی
پرتغالی زبان رسمی جمهوری فدرال برزیل است.
سمبل‌های جمهوری فدرال برزیل عبارتند از پرچم ملی، سرود ملی، نشان ملی و مهر ملی.
ایالات، حوزه فدرال و شهرستان‌ها می‌توانند نمادهای خود را داشته باشند.
اصل ۲۱۰: هنر، فرهنگ و پاسداشت زبان
برنامه درسی بایستی برای آموزش ابتدایی بایستی بصورت حداقلی تعیین شود به طوری‌که تضمین کننده‌ی آموزش پایه مشترک و احترام به ارزشهای فرهنگی و هنری ملی و منطقه‌ای باشد.
آموزش مذهبی بایستی به صورت یک دوره اختیاری در ساعات عادی آموزشی در مدارس ابتدایی عمومی ارائه شود.
آموزش ابتدایی منظم بایستی به زبان پرتغالی باشد و همچنین استفاده از زبان محلی و روش‌های یادگیری مختص به خود را برای جوامع بومی تضمین کند.
اصل ۲۳۱: همبستگی جوامع قومی، پاسداشت زبان و فرهنگ
سازماندهی اجتماعی، سنت‌ها، زبان، اعتقادات و آداب و رسوم بومیان و نیز حق مالکیت آنان بر زمین‌هایی که به صورت سنتی تصرف کرده‌اند به رسمیت شناخته شده‌است. اتحادیه وظیفه دارد این زمین‌ها را ثبت و مخافظت نماید و این تضمین را ایجاد کند که تمامی دارایی‌های آنان معتبر است.
زمین‌هایی که بصورت سنتی توسط بومیان تصرف شده‌اند عبارتند از زمین‌هایی که به صورت دائم در آن زندگی می‌کنند، زمین‌هایی که برای فعالیت‌های تولیدی مورد استفاده قرار می‌دهند، زمین‌هایی که با توجه به سنت‌ها، آداب و رسوم و موارد استفاده بومیان، جهت حفاظت از منابع زیست محیطی، رفاه و تولیدات فرهنگی و فیزیکی آنان ضروری است.
زمین‌هایی که بصورت سنتی توسط بومیان تصرف شده‌اند، به مالکیت دائمی آنان درخواهد آمد و به آنان حق بهره‌برداری انحصاری از منابع خاک، رودخانه‌ها و دریاچه‌های موجود اعطا خواهد شد.
بهره‌برداری از منابع آبی از جمله پتانسیل انرژی آنان و اکتشاف و استخراج منابع معدنی در زمین‌های متعلق به بومیان فقط با مجوز کنگره ملی و پس از بررسی ادعاهای جوامع ذینفع صورت خواهد گرفت. این جوامع بایستی طبق قانون از مشارکت در منافع حاصل از معدن اطمینان حاصل کنند.
حق مالکیت بر زمین‌هایی که در این اصل مورد بررسی قرار گرفته‌اند، غیر قابل انکار و غیر قابل انتقال است و مشمول قانون مرور زمان نمی‌گردد.
اخراج بومیان از سرزمین‌هایشان مگر به موجب رفراندوم کنگره ملی ممنوع است. اخراج بومیان از سرزمین‌هایشان در صورت رخداد فاجعه یا شیوع بیماری‌های واگیر و مخاطره آمیز برای مردم یا به نفع حاکمیت ملی فقط به موجب مجوز کنگره ملی امکان‌پذیر است و بایستی تضمین شود که تحت هر شرایطی بلافاصله پس از دفع خطر، بومیان بازگردانده خواهند شد.
هرگونه عملی که جهت تصرف، سلطه و مالکیت بر زمین‌های مورد اشاره در این اصل یا جهت بهره‌برداری از منابع طبیعی خاک، رودخانه‌ها و دریاچه‌های موجود در آنان صورت گیرد، بی‌ثمر بوده و هیچ‌گونه حق قانونی ایجاد نخواهد کرد مگر در مواردی که بنابر مفاد قوانین مکمل، این اعمال منافع عمومی مهمی را دنبال کنند. بی‌ثمر بودن این اعمال نباید حقی جهت جبران خسارت با شکایت از اتحادیه ایجاد کند مگر برای پیشرفت‌هایی که با حسن نیت از تصرف زمین حاصل شده‌است و بنابر آنچه‌که توسط قانون مشخص شده‌است.
مقررات بندهای ۳ و ۴ اصل ۱۷۴ روی زمین‌های بومیان اعمال نخواهد شد.
برونئی دارالسلام
اصل ۸۲: زبان رسمی
بلغارستان
اصل ۳: زبان ملی و رسمی
زبان رسمی جمهوری، زبان بلغاری است.
اصل ۳۶: پاسداشت زبان
مطالعه و استفاده از زبان بلغاری بایستی حق و تعهد هریک از شهروندان باشد.
شهروندانی که زبان مادری آنان بلغاری نیست، بایستی در کنار مطالعه اجباری زبان بلغاری، حق آموزش و استفاده از زبان خود را نیز داشته باشند.
قانون مواردی را که در آن تنها بایستی زبان رسمی مورد استفاده قرار گیرد، تعیین خواهد کرد.
بورکینافاسو
اصل ۱: برابری
اصل ۳۵: زبان ملی و رسمی، پاسداشت زبان
بروندی
اصل ۵: زبان ملی یا رسمی
زبان ملی، زبان روندی است. زبان‌های رسمی روندی و تمامی زبان‌های دیگری است که در قانون ذکر خواهد شد.
تمامی متون اصلی قانونگذاری بایستی به زبان روندی باشد.
اصل ۱۳: منزلت انسان
همه مردم بروندی به لحاظ شایستگی و منزلت برابرند. همه شهروندان از حقوق یکسان برخوردارند و حق دارند از حمایت قانونی یکسان بهره‌مند باشند. هیچ‌یک از شهروندان بروندی را نمی‌توان به علت نژاد، زبان، مذهب، جنسیت یا اصالت قومی از زندگی اجتماعی، اقتصادی یا سیاسی محروم کرد.
اصل ۲۲: برابری
تمامی شهروندان در برابر قانون برابرند. این قانون تضمین کننده حمایت برابر از تمامی شهروندان است.
هیچ شهروندی نبایستی مورد تبعیض قرار گیرد علی الخصوص تبعیض بر مبنای اصل و نسب، نژاد، قومیت، جنسیت، رنگ پوست، زبان، موقعیت اجتماعی، اعتقادات مذهبی، فلسفی یا سیاسی، معلولیت جسمی یا ذهنی، ابتلا به HIV یا ایدز یا هر بیماری لاعلاج دیگر.
کامبوج
اصل 5: زبان ملی یا رسمی
زبان و رسم الخط رسمی خمر است.
اصل 31: برابری
پادشاهی کامبوج حقوق بشر مصرح در منشور ملل متحد، اعلامیه جهانی جقوق بشر و معاهدات و قراردادهای مرتبط با حقوق بشر، حقوق زن و حقوق کودک را به رسمیت شناخته و به دیده احترام می‌نگرد.
شهروندان خمر در برابر قانون برابر بوده، فارغ از نژاد، رنگ پوست، جنسیت، زبان، عقاید مذهبی، گرایش سیاسی، اصل و نسب، موقعیت اجتماعی، ثروت یا مقامی دیگر از حقوق و آزادی یکسان برخوردارند و تعدات یکسانی دارند. استفاده از حقوق و آزادی‌های شخصی توسط هر فردی نباید به حقوق و آزادی دیگران لطمه بزند. برخورداری از حقوق و آزادی بایستی مطابق قانون باشد.
اصل 67: آزادی آکادمیک
دولت بایستی برنامه تحصیلی مبتنی بر اصول آموزش مدرن را به کار گیرد که شامل زبان‌های خارجه و فناوری می‌باشد.
دولت بایستی موسسات آموزشی و کلاس‌های دولتی و خصوصی را در تمامی سطوح کنترل کند.
اصل 69: پاسداشت فرهنگ
دولت بایستی فرهنگ ملی را پاسداشته و آن را ترویج کند.
دولت بایستی به حد نیاز زبان خمر را حفظ کرده و آن را ترویج دهد.
دولت بایستی معابد و مصنوعات باستانی را حفط کرده و مکانهای تاریخی را بازسازی نماید.
کامرون
اصل 1: برابری، دین رسمی، جدایی نهاد دین و دولت، زبان رسمی یا ملی، پرچم، سرود و شعار ملی
کانادا
اصل 133: زبان رسمی یا ملی، استفاده از زبان‌های انگلیسی یا فرانسوی
کیپ ورد
اصل 22: برابری
تمامی شهروندان دارای موقعیت اجتماعی یکسان بوده و در برابر قانون برابرند. آنان از امتیاز یا منفعت ویژه‌ای برخوردار نبوده و پیش داوری نسبت بدانان صورت نمیگیرد. فارغ از نژاد، جنسیت، تبار، زبان، خاستگاه، دین، شرایط اجتماعی و اقتصادی یا عقاید سیاسی و ایدئولوژیک، شهروندان از هیچ حقی محروم نبوده یا معاف از هیچ وظیفه‌ای نمی‌گردند.
آفریقای مرکزی
اصل 24: شعار، پرچم و سرود ملی، زبان‌های رسمی یا ملی
اصل 31: حق تشکیل احزاب، محدودیت‌های احزاب سیاسی
اصل 80: حق انتقال اموال، حفاظت از محیط زیست، مقررات ضروری، ارجاعات علمی و حق دادخواهی
چاد
اصل 9: زبان رسمی یا ملی
زبان‌های رسمی عبارتند از فرانسوی و عربی.
قانون شرایط ترویج و توسعه زبان‌های ملی را مشخص خواهد کرد.
شیلی
چین
اصل 4: برابری فارغ از ملیت
اصل 19: پاسداشت فرهنگ، ارجاعات علمی، آموزش اجباری و زبان رسمی یا ملی
اصل 121:
اصل 134: محاکمه متهمین به زبان مادری
کلمبیا
اصل 10: زبان‌های رسمی یا ملی، پاسداشت زبان
زبان رسمی کلمبیا اسپانیایی است. زبان‌ها و گویش‌های گروه‌های قومی نیز در سرزمین‌هایشان رسمی است. ارائه آموزش در جوامعی که دارای سنت‌های زبانی مختص خود می‌باشند، بایستی دو زبانه باشد.
اصل 13: برابری، مقررات توزیع ثروت، اشاره به طبقه اجتماعی، حمایت دولت از معلولین
همه افراد آزاد متولد می‌شوند و در برابر قانون برابرند. رفتار مقامان با آنان بایستی یکسان بوده و به صورت برابر آنان را مورد حمایت قرار دهند. افراد بایستی از حقوق، آزادی‌ها و فرصت‌های یکسان برخوردار باشند و هیچ‌گونه تبعیضی بر مبنای جنسیت، نژاد، ملیت یا اصالت خانوادگی، زبان، مذهب و عقاید فلسفی یا سیاسی نسبت به آنان روا داشته نشود.
دولت بایستی شرایط را به گونه‌ای بهبود دهد که برابر به صورت واقعی و موثر محقق شود و اقدامات در این راستا را به نفع گروهایی که مورد تبعیض واقع شده یا به حاشیه رانده شده‌اند، انجام دهد.
دولت بایستی به ویژه از افرادی که به علت شرایط اقتصادی، جسمی و روانی حود، آشکارا موقعیت آسیب‌پذیری دارند محافطت کرده و هر نوع سواستفاده از آنان و یا بدرفتاری با آنان را مجازات کند.
کومور
اصل 1: پرچم، شعار و سرود ملی، برادری و همبستگی، زبان‌های ملی یا رسمی
اصل 13: صلاحیت رییس جمهور (حداقل سن، طول مدت ریاست جمهوری و …)
جمهوری دموکراتیک کنگو
اصل 1: پرچم، سرود و شعار ملی
اصل 18: محاکمه متهمین به زبان مادری، حق آزادی پیش از محاکمه، منزلت انسان
اصل 142:
جمهوری کنگو
اصل 4: سرود و شعار ملی، زبان‌های رسمی یا ملی
اصل 11: محاکمه متهمین به زبان مادری، ممنوعیت رفتار ظالمانه و شکنجه
ساحل عاج
اصل 4: برابری
اصل 7: منزلت انسان، محاکمه به زبان مادری، اصل برائت، حق داشتن وکیل، عطف به سابق نبودن قوانین، عدم مجازات غیرقانونی
اصل 48: پرچم، شعار و سرود ملی، زبان‌های رسمی و ملی
اصل 101: ملزومات تابعیت از بدو تولد، حق انتقال اموال، حفاطت محیط زیست، ارتباطات راه دور، شهرداری‌ها، ارجاعات علمی، مقررات ضروری، زبان‌های رسمی یا ملی
کرواسی
اصل 12: زبان‌های رسمی یا ملی، پاسداشت زبان
زبان رسمی جمهوری کرواسی، زبان کرواتی با رسم‌الخط لاتین است.
در واحدهای تقسیم‌ناپذیر محلی می‌توان زبانی دیگر و رسم‌الخط سیریلیک یا رسم‌الخط دیگری را علاوه بر زبان کرواتی و رسم‌الخط لاتین مورد استفاده قرار داد که جزئیات آن را قانون معین خواهد کرد.
اصل 14: برابری
در جمهوری کرواسی، هرکس فارغ از نژاد، رنگ پوست، جنسیت، زبان، مذهب، عقاید سیاسی یا دیگر باورها، خاستگاه ملی یا اجتماعی، دارایی، تولد، تحصیلات، موقعیت اجتماعی یا دیگر ویژگی‌ها از حقوق و آزادی برخوردار است.
همگان در برابر قانون برابرند.
اصل 15: ادغام جوامع اتنیکی، پاسداشت فرهنگ
در جمهوری کرواسی، اعضای تمامی اقلیت‌های ملی از حقوق یکسان برخوردارند.
برابری و تضمین حقوق اقلیت‌های ملی، بایستی توسط قانون اساسی تنظیم شده و در فرآیند ارائه شده برای قوانین سازمانی، مورد استفاده قرار گیرد.
علاوه بر حق رای عمومی، بایستی قانون حق خاصی برای اعضای اقلیت‌های ملی قائل شود تا نمایندگان خود در پارلمان کرواسی را انتخاب نمایند.
تمامی اعضای اقلیت‌های ملی در اظهار ملیت خود، استفاده از زبان و رسم‌الخط خود آزادند و خودمختاری فرهنگی برای تمامی آنان تضمین می‌گردد.
اصل 17: ممنوعیت شکنجه و رفتار ظالمانه، آزادی مذهب، عقیده، تفکر و وجدان، حق زندگی
اصل 29: حق برخورداری از محاکمه منصفانه و سریع، حق داشتن وکیل، حق ارائه مدارک و احضار شهود، محاکمه متهمین به زبان مادری
اصل 141-الف: گروه‌های ناحیه‌ای
اصل 141-ب: نظارت بر اجرای قانون، اختیارات کابینه، اختیارات رییس جمهور
اصل 141-پ: قوانین بین‌المللی
اصل 141-د: قوانین بین‌المللی، آزادی نقل و انتقال، حق دادخواهی
کوبا
اصل 2: پایتخت ملی، زبان‌های رسمی یا ملی
نام رسمی کشور کوبا، جمهوری کوبا است. زبان رسمی اسپانیایی است. پایتخت کشور، هاوانا می‌باشد.
قبرس
اصل 3: زبان‌های رسمی یا ملی
اصل 11: عدم اعمال محدودیت غیرقانونی، فرآیند استرداد مجرمین به دولت متبوع، قانون بین‌المللی، محدودیت ورود و خروج، حق آزادی پیش از محاکمه، حق برخورداری از محاکمه سریع
اصل 12: عطف به ماسبق نبودن قوانین، عدم مجازات غیرقانونی، اصل برائت، محاکمه به زبان مادری، حق داشتن وکیل، حق احضار شهود و ارائه مدارک
اصل 28: برابری
اصل 30: حق محاکمه علنی و منصفانه
اصل 73: کمیته‌های قانونی، کمیته‌های دائمی، محدودیت‌های احزاب سیاسی
اصل 189:
جمهوری چک
دانمارک
جیبوتی
اصل 1: مذهب رسمی، شعار ملی، زبان‌های رسمی یا ملی
اصل 3: برابری
اصل 6: حق تشکیل احزاب سیاسی، احزاب سیاسی ممنوع، مقررات احزاب سیاسی، محدودیت‌های احزاب سیاسی
دومینیکا
اصل 3: آزادی فردی
اصل 8: مقررات پاسداشت قانون
اصل 15: حقوق افراد بازداشت شده
اصل 31: صلاحیت نمایندگان و سناتورها
جمهوری دومینیکن
اصل 29: زبان رسمی
اصل 39: برابری
اکوادور
اصل 2: نشان و شعار ملی، زبان‌های رسمی یا ملی، پاسداشت زبان
اصل 11: برابری، توزیع ثروت، منزلت انسان
اصل 16: آزادی مطبوعات
اصل 29: پاسداشت فرهنگ
اصل 45: آزادی بیان، آزادی تجمعات
اصل 47: حمایت از معلولین، دریافت خدمات درمانی
اصل 57: مالکیت منابع طبیعی و حفاظت از محیط زیست، پاسداشت فرهنگ، همبستگی جوامع قومی، محدودیت‌های نیروهای مسلح، حق تعیین سرنوشت، حق خودگردانی برای بومیان و معافیت آنان از مالیات
اصل 76: اصل برائت، حق محاکمه علنی، محاکمه به زبان مادری، حق داشن وکیل، عطف به ماسبق نبودن قوانین
اصل 77: حمایت از حقوق قربانی
اصل 347: حقوق کودکان
اصل 379: ارجاعات علمی
مصر
اصل 2: اسلام، اصول شریعت اسلام
اصل 7: الازهر
اصل 24: زبان عربی، آموزش مذهبی و تاریخ ملی
اصل 53: برابری در حقوق و وظایف عمومی
السالوادور
اصل 62: زبان‌های رسمی یا ملی، پاسداشت زبان
گینه استوایی
اصل 4: زبان‌های رسمی یا ملی، پاسداشت زبان، سرود، شعار و نشان ملی
اریتره
اصل 4: نمادها و زبان‌های ملی
اصل 14: برابری در مقابل قانون
اصل 17: حق برخورداری از محاکمه علنی، منصفانه به زبان مادری
استونی
مقدمه: منشا اقتدار قانون اساسی و انگیزه نوشتن آن، حق تعیین سرنوشت، پاسداشت فرهنگ
اصل 6: زبان‌های رسمی یا ملی
اصل 12: برابری
اصل 21: حق داشتن وکیل، حق برخورداری از محاکمه به زبان مادری
اصل 37: آموزش رایگان و اجباری، پاسداشت زبان
اصل 51: زبان‌های رسمی یا ملی، پاسداشت زبان
اصل 52: زبان‌های رسمی یا ملی، پاسداشت زبان
اتیوپی
اصل 5: زبان‌ها، پاسداشت آنان و زبان‌های رسمی یا ملی
اصل 19: محاکمه متهمین به زبان مادری، حقوق غیرقابل انکار
اصل 20: برخورداری از محاکمه علنی، داشتن وکیل، محاکمه به زبان مادری
اصل 25: برابری
اصل 38: حق رای و حق منتخب شدن
اصل 39: حقوق ملت‌ها، ملیت‌ها و مردم
اصل 46: دولت واحد، ایالت‌های فدراسیون
فیجی
مقدمه: منشا اقتدار قانون اساسی و انگیزه نوشتن آن، منزلت انسان، پاسداشت فرهنگ، حفاظت از محیط‌زیست، همبستگی جوامع قومی
اصل 3: اصول تفسیر قانون، منزلت انسان، زبان‌های ملی یا رسمی
اصل 9: حق آزادی شخصی، اختیار اخراج شهروندان
اصل 13: حقوق افراد دستگیر و بازداشت شده، محاکمه به زبان مادری، منزلت انسان، حق داشتن وکیل
اصل 14: حقوق متهمین، اصل برائت، حق داشتن وکیل
اصل 15: دسترسی به دادگاه
اصل 26: برابری و عدم تبعیض
اصل 31: حقوق آموزشی
اصل 42: حقوق معلولین
فنلاند
اصل 6: برابری، حقوق کودکان
اصل 17: زبان‌های رسمی یا ملی، پاسداشت فرهنگ و زبان، محاکمه به زبان مادری
اصل 51: زبان‌های مورد استفاده در پارلمان
اصل 122: تقسیمات اداری، شهرداری‌ها
فرانسه
اصل 2: زبان‌های رسمی یا ملی، شعار، سرود و نشان ملی، برادری و همبستگی
اصل 75: حق ترک تابعیت
اصل 75-1:
اصل 87: برادری و همبستگی