علف شیر (سرده)

علف شیر ، استبرق ، نام یک سرده از گیاهان دولپه‌ای می‌باشد که تا کنون بیش از ۱۴۰ گونه از آن شناخته شده‌است. این گیاه از راسته گل‌سپاسی‌سانان و از خانواده استبرق‌سانان است. شیره استبرق حاوی آلکالوئیدها، لاتکس یا کائوچو و چندین ترکیب پیچیده از جمله کاردنولید می‌باشد که برخی از گونه‌های آن سمی شناخته شده‌اند.
کارل لینه
گیاه‌شناس و پزشک سوئدی و پایه‌گذار نظام امروزی طبقه‌بندی گیاهان و جانوران به دلیل استفاده‌های گوناگون دارویی استبرق این گیاه را اسقلبیوس (خدای شفای یونان) می‌نامید.
گرده‌افشانی در این گیاه به یک روش غیرمعمول انجام می‌شود. گرده بیشتر از آنکه به صورت تک‌دانه و چهار دانه باشند همان‌طور که اغلب به اتفاق گیاهان اینگونه‌اند در ساختار پیچیده گروهی دسته‌بندی می‌شود که به آن‌ها پولینیا می‌گویند. دهانه‌های یک گل که حشراتی چون زنبور عسل، زنبور بی‌عسل و پروانهها را در خود می‌خواند، به پنج شکافی که توسط پرچم‌های یک گل درست شده‌است می‌لغزنند. پایه پولینیا به صورت مکانیکی به حشره متصل می‌شود در حالی که یک جفت از کیسه‌های گرده را با خود هنگامی که گرده افشان یا حشره پرواز می‌کند با خود می‌کشد. گرده افشانی توسط یک فرایند وارونه تحت تاثیر قرار می‌گیرد که در آن یکی از پولینیاها در شکاف یکی از پرچم‌ها به دام می‌افتد.
گونه از استبرق بذرهای خود را در فولیکول تولید می‌کند. بذرها که در ردیف‌های روی هم بنا شده‌اند که دارای رشته‌های میله‌ای شکل ابریشمی که به نام پاپوس، ابریشم یا ابریشم خام آن را می‌شناسند. فولیکول بذرها را رسیده و به دو نیم تقسیم می‌کند که هر کدام توسط تعدادی پاپوس خشک به وسیله وزش باد حمل می‌شوند؛ که نوعی انتشار دانه است.
استفاده
در گذشته بومی‌های آمریکایی و مسافران، به علت شیرین بودن عصاره استبرق از آن به عنوان ماده شیرین‌کننده استفاده می‌کردند.
در ایالات متحده آمریکا در زمان جنگ جهانی دوم ۵۰۰۰ تن رشته‌های گیاهی ابریشمی استبرق برای جایگزینی کاپوک جمع‌آوری شد. رشته‌های ابریشمی گیاهی استبرق تو خالی هستند و موم دورشان را پوشانده‌است و دارای کیفیت عایق خوبی هستند. آزمایش‌های مختلف نشان داده‌اند که دارای کیفیت برتری از پرهای جوجه پرندگان در عایق بودن دارند. از بهترین رشته‌های ابریشمی بعضی از گیاهان برای طناب کشتی هم استفاده می‌شود. از سال ۲۰۰۷ استبرق بطور تجاری برای استفاده در بالش‌های ضد آلرژی زا کاشته می‌شود.
گونه‌ها
پراکنده شدن دانه‌ها توسط پاپوس
برخی از گونه‌ها شناخته شده استبرق
نگاره
نام علمی
نام رایج
Asclepias albicans
استبرق ساقه سپید
Asclepias amplexicaulis
استبرق پربرگ
120px
Asclepias asperula
استبرق شاخ بزگوهی
120px
Asclepias californica
استبرق کالیفرنیا
120px
Asclepias cordifolia
استبرق برگ قلب
120px
Asclepias cryptoceras
استبرق کمرنگ
120px
Asclepias curassavica
استبرق گرمسیری
120px
Asclepias eriocarpa
استبرق پشمالو
120px
Asclepias erosa
استبرق صحرایی
Asclepias exaltata
استبرق سیخی
120px
Asclepias fascicularis
استبرق برگ باریک
120px
Asclepias fruticosa
استبرق آفریقایی
Asclepias humistrata
استبرق ماسهای
120px
Asclepias incarnata
استبرق باتلاق
Asclepias lanceolata
استبرق نیزهای
120px
Asclepias linaria
استبرق سوزنی
Asclepias linearis
استبرق باریک
120px
Asclepias meadii
استبرق مید
120px
Asclepias nyctaginifolia
استبرق موهاوی
Asclepias obovata
استبرق پینلند
120px
Asclepias physocarpa
استبرق بزرگ
120px
Asclepias purpurascens
استبرق زرشکی
Asclepias quadrifolia
استبرق چهاربرگ
Asclepias rubra
استبرق قرمز
Asclepias solanoana
استبرق مارپیچ
120px
Asclepias speciosa
استبرق خودنما
120px
Asclepias subulata
استبرق خزان
Asclepias subverticillata
استبرق سمی
Asclepias sullivantii
استبرق سلیوانت
120px
Asclepias syriaca
استبرق معمولی
120px
علف پروانه
استبرق هندی
Asclepias variegata
استبرق سفید
120px
Asclepias verticillata
استبرق حلقهای
Asclepias vestita
استبرق کرکی
Asclepias vincetoxicum
120px
Asclepias viridiflora
Asclepias welshii
استبرق ویلزی