بنی‌آدم اعضای یکدیگرند

شعر بنی‌آدم قطعه شعر مشهوری از گلستان سعدی است که در «باب اول: در سیرت پادشاهان» آمده و به دلیل مضمون انسان‌دوستانه‌اش مورد توجه زیادی واقع شده‌است. اصل شعر از قرار زیر است: (اختلاف نظری درباره آخرین عبارت مصراع اول در ادامه مطرح است)
نستعلیق
ضبط
در مورد ضبط صحیح این شعر، اختلاف نظرهایی وجود دارد. در برخی از کتاب‌ها، آخرین عبارت مصراع اول این قطعه شعر، «یک پیکرند» ذکر شده‌است. به‌طور خاص، این موضوع در زمان انتشار اسکناس یکصد هزار ریالی به صورت جدی مطرح شد. در پاسخ، مدیرکل سازمان تولید اسکناس و مسکوک، اعلام کرد بانک مرکزی پیش از انتشار اسکناس، نظر فرهنگستان زبان و ادب فارسی را درباره این شعر پرسیده و آن‌ها به بانک مرکزی گفته‌اند: درج کلمه «یکدیگرند» نسبت به کلمه «پیکرند» ارجح‌تر و صحیح‌تر است. موسس مرکز سعدی‌شناسی نیز درباره اصالت بیت مشهور «بنی‌آدم اعضای یکدیگرند / که در آفرینش ز یک گوهرند» که پشت اسکناس‌های ۱۰ هزار تومانی درج شده گفت: این بیت مشهورتر است هر چند به همان اندازه از اصالت دورتر است.
غلامحسین یوسفی در توضیحات گلستان (ص ۲۶۴) در تایید و تاکید درستی این مطلب چنین می‌نویسد: «اعضای یکدیگرند»: چنین است در همه نسخه‌ها. مجتبی مینوی در پاسخ اظهارنظری مبنی بر ترجیح ضبط «اعضای یک پیکرند» (رک: یغما ۱۰/۵۲۴) چنین نوشته‌است: «صحیح این شعر سعدی همین‌طور است (اعضای یکدیگرند) … مضمون از عبارات معروف عصر سعدی بوده و او جمله‌ای را که زبانزد بوده‌است به قلم درآورده است.» حبیب یغمایی در تایید نظر مذکور گفته‌است: «در بیست سال قبل که با مرحوم فروغی کلیات سعدی را برای تجدید چاپ آماده می‌کردیم نسخه‌های بسیار معتبر و قدیم که تاریخ کتابت آن‌ها از ۷۱۷ و ۷۲۴ به بعد بود در اختیار داشتیم. در همه این نسخه‌هالله قطعه معروف «بنی‌آدم اعضای یکدیگرند» به همین عبارت نوشته شده و تاکنون هیچ نسخه‌ای از قدیم و جدید، خطی و چاپی به نظر اهل ادب نرسیده که به عبارتی جز این باشد.»
ترجمه
این شعر به زبان انگلیسی اینطور ترجمه شده‌است:
Human beings are members of a wholeIn creation of one essence and soulIf one member is afflicted with painOther members uneasy will remainIf you have no sympathy for human painThe name of human you cannot retain
ابعاد بین‌المللی
در برخی از منابع فارسی و انگلیسی گزارش شده که این شعر بر سردر ورودی تالار ملل مقر سازمان ملل متحد در نیویورک با خط نستعلیق طلاکوب نقش بسته‌است؛ ولی این ادعا درست به نظر نمی‌رسد و عکسی نیز از این شعر بر سردر نام‌برده دیده نشده‌است. بر اساس اظهار نظر محمدجواد ظریف، دیپلمات ایرانی که به مدت ۵ سال نماینده ایران در مقر سازمان ملل متحد بوده‌است، شعر سعدی نه‌تنها با خط نستعلیق فارسی، بلکه با مضمون انگلیسی یا لاتین هم در سازمان ملل متحد وجود نداشته‌است و نقل این داستان از اساس شایعه بوده‌است. همچنین کاووس حسن‌لی، موسس مرکز سعدی‌شناسی، وجود هر گونه لوح یا سردری را با این اشعار از سعدی در مقر سازمان ملل متحد در نیویورک، رد می‌کند و معتقد است: «متاسفانه الان طوری شده که اگر این حرف را بزنیم، هیچ‌کس باور نمی‌کند و مردم واقعا فکر می‌کنند شعر سعدی در سردر سازمان ملل متحد نوشته شده‌است حال آنکه سردری و تابلویی با اشعار سعدی در سازمان ملل وجود ندارد.»
با این حال در سال ۱۳۸۴، از سوی ایران، فرشی از استاد صیرفیان به سازمان ملل متحد اهدا و در آن نصب شد که شعر بنی‌آدم در آن نقش بسته بود. بان کی مون، دبیرکل سازمان ملل متحد در سخنرانی سال ۲۰۱۲ خود در تهران با اشاره به این شعر گفت: «در ورودی سازمان ملل فرش عظیمی قرار دارد-فکر می‌کنم بزرگترین فرشی است که سازمان ملل دارد- که زینت بخش دیوار سازمان ملل و هدیه‌ای از سوی مردم ایران است. در کنار آن سخنان اعجاب‌آور سعدی شاعر بزرگ ایرانی قرار دارد.» و سپس شعر بنی آدم را خواند.
با توجه به بررسی‌های انجام شده توسط مصطفی دبیری، کارمند بازنشسته سازمان ملل متحد در ژنو، دو بیت اول از این قطعه مشهور سعدی را نخستین بار، حسین علا در سخنرانی خود در سومین جلسه دوازدهمین اجلاس جامعه ملل در شهریور ۱۳۲۰ قرائت کرد. سخنرانی وی در دفاع از قطعنامه‌ای به‌منظور حمایت از مصیبت‌دیدگان سیل در کشور چین ایراد شده‌بود.
این شعر در پیام فارسی که در مجموعه پیام‌های فضاپیمای وویجر (در مجموع، پیام‌هایی به ۵۵ زبان) برای فضاهای دوردست فرستاده شده‌است، به‌عنوان پیام برگزیده شده‌است. ( از وبگاه وویجر، ناسا) باراک اوباما رئیس‌جمهوری سابق ایالات متحده نیز در پیام نوروزی سال ۲۰۰۹ این بیت از سعدی را قرائت کرد. بیت اول این شعر در اساسنامه حزب سوسیالیست عثمانی مورد اشاره واقع شده‌است.