قاضی ربیحاوی

قاضی ربیحاوی (زاده ۱۳۳۵ در آبادان) نویسنده ایرانی-بریتانیایی است.
پیش از انقلاب
مار قاضی، فردی هنردوست بود که همواره او را به فعالیت هنری تشویق می‌کرد. اما پدر قاضی به شدت مخالف هرگونه فعالیت هنری بود. در نهایت، این اختلاف باعث جدایی پدر و مادر او شد. او مادر خود را از اصلی‌ترین افراد در نویسنده شدن خود می‌داند. قاضی مدت کوتاهی پیش از انقلاب ۱۳۵۷ ایران به تهران مهاجرت کرد.
جنگ ایران و عراق
او از نخستین نویسندگانی بوده که سختی‌های جنگ ایران و عراق را در داستان‌هایش بازگو کرده و از چهره‌های شاخص ادبیات جنگ شمرده می‌شود. او در نوشته‌های خود به آوارگان و زندگی مردم عادی آسیب دیده از جنگ می‌پرداخت. نخستین داستان جنگی او «توی دشت بین راه» نام داشت. احتمالا این داستان، نخستین نوشته داستانی درباره جنگ ایران و عراق است. در ادامه داستان‌نویسی درباره جنگ، در سال ۱۳۶۰ کتابی به نام «خاطرات یک سرباز» چاپ انتشارات ققنوس نوشت که مجموعه‌ای از ۵ داستان کوتاه جنگی بود. این کتاب، نخستین کتاب در ژانر ادبیات ضد جنگ در ایران است. چهل هزار نسخه از این کتاب در مدت کوتاهی به فروش رفت. با انتشار برخی داستان‌های این کتاب در برخی نشریه‌های رادیکال (بدون اطلاع نویسنده)، قاضی ربیحاوی به زندان اوین افتاد.
پس از آزادی از زندان و بسته شده کانون نویسندگان ایران، برای ادامه فعالیت و ارتباط هنرمندان با یکدیگر، او با همکاری هوشنگ گلشیری گروه غیر رسمی و غیر قانونی «جلسات پنج‌شنبه» را پایه‌گذاری کرد. با برگزاری جلسات این گروه در مکان‌های متفاوت، فعالیت این گروه، چهار سال امکان ادامه یافت. در این دوران، قاضی، بهترین نوشته‌های خود را مانند «گیسو» به تحریر در آورد. داستان دیگر او به نام «حفره» جنجال‌های زیادی به پا کرد. این داستان، درباره شخصی است که به جنگ می‌رود تا شهید شود. اما متوجه می‌شود که شهادت او، در اصل چیزی جز خودکشی نیست و برخلاف آن چیزی است که به او گفته شده بود پس از شهادت صاحب زندگی بهتری خواهد شد.
با تلاس محمدعلی سپانلو کتابی با عنوان «۸داستان» به عنوان نخستین مجموعه مشترک نویسندگان «جلسات پنج‌شنبه» منتشر سد. با وجود استقبال گسترده از این این کتاب، هرگز به آن مجوز تجدید چاپ داده نشد. انتشار رسمی داستان «حفره» در این کتاب باعث اعتراض رضا رگذز یا محمدرضا سرشار از نویسندگان مذهبی حوزه هنری شد. او در مقاله‌ای در ۱۸ اردیبهشت ۱۳۶۲ در روزنامه جمهوری اسلامی به این داستان اعتراض کرد.
فیلم‌نامه‌نویسی
علیرغم میل باطنی، با بسته شدن شرایط کار نویسندگی، قاضی برای گذران زندگی به فیلم‌نامه‌نویسی روی آورد. او نیمی از سال را به فیلم‌نامه‌نویسی و نیمی دیگر را به نویسندگی می‌پرداخت. فیلم گل‌های داوودی ساخته رسول صدرعاملی در سال ۱۳۶۳، بر اساس طرحی از ربیحاوی ساخته شده است. ربیحاوی فیلم‌نامه‌نویس فیلم سایه‌های غم، ساخته شاپور قریب در سال ۱۳۶۶ است.
همکاری با ابراهیم گلستان
آشنایی قاضی ربیحاوی با ابراهیم گلستان به سال‌های آخر پیش از انقلاب ایران باز می‌گردد. این آشنایی از طریق کاوه گلستان (پسر ابراهیم گلستان) بود. در اواخر دهه ۱۳۶۰ به همراه ابراهیم گلستان اقدام به ساخت مجموعه‌ای از فیلم‌های کوتاه کردند تا حقیقت گمشده زمان را به تصویر بکشند.
ربیحاوی در سال ۱۳۹۴، برگردان ابراهیم گلستان از داستان «دون ژوان در جهنم» را در سومین دوره جشنواره تئاتر ایرانی در لندن روخوانی کرد.
مهاجرت به بریتانیا
با چاپ مقاله‌ای در مورد کانون نویسندگان ایران در مجله آدینه در اریبهشت ۱۳۷۳ ممنوع‌القلم شد. در سال ۱۳۷۵ به لندن، بریتانیا مهاجرت کرد و هرگز به ایران بازنگشت.
او در این مدت به نویسندگی و نمایشنامه‌نویسی پرداخت. از نمایش‌نامه‌های او می‌توان به «نگاه کن اروپا» (۱۳۷۶)، «پسر زیبای من»، و «تراژدی شاه» اشاره کرد. «نگاه کن اروپا» با همکاری هارولد پینتر بر اساس به زندان افتادن فرج سرکوهی نوشته شد که در نهایت اجرای همین نمایش، به آزادی سرکوهی از زندان انجامید.
کتاب‌شناسی
«نخل و باروت»
«خاطرات یک سرباز»
«از این مکان»
گیسو
پسران عاشق
پانویس