ذوب شده

ذوب شده رمانی نوشته عباس معروفی، نویسنده ایرانی است.
نقد
ذوب شده داستان چه کسی و کجاست؟
ذوب شده داستان جامعه دیکتاتور شاهنشاهی ده پنجاه ایران را از نگاه نویسنده‌ای به نام اسفاری روایت می‌کند؛ که به جرم ارتباط حزبی با شخصی به نام آزاد دستگیر و به مدت سه سال بی‌اطلاع از خانواده و آشنایانش مورد حبس و هر گونه شکنجه قرار می‌گیرد. در حالی که هر چه در بازجویی‌های خود اصرار می‌کند که هیچ اطلاعی از آزاد و هیچ را بطه‌ای با هیچ حزبی ندارد مورد قبول بازجو قرار نمی‌گیرد. تا جایی که تحت فشار شکنجه‌ها مجبور می‌شود از خود قصه‌هایی از آخرین دیدارش با آزاد تحویل بازجوی پرونده‌اش بدهد. اما بعد از سه سال اسفاری نویسنده‌ای که تا به حال تنها دو کتاب چاپ کرده و در هیچ‌کدام هیچ گونه زاویه سیاسی نداشته را شبیه مردی مریض و روبه موت تحویل همسرش می‌دهند.
ذوب شده گزارش کدام زمان است؟
جامعه‌ای در ذوب شده گزارش می‌شود که می‌تواند در هر جامعه‌ای با حکومت دیکتاتوری و نظام‌ها سلطه جو حاصل شود. بر خوردهای حکومتی با هنر مندان و منتقدان اجتماعی و شکنجه و حبس‌های طولانی مدت در بی‌اطلاعی مطلق از خانواده و آشنایان؛ جامعه‌ای را می‌سازد از انسان‌هایی که در توهمات خود غرق هستند و آزادی را رویا پردازی‌های کودکانه و بلند پروازی‌های خیال گونه می‌دانند که همراه بودن با مدهای مختلف همچون پوشش، کتاب، راه رفتن و حتی تقلید صدا و سیاست را ارزش مند می‌داند. " آزاد" فردی که بازجو و مامور ویژه به دنبال او، شخصیت اصلی داستان را مورد بازجویی و شکنجه قرار می‌دادند نماد بسیار روشنی از تعریف آزادی در جامعه‌ای بود که هیچ گونه ارزش اجتماعی را آموزش نداده است و افراد جامعه‌اش صرفا برای مواجه با حکومت روبه رو دست به مد گرایی‌هایی می‌زنند که صرفا خود را آزاد احساس کنند.
عاملان حکومتی در جامعه "ذوب شده " بر چه مبنایی عمل می‌کنند؟
جامعه‌ای که در ذوب شده تصویر می‌شود؛ عاملان حکوتی صرفا به دنبال نتیجه‌ای هستند که از آن‌ها خواسته شده؛ و با پیش فرض‌هایی که نتیجه اشان را تامین می‌کند با جامعه روبه رو می‌شوند. مامور ویژه سیگاری آتش زد" راست است که نویسنده‌ها عوضی هستند؟" متن / 42
حتی اگر هیچگونه اعتقادی نسبت به کاری که انجام می‌دهند نداشته باشند. حتی برایشان مهم نیست که چه جوابی خواهند شنید صرفا می‌خواهند جوابی که خودشان می‌خواهند از سوالشان دریافت کنند حتی اگر غیر واقع باشد. "البته شغلمان ایجاب می‌کند بفهمیم آن رو سکه‌تان چیست."
"به هر قیمتی ؟"
"قیمت مهم نیست.ما که اینجا نشسته‌ایم ممکن است اعتقادی هم نداشته باشیم ولی ویارمان گرفته که به تو بگوییم حرف بزن اسفاری. حرف بزن" متن /10
جامعه‌ای که سیاست به قدری سیاه و تاریک آلوده است که هنرمندان ننگ می‌دانند هنر خود را با سیاست جامعه همراه بدانند." سیاست را با هنر قاطی نکنید… لعنت به کسی که هنر را آلوده کند." متن / 13
هنرمند در این جامعه دست به خود سانسوری می‌زند و توان آن را ندارد که نسبت به ثبات کاریش به خود و خوانده و اطافیانش اطمینان بدهد و با خو سانسوری سعی می‌کند حاشیه امنیتی برای ادامه فعالیت‌هایش ایجاد کند هرچند بازهم با ترید سعی می‌کند قدم بردارد. "این آخری را هم می‌دهم برای چاپ." زنش خیلی کم حرف می‌زد. گفته بود: " خوش خیال نباش! این‌ها روی نویسنده‌ها حساسند." اسفاری به زنش گفته بود " این منم که باید حواسم جمع باشد" متن /16
در جامعه ذوب شده افراد جامعه به مرور و با شدت گرفتن خرابی‌ها و ناامیدی از بهبود امور به ازمحلال و پوچی می‌رسند و جامعه‌ای را تشکیل می‌دهند که از شدت نومیدی؛مرگ را تنها امید می‌دانند. " ماریا می‌دید که اسفاری منقلب است و از شدت خرابی به پوچی رسیده است." متن/37
انسان جامعه "ذوب شده " خود را چگونه می‌بیند؟
در این جامعه لازم نیست نویسنده قابلی باشی تا بتوانی از خیال و تصویرهای آشنا و یا توهم، داستان‌هایی برای متقاعد کردن دیگران بسازی. در این جامعه همه داستانی دیگر از خود را دارند. و زمانی که این امر ادامه پیدا می‌کند با جامعه‌ای روبه رو هستیم که افراد آن در قصه‌های خود گم می‌شوند. وخود را در قصه‌های خود باز تولید می‌کنند .جامعه ا ی که نخبه‌هایشان خود را "نقطه‌ای" می‌دانند. و این القا را به مرور در آن‌ها ایجاد می‌کنند. "چک" " چک" نماد بسیار زیبایی است از تکرار و مرور تدیجی یک القا ؛ یک فرایند منظم در تمام جان و وجودشان، این نشان را درونی می‌کنند که وجودشان جز نقطه‌ای نیست که توان انجام هیچ کاری را ندارد. و آنگونه از کار افتاده می‌شوند که در خانواده اشان هم آن‌ها را کناریک مجسمه گچی قرار می‌دهند.
" همه چیز را نقطه نقطه می‌دید نقطه‌های سسیاهی که با صداهایی گوشخراش به سرش می‌ریخت. سرش را می‌گرفت و فریاد می‌کشید: " من نقطه‌ام" متن/9
"یک مجسمه گچی اسفاری هم آنجا پشت میز کارش نشسته بود مجسمه‌ی گچی دقیقا به اندازه طبیعی اسفاری بود و داشت چیز می‌نوشت. در تمام سه سالی که دستش از صدا و دیدار شوهرش کوتاه شده بود. دور از چشم دخترهاش؛ آرام آرام آن مجسمه را ساخته و پشت میز نشانده بود روی صندلی خودش. با دستی برشقیقه و دستی روی کاغذها. جلوی اسفاری به زانو نشست و حالا دو تا اسفاری داشت؛ یک قاشق سوپ دهن این می‌گذاشت یک قاشق دهن آن. " متن/127
چرا امروز ذوب شده اهمیت دارد ؟
پس از گذشت چندین قرن هنوز اعتقاد بسیاری در جامعه ایرانی برآن است که نظام‌های سلطه جویانه، دیکتاتور مآبانه بهترین گزینه برای اداری جامعه می‌باشند. در جامعه‌ای که ذوب شده به گزارش می‌گزارد به خوبی نمایش فرجام و انجام این گونه جامعه‌های نشان داده شده و فعل و انفعالات در این گونه جوامع در مواجه با مستندات، خیالات و بعضا انتقادات به خوبی نشان داده می‌شود.
در ذوب شده می‌توان برسی عینی‌تری نسب به روند حکومتی دیکتاتور طلب دید و با الگوهای عینی برخورد با مردم جامعه تحت این گونه حاکمیت‌ها را دید. و تاملی در روند پیداش و یا ادامه این گونه حکومت‌ها در جامعه داشت." من ایران را یک صفحه شطرنج می‌بینم. که باخذف شاه بازی زندگی ادامه نخواهد داشت"
کمی عصبانی شده بودم. ولی سعی کردم برخودم مسلط باشم: " شنیده بودم که مامورهای ساواک این عشق به شاهنشاه را علنی نمی‌کنند و لی شما بدجوری عاشق اعلیحضرتید"
دست‌هاش را به حالت خواهش جلو آورد، پلکزد: " باور کنید با شما از این زاویه برخورد نمی‌کنم. من مطالعاتی در فرهنگ و تاریخ ایران دارم که نتیجه‌اش شده همین. و گرنه در جنبش مشروطه روشنفکران شاه را ابقا نمی‌کردند آن‌ها در شرایطی یودند که به سادگی می‌توانستند شاه را حذف کنند، ولی به همین خاطر حفظش کردند."
"اگر از عواقب گفتگو با شما نترسم باید بگویم که شاه و شاهنشاهی در ایران تمام شده. جنبش‌های چپ و مذهبی و ملی همه دارند به هم نزدیک می‌شوند و در همین سال‌ها اسکلت شاهنشاهی را فرو میریزند."
شانه‌ای بالاانداخت: " این مسئله دیگری است . به بحث من ارتباطی ندارد. نظام شاهی می‌تواند فرونریزد. شاید هم بریزد. ولی من به این جا رسیده‌ام که ملت ایران از لحاظ فرهنگی و ریشه‌های تاریخی و وراثتی بدون شاه دچار سردرگمی تاریخی وحتی جغرافیایی خواهد شد"
بدجوری عاشق شاه بود گفتم: " شما این نسخه را از کجا تهیه کردهاید که برای ملت ایران می‌پیچید؟"
" هر جوری راحتید. ولی یادتان باشد پس از حمله‌ی اعراب به ایران خلفا ناچار شدند یک شاه برای اداره‌ی مملکت بتراشند. گرچه آن فره ایزدی با خاموشی آخرین شاه ساسانی در کشور ما خاموش شد. ولی جایگزین همان شاه هم کارش را هزار و چهارصد سال پیش برد. حتی خلفای عباسی هم در شش قرن سیطره بر ایران اداره‌ی امور مملکت را به شاه تفویض کردند."
" ولی مردم از شاه نفرت پیدا کرده‌اند." متن/68
جستار‌های وابسته
سمفونی مردگان
سال بلوا
عباس معروفی
فهرست منابع