لیگ فوتبال استان تهران

لیگ فوتبال استان تهران که در گذشته با نام جام باشگاه‌های تهران شناخته می‌شد، بالاترین سطح فوتبال در استان تهران می‌باشد که در پنجمین سطح از فوتبال ایران و بعد از لیگ دسته سوم فوتبال ایران قرار دارد. قهرمان این جام به مسابقات کشوری لیگ دسته سوم فوتبال ایران راه می‌یابد و جواز حضور در جام حذفی را کسب می‌کند.
جام باشگاه‌های تهران در سال ۱۳۰۱ راه اندازی شد و تا پیش از برگزاری مسابقات جام منطقه‌ای در سال ۱۳۴۹ خورشیدی، بالاترین سطح فوتبال ایران محسوب می‌شد و مهم‌ترین تیم‌های باشگاهی و بازیکنان اصلی فوتبال ایران در این مسابقات شرکت می‌کردند و یک بار در سال ۱۳۴۹، قهرمان این مسابقات، تیم تاج، به عنوان نماینده ایران راهی مسابقات قهرمانی باشگاه‌های آسیا ۱۹۷۰ شد. این مسابقات در طی تاریخ برگزاری‌اش بارها با تغییرات مختلفی مواجه شده‌است و در ساختار فوتبال ایران این مسابقات همواره با تنزل سطح رو به رو شده به‌طوری‌که از بالاترین سطح در سال‌های دهه ۱۳۶۰ به سطح پنجم در دهه ۱۳۸۰ تنزل پیدا کرده‌است. با این وجود در سال‌های ۱۳۴۹، ۱۳۵۰، ۱۳۶۸ و ۱۳۷۰ و در کنار برگزاری مسابقات سراسری در ایران، جام باشگاه‌های تهران با شرکت تیم‌های اصلی تهران به موازات مسابقات سراسری برگزار شدند.
جدیدترین قهرمان این مسابقات تیم داماش پارسه است.
پیشینه
نخستین دوره جام باشگاه‌های تهران در ۱۳۰۱ برگزار شد و این جام قدیمی‌ترین مسابقات برگزارشده در فوتبال ایران و تهران محسوب می‌شود. در دهه ۲۰ فوتبال جایگاه خود را به عنوان یک ورزش محبوب پیدا کرد و با قدرت گرفتن و تاسیس تیم‌های سرباز ، دارایی، شاهین و دوچرخه‌سواران مسابقات جام باشگاه‌های تهران رونق تازه‌ای گرفت.
در دهه ۳۰ تیم تاج که به تازگی با افزودن بازیکنان خوب و ساختار یک باشگاه حرفه‌ای و با امکانات بسیار در سطح اول فوتبال ایران ظاهر شده بود توانست بیشتر قهرمانی‌ها را تا اوایل دهه چهل از آن خود کند، اوج مسابقات جام باشگاه‌های تهران در دهه ۳۰ فینال این رقابت‌ها بود که در صورت تساوی بازی تکراری برای مشخص شدن قهرمان انجام می‌شد که تیم‌های تاج و شاهین در سه دوره فینال‌های پر تکراری را با یکدیگر برگزار کردند که حاصل آن دو قهرمانی برای تاج و یک قهرمانی برای شاهین بود. شهرآورد تاج و شاهین جمعیتی حدود سی هزار نفر را به ورزشگاه امجدیه می‌کشاند. پس از این سال‌ها مسابقات با تداخل با مسابقات المپیک و آسیایی دو فصل نیمه کاره رها و با رکود مواجهه شد و سپس با قدرت گرفتن دوباره تیم دارایی و ورود تیم شهربانی با نام نوین پاس وارد مرحله تازه‌ای شد به‌طوری‌که تیم دارایی در سال ۴۶ با در اختیار داشتن بازیکنان خوب تنها با چهار گل خورده قهرمان این دوره شد.
در اواخر دهه چهل فوتبال تهران عرصه‌ای برای قدرت‌نمایی و اختلافات سران باشگاه‌ها در فدراسیون فوتبال شد که به دنبال آن باعث نزول تیم دارایی و انحلال تیم محبوب شاهین که در مقابل دیگر تیم محبوب و درباری تهران تاج قرار داشت شد. انحلال شاهین شوک بزرگی بر پیکره فوتبال ایران و هواداران این تیم وارد کرد اما با وجود این تحولات مسابقات باشگاه‌های تهران در سال ۴۸ با حساسیت در دو دوره برگزار شد که تیم‌های تاج و تیم تازه تاسیس پیکان قهرمانی‌ها را از آن خود کردند، هم‌زمان در این این سال‌ها با کوچ دسته جمعی بازیکنان شاهین به تیم پرسپولیس و گرویدن هواداران پرتعداد آن به این تیم و برگزاری جام باشگاه‌های تهران هم‌زمان با لیگ سراسری فوتبال ایران، فوتبال ایران عرصه‌ای برای رقابت تاج و پرسپولیس که سرآغاز حساسیت دربی سرخابی که تاکنون نیز ادامه دارد شد، به‌طوری‌که تیم تاج در اویل دهه ۵۰ دو قهرمانی پیاپی در مسابقات باشگاهی تهران و پرسپولیس مقتدرانه قهرمان لیگ سراسری سال پنجاه شد. فینال تاج و عقاب در سال ۱۳۵۱ که با گل حسن روشن به سود تاج پایان یافت از حساس‌ترین بازی‌های این دوره‌ها بود. با آغاز برگزاری جام تخت‌جمشید مسابقات تهران تا زمان پیروزی انقلاب ایران اهمیت سابق را نیافت
پس از انقلاب و آغاز جنگ ایران و عراق فوتبال در ایران نیز دست‌خوش تحولاتی شد به‌طوری‌که تیم تاج تا مرز فروپاشی پیش رفت اما با رایزنی‌های اعضا و بازیکنان خود با تغییر نشان‌واره و نام به استقلال به حیات خود ادامه داد و پرسپولیس هم برای حضور در مسابقات با مشکلاتی مواجه شد و به پیروزی تغییر نام داد. در این دهه تیم شاهین که چند سال پس از انحلال با نام شهباز در مسابقات شرکت می‌کرد دوباره به نام پیشین خود بازگشت و رقیبی سرسخت برای تیم‌های سرخابی شد.
۱۳۰۱-۲۴: سال‌های نخستین
در این سال‌ها جام باشگاه‌های تهران با حضور نخستین تیم‌های شکل گرفته در فوتبال ایران، همچون کلوپ ایران، کلوپ تهران، تیم انگلیسی‌های مقیم تهران، تدین و… برگزار می‌شد.
۱۳۲۵-۵۱: تثبیت و گسترش جام باشگاه‌های تهران
از میانه‌های دهه ۱۳۲۰ و با پایان گرفتن جنگ جهانی دوم و بازگشت نسبی آرامش به تهران اشغال شده، مسابقات جم باشگاه‌های تهران با جدیت بیشتری دنبال شدند. ظهور تیم‌هایی هم‌چون شاهین و دوچرخه‌سواران به مسابقات گرمای بیشتری هم داده بود.
۱۳۵۲-۵۷: سال‌های جام تخت‌جمشید
با برگزاری منظم و ادامه‌دار نخستین لیگ واقعی فوتبال در ایران مسابقات جام باشگاه‌های تهران عملا به حاشیه رانده شد چرا که تمام تیم‌های اصلی تهران در جام سراسری تخت‌جمشید شرکت می‌کردند.
۱۳۵۸-۷۰: اهمیت دوباره مسابقات
سرانجام با عدم برگزاری لیگ سراسری جام باشگاه‌های تهران با حضور چهارده تیم از سال شصت آغاز شد، تیم هما در سال ۶۰ قهرمان و پرسپولیس نیز در سال ۶۱ برای اولین بار قهران این جام و استقلال در سال ۶۲ قهرمان این مسابقات شدند. دیدار استقلال و پرسپولیس در جام باشگاه‌های تهران ۱۳۶۲ که با تک گل پرویز مظلومی به سود استقلال خاتمه یافت با ۱۲۰۰۰۰ هزار تماشاگر یکی از حساس‌ترین بازی‌های تاریخ این مسابقات بود. در سال ۱۳۶۳ پس از جنجال بازی تیم‌های پرسپولیس و پاس، کل بازی‌ها تعطیل گردید و مسابقات در آن سال دنبال نگردید. اما در سال ۱۳۶۴ که بازی‌ها در دو گروه ده تیمی دنبال شد، سرانجام تیم‌های استقلال و شاهین به فینال رسیدند که در نهایت استقلال با درخشش ناصر حجازی در ضربات پنالتی حریف را شکست داد و قهرمان شد. پنج سال پی در پی ۱۳۶۵ تا ۱۳۶۹ با افول استقلال قهرمانی به پرسپولیس رسید، دیدار فینال بین شاهین و پرسپولیس در سال ۶۵ که با گل ناصر محمدخانی همراه بود از بازی‌های خاطره‌انگیز این مسابقات است، در سال ۷۰ جام باشگاه‌های تهران با رقابت تنگاتنگ سرخابی‌ها همراه بود که مجددا استقلال قهرمان گردید. از اواخر این دهه مسابقات لیگ سراسری و جام حذفی قوت گرفت و رقابت‌های باشگاهی تهران به حاشیه رانده شد.
۱۳۷۱-هم اکنون: سال‌های لیگ سراسری
فهرست قهرمانان
کلوپ تهران قهرمان جام باشگاه‌های تهران ۱۳۱۵
دارائی قهرمان جام باشگاه‌های تهران ۱۳۲۶
تاج قهرمان جام باشگاه‌های تهران ۱۳۳۵
شاهین قهرمان جام باشگاه‌های تهران ۱۳۳۷
شاهین قهرمان جام باشگاه‌های تهران ۱۳۴۴
پیکان قهرمان جام باشگاه‌های تهران ۱۳۴۸
۱۳۰۱-۴۹: بالاترین سطح فوتبال ایران
دوره
سال برگزاری
قهرمان
دوم
سوم
آقای گل
منبع
توضیحات
۱۳۰۱
کلوپ بریتانیایی
۱۳۰۲
۱۳۰۳
بانک شاهی
۱۳۰۴
کلوپ ایران
۱۳۰۵
۱۳۰۶
کلوپ تهران
۱۳۰۷
مسابقات برگزار نشد
۱۳۰۸
۱۳۰۹
۱۳۱۰
۱۳۱۱
توفان
۱۳۱۲
توفان
۱۳۱۳
تدیون
۱۳۱۴
تدیون
۱۳۱۵
تدیون
۱۳۱۶
کلوپ تهران
۱۳۱۷
توفان
۱۳۱۸
سرباز
۱۳۱۹
۱۳۲۰
۱۳۲۱
سرباز
۱۳۲۲
دارایی
۱۳۲۳
توفان
۱۳۲۴
مسابقات نیمه کاره رها شد
۱۳۲۵
سرباز
دوچرخه‌سواران
شاهین
۱۳۲۶
دارایی
توفان
۱۳۲۷
دارایی
شاهین
۱۳۲۸
دوچرخه‌سواران
شاهین
۱۳۲۹
مسابقات برگزار نشد
۱۳۳۰
شاهین
تاج
۱۳۳۱
تاج
۱۳۳۱
نادر
نیرویی هوایی
۱۳۳۳
شعاع
نیروی هوایی
۱۳۳۴
مسابقات برگزار نشد
۱۳۳۵
تاج
شاهین
۱۳۳۶
تاج
۱۳۳۷
شاهین
تاج
۱۳۳۸
تاج
۱۳۳۹
تاج
۱۳۴۰
دارایی
۱۳۴۱
تاج
۱۳۴۲
مسابقات برگزار نشد
۱۳۴۳
۱۳۴۴
شاهین
دارایی
۱۳۴۵
پاس
دارایی
۱۳۴۶
دارایی
۱۳۴۷
پیکان
۱۳۴۸
تاج
پرسپولیس
۱۳۴۸
پیکان
تاج
۱۳۴۹
تاج
۱۳۵۰
تاج
پرسپولیس
۱۳۵۱
تاج
عقاب
پاس
حسن ابراهیمی (تاج) (۱۱)
دارایی قهرمان جام باشگاه‌های تهران ۱۳۵۳
۱۳۵۲-۵۷: زیرگروه جام تخت جمشید
دوره
سال برگزاری
قهرمان
دوم
سوم
آقای گل
منبع
توضیحات
۱۳۵۲
هما
۱۳۵۳
دارائی
۱۳۵۴
شهباز
۱۳۵۵
۱۳۵۶
۱۳۵۷
مسابقات نیمه کاره رها شد
۱۳۵۸-۷۰: بالاترین سطح فوتبال ایران
دوره
سال برگزاری
قهرمان
دوم
سوم
بهترین گل‌زن
منبع
توضیحات
نام
تعداد گل
۱۳۵۸
به علت هجوم تماشاگران به بازی دوستانه استقلال پرسپولیس نیمه‌کاره رها شد.
۱۳۵۹
مسابقات به علت جنگ ایران و عراق نیمه کاره رها شد.
۱۳۶۰
هما
پرسپولیس
بانک ملی
ناصر محمدخانی (بانک ملی)
۱۱
۱۳۶۱
پرسپولیس
استقلال
اکباتان
علی پروین (پرسپولیس)
۱۵
۱۳۶۲
استقلال
پرسپولیس
بانک ملی
ناصر محمدخانی (پرسپولیس)
۱۳
۱۳۶۳
به علت هجوم تماشاگران بازی پاس-پرسپولیس نیمه کاره رها شد.
۱۳۶۴
استقلال
شاهین
هما
کریم باوی (شاهین)
۹
۱۳۶۵
پرسپولیس
شاهین
استقلال
فرشاد پیوس (پرسپولیس)
۷
۱۳۶۶
پرسپولیس
دارایی
اکباتان
فرشاد پیوس (پرسپولیس)
۱۶
۱۳۶۷
پرسپولیس
دارایی
اکباتان
فرشاد پیوس (پرسپولیس)
۱۳
۱۳۶۸
پرسپولیس
استقلال
پاس
علی‌اصغر مدیرروستا (پاس)
۱۴
۱۳۶۹
پرسپولیس
استقلال
پاس
فرشاد پیوس (پرسپولیس)
۱۶
۱۳۷۰
استقلال
پرسپولیس
پاس
۱۳۷۱-۸۰: زیرگروه جام آزادگان
دوره
سال برگزاری
قهرمان
دوم
سوم
آقای گل
منبع
توضیحات
۱۳۷۱-۷۲
سایپا
کشاورز
بانک تجارت
علی دایی (بانک تجارت)(۲۱)
۱۳۷۲-۷۳
بانک تجارت
آرارات
بانک ملی
۱۳۷۳-۷۴
فتح
راه‌آهن
فجر سپاه
۱۳۷۴-۷۵
گسترش
کشت و صنعت
۱۳۷۵-۷۶
هما
فجر سپاه
مقاومت
۱۳۷۶-۷۷
مهمات سازی
پیام
۱۳۷۷-۷۸
صنایع دفاع
برق
۱۳۷۸-۷۹
نیروی زمینی
وحدت
۱۳۷۹-۸۰
کشتیرانی
بنیاد شهید
۱۳۸۰-هم اکنون: زیرگروه لیگ برتر
دوره
سال برگزاری
قهرمان
دوم
سوم
آقای گل
منبع
توضیحات
۱۳۸۰-۸۱
۱۳۸۱-۸۲
۱۳۸۲-۸۳
درنا
فجر سپاه
تلاش
۱۳۸۳-۸۴
نفت
صنایع پرچین
انتظام
۱۳۸۴-۸۵
۱۳۸۶-۸۷
۱۳۸۷-۸۸
۱۳۸۸-۸۹
۱۳۸۹-۹۰
۱۳۹۰-۹۱
پرسپولیس ب
۱۳۹۱-۹۲
۱۳۹۲-۹۳
۱۳۹۳-۹۴
کیمیا فرآیند
بهره‌برداری
پارسه
۱۳۹۴-۹۵
عقیدتی نزاجا
پاراگ
بهمن جوان
۱۳۹۵-۹۶
داماش پارسه
عقاب
گل ابریشم
۱۳۹۶-۹۷
مقاومت
آلتون
شاهین سازه
لیگ‌های استانی فوتبال ایران
ساختار لیگ فوتبال ایران
فوتبال در ایران