میدان

میدان نقش جهان در شهر اصفهان.
میدان واژه‌ای پارسی (در افغانستان:چوک) به معنای فضای بازی در برخوردگاه چند خیابان است. اخیرا این واژه عینا در برخی متون اروپایی برای توصیف میدان‌های بزرگ استفاده می‌شود.
از میدان‌ها برای دستفروشی، برپایی بازارهای روز، برپایی تظاهرات و غیره هم استفاده می‌شود. در بسیاری از میدان‌ها، چمن، فواره، یادمان و تندیس‌هایی به منظور زیباسازی ساخته و نهاده می‌شود.
نهادهای بزرگ شهری و کشوری مانند شهرداری‌ها و وزارتخانه‌ها هم معمولا در دور میدان‌های اصلی شهرها قرار دارند.
ریشه‌شناسی واژه
میدان واژه‌ای پارسی می‌باشد که از ریشه می‌با پسوند دان تشکیل یافته‌است.
جان ریچاردزون ایرانشناس در سال ۱۷۰۰ میلادی فرهنگ عربی و فارسی و انگلیسی خو درا نوشت و آن در دانشگاه اکسفرت به عنوان داکترای‌اش پذیرفته شد. وی «می دان» را یکبار «پیاله می» و بار دیکر میدان را بخشی از زمینی باز (بدون آبادی) برگردان نموده‌است. میدان به معنی عیش فراخ خوش هم بکار رفته‌است. جان ریچاردزون با کتاب توماس هاید (چاپ ۱۷۰۰ میلادی) آشنایی داشت که در آن در حدود ۵۰ فرهنگ فارسی از ایرانزمین و هند درج‌اند. واژه می‌برای شراب از میوه‌ها و به ویژه از میوه انگور گفته می‌شود. در بسیاری از واژه‌های پارسی این واژه به عنوان پسوند و پشوند بکار برده شده‌است: میگسار, میخوش, میگون، میمون) , می‌ناب, میکده، می‌جو (نبات یا گیاه شرین), میخانه، میال, میمنت, می‌زده, میستان (ستان می), میستان (هم روستاهای ایرانزمین) , می‌شوم (ضد: میمون) وغیره
در میدانهای ایران زمین در چار جشن بزرگ باستانی خورشیدی، نوروز و مهرگان، یلدا و تیرگان می‌خورده می‌شد. گفته می‌شود که سرکه و می‌را ایرانیان ازانگور و آب انگور اختراع کردند؛ و الکل را زکریای رازی در نزدیکی تهران کشف نمود. سرکه بخش جدا ناپذیر خوان نوروزی می‌باشد. آب هفت میوه در سر دسترسخوان (سفره) قرار داده می‌شود.
گفته می‌شود که در ایرانزمین باستان درحدود ۱۲۰ انواع گوناگون انگور وجود داشت. قرار پژوهش در سال ۱۹۶۰ میلادی تنها در کشور به نام افغانستان ۴۴ رقم میوه انگور وجود داشت. انگور شیراز و هاجی فیروز، هرات و کندهار و شمالی (مناطق کابلزمین تا به استالف که استافیل هم به آن نامیده شده‌است) بسیار خوشمزه می‌باشند. کشور ایران در حدود ۲۷۰۰۰۰ هکتار تاکستان انگور دارد. کشور نامنهادافغانستان ۵۱۸۰۰ هکتار! می‌یا شر+اب در زمان پیش از اسلام نقش در حیات مردم بازی می‌کرد و می‌و می‌ناب در ادبیات پارسی زبانان ایرانزمین پس از اسلامی شدن به عنوان استعاره و سمبول حقیقت در مهر و محبت و عشق ورزی بکار برده شده‌است.
میدان نامهای مشهور باغها و جایگاه عمومی مردم در بخشهای باستانی ایرانزمین قرار داشتند که امروز جز از کشورهای آسیای مرکزی‌اند.
در بناگاهای میدانهای بزرگ ایرانزمین سرودخوانی و موسیقی و نمایش‌های عشقی مانند نمایشگاه‌های دیونیسوس ("جشنهای می‌یونانی") پرپا می‌شدند نامهای این میدانها با نامهای اساطیر ایرانزمین در پیوند بودند:
آتشکده تخت رستم
میدان رستم غزنه
میدان رستم کابل (بابرنامه)
میدان رستم زابل
تخت رستم نیمروز
تخت رستم (افغانستان) سمنگان
تخت رستم (بلخ)
تخت رستم (فارس) تخت رستم درعرض و طول‌جغرافیایی ۲۹٫۹۶۷۰۹۷، ۵۲٫۸۸۱۲۹۱ در ۲٫۵ کیلومتری جنوبی نقش رستم
نقش رستم (فارس)
تخت رستم فراه
استان میدان-وردک میدان‌شهر
در زمان‌های ییش از اسلام در زمینی که در آنجا می‌فروشان، می‌می‌فروختند یا بازار می‌فروشان، میدان نامیده شده‌است. آدام اولئاریوس ممکن است اولین ایرانشناس آلمانی باشد که در سال ۱۶۴۷ در سفرنامه‌اش به نام «توضیحات اغلب دلپذیر از سفر خاوری» و در کتاب پیرامون سفر اش به ایرانزمین در سال ۱۶۵۶ به نام واژه «میدان» را در پیوند به میدانهای ایرانزمین بکار برده‌است.
الفرت دپپر و یوهان کریستوف بیر ایرانشناسان آلمانی‌اند که بعد از آن در اثرشان از میدان چندین بار یاد کرده‌اند. اثر شان زیر نام توضیح امپراطوری شاهی پارس در سال ۱۶۸۱ میلادی در نورنبرگ بچاپ رسید. این دو دانشمند آلمانی در کتاب خویش نگاریده‌اند که میدان در پیش در یا هوف (Hof) یا فورتی (Pforte) بنا می‌شدند.
واژه‌ها با پسوند دان
پسوند دان نشانگر جا شهرها
زاهدان
همدان
آبادان
میدان مرکزی شهر
میدان شهر
پسوند دان نشانگر جاضروف
نمکدان یا نمکدانی
شکردان یا شکردانی
گلدان یا گلدانی
میدان و ی میدانی
دیگدان، آبدان، خاکدان، شمعدان، خاکستردانی، چمدان، سیمدان وغیره.
شراب ایرانی
می‌با پسوند وند هم ساخته شده‌اند است که چگونگی یک شیء را بیا می‌کند مانند میوند، ولسوالی میوند
https://en.wikipedia.org/wiki/Maidan