رویکرد آدلری

رویکرد آدلری در زمینه شخصیت یک نظریه‌ای اقتصادی و صرفه جویانه دارد که با چند مفهوم کلیدی و اساسی شخصیت را توصیف می‌کند و مفهوم آن این است که انسان عضو مهمی از سیستم اجتماعی است
نظریه آسیب‌شناسی
با توجه به نظریه آسیب‌شناسی روانی آدلر، شخصیت بیمارگون آن‌هایی هستند که نتوانسته‌اند به شیوه‌ای که از لحاظ اجتماعی سازنده است، به برتری برسند. این شخصیت‌ها معمولا از خانواده‌هایی به وجود می‌آیند که رقابت، بی‌توجهی، سلطه گری، بهره‌کشی یا لوس کردن بر آن‌ها حکمفرماست و تمام اینها، از علاقه اجتماعی جلوگیری می‌کنند. فرزندان این خانواده هابا صدمه زدن به دیگران، برای زندگی کاملتر تلاش می‌کنند. دریکورز،1948 اعتقاد دارد که کودکانی که از علاقه اجتماعی منع شده‌اند، برای رسیدن به برترییکی از چهار هدف خودخواهانه را انتخاب می‌کنند: محبت خواهی، قدرت طلبی، انتقام جویی و اعتراف به نارسایی و شکست. اگر چه دریکورز، این اهداف خودخواهانه را تلاش‌های اولیه کودکانی می‌دانست که بدرفتاری می‌کنند و این اهداف می‌توانند تبدیل به صفاتی شوند که به سبک‌های بیمارگون بینجامد. آدلر، ۱۹۳۶ می‌گوید: سبک زندگی نازپرورده زمانی بوجود می‌آید که والدین شیفته فرزندانشان باشند، و تکالیفی که می‌توانند انجام دهند را این والدین به عهده می‌گیرندو پیامی که این فرزندان دریافت می‌کنند این است که قادر به انجام وظایف نیستند و احساس بی‌کفایتی می‌کنند. عقده حقارت در این کودکان با احساس حقارت پرورش می‌یابد و خودانگاره بی‌کفایتی را کسب می‌کنند. این شخصیت‌ها فاقد علاقه اجتماعی هستند و تلاش می‌کنند از طریق محبت خواهی مداوم، به جبران بپردازند. با وجودی که در جامعه مشارکتی ندارند از دنیا توقع دارند همواره از آن‌ها مراقبت کرده و به ان‌ها توجه کند. کودکانی که تحت سلطه والدین پرورش می‌یابند دچار عقده حقارت می‌شوندو عمیقا احساس ناتوانی می‌کنند.
این کودکان از تکالیف اساسی زندگی دوری می‌جویندو به اهداف ویرانگر روی می‌آورند. هدف کسانی که که همواره زیرسلطه بوده‌اند رسیدن به قدرتی است که دیگر مجبور نباشند حقارت شدید ناشی از زیر سلطه بودن را تحمل کنند. فرد قدرت طلب فعال ممکن است به فردی یاغی تبدیل شود که برای توجیه کردن اعمال قدرت بر دیگران، با مقامات جامعه از درمخالفت درآید. آدم قدرت طلب نافعال امکان دارد با لجبازی و بی‌میلی به سازش کردن، بر دیگران مسلط شود. آدلر، ۱۹۳۱ می‌گوید: یکی از رایج‌ترین سبک‌های روان رنجور که از سلطه والدین ناشی می‌شود سبک وسواسی است. سرزنش، نق نق، ریشخند و عیب جویی دائمی والدین سلطه گر، می‌تواند منجر به ایجاد عقده حقارتی شود که آدم وسواسی احساس می‌کند از حل کردن مشکلات زندگی عاجز است. وقتی این افراد احساس می‌کنند نمی‌توانند از عهده تکالیف خود برآیند با تردید به سمت آینده پیش می‌روند و نداشتن کنترل آینده خود، در این افراد دچار تردید، دودلی و تزلزل می‌شوند. بدین دلیل است که متوسل به تشریفات می‌شوند یعنی با تکرار مداوم یک عمل، احساس بی‌زمانی به فرد می‌دهد و عزت نفس شان را محافظت می‌کند. کودکانی که بهره‌کشی شده‌اند، کتک خورده‌اند و پایمال شده‌اند، به اختمال زیاد می‌خواهند به جای کمک به جامعه، از آن انتقام بگیرند.
در نوجوانی و بزرگسالی، سبک زندگی پرخاشجویانه‌ای را پرورش می‌دهند که فعالانه با یورش بردن به جامعه‌ای که سرد و ظالم به نظر می‌رسد، برتری می‌یابند. افرادی که سبک زندگی منفعل-پرخاشگر را انتخاب می‌کنند به صورت انفعالی انتقام می‌گیرند و دیگران را آزار می‌دهند. افرادی که با بی‌توجهی و بی‌تفاوتی بزرگ شده‌اند، آمادگی دارند که شکست و باخت نشان دهند؛ و انتظار ندارند که موفق شوند. پیام این افراد این است که، برتر از آن هستند که به دیگران محتاج باشند. این افراد برای این که حس برتریی متزلزلشان را تقویت کنند معمولا دیگران را تحقیر می‌کنند.شخصیت‌های بیمارگون با ارتکاب اشتباهات اساسی، هدف‌های ناسازگارانه می‌سازند.
نظریه فرایندهای درمانی
اغلب بیماران با توجه به سبک زندگی‌ای که در کودکی آفریده‌اند، مشغول دنبال کردن جزئیات نقشه شناختی خود می‌باشند تا از الگوهای سبک زندگی و هدف‌هایی که هدایت می‌شوند، آگاه شوند. اغلب درمانجویان نمی‌خواهند به این واقعیت فکر کنند که زندگی آشفته آن‌ها حاصل سبک زندگی است که خود افریده‌اند. ترجیح می‌دهند خود را قربانی شرایط بیرونی احساس کنند. در نتیجه در درمان باید سبک‌های زندگی شناختی بیماران بررسی شود تاآن‌ها آگاه شوند که چگونه زندگی خود را به سمت هدف‌های ویرانگر هدایت می‌کنند.