محمد درودیان

محمد درودیان روایتگر، نویسنده، پژوهشگر، راوی و نظریه‌پرداز تاریخ جنگ هشت‌ساله ایران و عراق است. درودیان جزو برگزیدگان سی‌ویکمین دوره جایزه کتاب سال (۱۳۹۱) و برنده جایزه کتاب سال دفاع مقدس (دوره هشتم) است.
زندگی
محمد درودیان در سال ۱۳۳۸ در تهران محله شاپور (خیابان وحدت اسلامی فعلی) به دنیا آمد. پدرش علی درودیان از دوستان و معاشران سید احمد طالقانی (پدر جلال آل احمد) بود.
پیش از انقلاب اسلامی او و برادرانش در کنار دوستانی چون محسن رشید علیه حکومت شاه فعالیت سیاسی می‌کردند که این فعالیت‌ها منجر به دستگیری آنان نیز شد.
با آغاز جنگ عراق علیه ایران محمد و دو برادرش به جبهه رفت. محمد به همراه محسن رشید، ابراهیم محمدزاده، هادی نخعی و عده‌ای دیگر، در راه ایجاد تشکیلاتی منسجم برای ثبت و حفظ اطلاعات تاریخی و روایت‌های جنگ فعالیت کرد. این فعالیت‌ها که با نظر مساعد و همراهی شهید حسن باقری و محسن رضایی همراه بود، منجر به تاسیس مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ شد که بعدها به نام مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس تغییر نام یافت. هزاران نوار کاست و حدود یک و نیم میلیون برگ سند مکتوب و چندین گزارش عملیات و حجم عظیمی از دفترچه‌های راوی اسناد دست اول جنگ هستند که در این مرکز گردآوری شده و موجود اند. ویژگی این اسناد که آنها را از نمونه‌های مشابه متمایز می‌کند، تهیه شدن آنها در حین جنگ و در همراهی مداوم راویان با فرماندهان سطوح مختلف جنگ در گرماگرم نبرد است.
محمد درودیان خود چندین دوره مسئولیت مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ را به عهده داشته است. پس از جنگ نیز او در کنار ادامه تحصیلاتش به کار بر روی تاریخ‌نگاری جنگ و روایت‌شناسی جنگ پرداخت. حاصل این تلاش‌ها پانزده کتاب، چندین مقاله آکادمیک، یادداشت‌های روزنامه‌نگارانه، برنامه‌های تلویزیونی و گفتگوهای شفاهی است.
او دانش‌آموخته تاریخ از دانشگاه شهید بهشتی در مقطع کارشناسی است.
آرا و نظرات
ابوالحسن بنی‌صدر
محمد درودیان با تایید نظر شمخانی، احتمال خیانت بنی‌صدر در جنگ ایران و عراق را، رد کرده می‌نویسد: «امیر شمخانی به درستی بر این باور بوده و هست که؛ بنی صدر از نظر سیاسی- اجتماعی بدنبال پیروزی در جنگ بود، زیرا تنها از این طریق موقعیت سیاسی وی تحکیم می‌شد، اما به دلایل قابل توجهی که نیاز به بررسی دارد، از انجام آن ناتوان بود و شکست خورد.»
ترور صیاد شیرازی
درودیان گفته امیر سرتیپ احمدرضا پوردستان فرمانده نیروی زمینی ارتش، در مورد نقش مستقیم صیاد شیرازی در سرکوب عملیات مرصاد و احتمال ترور او به دلیل انتقام گیری مجاهدین خلق را رد می‌کند. درودیان با بیان مستندات تاریخی می‌نویسد: «شهید صیاد در زمان عملیات مرصاد، نماینده امام در شورایعالی دفاع بود. در حالیکه در اظهارات امیر پوردستان، از شهید صیاد بعنوان «مسئول بازرسی ستاد کل نیروهای مسلح» نام برده شده است. در این اظهارات؛ عقب‌نشینی منافقین در عملیات مرصاد به فعالیت‌های شهید صیاد نسبت داده شده است. با فرض اینکه به گفته ایشان شهید صیاد معاون بازرسی ستاد کل بوده، در حالیکه هیچ نیرویی تحت فرماندهی ایشان نبوده، چگونه امکان دارد عقب‌نشینی منافقین ناشی از عملکرد ایشان باشد؟ در حالیکه باید شکست منافقین را مستند به عملکرد نیروهای میدان نبرد و نه صرفا به شناخت یا شهامت کم‌نظیر شهید صیاد و حضور میدانی ایشان ارجاع داد.» او با استناد به یک سند مکالمه بین یک افسر عراقی و نماینده سازمان مجاهدین خلق، اقدام منافقین برای ترور صیاد شیرازی را، سفارش صدام و در واکنش به ترور فرزند وی «عدی» می‌داند. برابر این اسناد، صدام ترور هاشمی رفسنجانی را پیشنهاد می‌کند که مجاهدین به دلیل ناتوانی برای عبور از حلقه حفاظتی ایشان، ترور صیاد را بعنوان یک هدف انتخاب کرد.
نبرد خرمشهر
درودیان از نظر تاریخی؛ روز سوم آبان را بعنوان روز سقوط خرمشهر ذکر می‌کند، اما روز ۲۴ مهر ۱۳۵۹ و نزدیک شدن قوای عراقی به مسجد جامع و سپس پل خرمشهر، روز تغییر موازنه نیروها به نفع عراق روایت می‌کند. بنا به روایت او؛ شمارش معکوس برای سقوط خرمشهر، در روز ۲۴ مهر آغاز و در سوم آبان به پایان رسید. برابر اسناد و گزارش‌های موجود ؛ مدافعین خرمشهر با مقاومت و جانفشانی، تا آخرین لحظات با دشمن جنگیدند.
کتاب‌شناسی
آغاز تا پایان: بررسی وقایع سیاسی - نظامی جنگ از زمینه سازی تهاجم عراق تا آتش‌بس، محمد درودیان، مهدی انصاری (ویراستار)، احمد نصرتی (ویراستار)، بهاءالدین شیخ الاسلامی (زیرنظر)
اجتناب ناپذیری جنگ، محمد درودیان، فرهاد طاهری (ویراستار)، بهاءالدین شیخ الاسلامی (ویراستار)
پایان جنگ: بررسی و تحلیل رویدادهای سیاسی - نظامی جنگ از عملیات والفجر ۱۰ تا اشغال کویت، محمد درودیان، بهاءالدین شیخ الاسلامی (ویراستار)
پرسش‌های اساسی جنگ، محمد درودیان، فرهاد طاهری (ویراستار)، بهاءالدین شیخ الاسلامی (ویراستار)
تجزیه و تحلیل جنگ ایران و عراق: جنگ، بازیابی ثبات: بررسی تحولات سیاسی نظامی از ۱۳۵۹ تا ۱۳۶۱، محمد درودیان، بهاءالدین شیخ الاسلامی (ویراستار)
جنگ ایران و عراق، موضوعات و مسائل، محمد درودیان
خرمشهر تا فاو: بررسی نظامی - سیاسی جنگ بعد از آزادی خرمشهر تا فتح فاو و آزادی مهران، محمد درودیان، بهاءالدین شیخ الاسلامی (ویراستار)
خرمشهر در جنگ طولانی، بررسی وقایع سیاسی - نظامی خرمشهر قبل از پیروزی انقلاب اسلامی تا هجوم ارتش، مهدی انصاری، هادی نخعی، محمد درودیان
خونین‌شهر تا خرمشهر: بررسی وقایع سیاسی - نظامی جنگ از زمینه سازی تهاجم عراق تا آزادسازی خرمشهر، محمد درودیان
روند پایان جنگ، محمد درودیان، فرهاد طاهری (ویراستار)، بهاءالدین شیخ الاسلامی (زیرنظر)، غلامعلی رشید (زیرنظر)
شلمچه تا حلبچه: بررسی وقایع سیاسی - نظامی جنگ در سال ۱۳۶۶ درگیری با آمریکا در خلیج فارس، محمد درودیان (تدوین)، بهاءالدین شیخ الاسلامی (ویرایشگر)
علل تداوم جنگ، محمد درودیان، فرهاد طاهری (ویراستار)، بهاءالدین شیخ الاسلامی (ویراستار)
فاو تا شلمچه: بررسی وقایع سیاسی - نظامی جنگ از پایان عملیات والفجر ۸ تا پایان عملیات کربلای ۸، محمد درودیان، بهاءالدین شیخ الاسلامی (ویراستار)
گزینه‌های راهبردی جنگ، محمد درودیان، فرهاد طاهری (ویراستار)، احمد نصرتی (ویراستار)، غلامعلی رشید (زیرنظر)
تجزیه و تحلیل جنگ ایران و عراق؛ پیش‌درآمدی بر یک نظریه، محمد درودیان، عادله مشایخی (ویراستار)، غلامعلی رشید (ناظر علمی) دکترسیدکاظم سجادپور (ناظر علمی)