ریسک سیستمی

ریسک سیستمی () در دانش مالی، به معنای احتمال سقوط ناگهانی، در کل یک سیستم مالی می‌باشد. این ریسک می‌تواند منجر به بی‌ثباتی یا آشوب در بازارهای مالی گردد. موضوع مهم دیگر در بحث ریسک سیستمی، سرایت ریسک است؛ که به معنی احتمال گسترش تغییرات مهم اقتصادی در یک کشور، به کشورهای دیگر می‌باشد. سرایت به دو نوع سرایت طرف معامله و سرایت اطلاعات، طبقه‌بندی می‌شود. هر یک از انواع سرایت در بازار مالی مورد نظر، در نهایت به سمت ریسک سیستمی هدایت خواهد شد. بحران‌های بانکداری دهه‌های پیش و در راس آنها بحران مالی ۲۰۱۲–۲۰۰۷، سبب شد تا بحث ریسک سیستمی در بازارهای مالی، مورد توجه سیاست‌گذاران کلان اقتصادی، قرار گیرد.
ریسک فراگیر به احتمال از کارافتادگی در کل سیستم در اثر ایجاد شکست یا بحران در یک بخش یا قسمتی از بازار اطلاق می‌گردد. این ریسک در اثر حرکت هم‌زمان یا همبستگی بین بخش‌های بازار ایجاد می‌شود؛ بنابراین ریسک فراگیر زمانی اتفاق می‌افتد که همبستگی بالایی بین ریسک‌ها و بحران‌های بخش‌های مختلف بازار وجود داشته باشد یا زمانی که ریسک‌های بخش‌های مختلف در یک بخش از بازار یا یک کشور با سایر بخش‌ها و کشورها مرتبط و همبسته باشد.
آچاریا و همکاران (۲۰۰۹) تعریف زیر را ارائه دادند:
«ریسک توزیع گسترده ورشکستگی و ناتوانی موسسات مالی یا یخ زدن بازارهای سرمایه که می‌تواند به‌طور قابل‌ملاحظه‌ای عرضه سرمایه به بخش واقعی اقتصاد را کاهش دهد».
ریسک فراگیر (سیستمی) احتمال سقوط در سیستم مالی است. این ریسک می‌تواند منجر به بی‌ثباتی و یا آشوب در بازارهای مالی شود که در اثر وقوع حوادث و رویدادها یا شرایط غیرسیستماتیک در واسطه‌های مالی ایجاد و یا برانگیخته و تشدید می‌شود.
ریسک فراگیر به احتمال از کارافتادگی در کل سیستم در اثر ایجاد شکست یا بحران در یک بخش یا قسمتی از بازار اطلاق می‌گردد. این ریسک در اثر حرکت هم‌زمان و یا همبستگی بین بخش‌های بازار ایجاد می‌شود. بنابراین ریسک فراگیر زمانی اتفاق می‌افتد که همبستگی بالایی بین ریسک‌ها و بحران‌های بخش‌های مختلف بازار وجود داشته باشد و یا زمانی که ریسک‌های بخش‌های مختلف در یک بخش از بازار یا یک کشور با سایر بخش‌ها و کشورها مرتبط و همبسته باشد.
عواملی که باعث می‌شود ریسک فراگیر تشدید شود عبارت‌اند از:
1. مفهوم اقتصادی مدل‌ها به‌خوبی درک نمی‌شود. ممکن است مدل اقتصادی هر شخصی صحیح و درست باشد ولی این حقیقت که تمام مدل‌ها از مبانی تئوریکی مشابهی استفاده می‌کنند و اینکه رابطه بین بازارهای مالی و اقتصاد به‌خوبی درک نشده، به تشدید شدن ریسک فراگیر منجر می‌شود.
2. ریسک‌های نقدینگی در مدل‌های ارزش‌گذاری مورد استفاده در معاملات بازارهای مالی به‌طور کامل در نظر گرفته نمی‌شود. ازآنجاکه تمام مدل‌های در این سناریو درگیر نمی‌شوند، تمام مشارکت‌کنندگان در یک بازار غیرنقدشونده با استفاده از این مدل‌ها با ریسک فراگیر مواجه می‌شوند.
تعاریف متفاوتی از ریسک فراگیر در سال‌های اخیر ارائه شده است، بانک مرکزی اروپا (ECB) ریسک فراگیر را به‌صورت ریسکی که، ناتوانی یک نهاد برای رسید به اهدافش در موعد مقرر باعث شود بقیه نهادها در این زمان نتوانند به اهدافشان برسند. این چنین شکستی باعث مشکلات نقدینگی و اعتباری معنی‌داری می‌شود و در نتیجه می‌تواند اعتبار یا پایداری بازار را تهدید کند.
بن برناک ، کارشناس امور بانکی آمریکا، تعریف وسیع‌تری از ریسک فراگیر اراده می‌دهد، به این صورت که ریسک فراگیر، پیشرفت‌هایی است که نه‌تنها یک یا دو سازمان بلکه پایداری کل سیستم مالی و درنتیجه اقتصاد وسیع‌تر را تهدید می‌کند.
بعد از تعریف مفهوم ریسک فراگیر باید ابزار اندازه‌گیری مناسب برای آن طراحی گردد، که علاوه بر تکنیک‌های پیچیده برای طراحی شاخص‌هایی که در مقابل بحران‌های سیستمی هشدار می‌دهند، به در دسترس بودن اطلاعات لازم به‌عنوان ورودی‌های شاخص نیز بستگی دارد. همچنین باید به ارتباط متقابل بین موسسات مالی نیز توجه شود.
اندازه‌گیری ریسک فراگیر را می‌توان به دو عنصر تفکیک نمود: اولی بر تشخیص شاخص‌های هشدار اولیه برای حباب دارایی‌ها و دومی به ارزیابی نقش موسسات انفرادی در ریسک فراگیر تمرکز دارد.
بحران‌های بانکداری
کژمنشی
ریسک سیستماتیک
نقدشوندگی بازار