شاهزاده محمد میرزا خزایی

شاهزاده محمد میرزا خزایی پسر حسین میرزا خزایی و نتیجه حسینعلی میرزا فرمانفرما از مشهورترین مالکان در نهاوند است که در منطقه خزل سکونت داشته‌است و در منطقه برجکی بازداشت شده‌است. محمد میرزا از مخالفان سرسخت رضا شاه پهلوی بود و سرانجام در سال ۱۳۰۵ با دستور رضا شاه در نهاوند اعدام شد، درباره‌ایم مطلب باید گفت که این اعدام به احتمال قوی به دستور والی وقت نهاوند رخ داده ولی چون در زمان حکومت رضاشاه پهلوی بوده به نام او به ثبت رسیده‌است، اما آنچه معین است این نکته است که وی را در زمان حکومت پهلوی اول اعدام کرده‌اند.
اصل و تبار خانوادگی
پس از وفات فتحعلیشاه و شورش‌های پی در پی شاهزادگان قاجار و با شکست حسینعلی میرزا فرمانفرما و حسنعلی میرزا شجاع‌السلطنه افراد خانواده‌های ایشان در خطر قرار گرفتند. به همین دلیل پسر سوم فرمانفرما همسران خود را به نزد اقوام و طایفه خود فرستاد تا از دست ماموران محمد شاه قاجار در امان باشند. مادر حسین میرزا هم که اصالتا از طایفه خزل بود به نهاوند نزد اقوام پدری خود رفت و به این ترتیب پسراش حسین میرزا خزایی در نهاوند و بدون پدر بزرگ شد و جز نام پدر خود که نجف قلی میرزا والی است از پدر نشان دیگری نداشت. بدین ترتیب فرزند نجف قلی میرزا یعنی حسین میرزا در نهاوند زاده و سکونت یافت تا صاحب فرزند شد که معروف‌ترین آنان محمد میرزا است.
پس از اینکه حسین میرزا در میان ایل خزل که بعدها به خزایی معروف شدند زندگی کرد نوادگان وی هم همگی نام فامیل خزایی را انتخاب کردند تا از مسائل سیاسی و … به دور باشند. از برادران وی اطلاع چندانی به ثبت نرسیده‌است ولی این میزان مشخص است که ظاهرا باید از نسل آن برادران هم فرزندانی به جای مانده باشد که برای اثبات این گفته به اسناد معتبر احتیاج است که متاسفانه چنین اسنادی وجود ندارد.
زندگی
از تاریخ ولادت وی اطلاع زیادی در دست نیست ولی چنان مشخص است که در سال ۱۳۰۵ اعدام شده‌است. محمد میرزا پس از اطلاع از خلع احمد شاه قاجار آخرین شاه قاجار با کمک خوانین محلی و افراد خود در نهاوند به حمایت از نصرت الدوله (احتمالا این نصرت الدوله همان عبدالحسین میرزا فرمانفرما است که مدتی هم در غرب کشور والی بوده‌است و هیچ ارتباطی با نادر میرزا پسر عبدالحسین میرزا ندارد) و قاجاریه قیام کرد و با قوای قزاق وارد جنگ شد و این نبرد نهایتا به شکست وی انجامید. پس از این نبرد وی به همراه پسران خود دستگیر و اعدام گردید ولی تنها یکی از آنان نجات یافت و اعدام نشد. آنگونه هم که مشخص است اعدام وی در سال ۱۳۰۵ بوده‌است و احتمالا قیام وی در همان سال ۱۳۰۴ روی داده‌است ولیکن درباره تاریخ قیام وی به علت عدم وجود سند معتبر نمی‌تواند با قاطعیت اعلام نظر کرد.
در میان مردم محلی و کرد زبانان وی را به علت آنکه کوچکترین پسر پدر خود بوده‌است براگوجر یا کدخدا براگوجر هم می‌خوانند.
فرزندان
او دارای شش فرزند بود.
ردیف
نام
تولد/وفات
یادداشت‌ها
۱
جمشید میرزا
(۱۲۸۵ ه‌.ش - ۱۳۰۵ ه‌. ش)
اعدام شده
۲
عباس میرزا
(۱۲۸۷ه‌.ش - ۱۳۰۵ ه‌. ش)
اعدام شده
۳
حسین میرزا
(؟ ه‌.ش - ۱۳۰۵ ه‌. ش)
اعدم شده
۴
دختر
اطلاعات زیادی از وی در دست نیست
۵
کرمعلی میرزا
(۱۳۰۰ ه‌.ش - 1396.10.26)
فوت شده در سن 96 سالگی. (در منطقه ملارد از توابع تهران زندگی می‌کرد).
۶
علیرضا میرزا
(۱۳۰۴ ه‌.ش - ۱۳۰۵ ه‌. ش)
علت مرگ نا مشخص
املاک
شاهزاده محمد میرزا خزایی در مناطق برجکی، تپه یزدان ، گیوکی و احتمالا در فیروز آباد صاحب ملک و املاک بوده‌است ولی عمده شهرت وی در تاریخ به علت قیام او است، درباره محدوده املاک وی اسناد و مدارک معتبری مانند سند یا قباله در دست نیست و به این ترتیب نمی‌توان با قاطعیت درباره حدود املاک وی صحبت کرد، هم چنین شایان ذکر است که هیچ روستا یا منطقه‌ای نیست که کاملا جز املاک وی بوده باشد و احتمالا او در مناطق ذکر شده صاحب خانه و چند متر زمین کشاورزی بوده و نباید از این مطلب حاکمیت مطلق وی بر مناطق ذکر شده برداشت شود.
دودمان‌های سلطنتی که با ایشان نسب فامیلی دارند
۱. تمام نوادگان حسینعلی میرزا فرمانفرما با سلاطین عمان به سبب ازدواج یکی از دختران فرمانفرما با سعید بن سلطان بن احمد یکی از پادشاهان پیشین دودمان حاکم بر عمان نسبت فامیلی دارند و نوادگان پسری وی پسر دایی سلاطین عمان به حساب می‌آیند.
دودمان‌های مهم ایرانی که با ایشان نسب فامیلی دارند
۱. از معروف‌ترین این خاندان‌ها می‌توان به خاندان معزی اشاره نمود. فاطمه خانم دختر حسینعلی میرزا فرمانفرما با شاهزاده بهرام میرزا معزالدوله ازدواج نمود و از ایشان صاحب یک دختر و یک پسر به نام‌های بلقیس خانم و سلطان ابراهیم میرزا شد و به این سبب این دودمان با نوادگان سلطان ابراهیم میرزا نسب فامیلی دارند.
جسارت‌های وابسته
شاهزادگان معروف قاجار
بزرگان ایل خزل
برجکی
قاجاریان
ایل خزل
خزل
گیوکی