آندرانیک هویان

آندرانیک هویان ، (زاده ۷ خرداد ۱۳۱۲قزوین- درگذشته ۳۱ خرداد ۱۳۹۴تهران)، باستان‌شناس، پژوهشگر، ایران‌شناس و نویسنده ایرانی ارمنی‌تبار بود.
زندگی‌نامه
آندرانیک هویان فرزند «سیمون هویان» و «یودوکسیا رالی»، در سال ۱۳۱۲ در قزوین به دنیا آمد. اجداد پدری او از ارمنی‌های ترکیه و اجداد مادری‌اش، یونانی الاصل بودند. او دانش‌آموخته دبیرستان البرز و «دبیرستان تمدن» بود. در سال ۱۳۳۳ تحصیلات دانشگاهی خود را در «دانشکده ادبیات دانشگاه تهران» آغاز کرد و در سال ۱۳۳۷، در رشته باستان‌شناسی و در سال ۱۳۴۴، در رشته تاریخ لیسانس گرفت.
آندرانیک هویان پیش از آغاز فعالیت‌های فرهنگی‌اش، ورزشکار بود. او که از دوره دبستان، علاقه‌ای وافر به ورزش داشت، پس از ورود به دوره دبیرستان و کسب مقام‌های قهرمانی متعدد با انجمن ورزشی دبیرستان البرز، رسما به تمرین فوتبال پرداخت و به «تیم فوتبال کیان»، یکی از باشگاه‌های تیم تاج (استقلال) پیوست. دوره‌ای از فوتبال کناره‌گیری کرد و با تشویق برادر خود به دوچرخه‌سواری پرداخت و در این ورزش نیز مدال‌های قهرمانی متعددی از آن خود کرد. هویان از موسسین تیم باشگاه فوتبال آرارات تهران بود که در سال ۱۳۳۴، با تشکیل آن، به تیم پیوست و اولین کاپیتان تیم باشگاه فوتبال آرارات تهران در تاریخ خود شد. هویان بعدها مربی و سرپرست تیم باشگاه فوتبال آرارات تهران شد. کارو حق وردیان یکی از شاگردان وی در این دوره است. پس از فارغ‌التحصیلی از دانشگاه تهران، از فعالیت‌های ورزشی کناره‌گیری کرد و در عرصه فرهنگی کوشید.
از آندرانیک هویان دو فرزند به نام‌های کریست و لوریس به یادگار مانده‌است. فرزند ارشد او، کریست هویان، گرافیست، کارتونیست و کاریکاتوریست برنده جوایز بین‌المللی و فرزند کوچکتر، لوریس هویان، موسیقیدان و رهبر ارکستر است.
درگذشت
آندرانیک هویان بعد از ظهر روز یکشنبه ۳۱ خرداد ۱۳۹۴، پس از دوره‌ای بیماری، در سن ۸۲ سالگی در منزل خود در تهران درگذشت و در «آرامستان ارامنه تهران» در جاده خاوران به خاک سپرده شد.
فعالیت‌های آندرانیک هویان
فعالیت در موزه ایران باستان
ریاست اداره «فرهنگ و هنر» گرگان و آبادان
مدیرکل اداره «فرهنگ و هنر» استان زنجان
پژوهش و نگارش ده‌ها عنوان مقاله در نشریات معتبر تاریخی و فرهنگی و نیز یازده عنوان کتاب
همکاری با دائره‌المعارف بزرگ اسلامی
تاسیس موزه بنای رختشویخانه زنجان
تاسیس «صداخانه» مجهز و راه‌اندازی سالن نمایش فیلم مخصوص کودکان در زنجان
تاسیس «انجمن سینمای جوان»
راه‌اندازی «گروه کر» صدنفره و بسط و توسعه «موزه آبادان»
بهره‌برداری از تالار فخرالدین اسعد گرگانی در گرگان
کتاب‌شناسی
جشن‌های ایرانی، انتشارات مرکز نشر دانشگاهی، چاپ اول ۱۳۹۰
آیین‌ها و مراسم سنتی ارمنیان در ایران، انتشارات: نشر فضا، چاپ اول ۱۳۸۶
نقش ارمنیان در سینمای ایران، انتشارات بهنام، چاپ اول ۱۳۸۱
ارمنیان ایران، مرکز بین‌المللی گفتگوی تمدنها با همکاری انتشارات:هرمس، سال ۱۳۸۰
،انتشار: سازمان میراث فرهنگی و گردشگری میراث فرهنگی
کلیساهای مسیحیان در ایران‌زمین،انتشار: سازمان میراث فرهنگی و گردشگری میراث فرهنگی
جشنهای ایرانی، ناشر: مرکز نشر دانشگاهی، سال ۱۳۹۱
فعالیت‌های فرهنگی و هنری ارمنیان تهران، ناشر :پژوهشگاه سازمان میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری، سال ۱۳۹۳
کتاب جشن‌های ایرانی با یادداشت ایرج افشار، انتشار: مرکز نشر دانشگاهی
«پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری»، «دفتر پژوهش‌های فرهنگی»، فرهنگستان هنر و «مرکز بین‌المللی گفتگوی تمدنها» از نهادهایی بوده‌اند که کتاب‌های آندرانیک هویان را به چاپ و انتشار رسانده‌اند.
مقالات
رفیع‌ترین بنای جهان اسلام، روزنامه همشهری، سال ۱۳۸۵
منحصربه فردترین معماری صخره‌ای جهان، روزنامه همشهری، سال ۱۳۸۵
کلیسای استپانوس مقدس / ایران زیبا، روزنامه همشهری، سال ۱۳۸۵
زیگوراتی برای اونتاشگال، روزنامه همشهری، سال: ۱۳۸۵
خرم و پرگل و ریحان / آشنایی با جاذبه‌های گردشگری و طبیعت استان گلستان، روزنامه همشهری، سال ۱۳۸۵
فهرست نویسندگان ارمنی