سید جعفر مرتضی عاملی

سید جعفر مرتضی عاملی عالم دینی، متخصص تاریخ اسلام و تشیع، سیره‌نگار شیعی و از عالمان حوزه علمیه قم و لبنان. وی کتاب‌هایی در زمینه سیره اهل بیت تالیف کرده‌است مانند الصحیح من سیره النبی الاعظم و ماساه الزهراء.
زندگی‌نامه
تولد
سید جعفر مرتضی عاملی در ۲۵ صفر سال ۱۳۶۴ در روستای عیتا الجبل، در ۱۱۰ کیلومتری شهر بیروت؛ واقع در جنوب لبنان به دنیا آمد. نسب خاندان پدری‌اش به «الحسین ذوالدمعه»، فرزند زید، فرزند سجاد این حسین می‌رسد.
تحصیلات
وی تحصیلات خود را به صورت غیررسمی نزد پدرش  که معلم بود  آغاز کرد و در ۱۳۸۲ق برای تحصیل علوم دینی به نجف اشرف سفر کرد. در آنجا مدرسه آیت‌الله بروجردی و «جامعه النجف الدینیه» را برای اقامت برگزید و به تحصیل علوم دینی مشغول شد. در سال ۱۳۸۸ق به قم مهاجرت نمود. در حوزه علمیه قم، ابتدا باقیمانده دروس سطح را نزد آیت‌الله میرمحمدی آموخت. سپس در درس اساتیدی چون زنجانی، فانی، حائری و آملی حاضر شد و همزمان به تحقیق و پژوهش درباره مسائل تاریخی و عقیدتی شیعه پرداخت.
فعالیت‌های علمی اجتماعی
* فعالیت‌ها در قم: از فعالیت‌های مهم جعفر مرتضی در سال‌های اقامت در قم، می‌توان به پژوهش در زمینه‌های مختلف تاریخ و عقاید شیعه، راه اندازی «منتدا» یا «مدرسه علمیه جبل عاملی‌ها» و تدریس برای دانشجویان دوره کارشناسی ارشد دانشگاه تربیت مدرس اشاره کرد. وی در همین سال‌ها از تدریس، ارائه مشاوره‌های تحقیقاتی و ایجاد شرایط مناسب برای تحصیل طلاب لبنانی نیز غافل نبود. مرتضی طی ۲۵ سال سکونت در شهر قم ضمن حمایت و تربیت طلاب لبنانی در صورت ضرورت به حمایت ایدئولوژی انقلاب اسلامی پرداخت و مباحثی در حکومت از سیره اهل بیت تدوین نمود.
* فعالیت‌ها در لبنان: وی اواخر سال ۱۹۹۳م پس از ۲۵ سال اقامت در قم، به سوی وطن خود رهسپار شد و تلاش‌های علمی، پژوهشی و تربیتی خود را در جنوب لبنان  که آن زمان در اشغال اسرائیل بود ادامه داد. وی در این سال‌ها علاوه بر پژوهش در زمینه تاریخ و تاسیس مرکزی تحقیقاتی در بیروت، به برگزاری جلسات مختلف برای جوانان شیعه لبنانی همت گماشت و از این راه، نسلی از فعالان مذهبی در میان شیعیان لبنان به وجود آورد. یکی از مهمترین اقدامات او در مسیر آموزش مبانی اعتقادی، تاسیس حوزه علمیه‌ای  در سال ۱۳۷۷ش  در شهر بیروت است. دفاع از امامت و ولایت و تلاش مستمر در پاسخگویی به شبهات اعتقادی، از اقدامات وی در سال‌های اقامت در لبنان است.
ویژگی‌های آثار
هم‌اکنون سید جعفر مرتضی یکی از مورخان برجسته شیعی در گرایش تاریخ صدر اسلام است که می‌توان از شخصیت او به عنوان یکی از عوامل اصلی احیای تاریخ در حوزه‌های علمیه یاد کرد. آثار تاریخی او چندین ویژگی دارد:
رویکرد اجتهادی در تحقیق تاریخ
استفاده از تاریخ برای دفاع از مبانی کلامی شیعه و نقد مبانی کلامی اهل سنت؛
تتبع گسترده
ارزیابی دقیق
ریشه‌یابی هوشمندانه از حوادث
نشان دادن بی‌پروای دست‌های جعل و تحریف
افشای چهره‌های فریبکار در نگارش متون تاریخی
آشنایی گسترده و عمیق با منابع تاریخی
روانی قلم و سبک دسته‌بندی مطالب در کتاب‌هایش
نوشته‌های او، توسط ویراستاران ویرایش نشده و قلم کتاب، قلم خود وی است.
آثار
وی چندین کتاب در تاریخ اسلام و عقائد شیعه دارد که عبارتند از:
الصحیح من سیره النبی الاعظم صلی الله علیه وآله وسلم: این کتاب که مهمترین کتاب جعفر مرتضی است، مجموعه‌ای در ۳۵ مجلد در شرح زندگانی محمد بن عبدالله نوشته‌است. با موضوع سیره پیامبر اکرم (ص) و تاریخ اسلام است. این کتاب به زبان عربی، در ده بخش تدوین شده و حدود ۱۷۰۰ منبع دارد و در دو جلد به زبان فارسی نیز ترجمه شده‌است. نویسنده در این اثر کوشیده‌است سیره مکتوب پیامبر اکرم (ص) را از اخبار ضعیف بپیراید و با نقد و بررسی آنچه در منابع پیشین سیره گرد آمده، تاریخی مبتنی بر اخبار صحیح بنگارد. جعفر مرتضی عاملی با نگاه خاص و شیعی خود به سیره و تاریخ پیامبر (ص) و با بهره‌گیری از منابع فراوانی از فریقین (۱۶۸۳ کتاب) به بازسازی سیره نبوی پرداخته‌است. مجلدات اولیه این کتاب، ابتدا در سال ۱۳۶۱ش توسط انتشارات اسلامی منتشر شد و انتشار آن در سال‌های بعد ادامه یافت. این کتاب یک بار نیز عنوان کتاب سال جمهوری اسلامی ایران را به دست آورد.
این کتاب توسط محمد سپهری در دوازده مجلد به فارسی ترجمه و تلخیص شد. اما، وی به نسخه ترجمه شده کتاب معترض شد و اظهار داشت اجازه ترجمه را به کسی نداده‌است. کیفیت ترجمه کتاب به قدری نامناسب بود که وی اعلام کرد راضی به انتساب نسخه ترجمه شده، به خود نمی‌باشد. وی این گونه ترجمه و تلخیص را منشا تحریف تاریخ دانست.
الصحیح من سیره الامام علی علیه السلام : این کتاب که نام دیگرش «المرتضی من سیره المرتضی» است در ۵۳ جلد که در سال ۱۳۹۴ در قم چاپ شده‌است.
ماساه الزهرا علیها السلام: این کتاب درباره حوادث دوره پایانی زندگی فاطمه (س) دختر پیامبر اکرم (ص). نویسنده در این کتاب تلاش کرده به شبهاتی که در سال‌های اخیر درباره حوادث اواخر زندگی فاطمه زهرا (س) و شهادت آن مطرح گشته، پاسخ دهد. آن گونه که در ترجمه فارسی کتاب آمده، این کتاب در پاسخ به شبهات سید محمدحسین فضل‌الله نوشته شده‌است کتاب با عنوان رنج‌های زهرا (س) به فارسی ترجمه شده‌است.
کتاب الصحیح من سیره النبی
الصحیح من سیره الامام علی (ع)
ابوذر لا اشتراکیه… ولا مزدکیه…؛
احیوا امرنا؛
افلا تذکرون! (حوارات فی الدین والعقیده)؛
الامام علی والنبی یوشع (تاریخ یعید نفسه)؛
الجزیره الخضراء و مثلث برمودا؛
الحیاه السیاسیه للامام الجواد (ع)؛
الحیاه السیاسیه للامام الحسن (ع)؛
الحیاه السیاسه للامام الرضا (ع)؛
الزواج الموقت فی الاسلام «المتعه» (دراسه وتحلیل)؛
الشهاده الثالثه فی الاذان والاقامه (شبهات و ردود)؛
المواسم والمراسم؛
الولایه التشریعیه؛
اهل البیت فی آیه التطهیر (دراسه وتحلیل)؛
حدیث الافک؛
رد الشمس لعلی (ع)؛
ظلامه ابی طالب (ع) (تاریخ و نقد)؛
ظلامه‌ام کلثوم (تحقیق و دراسه)؛
علی (ع) والخوارج (تاریخ و دراسه)؛
الغدیر والمعارضون او عواصف علی ضفاف الغدیر؛
کربلا فوق الشبهات (حدیث عن التشکیک والمشککین)؛
لست بفوق ان اخطی من کلام علی (ع)؛
مختصر و مفید (اسئله و اجوبه فی الدین و العقیده)؛
مراسم عاشوراء (شبهات و ردود)؛
موقف علی فی الحدیبیه؛
سیره الحسین (ع) فی الحدیث و التاریخ؛
میزان الحق.