داریوش بوربور

داریوش بوربور (لاتین Dariush Borbor، زاده تهران، ۷ اردیبهشت ۱۳۱۳) معمار، شهرساز، طراح، مجسمه‌ساز، نقاش، پژوهشگر و نویسنده ایرانی است.
در سال ۱۳۴۳ دفتر مهندسی خود را بنام «مهندسین مشاور بوربور» بنیان‌گذاری نمود، و از بدو شروع به کار حرفه‌ای، سبک نوین معماری وی مورد توجه صاحب نظران برجسته بین‌المللی قرار گرفت: آنتونی کرافت (Anthony Krafft) تحلیلگر معروف معماری سوئیسی از او به عنوان «یکی از پیشگامان معماری مدرن که احتمالا درراه بوجود آوردن سبک معماری قرن بیستم ایرانی است» نام برد. همچنین میشل راگون (Michel Ragon) نویسنده فرانسوی اثر گذار در هنر و معماری (۱۳۵۲) از او بعنوان «معمار در جستجوی سبک معماری مدرن ایرانی» سخن گفت. در سال ۱۳۵۵، «موسسه Sphere Iran» را بمنظور تدوین طرح جامع محیط زیست منسجم کشور ایران تاسیس نمود، و در سال ۱۳۶۱، به همت و مدیریت وی «پژوهشگاه و کتابخانه مطالعات ایرانشناسی»، بنیانگذاری شد.
اکثرا از بوربور به عنوان فردی پیشکسوت و تاثیرگذار در معماری و شهرسازی مدرن قرن بیستم ایران یاد می‌کنند، و وی را آغاز کننده شهرسازی مدرن ایران می‌دانند، بسی او را «پدر شهرسازی نوین ایران» می‌خوانند، و فردی بنیادین در تاسیس و تحول شورای عالی شهرسازی (۱۳۴۵) به حساب می‌آورند.
داریوش بوربور برنده تعداد زیاد جوایز بین‌المللی و ملی می‌باشد، منجمله جایزه بین‌المللی مرکور طلا (Gold Mercury International Award) از ایتالیا، ۱۳۵۴؛ عطیه ویژه جهت طراحی و نظارت در ساخت مجموعه تجاری بازار رضا در مشهد، ۱۳۵۶؛ و جایزه «پنجاه آرشیتکت برجسته جهان» (Fifty Outstanding Achitects of the World) در دومین همایش و نمایشگاه بین الملی آثار معماران برجسته دنیا در بلگراد، ۱۳۶۷.
تحصیلات
داریوش بوربور دوره آموزش ابتدائی خود را در ایران طی کرد و در سن سیزده سالگی (۱۳۲۶) به‌منظور ادامه‌ی تحصیلات عازم انگلستان شد و پس از دریافت دیپلم عمومی از دانشگاه کمبریج انگلستان (۱۳۳۱)، موفق به اخذ لیسانس آرشیتکتور (۱۳۳۰) و فوق لیسانس شهرسازی (۱۳۳۱) از دانشگاه لیورپول گردید؛ سپس راهی سوئیس شد و دکترای خود را (۱۳۳۳) در رشته معماری نقاط گرم و خشک زیر نظر استاد بنام فرانسوی پروفسور اوژن بودوئن (Eugène Beaudouin) از دانشگاه ژنو دریافت نمود.
تهران، ۱۳۴۵، مراسم بازدید شاه و فرح از شورای عالی شهرسازی، با حضور هویذا (نخست‌وزیر)، بدیع (دبیرکل) ضیائی (سناتور)، ایرانپور، بوربور (مهندس مشاور معماری وشهرسازی)
مشهد، ۱۳۴۷، ارائه طرح نوسازی اطراف حرم حضرت رضا (ع) توسط دکتر داریوش بوربور، مهندس مشاور معماری و شهرسازی آستان قدس رضوی
فعالیتهای حرفه‌ای
فعالیتهای حرفه‌ای ۱۳۴۰–۱۳۳۸
در دوران گذراندن دکترا، بوربور با شهرساز بنام سوئیسی پروفسور آرنولد اوشل (Arnold Hoechel) و همچنین معماران نوآور فری و هونزیکر (Frei-Hunziker) همکاری داشت، منجمله اولین بولینگ تمام اتوماتیک اروپا در مرن (Meyrin) و همچنین در بیروت لبنان.
فعالیتهای حرفه‌ای ۱۳۵۷–۱۳۴۰
در سال ۱۳۴۰ بنا به دعوت شرکت ساختمانی ایران راه، که در آن زمان بزرگترین شرکت ساختمانی ایران بود، بوربور با سمت معاونت مدیر فنی به ایران بازمی‌گردد. در سال ۱۳۴۲ دفتر مهندسی خود را با نام «مهندسین مشاور بوربور» راه اندازی می‌کند. با مدیریت و پشتکار وی، شرکت در مدت زمان کوتاهی تبدیل به یک موسسه بزرگ مهندسی مشاور شده و رشته‌های معماری، طراحی داخلی، شهرسازی، محیط زیست، مهندسی سازه، تاسیسات، برق، برآورد و متره را در داخل تشکیلات اداری خود بوجود میاورد، و هم‌زمان به راه اندازی و تاسیس چند ین شعبه در شهرهای مختلف ایران می‌پردازد.
فعالیتهای حرفه‌ای ۱۳۷۰–۱۳۵۷
چند ماه قبل از انقلاب ۱۳۵۷ ایران، بوربور جهت بنیانگذاری شرکت بین‌المللی مدیریت خدمات مهندسی، بنام Borbor International Management Consultants عازم پاریس فرانسه می‌گردد. فعالیتهای این شرکت ارائه خدمات مشاوره مدیریت مهندسی و اطلاع‌رسانی فنی در امور ساختمانی را در بر می‌گرفت. شش سال بعد (۱۳۶۳) راهی لس آنجلس کالیفرنیا می‌شود و به کار مشاوره معماری ادامه می‌دهد، و ضمنا به پژوهش‌های ایرانشناسی می‌پردازد.
فعالیتهای حرفه‌ای ۱۳۷۰ تا به حال
بوربور در سال ۱۳۷۰ به ایران بازمی‌گردد و «پژوهشکده و کتابخانه مطالعات ایرانشناسی» را بصورت موسسه خصوصی مستقل، غیر سیاسی و غیردولتی و با تاکید خاص بر تحقیقات در رشته‌های بکر و نو، بنیان‌گذاری می‌نماید.
جوایز و افتخارات
۱۳۳۷، جایزه «Architects Journal Working Drawings» - لندن، انگلستان.
۱۳۳۸، جایزه اول، طرح ایده برای منطقه‌ای در شهر لیورپول، دانشکده شهرسازی دانشگاه لیورپول، انگلستان.
۱۳۴۴، جایزه اول، طرح پاویلیون ایران (The Persian Pavilion)، لس آنجلس، کالیفرنیا.
۱۳۵۴، جایزه مرکور طلا بین‌المللی (Gold Mercury International Award) رم، ایتالیا.
۱۳۵۵، جایزه اول مرکز مجموعه تجاری بازار رضا، مشهد.
۱۳۵۶، جایزه مرکز استراحتی - تفریحی شرکت ملی نفت ایران، محمودآباد، کرانه بحر خزر.
۱۳۵۶، جایزه اول نماد شهر مشهد.
۱۳۵۷، عطیه ویژه، جهت طراحی و نظارت در ساخت مجموعه تجاری بازار رضا، مشهد.
۱۳۶۷، جایزه «پنجاه آرشیتکت برجسته جهان» (Fifty Outstanding Achitects of the World) در دومین همایش و نمایشگاه بین الملی آثار معماران برجسته دنیا در بلگراد.
سال ۱۳۴۷، عکس هوائی از ماکت طرح نوسازی اطراف حرم مطهر حضرت رضا (ع)
خلاصه آثار و تالیفات
معماری
۱۳۴۶، مرکز ورزشی و تفریحی قصر یخ، تهران.
۱۳۵۰، نماد شهر مشهد (تخریب در سال ۱۳۸۶).
۱۳۵۵، موزه و کتابخانه آستان قدس رضوی، مشهد.
طرحهای جامع شهری و منطقه‌ای
۱۳۴۳–۱۳۴۶، طرح جامع منطقه نوشهر-چالوس.
۱۳۴۴–۱۳۴۵، طرح جامع سراسری کرانه بحر خزر.
۱۳۴۹–۱۳۵۳، طرح جامع منطقه آبادان-خرمشهر.
طرحهای شهرسازی، فضای سبز و محیط زیست
۱۳۴۷، طرح نوسازی اطراف حرم مطهر حضرت امام رضا (ع)، مشهد.
۱۳۴۷، طرح نوسازی شهر زلزله زده کاخک (با همکاری دفتر فنی وزارت کشور).
۱۳۵۶، مرکز تجاری بازار رضا، مشهد.
۱۳۵۷، پیشنهاد تدوین طرح جامع محیط زیست منسجم کشور ایران.
تالیفات
مدخل «تاثیرگذاری باغهای ایرانی بر تزئینات دوران اسلامی» (The Influence of Persian Gardens on Islamic Decoration) در Architecture Formes Fonctions، ج ۱۴، لوزان، سوئیس، ۱۹۶۸، صص ۸۴–۹۱.
داریوش بوربور، نوسازی اطراف حرم حضرت رضا مشهدD. Bourbour Borbor,Projet de Rénovation de Haram Hazrat-e-Reza à Meched، نشر هنر و معماری، تهران، ۱۹۷۲.
مدخل «ایران» (Iran) در دانشنامه بین‌المللی شهرسازی، نیویورک، ۱۹۷۴، صص ۵۵۳–۵۶۷.
مدخل «قلعه بوربور» (Burbur Castle) در دانشنامه ایرانیکا، نیویورک، ۲۰۱۳.
مدخل «علی بوربور» (ʿAli Burbur) در دانشنامه ایرانیکا، نیویورک، ۲۰۱۳.
مدخل «ایل بوربور» (Burbur Tribe) در دانشنامه ایرانیکا، نیویورک، ۲۰۱۴.
مدخل «اسماعیل خان بوربور» (Esmāʿil khan Burbur) در دانشنامه ایرانیکا، نیویورک، ۲۰۱۴.
مدخل (The Role of the King of Kings: An Interpretation in Historiography) در In Quest of Identity: Studies on the Persianate World، ورشو، لهستان، ۲۰۱۵، صص ۱۳–۳۹.
داریوش بوربور، داریوش بوربور مجموعه مقالات، سخنرانی‌ها و مصاحبه‌ها ۱۳۳۳-۱۳۹۷،نشر سحاب، تهران، ۱۳۹۷.