محمدباقر محمودی

آیت‌الله محمدباقر محمودی معروف به علامه محمودی (زاده ۱۳۰۲ در علامرودشت - درگذشته ۱۳۸۵ در قم) از محققان پرتلاش عرصه دین‌پژوهی و از محدثان مشهور شیعه در قرن پانزدهم قمری است که طی سال‌ها تحقیق و پژوهش حول نهج‌البلاغه و مناقب اهل بیت آثار فراوانی به جامعه علمی فرهنگی ارائه نمود. وی مولف کتاب ۱۴ جلدی نهج‌السعاده فی مستدرک نهج‌البلاغه است که در سال ۱۳۷۷ به‌عنوان کتاب سال جمهوری اسلامی ایران و در سال ۱۳۷۹ به عنوان کتاب سال ولایت برگزیده شد.
زندگینامه
آیت‌الله محمدباقر محمودی در سال ۱۳۰۲ در علامرودشت از توابع شهرستان لامرد در جنوب استان فارس دیده به جهان گشود. وی تا سن ۱۹ سالگی در زادگاهش علامرودشت بود؛ و به دلیل علاقه شدید به علوم دینی در همان‌جا به کسب دانش پرداخت. سپس مصمم به تحصیل در نجف شد و به دلیل مشکلات مالی با پای پیاده خود را از علامرودشت به بوشهر رسانده از طریق دریا به آبادان رفته و سپس عازم کربلا و آنگاه نجف شد. وی در نجف از محضر اساتیدی همچون شیخ یوسف خراسانی، میرزا آقا اصطهباناتی، شیخ حسین حلی، سید عبدالاعلی سبزواری، سید محمود شاهرودی، میرزا حسن یزدی، میرزا باقر زنجانی، میرزا مهدی شیرازی، سید محسن حکیم و دیگر علما بهره‌مند گردید.
علامه محمودی پس از آزار و اخراج شیعیان ایرانی توسط حکومت صدام حسین در دهه ۵۰، از عراق به قم هجرت نمود و تا پایان عمر به تالیف و پژوهش در امور دینی مشغول بود. وی همچنین چندین بار به منظور چاپ کتاب‌های خود به بیروت مسافرت نمود.
در اسفندماه سال ۱۳۸۳ کنگره نکوداشت علامه محمودی از طرف خانه پژوهش قم با حضور علما و دانشمندان و اندیشمندان و فرهیختگان در قم برگزار گردید.
علامه محمودی در روز ۲۷ فروردین ماه ۱۳۸۵ ش مصادف با ۱۷ ربیع‌الاول ۱۴۲۷ ق، در سالروز ولادت محمد و جعفر بن محمد در وقت نماز ظهر درگذشت و پس از اقامه نماز بر پیکر ایشان توسط آیت‌الله صافی گلپایگانی، در حجره ۲۳ حرم فاطمه معصومه، مقبره شهید آیت‌الله مفتح به خاک سپرده شد.
کتاب «عشق و ایثار» حاوی مجموعه مقالاتی است که درباره کارنامه علمی و زندگی علامه محمودی به قلم تنی چند از نویسندگان و محققان به تحریر درآمده و ضمن بزرگداشتی که برای علامه محمودی در اسفندماه ۸۳ در قم برگزار شد توزیع گردید.
از آنجایی که استاد محمودی اساسا از منطقه فارس و به طور خاص از منطقه علامرودشت است، نخستین مقاله که عنوان مقدمه‌ای تفصیلی بر فصول اصلی کتاب را دارد، تاریخچه علامرودشت و دانشمندان و ادبای این دیار است. مقاله «موقعیت جغرافیایی و تاریخی بزرگان و دانشمندان علامرودشت» را آقای علی رفیعی علامرودشتی نوشته که خود از نویسندگان دائرهالمعارف بزرگ اسلامی و محققان کتابخانه آیت‌الله مرعشی نجفی و از اهالی علامرودشت است.
آثار
آثار علامه محمودی عموما درباره اهل بیت است. برخی درباره سخنان اهل بیت، برخی در زمینه تاریخ اهل بیت و پاره‌ای فضایل و مناقب آنان است. تاکنون ۳۳ عنوان از آثار تالیفی و تحقیقی وی در ۵۴ جلد منتشر شده است.
آثار تالیفی
نهج‌السعاده فی مستدرک نهج‌البلاغه (در ۱۴ جلد). این کتاب در سال ۱۳۷۷ شمسی کتاب سال جمهوری اسلامی و در سال ۱۳۷۹ کتاب سال ولایت شد.
عبرات‌المصطفین فی مقتل الحسین علیه‌السلام (۲ جلد)
زفرات الثقلین فی ماتم الحسین علیه‌السلام (۲ جلد)
سیر الی الله تعالی (درباره زندگی خود)
کشف الرمس عن حدیث رد الشمس
منیه الطالب فی مستدرک دیوان سید الاباطح ابی‌طالب
آثار تحقیقی و تصحیحی
۱- اسمی المناقب فی تهذیب اسنی المطالب فی مناقب الامام امیرالمومنین علی بن ابی طالب علیه‌السلام تالیف محمد جزری شافعی (۷۵۱–۸۳۳ ق)
۲- انساب الاشراف (ترجمه امیرالمومنین علیه‌السلام)، تالیف احمد بن یحیی بلاذری (قرن سوم هجری)
۳- انساب الاشراف (ترجمه الحسن و الحسین علیهماالسلام) تالیف بلاذری
۴- بحارالانوار (ج ۳۲ و ۳۴)
۵- ترجمه الامام علی بن ابی طالب علیه‌السلام من تاریخ مدینه دمشق، تالیف ابن عساکر (۴۹۹–۵۷۱ ق) (۳ جلد)
۶- ترجمه الامام الحسن علیه‌السلام من تاریخ مدینه دمشق، تالیف ابن عساکر.
۷- ترجمه الامام الحسین علیه السلام من تاریخ مدینه دمشق، تالیف ابن عساکر.
۸- ترجمه الامام زین العابدین و الامام الباقر علیهماالسلام من تاریخ مدینه دمشق، تالیف ابن عساکر.
۹- تفسیر آیه الموده، تالیف احمدبن محمد الخفاجی (۱۰۶۹ ق)
۱۰- جواهر المطالب فی مناقب الامام علی بن ابی طالب علیه‌السلام تالیف محمد ابن احمد الباعونی (۸۷۱ ق) (۲ جلد).
۱۱- خصائص امیرالمومنین علی بن ابی طالب علیه‌السلام، تالیف عبدالرحمان ابن شعیب النسائی (۳۰۳ ق)
۱۲- خصائص الوحی المبین، تالیف یحیی بن حسن الحلی معروف به ابن بطریق (۶۰۰ ق)
۱۳- دیوان شیخ الاباطح ابی طالب، به روایت ابوهفان مهزمی (۲۵۷ ق)
۱۴- الرد علی المتعصب العنید، تالیف ابن الجوزی (۵۹۷ ق)
۱۵- مناقب الامام امیرالمومنین علی بن ابی طالب علیه‌السلام من الریاض النضره، تالیف محب‌الدین طبری (۶۹۴ ق)
۱۶- الروض النزیه فی الاحادیث التی رواها ابوطالب عن ابن اخیه، تالیف ابن طولون دمشقی (۹۵۳ ق)
۱۷- زین الفتی فی شرح سوره هل اتی (۲ جلد)، تالیف احمدبن محمد عاصمی (قرن ۴)
۱۸- شواهد التنزیل (۳ جلد)، تالیف حاکم حسکانی (قرن ۵).
۱۹- فرائد السمطین فی فضائل المرتضی و البتول و السبطین، تالیف حموئی (۶۴۴–۷۳۰ ق) (۲ جلد).
۲۰- فضائل شهر رجب، تالیف حاکم حسکانی (قرن ۳).
۲۱- کتاب الاربعین عن الاربعین فی فضائل علی امیرالمومنین علیه‌السلام، تالیف عبدالرحمان بن احمد خزاعی (قرن ۵).
۲۲- محاسن الازهار فی مناقب امام الابرار، تالیف احمدبن محلی (۶۵۲ ق)
۲۳- المعیار و الموازنه، تالیف محمدبن عبدالله اسکافی (۲۴۰ ق)
۲۴- مقتل الامام امیرالمومنین علیه السلام، تالیف ابن ابی‌الدنیا (۲۰۸–۲۸۱ ق)
۲۵- مناقب الامام امیرالمومنین علی بن ابی طالب علیه‌السلام، تالیف محمدبن سلیمان کوفی (قرن ۳ و ۴) (۲ جلد).
۲۶- النور المشتعل فیما نزل من القرآن فی علی علیه‌السلام، تالیف ابونعیم اصفهانی (۳۳۴ ۴۳۰ ق)
۲۷- نزهه الابصار و محاسن الآثار، تالیف علی بن مهدی مامطیری طبری (قرن ۴).