تورخان خدیجه سلطان

تورخان خدیجه سلطان، اولین خاصگی سلطان و دومین همسر محبوب سلطان ابراهیم یکم و هم‌چنین والده سلطان و نایب‌السلطنه فرزندش، سلطان محمد چهارم بود. تورخان سلطان، آخرین زن قدرتمند دوره سلطنت زنان بود.
تورخان و مادر همسرش ماه‌پیکر کوسم سلطان، تنها دو زن در تاریخ امپراتوری عثمانی بودند که رسما با داشتن سمت نایب السلطنه، کنترل زیادی بر روی دولت عثمانی داشتند.
در تاریخ امپراتوری عثمانی، تنها تورخان خدیجه سلطان و مادر همسرش ماه‌پیکرکوسم سلطان بودند که قانونا قدرت را به صورت مساوی با سلطان عثمانی به اشتراک داشتند. اما تورخان قدرت خود را به وزیر اعظم منتقل کرد و این وضعیت او را به عنوان یکی از مهم‌ترین چهره‌های شاخص در دوران معروف به سلطنت زنان مبدل کرد. تورخان یکی از قدرتمندترین زنان در تاریخ عثمانی بود. تورخان حتی در سال ۱۶۴۷ با تحریک ابراهیم یکم توانست کوسم سلطان را تبعید کند. تورخان خدیجه سلطان در سال ۱۶۵۱ توانست با تحریک پسرش کوسم سلطان را به قتل برساند. اوج قدرت وی از سال ۱۶۵۱ تا ۱۶۶۲ است (از زمان مرگ کوسم سلطان به مدت ۱۰ سال). تورخان سلطان و عروسش رابعه گلنوش سلطان آخرین زنان قدرتمند در تاریخ عثمانی بودند.
زندگی‌نامه
تورخان، که نام اصلی‌اش نادیا بود در سال ۱۶۲۷ در یکی از روستاهای روسیه متولد شد به احتمال زیاد دارای اصالتی روسی بوده که در یکی از حملات تاتارها از اسلاوی در سال ۱۶۴۰ دستگیر و به بردگی گرفته شد. او در سن ۱۲ سالگی به عنوان هدیه‌ای از خان کریمه، به کوسم سلطان مادر ابراهیم یکم، به استانبول فرستاده شد.
خاصگی سلطان
کوسم سلطان خود او را تربیت کرد و به او نام تورخان داد و سپس وی را به پسر خود سلطان ابراهیم یکم تقدیم کرد. تورخان در ژانویه سال ۱۶۴۲ اولین فرزند خود محمد چهارم را به دنیا آورد و به مقام اولین خاصگی ابراهیم یکم رسید، البته اینکه شاهزاده او ولیعهد سلطنت بود مقام او را بالاتر می‌برد. سلطان ابراهیم تورخان را دوست داشت و به او لقب خاصگی برتر داد.
تورخان سلطان از سال ۱۶۴۲ تا ۱۶۴۶ محبوب‌ترین خاصگی سلطان ابراهیم بود و در این سال هماشاه سلطان وارد حرم شد و به عقد سلطان ابراهیم درآمد و مقام تورخان سلطان از اولین خاصگی و همسر به مقام دومین خاصگی و همسر رسید اما به این دلیل که او مادر شاهزاده ارشد سلطان بود همواره مورد محبت ابراهیم و کوسم سلطان بود اما در این دوره دارای رقیبان زیادی همچون هماشاه سلطان، دلآشوب سلطان و معزز سلطان بود.
والده سلطان
تورخان سلطان پس از بر کناری همسرش سلطان ابراهیم از سلطنت با کمک مادر همسرش کوسم والده سلطان فرزندش سلطان محمد چهارم را به سلطنت رساند، اما وی نتوانست نایب السلطنه شود و تنها به او لقب والده صغیر داده شد و به کوسم سلطان لقب والده کبیر داده شد و به دلیل تجربه بیشترش نایب‌السلطنه شد. این امر موجب دشمنی میان دو والده سلطان شد، کوسم سلطان تصمیم گرفت که نوه‌اش را از سلطنت برکنار کند یا اینکه او را مسموم کند، اما یکی از خاتون‌های حرم به‌نام ملک خاتون، تورخان سلطان را از این توطئه باخبر ساخت و تورخان مانع این اتفاق شد. سرانجام کوسم سلطان درسال ۱۶۵۱ شورشی برپا کرد تا محمد چهارم را برکنار کند. او دراین شورش تحت حمایت سپاه ینی‌چری بود، تورخان سلطان از پشتیبانی، وزیر اعظم و شیخ‌السلام و خواجه‌های حرم‌سرا برخوردار بود و درآخر کوسم سلطان به‌دست خواجه‌های حرم و با پرده‌های حرم‌سرا کشته شد و تورخان نایب‌السلطنه فرزندش شد.
نایب السلطنه و والده سلطان
تورخان خدیجه سلطان، از سال ۱۶۵۱ تا سال ۱۶۵۶ به‌مدت ۵ سال در راس قدرت و نایب‌السلطنه پسرش بود، اما تورخان در این مدت نتوانست مانند کوسم سلطان حکومت عثمانی را به‌خوبی اداره کند، به همین دلیل در سال ۱۵۵۶ قدرتش را به وزیر اعظم کوپرلو محمد پاشا منتقل کرد سپس به ادرنه رفت. تورخان والده سلطان تا سال ۱۶۶۲ قدرت بسیار زیادی داشت، او به‌مدت ۳۵ سال از زمان کشته شدن ابراهیم یکم به مدت ۳۵ سال والده سلطان بسیار قدرتمند بود. تورخان سلطان سلطنتش را ازسال ۱۶۴۸ آغاز کرد و درسال ۱۶۶۲ به پایان رسید.
آثار
تورخان سلطان در سال ۱۶۵۸ دستور ساخت و ساز و کامل کردن مسجد ینی والده والده را که از زمان محمد سوم به مدت ۵۵ سال رها شده بود را صادر کرد البته اصل این بنا به فرمان صفیه سلطان پایه‌گذاری شده بود. او همچنین دو برج بسیار بزرگ در مرزهای عثمانی ساخت که مانع هجوم دشمنان سرزمین‌های عثمانی شود. او برای ساخت این بناها بخش عظیمی از ثروت خود را خرج کرد. تورخان به مدت ۳۵ سال از زمان مرگ همسرش والده سلطان قدرتمند پسرش بود.
فرزندان
سلطان محمد چهارم، (متولد استانبول ۱۶۴۲ – مرگ ادیرنه ۱۶۹۳ در آرامگاه والده تورخان در مسجد جدید دفن گردید) او نوزدهمین سلطان امپراتوری عثمانی بود که از سال ۱۶۴۸ تا ۱۶۸۷ به مدت ۳۹ سلطنت کرد.
گوهرخان سلطان (متولد استانبول ۱۶۴۳ – مرگ ادرنه ۱۶۹۴ در مسجد شاهزاده دفن شد) وی درسال ۱۶۴۶ با داماد جعفر پاشا ازدواج کرد و سپس درسال ۱۶۶۰ با چاووش‌زاده محمد پاشا ازدواج کرد و برای آخرین بار درسال ۱۶۹۲ با دریاسالار یوسف پاشا ازدواج کرد.
بیخان سلطان (متولد استانبول ۱۶۴۵ – مرگ استانبول ۱۷۰۰ در مسجد سلیمانیه دفن شد) درسال ۱۶۴۷ با هزارپاره احمد پاشا ازدواج کرد و سپس درسال ۱۶۶۰ با اوزان ابراهیم پاشا ازدواج کرد و برای آخرین بار درسال ۱۶۹۰ با بیکلی مصطفی پاشا ازدواج کرد.
مرگ
تورخان خدیجه سلطان در سال ۱۶۸۳ در سن ۵۵ سالگی در استانبول درگذشت و در مسجد ینی والده دفن گردید.
والده پیشین:کوسم سلطان
تورخان سلطان دولتلو عصمتلو عالیت الشان حضرت تورخان خدیجه والده سلطان والده سلطان امپراتوری عثمانی
۲ سپتامبر ۱۶۵۱ تا ۴ اگوست ۱۶۸۳
والده پسین: دل‌آشوب سلطان
خاصگی پیشین:عایشه سلطان
تورخان سلطان دولتلو عصمتلو عالیت الشان حضرت تورخان خدیجه خاصگی سلطان خاصگی سلطان امپراتوری عثمانی
۱۶۴۲–۱۶۴۸
خاصگی پسین: هماشاه سلطان
نایبه پیشین:کوسم سلطان
تورخان سلطان دولتلو عصمتلو عالیت الشان حضرت تورخان خدیجه والده سلطان نایب السلطنه امپراتوری عثمانی
۱۶۵۱–۱۶۵۶
نایبه پسین: -