کوه شاه

کوه شاه نام کوهی با ارتفاع قله ۴۳۵۱ متر است که در شهرستان بافت در استان کرمان واقع شده‌است.
این کوهستان از قدیمی‌ترین مناطق حفاظت شده‌ی کشور بوده است. حفاظت از باشندگان کمیاب این کوهستان به دست قرق‌چیان شاهنشاهی در دوران صفوی و قاجار صورت می‌گرفته که در پایان پادشاهی قاجار بصورت منطقه‌ای آزاد رها شده است ؛ چندین سنگ نوشته نیز در خصوص حدود قرق و توصیف شکار در ارتفاعات تخت شاهزاده به یادگار مانده‌است ؛ که آخرین آن مربوط به زمان حکومت ناصرالدین شاه قاجار است که به دست قرق چی هنرمند لاله زاری با خطی خوش بر روی تخته سنگی کنده کاری شده‌است. از قله‌های شاخص کوه شاه می‌توان به قله کله ماری با ارتفاع ۴۱۸۰متر در شمال، قله ۴۴۰۲متری تخت عبدالبیگی (برزانتی) در شرق و قله کله برفی به بلندای ۴۳۹۱متر در غرب، که با داشتن نیمرخی مخروطی و ارتفاع نسبی زیاد نسبت به دیگر بلندی‌های پیرامون تشبیه به شاهی ایستاده در میان کوه‌های کرمان شده‌است.
موقعیت جغرافیایی
کوه شاه در ۱۲ کیلومتری شمال شرقی شهر بافت و در استان کرمان قرار گرفته‌است.
شهر بافت در استان کرمان نزدیک‌ترین ناحیه‌ی شهری به این منطقه است. از جبهه شمالی این کوه مشرف به روستاهای لاله زار و هراران و در جبهه جنوبی نیز این کوه مشرف به روستای تلخه چار و بنگان است.
منظره زمستانی کوه شاه از روستای کیسکان
مسیرهای صعود
با توجه به ارتباط کوه شاه با کوه‌های اطراف، برای رسیدن به آن راه‌های بسیاری وجود دارد. مسیرهای رایج صعود به کوه شاه را می‌توان به دو مسیر کوهپیمایی جنوبی که از روستای تلخه چار می‌گذرد و یک مسیر کوهنوردی شمالی که به دهنه یورتی معروف است و از روستای لاله زار قابل دسترسی است، تقسیم‌بندی کرد.
مسیر جبهه جنوبی؛ این مسیر کوهپیمایی که از دره شمالی روستای تلخه چار آغاز می‌شود و با گذر از آبشارها و درختان به هم تنیده بید به چمن زارو چشمه‌ی جوچار می‌رسد و از سمت مشرق به قله غربی کوه شاه می‌رسد.
مسیر جبهه شمالی؛ این مسیر تاریخی کوهپیمایی که با شیبی ملایم از دریاچه لاله زار آغاز می‌شود و با گذر از دهنه یورتی و چمنزارهای با طراوت اطراف رودخانه لاله زار به چمنزار تخت شاهزاده رسیده و در انتها از سمت غرب به قله لوگر می‌رسد؛ این مسیر ساده‌ترین مسیر صعود به قله است.
زمین‌شناسی
ساختار کلی کوه شاه شامل یک توده عظیم باتولیتی است که از سیه بنوییه شروع و در جهت شمال تا چهرن و هراران ادامه دارد و در غرب تا خوشکار و در جنوب تا تلخه چار و قنات مروان ادامه یافته‌است. در حقیقت می‌توان گفت که در اوائل پلیوسن با هجوم ماگما به زیر این کوهستان و گرم شدن آبهای موجود درز و شکافها و خلل و فرج و فضاهای خالی سنگ‌های آذرین نفوذی، خروجی و پیروکلاستیک یک سیستم گرمابی بسیار نیرومند در این نواحی بوجود آمده و با ادامه حرکت دیاپیری ماگمای مذکور شکستگیهایی در پوسته جامد این نواحی بوجود آمده و محلولهای گرمابی از طریق این شکستگیها آزاد شده و تمامی پیکره‌های سنگی قبل از خود را تحت تاثیر خود قرار داده‌است. این دگرسانی کنترل تکتونیکی داشته و تقریبا در تمامی بخش‌های آن هجوم محلولهای گرمابی به سنگ‌ها از طریق سیستم شکستگی‌ها صورت گرفته‌است. دگرسانی گرمابی منطقه پانگین، براحمد، قنات مروان و چهرن بخش‌هایی از آن است. ماگمای مذکور در بعضی مناطق خارج از نقشه، مانند کوه بیدخان و کوه مزاحم تظاهرات وسیع آتشفشانی داشته و در برخی نقاط دیگر به صورت گنبدها و توده‌های نفوذی کوچک متبلور شده‌است. این واقعه یکی از جوانترین حوادث اصلی منطقه می‌باشد و دگرسان‌های مختلفی را ایجاد کرده‌است.
معادن
کانسارهای کوه شاه شامل کربناتهای کلسیم منیزیم و آهن که به صورت رگه‌هایی موازی در امتداد زون دگرسانی و سولفورهای مس روی سرب و آهن در اعماق زمین و رگه‌های کم وسعتی از کانی‌های پرعیار سرب و آهن است. به واسطه وجود این کانسارها فعالیت‌های کوچک و بزرگی در خصوص کشف و تخمین ذخایر این معادن صورت گرفته‌است. از جمله این معادن می‌توان به معدن مس لاله زار، معدن سرب قنات مروان و معدن آهن تلخه چار اشاره کرد که به دلیل حجم اندک ذخایر، عدم صرفه اقتصادی، و تخریب شدید محیط زیست که به خاطر وجود رگه‌های پر عیار در عمق زمین و در ارتفاع زیاد است، فعالیت این معادن متوقف شده‌است. یکی از مخرب‌ترین فعالیت‌های معدنی در کوه شاه معدن تلخه چار است که با قرارگیری در ارتفاع نزدیک به چهارهزار متر و در سرچشمه رودخانه تلخه چار ویرانی عظیم و زخم بزرگی بر پیکر کوه شاه بر جای گذاشته‌است. خوشبختانه با دلسوزی کوهپایه نشینان کوه شاه در سال نود و دو با برگزاری مراسمی با حضور کوهنوردانی از سراسر کشور و مردم روستاهای مجاور با امضای توماری به فعالیت این معدن اعتراض شد و در پی آن فعالیت این معدن متوقف و مجوز آن لغو شد.
رودها
کوه شاه که برف گیرترین بلندی جنوب کشور است؛ سرچشمه دو رودخانه بزرگ است، رود لاله زار که در دامنه شمالی جاری است و به دشت بردسیر می‌ریزد و هلیل رود که از چندین سرشاخه در دامنه‌های غربی و جنوبی کوه شاه تغذیه می‌شود؛ در ادامه جریان خود با گذر از سد بافت و سیراب کردن باغ‌ها و مزارع آن مسیر خود را به سمت جیرفت طی می‌کند و در منطقه فیروزآباد دشتاب با رودخانه زردشت یکی شده و به سد جیرفت می‌ریزد؛ هلیل بزرگ اکنون به دلیل مصرف غیراصولی در پشت سد جیرفت به پایان خط رسیده و تنها در مواقع سیلابی راه خود را به سوی مقصد خود، تالاب جازموریان ادامه می‌دهد.