عملیات نمسیس

عملیات نمسیس (به ارمنی   - به انگلیسی Operation Nemesis)، یک عملیات مخفی بود که برخی اعضاء برجسته فدراسیون انقلابی ارمنی، حکم مرگ رهبران سیاسی دولت عثمانی را به اجرا درآوردند. آنان نقش فعالی در برنامه‌ریزی و دستور صدور قتل‌عام ارمنی‌ها داشته و از سوی دادگاه‌های نظامی ترکی سالهای ۱۹۱۹ تا ۱۹۲۰ محاکمه شده بودند. این عملیات که به عنوان عملیات نمسیس شناخته شد برای تعقیب چنین رهبرانی در سطح جهان ادامه یافت و حد اقل ده نفر از این رهبران که چهار نفر از آنان رهبران سیاسی جمهوری دمکراتیک آذربایجان که مسئولین قتل‌عام ارمنی‌های باکو بودند کشته شدند.
پیش زمینه
بعد از پیروزی نیروهای متفقین در جنگ جهانی اول؛ دولت ترکیه عثمانی به منزله متحد آلمان نازی اقدام به امضای متارکه مودروس کرد. حکومت عثمانی، به سرکردگی حزب ترک‌های جوان، به طور کامل ساقط شد. دولت مغلوب عثمانی، که در اکتبر ۱۹۱۸ تسلیم متفقین شد، از یک سو از ترس اینکه مبادا شرایط سهمگین‌تر و سنگین‌تری از سوی دول فاتح بر امپراتوری تحمیل شود و از سوی دیگر برای فرونشاندن خشم متفقین و ایجاد وجهی مطلوبتر در دنیا اقدام به برپایی محاکمه عاملان ترک جنایات جنگی کرد. پس از جنگ جهانی اول بسیاری از این افراد توسط خود مقامات ترک محاکمه و مجرم شناخته شدند ولی به کیفر نرسیدند.
عملیات
ایکدام، در ۴ نوامبر ۱۹۱۸ میلادی، اعلام نمود که سه پاشای دولت عثمانی (جمال، طلعت و انور) از کشور گریختند.
برخی اعضاء برجسته فدراسیون انقلابی ارمنی، حکم مرگ رهبران سیاسی دولت عثمانی را به اجرا درآوردند. آنان نقش فعالی در برنامه‌ریزی و دستور صدور قتل‌عام ارمنی‌ها داشته و از سوی دادگاه‌های نظامی ترکی سالهای ۱۹۱۹ تا ۱۹۲۰ محاکمه شده بودند. این عملیات که به عنوان عملیات نمسیس شناخته شد برای تعقیب چنین رهبرانی در سطح جهان ادامه یافت. رهبری عملیات بر عهده شاهان ناتالی و آرمن گارو بود. نام عملیات (نمسیس) از الهه اساطیر یونان گرفته شده‌است.
فهرست
تاریخ
هدف
مکان
اجرای حکم مرگ
توصیف
۳۱ مه، ۱۹۲۰
135x135px نصیب یوسف بی
باکو
وزیر امور آموزش و پرورش و مذهبی جمهوری دمکراتیک آذربایجان که یکی از مصوبین قتل‌عام ارمنی‌های باکو بود.
۱۹ ژوئن، ۱۹۲۰
135x135pxفتحعلی‌خان خویسکی
تفلیس، گرجستان
اجرای حکم مرگ توسط آرام یرگانیان
اولین نخست وزیر جمهوری دمکراتیک آذربایجان و وزیر ۳ کابینه
۱۹ ژوئیه، ۱۹۲۰
138x138pxحسن بیگ آغایف
تفلیس، گرجستان
اجرای حکم مرگ توسط آرام یرگانیان
معاون رئیس مجلس ملی جمهوری دمکراتیک آذربایجان یکی از مصوبین قتل‌عام ارمنی‌های باکو بود.
۱۵ مارس، ۱۹۲۱
97x97pxطلعت پاشا
برلین، آلمان
135x135px اجرای حکم مرگ توسط سوقومون تهلیریان
یکی از رهبران حزب اتحاد و ترقی و وزیر امور داخلی و در نهایت در سال ۱۹۱۸ میلادی به مقام نخست وزیری دولت عثمانی نایل گشت.
۱۸ ژوئیه، ۱۹۲۱
128x128pxبهبود خان جوانشیر
قسطنطنیه، ترکیه
120x120px اجرای حکم مرگ توسط میساک تورلاکیان
وزیر امور داخلی جمهوری دمکراتیک آذربایجان و معاون وزیر تجارت و صنعت.
۵ دسامبر، ۱۹۲۱
120x120pxسعید حلیم پاشا
رم، ایتالیا
97x97px اجرای حکم مرگ توسط آرشاویر شیراکیان
وزیر امپراتوری عثمانی
۱۷ آوریل، ۱۹۲۲
جمال عزمی
برلین، آلمان
97x97px اجرای حکم مرگ توسط آرشاویر شیراکیان و آرام یرگانیان
سیاستمدار عثمانی و فرماندار ولایت ترابزون در طول جنگ جهانی اول و سال‌های پایانی امپراتوری عثمانی بود. او به عنوان «قصاب ترابزون» شناخته شده بود. او ۱۵۰۰۰ زن و کودک ارمنی شهر ترابزون را در دریا غرق یا زنده زنده سوزاند.
۱۷ آوریل، ۱۹۲۲
137x137pxبهاتین شکیر
برلین، آلمان
97x97px اجرای حکم مرگ توسط آرشاویر شیراکیان و آرام یرگانیان
یکی از رهبران اصلی حزب اتحاد و ترقی
۲۲ ژوئیه، ۱۹۲۲
132x132pxجمال پاشا
تفلیس، گرجستان
اجرای حکم مرگ توسط «پطروس‌تر-بوغوسیان»، «آرتاشس گورکیان» و «استپان دزاقیگیان»
فرمانده نیروی دریایی امپراتوری عثمانی و فرمانروای شامات (سوریه و لبنان) در آغاز شورش اعراب در زمان جنگ جهانی اول و همچنین شهردار استانبول بود.
۴ آگوست، ۱۹۲۲
137x137pxاسماعیل انور
تاجیکستان
97x97px اجرای حکم مرگ توسط هاکوپ ملکومیان
از فرماندهان رده بالای ارتش عثمانی و رهبر قیام ترکان جوان بود. او فرماندهی کل ارتش عثمانی را هم در جنگ بالکان و هم در جنگ جهانی اول بر عهده داشت.
ترور خائنین
تاریخ
هدف
مکان
اجرای حکم مرگ
توصیف
۱۹۲۰
هاروتیون مکرتچیان
قسطنطنیه
سوقومون تهلیریان
رئیس پلیس مخفی دولت عثمانی بود.
۲۷ مارس، ۱۹۲۰
واهه یسائیان
قسطنطنیه
آرشاویر شیراکیان
خائن واهه یسائیان مامور دولت عثمانی بود و ماموریت آن تهیه لیست کاملی از روشنفکران ارمنی قسطنطنیه بود، که همه آن روشنفکران توسط دولت به قتل رسیدند.
۱۹۲۰
آرشاویر هاسیان
قسطنطنیه
آرشاک یزدانیان
خائن آرشاویر هاسیان باعث به دار آویخته شدن ۲۱ نفر از اعضاء حزب سوسیال دموکرات هنچاکیان در ۱۵ ژوئن ۱۹۱۵ میلادی شد.
نسل‌کشی ارمنیان
فهرست اعضای فدراسیون انقلابی ارمنی