دهستان کتیج

دهستان کتیج نام دهستانی در بخش کتیج شهرستان فنوج، استان سیستان و بلوچستان در ایران است؛ و مردم آن به زبان بلوچی سخن می‌گویند.
کتیج در سال ۱۳۶۹ با ارتقا نیکشهر به شهرستان به عنوان مرکز دهستان شناخته شد و در ۱۳ تیر ۱۳۹۳ با شهرستان شدن فنوج به مرکز بخش ارتقا یافت.
معرفی
شهر کتیج درغرب شهرستان فنوج و در ۴۵ کیلومتری این شهرستان، ۲۵۰ کیلومتری شهرستان ایرانشهر و ۲۰۰ کیلومتری شهرستان نیکشهر قراردارد و از شمال به بخش جلگه چاه هاشم شهرستان دلگان و از جنوب به کوه‌های استان هرمزگان و از غرب هم به شهرستان قلعه‌گنج استان کرمان متصل است. در سال ۱۳۶۸ به عنوان مرکز دهستان معرفی شد و در تاریخ ۱۳ تیر ۱۳۹۲ به مرکز بخش ارتقاء یافت و پرجمعیت‌ترین بخش شهرستان فنوج با۴۲۰۰ نفر جمعیت درمرکز بخش و۱۳۵۰۰نفر جمعیت در کل بخش که بااحتساب روستاهای اقماری، پرتراکم‌ترین نقطه بخش نیز محسوب می‌گردد و تعداد کل روستاهای بخش کتیج ۱۳۳ روستا می‌باشد که ۷۱ روستای آن دارای سکنه می‌باشند و روستای محترم آباد بزرگترین روستای این بخش است. کتیج با بافت شهری آن که به صورت تیپ جلگه‌ای کوهستانی به شکل متمرکزاست، درحال حاضر توسعه آن به صورت خطی درحاشیه جاده اصلی و پیرامون سایر محورهای ارتباطی درون شهر صورت می‌گیرد.
تاریخ
کتیج به لحاظ همجواری بااستان کرمان دروازه ورود تمدن جیرفت به بلوچستان هم نامیده می‌شودکه دارای قدمتی طولانی پیش از دوره اشکانیان می‌باشد لازم به ذکراست که آثار باستانی مربوط به دوره اشکانیان در اداره میراث فرهنگی نیکشهر و اداره کل میراث فرهنگی استان نگهداری می‌شود و بنا به گفته اهالی شهر قدمت مسجدجامع قدیم آن حدود۲۵۰تا۳۰۰ سال می‌باشد که حکایت از برگزاری نماز جمعه ۲۵۰ساله دارد.
کشاورزی و دامداری
از جمله محصولات کشاورزی نیز می‌توان به گونه‌های مختلف خرما، انواع مرکبات، انگور، انار و همچنین محصولات زراعی نظیر یونجه، انواع حبوبات، تنباکو و… اشاره نمود. همچنین چندگونه گیاهی منحصر به فرد نیز در شهرستان فنوج وجود دارد:
۱-آلوئه‌ورا یا صبر زرد طبی (شگلم) که دومین محصول پرفروش در جهان می‌باشد.
۲-درخت گز روغن که به معجزه عالم گیاهی معروف بوده و در ارتفاعات و بر روی صخره‌ها رشد می‌کند.
۳-بنه یاپسته کوهی
۴-پرورش گاو، گوسفند
محوطه دمبان کتیج
این محوطه در قسمت جنوب کتیج واقع است که از طرف شمال به کوه‌های جنوب کتیج و از طرف غرب به رودخانه بورور، از جانب شرقی به راه ارتباطی کتیج به گیران محدود است.
دمب‌های این محوطه تمام تخریب شدند حتی یک نمونه سالم نیز مشاهده نشده است، در کنار دمب‌ها قطعه‌های سفالی از نوع سفالهای قرمز رنگ ساده و منقوش چرخ ساز وجود دارد که مزین به نقوش هندسی هستند.
در قسمت غربی محوطه آثاری از سفالهای دوران اسلامی دیده می‌شود که از نوع سفالهای قرمز رنگ لعاب دار با لعابهای سبز و زرد هست.
محوطه باستانی کتیج
محوطه باستانی کتیج مربوط به دوره اشکانیان است و در شهرستان فنوج، بخش کتیج واقع شده و این اثر در تاریخ ۰۷ مهر ۱۳۸۱ با شماره ثبت ۶۴۷۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
جمعیت
براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۱۱۱۶۸ نفر (۲۴۴۹ خانوار) بوده‌است.
در منابع تاریخی
در کتاب جغرافیا و تاریخ بلوچستان که متعلق به دوره ناصرالدین شاه قاجار می‌باشد اما اثر نویسنده‌ای ناشناس است این اثر توسط گل محمد صالحزهی در سال ۱۳۴۲ هجری شمسی از روی نسخه‌ای متعلق به امیر توکل کامبوزیا تهیه نمود و آقای خالقداد آریا براساس نوشته‌های گل محمد صالحزهی در سال ۱۳۶۳ آن را نوشت، و این اثر توسط ایرج افشار بازخوانی و انتشار یافت، در آن درباره کتیج آمده‌است: در کتیچ زنها مقبوله وجیهه است. قرار مالیات آنجا از مزورعات ده من سه من و از خرما سه من یک من و از پنبه و ابریشم ده من دو من از گوسفند و مستغلات نقد می‌گیرند. بارکش آن‌ها بیشتر شتر و الاغ است. گاو نر و ماده به قدر حاجت دارند. گندم و پنبه و ابریشم آن‌ها به بندرعباس می‌رود و پشم و کورک آن‌ها نیز به بندرعباس و چابهار می‌برند. رعایای آنجا پیش با مکنت بودند. چندین سال است از تعدیات ابراهیم خان مستاصل و پریشان شدند. در کوه آنجا علامت معدن مس هست و معدن سربی هم بوده که بیست سال قبل سرب عمل می‌آمده اکنون از پریشانی و گرفتاری مردم آنجا مطروح است. یک نمکزاری در چهار فرسخی اسپکه و نمکزاری دیگر هفت فرسخی فنوچ دارد. بزرگ آنجا مهیم خان کتیچی است. از تعدیات ابراهیم خان به مرور زمان پریشان شد و به عاملی یک قریه کتیچ قناعت کرده ریاست و عاملی سایر قراء پشته و فنوچ از جانب ابراهیم خان گاهی چاکرخان پسر محمدعلی خان نارویی و گاهی یک نفر از ارقاب خود ابراهیم خان است.
تصاویر ماهواره‌ای
فهرست روستاهای ایران
فهرست روستاهای شهرستان فنوج