بازگیر (طایفه)

بازگیر نامی آشنا در دیار بالاگریوه که به تیره‌ها و گروه‌های مختلفی که در محدوده بالاگریوه و خارج از این محدوده زندگی می‌کنند اطلاق می‌شود براساس روایات محلی خاستگاه بازگیرها را مناطق غرب کشور خصوصا استا نهای ایلام، کردستان و کرمانشاه دانسته‌اند و براساس نظر آنان بازگیرنیای ۳۰۰ سال قبل آنان شخصی به نام خان احمد از کردها یا لرها ی ساکن در پشتکوه ایلام بوده که همراه فرزندان اقوام وخویشان خود به دلیل اختلاف با والی پشتکوه به لرستان مهاجرت کرده‌اند.
شناخت تیره‌های طایفه بازگیر
به‌طور کلی طایفه بازگیر بعد از خان احمد به پنج تیره بک عالی- برخوردار- طاهر- ظاهر و چراغ خان تقسیم می‌شود. تیره‌های طاهر، ظاهر در ایلام دره شهر، آبدانان، کرمانشاه وسرپل ذهاب سکونت دارند در میان پسران خان احمد برخوردار و بک عالی که به نواده‌های آن‌ها بازگیرهای سیاه وبازگیر سفید می‌گویند و همچنین فرزندان چراغ خان که به کرنوکر مشهورند در استان لرستان زندگی می‌کند۰
تیره‌ها وزیر تیره‌های طایفه بازگیر
بازگیرهای سیاه بعد از برخوردار ودوشنبه (دوشم) به تیره‌های سبزعلی و سبزوار وزیر تیره‌های علی مراد(کربلایی احمد خان)، علی داد (کر بلا یی سهر اب)، محمد میرزا، ولی، دوشنبه،شاه کرم، آغا لی ومحمد جافر تقسیم می‌شوندو در ماژین، سالی بزرگ، انگز، ده باقر، پل هرو، دورود، سیلاخور، تنگ فنی زندگی می‌کنند۰
بازگیرهای سفیدبعد ازبک عالی وداراب به چهار تیره بزرگ 1- تیره کلولی 2-تیره مووالی (معالی)3- تیره نیرعالی 4- تیره یاری تقسیم می‌شوند
تیره کلو لی که به دو مانهای شیرخان و بیرخان تقسیم می‌شود و بیشتر درمحدوه ایل بیرانوندزندگی می‌کنند و به نام‌های خانوادگی یاسمی فرد مردانی،بازگیر، وسپهوند مشهورومعروف هستند۰ تیره یاری به دود ما نهای فرضی وامیر تقسیم می‌شوندودر روستاهای شوراب، ده باقر، سهیلی ساکن هستند تیره نیرعالی به تیر ه‌های جوز علی و مرادخان تقسیم می‌شودوبیشتردر روستاهای سهیلی ودیناروند ساکن هستند و تیره مووالی یا معالی که شامل زیر تیرهای ندرخان(نادرخان )،علی، بهاره، صادق خان، قیصر (قمرالی)، صیفور، نظر بک، قاسم می‌باشد که از بزرگترین و پرجمعیت‌ترین تیره‌های طایفه بازگیر هستندوعلاوه بر شهر خرم‌آباددرروستاهای چوبتراش، سالی کوچک،سالی بزرگ ،ده محسن ،ماسور،سرخده، دیناروند، سهیلی، چم مهر، ده باقر، دارایی، هلوش،اندیمشگ،تلوری،چناربرآفتاب، معمولان،پیرجید بازگیر، روستای داربلوط، شوش وعده از آن‌ها به صورت کوچ نشینی در میان طایفه دریکوند زندگی می‌کنند
عده بیشتری از آن‌ها در دینا روند سفلی زندگی می‌کنند { تیره هبی و نبی و ربی فرزندان امان الله
همراهی طایفه بازگیر با سایر طایفه‌های لرستان در زمان سالار الدوله
در زمان پادشاهی محمد علی شاه قاجار سالار الدوله برادرش به فکر گرفتن سلطنت می‌افتد وعشایر لر ستان را برای فتح تهران بسیج می‌کند در این زمان ریس مهر عالی بازگیر با کمک وراهنمایی معین السلطنه حاکم لرستان۱۶۰عدد تفنگ از سالارالدوله می‌گیرد و بین تیره‌های طایفه بازگیر تقسیم می‌کند تا همراه با سایر طوایف لرستان سالارالدوله را در فتح تهران کمک ویاری نمایند۰
اسکان اجباری بازگیرها در طاف لرستان
در دوره پهلوی اول بعد از اسکان اجباری عشایرطایفه بازگیر را ابتدادر منطقه طاف لرستان اسکان می‌دهند چون طایفه بازگیر در زمان‌های گذشته قسمتی از محدوده طاف رادر اختیار داشتند ولی بعد از چند سال سکونت درمنطقه طاف به دلیل سرمای زیاد، سختی ودشواریهای زیاد منطقه طاف را به حاج سید نبی موسوی وحاج خانجان رضایی ریس ایل پاپی می‌فروشند و در منطقه کرگاه، روستاهای محدوده ایل بیرانوند،خرم آباد،سیلاخور،اندیمشگ،شوش، بروجرد،پل هرو،دورود ساکن می‌شوند.
کدخدایان و کلانتران تیره‌های طایفه بازگیر درسده اخیر
مهرعالی،جمعه،میرزا، عالی، حصربگ، شفتالی، محمد مراد،علی اکبر، حسن خان ولی، خان
زندگی یکجا نشینی وآبادی نشینی طایفه بازگیر
بازگیرها پس از فروش منطقه طاف در منطقه کره گاه و بالاگریوه ساکن می‌شوند تنها تیرهای شیرخان و بیرخان از بازگیرها سفید و تیره سبزعلی از بازگیر سیاه به دلیل خویشاوندی با بیرانوندها به میان ایل بیرانوند می‌روند و در محدوه ایل بیرانوندسا کن می‌شوند و بعد از آن بیشتر بازگیرها به زندگی شهرنشینی و آبادی نشینی روی می‌آوردند
محدوه جغرافیایی طایفه بازگیر
بازگیرها دراستانهای لرستان، کرمانشاه، ایلام، کردستان، سیستان وبلوجستان، مازندران، سلیمانیه، کرمان، خوزستان، و علاوه بر شهر خرم‌آباد در روستاهای چوبتراش، سهیلی، تلوری،دارائی، دیناروند، ده باقر، انگز، ،آبدانان،تنگ فنی ،پیرجیدبازگیر،چنار بر افتاب،معمولان، پلدختر، چم مهر، هلوش، ماژین، جلوگیر، ریمله، سر پل ذهاب چغلوندی،پل هرو، دورود، بروجرد، شوش،اندیمشک، مینو دشت ۰۰۰۰زندگی می‌کنند۰
منشاء نژادی طا یفه باز گیر
ازنظربیشتر معمرین وسا لخوردگان طایفه بازگیر بازگیرها از کردهای سا کن پشتکوه در ایلام هستند که درگذشته به دلیل اختلاف با والی پشتکوه همراه اقوام وبستکان خود به لرستان ودیگر منا طق ایران مها جرت کرده‌اند وآقای میرانی بازگیرهارا ازنژاد لر یا(لرهای فیلی) می‌داندکه در زمان پادشاهی فتحعلی شاه قاجار و در دوره حسن خان والی پشتکوه از لر ستان به پشتکوه مها جرت کرده‌اند و به نظرآقای برزویی بازگیرها از نژاد کرد کلهر می‌باشند که از مناطق غربی کشور به لرستان مهاجرت کرده و در محدوده ایل جودکی اسکان می‌یابند و به نظرآقایان مراد حسین پاپی،رادفر مدرس وباستانشناس ومحمدی صاحب کتاب تاریخ الا اجداد بازگیرها ازنژاد لر(لرهای فیلی) می‌با شندوبازگیرهای سایرشهرهای ایران و کشور عراق ازبازگیرهای لر ستان جدا شده و به این منا طق رفته‌اند و به نظر آقای احمد معتمدی که تحقیقات زیادی در مورد طایفه بازگیر انجام داده وجمع آوری کرده باز گیرهااز پدری به نام خان احمد ازکردهای ساکن پشتکوه ومادری از طایفه بیرانوند بوجود آمده‌اند.
زبان طایفه بازگیر
در استان لرستان بازگیرها به زبان لری ولکی صبحت می‌کنند و در استانهای ایلام، کرمانشاه و کردستان بازگیرها به زبان کردی صبحت می‌کنند۰
بازگیرهای ایلام
از طوایف وابسته به ایل کرد هستند. این طایفه، خود را از فرزندان دو برادر به نام‌های طاهر و ظاهر می‌دانند که حدود شش تا هفت نسل پیش، به علت اختلافات ملکی و دشواری معیشت، از منطقه طاف در شهرستان خرم‌آباد لرستان، از بازگیرهای لرستان جدا شده و به منطقه آبدانان ایلام کوچ کرده‌اند. جمعیت کل این طایفه حدود هزار خانوار تخمین زده می‌شود که حدود ۱۰۰ خانوار از آنان به صورت دامدار کوچنده زندگی می‌کنند. ییلاق آنان در منطقه «کور» (کبیرکوه) و قشلاق آنان در منطقه دهلران است. این طایفه دارای هفت تیره اصلی و یک تیره وابسته است. تیره‌های اصلی عبارت اند از: صی ممه (صیدمحمد)، موسی، خربوزانی، جوار (جبار)، شپکه، کله شیر، داس مکش و تیره وابسته به آنان دشتی است که به گفته مطلعین محلی، از بستگان رییس علی دلواری هستند که پس از نبرد با انگلیسیها، در زمان جنگ جهانی اول، از راه خوزستان، به این منطقه مهاجرت کرده‌اند.
بازگیرهای کرمانشاه
از طوایف وابسته به ایل کرد گوران (عمدتا شامل طایفه‌های بهرامی و حیدری) هستند. در گذشته جزو قلخانیها محسوب شده‌اند (مکری، ص ۲۵). این طایفه زادگاه اصلی خود را منطقه‌ای به نام «سراب بازان»، که جزو ناحیه ایلام بوده‌است، معرفی می‌کنند؛ و آن‌ها ازتیره‌های طاهر وظاهر در استان ایلام بوده‌اند و تاریخ مهاجرت خود را از ایلام به منطقه گوران رادر زمان نادرشاه و علت آن را ظلم والی آن منطقه به سبب اخذ مالیات می‌دانند. جمعیت این طایفه را در حدود هشتصد خانوار تخمین زده‌اند که در «بان یاران» سرپل ذهاب و اطراف آن به سر می‌برند. حدود چهل خانوار از آنان هنوز کوچنده هستند که ییلاقشان چرمان و آفتابی برز است. طایفه آن‌ها از سه تیره حق مراد، یارمراد معروف به یارگه و حسن بازگیر تشکیل می‌شود.
ورزشکاران وافراد مشهورعلمی طایفه بازگیر
آرش مردانی بازگیر قهرمان سه دوره پهلوانی کشور، امین مردانی بازگیر پهلوان کشور، اشکان مردانی بازگیر پهلوان دوم جهان وپهلوان کشور، حاج محمدحسین بازگیر ریس محیط زیست تهران، الیاس بازگیر فرماندار سابق رودبارو مدیرکل پدافنداستانداری کرمان، یداله بازگیر دکترای حقوق استاد دانشگاه و از وکلای دیوان عدالت اداری کشور ونویسنده چندین جلد کتاب حقوق قضایی، مهندس بختیار بازگیرمدیرکل کمیته امداد امام خمینی (ره) لاهیجان، نصرت اله بازگیر مدیر عامل حسابرسی سازمان تعاونی روستایی، پروفسور پورکریم بازگیر از چهره‌های علمی دانشگاه‌های خراسان شمالی، دکترافشین بازگیر ریس دانشگاه پیام نور استان لرستان، دکتر مهناز مردانی استاد و پژوهشگر و مدیر کل امور آموزشی و تحضیلات تکمیلی دانشگاه علوم پزشکی لرستان، دکتر مجتبی حسینی بازگیر استاد دانشگاه از افراد علمی ودانشگاهی، دکترحاج عیدی بازگیر معاونت پیشین دانشگاه شهید بهشتی استان لرستان و از چهره‌های برجسته علمی واستاد دانشگاه، دکتر مرتضی حسینی بازگیر، دکتر سعیدبازگیر دکترای پلیمر و استاد دانشگاه شریف تهران، حجت وحدتی استاد دانشگاه شهید بهشتی لرستان، عبدالعظیم بازگیر کارشناس برنامه‌ریزی و راهبردی تحول سازمانی دامپزشکی کشور، دکتر عابدین بازگیر، عسگر بازگیر ریس آموزش و پرورش اسبق عشایری استان لرستان، مرحوم حاج نوروز بازگیر ریس آموزش و پرورش اسبق شهرستان نورآباد، محمود وحدتی ریس اسبق آموزش و پرورش استثنایی لرستان،نصراله بازگیر ریس آموزش و پرورش عشایری استان لرستان، ساسان بازگیرآهنگ ساز وموسیقی دان، استاد علی داد برزویی بازگیر پژوهشگر ونویسنده، دکتر مهناز بازگیر، محمد رضا بازگیر محقق وریس اسبق پژوهشگده آموزش و پرورش لرستان، داریوش بازگیر محقق و نویسنده چندین مقاله درباره طوایف لرستان، و…
شهدای طایفه بازگیر
سردار سپاه رشید اسلام و دلاور فاتح فاو سرتیپ شهیدعنایت اله بازگیر از بازگیرهای ساکن کهگیلو یه وبویر احمد، شهید علی محمد بابا نیا بازگیر، شهید ملکعلی کاوه بازگیر، شهید کیانوش بازگیر، شهید سهراب بازگیرالوار، شهید سیا مک علیزاده بازگیر، شهید سبزعلی بازگیر، شهید عرت اله بازگیر، شهید یوسف صدر بازگیر، شهید علی رضا بازگیر، شهید محمدرضا بازگیر، شهید پاپی رضا بازگیر، شهید یداله مریدی بازگیر، شهید علی جان بازگیر، شهید عباسعلی بازگیر، شهیدعلی بازگیر، شهیدرسول بازگیر، شهید مهرداد بازگیر، جانبازشهید یداله بازگیر، شهید فرامرزبازگیر، شهید عصمت اله بازگیر، شهید صفر بازگیر، شهید صیدجعفر کرمی، دانش اموزشهید مهدی بازگیر، جانباز شهید محمد علی بازگیر، شهید بهمن بخشی بازگیر، شهیدعیسی بازگیر از شهدای شهرستان قلعه‌گنج، شهید مجید بازگیر، شهید مهدی بازگیر، شهیدمعصومه بازگیر، شهید نارک بازگیر، شهید زینب بازگیر، شهید رضا گچیان بازگیر، شهیدعلی رضا رجب پور بازگیر