خودکشی در ادیان

در این مقاله تلاش می‌شود دیدگاه ادیان در مورد خودکشی مورد بررسی قرار گیرد.
ادیان ابراهیمی
یهودیت
در یهودیت خودکشی امری مذموم است و جسد فرد خودکش را بی‌آنکه برایش مراسم ویژه‌ای اجرا شود، در آرامگاهی جدا از دیگر افراد دفن می‌کنند. در این دین از هر وسیله بهره گرفته می‌شود تا خودکشی مورد بخشش واقع شود؛ بنابراین معتقدند که یا فرد خودکش اصلا به سبب همین ارتکاب عمل خودکشی ثابت می‌کند که عقلش را از دست داده و در آن لحظه نمی‌توانسته درست بی‌اندیشد و از همین روی باید گناهش بخشیده شود، یا اینکه فرد خودکش خود پیش از انجام عمل خودکشی از کردارش به شدت پشیمان بوده اما دیگر شده بوده‌است.
گاهی خودکشی در هلاخا (قوانین یهودیت) مجوز دارد. به‌طور مثال گرفتن جان خود به سبب رسیدن به خیری برتر همچون حفظ جان دیگری که از آن با عنوان ایثار جان یاد می‌شود، مانعی ندارد. بیش‌تر خاخام‌ها معتقدند که مجاز نیست مرگ فردی از راه خودکشی کمکی یا هومرگ تسریع شود تا درد و رنج کم‌تری بکشد، اما تلمود در این رابطه به روشنی چیزی را بیان نکرده است. همچنین کسی حق کمک کردن به فردی برای انجام چنین عملی را ندارد؛ چراکه نقض قوانین سفر لاویان به حساب آمده و گناه بزرگی است.
با این حال خودکشی گروهی در این دین تاریخی طولانی دارد و به دیگر گونه‌های خودکشی ترجیح داده می‌شود. طبق گفته‌های یک تاریخ‌نگار یهودی به نام یوسف فلاوی به تاریخ نخستین قرن گاه‌شماری دوران مشترک، هیرود بزرگ بنای ماسادا را در ۶ سال (۳۱ تا ۳۷ گ. م) برای خود ساخت تا در هنگام شورش بدان پناهنده شود. در سال ۶۶ گ. م و در آغاز نخستین جنگ یهودیان با رومی‌ها، گروهی از یهودیان به نام «سیکاری» گاریسون رومی را از فرمانروایی ماسادا به زیر کشیدند. پس از نابودی معبد دوم اورشلیم در سال ۷۰ گ. م، دیگر اعضای سیکاری به همراه خانواده‌های بیشماری از یهودیان به اورشلیم گریخته و در دژ بالای تپه آن ساکن شدند و از آن دژ به عنوان پایگاهی برای اذیت و آزار رومیان بهره بردند. اما اینان که شمارشان به ۹۶۰ تن می‌رسید، چون نتوانستند رومیان را شکست دهند، برای آنکه به دست آن‌ها اسیر نشوند، اقدام به خودکشی گروهی کردند. در هر خانواده، مرد، زن و فرزندان خود را کشت و سپس همه مردان گرد هم آمدند و با قرعه کشی یکدیگر را می‌کشتند تا آخرین مرد که خود اقدام به خودکشی نمود.
مسیحیت
بر پایه خداشناسی کلیسای کاتولیک، خودکشی از نظر عقلی گناه محسوب می‌شود و نقض یکی از ده فرمان است که می‌گوید: «کسی را مکشید». با این حال بزرگی این گناه و شدت آن بسته به شرایط ممکن است کم و زیاد باشد. در رساله توضیح‌المسائل کلیسای کاتولیک، پاراگراف ۲۲۸۳ آمده‌است: «ما نمی‌بایست از نجات ابدی روح کسی که جان خود را گرفته نا امید شویم. پروردگار آن گونه که خود می‌داند، می‌تواند این فرصت شفابخش را به فردی که از کرده‌اش پشیمان است بدهد. کلیسا برای خودکش‌ها دعا می‌کند.» همچنین پاراگراف ۲۲۸۲ اشاره می‌کند که: «رنج جان کندن جسم، زجر ناشی از تحمل سختی‌ها، و نیز فشارها و شکنجه‌هایی که فرد به سبب گرفتن جان خود تحمل کرده در کاهش عذاب گناهی که مرتکب شده تاثیر دارند.» در گذشته کلیسای کاتولیک برای خودکش‌ها مراسم تدفین کاتولیکی و عزاداری دسته‌جمعی اجرا نمی‌کرد. اما اکنون این چنین نیست.
پروتستان‌های محافظه‌کاری همچون مسیحیان انجیلی و باورمندان پنطیکاست این چنین نتیجه‌گیری کرده‌اند که خودکشی در واقع گونه‌ای قتل عمد که فرد علیه خود مرتکب می‌شود، بنابراین گناهش به همان میزان گناه فردی است که فرد دیگری را کشته است. دیدگاه دیگر این است که کسی که به دنبال رستگاری از سوی عیسی مسیح است، می‌بایست پیش از مرگش به رستگاری و نجات برسد. بیش‌تر پروتستان‌ها بدین باورند و از همین روی معتقدند که فرد خودکش از آنجا که نمی‌تواند در دنیا به رستگاری برسد، بنابراین با مرگش این فرصت را از خود سلب کرده‌است؛ بنابراین گناه خودکشی نه به سبب خود این عمل، که به سبب امتناع از پذیرش فرصت نجات صورت گرفته‌است.
کلیسای ارتدکس شرقی بر این باور است که خودکشی یعنی امتناع از پذیرش هدیه خداوند که همانا جسم و زندگی این دنیایی است؛ بنابراین این عمل ناشی از ناامیدی و نقض‌کننده فرمان ششم یعنی «کسی را مکشید» (ده فرمان) و در نتیجه گناه محسوب می‌شود.
این کلیسا همچنین مراسم تدفین مسیحی را برای خودکش‌ها به انجام نمی‌رساند. با این حال گاهی در برخی موارد چنانچه کشیش از فرد خودکش شناخت داشته باشد و اطلاعاتش را با اسقف در میان گذارد، ممکن است اجازه برگزاری مراسم تدفین مسیحی برای فرد خودکش توسط اسقف صادر شود. در آموزه‌های کلمنت اسکندریه، لاکتانتیوس، آگوستین و دیگران، خودکشی تقبیح شده‌است. اما کسانی که به سبب مبتلا بودن به گونه‌ای بیماری روانی خودکشی کرده‌اند، یا به سبب درگیر شدن در برخی موقعیت‌های استرس‌زای شدید دست به این عمل زده‌اند، کلیسای ارتودکس در این موارد احساس همدردی خود را بیان می‌دارد.
دیگر مذاهب مسیحیت خودکشی را گناه در نظر نمی‌گیرند. حتی اگر خودکشی مذموم هم شمرده شود، کاراهایی همچون انگیزه فرد، شخصیت او و دیگر کاراها می‌بایست مد نظر قرار بگیرند. برخی پیروان کلیسای نو این گونه می‌اندیشند. در کلیسای عیسی مسیح قدیسان آخر الزمان خودکشی عموما عملی اشتباه در نظر گرفته می‌شود. با این حال ممکن است بر پایه شرایط فرد خودکش به سبب ارتکاب این گناه مقصر یا گناه‌کار قلمداد نشود.
در سنت‌های کهن مسیحی انگیزه‌های خودکشی متفاوت بوده‌اند. در میان شهدای انطاکیه سه زن وجود داشتند که برای پیش‌گیری از مورد تجاوز واقع شدن دست به خودکشی زدند. با وجود آنکه ویلیام فیپس این نمونه را به عنوان نمونه از خودکشی پیروزمندانه قلمداد می‌کند، آگوستین معتقد بود که: «با وجود آنکه عمل آن سه زن در نظر خدا درست و شایسته بوده‌است، اما آن زنان نمی‌بایست تصور می‌کردند که پاک‌دامنی آن‌ها با تجاوز از بین می‌رود». (در نظر آگوستین پاک‌دامنی امری انتزاعی و ذهنی است). در دوره‌ای که یهودیان مسیحیان را تحت تعقیب و کشتار قرار می‌دادند، بسیاری از مسیحیان با خودکشی خود را به شهادت می‌رساندند. خودکشی مسیحیان بدین روش آن چنان زیاد شد که یهودیان برگزاری مراسم عزاداری عمومی را برای کسانی که خودکشی می‌کردند، ممنوع کردند و اجازه تدفین آن‌ها در گورستان‌های مقدس را نمی‌داند تا بتواند جلو این پدیده را که داشت به شدت همه‌گیر می‌شد بگیرند.
به علاوه این گفته که ("اگر به بهشت وارد شوم، خدا آنجا خواهد بود: اگر رخت خوابم را در عالم ارواح بگسترانم، باز خدا آنجا خواهد بود.") به این عقیده اشاره می‌کند که مردم لزوما به دوزخ نمی‌روند اگر فقط مرتکب خودکشی شده باشند.
اسلام
در اسلام و دیگر دین‌های ابراهیمی خودکشی گناه کبیره محسوب می‌شود که با ارتکاب آن روح فرد در دنیای دیگر حق زندگی نخواهد داشت. طبق آیه‌ای در قرآن:
بیش‌تر روحانیان مسلمان خودکشی و حمله انتحاری را حرام اعلام کرده‌اند.
ابو داوود چنین می‌گوید: «این حرام داستن خودکشی و حمله انتحاری به‌طور مساوی نشان از سنت‌های اسلامی در برخورد با این دو معقوله دارد و نشان می‌دهد خودکشی از هر نوعش که باشد در این دین تحریم شده‌است.»
عالمان این دین تاکید دارند که حمله انتحاری غیرشرعی است و هیچ ربطی به اسلام ندارد.
همچنین احادیث (گفته‌های محمد را حدیث و جمع واژه‌ای آن را احادیث گویند) گوناگونی در تحریم خودکشی وجود دارد. به‌طور مثال:
به علاوه از جعفر صادق، شمشین امام شیعیان نقل است که::
ادیان هندی
آیین هندو
در آیین هندو از نظر روحانی پذیرفته نیست. عموما خودکشی، زیرپا گذاشتن قوانین آهیمسا به حساب می‌آید و بنابراین همچون کشتن دیگران گناه محسوب می‌شود. بر پایه برخی متون مرگ با خودکشی (و هر نوع مرگ خشن دیگر) سبب می‌شود فرد به شبح تبدیل شود و تا زمانی که قرار بوده زندگی کند، همین‌طور سرگردان در روی زمین باقی می‌ماند.
البته آیین هندو حق مردن را از راه پرایوپاوسا (مرگ با گرسنگی کشیدن) که مرگی غیر خشن به حساب می‌آید را پذیرفته‌است. اما پرایوپاوسا ویژه یوگی‌های پیری است که هیچ آرزویی یا کار انجام نشده‌ای در این زندگی ندارند. همچنین اگر فردی برای نجات جان دیگران ایثار جان کند نیز مرگش مورد پذیرش است.
آیین جین
در جینیسم، خودکشی بالاترین گونه هیمسا (خشونت) به حساب می‌آید و حرام است. عدم خشونت مهم‌ترین آموزه آیین جین است. گونه‌ای خودکشی با گرسنگی کشیدن در یکی از مذاهب جینی وجود دارد که از آن با عنوان سانثارا یاد می‌شود. طبق کتاب جین پورشارتا سیدهویرتا، وقتی مرگ نزدیک است قول و قرار سالخانا با نزاک کردن بدن و آرزوها محقق می‌شود. همچنین در این کتاب آمده که سالخانا خودکشی نیست چراکه مرتکب آن از همه آرزوها همچون دلبستگی بری می‌شود.
آیین بودا
در آیین بودا کردار گذشته فرد بر آنچه اکنون تجربه می‌کند بسیار موثر تلقی می‌شود. به همین ترتیب کردار کنونی فرد به شدت بر تجربیات آینده فرد اثرگذار در نظر گرفته می‌شوند. به این باور، دکترین کارما گفته می‌شود. کردار مختارانه ذهن، بدن یا زبان بازتاب در پی خواهند داشت. این بازتاب ناشی از تفاوت‌ها و شرایطی است که فرد در زندگی تجربه می‌کند.
در آیین بودایی باور بر این است که رنج در درجه نخست یا ناشی از اعمال بد گذشته فرد (دوکخا) است، یا ناشی از یک روند طبیعی تولد ادواری است. از دیگر دلایل وجود رنج می‌توان به نپایندگی و وهم (یا مایا (سانسکریت)) اشاره کرد. از آنجا که هر چیزی به گونه‌ای غیر ابدی است، افراد ممکن است از حوادث سازمان‌یافته زندگی احساس ناراحتی کنند. در آیین بودا برای شکستن سامسارا، راه اصیل هشتگانه توصیه می‌شود و خودکشی تقبیح می‌شود.
از آنجا که نخستین پیامبر بودایی، افراد را از نابودی زندگانی، انذار کرده است، بودایی‌ها به خودکشی به عنوان عملی منفی نگاه می‌کنند. چنانچه کسی با خشم خود را بکشد، ممکن است در زندگی بعدی خود در یک زمانه‌ی پر اندوه به دنیا پاگذارد چرا که با افکاری منفی مرده است. با این حال بر خلاف دیگر ادیان بودایی به‌طور کلی خودکشی را تقبیح می‌کند چرا که اعتقاد بر این است که در اغلب موارد خودکشی دلایل فرد خودکش منفی هستند؛ بنابراین حتی خودکشی‌هایی که در ادیان دیگر استثاء هستند، در این دین برایشان جایگاه ویژه در نظر گرفته نمی‌شود. بنابراین در طول تاریخ بودایی استثناءهای بسیار کمی می‌توان مشاهده کرد.
یکی از آن استثناءها داستان بیکخو است که به سبب بیماری درد فراوانی می‌کشید. گفته می‌شود که وی برای پایان دادن به دردهایش خودکشی کرده‌است. در واقع او از راه اتانازی از دنیا رفت.
پگانیسم مدرن
ویکا
در آیین ویکا همچون آیین‌های پگانیسم مدرن توضیح مشخصی در رابطه با خودکشی وجود ندارد. برخی باورمندان این آیین خودکشی را زیر پا گذاشتن حریم زندگی می‌دانند و آن را نقض اصلی‌ترین باور ویکایی می‌دانند. با این حال چون باور به تناسخ به جای باور به پاداش یا جزای ابدی برای فرد در این آیین وجود دارد، بسیاری معتقدند که خودکش‌ها نیز همچون دیگر افراد پس از مرگ دوباره متولد می‌شوند و از ظرفیت‌های زندگی‌های گوناگون که به آن‌ها داده می‌شود، بهره خواهند برد.