رأی‌گیری موافقتی

نمونه برگه رای موافقتی: رای‌دهنده مختار است به هر تعداد دلخواه از نامزدان، رای موافق بدهد.
رای‌گیری موافقتی نوعی نظام انتخاباتی اکثریتی است که رای‌دهندگان می‌توانند به هر تعداد دلخواه از نامزدان رای موافق بدهند. در نهایت هر نامزد که رای‌های موافق بیشتری کسب کرد، پیروز انتخابات است.
این روش را چند تحلیلگر در دهه ۱۹۷۰ ابداع کردند که نامدارترینشان استیون برامز، دانشمند علوم سیاسی، بود.
تاریخچه
اولین بار در سال ۱۹۷۱ رابرت جی. وبر از دانشگاه ییل در رساله دکترایش رای‌گیری موافقتی را علنا پیش نهاد. از آن زمان تاکنون استیون برامز، دانشمند علوم سیاسی در دانشگاه نیویورک، و پیتر فیشبرن، پژوهشگر سابق آزمایشگاه‌های بل، پژوهش‌های گسترده‌ای در این باره کرده و سعی نموده‌اند دیگران را به استفاده از این روش ترغیب کنند.
شرح روش
در این روش رای‌دهنده مجاز است که در یک انتخابات چندنامزدی به هر تعداد دلخواه از نامزدان رای موافق بدهد یا به اصطلاح تاییدشان کند. بنابراین در یک انتخابات با حضور ۵ نامزد، رای‌دهنده مقید به انتخاب تنها یک نامزد نیست بلکه مخیر است به دو نامزد یا حتی تعداد بیشتری از نامزدان رای موافق بدهد. با این وجود هر رای‌دهنده تنها می‌تواند یک رای به هر نامزد تاییدشده بدهد، بدین معنی که یک رای‌دهنده نمی‌تواند مثلا سه بار نام یک نامزد معین را روی برگه رای بنویسد و انتظار داشته باشد، سه بار رای موافقش شمرده شود. برخلاف نظام‌های انتخاباتی ترجیحی، رای‌دهنده نامزدان مورد حمایتش را رتبه‌بندی نمی‌کند و همه نامزدهای تاییدشده در یک سطح از ترجیح قرار می‌گیرند. در نهایت تعداد آرای موافق شمرده می‌شود و نامزدی که بیشترین رای موافق را کسب کرده باشد، برنده انتخابات است.
به عنوان مثال فرض کنید سه نامزد و پنج رای‌دهنده موجودند. نتیجه انتخابات به شکل زیر رقم خورده‌است:
رای‌دهنده
نامزدان تاییدشده
رای‌دهنده ۱
الف، ج
رای‌دهنده ۲
الف، ب، ج
رای‌دهنده ۳
الف
رای‌دهنده ۴
ب، ج
رای‌دهنده ۵
ج
جلو نام هر رای‌دهنده، نامزدان مورد تایید او نوشته شده‌اند. توجه شود که ترتیب نامزدان تاییدشده دلبخواهی (در اینجا به ترتیب حروف الفبا) است و نمایانگر ترجیحات رای‌دهندگان نمی‌باشد.
در این مثال سه رای‌دهنده نامزد الف را تایید کرده‌اند، دو رای‌دهنده نامزد ب را، و چهار رای‌دهنده نامزد ج را. بنابراین نامزد ج برنده انتخابات است.
مزایا
به عقیده برامز از مزایای این روش آن است که از انتخاب برنده، صرفا به این دلیل که انتخاب اول اکثریت بوده‌است جلوگیری می‌کند. به عقیده او فرد اصلح کسی نیست که صرفا انتخاب اول اکثریت بوده بلکه کسی است که بیشترین موافقت‌ها و حمایت‌ها را کسب کرده‌است؛ کسی که اکثریت رای‌دهندگان به انتخاب او راضی‌اند و این شیوه بستری مناسب برای انتخاب این شخص را فراهم می‌آورد.
از دیگر مزایای این روش آن است که طرفداران نامزدان مستقل یا احزاب کوچک، دیگر نگران تلف شدن رایشان یا کمک ناخواسته به انتخاب نامزد رقیب نیستند. اگر رای‌دهنده همزمان به نامزدان حزبی کوچک و حزبی بزرگ رای دهد، گرچه ممکن است نامزد حزب کوچک شانس پیروزی نداشته باشد، رای‌دهنده با رای دادن به نامزد حزب بزرگ مشارکتی مفید در انتخابات داشته و به انتخاب شخص مورد علاقه‌اش کمک کرده‌است.
ممکن است رای‌گیری موافقتی به افزایش گزینه‌ها روی برگه‌های رای بینجامد و رای‌دهندگان بیشتری را به مشارکت ترغیب کند. موافقان این روش استدلال می‌کنند که این شیوه رای‌گیری به کاهش کمپین‌های تخریبی خواهد انجامید. کمپین‌های تخریبی در نظام‌های اکثریتی کاراترند چون تنها انتخاب اول مهم است. اگر نامزدی انتخاب اول رای‌دهنده‌ای نباشد، دیگر مهم نیست که در فهرست ترجیحات آن رای‌دهنده جایگاه دوم را دارد یا آخر را. پس اگر اقدامات تخریبی، نامزدی را از چشم رای‌دهنده‌ای بیشتر بیندازد و منفورترش سازد، دیگر موضوع حائز اهمیتی نیست. اما در رای‌گیری موافقتی نامزدان سعی می‌کنند وجهه بهتری از خود نشان دهند تا شاید به عنوان انتخاب دوم، سوم، یا . . . رای‌دهنده رای موافق بگیرند.
از آنجایی که روش رای‌گیری موافقتی از جمله روش‌های مبتنی بر اکثریت است، بسیاری از مزایای آن روش‌ها را نیز داراست.
معایب
رای‌گیری موافقتی فرض را بر این می‌گذارد که رای‌دهنده از همه نامزدانی که با آن‌ها موافقت کرده، به یک اندازه حمایت می‌کند اما در واقعیت رای‌دهندگان یک نامزد را بیشتر از بقیه مرجح می‌دارند حتی اگر با تعداد کثیری از نامزدان موافق باشند. عیب بزرگ دیگر آن است که موافقت با چندین نامزد، شانس انتخاب شدن نامزد مورد علاقه رای‌دهنده را کاهش می‌دهد. مثلا در یک انتخابات که سه نامزد حضور و رقابت تنگانگی با یکدیگر دارند، اگر رای‌دهنده به دو نامزد رای دهد ممکن است به انتخاب دومش کمک کرده باشد که انتخاب اولش را شکست دهد. با علم بر این نقیصه، بسیاری از رای‌دهندگان تنها به انتخاب اولشان رای موافق خواهند داد بالاخص اگر نامزدان از طرفدارانشان چنین خواسته باشند. گسترش چنین رویه‌ای باعث می‌شود رای‌گیری موافقتی به یک رای‌گیری ساده مبتنی به اکثریت نزدیک‌تر و نزدیک‌تر شود و تمامی مزایای منحصر به فردش را از دست بدهد. در صورت بروز چنین سناریویی، رای‌گیری توافقی تضمین نمی‌دهد که برنده حائز اکثریت آرا باشد، حال آنکه در شیوه‌های دو دور حذفی و حذفی سریع چنین تضمینی هست.
برخی از منتقدان رای‌گیری موافقتی بر این باورند که این روش به سود نامزدان خنده‌رو، نه-چپ-نه-راست، آرام، و نجیب تمام خواهد شد که به احتمال زیاد مورد موافقت طیف وسیعی از رای‌دهندگان قرار خواهند گرفت. این نامزدان بی‌آزار، با خودداری از اظهار موضع در مباحث پرمناقشه، ریسک از دست دادن حمایت رای‌دهندگان را کاهش و احتمال کسب موافقت رای‌دهندگان را افزایش می‌دهند.
از آنجایی که روش رای‌گیری موافقتی از جمله روش‌های مبتنی بر اکثریت است، بسیاری از معایب آن روش‌ها را نیز داراست.
استفاده‌کنندگان
چندین انجمن‌های حرفه‌ای و تخصصی، از جمله انجمن ریاضی آمریکا و مجمع ریاضی آمریکا (Mathematical Association of America) و آکادمی ملی علوم، از رای‌گیری موافقتی برای برخی انتخابات‌هایشان استفاده می‌کنند. از سال ۱۹۹۶ رای‌گیری موافقتی برای انتخاب دبیرکل سازمان ملل متحد به کار می‌رود. این روش در انتخابات مقامات دولتی در پنسیلوانیا، اورگان، اروپای شرقی و شوروی نیز به کار رفته است.