خلیفه کیخسرو امامی

خلیفه کیخسرو امامی شاعری و عارف کرد از طایفه امامی از ایل جاف بوده‌است که به گویش کردی هورامی شعر سروده‌است. او که هم‌دوران با مولوی کرد زیسته‌است و با او دوست بوده و به مشاعره نامه به نامه با او پرداخته است. خلیفه کیخسرو سه سال پس از درگذشت مولوی کرد، در سال ۱۳۰۳ هجری قمری برابر با ۱۸۸۵ میلادی و ۱۲۶۵ شمسی در مناطق گرمسیری طایفه امامی با افتادن در رود لیله و سیروان درگذشته است.
زندگی
خلیفه کیخسرو امامی شاعری کرد از طایفه امامی است که تاریخ تولد او به درستی معلوم نیست، از سوی شیخ عبدالرحمان طالبانی، پدر شاعر کرد شیخ رضا طالبانی، طریقت خود را فراگرفته است و در مناطق گرمسیری طایفه امامی می‌زیسته است.
خلیفه کیخسرو از اهالی طایفه امامی و مولوی کرد از اهالی طایفه تاوگوزی بوده‌اند و این دو طایفه هر دو در اطراف رودهای لیله، سیروان و زمکان زیسته‌اند، خلیفه و مولوی نیز با هم دوست، فامیل و همسایه بوده‌اند و آن‌ها در یک دوران زیسته‌اند و نیز با هم از طریق فرستادن نامه مشاعره داشته‌اند.
شعر زیر که در دهه ۱۹۶۰ از سوی ملاسعید زمناکویی در روزنامه «ژین» کاکه فلاح به چاپ رسیده‌است، پاسخی از سوی مولوی کرد بر نامه‌ای از خلیفه کیخسرو امامی می‌باشد:
خالوی سهردهفتهر، نازک خهیالات دیباچهی کتاو، ساحیب کهمالات
سهواد نامهی سورمهسات یاوا دل وه میل مهی وه دیده ساوا
بیناییم وه چهم باز ئاوهردهوه مهردهبیم دیسان ئیحیام کهردهوه
تهن زهلیل، دل دیل، بهدهن عهلیلهن چهمهرای راگهی رای ئیزرائیلهن
را تاریک و دوور، مهنزل خار و سهنگ بی‌توشه و چرا بی‌رهفیق دلتهنگ
مهر وه بوی نهفهس خالوی گیانیوه یا به سوز پیر «تالهبانی» وه
بویهروون وهرنه رای گوزهر تهنگهن قافلهم تا قام قیامهت لهنگهن
خلیفه کیخسرو نیز در نامه‌ای جواب نامه‌ای که مولوی نوشته‌است را می‌دهد. این ارسال آخرین نامه از سوی خلیفه کیخسرو به سال ۱۳۰۰ هجری قمری برمی‌گردد، که در آن زمان مولوی درگذشته و این آخرین نامه‌ای است که بین این دو ردوبدل شده‌است. خلیفه کیخسرو در این نامه است که سه سال پیش از درگذشت خود واژه «غرقاب» را به تاریخ وفات خود به حروف ابجد ذکر می‌کند و واژه «غرقاب» به ابجد برابر ۱۳۰۳ است، یعنی خلیفه کیخسرو سه سال پس از مرگ مولوی در ۱۳۰۳ هجری قمری درگذشته‌است.
خالوکهی گیان…! خالوکهی گیانی! نازک خووی خهیال خالوکهی گیانی!
بی‌رهیب و ریا دور جه نهفسانی یسهوی یهنفاس بهحری مهعانی
شوورای سینه ساف گهنجینهی یهبیات جهواهیرفروش بهخشنهی نهجات
سهر مهست بادهی روی «یوم‌الاست» دور جه واتهی نهفس پهلیدی سهرمهست
پهی نیکی هوشیار پهی بهدی خاموش مهی نوش! مهی فروش! دهرون پر خروش
سهر حهلقهی جهرگهی تاعهت گوزاران ئوستاد سهرمهشق دهرون یهوگاران
نامهی پر سهفات وه لام کیاستهن سهد شوکر الله ئاواتم واستهن
ماشهللا جه بهزم نهزم یهبیاتت جه سوز نامهی پر فتووحاتت
دووریت دیارهن مهدو ئازارم خالو! وهگیانت جه گیان بیزارم
تهماشای بالای شوخ شیرینت سکهی سهفابهخش شهیب نورینت
دیگ دهروونم ئاوردهن وه جوش گا مات، گا مهجزوب، گا جوش، گا خروش
گا فهوت، گا فانی، گا سوز، گا نهجات‌هام نه خوف و بیم حهیات و مهمات
«لیله» وهههر حال، «سیروان» نادا پهی هاوار وه مالم وهی وه یانهی وهی
من نه گهردهلوول گیجی «ولوهر»دا دوو دهست حهسرهت مدوو وه سهردا
هام نه کهف و کول قهلوهزهی «سیروان» تووتیای فهرقم بهحر بی‌سامان
ئاخم پهی فهردت داخم پهی دهردت ئاهم پهی حهسرهت ههناسهی سهردت
به سهندن نی یهن تا ویم وه دلتهر جوانیت جه نو بسانوو وه زهر
وه جهستهم هاوار دهسهلات چیشهن؟ مهبو ببهروش پهرواش جه کیشهن؟
سهد رهحمهت له روح ساف بی‌عهیبت وه باقی یهوساف نه پهردهی غهیبت
چ وهسوهسهی خوف ئیمان ویشهن بهو دله قایم دهرویشهن
«کهیخهسرهو» «غهرقاب» عیسیان ویشهن نه گهرداب گیج بی‌حهد یهندیشهن
در مورد چگونگی فوت خلیفه کیخسرو، روزی او اینگونه می‌خواهد که از رود لیله رد شود و از آن بگذرد، چندی از چوب‌های پل شکسته و او نیز به داخل رود لیله و سیروان می‌افتد. مردم طایفه‌های امامی، تاوگوزی و نورولی چند روز به دنبال او می‌گردند، پس از چند روز که دیگر جسد خلیفه را پیدا نمی‌کنند، یکی از اقوام مولوی که از این رویداد باخبر می‌شود، می‌گوید: «من می‌دانم که جسد خلیفه کجا است!»، مردم نیز همراه او می‌روند و جسد خلیفه کیخسرو را در گرداب «ولوه‌ر» در رود سیروان پیدا می‌کنند. پس از چندی وقتی از آن فامیل مولوی می‌پرسند که چگونه پس برده که جسد خلیفه در چه جایی است، او جواب می‌دهد: «سه سال پیش در چنین روزی خلیفه خود در نامه‌ای بر مولوی نوشته بود:»
«لیله» وهههر حال، «سیروان» نادا پهی هاوار وه مالم وهی وه یانهی وهی
من نه گهردهلوول گیجی «ولوهر»دا دوو دهست حهسرهت مدوو وه سهردا
بانه‌وره
سیروان
طایفه امامی
حسین کوهکن
یوسف بیگ امامی