گاه‌شمار هخامنشیان

این گاه‌شمار از سال ۵۵۸ پیش از میلاد یعنی آغاز فرمانروایی کوروش بزرگ در فارس، انشان و خوزستان تا حمله اسکندر مقدونی به تخت جمشید در سال ۳۳۰ پیش از میلاد و آغاز حکومت سلوکیان در ایران و به پایان رسیدن پادشاهی هخامنشیان می‌باشد.
عدد سال‌ها، تاریخ پیش از میلاد را نشان می‌دهد
تصویر ۱: کوروش بزرگ
۵۵۸ : آغاز پادشاهی کوروش بزرگ (کوروش دوم) (تصویر ۱: طراحی) در انشان (فارس) و خوزستان. انتقال پایتخت هخامنشیان به شوش.
۵۵۳ : آغاز شورش کوروش علیه مادها.
۵۵۰ : شکست ایشتوویگو شاه ماد از کوروش و پیرو آن فتح هگمتانه. اتحاد ماد و پارس.
۵۴۹ تا ۵۴۸ : تسخیر سرزمین‌های پارت، جرجان و احتمالا ارمنستان توسط کوروش.
۵۴۶ : فتح سارد پایتخت لیدی توسط کوروش و شکست کرزوس پادشاه لیدی.
۵۳۹ : فتح بابل ثروتمندترین شهر غرب آسیا توسط کوروش. سقوطی که با مقاومت کم سپاه بابل در کرانه ساحلی رود دجله به وقوع پیوست.
۵۳۹ : کوروش به یهودیان آواره اجازه داد تا به اورشلیم باز گردند و در آنجا آزادانه برای خود کنیسه بسازند.
۵۲۹ : کوروش به قبایل سکاها در شمال شرق ایران حمله کرد و در جنگ با ماساگت‌ها کشته شد. وی را در پاسارگاد دفن کردند.
۵۲۹ : کمبوجیه دوم فرزند کوروش به تاج و تخت رسید.
۵۲۵ : سپاه ایران تحت فرماندهی کمبوجیه (دوم)، سرزمین مصر را کاملا ضمیمه قلمرو پادشاهی هخامنشی کرد.
۵۲۱ : مرگ کمبوجیه در راه بازگشت از مصر. فریبکاری و زورستانی تخت پادشاهی توسط گئومات مغ (بردیای دروغین) با طرح معرفی خود با نام بردیا فرزند کوروش بزرگ.
تصویر ۲: گئومات زیر پای داریوش یکم در سنگ‌نبشته بیستون
۵۲۱ : داریوش یکم از خویشاوندان کوروش با یاری جمعی از نجیب‌زادگان پارسی، گئومات را کشت و به پادشاهی رسید. (تصویر ۲: سنگ‌نگاره در بیستون)
۵۱۹ : سرکوب شورش‌های سراسری در بسیاری از ساتراپی‌های ایران توسط داریوش.
۵۱۸ : آغاز بنای تخت جمشید به عنوان پایتخت جدید هخامنشیان در پارسه.
۵۱۴ : حمله داریوش یه سکاها در ناحیه شمال قفقاز و دریای سیاه.
۴۹۴ : شورش ایونیان در آسیای صغیر علیه حکومت هخامنشی و به آتش کشیدن سارد.
۴۹۴ : حمله داریوش به یونان با عنوان جنگ لاده و شکست یونانیان در نزدیکی جزیره لاده.
۴۹۰ : جنگ ماراتن بین ایران و یونان در محلی به نام ماراتن در یونان کنونی و شکست ارتش هخامنشی. نخستین پیروزی یونان بر ایران در خشکی.
۴۸۶ : داریوش در سن ۶۳ سالگی درگذشت.
تصویر ۳: سنگ نگاره خشایارشا در تخت جمشید
۴۸۶ : پس از مرگ داریوش، فرزندش خشایارشای یکم (تصویر ۳: سنگ نگاره در تخت جمشید) بر تخت سلطنت نشست.
۴۸۵ : خشایارشا شورش مصر را سرکوب کرد و برادرش هخامنش را به عنوان فرماندار ساتراپی مصر منصوب کرد.
۴۸۴ : خشایارشا ضمن سرکوب شورش بابل، استحکامات دفاعی آنجا را نابود کرده و مجسمه خدای مردوخ را تخریب کرد.
۴۸۰ : ارتش هخامنشی به یونان یورش برد و در شهر آتن رژه رفت اما ناوگان دریای هخامنشی در نبرد سالامیس شکست خورد و نهایتا تاخت و تازهای ایران در این سال پایان پذیرفت.
۴۷۹ : در جنگ پلاته ایران از یونان شکست خورد.
۴۶۵ : یکی از مشاوران (محافظان) خشایارشا به نام اردوان، او را کشت.
۴۶۵ : اردشیر یکم پس از به قتل رسیدن پدرش خشایارشا و برادرش داریوش که جانشین قانونی بود، بر تخت شاهی نشست.
حدود ۴۶۵ تا ۴۲۴ ساخت بنای میترا و آناهیتا.
۴۲۴ : مرگ اردشیر اول.
۴۲۴ : تاجگذاری خشایارشای دوم.
۴۲۳ : ترور و قتل خشایارشای دوم.
۴۲۳ : تاجگذاری داریوش دوم.
۴۰۵ : جدا شدن مصر از خاک ایران.
۴۰۴ : تاجگذاری اردشیر دوم.
۳۸۷ : صلح آنتالکیداس، یونان، حق حکمرانی و تملک ایران بر آسیای صغیر را به رسمیت شناخت.
۳۵۹ : مرگ اردشیر دوم.
۳۵۹ : تاجگذاری اردشیر سوم.
۳۴۲ : بازپسگیری مصر و ملحق شدن آن به خاک ایران. این فتح پس از چندین حمله در دهه گذشته، نصیب امپراطوری هخامنشی گردید.
۳۳۸ : اردشیر سوم به وسیله باگواس خواجه مسموم می‌شود.
۳۳۸ : آغاز پادشاهی ارشک.
۳۳۶ : قتل ارشک.
۳۳۶ : داریوش سوم آخرین پادشاه هخامنشیان به تاج و تخت می‌رسد.
۳۳۶ : ترور فیلیپ دوم مقدونی و آغاز پادشاهی اسکندر مقدونی.
۳۳۴ : حمله اسکندر مقدونی به آسیا و شکست سپاه ایران در تنگه داردانل.
۳۳۴ : نبرد گرانیک و شکست ارتش پارسیان از اسکندر در نزدیکی شهر تروآ.
تصویر ۴: نقاشی از نبرد ایسوس در موزه ملی باستان‌شناسی ناپل
۳۳۳ : در نبرد ایسوس (تصویر ۴: نقاشی در موزه ناپل) ارتش اسکندر، قوای پارسی به فرماندهی داریوش سوم را شکست می‌دهد.
۳۳۱ : شکست سنگین قوای ایران به وسیله اسکندر در جنگ گوگمل در شرق موصل امروزی.
۳۳۰ : کشته شدن داریوش سوم، فتح هگمتانه، ویران کردن تخت جمشید به وسیله اسکندر مقدونی و پایان حکمرانی هخامنشیان بر ایران.