باسل خرطبیل

باسل خرطبیل یا باسل صفدی (زاده ۲۲ مه ۱۹۸۱ در دمشق، درگذشته ۲۰۱۵) فعال مدنی توسعه‌دهنده نرم‌افزارهای متن‌باز، اهل سوریه با اصالت فلسطینی است. او از ۱۵ مارس ۲۰۱۲، اولین سالگرد خیزش مردم سوریه، توسط دولت سوریه دستگیر شد و در زندان عدرا در دمشق محبوس گردید. در ۳ اکتبر ۲۰۱۵ به مکانی نامعلوم منتقل شد تا احتمالا در دادگاه نظامی مورد محاکمه قرار گیرد. دیده‌بان حقوق بشر و ۳۰ سازمان دیگر حقوق بشری در ۷ اکتبر ۲۰۱۵ نامه‌ای سرگشاده نوشته و خواستار اطلاع از محل حبس خرطبیل شدند. در ۱۱ نوامبر شایعه‌هایی به گوش رسید که خرطبیل مخفیانه به مرگ محکوم شده‌است. در اوت ۲۰۱۷ ماموران حکومت سوریه به همسر باسل، نورا، اطلاع دادند که همسرش در سال ۲۰۱۵ در زندان عدرا اعدام شده‌است.
زندگی و فعالیت‌ها
خرطبیل در ۲۲ مه ۱۹۸۱ در دمشق متولد و در سوریه بزرگ شد و در توسعه نرم‌افزارهای متن‌باز تخصص پیدا کرد. او مسئول فنی و یکی از بنیانگذاران شرکت پژوهشی آیکی لب (Aiki Lab) و مسئول فنی شرکت الاوس بود. شرکت الاوس موسسه‌ای انتشاراتی و پژوهشی است که در حیطه هنرها و علوم باستان‌شناسی فعالیت می‌کند. خرطبیل مسئولیت رهبری و اجرای برخی از پروژه‌های کریئیتیو کامنز سوریه را بر عهده داشته، و در پروژه‌های موزیلا فایرفاکس، ویکی‌پدیا، اپن‌کلیپارت، فابریکاتورز، و شریسم مشارکت کرده‌است. گفته می‌شود که فعالیت‌های او در «بازکردن مسیر اینترنت در سوریه و گسترش دسترسی به اینترنت و اطلاعات آزاد برای مردم سوریه موثر بوده‌است».
تهیه تصویر سه‌بعدی از بازسازی شهر قدیمی پالمیرا از آخرین کارهای او به‌شمار می‌آید.
دستگیری و زندان
باسل در ۱۵ مارس ۲۰۱۲ توسط نیروهای اطلاعاتی نظامی سوریه‌ای بازداشت شد. از آن زمان، او بدون محاکمه و اتهام در زندان نگاه داشته شد و براساس گزارشهای منتشر شده از شکنجه شدید و رفتار نامناسب کارکنان زندان سوریه، شامل یک دوره هشت ماهه زندان انفرادی رنج برده‌است.
در دسامبر ۲۰۱۲، باسل نزد دادستانی نظامی برده شد. در طول تفهیم اتهام کوتاهش، باسل قادر نبود دفاعیه خود را ارائه کرده یا به نماینده قانونی دسترسی داشته باشد. پس از آن، او به زندان عدرا در حومه دمشق منتقل شد.
در ۳ اکتبر ۲۰۱۵، باسل از سلول خود در زندان عدرا به جای نامعلومی منتقل شد و پس از آن خبری از او منتشر نشد.
در نوامبر ۲۰۱۵، گزارش‌های تایید نشده‌ای از سوی خانواده‌اش منتشر شد که ممکن است او توسط یک دادگاه نظامی مخفی بدون حق فرجام‌خواهی به مرگ محکوم شده باشد.
فعالیت‌ها برای تعیین سرنوشت باسل
سازمان‌های بین‌المللی
عفو بین‌الملل در ۲۰ نوامبر ۲۰۱۵ بیانیه‌ای در رابطه با وضعیت باسل خرطبیل صادر کرد و در آن از دولت سوریه خواسته‌است:
بلافاصله محل که باسل خرطبیل زندانی است را افشاء کرده و او به وکیل و خانواده‌اش دسترسی داشته باشید
اطمینان حاصل کنید که او از شکنجه و بدرفتاری محافظت می‌شود
بلافاصله و بدون قید و شرط او را آزاد کنید
در آوریل ۲۰۱۶، گروه کاری سازمان ملل در بازداشت خودسرانه برای رهایی فوری باسل از زندان درخواست داد، و ادامه بازداشت او را «مستبدانه» توصیف کرد. گروه همچنین تاکید کرد که حکومت سوریه برای ارائه «هر اطلاعاتی که نشان دهد فعالیت صلح‌آمیز و بدون خشونت آقای خرطبیل تهدیدی به امنیت ملی یا نظم عمومی بوده‌است.» شکست خورده‌است.
بیش از ۳۰ سازمان حقوق‌بشر (شامل سازمان عفو بین‌الملل، دیده‌بان حقوق بشر، شاخص سانسور، سازمان گزارشگران بدون مرز و مرکز خلیج فارس برای حقوق‌بشر) نامه‌ای سرگشوده را امضا کردند تا حکومت سوریه را وادار سازند مکان باسل را فاش ساخته و دوباره او را نزد خانواده‌اش بازگرداند. هیئت مدیره کریتیو کامنز نیز یک فراخوانی عزم راسخ برای آزادی باسل را تصویب کرد، و آزمایشگاه رسانه ام‌آی‌تی نیز به باسل پیشنهاد کار علمی پژوهشی در مرکز رسانه مدنی را داد تا بر روی پروژه‌هایی برای در دسترس ساختن تاریخ سوریه برای جهان کار کند.
خانواده مفقودشدگان
تعدادی از زنان سوری در حاشیه مذاکرات صلح سوریه خواهان پیگیری وضعیت بستگان خود شدند آنها از سازمان ملل خواستند تا برای اطلاع از سرنوشت بستگان گمشده‌شان به آنها کمک کند. روز پنج شنبه ۲۳ فوریه ۲۰۱۷ استفان دی میستورا، فرستاده ویژه سازمان ملل در سوریه، این زنان را در شروع مذاکرات صلح ملاقات کرد. نورا قاضی همسر باسل خرطبیل که یک وکیل حقوق‌بشر است، یکی از این زنان بود که در رابطه با همسرش به خبرگزاری رویترز گفت: «من متاهلم اما همسرم یک بازداشتی است، او دو هفته پیش از عروسی‌مان در ۱۵ مارس ۲۰۱۲ دستگیر شد. ده ماه بعد، او را به زندان عدرا در دمشق فرستادند…»… وی گفت که باسل را در اکتبر ۲۰۱۵، به مکانی نامعلوم منتقل کردند.
این زنان طی بیانیه مشترکی اعلام کردند: «ما به عنوان خانواده‌های این افراد خواهان آزادی فوری بستگانمان هستیم که به‌طور غیرقانونی بازداشت شده‌اند.»
اعدام توسط حکومت سوریه
در اوایل اوت ۲۰۱۷ ماموران حکومت سوریه به نورا همسر باسل، اطلاع دادند که همسرش در سال ۲۰۱۵ در زندان عدرا اعدام شده‌است. وی گفت که رژیم اسد شوهرش را پس از شکنجه در زندان اعدام کرده‌است. نورا طی مطلبی در حساب فیسبوک خود اعلام کرد که از اعدام همسرش مطلع شده‌است.
واکنش‌ها
آمریکا
سخنگوی وزارت خارجه آمریکا هیتر نوئرت روز ۳ اوت ۲۰۱۷ در واکنش به اعدام باسل خرطبیل گفت:
جوایز
باسل خرطبیل در سال ۲۰۱۲ در فهرست ۱۰۰ اندیشمند مهم جهان قرار گرفت.
در سال ۲۰۱۳ توسط سازمان «ایندکس آن سنسور شیپ» موفق به دریافت جایزه آزادی بیان شد.