بازتوانی شناختی

بازتوانی (توانبخشی) شناختی Cognitive Rehabilitation
1 شامل طیف وسیعی از روش‌های درمانی است که توسط متخصص‌های مختلف توانبخشی قابل اجراست. بسیاری از متخصصین توانبخشی از جمله کاردرمانگران، فیزیوتراپیست‌ها، متخصصین آموزش استثنایی و عصب-روانشناسان، جهت ارتقاء سطح عملکردهای شناختی مراجعین خود، از رویکردهای توانبخشی شناختی بهره می‌گیرند. کارف2 در سال 1999، تعریفی کاربردی از توانبخشی شناختی ارائه کرده‌است که در این تعریف توانبخشی شناختی، شامل ارائه فعالیت‌های درمانی معطوف به عملکرد است که هدف آن‌ها، تقویت یا تثبیت مجدد الگوهای رفتاری پیشین و نیز تثبیت الگوهای رفتاری جدید، برای انجام فعالیت یا ارائه مکانیسم‌های شناختی جهت جبران عملکردهای آسیب دیده سیستم عصبی می‌باشد. در توانبخشی شناختی با دو رویکرد عمده مواجهیم، رویکرد جبران یا سازش و دیگری رویکرد درمان شناختی. باید توجه داشت که در عمل هیچگاه جداسازی این دو رویکرد اتفاق نمی‌افتد و هم‌پوشانی این‌دو در درمان اجتناب ناپذیر است. رویکرد اول، رویکرد جبران یا تطبیق است. در این رویکرد هدف آن است تا با ایجاد تغییراتی در محیط، عادات و روش انجام کارها و نیز راهکارهای اجرایی، محدودیت‌های فرد کنار گذاشته شوند. این سه هدف درمانی یادآور مفهوم ارگونومی شناختی هستند که بر اساس اصول پردازش اطلاعات بوده و سبب کاهش درگیری حافظه کاری می‌گردد
همچنین امروزه بطور وسیع از روش‌های بازتوانی شناختی برای ارتقاء سلامت ، استعدادیابی و افزایش عملکرد دانش آموزان، ورزشکاران ، مدیران و .. در حیطه‌ها و در سنین مختلف استفاده می‌شود.
روش‌های بازتوانی شناختی کمک می‌کننند تا با کمک ابزارهای دقیق کامپیوتری با نقاط ضعف و قوت مغز خود بطور جامع آشنا شویم و با استفاده از ابزارهای نوین به تقویت کارکرد مغز بپردازیم. در واقع مغز در این روش‌ها کاملا نقش فعال را دارد و به سمت خود تنظیمی هدایت می‌شود.طی سال‌های اخیر در کشور عزیزمان شاهد آن هستیم که با تلاش متخصصین و نگاه ویژه مسئولین پیشرفت‌های چشم‌گیری در این حوزه بدست آمده‌است .
بازتوانی شناختیCognitive Rehabilitation
۱. بازتوانی شناختی کلاسیک
۲. بازتوانی شناختی کامپیوتری (CRT)
بازتوانی شناختی کلاسیک
آموزش‌هایی برای جبران ضعف‌های شناختی دارد : بطور مثال ؛ قرار دادن فهرستی از لیست وسایل که فرد باید پیش از خروج از خانه به همراه خود بردارد . این موارد را روی کاغذ می‌نویسند و بر روی درب ورودی منزل قرار می‌دهند . در شکل‌های پیچیده‌تر ؛ بازتوانی شناختی کلاسیک ؛ یک سری تمرینات شناختی قلم و کاغذی هم دارد که در منزل یا کلنیک ، به شخص مددجو ارائه و با او تمرین می‌شود.
نتایج پژوهش‌های معتبر علمی نشان داده است که اثرات یک دوره درمانی سه جلسه‌ای در هفته ؛ اگر شش هفته پیاپی ادامه پیدا کند ، می‌تواند در طول زندگی بیمار ؛ محسوس و قابل سنجش باشد . در هر سنی می‌توان از این دانش برای ارتقاء وضعیت شناختی شخص بهره برد ؛ اگر چه توانایی انعطاف‌پذیری عصبی در کودکان نسبت به بزرگسالان هم بیشتر می‌باشد و همینطور سریع‌تر خود را در فرایندهای رفتاری نشان می‌دهد اما قابلیت تغییرپذیری مغز تا پایان عمر باقی می‌ماند.
بازتوانی شناختی کامپیوتری
فرایندی پرورشی است که طی آن فرد با انجام مکرر تمرینات شناختی ، مهارت‌های اساسی شناختی خود را که مبنای بسیاری از فعالیت‌های روزانه چون یادگیری و … است ، پرورش داده و تقویت می‌کند . این تمرینات را رایانه به سرعت و با دقت ارائه می‌کند . نحوه‌ی ارائه این تمرینات به گونه‌ای است که مهارت‌های شناختی فرد به چالش کشیده شده و در اثر موفقیت‌های پی در پی در طی این چالش‌ها ؛ مهارت‌های شناختی ارتقاء پیدا می‌کند . در فرایند پرورش شناختی کامپیوتری ؛ با استفاده از آزمون‌های شناختی و تحصیلی، مشاهدات بالینی، عملکردهای روزانه و گزارش‌های والدین و …، مهارت‌های شناختی که نیاز به پرورش دارند شناخته شده و برای پرورش هدفگذاری می‌شوند.
بازتوانی شناختی
Cognitive Rehabilitation
بازتوانی شناختی کلاسیک
بازتوانی شناختی کامپیوتری
ارتقاء عملکرد
تمرینات شناختی