غلامرضا فرزین

امیر سرتیپ دوم خلبان غلامرضا فرزین (زاده ۱۹۴۷ تهران) از امرای هوانیروز ارتش ایران است که در سال ۱۳۴۵ وارد دانشکده افسری ارتش شد و سه سال بعد با درجه ستواندومی در رسته مخابرات فارغ‌التحصیل شد. وی سپس وارد هوانیروز شد و جهت آموزش خلبانی هلیکوپتر به کشورهای ایتالیا و ایالات متحده آمریکا اعزام شد و دوره استاد خلبانی را نیز در مرکز آموزش فورت راکر، آلاباما هوانیروز ارتش ایالات متحده آمریکا با موفقیت سپری کرد.
سروان فرزین نفر دوم از سمت چپ ردیف پایین در مرکز آموزش هوانیروز ارتش ایالات متحده آمریکا در آلاباما در سال ۱۳۵۲
آغاز جنگ ایران و عراق
سرتیپ دوم خلبان غلامرضا فرزین در زمان آغاز جنگ مدتی با درجه سروانی در اصفهان به عنوان معاون گردان و سرپرست «گردان تک» و مدتی نیز رئیس عملیات گردان سوم «تک» بود است. «گردان تک» در هوانیروز گردانی است که مسوولیت هلی‌کوپترهای بل ای‌اچ-۱ کبرا ۲۰۶ و ۲۰۵ را دارد.
وی در «گردان تک» رئیس رکن سوم بوده و بعد از مدتی معاون گردان تک در اصفهان شده است. به این دلیل که در دوره قبل از انقلاب مدتی برای گذراندن دوره ایمنی پرواز به آمریکا اعزام و آموزش‌های لازم را کسب می‌کند. پس از پیروزی انقلاب اسلامی، رئیس ایمنی پرواز پایگاه اصفهان بوده و سپس به کرمانشاه منتقل و در آنجا به عنوان رئیس پرواز پادگان هوانیروز خدمت کرده است.
سرتیپ خلبان غلامرضا فرزین در دوران سروانی در پایگاه هوانیروز اصفهان سال ۱۳۵۴
بعد از مدتی فرمانده گردان تک کرمانشاه و سپس مدتی معاون پایگاه و سرپرست پایگاه بوده و بعد از آن به تهران منتقل شده ضمن ارتقای درجه به سرتیپ دومی، ۹ سال مدیر ایمنی پرواز هوانیروز ارتش جمهوری اسلامی بوده است. وی در سال ۱۳۷۵ از خدمت در ارتش بازنشسته شد.
همه چیز درباره تاکتیک‌های پرواز با هلی‌کوپتر در مناطق جنگی
امیرسرتیپ غلامرضا فرزین با اعلام اینکه ۴۵ درصد از کار تدوین کتاب تاکتیک‌های پرواز با هلی‌کوپتر در مناطق جنگی برگرفته از تجربیات خلبانان هوانیروز در دوران دفاع مقدس پایان یافته است، گفت: در حقیقت این کتاب به تهدیدات خلبانان هلی‌کوپتر و وسیله پرنده‌شان در جنگ‌های منظم و غیر منظم (چریکی) می‌پردازد و نحوه مقابله با تهدیدات سلاح‌های سبک و جنگنده‌های دشمن را با توجه به تجربیات جنگ هشت ساله ایران و عراق و همچنین علم روز را در بر می‌گیرد.
برخی سخنان سرتیپ غلامرضا فرزین
ارتش می‌توانست فعالیت‌های هوانیروز را ثبت و برای نسل جوان نگه دارد زیرا بسیاری از فعالیت‌ها و زحمات نیروهای ارتشی ثبت نشده است. سپاه از همان اولین جلسه برای برنامه‌ریزهای طراحی عملیات‌ها، دوربین و ضبط را به همراه داشت ولی در ارتش این‌گونه نبود و شاید از این بابت ارتش خیلی ضرر کرد. ای کاش ارتش هم مانند سپاه به ثبت و ضبط فعالیت‌ها می‌پرداخت تا برای نسل جوان و آینده که در بطن واقعه نبوده‌اند تجربه ارزنده‌ای باشد.
در اوایل جنگ عراقی‌ها توپی بزرگ داشتند که گلوله وقتی از لوله خارج می‌شد، توسط خرج دوم هدایت می‌شد و برد گلوله را بیشتر می‌کرد و با همان توپ شهر دزفول را مورد هدف قرار می‌داد. من در یکی از پروازها این توپ را در دوربین هلی‌کوپتر دیدم به گونه‌ای که باورم نمی‌شد عراقی‌ها چنین توپ بزرگی داشته باشند، همین امر باعث شد که یک موشک به سمت او شلیک کنم و از آن به بعد آنها فهمیدند که موضع آنها کشف شده و به همین منظور برای مدت‌ها موشک‌باران و گلوله‌باران دزفول تعطیل شد.
تجربه‌ها به صورت آیین‌نامه‌ها تدوین و در اختیار جوانان قرار گیرد. زیرا در زمان جنگ تجربیات زیادی کسب شد و خلبانان در طول هر عملیات تجربیاتی کسب کردند که در کتاب‌ها و آیین‌نامه‌های آن زمان نیامده بود، به طوری که قادر بودند وضعیت‌ها را به خوبی تشخیص بدهند.
در پایان هر روز که اخبار عراق را مرور می‌کردیم می‌دیدیم که عراقی‌ها در مورد انهدام هلی‌کوپترهای ما دروغ می‌گویند. مثلا در یک مورد در منطقه دارخوین که با چهار فروند هلی‌کوپتر پرواز می‌کردیم هواپیماهای شکاری عراق به ما حمله کردند و بر روی ما شیرجه رفتند. دو فروند از هلی‌کوپترها در لابه‌لای بوته‌زارها مخفی شدند و دو هلی‌کوپتر هم بودیم که رو در روی هواپیماها ایستادیم و با روش جنگ و گریز و با تغییر مسیر ناگهانی در زمان شیرجه هواپیما از هدف خارج می‌شدیم. در آن روز چند بار این حرکت تکرار شد و چون آنها نتوانستند کاری بکنند به خاک خود مراجعت کردند و در اخبار خود اعلام کردند که چند فروند هلی‌کوپتر در منطقه عملیاتی را منهدم کرده‌اند. بعضی برای خود چنین آمارهای دروغین می‌دادند.
ر زمان جنگ تحمیلی هلی‌کوپترها به ویژه هلی‌کوپترهای «تک‌پر» تا خط مقدم جبهه که نیروهای زمینی مستقر بودند، جلو می‌رفتند زیرا تانک‌ها و ادوات دشمن نیز همه در آن سمت خط بود و هلی‌کوپترها برای انهدام این ادوات و تجهیزات باید پیشروی می‌کردند. البته ماموریت‌ها مختلف بود، هلی‌کوپترهای ۲۱۴ مسوول انتقال مهمات به منطقه، جابه‌جایی نفرات و مجروحان جنگی از منطقه را بر عهده داشتند. هلی‌کوپترهای ۲۰۶ که سبک و کوچک هستند مسوول شناسایی مواضع دشمن بودند و هلی‌کوپترهای کبری نیز ماموریت داشتند تا جایی که مقدور بود جلو بروند و ادوات و تجهیزات دشمن را منهدم کنند و از حداکثر برد سلاح خود استفاده کنند. ما با موشک TA می‌توانستیم تا فاصله ۳ تا۵/۳ کیلومتری را مورد هدف قرار دهیم و با راکت‌ها ۱۵۰۰ مترمربع را بزنیم و مسلسل نیز به همین ترتیب؛ ولی بعضا تعدادی از خلبانان، آنقدر از خود تهور نشان می‌دادند و خود را بسیار به دشمن نزدیک می‌کردند که مورد هدف قرار می‌گرفتند و شهید می‌شدند؛ زیرا وقتی که شما می‌توانید دست خود را تا سه کیلومتر بلند کنید و به دشمن مشت بزنید و دشمن حداکثر دستش ۵۰۰ متر است بنابراین ما نباید ریسک کنیم و آنقدر جلو برویم تا او ما را بزند. طبق یک آزمایش که ناتو در اروپا آنجا داده است برآورد شده بود که هر هلی‌کوپتر «تک‌پر» قبل از این‌که منهدم شود باید بتواند ۱۶ تانک را منهدم کند. ما در جنگ افرادی داشتیم که ۲۰۰ تانک را منهدم کردند، ولی سانحه اتفاقی برایشان نیفتاد اما افرادی هم بودند که به دلیل تهور بیش از حد آنقدر به دشمن نزدیک شدند که دشمن آنها را مورد هدف قرار داد.
یکی از کارهایی که در حال حاضر باید در هوانیروز برای نسل جوان این نیرو انجام شود، آموزش است، زیرا شخصا در این زمینه دغدغه دارم. ضمن این‌که موفقیت‌های ما جای تقدیر دارد و جزو افتخارات ما است اما باید از هم‌اکنون مواردی را که اشتباه بوده را داشته‌ایم را بررسی مجدد کنیم تا آیین‌نامه‌های جدید تدوین شود. شخصا در این مورد دست به قلم شده‌ام و در آن به دنبال اشتباهاتی هستم که باعث شهادت بعضی از نیروهای ما شد. کتابی که هم اکنون در حال نوشتن آن هستم با عنوان «تاکتیک‌های رزم با هلی‌کوپتر» در انواع و اقسام هلی‌کوپترها وجود دارد و تحقیقی است در مورد این که چگونه می‌توانیم عمل کنیم تا بالاترین بهره‌وری را با کمترین آسیب‌پذیری داشته باشیم. درباره نوشتن این کتاب با فرمانده هوانیروز، تیمسار خلبان هوشنگ یاری صحبت و قرار شده است ملاقات‌های بیشتری داشته باشیم و امیدوارم خدا توفیق بدهد تا این کار انجام شود.