نقد رهبری در ایران

نقد رهبری به معنای انتقاد از بالاترین مقام حکومت و رهبری در ایران است و به این پرسش می‌پردازد که آیا رهبری در ایران می‌تواند مورد نقد قرار گیرد یا خیر؟ ظاهر امر این است که چون عواقب ناگواری در پیش دارد عملا امکان نقد نیست اما بررسی مقالات و موضوعاتی که دراین زمینه در ایران منتشر شده است، بیانگر یک تحول در این زمینه است.
با این حال، انتقاد از عملکرد رهبر و سازمان‌های تابعه‌اش همچنان یکی از خط قرمزهای رسانه‌ها و مطبوعات ایران است و نزدیک شدن به این محدوده می‌تواند برای صاحبان این رسانه‌ها خطرآفرین و پردردسر باشد.
سیر نقد رهبری در ایران را می‌توان از نظر تاریخی مرور کرد.
نقد درکلام
فرهنگ نقدازدیدگاه آیت‌الله خمینی
«نقدپذیری به عنوان خوی و خصلتی انسانی و اسلامی، نقش مهمی در فرونشاندن آسیبها و آفتهای فردی و اجتماعی دارد، رواج فرهنگ نقدپذیری در اجتماع، کمک فراوانی به پایان دادن کشمکشها و درگیریها می‌کند. به همان اندازه که نقد و نقادی مایه کمال و رشد رفتارها و عملکردهاست، نقدپذیری نیز زمینه ساز بسیاری از خوشبینی‌ها و امیدواریها نسبت به اصلاح امور است. دست اندرکارانی که به پیشباز نقد می‌روند و از آن بیم و ترسی ندارند، از مدیریتی بهتر و کمال یافته‌تر برخوردارند و کم‌تر دچار چالش، دوباره کاری و نابسامانی می‌شوند». و
با این وجود، روح الله خمینی بر خلاف سخنان خودش، در طول رهبری ده ساله‌اش نه تنها از انتقادات استقبال نکرد، بلکه کوچک‌ترین انتقادی در دوران رهبری او عواقب سنگینی برای فرد منتقد داشت. وی در طول رهبری‌اش هیچ گاه با هیچ رسانه‌ی آزادی مصاحبه نکرد، و همچنین هیچ گاه در مقام پذیرش نقد قرار نگرفت. برخوردهای خمینی با منتقدانی مانند ابوالحسن بنی صدر ، آیت الله شریعتمداری ، دولت موقت بازرگان ، اعضای نهضت آزادی ، مجاهدین خلق و اعضای حزب توده و نیز آیت الله منتظری گویای تفاوت فاحش بین گفتمان روح الله خمینی و عملکرد واقعی وی است.
مواضع رهبری درباره انتقاد
«از انتقاد نترسید و خشمگین نشوید»
«البته شما مسئولان دولت هم که بخش‌های گوناگون در اختیارتان است، از انتقاد نه بترسید، نه خشمگین و ناامید شوید. این‌طور هم نباشد که اگر روزنامه یا شخصی به بخشی از بخش‌های دولت یا به کاری که دولت پدیدمی‌آورد، انتقاد می‌کند، مسئولان آن بخش یا مسئولان دولتی سراسیمه شوند.»
«انتقاد موجب شناسایی نقاط قوت و ضعف است»
«انتقاد هدیه‌ای است که به انسان داده می‌شود» و و
«بین نقد با هتاکی و فحاشی تفکیک بایدقایل شد»
استقبال رهبر ی از نقد وضرورت پاسخگویی
نقد درعمل
نقد برخی ازسیاسیون
نقدآیت الله منتظری درخصوص انتخاب آیت الله خامنه‌ای به رهبری
نقد مشفقانه رهبری توسط مصطفی تاج‌زاده و
نامه‌های سرگشاده محمد نوری زاد به آیت الله علی خامنه‌ای (این نامه‌ها به بازداشت وی، و احضار خانواده‌اش به دادسرا و در نهایت متحمل شدن وی به نزدیک ۲۰۰ روز حبس گردیدند.)
نقد نامه عبدالکریم سروش به رهبری و
نقد محسن کدیور ازرهبری
اولین نقد حضوری
محمود وحیدنیا دانشجوی ورودی سال ۱۳۸۷ رشته ریاضیات دانشگاه صنعتی شریف و برنده مدال طلای المپیاد ریاضی ایران است. او در روز ۶ آبان ۱۳۸۸ در دیدار رودرروی جمعی از نخبگان کشور با سید علی خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی از عملکرد وی انتقاد کرد. اقدام وحیدنیا حداقل در تاریخ معاصر ایران بی‌سابقه بوده‌است و موجی از حیرت و تحسین را در افکار عمومی ایران برانگیخت. اقدام وحیدنیا بویژه مورد تحسین فعالان جنبش سبز واقع شد و او را تبدیل به قهرمان جدیدی در میان معترضان به حکومت کرد.
دررابطه با نقد دانشجوی یادشده رهبر جمهوری اسلامی ایران در ابتدای سخنان خود با ابراز خوشحالی از اینکه سخنان نخبگان هر سال قوی‌تر و عمیق‌تر از قبل می‌شود و یادآوری ضرورت شکر نعمت نخبگی با خدمت به مردم و کشور؛ اهمیت تولید علم، آزاداندیشی در دانشگاه‌ها و مرز شکنی علمی در پیشرفت و اقتدار کشورمان را کلیدی توصیف کردند و ضمن اشاره به برخی نکات مطرح شده توسط حاضران، درباره سخنان دانشجوی منتقد نیز گفتند: «خیال نکنید من از شنیدن اینجور حرفها ناراحت می‌شوم. نه من از اینکه این حرفها زده نشود، ناراحت می‌شوم. در جلسات دانشجوئی، دانشگاهی که اینجا هستند، بنده گاهی که ببینم حالا بعضی‌ها روی ملاحظه، روی احترام، روی هرچه، بعضی از این حرفها را که خیال می‌کنند من خوشم نمی‌آید، نمی‌زنند؛ از نگفتنش ناراحت می‌شوم؛ از گفتنش مطلقا ناراحت نمی‌شوم».
این اقدام موجب گردید تا زمینه نقد تا حدودی فراهم شود.
نظر نمایندگان مجلس
آقای علی مطهری نماینده مجلس شورای اسلامی دراین مورد گفتند «التزام به ولایت فقیه به این معنی نیست که همه نظرات ما مطابق نظرات رهبری باشد بلکه باید در عمل التزام داشته باشیم.»
خود خامنه‌ای گفته: «مرز التزام به ولایت فقیه حکم حکومتی است». طبیعی است که نظر من همان است که قبلا از بیانات رهبری داشتم. و و
نقد واگذاری‌ها به نهادهای زیر نظر رهبری یا شبه دولتی توسط عضو کمیسیون ویژه اصل ۴۴ قانون اساسی
نظر برخی ازروحانیان
نظرات ناصر نقویان و
نظرات علیرضا پناهیان سخنرانی پناهیان در مورد نقد عملکرد رهبری
نظر برخی ازسیاسیون
چگونگی نظارت بر رهبری در گفتگو باآیت الله محمد یزدی
نقد فخرالسادات محتشمی‌پور درباره رهبری
می‌توان از ولی فقیه انتقاد کرد و عملکرد او را زیر سئوال برد و به رعایت عدالت و انصاف هشدارش داد
نقدهای مطروحه دررسانه‌ها
در زمینه نقد رهبری مقالاتی دربرخی نشریات ورسانه‌های تخصصی حقوقی آمده است که تا حدودی بیانگر آزادی نقد رهبری است برخی از نقدها عبارتند از:
انتصاب اکبر هاشمی در سمت ریاست مجمع تشخیص مصلحت
استمرار شورای عالی انقلاب فرهنگی
تداخل در امور قوا
اشکال درتجمع رهبری ومرجعیت
ممنوعیت کاربردبرخی القاب برای رهبری
خروج برخی ازنمایندگان رهبری ازجایگاه خود و
جستارها
نقد دین
نقد قرآن
نقد ادبی
نقد هنری
نقد اسلام
نقد عهدین
نقد بی‌خدایی
نقد شیعه دوازده امامی
نقد بابیه
نقد ویکی‌پدیا
قضاوت