قرغن

قرغن (گلپایگان) ، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان گلپایگان در استان اصفهان ایران است.
این روستا از شمال به خمین از جنوب به خوانسار از غرب به الیگودرز و از شرق به گلپایگان محدود می‌شود . فاصه این روستا تا گلپایگان 24 کیلومتر است.
جمعیت
این روستا در دهستان کناررودخانه قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۲۲۸ نفر (۷۳خانوار) بوده‌است.
تاریخچه
تصاویر نقاشی شده بر روی سنگ‌ها که در اطراف روستای قرغن دیده می‌شود نشان از قدمت چند هزار ساله این منطقه و سکونت کشاوزران و دامداران از سال‌های بسیار دور در این روستا دارد اما آنچه امروز به اسم روستای قرغن و از بخش کنار رودخانه شهرستان گلپایگان می‌نامند در روزگاری منطقه‌ای مرتعی - ییلاقی به مساحت 470 هکتار یوده است که چراگاهی بسیار غنی ، نظر گله داران اطراف و اکناف را به خود جلب می‌نموده است به‌طوری‌که این امر باعث شده که مهاجران گله دار از از مرودشت شیراز و نهاوند همدان به مرور و همگام گذر از منطقه در آن جاگیر شوند . آنچه که اکنون از این دو گروه مهاجر و عده‌ای که از روستاهای همجوار به این روستا کوچیده‌اند مردم فعلی روستای قرغن را بنیاد نهاد باشد . در جای جای این 470 هکتار مرتع صدها یادگار اعم از قبرستان و جایگاه دامداران ییلاقی در دره‌ها و کنار چشمه سارها دیده می‌شود این مهاجران دامدار در طول زمان مجبور به اقامت دائم شده و در کنار دامداری کشاورزی و حفر قنات را آغاز می‌کنند و نهایتا پراکنده نشینی تبدیل به یکجا نشینی می‌شود و اقامت گاه‌های پراکنده مثل دره حمام ، ده دده ، ده گاه ( ده کاکا به زبان شیرازی برادر) آغل مولا … همه در یک محل ( ده فعلی با چهار برج و بارو که در حال حاضر متروکه است ) بنام قلعه جاگیر می‌شوند .
در زمان حکومت ظل سلطان بر اصفهان این منطقه ییلاقی که به عنوان شکارگاه ظل سلطان قرق شده و به اجبار مردم به روستاهای همجوار رانده می‌شوند و کم کم این منطقه قرق شده را قرقن ( قرغن) نام می‌گذارند . پس از افول حکومت ظل سلطان خوانین روستای اخته خوان که دارای قدرت و بیشتری بودند جلوتر از صاحبان اصلی رانده شده قلعه را تصرف و با حیله و حمایت عوامل ضل سلطان صاحب قلعه و زمین‌های کشاورزی می‌شوند به‌طوری‌که وقتی صاحبان اصلی بر میگردند فقط می‌توانند به عنوان رعایای خوانین کروبی اخته خوان به قلعه و اراضی آباد شده خودشان ساکن شوند و بارها اتفاق افتاده که این خوانین هست و نیست همین رعایا را که توانسته بودند در عرض چند سال تلاش از طریق دامداری و کشاورزی ثروتی به هم بزنند را غارت کرده و آخر اینکه کهن سالان این روستا به یاد دارند که غارت خانه حاج جواد نوبخت توسط جهانگیرخان کروبی و پسران است و آنطور که روایت می‌کنند که دار و ندار این مرد که بسیار چشمگیر هم بوده به غارت میرود و تنها فرزند بی‌گناه و خردسال او مقطوع نسل می‌شود و جالب اینکه این یورش در زمان سلطنت رضا شاه است که با شکایت همسر زجردیده این مرد به یکی از عوامل رضاشاه که در حال عبور از خوانسار به طرف الیگودرز جهت سرکوب یاغیان بوده این جنایت بررسی و داد ستانده می‌شود و حتی امر به اعدام متجاوز می‌شود که حاج جواد رضایت می‌دهد . جالب اینکه خان کروبی جهت نجات خود ، کل املاک قرقن را به زور تصاحب کرده بود این بار به صورت جریمه و پیش کش تقدیم مرتضی قلی خان صمصام می‌کند که چند سال بعد مرتضی خان قسمتی از املاک مزورعی را به خود روستائیان و نیم دیگر را به ملاحسن صدرائی گلپایگانی می‌فروشد که تا سال 1342 نیمی از مردم روستا رعیت ملا حسن و نیمی دیگر خرده مالک بودند که بعد از اصلاحات ارضی همه مالک زمین شدند
زبان
زبان فارسی . زبان مرم این روستا به دلیل همجواری با استان لرستان ، شهرستان خمین و همچنین برخی مهاجران به روستا با اصالت بختیاری ، نزدیکی به گویش لری بختیاری دارد .
نژاد مردم
فارسی .
آب و هوا
کوهستانی (خاص مناطق زاگرس مرکزی)- زمستان‌های سرد و تابستان‌های معتدل
شغل و پیشه مردم
دامپروری شغل عمده مردم روستا می‌باشد البته کشاورزی محدود ( تامین علوفه دام و …) نیز در کنار کار کشاورزی مردم این روستا قرار دارد
محصولات
گوشت ، شیر و لبنیات و علوفه دامی و گیاهان داروئی
گوسفندان این روستا به دلیل چرا در یکی از بهترین و غنی‌ترین مراتع منطقه گوشت بسیار لذیذ و تازه‌ای دارند. شیر گاو قرغن به دلیل وجود چربی بالا و مواد غنی مشتریان بی‌شماری را دارد. کوه‌های قرغن منبع گیاهان دارئی از جمله : کتیرا - جوشیر - موسیر و ریواس و … است.
توسعه و امکانات روستا
1- روستای قرغن دارای یک جاده آسفالته با طول 23 کیلومتر تا شهرگلپایگان- یک جاده منتهی به روستای حاجیله و از آنجا با یک جاده خاکی به طرف خمین - یک جاده آسفالته منتهی به روستای هنده و از آنجا به ویست و خوانسار می‌باشد.
2- دارای خانه بهداشت با بهورز مقیم
3-دارای دفتر خدمات ارتباطی
4- دارای یک مدرسه تا سطح ابتدائی
5-خانه‌های روستا دارائی آب لوه کشی - برق - گاز و تلفن می‌باشد.
6-به همت جهادسازندگی گلپایگان یکی از بزرگترین طرح‌های آبخیر داری منطقه مربوط به روستای قرغن می‌باشد. ارزیابی اثراث عملیات آبخیزداری در حوزه آبخیز قرغن شهرستان گلپایگان اصفهان/مولفین علی صالحپور، زهرا ابوشهاب
مشکلات روستا
به دلیل خشکسالی و نبود تامین آب مطمئن برای اهالی مهاجرت به شهر بخصوص قشر جوان روند صعودی داشته‌است. که میتوان با طرح انتقال آب سدگلپایگان ( قدیم) که تا روستا فاصله کوتاهی دارد( 4 کیلومتر) رونق فزاینده‌ای به کشاورزی و دامداری این روستا داد.
دره‌ها و مزارع
زمین‌های کشاورزی مردم روستا بیشتر در دره‌ها و مزارع نزدیک به روستا واقع شده که اسامی تعدادی از آن‌ها به شرح زیر است:
- گلار سرخه ( از سه کلمه گل + لار(به ترکی یعنی‌ها ) + سرخه که معنی می‌شود محلی با گل‌های سرخ
-دره سیب
-دره بید
- آ بلاغ ( در اصل آق بلاغ است و به ترکی یعنی چشمه سفید)
-درستون ( در اصل میباید دره ستون باشد)
- ده گاه ( در زبان محلی دیگاه گفته می‌شود و به معنی ابتدای ده)
- گشکینه
-برآفتاب ( در زبان محلی برافتو گفته می‌شود)
-نسار
-گدا مرده
- گنج دره
- مرغ حد
-مرغ پهنه
-دشت ده
-آویشن زار
-سرچال
-مادیون مرده
-دره باغ کوه
- آریزونا ( دره مشهدی حسین)
-دره چراغ علی
-دره هاشمی
-دره تنگوله
-آغل مولا
-دره محمد علی
-اسهل فرج
-غاش پهنه
-دره حمام
-دره باغ
-ده دره ( در زبان محلی دیدده گفته می‌شود)
-دره علی بک
-مزرانو
-حوزبندی
-گنج دره