انستیتوی فرانسوی روابط بین‌المللی

انستیتوی فرانسوی روابط بین‌المللی ، که با نام ایفری (IFRI) نیز شناخته می‌شود، مرکز اصلی تبادل نظر و تحقیقات مستقل درباب تجزیه و تحلیل مسائل بین‌المللی در فرانسه است.
ایفری درسال ۲۰۱۱ برای چهارمین سال متوالی به عنوان تنها انستیتوی تحقیقاتی فرانسه در میان پنجاه باشگاه تبادل نظر think tanks دیگر که هریک درراس بانفوذترین نشریات جهان (البته بجز آمریکای شمالی) قراردارند شناخته شد. این انستیتو مطابق آخرین طبقه‌بندی سازمان موسوم به Global Go-to think tanks سومین مقام را در اروپا احراز کردهاست. قابل ذکر است که سازمان مزبور به دانشگاه پنسیلوانیا تعلق دارد که خود شامل ۶۴۸۰ انستیتوی مختلف واقع در ۱۶۹ کشور متفاوت است.
ایفری با الهام از مدل‌های انگلیسی-آمریکایی شکل گرفته و اولین باشگاه فرانسوی تبادل افکار (لابراتوار عقاید) را از زمان تاسیس خود در ۱۹۷۹ توسط تیری د مونبریال تشکیل می‌دهد. کار اصلی این انستیتو، که از بزرگترین باشگاه‌های تبادل افکار بین‌المللی است، بخصوص گردهمائی فعالان و تحلیلگران مسائل بین‌المللی و ایجاد محیطی آزاد برای تامل و تعمق در مهمترین معضلات عصر حاضر می‌باشد.
لذا می‌توان وظایف آن را به صورت زیر برشمرد:
توسعه تحقیقات عملی درزمینه سیاست‌های بخش دولتی در سطح بین‌المللی؛
تشویق و تسهیل در تبادل افکار و مناسبات متقابل و سازنده درمیان محققین، دست‌اندرکاران سیاسی و رهبران افکار عمومی.
ایفری تحت سرپرستی هیچ‌یک از دوایر دولتی نیست و بهیچ حزب سیاسی تعلق ندارد. این انستیتو همواره توجهی خاص به استقلال سیاسی و فکری خود داشته برآن بودهاست که به تکثیر و تعدد منابع مالی عمومی خود همت گمارد. با بودجه‌ای بالغ بر ۶٫۵ میلیون یورو که هفتاد درصد آن را بخش خصوصی تامین می‌کند توانسته‌است که همچنان علی‌رغم محدودیتهای ناشی از بحران اقتصادی جهان به استقلال و ماموریت اصلی خود وفادار باقی بماند.
انستیتو ایفری دارای شصت کارمند دائمی است که سی تن آن‌ها را پژوهشگران فرانسوی و غیر فرانسوی تشکیل می‌دهند. محققین مذکور از افقهای مختلف سیاسی گردهم آمدهاند. بیش از نیمی ازاین کارمندان کمتراز چهل سال دارند. ابعاد تحقیقاتی انستیتو براساس مناطق جغرافیائی شکل‌گرفته، مناطقی که واجد محوری افقی نیز میان یکدیگر بوده به صورت جمعی و متقاطع به مسائلی چون امنیت و معضلات استراتژیک، سوخت و انرژی، امور فضایی، اقتصاد بین‌المللی، مهاجرت و امور مربوط به بهداشت و محیط زیست می‌پردازند.
ایفری علاوهبر فعالیتهای تحقیقاتی خود هرساله سخنرانان معروف جهان را نیز گردهم میاورد تا درمحیطی غیررسمی به ارائه تجزیه و تحلیل‌های پرارزش خود درمورد مسائل بین‌المللی بپردازند؛ لذا هرسال حدود چهل سخنران را درپاریس گردهم میاورد. این رقم درسال ۲۰۱۱ بالغ بر ۴۲ سخنران بود. از این رو هرساله بیشاز ده هزار نفر در این مجالس شرکت می‌کنند.
از سخنرانان و مدعوین سالهای اخیر می‌توان از شخصیتهای زیر نام برد: نیکلا سارکوزی، دمیتری مدودک، هو جینتائو، جلال طالبانی، حمید کارزایی، ولادیمیر پوتین، میخائیل ساکاچویلی، عبدولای واده، واکلاو کلاوس، پرویز مشرف، عبدالله گول، ویکتور بوریس تدیک، ویکتور ایانوکویچ، پل کگمه، هرمن ون رومپوی، منویل برزو، اندرس راسموسن…
تاریخچه
درسال ۱۹۷۳ تیری د مونبریال Thierry de Montbrial ازطرف میشل ژبر وزیر امور خارجه فرانسه ماموریت یافت تا مرکز تجزیه و تحلیلات و پیشبینیهای سیاسی (Centre d’analyses et de prévisions, CAP) را در وزارت خارجه جهت بررسی و مطالعه سیستم روابط بین‌المللی تاسیس کند. در محدوده چنین ضوابطی بود که بالاخره تیری مونبریال توانست آرزوی دیرینه خود را درایجاد مرکزی تحقیقاتی و مستقل جامه عمل بخشد؛ لذا در ۱۹۷۹ با پشتیبانی و حمایت رمون بار نخست وزیر وقت، لوئی دو گونیو وزیر خارجه و جانشینش ژان فرانسوا-پونسه به تاسیس انستیتوی فرانسوی روابط بین‌المللی همت گماشت. مارک ژیلبر که قبلا سمت تولیدکننده را در رادیو تلویزیون فرانسه (ORTF) بعهده داشت مقام دبیرکل را در انستیتو احراز کرد. ایفری در واقع برمبنای سازمانی بنام مطالعات سیاست خارجی (CEPE) بنیان نهاده شد. این سازمان خود درسال ۱۹۳۵ توسط دانشگاه‌های فرانسه و بنیاد کارنگی Carnegie جهت صلح بین‌المللی بنیانگذاری شده بود.
درحال حاضر انستیتو ایفری با حدود هشتاد شرکت متفاوت همکاری داشته و دارای تقریبا چهارصد عضو فعال (اعم از حقیقی و حقوقی) است. دمینیک موئیری سمت مشاور ویژه آن را بعهده دارد. ایفری دفتر ویژه‌ای نیز در بروکسل دارد که درمارس ۲۰۰۵ افتتاح گردیدهاست.
شبکه‌ها و انشعابات آن درکشورهای خارجی
انستیتو ایفری همواره با سازمان‌های مشابه خود در سطح بین‌المللی دررابطه بوده با آن‌ها درحال همکاریست. دراینجا به ذکر تعدادی ازآنها می‌پردازیم: سازمان همکاری‌های راند (RAND Corporation)، موسسه بروکینگز Brookings Institution، سازمان مشاوره درباب روابط خارجی و مرکز مطالعات بین‌المللی و استراتژیک (CSIS)، بنیاد کارنگی Carnegie برای صلح بین‌المللی، انستیتوی ژاپنی امور بین‌المللی (JIIA)، انستیتوی دولتی مناسبات بین‌المللی مسکو (MGIMO)، بنیاد فرانسوی-کرهای، سازمان روابط خارجی آلمان (DGAP)…
ایفری در واقع در پی ایجاد انستیتویی اروپائی است که پایگاهی فرانسوی داشته باشد. بعد اروپائی آن هدف اصلی را در فعالیتهایش تشکیل می‌دهد؛ لذا دارای دفتری در بروکسل می‌باشد که درمارس ۲۰۰۵ افتتاح گردیده‌است. این دفتر واسطهای میان پاریس و پایتخت بلژیک می‌باشد. وظیفه اصلی آن غنا بخشیدن به مناظرات و تبادلات فکری در اروپاست. ایفری برآنست که رشته‌های مختلف تحقیقاتی را یکجا جمع آورده تمامی ابعاد مناسبات بین‌المللی را مدنظر داشته باشد.
دفتر ایفری در بروکسل هرساله حدود سی نشست و کنفرانس برپا می‌کند. موضوعات مورد بررسی این جلسات درسال ۲۰۱۱ ازاین قرار بود: نحوه حاکمیت اقتصادی اروپا، سیاست اروپا درمورد کشورهای مجاور، ناتو و روسیه در رابطه با افغانستان، مهاجران غیرقانونی دراروپا، سیاست‌های اروپا درباب انرژی و محیط زیست، امنیت فضائی دراروپا، امنیت در آفریقای سیاه.
ماموریت‌ها
تحقیقات انستیتو ایفری درجهت روشن ساختن و پیش‌بینی مهمترین وقایع بین‌المللی است. این تحقیقات قبل از همه متوجه تصمیم‌گیران سیاسی و اقتصادی، اعضای آکادمیهای مختلف، رهبران افکارعمومی و نمایندگان جامعه مدنی است. برای بررسی این‌گونه مسائل است که تحقیقات انستیتو با توجه به مناطق مختلف (اروپا، آسیا، آفریقا، خاورمیانه، مغرب، ترکیه، ایالات متحده آمریکا، روسیه، روابط فرانسه و آلمان…) تقسیم و تنظیم شده‌است. در عین حال بررسی مسائل حاصل از تقاطع سیاسی و اقتصادی این مناطق نیز ازجمله فعالیتهای اصلی ایفری می‌باشد. این مناطق هریک مرکز تحقیقاتی خاصی را تشکیل می‌دهند. از آن جمله است تحقیقاتی درمورد جهانی شدن مسائل و اقتصاد جهانی، امور استراتژیک و امنیت منطقهای، مهاجران و مسائل مربوط به هویت ملی، مقتضیات هر منطقه دررابطه به مسئله سوخت و انرژی، اقلیم و آب و هوالله مراکز تحقیقاتی مذکور نتیجه فعالیتهای خود را در سایت ایفری منتشر می‌کنند.
درحال حاضر ایفری سی محقق فرانسوی و خارجی را به‌طور دائم در استخدام دارد، محققانی که هریک از افقی متفاوت آمده بر غنای تحقیقات انستیتو افزودهاند. این پژوهشگران در پانزده واحد تحقیقاتی متفاوت مسائل منطقهای و مناسبات مناطق مختلف سیاسی را با یکدیگر مورد مطالعه قرار می‌دهند.
آنچه تاکنون تحقق یافتهاست
هیئت تحریریه انستیتو دارای دو نشریه عمده می‌باشد که عبارتنداز:
رمسس Ramsès که نشریهای سالیانه است و بطور جمعی منتشر می‌شود
مجله سیاست خارجی(Politique étrangère) که هرسه ماه یکبار منتشر می‌شود
رمسس از ۱۹۸۱ تابحال هرساله به مطالعه و تحقیق درباب گرایشهای مهم جهانی پرداخته‌است. میزان انتشار آن بالغ بر ده هزار مجلد است. نشریه سیاست خارجی هم که درسال ۱۹۳۶ بنیانگذاری شدهاست قدیمیترین نشریه فرانسوی درزمینه این‌گونه مطالعات محسوب می‌گردد. این نشریه سه‌ماهه نظری جامع از تقاطع مسائل عمده سیاست‌های کنونی مناطق مختلف دنیا بدست می‌دهد. یکی از شماره‌های آن در سال ۲۰۰۶ به بزرگداشت هفتادمین سال بنیانگذاری خود نشریه اختصاص یافت.
درکنار این مجلات ایفری انتشارات کم‌حجم‌تری نیز دارد که گاه صورت تحقیقاتی مضاعفی بخود می‌گیرند. از آن جمله است: یادداشتهای ایفری و مطالعات ایفری، جزوه کوچکی بنام اخبار ایفری. همچنین حدود دوازده مجموعه اینترنتی که دررابطه با فعالیتهای ایفری تدوین می‌گردند. انتشار کتب محققان ایفری را نیز می‌بایستی به این فعالیتها افزود.
انستیتو ایفری تجزیه و تحلیل‌های خود را به چند زبان مختلف منتشر می‌کند. درسال ۲۰۱۱ دوازده کتاب بچاپ رسانید که چهار مجلد آن بزبانهای خارجی (غیر فرانسوی) بود. به‌همین ترتیب تعداد ۱۳۰ یادداشت اینترنتی انتشار داده‌است که پنجاه درصد آن‌ها بزبانهای خارجی (انگلیسی، آلمانی و روسی) است.
منابع مالی
بودجه ایفری درسال ۲۰۱۱ بالغ برحدود ۶،۵ میلیون یورو بودهاست. این انستیتو انجمنی است تحت قوانین حاکم بر انجمنهای خصوصی فرانسه که در ۱۹۰۱ به تصویب مجلس قانونگذاری رسیده‌است. بودجه آن از منابع متفاوتی است: یارانه‌ها یا قراردادهای منعقد شده با دولت، منابع خصوصی، حق عضویت اعضای حقوقی و حمایت شرکت‌های غیردولتی. لیست اعضای آن را می‌توان در سایت انستیتو تحت عنوان مشارکت‌کنندگان و همکاران Partenaires ملاحظه کرد.
روابط بین‌المللی
مناسبات بین‌المللی فرانسه
ژئوپولیتیک