گوار (اراک)

گوار ، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان اراک در استان مرکزی ایران است.
روستای گوار جمعیت ساکنی بالغ بر سه هزار و ۴۰۰ نفر دارد و با احتساب جمعت غیرساکن که اغلب به صورت فصلی به این روستا می‌آیند، جمعت گوار به مرز هشت هزار نفر نیز می‌رسد.
این روستا براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۲،۶۸۲ نفر (۷۸۴خانوار) بوده‌است. اهالی روستای گوار به لهجه ترکی محلی صحبت می‌کنند. بیشتر مردم این روستا به تهران مهاجرت کرده‌اند و به مشاغلی مانند گچ‌کاری مشغولند.
جغرافیا
روستای گوار در دهستان سده و در ۱۵ کیلومتری جنوب غربی شهر اراک واقع شده‌است. روستای گوار هم‌جوار با روستاهای عقیل آباد، علی‌آباد، گوشه، سیرکند، چشمه پهن، بان و خورزن علیا است. گوار بزرگترین روستای منطقه قره کهریز می‌باشد.
منطقه گردشگری خورزن و قشلاق با دره‌ها و چشمه‌سارهای طبیعی در شمال این روستا و وجود باغ‌ها، قنات‌ها، و همچنین وجود بقعه امام‌زادگان قاسم و علی از نوادگان امام حسن مجتبی از دیدنی‌های روستا است.
دو رشته قنات قزل کهریز و قنات حسین‌آباد از جمله قنوات این روستای آباد است. آب معدنی این منطقه از سرشاخه‌های قنات‌های قزل کهریز و گوار برداشت می‌شود. آب معدنی عقیق در جنوب این روستا واقع است.
پیشینه
وجه نام‌گذاری گوار به دلیل ایجاد و حفر یک رشته قنات بسیار طولانی به نام قنات گوار بوده‌است به دلیل آب بسیار گوارایی که از این قنات جاری بوده این روستا به نام گوار شناخته شده‌است.
تاریخچه گوار به صورت مدون و مشخص موجود نیست و این روستا در ابتدا به صورت سه قلعه معروف، چیزی که اکنون هم در روستای گوار آثار آن وجود دارد، بوده و این قلعه‌ها به نام شمس‌آباد، خیرآباد و ضییاء مطرح است.
آثار باقی مانده از جمله آسیاب‌های آبی قدیمی واقع در حاشیه مرز بین گوار و روستای بان، آسیاب آبی واقع در حاشیه رودخانه قشلاق مزرعه معروف به زمین گردله، آسیاب آبی واقع در پشت مسجد جامع گوار محله سرآسیاب در مسیر آب قنات گوار حکایت از موقعیت استرتژیک و رونق اقتصادی این روستا در گذشته بوده‌است.
کشف سکه‌های قدیمی در ساخت و سازهای صورت گرفته در محل سه قلعه یاد شده و نیز آثار باقی مانده از تونل محافظتی و برج‌های دیدبانی در محله‌ای به نام سرتپه، حکایت از قدمت و اصالت این روستای کهن دارد.
این روستا سال ۸۷ به عنوان روستای نمونه هدف گردشگری از طرف اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان مرکزی شناخته شد.
در گوار طایفه‌های زیادی زندگی می‌کنند و منصوری‌های بگ؛ قدیمی‌ترین و بزرگترین طایفه ساکن این روستا هستند و بنابر نقل قول‌های گفته شده خاندان این طایفه از شخصی به نام اردشیر بوده که از نجف به این دیار کوچ کرده‌است.
روستای گوار مدفن چند تن از روحانی‌ها نظیر ملا محمدرضا خیرخواه، آقامحمدعلی مدد مرادی، ملاعلی اعتضادی ملقب به صدرالعلماء و شیخ مهدی خیرخواه ملقب به شمس الشعرا است.
قنات قره کهریز
در سال ۱۲۱۰ در حکومت فتح علی شاه قاجار که توسط این پادشاه بقایای دو دولت افشاریه و زند به دست این پادشاه منقرض شد، وضع کشاورزی ایران رونق تازه‌ای گرفت و در این میان شخصی به نام علی محمد یزدی داماد حاج محمدیزدی به اتفاق همسرش کربلایی معصومه بنا به دعوت شاهزاده گوار و عقیل آباد از یزد برای حفرقنات به قره کهریز آمدند. این شخص باهوش و ذکاوتی که داشته بعد از پاکوبیدن به زمین و گوش بر روی زمین گذاشتن مسیر آبهای زیرزمینی را تشخیص داده و ایشان با استفاده از کارگران مقنی مشغول به حفر قنات قره کهریز می‌شوند. دهنه قنات به اندازه‌ای بوده که ارباب شاهزاده با اسب وارد قنات می‌شده‌است.. پس از تلاش‌های فراوان و گذشت زمان در انتهای قنات در مادرچاه به سنگی برخوردمیکنند که علی محمدیزدی کار را تعطیل می‌کند و اعلام می‌دارد که فردا کسی که جهت حفرچاه وارد می‌شود باید وصیت‌نامه خود را نوشته باشد. شخصی داوطلب جهت حفر آماده می‌شود و باکلنگ تیز بر صخره سنگ می‌کوبد، ولی فشار آب امانش نمیدهدو آب باسرعت تمام آن فرد را باخود می‌برد و جان خود را از دست می‌دهد.. و سرانجام آب گوارایی در قنات جاری می‌شود که به علت گوارا بودن این آب نام این روستا را «گوار» می‌نامند.