پروپاگاندا در ایران

پروپاگاندا گونه‌ای ارتباط است که در آن، اطلاعات هماهنگ و جهت‌دار برای بسیج افکار عمومی از طریق تبلیغات سیاسی پخش و فرستاده می‌شود. پروپاگاندا در ایران سابقه‌ای طولانی دارد.
دوران پهلوی
پوستری که کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ را «رستاخیز ملی» و عامل پی‌ریزی «انقلاب اجتماعی ششم بهمن» (انقلاب سفید) می‌نامد.
هنگامی که رضاخان در سال ۱۳۰۴ به قدرت و پادشاهی رسید نام «پهلوی» را برای نام خانوادگی و حکومت خود یعنی سلسله پهلوی برگزید، نامی که اشاره‌ای پروپاگاندایی بود به زبان ایران در سال‌های طلایی سلسله ساسانیان. در این دوره همچنین سعی می‌شد تا با استفاده از المان‌هایی نظیر شیر و ستون‌های تخت جمشید در معماری ساختمان‌های دولتی، ایران باستان یادآوری شود.
هدف اصلی پروپاگاندای حکومت در این دوره، حزب توده بود.
رضاشاه علاوه بر کنترل شدید روی مطبوعات، اصرار بر تغییر لباس مردم داشت. از سال ۱۳۱۸ که رضاشاه «دفتر آموزش و هدایت افکار عمومی» را ایجاد کرد، پروپاگانداهای حمایت از شاه در مطالب سخنرانی‌ها و مطبوعات در موضوعات مختلف وارد می‌شد.
تبلیغات در دوران حکومت محمدرضا شاه به ویژه پس از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ مرهون آمریکا بود. آمریکایی‌ها به آوردن تلویزیون به ایران کمک کردند و سازمان رادیو و تلویزیون ملی ایران از سال ۱۳۴۶ به عنوان ابزاری برای تبلیغات سیاسی به کار می‌رفت. حکومت اتفاقاتی را برای بردن جلوی دوربین ترتیب داد که برگزاری پر زرق‌وبرق تاجگذاری (۱۳۴۶) و جشن‌های ۲۵۰۰ ساله (۱۳۵۰) از آن جمله‌اند. آنابل سربرنی، استاد ارتباطات و عضو مرکز مطالعات ایران دانشگاه لندن این احتمال را مطرح کرده‌است که نحوه پوشش این وقایع و سخنرانی‌های شاه او را بیش از حد در معرض توجه قرار داده و در واقع به سقوط او کمک کرده‌است. در سال ۱۳۵۷ همزمان با بالاگرفتن اعتراضاتی که به انقلاب منتهی شد، پروپاگاندای حکومت هم افزایش می‌یافت.
دوران جمهوری اسلامی
در جمهوری اسلامی تبلیغات امری بسیار مهم است و در این راستا نهادهای زیادی فعال هستند. نهادهایی مانند سازمان تبلیغات اسلامی، دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم و سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی مستقیما چنین وظایفی دارند و وزارت‌های آموزش و پرورش، فرهنگ و ارشاد و دادگستری به همراه نهادهایی مانند سازمان صدا و سیما، بسیج، سپاه پاسداران، ارتش و نیروی انتظامی به عنوان اعضای مختلف یک بدن کار می‌کنند.
سابقه دستگاه تبلیغاتی جمهوری اسلامی به سال‌های ابتدایی انقلاب بازمی‌گردد. تبلیغات جمهوری اسلامی در ابتدای انقلاب و زمان جنگ ایران و عراق بسیار موفق بوده‌است، به حدی که در زمان جنگ به یک سلاح قدرتمند بدل شد.
در این دوران که دفاع مقدس نامیده می‌شد، سعی می‌شد وظیفه و فضیلت از خود گذشتگی و ایثار مورد تاکید قرار گیرد.
اگرچه تمرکز تبلیغات مثبت بر اسلام شیعه و ولایت فقیه است، تکنیک‌های استفاده‌شده در جمهوری اسلامی بیشتر ابعاد سلبی دارند تا ایجابی. عموما مواجه نشدن با نقطه‌نظرات مخالف از ارائه اطلاعات به ذهن مردم بیشتر صورت می‌گیرد. تبلیغات بر پایه نفی دیگران هستند، چه نفی ادیان و مذاهب دیگر و چه نفی دیگر ایدئولوژی‌ها، به‌ویژه ایدئولوژی‌های سکولار. مکاتبی که نامشان به پسوند ایسم ختم می‌شود مردود هستند و بدترین آن‌ها لیبرالیسم است. البته در دهه ۸۰ میلادی کمونیسم و سوسیالیسم نیز در این رده قرار داشتند. ایجاد تنفر از دشمنان خارجی و داخلی نیز از اهداف اصلی است. تصویر تیره‌ای از جهان غرب، آمریکا، اسرائیل و برخی کشورهای اروپایی به ویژه انگلیس به عنوان دشمنان خارجی ارائه می‌شود و وجه تشابه همه این دشمنان این است که با مبانی اسلام و حکومت اسلامی مخالف هستند. آمریکا که شیطان بزرگ لقب دارد به عنوان نقطه مقابل ایران مطرح است. صدا و سیما در برنامه‌های خود همواره اتفاق‌های منفی که در جهان غرب رخ می‌دهد را انعکاس می‌دهد اما اتفاق‌های مشابه در داخل ایران را کاملا نادیده می‌گیرد.