قند خون

قند خون ، اندازه گلوکز موجود در خون انسان یا حیوان است. بدن انسان قادر است تا از طریق عمل هموستاز میزان قند خون را کنترل کند.
یکا
یکای قند خون در استاندارد جهانی اندازه‌گیری، غلظت مولی است که به صورت میلی‌مول بر لیتر گزارش می‌شود و در ایالات متحده آمریکا با مقیاس جرمی که میلی‌گرم بر دسی لیتر است ارائه می‌گردد.
میزان غیرطبیعی
کاهش قند خون از استاندارد متعارف (بسته به جنسیت و سن متفاوت است)، باعث بروز بیماری هیپوگلیسمی (هایپوگلیسمی) می‌گردد. افزایش قند خون از استاندارد متعارف نیز باعث بیماری هیپرگلیسمی (هایپرگلیسمی) می‌گردد که نوع حاد آن، دیابت نامیده می‌شود.
قند خون ناشتای طبیعی برای یک فرد طبیعی غیر دیابتی در حدود ۷۰ تا ۱۰۰ میلی‌گرم در دسی لیتر است. (۳/۹ تا ۵/۵ میلی‌مول بر لیتر)
مقادیر قند خون مطلوب برای افراد مبتلا به دیابت به شرح زیر می‌باشد:
- قند خون ناشتا: ۷۰ تا ۱۳۰ میلی‌گرم در دسی لیتر (۳/۹ تا ۷/۲ میلی‌مول بر لیتر)
- قند خون پس از وعده غذایی: کمتر از ۱۸۰ میلی‌گرم در دسی لیتر (۱۰ میلی‌مول بر لیتر)
- قند خون ۲ ساعت پس از صرف غذا: کمتر از ۱۴۰ میلی‌گرم در دسی لیتر (۷/۸ میلی‌مول بر لیتر)
قند خون ۲ ساعت بعد از صرف غذا در فرد عادی باید کمتر از ۱۲۰ میلی‌گرم در دسی لیتر (۶/۶ میلی‌مول بر لیتر) باشد، ولی هدف مطلوب در بیماران دیابتی این است که این قند خون به کمتر از ۱۴۰ میلی‌گرم در دسی لیتر برسد. (۷/۸ میلی‌مول بر لیتر)
البته به یاد داشته باشید مقادیر مطلوب مذکور ممکن است برای تمام افراد دیابتی مصداق نداشته باشد و ممکن است شرایط بالینی شما به گونه‌ای باشد که پزشک معالج تان محدوده مطلوب قند خون برای شما را قدری متفاوت با مقادیر ذکر شده در نظر بگیرد؛ برای مثال افرادی که دچار افت قند خون ناآگاهانه می‌گردند ممکن است نیازمند یک قند خون بالاتر باشند.
در افراد دیابتی همان‌طور که میزان قند خون بالا می‌تواند مضر باشد، افت ناگهانی و مکرر قند خون نیز می‌تواند آثار نامطلوبی را به همراه داشته باشد؛ لذا در افرادی که با درمان مشخص افت مکرر قند خون را دارند، پزشک می‌تواند میزان قند خون بالاتری را در نظر بگیرد.
همان‌طور که ذکر شد افت قند خون یا هیپوگلیسمی یکی از عوارض بیماری دیابت است که در کنترل دیابت باید به آن توجه نمود. هیپوگلیسمی عبارت است از کاهش قند خون به کمتر از ۷۰ تا ۸۰ میلی‌گرم در دسی لیتر و علایم آن عبارتند از: افزایش ضربان قلب، سرگیجه، سنگینی سر، احساس گیجی و گنگی، لرزش، اضطراب، عرق کردن، خواب آلودگی، احساس ضعف و گرسنگی و اختلال در صحبت کردن.
ممکن است پزشک معالج تان بسته به شرایط بالینی شما یک محدوده قند خون خاص را برای شما به عنوان قند خون مناسب در نظر گیرد؛ لذا باید توجه داشته باشید که کنترل قند خون شما به منظور پیشگیری از بروز عوارض نامطلوب دیابت می‌باشد و نباید نگاه وسواس گونه به آن داشته باشید. بلکه باید قند خون خود را با مشورت پزشک متخصص، در یک محدوده مناسب حفظ کنید. همچنین می‌بایست از خطر افت قند خون مصون بمانید.
علائم بالا بودن قند خون
- خستگی زیاد
هنگامی که سطح قند خون بالاست، بدن قادر به ذخیره و جذب گلوکز نیست این امکان وجود دارد که فرد خستگی زیاد و احساس خواب آلودگی شدیدی را تجربه کند. همچنین این امکان نیز وجود دارد که هنگام خواب شبانه بارها برای رفتن به دستشویی از جا برخیزید.
- کاهش شدید وزن
اکثر افراد مبتلا به دیابت (قند خون بالا) دارای اضافه وزن هستند. به گفته دکتر Beth Reardon از دانشگاه Duke : در هنگام کاهش شدید وزن علیرغم تلاش بسیار زیاد ، پیام‌های ناهماهنگی به سلولهای بدن می‌رسد. دکتر Reardon می‌گوید: از آن جایی که گلوکز مورد نیاز سلول از طریق جایگاه رسپتور انسولین بروی سطح سلول، جذب نمی‌شود سلول دچار محرومیت غذایی (سوخت) می‌گردد.در نتیجه سلول در مواجهه با کمبود سوخت بشدت از منبع ذخیره‌ای موجود خود محافظت می‌کند که این منبع چربی است.
اگرچه ممکن است نشانه خوبی به نظر برسد اما متاسفانه علامت عدم سلامتی جسمی تلقی می‌شود. علت این کاهش شدید وزن هم آن است که بدن به جای سوزاندن قند، چربی‌ها را می‌سوزاند تا بتواند برای انجام فعالیت‌های خود سوخت کافی را بدست آورد.
- احساس تشنگی
عطش و تشنگی شدید معمولا جزو علائم قند خون بالا (هایپرگلایسمی) است. تشنگی بیش از حد، باعث خوردن مایعات بیشتر می‌شود. هیپوتالاموس، که میزان کم آبی بدن را ارزیابی می‌کند و سبب تشنگی شدید می‌شود .
زمانی که کلیه‌ها به خوبی گلوکز را دفع نکنند، بدن دچار بی‌آبی شده یا به اصطلاح «دیهایدریت» می‌شود. اگر این روند ادامه پیدا کند، بدن با دریافت نشانه‌هایی چون بالارفتن میزان قند خون که بر اثر افزایش سطح آدرنالین که نوعی انسدادگر طبیعی در بدن محسوب می‌شود، مخاطراتی را شاهد خواهد بود.
- تکرر ادرار
شاید اندکی غیرمنطقی به نظر برسد اما این موضوع با ادرار فراوان در ارتباط است. زمانی که قند خون در سطح بالایی قرار دارد، بدن، مایعات را به سمت کلیه می‌فرستد خون را سد کرده و باعث ساخته شدن ادرار بیشتری می‌شود.
اگر قند خون بدن شما بیش از حد بالا باشد، کلیه‌ها نمیتوانند مایعات را جذب کنند. بنابراین بدن، تلاش می‌کند تا میزان غلظت گلوکز را در خون و سلول‌ها همسطح کند، بدن خون را با مایع داخل سلولی حل می‌کند، بنابراین غلظت گلوکز را در درون سلول‌ها به حالت طبیعی نگه میدارد. این امر باعث تکرر ادرار می‌شود.
- مشکلات بینایی
تار دیدن همچنین نتیجه خشک بودن سلول‌های چشم، ناشی از قند خون بالا (هایپرگلایسمی) است، همچنین بر روی سلول‌های چشم تاثیر می‌گذارد. در نتیجه، سلول‌های چشم تغییر شکل می‌یابند و چشم توانایی خود را برای تمرکز و درست دیدن از دست می‌دهد. زمانی که میزان قند خون تان افزایش پیدا می‌کند، سبب تاری دید شما نیز می‌شود. با کاهش سطح قند خون، این تاری دید نیز برطرف خواهد شد.