چ (فیلم)

چ نام فیلمی ایرانی به کارگردانی ابراهیم حاتمی‌کیا و محصول سال ۱۳۹۲ می‌باشد. این فیلم داستان ۲ روز از زندگی دکتر مصطفی چمران طی نبرد پاوه به تصویر می‌کشد. این فیلم برنده ۶ سیمرغ بلورین از سی و دومین جشنواره فیلم فجر شده‌است.
موسیقی متن این فیلم ساخته فردین خلعتبری می‌باشد. مدیر تولید در این فیلم سید علی قائم مقامی و طراحی صحنه و لباس بر عهده عباس بلوندی بود.
در سکانس پایانی این فیلم که در یکی از پادگان‌های نظامی تهران فیلمبرداری شد، به دلیل حضور نیافتن فریبرز عرب‌نیا سر صحنه، کارگردان از یک بدل به جای وی استفاده نمود.
فیلم چ دارای ۵۲۰ پلان است و در مقایسه با فیلم‌های دیگر ژانر سینمای جنگی ایرانی، دارای جلوه‌های ویژه و صحنه آرایی‌های نظامی کم‌نظیری است. فیلمبرداری این فیلم ۵ ماه، صداگذاری ۶ ماه و مونتاژ ۴ ماه و همگی به صورت بی‌وقفه انجام شد. همچنین عملیات خلاقه ویژوال افکت ۱۶ ماه به صورت هم‌زمان با دیگر کارهای فیلمسازی به طول انجامید.
نام فیلم
عده‌ای معتقدند نام فیلم، یادآور نام چه‌گوارا است و سازنده با این کار قصد داشته تا میان چمران و چه‌گوارا قیاس کند.
پیش از این در همایشی با نام چه مثل چمران که در سال ۱۳۸۶ در دانشگاه تهران برگزار شده‌بود چنین مقایسه‌ای جنجال‌برانگیز شده‌بود.
خلاصه داستان
در اواخر مرداد سال ۱۳۵۸، دکتر مصطفی چمران (فریبرز عرب‌نیا) از طرف دولت موقت ماموریت پیدا می‌کند به پاوه برود و درگیری داخلی به‌وجودآمده در آنجا را خاتمه دهد. سه راس درگیری موردنظر را مردم پاوه، کردهای جدایی‌طلب و رزمندگان پاسدار تشکیل می‌دهند. چمران با تکیه بر نگاه عرفانی و بینش صلح‌جویانه‌اش، هم باید در برابر جسارت و میل به عدالت‌طلبی اصغر وصالی (بابک حمیدیان) به عنوان فرمانده پاسداران مستقر در پاوه مقاومت کند و هم دکتر عنایتی (مهدی سلطانی) به عنوان رئیس کردهای شورشی را قانع کند که دست از درگیری بردارد.
وصالی که جوانی پرشور است و روحیه‌ای انقلابی دارد صلح‌طلبی و میل چمران به جلوگیری از برخوردها و ملایمت او را به انفعال تعبیر می‌کند و مدام با او کشمکش دارد. تیمسار فلاحی (سعید راد) فرمانده نیروی زمینی ارتش هم در این میان نماینده نگرش دیگری به جنگ است و سعی می‌کند اوضاع را طبق تشخیص خود مدیریت کند.
چمران همه تلاش‌اش را می‌کند که گروه‌های فکری و عقیدتی مختلف را به وحدت و رفتار عاقلانه تشویق کند. اما برخلاف پیش‌بینی‌های او نه عنایتی که رفیق قدیمی او نیز هست پیشنهاد صلح را می‌پذیرد و نه وصالی و همسنگرانش حاضر می‌شوند دست از مقاومت بردارند. بدین ترتیب چمران که دردی عارفانه را در دل تحمل می‌کند، دو روز سخت و طاقت‌فرسا را پشت سر می‌گذارد، در حالی‌که نیروهای معارض در حال تسخیر شهر هستند. تا این که به فرمان مستقیم امام خمینی نیروهای رزمی کافی از مرکز به سرعت به محل اعزام می‌شوند و درگیری‌ها پایان می‌یابد.
حواشی
انرژی که چ از ما گرفت، به اندازه سه فیلم سینمایی پر و پیمان بود. می‌گویم سه فیلم، نه دو فیلم و نه چهار فیلم. از همان ابتدا تصمیم گرفتیم از حوصله چیزی کم نگذاریم. ابراهیم حاتمی‌کیا کارگردان
ابراهیم حاتمی‌کیا در نشست خبری فیلم چ در پاسخ به پرسشی درباره خواندن تیتراژ توسط محسن چاوشی گفت: فیلم بسته شده بود و پس از آن، آقای چاوشی فیلم را دیدند. ایشان خیلی با چ ارتباط برقرار کرد و آن را دوست داشت و در نهایت هم قرار شد یک کار آزاد در این‌باره انجام دهد نه برای تیتراژ. پس از آن محسن چاوشی در صفحه شخصی خودش نوشت
به دلیل طرح ادعاهایی سراسر وارونه و کذب درباره نحوه همکاری بنده با پروژه چ در نشست مطبوعاتی این فیلم در جشنواره، بهتر است کماکان سنتوری اولین و آخرین تجربه سینمایی‌ام باشد
از پرویز پرستویی برای بازی در فیلم دعوت شد که او به دلیل مشکلات شخصی که با تهیه‌کننده «چ» داشت حاضر به ایفای نقش در این فیلم نشد.
اعتراض‌ها
علی کشوری فرززند شهید احمد کشوری با اشاره به سخنان ابراهیم حاتمی‌کیا در نشست خبری فیلمش در جشنواره فیلم فجر، به انتقاد از نحوه پرداختن به نقش شهیدان کشوری، شیرودی، سهیلیان و تیمسار فلاحی در این فیلم پرداخت:
همچنین اکران این فیلم موجب اعتراضاتی از سوی برخی شخصیت‌های فرهنگی و سیاسی کردستان ایران شد.
چک لیست‌ها و پرده‌ها
ابراهیم حاتمی کیا، چ را به هفت پرده تقسیم کرد و برای لحظه به لحظه آن یک چک لیست تاریخ‌دار که شبیه یک جدول یا فرم خالی است، تهیه نمود. این چک لیست‌ها برای ارتباط با گروه جلوه‌های بصری تنظیم شد و حجم آن‌ها به تعداد هفت زونکن رسید. در چک لیست‌ها توضیح هر پلان نوشته می‌شد. حاتمی کیا برای هر چک لیست تصویری می‌چسباند و در کنار هر عکسی با مداد شرح صحنه را می‌نوشت. وی همچنین انتظارات و خواسته‌هایش را از تیم طراحی در آن چک لیست یادداشت می‌نمود. گروه طراحی نیز نظر خود را در آن فرم ذکر می‌کردند.
بازیگران
فریبرز عرب‌نیا در نقش دکتر چمران
سعید راد در نقش تیمسار فلاحی
مریلا زارعی در نقش هانا
بابک حمیدیان در نقش علی‌اصغر وصالی
مهدی سلطانی در نقش دکتر عنایتی
اسماعیل سلطانیان در نقش نظیف
امیررضا دلاوری در نقش سیروان
خسرو شهراز در نقش لطیفی
مژگان خالقی در نقش پرستار مجروح
پیام لاریان در نقش محافظ چمران
رضا نوری در نقش محافظ چمران
عرفان برزین در نقش پسر چمران