شناخت مصالح آکوستیکی

مصالح آکوستیکی، مصالحی‌اند که به منظور مقابله و تعدیل سر و صدای مزاحم در ساختمان به کار می‌روند.
اندودهای لیسه‌ای تا ۹۸ درصد از انرژی صوتی را که با آنها برخورد می‌کنند منعکس می‌سازند، تیغه‌های جدا کننده گچی نازک سبب انتقال سر و صدا از اتاقی به اتاق دیگر می‌شوند. با گسترش آپارتمان نشینی این مشکل افزایش می‌یابد. مصالح ساختمانی جدید و روش‌های نوین ساخت و ساز می‌توانند این مشکل را کاهش دهند.
در انتخاب مصالح به منظور کنترل سر و صدا، طراح ساختمان دو جنبه متفاوت صوت را باید در نظر بگیرد:اول جذب صوت و بعد انتقال آن. مصالحی که جاذب سرو صدا هستند ممکن است به آسانی صدا را از محلی به محل دیگر عبور دهند و مصالحی که در برابر عبور صوت از میان دیوارها و سقف پایداری می‌کنند، می‌توانند موجب ایجاد پدیده‌های آزاردهنده انعکاس و پژواک شوند.
صداهایی که به فضای زندگی و کار می‌رسند به دو طریق منتقل شده‌اند:
به صورت امواج هوایی و از راه بازشوها یا توسط ارتعاش دیواره‌ها و سقف به فضا.
به صورت امواج کوبه‌ای یا ضربه‌ای که بر اثر ضربه تولید می‌شوند، این صداها مستقیما یا از راه لرزاندن مصالح سخت به فضاها راه می‌یابند.
مصالح آکوستیکی سبب استحاله انرژی صوت به حرارت می‌شود.
این مصالح قادرند امواج صوتی را که با سطح آنها برخورد می‌کنند به میزان کمتر از ۵۰ درصد منعکس سازند. این مصالح همانند یک ضربه گیر در مقابله با آثار امواج صوتی عمل می‌کنند. مقدار صوتی که توسط مصالح جذب می‌شود بستگی به عمق، مشخصات و مقدار حفره‌های مصالح و فرکانس صوت دارد. هوای مرتعش شده که به داخل حفره‌ها می‌رود و از آنها خارج می‌شود، اصطکاک ایجاد می‌کند، بخشی از انرژی صوتی به این ترتیب مستهلک و به گرما مبدل می‌شود. بخشی از صوت نیز از موانع عبور کرده در فضا منعکس می‌شود.
مصالح آکوستیکی دامنه وسیعی از مواد را در بر می‌گیرد که تحت نام‌ها و عناوین تجاری مختلف تولید می‌شوند. گرچه ویژگی جذب صوت آنها مشابه است، طراح باید مصالحی را انتخاب نماید که متناسب با شرایط خاص طرح باشد.
مصالح آکوستیکی ممکن است به صورت پیش ساخته یا در محل اجرا شوند. ابعاد تایل‌ها و صفحات پیش ساخته از (۳۰۰*۳۰۰) تا (۱۲۰۰ *۱۲۰۰) میلی‌متر مربع متغیر است. بسیاری از آن‌ها از الیاف چوب، نی، فیبرهای معدنی یا شیشه‌ای ساخته شده‌اند، که آنها را مخلوط و یکپارچه می‌کنند و به صورت تخته‌هایی با ضخامت‌های متفاوت برای عرضه آماده می‌کنند. مصرف تایل‌های آکوستیکی پیش ساخته محدود به سقف می‌شود؛ آنها را مستقیما زیر سقف اصلی نصب می‌نمایند ویا به کمک اجزای سقف کاذب آویزان می‌شوند.
اندود اکوستیکی
اندودهای آکوستیکی دو نوعند:
اندودهای گچی با دانه‌های سبک مانند پرلیت و ورمیکولیت منبسط
اندودهای مشتمل بر فیبرهای معدنی به همراه چسب
اندودهای گچ و پرلیت را از اختلاط گرد گچ، پرلیت و آماده بسته بندی شده را با آب مخلوط می‌کنند و روی سطوح صاف زیرسازی که ممکن است بتنی، سیمانی، گچی یا فولادی باشد، می‌کشند یا با ماشین بر روی آنها می‌پاشند. اندودهای ماله‌ای در دو قشر آستر به ضخامت حدود ۱۰ میلی‌متر و رویه به ضخامت حدود ۳ میلیمتر اجرا می‌شوند و اندودهای ماشینی در دو، سه یا چهار قشر نازک پاشیده می‌شوند به قسمی که مجموع ضخامت به حدود ۱۲ میلیمتر برسد.
به موجب آزمایش‌های انجام شده ضریب کاهش سر و صدا برای اندود ۱۲ میلیمتری دستی حدود ۶۵٪ و برای اندود ۲۵ میلیمتری از همین نوع ۷۵٪ و برای اندود ماشینی به ضخامت ۱۲ میلیمتر حدود ۵۵٪ است.
اندودهای فیبری از پنبه کوهی یا پشم معدنی و یک چسب معدنی ساخته می‌شوند. در کشورهای صنعتی این اندودها به صورت آماده و بسته بندی شده عرضه می‌شود. نخست سطح مورد نظر را با قشر ضخیمی از چسب آغشته می‌کنند و سپس فیبر را روی آن می‌پاشند. اندودهای به ضخامت بیش از ۱۲ میلیمتر دست کم در دو قشر باید انجام شوند و قشر رویه را می‌توان با سیلر و به صورت رنگی نیز اجرا کرد.
اخیرا در بسیاری از کشورها محدودیت‌هایی برای مصرف پنبه کوهی به ویژه در اندودکاری اعمال شده است، ضریب کاهش سرو صدا در اندودهای آکوستیکی متفاوت است و بستگی به ضخامت اندود و زیرسازی آن دارد. این ضریب برای اندودهای رنگ نشده به ضخامت ۱۸ میلیمتر بر روی زیرسازی سخت از ۶۰٪ تا ۷۰٪ و بر روی زیرسازی فلزی ۸۰٪ تا ۹۰٪ است، در حالی که ضریب اندود اخیر هنگامی که رنگ آمیزی شود به ۸۵٪ کاهش می‌یابد.
۳-ویژگی‌ها و حداقل حدود قابل قبول
مصالح آکوستیکی باید از نظر شکل ظاهری یکنواخت، بدون عیب و عاری از مواد سست و کم دوام و مضر باشند تا در اثر عوامل محیطی خراب نشوند یا مورد حمله میکروارگانیسم‌ها و حشرات قرار نگیرند و به استحکام و کیفیت آنها لطمه وارد نشود.
تاب فشاری، برشی و کششی، وزن ویژه، جذب آب، تخلخل، پایداری در برابر هوازدگی، بخار آب و حمله موجودات زنده، ویژگی‌های آکوستیکی و قابلیت حمل مصالح آکوستیکی که در معرض عوامل گوناگون قرار می‌گیرند باید با استانداردهای مربوط سازگار باشد.
نتیجه‌گیری
توصیه‌هایی برای انتخاب مصالح هماهنگ با طراحی پایدار
تایل‌های آکوستیکی که از حداقل ۶۵ درصد مواد بازیافتی تشکیل یافته‌اند را به ببرید. محصولات پشم معدنی از سرباره کوره آهن گدازی، که زباله تولید فولاد به حساب می‌آید، تشکیل می‌شوند. انواع سلولزی از بازیافت کاغذ روزنامه تهیه می‌شوند. تولید کنندگان معمولا در مشخصات خود میزان مواد بازیافتی مصرفی در محصول را قید می‌کنند میزان این مواد در مورد هر خط تولید متفاوت است.
از تایل‌های آکوستیکی که فاقد فرم آلدئیدند استفاده کنید. پشم شیشه و بعضی محصولات ساخته شده از پشم‌های معدنی از فنول فرم آلدئید برای چسباندن تارها مناسب اند، گرچه گزارش‌ها نشان دهنده پایین بودن میزان پخش آن می‌باشد.
مشخصات فنی، رنگ اجرا شده بر روی تایل‌ها، از نوع آبی، با میزان مواد آلی فرار اندک (کمتر از ۱۰ میلی گرم در لیتر) و رنگ ویژه فضاهای داخل بنا را قید کنید.
تایل‌های ساخته شده از الیاف چوبی که در ساخت پنل‌های آن از فرم آلدئید استفاده نشده است را در نظر بگیرید.
برای مکان‌هایی که نیاز به شستشوی دوره‌ای دارند به جای استفاده از تایل‌های سقفی با روکش وینیل، از انواع رنگ شده رایج و قابل قبول شستشو استفاده کنید.(این نوع پنل‌ها قابلیت بازیافت بیشتری دارند).
برای فضاهای آشپزخانه و مانند آن از پنل‌های مسلح شده با لاستیک یا الیاف استفاده کنید و میزان مواد بازیافتی آن را بررسی نمایید.
از پنل‌های فلزی سقفی که قابل شستشو و بسیار بادوامند و الیافی به همراه ندارند، استفاده کنید.
در موارد کلی و فضاهای خشک از زیرسازی فولادی استفاده کنید. در فضاهای مرطوب و جاهایی که مرتبا نیاز به شستشو دارند سیستم‌های آلومینیومی مناسب ترند.
در پروژه‌های بازسازی از زیرسازی‌های موجود مجددا استفاده کنید.
تایل‌های آکوستیکی را پس از آن که نازک کاری‌های مرطوب خشک شدند و حلال‌ها تبخیر شدند نصب کنید. تایل‌ها می‌توانند مانند جاذب مواد آلی فرار عمل کرده آن‌ها را تا مدت‌ها در خود نگهداری کنند و کیفیت هوای داخلی را نقصان بخشند.
هرگز از پشم شیشه فاقد روکش که به صورت آزاد بر روی پنل‌های سقف کاذب به عنوان آکوستیک صوتی-هنگامی که فضای بالای سقف کاذب به عنوان مسیر برگشت هوا در نظر گرفته شده است- استفاده نکنید. گرد و غبار هوا و رطوبت به داخل عایق نفوذ کرده و محیط مناسبی را برای رشد میکروب‌ها و قارچ‌ها فراهم می‌آورد.
از کنترل رطوبت هوا در مکان‌هایی که سقف‌های آکوستیک به کار می‌روند اطمینان حاصل کنید. افزایش رطوبت هوا موجب قوس پیدا کردن پنل‌ها می‌شود و همچنین می‌توان محیط مناسبی را برای رشد میکروب‌ها در داخل پنل فراهم کرده موجب به خطر افتادن سلامت ساکنین شود.
از پنل‌هایی که قابلیت بیشتر بازتاب نور را دارند به منظور تقویت انتشار نور طبیعی استفاده کنید.