مهدی حجوانی

مهدی حجوانی ، زاده ۱ فروردین ماه سال ۱۳۳۹ در تهران، نویسنده و پژوهشگر معاصر ایرانی است. شهرت او به خاطر کتاب‌هایی است که برای کودکان و نوجوانان نوشته و فعالیت‌هایی است که در زمینه نقد ادبیات کودک و نوجوان انجام داده است.
زندگینامه
مهدی حجوانی (با اسم کوچک مهران در شناسنامه)، اول فروردین ۱۳۳۹ در تهران به دنیا آمد. او دکترای پژوهش هنر، عضو هیئت علمی دانشگاه، نویسنده، مترجم و سرویراستار نشر است. اصلی‌ترین کارش تا امروز ادبیات و به ویژه ادبیات کودک بوده و بیش از هر کاری، در تاسیس نهادهای فرهنگی و مدنی فعال بوده‌است.
فعالیت‌ها
حجوانی در راه‌اندازی تشکل غیردولتی و کم عمر «دفتر ادب و هنر کودک و نوجوان» همکاری کرد که یکی از فعالیت‌هایش انتشار گاهنامه تخصصی «قلمرو ادبیات کودکان» بود که سردبیری چهار شماره آخرش با حجوانی بود. در سال ۱۳۶۹ در شکل‌گیری موسسه نشر افق به عنوان سرویراستار نقش ایفا کرد که تا امروز ادامه دارد.
او در سال ۱۳۷۴ در این موسسه، فصلنامه‌ای تخصصی و مستقل با عنوان «پژوهشنامه ادبیات کودک و نوجوان» تاسیس کرد که انتشار آن به جز وقفه ۴ ساله، تا امروز استمرار یافته‌است. پژوهشنامه، از شماره ۵۲ با همکاری شهر کتاب، نهادی با عنوان «لاکپشت پرنده» تاسیس کرد که در کار بررسی مداوم و معرفی آثار برتر حوزه کودک است.
حجوانی از سال ۱۳۷۶ در تاسیس ماهنامه‌ای در زمینه اطلاع‌رسانی و نقد کتاب با عنوان «کتاب ماه کودک و نوجوان» در موسسه خانه کتاب مشارکت کرد و به مدت ۸ سال از شماره ۱ تا ۹۶ سردبیر آن بود.
او همچنین در سال ۱۳۷۷ در تاسیس «انجمن نویسندگان کودک و نوجوان» مشارکت کرد. حجوانی، هم عضو هیئت موسس انجمن و هم از سال ۱۳۷۷ تا ۱۳۹۱ عضو هیئت مدیره بود.
حجوانی در سال ۱۳۸۲ در شکل‌گیری نهاد مدنی دیگری با عنوان «انجمن تصویرگران کتاب کودک»، به عنوان یکی از دو عضو هیئت موسس نقش ایفا کرد.
دانشگاه شیراز، نخستین مجله علمی پژوهشی در حوزه ادبیات کودک را با عنوان «مطالعات ادبیات کودک» تاسیس کرد که نخستین شماره آن در بهار ۱۳۸۹ منتشر شد و تا امروز ۶ شماره از آن منتشر شده‌است. حجوانی از نخستین شماره، عضو هیئت تحریریه این مجله بوده‌است.
حجوانی در مرکز مطالعات ادبیات کودک در ۴ همایش علمی مقاله ارائه کرده یا به عنوان عضو شورای علمی حضور داشته‌است.
او ۲ بار و در سال‌های ۲۰۰۵ و ۲۰۰۸ از کتابخانه بین‌المللی نسل جوان مونیخ بورس مطالعاتی گرفت و مجموعه ۷ مقاله او به زبان انگلیسی در منابع کتابخانه ثبت شد.
آثار
کتاب‌های تالیفی
سیری در سرویراستاری، تهران، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان (۱۳۹۲)
زیبایی‌شناسی ادبیات کودک، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی (۱۳۸۹)
الف دال میم، رمان، تهران، انتشارات افق (۱۳۷۵)
مایه داستان، تهران، حوزه هنری (۱۳۷۲)
قصه چیست؟، تهران، حوزه هنری (۱۳۷۱)
بازنویسی
یک آسمان خبر، تهران، انتشارات افق (۱۳۶۸)
آن قصرها، انتشارات بنیاد بعثت (۱۳۶۹)
۱۰۱ حکایت اخلاقی، تهران، انتشارات قدیانی (۱۳۷۹)
ترجمه
ادبیات کودک (از مجموعه کتاب‌های جان کلام، دانشگاه آکسفورد)، کیمبرلی رنلدز، تهران، افق (۱۳۹۲)
خارپشت خوشحال، مارکوس فیستر، تهران، امیرکبیر (۱۳۹۰)
پسر جنگل، رودیارد کیپلینگ، تهران، افق، (۱۳۸۹)
سفر باورنکردنی ادوارد، کیت دیکامیلو، تهران، انتشارات قدیانی (۱۳۸۷)
جادو در جنگل، ناامی آدلر، تهران، ایران بان (۱۳۸۵)
قصه‌های خرسی (۹ جلد)، لی دیویس، قدیانی (۱۳۸۴)
آتشی بالای کوه، جین کورتز، تهران، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان (۱۳۸۰)
رویکردهای زیبایی شناختی به ادبیات کودک، ماریا نیکولایوا، مشترک با فاطمه زمانی، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان
جیلی بیلی و پیشی، با تصویرگری راشین خیریه
حکایت حمالی که رمال شد، با تصویرگری راشین خیریه
مقاله‌های علمی، پژوهشی
بررسی تحلیلی سیر نقد ادبیات کودک و نوجوان در ایران با نگاهی آسیب‌شناسانه به قالب‌های نقد، مجله علمی پژوهشی مطالعات ادبیات کودک، دانشگاه شیراز، شماره ۱، بهار و تابستان ۱۳۸۹
خشونت و مدارا در ادبیات کودک (با نگاهی به دو نمایشنامه کودکانه)، همراه با سید حبیب‌الله لزگی، مجله علمی، پژوهشی پژوهشنامه علوم انسانی، دانشگاه شهید بهشتی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، شماره ۴۵ و ۴۶، بهار و تابستان ۱۳۸۴
تجلی فرش و قالی در ادبیات کودک ایران (بررسی موردی: سفر به شهر سلیمان)، همراه با سید حبیب‌الله لزگی، مجله علمی پژوهشی گلجام، انجمن علمی فرش ایران، شماره ۲، بهار ۱۳۸۵
ادبیات کودک و نوجوان، مدخل دانشنامه زبان و ادب فارسی، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، جلد ۱، تهران، ۱۳۸۴
ادبیات کودک و نوجوان، کتاب درسی دوره کارشناسی زبان و ادبیات فارسی و دوره‌های کاردانی آموزش ابتدایی و امور تربیتی (همراه با جمعی دیگر از نویسندگان و طراحان)، تهران، وزارت آموزش و پرورش، چاپ اول، ۱۳۸۳
مقاله‌های مطبوعاتی
۱۷۷ مقاله، سرمقاله، مصاحبه و یادداشت مطبوعاتی
فعالیت‌های دانشگاهی
دکترای پژوهش هنر از دانشگاه تربیت مدرس (۱۳۸۵)، کارشناسی ارشد پژوهش هنر از دانشگاه تهران (۱۳۷۸) و کارشناسی ادبیات نمایشی از دانشگاه هنر (۱۳۶۸)
عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی
استاد مدعو و مشاور رساله‌هایی از کشورهای فرانسه و آفریقای جنوبی و نیز دانشگاه تهران، تربیت مدرس و شاهد
شرکت‌کننده در کنفرانس‌های دانشگاه شیراز و دانشگاه سبزوار
شرکت در سومین کنفرانس بین‌المللی علوم و تکنولوژی، مالزی، دانشگاه UITM، ارائه مقاله با عنوان ادبیات کودکانه‌نما و نوآوری، ۲۰۱۰
شرکت در چهارمین کنفرانس بین‌المللی علوم و تکنولوژی، مالزی، دانشگاه UITM، ارائه مقاله با عنوان زوال کودکی، زوال طبیعت، ۲۰۱۲
شرکت در دومین کنفرانس «نویسندگی» در سالزبورگ اتریش و ارائه مقاله با عنوان «مرزها میان نویسندگی خلاق و نویسندگی ارتباطی در ادبیات کودک»، ۲۰۱۲
جوایز
لوح معرفی ویژه برای ترجمه کتاب سفر باور نکردنی ادوارد، از سوی شورای کتاب کودک، ۱۳۸۹
دریافت ماه زرین به عنوان منتقد برگزیده ادبیات کودک و نوجوان در دو دهه پس از انقلاب از طرف جشنواره برگزیدگان ادبیات کودک، انجمن نویسندگان کودک و نوجوان، ۱۳۷۹
دریافت نشان خدمتگزاری در مراسم نکوداشت از سوی مرکز فرهنگی هنری نوجوانان شهر تهران، سال ۱۳۸۶
پژوهشگر برتر سال ۱۳۸۶ از دانشکده هنر دانشگاه تربیت مدرس برای رساله دکترای رشته پژوهش هنر با عنوان زیبایی‌شناسی ادبیات کودک و ۲ بار پژوهشگر برتر دانشگاه آزاد اسلامی واحد اسلامشهر
کتاب الف، دال، میم، تقدیر شده در سال ۱۳۷۵ از طرف جشنواره انتخاب کتاب سال مجله سروش نوجوان
کتاب الف، دال، میم، برگزیده به عنوان سومین رمان تکنیکی سال ۱۳۸۶، از سوی نخستین جشنواره ادبی فردا، تهران، فرهنگسرای دانشجو
لوح زرین و دیپلم افتخار به خاطر مقاله «سرانجام بچه‌ها خدا را باز می‌گردانند»، برگزیده پنجمین جشنواره مطبوعات کودک و نوجوان، کانون پرورش فکری، ۱۳۹۰
کتاب یک آسمان خبر، تقدیر شده در نخستین جشنواره قصه‌های قرآنی
انتخاب فصلنامه پژوهشنامه ادبیات کودک و نوجوان به عنوان برترین نشریه سال در حوزه کودک و نوجوان، معاونت مطبوعاتی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، آبان ۱۳۸۱
مسئولیت‌ها
سرویراستار انتشارات افق
مشاور ادبی واحد کودکان انتشارات قدیانی (بنفشه)
معاون فرهنگی روزنامه نوجوانانه آفتابگردان
مسئول انتشارات شکوفه (واحد کودک و نوجوان انتشارات امیرکبیر)