ستاد اجرایی فرمان امام

ستاد اجرایی فرمان امام سازمان حکومتی، تحت کنترل رهبر ایران است، که در سال ۱۳۶۸ به فرمان روح‌الله خمینی تاسیس شد. خبرگزاری رویترز در سال ۲۰۱۳ دارایی‌های ستاد اجرایی را بالغ بر ۹۳ میلیارد دلار اعلام کرد.
این نهاد وظیفه مدیریت اموالی که طبق اصل ۴۹ قانون اساسی و دیگر قوانین، در اختیار ولی فقیه می‌باشند را بر عهده دارد و در دو حوزه اصلی امور خیریه و بخش اقتصادی فعالیت می‌نماید. شرکت‌های وابسته به ستاد اجرایی فرمان امام نیز در زمینه‌هایی چون خدمات مالی و بانکداری، املاک و مستغلات، صنعت نفت، مخابرات و دامپروری فعال می‌باشند.
تاریخچه
محمد مخبر، مدیر عامل و رئیس هیئت مدیره ستاد
آغاز به کار این ستاد در ششم اردیبهشت سال ۱۳۶۸ حدود یک ماه قبل از رحلت روح‌الله خمینی طی حکمی به آقایان حبیب‌الله عسگراولادی، مهدی کروبی و حسن صانعی جهت در اختیار گرفتن کلیه وجوه و اموال مجهول المالک بلاصاحب، ارث بلا وارث و اموالی که بابت تخمیس و خروج از ذمه و اجرای اصل ۴۹ قانون اساسی، و دیگر قوانین در اختیار ولی فقیه قرار گرفته‌است، صورت گرفت. نامبردگان از طرف روح‌الله خمینی اختیار داشتند تا به هرگونه صلاح می‌دانند در تمامی ابعاد فروش، نگهداری و اداره آن‌ها اقدام نموده یا قسمتی از این اختیارات را در اختیار وزارت امور اقتصاد و دارایی، قرار دهند. این ستاد طی این حکم موظف شد کلیه درآمدهای حاصله را در موارد مقرره شرعیه، بنیاد شهید، بنیاد ۱۵ خرداد، بنیاد مسکن، کمیته امداد، سازمان بهزیستی، طرح شهید رجایی و بنیاد جانبازان انقلاب اسلامی و موارد دیگر مورد نظرشان مصرف نماید.
پس از رحلت روح‌الله خمینی ریاست ستاد در سال ۱۳۷۳ توسط سید علی خامنه‌ای به محمد شریعتمداری واگذار شد و سپس در سال ۱۳۷۶ دکتر محمد جواد ایروانی در این جایگاه قرار گرفت. محمد مخبر از سال ۱۳۸۶ تاکنون ریاست ستاد را بر عهده دارد.
بخش قضائی ستاد
آیین‌نامه نحوه رسیدگی به پرونده‌های موضوع اصل ۴۹ در تاریخ ۱۳۷۹٫۰۳٫۱۰ توسط رئیس قوه قضائیه وقت سید محمود هاشمی شاهرودی بنا بر اختیارات تفویضی از طرف رهبری ابلاغ گردید.
طبق بخشنامه مورخ ۱۳۸۸٫۰۵٫۱۴ رئیس قوه قضائیه وقت سید محمود هاشمی شاهرودی مقرر گردید احکام و قرارهای صادر درمواردی که از مصادیق اموال دراختیار ولی‌فقیه است، کماکان به‌نام ستاد اجرایی فرمان امام صادر و ابلاغ گردد.
طی حکم مورخ ۱۳۹۳٫۰۶٫۰۳ صادق آملی لاریجانی رئیس قوه قضائیه وفت، غلامحسین محسنی اژه‌ای رئیس و عضو ستاد نظارت و پیگیری پرونده‌های موضوع اصل ۴۹ قانون اساسی می‌باشد.
بخش اقتصادی ستاد
در سال ۱۳۸۶ و با روی کار آمدن محمد مخبر رویکرد جدید فعالیت‌های اجتماعی و اقتصادی برای ستاد از سوی علی خامنه‌ای با هدف فراهم آوردن امکان مشارکت مردم به ویژه کارآفرینان، مخترعان و نخبگان کشور با اولویت دادن به قشرها محروم جامعه در مناطق محروم کشور آغاز گردید.
بخش اقتصادی ستاد اجرایی فرمان امام در زمره نهادهای عمومی غیردولتی شناخته نمی‌شود چرا که در قانون فهرست نهادها و موسسات عمومی غیردولتی مصوب سال ۱۳۷۳٫۰۴٫۲۹ دوره چهارم مجلس شورای اسلامی به ریاست علی‌اکبر ناطق‌نوری نامی از آن وجود ندارد.
بخشی از ساختار سازمانی بخش اقتصادی ستاد توسط وزارت خزانه داری آمریکا در سال ۲۰۰۲ میلادی منتشر شده‌است.
بنیاد برکت
درآمد حاصل از اجرای اصل ۴۹ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و همچنین درآمدهای حاصل از فعالیت‌های اقتصادی ستاد که تحت عنوان بخش خصوصی انجام می‌شود، در موسسه یی به نام بنیاد برکت هزینه می‌شود.
بنیاد برکت در آذرماه ۱۳۸۶ دو ماه پس از روی کار آمدن محمد مخبر کار خود را آغاز نمود. به گفته شاهین شایان آرانی، نخستین مدیرعامل این بنیاد، «طبق سیاست‌های ابلاغی تنها کار در دهستان‌ها و مناطق دور افتاده و محروم کشور» در دستور کار این بنیاد است. فعالیت‌های بنیاد برکت در حوزه اجتماعی صورت می‌گیرد. تیتر انتخابی برای کارنامه سال ۹۴ این بنیاد «از مسجدسازی تا فقرستیزی» انتخاب شد.
ساخت مدارس در مناطق روستایی و محروم، راه‌اندازی طرح‌های اقتصادی در مناطق محروم کشور با محوریت اشتغال زایی و انجام طرح‌های زیربنایی مانند راه‌سازی، احداث خانه محرومین، تامین آب، برق، مخابرات، مسجد و اجرای طرح‌های کشاورزی از جمله فعالیت‌های این بنیاد می‌باشد.
این ستاد همچنین در قالب بنیاد برکت فعالیت‌های خدمات درمانی برای قشرها محروم انجام می‌دهد و ضمن ایجاد مراکز درمان سرطان با تجهیزات از نوع ۳، بالغ بر ۶۰ هزار بیمار سرطانی را تحت پوشش قرار داده‌است. این بنیاد با اجرای ۳۲۲ طرح توانمندسازی اقتصادی برای ۱۹۸ هزار نفر اشتغال ایجاد کرده و بیش از ۱۶۰ طرح کارآفرینی مشارکتی را در ۳۱ استان کشور اجرا کرده‌است.
گروه توسعه اقتصادی تدبیر
این گروه بازوی درآمدزایی ستاد در قالب بخش خصوصی می‌باشد. زیرمجموعه گروه توسعه اقتصادی تدبیر هولدینگ‌های زیر می‌باشند:
گروه توسعه انرژی تدبیر که سهامدار شرکت‌های زیر است:
شرکت نفت پارس (سهامی عام) - ۷۵ درصد
شرکت بهمن گنو (سهامی خاص) - ۸۰ درصد
شرکت توسعه صنعت نفت و گاز پرشیا - ۱۰۰ درصد
شرکت تولیدات پتروشیمی قائد بصیر (سهامی عام) - ۸۰ درصد
شرکت حفاری شمال (سهامی عام) - ۱۰ درصد
شرکت توسعه حفاری تدبیر (سهامی خاص) - ۱۰۰ درصد
شرکت مهندسی ری نیرو (سهامی خاص) - ۱۰۰ درصد
شرکت تولید نیروی برق آبادان (سهام عام) - ۷۵ درصد
شرکت شیمیایی مدبران شیمی (سهامی خاص) - ۱۰۰ درصد
شرکت پالایش پارسیان تدبیر (سهامی خاص) - ۸۰ درصد
شرکت پارس بازرگان (سهامی خاص)
شرکت گسترش الکترونیک مبین ایران که سهامدار شرکت‌های زیر است:
شرکت توسعه اعتماد مبین که سهامدار شرکت‌های زیر است:
شرکت مبین
شرکت مهر اقتصاد مبین
شرکت مخابرات ایران
شرکت ارتباطات سیار ایران (همراه اول)
KazInterCom
شرکت ایرانیان نت
شرکت آسمان مدیا
شرکت رایمون مدیا
شرکت توسعه مخابراتی آریاسل
شرکت گسترش ارتباطات تالیا
شرکت توسعه ارتباطات جامع مبین
شرکت مبین وان کیش
شرکت ارتباطات رهکام ایرانیان
شرکت فناوران مبین خاور
شرکت نواندیشان کشت و صنعت تدبیر که سهامدار شرکت‌های زیر است:
شرکت زرین کشت پایدار زرندیه
شرکت زرین دام پایدار تدبیر
شرکت مدبر کشت توس
شرکت توسعه صنعت و معدن تدبیر
شرکت مجتمع فراورده‌های فسفات کارون
شرکت آینده گران صنعت و معدن فردا
شرکت سرمایه‌گذاری تدبیر که سهامدار شرکت‌های زیر است:
شرکت سرمایه‌گذاری پردیس
شرکت لیزینگ ایران و شرق
شرکت ایران و شرق
شرکت تولید و صادرات ریشمک
شرکت کارگزاری تدبیرگران فردا
شرکت دارویی برکت که سهامدار شرکت‌های زیر است:
هربی فارمد (گیاهان دارویی)
موسسه صندوق پژوهش و فناوری پرشین داروی البرز
شهرک صنعتی دارویی برکت
شرکت بیوسان فارمد
شرکت سل تک فارمد
شرکت برکت تل (مرکز تلفنی سلامت )
شرکت داروسازی آتی فارمد
شرکت شفا فارمد (مرکز تولید مواد اولیه انواع آنتی‌بیوتیک از سلول زنده ) (تولید حدود ۱۴درصد کل داروهای ضروری کشور)
شرکت پخش البرز (مصادره‌ای) (متعلق به کاظم خسروشاهی) (دارای ۹۰۰۰ انبار مسقف)
شرکت داروسازی تولیدارو (مصادره‌ای) (متعلق به کاظم خسروشاهی )
شرکت سرمایه‌گذاری اعتلاء البرز
گروه دارویی سبحان
شرکت تولید مواد اولیه البرز بالک
شرکت البرز دارو (سرنگ‌های آماده تزریق به نام پریفیلد )
شرکت سبحان دارو (مصادره‌ای)
شرکت سبحان انکولوژی (کارخانه تولید داروهای ضد سرطان سبحان انکولوژی در شهر رشت، ) (مصادره‌ای)
شرکت ایران دارو (مصادره‌ای)
شرکت کی بی‌سی ( مصادره‌ای - یکی از غول‌های واردات دارو به ایران)
گروه مشاوران مدیریت و مطالعات راهبردی تدبیر
گروه توسعه ساختمان تدبیر که سهامدار شرکت‌های زیر است:
شرکت توسعه و عمران امید
شرکت ساختمانی بهساز کاشانه تهران
شرکت توسعه آینده پارس
شرکت توسعه و عمران نوآوران تدبیر (توسعه و عمران نوآوران فرحزاد)
شرکت رنج هاسپیتالیتی امید کیش
شرکت ساخت و عمران تدبیر
شرکت رویال ساختمان آریا (سهامی خاص)
کنش‌ها و واکنش‌ها
قراردادهای نفتی
قرارداد توسعه بخش شمالی میدان مشترک یاران (مشترک با عراق): به ارزش ۶۰۰ میلیون دلار که در قالب قراردادهای پیشین نفتی با شرکت توسعه صنعت نفت و گاز پرشیا (از زیرمجموعه‌های ستاد اجرایی فرمان امام) منعقد شد.
قرارداد توسعه میدان مشترک یاران و میدان‌های کوپال و مارون: رقم قرارداد به‌طور رسمی اعلام نشد، اما خبرگزاری تسنیم پیشتر ارزش آن را ۲ میلیارد و ۵۰۰ میلیون دلار اعلام کرده بود. این توافق میان غلامرضا منوچهری، معاون شرکت ملی نفت ایران و ناجی سعدونی، مدیرعامل شرکت توسعه صنعت نفت و گاز پرشیا امضا شد (بر اساس الگوی جدید قراردادهای نفتی ایران).
شرکت نفتی وابسته به ستاد اجرایی فرمان امام یکی از هشت شرکت ایرانی است که وزارت نفت صلاحیت آن را برای فعالیت اکتشاف نفتی و تولید، تایید کرده‌است.
دارایی‌های بخش اقتصادی
گزارش رویترز
این ستاد یکی از بنگاه‌های بزرگ اقتصادی در ایران است. در نوامبر سال ۲۰۱۳، خبرگزاری رویترز در یک سری مقالات تحلیلی، بر اساس مدارک و شواهد رسمی و ارزیابی بهای املاک، سهام شرکت‌ها و موسسات وابسته به این نهاد، ارزش دارایی‌های تحت کنترل ستاد اجرایی فرمان امام را بالغ بر ۹۵ میلیارد دلار برآورد کرد.
پیشتر رئیس ستاد ارزش املاک و مستغلات تحت تصرف سازمان را پنجاه هزار میلیارد تومان اعلام کرده بود.
تحریم
در تاریخ ۴ ژوئن سال ۲۰۱۳ میلادی وزارت خزانه‌داری ایالات متحده آمریکا طی دستور اجرائی ۱۳۵۹۹ ستاد اجرائی فرمان امام را مشمول تحریم قرارداد. این تحریم در تقویت فرمان‌های اجرائی صادره در راستای قانون داماتو صادر شده‌است.
بر همین اساس در لیست منتشره در ۱۶ ژانویه ۲۰۱۶ ستاد اجرائی فرمان امام در فهرست تحریم موسوم به SDN List قرار نداشته و نیز مشمول تحریم‌های ثانوی نیز نبوده ولی شهروندان آمریکائی موظف شده‌اند که منافع یا سود منافع ستاد اجرائی فرمان امام را مسدود نمایند.
در ژوئیه ۲۰۱۰ اتحادیه اروپا رئیس وقت ستاد اجرائی فرمان امام، محمد مخبر، را در لیست افراد یا اشخاص حقوقی محتمل در دست داشتن در برنامه هسته‌ای و موشکهای بالستیک ایران مورد تحریم قرار داد ولی دو سال بعد بدون هیچ توضیحی وی را از لیست مزبور حذف نمود.
کنسرسیوم توسعه اعتماد مبین
بنیاد دعبل خزاعی
سازمان جمع‌آوری و فروش اموال تملیکی