اسپر (روستا)

اسپر ، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان گچساران در استان کهگیلویه و بویراحمد ایران است.
روستای زیبای اسپر سرزمین یاقوت‌های سرخ در ۴۵ کیلومتری شمال شهرستان گچساران قرار گرفته‌است در شرق روستای اسپر کوه خامی و روستای مارین، غرب آن روستای شامبراکان و آرو درقسمت شمال کوه زرد و جنوب این روستا کوه دیل و روستای دیل قرار دارد.حدود ۹۰درصداز محصولات باغات این روستا انار است که شیرین‌ترین و مرغوب‌ترین انار در تمام این منطقه است که به شهرستان‌های اهواز ،آبادان گاهی اصفهان و دیگر استانها بارگیری می‌شود.مردم اسپر علاوه بر باغداری به دامداری ، کشاورزی و صیفی کاری هم مشغول هستند آبیاری باغات و مزارع روستای اسپر توسط چشمه‌ای صورت می‌گیرد در شمال این روستای خوش آب و هوا قرار دارد و به سرچشمه معروف است.روستای اسپر از لحاظ تاریخی دارای قدمتی بسیار زیاد و آثار باستانی موجود در منطقه پایین دست روستا با نام "حرجون" که این آثار به جا مانده حاکی از تمدنی پیشرفته در دوران خود بوده‌است و بقایای تاریخی دیگری در منطقه دیگر روستا "گرو " در شرق روستای اسپر گواهی بر صحت این موضوع دارد.
در روستا ی اسپر میان باغهای به هم پیوسته‌ی انار و عبور آبهای فراوان که از دره‌ی عمیقی به نام ( د ره‌ی قیردون ) چشمه‌ای وجود دارد که نه آب بلکه قیرخالص از آن بیرون می‌آید. این چشمه شاید هزاران سال هم عمر داشته باشد به‌طوری‌که پدران ما تعریف کرده‌اند از پدرانشان شنیده‌اند این چشمه همیشه وجود داشته . در همه فصول سال از این چشمه ، قیر آرام آرام خارج می‌شود اما در زمستان به علت سردی هوا نسبت به تابستان کمتر است ،در گذشته جهت نگهداری نان از ظروفی که با برگ‌های نازک نخل بافته میشد استفاده می‌کردند به خاطر استحکام بیشتر از این قیر می‌پختند و به پشت ظروف می‌مالیدند بعد از سفت شدن کمی هم خاکستر می‌پاشیدند تا به دست نچسبد . این سال‌ها چون مورداستفاده قرار نمی‌گیرد ذره ذره همراه با آب حرکت کرده ودرمسیر خود به قورباغه‌ها ، خرچنگ‌ها و حتی مارهای آبی چسبیده و آن‌ها را از بین برده است. در تابستان روزانه از این چشمه حدود ۵۰۰ گرم قیر خارج می‌شود
در روستای اسپرقوانین ومقررات عمومی وجود دارد که در هیچ یک از روستاهای هم جوار وجود ندارد اگر هم باشد با این نظم خاص اجرا نمی‌شود این قوانین در شیوه مدیریت آبیاری ، کاشت ، داشت وبرداشت محصولات کشاورزی و باغات اعمال می‌شود. همه مردم روستا موظفند هر سال یک دوم از زمین‌های کشاورزی خود را به صورت آیش محصولی نکارند. این آیش را در اصطلاح محلی دستی دستی می‌گویند، یعنی بخشی از زمین‌های کشاورزی که امسال کاشته شده سال زراعی دیگر کاشته نشوند البته این روش دو مزایا به همراه داشت یکی اینکه آفتهای مختلف در یک دوره آیش از بین می‌روند دوم اینکه چون بخش زیادی از فعالیت اقتصادی مردم در آن زمان دامداری بود لذا جهت چرای دام‌ها نیاز به منطقه وسیعی بود و این امر باعث می‌شد زمین‌ها آمادگی بیشتری برای کشت محصول بعدی را داشته باشد. تعیین دو نفر مجرب در امور کشاورزی جهت مدیریت آبیاری باغات و محصولات کشاورزی روستا ( میرآب ) این دونفر با اختیارات کامل از اول اردیبهشت ماه تا بارش اولین باران این مسئو لیت را برعهده داشتند وهمه مردم باید از این قانون پیروی کنند و طبق مقررات نزدیکترین باغ یا محصولات کشاورزی به سرچشمه با آخرین باغ و محصولات کشاورزی از یک سهم مساوی آب برخوردارند. حقوق این دونفر را چند نفر از معتمدین و ریش سفیدان روستا بر اساس تعداد درخت تعیین می‌کنند . مثلا تعیین می‌کنندکه به ازای هر درخت در طول یک دوره‌ی آبیاری چه مبلغی پرداخت شود وطبق لیستی که قبلا تنظیم شده تعداد درختان هر فرد هم مشخص است.
حرجون و آبشار فصلی آن از مناطق زیبا و جذاب اسپر
یکی دیگر از مناطق دیدنی روستای اسپر که نام محلی آن (حرجون ) است دارای آثار باستانی با قدمت بسیار و وجود تکه‌های شکسته کوزه‌های رنگارنگ ودو سنگ بزرگ آسیاب که گویای تمدنی بسیار پیشرفته در دوران خود بوده‌است آثار به جا مانده از سنگ‌های آسیاب وتراشیدن آن‌ها ومیدان وسیع دایره‌ای و محل اسقرار آن مشخص است که این آسیاب به وسیله اسب یا قاطر می‌چرخیده و آثار به جا مانده از شهر ویران آن حکایت از تمدنی منظم و پیشرفته دارد که متاسفانه در چند سال اخیر تخریب و از بین رفته‌است. آبشار فصلی زیبا و جذاب اسپر در بالا دست این منطقه قرار گرفته و آب این آبشار باسرعت زیاد بدون هیچ مانعی در حوضچه‌ای که ایجاد کرده ریخته وقطرات ریز آب آن مثل باران آرام آرام تا حدود بیست متر اطراف خود را قطره باران می‌کند.
معنای عبارت "اسپر" در لغتنامه دهخدا:
اسپر. ا پ  (ا) سپر. جنه . (برهان ). ترس . مجن . جوب . فرض . مجنب . درق :
بر او گردن ضخم چون ران پیل
کف پای او گرد چون اسپری .
منوچهری .
پیش این فولاد بی‌اسپر میا
کز بریدن تیغ را نبود حیا.
مولوی .
اسپری باشم گه  تیر خدنگ .
مولوی .
- کرگ اسپر ؛ سپر از پوست کرگدن :
بنیزه بگشتند و بشکست پست
کمانها گرفتند هردو بدست
ببارید تیر از کمان سران
بروی اندر آورده کرگ اسپران .
فردوسی .
در اصطلاح بنایان ، دیوار میان دو مجردی از بیرون سو . بدنه  دیوار درسته‌ای از آجر و غیر آن که زیر طره باشد بر قسمت بیرونی عمارت .
جمعیت
این روستا در دهستان بویراحمدگرمسیری قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۲۱۸ نفر (۵۰خانوار) بوده‌است.