گزانگبین

مورچه در حال خوردن صمغ درخت گز.
گزانگبین یا انگبین گون یا من نوعی ماده خوراکی سفیدرنگ و عسل‌مانند است که به‌طور مستقیم به‌وسیله حشره‌ای به نام پسیل‌گز با نام علمی (Cyamophila astragalicola) یا یا به کمک حشره، بر روی گیاه گون یا خار انگبین تولید می‌شود. گزانگنبین در ادیان ابراهیمی غذایی است که خداوند در زمانی که قوم اسراییل در بیابان بودند بر آنها فرستاد.
جمع کردن من توسط قوم اسراییل، نقاشی تیسوت
در تورات
در تورات دوجا از من نام برده شده است. اولین بار در خروج ۱۶ که تمامی داستان ذکر شده است و بار دیگر در اعداد ۱۱ که بخشی از آن ذکر شده است. در توصیف کتاب خروج من چیزی نرم و دانه‌دانه ذکر شده است. در توصیف کتاب اعداد همراه با شبنم روزانه ذکر شده است. کتاب خروج ذکر می‌کند که اندازه من تقریبا مانند شبنم یخ زده بود و قبل از اینکه توسط خورشید نابود می‌شد باید جمع می‌گردید و مانند بذر گشنیز سفید بود. در کتاب اعداد توصیف آن مانند مقل ذکر شده است و اضافه می‌کند که اسراییلیها آن را پودر کرده و از آن کیک تولید می‌کردند. در کتاب خروج ذکر شده است که من خام مانند ویفری بود که از عسل درست شده بود. خدا به اسراییلیها دستور می‌دهد که تنها منی را که در آن روز تولید شده است جمع کنند. مقدار اضافه آن خراب شده و در آن کرم می‌رفت و بوی بد می‌داد. تنها استثنا شب شبات بود که در آن به اندازه دو روز من جمع می‌شد و به دستور خداوند خراب نمی‌شد: «این دستور پروردگار است فردا روز استراحت خواهد بود، شبات مقدس برای خداوند، پس هر چیزی می‌خواهید بپزید و هر چه می‌خواهید بجوشانید. هر چه اضافه ماند تا صبح نگاه دارید و آنها تا صبح نگاه داشتند همانگونه که موسی دستور داده بود و آن فاسد نشد و کرم نزد»
جمع کردن من، نقاشی قرن ۱۵.
جمع کردن من نقاشی سال ۱۵۴۰ میلادی.
در قرآن
در قرآن و در آیه ۵۷ سوره بقره از من نام برده شده است:
این اتفاق مجددا در سوره اعراف آیه ۱۶۰ نیز تکرار شده است.
شناسایی
در بین محققان در مورد اینکه من معادل چه چیزی بوده است اختلاف وجود دارد. بعضی اعتقاد دارند که ریشه لغت من از ریشه لغت منو در مصری به معنی غذا گرفته شده است. بعضی اعتقاد دارد که معادل صمغ درخت گز است که اعراب به فروش آن اشتغال داشتند؛ ولیکن صمغ درخت گز بیشتر از شکر تشکیل شده است و بعید است که بتواند مواد غذایی کافی را برای مردم در زمان طولانی تهیه کند و همچنین تبدیل آن به کیک عملا غیرممکن است. در توصیف کتاب مقدس ممکن است لغت من از لغت «من هو» به معنی این چیست در زبان آرامی و عربی گرفته شده باشد. من ممکن است به معنی درخت یخ در زبان عربی نیز باشد. این توصیف ممکن است با شهدی که از بدن بعضی حشرات تولید می‌شود و قابل خوردن است مرتبط باشد که بعضی تصور می‌کنند معنی واقعی من است. در بیابان چنین ماده‌ای به زودی تبخیر شده و خراب می‌شود. این ماده منبع غذایی مناسبی است و دارای مقدار زیادی کربوهیدرات است. همچنین نوعی مورچه وجود دارد که از صمغ درخت گز تغذیه می‌کند. بعضی دیگر تصور می‌کنند که من در کتاب مقدس با گزانگبین در فارسی یکسان است. این ماده که سفید رنگ است و در قسمت غربی ایران، عراق و شرق ترکیه رایج است وقتی خشک شود تبدیل به گلوله‌های سفت می‌شود. سپس برای تهیه نان می‌توان این گلوله‌ها را پودر کرد که با توصیف کتاب مقدس همخوانی دارد.
درخت گز در بیابان سرزمین شام.
در میشنا
در میشنا که تفسیر شفاهی تورات است من ماده‌ای فرازمینی است که در روز ششم آفرینش توسط خداوند ایجاد شد و اطمینان حاصل گردید که این ماده پاک است.
تا رسیدن قوم اسراییل به کنعان آنها فقط من را به عنوان غذا مصرف می‌کردند. در توصیفات روحانیون یهودی گفته می‌شود که من آنقدر پاکیزه بود که هیچ نوع مدفوعی تولید نمی‌کرد و هیچ‌یک از قوم اسراییل نیازی به دفع مواد زائد نداشتند.
به نقل از سعدالدین
در گفتاوردها
در دائرهالمعارف بریتانیا واژه Manna چنین تعریف شده است:
ابوریحان بیرونی به تولید شهد توسط حشره بر روی گیاه پرخار اشاره می‌کند.
ادوارد فردریک (۱۸۱۹ م) در سفرنامه خود آورده است