خانه کتاب ایران

موسسه خانه کتاب ایران
موسسه خانه کتاب نهادی مستقل، غیردولتی و غیرانتفاعی با مدیر عاملی نیکنام حسینی پور سی سخت است و فعالیتهای متنوعی را در دو حوزه اطلاع‌رسانی و جشنواره‌های فرهنگی عهده‌دار است. این موسسه فعالیت خود را از سال ۱۳۷۲ با هدف اعتلای فرهنگ کشور در حوزه کتاب و کتابخوانی، گسترش بانکهای اطلاعاتی حوزه نشر، شبکه‌های اطلاع‌رسانی الکترونیکی و اینترنتی، توسعه مباحث نو در نشر کتاب و بهبود وضع اهالی نشر و پدید آورندگان، با چاپ دو نشریه «تازه‌های کتاب» و «کتاب هفته» در حوزه‌های خاص آغاز نموده‌است. پایگاه اینترنتی این موسسه به منظور در دسترس قرار دادن اطلاعات کتاب‌ها، در سال ۱۳۷۷ تاسیس شده‌است.
جشنواره‌ها و جایزه‌ها
موسسه خانه کتاب ایران
خانه کتاب به منظور توسعه کتاب و کتابخوانی، جشنواره‌های فرهنگی مختلفی نیز در زمینه کتاب برگزار می‌کرد، از جمله کتاب سال جمهوری اسلامی ایران، کتاب فصل جمهوری اسلامی ایران، جایزه ادبی پروین اعتصامی، جایزه ادبی جلال آل احمد، جشنواره نقد کتاب و جایزه ادبی گام اول. هم‌اکنون تنها جشنواره کتاب سال و نقد کتاب برگزار می‌شود. جوایز ادبی به بنیاد شعر و ادبیات داستانی منتقل شده‌است.
اولین دوره کمپین مسابقه ملی کتابخوانی " " ویژه دانش‌آموزان در سال ۱۳۹۷ برگزار گردید. این مسابقه با هدف تقویت فن‌بیان و تمرین ارائه مطلب، در کنار افزایش سرانه مطالعه دانش‌آموزان طراحی و اجرا شده است.
نشریات
کتاب هفته
فصلنامه نقد کتاب علوم محض و کاربردی
فصلنامه نقد کتاب فقه و حقوق
فصلنامه نقد کتاب قرآن و حدیث
فصلنامه نقد کتاب کلام، فلسفه و عرفان
فصلنامه نقد کتاب کودک و نوجوان
فصلنامه نقد کتاب میراث
فصلنامه نقد کتاب هنر
فصلنامه نقد کتاب اخلاق، علوم تربیتی و روان‌شناسی
فصلنامه نقد کتاب اطلاع‌رسانی و ارتباطات
فصلنامه نقد کتاب ایران و اسلام
فصلنامه نقد کتاب تاریخ
فصلنامه نقد کتاب ادبیات
فصلنامه نقد کتاب علوم اجتماعی
خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)
خبرگزاری کتاب ایران، زیر نظر خانه کتاب ایران فعالیت می‌کند، اولین و تنها خبرگزاری تخصصی کتاب ایران است که فعالیت خود را به‌طور رسمی از ۲۴ آبان ماه ۱۳۸۵ آغاز کرده‌است. سردبیر این خبرگزاری محمدرضا اسدزاده می‌باشد.
این خبرگزاری از زمان آغاز به کار با سردبیری علی آقاغفار فعالیت می‌کرد که در سال ۱۳۹۱، به دلایلی جای خود را به محمدمهدی انصاری داد. پس از تغییر دولت و انتخاب دکتر حسن روحانی به عنوان رئیس جمهور، انصاری از این سمت بر کنار و احمد علمشاهی که تا پیش از آن مدیرکل دفتر امور چاپ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بود، مدت کوتاهی عهده‌دار سردبیری این خبرگزاری شد. در آخرین تحولات در اسفند ماه ۱۳۹۲، محمدرضا اسدزاده به عنوان سردبیر منصوب شد. اسدزاده که با تغییر در هیئت مدیره خانه کتاب به این سمت رسیده بود، دست به تغییرات بسیاری در ایبنا زد و بسیاری از خبرنگاران این سایت خبری آن را ترک کردند. اسدزاده نیز در پایان دوران کاری خود با هجمه‌های بسیاری از سوی سایت‌های اصولگرا روبه‌رو شد که نوشته‌ها و کتاب‌هایش را توهین به رهبر جمهوری اسلامی تلقی می‌کردند.
در حال حاضر، خبرگزاری کتاب ایران، با سرپرستی افشین داورپناه اداره می‌شود.
شابک
همگام با گسترش نشر کتاب و استفاده روز افزون از رایانه و سیستم‌های داده‌پردازی در فعالیت‌های نشر و اطلاع رسانی، ضرورت وجود شابک در ایران نیز بیش از پیش احساس شد و در نتیجه معاونت امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به عنوان متولی کار نشر اقدام به اخذ نمایندگی از موسسه جهانی شابک نمود و این امر را به موسسه خانه کتاب ایران واگذار نمود. در سال ۱۳۷۲، ایران به عضویت این موسسه درآمد و شماره گروهی جمهوری اسلامی ایران در نظام شماره گذاری بین‌المللی کتاب عدد ۹۶۴ تعیین شد. نجفعلی میرزایی مدیر عامل وقت خانه کتاب ایران در تیر ماه سال ۹۳ اعلام کرد شابک از حالت رایگان خارج خواهد شد که این مطلب مورد اعتراض اتحادیه ناشران واقع گردید.
پایگاه اطلاعاتی
مشخصات کتاب‌شناختی تمام کتاب‌هایی که در کشور منتشر می‌شود، به انضمام معرفی کوتاه، تصویر روی جلد و نیز تصویر صفحات نخستین هر کتاب (تا قبل از متن اصلی)، دو روز پس از اخذ مجوز وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، در این پایگاه ثبت می‌گردد. اطلاعات و راه‌های دسترسی به ناشران فعال کشور نیز در همین پایگاه قابل دستیابی است. علاوه بر اطلاعات کتاب‌ها و ناشران، مجموعه‌ای از بانک‌های اطلاعاتی حوزه کتاب نیز در این موسسه تولید می‌شود که از طریق این پایگاه قابل دستیابی است. این بانک‌ها عبارتند از: «بانک نسخه‌های خطی ایران و برخی کتابخانه‌های جهان»، «کتابفروشی‌ها»، «چاپخانه‌ها»، «اهل قلم»، «کاغذفروشی‌ها»، «لیتوگرافی‌ها»، «صحافی‌ها»، «مراکز پخش کتاب»، «تصویرگران»، «طراحان گرافیست»، «ناشران الکترونیک»، «نمایندگان ناشران خارجی».
ساختار سازمانی موسسه خانه کتاب ایران
ساختار سازمانی موسسه خانه کتاب ایران با افتتاح چند مرکز جدید توسط نجفعلی میرزایی از قبیل مرکز ویرایش ایران، مرکز نقد ایران، مرکز ترجمه ایران و مرکز کتاب پژوهی ایران نسبت به سال‌های قبل تغییرات ملموسی داشته که بر اساس نشریه داخلی این موسسه به صورت زیر ساختاربندی گردیده‌است.
معاونت پژوهشی، آموزشی و فرهنگی
این معاونت پیش‌تر با نام معاونت فرهنگی و با سه مدیریت نشریات و خبرگزاری، کتاب و اهل قلم و جشنواره‌های فرهنگی فعالیت می‌کرد اما از بهار سال ۱۳۹۳ با تغییرات راهبردی در ساختار فعالیت‌ها عنوان حاضر را به خود گرفت.
در اردیبهشت سال ۱۳۹۴، افشین داورپناه، مردم‌شناس، به عنوان معاون پژوهشی و فرهنگی خانه کتاب ایران، منصوب شد.
مهمترین فعالیت‌های آموزشی، پژوهشی و فرهنگی پیش‌بینی شده برای این معاونت عبارت است از: مدیریت جشنواره‌ها و جوایز کتاب (شامل جایزه کتاب سالجمهوری اسلامی ایران و جشنواره نقد کتاب) مدیریت نشریه‌های نقد کتاب و اطلاع‌رسانی (شامل پانزده فصلنامه نقد کتاب که جایگزین نه نشریه کتاب ماه شده‌اندو کتابشناسی ماه) مدیریت‌های پژوهش، آموزش، کتاب، ترویج کتابخوانی و سیر مطالعاتی، انتشارات و توسعه نقد کتاب؛ مراکز تابعه (شامل مرکز نقد ایران، مرکز ویرایش ایران، مرکز ترجمه ایران، مرکز کتاب‌پژوهی ایران، مرکز مشاوره حقوقی اهل قلم) و سرای اهل قلم.
مدیریت جشنواره‌ها و جوایز کتاب
جایزه کتاب سال: نخستین جایزه کتاب سال ایران در سال ۱۳۳۴ ش. با هدف تشویق خادمان دانش و فرهنگ ایران به پدیدآورندگان یازده کتاب برگزیده که در سال ۱۳۳۲ منتشر شده بودند اهدا شد. این جایزه تا سال ۱۳۵۶ ش. در رشته‌های علوم و فنون، ادبی، علوم انسانی، علوم اجتماعی-تربیتی و کودکان و نوجوانان به برندگان اهدا می‌شد. در سال ۱۳۵۶ با قوت گرفتن وقایع انقلاب و حرکت‌های مردمی و پس از آن با وقوع انقلاب اسلامی، اهدای این جایزه متوقف شد و در سال ۱۳۶۲ آیین‌نامه نحوه انتخاب کتاب سال به تصویب رئیس جمهور و وزیر ارشاد وقت رسید از آن پس هر سال در دهه فجر، مراسم اهدای کتاب سال با حضور رئیس جمهور برگزار می‌شود. این جایزه در سال ۱۳۹۲ به سی و یکمین دوره خود رسید.
جشنواره نقد کتاب: آیین‌نامه جشنواره نقد کتاب در ۷ ماده و ۵ تبصره در سال ۱۳۶۷ به تصویب هیئت امنای موسسه خانه کتاب رسید و نخستین دوره آن در سال ۱۳۸۲ برگزار شد. جایزه نقد کتاب به منتقدان حوزه کتاب و رسانه‌ها اختصاص دارد و هدف از برگزاری آن رشد و بالندگی نقد و ایجاد فضای رقابت سالم و سازنده در فضای نقد علمی و ارتقای سطح کیفی منابع مکتوب کشور است. آثار مورد داوری این جشنواره مقالاتی است که در موضوع نقد کتاب طی سال پیش از آن، در حوزه‌های کلیات، فلسفه، علوم اجتماعی، علوم و فنون، تاریخ و جغرافیا، دین، هنر و کودک و نوجوان در نشریات معتبر منتشر شده باشد. در هر دوره این جشنواره، از یک پیشکسوت و یک نشریه برتر نیز تقدیر می‌شود.
مدیریت کتاب
سرای اهل قلم
مدیریت نشریه‌های نقد و اطلاع‌رسانی
فصلنامه‌های نقد کتاب
کتابشناسی ماه
مراکز تابعه
مرکز نقد ایران: این مرکز به منظور سامان دادن به موضوع نقد از راه انجام پژوهش‌های بنیادین و کاربردی، آسیب‌شناسی نقد، اطلاع‌رسانی و تلاش برای نهادینه شدن فرهنگ نقد در کشور در سال ۱۳۹۳ تاسیس گردید. اهداف مرکز نقد به این شرح می‌باشد: پژوهش در حوزه نقد؛ آسیب‌شناسی نقد در ایران؛ معرفی و نهادینه ساختن روش‌های صحیح نقد؛ تلاش برای ارتقای نقد در ایران با نقد پژوهشی، نقدشناسی و شناخت مکاتب نقد از راه تالیف مقالات نقد، تالیف کتاب و ترجمه آثار نقد از زبانهای دیگر؛ بالا بردن سطح کیفی نقد و پرورش منتقدان از راه برگزاری کارگاه‌های آموزشی کوتاه مدت و برگزاری دوره‌های آموزشی بلند مدت درباره شیوه و روش‌های نقد؛ تاسیس کتابخانه تخصصی نقد به منظور یاری رسانی به پژوهشگران و علاقه‌مندان حوزه نقد؛ راه‌اندازی پایگاه اینترنتی مرکز نقد برای سهولت برقراری ارتباط با منتقدان و دیگر علاقه‌مندان و اطلاع‌رسانی به موقع از رویدادهای فرهنگی در حوزه نقد.
مرکز ویرایش ایران
مرکز ترجمه ایران
مرکز کتاب پژوهی ایران
مرکز مشاوره حقوقی اهل قلم
معاونت فناوری و سامانه‌های اطلاع‌رسانی
شابک
اطلاع‌رسانی
کتابداری
پایگاه اینترنتی خانه کتاب
معاونت اداری، مالی و پشتیبانی
مدیریت انتشارات
مدیریت امور اداری و منابع انسانی
مدیریت مالی
مدیریت پشتیبانی و خدمات