کاج (رزن)

کاج (رزن) ، روستایی از توابع بخش قروه درجزین شهرستان رزن در استان همدان ایران است. آیت الله اصغر محمدی کاجی از مشاهیر این روستاست. تپه باستانی این روستا و آنچه از خرابی‌هایش در حمله نادر شاه افشار گفته می‌شود رازهای بسیاری را در دلش مدفون کرده‌است. قاب سازی هنر محلی جوانان این روستاست که شهرتی جهانی دارد.
در این روستا با فعال بودن ۵۰ کارگاه هیچ فردی بیکار نیست و سالانه حدود ۱۰ میلیارد تومان درآمد نصیب اهالی این روستا می‌شود که بیشتر از نصف آن سود خالص است.
روستای کاج از توابع شهرستان رزن درحدود ۲۲ کیلومتری این شهرستان و سه کیلومتری قروه درجزین در شمال استان همدان قرار دارد و و از طبیعت و آب و هوایی خوش نیز برخوردار است.
شغل سنتی غالب مردم این روستا از دیربازکشاورزی و دامداری بوده‌است اما این روزها این روستا به عنوان مهد ومرکز یک هنر ارزشمند و گرانسنگ در کشور و حتی در سطح بین‌المللی شناخته می‌شود.
تاریخچه قاب عکس‌سازی چوبی در روستای کاج مربوط به حدود ۴۳ سال قبل است. این هنر توسط شخصی به نام برات علی صفاری که نخستین قاب عکس ساز در این روستاست به روستای کاج منتقل شده‌است.
دهیار روستای کاج هم می‌گوید: این روستا هزار و ۲۹۳ نفر جمعیت دارد و بیشتر مردم در کارگاه‌هایی که در منازل خود دارند به قاب‌سازی مشغولند.
در روستا بیش از ۵۰ کارگاه بزرگ وکوچک وجود دارد و در هر کارگاه میانگین چهار نفر کار می‌کنند بیش از ۲۰۰ نفربه صورت مستقیم در این کارگاه‌ها مشغول به کار هستند ودرکنار اینها چیزی در حدود ۲۰۰ نفر هم به‌طور غیر مستقیم در تهیه مواد اولیه از قبیل چوب و دادن خدمات به اینها مشغول به کار هستند.
میانگین تولید یک کارگاه در شرایطی که مشتری و کارگر وجود داشته باشد در طول یک ماه بین ۸۰ تا ۱۰۰ عدد میز کنسول، قاب اینه و قاب عکس است که قیمت آن‌ها از ۱۳۰ هزار تومان تا ۳۵۰هزار تومان قیمت‌گذاری می‌شود.
این کارگاه‌ها قادر هستند سالیانه حدود ۴۰ هزار قاب نفیس را به سفارش دهندگان تحویل دهند.
میانگین درآمد ناخالص سالیانه یک کارگاه متوسط قاب عکس‌سازی حدود ۲۰۰ میلیون تومان برآورد می‌شود که بیش از نصف آن سود خالص است و درآمد یک کارگر ماهر هم ماهانه حدود یک میلیون تومان است.
ساخت قاب‌های چوبی بسیار نفیس با اجرای طرحهای زیبا و سنتی به دو روش کنده کاری روی چوب (منبت) یا قالبی روی بدنه قاب انجام می‌گیرد. عمده این قابها با چوب درختانی چون راش، افرا، چوب سفید، زبان گنجشک، گردو و توسکا در ابعاد و رنگهای بسیار متنوع ساخته و پرداخته می‌شود.
هیچ کاری از ابتدا تا انتهای تحویل یک قاب در خارج از روستا انجام نمی‌شود؛ ماده اولیه قابها که چوب هستند بیشترش محصول همین روستا است و مقداری هم از شمال می‌آورند و اهالی آن از ابتداتا طراحی، برش، ساخت و رنگ آمیزی خود دخیل در امورات هستند.
دست ساخته‌های هنرمندان روستای کاج منحصر به قاب کردن عکسها و خاطره‌ها نیست، آثار خوشنویسی، نقاشی، فرشهای تزئینی و آینه‌ها در این قابها جلوه دیگری پیدا می‌کند.
البته علی‌رغم این استعدادها و توانمندیهایی که در این روستا وجود داردبرخی مشکلات نیز وجود دارد که اهالی این روستا با آن دست و پنجه نرم می‌کنند که اگر این مشکلات حل شود خواهد توانست قدم هر چند کوچکی برای رشد و توسعه این هنر-صنعت باشد.
یکی از مهم‌ترین مشکلاتی که قاب سازان روستای کاج با آن روبرو هستند مشکل واسطه‌ها و دلالان است که بیشترین سود حاصل از تولید این قاب‌ها را به جیب می‌زنند.
تولیدات این به کشورهای عربی نیز صادر می‌شودکه این کار را واسطه‌های تهرانی انجام می‌دهند و سود چند برابریش را آن‌ها می‌برند.
این تولیدکننده ایجاد برخی بازار یا بازارچه‌های مناسب را برای عرضه تولیدات خود قدم مناسبی در این زمینه می‌داند و می‌افزاید: با ایجاد چنین بازارچه‌هایی می‌توانیم مستقیما تولیدات خود را بفروشیم و سود واقعی نصیب خود ما می‌شود.
جمعیت
این روستا در دهستان درجزین علیا قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۵، جمعیت آن ۱۰۵۳ نفر (۳۳۴خانوار) بوده‌است.