بالابرهای کاسه‌ای

یک بالابر کاسه‌ای رودخانه‌ای
الواتورهای کاسه‌ای یا بالابرهای کاسه‌ای (BUCKET ELEVATOR) شامل انتقال دهنده‌های سقفی الواتورهای قفسه‌ای همگی انتقال دهنده‌هایی هستند که دارای باند کششی می‌باشندوبرای حمل بار به صورت عمودی یاشیبدار به کار می‌روند. ومخصوص حمل مواد مختلف ازجمله مواد پودری دانه‌ای و کلوخه‌ای مانند سنگ خرد شده سیمان کلینکر شن زغالسنگ موادشیمیایی حبوبات آردوغیره می‌باشند. این بالابرها به‌طور وسیعی درحمل مواد ساختمانی مراکز صنعتی شیمیایی مراکز تولیدی کارگاههای ذوب فلزات ومراکز صنعتی غذایی و… بکار برده می‌شوند.
الواتورها قادرند موادرا تا ارتفاع بالای ۵۰ مترمنتقل کنند و تا ظرفیت ۴۵۰متر مکعب برساعت می‌توانند مواد را حمل نمایند. حساسیت ویژه الواتورها در بارگذاری بیش ازحدمجاز آنهاست که نتایج مضری به بار می‌آورد. ازنقاط ضعف آن‌ها اینست که بارگذاری باید به روش یکنواخت در آن‌ها صورت گیرد.
قسمتهای تشکیل دهنده الواتور
قسمت حمل بار که به آن باکت یا کاسه می‌گویند
باند کششی که قدرت محرک را برای حمل مواد به قسمت حمل کننده بار منتقل می‌نماید که ممکنست تسمه لاستیکی یا زنجیری باشد
تکیه گاهها وقسمتهای میانی شامل پولیها رولرها و چرخ زنجیرها
دستگاه TAKE UPبرای ایجاد کشش اولیه در قسمت کششی
واحد محرک که برای ایجاد حرکت درقسمت کششی به کار می‌رود.
قاب یا محفظه سیستم
براساس متد بارگذاری الواتورها به چند نوع تقسیم بندی می‌شوند:
الواتور سرعت زیاد با تخلیه گریز از مرکز
الواتور سرعت کم با تخلیه نیروی ثقل که با منحرف نمودن پولی بالا از راستای الواتور عملی می‌گردد
الواتور کم سرعت با تخلیه نیروی ثقل که توسط منحرف نمودن مسیر برگشت عملی می‌گردد
الواتور باسرعت کم با باکتهای پیوسته
الواتور سرعت کم با تخلیه داخلی
تقسیم بندی کاسه الواتور
مدل عمیق یا DEEP
مدل کم عمق یا SHALLOW
مدل Vشکل
مدل عمیق برای موادخشک با سیالیت خوب کاربرد دارد. لبه کاسه در این مدل دارای زاویه ۶۵ درجه می‌باشد.
مدل کم عمق برای مواد‌تر وموادی که سیالیت کمی دارند به کار می‌رود زاویه لبه کاسه در این مدل ۴۵ درجه می‌باشد باکتهای کم عمق فقط در الواتورهایی که دارای فاصله بین باکتها می‌باشند استفاده می‌شود
باکتهای Vشکل فقط در الواتورهای پیوسته برای حمل مواد کلوخه‌ای حجیم و مواد ساینده استفاده می‌شوند
قسمت کششی در الواتور
تسمه یازنجیر قسمت کششی یک الواتور می‌باشد تسمه‌های منسوج لاستیکی که در نوار نقاله‌های لاستیکی کاربرد دارند در الواتورها نیز استفاده می‌شوند باکتها توسط پیچهای با سر مخصوص به تسمه بسته می‌شوند سر پیچها پایین‌تر از سطح تسمه قرار می‌گیرد تاهنگام عبور از روی پولی با آن تماس پیدا نکنند پهنای تسمه باید ۳۵ تا ۴۰ میلی‌متر از پهنای باکت بیشتر باشد. به منظور افزایش طول عمر سرویس یک لایه از مواد فشرده باید بین باکت وتسمه قرار گیرد تا محل تماس آن‌ها را افزایش داده و تنش اعمالی کاهش یابد. همچنین وجود این لایه از قرار گرفتن هر قطعه سخت و ساینده در بین باکت و تسمه که هنگام عبور از دور پولی در بین ان فشرده می‌گردد جلوگیری می‌کند. پهنای تسمه از بین مقادیر ۱۵۰-۲۰۰-۲۵۰-۳۰۰-۴۰۰-۵۰۰ انتخاب می‌شود تسمه‌های از نوع تقویت شده با کابلهای فولادی نیز استفاده می‌شود.
زنجیرهایی که در الواتورهای زنجیری استفاده می‌شوند از نوع Round Link Chainبرای ظرفیتهای بالا و معمولیو Flat Link Chainمی‌باشند. در نوع زنجیری باکتها توسط گیره‌ها وکرپیهای مخصوص پیچ و مهره ویا توسط پرچکاری بسته به نوع زنجیر متصل می‌گردند. برای پهنای بالای ۳۲۰ میلی‌متر از دورشته زنجیر به موازات هم که می‌تواند به دیواره پشت باکت یا به دیواره‌های کناری باکتها متصل شود استفاده می‌شوند.
انتخاب وسیله کشش (تسمه یا زنجیر) بستگی به ظرفیت الواتور ارتفاع و ماهیت مواد حمل و دمای محیط دارد. تسمه‌های منسوج لاستیکی باکتها را با استحکام کمتری نگاه می‌دارد ودارای تحمل کمتری نسبت به زنجیر داردولی دارای قابلیت سرعت بیشتری بوده وسایش و استهلاک کمتری نسبت به حالتی که با زنجیرمواد حجیم وساینده را حمل می‌کنیم دارا می‌باشد.
بنا به دلایل بالا تسمه‌ها اصولا در الواتورهای با سرعت بالا و ظرفیتهای کم یا متوسط تا ۸۰ متر مکعب بر ساعت وتا ارتفاع ۲۵ تا ۴۰ متر کاربرد دارند. این نوع الواتورها برای حمل مواد پودری کلوخه‌ای ریز وباسنگینی متوسط و کم استفاده می‌شوند.
زنجیرها در ظرفیتهای بالا و برای حمل مواد کلوخه‌ای درشت و سنگین ومواد داغ که ممکنست به تسمه‌های لاستیکی صدمه بزنند استفاده می‌شود
سرعت الواتورهای تسمهای بین 0.8-2.5 m/secوبرای زنجیری بین 0.4-1.25 m/secمی‌باشد
محفظه الواتور
شامل قسمتهای فوقانی – تحتانی وبدنه میانی می‌باشد واحد محرک ودستگاههای متعلق به آن در قسمت بالای الواتور جای می‌گیرند. محفظه می‌تواند به صورت کششی یا فشاری در نظر گرفته شود در نوع فشاری کلیه نیروها که شامل وزن محفظه و واحد محرک و نیروهای وارد بر یاتاقانها می‌گردد بر قسمت تحتانی محفظه وارد می‌گردد.
در نوع کششی یاتاقانها و واحد محرک توسط پایه‌هایی از قسمت فوقانی آویخته قرار می‌گیرند
محفظه پایینی الواتور شامل ناودانی تغذیه می‌باشد برای مواد نمناک در وضعیت بالاتری قرار گرفته ودارای شیب ۶۰ درجه می‌باشد و برای مواد با سیالیت زیاد ناودانی درقسمت پا یینتر وباشیب ۴۵ درجه در نظر می‌گیرند.
در دیواره‌های پایین محفظه دریچه‌هایی تعبیه می‌گردد تا امکان تعمیر و بازدید الواتور فراهم گردد
قسمت میانی محفظه از ورقه‌های آهنی با ضخامت ۲ تا ۶ میلی‌متر تشکیل می‌یابد ودارای لبه هاییست که امکان اتصال پیچ ومهره‌ای را به قسمتهای دیگر فراهم می‌کند
قسمتهای متعدد محفظه دارای ارتفاع ۲تا۲/۵ متر می‌باشد وبا پیچ بهم وصل می‌شوندبخش میانی دارای رولیکهای راهنما می‌باشد که تسمه یا زنجیررا هدایت کرده از حرکت موجی آن‌ها جلوگیری می‌نماید.
عمل Take Up که برای کشش اولیه الواتورها انجام می‌شود بصورت پیچی ویا وزنه‌ای ویا هردو با هم صورت می‌گیرد سیستم Take Up درکناره‌های پایین محفظه قرار می‌گیرد. این عمل از سرخوردن تسمه روی پولی ویا زنجیر روی چرخ زنجیر وحرکت موجی قسمت کششی جلوگیری می‌کند
واحد محرک
که شامل الکترو موتور و کوپلینگ می‌باشد کوپلینگها در الواتورها کاربرد مهمی دارند مسئله حادی که در الواتورها وجود دارد مصرف جریان برق زیاد در هنگام راه‌اندازی سیستم می‌باشد انتخاب کوپلینگ هیدرولیکی برای الواتورها مشکل بالا را برطرف می‌نماید. استفاده از کوپلینگهای هیدرولیک دارای مزایای زیر است:
استفاده از کوپلینگ هیدرولیک تحت بار ناگهانی موتور آسیب نخواهد دید
اتصالات مکانیکی کاهش می‌یابد این به دلیل انتقال حرکت توسط جرم سیال از قسمت محرک به قسمت رانده شده اتفاق می‌افتد
می‌توان بجای یک موتور الکتریکی مخصوص وگران قیمت از یک موتور معمولی با توان استارت عادی بهره گرفت.