یاسه چا

یاسی‌چای ، یاسوچای ، یاسی‌چای یا یاسه‌چای واژه‌ای ترکی و دوبخشی است که به معنای رودخانه پهن می‌باشد. واژه یاسو ، یاسی ، یاسه و یا به عبارت صحیح یاسی (Yası) به‌معنای پهن یا عریض و واژه چای (Çay) به معنای رود یا رودخانه است. در فرهنگ واژگان دهخدا نیز یاسه‌چای به معنای محلی است که پهنای رودخانه زیاد می‌شود که دلیل نام‌گذاری یاسی‌چای نیز به دلیل پهن بودن این ناحیه از زاینده‌رود بوده‌است. یاسی‌چای در سال‌های اخیر به اشتباه با نام یاسه‌چاه عنوان می‌گردد، هم‌چنین با لهجه‌ها و گویش‌های دیگر ترکی یاسوچای، یاسه‌چای و یاسی‌چای از دیگر عناوین این روستا می‌باشد. به این ترتیب نام اصلی این روستا یاسی‌چای (‌YasıÇay‌) به معنی رودخانه پهن می‌باشد. این روستا از توابع شهرستان سامان در استان چهارمحال ایران است. عمده نام‌های خانوادگی این روستا بر اساس جمعیت به ترتیب عبارتند از: بهارلو، پیرعلی، علامی و…
تاریخچه
پیش از این که یاسی‌چای تبدیل به روستا گردد مزرعه ییلاقی (یای‌لاغ=سردسیر) خانواری از گله‌داران بهارلوی شهرستان داراب بوده‌است. مردم در فصول گوناگون به دلیل عدم وجود پل از درون رودخانه زاینده‌رود (دیری‌چای) عبور می‌کرده‌اند پس ناگزیر به عبور از نقطه و محلی بوده‌اند که آب عمق کم‌تری نسبت به نواحی دیگر داشته باشد تا خود و محصولات و نیز دام‌هایشان آسیب کم‌تری ببینند. روبه‌روی این مزرعه ( یاسی‌چای ) چنین موقعیت مناسبی وجود داشته‌است.
مردم
برگزاری مراسم عروسی مردم روستای یاسی‌چای با نغمه‌ها و ترانه‌های زیبای ترکی هم‌راه است که از موسیقی محلی استفاده می‌شود. موسیقی در میان مردم این روستا جای‌گاه ویژه‌ای دارد و مهم‌ترین آلات موسیقی روستائیان شامل کرنا، سرنا، ساز، نی، دهل، تم‌بک، کمان‌چه و… می‌باشد. قالی‌های خوش‌طرح و نقش و رنگ مهم‌ترین محصول صنایع دستی روستای یاسی‌چای به حساب می‌آید. آش‌دوغ، بیریش‌توروک، آش‌رشته، کاچی و… از خوراک‌های خوش‌طعم و لذیذ روستای یاسی‌چای می‌باشند. در روستای یاسی‌چای طوایف گوناگونی از جمله بهارلو، بیگ‌دیلی، پیرعلی، علامی، حیدری، قائدی و… زندگی می‌نمایند. مردم روستای یاسی‌چای به لهجه مختص خویش از گویش‌های جنوب‌غرب از ترکی اوغوز سخن گفته و شیعه دوازده‌امامی می‌باشند.
جمعیت
روستای یاسی‌چای براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۷۰۲ نفر (۲۲۲خانوار) بوده‌است.
اشتغال
پیشه اهالی روستای یاسی‌چای کشاورزی و باغ‌داری و بعضا دام‌داری می‌باشد که با شروع بهار تلاش آن‌ها برای رسیدگی به زمین‌ها و درختان آغاز می‌شود. بانوان این روستا علاوه بر کارهای روزمره منزل هم‌راه و پا به پای مردان به فعالیت‌های زراعی و دام‌داری و هم‌چنین به بافت قالی مشغول هستند که جلوه‌ای از تلاش خستگی‌ناپذیر مردمان این دیار محسوب می‌شود.
محصولات
معروف‌ترین سوغات روستای یاسی‌چای را خشک‌بار و انواع میوه‌جات‌تر و خشک تشکیل می‌دهند. از اصلی‌ترین محصولات روستا می‌توان به گردو، بادام، هلو و… اشاره کرد که جزو محصولات با کیفیت و صادراتی کشور می‌باشد. از دیگر محصولات روستا زردآلو، آلبالو، گیلاس، آلوچه (گوجه‌سبز)، انگور، فندوق، گلابی، سیب‌درختی و… و گندم، جو، بنشن و… از محصولات باغی روستای یاسی‌چای به‌شمار می‌رود.
جغرافیا
روستای تاریخی یاسی‌چای در مختصات جغرافیائی ۵۰ درجه و ۵۱ دقیقه طول‌شرقی و ۳۳ درجه و ۳۷ دقیقه عرض‌شمالی در ۲۲ کیلومتری شمال‌غربی بخش سامان در محدوده میان‌کوهی شمال شهرستان شهرکرد می‌باشد که در بخش زاینده‌رود و ۵۲ کیلومتری شهر شهرکرد مرکز چهارمحال استقرار یافته و بافت مسکونی متراکمی دارد. ارتفاع این روستا از سطح دریا ۱۹۰۹ متر است که در تابستان دارای آب و هوای ملایم و معتدل و مطبوع و زمستان‌های بسیار سرد و سخت و پربارش است. رودخانه پرآب زاینده‌رود در شرق، شمال‌شرق و جنوب‌شرق روستا جریان دارد. تنوع گل‌ها و گیاهان خودرو هم‌راه با گونه‌های متنوع جانوری از قبیل گراز، شغال، گرگ، روباه، خرگوش، قرقی، کبک و… جلوه جالب توجهی به محیط روستا بخشیده‌است. این روستا سابق بر این بر اساس تقسیمات کشوری جزو استان اصفهان (که خود ماجرائی مفصل، پیچیده و شنیدنی دارد) و شهرستان فریدن بوده اما از سال ۱۳۷۰ به استان چهارمحال ملحق گشته‌است. اهالی روستای یاسی‌چای با اشاره به ویژگی ترکان در خلق و ایجاد بافت‌های معماری بدیع به‌ویژه در روستاها منطقه مسکونی امنیتی خاصی را بنا نهاده‌اند. بافت تاریخی روستای یاسی‌چای به عنوان نخستین بافت تاریخی روستائی کشور در فهرست آثار ملی پذرفته و ثبت گردیده‌است.