سید عبدالاعلی سبزواری

سید عبدالاعلی افقهی موسوی سبزواری (۱۲۸۹–۱۳۷۲ هجری شمسی) فقیه و مفسر و قرآن‌پژوه نامی جهان تشیع و اسلام در دوره معاصر و فرزند سید علیرضا افقهی سبزواری است. او در روز چهارشنبه ۲۹ آذر سال ۱۲۸۹ هجری شمسی در سبزوار زاده شد و در روز دوشنبه ۲۵ مرداد ۱۳۷۲ در سن ۸۳ سالگی در نجف درگذشت و در همان‌جا مدفون گردید.
زندگی‌نامه
از کودکی تا سن چهارده سالگی نزد پدر و عموی خود آیت‌الله سید عبدالله برهان مقدمات ادبیات عرب، فقه و اصول را فراگرفت سپس برای ادامه تحصیل به مشهد هجرت نمود.
از سال ۱۳۰۲ به مدت هشت سال اقامت در مشهد از نزد علامه حاج میرزا عبدالجواد ادیب نیشابوری، میرزا عسکر شهیدی معروف به آقا بزرگ حکیم، آیت‌الله سیدمحمدعصار لواسانی و حاج شیخ علی اکبر نهاوندی تعلم نمود. سپس برای ادامه تحصیل به نجف هجرت نمود.
از سال ۱۳۱۰ به مدت شصت و دو سال اقامت در نجف که تا پایان عمر خویش ادامه داشت از نزد اساتیدی همچون مرحوم نائینی، آقا ضیاءالدین عراقی، شیخ محمدحسین اصفهانی معروف به کمپانی، سید ابوالحسن اصفهانی، آقا سید حسین بادکوبه‌ای فقه و فلسفه را تعلم نمود. همچنین تفسیر را از نزد علامه محمدجواد بلاغی صاحب تفسیر آلاء الرحمن فرا گرفت. وی همچنین از علامه مامقانی، حاج شیخ عباس قمی اجازه روایی و اجتهادی گرفته است. وی در سال ۱۳۲۵ در سن ۳۶ سالگی توانست عهده‌دار تدریس خارج فقه و اصول شد و به تربیت شاگردان و دانشوران پرداخت. وی در کنار آیت الله سید ابوالقاسم خوئی از تاثیرگذاران حوزه علمیه نجف بود که بعد از ایشان از سال ۱۳۷۱ عهده‌دار ریاست این حوزه علمیه گردید.
دوران مرجعیت
پس از وفات آیت الله خویی در ۸ صفر ۱۴۱۳ق. سید عبدالاعلی سبزواری، مرجع تقلید شیعیان و همچنین عهده‌دار ریاست حوزه علمیه نجف شد. البته دوران مرجعیت تقلید وی کوتاه (یک سال) بود و وی در ۲۷ صفر سال ۱۴۱۴ق وفات یافت.
استادان
ادیب اول میرزا عبدالجواد نیشابوری
حاج شیخ عباس قمی (علوم روایی و حدیث)
آقا سید علی قاضی طباطبایی (استاد عرفان)
آیت الله حاج شیخ حسنعلی نخودکی اصفهانی
سید ابوالحسن اصفهانی
میرزای نائینی
آقا ضیاءالدین عراقی
آیت الله شیخ محمدجواد بلاغی (استاد تفسیر علوم قرآنی)
سید علیرضا افقهی سبزواری
آیت الله شیخ محمدحسن برسی
میرزا عسکر شهیدی معروف به آقا بزرگ حکیم
آیت الله سید محمد عصار
شیخ محمدحسین اصفهانی معروف به کمپانی
آیت الله سید حسین بادکوبه‌ای
آیت الله سید عبدالله برهان (ادبیات عرب-فقه و اصول)
سید محمدعصار لواسانی|آیت الله سید محمد عصار لواسانی
حاج شیخ علی اکبر نهاوندی
علامه مامقانی
شاگردان
محمدصادق سعیدی کاشمریمحقق طباطبایی
آیت الله محمد حسن اصطهباناتی
فرزندان
سید محمد افقهی سبزواری متوفای ۱۴۱۴ ما بین تهران و قم.
سید حسین سبزواری از علمای ساکن مشهد
سید علی سبزواری مرجع تقلید و از فلاسفه ساکن نجف.
آثار و تالیفات
مواهب الرحمن فی تفسیر القرآن، از تفاسیر شیعی-عربی است که مفسر طرح آن را در ۳۰ جلد ریخته بود اما تاکنون تنها ۱۲ جلد از به چاپ رسیده است.
مهذب‌الاحکام فی بیان الحلال و الحرام، در فقه امامی و شامل یک دوره کامل فقه استدلالی در ۳۰ جلد وزیری در مطبعه الاداب نجف به سال ۱۹۸۲ م. چاپ شد.
تهذیب الاصول، یک دوره اصول فقه، به صورت فشرده، ولی روان در ۲ جلد که به طبع رسیده است.
لباب المعارف، در علم کلام و دفاع از عقاید شیعه و از جمله اولین آثار آیت‌الله سبزواری است که در ۲ جلد به عربی تالیف شده است.
افاضه الباری فی نقد ما الفه الحکیم السبزواری، در نقد و بررسی آثار فلسفی حکیم حاج ملاهادی سبزواری (م ۱۲۸۹ ه).
رفض الفضول عن علم الاصول، در علم اصول.
منها الصالحین، در فقه.
مناسک الحج، در مسائل حج.
رساله توضیح المسائل، به فارسی
حاشیه بر بسیاری از کتاب‌های شیعه چون: عروهالوثقی، وسیلهالنجاه، حدائق‌الناظره، جواهرالکلام، مستندالشیعه، اسفار، تفسیر صافی، شرح منظومه حکیم سبزواری و…
مجموعه‌ای در رسائل فقهی و…
کنگره آیت الله سید عبد الاعلی سبزواری
در اردیبهشت ماه سال ۱۳۸۹ و به مناسبت یکصدمین سال ولادت وی کنگره‌ای در شهر قم و سبزوار برگزار شد. بنای یادبود سید عبدالاعلی افقهی سبزواری پس از این کنگره در میدان کارگر شهر سبزوار نصب شد.