سیستم مدیریت محتوای وب

سیستم مدیریت محتوای وب که با نام اختصاری WCMS شناخته می‌شود ، یک سیستم نرم‌افزاری است که ابزارهای از پیش آماده‌ای برای نوشتن مطالب، درج تصاویر و پیوندها و به‌طور کلی مدیریت یک یا چند وب‌سایت دارد و به کاربران اجازه می‌دهد حتی با دانشی اندک در زمینه زبان‌های برنامه‌نویسی وب یا زبان‌های نشانه‌گذاری، محتوای وب‌سایت خود را به سادگی ایجاد و مدیریت کنند.
یک سیستم مدیریت محتوای وب قوی، امکان مشارکت چندین نویسنده را برای مدیریت نوشته‌ها، اسناد و خروجی‌ها در یک وب‌سایت فراهم می‌کند. بیشتر سیستم‌های مدیریت محتوای وب، از یک مخزن محتوا یا پایگاه‌داده برای ذخیره‌کردن محتوای صفحه، ابرداده‌ها و اطلاعات دیگری که ممکن است برای سیستم لازم باشد استفاده می‌کنند و لایه ارائه (نزدیک‌ترین لایه به رابط کاربری) نیز، محتوای وب‌سایت را بر اساس مجموعه‌ای از قالب‌ها، که اغلب از نوع فایل‌های XSLT هستند، برای بازدیدکنندگان نمایش می‌دهد.
بیشتر سیستم‌ها برای بهبود عملکرد خود از ذخیره سمت سرور استفاده می‌کنند. این کار زمانی بهتر است که سیستم مدیریت محتواب وی اغلب بدون‌تغییر باقی می‌ماند ولی بازدیدها به‌طور منظم رخ می‌دهند. مدیریت سیستم نیز معمولا از طریق رابط‌های مبتنی بر مرورگر وب انجام می‌شود.
سیستم مدیریت محتوای وب به کاربران غیرفنی اجازه می‌دهد با کمی آموزش، وب‌سایت خود را تغییر دهند. این سیستم‌ها معمولا نیاز به یک مدیر سیستم یا یک توسعه‌دهنده وب (برای راه‌اندازی و افزودن ویژگی‌ها) دارند، اما در درجه اول، ابزاری برای افراد غیرفنی به‌شمار می‌روند تا با استفاده از آن بتوانند وب‌سایت خود را نگهداری و مدیریت کنند.
قابلیت‌ها
سیستم مدیریت محتوای وب برای کنترل مجموعه‌ای پویا از مواد وب، شامل اسناد HTML، تصاویر و دیگر اشکال رسانه به کار می‌رود . سیستم‌های مدیریت محتوا با امکاناتی که در اختیار کاربر قرار می‌دهند، کنترل و ویرایش و مدیریت جداول زمانی را آسان می‌کنند. یک سیستم مدیریت محتوای وب به‌طور معمول ویژگی‌های زیر را دارد :
قالب‌های خودکار: ایجاد قالب‌های خروجی استاندارد (معمولا HTML و XML) که می‌تواند به‌طور خودکار برای محتوای جدید و موجود به کار رود، اجازه می‌دهد ظاهر تمام مطالب از یک مکان مرکزی تغییر کند.
کنترل دسترسی: بعضی سیستم‌های مدیریت محتوای وب از گروه‌های کاربری پشتیبانی می‌کنند. گروه‌های کاربری اجازه می‌دهند چگونگی تعامل کاربران ثبت‌نام‌شده با سایت را مدیریت کنید. دسترسی به یک صفحه در سایت می‌تواند منحصرا برای یک یا چند گروه باشد. این یعنی به یک کاربر ناشناس (کسی که وارد سیستم نشده)، یا کاربری که وارد شده اما در گروهی که یک صفحه منحصرا در دسترس آن است، عضویت ندارد، اجازه دسترسی داده نخواهد شد.
گسترش قابل‌قیاس: توانایی توسعه یک پیاده‌سازی (نصب بر روی یک سرور) در دامنه‌های مختلف، بسته به تنظیمات سرور، در بسیاری سیستم‌های مدیریت محتوای مدرن وجود دارد. همچنین این سیستم‌های مدیریت محتوا ممکن است بتوانند میکروسایت/وب‌پورتال‌هایی در یک سایت اصلی ایجاد کنند.
سادگی ویرایش محتوا: معمولا وقتی محتوا از ارائه تصویری یک سایت جدا می‌شود، راحت‌تر و سریع‌تر ویرایش و اداره می‌شود. بیشتر نرم‌افزارهای مدیریت محتوای وب شامل ابزارهای WYS/WYG هستند که به کاربران غیرفنی امکان ایجاد و ویرایش محتوا را می‌دهد.
مجموعه‌ویژگی‌های قابل‌قیاس: بیشتر نرم‌افزارهای مدیریت محتوای وب شامل پلاگین یا ماژول‌هایی هستند که به راحتی نصب می‌شوند تا قابلیت‌های یک سایت را توسعه دهند.
استانداردهای ارتقاء وب: سیستم‌های مدیریت محتوای وب فعال، معمولا آپدیت‌های منظمی دریافت می‌کند که شامل مجموعه‌ویژگی‌های جدیدی است و سیستم را مطابق با استانداردهای رایج وب به روز نگه می‌دارد.
مدیریت گردش‌کار: گردش‌کار فرایند ایجاد چرخه‌ای از وظایف متوالی و موازی است که باید در CMS انجام شود. مثلا، یک یا چند تولیدکننده محتوا می‌تواند گزارشی را ارائه کند، اما این گزارش، تا زمانی که یک ویراستار آن را اصلاح و سردبیر آن را تصویب نکند، منتشر نخواهد شد.
همکاری: نرم‌افزار CMS ممکن است به صورت یک پلت‌فرم همکاری عمل کند که امکان بازیابی و کار روی محتوا را توسط یک یا چند کاربرد مجاز فراهم می‌آورد. تغییرات می‌تواند برای انتشار، ردیابی و تصویب باشد یا نادیده گرفته شده و به نسخه‌های قدیمی رجوع شود. دیگر اشکال پیشرفته همکاری به چندین کاربر اجازه می‌دهد به صورت هم‌زمان در یک جلسه همکاری، در یک صفحه تغییر (یا نظر) بدهند.
نمایندگی: بعضی نرم‌افزارهای CMS به گروه‌های متفاوت کاربری امتیازات محدودی بر روی محتوای خاصی در یک وب‌سایت اعطا می‌کنند، که مسئولیت مدیریت محتوا را گسترش می‌دهد.
مدیریت اسناد: نرم‌افزار CMS ابزاری برای مدیریت مشارکتی چرخه عمر یک سند، از زمان ایجاد، در طول بازبینی‌ها، انتشار، بایگانی و امحای سند، فراهم می‌کند.
مجازی‌سازی محتوا: نرم‌افزار CMS ابزاری فراهم می‌کند که به هر کاربر اجازه می‌دهد در یک کپی مجازی از کل یک وب‌سایت، مجموعه اسناد و/یا پایگاه کد کار کنند. به این ترتیب تغییرات در منابع چندگانه به هم وابسته، قبل از واگذاری محتوا مشاهده یا اجرا می‌شود.
به‌اشتراک‌گذاری محتوا: نرم‌افزار CMS اغلب از طریق تولید فیدهای داده‌ای RSS و Atom در توزیع محتوا به سیستم‌های دیگر یاری می‌رساند. همچنین ممکن است به عنوان بخشی از فرایند گردش‌کار، وقتی به روزرسانی صورت گرفته باشد، برای کاربران ایمیل بفرستند.
چندزبانه بودن: توانایی نمایش محتوا به زبان‌های گوناگون.
نسخه‌ها: نرم‌افزار CMS نیز ممکن است مثل سیستم‌های مدیریت اسناد، اجازه فرایند نسخه‌گذاری را بدهد، که از طریق آن، صفحات داخل یا بیرون WCMS چک می‌شوند، و همچنین کاربران مجاز می‌توانند نسخه‌های قبلی را بازیابی و از یک نقطه انتخاب‌شده کار خود را ادامه دهند.
انواع
سه نوع عمده از WCMS وجود دارد: پردازش آفلاین، پردازش آنلاین و سیستم‌های دوگانه. این اصطلاحات الگوی گسترش WCMS را در شرایطی توصیف می‌کنند که قالب‌های ارائه برای ارائه وب‌سایت از محتوای ساخت‌یافته به کار می‌روند.
پردازش آفلاین
این سیستم‌ها، گاهی به عنوان «ژنراتورهای ایستای سایت» شناخته می‌شوند، تمام محتوا را پیش‌پردازش می‌کنند و اجرای قالب‌ها را قبل از انتشار برای ایجاد صفحات وب بر عهده دارند. از آنجایی که سیستم‌های پیش‌پردازش‌گر برای اجرای قالب‌ها در زمان درخواست، نیازی به سرور ندارند، ممکن است صرفا به عنوان ابزار طراحی وجود داشته باشند.
پردازش آنلاین
این سیستم‌ها قالب‌ها را بر اساس تقاضا اجرا می‌کنند. کدهای HTML ممکن است زمانی تولید شود که کاربر از یک سایت دیدن کند یا آن را از بین صفحات ذخیره شده در وب، بیرون کشیده باشد.
بیشتر WCMSهای منبع‌باز قابلیت پشتیبانی از افزونه‌ها را دارند، که شامل قابلیت‌های گسترش‌یافته‌ای است؛ از جمله انجمن، وبلاگ، ویکی، فروشگاه وب، گالری عکس، مدیریت تماس و… . اینها اغلب ماژول، گره، ویدجت، افزونه یا ضمیمه نامیده می‌شوند. افزونه‌ها ممکن است مبتنی بر مدل منبع‌باز یا خرید مجوز باشند.
سیستم‌های ترکیبی
بعضی سیستم‌ها رویکردهای آفلاین و آنلاین را ترکیب می‌کنند. بعضی سیستم‌ها به جای کدهای ایستای HTML، کدهایی قابل‌اجرا می‌نویسند (مانند JSP، ASP، PHP، ColdFusion یا صفحات Perl)، بنابراین دیگر لازم نیست خود سیستم مدیریت محتوا روی هر سرور وب مستقر شود. سیستم‌های دوگانه دیگر در هر دو حالت آنلاین و آفلاین کار می‌کنند.
مزایا
هزینه پایین: بعضی سیستم‌های مدیریت محتوا رایگان هستند، مانند Drupal، TYPO3، Joomla و WordPress. بعضی‌های دیگر ممکن است با توجه به هزینه اشتراک مقرون به صرفه باشند. اگرچه ممکن است هزینه اشتراک گران باشد، متحمل نشدن هزینه استخدام تمام‌وقت توسعه‌دهندگان می‌تواند هزینه کل را کاهش دهد. همچنین می‌توان بر اساس نیاز، برای بسیاری از سیستم‌های مدیریت محتوا نرم‌افزار خریداری کرد.
سفارشی‌سازی آسان: یک طرح عمومی که ایجاد می‌شود، صفحه‌هایی می‌سازد که زمینه و طراحی مشابهی دارند، کد زیادی وجود ندارد. بسیاری ابزارهای سیستم مدیریت محتوا از سیستم کشیدن و رها کردن AJAX برای طراحی حالت‌های خود استفاده می‌کنند، که این امر ایجاد نرم‌افزارهای نهایی سفارشی را برای کاربران مبتدی آسان می‌کند.
کاربرد آسان: سیستم‌های مدیریت محتوا برای افرادی با ذهن غیرفنی طراحی شده‌اند. سادگی در طراحی رابط کاربری مدیریت، به مدیران محتوای سایت و دیگر کاربران اجازه می‌دهد محتوا را بدون آموختن کدنویسی یا جنبه‌های فنی نگهداری سیستم، به روزرسانی کنند.
مدیریت گردش‌کار: سیستم‌های مدیریت محتوا امکان کنترل اینکه محتوا چگونه، چه وقت و توسط چه کسانی منتشر شود، فراهم می‌کنند. بعضی نیز به مدیران اجازه می‌دهند قوانینی برای مدیریت گردش‌کار وضع کنند که از طریق مجموعه‌ای از گام‌های موردنیاز برای هر کدام از وظایف، مدیران محتوا را راهنمایی می‌کند.
معایب
هزینه پیاده‌سازی: پیاده‌سازی در مقیاس بزرگتر ممکن است نیاز به آموزش، برنامه‌ریزی و گواهی‌نامه‌هایی داشته باشد. ممکن است CMSهای خاص نیاز به نصب سخت‌افزار داشته باشند. تعهد استفاده از نرم‌افزار نیازمند سرمایه‌گذاری بیشتری است. تعهد برای آموزش، توسعه و نگهداری هزینه‌هایی هستند که بر سیستم‌های سازمانی تحمیل خواهند شد.
هزینه نگهداری: گاهی اوقات ممکن است نگهداری از سیستم‌های مدیریت محتوا نیازمند به روزرسانی مجوز، ارتقا و نگهداری سخت‌افزاری باشد.
مسائل مربوط به رکود: سیستم‌های مدیریت محتوای بزرگتر ممکن است در شرایطی، رکود را تجربه کنند: 1. اگر زیرساخت‌های سخت‌افزاری به روز نباشند، 2. اگر پایگاه‌های داده به درستی به‌کارگیری نشوند، 3. اگر فایل‌های web cache (که باید هر وقت داده‌ها بارگذاری مجدد می‌شوند، به روزرسانی شود) به سرعت رشد کند. مسائل مربوط به بارگذاری متعادل ممکن است ذخیره این فایل‌ها را مختل کند.
ادغام ابزارها: آدرسهای اینترنتی تولید شده توسط بسیاری از CMSها به اندازه کافی برای صفحات ایستا و دیگر ابزارهای وب، باثبات نیستند که بتوان به آن‌ها اعتماد کرد، چون به صورت پویا توسط پارامترهای داخلی و منابع اطلاعاتی تولید می‌شوند، به خصوص در موتورهای جستجو.
مهمترین سیستم‌های مدیریت محتوای وب
بعضی سیستم‌های مدیریت محتوای مشهور به شرح زیر هستند:
wordpress محبوب‌ترین سیستم مدیریت محتوا است، که به عنوان یک CMS وبلاگ‌نویسی شروع به کار کرد، اما بعدا به یک CMS بالغ تبدیل شد.
Joomla متداول‌ترین سیستم مدیریت محتوا برای ساختن سایت‌هایی با امکانات گسترده است که می‌تواند برای ایجاد و ویرایش آسان صفحات وب به کار رود، اما از WordPress پیچیده‌تر است.
Drupal سومین CMS پرکاربرد است که قبل از WordPress و Joomla ایجاد شده‌است. یادگیری و فهمیدن آن از دو CMS قبلی سخت‌تر، اما از آن‌ها ایمن‌تر است. در سایت کاخ سفید هم از همین CMS استفاده می‌شود.