دوره آزاد انبوه برخط

upright=۱٫۳
دوره آزاد انبوه برخط یا موک دوره آنلاینی است که از طریق وب به طور آزاد به شرکت‌کنندگانی نامحدود ارائه می‌شود. این دوره‌ها معمولا مشابه دوره‌های دانشگاهی هستند. اغلب آنها زمان شروع و پایان مشخصی دارند. موک‌ها علاوه بر محتوای رایج درسی نظیر ویدئوها، متون و مجموعه مسایل، فضای تعاملی به وجود می‌آورند که دانش آموزان، استادان و دستیار آموزشی
در آن شرکت کنند. این دوره‌ها توانستند گروه‌های مختلفی از مردم را از بسیاری از کشورهای جهان به خود جذب کنند. دوره‌های با کیفیت که به وسیله استادان بسیاری از دانشگاه‌های مطرح دنیا تدریس می‌شد، گام مهمی را برای استفاده از فرصت‌های برابر آموزشی برداشت. تنها پیش‌نیاز شرکت در بسیاری از این دوره‌ها تنها یک دستگاه کامپیوتر و یک خط اینترنت است.
اغلب موکها در اوایل تاکید بر ویژگی‌های دسترسی آزاد داشتند. مانند صدور مجوز آزاد استفاده از محتوا، ساختار و اهداف یادگیری استفاده می‌کردند تا مروج استفاده مجدد و مونتاژ و تدوین بر اساس منابع موجود باشند. بعدها موکها شروع به استفاده از مجوزهای بسته در مورد مطالب درسی کردند در حالی که دسترسی آزاد برای افراد یادگیرنده حفظ شد.
بیشترین تولیدکنندگان موک دانشگاه‌های آمریکا، کانادا، استرالیا و دانشگاه‌های اروپا هستند. ایجاد موکها به مرزهای کشورهای پیشرفته محدود نشد و تدریجا در هند، مالزی و ایران
هم ایجاد شدند.
پیشینه تاریخی
What is a MOOC?, December ۲۰۱۰
این دوره‌ها از پاییز ۲۰۱۱ شروع شدند. در آن سال آقایان پیتر نورویگ و سباستین تران دو استاد دانشگاه استنفورد دوره‌ای را با عنوان مقدمات هوش مصنوعی برگزار کردند که توانست ۱۶۰ هزار دانشجو را به خود جذب کند. بعد از این تجربه موفق نورویگ و تران شرکت Udacity را تاسیس کردند. آقای آندرو اینگ که در همان زمان دوره موفق یادگیری ماشینی را برگزار کرده بود به همراه خانم دافنی کولر، هر دو از دانشگاه استنفورد کورسرا را تاسیس کردند. در مارس ۲۰۱۲ دانشگاه‌ام آی تی، MITx را تاسیس کرد و در بهار همان سال دانشگاه هاروارد به این جمع پیوست و شرکت به Edx تغییر نام داد. به این ترتیب شکل جدیدی از آموزش غیررسمی شروع به‌کار کرد و سال ۲۰۱۲ از نظر نیویورک تایمز سال موک لقب گرفت.
مقدمه
امروزه که ما در جامعه اطلاعاتی قرار گرفته‌ایم برای سازگار شدن با تغییرات جامعه نیاز به به روز کردن اطلاعات خود داریم. با رشد سریع و چشمگیر تکنولوژی‌های فناوری اطلاعات ما نیازمند آگاهی از استفاده از تمام این فناوری‌ها هستیم. اینترنت یکی از درگاه‌های آموزشی می‌باشد که بسیاری از جنبه‌های زندگی بشر را تحت تاثیر خود قرار داده‌است از جمله آموزش و یادگیری را متحول کرده‌است. در تمامی زمینه‌ها می‌توان به هر شکل و به هر فرمتی (متنی، صوتی، تصویری، ویدئویی و …) آموزش‌های رایگان را در اینترنت یافت.
شیوه‌های آموزشی رایج در اینترنت
روش‌های آموزشی در اینترنت بسیار متنوع است:
فیلم‌های آموزشی:
آموزش ایمیلی:
کانال‌های آموزشی تلگرام
شبکه‌های آموزشی فیس بوک
موک چیست؟
واژه موک (MOOC) مخفف عبارت انگلیسی massive open online course است که آن را در فارسی به‌صورت «دوره آزاد انبوه برخط» معنی کرده‌اند. موک برای استفاده‌ همه افراد جامعه است. افراد به‌شرط وصل شدن به اینترنت می‌توانند در کلاس‌های مورد علاقه خود شرکت کنند. محدودیت زمانی برای ثبت نام وجود ندارد. دوره زمانی مشخصی برای آموزش‌ها در نظر گرفته شده‌است. هر دوره موک بین ۱۲ و ۱۸ هفته طول می‌کشد. افراد، امکان استفاده از استادان بهترین دانشگاه‌ها را دارند.
موک‌ها رایگان هستند؛ ولی می‌توانند حالت انتفاعی نیز داشته باشند. بزرگ‌ترین شبکه آمریکایی موک، میزبان دوره‌های ۱۰۰ دانشگاه سراسر دنیا است.
ویژگی‌های موک
دسترس پذیری آزاد: افراد نیازی به ثبت نام در مدرسه و موسسه خاصی ندارند و نیازی به پرداخت هزینه هم نیست.
مقیاس پذیری: به علت گستردگی موک می‌تواند تعداد نامحدودی از یادگیرندگان را دربر گیرد در صورتی که د دوره‌های سنتی تعداد محدود داشن آموز و معلم تعریف می‌شد.
فناوری‌های مورد استفاده در موک
گوگل درایو
دراپ باکس
یوتیوب
وردپرس
توییتر
فناوری‌های رایگان برای ساختن موک:
saylor foundation
google course builder
peer-to-peer university (p2pu)
ALISON
udemy
مخاطبان موک
افراد در همه سطح علمی و زندگی
به روز کردن اطلاعات و مهارت‌ها
تعییر مسیر کاری
بازنشستگان
مزایای موک
ویدئوهای ثبت شده توسط استادان به همراه اسلایدهای پاور پوینت درس
یادگیری داوطلبانه و اجتماعی
آموزش برای همه از سراسر دنیا بدون توجه به محدودیت‌های مکانی و زمانی و مالی و امکان درس خواندن با دانشجویان از سراسر دنیا
معروف شدن موسسات آموزشی و استادان
افزایش آمار ثبت نام در دوره‌های حضوری
افزایش فروش کتاب‌های استادان و خواندن کتابها
معایب موک
آمار بالای ترک تحصیل
نداشتن ارتباط رو در رو با استادان
مسائل حق مولف
اختلاف زمانی در بین کشورها
نحوه ثبت نام در موک
ثبت نام از طریق ایمیل و یک رمز می‌باشد.
نقش موک در در ایجاد داده‌های آموزشی
موکها امکان آموزش به تعداد زیادی از دانشجویان را فراهم آوردند. از این طریق دسترسی به داده‌های تعداد زیادی از دانشجویان ممکن شد. از ویژگی‌هایی مثل سن، جنسیت و ملیت گرفته تا رفتاری که در محیط برخط از خود نشان می‌دهند. این که چه صفحاتی را می‌خوانند، چه ویدئوهایی را می‌بینند، آیا آزمون‌های مربوط به درس را انجام می‌دهند؟ دوره را تا چه هفته‌ای به‌طور مرتب دنبال می‌کنند؟ آیا در بحث‌ها مشارکت دارند؟ به این ترتیب دسترسی به داده‌هایی ایجاد شد که قبل از دوران آموزش برخط این داده‌ها به این شکل وجود نداشت. علاوه‌بر این، این داده‌ها در ابعاد کلان با حجم بالا و سرعت ایجاد بالا فراهم شد.
به این ترتیب بستری برای پژوهش در آموزش الکترونیکی شکل گرفت که تا پیش از این در این ابعاد وجود نداشت. این بستر پژوهشی می‌تواند هم به بهبود کیفیت آموزش غیررسمی و هم به بهبود کیفیت آموزش رسمی کمک کند. بسیاری از دوره‌های آموزشی رسمی دانشگاهی اکنون به شیوه ترکیبی ارائه می‌شوند و امکان یادگیری ترکیبی را فراهم می‌آورند. به این ترتیب که در طراحی این دوره‌ها سعی می‌شود از مزایای کلاس‌های حضوری و آموزش الکترونیکی به‌صورت توامان استفاده شود. به این ترتیب تحلیل داده‌های موکها می‌تواند برنامه درسی دانشگاه‌ها را نیز بهبود دهد.
امکان دیگری که موکها هم در پیشرفت آن نقش داشته‌اند تشکیل کلاس معکوس است.
دانشگاه آنلاین
آموزش الکترونیکی
آموزش از راه دور
منابع آموزش آزاد
کلاس معکوس
کورسرا
آکادمی خان