اسلام و خشونت

متون و آموزه‌های اسلام در برخی موارد به خشونت ارتباط داده شده‌اند. نگرش‌ها و قوانینی، هم درباره خشونت، و هم درباره پرهیز از خشونت و صلح در سنت اسلامی وجود دارند.
نگرش‌ها نسبت به اسلام
ساتون و ورتیگانس دیدگاه‌های غرب از اسلام را بر اساس کلیشه دین ذاتا خشن و با مشخصه دین شمشیر توصیف می‌کنند. از این نظر، دیدگاه غربی نسبت به اسلام دینی «تحت سلطه مناقشات، پرخاشگری، بنیادگرایی و تروریسم در مقیاس جهانی است.»" برای مثال مواردی چون حملات ۱۱ سپتامبر به این دیدگاه در نظر غیرمسلمانان دامن می‌زند که اسلام با خشونت در رابطه است. طبق آمارگیری از گروهی مسیحیان باپتیست جنوبی، از هر سه کشیش پروتستان دو تا اسلام را دینی "خطرناک" می‌دانند.
از سوی دیگر، در جواب چنین اتهاماتی، کسانی چون رام پونیانی اظهار می‌کنند «اسلام خشونت را قبول نمی‌کند، ولی مانند ادیان دیگر به "دفاع از خود" معتقد است.»
منابع اسلامی
قرآن
آموزه‌های قرآن درباره مسائل جنگ و صلح به موضوع بحث داغی در سال‌های اخیر تبدیل شده‌اند. در یک سو، برخی منتقدان معتقدند برخی آیه‌های قرآن اجازه حمله نظامی علیه ناباوران هم در زمان زندگی محمد و هم بعد از آن را می‌دهد. قرآن می‌گوید «ای کسانی که ایمان آورده‌اید با کافرانی که به شما نزدیک‌ترند پیکار کنید» از سوی دیگر، برخی محققان دیگر استدلال می‌کنند که این آیات قرآن نباید خارج از متن و زمینه آن تفسیر شوند. از نظر این عده، آیات قرآن خشونت را ممنوع اعلام کرده ، و فقط در دفاع از خود اجازه جنگ می‌دهند.
جهاد
به دیدگاه مسلمانان جهاد اسلامی دارای اهداف مقدسی مانند براندازی شرک و کفر، مبارزه با تبهکاران و گمراهان، پاسداری از نظام اسلامی و دفاع از مرزها است و از نگر ایشان این اهداف موجب برتری این نوع جنگ نسبت به دیگر جنگ‌ها می‌شود.
بر خلاف فقهای سیاسی یا جهادگرا همچون روح الله خمینی , علی خامنه‌ای و اصولا اندیشه فقهی حکومت ایران و فقهای مایل به اسلام‌گرایی انقلابی، فقهای سنتی و غیر ایدئولوژیک جهاد ابتدایی را تنها در زمان پیامبر یا امام معصوم ممکن می‌دانند و انجام آن را بدون اجازه معصوم خطا می‌دانند. برخی اندیشمندان اسلامی مثل سیدمصطفی محقق داماد جهاد را در اسلام حتی در زمان امام معصوم تنها محدود به جهاد دفاعی می‌دانند.
محقق خوئی با اینکه مسئله ولایت فقیه را از نظر علمی قبول ندارند، اما یک فتوای منحصری دارند که می‌فرمایند: جهاد ابتدایی نه تنها در اسلام مشروع و واجب است و نیازی به اذن معصوم ندارد، حتی بالاتر، نیازی به اذن فقیه نیز ندارد، یعنی اگر در یک زمانی، عموم مومنین دیدند، شرایط جهاد ابتدایی هست، باید انجام بدهند.
خشونت خانگی
رابطه بین اسلام و خشونت خانگی مورد مناقشه‌است. این ایده‌ها به‌طور مبهم اشاره به آیه ۳۴ سوره نساء می‌کنند که درباره اشکال "ضرب" در شرایط خاص بحث می‌کند. این آیه می‌گوید که اگر زنتان از آیات پیروی نکرد ابتدا او را نصیحت کنید اگر گوش نداد از او در تخت دوری کنید اگر باز هم گوش نداد او را مورد ضرب قرار دهید. برخی محققان بر این باورند که "ضرب" در مرحله آخر است و در آن اکراه وجود دارد. از نظر آن‌ها این زدن به آرامی است، طوری‌که موجب درد یا آسیب‌دیدگی نشود.
عدالت: امر ظالمانه اسلامی نیست. عدالت اسلامی نیست، بلکه اسلام است که باید عادلانه باشد. عدالت ارزشی فرا دینی است. اگر چیزی عادلانه نباشد، بی‌هیچ شک اسلامی نیست. عدالت از آنجا که معقوله‌ای عقلی است باید در هر زمانه‌ای بازاندیشی شود.
عقلانیت: در متون دینی اموری است که توسط عقل انسانی قابل درک است. البته برخی گزاره‌های اسلامی (مثلا گزاره‌های عرفانی) فراعقلی (یا عقل گریز) هستند، اما عقل ستیز نیستند. تمامی گزاره‌های عقل ستیز غیراسلامی و ضداسلامی هستند. اسلام ، امور ضد خرد و خرد ستیز را به ساحت دین راه نمی‌دهد.
رحمت: خداوند رحمت را بر خود واجب کرده‌است (سوره انعام، آیات ۵۴،۱۲). رحمت محبت به خلق، مهربانی و شفقت است، و مناسبات انسانی باید مبتنی بر رحمت باشد. سرلوحه رفتار اسلامی رحمت به مردم، محبت به آنها، و لطافت و ظرافت با آن‌ها است.
اخلاقیات: امور غیراخلاقی، اسلامی نیستند. در این رویکرد، مسلمان عامل به اصل طلایی اخلاق است: هر آنچه برای خود می‌پسندد برای دیگران هم می‌پسندد و آنچه را برای خود نمی‌پسندد برای دیگری نیزی نمی‌پسندد.
کرامت و حقوق انسانی : نزد اسلام ، حقوق فطری و پایه انسانی را به رسمیت می‌شناسد و به آن باور دارد. این حقوق در هیچ شرایطی قابل نقض نیست. اسلام به حقوق بشر قائل است.
آزادی و اختیار : تنها ایمان برآمده از اختیار انسان‌ها ارزشمند است. اسلام با آزادی و اختیار همراه است.
علم و کارشناسی:
دموکراسی:
سکولاریسم عینی: آنگونه زندگی کن که خداوند حاضر است و ناظر، آنگونه که خدا معنای زندگی است. لذا نزد اسلام سکولاریسم ذهنی جایگاهی ندارد. اسلام قائل به خصوصی سازی دین نیست. اما اسلام قائل به سکولاریسم عینی، یعنی جدایی نهاد دین از نهاد حکومت است. برای برقرار کردن امور و ضوابط دینی در سطح عمومی، اسلام با رعایت تمامی اصول دموکراسی و دموکراتیک، و با رقابتی سالم و آزاد وارد جامعه می‌شود.
نمونه‌های مدرن خشونت به نام اسلام
بر اساس پژوهشگر اسلامی، خالد محمد، روشنفکران مسلمان در سراسر جهان به خاطر انتقاد از جنبه‌هایی از اسلام سنتی و مدرن مجازات می‌شوند؛ برای مثال محمد سید الاشاوی در مصر برای حفاظت از خود در حصر خانگی است؛ یا عبدالکریم سروش در ایران برای ابراز پرس و جو مورد ضرب و شتم قرار گرفت. محمود طه و محمود محمد طه، در سودان کشته شده‌است، و موارد دیگر.
سید هاشم آقاجری، استاد دانشگاه ایرانی، به دلیل سخنرانی که در آن از برخی اعمال اسلامی در ایران انتقاد کرده و آن‌ها را در تناقض با نگره‌های اسلام اصلی دانسته بود، به مرگ محکوم شد. به ویژه به دلیل گفتن اینکه مسلمانان "میمون" نیستند و نباید کورکورانه پیرو روحانیون باشند. این محکومیت بعدا به سه سال زندان کاهش یافت، و او در سال ۲۰۰۴، دو سال بعد از محکومیت آزاد شد.
فعال حقوق زنان ایرانی، مینا احدی (رئیس شورای مرکزی مسلمانان سابق)، در کشورش در سال ۱۹۸۱ محکوم به اعدام شده بود.
برخی فتواها خواستار اعدام رمان‌نویس سلمان رشدی و فعال اجتماعی تسلیمه نسرین به دلیل نظرات تحقیرآمیز در رابطه با اسلام شده‌اند.
تئودور ون گوگ فیلم‌ساز هلندی در ۲ نوامبر ۲۰۰۴ به دلیل ساخت فیلمی ۱۰ دقیقه‌ای درباره بدرفتاری با زنان در اسلام به نام تسلیم (Submission) توسط محمد بویری به قتل رسید. نامه‌ای تهدیدآمیز به نویسنده این فیلم، آیان حرصی علی با چاقو به بدن تئو ون گوگ سنجاق شده بود. آیان حرصی علی، بلافاصله بعد از این ترور به مخفی‌گاه منتقل شد و هم‌اکنون توسط بادیگاردها حفاظت می‌شود.
در ۳۰ سپتامبر ۲۰۰۵، جنجال کاریکاتورهای محمد در یولاندز پستن اتفاق افتاد، که بسیاری از آن‌ها کاریکاتور محمد پیامبر اسلام را کشیده بودند. خشونت‌هایی در پی این ماجرا روی داد.
در ۴ اوت ۲۰۰۷، احسان جامی در شهر خود، ووربرگ در هلند مورد حمله سه مرد قرار گرفت. بسیاری علت این حمله را فعالیت او در کمیته مرکزی مسلمانان سابق می‌دانند.
شاید یکی از مشهورترین فراخوانی‌ها برای جهاد در دوران مدرن در ۲۱ ژانویه ۱۹۷۹ رخ داد. آیت الله خمینی جهاد "مقدس" علیه آمریکا را اعلام کرد. ده‌ها هزار نفر تحت نام اسلام رادیکال اعدام شدند. آیت‌الله خمینی جنگ ایران و عراق را "دفاع مقدس" نامید. در پی فراخوانی خمینی به جهاد، هزاران نوجوان ایرانی برای ماموریت‌های شهادت‌طلبانه داوطلب شدند. جنبش بسیج، قربانیان کودک و بزرگسال را تحت عنوان سرباز مقدس روانه جنگ کرد ، و این امر توسط روحانیان حکومت ایران اسلامی تقدیس می‌شد.
مسیحیت و خشونت
جهاد اسلامی فلسطین
تروریسم اسلامی
خشونت دینی
دین و صلح‌سازی
طالبان
صدام حسین
حزب‌الله
وهابی‌ها
اسلام و تروریسم