سد خرسان ۳

سد و نیروگاه خرسان۳ ، یکی از طرح‌های در حال اجرای شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران - در بخش بالای رودخانه خرسان، در استان چهارمحال و بختیاری در فاصله ۵۰ کیلومتری جنوب شرقی شهرستان لردگان واقع شده‌است. این سدی بتنی با ارتفاع ۱۹۵ متر، مخزنی با حجم ۱۱۸۵ میلیون مترمکعب خواهد داشت. نیروگاه ۴۰۰ مگاواتی این طرح قادر خواهد بود سالانه ۱۱۰۶ میلیون کیلووات ساعت برق تولید کند. عملیات خط‌کشی تونل انحرافی آب سد و نیروگاه خرسان سه به طول ۷۶۵ متر و قطر ۱۲/۵ متر، در سال ۱۳۹۱ به پایان رسیده‌است.
مشخصات رودخانه
این رودخانه که به خرسان شهرت گرفته‌است، بزرگترین ریزابه رود کارون است و از کوه‌های تنگ سرخ و کنه دوده سه در ۴۳ کیلومتری جنوب شرقی یاسوج و ۱۵ کیلومتری شمال غربی شهر اردکان فارس سرچشمه می‌گیرد و به نام رودخانه بشار به سوی شمال غربی امتداد می‌یابد. این رودخانه ضمن عبور از دره غربی کوه تنگ سرخ، روستاهای بردزرد، تنگ مشکان و تنگ خشک را سیراب می‌سازد. در یک کیلومتری غرب روستای تنگ سرخ با رود تنگ سرخ یا محمود بیگی درهم می‌آمیزد و به دره میان کوه‌های توپ عبدالله(در قسمت شرق) و پازنان(در قسمت غرب) وارد می‌شود.
در مدخل دره مزبور روستای ده تولی را مشروب می‌کند و پس از آمیختن با یک ریزابه شرقی با آب دره دلی صفدر و سپس با رود وزگ مخلوط می‌گردد و از طریق دره شرقی کوه خرکلون به سوی روستای کلگه جاری می‌شود.
پس از عبور از روستای سرتنگ، در ۳ کیلومتری روستای ده شیخ با آب دره آبزا در هم می‌آمیزد و بعد از عبور از روستاهای ده کهنه و سرسور به روستای دوراه می‌رسد.
در شرق روستای اخیر با رودخانه گرداب، که از تنگه آبدوهی می‌گذرد، مخلوط می‌شود و به نام رودخانه گرم و گاه به نام رود خرسان به ناحیه لردگان در چهار محال و بختیاری وارد می‌شود. طول رودخانه خرسان ۱۸۰ کیلومتر و ارتفاع سرچشمه آن از سطح دریا ۲۹۰۰ متر می‌باشد.
اهداف طرح
تولید انرژی برق‌آبی در محل سد به میزان ۱۱۰۶ گیگاوات ساعت در سال؛
افرایش تولید انرژی برق‌آبی در سدهای پایین‌دست؛
کنترل سیلاب و کاهش ابعاد سیستم‌های تخلیه سیلاب در سدهای پایین دست؛ و
توسعه گردشگری در منطقه.
مسایل اقتصادی طرح
طبق برآورد اولیه هزینه‌های اجرای پروژه بالغ بر ۵۸۰۰ میلیارد ریال (به مآخذ سال ۱۳۸۸) بوده که از طریق منابع منابع عمومی، تسهیلات خارجی (فاینانس، وام و…)، سایر منابع (منابع داخلی، تسهیلات بانکی داخلی، اوراق مشارکت و…) تامین می‌گردد. نسبت فایده به هزینه (B/C) برابر ۱/۶۵ و نرخ بازگشت داخلی آن ۱۸ درصد می‌باشد. زیان‌های ناشی از طولانی شدن پروژه عبارتند از افزایش قیمت تمام شده طرح و نیز عدم کسب منافع حاصل از فروش برق، و افزایش قیمت‌ها و افزایش هزینه خسارت مخزن خواهد بود. بر اساس برآورد اولیه درآمد سالیانه بر حسب هر کیلووات ساعت ۴۳۰ ریال برابر با ۴۷۵ میلیارد ریال است. در بودجه سال ۱۳۹۳ مجلس ۴۵۰ میلیارد ریال اعتبار برای اجرا و تکمیل سد خرسان در شهرستان لردگان پیش بینی شده‌است.
در کنار این منافع زیست‌محیطی نیز برای طرح متصور می‌باشد از جمله تولید انرژی پاک و عدم ایجاد آلاینده‌های مخرب زیست‌محیطی در اثر تولید برق، جلوگیری از بروز سیلاب‌های مخرب و کاهش فرسایش ناشی از آن، ایجاد مخزنی به وسعت بیش از ۲۴ کیلومتر مربع که باعث بهبود وضعیت جوی در منطقه و فراهم آمدن شرایط مساعد برای رشد و توسعه فزاینده پوشش‌های گیاهی و گونه‌های جانوری (حیوانات و آبزیان) خواهد شد.
جزئیات نیروگاه سد
مشخصات کلی نیروگاه
نوع نیروگاه
روزمینی
ظرفیت نیروگاه
۴۰۰ مگاوات
انرژی متوسط سالیانه
۱۱۰۶ گیگاوات ساعت
نوع توربین
فرانسیس قائم
مشخصات تجهیزات نیروگاه
تعداد توربین
۴ واحد
قدرت هر توربین
۱۰۰ مگاوات
راندمان در شرایط نامی
۹۴ درصد
کل ارتفاع طراحی توربین
۱۷۵ متر
خروج آب از توربین در شرایط نامی (دبی هر واحد)
۸۰ مترمکعب بر ثانیه
تعداد ترانسفورماتور
۴ دستگاه
قدرت نامی هر ترانسفورماتور
۱۸۰ مگاوات آمپر
ولتاژ نامی ثانویه ترانسفورماتور
۴۱۰ کیلووات
ولتاژ نامی ثانویه ترانسفورماتور
سنکرون عمودی
قدرت خروجی هر ژنراتور
۱۰۰ مگاوات آمپر
ولتاژ اسمی هر ژنراتور
۱۵/۷۵ کیلوولت
سرعت چرخش ژنراتور
۳۰۰ دور بر دقیقه
جریان اسمی ژنراتور
۷۰۰۰ آمپر
نوع ترانسفورماتور
افزاینده از نوع سه فاز دو سیم پیچ-روغنی
قابل نصب در فضای باز
ولتاژ نامی اولیه
۱۵/۷۵ کیلوولت
سیستم خنک‌کننده
OFWF
فهرست سدهای ایران
فهرست نیروگاه‌های ایران