محمود بستانی

دکتر محمود بستانی (۱۳۵۶–۱۴۳۲ ق) یکی از نظریه پردازان، ادباء و شعرای معاصر عراق بود که مدت‌ها ساکن ایران بود.
تولد
بستانی در سال ۱۹۳۷م مطابق با ۱۳۵۶ ق در نجف در خانوادهای مذهبی چشم به جهان گشود.
پدر
پدر وی حاج عبدالحسین ابوریحه بوده است. کنیه ابوریحه به اعتبار شغل عطرفروشی وی بوده است.
مادر ایرانی
مادر «محمود بستانی» از سادات خاندان سرابی است. مادر وی، فرزند سید حسین سرابی که از عالمان حوزه نجف است می‌باشد.
تحصیلات در مصر و نجف
دکتر محمود بستانی حرکت علمی خود را با نگاهی ادیبانه آغاز کرد و چنان مصمم و با اراده این مسیر علمی را پی‌گرفت که مرزهای ظاهری را در هم شکست و تا غایت قصوای این دانش در روزگار خویش پیش رفت و با تحمل مشقت‌ها و سختی‌های بسیار دکترای ادبی خود را در گرایش نقد ادبی از جامعه الازهر در کشور مصر کسب نمود.
پس از بازگشت از مصر در حوزه علمیه نجف به تحصیل معارف الهی پرداخت و تحصیلات مرحله لیسانس را در دانشکده فقه به اتمام رساند و در سال ۱۹۶۹ موفق به اخذ مدرک فوق لیسانس گردید سپس در سال ۱۹۷۳ تحصیلات دوره دکترایش را با تخصص در حوزه نقد ادبی در دانشگاه قاهره پشت سر گذاشت و در سال ۱۹۷۰م بر کرسی استادی زبان و ادبیات عربی در دانشکده فقه تکیه زد.
مقالات و اشعار و مسئولیت‌ها
بستانی بسیاری از آثار ادبی خود را در روزنامه‌های نجف منتشر می‌کرد. وی از بارزترین شعرای آن دوره در نجف می‌باشد. اشعار وی به بیان رمزی و سمبلیک متمایل بوده است. پس از مسافرت به ایران سالیانی در یکی از دانشکده‌های مشهد به تدریس مشغول بود ضمن آنکه در پژوهشگاه علوم رضوی به تحقیق و پژوهش اشتغال داشت. وی رئیس هیئت علمی موسسه جهانی سبطین علیهماالسلام نیز به عهده داشته است.
نقادی
وی کتاب فی نظریه النقدیه در ۱۴ شب در چهارده فصل نگاشتم؛ که بسیار مورد استقبال قرار گرفت. حتی از نظر یکی از ناقدان به نام جبرا ابراهیم جبرا یکی از ۴کتب برتر نقد ادبی در جهان دانسته است. . از منظر وی نقد ادبی جدید با نقد ادبی قدیم متفاوت است. بلکه به فرهنگ عصر توجه دارد. نقد ادبی صحیح سمت و سوی فنی نص را مورد لحاظ قرار دهد.
نظریه تفسیری بستانی
بستانی در کتاب التفسیر البنائی للقرآن کریم با استفاده از روش تحلیل ساختاری که مبانی آن در القواعد البلاغیه تشریح شده است برای اولین‌بار یک دوره کامل تفسیر بلاغی از قرآن ارائه شده است.
برنده جایزه سال کتاب
بستانی در القواعد البلاغیه به تحلیل علمی عنصر ادبی «داستان» پرداخته و مبانی آن را تبیین نموده است، در کتاب مشهور و رایج قصص القرآن دلالیا وجمالیا به تحلیل ادبی و زیبایی شناسی داستان‌های قرآن کریم می‌پردازد. این اثر ارزشمند کتاب سال جمهوری اسلامی در ایران بوده و در تمامی کشورهای اسلامی به عنوان اثری ممتاز و متمایز رایج است.
تالیفات
محمود بستانی نظرات بدیع خویش را در نشریات گوناگون ادبی، تفسیری، روانشناختی، جامعه‌شناسی و حوزه‌های گوناگون علوم انسانی ارائه کرده است آثاری که به اعتراف کنگره‌ها و نشست‌های بین‌المللی در مجامع علمی گوناگون در جهان اسلام، به حق نشات گرفته از درونمایه‌های دین است و هیچ وابستگی فکری به اندیشه‌های مدعیان تمدن و علم ندارد.
نگارش مقالات بی‌شمار، ارائه طرح‌های علمی متعدد و نظریات بدیع و تربیت شاگردان متعدد در کشورهای مختلف جهان اسلام حکایت‌گر تلاش‌های بی‌وقفه این اندیشمند دینی است.
اسامی تالیفات
۱. المناهج النقدیه فی نقد المعاصرین (رساله دکترا)؛
۲. فی النظریه النقدیه؛
۳. النقد الادبی فی العراق؛
۴. دراسات فنیه فی التعبیر القرآنی؛
۵. دراسات فنیه فی قصص القرآن (به فارسی ترجمه شده است)؛
۶. دراسات فی علم النفس الاسلامی (۲ ج)؛
۷. القواعد البلاغیه فی ضوء النهج الاسلامی؛
۸. تاریخ الادب العربی فی ضوء المنهج الاسلامی؛
۹. الاسلام والفن؛
۱۰. الاسلام وعلم النفس (به فارسی بنام اسلام و روانشناسی ترجمه شده است)؛
۱۱. الاسلام وعلم الاجتماع؛
۱۲. الاسلام والادب
۱۳. قصص القرآن دلالیا و جمالیا
۱۴. التفسیر البنائی للقرآن الکریمه
۱۵. تحقیق کتاب «المراسم العلویه»، سالار دیلمی؛
۱۶. مقدمه بر «منتهی المطلب» علامه حلی، مشهد؛
۱۷. مقدمه بر «الدروس الشرعیه»، شهید اول، مشهد؛
۱۸. سلار، حمزه بن عزیز، المراسم، تحقیق دکتر محمود بستانی
۱۹. دوره کامل فقه (مخطوط).
درگذشت
محمود بستانی ظهر دوشنبه ۲۳ اسفندماه ۱۳۸۹ برابر با ۸ ربیع الثانی ۱۴۳۲ هجری قمری در اثر ایست قلبی در شهر قم درگذشت و پیکر او برای دفن به نجف منتقل و در کنار کمیل بن زیاد، به خاک سپرده شد.
سید محمدباقر صدر
زندگینامه: http://www.iqna.ir/icro/news_detail.php?ProdID=765368
پایان‌نامه: http://www.hawzah.net/fa/thesis/thesisview/85400
مقالات وی در نورمگز: http://www.noormags.ir/view/fa/creator/208443
معرفی کتاب: http://www.ketab.ir/BookList.aspx?Type=Authorid-Code=17696
ویکی عربی: http://ar.wikipedia.org/wiki/محمود_البستانی