جنجال پیرامون استاندارد اسکانیا در ایران

جنجال پیرامون استاندارد اسکانیا در ایران پس از حوادث متعدد اتوبوس اسکانیا در جاده‌های ایران و خصوصا حادثه تصادف و آتش گرفتن این خودرو در اتوبان تهران قم در سال ۱۳۹۲ که منجر به مرگ ۴۳ تن شد، برپاشد و توجه افکار عمومی را نسبت به وضعیت ایمنی این خودرو جلب کرد. پلیس ایران نهایتا این خودرو را دارای نقض فنی دانسته و شماره گذاری یک مدل آنرا (تیپ ۴۲۱۲) از یک بهمن ۱۳۹۲ متوقف کرد. یک ماه بعد گزارش موسسه استاندارد در رسانه‌های ایران منتشر شد که حاکی از پاس نکردن ۱۹ مورد استاندارد توسط این خودرو بود. انجمن خودروسازان در پاسخی نوشت که این استانداردها برای این خودرو الزامی نبوده است.
شرکت عقاب افشان نماینده و مونتاژ کننده ۷ مدل از اتوبوس اسکانیا در ایران است. این شرکت سهم خود را در میان اتوبوس‌های مسافری بین شهری ایران حدود ۴۰ درصد ارزیابی می‌کند اما خبرگزاری مهر این شرکت را دارای سهم حدود ۱۰ درصد می‌داند. به نوشته خبرگزاری مهر این خودرو ۵۳ درصد سهم تلفات در ناوگان حمل و نقل عمومی بین شهری ایران را داراست.
دیدگاه پلیس درباره نقص فنی
پس از رویداد حادثه تصادف و سپس آتش‌سوزی در اتوبان تهران قم این خودرو مدیر عامل و برخی مسئولین این شرکت ادعای استاندارد بودن آنرا مطرح کردند و تایید توسط موسسه استاندارد ایران را مطرح کردند. هرچند به گفته فرمانده پلیس راهور ایران در رابطه با رویداد تصادف در اتوبان تهران قم «اتوبوس اسکانیا مشکل فنی دارد و مدیر این خودروسازی نیز امروز با قرار وثیقه آزاد است»
اسکندر مومنی فرمانده وقت پلیس راهور در مصاحبه‌ای گفت که «عمده کشته‌های حمل و نقل عمومی مربوط به اتوبوس‌های اسکانیاست….. تمام ایرادات این اتوبوس به شرکت، سازمان‌های مربوطه و دستگاه قضایی اعلام شده است. به دلیل اینکه در کشور ما در زمینه تولید اتوبوس‌ها رقابت وجود نداشته و انحصاری است بعد از وقوع چنین حوادثی به سرعت فرافکنی می‌کنند که این کار خوبی نیست» هرچند محمود براتی مدیر شرکت عقاب افشان می‌گوید: «در گزارش کمیسیون ایمنی راه‌ها، آیتم‌هایی که قرار است ما رفع کنیم، به صورت فنی و دقیق مطرح نشده است، نمی‌دانیم باید چه جزئیاتی را از موارد مطرح‌شده درباره مخزن سوخت، باتری و پروفیل بدنه تغییر دهیم. پلیس به صورت کلی مواردی را برای ما تعریف کرده است و این در حالی است که در اجرای این موارد همه تاییدیه‌های سازمان استاندارد را اخذ کرده‌ایم؛ اگر سیستم‌های مذکور مشکلی دارد پس چرا سازمان استاندارد آنها را تایید کرده است؟»
پلیس راهور ناجا علت آتش‌سوزی در اتوبوس اسکانیا را نقص ایمنی در سیستم برق این اتوبوس اعلام کرده اما مدیر شرکت عقاب افشان گفت: نحوه و محل نصب تابلو برق اصلی و کابل‌ها با نظم و ترتیب مطلوبی همراه با اطلاعات کافی در مورد قطعات برقی نصب می‌شود و طبق گزارش‌های کارشناسان سازمان استاندارد و نیز نماینده شرکت سوئدی اسکانیا، هیچ موردی در فرایند تولید خودروهای شرکت عقاب افشان مشاهده نشدهکه بتواند عامل آتش‌سوزی بعد از تصادف تلقی شود.
پس از رویداد اتوبان قم در اسفند ماه نیز یکی دیگر از اتوبوسهای اسکانیا در هرمزگان دچار حریق شد.
وضعیت استاندارد
در ۴ اسفند ۱۳۹۲ خبرگزاری‌های فارس و مهر گزارشی منتشر کردند که حاکی از آن بود که بررسی موسسه استاندارد ایران حاکی از عدم احراز استانداردهای لازم توسط این خودرو در ۱۹ مورد بوده است.
ردیف
عنوان استاندارد
شماره استاندارد
شماره استاندارد مرجع
اظهار نظر
۱
هدایت پذیری
۶۴۸۷
ISO7401,4138
عدم کاربرد
۲
سیستم برفک زدا و مه زدا
۴۱۵۹
EEC/78/317
عدم کاربرد
۳
سیستم برف پاکن و شیشه شوی
۶۶۸۳
EEC/78318
عدم کاربرد
۴
میدان دید جلو
۶۶۷۰
EEC/77/649
عدم کاربرد
۵
چراغ مه‌شکن جلو
۶۴۸۸
EEC/76/762
عدم کاربرد
۶
حفاظت از راننده
۴۱۶۴
EEC/74/297
عدم کاربرد
۷
پشت سری صندلی‌ها
۶۵۰۶
EEC/78/932
عدم کاربرد
۸
حفاظ‌های جانبی
۶۶۷۱
EEC/89/297
عدم کاربرد
۹
برخورد از روبرو
۶۶۵۲
EEC/96/79
عدم کاربرد
۱۰
برخورد جانبی
۴۲۳۹
EEC/96/27
عدم کاربرد
۱۱
قفل و لولا
۶۷۷۳
EEC/70/387
عدم کاربرد
۱۲
حمل کالاهای خطرناک
۶۷۴۱
ECER-105
عدم کاربرد
۱۳
نصب تزئینات داخلی
۶۷۷۲
EEC/74/60
عدم کاربرد
۱۴
برجستگی‌های بیرونی
۶۶۲۲
EEC/74/483
عدم کاربرد
۱۵
برجستگی‌های بیرونی کابین
۶۶۲۴
EEC/92/114
عدم کاربرد
۱۶
حفاظ چرخ
۶۴۸۶
EEC/78/549
عدم کاربرد
۱۷
سیستم‌های ممانعت از پاشش
۶۵۰۱
EEC/91/226
عدم کاربرد
۱۸
جرم و ابعاد خودروهای نوع ام یک
۶۵۰۰
EEC/92/21
عدم کاربرد
۱۹
وسایل کوبلینگ مکانیکی
۳۴۷۸
EEC/94/20
عدم کاربرد
در شرایطی گزارش عدم پاس کردن ۱۹ مورد از استانداردهای لازم توسط موسسه استاندارد منتشر گردید که عبدالله اکبری راد مدیر عامل شرکت عقاب افشان پیش از این گفته بود «تمامی اتوبوس‌های تولید شده در این شرکت با مجوز وزارت صنعت، معدن و تجارت و نیز تحت نظارت سازمان استاندارد تولید و به بازار عرضه می‌شود.»
خبرگزاری فارس درباره شماره گزاری این خودرو بدون پاس کردن استانداردها نوشت:«بنظر می‌رسد که رئیس سابق سازمان استاندارد باید به مردم و خانواده قربانیان توضیح دهد که چرا و به چه منظور اجازه شماره‌گذاری اتوبوس اسکانیا آنهم با وجود اینکه این خودرو در ۱۹ مورد نتوانسته است نمره قابل قبول را کسب کند، صادر کرده است. رئیس سابق سازمان استاندارد می‌تواند دست‌های پشت پرده در ماجرای شماره‌گذاری این خودرو را برملا کند و به مردم بگوید این خودرو با نفوذ چه کسی یا چه کسانی توانست مجوز قتل مردم را بگیرد. بدون شک کسانی که به عنوان دست‌های پشت پرده سبب صدور مجوز شماره‌گذاری اسکانیا شده‌اند، حکم قتل تعداد بی‌شماری از هموطنان را صادر کرده و دستشان به خون این افراد آغشته است.»
انجمن خودروسازان در پاسخی نوشت که این استانداردها برای این خودرو الزامی نبوده است.
خبرگزاری مهر درگزارش همچنین از صدور برگه صورت وضعیت اتوبوسها در پایانه‌های کشور بدون بررسی مناسب و با فشار مدیران شرکت‌ها خبر داد و به نقل از مدیر فنی یکی از تعاونی‌های مسافربری پایانه بیهقی نوشت:«ما هم یک کارمند معمولی هستیم که از شرکت حقوق می‌گیریم. وقتی مدیران فشار می‌آورند که باید اتوبوس در جاده تردد کند تا چرخ شرکت بگردد و حقوق ما پرداخت شود ما هم مجبور می‌شویم برخی ایرادات جزئی را نادیده بگیریم و برگه صورت وضعیت را تایید کنیم. باید بگویم که ۴۰ درصد اتوبوس‌هایی که در جاده‌ها تردد می‌کنند اگر قانون به درستی اجرا می‌شد اجازه تردد پیدا نمی‌کردند.»
شرکت عقاب افشان
کشنده هوو