دنیا فنی‌زاده

دنیا فنی‌زاده (زاده ۲۶ آبان ۱۳۴۶، تهران – درگذشته ۸ دی ۱۳۹۵) عروسک‌گردان اهل ایران بود. وی حدود دو دهه عروسک‌گردان کلاه قرمزی، شخصیت عروسکی تلویزیون ایران بود.
زندگی خصوصی
وی در روز ۲۶ آبان ۱۳۴۶ در تهران به دنیا آمد. پدر وی پرویز فنی‌زاده هنرپیشه سرشناس تلویزیون و سینمای ایران بود که در سال ۱۳۵۸ بر اثر بیماری درگذشت و مادرش هایده غیوری نام دارد. دنیا یک خواهر به نام هستی دارد.
دنیا فنی‌زاده و همسرش آبتین سهامی صاحب دو پسر به نام‌های ارشیا و سیاوش هستند.
زندگی هنری
دنیا فنی‌زاده از کودکی به خاطر شغل پدرش، پرویز فنی‌زاده معمولا در جشنواره‌های مختلف کودک و نوجوانی که در ایران برگزار می‌شد، حضور داشت و آثار داخلی و خارجی شرکت‌کننده در این جشنواره‌ها را می‌دید. همین مسئله سبب شد تا از کودکی با تولیدات و نوع آثار عروسکی که برای کودک و نوجوان ساخته می‌شود آشنا شود. پس از آن، کم‌کم که از برنامه‌های کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان بیشتر استفاده کرد، تکرار دیدن این آثار موجب علاقه او به حضور در این رشته شد و در نهایت با انتخاب رشته عروسک‌گردانی برای همیشه در دنیای کودکان و نوجوانان باقی ماند. او هدف و دغدغه مهم زندگی‌اش را شاد کردن کودکان و نوجوانان می‌داند.
فعالیت‌ها
فنی‌زاده نخستین بار در سال ۱۳۶۴ در برنامه عروسکی تلویزیونی «چتر با آواز باران» عروسک‌گردانی را تجربه کرد. این برنامه برای شبکه اول سیما در قسمت‌های ۲۵ دقیقه‌ای طراحی شده بود که در آن ۲ عروسک جوجه وجود داشت که فنی‌زاده عروسک‌گردانی و آوازخوانی یکی از آن‌ها را بر عهده داشت. وی پس از آن در کاری با نام «زاغچه کنجکاو» به کارگردانی رضا فیاضی حضور داشت. او با حضور در این برنامه‌ها کم‌کم جای خود را به عنوان عروسک‌گردان در تلویزیون تثبیت کرد. عروسک‌گردانی در آثاری چون «گربه آوازخوان» ساخته کامبوزیا پرتوی از دیگر آثار او در این دوره می‌باشد.
بهرام بیضایی به دنیا فنی‌زاده پیشنهاد بازیگری داده بود، ولی وی به خاطر این که پدرش در کودکی دوست نداشت دخترش بازیگر شود نپذیرفت.
وی که قبل از کلاه‌قرمزی با ایرج طهماسب و حمید جبلی چند کار عروسکی انجام داده و با کار یکدیگر به خوبی آشنا بودند اما با برنامه صندوق پست و ورود کلاه‌قرمزی به آن بود که به شهرت رسید. کلاه قرمزی که اصلا قرار نبود در این برنامه ماندگار شود اما ماندگار شد و بدل به مشهورترین کار وی گشت.
از نظر فنی‌زاده شکل ظاهری عروسک چندان مهم نیست. او ساختار بیرونی عروسک چندان مهم نمی‌داند و برایش بیش از هر چیز سازنده عروسک مهم است زیرا معتقد است تا زمانی که یک عروسک به خوبی ساخته نشود، عروسک‌گردان نمی‌تواند به‌خوبی با آن عروسک ارتباط برقرار کرده و آن را حرکت دهد. فنی‌زاده بیش از این که به دنبال عروسک‌های زیبا باشد به دنبال عروسکی‌ست که بتواند با آن خوب کار کند. در مرحله بعدی اهمیت، گروه تولید برای وی اهمیت دارد و این که برای ساخت برنامه چه‌قدر فکر و اندیشه برای گروه مهم است و چه‌قدر برای برنامه عروسکی کار می‌کنند. وی همچنین سابقه همکاری با مرضیه برومند کارگردان سینما و عروسک گردان محمد اعلمی و صداپیشه عروسک جناب خان، محمد بحرانی را در کارنامه خود دارد.
بیماری و مرگ
او در برنامه‌ای تلویزیونی گفته بود که ده سال به بیماری سرطان گرفتار بود و در دو سه سال آخر غده روی دست راستش به قدری بزرگ و دردناک شده بود که قدرت عروسک‌گردانی را از او گرفته بود وی حاضر نبوده کسی جز خودش عروسک‌گردان کلاه قرمزی باشد، سال پیش از مرگش با دست چپ عروسک‌گردانی کرد.
دنیا فنی‌زاده پس از مدت‌ها تحمل بیماری سرطان «سارکوم» سرانجام صبح روز چهارشنبه ۸ دی‌ماه ۱۳۹۵ در ۴۹ سالگی در یکی از بیمارستان‌های تهران درگذشت. پیکر وی روز پنجشنبه ۹ دی ماه ۱۳۹۵ از مقابل خانه سینما ۲ تشیع و در قطعه هنرمندان بهشت زهرا به خاک سپرده شد.
پیام‌ها و واکنش‌ها
ایرج طهماسب در اینستاگرامش نوشت:
حمید جبلی نوشت:
فیلم‌شناسی
او عروسک‌گردانی برای فیلم‌های سینمایی گربه آوازخوان (۱۳۶۹)، کلاه‌قرمزی و پسرخاله (۱۳۷۳)، کلاه‌قرمزی و سروناز (۱۳۸۱)، خودی، کلاه‌قرمزی و بچه‌ننه (۱۳۹۱)، شهر موش‌ها، مجموعه‌های تلویزیونی زاغچه کنجکاو، هادی و هدی، بزبز قندی، اتل متل، صندوق پست (۱۳۷۲–۱۳۷۳)، قصه‌های خاله عنکبوت، جقجقه و فرفره، جینگیل و فینگیل، قصه‌های خاله قورباغه، روباه و خروس، دارا و سارا، رفوزه، قصه‌های آتقی، قصه‌های هاجر، موش نمکی، خونه گلپر اینا، شنگول و منگول، عطر و گلاب بپاشید و کلاه قرمزی (کلاه‌قرمزی و جغجغه و فرفره (۱۳۷۱)، کلاه‌قرمزی و آقای مجری (۱۳۸۲)، کلاه‌قرمزی ۸۸ (۱۳۸۸)، کلاه قرمزی ۹۰ (۱۳۹۰)، کلاه قرمزی ۹۱ (۱۳۹۱)، کلاه قرمزی ۹۲ (۱۳۹۲)، کلاه قرمزی ۹۳ (۱۳۹۳)، کلاه قرمزی ۹۴ (۱۳۹۴)) را در کارنامه هنری‌اش دارد.