آریزانتیان

آریزانت‌ها شاید منتسب به آریایی‌ها باشند و بدین مناسبت لازم است درباره اصطلاح آریا که دانشمندان اروپائی بیش از هر واژه دیگر از آن سوء استفاده کرده‌اند، مفصل‌تر سخن گفته می‌شود. در زمانی‌که زبان سانسکریت نیای جمله زبان‌های هندواروپایی و هندوستان میهن اصلی اقوام هندواروپایی شمرده می‌شد، نامی که هندیان عهد باستان به خود نهاده بودند یعنی آریا را دانشمندان به تمام اقوامیکه به زبان‌های هندواروپایی سخن می‌گفتند، بسط دادند. بعدها ثابت شد که هندوستان میهن اصلی هندواروپاییان نیست و بر عکس اقوام مزبور در دوران بالنسبه متاخری به آنجا آمدند و زبان سانسکریت را هم به هیچوجه نمی‌توان نیای زبان‌های هندواروپایی محسوب داشت. بدین سبب به کار بستن اصطلاح زبان‌های آریایی و به طریق اولی اقوام آریایی درباره همه سخنگویان به زبان هندو اروپایی عملی غیرعلمی بود و متروک گشت. بعدها این اصطلاح را فاشیزم آلمان اخذ کرد و بدان معنی و اهمیت نژادی داد و حال آنکه هیچگاه علما چنین معنیی برای آن قائل نبودند.
استعمال آریا
تنها مورد استعمال مجاز آریا درباره اقوامی است که در ازمنه باستانی خود خویشتن را آریا می‌نامیدند. هندیان و ایرانیان و پارسیان و مادها و اسکیت‌ها و آلان‌ها و کاسی‌ها،اقوام ایرانی زبان آسیای میانه خود را آریا می‌خواندند، ولی دیده نشده‌است که حتی اقوامیکه به یکی از دیگر گروه‌ها یا خانواده‌های زبانی منتسب باشند خویشتن را به این نام بخوانند.
حدسی که‌ای. علیوف نیز هوادار آن است بسیار محتمل می‌باشد، به این معنی که همین اصطلاح در کلمه آری‌بی عرب‌های مشرق که یکبار در متن آشوری درباره بخشی از مردم ماد بکار رفته مستتر باشد و «آری‌بی» را بتوان چنین توجیه کرد که مرکب است از «آری» به اضافه پسوند عیلامی «په». یعنی «آری‌ها»، ولی اگر این حدس درست باشد، فقط حاکی از آن است که آشوریان از طریق عیلامی‌ها با این اصطلاح آشنا شدند و مسلما مستلزم آن نیست که آریایی‌ها عیلامی زبان بوده‌اند. باری نتیجه این می‌شود که آریا و آریایی‌ها نام تمام قبایل و اقوامی است که به دو دسته فرعی گروه زبان‌های هندوایرانی منتسب بوده‌اند و قبایل و اقوام مزبور خود خویشتن را چنین می‌خواندند؛ و این دلیل غیرقابل بحث و قطعی است که آریزانت‌ها از لحاظ زبان بدین گروه تعلق داشتند.
استنتاج دیگر
ولی نکته دیگری از این مقدمه استنتاج می‌شود که چون آریزانت‌ها در میان دیگر قبایل بنام قبیله آریایی‌ها مشخص گشته‌اند پس دیگر قبایل ماد نمی‌توانستند منشا آریایی داشته باشند، به دیگر سخن چنان‌که انتظار می‌رفت، توده اصلی مادها از کوتیان و عیلامی زبانان، و بر روی هم قبایل کاسپیان که زبان نو رسیدگان هندواروپایی را کسب کرده بودند تشکیل می‌شد، نه اینکه ساکنان آن خطه بالکل تعویض شده باشند.
گذشته از آریزانت‌ها که در باره آن سخن رفت ظاهرا پارتاکنیان و استروخاتیان نیز از ریشه ایرانی می‌باشد. این دلایل برای اثبات این نکته که زبان مادی لسان مشترک و همگانی اتحادیه قبایل ماد بوده‌است کافی به نظر می‌رسد
مردم آریا
مردم آریا، گروه قومی از تبار اقوام ایرانی‌زبان باستان‌اند و به یکی از زبانهای ایرانی گویش می‌کنند. این گروه قومی در سراسر فلات ایران٫ از هندوکش تا آناتولی مرکزی و از آسیای میانه تا دریای پارس - منطقه‌ای که ایران بزرگ - یا ایران‌زمین نامیده می‌شود، پراکنده شده‌اند.
نقشه پراکندگی گویشگران به زبان‌های آریایی
در نوشته‌های تاریخی و ادبی، ایرانیان با کشیدن مرزهایی بین خود و بیگانگان خویش را از دیگران متمایز کرده‌اند. برای نمونه:
ایران و انیران (در دوران ساسانیان)
ایران و توران (در اساطیر)
ایران و روم
ایرانی و تازی (عجم و عرب)
تاجیک و ترک (پارسی‌زبان)
ایران و هند
ایران و فرنگ (اروپا)
زمانی اقوام ایرانی‌زبان را می‌شد در سرتاسر اوراسیا از بالکان تا غرب چین پیدا کرد. بخش عمده اقوام ایرانی‌زبان کنونی و اقوام آریایی‌تبار با هم مشترک است ولی تفاوت‌هایی نیز وجود دارد. همانگونه که مشخص است اقوام آریایی‌تبار محدود به مرزهای کنونی کشور ایران نیستند.
بسیاری از اقوام ایرانی‌تبار خود ریشه در شاخه‌ای از آریاییهای هندواروپایی شناخته شده به ایرانی‌ها دارند. یافته‌های باستان‌شناسی در مکان‌هایی مانند:روسیه٫ آسیای میانه و خاورمیانه اطلاعات کمی را درباره این که این اقوام چگونه می‌زیسته‌اند ارائه کرده‌اند.
اقوام ایرانی نقش بسیار مهمی را در تاریخ بازی کرده‌اند. مادها یکی از نخستین کشورها و امپراتوری‌های چند ملیتی را تشکیل دادند و قبایل کوچ‌رو سکاها-سرمتی بر زمین‌های گسترده‌ای از روسیه و بالکان حکم فرما بوده‌اند و احتمالا یک قبیله زنان جنگاور سرمتی الهام بخش اسطوره یونانی آمازون‌ها بوده‌اند.
همچنین پژوهشگران معتقداند آیین‌های گوناگونی از مردمان ایرانی تبار مانند مزدیسنا و آیین مانی تاثیرات بسیار مهم فلسفی را بر مفاهیم یهودیت و مسیحیت داشته‌اند.
اقوام ایرانی باستان نیای مردمان بسیاری مانند: کرد، پشتون، لر، تاجیک، بلوچ و… هستند.
آریائیان
پارتاکنیان
استروخاتیان