ولاشان

کبوترخانه ولاشان از آثار باستانی استان اصفهان
ولاشان یکی از روستاهای استان اصفهان در مرکز ایران است. جمعیت این روستا ۷۰۰۰ نفر (برآورد ۱۳۸۹خورشیدی) می‌باشد.
ولاشان در ۱۵ کیلومتری جنوب غربی مرکز شهر اصفهان واقع شده‌است. ولاشان یکی از محل‌های نواحی اصفهان است که به سه محله لورک- گار نخود و ولاشان تقسیم می‌شود.
موقعیت جغرافیایی
روستای ولاشان در ۱۵ کیلومتری جنوب غربی مرکز شهر اصفهان در دشتی مسطح بنا گردیده که با شیب ملایم یک در صدی نزدیک به زاینده رود منتهی می‌شود.
این روستا با ارتفاع۱۶۰۴متر از سطح دریا و طول جغرافیائی ۵۱درجه و۳۲ دقیقه شرقی و عرض جغرافیائی ۳۲ درجه و۳۷ دقیقه شمالی، با تهران ۴۸ ثانیه اختلاف زمان دارد
روستای ولاشان با۱/۱۲ کیلومتر مربع مساحت از، صحراولاشان، لورک، گارنخود، شکل گرفته که ازاین محله یا روستا در حال حاضر بیش از هفت هزار نفر جمعیت دارد و از غرب و جنوب غرب با دو شهر زازران و قهدریجان از توابع شهرستان فلاورجان همسایه است.
جمعیت
در سر شماری نفوس و مسکن سال ۱۳۹۰ روستای ولاشان ۷۰۰۰ نفر جمعیت داشته
کشاورزی
این روستا در مجاورت شهردرچه در کنار جلگه زاینه رود می‌باشد و زمین‌های حاصلخیزی دارد
مشاهیر
مرحوم میرزا علی آقا ترکیان، معروف به نیم تاج از اساتید آواز و موسیقی
استاد محمد تقی سعیدی از اساتید موسیقی سنتی ایران
سیامک کوروشی بازیکن تیم ملی فوتبال
کبوتر خانه ولاشان
در دوره صفوی در اصفهان در حدود ۳۰۰۰ برج کبوترخانه وجود داشته‌است. درتصاویر به جای مانده از کوه آتشگاه هرستان در دوران قاجار برج‌های کبوترخانه به فاصله اندک ملاحظه می‌شود که اکنون اثری از آن‌ها موجود نیست بنابراین در دوران صفوی شاید چیزی حدود ۱۸ میلیون لانه کبوتر با احتساب ظرفیت میانگین ۶۰۰۰ کبوتر برای هر کدام از برج‌ها می‌توان محاسبه کرد. برج‌هایی که متاسفانه امروز پایگاه معتادن وبزه کاران شده‌است.
برج‌های کبوترخانه خمینی شهر که فعلا وجود دارند بیش از ۲۵ عدد نمی‌باشند که عمدتا در منطقه ولاشان وجود داشته و ظرفیت آن‌ها از هزار تا هزار و پانصد متفاوت است و از نظر مهندسی و معماری به عنوان شاهکار مهندسی ولاشان می‌توان در نظر گرفت. در گذشته در ولاشان بوده که هر کس قصد داشت تشکیل زندگی بدهد موظف بود با اهالی روستا به صورت دسته جمعی سالی یکبرج کبوترخانه احداث نماید. فضولات حاوی قادیر قابل توجهی نیتروژن شیمیایی و آلی و دارای اکسیدهای فسفر و پتاسیم کبوتران در مزارع کشاورزی ماربین بین کشاورزان خرید و فروش می‌شد. این فضولات باعث می‌شد تا بهترین محصولات کشاورزی از سیفی جات و سبزی جات گرفته تا خربزه و گلابی و به و سیب و حبوبات و گندم تولید شود. امروزه گویادر شهر تلوز فرانسه برج‌های کبوتر خانه با طرح و مصالح متنوعی دیده می‌شود.
ویژگی برج کبوترخانه در ولاشان شکل سازه‌ای آن است که محیطی خنک در تابستان و گرم در زمستان را برای کبوترها ایجاد می‌کرد. ضخامت دیوارها به صورت مخروطی طراحی شده که در هنگام زلزله تا حد امکان مرکزش ثقل برج در تزار پایین‌تری قرار داشته و از حساسیت آن تا اندازه‌ای کاسته شود و طراحی سازه‌ای ان به گونه‌ای است که حداکثر تعداد لانه و ظرفیت را برای کبوتران به برج می‌دهد. وجود یک دیافراگم در میانه برج باعث می‌شود تا ایستایی برج نیز افزایش یابد. به علاوه همین امر و شکل مقاوم خارجی برج در مقابل نیروی باد باعث می‌شود تا در هنگام پرواز ناگهانی دسته‌ای از کبوتران از فراز برج هم‌زمان با مشاهده نزدیک شدن پرندگان شکاری به ان و ایجاد رزونانس (امواج تشدیدگر) ناشی از پرواز دسته جمعی تخریب نشده و مقاومت کافی در مقابل این امواج مخرب را داشته باشد.
در گذشته کشاورزان ظرفی حاوی شیر در کنار برج قرار می‌دادند که در میان حاقه‌هایی از آهک بود. هنگامی که مار به قصد خوردن شیر، پوست بدنش به آهک آغشته می‌شده که همین باعث مسمومیت و مرگ مار می‌گردید. برخی از برجهای کبوترخانه مثل برج دستگرد دارای نوار گچی به ساختمان برج یود نا مار نتواند از دیوار برج به داخل لانه کبوتران نفوذ کند.
در ولاشان رسم بود که چون می‌دانستند مار عاشق خوردن ماست است، سفالهایی با دهانه باریک را از ماست پر می‌کردند و در کف برج دفن می‌کردند. پس از ورور مار به داخل برج، مار به داخل کوزه رفته و از ماست می‌خورد ولی در مراجعت دیگر قادر به خروج از کوزه نبود جون پس از حوردن ماست، بدن او افزایش حجم پیدا کرده و با این ترفند مار به تله افتاده و هلاک می‌شد.
تاریخ ولاشان
بررسی معنی کلمه ولاشان و مشتقات آن:
متن زیر متنی است که محقق گرامی آقای پرویز اذکایی در بررسی کلمه ولاشگرد و مشتقات آن بطور کاملی تحقیق و تتبع کرده‌است. این متن نشان می‌دهد که کلمه «بلاش» و «ولاش» دارای ریشه بسیار تاریخی بوده و کلمات فوق همراه با پسوندها و پیشوندهای مختلف در نقاط مختلف سرزمین ایران روی دیه‌ها و شهرها و… گذاشته شده‌است. مثلا پسوند «گرد» یا «جرد» را شما بارها شنیده‌اید علی‌الخصوص شهر «دستگرد» که اطراف اصفهان چند تای آن وجود دارد. یا پسوند «ان» که می‌تواند به اسامی اضافه شود. متن زیر تحقیق نام جاهایی به نام «ولاشگرد» است. با مطالعه آن متوجه می‌شوید که ولاشان که اتفاقا در این متن نیز نامی از آن برده شده‌است از مشتقات همین کلمه ولاش=بلاش است. بلاشگرد (یا بلاشجرد)، ? نام مکانهای مختلف منتسب به بلاش. بلاش نام پارتی است که معنای آن چندان روشن نیست، شاید وجهی از مفهوم «بالا، برز و والا» در آن نهفته باشد؛ اما وجوه لفظی آن بسیار است، از آن جمله، در پهلوی: «ولخش» • Valaxs؛ لاتین: «ولوگس» Vologes; Vala؛ دری: «گولاش» • s¦یونانی: «بولوگس» Bologes؛ ارمنی: «ولارش» • rs Vala؛ و صورت قدیمیتر: ولگش • Valgas که بر روی سکه¦ Gula؛ فارسی: «ولاش» s ¦های پارتی (اشکانی) دیده شده‌است (> اساس فقه اللغه ایرانی
اساس فقه اللغه ایرانی اساس فقه اللغه ایرانی <، ج ۲، ص ۶۴؛ یوستی، ص ۳۴۶)، و احتمالا به همان بلاش که سکه‌های او تا ۳۲۸ میلادی در دست است، منسوب باشد. از قرار معلوم، این امیر یا شاه حکومت خود را حتی پس از سقوط اشکانیان تا مدت‌ها در مشرق ایران نگاه داشته بود (نولدکه، ص ۶۱)