سین‌کیانگ

سین‌کیانگ یا شین‌جیانگ (به چینی: 新疆، به اویغوری: شینجاک) نام ناحیه خودمختار بزرگی در باختر جمهوری خلق چین است. این ناحیه پیش از این ترکستان چین یا ترکستان شرقی نام داشت. اورومچی مرکز ایالت سین‌کیانگ است.
زبان‌های رایج در سین کیانگ ترکی اویغوری و چینی است.
کاشغر پس از اورومچی دومین شهر بزرگ ایالت سین‌کیانگ (ترکستان شرقی یا اویغورستان) در چین است که اقلیت ساکنان آن ترک‌تبار و مسلمانان اویغوری هستند.
چین به شدت نگران افزایش فعالیت‌های افراطی در این منطقه بخصوص از ناحیه جنبش تروریستی ترکستان شرقی است که قصد دارند این بخش از چین را از خاک اصلی جدا کنند.
جغرافیا
این منطقه که در شمال غرب چین قرار دارد استانی خودمختار است که در مسیر راه‌های ارتباطی مهم چین با کشورهای دیگر در غرب آسیا و اروپا (درگذشته جاده ابریشم) قرار گرفته‌است. سین کیانگ بزرگ‌ترین استان چین است و در مرکز سرزمین‌های وسیع در میانه اوراسیا قرار گرفته‌است. سین‌کیانگ حدودا یک‌هشتم کل مساحت جمهوری خلق چین را در بر می‌گیرد.
سین کیانگ از نظر منابع طبیعی بسیار غنی است و نفت فقط یکی از منابع مهم آن به‌شمار می‌آید. این استان پهناور با کشورهای مغولستان، روسیه، قزاقستان، قرقیزستان، پاکستان و افغانستان دارای مرز مشترک است.
از شهرهای مهم سین‌کیانگ که ۱٫۶ میلیون متر مربع مساحت دارد می‌توان اورومچی، کاشغر، تورفان، کارامی، یینینگ، و شیهزی را نام برد.
تاریخ
منطقه سین کیانگ پیش از سکونت مهاجرین مغول و اقوام ترک، سرزمینی ایرانی بوده که اقوام و قبایل ایرانی همچون سکاها و سغدها، یعنی گویشوران زبان‌های ایرانی شرقی در آن به سر می‌بردند. در کتب تاریخی از سکونت شاخه‌هایی از اقوام آریایی در منطقه سین کیانگ نام برده شده که برخی از آنان دارای حکومت‌های محلی نیز بوده‌اند که رواج زبان سغدی از آثار ماندگار فرهنگ ایرانی قدیم در منطقه به‌شمار می‌آید. عبور جاده ابریشم نیز از این منطقه موجب شده نژادهای گوناگونی با فرهنگ‌های مختلف در آن ساکن شوند.
در اثر افزایش تعداد مهاجرین، جمعیت قبایل آریایی و ایرانی رو به کاهش گذاشت و کم‌کم در جمعیت غالب ذوب شدند، در قرن نهم (۸۴۰ میلادی) به علت بروز قحطی و خشکسالی و بحران اجتماعی در فلات مغولستان، تعداد زیادی از مغولها از محل سکونت خود مهاجرت و به سرزمین سین کیانگ وارد شدند که از اختلاط مهاجرین و سایر اقوام ترک با ساکنان بومی (سکاها- آریائی‌ها) نژاد جدیدی به وجود آمد که بعدها به اویغورها معروف شدند.
نقاشی‌ها و آثار کشف شده از قبرستان باستانی شهر گائوچانگ و اجساد مومیایی کشف شده از واحه‌های حوزه رودخانه تاریم که هم‌اکنون در موزه تاریخی شهر اورومچی مرکز سین کیانگ نگهداری می‌شود، و همچنین سکه‌های فراوان دوره‌های مختلف ساسانی که از این منطقه کشف شده و آثار بر جای مانده از آیین مانوی و زرتشتی در منطقه سین کیانگ به ویژه در غار هزار بودای تورفان و غار دون هوان حکایت از حضور فرهنگ‌های بودایی و ایرانی در این منطقه دارد.
در اواخر قرن نهم و اوایل قرن دهم میلادی و همزمان با حاکمیت سلسله سامانیان (۹۹۹–۸۴۰) اسلام در منطقه سین کیانگ گسترش یافت و مردم اویغور زبان به آیین اسلام گرویدند.
مردم
اقوام ساکن سین‌کیانگ بر حسب ولایت.سرخ:هانآبی:اویغورزرد:قزاق
مردم این ناحیه از سه قوم هان، اویغور، و قزاق تشکیل یافته‌اند.
سیاست
این ایالت یکی از نظامی‌ترین مناطق در چین است و دولت چین به منظور مهار کردن خشونت اسلام‌گرایان منطقه محدودیت‌های شدید در حوزه مذهب به اجرا درآورده است. در سین کیانگ رویاندن ریش بلند برای مردان جوان ممنوع است و زنان نیز حق ندارند نقاب بر چهره بگذارند و صورتشان را بپوشانند.
در سال ۲۰۰۹ میلادی در سین کیانگ اعتراضات بزرگ قومیتی رخ داد که با مداخله پلیس و مرگ ۱۹۷ نفر و زخمی شدن ۱۶۰۰ نفر دیگر پایان یافت. یک بار دیگر سین کیانگ در سال ۲۰۱۳ میلادی شاهد بروز شورش‌هایی بود که بر اثر آن ۲۷ نفر از جمله ۱۰ نفر از شورشیان کشته شدند.
انگیزه خشونت در این منطقه، درگیری‌های مستمر میان اقلیت اویغور و اکثریت چینی‌های «هان» است. بسیاری از اویغورها معتقدند که چینی‌های هان در مورد آنان تبعیض اعمال می‌کنند؛ ولی در مقابل، دولت چین گروه‌های اویغور را به تلاش‌های جدایی‌طلبانه متهم می‌کند. دولت چین همچنین اسلام‌گرایان پاکستان را متهم می‌کند که باعث تحریک مسلمانان اویغور و فعالیت‌های تروریستی در این منطقه می‌شوند.
به گفته فعالان حقوق بشر، دولت چین ۷۰ درصد منطقه قدیمی شهر کاشغر را که اویغورها در آن زندگی می‌کنند ویران ساخته تا ساختار و ترکیب جمعیتی شهر را دگرگون کند. هدف دولت چین از این اقدامات، کنترل بهتر اقلیت اویغور است. پیش‌تر در مناطق اویغورنشین، بیش از ۳۰۰۰ دوربین ویدیویی نصب شده بود.
شهرهای اصلی
اورومچی
تورفان
کاشغر
قارامای
غولجا
شیخ‌هنزه
ولایتها
فارسی
اویغور، رسمی عربی
اویغور، خط لاتین
هانزی
پین‌یین
شهرهایی که اختیارات ولایت را دارند
اورومچی
ئورومچی شه‌هری
乌鲁木齐市
Wūlǔmùqí Shì
قارامای
قارامای شه‌هری
克拉玛依市
Kèlāmǎyī Shì
شهرهای تحت فرمانداری مستقیم حکومت مرکزی
شیخ‌هنزه
شیخه‌نزه شه‌هری
石河子市
Shíhézǐ Shì
تومشوق
تومشوق شه‌هری
图木舒克市
Túmùshūkè Shì
آرال
ئارال شه‌هری
阿拉尔市
Ālāěr Shì
اوجاچو
ئوجاچو شه‌هری
五家渠市
Wǔjiāqú Shì
ولایتها
ولایت تورفان
تورپان ویلاییتی
Turpan Vilayiti
吐鲁番地区
Tǔlǔfān Dìqū
ولایت قومول
قومول ویلاییتی
Kumul Vilayiti
哈密地区
Hāmì Dìqū
ولایت ختن
خوته‌ن ویلاییتی
Hotən Vilayiti
和田地区
Hétián Dìqū
ولایت آق‌سو
ئاقسو ویلاییتی
阿克苏地区
Ākèsū Dìqū
ولایت کاشغر
قه‌شقه‌ر ویلاییتی
喀什地区
Kāshí Dìqū
ولایت تاچنگ
تارباغاتای ویلاییتی
Tarbaƣatay Vilayiti
塔城地区
Tǎchéng Dìqū
ولایت آلتای
ئالتای ویلاییتی
Altay Vilayiti
阿勒泰地区
Ālètài Dìqū
ولایتهای خودگردان
قزل‌سو قرقیز
قیزیلسو قیرغیز ئاپتونوم ئوبلاستی
克孜勒苏柯尔克孜自治州
Kèzīlèsū Kēěrkèzī Zìzhìzhōu
بایینغولین مغول
بایینغولین موکغول ئاپتونوم ئوبلاستی
Bayinƣolin Mongƣol Aptonom Oblasti
巴音郭楞蒙古自治州
Bāyīnguōlèng Měnggǔ Zìzhìzhōu
سانجی هوئی
سانجی خویزو ئاپتونوم ئوبلاستی
Sanji Huizu Aptonom Oblasti
昌吉回族自治州
Chāngjí Huízú Zìzhìzhōu
بورتالا مغول
بورتالا موکغول ئاپتونوم ئوبلاستی
Bɵrtala Mongƣol Aptonom Oblasti
博尔塔拉蒙古自治州
Bóěrtǎlā Měnggǔ Zìzhìzhōu
ایلی قزاق
ئیلی قازاق ئاپتونوم ئوبلاستی
伊犁哈萨克自治州
Yīlí Hāsàkè Zìzhìzhōu
برد:
-۱۴۹۹)
رشید
زل
م(۱۵۵۴-۱۴۹۹)
(۱۹۲۵-۱۸۵۶)
مناطق خودمختار جهان
تاتارستان