زهره قایینی

thumb
زهره قایینی متولد دی ماه ۱۳۳۲، فرزند مهدی قایینی یکی از فرهنگیان و مترجمان ایرانی، کارشناس ارشد کتابداری، کارشناس ادبیات کودکان، از اعضای با سابقه شورای کتاب کودک، از پایه گذاران موسسه پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان و یکی از دو نویسنده اصلی مجموعه ده جلدی تاریخ ادبیات کودکان ایران است. او در حال حاضر مدیریت موسسه پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان و برنامه " با من بخوان " را بر عهده دارد و عضو هیئت مدیره دفتر بین‌المللی کتاب برای نسل جوان IBBY است.
زندگینامه
در پیشینه کاری خود برای یک دوره زمانی ، آموزگاری دریکی از روستاهای مازندران و همچنین در دبیرستانی در تهران را تجربه کرده‌است . نخستین پژوهش او در حوزه ادبیات کودکان ، پژوهش میدانی " واکنش کودکان 4 تا 6 ساله به کتاب‌های تصویری " بود که به عنوان پایان‌نامه دوره کارشناسی ارشد از آن دفاع کرد. چند سالی به عنوان مترجم با یونیسف ایران همکاری داشته‌است . پیش از همکاری در پژوهش و نگارش مجموعه کتاب‌های مرجع تاریخ ادبیات کودکان ایران، مدتی در نشریه‌های گوناگون به نوشتن مقاله، ترجمه و ویراستاری سرگرم بوده و چندین کتاب ترجمه از او منتشر شده‌است. در کارگاه‌های سالانه ادبیات کودکان در شورای کتاب کودک، تدریس تاریخ ادبیات کودکان ایران و تصویر در کتاب‌های کودکان را بر عهده دارد. زهره قایینی در گستره ادبیات کودکان در حوزه‌های تاریخنگاری، نقد ادبیات کودکان به ویژه نقد تصویر و تصویرگری ، ترویج کتابخوانی و ترجمه متون تئوریک و داستانی تخصص دارد.
از سال ۱۳۷۶ کار پژوهش درباره تاریخ ادبیات کودکان ایران را با همکاری پژوهشگر و نویسنده ادبیات کودکان ایران، محمد هادی محمدی آغاز کرده‌است و با پایه‌گذاری موسسه پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان در سال ۱۳۷۹، در کنار یک گروه دستیار و جستجوگر پروژه بزرگ تاریخ ادبیات کودکان ایران را ادامه و سرپرستی و مدیریت گروه پژوهش را به عهده داشته‌است. ویرایش نخست این مجموعه ده جلدی در سال ۱۳۸۶ پایان گرفت، اما سه جلد آخر آن در سال ۱۳۹۲ اجازه انتشار پیدا کرد.
قایینی تاکنون چندین پژوهش در موسسه‌های بین‌المللی ادبیات کودکان انجام داده است . در سال ۱۹۹۷ به عنوان پژوهشگر مهمان در موسسه بین‌المللی ادبیات کودکان اوزاکا- ژاپن، پژوهشی با عنوان " تصویرهای نو بر افسانه‌های کهن " را به پایان رساند و در سال‌های ۱۹۹۹ و ۲۰۰۰ به ترتیب در کتابخانه‌های بین‌المللی وین اتریش و مونیخ -آلمان پژوهشی درباره " ک‌ل‌ی‌ش‌ه‌ه‌ا و ت‌ب‌ع‌ی‌ض‌ه‌ای ف‌ره‌ن‌گ‌ی در ک‌ت‌اب‌ه‌ای ک‌ودک آل‌م‌ان‌ی زب‌ان " انجام داد. او در چندین کنگره بین‌المللی ادبیات کودکان شرکت کرده‌است. در زمینه همکاری با نهادهای بین‌المللی ادبیات کودکان در سال ۲۰۰۲ و ۲۰۰۴ عضو هیئت داوران جایزه هانس کریستین آندرسن، بزرگترین جایزه ادبیات کودکان یا نوبل کودکان و در سال 2005 عضو هیئت داوران فستیوال بین‌المللی فیلم کودک " سینه کید " CineKid بوده‌است در سال‌های ۲۰۰۸ و ۲۰۱۰ به ریاست هیئت داوران جایزه جهانی هانس کریستین آندرسن برگزیده شده‌است. او تنها ایرانی است که تاکنون به این جایگاه مهم جهانی دست یافته‌است. او همچنین به عنوان عضو هیئت داوران بین‌المللی کنکور نامی Nami concours، کره جنوبی در سال‌های ۲۰۱۳، ۲۰۱۵ و ۲۰۱۷ حضور داشته است.
اکنون او سرپرستی طرح مطالعات کودکی که به تاریخ تکوین مفهوم کودکی در ایران می‌پردازد و برنامه ترویج کتابخوانی برای کودکان مناطق محروم بامن بخوان را برعهده دارد.
آثار پژوهشی
پژوهش انفرادی
قایینی، زهره. . تهران: انتشارات موسسه پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان، ۱۳۹۰.
پژوهش مشترک
محمدی، محمدهادی؛ قایینی، زهره. تاریخ ادبیات کودکان ایران، جلد یکم. تهران: شرکت نشر چیستا، ۱۳۸۰.
محمدی، محمدهادی؛ قایینی، زهره. تاریخ ادبیات کودکان ایران، جلد دوم. تهران: شرکت نشر چیستا، ۱۳۸۰.
محمدی، محمدهادی؛ قایینی، زهره. تاریخ ادبیات کودکان ایران، جلد سوم. تهران: شرکت نشر چیستا، ۱۳۸۲.
محمدی، محمدهادی؛ قایینی، زهره. تاریخ ادبیات کودکان ایران، جلد چهارم. تهران: شرکت نشر چیستا، ۱۳۸۲.
محمدی، محمدهادی؛ قایینی، زهره. تاریخ ادبیات کودکان ایران، جلد پنجم. تهران: شرکت نشر چیستا، ۱۳۸۴.
محمدی، محمدهادی؛ قایینی، زهره. تاریخ ادبیات کودکان ایران، جلد ششم. تهران: شرکت نشر چیستا، ۱۳۸۴.
محمدی، محمدهادی؛ قایینی، زهره. تاریخ ادبیات کودکان ایران، جلد هفتم. تهران: شرکت نشر چیستا، ۱۳۸۵.
محمدی، محمدهادی؛ قایینی، زهره. تاریخ ادبیات کودکان ایران، جلد هشتم. تهران: شرکت نشر چیستا، ۱۳۹۳.
محمدی، محمدهادی؛ قایینی، زهره. تاریخ ادبیات کودکان ایران، جلد نهم. تهران: شرکت نشر چیستا، ۱۳۹۳.
محمدی، محمدهادی؛ قایینی، زهره. تاریخ ادبیات کودکان ایران، جلد دهم. تهران: شرکت نشر چیستا، ۱۳۹۳.
آثار تالیفی
تالیف انفرادی
ق‌ای‌ی‌ن‌ی، زه‌ره. . ت‌ه‌ران: ش‌رک‌ت ن‌ش‌ر چ‌ی‌س‌ت‌ا، ۱۳۸۵ .
قایینی، زهره. . تصویرگر: کیوان اکبری. تهران: موسسه پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان،۱۳۹۲.
قایینی زهره. دس‌ت‌ن‌ام‌ه م‌ادر و ن‌وزاد. ت‌ه‌ران: م‌وس‌س‌ه پ‌ژوه‌ش‌ی ت‌اری‌خ ادب‌ی‌ات ک‌ودک‌ان،۱۳۹۴ .
تالیف مشترک
ک‌ت‌اب‌ش‌ن‌اس‌ی ک‌ت‌اب‌ه‌ای ک‌ودک و ن‌وج‌وان (۱۳۰۰-۱۳۵۷). گ‌ردآورن‌دگ‌ان: زه‌ره ق‌ای‌ی‌ن‌ی، م‌ح‌م‌ده‌ادی م‌ح‌م‌دی، ف‌رزان‌ه طاه‌ری. ت‌ه‌ران: ک‌ان‌ون پ‌رورش ف‌ک‌ری ک‌ودک‌ان و ن‌وج‌وان‌ان، ۱۳۸۴-۱۳۸۵.
ق‌ای‌ی‌ن‌ی، زه‌ره؛ طاهری، فرزانه. . ت‌ه‌ران: م‌وس‌س‌ه پ‌ژوه‌ش‌ی ت‌اری‌خ ادب‌ی‌ات‌ک‌ودک‌ان، ۱۳۹۳.
آثار ترجمه
ترجمه انفرادی
سارویان، ویلیام. سیرک. مترجم زهره قائینی. ته‌ران: دفتر نش‌ر فرهنگ اسلامی، ۱۳۷۴.
دال بوم - هال، باربرو. زنان مدیر: آنچه مردان باید برای رشد و پیشرفت زنان بدانند. مترجم زهره قایینی؛ ویراسته پروین معروفی. تهران: بانو، ۱۳۷۵.
ادوم، هلن. سرگرمیهای علمی با آب. مترجم زهره قائینی. تهران: دفتر نش‌ر فرهنگ اسلامی، ۱۳۷۶.
ادوم، هلن. سرگرمیهای علمی با آهنربا. مترجم زهره قائینی. تهران: دفتر نش‌ر فرهنگ اسلامی، ۱۳۷۶.
ادوم، هلن؛ باترفیلد، مویرا. سرگرمیهای علمی با هوا. مترجم زهره قائینی. تهران: دفتر نش‌ر فرهنگ اسلامی، ۱۳۷۶.
وودوارد، کیت. سرگرمیهای علمی با نور و آینه‌ها. مترجم زهره قائینی؛ نقاشی ایبل سایمن. ته‌ران: دفتر نش‌ر فرهنگ اسلامی، ۱۳۷۶.
. نوشته تونده کواچ تسرویچ… و دیگران؛ ترجمه زهره قایینی؛ ته‌یه‌کننده کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان. ته‌ران: یونیسف (صندوق کودکان سازمان ملل متحد)، ۱۳۸۰.
اسکولز، کاترین. . تصویرگر رابرت اینگپن؛ ترجمه زهره قائینی. ته‌ران : شرکت انتشارات فنی ایران ، ۱۳۸۴.
بیلر، برد. . تصویرگر پیتر بازبال؛ ترجمه زهره قایینی. ته‌ران : شرکت انتشارات فنی ایران ، ۱۳۸۴.
باوئر، یوتا. . ترجمه زهره قایینی. تهران: م‌وس‌س‌ه پ‌ژوه‌ش‌ی ت‌اری‌خ ادب‌ی‌ات ک‌ودک‌ان، ۱۳۹۲.
ب‌ل‌ی‌ک م‌ور، ک‌ارول‌ی‌ن؛ وستون رامیرز، باربارا. . ت‌رج‌م‌ه: زه‌ره‌ق‌ای‌ی‌ن‌ی. ت‌ه‌ران: م‌وس‌س‌ه پ‌ژوه‌ش‌ی ت‌اری‌خ ادب‌ی‌ات ک‌ودک‌ان، ۱۳۹۳.
. ن‌وش‌ت‌ه ت‌ون‌ده ک‌واچ ت‌س‌روی‌چ …. و دیگران. ت‌رج‌م‌ه زه‌ره‌ق‌ای‌ی‌ن‌ی. ت‌ه‌ران: م‌وس‌س‌ه پ‌ژوه‌ش‌ی ت‌اری‌خ ادب‌ی‌ات ک‌ودک‌ان، ۱۳۹۳.
ل‌ی‌ن‌دگ‌رن، آس‌ت‌ری‌د. . ت‌رج‌م‌ه زه‌ره ق‌ای‌ی‌ن‌ی. ت‌ه‌ران: م‌وس‌س‌ه پ‌ژوه‌ش‌ی ت‌اری‌خ ادب‌ی‌ات ک‌ودک‌ان، ۱۳۹۳ .
آرت‌س، ج‌ف. . ت‌رج‌م‌ه زه‌ره ق‌ای‌ی‌ن‌ی. ت‌ه‌ران: م‌وس‌س‌ه پ‌ژوه‌ش‌ی ت‌اری‌خ ادب‌ی‌ات ک‌ودک‌ان،۱۳۹۴.
س‌ی‌س، پ‌ی‌ت‌ر. . ت‌رج‌م‌ه زه‌ره ق‌ای‌ی‌ن‌ی. ت‌ه‌ران: م‌وس‌س‌ه‌پ‌ژوه‌ش‌ی ت‌اری‌خ ادب‌ی‌ات ک‌ودک‌ان، ۱۳۹۵.
ترجمه مشترک
نورتون، دانا؛ نورتون، ساندار. . ترجمه منصوره راعی، ثریا قزل ایاغ، رضی هیرمندی، ابراهیم اقلیدی، حسین ابراهیمی (الوند)، زهره قایینی، محمدهادی محمدی. تهران: نشر قلمرو، ۱۳۸۲.
. دوب‌راوک‌ا م‌ال‌س …و دی‌گ‌ران؛ م‌ت‌رج‌م‌ان: زه‌ره ق‌ای‌ی‌ن‌ی، وی‌دا م‌ح‌م‌دی. ت‌ه‌ران: م‌وس‌س‌ه پ‌ژوه‌ش‌ی ت‌اری‌خ ادب‌ی‌ات ک‌ودک‌ان، م‌ج‌ت‌م‌ع‌آم‌وزش‌ی ش‌ه‌ی‌د م‌ه‌دوی، ۱۳۹۵ .
مقاله‌های تالیفی
ق‌ایی‌ن‌ی، زه‌ره. "اث‌رات ن‌ا م‌طل‌وب ک‌ل‌ی‌ش‌ه‌ه‌ای ت‌ص‌وی‌ری در ذه‌ن ک‌ودک‌ان". ک‌ل‌م‌ه،۹-۱۰ ، (۱۳۷۲):۸-۱۱.
قایینی، زهره. "گزارش ادبیات کودکان و نوجوانان در انگلیس". پیام کتابخانه، س۴، ش۱و۲ (بهار و تابستان ۱۳۷۳): ۱۵۳ – ۱۵۵.
قایینی، زهره. "پرنده کتاب". پیام کتابخانه، س۵، ش ۳و۴ (پاییز و زمستان ۱۳۷۴): ۵۵.
قایینی، زهره. "واک‌ن‌ش ک‌ودک‌ان ۴ ت‌ا ۶ س‌ال‌ه ن‌س‌ب‌ت ب‌ه ک‌ت‌اب ه‌ای ت‌ص‌وی‌ری". فصلنامه کتاب، ش۳۱ (پاییز ۱۳۷۶): ۳۹ – ۵۶.
ق‌ایین‌ی، زه‌ره. "ک‌ت‌اب‌ه‌ای م‌ص‌ور و ک‌ت‌اب‌ه‌ای ت‌ص‌وی‌ری ک‌ودک‌ان". پ‌ژوه‌ش‌ن‌ام‌ه ادب‌ی‌ات ک‌ودک و ن‌وج‌وان، س۳، ش ۱۱ و۱۲ (زم‌س‌ت‌ان ۱۳۷۶ و ب‌ه‌ار۱۳۷۷ ): ۱۱-۱۹ .
قایینی، زهره. "کاری پرهزینه، ولی ناموفق". جهان کتاب، ش۸۱و۸۲ (تیر ۱۳۷۸): ۱۶.
ق‌ای‌ی‌ن‌ی، زه‌ره. "ک‌ل‌ی‌ش‌ه‌ه‌ا و ت‌ب‌ع‌ی‌ض‌ه‌ای ف‌ره‌ن‌گ‌ی در ک‌ت‌اب‌ه‌ای ک‌ودک آل‌م‌ان‌ی زب‌ان". پ‌ژوه‌ش‌ن‌ام‌ه ادبیات کودک و نوجوان. س۵، ش۱۹ (زم‌س‌ت‌ان۱۳۷۸): ۳۲ – ۴۱.
قایینی، زهره. "ادبیات چند فرهنگی در کتاب‌های تصویری آلمانی زبان". کتاب ماه هنر، ش ۳۷-۳۸ (مهر و آبان ۱۳۸۰): ۴۱ - ۴۳.
ق‌ای‌ی‌ن‌ی، زه‌ره. "پایان‌نامه: واک‌ن‌ش ک‌ودک‌ان ۴ ت‌ا ۶ س‌ال‌ه ن‌س‌ب‌ت ب‌ه ک‌ت‌اب ه‌ای ت‌ص‌وی‌ری( داس‌ت‌ان‌ی ت‌خ‌ی‌ل‌ی)". پ‌ژوه‌ش‌ن‌ام‌ه ادب‌ی‌ات ک‌ودک و ن‌وج‌وان، س۸، ش۳۰ (پ‌ای‌ی‌ز۱۳۸۱ ):۹۱- ۹۶.
قایینی، زهره. "اندرسن در گذرگاه تاریخ". فرهنگ مردم، ش۱۳ (بهار ۱۳۸۴): ۲۷ – ۳۳.
قایینی، زهره. "از فرانکلین تا شباویز". حرفه هنرمند، ش۳۰ (پاییز ۱۳۸۸): ۱۳۶ – ۱۵۶.
ق‌ای‌ی‌ن‌ی، زه‌ره. "خ‌وان‌دن، م‌ای‌ه ش‌ک‌ف‌ت‌ن ج‌ان و آگ‌اه‌ی ک‌ودک". ف‌ص‌ل‌ن‌ام‌ه ج‌ام‌ع‌ه ی‌اوری ف‌ره‌ن‌گ‌ی، ش۳۴ ،(ت‌اب‌س‌ت‌ان۱۳۹۱ ): ۵۴-۵۵ .
قایینی، زهره. "بهرام خائف، عمری در تلاش برای یافتن راه‌های نو". تندیس، ش۲۶۶ (۲۵ دی ۱۳۹۲): ۳۰ – ۳۱.
مقاله‌های ترجمه
چستر، تسارز. "راهنمای عملی پیرامون کتابهای کودکان". ترجمه زهره قایینی. پیام کتابخانه، س۴، ش۱و۲ (پاییز و زمستان ۱۳۷۳): ۷۷ – ۸۶.
شیلاری، . "نگاهی به ادبیات کودکان در جهان". ترجمه زهره قایینی. پژوهشنامه ادبیات کودک و نوجوان، ش۸ (بهار ۱۳۷۶): ۱۷ – ۲۶.
کروس، ماریانه. "مجله‌های کودکان در جهان". ترجمه زهره قایینی. پژوهشنامه ادبیات کودک و نوجوان. ش۹ (تابستان ۱۳۷۶): ۲۹ – ۴۹.
"فضای خالی در متن: گفتگوی والتر لرین با موریس سنداک". ترجمه زهره قایینی. پژوهش‌نامه ادبیات کودک و نوجوان، ش۱۱ و ۱۳ ( بهار ۱۳۷۷): ۷۵ – ۸۱.
وست، مارک. "سانسور در ادبیات کودکان، گرایشی افراطی". ترجمه زهره قایینی. پژوهش‌نامه ادبیات کودک و نوجوان، ش۱۵ (زمستان ۱۳۷۷): ۲۲ – ۳۳.
هیرن، بتسی. "قصه‌گویی مکتوب؛ کتابهای کودکان به عنوان میراث فرهنگی". ترجمه زهره قایینی. پژوهش‌نامه ادبیات کودک و نوجوان، ش۱۶ (بهار ۱۳۷۸): ۳۵ – ۴۲.
دونای، نورتون. "کتاب‌های تصویری و انواع آن". ترجمه زهره قایینی. پژوهش‌نامه ادبیات کودک و نوجوان، ش۳۰ (پاییز ۱۳۸۱): ۵۸ – ۷۲.
مقاله‌های لاتین
•Ghaeni, Zohreh. Vuohi ja taatelipalmu (Children’s books illustration in Iran). Suom Heli Helminen. Onnimanni: The Finnish Institute for Children’s Literature (SNI), No. 3 (1997): 22-25.
Ghaeni, Zohreh. A brief history of children’s book illustration in Iran. In “Fellowship Program Reserchers’ Report 1996-1997”. , 1998. p. 75-84.
Ghaeni, Zohreh. New Illustration for old folktales In "Fellowship Program Reserchers Report 1996-1997". , 1998,p. 38-56.
Ghaeni, Zohre . The Historical Process of children,s Literature Research and Academic Studies in Iran. Chilren,s Literature Association Quarterly, volume 29, ،Number 4 (Winter 2004): 359 – 365
Ghaeni, Zohreh. The Hans Christian Andersen Jury 2008: How it Worked. Bookbird,Vol. 46, No. 4,(2008):26-30.
Ghaeni, Zohreh. A historical approach to the concept of childhood and the modern childrens literature in Iran. The project HCLI and centre IRHCLI. History of education - childrens literathre, vol. IV, no. 2 (2009): 453-459.
Ghaeni, Zohreh. Not letting the words lose themselves. Bookbird, vol.48, no.4, (October 2010): 21-27.
Ghaeni, Zohreh. The History of Childrens Literature (1900 - 1940) , in: A History of Persian Literature. General Editor Ehsan Yarshater. volume XI: Literature of the Early Twentieth Century from the Constitutional period to Reza Shah. Edited by Ali-Asghar Seyed-Gohrab. London, Newyork: I.B.Tauris, 2015. P.: 448 - 469.
تقدیرها و جوایز
۱۳۹۳ جایزه و لوح تقدیر اولین دوره تقدیر از فعالان ترویج کتاب‌خوانی، معاونت امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برای اجرای طرح با من بخوان
۱۳۹۳ تندیس و لوح تقدیر جایزه ادبی جعفر پایور شورای کتاب کودک برای پرداختن به تاریخ باز نویسی و بازآفرینی از ادبیات کهن در جلدهای ششم و نهم کتاب‌های تاریخ ادبیات کودکان ایران
۱۳۹۴ لوح تقدیر مدیر کل آموزش و پرورش استان سیستان و بلوچستان برای اجرای طرح با من بخوان
۱۳۹۴ لوح تقدیر شرکت عمران آذرستان برای اجرای طرح با من بخوان
۱۳۹۴ تندیس و لوح تقدیر سی و سومین دوره کتاب سال جمهوری اسلامی ایران برای کتاب
۱۳۹۴ تندیس اولین همایش تقدیر از خیرین سازمان بهزیستی استان تهران برای اجرای "طرح با من بخوان در شیرخوارگاه آمنه"
۱۳۹۵ دیپلم افتخار و لوح زرین هجدهمین جشنواره کتاب کودک و نوجوان کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان برای کتاب پرنده قرمز
۱۳۹۵ (۲۰۱۶) لوح تقدیر و جایزه نقدی جایزه ایبی- آساهی Ibby-Asahi از طرف دفتر بین‌المللی کتاب برای نسل جوان ایبیIBBY) ) با پشتیبانی مالی شرکت روزنامه شیمبون آساهی در ژاپن برای "طرح بامن بخوان"
۱۳۹۵ لوح تقدیر سازمان اسناد و کتابخانه ملی برای طرح "با من بخوان"