دانشگاه خوارزمی

دانشگاه خوارزمی (نام پیشین: دانشگاه تربیت معلم تهران) یکی از دانشگاه‌های دولتی و وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری ایران است که به‌نام محمد بن موسی خوارزمی دانشمند بزرگ ایرانی نامگذاری شده‌است. سابقه تاسیس این دانشگاه به‌سال ۱۲۹۷ خورشیدی بازمی‌گردد و قدیمی‌ترین دانشگاه ایران محسوب می‌شود. این دانشگاه چند بار تغییر نام داده و پردیسی در کرج به آن افزوده شده‌است. در حال حاضر دانشگاه خوارزمی در رشته‌های مختلف علوم پایه، انسانی، تربیتی و مهندسی در مقاطع مختلف از کارشناسی تا دکتری دانشجو می‌پذیرد.
نام این دانشگاه در سال ۱۳۱۲ از دارالمعلمین عالی به دانشسرای عالی و در سال ۱۳۵۳ به دانشگاه تربیت معلم تغییر کرد. تغییر نام این دانشگاه به دانشگاه خوارزمی در سال ۸۱ و ۸۲ در شورای گسترش آموزش عالی وزارت علوم به‌تصویب رسید و از بهمن ۱۳۹۰ دانشگاه رسما به دانشگاه خوارزمی تغییر نام یافت.
تاریخچه
200px
از نظر اداری، تاریخچه دانشگاه را می‌توان به اختصار در قالب مراحل زیر بیان کرد.
تاسیس «دارالمعلمین مرکزی» در سال ۱۲۹۷ هجری خورشیدی به‌منظور تربیت معلم برای مدارس ابتدایی در زمان وزارت میرزا احمد خان بدر (نصیرالدوله). محل آن در ساختمان وزارت فرهنگ واقع در تخت زمرد و ریاست آن به مدت ده سال به عهده میرزا ابوالحسن خان فروغی بود و نظارت (نظامت) آن را اسماعیل مرآت که بعدها به مقام وزارت رسید به‌عهده داشت. این مرکز در ابتدا دارای دو کلاس بود، یکی برای تربیت معلمان مدارس ابتدایی و یکی برای تربیت دبیر دبیرستان‌ها. استادان مهم آن عبارت بودند از عباس اقبال آشتیانی، غلامحسین رهنما، فاضل تونی، عبدالعظیم قریب، علی‌اکبر سیاسی، حبیب‌الله ذوالفنون، عیسی صدیق، بدیع‌الزمان فروزانفر، مصورالسلطان نقاش و دکتر رضازاده شفق علامه فاضل تونی، دکتر محمد خوانساری، این مرکز یک دبستان ضمیمه داشت که در آنجا معلمان آینده به‌تجربه دست می‌زدند. از جمله اولین محصلان دارالمعلمین می‌توان به سید فخرالدین شادمان، دکتر خانبابا خان صدری، محمود نجم‌آبادی، حسینعلی بهرامی، سید اسدالله سپهر بهبهانی، مهندس محمود خلیلی، مهدی‌خان امید، نصرت‌الله باستان و برادران عنایت (حمید، محمود، علی و جلال) اشاره کرد.
تبدیل دارالمعلمین مرکزی به «دارالمعلمین عالی» در مهر ماه ۱۳۰۷ هجری خورشیدی به همراه تغییر اهداف و اساسنامه در نتیجه افزایش نیاز به معلمان مقاطع مختلف. این تغییر در زمان وزیر معارف وقت میرزا یحیی قراگوزلو (اعتماد الدوله) صورت گرفت.
تصویب قانونی در خصوص اصلاح اساسنامه و کمک به دارالمعلمین عالی و استخدام فارغ التحصیلان آن توسط مجلس شورای ملی در ۲۱ آذر ماه ۱۳۰۸، و در نتیجه، تقسیم دارالمعلمین عالی به دو قسمت علمی (رشته‌های طبیعی، ریاضی، فیزیک و شیمی) و ادبی (رشته‌های فلسفه و ادبیات فارسی، تاریخ و جغرافیا) تقسیم شد.
استخدام چند معلم فرانسوی توسط دارالمعلمین و انتقال آن به خیابان شاهپور (وحدت اسلامی) در نتیجه افزایش دانشجو و کمبود فضا.
انتصاب دکتر عیسی صدیق از طریق وزارت معارف به ریاست دارالمعلمین در فروردین ۱۳۱۱ و انتقال آن به ساختمان نگارستان در تیر ماه همان سال.
تغییر نام از دارالمعلمین عالی به «دانشسرای عالی» در سال ۱۳۱۲ خورشیدی.
افزایش رشته‌های تحصیلی با استخدام استادان ایرانی دانش‌آموخته خارج. به کلیه دانشجویان شغل دبیری آموزش داده می‌شد و آزمایشگاه‌های فیزیک، شیمی، طبیعی، روانشناسی و علوم تربیتی تاسیس گردیدند.
پس از تاسیس دانشگاه تهران در سال ۱۳۱۳، بخش ادبی دانشسرای عالی تبدیل به دانشکده ادبیات و بخش علمی تبدیل به دانشکده علوم دانشگاه تهران گردید و دانشسرا استقلال خود را از دست داد؛ و تنها به پذیرش دانشجویانی که داوطلب دبیری بودند پرداخت.
استقلال مجدد دانشسرای عالی از دانشگاه تهران با تصویب قوه مقننه در تاریخ ۱۷ آذر ۱۳۳۸.
اجاره ساختمانی در جاده قدیم شمیران، و استقرار دانشسرا در آن و تاسیس چاپخانه.
انحلال دانشسرای عالی در ۳۱ مرداد ۱۳۴۲ خورشیدی توسط هیئت وزیران و ایجاد سازمان تربیت معلم و تحقیقات تربیتی به جای آن.
تبدیل مجدد سازمان تربیت معلم به دانشسرای عالی پس از ایجاد وزارت علوم و آموزش عالی در سال ۱۳۴۶ و قرار گرفتن دانشسرا زیر نظر این وزارتخانه.
تغییر نام دانشسرا به «دانشگاه تربیت معلم» با تصویب شورای گسترش آموزش عالی در سال ۱۳۵۳ و اداره آن به صورت هیئت امنایی. پس از تبدیل شدن به دانشگاه، دانشسرای عالی در شهرهای زاهدان، سنندج و یزد تاسیس گردیدند، مدرسه‌های علوم اراک و کاشان تحت پوشش دانشگاه قرار گرفتند و همچنین شعبه‌های دانشگاه در شهرهای سبزوار و تبریز در سالهای ۱۳۶۶ و ۱۳۶۸ تاسیس شدند.
با تصویب شورای گسترش آموزش عالی در سال ۱۳۶۹ تمام واحدهای وابسته و شعبه‌های دانشگاه از آن منفک و مستقل شدند.
از بهمن ۱۳۹۰ این دانشگاه از «دانشگاه تربیت معلم» رسما به «دانشگاه خوارزمی» تغییر نام یافت.
در اسفند ۱۳۹۳ با مصوبه شورای گسترش آموزش عالی، دانشگاه علوم اقتصادی در دانشگاه خوارزمی ادغام شد.
از نظر علمی، این دانشگاه نخست زیر نظر کارشناسان فرانسوی قرار داشت. اما از سال ۱۹۷۳ تا زمان انقلاب سال ۱۳۵۷، زیر نظر دانشگاه کالیفرنیا در لس آنجلس (معروف به UCLA) قرار گرفت.
تاریخچه نام‌های دانشگاه
رویداد
تاریخ
دارالمعلمین مرکزی
۱۲۹۷
دارالمعلمین عالی
۱۳۰۷
دانشسرای عالی
۱۳۱۲
وحدت دانشسرای عالی با دانشگاه تهران
۱۳۱۳
دانشسرای عالی یک واحد دانشگاهی مستقل در دانشگاه تهران
۱۳۳۴
استقلال دانشسرای عالی
۱۳۳۸
سازمان تربیت معلم و تحقیقات تربیتی
۱۳۴۲
دانشسرای عالی
۱۳۴۶
دانشگاه تربیت معلم
۱۳۵۳
دانشگاه خوارزمی
۱۳۹۰
پردیس‌ها
حصارک کرج|بندانگشتی|250px
250px
دانشگاه دارای دو پردیس (محوطه اصلی) در تهران و کرج است.
پردیس تهران واقع در مرکز تهران خیابان شهید مفتح جنوبی (ایستگاه دروازه دولت خط ۴ و ایستگاه طالقانی خط ۱ مترو تهران) با مساحت ۲ هکتار که ساختمان آن (ساختمان کتابخانه مرکزی کنونی) براساس طرح مهندسی نیکلای مارکف روسی‌تبار ساخته شده‌است.
پردیس کرج با مساحت ۲۷۰ هکتار در منطقه حصارک (منتهی‌الیه غربی شهر کرج) که عملیات احداث آن از سال ۱۳۵۵ آغاز شد. این پردیس دارای منازل سازمانی استادان و کارکنان، ۲۳ بلوک خوابگاه دانشجویی، استخر سرپوشیده، مجتمع ورزشی، ساختمان مرکزی، ساختمان دانشکده‌هاست. کلنگ احداث کتابخانه مرکزی و سالن همایشهای دانشگاه نیز در این پردیس در بهمن ۱۳۸۷ زده شد.
فعالیت‌های اداری و آموزشی و پژوهشی دانشگاه در هر دو پردیس تهران و کرج انجام می‌شود.
این دانشگاه همچنین دارای یک پردیس خودگردان در تهران است که از طریق آزمون سازمان سنجش اقدام به جذب دانشجو در دوره‌های کارشناسی ارشد و دکترا می‌کند. ساختمان پردیس خودگردان تهران در مجاورت پردیس اصلی دانشگاه در تهران در تقاطع خیابان سمیه و خیابان خاقانی (در مجاورت ساختمان مرکزی دانشگاه) قرار دارد .
دانشکده‌ها
این دانشگاه دارای شانزده دانشکده با رشته‌های مختلف است. دانشکده‌های آن عبارتند از:
دانشکده علوم جغرافیایی، این دانشکده در سال ۱۳۸۹ تاسیس شد و دارای ۴ گروه آموزشی و ۲۰ عضو هیئت علمی شامل ۳ استاد، ۱۰ استادیار، ۴ دانشیار و ۳ مربی با ۷۱۴ دانشجو در سه مقطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری فعالیت دارد.
دانشکده فنی - مهندسی، تاسیس ۱۳۸۲، شامل گروه‌های آموزشی مهندسی کامپیوتر (از سال ۱۳۷۴ و قبل از تاسیس دانشکده فنی مهندسی، در دانشکده علوم ریاضی و کامپیوتر واقع شده بود)، مهندسی عمران، مهندسی صنایع، کارشناسی ارشد مهندسی مکانیک، مهندسی برق، علوم تصمیم و مهندسی دانش.
دانشکده علوم پایه، تاسیس ۱۳۵۳، شامل گروه‌های آموزشی زمین‌شناسی، زیست‌شناسی، و فیزیک. (گروه‌های این دانشکده اکنون به دانشکده مستقل تبدیل شده‌اند).
دانشکده علوم ریاضی و کامپیوتر، تاسیس ۱۳۷۶، شامل گروه‌های آموزشی گرایش‌های رشته ریاضی (محض، کاربردی و دبیری) و علوم کامپیوتر.
دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، تاسیس ۱۳۱۲، شامل هشت گروه آموزشی: روانشناسی عمومی، روانشناسی تربیتی، روانشناسی بالینی، راهنمایی و مشاوره، کتابداری و اطلاع‌رسانی (علم اطلاعات و دانش‌شناسی)، تکنولوژی آموزشی، برنامه‌ریزی درسی و آموزشی، فلسفه تعلیم و تربیت.
دانشکده ادبیات و علوم انسانی، تاسیس ۱۳۵۳، شامل هشت گروه آموزشی تاریخ، دین و فلسفه، زبان و ادبیات فارسی، زبانهای خارجی، زبان و ادبیات عرب، جامعه‌شناسی، و معارف اسلامی.
دانشکده حقوق و علوم سیاسی (در حال حاضر گروه آموزشی) که در گذشته مدیریت آن بر عهده آیت‌الله موسوی بجنوردی بود و به جهت داشتن اساتیدی چون آیت‌الله موسوی بجنوردی، آیت‌الله محقق داماد، ابوالحسن مجتهد سلیمانی، غفور خوئینی، مهدی عباسی سرمدی، علی انصاری، محمد روشن، ربیعا اسکینی، ایرج گلدوزیان، سید علی آزمایش، امیر وطنی، مرتضی شهبازی نیا، احمد باقری، جمشید جعفر پور، موذن زادگان، مهر پور، سید حسین صفایی، ابوالقاسم گرجی و … و مجله علمی پژوهشی حقوق و علوم سیاسی به مدیر مسئولی سرمدی و سردبیری خوئینی از دانشکده‌های برجسته حقوق و فقه در کشور است.
دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی، تاسیس ۱۳۵۱.
دانشکده شیمی
دانشکده علوم زیستی، تاسیس ۱۳۸۹
دانشکده علوم فیزیک، تاسیس ۱۳۹۲
دانشکده علوم زمین، تاسیس ۱۳۹۲
دانشکده مدیریت، تاسیس ۱۳۹۲ (هسته اولیه آن را گروه مدیریت آموزشی که از دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی جدا شد شکل داد).
دانشکده علوم مالی
دانشکده اقتصاد
دانشکده هنر و معماری،تاسیس ۱۳۹۶
دانشکده پردیس بین‌الملل
دانشگاه خوارزمی همچنین دارای چهار پژوهشکده به شرح زیر است:
پژوهشکده پلاسما
پژوهشکده علوم کاربردی، تاسیس ۱۳۸۴.
پژوهشکده علوم حرکتی، تاسیس ۱۳۸۵.
پژوهشکده فلسفه و حقوق تطبیقی، تاسیس ۱۳۸۶
دانشگاه پنج موسسه پژوهشی و دو قطب علمی نیز داراست:
موسسه تحقیقات ریاضی دکتر مصاحب تاسیس ۱۳۴۵ توسط دکتر غلامحسین مصاحب
موسسه تحقیقات تربیتی
موسسه زبان‌های خارجی
موسسه پژوهشی زبان و ادبیات فارسی بهار
موسسه پژوهشی نفت سال تاسیس ۱۳۹۶
قطب علمی تحلیل فضایی مخاطرات محیطی
قطب علمی روان‌شناسی استرس، تاسیس ۱۳۸۴.
مفاخر
بندانگشتی
تا کنون هشت تن از استادان دانشگاه خوارزمی به عنوان چهره‌های ماندگار علمی برگزیده شده‌اند که عبارتند از:
پروفسور محمود حسابی
دکتر جعفر شعار، رشته ادبیات فارسی، ۱۳۸۰ از اولین کسانی که توسط صدا و سیما جزو مفاخرملی معرفی شد.
دکتر علی شریعتمداری، رشته روانشناسی و علوم تربیتی، ۱۳۸۱.
دکتر احمد مجد (زیست‌شناس)، در رشته زیست‌شناسی، ۱۳۸۳.
آیت‌الله دکتر سید محمد موسوی بجنوردی، رشته حقوق، ۱۳۸۴.
دکتر شهربانو عریان، رشته زیست‌شناسی، ۱۳۸۴ و نیز پژوهشگر برتر زن در سال ۱۳۸۴.
دکتر شکوه نوابی‌نژاد، رشته روانشناسی و علوم تربیتی، ۱۳۸۷.
دکتر علیرضا مدقالچی، رشته ریاضی گرایش آنالیز، ۱۳۸۹.
از میان مفاخر تاریخ دانشگاه می‌توان به افراد زیر اشاره کرد:
پروین اعتصامی، وی پس از نوروز ۱۳۱۵ خورشیدی یعنی در زمان ریاست دکتر عیسی صدیق بر دانشسرای عالی، به عنوان مدیر کتابخانه دانشسرای عالی مدتی در سالهای ۱۳۱۵ و ۱۳۱۶ به فعالیت پرداخت و نظم و ترتیب کتابخانه در زمان مدیریت وی زبانزد دانشجویان و استادان بود. گفته می‌شود پروین بر پشت جلد برخی کتابها اظهار نظرهایی می‌نوشت که شاید هنوز باقی باشد، البته آن کتاب‌ها به کتابخانه ادبیات دانشگاه تهران منتقل شده‌اند.
محمد علی رجایی، دانش‌آموخته دانشسرای عالی
عبدالعظیم قریب، مدرس فارسی دارالمعلمین و دانشسرای عالی
غلامحسین مصاحب، مدرس دانشسرای عالی و بنیانگذار موسسه تحقیقات ریاضی دکتر مصاحب
دکتر بهلول علیجانی، استاد برجسته جغرافیا و بنیان‌گذار اقلیم‌شناسی سینوپتیک در ایران
علامه فاضل تونی
دکتر محمد خوانساری
دکتر محمود عابدی
دکتر عباس ماهیار
دکتر جهانشاهلو
دکتر عین‌الله پاشا
روسای دانشگاه
روسای دانشگاه خوارزمی پس از انقلاب
نام
نوع حکم
تاریخ حکم
جعفر شعاریان ستاری
رئیس
۱۳۵۸
طاهر قاسمی
رئیس
۱۰ شهریور ۱۳۶۰
اسماعیل اوینی
رئیس
۱۶ دی ۱۳۶۰
محمد حسن بیژن زاده
رئیس
۵ دی ۱۳۶۱
احمد صادقی اردستانی
رئیس
۴ مرداد ۱۳۶۲
ابراهیم اسرافیلیان
رئیس
۲۲ شهریور ۱۳۶۲
کریم زارع
رئیس
۱۴ مرداد ۱۳۶۳
حسن مهدیان
سرپرست
۱ اردیبهشت ۱۳۶۵
حسن مهدیان
رئیس
۱۳ مرداد ۱۳۶۵
اسماعیل اوینی
رئیس
۹ اردیبهشت ۱۳۶۸
علی شیخ الاسلامی
رئیس
۲ دی ۱۳۶۸
علیرضا مدقالچی
سرپرست
۴ بهمن ۱۳۷۲
علیرضا مدقالچی
رئیس
۱ خرداد ۱۳۷۳
سید کاظم اکرمی
سرپرست
۳۱ شهریور ۱۳۷۶
سید کاظم اکرمی
رئیس
۱۶ اسفند ۱۳۷۶
عباس بهرام
سرپرست
۲ مهر ۱۳۸۰
محمدعلی برخورداری
سرپرست
۳۰ تیر ۱۳۸۱
محمدعلی برخورداری
رئیس
۴ مهر ۱۳۸۱
عبدالجواد طاهری‌زاده
رئیس
۲۸ شهریور ۱۳۸۵
زهرا بیگم حجازی‌زاده
رئیس
تابستان ۱۳۸۹
محمدعلی سبحان‌اللهی
رئیس
۲۴ دی ۱۳۹۲
عبدالرحیم نوه ابراهیم
سرپرست
۲۷ اسفند ۱۳۹۶
تربیت معلم
دانشسرای عالی
موسسه تحقیقات ریاضی دکتر مصاحب
فهرست دانشگاه‌های ایران