سید محمدباقر صدر

سید محمدباقر صدر (زاده ۱۳۱۳ / ۱۳۵۳ (قمری) - درگذشته ۱۳۵۹ /۱۴۰۰ (قمری)) اندیشمند، مرجع تقلید مبتکر و نظریه‌پرداز شیعه و سیاستمدار عراقی بود. از او گاه به لقب شهید خامس و سید ذبیح القفا نیز یاد می‌شود.
ولادت
سید محمدباقر صدر از خاندان صدر در ۱۰ اسفند ۱۳۱۳ (برابر ۲۵ ذیقعده .۱۳۵) در شهر کاظمین به دنیا آمد. پدرش سید حیدر صدرعاملی بود. مادرش دختر شیخ عبدالحسین آل‌یاسین بود.
در ۱۴ سالگی پدرش را از دست داد و زیر نظر مادر و برادرش سید اسماعیل صدر قرار گرفت.
اقامت در نجف
در سال ۱۳۶۵ (قمری) که دوازده ساله بود به همراه برادرش سید اسماعیل به نجف اشرف رفت تا نزد استادان مشهور حوزه علمیه آن شهر به تحصیلات عالی بپردازد. او بخشی از سطوح را نزد برادرش آموخت. دوره عالی فقه و اصول را نزد سید ابوالقاسم خویی و شیخ محمدرضا آل یاسین گذراند. فلسفه اسلامی (اسفار ملاصدرا) را از صدرا بادکوبه‌ای آموخت و در کنار آن فلسفه غرب و نظرات فلاسفه غیرمسلمان را هم آموخت. گفته شده وی در دروس علامه جعفری در این زمینه شرکت کرده‌است.
او در فلسفه، اقتصاد، منطق، اخلاق، تفسیر و تاریخ نیز مطالعه و تحقیقاتی داشت.
وی را می‌توان بنیانگذار منطق استقرائی در حوزه دانست.
فعالیت‌های اجتماعی
تاسیس حزب الدعوه در سال ۱۳۷۷ هجری قمری
همکاری با جماعه العلماء در نجف
انتشار مجله الاضواء در سال ۱۹۶۱ میلادی
مبارزات
پس از درگذشت محسن حکیم به دنبال یک نبرد طولانی با حزب بعث عراق به تدریج صدر به عنوان یک رهبر شناخته شده مورد توجه مردم قرار گرفت.
او به علت مبارزاتش با حکومت بعثی عراق بارها توسط حکومت عراق دستگیر و زندانی شد. در آخرین مرحله وی را در خانه خود زندانی کردند و از رفت‌وآمد مردم به خانه او به‌طور جدی جلوگیری نمودند.
درگذشت
سرانجام در تاریخ ۱۶ فروردین ۱۳۵۹ (۱۹ جمادی‌الاول ۱۴۰۰) او را دستگیر کردند و به بغداد بردند و در تاریخ ۱۹ فروردین ۱۳۵۹ (۲۲ جمادی‌الاول ۱۴۰۰) وی و خواهرش بنت‌الهدی صدر به دستور صدام حسین کشته شدند. که پس از این اتفاق آیت الله خمینی در پیامی 3 روز عزای عمومی را برای شیعیان اعلام نمود.
شاگردان
سید محمد صدر
سید محمدباقر حکیم
سید کاظم حسینی حائری
سید محمود هاشمی شاهرودی
محمدرضا نعمانی
سید عبدالغنی اردبیلی
غلامرضا عرفانیان
سید کمال حیدری
سید محمدباقر مهری
سید عبدالهادی حسینی شاهرودی (نماینده مردم گلستان در مجلس خبرگان)
سید حسین حسینی شاهرودی
ابراهیم انصاری خوئینی زنجانی
سید علیرضا حائری
سید علی حسینی اشکوری
سید علی اکبر حائری.
آثار و نگاشته‌ها
الف) آثار چاپ شده:
اهل بیت: تنوع ادوار و وحدت هدف (اهل بیت: تنوع نقش‌ها در عین یگانگی هدف)
فدک فی التاریخ
غایه الفکر فی علم الاصول
فلسفتنا (به فارسی ترجمه شده است)
اقتصادنا (به فارسی ترجمه شده است)
ماذا تعرف عن الاقتصاد الاسلامی
الانسان المعاصر و المشکله الاجتماعیه (به فارسی ترجمه شده است)
البنک اللا ربوی فی الاسلام
دور الائمه فی الحیاه الاسلامیه
الاسس المنطقیه الاستقراء (به فارسی و انگلیسی ترجمه شده است)
بحوث فی شرح العروه الوثقی (در چهار بخش)
الفتاوی الواضحه (رساله عملیه)
منهاج الصالحین و التعلیقه علیه
دروس فی علم الاصول معروف به حلقات.
مباحث الدلیل اللفظی
تعارض الادله الشرعیه
بحث حول الولایه (به فارسی و انگلیسی ترجمه شده است)
بحث حول المهدی (با عنوان حماسه‌ای از نور به فارسی ترجمه شده است)
المرسل و الرسول و الرساله
احکام الحج
نظره عامه فی العبادات (به فارسی ترجمه شده است)
نظام العبادت فی الاسلام
لمحه فقیه عن دستور الاسلامیه (به فارسی ترجمه شده است)
الصوره الکامله الاقتصاد فی المجتمع الاسلامی
الخطوط التفصیلیه عن الاقتصاد المجتمع الاسلامی
خلافه الانسان و شهاده الانبیاء
منابع القدره فی الدوله الاسلامیه
البنک فی المجتمع الاسلام
ب) آثار چاپ نشده:
تعلیقه‌ای بر «صلاه الجمعه» از کتاب شرائع الاسلام
تعلیقه‌ای بر رساله عملیه مرحوم محمدرضا آل یاسین موسوم به بلغه الراغبین
تعلیقه‌ای بر «مناسک الحج» استادش مرحوم سید ابوالقاسم خویی
دراسات فی الفلسفه الاسلامیه المقارنه
العقیده الالهیه فی الاسلام
ج) تقریرات:
بحوث فی علم الاصول (تقریرات اصول وی شامل مباحث دلیل لفظی، حجت و اصول عملیه است که سید محمود هاشمی شاهرودی آن را نگاشته است).
بحوث فی علم الاصول (تقریرات شیخ حسن عبدالساتر)
مباحث الاصول (تقریرات سید کاظم حسینی حائری)
شهید اول
شهید ثانی
شهید ثالث
شهید رابع
شهدای پنجگانه