شهرستان پلدختر

شهرستان پل‌دختر یکی از شهرستان‌های استان لرستان است که در جنوب غرب این استان قرار گرفته است. این شهرستان دارای آب و هوای معتدل در زمستان و گرم و خشک در تابستان است. روزگاری جاده سراسری تهران به استان خوزستان از این منطقه می‌گذشت اما اکنون این جاده از خرم‌آباد به وسیله آزادراه خرم زال به استان خوزستان وصل می‌شود و جاده قدیمی با آثار باستانی و زیبایی‌های بیشتر همچنان لقب جاده مرگ را باخود یدک می‌کشد. رودخانه دائمی کشکان نیز پس ازعبور از دره‌های منطقه و میانه شهر با ادامه مسیر درمنطقه پل گاومیشان به سیمره می‌پیوندد و کرخه را می‌سازد.
شهرستان رومشکان نزدیک‌ترین شهر به پلدختر می‌باشد.
گویش اکثریت مردم این شهرستان لری بالاگریوه‌ای است. بالاگریوه به سرزمین موروثی پادشاهان هخامنشیان و عیلامیان اطلاق دارد.
همچنین اقلیتی از طوایف لک هم در این شهر سکونت دارند که به گویش لکی تکلم می‌کنند.
طایفه (ایل) بزرگ جودکی در کنار سایر طوایف همچون دیناروند، بهاروند، بیرانوند، میر، امرایی، طرهانی، پاپی، سادات آهوقلندری و سادات شاهرخ وند و… در این شهرستان ساکن هستند.
در گذشته شهرستان اندیمشک جزءتوابع پلدختر بوده که بعدها به استان خوزستان پیوسته‌است و همچنین در روزگاری نه چندان دور شهرستانهای دره شهر و آبدانان استان ایلام و بخش‌های پاپی و ویسیان و گلدشت خرم‌آباد جزئی از این شهرستان پهناور بوده‌اند.
شهرستان پلدختر دارای یک سبک خاص از ترانه و آهنگ لری به نام «علی دوستی» می‌باشد که با گویش بالاگریوه‌ای اجرا می‌شود.
مرکز این شهرستان شهر پل‌دختر است. شهرستان پلدختر از شمال و خاور به شهرستان خرم‌آباد، از شمال و شمال باختری به شهرستان رومشکان و کوهدشت، از جنوب به استان خوزستان و ایلام محدود می‌باشد. شهرستان پلدختر در حدود ۱۱۰ کیلومتری جنوب باختری خرم‌آباد واقع شده و شهرستان مرزی بین استان‌های لرستان و ایلام و خوزستان است. پل‌دختر حدود۲۵کیلومتر با شهرستان رومشگان فاصله دارد. و همچنین حدود ۴۵ کیلومتر با شهرستان دره‌شهر از استان ایلام و حدود۱۰۰کیلومتر با اندیمشک خوزستان فاصله دارد.
نام این شهرستان از نام پل بزرگ و محکمی که از روزگار ساسانیان به جا مانده گرفته شده‌است. هم‌اکنون ستونهای تخریب شده از این پل که بر روی رودخانه زده شده قابل رویت بوده و کنگره آن که جاده سراسری از زیر آن رد می‌شود همچنان پا بر جاست. مرکز شهرستان پل دختر از نظر جغرافیایی در ۴۷ درجه و ۴۲ دقیقه درازای خاوری و ۳۳ درجه و ۹ دقیقه پهنای شمالی و دارای ارتفاعی بین ۶۵۰ متر تا ۷۱۰ متر از سطح دریا قرار دارد.
شهرستان پل‌دختر یک شهرستان کوهستانی و در میان کوه‌های سر به فلک کشیده زاگرس واقع شده است. مله کوه در قسمت شمال غربی شهر با ۲۰۰۴ متر و کوه اثر در قسمت شرقی شهرستان (منطقه دهلیچ) با ۲۱۵۰ متر و کبیرکوه درقسمت جنوبی شهرستان با ۲۳۰۰ متر (منطقه هلوش) قراردارند.
آب و هوای آن نسبتا گرم و نیمه خشک به خصوص دربخش مرکزی شهرستان است ولی نواحی شرقی آن سرد می‌باشند. بیش‌ترین درجه گرما ۵۲ درجه (تابستان۱۳۹۶و۱۳۹۵) در تابستان، کمترین دما ۵- درجه (زمستان۱۳۹۵) در زمستان در شهر پلدختر به ثبت رسیده‌است و مقدار بارش سالانه بطور متوسط ۴۲۰ میلی‌متر است. درطی ۱۰ سال اخیر به تدریج با تغییر اقلیم دما از ۴۵ درجه در تابستانها به بیش از ۵۰ درجه رسیده است به طوری که بعضا با دمای شهرهای خوزستان برابری می‌کند! همچنین میزان بارش سالانه از ۵۰۰ میلی‌متر به ۳۸۰ میلی‌متر تقلیل پیداکرده‌است.
منابع نفت و گاز
پلدختر از نفت خیزترین شهرستان‌های کشور و نفت خیزترین شهر لرستان است. در پلدختر تاکنون ۳۴ تاقدیس نفت کشف گردیده‌است. نفت پلدختر استخراج و به استانهای دیگر صادر می‌شود
شهرستان پلدختر دارای چاه‌ها و پالایشگاه‌های پمپاژ نفت و گاز زیادی می‌باشد. از مهم‌ترین چاه‌های نفت و گاز می‌توان به چاه نفت و گاز روستای مورانی واقع در ۲۰ کیلومتری پلدختر اشاره کرد که به پالایشگاه کرمانشاه پمپاژ می‌شوند. هم چنین می‌توان از پالایشگاه‌های پمپاژ پلدختر به پالایشگاه تنگ فنی و پالایشگاه نفت آسار و پالایشگاه افرینه نام برد.
کشاورزی
کشاورزی در این منطقه رواج نسبتا خوبی دارد و آب مورد نیاز برای آن از رودخانه‌ها و چاه‌ها تامین می‌شود. محصولات کشاورزی و باغی و صیفی این منطقه عبارتند از: خیار، انجیر سیاه، گندم، جو، بنشن، تره‌بار، برنج، باقلا، ذرت، گوجه و انواع سبزیجات. اقتصاد پلدختر بر پایه کشاورزی، دام‌داری و صنایع کوچک استوار است.
پلدختر مقام نخست تولید انجیر در کشور را داراست. هم چنین در پاییز و زمستان به دلیل آب و هوای مناسب آن نیز مقام نخست تولید سبزی را در کشور به خود اختصاص داده است. این در حالی است که فرآورده‌های کشاورزی این شهرستان همراه با فراورده‌های دامی و لبنی جزو صادرات آن است. صنایع کارخانه‌ای پلدختر، بیش‌تر صنایع ساختمانی است که مصالح ساختمانی تولید شده آن نیز به دیگر شهرستان‌ها صادر می‌شود از این کارخانه‌ها می‌توان به کارخانه شن و ماسه، سیمان، گچ اشاره کرد. تالابهای زیبای پلدختر (۱۳ تالاب)، غار مشهور و باستانی کلماکره، پل کلهر یا «ممولو»، گورستان چشمک و مقبره حیات‌الغیب از مهم‌ترین مکان‌های دیدنی و تاریخی شهرستان پلدختر به‌شمار می‌آیند.
آب و هوا
شهرستان پل‌دختر دارای آب و هوایی متفاوت است. مرکز این شهرستان یعنی پلدختر آب و هوای گرمی در تابستان و معتدل و نسبتا سرد در زمستان دارد. اما در شرق و شمال شهرستان پل‌دختر آب و هوای سردی در زمستان وجود دارد. از جمله روستاهای قلعه نصیر، آبسرد و شهر معمولان زمستان‌های سردی دارند.
میانگین بارش سالانه در شهرستان پل‌دختر ۳۷۲/۶ میلی‌متر می‌باشد که به همین علت از شهرستان‌های پر باران استان لرستان است.
در ارتفاعات این شهرستان، برف زیادی می‌بارد و حتی دوام این برف‌ها پس از بارندگی به ۷ روز تا۲۰ روز می‌رسد. بارش برف در تنگه دهلیج پل‌دختر
پل‌ها
پل کلهر
پل کلهر (نام محلی: کله هر / کله هرد ) مشهور به پل ممولو به فاصله حدود ۵۶ کیلومتری شمال شرقی پل دختر در شمال شهر معمولان قرار دارد، این پل مربوط به دوران ساسانیان است که توسط بدر بن حسنویه یکی از پادشاهان آل حسنویه ترمیم شد. در زبان لری بز کوهی را کل می‌نامند و چون بز کوهی از کوه پائین بیاید آن را هر می‌گویند (پائین آمدن=هر).
بعضا به اشتباه آن را کلهرت می‌گویند که اشتباه است، چون ساکنین منطقه اکثرا از قوم بالاگریوه هستند و در گویش لری بالاگریوه‌ای واژه کلهر صحیح است.
پل گاومیشان
پل تاریخی گاومیشان در جنوب شرقی پلدختر و پایین‌تر از محل برخورد رودهای کشکان و سیمره بر روی رودخانه کشکان قرار دارد، در دوران صفویه و قاجاریه این پل تعمیر شد.
جمعیت
جمعیت این شهرستان طبق سرشماری سال ۱۳۸۵ با بخش‌ها و روستاهای آن ۷۶،۶۵۲ نفر برآورد شده‌است.
مکان‌های دیدنی و تاریخی
تالاب‌های پل‌دختر
پل دختر
غار کلماکره
غار کوگان
پل کلهر
مقبره سید نعمت الله جزائری
گورستان چمشک
جنگل‌های بلوط
ارتفاعات کبیرکوه زاگرس
کاروانسرای چمشک
تپه واشیان
آبشار آبتاف
تالاب بلمک
پل گاومیشان
امامزاده سید سهل الدین
امامزاده احمد
بخش‌ها و دهستانها
بخش مرکزی شهرستان پل‌دختر
دهستان واشیان
دهستان جایدر
دهستان میر آباد
دهستان پاعلم
دهستان ملاوی
دهستان میانکوه غربی
بخش معمولان
دهستان میانکوه شرقی
دهستان افرینه معمولان