چای سبز

چای سبز نوعی چای است که از جوانه‌ها و گلبرگهای تازه گیاه چای به دست می‌آید. در فرایند تولید این چای اکسایش بسیار کم صورت می‌پذیرد. چای سبز انواع مختلفی همچون چینی و ژاپنی دارد. نوع ژاپنی آن به اوچا معروف است.
خواص دارویی و فواید
چای سبز را به دلیل داشتن موادی مانند کاتچین ضدسرطان و آنتی‌اکسیدان دارای خواص دارویی مفید می‌دانند، که نسبت به آنتی‌اکسیدان‌های معروفی چون ویتامین‌های C و E بسیار قوی‌تر عمل می‌کند. (میزان کمتری کافئین دارد۲۰ تا ۳۰، و کمتر مضر است)
به تازگی علاوه بر مردم چین، چای سبز در بسیاری از کشورهای جهان طرفداران فراوانی یافته‌است.
دلیل اصلی این استقبال، آشنایی مردم دیگر کشورها با خواص درمانی این نوع نوشیدنی است. هرچند در مواردی توصیه و پیشنهاد مردم به یکدیگر عامل اصلی مصرف برخی مواد غذایی یا نوشیدنی‌ها است. اما در مورد چای سبز علاوه بر توصیه دهان به دهان، پژوهشگران نیز خواص دارویی آن را تایید کرده‌اند. نوشیدن روزانه ۳ تا ۴ فنجان چای سبز، مانع از ابتلا به بسیاری از بیماری‌ها می‌شود.
فهرست چند مورد از دلایل اصلی مصرف چای سبز از دیدگاه پژوهشگران به این شرح است:
چای سبز و سرطان؛
نوشیدن چای سبز را عاملی برای جلوگیری از ابتلا به سرطان می‌دانند، چرا که میزان آنتی اکسیدان‌های موجود در آن ۱۰۰ برابر تاثیرگذارتر از ویتامین C و ۲۵ برابر تاثیرگذارتر از ویتامین E است. (توجه کنیم که ویتامین C و E به عنوان دو آنتی اکسیدان مهم مطرح هستند). به این ترتیب با نوشیدن چای سبز و دریافت آنتی اکسیدان، بدن در مقابل ابتلا به سرطان مصون می‌شود.
چای سبز و بیماری‌های قلبی؛
با مصرف چای سبز کلسترول خون به میزان قابل توجهی کاهش می‌یابد. به این ترتیب می‌توان با نوشیدن چای سبز میزان کلسترول خون، یکی از شاخص‌های مهم ابتلا به بیماری‌های قلبی، را کاهش داد. پژوهشگران معتقدند حتی پس از سکته قلبی نیز نوشیدن چای سبز باعث ترمیم سلول‌های آسیب دیده رگ‌ها و قلب شده و روند ترمیم سلول‌ها را تسریع می‌کند. نوشیدن روزانه حداقل ۳ فنجان چای سبز به بیماران قلبی توصیه می‌شود.
چای سبز و جوانی؛
چای سبز را به عنوان داروی ضدپیری (Anti - Aging) می‌شناسند. دلیل اصلی آن وجود میزان قابل توجهی آنتی اکسیدان به ویژه آنتی اکسیدان‌های موثر در حفظ شادابی و جوانی موجود در چای سبز است. آنتی اکسیدان‌ها یکی از شاخص‌ترین عوامل برای حفظ سلامتی و شادابی سلول‌های بدن، با به تعویق انداختن شروع روند پیری سلول‌ها هستند..
کاهش وزن و چای سبز؛
دلایل علمی کافی در رد یا تایید اثر چای سبز بر کاهش وزن وجود ندارد.
پوست و چای سبز؛
آنتی اکسیدان‌های موجود در چای سبز، سلول‌های پوست را در مقابل آسیب‌ها به ویژه رادیکال‌های آزاد، یکی از عوامل ایجاد سرطان و افتادگی و آسیب به پوست، محافظت می‌کند. به این ترتیب چای سبز مانع از بروز سرطان، افتادگی و چروک خوردن پوست به ویژه پوست صورت می‌شود.
چای سبز و ترمیم زخم و سوختگی؛
بر طبق تحقیقات انجام شده که توسط در سال 2013 صورت گرفت؛ چای سبز با توجه به ظرفیت بالای آنتی اکسیدانی و اثرات ضد التهابی خود، دارای تاثیر مثبت بر روند بهبود و کاهش طول دوره ترمیم زخم‌های جراحی و سوختگی می‌باشد . هم چنین تاثیر مثبت آن بر بهبود چسبندگی‌های داخل شکمی (ناشی از جراحی‌های داخل شکمی و لگنی) نیز به اثبات رسیده است .
چای سبز و ورم مفاصل؛
پژوهشگران چای سبز را به عنوان دارویی برای کاهش خطر ابتلا به ورم مفاصل، ناشی از روماتیسم معرفی می‌کنند. این تاثیر با توقف فعالیت آنزیم‌های تخریب کننده و تحلیل برنده غضروف مفاصل ایجاد می‌شود.
استخوان‌ها و چای سبز؛
درصد بالای فلوراید چای سبز، عمده‌ترین دلیل تاثیر مثبت آن بر استخوان‌ها است. به این ترتیب درصد بالای فلوراید در چای سبز می‌تواند استخوان‌ها و دندان‌ها را در مقابل آسیب به ویژه پوسیدگی و پوکی محافظت کند.
کلسترول و چای سبز؛
یکی دیگر از اثرات مثبت چای سبز، کاهش قابل توجه میزان کلسترول خون است. به ویژه آنکه چای سبز باعث کاهش میزان کلسترول بد و افزایش میزان کلسترول خوب می‌شود. این تاثیر نه تنها میزان کلسترول بدن را در حد متعادل نگه داشته و میزان کلسترول خوب را افزایش می‌دهد، بلکه مانع از بروز سکته قلبی و سایر بیماری‌های قلبی - عروقی می‌شود.
ذخیره گلوکز و چای سبز؛
چای سبز مانع از ذخیره گلوکز در سلول‌های چربی می‌شود. به این ترتیب می‌توان از نوشیدن چای سبز، کنترل میزان مصرف کربوهیدرات‌ها (قندها) و ورزش مداوم، به عنوان مثلثی برای حفظ سلامتی و تناسب اندام‌ها نام برد.
رژیم غذایی و چای سبز؛
با نوشیدن چای سبز میزان متابولیسم چربی‌ها و هیدرات کربن افزایش می‌یابد. به این ترتیب میزان قند خون و چربی‌ها همواره در حد متعادلی خواهد بود. تعادل این دو شاخص بدن را با ازدیاد یا کمبود چربی و هیدرات کربن روبه رو نمی‌کند.
آلزایمر و چای سبز؛
چای سبز فعالیت سلول‌های مغز به ویژه بخش‌های مربوط به حافظه را تقویت و تحریک می‌کند. از طرفی چای سبز باعث کاهش میزان «استیل کولین» در سلول‌های مغز و با این حرکت مانع از تخریب سلول‌های مغز و بروز بیماری آلزایمر می‌شود.
پارکینسون و چای سبز؛
آنتی اکسیدان‌های موجود در چای سبز مانع از تخریب سلول‌های مغز، که عامل اصلی بروز بیماری پارکینسون است، می‌شوند. به عبارتی آنتی اکسیدان‌های چای سبز با به تعویق انداختن قرار گرفتن سلول‌های مغز در فاز پیری و فرسودگی مانع از ابتلا به پارکینسون می‌شوند.
بیماری‌های کبدی و چای سبز؛
نوشیدن چای سبز باعث از بین رفتن رادیکال‌های آزاد ایجاد شده توسط چربی‌های موجود در کبد می‌شود. این عملکرد مثبت، مانع از بروز بیماری‌های کبدی به ویژه سرطان کبد می‌شود.
فشار خون و چای سبز؛
می‌دانیم که یکی از مهم‌ترین علل بروز فشار خون بالا، تغییر در ساختار دیواره سرخرگ‌ها است. چای سبز با کنترل عملکرد و محافظت از ساختار دیواره رگ‌ها، مانع از بروز فشار خون بالا می‌شود.
مسمومیت غذایی و چای سبز؛
کاتچین موجود در چای سبز باعث از بین بردن باکتری‌های مولد مسمومیت غذایی یا سم تولید شده توسط این باکتری‌ها می‌شود.
چای سبز و قند خون؛
با افزایش سن میزان قند خون بالا می‌رود اما پلی فنل‌ها و پلی ساکاریدهای موجود در چای سبز باعث کاهش قند خون می‌شود. اگرچه برخی پژوهشگران نوشیدن چای سبز را به افراد مسن توصیه می‌کنند اما برخی دیگر معتقدند نوشیدن چای سبز در جوانی باعث کنترل میزان قند خون، پیش از رسیدن به سن کهولت می‌شود.
سیستم ایمنی و چای سبز؛
ویتامین Cموجود در چای سبز با تقویت سیستم ایمنی بدن، بدن را در مقابل بیماری‌های مختلف به ویژه بیماری‌های فصلی مانند سرماخوردگی و آنفلوآنزا در زمستان، اسهال و استفراغ در فصل تابستان و حساسیت‌های فصل پاییز، مقاوم می‌کند. در چین باستان برای افرادی که دائما بیمار بودند، چای سبز تجویز می‌کردند.
آسم و چای سبز؛
تئوفیلین موجود در چای سبز در حکم داروی مخدری است که باعث آرامش و رفع التهاب و حساسیت دستگاه تنفس (بافت‌های آسیب دیده) می‌شود. از این رو نوشیدن چای سبز برای افراد مبتلا به آسم یا افرادی که به دلیل مشاغل ویژه یی که دارند (مثل کارگران کارخانه‌های سیمان) یا در مناطق خاصی زندگی می‌کنند (ساکنان مناطق سردسیر) توصیه می‌شود.
چای سبز و تورم و عفونت گوش؛
نوشیدن چای سبز نه تنها گوش را در برابر عفونت و تورم محافظت می‌کند، بلکه در صورت بروز این مشکل، نم دار کردن پارچه تمیزی با چای سبز و سپس تمیز کردن گوش با آن می‌تواند تا حدی از تورم و عفونت بکاهد.
تبخال و چای سبز؛
تبخال مشکلی است که عاملی ویروسی دارد اما با چای سبز می‌توان بهبود آن را تسریع کرد. به این ترتیب که اگر محل مورد نظر را با چای سبز مرطوب کرده و صبر کنیم تا خشک شود و این عمل را سه بار در روز تکرار کنیم، روند بهبودی و رفع محل زخم تسریع می‌شود.
چای سبز و مشکلات دهان و دندان؛
چای سبز بسیاری از عوامل بیماری زا که بر سلامت دهان و دندان تاثیر منفی دارد را از بین می‌برد. به این ترتیب می‌توان نوشیدن چای سبز را مکملی برای سلامت دهان و دندان دانست. علاوه بر این چای سبز با از بین بردن باکتری‌های نامناسب محوطه دهان، بوی بد دهان و تنفس بدبو را نیز مرتفع می‌کند. در چین باستان از چای سبز به عنوان داروی خوشبوکننده دهان، پیش از حضور در مراسم رسمی و میهمانی‌ها استفاده می‌کردند.
استرس و چای سبز؛
ترکیبی موسوم به «ال تیانین» موجود در چای سبز که نوعی اسید آمینه است، خاصیت آرام بخشی داشته و می‌تواند حالت تنش، افسردگی و استرس و هیجان را از بین ببرد.
حساسیت و چای سبز؛
اپی گالوکاتچین گالات (EGCG) ترکیب ضدحساسیتی است که به وفور در چای سبز وجود دارد. این ترکیب با تاثیر بر سیستم ایمنی بدن، بدن را در مقابل حساسیت‌ها مقاوم می‌کند.
ایدز و چای سبز؛
پژوهشگران ژاپنی با بررسی ترکیبات موجود در چای سبز دریافتند ترکیب اپی گالوکاتچین گالات (EGCG) با عملکردی عایق مانند مانع از اتصال ویروس HIV روی سلول‌های سیستم ایمنی بدن و ایجاد ضعف در سیستم ایمنی بدن می‌شوند. به عبارتی نوشیدن چای سبز را می‌توان به عنوان عامل مکملی برای جلوگیری از ابتلا به ایدز (AIDS) با عایق کردن سلول‌های سیستم ایمنی بدن دانست.
در نهایت اینکه به دلیل خواص فراوان چای سبز، اکنون آن را در بسیاری از کشورهای جهان، نه به عنوان یک نوشیدنی که به عنوان یک داروی گیاهی شناخته و نوشیدن روزانه آن را توصیه می‌کنند.
کاهش وزن و چای سبز
چای سبز به دلیل پلی فنول‌های فراوان سرعت متابولیسم بدن را بالا می‌برد. همچنین به دلیل داشتن کافئین بالا اشتها را کاهش می‌دهد و به کاهش وزن کمک می‌کند
مضرات چای سبز
به خاطر داشتن کافئین، جلوگیری از جذب مواد معدنی مخصوصا آهن می‌کند. خانم‌های باردار، شیرده و افرادی که ناراحتی اعصاب دارند و آنهایی که ضربان قلبشان نامنظم است، بهتر است در مصرف آن زیاده روی نکنند. مصرف این چای همچون چای سیاه به همراه غذا جذب روی، آهن و کلسیم را کاهش می‌دهد. زیاده روی در مصرف این چای می‌تواند باعث دفع زیاد آب از بدن و خشکی مدفوع و یبوست شود.
طرز تهیه
برای تازه و معطر ماندن چای سبز بهتر است آن را در ظرفی تیره بریزید و در محلی تاریک و به دور از نور و رطوبت نگهداری کنید.
ابتدا آب را جوشانده، سپس ۱۰ دقیقه صبر کرده تا دمای آب به ۸۰ درجه سانتیگراد برسد (چون آنتی اکسیدان‌های موجود در چای سبز به دمای بالاتر از ۸۰ درجه بسیار حساس بوده و در دمای جوش از بین می‌روند). سپس یک قاشق چایخوری چای سبز داخل فنجان ریخته و آب هشتاد درجه را به آن اضافه کرده و یک درپوش بر روی آن قرار داده (برای این کار می‌توان از لیوان مخصوص چای سبز استفاده کرد). بعد از ۵ تا ۸ دقیقه چای سبز دم کشیده و آماده مصرف می‌باشد.
توجه: چای سبز نباید مانند دمنوش‌های دیگر بر روی حرارت مستقیم جوش آورده شود، چون در اینصورت خواص خود را از دست داده و بسیار تلخ و بدمزه می‌شود.
همچنین از دم کردن چای سبز در قوری استیل اکیدا خودداری شود، زیرا چای سبز به خاطر مقدار قابل توجهی تانن با آهن قوری استیل رسوب می‌دهد.
مناطق کشت چای سبز
امروز چین بزرگ‌ترین تولیدکننده چای سبز در جهان است. به دنبال آن ژاپن، ویتنام، کره و دیگر کشورها در رده‌های بعدی قرار دارند. در کشور چین، مردمان ۱۸ استان آن به‌صورت تخصصی چای برای تولید چای سبز را در مزارع خود پرورش می‌دهند و حدود ۴۰۰۰۰۰ تن در سال چای سبز تولید می‌کنند. صادرات چای سبز در کشور چین، بیشترین سهم را در بین دیگر انواع چای‌ها دارد و چیزی نزدیک به بیش از ۸۰ درصد سهم تجارت چای سبز در دنیا را بر عهده دارد.
نحوه نگه‌داری از چای سبز
چای سبز ماده‌ای است که حداقل فرآوری روی آن انجام‌شده‌است و به همین دلیل برگ‌های خشک‌شده، مانند هر ماده آلی دیگری در معرض تجزیه آنزیمی قرار دارند. به‌عنوان نمونه، برگ‌های چای سبز حتی پس از تولید هم می‌توانند با اکسیژن هوا ترکیب شود که در نهایت موجب تلخ شدن و خراب شدن چای می‌شود. چای سبز بیش از هر نوع چای دیگری مستعد این نوع واکنش‌هاست، بنابراین بهتر است به درستی نگه‌داری شود. بهترین روش برای نگه‌داری از چای سبز، ریختن آن در ظرفی مات و تاریک و قرار دادن آن در محیطی سرد و خشک است. توصیه ما به شما این است که ظرف محتوی چای سبز را در یخچال قرار دهید. نکته دیگری که باید به خاطر بسپارید این است که، تغییر دما موجب خرابی و تلخی چایتان می‌شود، بنابراین اگر یخچال را برای نگه‌داری از چای انتخاب کردید، دیگر نمی‌توانید آن را به مدت طولانی در محلی دیگر نگه‌داری کنید و این انتخاب باید دائمی باشد. این‌گونه نباشد که مثلا دو روز در یخچال باشد و روز دیگر بیرون از آن، در دمای محیط.