تیغ اوکام

ویلیام اوکام
تیغ اوکام اصلی منسوب به ویلیام اوکام، منطق‌دان و فیلسوف انگلیسی است.
در قرن ۱۴ میلادی ویلیام اوکام اصلی را مطرح کرد که به نام «تیغ اوکام»، « استره اوکام »، « اصل امساک » یا « اصل اختصار تبیین » شناخته می‌شود. طبق این اصل، هر گاه درباره علت بروز پدیده‌ای دو توضیح مختلف ارائه شود، در آن توضیحی که پیچیده‌تر باشد احتمال بروز اشتباه بیشتر است و بنابراین در شرایط مساوی بودن سایر موارد، احتمال صحیح بودن توضیح ساده‌تر بیشتر است.
صورت تیغ اوکام
صورت نخستین این مهاد در لاتین چنین است:
که در زبان انگلیسی:
ترجمه مستقیم آن در پارسی به شکل زیر می‌باشد:
موجودیتها یا وجود‌ها(نهادها) نباید بدون ضرورت افزایش یابد.
ترجمه آزاد آن در فارسی می‌شود:
در توضیح و توصیف، بخش‌های ناضروری را حذف کن.
ولی صورت متداول‌ترش چنین است:
میان دو نگره که توان توصیف و پیش‌بینی یکسانی دارند، ساده‌ترین را بگزین. در این‌جا منظور از «ساده‌ترین» نگره، نگره‌ای است که کم‌ترین انگاشت‌ها در آن به کار رفته باشد.
بدین ترتیب در مواقعی که باید برای چیزی توضیحی پیدا کنیم، باید همیشه حداقل فرض‌های لازم را به کار بگیریم. بدون ضرورت نباید وجود چیزی را مسلم فرض کرد. در نگاه اول شاید نامعقول به نظر برسد که بگوییم احتمال درست بودن توضیحات ساده‌تر بیشتر از پیچیده‌ترها است؛ اما چنین است. البته شرط «مساوی بودن سایر موارد» هم در این میان اهمیت زیادی دارد.
پیشینه و دلیل
ویلیام اوکام این اصل را از ارسطو اخذ کرده‌است. ارسطو در کتاب پنجم طبیعیات خود آن را اصل کارافزایی نامیده و گفته: «طبیعت برای عمل، کوتاه‌ترین راه ممکن را اختیار می‌کند.»
ویلیام اوکام از طرفداران نومینالیسم بود و وجود واقعی مفاهیم کلی را انکار می‌کرد، و باور داشت که وجود حقیقی، تنها از آن افراد جزئی است، نه مفاهیم کلی. و چون علم به افراد جزئی، تنها از راه حس و شهود حاصل می‌شود و مفاهیم کلی و انتزاعی نمی‌توانند مبدا علم انسان قرار گیرند، در روش علمی باید تا اندازه امکان از این مفاهیم انتزاعی پرهیز کرد.
کاربردها
چرا در یخچال خانه هیچ غذایی نیست؟! آیا گروهی ازسارقان بین‌المللی آن را خالی کرده‌اند؟ آیا یخچال شیئی ساخته فضایی هاست که هر غذایی را ناپدید می‌سازد؟ یا اینکه دلیل خالی بودن یخچال، این است که هم اتاقی من و دوستانش دیشب گرسنه بوده‌اند؟
در علم و در فلسفه علم
این اصل در ابداع نظریه‌های علمی کاربرد دارد و بیان می‌دارد اگر دو نظریه مشابه دارید که به نتیجه‌ای یکسان می‌رسند، آن که ساده‌تر است ارزش بیشتری دارد.
یکی از کاربردهای این اصل در برنامه‌نویسی رایانه این است که برنامه‌های نوشته شده باید بهینه باشند.
توجه به این جمله از اینشتین نیز در کنار اصل فوق توصیه می‌شود: «هرچیز را باید تا آن‌جا که ممکن است ساده کرد، اما نه ساده‌تر از آن.»
این اصل همچنین در گزارش‌های پزشکی کاربرد بسیار یافته‌است.
در علم آمار برخی اوقات دو مدل آماری مختلف می‌توان یافت که هر دو مشاهده‌های انجام شده را توضیح می‌دهند. این دو مدل ممکن است دارای پارامترهای آزاد متفاوتی باشند. افزایش پیچیدگی مدل (افزودن پارامترهای آزاد اضافی) باعث کاهش احتمال درست بودن آن مدل می‌گردد.
در فلسفه دین
از این ایده در فلسفه دین هم در جهت اثبات وجود خدا و هم در جهت نفی وجود او استفاده شده‌است. از طرفی ریچارد داوکینز استدلال می‌کند که باور به خدا کمکی به فهم جهان نمی‌کند و تنها چیزی اضافی و زاید است، و بنابراین باید حذف شود. از طرف دیگر ریچارد سوئین برن وجود خدا را ساده‌ترین توضیح برای تجربه‌های مذهبی می‌داند. همچنین از تیغ اوکام در نظریه جهان تنظیم‌شده و در رد توضیح «وجود جهان‌های موازی» استفاده شده‌است. اما این استدلال نیز مورد اختلاف نظر بوده‌است.
در زبان
در زبان نیز از میان دو زنجیره واژگانی که یک معنا را می‌رسانند، در شرایط متساوی، زنجیره ساده‌تر درست‌تر است. برای نمونه از میان این دو جمله، جمله نخست، درست است و جمله دوم، حاوی انبوهی از خطاهاست:
-این تابلو را کمال الملک کشیده‌است.
- این تابلو توسط کمال الملک کشیده شده‌است.
در زبان‌شناسی، این اصل با عنوان اصل کم کوشی یا تنبلی زبانی یا اقتصاد زبانی مطرح است و موتور محرکه زبان و عامل تبدیل زبان‌های پیچیده باستانی (مانند فارسی باستان) به زبان‌های ساده نوین (مانند فارسی میانه و فارسی دری) دانسته می‌شود. آنچه در تاریخ زبان فارسی، متون پایه فارسی نامیده می‌شود، مانند تاریخ بلعمی و ترجمه تفسیر طبری، مبتنی بر اصل استره اکام و موسوم به نثر مرسل است. همچنین والاترین آثار منظوم فارسی که با صفت سهل ممتنع معروف اند، مانند شاهنامه فردوسی و غزلیات سعدی، همواره ساده‌ترین روش‌های اجرای یک مضمون را از میان چندین روش ممکن، برگزیده‌اند.
انتقادات
یکی از انتقاداتی که به تیغ اوکام وارد شده، آن است که دیدگاه مذکور می‌تواند ساده انگاری را ترویج کند و ما را از جستجو برای توصیفات دقیق‌تر باز دارد.
نظریه الگوریتمی اطلاعات
شاخه‌بندی
مغالطه عطف منطقی
عقل سلیم
تفنگ چخوف
منابع و مطالعه بیشتر
Ockhams Razor: A Historical and Philosophical Analysis of Ockhams Principle of Parsimony
Aristotles Razor
Matter and Consciousness
What Mad Pursuit: A Personal View of Scientific Discovery
Bayes not Bust! Why Simplicity is no Problem for Bayesians
Pattern Classification
The Principle of Parsimony and Some Applications in Psychology
Ockhams Razor and Chemistry
Philosophy of Mind
Probability Theory: The Logic of Science
Ockhams Razor and Bayesian Statistics (Preprint available as «Sharpening Occams Razor on a Bayesian Strop)»,
Realistic Rationalism
The Development of Logic
Information Theory, Inference and Learning Algorithms
Ockhams Razor and Chattons Anti-Razor
Søren Kierkegaard
A Counterpart of Ockhams Razor in Pure and Applied Mathematics: Ontological Uses
An Introduction to Comparative Psychology
Quantitative Parsimony
Basic Writings of St. Thomas Aquinas
The Logic of Scientific Discovery
Ockhams Razor
Ockhams Razor Suggests Atheism
Sensations and Brain Processes
Simplicity
The Principle of Parsimony
Explanation and its Limits
What is the Problem of Simplicity?
Simplicity as Evidence for Truth
The Myth of Occams Razor
Adaptation and natural selection: A Critique of some Current Evolutionary Thought
This essay distinguishes Occams Razor (used for theories with identical predictions) from the Principle of Parsimony (which can be applied to theories with different predictions).
واژه‌نامه شک‌گرا:
, an essay at The Galilean Library on the historical and philosophical implications by Paul Newall.
, by Robert Novella
Occams Razo
- teaching Occams razor to young children, Sherlock Hemlock comes up with a complex solution to a simple problem. But then reality prooves him correct.