مکائو سنبلی

ماکائو آبی سنبلی یا ماکائو هایسینث (Anodorhynchus hyacinthinus) پرنده‌ای بومی شرق و مرکز آمریکای جنوبی است. این پرنده بزرگترین گونه در خانواده ماکائوها و بزرگترین گونه از لحاظ وزن به هنگام پرواز در بین تمامی طوطی سانان است. گرچه طوطی بی‌پروازی به نام کاکاپو که در نیوزلند و گینه نو زیست می‌کند و ۳٫۵ کیلوگرم وزن دارد سنگین‌تر از ماکائو سنبلی است اما ماکائو سنبلی از لحاظ طول طویل‌تر از طوطی کاکاپو و تمامی طوطی سانان است.
ماکائو آبی سنبلی شباهاتی با هم خانواده خود یعنی ماکائو لیر (Lear’s macaw) دارد در حالیکه این شباهت بسیار جزئی است و می‌توان به راحتی این دو را از یکدیگر تمیز داد. در ناحیه زرد رنگ اطراف چشم ماکائو لیر یک حالت اشکی شکل کشیده و بزرگ وجود دارد که در ماکائو سنبلی این ناحیه به صورت یک دایره زرد رنگ وجود دارد. تفاوت دیگر ناحیه زرد رنگ در دو طرف منقار است که در ماکائو لیر بسیار بزرگتر از ماکائو سنبلی است. سومین تفاوت در رنگ قسمت سر پرنده و قسمت بال هاست که تقریبا رنگی مابین آبی لاجوردی تیره متمایل به سبز تیره است این خصوصیت بیشتر در ناحیه سر قابل رویت است اما ماکائو لیر نسبت به ماکائو سنبلی بسیار نادرتر و کمی کوچکتر است.
محبوبیت ماکائو آبی سنبلی به عنوان حیوان خانگی سبب کاهش جمعیت وحشی آنان تا مرز انقراض و قرار گرفتن این گونه در لیست قرمز (درمعرض تهدید) شده‌است. متاسفانه در بین عوام و متخصصین غلطی رایج درآمده‌است که نام این گونه را در خانواده آرا قرار می‌دهند و این گونه را با نام آرا هایسینث می‌شناسند که اشتباهی فاحش است. این گونه در خانواده بی‌دندان‌منقارها که شامل این گونه و دو گونه دیگر به نام‌های Lear و Glaucous می‌باشد قرار گرفته و نام علمی این پرنده نیز خود گویای این موضوع است.
مشخصات
طول ماکائو آبی سنبلی ۱۰۰cm از سر تا انتهای دم وعرض پرنده ۳۹cm بوده و وزن آن ۱٫۵ تا ۲ کیلوگرم (۳٫۳ تا۴٫۴ پوند) می‌باشد. طول بالهای ماکائو سنبلی در هنگام پرواز ۱۲۰cm تا ۱۴۰cm و عرض آن‌ها ۴۸cm تا ۵۶cm می‌باشد. آن‌ها تقریبا بطورکامل آبی رنگ هستند و پرهای زیر بال‌ها نیز سیاه رنگ می‌باشد. دارای منقار بزرگ و سیاه بوده و در دو طرف منقار و اطراف چشم ناحیه‌ای زرد رنگ و روشن وجود دارد که البته در اطراف چشم این ناحیه به شکل نواری گرداگرد چشم را فرا گرفته‌است. به‌طور معمول تشخیص جنسیت در این گونه بسیار مشکل است اما جنس ماده این گونه کمی باریکتر از جنس نر آن است.
ماکائو آبی سنبلی
رفتار
غذا و تغذیه
آنها منقاری بسیار قوی برای خوردن غذاهای طبیعی و شکستن انواع دانه‌ها و هسته میوه‌های جنگلی دارند که این منقار حتی قادر به شکستن پوسته سخت و چوبین نارگیل و ماکادامیا (یک نوع فندق جنگلی) بوده و علاوه بر این آن‌ها با این منقار می‌توانند میوه‌ها و گیاهان جنگلی را به راحتی بخورند. از جمله غذاهای محبوب این پرنده میوه درخت کاج است آن‌ها همچنین از گرفتن حلزون و شکستن پوسته سخت این جانور و خوردن آن بسیار لذت می‌برند.
تولید مثل
این پرنده در حفره‌های درختان لانه‌سازی می‌کند و پرنده ماده در هنگام تخم‌گذاری ۱ یا ۲ تخم می‌گذارد. اگرچه معمولا فقط یک جوجه به سن بلوغ می‌رسد. گرچه هر دو جوجه سر از تخم درمی‌آورند اما در رقابت تصاحب غذا جوجه زودتر از تخم درآمده موفق‌تر بوده و جوجه دیگر که دیرتراز تخم درآمده از گرسنگی جان خود را از دست می‌دهد. جوجه‌ها تا سن ۳ ماهگی نزد والدین خود می‌مانند و پس از آن لانه را ترک می‌کنند. آن‌ها در سن ۷ سالگی به بلوغ می‌رسند. تخم‌های این پرنده توسط کوآتی‌ها، کلاغ‌ها، possum (نوعی پستاندار درختی) و بیشتر توسط توکان‌ها که جزو دشمنان طبیعی این پرنده محسوب می‌شوند روبوده و خورده می‌شوند.
گروهی از ماکائوهای هایسینث در زیستگاه اصلی خود در Pantanal برزیل
پراکندگی و زیستگاه
جمعیتی از این پرنده که موجودیت آن‌ها تایید شده در سه دسته کلی در آمریکای جنوبی قرار دارند. در Pantanal منطقه‌ای در برزیل و در مجاورت آن منطقه‌ای در شرق بولیوی و در شمال شرقی پاراگوئه، در Cerrado منطقه‌ای در شرق کشور برزیل و (Mato Grosso, Goiás, Tocantins, Bahia, Piauí, MaranhãoوMinas Gerais) و مناطق نسبتا باز رودخانه Tocantins، رودخانه Xingu، رودخانه Tapajós و Marajó جزیره‌ای در شرق حوضه آمازون کشور برزیل، مورد تایید است.
همچنین جمعیت پراکنده این پرنده در مناطقی دیگر چون نخل‌ها مردابی،Woodlands (مناطق باز و روشن جنگلی) و دیگر جنگلهای نیمه باز می‌باشد. بطورکلی زیستگاه این پرنده جنگلهای گرم و مرطوب و حاشیه نسبتا باز رودخانه هاست (ماکائو آبی سنبلی در حاشیه و امتداد رودخانه زیست می‌کند)
حفاظت
ماکائو آبی سنبلی به علت شکار بی‌رویه و غیرقانونی تجارت در قفس و از بین رفتن زیستگاه، در معرض خطر جدی قرار دارد. سالانه آتش‌سوزی‌های کنترل شده توسط کشاورزان، نابودی درختان و مناطقی که قبلا زیستگاه این گونه بوده و همچنین چرای نامناسب دام و دامداری، طرح‌های برق آبی، کشاورزی و باغداری سبب تخریب و انزوا زیستگاه‌های این گونه خارق‌العاده شده‌است. عوامل دیگری نیز در سطح ملی به این خطر دامن می‌زنند. عواملی چون استفاده از آن‌ها به عنوان غذا در بین قبایل بومی Gorotire و Kayapo در جنوب مرکزی برزیل و استفاده از پر این پرنده به عنوان کلاه‌های بومی قبایل و به عنوان زینت و وسایل تزیینی سبب کاهش جمعیت این پرنده شده‌است و جمعیت بسیار اندکی از این گونه فقط در منطقه Pantanal برزیل یافت می‌شود. این منطقه به عنوان زیستگاه اصلی این پرنده شناخته می‌شود و عوامل حمایتی از این پرنده تحت پروژه‌های حفاظت با قرار دادن لانه‌های مصنوعی و آگاه‌سازی اذهان عمومی کمک به حفظ این پرنده در حال انقراض می‌کنند. این برنامه‌های حفاظتی با کمک حامیان محیط زیست آغاز شد و هم اکنون بسیاری از مزرعه داران نه تنها سبب نابودی این گونه نمی‌شوند بلکه حافظ این گونه و خانواده ماکائوها هستند.
ماکائو آبی سنبلی در باغ وحش de La Palmyre در فرانسه
ماکائو لیر