زبان اوستایی

زبان اوستایی که در گذشته آن را زبان زند نیز می‌شناختند؛ از شاخه زبانهای ایرانی باستان و جزو زبان‌های شرقی ایران بوده و از درخت تناور زبان‌های هندو-اروپایی است. نسک‌های اوستا، کتاب مقدس زرتشتیان را بدین زبان نوشته‌اند. این زبان هم‌ریشه با سانسکریت و نزدیک به پارسی باستان است. این زبان در سرزمین‌های باستانی رخج، باختر، هریوا و مرگوش (خراسان کهن، خورازم کهن و سغد کهن) گویش‌ور داشته‌است. بیشترین تاثیرپذیری فرهنگ زبانی اوستایی از فرهنگ بلخی-مروزی یا فرهنگ یاز بوده‌است از اینرو اوستا و زبانش را از دسته زبان‌های ایرانی خاوری رده‌بندی می‌کنند.
حالت زبان اوستایی، به زبان‌های مقدس برمی‌گردد، از اینرو با اینکه سال‌ها و سده‌ها از مرگش گذشته بوده در میان نوشته‌ها و آیین‌های دینی مزدیسنا بکار برده می‌شده‌است .
تنها اثر به جا مانده به آن اوستا است. از مطالعه اوستا برمی‌آید که دو گویش گوناگون از این زبان در اوستا به کار رفته‌است که یکی کهنه‌تر می‌نماید. نخستین لهجه گاهانی است که سروده‌های شخص زرتشت به آن است. به علاوه یسن‌های ۳۵ تا ۴۱ (هفت‌هات) و نیز چهار دعا از یسن ۲۷ به این لهجه است.
لهجه پسین‌تر لهجه سایر قسمت‌های اوستای امروزی است.
تبار و خاستگاه زبانی
در آغاز برخی پنداشته بودند که زبان اوستایی به احتمال قوی از زبانهای نواحی غرب ایران بوده و در آن دو گویش باستانی (گاهانی) و جدید می‌توان تشخیص داد که گویش هورامی به اوستایی باستان (گاهانی) نزدیک‌تر است . لیکن امروزه اثبات شده که اینچنین نیست.
زبان اوستایی که با شمال‌شرقی ایران و زبان پارسی باستان که به جنوب غربی ایران تعلق دارند، هر دو شاخه‌هایی از زبان نیا-ایرانی یا ایرانی کهن هستند . زبان هندی کهن نیز همریشه‌ای نزدیک به این زبان‌هاست که همه‌شان برگرفته از گروه زبانی هندو-ایرانی است. زبان‌های ایرانی عموما به دو شاخه «شرقی» یا «خاوری» و «غربی» یا «باختری» رده‌بندی می‌شوند که چارچوب زبان اوستایی در شاخه شرقی است. زیرا تفاوت به معنای محدود این است که اوستایی تکوین‌های زبان‌شناختی‌اش را در چاچوب زبان‌های ایرانی شرقی بیانجامیده، نه ایرانی غربی؛ چون که در آن زمان هنوز زبان‌های ایرانی شرقی و غربی از همدیگر جدا نشده بودند. زبان اوستایی هیچ یک از نشانه‌های صرفی یا ساختواژه‌ای ایرانی (جنوب)غربی ؛ همچون پارسی باستان را نشان نمی‌دهد از اینرو نمی‌توان آن را ایرانی غربی برشمرد. باری این جمله بدین معناست که این زبان فقط «زبان غیر-غربی ایرانی» است و از اینرو «شرقی» نامندش . زبان اوستایی نیز مانند زبان پارسی باستان دارای دگرش‌ها و تکوین واژگانی خاص خود است برای نمونه صفت «اش» (به اوستایی: 𐬀𐬱𐬀 ،aša) که بایستی از دگرش واجی rt* بوده‌است زیرا همریشه‌ها و هم‌ارزهایش در زبان‌های پارسی باستان «ارت» و سنسکریت ودایی «رت» هستند . زبان اوستایی کهن (بخش گاثاها) به پارسی باستان نزدیکی بالایی دارد و ذاتا با سنسکریت ودایی همریشه است. اعتقاد بر این است که زبان ایرانی نو پشتو یکی از انشعابات اوستایی باشد .
تاریخ متروک شدن زبان اوستایی بدرستی دانسته نیست. کهن‌ترین قسمت اوستا (سرودهای زردشت) محتملا میان قرون ۱۰ و ۶ ق.م. تنظیم شده، ولی قسمت عمده آن که جدیدتر است متعلق به دوره هخامنشی است. اوستا که تنها اثر این زبان است به خطی که در اواخر دوره ساسانی برای نوشتن اوستا از روی خط پهلوی تنظیم شده، نوشته شده. تحقیق زبان اوستایی با توسعه زبان‌شناسی تطبیقی پیشرفت بسیار کرده، اما هنوز فهم همه نکات اوستا به آسانی ممکن نیست.
ساختواژ و چگونگی توسعه زبانشناختی
از دید زبانشناختی، اوستایی به دو شکل یا دیسه بنام‌های « اوستایی کهن » (یا اوستایی گاثایی) و « اوستایی جوان‌تر » دسته‌بندی می‌شود. دیسه اوستایی جوان‌تر از دگرگشت و فرگشت زبانی اوستایی کهن بدست نیامده و این دو گویش یا لهجه در یک زمان نبوده‌اند. همه اوستا به یکی از دو زبان یادشده هستند. کارل هوفمان کوشید تا برپایه نوشته‌های موجود از اوستا این چگونگی توسعه را ردیابی کند و توانست نظمی زمانشناختی سردستی و نزدیکی را بیابد:
زبان مادری سرایندگان گاثاها و یسنای هفت‌هات چهار نماز سپند بوده‌است (یسنا ۲۷ و ۵۲)
سروده‌ها به آهستگی منجر به سرعت‌بخشیدن به دگرگونی‌ها می‌شوند.
گویش اوستایی کهن به اوستایی جوان‌تر تغییر می‌کند زیرا گویش‌وران دیگر به اوستایی کهن سخن نمی‌گفتند.
زبان مادری نوشتارها برپایه زبان اوستایی جوان‌تر نوشته شدند.
برای یکسان‌سازی یا استانش (standardization) نوشتارها؛ دگرگونی‌های عمدی انجام می‌شوند.
دگرش زبانی اوستایی بخاطر جابجایی و ترابرد به مناطقی که اوستایی زبان مادریشان نبوده‌است.
سازش / ترجمه‌های بخش‌هایی از متونی که از مناطق دیگر بوده‌اند
آمیزش متن‌های نادستورزبانی اوستایی واپسین
ثبت آواشناختی نوشتارهای اوستایی در چارچوب ساسانی
زوال پسا-ساسانی نسخ نوشتارها بخاطر تلفظ و واگویش نادرست
اشتباهات و خطاهای شناخته شده طی نسخه‌برداری
بسیاری از ویژگی‌های آواشناختی را نمی‌توان به زمان خاصی ارجاع داد زیرا ممکن است این اتفاقات در یک زمان رخ داده باشد .
الفبا و نگارش زبان
در دوره ساسانیان الفبایی برپایه الفبای زبوری و پهلوی اختراع شد و اوستا بدان نوشته شد. این الفبا را خط اوستایی یا دین دبیره نامیده‌اند. این الفبا برای هریک از آواهای اوستایی یک نشانه دارد. نشانه‌های الفبایی جدا از هم نوشته می‌شده و در هر جای کلمه که می‌آمده یک صورت داشته‌است. دین دبیره دارای ۴۸ نویسه که ۱۴ تا از آن‌ها صدادار است و آواهای زبان را به خوبی از یک‌دیگر متمایز می‌کند. دلیل این دقت بالا در ابداع خط آن است که این خط را برای ثبت متون مقدس ساخته بودند و می‌بایست صورت دقیق تلفظ را بازتاب می‌داده‌است.الفبای اوستایی ۳۷ حرف بی‌صدا و ۱۶ حرف صدادار دارد. دو رویه رونویسی برای اوستایی موجود است: روش قدیمی؛ کریستین بارتولومه (Christian Bartholomae) و شیوه نوتر کارل هوفمان (Carl Hoffmann).
متن‌های اوستایی
متون به جای مانده به این زبان همگی در حیطه مجموعه اوستا قرار دارند. اوستای باستانی دارای بیست و یک کتاب مجزا بوده که امروزه تنها پنج بخش آن به ما رسیده که حدود یک سوم اوستای ساسانیان است. قدیمی‌ترین بخش اوستا سرودهای گاهان است که زرتشت را سراینده آن دانسته‌اند. سابقه این اشعار برپایه گمانه‌زنی‌های زبانشناختی به اوایل هزاره نخست پیش از میلاد می‌رسد. سایر بخش‌های اوستا در قرن‌های بعدی تکمیل شده‌اند. اوستای کنونی بجز گاهان دارای پنج بخش دیگر است که زبانی نسبتا یکدست دارد. این بخش‌ها شامل یسنا، یشت، ویسپرد، وندیداد و خرده اوستا می‌باشد.
تاثیر زبان‌های ایرانی میانه در انتقال نوشته‌های اوستایی
از آنجایی که تا روزگار ساسانی اوستا بصورت سروده‌هایی میان مردم سینه به سینه از بر می‌شده؛ لذا این چیز شگفت انگیزی نیست که بسته به زبان بومی مردمان زرتشتی آنجا در روزگار زبان‌های ایرانی میانه، تاثیراتی نداشته باشد. رودریگر اشمیت، زبان‌شناس آلمانی، زبان‌های پارتی و پارسی میانه زبان‌های موثر بر نوشته‌های اوستایی می‌داند .
آواشناسی
آواها در زبان اوستایی نقش عمده‌ای ایفا کرده و به دلیل ویژگی تصریفی زبان در تغییر حالات نقش مهمی داشته‌اند. آواهای زبان اوستایی براساس آوانویسی دوران جدید که برای سهولت مطالعه این زبان توسط متخصصان ایجاد شده به دو بخش واکه و همخوان تقسیم می‌شوند.
واکه‌ها :
واکه پیشین
واکه مرکزی
واکه پسین
کوتاه
بلند
کوتاه
بلند
کوتاه
بلند
بسته
میانه
باز
خیشومی
همخوان‌ها :
لبی
دندانی
لثه‌ای
پیش-کامییا کامی
نرم‌کامی
لبی-نرمکامی
چاکنایی
انسدادی خیشومی
کامی
سایشی
ناسوده
لرزشی
دستور زبان
نام‌ها (اسم‌ها)
اوستایی دارای دستورزبان پیچیده و نسبتا سنگینی نسبت به دیگر زبان‌های ایرانی به ویژه زبان‌های ایرانی نوین است و این گفته که فلان زبان نو ایرانی مانند کردی هورامی یا بلوچی یا فارسی نو و … ادامه‌دهنده این زبان است پایه و اساس دانشی و خردورزانه ندارد. هر نامی (:اسمی) در اوستایی به هشت دیسه نهادی، ندایی، رایی، بایی، برایی، ازی، وابستگی یا اضافی و دری صرف می‌شود. نام‌های اوستایی بسته به پایانه‌هایشان دارای صرف‌های ویژه بخودی هستند که در جدول‌های زیر برای مقایسه در کنار هم با ذکر گونه پایانه از آن‌ها یادشدند.
صرف نام‌های با پایانه‌های عادی و aدار (مذکر و خنثی)
صرف پایانه‌های عادی پایانه‌های aدار (مذکر و خنثی) مفرد مثنی جمع مفرد مثنی جمع نهادی -s -ā -ō (-as), -ā -ō -a -a ندایی – -ā -ō (-as), -ā -a -a -a, -ā̊nghō رایی -əm -ā -ō (-as, -ns), -ā -əm -a -ą بایی -ā -byā -bīš -a -aēibya -āiš برایی -ē -byā -byō (-byas) -āi -aēibya -aēibyō ازی -at -byā -byō -āt -aēibya -aēibyō وابستگی (اضافی) -ō (-as) -ā̊ -ąm -ahe -ayā̊ -anąm دری -i -ō, -yō -su, -hu, -šva -e -ayō -aēṣ̌u , -aēṣ̌va
صرف نام مذکر yasna (با پایانه a) به معنای «ستایش» و «نیایش»
صرف پایانه‌های aدار (مذکر و خنثی) مفرد مثنی جمع نهادی yasnō yasna yasna ندایی yasna yasna yasna رایی yasnəm yasna yasną بایی yasna yasnaēibya yasnāiš برایی yasnāi yasnaēibya yasnaēibyō ازی yasnāt yasnaēibya yasnaēibyō وابستگی (اضافی) yasnahe yasnayā̊ yasnanąm دری yasne yasnayō yasnaēṣ̌u
صرف نام‌های با پایانه‌های āدار (مونث) و i یا ī-دار (مذکر، خنثی و مونث)
صرف پایانه‌های āدار (مونث) پایانه‌های i و ī-دار (مذکر، خنثی و مونث) مفرد مثنی جمع مفرد مثنی جمع نهادی -a -e -ā̊ -iš -i -ayō ندایی -e -e -ā̊ -e -i
- رایی -ąm -e -ā̊ -īm -i -īš بایی -aya -ābya -ābīš -i -ibya
برایی -ayāi -ābya -ābyō -ə̄e -ibya -ibyō ازی -ayāṯ -ābya -ābyō -ōit -ibya -ibyō وابستگی (اضافی) -ayā̊ -ayā̊ -anąm -ōiš
- -inąm دری -aya
-āhu -a
- برای نمونه واژه گئیری به معنای کوه که مذکر است و در این دسته گنجانیده می‌شود. همریشه‌های واژه یادشده اوستایی امروزه به دیسه‌های « گر » در پارسی ، « قره » (qare) در مازندرانی (مانند قره قئلند-qare qoeland که نام کوهی است در شهرستان کتول) و « غر » (ǧar) در پشتو به همان معنا دیده می‌شوند.
برای نمونه واژه فروشی به معنای فروهر یا روح نامیرای آدمی که مونث است و در این دسته گنجانیده می‌شود. واژه یادشده اوستایی امروزه به دیسه‌های « فروهر » در پارسی به همان معنا دیده می‌شوند.
صرف نام‌های با پایانه‌های ī-دار (مونث)
صرف پایانه‌های ī-دار (مونث) مفرد مثنی جمع نهادی -i -i -īṣ̌ ندایی -i -i
رایی -īm -i -iṣ̌ بایی -ya -ibya -ibiš برایی -yāi -ibya -ibyō ازی -yāṯ -ibya -ibyō وابستگی (اضافی) -yā̊
-inąm دری -aya
-iṣ̌u برای نمونه واژه برثری به معنای مادر و زاینده که مونث است و در این دسته گنجانیده می‌شود.
صرف نام‌های با پایانه‌های u-دار (مذکر)
صرف پایانه‌های u-دار (مذکر) مفرد مثنی جمع نهادی -uš -u/-ū -auuō ندایی -ō -u/-ū
رایی -ūm -u/-ū -ūš بایی -u -ubiia
برایی -auua -ubiia -ubiiō ازی -aoṯ -ubiia -ubiiō وابستگی (اضافی) -aoš/-ə̄uš -uuā̊ -unąm دری -āu -uuō -uṣ̌u برای نمونه واژه پسو به معنای چارپای اهلی و دام که مذکر است و در این دسته گنجانیده می‌شود. همریشه‌های واژه یادشده اوستایی امروزه به دیسه‌های « بسوق » در پارسی نو ، « پس » (پهس/پاس-pas) در کردی کلهری، لکی و زازاکی، « پز » در کردی سورانی و کرمانجی (پهز-‌paz) ، « پس » (pas) در بلوچی ، « پسه » (psᶕ/psᶕ) در پشتو و « فیش » ( -fus) یا « فوش » ( -fys) در آسی به معنای گوسفند و دام دیده می‌شوند.
صرف نام‌های با پایانه‌های ū-دار (مونث)
صرف پایانه‌های ū-دار (مونث)
مفرد مثنی جمع نهادی -uš ندارد -uuō ندایی
رایی -uuə̄m -uuō بایی -uua -ubiš برایی -uiie -ubiiō ازی -uuaṯ -ubiiō وابستگی (اضافی) -uuō -unąm دری
-uṣ̌u برای نمونه واژه تنو به معنای تن و بدن که مونث است و در این دسته گنجانیده می‌شود. همریشه‌های واژه یادشده اوستایی امروزه به دیسه‌های « تن » در پارسی نو ، « تن » (تهن/تان-tan) در کردی کلهری، لکی، زازاکی، کردی سورانی و کرمانجی ، « تن » (tan) در بلوچی ، « تن » (tan) در پشتو به معنای جسم و پیکر دیده می‌شوند.
صرف نام‌های با پایانه‌های āi-دار (مونث)
در این گروه از واژگان آگاهی چندانی از چگونگی گردانش یا تصریف نیست. باری بدین گونه‌اند: صرف پایانه‌های āi-دار (مونث)
مفرد مثنی جمع نهادی
ندارد
ندایی
رایی -aēm -āiiō بایی -aiia
برایی
ازی
وابستگی (اضافی)
-aiiąm دری
برای نمونه واژه رائی به معنای شکوه و درخشش است.
صرف نام‌های با پایانه‌های āu-دار (مذکر و مونث)
درباره گردانش این پایانه آگاهی‌ها بیشتر از همتای āi-دار است. این پایانه دیسه قوی (بالنده) پایانه‌های ao-دار است. صرف پایانه‌های āu-دار (مذکر و مونث)
مفرد مثنی جمع نهادی -āuš/ -aoš -auuā -auuō ندایی -āuš/ -aoš -auuā
رایی -ąm -auuā -ā̊ بایی -auua
- -aobīš برایی -auuōi/ -auue
ازی -aoṯ
وابستگی (اضافی) -ə̄uš -auuā̊ -auunąm برای نمونه واژه گائو/ گی به معنای گاو که مذکر است و در این دسته گنجانیده می‌شود. همریشه‌های واژه یادشده اوستایی امروزه به دیسه‌های « گاو » در پارسی نو ، « گا » (گا-gā) در کردی کلهری، لکی، زازاکی، کردی سورانی و کرمانجی ، « گوک » (gúk) در بلوچی ، « غوا » (ǧwâ) در پشتو و « غوگ » (-ǧog) یا « قوگ » ( -qug) در آسی به معنای گاو دیده می‌شوند.
صرف نام‌های با پایانه‌های دارای گردش واکه‌ای و به همخوان پایان می‌رسند (مذکر، مونث و خنثی)
درباره این تصریف نمی‌توان روش معینی بکار برد از اینرو برای اینکه با شیوه تصریفش آشنا شوید از نمونه‌هایی که بیشترین گونه‌های گردانیده و تصریف شده را دارد یاد می‌کنیم. صرف واژه «𐬬𐬍𐬯» (vīs) به معنای دهکده (مونث)؛ به همخوان پایان می‌یابد مفرد مثنی جمع نهادی vīš vīs vīsō ندایی vīš vīsa vīsō رایی vīsəm vīsa vāsō بایی vīsa vīžibiia vīžibīš برایی vīse vīžibiia vīžibiiō ازی vīsaṯ vīžibiia
- وابستگی (اضافی) vīsō vīsā̊ vīsąm دری vīsi
- vīṣ̌u برای نمونه واژه است به معنای استخوان و هسته که خنثی است و در این دسته گنجانیده می‌شود. همریشه‌های واژه یادشده اوستایی امروزه به دیسه‌های « است » در پارسی نو ، « هستی » (هه‌ستی-hastī) در کردی کلهری، لکی، و کرمانجی « استه » (este-asta) در زازاکی و « ایسک » (ئیسک-ēsk) در کردی سورانی و « اشتگ » (æ-štag) در آسی به معنای استخوان دیده می‌شوند. صرف واژه «𐬁𐬞» (āp) به معنای آب (مونث)؛ دارای گردش واکه‌ای است مفرد مثنی جمع نهادی āfš āpa / āpe āpō/ apas-ča ندایی
- رایی āpəm
- āpō/ apas-ča بایی apā-ča
- برایی
- aiiiō ازی apaṯ/ apāaṯ-ča
- وابستگی (اضافی) apō/ apas-ča/ āpō
- apąm دری aipiia
- برای نمونه واژه پث به معنای راه و مسیر که مذکر است و در این دسته گنجانیده می‌شود. (ستاک بالنده : پنگتان ، ستاک میانه پنگتن ، ستاک ضعیف: پث )
صرف نام‌های اشتقاقی با پایانه‌های aŋt-دار، maŋt-دار و uuaŋt-دار (مذکر و خنثی) و aiŋtī-دار (مونث)
صرف نام‌های اشتقاقی با پایانه‌های an-دار، man-دار و uuan-دار (مذکر، خنثی و مونث)
صرف نام‌های با پایانه‌های in-دار (مذکر، خنثی و مونث)
صرف نام‌های با پایانه‌های n-دار و m-دار (مذکر و مونث)
صرف نام‌های با پایانه‌های tar-دار و ar-دار (مذکر)
صرف نام‌های با پایانه‌های s-دار یا h-دار (مذکر، خنثی و مونث)
فروزه‌ها (صفت‌ها)
صرف
فروزه‌ها نیز به مانند نام‌ها در زبان اوستایی صرف می‌شوند و بسته به گونه پایانه‌ای که پیشتر گفته شده صرف می‌شوند.
فروزه‌های برتر (تفضیلی) و برترین (عالی)
در اوستایی برای ساخت به جنسیت توجه می‌شود. چنانچه فروزه‌ای برتر مذکر و خنثی ساخته شود از پسوندهای -tara و -iiah و برای ساخت فروزه‌ی برترین مذکر و خنثی از پسوندهای -təma و -iṣ̌ta بکار گرفته می‌شود. برای ساخت همین فروزه‌ها برای جنسیت مونث به ترتیب -iiahī و -tarā برای فروزه‌های برتر و -təmā و -iṣ̌tā برای حالت برترین بکار بسته می‌شود . برای نمونه به مثال‌ها زیر بنگرید:
+صرف فروزه‌های aka به معنای «بد»، maz (mas) به معنای «مه، بزرگ» و baēšaziia «شفابخش»
ساده (مطلق)
برتر (تفضیلی)
برترین (عالی)
aka
aka tara
aṣ̌ ah
aṣ̌ iiah
ač išta
mas
maz
mas iiah
maz iiah
maz išta
baēšaziia
baēšaziiō tara
baēšaziiō təma
کارواژگان (افعال)
شخص
مفرد
مثنی
جمع
اول
-mi
-vahi
-mahi
دوم
-hi
-tha
-tha
سوم
-ti
-tō, -thō
-ṇti
نمونه متن اوستایی
ترانویسی لاتین
الفبای اوستایی
ترانویسی به گجراتی
ahiiā. yāsā. nəmaŋhā. ustānazastō.1 rafərahiiā.maniiə̄uš.2 mazdā.3 pouruuīm.4 spəṇtahiiā. aṣ̌ā. vīspə̄ṇg.5 š́iiaoanā.6vaŋhə̄uš. xratūm.7 manaŋhō. yā. xṣ̌nəuuīṣ̌ā.8 gə̄ušcā. uruuānəm.9:: (du. bār)::ahiiā. yāsā. nəmaŋhā. ustānazastō. rafərahiiā.maniiə̄uš. mazdā. pouruuīm. spəṇtahiiā. aṣ̌ā. vīspə̄ṇg. š́iiaoanā.vaŋhə̄uš. xratūm. manaŋhō. yā. xṣ̌nəuuīṣ̌ā. gə̄ušcā. uruuānəm.::
500x500پیکسل
અહીઆ। યાસા। નામંગહા। ઉસ્તાનજ઼સ્તો।૧ રફ઼ાધરહીઆ।મનીઆઉસ્̌।૨ મજ઼્દા।૩ પોઉરુઉઈમ્।૪ સ્પાણ્તહીઆ। અષ્̌આ। વીસ્પાણ્ગ્।૫ સ્̌́ઇઇઅઓથઅના।૬વંગહાઉસ્̌। ક્સરતૂમ્।૭ મનંગહો। યા। ક્સષ્̌નાઉઉઈષ્̌આ।૮ ગાઉસ્̌ચા। ઉરુઉઆનામ્।૯:: (દુ। બાર્)::અહીઆ। યાસા। નામંગહા। ઉસ્તાનજ઼સ્તો। રફ઼ાધરહીઆ।મનીઆઉસ્̌। મજ઼્દા। પોઉરુઉઈમ્। સ્પાણ્તહીઆ। અષ્̌આ। વીસ્પાણ્ગ્। સ્̌́ઇઇઅઓથઅના।વવંગહાઉસ્̌। ક્સરતૂમ્। મનંગહો। યા। ક્સષ્̌નાઉઉઈષ્̌આ। ગાઉસ્̌ચા। ઉરુઉઆનામ્।::
برخی از گزاره‌های کوتاه اوستایی
در زیر برخی از گزاره‌های اوستایی به همراه ترجمه‌هایی به فارسی و انگلیسی آمده است :
اوستایی
فارسی
انگلیسی
روشنگری‌ها
tapaiti
گرم است
Its hot
همچنین می‌توان بدین گونه نیز ترجمه کرد که «او تفسید»
šiiauuaa
جابجا می‌شوید
You (p) move
vō vatāmi
شما را می‌فهمم
I understand you (p)
mā vātaiiaa
مرا می‌آموزید
You (p) teach me
dim naiiehi
او را راهنمایی می‌کنی
You lead him/her
dim vō nāiiaiieiti
به شما اجازه می‌دهد که راهنمایی‌اش بکنید
He/she lets you (p) lead him/her
زمان حال
mā barahi
مرا می‌بری
You carry me
nō baraiti
ما را می‌برد
He/she carries us
ā dim bāraiiāmahi
گذاشتیم تا او ترا ببرد
We let him/her carry you
زمان حال
drauuāmahi
دویدیم
We run
dīš drāuuaiiāmahi
ما گذاشتیم بدوند
We let them run
زمان حال
ā hacāmi
دنبالت می‌کنم
I follow you
ramaiti
آرمید.
He rests