شبکه چهار

شبکه ۴ سیما جمهوری اسلامی ایران که در تداول عامه با نام شبکه چهار یا کانال چهار شناخته می‌شود، در ۲۴ فروردین ۱۳۷۵ تاسیس شد و یکی از شبکه‌ها تلویزیونی دولتی کشور ایران است که در مجموعه صدا و سیما جمهوری اسلامی ایران مدیریت می‌شود. جمله تبلیغاتی این شبکه، «شبکه چهار، شبکه دانایی» است.
پیشینه
طرح تاسیس شبکه چهار سیما در سال ۱۳۷۴ به تصویب رسید.
شبکه چهار سیما، جمعه ۲۴ فروردین ۱۳۷۵ (۱۲ آوریل ۱۹۹۶) با هدف جذب مخاطبان خاص و با شعار شبکه فرهیختگان افتتاح شد.
از روز ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۵خ، آقای دکتر حسن ملکی به عنوان مدیریت شبکه چهار سیما منصوب شد.
گستره پخش
برنامه‌ها این شبکه در بیشتر مناطق ایران از طریق فرستنده‌ها آنالوگ و دیجیتال زمینی روی باند UHF قابل دریافت است. همچنین برنامه‌ها این شبکه از طریق ماهواره اینتل‌ست ۹۰۲ و آسیاست ۳اس در ایران و برخی مناطق آسیا پخش می‌شود. تماشای زنده شبکه چهار از طریق پایگاه اینترنتی سازمان صدا و سیما نیز میسر است. همچنین می‌توان نسخه متنی برخی از برنامه‌های این شبکه را از پایگاه اینترنتی آن دریافت کرد. دریافت این شبکه مانند سایر شبکه‌های تلویزیونی وابسته به صدا و سیما جمهوری اسلامی ایران رایگان است.
پخش برنامه‌ها شبکه چهار از سال ۱۳۹۳خ، ۲۴ ساعته شد.
شبکه چهار سیما در ۲۴ فروردین ۱۳۹۵، بیست ساله شد.
گروه‌ها برنامه‌ساز
شبکه چهار از هفت گروه برنامه‌ساز تشکیل شده‌است. این گروه‌ها عبارتند از گروه دانش، گروه مستند، گروه فرهنگی و اجتماعی، گروه اندیشه و معارف دینی، گروه سیاسی، گروه پیام‌نما و گروه فیلم و نمایش. این شبکه دارای یک واحد تامین برنامه نیز می‌باشد که تهیه برنامه‌هایی نظیر چهارسوی علم که به پخش مستندهای خارجی می‌پردازد و سریال‌های خارجی چون دوران کهن را بر عهده دارد. همچنین هر روز سه بخش خبری تهیه شده در واحد مرکزی خبر صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران از شبکه چهار پخش می‌شود. اخبار علمی، فرهنگی در ساعت ۱۸ و به مدت پانزده دقیقه، اخبار ساعت بیست و گفتگوی پس از آن در ساعت ۲۰ و به مدت سی دقیقه و اخبار انگلیسی در ساعت ۲۳ و به مدت پانزده دقیقه، این بخش‌های خبری را تشکیل می‌دهند.
گروه فیلم و نمایش
گروه فیلم و نمایش به تهیه برنامه‌های تخصصی در حوزه سینما و تئاتر می‌پردازد. تهیه تله‌تئاتر بر اساس نمایش‌نامه‌های مشهور ایران و جهان از دیگر تولیدات گروه فیلم و نمایش است. برنامه‌هایی چون مجله تئاتر از محصولات این گروه به‌شمار می‌روند.
گروه دانش
تهیه برنامه با موضوعات دانش محور به این گروه واگذار شده‌است. مدار بسته، آسمان شب، طلوع، پنگان و چرخ از جمله این برنامه‌ها هستند.
گروه سیاسی
تهیه برنامه در حوزه مسائل سیاسی ایران و جهان و همچنین علوم سیاسی به این گروه محول شده‌است. سپهر سیاست و عصر اندیشه از جمله این برنامه‌ها است.
گروه فرهنگی و اجتماعی
این گروه با هدف تولید برنامه با رویکرد تحلیل مسائل روز فرهنگی و اجتماعی در سال ۱۳۸۳ تاسیس شد. برنامه‌هایی مثل اردی بهشت، انسان نمای بسته، دلنوازان، تا خوشبختی راهی نیست و زندگی روی پرده از جمله تولیدات گروه فرهنگی و اجتماعی می‌باشند. این گروه در ارتباط نزدیک با کارشناسان متعدد مسائل اجتماعی را مورد بحث و بررسی قرار می‌گیرد.
گروه مستند
این شبکه به تولید انواع گوناگون فیلم‌های مستند پرداخته و برای تولید برنامه‌های مستند دیگر گروه‌ها نیز به همکاری با آن‌ها می‌پردازد. راز، مستند ۴و پارسیان زنگ بار از جمله تولیدات این گروه است.
گروه اندیشه و معارف دینی
تولید برنامه‌های دینی با رویکرد تحلیلی در دستور کار این گروه قرار دارد. برنامه گفتگومحور حکمت الهی در حوزه فلسفه اسلامی از جمله این برنامه‌هاست که استاد دینانی مهمان این برنامه است. این برنامه هر جمعه ساعت ۷ بعدازظهر است. هزار و یک شب هم از برنامه‌های زنده این گروه است. از سایر برنامه‌های این گروه می‌توان به برنامهءکتابنامه اشاره کرد. تنها برنامه معرفی کتاب و اخبار این حوزه که هر روز در چهار نوبت از این شبکه پخش می‌شود.
گروه پیام‌نما
پخش پیام‌نما (تله‌تکست) شبکه چهار از سال ۱۳۸۶ و پس از مدتی وقفه مجددا از سال ۱۳۹۱ آغاز شد. این گروه محتوای پیام‌نمای شبکه را تولید می‌کرد و با رویکردی جدید از طریق باشگاه هم اندیشان با مخاطبان خود در ارتباط بود. پخش پیام نما پس از ۳ سال در اواسط سال ۱۳۹۴ متوقف شد.
واحد تامین برنامه
تامین برنامه شبکه از جمله گروه‌های چند بعدی می‌باشد و وظایف ترسیم شده در این مجموعه شامل بخش‌های متعدد و متنوعی است که هر کدام دارای ویژگی‌های منحصر بفردی می‌باشد که می‌توان به تامین برنامه‌های خارجی به زبان اصلی مانند چهار سوی علم اشاره کرد. سینما سینما و سینما چهار نیز از تولیدات دیگر این واحداست.
برنامه‌ها
آسمان شب
اردی‌بهشت (برنامه تلویزیونی)
ایرانگرد
پنگان
جویندگان کسوف
چرخ (برنامه تلویزیونی)
چشم شب روشن
دو قدم مانده به صبح
زاویه (برنامه تلویزیونی)
سینما اقتباس
سینما ۴
طنزپیشگان
کتابنامه
مجله تئاتر
معرفت (برنامه تلویزیونی)
نسبت طلایی (برنامه تلویزیونی)
هزار و یک شب
یک فیلم یک تجربه
شمیم وحی
بهاران (برنامه تلویزیونی)
مجریان
محمد صالح علا
علی‌اکبر عبدالرشیدی
محمد فواد صفاریان‌پور
سیاوش صفاریان‌پور
اسماعیل میرفخرایی
رضا پورحسین
مهسا ملک مرزبان
فائزه نعمتی
جواد مولانیا
مریم مه‌نگار
مدیران
مجتبی مشیری (۱۳۷۴–۱۳۷۶)
محمدرضا جعفری جلوه (۱۳۷۶–۱۳۷۷)
رضا پورحسین (۱۳۷۷–۱۳۷۹)
سید حمید طالب‌زاده (۱۳۷۹–۱۳۸۲)
رضا پورحسین (دوره سه ماه در پایان سال ۱۳۸۲)
حسین کرمی (۱۳۸۳–۱۳۸۵)
رضا پورحسین (۱۳۸۵–۱۳۸۸)
تقی رستم‌وندی (۱۳۸۸–۱۳۹۴)
غلامرضا غلامی (۱۳۹۴)
حسن ملکی (۱۳۹۵-تاکنون)
فهرست شبکه‌های تلویزیونی صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران
فهرست شبکه‌های تلویزیونی فارسی‌زبان