مرتضی (خواننده)

مرتضی برجسته معروف به مرتضی (زاده ۸ شهریور ۱۳۳۰در تهران)، خواننده، آهنگساز، ترانه سرای اهل ایران است.
سالهای نخست زندگی
در سال ۱۳۳۰ خورشیدی در شهر تهران به دنیا آمد. تحصیلات ابتدایی و متوسطه خویش را در زادگاهش به انجام رساند و سپس تحصیلات دانشگاهی خود را در رشته معماری ادامه داد و به پایان رسانید. وی که از دوران نوجوانی به طراحی علاقه‌مند بود، از سنین جوانی به فعالیت در زمینه طراحی و گرافیک مشغول شد و تا زمانی که در ایران بود (بخصوص در سالهای قبل از انقلاب اسلامی) در چند شرکت تبلیغاتی به انجام کارهای طراحی و تبلیغاتی پرداخت.
مرتضی کار خوانندگی را نخست از کاخ سازمان جوانان شروع کرد و بعد به صورت حرفه‌ای، از زمانی که در ارتش بود، به فعالیت خویش ادامه داد. وی اولین بار به سال ۱۳۴۸ خورشیدی، در تلویزیون، و در برنامه معروف میخک نقره‌ای که با همت و ابتکار فریدون فرخزاد از تلویزیون ملی ایران پخش می‌شد، در فستیوال آوازی که برگزار شده بود مقام اول را به دست آورد و از آنجا بود که کار خوانندگی را به صورت حرفه‌ای آغاز نمود.
اولین ترانه‌ای که خواند برای یک فیلم بود که در ۱۶ سالگی اجرا کرد، گرچه آن فیلم هیچ وقت پخش نشد؛ ولی اولین ترانه که از وی در تلویزیون به‌طور رسمی پخش شد، در همان برنامه میخک نقره‌ای به نام «عشق زود گذر» یا «گل نیلوفر پشت پنجره» بود که آهنگش را مرحوم پرویز مقصدی ساخته و شعرش را مسعود هوشمند سروده بودند.
مرتضی برجسته در دهه پنجاه خورشیدی و با اجرای ترانه‌های متعددی در فیلم‌های ایرانی ساخته شده در این دهه و همچنین با اجرای چندین ترانه که به ترانه‌هایی محبوب در میان جوانان آن دوران تبدیل شدند به شهرت رسید.
خوانندگی در فیلم فارسی
مرتضی از سن نوجوانی و درحالیکه تنها ۱۶ ساله بود، به خواندن ترانه در متن فیلم فارسی‌های مد روز که در آن روزگار ساخته می‌شدند، روی آورد. خود وی درباره وقایعی که پای او را به عنوان خواننده به فیلم‌های فارسی گشود، می‌گوید:
اولین ترانه رسمی
نام مرتضی وقتی به عنوان یک خواننده بر سر زبانها افتاد، که اولین کار هنری او، با نام «عشق زودگذر» منتشر شد. خود مرتضی درباره این ترانه که با مسعود هوشمند و پرویز مقصدی کار کرده بود، می‌گوید:
حضور در شو میخک نقره‌ای
شو میخک نقره‌ای، یکی از موفقترین شوهای تلویریونی تاریخ تلویزیون ایران بود که به همت و ابتکار فریدون فرخزاد، در اواخر دهه چهل و و اوایل دهه پنجاه از شبکه اول تلویزیون ایران پخش می‌شد. افزون بر مرتضی جمع کثیری از خوانندگان ایرانی که بعدها به شهرت و محبوبیت بسیار رسیدند، کار خود را برای اولین بار با همین شو آغاز نمودند. به جز مرتضی، هنرمندان و خوانندگانی چون: ابی، سلی، نلی، شهرام، نوش آفرین، لیلا فروهر… همه از جمله خوانندگانی بودند که در برنامه‌های فریدون فرخزاد معرفی شدند.
مرتضی درباره نخستین حضورش در این برنامه گفته‌است:
شروع فعالیت هنری و شهرت
مرتضی برجسته در کنار لیلا فروهر پشت جلد مجله جوانان امروز
بدین ترتیب مرتضی برجسته با نام هنری مرتضی از اواخر دهه چهل (سال ۱۳۴۸) مطرح گردید و نزد مردم شناخته شد. در این دوران وی ضمن فعالیت خوانندگی با ترانه سرایان و آهنگسازان متعددی همکاری کرد و تا قبل از پیروزی انقلاب اسلامی، در حدود ۱۸۰ ترانه مختلف اجرا نمود.
افزون بر این، از صدای وی همچنان در فیلمفارسی‌های متداول در آن عصر استفاده می‌شد. از جمله شاخصترین این فیلم‌ها که با ترانه‌هایی از مرتضی راهی پرده سینماها گردید، فیلم بوسه بر لبهای خونین، ساخته ساموئل خاچیکیان بود. دیگری فیلمی که ترانه‌های مرتضی در آن خوش درخشیدند و نام او را بیشتر از قبل بر سر زبانها انداختند، فیلم معشوقه بود.
خود مرتضی درباره موفقیتش در این دو فیلم می‌گوید:
خروج از ایران
مرتضی در سال ۱۹۸۱ میلادی (۱۳۶۰ خورشیدی) از ایران خارج شد و به آمریکا رفت و با این که قصد ماندن در این کشور را نداشت اما شرایطی پیش آمد که وی را در آمریکا ماندگار کرد. بدین ترتیب که وقتی که او، گذرنامه‌اش را برای تمدید به سفارت ایران فرستاد، مسئولان سفارت آن را به وی پس ندادند و وی به همین دلیل مجبور شد که مقیم آمریکا شود.
فعالیت در زمینه موسیقی فولکلوریک ایران
از زمانی که مرتضی ناگزیر از اقامت اجباری در لوس آنجلس گردید، وظیفه خود دانست که در زمینه موسیقی فولکلوریک ایران به فعالیت بپردازد. به خصوص که در آن زمان، به موسیقی فولکلوریک چندان توجهی نمی‌شد، و این موسیقی در حال از بین رفتن بود. مرتضی در حدی که در توانش بود، برای زنده کردن این نوع موسیقی کوشید و خوشبختانه در این زمینه به موفقیت‌های چشم‌گیری دست یافت. آلبوم اول وی در زمینه موسیقی فولکلوریک ایرانی، آلبوم «دایه دایه» بود و بعد آلبوم «انار انار» که مورد استقبال و توجه بسیار قرار گرفت.
مرتضی آلبوم اول خود (دایه دایه) را با همراهی ناصر چشم‌آذر و در شرایط خیلی دشواری به بازار ارائه کرد، چراکه تازه از ایران آمده بود و از نظر مالی در شرایط خیلی بدی قرار داشت و یاری ناصر چشم آذر در چنان شرایطی کمک بزرگی برای او بود. این آلبوم بعد از راهی شدن به بازار، فوق‌العاده مورد استقبال قرار گرفت و همین موفقیت باعث شد که مرتضی آلبوم دوم را با انرژی بیشتری به بازار روانه کند. آهنگ‌های آلبوم دوم، و بخصوص خود آهنگ «انار انار»، که در اصل آهنگی بلوچی است که البته افغان‌ها هم نسبت به این آهنگ احساس مالکیت دارند، خیلی فراگیر شد و مورد استقبال قرار گرفت. طوری‌که بعدها بسیاری از ایرانیان مرتضی را با همین آهنگ به خاطر آوردند.
بعدها خوشبختانه تعدادی دیگر از خوانندگان ایرانی نیز به این مسئله توجه کردند و آن‌ها هم تعدادی از آهنگ‌های محلی و فولکلوریک ایرانی را بازسازی نمودند.
اجرای ترانه‌های سیاسی
مرتضی در نخستین سالهای اقامت در آمریکا، به اجرای چند ترانه سیاسی نیز پرداخت که نمونه شاخص آن، آهنگ «داروغه» با شعر مسعود امینی بود. وی درباره اجرای این قبیل ترانه‌ها گفته‌است:
فعالیت در زمینه طراحی و گرافیک
مرتضی گرچه تحصیلات دانشگاهی خود را در رشته معماری به انجام رسانیده بود، اما هیچ وقت استفاده شغلی از رشته تخصصیش نکرد، هرچند که بنا به گفته خود او، این رشته درسی در سراسر زندگی وی اثر داشت.
در مقابل وی چون علاقه زیادی به کار طراحی داشت، به انجام کار طراحی و گرافیک، که بعدها ویدیو هم بدان اضافه شد، مشغول شد. اولین کار طراحی که مرتضی انجام داد، برای کارهای خودش بود، وی که تا زمان حضور در ایران در چند شرکت تبلیغاتی کارهای طراحی کرده بود، پس از مهاجرت به آمریکا و در لوس آنجلس، از کامپیوتر نیز در کارهایش استفاده کرد و برای اولین بار در سال ۱۳۶۲ خورشیدی، از کامپیوتر برای طراحی بهره برد. تا قبل از آن هیچ‌کسی از کامپیوتر برای طراحی استفاده نمی‌کرد.
وی همچنین برای اولین بار طراحی جلد کاست‌های خود و هنرمندان دیگر را به صورت کامپیوتری به شکل جالب توجهی شروع کرد و بعد آهسته آهسته فعالیت خود را به عرصه‌های دیگر همچون طراحی جلد سی دی و طراحی مجلات و تبلیغات و… گسترش داد.
طوری‌که وی با بسیاری از هنرمندان ایرانی که در خارج از کشور بودند، کار کرد و اکثر پشت جلدی‌های آلبوم‌های این هنرمندان تا مدت زیادی فقط و فقط کار وی بود. هرچند که بعدها طراحان دیگری هم این کار را انجام دادند.
فعالیت در عرصه آهنگسازی و ترانه سرایی
مرتضی به غیر از طراحی پشت جلد آلبوم‌ها، کم‌کم کار آهنگ‌سازی را هم برای ترانه‌های خودش و هنرمندان دیگر آغاز کرد. مرتضی همچنین در سالهای اخیر، به ترانه سرایی نیز روی آورد. این فعالیت‌ها وی را با بسیاری از هنرمندان ایرانی خارج از کشور، در ارتباط قرار داد، بخصوص که برخی از این هنرمندان برای کارهای گرافیکی شان به وی مراجعه می‌کردند و افزون بر این، وی نسبت به تاسیس یک استودیوی صدا برداری نیز اقدام نمود، که خود او و خوانندگان دیگر در آنجا آهنگ‌هایشان را ضبط می‌کردند.
در آلبوم‌های جدید مرتضی، آهنگ‌ها و شعرهای تعداد زیادی از ترانه‌ها، کار خود اوست.
تاسیس فرهنگسرای خانه فرهنگ ایران
مرتضی برجسته در حدود سال ۱۳۸۳ خورشیدی، استودیوی بزرگی خرید که در آمریکا معروف بود. هدف وی از این اقدام، به گردهم جمع کردن جامعه ایرانی و ایرانیانی که متجاوز از سی سال در خارج از کشور مقیم هستند بود و بدین ترتیب سعی داشت که هم از طریق هنر و هم از طریق شغل‌هایی دیگر، زمینه‌ای برای فعالیت ایرانیان آمریکا به وجود بیاورد.
قبل از این فعالیت وی راجع به خانه ایران بارها صحبت کرده بود ولی قصد او برای بنیان‌گذاری خانه ایران هیچ وقت به ثمر نرسید. به همین سبب وی نسبت به تاسیس فرهنگسرا اقدام نمود و اسم این فرهنگسرا را خانه فرهنگ ایران گذاشت. در این فرهنگسرا سعی بر آن است تا تمرکز بیشتری بر فعالیت‌های فرهنگی باشد و از مسائل سیاسی و مذهبی حتی‌المقدور پرهیز شود. به همین دلیل این فرهنگسرا فقط به مسائل هنری و مسائلی که مربوط به اجتماع است می‌پردازد و سعی مرتضی در اینجا بر آن است که یک سری کارهای سالم و برگزیده، که از نظر هنری ارزش داشته باشد، انجام دهد.
به عنوان مثال فعالیت‌هایی چون: کارهای نمایشی، موزیک، سخنرانی، کلاس‌های موسیقی و … در این فرهنگسرا مد نظر قرار دارد و تلاش مرتضی در تاسیس «خانه فرهنگ ایران» در لوس آنجلس انعکاس فعالیت‌های فرهنگی خارج از کشور در این فرهنگسراست.
مرتضی همچنین تصمیم دارد در آینده و به محض فراغت از مشغلات عدیده فعلیش، داستان شکل‌گیری تک‌تک آهنگ‌هایش را بنویسد.
همراهی با جنبش سبز ایرانیان
بعد از وقایع انتخابات سال ۱۳۸۸ در ایران و اعتراضات بخش بزرگی از مردم و سرکوب آنها، که به شکل‌گیری جنبش سبز منجر شد، مرتضی از خوانندگانی بود که در این باره ترانه‌هایی اجرا کرد.
شاخصترین این ترانه‌ها، ترانه‌ای دو زبانه به نام همیشه با ندا بود که در همراهی با داریوش، ستار و چند نفر دیگر از چهرهای مشهور هنری جمله شهره آغداشلو، پرویز صیاد و … اجرا شد و در خلق آن جمعی از هنرمندان آمریکایی نیز همکاری داشتند.
مرتضی برجسته به عنوان یکی از اصلی‌ترین پدیدآورندگان این اثر، در مورد آن می‌گوید:
ترانه‌شناسی
مرتضی در ایران حدود ۱۸۰ ترانه و در لوس آنجلس تاکنون بیش از ۱۳۰ ترانه خوانده‌است، و می‌توان گفت که وی در مجموع تاکنون بیش از ۳۰۰ ترانه اجرا کرده‌است، که حدود ۵۰ تا از این ترانه‌ها بر متن فیلم‌های فارسی خوانده شده‌است. آخرین آلبوم وی با عنوان «سپاسگزار» به مناسبت چهلمین سال فعالیت هنری مرتضی منتشر شده‌است.
اسامی برخی از آلبوم‌های مرتضی عبارتند از:
آلبوم دلگیر
نام ترانه
ترانه سرا
آهنگساز
تنظیم
دلگیر
عزیز
گمشده
ایرج جنتی عطایی
بابک بیات
محمد اوشال
نمی‌شود
اردلان سرفراز
پرویز اتابکی
پرسه
اردلان سرفراز
محمد حیدری
ناصر چشم آذر
می‌ترسم
خواب بارون
بیژن سمندر
سیاوش قمیشی
سیاوش قمیشی
شهادت
صبر کن
فرهنگ قاسمی
محمد شمس
مجتبی میرزاده
یقین
اردلان سرفراز
پرویز اتابکی
ناصر چشم آذر
گریه نکن
ایرج جنتی عطایی
داوود اردلان
هم ستاره
آرش سزاوار
آرش سزاوار
آلبوم مرتضی ۱
نام ترانه
ترانه سرا
آهنگساز
تنظیم
فقیر
لقمان ادهمی
لقمان ادهمی
اریک
عشق زودگذر
مسعود هوشمند
پرویز مقصدی
نوروز
فرخ آهی
فرخ آهی
مجسمه
گل و خار
دل که دیوونه بشه
حسین واثقی
مال تو
سعید مطلبی
حسین واثقی
نا محرم
مسعود هوشمند
حسین واثقی
کی میگه نه
مسعود هوشمند
حسین واثقی
آسمون ابره
بوسه بر لبهای خونین
مسعود هوشمند
حسین واثقی
حسین واثقی
مسموم
حسین واثقی
چشمه
مسعود هوشمند
حسین واثقی
حسین واثقی
شلاق
مسعود هوشمند
حسین واثقی
آلبوم از گل تا گل
نام ترانه
ترانه سرا
آهنگساز
تنظیم
از گل تا گل
گل نیلوفر
تو عزیزی
دایه دایه
یاد ایران
انار انار
بلوچی
ناصر چشم آذر
قطار قطار
بچه خوزستان
محلی
پری سلیمانی (محلی)
رشید خان
دل به تو بستم
ملکه مشرق
واویلا
دوباره عاشق
دروغه
عجب قشنگه چشمات
یار مو کوتا
پیری
مسعود امینی
صادق نوجوکی
صادق نوجوکی
آهوی دشت زنگاری
چی گفت
بیژن سمندر
صادق نوجوکی
صادق نوجوکی
گل آقا
آلبوم ملکه مشرقی
نام ترانه
ترانه سرا
آهنگساز
تنظیم
شب جنگ
محلی
محلی
فرخ آهی
مرا ببوس
حیدر رقایی
مجید وفادار
فرخ آهی
جلاد
هدیه
فرخ آهی
فرخ آهی
صاحب
هدیه
مرتضی
بیژن قادری
نازنین
ژاکلین
بیژن قادری
بیژن قادری
فکر تو
فریدون علیخانی
مرتضی
فرخ آهی
جنگ
محلی
محلی
ملکه مشرقی
مسعود امینی
مرتضی
فرخ آهی
آلبوم واویلا (۱۳۶۷)
نام ترانه
ترانه سرا
آهنگساز
تنظیم
واویلا
هدیه
منوچهر چشم آذر
منوچهر چشم آذر
دوباره عشق
هدیه
منوچهر چشم آذر
منوچهر چشم آذر
پیری
مسعود امینی
صادق نوجوکی
صادق نوجوکی
چی گفت
بیژن سمندر
صادق نوجوکی
صادق نوجوکی
شهرفرنگ
بیژن سمندر
صادق نوجوکی
صادق نوجوکی
بابا بزرگ
جهانبخش پازوکی
جهانبخش پازوکی
منوچهر چشم آذر
باغ عسل
هدیه
فرخ آهی
فیروزه افشار
محبت
جهانبخش پازوکی
جهانبخش پازوکی
منوچهر چشم آذر
آلبوم دایه دایه (۱۳۶۸)
نام ترانه
ترانه سرا
آهنگساز
تنظیم
دایه دایه
هدا
محلی لری
ناصر چشم آذر
یاد ایران
حسین مقدم
مرتضی
ناصر چشم آذر
زندگی دوباره
ژاکلین
مرتضی
ناصر چشم آذر
انار انار
بلوچی
مرتضی
ناصر چشم آذر
بچه خوزستان
محلی
جمشید
آندرانیک
شهر من
هدا
محلی کردی
ناصر چشم آذر
هیمه
هدیه
مرتضی
آندرانیک
بت چین
شیدا
شیدا
ناصر چشم آذر
بوی جوی مولیان
رودکی
روح الله خالقی
ناصر چشم آذر
کوله بار
فریدون قاسمی
فریبرز لاچینی
منوچهر چشم آذر
رفیق
داوود زندی
داوود اردلان
داوود اردلان
یاران
لیلی
آندرانیک
آندرانیک
غریق
اردلان سرفراز
فرید زلاند
آندرانیک
آلبوم گل آقا (۱۳۶۹)
نام ترانه
ترانه سرا
آهنگساز
تنظیم
گل آقا
بیژن سمندر
مرتضی
بیژن قادری
باز منو کاشتی
بیژن سمندر
مرتضی
منوچهر چشم آذر
دل به تو بستم
بیژن سمندر
مرتضی
آندرانیک
آهو
بیژن سمندر
مرتضی
فریدون حیدرنیا
نارفیق
هدیه
محمد حیدری
آندرانیک
گله
هما میرافشار
صادق نوجوکی
صادق نوجوکی
خال قزی
مسعود فردمنش
صادق نوجوکی
صادق نوجوکی
هیچکی مثل تو نمی‌شه
فریدون علیخانی
مرتضی
فرخ آهی
آلبوم داروغه (۱۳۷۰)
نام ترانه
ترانه سرا
آهنگساز
تنظیم
داروغه
مسعود امینی
منوچهر چشم آذر
منوچهر چشم آذر
یارمو کوتاه
بیژن سمندر
مجید قربانی
مجید قربانی
گل شراب
هدیه
فرخ آهی
فرخ آهی
یادت نره
بیژن سمندر
آندرانیک
آندرانیک
قطار قطار
همایون هوشیار نژاد
مرتضی
جنگ
محلی قشقایی
محلی قشقایی
فرخ آهی
می‌خانه
صدای ساز
تفنگ
هدا
محلی لری
فرخ آهی
فرشته نجات
ایرج رزمجو
منوچهر چشم آذر
منوچهر چشم آذر
امان امان
هما میرافشار
فرید زلاند
منوچهر چشم‌آذر
آلبوم سین تی
آلبوم زمزمه عاشقانه (۱۳۷۱)
آلبوم روبات (۱۳۷۵)
نام ترانه
ترانه سرا
آهنگساز
تنظیم
روبات
همایون هوشیار نژاد
مرتضی
عاشق کش
فریدون علیخانی
مرتضی
کاووکی
کردی
کردی
کاوه
عزیز
هدیه
مرتضی
یار و یار
هدیه
مرتضی
امون
همایون هوشیار نژاد
مرتضی
Rack And Rol
tommy march
جومه نارنجی
افغانی
افغانی
Regassaris
josuel lorentz
مرتضی
مرتضی
سرزنش
زیبا شیرازی
مرتضی
بیژن قادری و مرتضی
آلبوم ریتم هزاره (۱۳۷۸)
نام ترانه
ترانه سرا
آهنگساز
تنظیم
پلنگه
مسعود امینی
مرتضی
شوبرت آواکیان
خالو خالو
سعید محمدی
سعید محمدی
شوبرت آواکیان
سر تو بالا کن
پرویز خطیبی
پرویز خطیبی
شوبرت آواکیان
سیاه گیسو
هدیه
مرتضی
شوبرت آواکیان
درس عشق
مرتضی
مرتضی
شوبرت آواکیان
بت پرست
بامداد جویباری
ناصر تبریزی
شوبرت آواکیان
سفر
گفتم به چشم
مرتضی
شوبرت آواکیان
مجنون
محلی
محلی
شوبرت آواکیان
آلبوم دنیای رنگی (۱۳۸۱)
نام ترانه
ترانه سرا
آهنگساز
تنظیم
دختر آقا
سعید محمدی
سعید محمدی
لیلی
سعید محمدی
سعید محمدی
دنیای رنگی
سپهر
پرویز منصوری
شوبرت آواکیان
یارم لج کرده
مرتضی
مرتضی
آیااویا (کردی)
کردی
کردی
کاوه
با تو بودن
مرتضی
مرتضی
چشم بادومی
مرتضی
مرتضی
بیا بیا
سعید محمدی
سعید محمدی
آلبوم سپاس‌گزار (۱۳۸۸)
نام ترانه
ترانه سرا
آهنگساز
تنظیم
خانم بدش می‌یاد
سعید محمدی
سعید محمدی
پوریا نیاکان
سپاس گذار
مرتضی
مرتضی
پوریا نیاکان
دست شما درد نکنه
مجید ذاکری
پوریا نیاکان
پوریا نیاکان
لاله زار
مرتضی
مرتضی
پوریا نیاکان
حلالم کن
محمود بدرخانی
حبیب
پوریا نیاکان
عروسی
مرتضی
مرتضی
پوریا نیاکان
گریه نکن
ایرج جنتی عطایی
داوود اردلان
پوریا نیاکان
با تو آواز می‌خونم
مرتضی
مرتضی
پوریا نیاکان
با تو آواز می‌خونم (ورژن اصلی)
مرتضی
مرتضی
پوریا نیاکان
تک‌آهنگ‌ها
نام ترانه
ترانه سرا
آهنگساز
تنظیم
عشق زودگذر
مسعود هوشمند
پرویز مقصدی
پرویز مقصدی
چلچراغ
مسعود هوشمند
پرویز مقصدی
پرویز مقصدی
تعصب
مسعود هوشمند
حسین واثقی
حسین واثقی
ماشین مشدی ممدلی
محمود رضا روحانی
جواد بدیع زاده
همیشه یادت با منه
مرتضی
مرتضی
سینا سالک
دمت گرم
ساناز مهرآسا
ساناز مهرآسا
سینا سالک
نفسات
مرتضی
مرتضی
مرتضی
دست من نیست
عاطفه آب برین
محمد مقدم
سینا سالک
ریزه ریزه
نسرین سعیدی
ایمان یمینی و پیمان عدالت
علی نیا
وقتشه
نگارینا زمانی
شوبرت آواکیان
شوبرت آواکیان