ابرندآباد

ابرندآباد نام روستایی در ۱۲ کیلومتری شهر یزد است. سابقه تاریخی این روستا طبق آنچه که به دست آمده مربوط به دوره ساسانیان است. ایراندخت دختر خسرو پرویز به یکی از سرهنگهای خود به نام ابرند دستور می‌دهد که املاکش را در یزد سر و سامان بدهد چون پادشاه ساسانی یزد را به دخترش داده بود. ابرند وقتی در یزد کارش تمام شد در نزدیکی یزد روستایی خوش آب و هوا یافت او در آنجا قلعه‌ای ساخت و نام خود را بر آنجا نهاد و ایران آباد به ابرند آباد تغییر نام یافت. قلعه ابرندآباد هم اینک موجود است.
ابرندآباد علی‌رغم کوچک بودن سابقه تاریخی زیادی دارد. این مطالب برگرفته از کتاب تاریخ جدید یزد می‌باشد. روستای ابرندآباد در مجاورت دو روستای دیگر به نامهای گردفرامرز و نصرت آباد واقع گردیده‌است. این سه روستا با هم تلفیق شده و شهر شاهدیه را به وجود آورده‌اند. هم اکنون شهر شاهدیه کاملا به شهر یزد چسبیده‌است.
در زمانهای قدیم وقتی قنات ابرندآباد حفر می‌گردد محاسبات قنات اشتباه از آب در می‌آید و مردم به این نتیجه می‌رسند که با اینکار آب قنات به درد ابرندآباد نمی‌خورد و باید قنات را ادامه داد تا در جای دیگری به سطح زمین برسد یا اینکه سطح زمین را پایین برد تا به آب برسد مردم ابرندآباد راه دوم را انتخاب می‌کنند و سطح زمین را با حفاری پایین می‌برند تا به آب برسند و بعد از آن شروع به ساخت باغهای خود می‌کنند. هم اینک این باغها در ابرندآباد موجود است ولی متاسفانه تپه‌های که حاصل از این خاک برداری گسترده بوده توسط شهرداری شاهدیه در حال تخریب می‌باشد. مردم آنقدر خاکها را بالا برده‌اند که هم اینک تپه‌های بزرگی ایجاد شده‌است. کار به قدری طاقت فرسا بوده که چهارپایان دیگر توان بالا بردن خاکها را نداشته‌اند و مردم محله خاک‌ها را پشت کرده‌اند و روی تپه‌ها می‌برده‌اند.
در نزدیکی تپه‌ها خانه‌های مسکونی مشرف بر باغها بنا شده‌اند و صحنه‌ای بی‌نظیر را خلق کرده‌اند. با توجه به اینکه آب قنات ادمه می‌یافته‌است بعد از باغها خانه‌ها بنا شده و در ادامه مجدد باغ به وجود آمده و قنات به سطح زمین رسیده‌است. هم اینک این محله با این ترکیب موجود است.
بی‌محبتی سالهای اخیر و عدم آشنایی مردم محل به این میراث گرانبها آن را در معرض تخریب قرار داده‌است مردم محل به صورت کاملا خود جوش اقدام به تخریب قسمتی از محله تاریخی نموده‌اند تا خیابان ایجاد کنند. این کار باعث تخریب خانه‌های زیادی در مسیر ایجاد خیابان و خانه قدیمی زیادی در اطراف آن شده‌است. ایجاد خیابانی با نام مسجد جامع، خرابی بسیار زیادی را برای بافت تاریخی شاهدیه به همراه داشته‌است.
اهالی ابرندآباد مردمی با پیشینه مذهبی بسیار قوی می‌باشند. مراسم عزاداری در دو ماه محرم و صفر بدون توقف در ابرندآباد ادامه دارد و برای برگزاری این مراسم حسینیه‌های زیادی در جای جای ابرندآباد بنا شده‌است تعدادی از آن‌ها می‌توانست به عنوان بناهای تاریخی هم اینک مورد توجه باشد ولی متاسفانه از این حسینیه هافقط یکی تخریب نشده‌است که نام آن حسینیه سیدگلسرخ یا سید اسماعیل می‌باشد و مابقی تحت تاثیر طرح توسعه فضا دستخوش تخریب قرار گرفته‌است. حتی در این راه سقف یکی از آب انبارهای قدیمی تخریب گردید.مردم ابرندآباد ارزش و احترام بسیاربالایی را برای مراسم‌های عزاداری خود قائل هستند و همین یکی از دلایل متمایز بودن عزاداری در این روستااست.مراسم روضه و عزاداری به قدری در این منطقه زیاد است که بدون اغراق میتوان گفت شبی نیست که در منازل مردم ابرندآباد صدای روزه به گوش نرسد زیرا در ابرندآباد بلندگوهای روضه را روی بام خانه‌ها میگذارند تا صدای آن مراسم در تمام ابرندآباد پخش شود گرچه ممکن است این کار آزاردهنده بنظررسد و حقوق دیگرشهروندان را زیرپا گذارد اما در ابرند آباد مردم علاوه بر اینکه از این کار آزرده نمی‌شوند بلکه بسیار خشنود شده و از آن به نیکی یاد میکندد و به نظر افراد قدیمی و کهنسالان ابرندآباد خانه‌ها نورانی و منور شده و از بلایا ابرندآباد را مصون میدارد.
عدم اطلاع مردم از این گنجینه گرانبها و توجه به سودهای موقت، بی‌سوادی و بی‌توجهی مسئولین محلی باعث شده‌است که این گنجینه در معرض تاراج اففان‌ها قرار گیرد. هم اینک محلات تاریخی و بناهای قدیمی در معرض تخریب به واسطه ساکن شدن افغانیها در این محل شده‌است.
مسجد ابرندآباد، حمام ابرندآباد، کاروانسرای ابرندآباد، آب انبار ابرندآباد، قلعه گرد فرامرز، آب انبار نصرت آباد، حسینه سیدگلسرخ، کوچه آروک، تل پشک، تل چل دختر، تل چاه گرگ، آب انبار صحرا، محله باغستان، محله انجیرک، محله غفور، محله سیف که فقط کوچه‌ای از آن باقی است و آثا باستانی دیگری که به زودی همه از بین خواهد رفت. خوشبختانه کاوش‌های غیرقانونی در شهر شاهدیه این شهر را عاری از هرگونه شیء تاریخی ساخته و دیگر چیزی باقی نمانده‌است که بتوان با دستگاه‌های مدرن به آن‌ها دست یافت به عنوان نمونه می‌توان به سنگ تاریخی مسجد ابرندآباد اشاره کرد توسط سارقین تا انگلیس نیز حمل شد.
در ابرندآباد تمامی مردم عنوان خاصی را دارا هستند چون در ابرندآباد نمامی مردم فامیلی یکسان(میرجلیلی)دارند و تا فردی نام مستعار فرد دیگرا نام نبرد آن فرد قابل شناسایی نیست.