دودمان هان

گستره دودمان هان در سال ۸۷ پیش از میلاد
دودمان هان ، که بعد از دودمان چه‌این به قدرت رسید، بین سالهای ۲۰۶ قبل از میلاد و ۲۲۰ میلادی، حدود ۴۰۰ سال بر چین فرمانروایی می‌کرد. این زمان طولانی یکی از پرتاثیرترین دوره‌ها در تاریخ چین بوده‌است و تا آشوب کلاه‌زردها و دوره سه امپراتوری ادامه پیدا کرد. این امپراتوری همچنین در سال ۱۰۸ ق. م به گوجوسان حمله کرد و امپراتوری گوجوسان یک سال مقاومت کرد و سرانجام سقوط کرد.
اکثر مردم چین، اکنون خود را از قوم هان می‌دانند، که به علت حکومت طولانی این سلسله این قومیت اکثریت مطلق را پیدا کرد.
تاریخچه
هان غربی
پیش از
دودمان هان غربی
پس از
از
تا
دودمان زین
۲۰۶ پ.م.
۹ م.
دودمان کین
هان غربی یا هان پیشین نیمه نخست دوره دودمان هان بود. نخستین دودمان امپراتوری در چین، دودمان کین (۲۲۱ تا ۲۰۷ پ. م) بود. دودمان کین تمام دولت‌های جنگ‌طلب چین را با غلبه بر آنها متحد ساخت و حکومت یکپارچه چین را بوجود آورد، اما امپراتوری کین پس از مرگ نخستین امپراتور آن، کین شی هوانگ‌ده ناپایدار و بی‌ثبات گشت.
ظرف چهار سال، قدرت دودمان کین با شورش‌هایی اضحملال شد. دو رهبر شورشی سابق، شیانگ یو (متوفای ۲۰۲ پ. م) از چو و لیو بانگ (متوفای ۱۹۵ پ. م) از هان در یک ستیز برای تسلط بر چین با یکدیگر نزاع کردند و لیو بانگ در نبرد گایشیا (۲۰۲ پ. م) در آن‌هویی کنونی بر شیانگ یو غلبه کرد و امپراتور تمام چین شد.
امپراتور گائوزو
گائوزو یا لیو بانگ، اولین امپراتور سلسله هان بود. او بر شیانگ یو، آخرین امپراتور سلسله چین، غلبه کرد و به شاهی رسید. سلسله‌ای که او تاسیس کرد، هان نام گرفت. در دوران او چین همچنان یکپارچه ماند. او همچنین آیین کنفوسیوس را، به عنوان آیین رسمی کشور، برگزید. گائوزو در سال ۱۸۸ پیش از میلاد، یعنی تنها پس از هفت سال سلطنت، درگذشت.
دوران درگیری بر سر حکومت
پس از مرگ گائوزو، پسرش، لیو یینگ به سلطنت رسید و نام امپراتور هوی را برای خود انتخاب کرد ولی عمر کوتاهی کرده و در ۲۲ سالگی درگذشت. پس از مرگ او پسرش لیو گونگ با نام امپراتور کیان‌شائو هان در ۷ سالگی به سلطنت رسید. اما او را پس از ۴ سال از حکومت برکنار و برادرش لیو هونگ را با نام امپراتور هئوشائو هان بر تخت نشاندند اما او را هم پس از ۴ سال از حکومت برکنار کردند. پس از امپراتور هئوشائو پسر چهارم گائوزو با نام امپراتور ون بر تخت نشانده شد.
امپراتور وو هان
در سال ۱۴۱ پیش از میلاد، نتیجه ون دی بر تخت سلطنت نشست و به نام امپراتور وو دی یکی از ارجمندترین فرمانروایان چین شد. او با قبایل کوچگر ساکن مرزها جنگید و آنان را شکست داد. سپس راه ابریشم را به وجود آورد. اقدامات او، هان را به بالاترین قدرت و عظمت خود رساند.
پس از امپراتور وو
وو دی صاحب فرزندانی از دو ملکه بود. هنگامی که وو دی درگذشت، صدراعظمش هوئوگوانگ نایب السلطنه لیوفو-لینگ پسر وو دی شد. لیوفو-لینگ، که امپراتور ژائودی نام گرفت، مدت زیادی حکومت نکرد و در ۲۲ سالگی درگذشت. امپراتور بعدی کم‌تر از یک ماه دوام آورد و به سبب ناشایستگی برکنار شد. پس از او نوبت به شوان دی، نواده یکی از ملکه‌های وو دی رسیدو شوان دی هجده ساله بود که امپراتور شد و تا آن زمان یک همسر و پسر داشت.
شوان دی ۲۵ سال با لیاقت بر امپراتوری فرمانروایی کرد. پسرش، یوان دی، در اقدامات خود ناموفق ماند و پس از درگذشتش در ۳۳ پیش از میلاد، کشمکش بر سر جانشینی سلطنت دوباره آغاز گشت. در این میان، وانگ مانگ، وزیر مقتدر دربار سلطنتی، در سال نهم پس از میلاد سلطنت را غضب کرد.
هان شرقی
پیش از
دودمان هان غربی
پس از
از
تا
سه امپراتوری
کائو وی
۲۵ م.
۲۲۰ م.
دودمان زین
شو هان
ووی شرقی
هان شرقی یا هان پسین رسما در تاریخ ۵ اوت ۲۵ میلادی، هنگامی که لیو شیو با نام امپراتور گوانگ‌وو هان تاجگذاری کرد، آغاز به کار کرد.
امپراتور گوانگ‌وو
اشراف که با اقدامات وانگ مانگ مخالف بودند، او را گردن زدند و لیو شیو از خاندان قدیمی هان را بر تخت سلطنت نشاندند. او در سال ۲۵ میلادی، تمام مخالفان خود را سرکوب کرد و به مدت ۳۲ سال بر امپراتوری فرمان راند.
اقدامات امپراتور گوانگ‌وو
لیوشیو خود را گوانگ وو دی نامید و لقب امپراتور اختیار کرد. سپس پایتختش را از چانگان به لوئویانگ انتقال داد. در دوران او، سیستم کشوری دوباره فئودالی شد.
تحت سلطه امپراتور لینگ (۱۶۸ تا ۱۸۹ میلادی) خواجه‌ها ممنوعیت‌های حزبی را تمدید و افزایش دادند.
شورش‌های دهقانی
در این دوره، شورش‌های بسیاری در سراسر چین اتفاق افتاد. نظیر شورش گروه‌های ابروسرخ‌ها، زرددستاران و پنج پیمانه برنج.
پایان دودمان هان
در سال ۱۸۴، زرددستاران با یک نیروی سیصد هزار نفری شورش‌های گسترده‌ای را در چندین ناحیه اطراف پایتخت برپا کردند. سرانجام نیروهای امپراتوری، شورشیان را پس از ماه‌ها نبرد شکست دادند. در سال ۲۲۰ میلادی، آخرین امپراتور هان، شیین دی، از سلطنت کناره‌گیری کرد و امپراتوری به سه پادشاهی تقسیم شد که هرکدام مدعی تاج و تخت هان بودند. تا چهارصد سال بعد، امپراتوری یکپارچه‌ای پدید نیامد.
در سال ۲۲۰ میلادی، امپراتور شیان هان از دودمان هان شرقی توسط کائو پی مجبور به استعفاء و خلع مقام شد و با این کار دودمان هان پسین منحل گشت و دوره سه پادشاهی با سه امپراتوری کائو وی، ووی شرقی و شو هان آغاز به کار کرد.
امپراتوری تانگ
امپراتوری سونگ
کائو وی
امپراتوری مینگ
فهرست بزرگ‌ترین امپراتوری‌های جهان
فهرست امپراتوران دودمان هان