بل ای‌اچ-۱ سوپرکبرا

بل ای‌اچ-۱جی / تی معروف به سی کبرا و بل ای‌اچ-۱دبلیو معروف به سوپر کبرا و بل ای‌اچ-۱زد معروف به وایپر مدل‌های دو موتوره و بهینه‌سازی شده و پیشرفته‌تر بالگرد ای اچ-۱ " هیویی کبرا " هستند.
اولین نمونه‌های دو موتوره بالگرد بل ای‌اچ-۱ کبرا به نام‌های بل ای‌اچ-۱جی و بل ای‌اچ-۱تی ( نمونه بهبود یافته AH-1J ) معروف به سی کبرا ( کبرای دریایی ) مخصوص نیروی تفنگداران دریایی ایالات متحده آمریکا ساخته شد . نمونه صادراتی‌ای اچ-۱جی به سی کبرا بین‌المللی معروف شد و خود دارای دو مدل با قابلیت شلیک و هدایت موشک‌های ضد تانک هدایت سیمی بی‌جی‌ام-۷۱ تاو معروف به تاو کبرا مجهز به سیستم هدف‌گیری و هدایت تلسکوپی‌ام-۶۹ این موشک‌ها در پوزه بالگرد و نمونه بدون قابلیت شلیک و هدایت این موشک‌های ضد تانک ، معروف به نان تاو بود .۱۶۰ فروند از مدل نان تاو و ۶۲ فروند از مدل تاو بالگرد ای اچ-۱جی سی کبرا از سال ۱۹۷۴ توسط هوانیروز ارتش شاهنشاهی ایران با هدف مقابله با توان عظیم زرهی کشور عراق و شوروی پیشین به خدمت درآمد.
نمونه‌های بعدی دو موتوره به ترتیب بل ای‌اچ-۱دبلیو معروف به سوپر کبرا و اخرین و پیشرفته‌ترین نمونه کبرا یعنی بل ای‌اچ-۱زد معروف به وایپر ( افعی ) هستند . لازم به ذکر است نمونه بل ای‌اچ-۱زد با نام زولو کبرا نیز شناخته می‌شود.
تفنگداران دریایی امریکا مجهز به هشت موشک ضد تانک هدایت لیزری هلفایر
کبرا در ایران
بالگرد AH-1J هوانیروز ارتش جمهوری اسلامی ایران
ایران اولین مشتری خارجی هلیکوپتر کبرا بود. ارتش شاهنشاهی ایران سی کبراهای دوموتوره نیروی دریایی را به کبراهای تک‌موتوره نیروی زمینی آمریکا ترجیح داد و در سال ۱۹۷۲ سفارش خرید ۲۰۲ فروند از مدل ارتقا یافته ای‌اچ-۱جی ارتقا یافته را با عنوان «ای‌اچ-۱جی سی کبرا بین‌المللی» به شرکت بل داد. کبراهای ایرانی به موتور پرقدرت‌تر T400-WV-402 مجهز شده بودند و چرخ‌دنده‌های کاهش‌دهنده لگد هم بر روی برجک هلیکوپتر نصب شده بود.سلاح برجک این کبراها هم مثل کبراهای نیروی دریایی یک قبضه تیربار گاتلینگ ۲۰ میلی‌متری سه‌لول ام۱۹۷ بود که ظرفیت حمل ۷۵۰ گلوله برای آن در هلیکوپتر وجود داشت. کمک‌خلبان که نقش تیربارچی را هم ایفا می‌کرد از یک سیستم دید تثبیت‌شده و حتی یک صندلی تثبیت‌شده برای به حداقل رساندن لرزش بهره‌مند بود. ۶۲ فروند از کبراها هم به دلیل نصب سیستم هدف‌گیری و هدایت ام -۶۹ قابلیت شلیک موشک‌های ضدتانک بی‌جی‌ام -۷۱ تاو را داشتند که با نام " تاو کبری" شناخته می‌شدند و هر یک از آن‌ها می‌توانست حداقل چهار و حداکثر ۸ تیر از این موشک ضد زره هدایت سیمی را با خود حمل کند اما بقیه از این قابلیت بی‌بهره بودند و تنها به تیربار ۲۰ میلی متری و راکت‌های هیدرا ۷۰ متکی بودند که حداکثر ۳۸ عدد از آن‌ها در پایلون‌های دو طرف بالگرد حمل می‌شد ( کبراهای نان تاو )
کبراها با موفقیت قابل توجهی در طول جنگ ایران و عراق استفاده شدند.این هلیکوپترها علاوه بر انجام ماموریت‌های ضد تانک و پشتیبانی نزدیک هوایی درگیری‌های متعددی با بالگردهای میل می-۲۴ نیروی هوایی عراق داشتند که اولین نبردهای هلیکوپتر به هلیکوپتر در یک جنگ واقعی محسوب می‌شوند. در منابع موجود گزارش‌های کاملا متناقضی از نتیجه این درگیری‌ها ثبت شده‌است. بر اساس برخی منابع کبراها نرخ برتری ۱۰ بر یک در مقابل میل-۲۴ها داشتند اما منابع دیگری نوشته‌اند که در طول هشت سال جنگ ده کبرا و شش میل-۲۴ سرنگون شدند و برخی منابع دیگر هم نبردهای آن‌ها را کاملا پایاپای گزارش کرده‌اند. که در اغلب این نبردها پیروزی نصیب بالگردهای سی کبرا شده‌است. در طول جنگ ایرانی‌ها برخی از کبراهای خود را به تجهیزات لازم برای شلیک موشک‌های هوا به زمین ماوریک مسلح کردند. ماوریک موشکی بسیار بزرگتر و دوربردتر از تاو بود و در برخی عملیات‌ها از این موشک‌ها علیه اهداف عراقی استفاده شد. همچنین در سال ۱۹۸۸ دو میگ-۲۳ متعلق به شوروی دو کبرای ایرانی را که وارد حریم هوایی افغانستان شده بودند سرنگون کردند. کبراها همچنان در خدمت هوانیروز ایران باقی مانده‌اند و ارتقاهای متعددی نیز بر روی آن انجام شده‌است. تعدادی از کبراها به استاندارد پنها ۲۰۹۱ ارتقا یافته‌اند.
ارتقاهای گزارش شده در پنها ۲۰۹۱ عبارتند از:
پانل‌های زره‌پوش جدید کابین خلبان
سایه‌بان جدید، طراحی شده توسط ایران
ارتباطات هوایی جدید (آیونیک)
دوربین نصب شده در دماغه
طراحی جدید کابین خلبان
انهدام توسط ایران
ایران گذشته از انکه از بزرگترین استفاده کنندگان این هلیکوپتر است ، در جریان تجاوز آمریکا به آبهای ایران در سال ۱۳۶۷ نیز سه فروند از این هلیکوپترها را سرنگون کرد.
یک فروند از این هلیکوپترها توسط ناوگروه ذوالفقار از نیروی دریایی سپاه به فرماندهی نادر مهدوی ا و دو فروند دیگر توسط ناو سبلان نیروی دریایی ارتش سرنگون گردیدند.
تسلیحات
AH-1F نیروی هوایی اسرائیل مجهز به موشک‌های ضد تانک ای جی‌ام -۷۱ " تاو"
تمامی مدل دو موتوره‌ای اچ-۱جی/تی/دبلیو/زد مجهز به توپ بیست میلی‌متری سه لول چرخان ام-۱۹۷ هستند
تمامی مدل‌های بالگرد کبرا میتوانند به راکت‌های هدایت ناپذیر هایدرا ۷۰ در لانچرهای هفت تایی‌ام-۲۶۰ یا نونزده تایی‌ام-۲۶۱ مجهز بشوند.
تمامی این مدل‌ها توانایی حمل و شلیک چهار یا هشت موشک ضد تانک هدایت سیمی بی‌جی‌ام-۷۱ تاو را دارند.
البته لازم به ذکر است اکثر مدل‌های AH-1J به سیستم هدف‌گیری و هدایت تلسکوپی‌ام-۶۹ برای هدف‌گیری و هدایت موشک‌های ضد تانک بی‌جی‌ام-۷۱ تاو در قسمت پوزه مجهز نیستند و قابلیت حمل و شلیک این موشک‌ها را ندارند و به اختصار آن‌ها را نان تاو میخوانند.
مدل‌های AH-1W و AH-1Z توانایی حمل و شلیک چهار یا هشت موشک هدایت لیزری ضد تانک ای‌جی‌ام-۱۱۴ هل‌فایر و موشک‌های هوا به هوای‌ایم-۹ سایدوایندر را دارند
به کار گیرندگان
تفنگداران دریایی ایالات متحده آمریکا
هوانیروز
ارتش تایوان
ارتش آمریکا
ارتش ترکیه
مشخصات