سید ابوالفضل برقعی

ابوالفضل برقعی قمی (نام کامل: سید ابوالفضل ابن الرضا رضوی برقعی قمی، زاده ۱۲۸۷ - درگذشته ۱۳۷۰)، از روحانیان تجدیدنظرطلب و اصلاح‌گر دینی بود.
برقعی معتقد است که پیشوای یازدهم شیعه، یعنی حسن عسکری، هرگز فرزندی به نام مهدی نداشته، و دیدگاه امام‌زمانی، دیدگاهی انحرافی در اسلام است که پس از مرگ حسن عسگری، به وجود آمد.
زندگی‌نامه
او در شهر قم و در خانواده‌ای شیعه (شیعه امامیه)، زاده شد. پدرش فردی فقیر بود. مادرش سکینه‌سلطان، دختر غلام‌رضا قمی بود. برقعی از ده سالگی، پای در مکتب گذاشت، تعلیم و قرائت قرآن را فراگرفت و سپس نزد شیخ عبدالکریم حائری از عالمان سرشناس شیعه رفت تا مراحل تحصیلش را ادامه دهد. او برای تخصص در علم فقه و اصول فقه به نجف رفت و سه سال در آنجا سپری کرد و از مرجع شیعه ابوالحسن موسوی اصفهانی، علم فقه را کسب نمود. برقعی، قبل از بازگشت به ایران، اجازه‌نامه اجتهادش را از ابوالحسن اصفهانی، دریافت کرد.
پس از ورود به ایران وی، علاوه بر تدریس و تحقیق در علوم دینی، مسائل سیاسی را نیز پیگیری می‌کرد. او به ابوالقاسم کاشانی علاقه داشت و وقتی که کاشانی در تبعید بود، برقعی با وی ارتباط داشت و هنگامی که کاشانی به ایران بازگشت، این ارتباط، صمیمی‌تر شد و به امامت مسجد گذروزیردفتر، منسوب شد.
ابوالفضل برقعی قمی، از خویشاوندان مرجع تقلید تبعیدی (تبعید در دهه 60)، یعنی علی اکبر برقعی قمی است.
با توجه به نظرات وی در نقد خرافات شیعه، مورد اعتراض فقیهان شیعه، قرار گرفت و در سال ۱۳۶۶ خورشیدی، نیز، به مدت ۱۶ ماه در زندان اوین محبوس و سپس تبعید گردید و پس از بازگشت از تبعید در منطقه کن تهران زندگی می‌کرد و در سال ۱۳۷۰ شمسی درگذشت.
دیدگاه‌ها
برقعی در ۴۵ سالگی، ادعا کرد که در مذهب شیعه، خرافات زیادی، وجود دارد که بر خلاف تعلیمات قرآن هستند و بر اساس گفته خودش، سعی کرد تا با این خرافات، مبارزه کند. از آن به بعد، وی اصلاحاتی در نظرهای خود، ایجاد کرد، از جمله، مخالفت با بزرگ نمایی علی بن ابیطالب، زیر سوال بردن توسل به امامان و محدود کردن خمس تنها برای غنایم جنگی، همچنین، او انتقاداتی نیز به حوزه علمیه و برخی روحانیون کرد. وی معتقد بود که «قرآن، احتیاج به تفسیر ندارد، چون تفسیر، نظر انسانی است؛ در حالی که قرآن، سخنان خداست و هر فرقه اسلامی، به نفع خودش، قرآن را تفسیر می‌کند؛ با این حال، برای غیر عرب‌زبان، باید قرآن را خوب، ترجمه نمود و نه تفسیر». همین مخالفت وی با خرافات شیعه، باعث شد که در دهه 60، به دست برخی از عوامل حکومت وقت، مانند همفکرش قلمدرن قمی، البته به گونه ناموفق، ترور شود.
آغاز تحول فکری برقعی، در تالیف کتاب درسی از ولایت متبلور بود. وی در این کتاب به‌طور مفصل و مدلل، اندیشه ولایت تکوینی را که برخی علمای دینی، در زمان وی آن را ترویج و تبلیغ می‌نمودند، رد می‌کرد. این اثر برقعی باعث عکس العمل‌های گوناگون و درگیری‌های فکری میان موافق و مخالف گردید و غالیان در رد آن، کتاب‌ها نوشتند و سخنرانی‌ها کردند.
وی در کتاب «تضاد مفاتیح‌الجنان با قرآن» می‌گوید: ازجمله خرافاتی که در میان عوام مسلمین حتی در میان عالم نمایان رواج دارد و نتیجه سکوت علما است، اعتقاد به کرامات و معجزات از قبور ائمه یا اعقاب آن‌ها و سایر بزرگان دین است. در حالی که چنین اعتقاداتی مخالف اصل «توحید» و عقاید اصیل اسلامی و قرآنی است.
چون برخی از کتاب‌های محمد بن عبدالوهاب و ابن تیمیه (مثل "توحید") را به فارسی ترجمه کرد و از آرای ایشان حمایت می‌کرد، وی را به وهابی بودن متهم کردند هر چند خود برقعی این اتهام را به شدت رد می‌کرد و اعلام نمود که دوستدار اهل بیت است. گروهی از مخالفانش، عقاید برقعی و همفکرانش را ناشی از نفوذ عقاید وهابی‌ها می‌دانند و به این دلیل به آن‌ها شیعیان وهابی می‌گویند. باور برخی، بر این است که وی تا آخر عمر، به امامان شیعه، معتقد بوده است.
در فقه
برقعی معیارهای سه‌گانه‌ای برای نقش مرجعیت فقیه مسلمان برای استنباط احکام و عقاید دارد:
قرآن و سنت: برقعی بر این معیار، سخت تاکید می‌کند، و از همین‌جا می‌توان او را از جمله کسانی شمرد که «قرآنیان شیعه» نامیده شده‌اند.
فهم متقارن و تطبیقی اسلام: منظور برقعی از «مقارن» آن است که رجوع به روایات و نصوص عقاید عموم مسلمین باید به عنوان معیار شناخته شود، نه یک مذهب واحد جدای از دیگر مذاهب دیگر این که شواهد و قرائن را از عموم منابع موجود اسلامی گردآوری کنیم تا مفهوم اسلامی و حکم شرعی الهی را به دست آوریم.
عقل: برقعی در نقد احادیث، همان گونه که به قرآن استناد و تکیه می‌کند، بر عقل سلیم نیز کاملا تکیه و تاکید دارد.
کتاب‌شناسی
در سال‌های اخیر اکثر آثار وی در خارج از ایران و بطور عمده توسط منابع اهل سنت منتشر شده‌است.
درسی از ولایت
حافظ شکن (ردی بر حافظ)
عرض اخبار اصول بر قرآن و عقول
تابشی از قرآن
اصول دین از نظر قرآن
خرافات وفور در زیارات قبور
بررسی علمی در احادیث مهدی
تضاد مفاتیح الجنان با قرآن
دعاهایی از قرآن
دعای ندبه و خرافات آن
(زندگی‌نامه به قلم خودشان)