یاشار کمال

کمال صادق گوکچلی با نام ادبی یاشار کمال (زاده ۱۹۲۳ - درگذشته ۲۸ فوریه ۲۰۱۵) از نویسندگان کرد اهل ترکیه بود. در طول بیش از شصت سال ۳۶ رمان نوشت که نخستین رمانش «اینجه ممد» شهرتی جهانی داشت.
زندگی‌نامه
وی زاده ۱۹۲۳ در روستایی کردنشین همیته ("گوکچه دام" فعلی)، استان عثمانیه در جنوب ترکیه متولد شد. پدرش ملاک کرد از اهالی وان بوده که در زمان جنگ جهانی اول به چوکوروا فرار کرده است. والدینش اهل وان بودند. وی کودکی بسیار سختی را پشت سر گذاشت و در تصادفی چشم راستش را از دست داد و در پنج سالگی شاهد قتل پدر به دست فرزندخوانده او در مسجد در عید قربان بود. حکم آشکار یاشار کمال در سال ۱۹۹۵ در باره سیاست‌های دولت ترکیه در مصاحبه وی با مجله اشپیگل، او را به اتهام «تبلیغات تجزیه طلبی» در مقابل دادگاه امنیتی دولت ترکیه قرار داد. محاکمه با حکم برائت وی پایان یافت، اما با انتقاد مجدد وی از عملکرد دولت، یاشارکمال به اتهام «تحریک مردم»، به ۵ سال زندان تعلیقی محکوم گردید.
وی حکم زندان تعلیقی را نپذیرفت و گفت: “هرمجازاتی می‌خواهید نقدا" بکنید، چرا که حکم تعلیقی، حکم خودسانسوری را برای من دارد و من نمی‌خواهم خود را دچار خودسانسوری بکنم، هنوز کارهای انجام نداده بسیاری دارم و باید آنهارا هرچه زودتر تمام کرده و بچاپ برسانم، اما زندگی در ترکیه، آنهم با این حکم تعلیقی، این امکان را از من سلب من کند». با این استدلال یاشارکمال بعد از گرفتن حکم زندان تعلیقی مدتی در سوئد زندگی کرد. او در این باره گفته بود:
یاشار کمال که از سال ۱۹۵۰ بکرات بخاطر دفاع از آزادی بیان و تساوی حقوق مردم دستگر و زندانی شده است، بار آخر بخاطر نوشته خود در باره مسئله کردها بنام «ابری سیاه بر آسمان ترکیه» محکوم به یک سال و هشت ماه زندان گردیده بود. اوج خشم یاشار کمال در سال ۱۹۹۷ بود که در اعتراض به زندانی کردن «اشبر یاغمور دره لی» نویسنده نابینای ترکیه گفته بود: «تا آخر عمرم دولت ترکیه را نخواهم بخشید!»
یاشار کمال، نویسنده بلند آوازه کرد، در میان خوانندگان ایرانی نامی آشناست. بیشتر رمان‌های یاشار کمال به زبان فارسی ترجمه شده و مقبولیت خاص و عام، یافته‌است. آثار یاشار کمال اگر چه از متن سرزمین و جغرافیایی محدود ومشخصی بر آمده‌اند، اما ساختار و محتوایی جهانی دارند. رمان «اینجه ممد» او تا کنون به بیش از ۲۰ زبان منتشر شده و بارها به فیلم در آمده‌است.
یاشار کمال در سپتامبر سال ۲۰۱۳ آخرین کتاب خود را منتشر کرد که عنوانش «پرنده‌ای با یک بال» بود. او این کتاب را چهل سال پیش نوشته و در کشوی میز خود نگه داشته بود.
یاشار کمال، روز شنبه ۲۸ فوریه ۲۰۱۵، در ۹۱ سالگی در بیمارستانی در استانبول درگذشت.
جوائز
یاشار کمال در اکتبر ۱۹۹۷ به جهت دفاع از صلح و حقوق بشر، موفق به دریافت جایزه صلح ناشران آلمانی شد. این نویسنده شهیر در سال ۲۰۰۸ جایزه بزرگ ادبیات ریاست جمهوری ترکیه را دریافت کرد که یکی از مهمترین جوایز ملی در ترکیه است و به نویسندگان، شاعران، هنرمندان و خوانندگان ملی تعلق می‌گیرد.
(۱۹۷۹) Prix du Meilleur Livre Etranger
(۱۹۸۲) Prix mondial Cino Del Duca
(۱۹۸۴) Commandeur de la Légion dHonneur de France
(۱۹۹۷) Peace Prize of the German Book Trade
(۲۰۱۱) Grand Officier de la Légion dHonneur de France
کتابشناسی
نخستین داستان‌های کوتاهی به نام گرمای زرد (چاپ ۱۹۵۲) بود. وی بلا فاصله بعد از چاپ کتاب اینجه‌ممد (محمد قرقی) شهرت یافت. به عنوان یک روشنفکر مطرح وی از سخن گفتن درباره مصیبت‌های اهالب مختلف ترکیه ابایی نداشته‌است.
«آنسوی کوهستان»، «اگر ما را کشتند»، «دریا قهر کرد»، «افسانه چیای آگری»، «مرد تنها»، «لانه‌های پریان»، «پیت حلبی»، «علف همیشه جوان» و «ستون خیمه».
اینچه ممد
«اینجه ممد» داستان شورش دهقان‌زاده‌ای است که در برابر زمینداران بزرگ به پا می‌خیزد. یاشار کمال که خود سال‌ها از نزدیک شاهد استثمار و سرکوب دهقان‌ها بود، می‌گفت که فکر نوشتن این رمان زمانی به ذهنش رسید که شاهد کشته شدن یک یاغی توسط ژاندارم‌ها بود. «ممد» برگرفته از خاطرات یاشار کمال از دایی‌اش بود که در آن زمان از یاغی‌های معروف در شرق آناتولی، منطقه قفقاز و ایران به شمار می‌رفت. «اینجه ممد» به بیش از چهل زبان ترجمه شده و فیلمی هم بر اساس آن ساخته شده است. علاوه بر این رمان، از روی هشت رمان دیگر او نیز اقتباس‌های سینمایی صورت گرفته است. اینجه ممد، به ترجمه ثمین باغچه‌بان، در ایران از سوی نشر ابتکار منتشر شده است.
داستان‌ها
(۱۹۵۲) "گرمای زرد" Sarı Sıcak, ("Yellow Heat") ترجمه رضا سید حسینی
رمان‌ها
سال
عنوان فارسی
عنوان ترکی
عنوان انگلیسی
۱۹۵۵
"اینجه ممد"
İnce Memed
Memed, My Hawk
۱۹۵۵
Teneke
The Drumming-Out
۱۹۶۰
Orta Direk
The Wind from the Plain
۱۹۶۳
"زمین آهن است و آسمان مس"
Yer Demir Gök Bakır
Iron Earth, Copper Sky
۱۹۶۸
"گیاه بی‌زوال"
Ölmez Otu
The Undying Grass
۱۹۶۹
"اینجه ممد" بخش دوم
Ince Memed II
They Burn the Thistles
۱۹۷۴
"جنایت بازار آهنگران"
Akçasazın Ağaları/Demirciler Çarşısı Cinayeti
The Agas of Akchasaz Trilogy/Murder in the Ironsmiths Market)
۱۹۷۵
"اربابان آکچاساز"
Akçasazın Ağaları/Yusufcuk Yusuf
The Agas of Akchasaz Trilogy/Yusuf, Little Yusuf
۱۹۷۶
Yılanı Öldürseler
To Crush the Serpent
۱۹۷۶
Al Gözüm Seyreyle Salih
The Saga of a Seagull
۱۹۷۸
Allahın Askerleri
God’s Soldiers
۱۹۷۸
"پرندگان همه رفتند"
Kuşlar da Gitti
The Birds Have Also Gone: Long Stories
۱۹۷۸
Deniz Küstü
The Sea-Crossed Fisherman
۱۹۸۲
"درخت انار روی تپه"
Hüyükteki Nar Ağacı
The Pomegranate on the Knoll
۱۹۸۰
Yağmurcuk Kuşu/Kimsecik I
Kimsecik I - Little Nobody I
۱۹۸۵
Kale Kapısı/Kimsecik II
Kimsecik II - Little Nobody II
۱۹۹۱
Kanın Sesi/Kimsecik III
Kimsecik III - Little Nobody III
۱۹۹۷
Fırat Suyu Kan Akıyor Baksana
Look, the Euphrates is Flowing with Blood
۲۰۰۲
Karıncanın Su İçtiği
Ant Drinking Water
۲۰۰۲
Tanyeri Horozları
The Cocks of Dawn
رمان‌های حماسی
سال
عنوان فارسی
عنوان ترکی
عنوان انگلیسی
۱۹۶۷
«سه افسانه آناطولی»
Üç Anadolu Efsanesi
Three Anatolian Legends
۱۹۷۰
«افسانه کوه آغری»
Ağrıdağı Efsanesi
The Legend of Mount Ararat
۱۹۷۱
«افسانه هزار گاونر»
Binboğalar Efsanesi
The Legend of the Thousand Bulls
۱۹۷۲
یاغی
Çakırcalı Efe
The Life Stories of the Famous Bandit Çakircali
گزارش‌ها
(۱۹۵۵) Yanan Ormanlarda 50 Gün (Fifty Days in the Burning Forests)
(۱۹۵۵) «چوکورووا سوزان» نمونه رپورتاژ Çukurova Yana Yana (While Çukurova Burns) ترجمه جلال خسروشاهی
(۱۹۵۷) Peribacaları (The Fairy Chimneys)
(۱۹۷۱) Bu Diyar Baştan Başa (Collected reportages)
(۱۹۷۴) Bir Bulut Kaynıyor (Collected reportages)
«کلید چوکورووا» نمونه رپورتاژ ترجمه جلال خسروشاهی، «دیگ» نمونه رپورتاژ ترجمه جلال خسروشاهی،
آثار تجربی
(۱۹۴۳) Ağıtlar (Ballads)
(۱۹۶۱) Taş Çatlasa (At Most)
(۱۹۵۹) "نمک در عسل" Baldaki Tuz (The Salt in the Honey) - 74 newspaper)
Gökyüzü Mavi Kaldı ("he Sky remained Blue) (collection of folk literature in collaboration with S. Eyüboğlu)
(۱۹۸۰) Ağacın Çürüğü (The Rotting Tree) (Articles and Speeches)
(۱۹۸۵) Yayımlanmamış 10 Ağıt (10 Unpublished Ballads)
(۱۹۹۷) Sarı Defterdekiler (Contents of the Yellow Notebook) (Collected Folkloric works)
(۱۹۹۵) Ustadır Arı (The Expert Bee)
(۱۹۹۵) Zulmün Artsın (Increase Your Oppression)
کتاب‌های کودکان
(۱۹۷۷) «سلطان فیلها و مورچه شل ریش قرمز» Filler Sultanı ile Kırmızı Sakallı Topal Karınca (The Sultan of the Elephants and the Red- Bearded Lame Ant) (کتاب کودکان)