زراعت و اصلاح نباتات

رشته زراعت و اصلاح نباتات یکی از گرایشهای مهم و اساسی در مجموعه مهندسی کشاورزی به شمار می‌آید. مجموعه مهندسی کشاورزی نیز از رشته‌های پراهمیت و جذاب در مجموعه علوم تجربی می‌باشد که توسط داوطلبان گروه آزمایشی علوم تجربی انتخاب می‌گردد. توسعه کشاورزی نیازمند نیروی انسانی ماهر است که بتواند عملیات کشاورزی مربوط به محصولات زراعی و باغی را بر اساس یافته‌های جدید علمی انجام دهد و بیشترین بازدهی و محصول را در بهره گیری از منابع به دست آورد. تربیت کاردان فنی، به عنوان رابط بین مهندسان و متخصصان کشاورزی و کشاورزان در کشور، دارای اهمیت فوق العاده است. تامین نیروی انسانی در این مقطع می‌تواند نقش سازنده‌ای را در توسعه کشاورزی ایفا نماید.
تعریف و هدف
مطالعه و بررسی در زمینه کاشت و پرورش گیاهان زراعی و انتخاب ارقام مناسب این گیاهان و برداشت صحیح محصولات آنها در رشته‌ای از علوم دانشگاهی قرار می‌گیرد که با عنوان زراعت و اصلاح نباتات نامیده می‌شود. این رشته در دو مقطع کاردانی و کارشناسی ارائه می‌شود.
هدف از ایجاد دوره کارشناسی در رشته زراعت و اصلاح نباتات تربیت افرادی است که بتوانند به عنوان کارشناس در زمینه‌های مختلف تولیدی کار و در برنامه‌ریزی‌های منطقه‌ای و مطالعاتی و همچنین به صورت مربی آموزشی در دبیرستان‌ها و هنرستان‌های کشاورزی، و به عنوان مجری امور تحقیقات کشاورزی یا به عنوان مدیر و مجری واحدهای تولیدی دولتی و خصوصی بخش کشاورزی منشا خدمت باشند.
در دوره کاردانی تولیدات گیاهی و امور زراعی افرادی تربیت می‌شوند که بتوانند برنامه‌های تولیدی تدوین شده در این رشته را زیر نظر مهندسان کشاورزی بر اساس اصول علمی اجرا کنند. این افراد همچنین قادر خواهند بود طرح‌های تحقیقاتی را زیر نظر متخصصان مربوطه اجرا نموده، در برنامه‌های آموزش کشاورزی به عنوان مروج کشاورزی خدمت نمایند.
اهمیت و جایگاه در جامعه
ایجاد رشته زراعت و اصلاح نباتات برای تربیت کارشناسانی است که بتوانند در جهت افزایش سطح زیرکشت محصولات اصلی کشاورزی، استفاده بهینه از زمان و بالا بردن عملکرد این محصولات در واحد سطح (هکتار) تلاش کنند. با توجه به این که در حال حاضر حدود ۱۶ میلیون هکتار از اراضی کشور زیرکشت محصولات مختلف زراعی قرار دارد و با عنایت به این که مساحت زمین‌های قابل کشت در کشور حدود ۵۰ میلیون هکتار است، و نظر بر این که ایران از تنوع آب و هوایی برخوردار است؛ با برنامه‌ریزی صحیح و دقیق و با استفاده از دانش کارشناسان رشته زراعت و اصلاح نباتات، می‌توان به میزان هر چه بیشتر از زمین‌های کشور برای افزایش تولید کمی و کیفی بهره برداری نمود. این مطالب ضرورت و اهمیت تربیت افرادی را که بتوانند با به کار گرفتن دانش خود در جهت رسیدن به این اهداف اقدام نمایند، مشخص می‌کند. همچنین از جمله مشکلات کشاورزی در کشور ما همواره این بوده است که مجریان فعالیت‌های تولیدی کشاورزی، کمتر تحصیلاتی در زمینه کشاورزی داشته‌اند؛ به طوری که روش‌های کار همچنان سنتی و قدیمی باقی مانده است. در حالی که در سطوح بالاتر یعنی کارشناسان یا مراکز برنامه ریز و هدایت گر، توان بالایی برای تامین فناوری مورد نیاز وجود دارد. از بین بردن این خلا یعنی تربیت کاردان‌ها در این رشته، می‌تواند ضمن بهره گیری از توانایی‌های متخصصان و صاحب نظران سطوح بالاتر، با به کارگیری دانش و فنون جدید در امور کاشت و نگه داری محصولات زراعی و باغی، برنامه‌های کشاورزی را با بازدهی بیشتری قرین سازد.
درسهای رشته
آبیاری عمومی
آفات مهم گیاهان زراعی
آمار و احتمالات
اصلاح نباتات خصوصی
اصول اصلاح نباتات
اصول ترویج و آموزش کشاورزی
اقتصاد کشاورزی
اکولوژی
باغبانی عمومی
آشنایی با کامپیوتر
بیماریهای گیاهی
بیماریهای مهم گیاهان زراعی
بیوتکنولوژی کشاورزی
بیوشیمی عمومی
بیوشیمی گیاهی
جلسه بحث
حاصلخیزی خاک و کودها
حشره‌شناسی و دفع آفات
خاک‌شناسی عمومی
خاک‌های شور و قلیایی
دامپروری عمومی
دیم‌کاری
رابطه آب و خاک و گیاه
آمار و احتمالات
ریاضیات عمومی
زراعت در شرایط تنش‌های محیطی
زراعت حبوبات و گیاهان منطقه‌ای
زراعت عمومی
زراعت غلات
زراعت گیاهان دارویی و ادویه‌ای
زراعت نباتات صنعتی
زراعت نباتات علوفه‌ای
زیست شناسی
ژنتیک
سیتولوژی
شیمی آلی
شیمی عمومی
طرح آزمایشهای کشاورزی۱
طرح آزمایشهای کشاورزی ۲
علف‌های هرز و کنترل آنها
عملیات کشاورزی
عملیات زراعی
فیزیولوژی گیاهان زراعی
فیزیک عمومی
گیاهشناسی ۱(فیزیولوژی و تشریح )
تشریح و رده بندی گیاهی
ماشین‌های کشاورزی
مبانی کشاورزی پایدار
مدیریت و حسابداری
مرتع‌داری
مساحی و نقشه برداری
مکانیزاسیون کشاورزی
هوا و اقلیم شناسی
کارآموزی
کنترل و گواهی بذر
صنعت و بازارکار
فارغ التحصیلان این رشته می‌توانند در موارد زیر نقش و توانایی خود را ایفاء نمایند.
به عنوان مدیر یا مجری واحدهای تولیدی دولتی و خصوصی کشاورزی
به صورت کارشناس متخصص و برنامه ریز در زمینه‌های مختلف زراعت در واحدهای اجرائی نظیر وزارت کشاورزی و غیره.
به عنوان مربی در دبیرستانهای کشاورزی و مجری امور تحقیقات در واحدهای تحقیقات کشاورزی.
مراکز عمده جذب فارغ التحصیلان این رشته موسسات تحقیقاتی از قبیل موسسه اصلاح و تهیه نهال و بذر، موسسه خاک‌شناسی و مراکز آموزشی کشاورزی و وزارت جهاد کشاورزی، موسسات اجرایی مانند سازمان ترویج، شرکتهای تعاونی روستایی، شرکتهای کشت و صنعت، مرکز خدمات کشاورزی وزارت جهاد کشاورزی، بنیاد جانبازان و بخش خصوصی است.