آکنه

آکنه یا رخ‌جوش یا جوش غرور جوانی ، که مردم آن را با عنوان جوش‌های ناشی از غرور جوانی می‌شناسند یکی از شایع‌ترین بیماری‌های پوستی و شایع‌ترین علت مراجعه بیماران به پزشکان متخصص پوست است.
این بیماری معمولا هم‌زمان با بلوغ شروع می‌شود. در تقسیم‌بندی بیماری‌های پوستی، آکنه جزو یکی از بیماری‌های زائده‌های پوست یعنی مو است.
ریشه مو در فضای کانال‌مانندی به اسم فولیکول مو قرار گرفته و رشد می‌کند. از طرف دیگر، غدد چربی به عنوان یکی دیگر از زوائد پوستی، ترشحات خود را داخل فولیکول مو تخلیه می‌کنند که به سمت بالا حرکت کرده و روی سطح پوست پخش می‌شوند.
سطحی‌ترین لایه پوست، لایه شاخی نام دارد و سلول‌های پوستی که از لایه سازنده منشا می‌گیرند، به آهستگی به سمت بالا حرکت کرده و در نهایت از بین رفته، لایه شاخی را به وجود می‌آورند. این روند را روند شاخی شدن می‌گویند.
اساس ایجاد آکنه، اختلال در ترکیب و شدت چربی ترشح شده از غدد چربی و همچنین اختلال در روند و شدت شاخی شدن است.
علل آکنه از نظر علمی
تولید بیش‌تر از حد معمول چربی توسط غدد چربی پوست
افزایش شاخی شدن پوست
علل آکنه از نظر عملی
بلوغ مهم‌ترین عامل آغازکننده آکنه است و علت آن هم افزایش هورمون آندروژن می‌باشد. ثابت شده‌است که هورمون آندروژن یا هورمن مردانه باعث افزایش تولید چربی و همچنین افزایش روند شاخی شدن پوست می‌شود. سایر عوامل شروع‌کننده عبارتند از:
حاملگی
تغییرات هورمونی؛
مواد پاک‌کننده پوست؛
رطوبت بیش از حد؛
تعریق زیاد؛
وراثت؛
استفاده از هورمون‌های آنابولیک (فراگشتی)(که مورد استفاده بدن‌سازان قرار می‌گیرد)؛
تحریک پوست با خاراندن و همچنین ایجاد زمینه التهاب و عفونت؛
تجمع سلول‌های مرده و ایجاد زمینه مناسب برای بسته شدن دهانه فولیکول مو؛
استرس با مکانیزم افزایش هورمون‌های فوق کلیوی که آندروژن‌ها هم در آن وجود دارند؛
داروهای دارای هالوژن (ید، کلرید، برومید) مثل لیتیوم، باربیتورات‌ها و غیره؛
غذاهای دریایی که حاوی ید زیاد هستند؛
غذاهای حاوی قند و چربی زیاد؛
غذاهای حاوی پروتئین کم؛
کاهش مصرف ویتامین E و ویتامین A.
شش دلیل عجیب بروز آکنه در بزرگسالی
1.آب میوه‌ها
چه چیز بدی می‌تواند در نوشیدن یک لیوان آب میوه یا آب سبزیجات تازه وجود داشته باشد؟ وقتی آب یک میوه یا سبزی را می‌گیرید، در واقع فیبر موجود در آن ماده غذایی را از بین می‌برید و صرفا قند طبیعی آن میوه یا سبزیجات برایتان باقی می‌ماند. قند موجود در این نوشیدنی‌ها موجب به هم خوردن سطح انسولین در بدن شده و با انتشار هورمون‌هایی باعث تولید روغن زیاد و گرفتگی منافذ پوستی می‌شود. علاوه بر این، افزایش سطح قند خون خطر التهاب را افزایش می‌دهد و موجب انسداد منافذ پوستی و بروز آکنه می‌شود.
۲. پودر پروتئین
میل فزاینده به مصرف پروتئین باعث شده که پودرهای پروتئینی را در تهیه بلغور جوی دوسر، ماکارونی و حتی قهوه استفاده کنیم. با توجه مقاله سال ۲۰۱۶ در مجله آکادمی درماتولوژی آمریکا، بسیاری از برندهای تجاری از پروتئین‌های لبنی یا کازئین در تهیه محصولات خود استفاده می‌کنند. بررسی‌ها نشان می‌دهد که مصرف این محصولات توسط ورزشکاران و بدنسازان باعث بروز جوش و آکنه در آن‌ها می‌شود.
۳. مصرف بیش از اندازه محصولات دارویی و بهداشتی
قفسه‌های داروخانه‌ها پر از کرم، روغن، سرم، اسانس و پودر است. اما استعمال بیش از اندازه آن‌ها بر روی بعضی از انواع پوست ایده چندان مناسبی نخواهد بود. محصولات آبرسان و ضد پیری از جمله تولیداتی هستند که بعضا بیش از اندازه استفاده می‌شوند. اگر در یک دوره طولانی مدت از این محصولات استفاده کنید، ممکن است جوش بزنید یا با گرفتگی منافذ پوست مواجه شوید، به خصوص اگر پوست چرب داشته باشید. متخصصان توصیه می‌کنند که تا حد امکان از محصولات روغنی بر روی پوست صورت استفاده نکنیم تا دچار جوش و آکنه نشویم.
۴. تلفن همراه و جوش روی صورت
اعتیاد به فیس بوک، توییتر، اسنپ چت و سایر شبکه‌های اجتماعی به دلایل مختلف برای پوست مضر است. هر بار که صدای زنگ یکی از این رسانه‌ها و یا شبکه‌های اجتماعی را می‌شنویم، دچار استرس می‌شویم. استرس موجب انتشار آندروژن شده و با تولید چربی باعث بروز التهاب و آکنه می‌شود. به علاوه، قرار دادن تلفن همراه نزدیک به صورت در ۲۴ ساعت روز باعث می‌شود که باکتری‌های انباشته در سطح تلفن باعث بروز آکنه بر روی صورت شوند.
مالش تلفن همراه بر روی پوست صورت و دست نیز باعث تحریک غدد چربی می‌شود؛ اگر در این شرایط عرق کنید، چربی در منافذ سطح پوست به دام می‌افتد. بدیهی است که اگر تلفن همراهتان دارای میکروب باشد (که حتما هست)، وضعیت جوش‌ها بدتر خواهد شد. شما می‌توانید با استفاده از هدفون صورت خود را از آسیب‌های احتمالی مصون نگه دارید.
۵. پاک‌کننده
نقش پاک‌کننده‌ها در از بین بردن آلودگی و چربی‌ها غیرقابل انکار است. پاک‌کننده‌های ناملایم با PH قلیایی می‌توانند باعث تحریک پوست شوند. این تحریک ممکن است با التهاب و سوزش همراه باشد یا در حالت بدتر موجب آکنه شود. متخصصان توصیه می‌کنند به جای این محصولات از یک پاک‌کننده ملایم استفاده کنید که مواد تشکیل دهنده آن بر روی پوست انباشته نشود. فوم پاک‌کننده نیوتروجینا که حاوی پلیمرهای اصلاح شده‌است، گزینه خوبی است. این محصول پوست شما را کمتر تحریک می‌کند و تاثیر قابل توجهی در درمان جوش و آکنه دارد.
۶. رفت و آمد
فرقی نمی‌کند برای رفت و آمد از اتوبوس استفاده می‌کنید یا ماشین، یا اینکه قدم می‌زنید؛ در هر صورت آلودگی هوا به پوست شما آسیب می‌رساند و موجب التهاب می‌شود. متخصصان تصور می‌کردند که جوش و آکنه به دلیل انسداد منافذ شکل می‌گیرند. امری که در نهایت به بروز جوش‌های سرسیاه یا سرسفید منجر می‌شود. آنچه در مورد این عارضه مسلم است، این است که التهاب منشا آن است.
تشخیص بیماری
تاثیر درازمدت آکنه درمان نشده روی پوست
تشخیص آکنه، یک تشخیص کلینیکی است. یعنی پزشک با معاینه بیمار شاکی از عارضه پوستی و با مشاهده نوع ضایعات، ضمن تشخیص بیماری، شدت آن را نیز تشخیص می‌دهد تا پروتکل درمانی لازم را برنامه‌ریزی کند. تشخیص بیماری آکنه برای پزشکان و به‌خصوص پزشکان متخصص پوست راحت است . اگر یک پزشک صورت بیمار را معاینه می‌کند، بیشتر از هر چیز قصد ارزیابی شدت بیماری را دارد تا بخواهد بیماری آکنه را تشخیص دهد.
درمان دارویی
موضعی شامل :
عصاره گیاه مریم گلی؛
رتینوئیدهای موضعی مثل : ترتینوئین (رتین-آ)- آداپالن - تازاروتن؛
آنتی‌بیوتیک؛
بنزوئیل پروکسید.
سیستمیک یا عمومی شامل:
آنتی‌بیوتیک؛
بعضی از هورمون‌ها؛
ایزوترتینوئین (آکوتان)؛
تتراسایکلین؛
ازیترومایسین.
استفاده از صابون‌های مخصوص برای جوش‌های چرکی وچرب که کاهنده این عوامل باشد.
درمان غیر دارویی
بازکردن سوراخ کومدون با دست یا سوزن و وارد کردن فشار به آن‌ها برای تخلیه که این کار در نهایت اغلب به لک شدن پوست منجر می‌شود؛
استفاده از صابون گلیسرین یا ضدباکتری؛
پیلینگ سطحی با استفاده از گلیکولیک اسید و سالیسیلیک اسید؛
استفاده از فوتوتراپی با نور قرمز، نور آبی یا بعضی از انواع لیزرها
برای درمان از طریق مصرف بعضی از سیفیجات مانند اسفناج یا سبزی‌های که دارای برگ پهن می‌باشند ویا با مصرف میوه جات مانند هندوانه، البالو ، و… و همچنین مصرف هویج که برای ازبین بردن اکنه بسیار مفید است.
برای شست شوی صورت‌های دار جوش می‌باشند باید این صورت‌ها را با اب خیلی ولرم که خیلی گرم نباشد وخیلی هم سرد نباشد یعنی معتدل و برای خشک کردن بایستی به جای حوله از دستمال کاغذی نرم استفاده کرد .
واژه مصوب فرهنگستان زبان و ادب پارسی، دفتر نخست تا چهارم، 1376 تا 85