مؤسسه تحقیقات واکسن و سرم‌سازی رازی

موسسه تحقیقات واکسن و سرم‌سازی رازی قدیمی‌ترین موسسه فعال در زمینه تولید واکسن در ایران است. این موسسه که در منطقه حصارک از استان البرز ایران قرار دارد، سالانه بیش از سه و نیم میلیارد دز انواع فراورده‌های بیولوژیک تولید می‌کند.
تاریخچه
این موسسه در مسیر جاده قدیم قزوین که اکنون به خیابان شهید بهشتی (کرج) تغیییر نام یافته قرار دارد. این مسیر خود قسمتی از جاده ابریشم است که بین شهرهای قزوین و ری واقع شده‌است. موسسه مزبور در دوران قاجاریه به عنوان مرکز درمان اسبان، اسواران، پیکها و دام‌ها مورد استفاده داشته‌است. بعد از جنگ جهانی اول، به واسطه عهدنامه ترکمانچای، مملکت محروسه قجری دچار قحطی و بیماریهای واگیردار گسترده‌ای در مردم و احشام گردید که درمان این امراض سبب تاسیس موسسه پاستور و سپس "موسسه دفع آفات حیوانی و سرم‌سازی ایران" گردید، که بعدها به "بنگاه سرم‌سازی رازی" و سپس به "موسسه تحقیقات واکسن و سرم‌سازی رازی" تغییر نام یافت.
فعالیت اولیه مرکز روی طاعون گاوی متمرکز بود اما بعدا به تولید انواع واکسن‌ها و سرم‌های دارای کاربرد پزشکی و دامپزشکی گسترش یافت. در پی جنگ جهانی دوم، موسسه چند سالی به اشغال نیروهای ارتش سرخ درآمد و ایشان چند باب بنای با کاربرد نظامی در موسسه ساختند.
امتیازات علمی
نام این موسسه به یادبود حکیم ابوبکر محمد زکریای رازی می‌باشد.
بسیاری از دانشمندان دامپزشکی ایرانی در این موسسه فعالیت داشته‌اند.
همچنین این موسسه دارای نشریه علمی پژوهشی آرشیو رازی می‌باشد.
پذیرش دانشجو در مقاطع کاردانی، کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکترای تخصصی
آزمایشگاه‌های ملی و رفرانس
این موسسه دارای لابراتوارهای تشخیص و تحقیق با مرجعیت ملی یا جهانی زیر می‌باشد:
آزمایشگاه ملی تب برفکی
آزمایشگاه ملی تحقیقات پاستورلا
آزمایشگاه ملی تحقیقات تیلریوز
آزمایشگاه ملی سل دامی
آزمایشگاه ملی تحقیقات کنه
آزمایشگاه رفرانس جانوران سمی
آزمایشگاه رفرانس مایکو پلاسما
آزمایشگاه رفرانس سموم جانوری
آزمایشگاه رفرانس آنفلوآنزای فوق حاد پرندگان
آزمایشگاه رفرانس آبله دامی
افراد سرشناس
مصطفی‌قلی بیات، معاون وزارت فلاحت، فوائد عامه و تجارت؛ به عنوان موسس موسسه
دکتر عبدالله حامدی، نخستین رئیس موسسه
پروفسور سید حسین میرشمسی، چهره ماندگار علمی ایران، موسس بخش واکسن‌های ویروسی انسانی
کتابخانه موسسه رازی
موسسه دارای یک کتابخانه مرکزی با زیربنای اعیانی ۱۵۰۰ متر مربع می‌باشد که از سال ۱۳۰۹ ه. ش. آغاز به کار نموده‌است. بیشتر منابع موجود راجع به علوم دامپزشکی و پزشکی می‌باشند. تعداد منابع به صورت زیر است:
کتاب‌های خارجی: عمدتا به زبان‌های انگلیسی، فرانسوی، عربی و ترکی استانبولی ۷۶۳۰ جلد
کتاب‌های فارسی: ۳۹۳۶ جلد
نشریات خارجی: ۴۰۹ سلسله
نشریات فارسی: ۲۷۸ سلسله
پایان‌نامههای خارجی: ۱۱ مصحف
پایان‌نامههای فارسی: ۳۴۹ مصحف
سی دی: ۴۶۷ لوحه
طرح‌های پژوهشی: ۴۰۶ عنوان
کتاب‌های الکترونیکی: ۲۳۲۶ عنوان
مقالات خارجی موسسه رازی: ۶۸۸ مقاله
مقالات فارسی موسسه رازی: ۴۷۰ مقاله
ساختار مدیریتی
این موسسه توسط یک رئیس و هیئت امنایی متشکل از نمایندگانی از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ایران، سازمان دامپزشکی کشور و غیره که بر آن نظارت دارند، اداره می‌شود. از چهار معاونت تشکیل شده است:
معاونت تحقیقات و فناوری
معاونت تحقیق و تولید
معاونت برنامه‌ریزی و پشتیبانی
معاونت تضمین کیفیت
تغییرات سازمانی
این موسسه در زمان تاسیس تحت نظارت وزارت فلاحت و فوائد عامه (وزارت کشاورزی وقت) در آمد.
در تاریخ ۱۰ دی ۱۳۷۹ با ادغام وزارت کشاورزی و وزارت جهاد سازندگی، تحت نظارت سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج وزارت جهاد کشاورزی در آمد. به علاوه، به واسطه گستردگی فعالیت‌هایش، امروزه هیئت امنایی متشکل از نمایندگانی از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ایران، سازمان دامپزشکی کشور و غیره بر آن نظارت دارند.
روسای موسسه از ابتدا تاکنون
نام
سال شروع ریاست
سال پایان ریاست
عبدالله حامدی
۱۳۰۳
۱۳۰۵
مرتضی کاوه
۱۳۰۵
۱۳۰۷
لویی دلپی
۱۳۱۰
۱۳۲۹
عزیز رفیعی
۱۳۲۹
۱۳۴۳
مرتضی کاوه
۱۳۴۴
۱۳۵۶
حمزه رامیار
۱۳۵۶
۱۳۵۸
عبدالعزیز اردلان
۱۳۵۸
۱۳۵۸
منوچهر بهارصفت
۱۳۵۸
۱۳۵۹
مهدی اکبرزاده
۱۳۵۹
۱۳۶۱
هادی هدایتی
۱۳۶۱
۱۳۶۳
منوچهر بهارصفت
۱۳۶۳
۱۳۶۷
سید جواد قطب‌شریف
۱۳۶۷
۱۳۶۸
محمد حسامی قاجار
۱۳۶۸
۱۳۶۹
حسن روستایی
۱۳۶۹
۱۳۷۱
علی‌اکبر محمدی
۱۳۷۱
۱۳۷۹
محمدعلی اخویزادگان
۱۳۷۹
۱۳۸۳
حمید کهرام
۱۳۸۳
۱۳۸۴
عبدالحسین دلیمی
۱۳۸۴
۱۳۹۰
هادی فامیل قدکچی
۱۳۹۰
۱۳۹۲
حمید کهرام
۱۳۹۲
۱۳۹۶
مسعود هاشم زاده
۱۳۹۶
منبع:
شعبه‌ها
با این که مرکزیت موسسه در کرج قرار گرفته، دارای مراکز آزمایشگاهی (تشخیص بیماری‌های دام) در شهرستان‌های زیر می‌باشد
مشهد
اهواز
مرند
اراک
شیراز
کرمان
آبادان(در دست ساخت)
خزر آباد ساری
کلاردشت (نیمه تعطیل)
بندر انزلی
ارتباطات خارجی
موسسه مزبور جهت تبادل تجربیات، اخذ مجوزها و صادرات با سازمان‌ها و ادارات بین‌المللی همکاری دارد. مهمترین این سازمان‌ها عبارتند از:
سازمان بهداشت جهانی WHO
سازمان دامپزشکی جهانی IOE
سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد فائو
بعد از انقلاب اسلامی ایران و اعمال تحریم‌های بین‌المللی علیه ایران، مراودات با کشورهای توسعه یافته کمتر و با کشورهای اسلامی بیشتر شده‌است.
تولیدات
به‌طور کلی تولیدات موسسه رامی توان به صورت زیر دسته بندی کرد:
واکسن‌های ویروسی انسانی
واکسن‌های باکتریایی انسانی
واکسن‌های ویروسی دامی
واکسن‌های باکتریایی دامی
سرم‌ها انسانی
سرمهای دامی
واکسن‌های طیور
واکسن‌های آبزیان
تشخیص بیماری‌ها
تحقیقات و نشریات علمی
فراورده‌ها
از مهمترین فراورده‌های موسسه می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
سرم‌های دیفتری و کزاز
سرم‌های درمانی ضد زهر: انواع عقرب و مار
انواع پادگن‌ها شامل: آنتی ژن رزبنگال، آنتی ژن رایت، آنتی ژن پولوروم
انواع فراورده‌های خونی دامپزشکی شامل سرم خرگوش، پلاسمای خرگوش، همولیزین، کمپلمان خرگوش، کمپلمان خوکچه هندی، خون دفیبرینه گوسفندی
انواع حلالهای مصرف پزشکی شامل سرم فیزیولوژی، آب قابل تزریق
حیوانات آزمایشگاهی موش،رت، هامستر، خوکچه هندی، خرگوش