تسوج

تسوج (طروج، طسوج، تسوگ) شهری در شمال دریاچه ارومیه و در غرب استان آذربایجان شرقی و مرکز بخش تسوج از توابع شهرستان شبستر است. جمعیت این شهر در سال ۱۳۹۵ بالغ بر ۷,۵۲۲ نفر بوده‌است. تسوج در ۴۰ کیلومتری غرب شبستر (مرکز شهرستان)، ۵۵ کیلومتری شرق سلماس، ۱۱۰ کیلومتری غرب تبریز (مرکز استان)، ۱۴۰ کیلومتری شمال ارومیه و ۷۲۱ کیلومتری شمال‌غرب تهران (پایتخت) واقع شده‌است.
نام تسوج عربی‌شده تسوگ فارسی است که در زمان ساسانیان به معنای شهرستان بوده‌است.
تسوج (طروج) در استان آذربایجان در دوره خلفای عباسی
حمدالله مستوفی در قرن هشتم هجری به علت زیاد بودن جمعیت تسوج در آن دوران، یکی از نام‌های قدیمی دریاچه ارومیه را دریای شور طسوج نام برده و درباره این شهر می‌نویسد:
جغرافیا
تسوج در میان کوه‌های علمدار و دریاچه ارومیه قرار گرفته‌است و آب و هوایی سرد و نسبتا معتدل بر این شهر حاکم است. شهر تسوج از لحاظ جغرافیایی در ۳۸ درجه و ۱۹ دقیقه شمالی و ۴۵ درجه و ۲۱ دقیقه شرقی قرار گرفته‌است.
مردم
برطبق آمار سال ۱۳۹۵ خورشیدی از مجموع ۷,۵۲۲ نفر جمعیت ساکن شهر تسوج، ۳,۷۴۲ نفر مرد و ۳,۷۸۰ نفر زن هستند که مجموعا در قالب ۲,۵۱۴ خانوار ساکن این شهر هستند؛ و بعد خانوار ۳٫۲ و نسبت جنسیتی ۹۸٫۸ می‌باشد جمعیت شهر تسوج در سال ۱۳۷۵ برابر ۳۲۳۵۰نفر و در سال ۱۳۸۵ برابر ۳۶۷۸۰نفر بوده‌است و طبق آمار سال ۱۳۸۵، ۷۲ درصد از مردم این شهر باسواد و ۲۸ درصد بی‌سواد بودند.
کشاورزی
از لحاظ کشاورزی، خشکبار، مخصوصا قیسی، زرد آلو، آلوبالو، گردو و بادام تسوج، معروف بوده ولی در سال‌های اخیر به علل نامعلومی بیشتر درختان این شهر دچار آفت زدگی شده‌است. از اصلی‌ترین صادرات تسوج، خشکبار است که به کشورهای همسایه همچون ترکیه و جمهوری آذربایجان صادر می‌شود؛ و از میوه‌های‌تر، سیب لبنانی و گلابی تسوج تحت عنوان تسوج آرمدی معروفیت خاصی دارد
کارخانجات
در ۷ کیلومتری غرب شهر تسوج کارخانه آجر سفال چشمه کنان و در شهر تسوج، کارخانه‌های تولیدی به نام‌های گونی‌بافی تسوج و کارخانه چاپ فیلم و بسته‌بندی فعالیت می‌کنند، در ناحیه شهر تسوج، کارخانه قند رافینری فعالیت کرده و در ناحیه صنعتی چهرگان که در ۵ کیلومتری غرب شهر واقع شده، واحد سردخانه فعالیت می‌کند و به دلیل تکمیل نبودن زیر ساخت‌ها در آن ناحیه صنعتی، تاکنون استقبال گرمی از طرف صاحبان صنایع از آن نشده‌است. اما در زمینه اشتغال، به دلیل نبود شغل مناسب برای جوانان اکثرا تحصیل کرده منطقه، آن‌ها مجبور به مهاجرت به شهرهای بزرگ می‌شوند ولی با توجه به اینکه مردمان این شهر از سطح آگاهی زیادی برخوردارند مردم با مراجعه به شهر تسوج و ایجاد و ساخت خانه‌های ویلای هنوز هم بر توسعه شهر خود همت می‌گمارند از این رو جمعیت این شهر کاهش نیافته‌است. اخیرا معدن مس چشمه کنان در ۸ کیلومتری شهر تسوج شروع به فعالیت نموده، و همچنین در تاریخ ۹۱/۱۱/۲۳ با حضور استاندار آذربایجان شرقی (احمد علی رضابیگی)، کارخانه شن و ماسه و آسفالت شهرداری تسوج با ظرفیت تولید ۱۲۰ تن در ساعت، در این شهر تاریخی، به بهره‌برداری رسید. راه اندازی این واحد تولیدی، عمرانی که احداث آن از سال ۱۳۸۹ در زمینی به مساحت ۵ هکتار، طراحی و اجرا شده، بالغ بر ۱٫۵ میلیارد تومان، اعتبار هزینه شده و با افتتاح آن، برای ۱۵ نفر، فرصت شغلی، فراهم گردیده‌است. شهر تسوج دارای منطقه گردشگری بسیار زیبایی به نام الماس است که بازدید از آن سفر به شمال را در ذهن آدم تداعی می‌کند.
آثار تاریخی
مسجد جامع تسوج و چنار واقع در حیاط آن
مسجد یادگارشاه
حمام بازار تسوج
کاروان سرای شاه عباسی مسیر تسوج - مرند
زیارتگاه علمدار
کول تپه
آتشکده در نزدیکی قره تپه
مقبره سادات ملکی
مزار علی حسین خان قلعه‌ای از بزرگان مشروطه آذربایجان
مزار پیر وردی در شمال شرق تسوج
تسوج اسکی (تسوج قدیمی)
سنگ آسیاب، نگهداری شده در میدان شهر داری تسوج و آسیاب قدیمی منطقه در نزدیکی روستای الماس