عبدالله جوادی آملی

عبدالله جوادی آملی در دماوند: وی از ابتدای تابستان با تعطیلی حوزه علمیه طبق معمول هر سال در محله «احمدآباد» شهرستان دماوند بسر می‌برد و در آنجا ضمن ملاقاتها و سخنرانیهای متعدد، کلاسهای درس اخلاق و… نیز برپا می‌دارد.
عبدالله جوادی آملی (زاده ۱۳۱۲، آمل)، فقیه، فیلسوف، عارف، مفسر قرآن و مدرس حوزه علمیه قم و از مراجع تقلید شیعه و ایرانی است.
وی سابقه عضویت مجلس خبرگان قانون اساسی، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، مجلس خبرگان رهبری، شورای عالی قضایی را داشته و سالها یکی از امامان جمعه موقت قم بوده‌است.
زندگی
وی در سال ۱۳۱۲ در شهر آمل به دنیا آمد. پدرش ابوالحسن جوادی آملی از علمای شهر آمل بود.
تحصیل
جوادی آملی پس از پایان ششم ابتدایی، در سال ۱۳۲۵ وارد حوزه علمیه آمل شد. در آنجا ادبیات، شرح لمعه، قوانین، شرایع، آمالی شیخ صدوق و سایر کتب سطح را از استادانی چون ابوالقاسم فرسیو، محمد غروی، عزیزالله طبرسی، آقا ضیاء آملی، احمد اعتمادی، ابوالقاسم رجایی، شعبان نوری و پدرش میرزا ابوالحسن جوادی آموخت. پس از آن مدت کوتاهی به حوزه علمیه مشهد رفت ولی در آنجا ماندگار نشد.
در سال ۱۳۲۹ به تهران رفت و با راهنمایی محمدتقی آملی، تحصیلات خود را در دبیرستان مروی ادامه داد. در آنجا رسائل و مکاسب را از اسماعیل جاپلقی، سید عباس فشارکی و سید محمد محقق داماد فرا گرفت و از درس هیئت، طبیعیات اشارات، بخش‌هایی از اسفار و شرح منظومه علامه شعرانی بهره برد. در درس تفسیر قرآن، بخشی از شرح منظومه، بخش‌های الهیات و عرفان اشارات و مبحث نفس اسفار مهدی الهی قمشه‌ای شرکت کرد و شرح فصوص‌الحکم را از فاضل تونی و درس خارج فقه و اصول را از محمدتقی آملی آموخت. هرچند در همه موارد شاگرد صفرعلی شهمیرزادی سیاهپره‌ای هم بوده‌است.
در سال ۱۳۳۴ با تشویق محمدتقی آملی، برای تکمیل تحصیلات به حوزه علمیه قم کوچ کرد. در آنجا مدتی از درس خارج فقه علامه سید حسین طباطبایی بروجردی استفاده کرد و بیش از دوازده سال در درس خارج فقه محقق داماد و حدود هفت سال در درس خارج اصول سید روح‌الله خمینی حضور یافت. وی همچنین حدود پنج سال در درس خارج میرزا هاشم آملی شرکت کرد. از همان ابتدای ورود به قم، رابطه علمی خود را با فیلسوف و مفسر قرآن، سید محمدحسین طباطبایی آغاز کرد که این ارتباط تا پایان عمر وی ادامه یافت. برخی از دروسی که از او آموخت، عبارت است از: بخش‌های نفس و معاد اسفار، درس خارج اسفار، الهیات و برهان شفا، تمهیدالقواعد، علم حدیث، تفسیر قرآن کریم، شرح اشعار حافظ، تطبیق فلسفه شرق و غرب و بررسی فلسفه‌های مادی.
فعالیتهای علمی و تدریس
پس از اتمام تحصیلات، فعالیت‌های وی بر تدریس و نشر معارف الهی متمرکز گردید و در سطوح و دوره‌های مختلف، شرح اشارات، شرح تجرید، شرح منظومه، شواهد الربوبیه، التحصیل، شفا، دوره کامل اسفار، تمهید القواعد، شرح فصوص الحکم، مصباح الانس، درس خارج فقه، تفسیر موضوعی قرآن، تفسیر ترتیبی قرآن و… را تدریس نمود. اکنون نیز درس‌های تفسیر قرآن، خارج فقه و خارج اسفار وی ادامه دارد.
وی موسسه تحقیقاتی و نشر اسراء را به منظور پژوهش در رشته‌های مختلف علوم اسلامی و پاسخ گویی به شبهات موجود در اسلام در سال ۱۳۷۲ تاسیس کرده‌است.
شاگردان
جوادی آملی در طی نیم قرن اخیر که به تدریس فقه، اصول، تفسیر، فلسفه و عرفان اشتغال داشته، چندین هزار شاگرد پرورش داده‌است که برخی از آنان در حال حاضر از شخصیت‌های سیاسی و علمی ایران و برخی کشورهای اسلامی هستند. تعدادی از شاگردان وی عبارتند از:
سید محمدجواد پیشوایی
مهدی شب زنده دار
علیرضا اعرافی
مصطفی بروجردی
محمدجواد فاضل لنکرانی
محسن غرویان
غلامرضا فیاضی
مصطفی ملکیان
سید کمال حیدری
فعالیت‌ها و مواضع سیاسی
جوادی آملی پس از پیروزی انقلاب ایران، در سال ۱۳۵۹ ه‌.خ (برابر ۱۹۸۰ م) به عنوان یکی از سه عضو انتخابی شورای عالی قضایی از سوی قضات کشور برگزیده شد و در آن نهاد حکومتی تهیه پیش نویس لوایح قضایی را بر عهده گرفت.
همچنین طی حکمی از سوی روح‌الله خمینی عهده‌دار مسئولیت دادگاه انقلاب شهر آمل شد. در انتخابات مجلس خبرگان رهبری در دور اول و دوم نیز از سوی مردم استان مازندران به نمایندگی آن مجلس برگزیده شد.
وی سفرهای تبلیغی برون مرزی متعددی به کشورهای آمریکا، ایتالیا، فرانسه، انگلستان، آلمان، سوئیس، اتریش، اتحاد جماهیر شوروی سابق و سوریه و لبنان داشته که مهم‌ترین آن‌ها سفر به مسکو در سال ۱۳۶۷ شمسی مطابق ۱۹۸۸ میلادی برای ارائه نامه سید روح‌الله خمینی رهبر ایران به میخائیل گورباچف رهبر شوروی، بود و همچنین سفر او به نیویورک در سال ۱۳۷۹ شمسی مطابق ۲۰۰۰ میلادی برای ارائه پیام سید علی خامنه‌ای رهبر ایران به نشست هزارهء ادیان بود.
صریح‌ترین موضع‌گیری سیاسی وی حمایت از نامزدی علی‌اکبر ناطق نوری در انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۳۷۶ بود که با شکست کاندیدای مورد حمایت او همراه شد. این اتفاق در انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۳۸۴ نیز تکرار شد و جوادی آملی در آن سال از نامزدی اکبر هاشمی رفسنجانی حمایت کرد که با حضور و واکنش معترضانه بعضی طلاب هواداران احمدی‌نژاد در جلسات درسی مسجد وی و شعار حامیان وی در نماز جمعه علیه جوادی آملی همراه شد. به نقل شاگردان نزدیکش او آن زمان اشاره به احمدی‌نژاد گفته بود: «وی را چنان بالا خواهند برد که طغیان خواهد کرد». وی در ادامه گفت: حتی فریب دادن حیوان هم در اسلام مذموم است چه برسد به فریب دادن انسان‌ها.
جوادی آملی پس از اعلام نتایج انتخابات ریاست جمهوری ایران در سال ۱۳۸۸ برای محمود احمدی‌نژاد پیام تبریک ارسال نکرد. موضع او در این باره واکنش برخی طلاب طرفدار احمدی‌نژاد را در پی داشت.
او هرچند معمولا موضع‌گیری‌های چشمگیر سیاسی نداشت، ولی در دوران ریاست‌جمهوری احمدی‌نژاد ماجرای هاله نور احمدی‌نژاد نام جوادی آملی را دوباره بر سر زبان‌ها انداخت.
وی در زمینه سلاح‌های هسته‌ای در بهمن ماه ۱۳۹۲، در قالب پیامی تصویری گفت که پیام رسمی دین است که سلاح کشتار جمعی نباید تولید شود، یک و آنها که تولید کردند باید محو کنند، دو.
وی همچنین انتشار تصاویر کاریکاتوری از محمد پیامبر اسلام را در بیانیه‌ای محکوم کرد و از آن به عنوان جاهلیت مدرن نام برد.
او در ۶ اردیبهشت ۹۷ با موضع‌گیری انتقادی در دیدار با علی ربیعی، گفت:
استعفاء از امامت جمعه
جوادی آملی در نماز جمعه ۶ آذر ۱۳۸۸، کناره‌گیری خود را از امامت جمعه شهر قم اعلام کرد و پس از جلال‌الدین طاهری و محیی‌الدین حائری شیرازی سومین امام جمعه مشهور در تاریخ جمهوری اسلامی ایران شد که از مقام خود استعفاء می‌داد. وی کناره‌گیری‌اش را با این جملات بیان کرد:
تحلیل‌گران احتمالات مختلفی را در مورد این استعفای غیرمنتظره مطرح کردند که همگی در قالب سه نوع گمانه‌زنی می‌گنجیدند: «آماده شدن برای مرجعیت»، «عود کردن بیماری قدیمی میگرن» و «بیان نوعی اعتراض سیاسی».
انتقاد از بانکداری و ربا در ایران
جوادی آملی در سال ۱۳۹۴ در دیدار با رئیس اتاق اصناف ایران با انتقاد از وضعیت نظام بانکی گفت: در این زمینه مکرر به مسئولان گوشزد شده‌است اما باید گفت که وقتی کسی وامی را با نرخ سود ۲۰ درصد یا ۲۵ درصد دریافت می‌کند، بدنبال این خواهد بود که از آن ۳۰ درصد سود عاید خود کند. وی پیش از این در سال ۱۳۹۱ در دیدار با رئیس مجلس شورای اسلامی گفت: در حال حاضر ۸۰ درصد مردم با ربا و سودهای کلانی که بانک‌ها دریافت می‌کنند سروکار دارند. وی در انتقادهای دیگر خود در ۱۴ دی ۱۳۹۵ گفت: بانک‌های ربوی خون مردم را می‌مکند.
آثار و تالیفات
تفسیر ترتیبی قرآن
تفسیر تسنیم ( )
تفسیر موضوعی قرآن
قرآن در قرآن
توحید در قرآن
وحی و نبوت در قرآن
معاد در قرآن (۲ جلد)
سیره پیامبران در قرآن (۲ جلد)
سیره رسول اکرم در قرآن (۲ جلد)
مبادی اخلاق در قرآن
مراحل اخلاق در قرآن
فطرت در قرآن
معرفت‌شناسی در قرآن
صورت و سیرت انسان در قرآن
حیات حقیقی انسان در قرآن
هدایت در قرآن
جامعه در قرآن
ادب توحیدی انبیاء در قرآن
تفسیر انسان به انسان
عترت و عرفان
ادب فنای مقربان (شرح زیارت جامعه کبیره) (۱۰ جلد): در حدیث و عرفان
عصاره خلقت
حماسه و عرفان: در عرفان ولایی
الحماسه و العرفان
گنجور عشق
مراثی اهل بیت
عید ولایت
حکمت علوی
ولایت علوی
تجلی ولایت در آیه تطهیر
قرآن در کلام امام علی «علیه السلام»
وحدت جوامع در نهج البلاغه
علی «علیه السلام» مظهر اسمای حسنای الهی: در عرفان ولایی
دنیاشناسی و دنیاگرایی در نهج البلاغه
شکوفایی عقل در پرتو نهضت حسینی
ظهور ولایت در صحنه غدیر
حیات عارفانه امام علی «علیه السلام»: در عرفان ولایی
حکمت نظری و عملی در نهج البلاغه
شمیم ولایت
ولایت در قرآن
نسیم اندیشه
امام مهدی موجود موعود: در عرفان ولایی
فلسفه
رحیق مختوم (شرح حکمت متعالیه ۲۰ جلد تا کنون)
فلسفه صدرا
فلسفه حقوق بشر
تبیین براهین اثبات خدا
علی بن موسی الرضا «علیه السلام» و الفلسفه الالهیه
فلسفه زیارت
حق و تکلیف در اسلام
منزلت عقل در هندسه معرفت دینی
شمس الوحی تبریزی (سیره علمی علامه طباطبایی)
کلام جدید
انتظار بشر از دین
نسبت دین و دنیا (بررسی و نقد نظریه سکولاریسم)
دین‌شناسی
شریعت در آیینه معرفت
کلام قدیم
ولایت فقیه (ولایت فقاهت و عدالت)
فقه
توضیح المسائل به همراه استفتائات
کتاب الخمس
استفتائات
کتاب الحج (۴ جلد)
الوحی و النبوه
حقوق اجتماعی
سروش هدایت (۵ جلد)
سرچشمه اندیشه (۶ جلد)
بنیان مرصوص امام خمینی
نسیم اندیشه (۲ جلد)
اسلام و محیط زیست
منبع الفکر
معارف
صهبای حج
جرعه‌ای از صهبای حج
رازهای نماز
قرآن حکیم از منظر امام رضا
حکمت عبادات
قرآن حکیم از منظر امام رضا «علیه السلام»
زن در آیینه جمال و جلال
نزاهت قرآن از تحریف
حکمت نظری و عملی در نهج البلاغه
عرفانی
توحید ربوبی
توحید عبادی
زن در اسلام
حدیث
مفاتیح‌الحیات: در حدیث و اخلاق رفتاری