۳ آذر

۳ آذر - از آغاز سال در گاهشماری هجری خورشیدی ۲۴۹ روز گذشته و به پایان آن ۱۱۶ روز (در سال عادی) یا ۱۱۷ روز (در سال کبیسه) مانده‌است.
رویدادها
۲۲۱ - شورش گسترده هواداران بابک خرمدین، در شهرهای مختلف ایران، بر ضد حکومت عباسی، ۵ سال پس از کشته شدن بابک به دستور معتصم عباسی.
۸۹۱ - وقوع جنگ غجدوان در ماوراءالنهر میان سپاه قزلباش ایران به فرماندهی نجم ثانی (به همراه بابر تیموری) با سپاهیان ازبک به فرماندهی عبید خان، که به شکست سخت ایرانیان و جدایی ماوراءالنهر از حوزه نفوذ ایران منجر شد.
۹۹۴ - لویی سیزدهم، شاهزاده ۱۴ ساله فرانسه، با دختر ۱۴ ساله امپراتور اتریش، به دلایل سیاسی ازدواج کرد.
۱۰۲۱ - آبل تاسمان، دریانورد هلندی و مامور کمپانی هند شرقی هلند (اندونزی کنونی)، در ادامه مسیر استرالیا، به جزیره‌ای ناشناخته رسید که امروزه به احترام تلاش او تاسمانی نامیده می‌شود.
۱۲۳۸ - چارلز داروین، نخستین کتاب خود را در زمینه تحول موجودات، را منتشر کرد.
۱۲۷۷ - کنفرانس بین‌المللی رم برای دفاع اجتماعی در برابر خطر آشوب طلبان ، گشایش یافت.
۱۲۸۲ - کلاید کلمن، مخترع آمریکایی، استارتر خودرو را اختراع کرد.
۱۲۹۶ - نه افسر پلیس و یک غیرنظامی، در انفجار ساختمان مرکزی پلیس، در شهر میلواکی آمریکا، کشته شدند.
۱۳۰۱ - رابرت ارسکین چیلدرز، نویسنده و عضو ارتش جمهوری خواهان ایرلندی، به دلیل حمل غیرقانونی هفت تیر، در میدان تیر اعدام شد.
۱۳۰۶ - دولت انگلستان، شوروی را متهم به راه انداختن یک انقلاب کمونیستی، در کشور خود کرد و روابط خود را با مسکو، قطع کرد.
۱۳۱۱ - لابراتور علمی کشف جرم سازمان اف‌بی‌آی، معروف به لابراتوار جرایم اف‌بی‌آی ، تشکیل شد.
۱۳۱۳ - اضافه شدن چند لغت دیگر فارسی، از جمله لغت آذر و آدور، به فرهنگستان لغت فارسی.
۱۳۱۴ - حزب سوسیالیست سنگال، اکثریت مجلس را در دست گرفت.
۱۳۲۳ - ۸۸ بمب افکن آمریکایی، شهر توکیو را بمباران کردند.
۱۳۲۶ - جان اشتاین بک، کتاب مروارید را منتشر کرد.
۱۳۲۸ - درمان کامل بیماری گلو و حنجره دلکش، مشهورترین خواننده زن ایرانی دهه ۲۰ تا ۵۰ ایران.
۱۳۳۲ - دنیس رایت، دیپلمات انگلیسی، همراه با ۱۴ دیپلمات و کارمند، ۳ ماه و شش روز پس از کودتا، برای بازگشایی سفارت انگلستان در تهران، وارد ایران شدند. در همین روز، جمعی از دانشجویان دانشگاه تهران، با تحریکات و سازماندهی سید ابوالقاسم کاشانی، مرجع مرموز شیعه، دست به آشوب و تظاهرات زدند.
۱۳۴۲ - دو روز پس از ترور جان اف کندی، قاتل او لی هاروی اسوالد، در طبقه زیرین اداره پلیس شهر دالاس آمریکا، در حالی که دستش به دست جیم لیویل، کارآگاه پلیس، دستبند زده شده بود، توسط جک روبی، صاحب یک کلوب شبانه، ترور و کشته شد. جک روبی نیز در دوره محاکمه‌اش، به‌طور مرموزی و به علت بیان شده ذات الریه، کشته شد.
۱۳۴۵ - شهر نیویورک، آلوده‌ترین روز خود را در تاریخ تجربه کرد.
۱۳۴۸ - کابین حمل فضانوردان پروژه فضایی آپولو ۱۲، پس از دومین ماموریت سرنشین دار فضایی در کره ماه، به سلامت در اقیانوس آرام، فرود آمدند.
۱۳۶۶ - کشته‌شدن زائران خانه خدا، به دست ماموران خاندان آل سعود.
۱۲۸۵ - تاسیس روزنامه مجلس به سردبیری ادیب الممالک فراهانی، مدیریت سید محمد صادق طباطبائی و صاحب امتیازی میرزا محسن مجتهد.
۱۳۸۲ - ادوارد شواردنادزه، رئیس‌جمهوری گرجستان، که سال‌ها وزیر امور خارجه شوروی در زمان گورباچف، و بعدها از همکاران یلتسین بود، به صورت اتفاقی از سمت خود کناره گیری کرد.
۱۳۸۲ - در پی تظاهرات در گرجستان، در کشور لیتوانی، بر ضد پاکساس، رئیس‌جمهوری این کشور و یکی از ۱۵ عضو اصلی اتحاد جماهیر شوروی، تظاهرات مشابهی صورت گرفت.
۱۳۸۳ - یک هواپیمای مسافر بری، با ۲۶۳ نفر مسافر، از مسیرش در آسمان آمریکا، بازگردانده شد، تا یکی از مسافران که در لیست ممنوع پروازها بود، از هواپیما اخراج شود.
۱۳۸۳ - مجبور به کناره گیری کردن دن راذر، روزنامه‌نگار معروف آمریکایی از اجرای اخبار در شبکه سی بی‌اس آمریکا، به دلیل پخش گزارش‌های ضد بوش از برنامه او.
زادروزها
۱۰۱۱ - باروخ اسپینوزا ، فیلسوف هلندی و پدر لیبرال دموکراسی (دموکراسی غربی).
۱۲۶۷ - دیل کارنگی ، نویسنده آمریکایی.
۱۳۴۲ - کیهان کلهر ، آهنگ‌ساز نوازنده برجسته ایرانی اهل کرمانشاه.
۱۳۵۷ - کاترین هیگل ، هنرپیشه آمریکایی.
۱۳۶۲ - دین اشتون ، فوتبالیست انگلیسی.
۱۳۶۹ - حامد لک ، فوتبالیست(دروازه‌بان).
۱۳۷۱ - مایلی سایرس ، هنرپیشه، خواننده پاپ و ترانه‌سرای آمریکایی.
۱۳۷۰ - مسعود بافتی
مرگ‌ها
۸۹۱ - نجم ثانی در جنگ غجدوان.
۱۳۳۷ - رابرت سیسیل ، قاضی و سیاست‌مدار انگلیسی که از موسسان جامعه ملل ، و برنده جایزه صلح نوبل در سال ۱۹۳۷.
۱۳۴۲ - لی هاروی اسوالد ، قاتل جان اف کندی.
۱۳۴۴ - عبدالله سالم الصباح ، امیر کشور کویت.
۱۳۷۰ - فردی مرکوری ، خواننده و آهنگساز مشهور ایرانی-انگلیسی، و موسس گروه مشهور کوئین، در اثر ذات الریه، به همراه بیماری ایدز.
۱۳۸۰ - ملانی تورنتن ، خواننده و رقاص انگلیسی.
۱۳۸۷ - احمد آقالو ، بازیگر تئاتر و سینما و تلویزیون
مناسبت‌ها
ترکیه - روز معلم.
روز جهانی تکامل - به احترام چارلز داروین.