بی‌اختیاری ادرار

بی‌اختیاری ادرار به دفع غیرارادی ادرار می‌گویند. دفع ادرار هنگامی اتفاق می‌افتد که فشار داخل مثانه از فشار ناشی از تون عضلات صاف و مخطط مجرای ادراری بالاتر رود. بی‌اختیاری ادرار می‌تواند عامل مهمی در کاهش کیفیت زندگی به‌شمار رود. بسیاری از افراد مسن بی‌اختیاری ادرار را به عنوان نشانه‌ای از سن بالا می‌پذیرند و به پزشک مراجعه نمی‌کنند. اما در واقع بی‌اختیاری ادرار تظاهری از یک بیماری زمینه‌ای است و گاه موقت بوده و خودبخود برطرف می‌شود، اما در بیشتر موارد مزمن و پیشرونده است. بی‌اختیاری ادرار موقت می‌تواند به دنبال زایمان ایجاد شود.
مهمترین عوامل خطر در بی‌اختیاری ادراری شامل بارداری و زایمان مهبلی، جراحی دستگاه ادراری، ضعف عضلات کف لگن، سکته‌ی مغزی، چاقی مرضی، اختلالات مغزی مانند بیماری پارکینسون و تمرینات شدید ورزشی است.
انواع
بی‌اختیاری استرسی (آناتومیک): این نوع بیماری بیشتر در زنان (بخصوص پس از زایمانهای مکرر) رایج است و به علت به هم خوردن زاویه طبیعی گردن مثانه رخ می‌دهد. فرد در مواقعی مانند عطسه و خنده دچار بی‌اختیاری ادرار می‌شود.
بی‌اختیاری فوریتی: اگر فرد بعد از نیاز ناگهانی و قدرتمندی برای ادرار کردن دچار نشت و خروج ادرار شد، دچار بی‌اختیاری ادرار فوری است. این مشکل در کنترل مثانه ممکن است در نتیجه آسیب عصب ناشی از دیابت، سکته، عفونت یا شرایط پزشکی دیگر باشد.
بی‌اختیاری عملکردی: در این نوع بی‌اختیاری عملکرد دستگاه ادراری بی‌نقض است اما مشکل از بیماری‌هایی مانند دیابت، پارکینسون، سکته مغزی، مولتیپل اسکلروز (ام اس) و ترومای به اعصاب مثانه است.
بی‌اختیاری فوریتی
بی‌اختیاری ناشی از درمان
بی‌اختیاری مرکب
بی‌اختیاری مادرزادی
بی‌اختیاری تروماتیک
بی‌اختیاری ناشی از فیستول
تشخیص
تست‌های تشخیصی معمول عبارتند از:
سیستوسکوپی
بررسی اورودینامیک
آزمایش فشار مثانه(Stress)
Post-void residual (PVR)
سونوگرافی (Ultrasound)
درمان بی‌اختیاری ادراری
درمانهای موجود برای بی‌اختیاری ادرار عبارتند از:
۱. رفتار درمانی
تکنیک‌های رفتاری (بیوفیدبک، بازتوانی ماهیچه لگن، بازآموزی مثانه، برنامه‌ریزی کاهش وزن وتغییر در رژیم غذایی)
آموزش واژینال
۲. درمان دارویی
داروها مانند اکسی بوتینین، پسودوافدرین و فنیل پروپرانولامین
پساری پساری یک حلقه پلاستیکی است، شبیه به دیافراگم ضدبارداری است که در داخل واژن قرار می‌گیرد.
داروهای آمی تریپتیلین و آموکساپین در کاهش انقباض مثانه موثر است.
۳. عمل جراحی
کاتتریزاسیون با سوند
ایمپلنت ایمپلنت‌ها موادی هستند که به درون بافت پیشابراه تزریق می‌شوند. ایمپلنت فضاهای خالی در پیشابراه را می‌بندد و بی‌اختیاری ادرار فشاری را کاهش می‌دهد.
تحریک عصب تحریک الکتریکی اعصابی که مثانه را کنترل می‌کنند می‌تواند علائم بی‌اختیاری ادرار فوری را بهبود ببخشد.
جراحی چنانچه سایر روش‌های درمانی موثر نباشد،انتخاب نهایی عمل جراحی است. جراحی فقط به بی‌اختیاری ادرار فشاری کمک می‌کند و برای درمان بی‌اختیاری ادرار فوری مفید نمی‌باشد مانند ترمیم ماهیچه‌های لگن و اصلاح زاویه گردن مثانه.
انواع
انواع بی‌اختیاری ادراری :هر گونه دفع غیرارادی ادرار را بی‌اختیاری ادرار می‌نامند.
بی‌اختیاری ادراری استرسی یا فشاری (sui)
دفع بی‌اختیار ادرار در اثر تحرک و فعالیت بدنی که منجر به افزایش فشار داخل شکم شود مانند فعالیت‌هایی چون خم و راست شدن، سرفه، عطسه و غیره.
بی‌اختیاری اضطراری (urgency)
دفع غیرارادی ادرار همراه با اضطرار شدید.
بی‌اختیاری ادراری از نوع مخلوط (MUI)
دفع غیرارادی ادرار اضطراری همراه با بی‌اختیاری ادراری فشاری هنگام اعمال فشار، تحرک تقلا و غیره یعنی مخلوطی از بی‌اختیاری اضطراری و علائم بی‌اختیاری استرسی.
بی‌اختیاری ادراری سرریز شده (Over flow)
بدنبال بند آمدن ادرار یا بدنبال عدم تخلیه ادرار بواسط شل بودن عضلات مثانه بعلت پر بودن بیش از حد ظرفیت مثانه به صورت قطه قطره خارج می‌گردد.
بی‌اختیاری ادراری پیوسته
بعلت فیستول بین مثانه و واژن یا فیستول حالب به واژن ایجاد می‌شود.
بی‌اختیاری ادراری شبانه
دفع غیرارادی ادرار در هنگام خواب می‌باشد.