محمد مرسی

محمد محمد مرسی عیسی العیاط زاده ۸ اوت ۱۹۵۱ سیاستمدار مصری است که پنجمین رئیس جمهور جمهوری عربی مصر بود. او رئیس سابق حزب آزادی و عدالت، یک حزب تاسیس شده توسط اخوان المسلمین نیز می‌باشد. او کاندید این حزب در انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۱۲ بود و پیشتر از ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۵ نماینده پارلمان بود.
محمد مرسی در تاریخ دوازدهم تیرماه ۱۳۹۲ پس از ناآرامی‌های چندروزه و حالت بحرانی کشور مصر پس از کودتایی به دست ارتش عزل شد.
تحصیلات
او لیسانس و فوق لیسانس مهندسی فلزات (متالورژی) خود را از دانشگاه قاهره (در ۱۹۷۸) و دکترا و فوق دکترای محافظت از موتورهای فضاپیما را از دانشگاه کالیفرنیای جنوبی گرفت که پس از پایان تحصیلات در این دانشگاه نیز به تدریس مشغول بود. او از ۱۹۸۲ تا ۱۹۸۵ استادیار دانشگاه ایالتی کالیفرنیا در نورتریج بود. در این سال استاد دانشگاه زقازیق مصر شد. ۲ تن از ۵ فرزند او متولد کالیفرنیا و شهروند آمریکا هستند.
ریاست‌جمهوری
در دوره دوم انتخابات ریاست جمهوری مصر که در تاریخ ۱۷ ژوئن ۲۰۱۲ برگزار گردید، محمد مرسی
بر اساس آمار رسمی در رقابت با ژنرال احمد شفیق پیروز انتخابات گردید. وی اولین رئیس‌جمهور پس از انقلاب ۲۰۱۱ مصر و پنجمین رئیس‌جمهور تاریخ این کشور بود. از چالش‌های پیش روی محمد مرسیدر دوران ریاست‌جمهوریش، اختلاف با فرماندهان عالی‌رتبهارتش مصر در زمینه دخالت آنها در سیاست درمصر بود. محمد مرسی همواره در سخنان تاکید داشتارتش مصر تنها باید در خدمت دفاع از سرزمین مصر به کار گرفته شود.
محمد مرسی در دیدار با وزیر امور خارجه سابق آمریکا هیلاری کلینتون درقاهره، مصر ،ژوئیه ۲۰۱۲
هاآرتص عنوان می‌کند دوران ریاست جمهوری محمدمرسی یکی از بهترین دوران تاریخ تشکیل اسرائیل به شمار می‌رفت. اسرائیل گمان می‌کرد با روی کار آمدنمحمد مرسیعضو اخوان المسلمین روابط دو کشور دچار تنش مضاعف می‌شود ولی در دوران ریاست جمهوری محمدمرسی دو کشور بیشتر از گذشته به هم نزدیک شده بودند. در این دوره اسرائیل توانست امتیازاتی از مصردریافت کند که کسب آنها در دوره حسنی مبارک نیز ممکن نبود.اسرائیل به چهار دلیل از سقوط دولت محمد مرسی دچار آسیب شده و از این برکناری ناخرسند است:
محمد مرسی از همان ابتدای کار پایبندی کامل خود را به پیمان کمپ دیوید اعلام کرد و در جهت آن کوشید
با توجه به نزدیکی و نفوذ اخوان‌المسلمین مصر بر گروه نظامی حماس، در طول دولتمحمد مرسی، حملات موشکی مبارزان فلسطینی به مناطق اسرائیلی‌نشین متوقف شده بود
محمد مرسی توانست در مدت یک سال اخیر اکثر تونل‌های زیرزمینی قاچاق سلاح به داخل نوار غزه را که در شبه جزیره سینا حفر شده‌اند، منهدم کند و از این طریق ارسال سلاح به داخل فلسطین را متوقف کند
اظهارات ضد محور مقاومت محمد مرسی موجب شده بود که اختلافات مذهبی بین شیعیان و اهل تسنن منطقه افزایش یابد
از طرف دیگر برخلاف وعده‌های گذشتهاخوان‌المسلمین مبنی بر نزدیک‌تر شدن روابط با حماس و اهالینوار غزه، آنطور که گمان می‌رفت گذرگاه رفح در طول دوره ریاست‌جمهوری محمد مرسیبه طور کامل باز خواهد شد و کمک‌ها به نوار غزه سرازیر می‌شود، اینگونه نشد و تنگنای اقتصادی اهالی منطقه تغییر چندانی نکرد که همین موجب نارضایتی حامیان مردم نوار غزه درمصر شد.
لغو حکم انحلال پارلمان
در ۸ ژوئیه ۲۰۱۲، محمد مرسی حکم انحلال پارلمان را لغو کرده و خواستار برگزاری جلسات آن شد. پیش از این شورای عالی نظامی، مجلس مصر را منحل کرده بود.
حضور در ایران
محمد مرسیدر ۹ شهریور ۱۳۹۱ جهت سخنرانی در شانزدهمین اجلاس سران جنبش عدم تعهد واردتهرانشد. او ریاست اجلاس جنبش غیرمتعهدها رابه محمود احمدی‌نژاد رئیس جمهور ی سابق ایران واگذار کرد.
موضع‌گیری بر ضد نظام سوریه
رئیس‌جمهوری سابق مصر در قسمتی از سخنان خود در شانزدهمین نشست جنبش غیرمتعهدها اظهار داشت: «حکومت سوریه ظالم است و مخالفان آن باید متحد شوند.» او افزود: «اعلام همبستگی با مردم سوریه در مقابل حکومتی که مشروعیت خود را از دست داده است، وظیفه اخلاقی است. ما آماده حمایت از سوریه جدید و آزاد هستیم.» او همچنین خواستار یک «دخالت کارآمد» از سوی همگان برای پایان بحران سوریه شد.
سرنگونی
تظاهرات ضد مرسی، ۲۸ ژوئن ۲۰۱۳
پراکنده کردن متحصنین هوادار مرسی در میدان رابعه العدویه
چند روز پیش از اولین سالگرد تحلیف محمد مرسی، موج جدیدی از اعتراضات علیه مرسی به نام جنبش تمرد به نمایندگی محمد البرادعی شکل گرفت. معترضان محمد مرسی را به تلاش برای گسترش اختیارات خود و اخوان‌المسلمین متهم وخواهان کناره‌گیری مرسی از قدرت و برگزاری انتخابات زودهنگام بودند. مرسی نیز گفته بود که منتخب مردم است وکنار نمی‌رود. چند روز پس از اوج‌گیری اعتراضات، هفت تن از وزرای مرسی و نخست وزیر مصر، هشام قندیل، استعفاء کردند. در چنین شرایطی ارتش مصر در ۱ ژوئیه ۲۰۱۳ میلادی مهلت ۴۸ ساعته داده بود تا اختلافات حل شوند در غیر این صورت مداخله خواهد کرد. مرسی و اعضای بلندپایه اخوان المسلمین مصر در پاسخ، این کار ارتش را دخالت در سیاست خوانده بود. ارتش مصر نیز در شامگاه ۱۲ تیر ۱۳۹۲ (به وقت ایران) پس از اتمام ضرب‌الاجل دو روزه اعلام کرده بود که بیانیه‌ای صادر خواهد.
محمد مرسیدر ۱۲ تیر ماه ۱۳۹۲ (سوم ژوئیه ۲۰۱۳) طی کودتایی و با بیانیه فرمانده ارتش مصر عبدالفتاح السیسی و حمایت نماینده مخالفان دولت محمد البرادعی، شیخ الازهر شیخ احمد الطبیب و پاپ مسیحیان قبطی مصر پاپ تواضروس دوم از قدرت برکنار شد
طی همان بیانیه عدلی منصور، رئیس دادگاه قانون اساسی مصر به عنوان رئیس جمهور موقت دولت انتقالی تعیین شد. چندین ساعت بعد محمد بدیع رئیس اخوان المسلمین مصر بازداشت شده اما روز بعد آزاد گشت. همچنین ۳۰۰ نفر از سران اخوان تحت تعقیب قرار گرفته و شخص محمد مرسی در گارد ریاست جمهوری بازداشت گردید.
روز ۱۳ تیر ادعا شد که محمد البرادعی در طی مصاحبه با رویترز گفت: «این خون حسن شحاته بود که موجب سقوط محمد مرسی و اخوان المسلمین گشت.»
که این خبر ساعاتی بعد تکذیب شد.
محاکمه
در ۲۹ ژوئیه ۲۰۱۳، کاترین اشتون، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، به دیدار محمد مرسی رفت. کاترین اشتون نخستین مقام خارجی بود که از زمان سرنگونی حکومت محمد مرسی، توسط ارتش با او دیدار کرد. این دیدار دو ساعته در محل نگهداریآقای محمد مرسی صورت گرفت. کاترین اشتون پس این دیدار گفت: محمد مرسی به تلویزیون و روزنامه دسترسی دارد. وی همچنین در روز ۲۸ ژوئیه، با شماری از مقامات دولت موقت مصر از جمله عدلی منصور، رئیس جمهوری، محمد البرادعی، معاون رئیس جمهوری در امور بین‌المللژنرال عبدالفتاح السیسی، فرمانده ارتش و سران حزب آزادی و عدالت، شاخه سیاسی اخوان‌المسلمین دیدار و گفتگو کرد.
در تاریخ ۲۱ آوریل ۲۰۱۵ (۳۱ فروردین ۱۳۹۴) محکمه جنایی قاهرهمحمد مرسی را به جرم تحریک خشونت‌ها بین نیروهای امنیتی‌اش و معترضان که منجر به مرگ سه نفر گردید به بیست سال زندان محکوم کرد.
پس از این حکم سنگین سازمان عفو بین‌الملل با مخالفت شدید به این حکم واکنش نشان داد. سازمان عفو بین‌الملل در مطلبی اعلام کرد: نظام عدالت مصر به نظر ناتوان از اجرای محاکمه‌های عادلانه اعضا یا طرفداران رئیس جمهوری سابق مصر و اعضای اخوان المسلمین است.محمد مرسی باید در یک دادگاه مدنی و متناسب با معیارهای بین‌المللی به صورت عادلانه محاکمه شود یا اینکه آزاد شود.
همچنین پس از این حکم حسیبه حاج صحراوی معاون خاورمیانه و شمال آفریقا سازمان عفو بین‌الملل نیز اعلام کرد: «این حکم همه امیدها درباره استقلال و بی‌طرفی در نظام کیفری در مصر را از بین می‌برد.»
در تاریخ ۲۶ اردیبهشت ۱۳۹۴ (۱۶ مه ۲۰۱۵) دادگاهی در قاهره،محمد مرسیرا به اعدام محکوم کرد. اتهام وی سازماندهی در حمله به یک زندان در سال ۲۰۱۱ که فرار هزاران زندانی از جمله خود او را در پی داشت، اعلام شده است. در تاریخ ۲۶ خرداد ماه ۱۳۹۴ (۱۶ ژوئن ۲۰۱۵)حکم اعدام محمد مرسی تایید شد.
حضور در دادگاه با لباس اعدام
یکشنبه ۳۱ خرداد ۱۳۹۴ دادگاه جنایی قاهره برای محاکمه مجدد مرسی و تعدادی از رهبران اخوان‌المسلمین در پرونده جاسوسی برای قطر تشکیل جلسه داد و مرسی با «لباس قرمز» که لباس اعدام است در این جلسه حاضر شد. در مصر زندانیان محکوم به اعدام باید لباس قرمز بپوشند.
طبق گزارش، تحقیقات دیوان عالی امنیت دولت در این پرونده نشان می‌دهد که محمد مرسی و تعدادی از متهمان، گزارش‌های صادره از دستگاه‌های اطلاعات عمومی و جنگی، نیروهای مسلح، نیروهای امنیت ملی در وزارت کشور و سازمان نظارت اداری را به سرقت برده‌اند که در میان آنها اسناد کاملا محرمانه مربوط به ارتش، مکان‌های استقرار نیروهای ارتش و سیاست‌های کلی دولت نیز دیده می‌شود.
بر اساس گزارش فوق این متهمان قصد داشتند این گزارش‌ها و اسناد را به دستگاه اطلاعات قطر و شبکه ماهواره‌ای الجزیره متعلق به این کشور تحویل داده و به مصر و امنیت ملی آن لطمه بزنند.
مرسی همچنین به خاطر اتهامات مربوط به قتل تظاهرات‌کنندگان در پرونده موسوم به کاخ الاتحادیه به ۲۰ سال زندان محکوم شده است.