گفتاردرمانی

گفتاردرمانی یا آسیب‌شناسی گفتار و زبان رشته‌ای از علوم توانبخشی است که توسط یک متخصص بالینی بنام گفتار درمانگر یا آسیب‌شناس گفتار و زبان (SLP) به بررسی، تشخیص و درمان اختلالات ارتباطی، اختلالات درکی، اختلالات صوت و مشکلات بلع می‌پردازد.
یک تصور غلط و رایج این است که گفتار درمانی را شاخه‌ای از روانشناسی می‌دانند که با صحبت کردن با مردم به اصلاح اختلالات رفتاری می‌پردازد. عده‌ای زیادی از مردم این رشته را محدود به اصلاح کردن اختلالات تلفظ می‌دانند (مثلا فردی که توانایی تلفظ حرف ر را ندارد ) .
در حقیقت گفتار درمانی با حوزه گسترده‌ای از موضوعات گفتار(تکلم)،زبان،بلع،صوت و ارتباط درگیرمیشود برخی شامل :
مشکلات پیداکردن کلمات : می‌تواند تحت تاثیر مشکلات خاص زبان مثل تاخیر زبانی یا تحت تاثیر مشکلات عمومی مثل مشکلات مغزی باشد .
مشکلات ارتباط اجتماعی : اینکه افراد چگونه افکار و نظرات خود را منتقل کنند .
نقص ساختاری زبان : مشکلات ساخت جمله ، که می‌تواند از نظر معنایی یا دستوری دارای ایراد باشد .
مشکلات خواندن و نوشتن (سواد) : که وابسته به آوانگاری (ارتباط حروف و صداها ) معنایی (ارتباط کلمات و معانی)‌ها یا فهمیدن معنا و مفهوم متن‌ها
مشکلات صوت : صداهای گوش خراش و صداهای خیلی نازکی یا اختلالات صوتی که روی ارتباط اجتماعی فرد تاثیر بگذارد .
مشکلات ادراکی (مثل ترجمه حافظه عملکرد اجرایی) : در حوزه‌ای که روی ارتباط فرد تاثیرگذار باشد .
اجزای گفتار :
آواسازی یا صدا سازی (phonation)
تشدید یا پیچش صدا (resonance)
روان بودن صدا (fluency)
آهنگ صدا (intonation)
زیروبمی صدا (pitch variance)
صدا (voice)
اجزای زبان :
آواشناسی (برسی صداهای)
ساخت واژه (اجزای واژگان)
نحو (ساختار جمله)
معناشناسی (معنای کلمات و جملات)
کاربردشناسی (جنبه اجتماعی)
گفتار درمانگران به درمان کودکانی می‌پردازند که در فراگیری زبان مادری یا استفاده صحیح از گفتار دچار مشکل هستند و نیز بزرگسالانی که به دلیلی، توانایی گفتاری خود را از دست داده‌اند.
این متخصصین در طول دوران تحصیل با آناتومی و فیزیولوژی اندام گفتار و نیز مباحث زبانشناسی و روانشناسی آشنا می‌شوند. به همین جهت گفتار درمانی یک رشته بین رشته‌ای به حساب می‌آید.
افرادی که به خدمات گفتار درمانی نیاز دارند، در طیف سنی گسترده‌ای قرار دارند. از نوزاد تازه متولد شده‌ی نارس تا یک فرد ۹۰ ساله‌ای که پس از سکته مغزی توانایی صحبت کردن را از دست داده است. پس فردی می‌تواند گفتاردرمانگر خوب و موفقی باشد که توانایی برقراری ارتباط با افراد در سنین مختلف را داشته باشد.
در موارد زیر مراجعه به یک گفتار درمانگر الزامی است:
۱- تاخیر در شروع گفتار در کودکان
۲- اشکال در تلفظ اصوات گفتاری
۳-عدم برقراری ارتباط کلامی یا غیر کلامی از سوی کودک
۴-کم شنوایی یا ناشنوایی
۵-اشکال در درک کلام
۶-اختلال در بلع
۷-در صورت تشخیص بروز هر یک از اختلالات فلج مغزی، اوتیسم، اختلال یادگیری
۸. اختلال در صدا
۹. بصورت کلی هر اختلالی که در دوران کودکی یا بزرگسالی بر درک یا بیان گفتار ویا کیفیت صدا یا عمل بلع تاثیر منفی بگذارد
گفتار درمانی در ایران
رشته گفتار درمانی از زیرگروه‌های رشته‌های علوم پزشکی محسوب می‌گردد و فقط در دانشگاه‌های دولتی تدریس می‌شود. پس از مقطع کارشناسی، در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری نیز به طور ناپیوسته وجود دارد.
دانش آموزان رشته تجربی می‌توانند در دانشگاه به تحصیل در این رشته بپردازند. دانشگاه‌های (علوم بهزیستی و توانبخشی، علوم پزشکی تهران، ایران، اصفهان، بابل، تبریز، جندی شاپور اهواز، سمنان، اراک، زاهدان، شیراز، مشهد و همدان) در این رشته دانشجو می‌پذیرند. همچنین امکان ادامه تحصیل تا مقطع دکتری در ایران وجود دارد.
گرایش‌های مرتبط در مقاطع تحصیلات تکمیلی شامل: نوروساینس، روانشناسی بالینی، مدیریت توانبخشی، آناتومی، فیزیولوژی، روانشناسی کودکان استثنایی و … می‌باشد.