دهستان خورش رستم جنوبی

دهستان خورش رستم جنوبی نام دهستانی در بخش خورش رستم شهرستان خلخال، استان اردبیل در ایران است. براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۵۷۷۵ نفر (۱۳۶۵ خانوار) بوده‌است.
دهستان خورش رستم جنوبی نام یکی از دهستان‌های دوگانه بخش خورش رستم شهرستان خلخال است که در سال ۱۳۶۶ در سمت جنوب شرقی این شهرستان تشکیل شده است و از سمت شمال با دهستان خورش رستم شمالی شهرستان خلخال، از سمت غرب و جنوب با شهرستان طارم استان زنجان و از سمت شرق با دهستان‌های شال وپلنگا در بخش شاهرود شهرستان خلخال مجاورت دارد. روستای قدیمی «برندق» که پرجمعیت‌ترین روستای بخش خورش رستم است به عنوان مرکز دهستان در منطقه مرکزی دهستان خورش رستم جنوبی استقرار دارد. ارتفاعات آق داغ و همچنین رودخانه‌های «قیزیل اوزه ن» دراین دهستان واقع شده‌اند. این دهستان از ۱۸ پارچه آبادی تشکیل می‌شود. دهستان خورش رستم جنوبی در سال ۱۳۶۵ تعداد ۴۶۶۸ نفر جمعیت داشته است از این جمعیت ۳۶۳۰ نفر بالای ۶ سال سن داشته‌اند که ۱۱۵۲ نفر از آنها باسواد بوده‌اند. جمعیت این دهستان در سال ۱۳۷۰به ۳۴۲۰ نفر رسید و در همان سال تعداد خانوار دهستان ۵۳۱ خانوار بوده است. سرشماری عمومی نفوس و مسکن مربوط به سال ۱۳۷۵ نشان می‌دهد که در این دهستان ۷۸۰ خانوار ساکن بوده و جمعیت آن در همان سرشماری به ۵۰۵۳ نفر رسیده است از این تعداد ۲۵۱۱ نفر مرد و ۲۵۴۲ نفر زن بوده‌اند. دهستان خورش رستم جنوبی در سرشماری سال ۱۳۸۵ تعداد ۱۳۶۵ خانوار و ۵۷۷۵ نفر جمعیت داشته است که این رقم در سرشماری سال ۱۳۹۰ به ۱۳۳۵ خانوار با ۴۷۴۵ نفر جمعیت می‌رسد.
دهستان خورش رستم جنوبی موقعیت ممتاز و خوبی در منطقه دارد و به خاطر پتانسیل زیادی که در زمینه آثار باستانی و فعالیت‌های کشاورزی و دامپروری و تولید محصولات دامی و فرآورده‌های کشاورزی، صنایع دستی و… دارد یکی ازمناطق آباد شهرستان خلخال و استان اردبیل به شمار می‌رود. بهره‌برداری از این ویژگی‌ها و اثرگذاری آن در زندگی روزمره مردم مستلزم تخصیص اعتبارات لازم برای طراحی و اجرای پروژه‌هایی است که قابلیت اجرای آن در منطقه وجود دارد و می‌تواند مردم را با دلگرمی هرچه تمام‌تر در توسعه کشور و منطقه سهیم سازد. نام دهستان خورش رستم جنوبی از نام منطقه‌ای که درآن قراردارد گرفته شده است. خورش رستم منطقه‌ای است که میان سنجبد، کاغذکنان، طارم، شاهرود و خانندبیل واقع شده است با تشکیل بخش در محدوده مذکور و تقسیم‌بندی آن به دو دهستان، دهستان شمالی را خورش رستم شمالی ودهستان جنوبی راخورش رستم جنوبی نامگذاری کرده‌اند. در واقع نام این دهستان تابعی از منطقه و جغرافیای آن است.
اکثریت قریب به اتفاق آبادی‌ها و قشلاقات دهستان خورش رستم جنوبی از طریق جاده‌های ارتباطی مختلفی با شبکه مواصلاتی شهرستان خلخال پیوند می‌خورند اما این راه‌های ارتباطی وضعیت چندان مناسبی ندارند و رفت وآمد در آنها با دشواری جریان می‌یابد. دو محورمواصلاتی در دست احداث بخش خورش رستم یعنی جاده ۱۰ کیلومتری هشتجین به سرچم و جاده هشتجین به درام در صورتی که به بهره‌برداری برسند بخش بزرگی از مشکل ایاب وذهاب منطقه را حل خواهند کرد. دهستان خورش رستم جنوبی در جغرافیای سیاسی و تشکیلات اداری خود دارای ۱۸ پارچه آبادی است که به ترتیب حروف الفبا عبارتند از: ازناوسر، آق سو، آهو، برندق، پیشگمان، جعفرآباد، چنارلیق، زاویه جعفرآباد، سوجهرود، سفیدآباد (اسبو)، طویستان، غیاث آباد، قشلاق برندق، کرنق، گلوجه، نساز، نمهیل، ویو.
سالوا، قشلاق جعفرآباد (چینارلیق زئیوه سی)، امام‌زاده جعفرآباد، شیخ‌لر، میان سران، ایده لی و منزل‌آباد مناطقی از دهستان خورش رستم جنوبی هستند که در دهه‌های گذشته اهالی خود را ازدست داده و به صورت منطقه‌ای خالی از سکنه درآمده‌اند.
روستای «برندق» مرکز دهستان خورش رستم جنوبی بزرگترین و پرجمعیت‌ترین روستای بخش خورش رستم است که با ۳۹۶ خانوار و ۱۲۷۰ نفر جمعیت در ۳۷ درجه و ۱۴ دقیقه و ۵۵ ثانیه عرض شمالی و ۴۸ درجه و ۳۴ دقیقه و ۹ ثانیه طول شرقی جای گرفته است. نمهیل با ۲۰۴ خانوار و ۷۷۹ نفر و نیساز با ۲۱۳ خانوار و ۷۳۸ نفر، دیگر آبادی‌های بزرگ و پرجمعیت این دهستان را تشکیل می‌دهند. کم جمعیت‌ترین آبادی دهستان خورش رستم جنوبی روستای ازناوسر (ازنابسر) در جنوبی‌ترین قسمت این دهستان دارای ۲ خانوار با ۶ نفر جمعیت است.
آق داغ، آلمالی داغ، ایلان تپه، ساری داش، برزه، دومان لی داغ، زمی داغ، قاراتپه، قایالار، کجان، کولیم داغی، کئچیلیک داغی، مله داغی، یارپوزلی داغ و یوشان لی داغ از ارتفاعات مهم دهستان به شمار می‌روند. قله آغ داغ با ارتفاع ۳۳۲۲ متراز سطح دریاهای آزاد در محدوده دهستان خورش رستم جنوبی واقع شده است. جهت این کوه، شمال غربی- جنوب شرقی بوده و مختصات جغرافیایی قله آن ۳۷ درجه و ۲۳ دقیقه عرض شمالی و ۴۸ درجه و ۳۳ دقیقه و ۳۰ ثانیه طول شرقی است. آق داغ مرتفع‌ترین قله جنوب استان اردبیل و بلندترین نقطه شهرستان خلخال و مهمترین توده کوهستانی ناحیه مرکزی این شهرستان بشمار می‌رود. معروفترین رودخانه شهرستان خلخال یعنی قیزیل اوزه ن در سمت غرب و جنوب این دهستان جاری است. «ده لی چای»، «برندق»، «گل بندری چای» و «میانسران» از دیگر رودخانه‌های دهستان خورش رستم جنوبی است.