محمدجواد انصاری همدانی

انصاری همدانی در جوانی
محمدجواد انصاری همدانی (۱۲۸۱ - ۱۹ اردیبهشت ۱۳۳۹) فقیه و عارف معاصر شیعه بود. فرزند ملا فتحعلی همدانی در شهر همدان و در خانواده‌ای مذهبی به دنیا آمد.
تحصیل
از سن هفت سالگی آموختن دروس حوزوی را با صرف و نحو در کنار پدر آغاز کرد. از دوازده سالگی که مقارن با فوت پدر بود، فقه و اصول و برخی از کتب فلسفی را نزد علمای همدان همچون آیت‌الله میرزاعلی خلخالی، حاج سیدعرب، آقاعلی شهیدی، آقامحمداسماعیل عمادالاسلام و رشته‌های طب خمسه یونانی و زکریای رازی و علم معرفهالنفس و درس اخلاق را در محضر میرزا حسین کوثر همدانی برادر رضا واعظ معروف طی نمود. در جوانی صاحب قوه استنباط شد و در ۲۴ سالگی به درجه اجتهاد رسید که مورد تایید علمای قم همچون حاج شیخ عبدالکریم حائری، آقا سیدابوالحسن اصفهانی، محمدتقی خوانساری و قمی بروجردی قرار گرفت.
گرایش به عرفان
وی در ابتدا گرایشی به عرفان نداشت، روزی در دوران طلبگی در همدان می‌شنود که عارفی در لباس اهل علم به همدان آمده و عده‌ای دور وی جمع شده‌اند. وی به قصد ارشاد او هوادارنش وارد جلسه می‌شود و حدود ۲ ساعت سخنرانی می‌کند که «غیر از راه شرع راه دیگری نیست و اگر باشد انحراف محض است.» عارف در پایان سخنان وی نگاهی به او کرده و به او می‌گوید: «به زودی تو خود آتشی به دل سوختگان عالم خواهی زد!»
پس از این رویداد تحولی در درون وی ایجاد می‌شود و برای یافتن پیر و مرشد و راهنمایی در مسیر عشق الهی عموما از مردم کناره گرفته بارها برای دعا و تضرع در سرما و گرما راهی بیابان می‌شود یا به زیارت حرم حضرت فاطمه معصومه به قم می‌رفت که نهایتا پس از توسلات مکرر فتح بابی از توسل به پیامبر اسلام برای وی حاصل می‌گردد و به درجه‌ای می‌رسد که سید علی قاضی درباره وی می‌گوید: «ایشان در این راه استادی نداشته و توحید را مستقیما از خدا گرفته‌است.»
حالات و سوز و گداز عرفانی‌اش سبب شد تا از سوی برخی تکفیر شود، شیخ عبدالکریم حائری (استادش) به وی توصیه می‌کرد که حالاتش را کتمان کند. این دوران که از حدود ۲۸ سالگی وی آغاز می‌شود با بی‌قراری و التهاب تا حدود ۴۰ سالگی‌اش ادامه می‌یابد تا به آرامش می‌رسد.
استادان
اساتید فقه و اصول
میرزا علی خلخالی
سید علی عرب
حاج آقا علی شهیدی
محمد اسماعیل عماد الاسلام
محمدکاظم شیرازی
سایر اساتید
مولی فتحعلی انصاری همدانی (صرف و نحو-پدر وی)
حاج میرزا حسین کوثر همدانی (طب، علم معرفت نفس و اخلاق)
شیخ عبدالکریم حائری یزدی
شاگردان
آیت‌الله حاج شیخ حسنعلی نجابت شیرازی
آیت‌الله شهید سید عبدالحسین دستغیب
آیت‌الله سید محمدمهدی دستغیب (برادر شهید دستغیب و تولیت آستان شاه چراغ)
آیت‌الله سید علی‌محمد دستغیب (خواهرزاده شهید دستغیب)
علامه آیت‌الله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی
حاج اسماعیل دولابی
کریم محمودحقیقی
حاج هادی ابهری
آیت الله سید حسین آقای یعقوبی قاینی
حجت‌الاسلام سید عبدالله فاطمی شیرازی
سید جلال تناوش (داماد وی)
حاج آقا افراسیابی (داماد وی)
حاج محمد حسن شرکت
حاج آقا محمد ابراهیم اسلامیه (داماد وی)
آیت الله حاج محمد جابری عربلو
غلامحسین سبزواری
غلامحسین همایونی
محمد حسن بیاتی
حجت‌الاسلام و المسلمین حاج سید احمد حسینیان
حاج اسماعیل تخته سنگی (مهدوی نیا)
حاج سید احمد حسینی همدانی
غزلی عرفانی
غزلی عرفانی از انصاری همدانی:
منزلگه آن یار اگر خانه من بود
فردوس برین گوشه کاشانه من بود
شاهان جهان را نشدی هیچ میسر
آن گنج مرادی که به ویرانه من بود
هر گوشه چشمی که نمود آن شه خوبان
تیری به دل خسته دیوانه من بود
گرسوخت مرا جلوه دیدار عجب نیست
کان شمع مراد دل دیوانه من بود
هر ناحیه شد جلوه گر از حسن نگاری
از پرتو آن دلبر جانانه من بود
گر هوش مرا برد لبش روح و روان داد
کان آب حیات و می‌و میخانه من بود
برد آن خم ابرو، ز کنشتم سوی محراب
در بی‌خبری دید که بتخانه من بود
لطف ازلی گفت که‌ای فانی محروم
آزادیت از پند حکیمانه من بود