انجیل متی

برگی از انجیل (اولین آیات انجیل متی) به
انجیل متی یکی از چهار انجیل به تصویب رسیده در عهد جدید و همچنین یکی از سه انجیل همنوا است. این انجیل شرحی از زندگی و دعوت عیسای ناصری را بیان می‌کند. این انجیل تبارنامه، زایش و دوران کودکی عیسی، دعوت و پندها و سخنان او، سفرش به اورشلیم و رویدادی که در نیایشگاه رخ داد را تشریح کرده و سرانجام به بیان مصلوب شدن و «رستاخیز» مسیح می‌پردازد. عیسای رستاخیز کرده به پیروانش ماموریت می‌دهد که به تبلیغ در میان تمامی مردمان بپردازند.
بر پایه روایت سنتی مسیحیت این کتاب توسط متی یکی از دوازده حواری عیسی نگاشته شده‌است. برخی بر این باورند که این دیدگاه سنتی از میانه‌های سده دوم میلادی به بعد رایج بوده‌است. از سده ۱۸ میلادی به بعد، پژوهشگران به صورت فزاینده‌ای درستی دیدگاه سنتی را زیر سوال برده‌اند و امروز بیشتر بر این باورند که متی انجیلی که نامش را بر روی آن گذشته‌اند را ننوشته‌است. بیشتر پژوهندگان امروزی بر این باورند که انجیل توسط یک نویسنده مستقل مسیحی در اواخر سده یکن میلادی نوشته شده‌است. اجماع نظر کارشناسان عهد جدید این است که نویسنده آغازین انجیل آن را به زبان یونانی تالیف کرده‌است. بجز شمار اندکی از پژوهندگان، بقیه همداستانند که متی و لوقا از روایت انجیل مرقس، به علاوه نوشته فرضی Q (که شامل سخنان عیسی می‌شود)، به صورت منبع بهره برده‌اند. گروه اقلیت بر این نظر است که نخست متی انجیلش را نوشته و سپس مرقس انجیلش را نوشته، و سرانجام لوقا آن دو را ترکیب نموده‌است.
از میان چهار انجیل تصویب شده، متی به یهودیت سده اول نزدیکتر است. متی به صورت مکرر تاکید می‌کند که عیسی پیشگویی‌های عهد عتیق را برآورده کرده‌است. اکثر صاحب‌نظران بر این باورند که نویسنده انجیل متی یک مسیحی از قوم یهود بوده‌است. نویسنده، آموزه‌های عیسی را به پنج گفتار تقسیم کرده‌است: ۱ - موعظه بر فراز کوه (فصلهای ۵–۷) ۲
- آموزه‌هایی پیرامون دوازده شاگرد و ماموریت آنها (فصل ۱۰) ۳ - مثلهایی درباره پادشاهی آسمان (فصل ۱۳) ۴ - آموزه پیرامون معنی شاگردی (فصل ۱۸) ۵ - آموزه پیرامون پایان عصر حاضر و آمدن پادشاهی آسمان (فصلهای ۲۴–۲۵- و احتمالا وای‌های عیسی علیه فریسی‌ها و کاتبان یهودی از فصل ۲۳). برخی از محققان پیشنهاد داده‌اند که نویسنده تلاش داشته تا عیسی را به عنوان یک موسی بزرگ‌تر معرفی کند، و اینکه به صورت ساختاری نویسنده پنج کتاب تورات را تقلید کرده‌است. بقیه پژوهندگان اهمیت عدد پنج را با استدلال به این که خیلی از نوشته‌های یونانی یا یهودی پنج بخش یا فصل دارند، زیاد در نظر نمی‌گیرند.
در متی، عیسی به پطرس مسئولیت تصدی امور را می‌دهد و این متن بسیار تاثیرگذار بوده‌است. متی تنها انجیلی است که صحبت از کلیسا می‌کند. عیسی با اشاره به اختیاراتش از پیروانش می‌خواهد که بخشیدن دیگران را پیشه خویش سازند. با آمیخته بودن انجیل مرقس و تاکید آن بر کلیسا، متی مورد علاقه‌ترین انجیل هنگامی که انجیل‌ها به صورت مستقل پخش می‌شدند بود. انجیل متی متن آهنگین و اغلب شاعرانه‌ای دارد و برای خوانش همگانی مناسب‌تر از بقیه انجیل‌های همنوا است. متی آموزه‌های عیسی را به صورت کامل و مرتبی بیان می‌کند؛ موعظه بالای کوهاش به صورت گسترده‌ای، حتی میان غیر مسیحی‌ها، مورد احترام بوده‌است؛ ولی به نظر پژوهشگر، گراهام استنتن، شیوه استفاده نامناسب این انجیل از عهد عتیق به عنوان یک مجموعه «متن اثباتی»، و بیان‌های ضدیهودی‌اش و نگاه تندش در زمینه «سزا دادن» برای خواننده دنیای امروز گیج‌کننده بوده‌است.
به مانند انجیل‌های هم‌نوای دیگر ولی متفاوت از انجیل یوحنا، در متی عیسی بیشتر صحبت از" پادشاهی خدا می‌کند تا درباره خودش، و تعلیماتش را به صورت عمده توسط مثلها یا گفتارهای کوتاه انجام می‌دهد (بر عکس انجیل یوحنا که در آن عیسی این کار را به صورت عمده توسط سخنرانی طولانی انجام می‌دهد). برخی از جزئیات زندگی عیسی، به‌ویژه آنها که مربوط به دوران کودکی‌اش هستند، را فقط انجیل متی بازگو می‌کند. برای نمونه آمدن سران مغ برای گرامی‌داشت عیسای نوزاد، مهاجرت به مصر و کشتار کودکان تنها در متی یافت می‌شوند.
نگارش
دیدگاه دو منبع: انجیل متی و انجیل لوقا مستقل از هم نوشته شده‌اند ولی هر دو از انجیل مرقس و نوشته دیگری که کیو نامیده شده به عنوان منبع استفاده کرده‌اند. منبع کیو با مرقس موارد متشرکی ندارد.
دو قطعه از متن لوقا و متی (متی فصل
۳ آیات ۷–۱۰ و لوقا فصل ۳ آیات ۷–۹). جاهایی که کلمات عینا یکی هستند با رنگ قرمز نشان داده شده‌است.
بر اساس روایت سنتی مسیحیت این کتاب توسط متی یکی از دوازده حواری عیسی نگاشته شده‌است. از قرن ۱۸ میلادی به بعد، محققین بر پایه استدلالهایی مانند «زبانی که انجیل ابتدا به آن نوشته شده یونانی بوده و نه آرامی (زبانی که عیسی و حواریون به آن صحبت می‌کردند)؛ استفاده انجیل متی از انجیل مرقس به عنوان منبع، و نبود ویژگی‌های که معمولا در نوشته‌های شواهد عینی دیده می‌شود» به صورت فزاینده‌ای صحت دیدگاه سنتی را زیر سوال برده‌اند و امروز اکثرا معتقدند که متی انجیلی که اسمش را بر روی آن گذشته‌اند را ننوشته‌است.
اکثر محققین معاصر بر این باورند که انجیل توسط یک نویسنده مستقل مسیحی در اواخر قرن اول میلادی نوشته شده‌است. محققین مدرن پیشنهادهای متفاوتی راجع به هویت نویسنده انجیل داده‌اند: یک خاخام یا کاتب یهودی که به مسیحیت گرویده، یک یهودی یونانی، یک غیر یهودی که عمیقا از مذهب یهود آگاهی دارد، عضوی از یک «مکتب» کاتبین خاص درون جامعه یهودی-مسیحی‌ها. اکثر محققین بر این باورند که نویسنده یک مسیحی-یهودی بوده، و نه یک غیر یهودی.
انجیل مرقس، متی و لوقا (انجیل‌های هم نظر) شامل شمار بسیار زیادی از داستان‌های مشابه، اغلب با ترتیب یکسان و حتی با کلمات عینا یکسان. ارتباط انجیل متی با انجیل مرقس و لوقا سوال حل نشده یی پیش روی محققین بوده و معمولا با عنوان «مسئله انجیل‌های هم نظر» از آن یاد می‌شود. میزان برهم پوشانی ساختار جملات و انتخاب کلمات سه انجیل معمولا این‌گونه توضیح داده می‌شود که نویسنده‌های انجیل‌ها یا یکی از روی دیگری متن را کپی کرده یا هر دو از یک منبع مشترک کپی کرده‌اند. امروزه کمابیش همه پژوهندگان از سراسر دنیا روی این به توافق رسیده‌اند که انجیل متی (و لوقا) از انجیل مرقس، به علاوه یک متن فرضی دیگر بنام Q که شامل سخنان عیسی است، استفاده کرده‌اند. گروه اقلیت بر این نظر هستند که متی اول بود، لوقا متن متی را گسترش داد و مرقس متن لوقا و متی را مخلوط کرده‌است. برای گروه اکثریت، متن Q توضیح دهنده آنچه متی و لوقا با هم در اشتراک دارند - بعضی وقتها حتی کلمه به کلمه یکسان- ولی در انجیل مرقس وجود ندارد. مثلا سه وسوسه عیسی توسط شیطان، دعا عیسی، و خیلی از گفته‌های پراکنده عیسی. متی شامل ۶۱۲ آیه از کل ۶۶۲ آیه مرقس است، و با غیر از چند استثناء همه در ترتیب یکسانی هستند. ولی متی به صورت مکرر متن مرقس را از نظر نگرشی بهبود می‌بخشد. متی جملات تکراری مرقس، کلامات غیر معمول، را حذف کرده و آن جملاتی که ممکن است عیسی را به شکل بدی نشان دهد حذف می‌کند (مثلا حذف «عیسی عقل از سرش پریده بود» در مرقس ۳:۲۱، و «آیا تو اهمیت نمی‌دهی» در مرقس ۴:۳۸ و غیره).
ویژگی‌ها
متن انجیل متی
محتوا
محتوای این کتاب به شرح زیر می‌باشد:
شرح زندگانی عیسی مسیح از تولد، زندگی، مژده ملکوت، مصلوب شدن، مرگ و برخاستن دوباره او از مردگان
تعالیم و معجزات عیسی مسیح
چگونگی انتخاب و گزینش دوازده رسول
انجیل متی و انجیل‌های مرقس و لوقا، انجیل‌های همنوا خوانده می‌شوند، زیرا میان ساختار و مطالب آنها شباهت بسیار وجود دارد. انجیل چهارم، یعنی انجیل یوحنا، دارای ساختار و محتوایی متفاوت است.
پیام اصلی انجیل متی اثبات این حقیقت است که عیسای ناصری همان «مسیحای موعود»، یعنی پادشاه و رهایی‌بخش بنی اسرائیل است که در کتاب مقدس یهودیان وعده آمدنش داده شده بود.
کارشناسان بر این عقیده‌اند که متی انجیل خود را در وهله اول برای مسیحیان یهودی‌نژاد نگاشته‌است. به همین جهت، متی بیش از سایر انجیل نگاران از پیشگویی‌های عهد عتیق نقل قول می‌کند؛ نیز او با فرض اینکه خوانندگانش از سنن یهودی به‌خوبی آگاهند، بر خلاف سایر انجیل نگاران توضیحی درباره آنها نمی‌دهد؛ بعلاوه، از اصطلاحات متداول در میان یهودیان (نظیر پادشاهی آسمان) بهره می‌گیرد، و نظایر اینها.
اما انجیل او تنها ویژه یهودیان نیست. آمدن سران مغ برای تکریم عیسای نوزاد، و بخصوص ماموریت بزرگی که مسیح در پایان کتاب به رسولان می‌سپارد تا انجیل را به سراسر جهان ببرند، گواه این مدعاست.
افزون بر این، انجیل متی عیسی مسیح را در مقام معلمی بزرگ به تصویر می‌کشد، چراکه او با اقتدار، شریعت را تفسیر می‌کند و درباره پادشاهی خدا تعلیم می‌دهد. یکی از ویژگی‌های انجیل متی آن است که بیشتر آموزه‌های عیسی را با هم در چند بخش گرد آورده‌است. این بخش‌های تعلیمی عبارتند از:
۱ - موعظه بر فراز کوه (فصلهای ۵–۷)
۲ - تعالیمی پیرامون دوازده شاگرد و ماموریت آنها (فصلa۰۱۰)
۳ - مثلهایی درباره پادشاهی آسمان (فصل ۱۳)
۴ - تعلیم پیرامون معنی شاگردی (فصل ۱۸)
۵ - تعلیم پیرامون پایان عصر حاضر و آمدن پادشاهی آسمان (فصلهای ۲۴–۲۵)
تقسیم‌بندی کلی
۱ - تولد و کودکی عیسی (فصلهای ۱ و ۲)
۲ - آماده شدن عیسی برای رسالت خود (۳:۱ تا ۴:۱۲)
۳ - خدمات عیسی در جلیل (۴:۱۲ تا ۱۴:۱۲)
۴ - کناره‌گیری عیسی از جلیل (۱۴:۱۳ تا ۱۷:۲۱)
۵ - آخرین خدمات عیسی در جلیل (۱۷:۲۲ تا ۱۸:۳۵)
۶ - خدمات عیسی در یهودیه و نواحی شرق رود اردن (فصلهای ۱۹ و ۲۰)
۷ - هفته آخر زندگی زمینی عیسی و رنجهای او (فصلهای ۲۱ تا ۲۷)
۸ - رستاخیز عیسی مسیح (فصل ۲۸)
نگارش انجیل متی
پی‌نوشت