سید محمدصادق سجادی

سید محمدصادق سجادی (بهمن ۱۳۳۳ در کرمانشاه -) تاریخ‌دان و استاد دانشگاه است که برای مدت ۳۴ سال مدیر بخش تاریخ و عضو شورای عالی علمی مرکز دایرهالمعارف بزرگ اسلامی بوده است.
زندگی
در بهمن ماه ۱۳۳۳ شمسی زاده شد. از خرد سالی، همزمان با تحصیلات رسمی در دوره‌های ابتدایی و متوسطه در تهران، به آموختن مقدمات علوم متداول حوزوی پرداخت. در سال ۱۳۵۳ شمسی وارد دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران شد و همزمان با تحصیلات دانشگاهی و استفاده از درس استادان برجسته آن عهد، به آموختن ادبیات عرب، فقه واصول، و فلسفه در سطوح عالی نزد پدرش، دکتر سید جعفر سجادی ، که در آن زمان از استادان نامدار دانشگاه تهران بود،اشتغال یافت. در سال ۱۳۵۷ شمسی، پس از فراغت ازدوره لیسانس، بلافاصله در دوره فوق لیسانس پذیرفته شد. انقلاب فرهنگی و تعطیل دانشگاهها، گرچه وقفه‌ای چند ساله در تحصیلات رسمی دانشگاهی او پدید آورد، ولی فرصت بیشتری برای مطالعه و تحقیق در اختیارش نهاد.چندی بعد رهسپار هندوستان شد و چند ماه در کتابخانه‌های حیدر آباد، .علیگره و دهلی به بررسی اثار مربوط به تاریخ و ادبیات فارسی و فرهنگ ایرانی در شبه قاره اشتغال یافت. آنگاه به تهران بازگشت و فعالیت پژوهشی خود را بر بعضی جلوه‌های تمدن اسلامی متمرکز کرد. نخستین اثر صادق سجادی زیر عنوان طبقه بندی علوم در تمدن اسلامی (تهران، ۱۳۶۰ش)مقدمه همان پژوهشهاست. از همین تاریخ،هفته‌ای دو روز همراه جمعی از استادان جوان دانشگاهها، در کتابخانه پدرش گرد می‌آمدند و از محضر او استفاده می‌کردند. در آن دوره که قریب به ۴ سال بطول انجامید، کتابهایی چون شرح ابن عقیل، مختصر و مطول تفتازانی، اشارات بوعلی سینا ، فراید الاصول شیخ انصاری را نزد ایشان خواندند. در خلال این مرحله از دانش آموزی، مدتی به عنوان ویراستار در برخی مراکز فرهنگی به کار پرداخت و آنگاه به خدمت مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی در آمد  . در ۱۳۶۵ شمسی به ادامه تحصیل پرداخت و پس از دو سال با اخذ درجه فوق لیسانس فارغ التحصیل شد. مدتی بعد در امتحانات ورودی دوره دکتری همان دانشکده در رشته تاریخ و تمدن ملل اسلامی پذیرفته شد و سه سال بعد با دفاع از رساله خود زیر عنوان تحقیق در تاریخ برمکیان و رساله اخبار برامکه، درجه دکتری گرفت. در سالهایی که به تحصیل در دوره دکتری مشغول بود، در دانشگاههای تهران، الزهرا، آزاد سلامی، و دانشگاه زنجان نیز تدریس می‌کرد و در عین حال از تحقیق و تالیف و ترجمه نیز غافل نبود و تعدادی از آثارش در همین دوره منتشر شد. در تمام این دوران در مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی به عنوان دستیار مرحوم دکتر زریاب خویی در بخش تاریخ، آنگاه با سمت مدیر بخش علوم، و سپس مدیر بخش تاریخ به کار مشغول بود و بیش از پنجسال نیز در فرهنگستان زبان وادب فارسی عنوان عضو ارشد دانشنامه ادبیات فارسی، دانشنامه شبه قاره هند و مدیر دانشنامه اخیر فعالیت می‌کرد. صادق سجادی تا پایان فروردین 97 معاون پژوهشی و فرهنگی مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی، عضو و دبیر شورای عالی علمی و مدیر بخش تاریخ این مرکز بوده است.
متولد: ۱۳۳۳ش کرمانشاه
اخذ لیسانس: دانشگاه تهران، ۱۳۵۷ش
فوق لیسانس: دانشگاه تهران، ۱۳۶۷ش
اخذ درجه دکتری: دانشگاه تهران ۱۳۷۰ش
مدیر بخش تاریخ و عضو شورای عالی علمی مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی از ۱۳۶۸ش
عضو هیات علمی دانشنامه شبه قاره هند - فرهنگستان زبان و ادب فارسی، ۱۳۷۴-۱۳۸۰ش
دبیر شورای عالی علمی مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی از ۱۳۷۸ش
معاون پژوهشی دایره المعارف بزرگ اسلامی از ۱۳۸۱ش
عضو و مدیر دانشنامه شبه قاره هند در فرهنگستان زبان و ادب فارسی از ۱۳۷۰ تا ۱۳۷۸ش
استاد مدعو در دانشگاههای تهران، زنجان و آزاد اسلامی
ویراستار ارشد و عضو برد علمی Encyclopaedia Islamica
عضو شورای علمی دانشنامه اسلام معاصر و مدیر بخش خاور میانه این دانشنامه
نویسنده کتاب برگزیده سال ۱۳۸۶ش در رشته تاریخ ( تاریخ برمکیان).
زمینه اصلی فعالیتهای پژوهشی صادق سجادی، تاریخ و تمدن ایران و ملل اسلامی در نخستین سده‌های هجری، و بررسیهای تطبیقی ادبیات فارسی و عربی است. در عین حال از سالها پیش در زمینه تاریخ طب نیز تفننا به تحقیق پرداخت و در آن زمینه نیز مقالاتی منتشر کرد. آثاری که تاکنون از صادق سجادی چاپ و منشر شده،از این قرار است.
آثار
فهرست کتابها:
طبقه بندی علوم در تمدن اسلامی - تالیف تهران 1360 ش .
تاریخ دولتهای اسلامی و خاندانهای حکومتگر - ترجمه ج 1 ( 1363ش ) ج 2 ( 1370ش )
رویای صاد قه/ سید جمال اصفهانی - تصحیح تهران 1363 ش .
طبایع الاستبداد/ عبدالرحمن کواکبی - تصحیح تهران 1363 ش.
اتحاد اسلام/ شیخ الرئیس قاجار - تصحیح تهران 1363 ش .
رساله یک کلمه/ رسایل سیاسی عصر قاجار - تصحیح تهران، 1363ش
مفاهیم اخلاقی و عقیدتی قران/ محمد البهی - ترجمه تهران 1362 ش
تاریخنگاری در اسلام - تالیف تهران 1375 ش .
جغرافیای حافظ ابرو 3 جلد - تصحیح تهران، 1378ش
دیوان حافظ شیرازی - تصحیح تهران 1379 ش .
سفر برزوی به هند و منشا کلیله و دمنه - ترجمه تهران 1382ش
برزوی طبیب و منشا کلیله و دمنه / فرانسوا دو بلوا - ترجمه تهران 1382ش
تاریخ برمکیان و رساله اخبار برامکه - تالیف تهران 1384ش
بزم آوردی دیگر (مجموعه مقالات دکتر زریاب خویی) - گردآوری تهران 1387ش
مقالاتی که در نشریات و مجموعه‌های مختلف به چاپ رسیده است:
الف-مقالاتی که در دایره المعارف بزرگ اسلامی(دبا) چاپ شده است:
آبسکون با مشارکت مرحوم دکتر شعار . جزیره مشهور در دریای مازندران
آخسقه " " " " شهری کهن اکنون در گرجستان
آخور مرکز ناحیه دهستان از توابع گرگان.
آدر الکریمه از امیر بانوان بنی رسول در یمن(سده 8ق).
آستان قدس رضوی
آستانه حضرت عبدالعظیم(ع)
آستانه حضرت معصومه (ع)
آقاسی صدر اعظم محمد شاه قاجار
آل ادریس از سلسله‌های حاکم بر مغرب
آل ارتق از سلسله‌های حاکم بر بین النهرین
آل باوند از سلسله‌های حاکم بر شمال ایران
آل بریدی ازسلسله‌های حاکم بر جنوب ایران و واسط
آل بویه سلسله مشهور از فرمانروایان ایرانی
آل ثانی سلسله حاکم بر قطر
آل حسول خاندانی از وزرای ایرانی سده 4و5ق
آل رشید حاکمان جبل شمر و رقیب آل سعود
آل زنگی سلسله حاکمان شام در برابر صلیبیان
آل زیاد سلسله حاکمان یمن در سده 3ق
آلس رود تاریخی قزل ایرماق
آل سعود سلسله حاکمان عربستان
آلفونسو شاهان اسپانیا
آل قاورد سلاجقه کرمان
آل کاکویه سلسله حاکمان غرب و مرکز ایران
آل محتاج سلسله حاکمان تابع سامانیان
آل مهلب خاندانی از امرا و وزرا ایرانی
آلوسی از خاندانهای اهل علم در عراق
الآمر باحکام الله خلیفه فاطمی
آیبک عزالدین ابومنصور از امرای شام در سده7ق
آیبک عز الدین صالحی نجمی سلطان مملوک مصر
آیبک قطب الدین سلطان مملوک دهلی
آیبه سلطان از امرای آق قویونلو
اب شهر و استانی در یمن
ابراهیم امام برادر سفاح عباسی
ابراهیم بن احمد اغلبی از امرای اغلبی
ابراهیم بن اغلب "
ابر اهیم بن ذکوان حرانی وزیر و کاتب هادی عباسی
ابراهیم بن شیر کوه امیر ایوبی
ابراهیم بن عبدالله قتیل باخمرا نواده حسن مثنی
ابراهیم بن مالک نخعی سردار مشهور
ابراهیم بن مهدی موسیقیدان مشترک با مرحوم ملاح
ابراهیم بن ولید خلیفه اموی
ابراهیم خلیل (ع)
ابن ابی حفص از حاکمان بنی حفص
ابن ابی دینار ادیب و قاضی و مورخ سده 11 و 12 ق
ابن ابی شوارب خاندانی از علما سده 3و4 ق
ابن ابی العاص ثقفی صحابی و امیر و فاتح عرب
ابن ابی العافیه از امرای مغرب اقصی در سده 4ق
ابن اغلب ابراهیم بن عبدالله امیر سیسیل
ابن افضل امیر الجیوش وزیر فاطمیان
ابن ام مکتوم صحابی و موذن پیامبر(ص)
- ابن بانه موسیقیدان سده3ق
ابن بقیه وزیر عزالدوله بویهی
ابن جامع موسیقیدان سده 2ق
ابن جراح خاندانی از وزرا و دیوانیان سده 3و4ق
ابن جهیر خاندانی از وزرا و امرای عباسی سده3و4ق
ابن حضرمی از امرای عصر اموی
ابن خاقان خاندانی از وزرا و دیوانیان سده3و4ق
ابن خلکان دانشمند و مورخ سده6ق
ابن ذکوان خاندانی از وزرا و دیوانیان
ابن زیاد سردار و حاکم اموی عراق
ابن ساعی (خازن) مورخ و ادیب سده 6و7ق
ابن سعدون وزیر صمصام الدوله بویهی سده4ق
ابن سلار وزیر عصر فاطمی
ابن شاکر کتبی مورخ و ادیب سده8ق
ابن شاهین ظاهری نویسنده و دیوانسالار مصری سده9ق
ابن صدقه خاندانی از وزیران و دیوانسالاران
ابن طراد راوی و نقیب عباسیان سده 5و6ق
ابن عبد ربه پزشک و داروشناس اندلسی سده4ق
ابن فرات خاندانی از وزیران و دیوانیان سده3و4ق
ابن فرضی مورخ و ادیب سده4ق
ابن نفیس پزشک مشهور سده7ق
ابن هیثم ریاضیدان مشهور سده4ق(شرح احوال)
ابوالحسن مغربی وزیر و کاتب سده4ق
ابوالفرج مغربی وزیر فاطمیان سده5ق
ابومسلم خراسانی سردار مشهور(از آغاز دولت عباسی تا قتل او)
ابومسلم نامه
ابونصر منصور بن عراق از آل عراق – ریاضیدان و منجم
اتاوه اصطلاح مالی
احداث جنگجویان شهری- متولیان حفظ نظم در شهرها
احمد بن ابی دواد ایادی فقیه و قاضی معتزلی
احمد بن اسد بن سامان خدات سر سلسله سامانیان
احمد بن اسماعیل سامانی امیر مشهور
اسبتاریه شهسواران صلیبی
استاذالدار منصب خاص
اسحاق بن احمد امیر سامانی
اسلام در ایران
اسلام در بین النهرین
اسلام در مصر و شام
اساعیل بن احمد سامانی امیر مشهور سامانی
اسماعیل بن بلبل وزیر و دیوانی
اشراف اصطلاح / دیوان
اصلاح طلبی در ایران
اصلاح طلبی در شبه قاره هند
افضل بن بدر الجمالی وزیر مصر
اقطاع اصطلاح مشهور ار
الجاء نوعی اقطاع
الموت قلعه و ناحیه مشهور
اهوازی ،ابوالحسن علی پزشک نامدار
ایام العرب جنگهای معروف عرب
ایل ارسلان از حکام خوارزمشاهی
بادوسپانیان سلسله
باذان سردار ایرانی
باروت آغاز کاربرد و تاریخ آن در قلمرو اسلام
بدر جمالی از امرای بغداد
بدر حمامی از امرای بغداد
بدر معتضدی از امرای بغداد
برادری ( در تاریخ سیاسی و فرهنگی)
بابیه فرقه
برزویه پزشک ایرانی
بازار (بررسی اجتماعی و فرهنگی)
برمکیان خاندان معروف
بساسیری شورشی معروف
بغداد (دوره امیر الامرایان) شهر معروف 116- بقط
بلال حبشی موذن و غلام پیامبر(ص)
بندار اصطلاح
بنی عنوان عام
بنی بوری سلسله
بنی مصطلق غزوه و محل
بهلول لودی سلطان دهلی
بهمن جادویه سردار معروف ایرانی
بیت المال
بیمارستان (تاریخ)
بیت المقدس(تاریخ اسلامی)
بیت المقدس (مدارس)
آتسز از خوارزمشاهیان
ابن حبیب مورخ عصر ممالیک
عباسه خواهر هارون
عباسیان از معتصم تاسقوط
عباس بن ابی الفتوح
عبدالله بن معاویه از علویان مشهور
ابشه شهری در افریقا
العزیز فاطمی خلیفه فاطمی
جامگی اصطلاح دیوانی برای نوعی مقرری
ثغور و عواصم مرزهای داخلی و خارجی قلمرو اسلام
جسر جنگ معروف میان ساسانیان و عربها
بهائیت
عرض، دیوان از دواوین عصر اسلامی
تاریخنگاری اسلامی
جمال الدین اسد ابادی
جیش، دیوان از دواوین عصر اسلامی
العاضد خلیفه فاطمی
امام علی و فتوتیه
علویان سلسله شمال ایران
ب- مقالات نشریات ومجموعه‌های دیگر
Bimarestan Iranica Vol 4
Chashm pezeski Iranica Vol 5
Drugs Iranica Vol 7
Dentistry Iranica Vol 7
شرح احوال و نقد و تحلیل آثار احمد جام - نامه فرهنگستان پاییز74 شماره3
گلستان، فصلنامه شورای گسترش زبان و ادبیات فارسی در آمریکای شمالی - نامه فرهنگستان بهار 76 شماره9
دو سفرنامه از جنوب(معرفی کتاب) - نامه فرهنگستان بهار 77 شماره13
نگاهی به برخی از وازه‌های فارسی رایج در مصر و شام به روزگار ممالیک - نامه فرهنگستان تابستان77 شماره 14
اسناد و نامه‌های امیر کبیر( معرفی کتاب) - نامه فرهنگستان پاییز 80 شماره18
تصحیح یا تضییع، نقد ترجمه و تصحیح حدود العالم - آیینه پزوهش
نگاهی اجمالی به نخستین ترجمه‌های کلیله و دمنه (ترجمه) از کتاب فرانسوا دو بلوآ - پل فیروزه/ ویژه هند سال2شم 1381
مکاتب تاریخنگاری - یادنامه دکتر عبدالحسین زرین کوب
نگاهی به منابع داروشناسی در عصر اسلامی - محقق نامه (بزرگداشت دکتر محقق)
ترجمه‌ای درخشان به زبان فارسی - مجله معارف