مراد یکم

مراد یکم (ملقب به مراد خداوندگار) پسر بزرگ اورخان اول از نیلوفر یا هلنا دختر فرمانده یارحصار بود. مراد از سال ۱۳۵۹ تا ۱۳۸۹ میلادی حکومت امپراتوری عثمانی را در دست داشت. مراد، تراکیه، مقدونیه، بلغارستان و صربستان را تسخیر کرد. او در نخستین سال‌های سلطنتش با شورش برادرش خلیل ، ابراهیم و اخی‌ها در آنکارا مواجه شد؛ و ناچار شد که این شورش‌ها را سرکوب کند. مراد سرزمین‌های شرقی تا توقات، گرید و بنادر بیزانسی را تحت تصرف عثمانیان درآورد. پس از آن، مراد به گذرگاه‌های کوه‌های بالکان به سوی نیش که بر محل انشعاب جاده سالونیک به سمت بلگراد در شمال مشرف بود، حمله کرد. وی در شرق بلغارستان، اسلیون، کارینووا و آیدوس که بر راه‌های رشته‌کوه‌های بالکان شرقی مشرف بودند، تسخیر کرد. در سال ۱۳۶۱ میلادی، مراد با تسخیر ادرنه، مرکز تراکیه بیزانس، قلمرو عثمانی را گسترش داد. در سال ۱۳۶۳ میلادی، مراد فیلیبیه را فتح کرد و بر دره ماریتسا تسلط یافت. با فتح ایسیه در سال ۱۳۶۳ میلادی، امپراتور بیزانس معاهده‌ای را با مراد به امضا رسانید و تمام فتوحات عثمانی در اروپا را به رسمیت شناخت. جنگ نهایی در کوسوو، در غرب پریشتینا بین میتروویچ و اسکوپیه در صربستان بین ارتش مسیحیان بالکان و عثمانیان درگرفت که به پیروزی مراد اول انجامید. سلطان مراد به دست یکی از بزرگان صربستان به نام میلوس اوبلیک کشته شد. ابتدا او را در کزوو دفن کردند و بعد از مدتی باقی‌مانده جسد او را به بورسا، پایتخت امپراتوری عثمانی آوردند و در مجتمع خداوندگار و در آرامگاه ابدی‌اش دفن کردند.
اوضاع سیاسی و اجتماعی و دینی در زمان مراد یکم
مراد پیش از هر کاری در پیرامون خود جمعی از بهترین و کارآمدترین فرماندهان نظامی را گرد آورد و آن گاه در نخستین گام، یک عملیات سنگین نظامی علیه نظام بیزانس مسیحی انجام داد که به فتح شهر ادرنه دومین شهر بزرگ امپراطوری بیزانس انجامید. آدرنه پس از قسطنطینه بزرگ‌ترین شهر مسیحیان بود. با توجه به موقعیت شهر ادرنه که در خاک اروپا واقع شده بود و از نظر استراتژیک از چند جهت مهم بود. آن را به عنوان پایتخت و مرکز دولت خود تعیین و پایتخت اش را از آسیای صغیر و شهر بورسا به ادرنه منتقل کرد و آن را به کانون نظامی و اداری و فرهنگی و دینی و سیاسی دولت اش تبدیل نمود. سپس به سیاست جهادی و توسعه دینی و ملکی در ممالک مسیحی ادامه داد و مقدونیه را فتح کرد. این پیروزی باعث شد مسیحیان اروپا دچار اضطراب شدند و پیمانی صلیبی میان مسیحیان صرب و بلغار و مجار علیه عثمانیان منعقد گردید و برای یک عملیات مهم و جنگ رویارو با نیروهای عثمانی خود را آماده کردند. در این جنگ که از یک طرف دولت مسیحی و از طرف دیگر عثمانیان مسلمان بودند در نهایت صلیبیان شکست خوردند و پیروزی مهمی از آن مسلمانان گردید. نتیجه عملیات فتح شهر کوزوو بود اما در لحظه آخر عملیات یک سرباز مسیحی صرب با خدعه به مراد نزدیک شده و به قصد بوسیدن پاهایش خم شد و با خنجر سلطان مراد را به قتل رسانید.
برخی از مسیحیان همجوار دچار ترس و وحشت شدند وبا دولت عثمانی قرارداد صلح امضاء کردند. و سالیان متمادی به عثمانیان مالیات می‌پرداختند و مانند رعیت در کنار مسلمانان می‌زیستند.
مراد اهل عبادت و دعا بود و در میدان جهاد کم‌نظیر بود. یک مورخ مسیحی به نام هالکوندیلاس در باره سلطان مراد آورده است. مراد کارهای مهمی انجام داده است و در مدت ۳۰سال حکومت، ۳۷ بار در اطراف ترکیه عملیات نظامی انجام داد و در همه نبردها پیروزی را کسب کرده. او فردی متواضع بود و با رعیت به عدالت رفتار می‌کرد و برای همه ملت با قطع نظر از دین و نژاد به صورت مساوی با عدل عمل می‌کرد. مورخ فرانسوی به نام کرینارد مراد را جزو مردان بزرگ تاریخ آورده است. ایشان می‌گوید اگر تقویمی دایر کنم و آن را جدول بندی نمایم مراد در بالای تمامی حکام اروپا در عصر خود قرار می‌گیرد.
سلطان مراد مملکتی را که از پدرش اورخان تحویل گرفت ۹۵،۰۰۰ کیلومتر مربع بود. وبعد از خود مملکتی را تحویل فرزندش بایزید داد که به مساحت آن ۵۰۰،۰۰۰ کیلومتر مربع بود