سد کارون ۴

سد کارون ۴ بر روی رودخانه کارون و در فاصله ۶۷۰ کیلومتری ریزشگاه رودخانه کارون به خلیج فارس احداث شده‌است. این سد بزرگترین سد بتنی دو قوسی ایران و پنجمین سد مرتفع و منبع تولید انرژی برق آبی در جهان است.
این سد، در استان چهارمحال و بختیاری شهرستان لردگان و ۱۸۰ کیلومتری جنوب غربی شهرکرد قرار دارد. و در تیرماه سال ۱۳۹۰ با حضور محمود احمدی‌نژاد رئیس‌جمهوری سابق افتتاح شد.
سازندگان
سد کارون ۴ با کارفرمایی توسعه منابع آب و نیروی ایران، به مهندسی علی اصغر خوشنویسان، پیمانکاری شرکت جهاد توسعه منابع آب، که به شرکت توسعه منابع آب و انرژی تغییر نام یافته‌است(www.tmae.ir)، و مشاوره مهاب قدس ساخته شده‌است. مطالعات نخستین طرح کارون ۴ در سال ۱۳۴۵ (۱۹۶۷ میلادی) در چارچوب طرح توسعه منابع آب و همچنین برنامه‌ریزی کلی منابع آب حوضه آبریز رودخانه کارون توسط شرکت مهندسین مشاور بین‌المللی «هارزا» انجام گرفت و پس از آن مطالعات مرحله نخست در سال ۱۳۷۴ و مطالعات مرحله دوم در سال ۱۳۷۶ توسط شرکت مهندسی مشاور «مهاب قدس» و شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران انجام شد.
مقاطعه کاران ساخت
کارهای اصلی ساختمانی: دالیم (کره) و ساتو (ژاپن)
کارهای پیش از اسخت: ایلبائو (اتریش) و فورمن (ایران)
سازه فلزی هیدرولیکی: ماشین‌سازی اراک (ایران)
تجهیزات مکانیکی: فراب (ایران) و هاربین (چین)
تجهیزات الکتریکی و تهویه: فراب (ایران) و الین (اتریش)
سویچ گیر جی‌آی‌اس: آی ایی او (ایران)
اهداف و منافع سد کارون ۴
تولید انرژی برق‌آبی متوسط سالانه به میزان ۲۱۰۰ گیگاوات ساعت
کنترل آب‌های سطحی منطقه
پیوستن به گروه سدهای زنجیره‌ای کارون و تنظیم آب رودخانه به منظور تامین آب مورد نیاز صنعت و کشاورزی در دشت‌های پایین‌دست
کنترل سیلاب‌های مخرب فصلی (وقوع سیلاب در زمان احداث سد دو مرتبه باعث تخریب سازه‌های وابسته به آن شد)
ویژگی‌های طرح
تنظیم آب رودخانه کارون به میزان ۳/۷ میلیارد مترمکعب
بالادست‌ترین سد در رودخانه کارون.
پل قوسی این سد با طول عرشه ۳۷۸ متر، طول دهانه ۳۰۰ متر، و ارتفاع ۶۲ متر از سطح دریاچه سد، بزرگترین پل زیرقوسی ایران نامیده شده‌است.
سرمایه‌گذاری، هزینه‌ها و منافع
طی برآورد اولیه هزینه‌های اجرای پروژه بالغ بر ۸۶۰۰ میلیارد ریال بوده که توسط منابع عمومی و داخلی همچون تسهیلات بانکی داخلی، اوراق مشارکت و نیز تسهیلات خارجی (فاینانس، وام) تامین گردیده‌است. زیان‌های ناشی از طولانی شدن پروژه عبارت بوده از افزایش قیمت تمام شده طرح و همچنین عدم انتفاع از فروش برق تولید شده توسط نیروگاه آن. در نهایت منافع حاصل از تولید برق این سد بر اساس برآورد اولیه درآمد، سالانه برابر با ۱۳۵۳ میلیارد ریال تخمین زده شده‌است (بر حسب هرکیلووات ساعت ۶۴۲ ریال).
اطلاعات فنی نیروگاه
مشخصات کلی نیروگاه
نوع نیروگاه
سطحی
انرژی متوسط سالیانه
۲۱۰۷ گیگاوات ساعت
ظرفیت نیروگاه
۱۰۰۰ مگاوات
تعداد واحد
۴ واحد ۲۵۰ مگاواتی
حداقل تراز بهره‌برداری
۹۹۶+ متر از سطح دریا
ابعاد نیروگاه
۱۲۰ متر طول × ۲۲متر عرض × ۶۵ متر ارتفاع
حجم حفاری
۹۴۲۰۰۰ مترمکعب
حجم بتن‌ریزی
۱۸۰۰۰۰ مترمکعب
مشخصات توربین نیروگاه
نوع توربین
فرانسیس با محور عمودی
سرعت چرخش توربین
۱۸۷/۵ دور در دقیقه
حداکثر راندمان توربین در هد نرمال
۹۵/۷٪
هد نرمال بهره‌برداری
۱۹۱ متر
قدرت تولید در هد نرمال
۲۵۵ مگاوات
دبی طراحی برای هر واحد
۱۷۱ مترمکعب در ثانیه
سطر رانر
۴/۸ متر
مشخصات ژنراتور نیروگاه
ولتاژ نامی
۱۵/۷۵ کیلوولت
قدرت خروجی نامی (هر واحد)
MVA۲۶۳
قدرت خروجی حداکثر (هر واحد)
MVA۳۰۰
فرکانس نامی
۵۰ هرتز
تعداد قطب‌ها
۳۲
مشخصات ترانسفورماتورهای اصلی
تعداد
۱۳ دستگاه (۱۲ دستگاه اصلی و یک دستگاه ذخیره)
نوع
تک فاز
قدرت نامی
۱۰۰ مگاولت آمپر (تکفاز)
ولتاژ نامی اولیه
KV ۱۵/۷۵
ولتاژ نامی ثانویه
KV(410/√۳)±5%kv
سیستم خنککننده
OFWF
مشخصات کلیدخانه
نوع پست
GIS
ولتاژ نامی
۴۰۰ کیلوولت
آرایش
باس‌بار دوبل
تعداد رآکتور
یک رآکتور ۵۰ مگاوار
جرثقیل اصلی نیروگاه
نوع
سقفی
تعداد
۲ دستگاه
ظرفیت کل باربری
۶۰۰ تن
دهانه عبور
۲۳/۷ متر
مشخصات تونل‌های آب بر نیروگاه
تعداد تونل
۴ رشته
مجموع طول پوشش فلزی در تونل‌های آب‌بر
۸۴۰ متر
طول کل تونل‌ها
۱۴۲۶ متر
تعداد کل استرک‌ها
۱۷۲ عدد
طول شفت‌های عمودی
۲۱۲ متر
قطر استرک
۶ متر
حجم کل حفاری
۱۸۷۶۰۰ مترمکعب
طول استرک
۵ متر
حجم کل بتن‌ریزی تونل‌ها
۳۶۰۰۰ مترمکعب
وزن هر استرک
۱۶ تا ۲۹ تن
حجم بتن‌ریزی پشت پوشش فلزی
۲۱۰۰۰ مترمکعب
پانویس
ترک خوردگی
در آبان ۱۳۹۲ اعلام شد که این سد ترک خورده‌است. اما حسن رنجبران، مجری طرح سد و نیروگاه کارون ۴ اعلام کرد: «ترک خوردن سد طبیعی است، خاصیت بتن ترک خوردن است و تمام سدهای بتنی دنیا ترک می‌خورند.»
رسانه‌های ایران در زمان افتتاح این سد گزارش کرده بودند که ترک‌هایی در بدنه این سد عظیم وجود دارد که در آن زمان شرکت ملی حفاری ایران با استفاده از تکنولوژی تزریق سیمان به چاه نفت، ترک‌ها را ترمیم کرد.