شهرستان ثلاث باباجانی

ثلاث باباجانی (به کردی: سه‌لاسی باوه‌جانی)، یکی از شهرستان‌های استان کرمانشاه ایران است. این شهرستان، در سال ۱۳۸۱ به عنوان شهرستان شناخته شد.
مرکز این شهرستان شهر تازه‌آباد با جمعیتی بالغ بر یازده هزار نفر می‌باشد است. ازگله دیگر شهر آن است. به سبب سکونت سه طایفه مهم باباجانی (باوه‌جانی)، قبادی و ولدبیگی، نام ثلاث به این شهرستان اطلاق شده‌است.
موقعیت شهرستان ثلاث باباجانی
شهرستان ثلاث بابا جانی از جنوب با شهرستان‌های سرپل ذهاب و دالاهو؛ از شرق با جوانرود همجوار و از غرب هم با کشور عراق مرز مشترک دارد.
ثلاث بابا جانی
تقسیمات کشوری
این شهرستان دو بخش، شش دهستان، دو شهر و ۲۵۲ روستا دارد و هم‌مرز با کشور عراق است. وسعت این شهرستان ۱۹۲۰ کیلومتر مربع و جمعیت آن ۳۵،۲۱۹ نفر می‌باشد.
بخش مرکزی
دهستان خانه‌شور
دهستان دشت حر
دهستان زمکان
شهرها: تازه‌آباد
بخش ازگله
دهستان ازگله
شهرها: ازگله
بخش‌ها
بخش
مرکز بخش
نام
جمعیت (۱۳۸۵)
تعداد دهستان
تعداد شهر
مرکز
جمعیت مرکز
۱
بخش مرکزی
۳۰،۵۱۷ نفر
۳ دهستان
۱ شهر
تازه‌آباد
۱۴،۷۰۱ نفر (۱۳۹۵)
۲
بخش ازگله
۷،۶۰۰ نفر
۳ دهستان
۱ شهر
ازگله
۱،۵۰۲ نفر (۱۳۹۵)
دهستان‌ها
بخش مرکزی ۷،۶۲۳ نفر ۲ دهستان دشت حر ۷،۸۳۱ نفر ۱
دهستان ازگله
بخش ازگله
۲،۷۱۰ نفر
۵
دهستان جیگران
۲،۸۶۷ نفر
۴
دهستان سرقلعه
۶۰۹ نفر
۶
شهر‌ها
نام شهر
رتبه در شهرستان
رتبه در بخش
بخش
جمعیت
تازه‌آباد
۱
۱
بخش مرکزی
۱۴،۷۰۱ نفر (۱۳۹۵)
ازگله
۲
۱
بخش ازگله
۱،۵۰۲ نفر (۱۳۹۵)
مناظر طبیعی
شهرستان ثلاث باباجانی در فصل بهار طبیعت بسیار زیبایی دارد. منظره‌های بسیار دیدنی گردنه «سیاتایر» و «مله سراژین» و «یک شبی» و … چشم هر بیننده‌ای را خیره می‌کنند.
چشمه «ریزه» که در درمان بیماری‌های کلیوی بسیار موثر است در این شهرستان است. این چشمه در ۲۰ کیلومتری شرق شهر تازه آباد (مرکز شهرستان ثلاث باباجانی) قرار دارد.
از کوه‌های شهرستان ثلاث باباجانی می‌توان به سارون(sarawan)، بنی گز، شفیله، بمو، دالاهو، نور، قجر، دری و … اشاره کرد که دارای مناظر دلربایی هستند. کوه‌های منطقه دارای گیاهان دارویی فراوانی می‌باشند
رود زمکان پرآب‌ترین رود شهرستان می‌باشد.
پیشینه
در تقسیمات کشوری ۱۳۱۱ ش، نام «باباجانی کردستان» به عنوان بلوک ذکر شده‌است. در ۱۳۳۱ خ. «بخش ثلاث» مشتمل بر دهستان‌های باباجانی، قبادی و ولدبیگی / سرقلعه ولدبیگی و ۱۰۸ آبادی، یکی از بخش‌های شهرستان کرمانشاهان در استان پنجم بود. در ۱۳۵۵ خ. بخش باباجانی به مرکزیت آبادی ازگله در شهرستان پاوه تشکیل شد و مشتمل بر دهستان‌های خانه‌شور، ازگله، جیگران و سرقلعه بود. در خرداد ۱۳۸۱، به موجب تصویب‌نامه هیئت وزیران، این بخش از شهرستان جوانرود جدا و شهرستان شد.
از مناطق تاریخی ثلاث باباجانی می‌توان به باقی مانده شهر درنه اشاره نمود که بنابر منابع تاریخی قدمت چند هزار ساله دارد، به طوری که هرودوت پدر تاریخ در ۲۵۰۰ سال پیش به صورت à aɛ از آن نام برده‌است. بطیمیوس، فیلسوفف اخترشناس و جغرافیدان مشهور یونانی (۹۰–۱۶۸ میلادی) هم این شهر را قرن‌ها پس از هردوت مورد توجه قرار می‌دهد. درنه که اکنون روستایی کوچک و دورافتاده در منطقه دولی ده ره (دولی دره) می‌باشد به مدت چند قرن مرکز حکومت‌های نیرومند کردی درتنگ، حلوان و باجلان بوده‌است.
مشاهیر =
خانا قبادی (۱۷۵۹–۱۷۰۰ م) شاعر و متفکر متجدد اهل درنه در ثلاث باباجانی امروزی بود. وی برای نخستین بار در تاریخ قرآن کریم را به زبان کردی ترجمه کرد. متاسفانه ملایان تندرو از این اقدام وی برآشفتند و ترجمه مزبور را سوزانده و به تعقیب خود وی پرداختند، در نتیجه ویبب مجبور شد نزد حکومت بابان در شهرزور بگریزد. از خانای قبادی دیوان شعری به نام خسروشیرین بر جای مانده‌است. شاعر دیگر مشهور درنه ولی دیوانه است که سرگذشتی به سان مجنون بلکه پرسوزتر از وی داشته، اما لیلی او زنی بود به نام شمس (شه م).
زمین لرزه
در شامگاه ۲۱ آبان ۱۳۹۶ ساعت ۲۱:۴۸:۱۶، زمین‌لرزه‌ای به قدرت ۷٫۳ در مقیاس ریشتر این شهر را لرزاند. این شهر نزدیک‌ترین شهر به کانون زلزله (به فاصله ۵ کیلومتر) بود. عمق زمین‌لرزه ۱۱ کیلومتر بوده که به علت عمق کم و مدت زیاد، کل منطقه شمال غرب، غرب و جنوب غرب ایران این زمین‌لرزه را احساس کردند.
در تاریخ ۳۱ تیر ۱۳۹۷ هم زلزله‌ای به قدرت ۵.۹ ریشتر و در عمق ۸ کیلومتری زمین این شهرستان را لرزاند.