فیال

فیال روستایی بزرگ در شهرستان بروجرد در غرب ایران است. این روستا در ۳ کیلومتری غرب شهر بروجرد قرار گرفته‌است.
جمعیت
روستای فیال بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵ دارای ۹۷۸ خانوار و۴۱۲۱نفر جمعیت است که از این لحاظ پرجمعیت‌ترین روستای بخش مرکزی شهرستان بروجرد است.
جغرافیای روستای فیال
این روستا در دامنه کوه‌های زاگرس قرار گرفته‌است، در بلندی و ۳ کیلومتری غرب شهر بروجرد است. فیال جنوبی‌ترین بخش گل دشت (بروجرد) را تشکیل می‌دهد. روستای فیال در کناره دشت سیلاخور قرار گرفته و زمین‌های کشاورزی وسیع و باغهای میوه فراوان دارد. این روستا در پای تپه‌هایی بسیار بلند در دامنه کوه میش پرور قرار گرفته‌است و آب و هوای معتدل کوهستانی دارد. کار مردمانش کشاورزی و دامپروری است. محصول عمده فیال غله، چغندر و باقلا و باغات سیب و هلو و … است.
از کنار تپه چغا در بروجرد جاده‌ای مستقیما به سمت فیال می‌رود، که در این مسیر میدان فدک - دریاچه فدک - باغ فدک - رادیو بروجرد - پل - میدان کوهنورد- سازمان آب - پل - نظام آباد و بعد از آن پل کوچک روستای فیال است. در ورودی روستا گلزار شهدای فیال (قبرستان) قرار دارد.
در غرب روستای فیال خرابه‌هایی وجود دارد که مربوط به شهر باستانی گوراب یا فیال اولیه می‌باشد که زادگاه آرش کمان‌گیر می‌باشد. این منطقه در بین اهالی کنونی به شهر خرابه معروف است.
معنای فیال
فیال در لغت به معنای سرزمینی است که برای نخستین بار در آن کشت شود. به دلیل همین نام، برخی معتقدند ممکن است نخستین بار سکونت در ناحیه بروجرد از این منطقه آغاز شده باشد.
همچنین «فیال» زمینی را گویند که بار اول آن را زراعت کرده باشند. (برهان). زمینی که اول بار بکارند. (اسدی). مولف نویسند: غلط است و معنی «ابتکار» دارد و در شعر ابوشکور که شاهد اسدی است «از فیال» یعنی «ابتکارا و از روی ابتکار». در حاشیه فرهنگ اسدی نسخه نخجوانی نوشته شده: بزبان به لخیان نخست بود و از فیال یعنی از اول، از نخست. مانند شعر زیر از ابوشکور بلخی:
مر این داستان کش بگفت از فیال ابر سی‌صد و سی و سه بود سال
معنای دیگر فیال یعنی تیری که پیکان آن دو شاخ باشد.
تاریخچه
روستای فیال زادگاه آرش کمانگیر است. آرش کمانگیر قهرمان بزرگ ایرانی در روستای فیال بروجرد متولد شده‌است. در بالای این روستا خرابه‌هایی وجود دارد که به شهر باستانی گوراب یا فیال اولیه مشهور می‌باشد و تاریخ نویسان این مکان را زادگاه آرش کمانگیر می‌دانند. تندیسی از آرش کمانگیر بر روی تپه چغای بروجرد در نزدیکی روستای فیال نصب شده‌است.
(در بالای روستای فیال خرابه‌هایی وجود دارد که مربوط به شهر باستانی گوراب یا فیال اولیه می‌باشد که زاد گاه آرش کمان گیر می‌باشد. این منطقه در بین اهالی کنونی به شهر خرابه معروف است) نویسنده کتاب آرش کمانگیر، آرش را بروگردی نوشته‌است. او نیز از اوستا نامه زرتشت گرفته‌است و می‌گویند در آثار الباقیه بیرونی نیز آرش را بروگردی نوشته‌اند. محققان فرنگ ویس و رامین عاشق و معشوق افسانه‌ای ایران باستان را از مردم شهر گوراب که در جنوب فیال ویروگرد می‌باشد دانسته‌اند. ویرو از شاهزادگان اشکانی بوده که در حدود نهاوند حکومت داشته‌است و در بنای بروجرد سهیم بوده‌است و قصه ویس ورامین در روزگار اشکانیان اتفاق افتاده‌است. گودرز نیز در سال ۹۱ پ. م از فرمان مهرداد دوم سرپیچی می‌کند و خود را شاه ایران می‌خواند. جالب است که رامین بر پایه «ویس و رامین» در مناطق غربی ایران قرار می‌گیرد و گودرز نیز در مناطق غربی ایران بوده‌است. فیال در لغت به معنای سرزمینی است که برای نخستین بار در آن کشت شود. به دلیل همین نام، برخی معتقدند ممکن است نخستین بار سکونت در ناحیه بروجرد از این منطقه آغاز شده باشد.
گوراب که در بین اهالی به شهر خرابه معروف است جای است که بروجرد در آنجا به وجود آمده‌است و در زلزله بزرگی که موجب ویرانی آنجا گردید باعث شد مردم از گوراب به پایین‌تر یعنی فیال و شهر بروجرد که در سه کیلومتری فیال است نقل مکان کنند (گوراب شهری باستانی در حوالی بروجرد بالای فیال بوده‌است)نامهای قدیم بروجرد: ویروگرد- وروگرد - ورویرد و… بوده‌است؛ و بزرگترین زمین لرزه ثبت شده (زمین لرزه ۷٫۴ ریشتری در ساعت ۶:۱۸ بامداد سوم بهمن ماه سال ۱۲۸۷ زلزله‌ای با بزرگی ۷٫۴ در مقیاس امواج سطحی (Ms) استان لرستان را لرزاند این زمین لرزه که مرکز آن در منطقه سیلاخور در ۹ کیلومتری شهرستان درود قرار داشت، موجب ویرانی و آسیب ۱۲۸ روستا و کشته شدن حدود ۶ تا ۸ هزار نفر از هموطنانمان شد)
نمایی از روستای فیال در جنوب غربی بروجرد
گردشگری
فیال جنوبی‌ترین بخش گل دشت (بروجرد) را تشکیل می‌دهد. و جز مناطق گردشگری شهر بروجرد است.
در ۵۰۰ متری و پایین روستای فیال منطقه گردشی نظام آباد است و رودخانه گلرود از میان نظام آباد می‌گذرد، در بالای روستای فیال مجتمع تفریحی اردوگاه شهدای فیال یا تفرجگاه دانش آموزی فیال قرار دارد که بیشتر مواقع میزبان دانش آموزان، کوهنوردان و… است.
آب و هوا
فیال دارای آب و هوای سرد کوهستانی با زمستانهای پر برف و سرد و تابستانهای معتدل است. تعداد روزهای یخبندان در برخی از نقاط این ناحیه به بیش از ۷۰ روز می‌رسد. بیشترین درجه حرارت در تابستان‌ها ۳۸ درجه و کم‌ترین آن در زمستان ۱۸ درجه زیر صفر برآورد شده‌است. میزان باران سالیانه روستای فیال حدود ۵۲۰ میلی‌متر است که بیشتر در فصل بهار انجام می‌گیرد و میانگین دمای سالانه ۱۴/۹ است. در زمستان بارشها بیشتر به صورت برف است.
زبان و تبارشناسی
مردم آن بیشتر با گویش بروجردی و گویش لری و لکی صحبت می‌کنند.
کد ارتباطی این روستا ۰۶۶۴۲۶۵۳ است.