لنکران

لنکران (به آذربایجانی: Lənkəran) شهری در جنوب شرقی جمهوری آذربایجان در کرانه دریای خزر و با آب و هوای مدیترانه‌ای و مرطوب می‌باشد.میانگین بارش لنکران بین ۱۶۰۰ تا ۱۸۰۰ میلی متر درسال می‌باشد که پر باران‌ترین شهر جمهوری آذربایجان است. لن در تالشی به معنای نی و کران به معنا خانه‌ها و آبادی‌ها می‌باشد پس لنکران به معنای نی آباد می‌باشد.لنکران بر روی یک باتلاق و امتداد رودخانه لنکران چای ساخته شده است و بزرگ‌ترین شهر تالش نشین جمهوری آذربایجان و جهان است،زبان مردم این شهر تالشی با لهجه لنکرانی است و این شهر در سال ۱۹۹۳ پایتخت جمهوری خودگردان تالش-مغان بوده است و مرکز تالش شمالی می‌باشد. تالش شمالی طی عهد نامه‌های ننگین ترکمنچای و گلستان در زمان سلسله قاجار از خاک ایران جدا شده است.این شهر دارای فرودگاه و ایستگاه راه آهن می‌باشد و یک تیم حرفه‌ای فوتبال به نام خزر لنکران در لیگ برتر آذربایجان دارد. معروف‌ترین ورزشگاه لنکران ورزشگاه المپیک می‌باشد که در سال ۲۰۱۲ یکی از مراکز مرحله گروهی جام جهانی بوده است.علاوه بر این لنکران در همین سال میزبان مسابقات قهرمانی اروپا نیزبوده است.
ویژگی‌ها
مردم
جمعیت آن در سال ۲۰۱۴ برابر با ۱۸۱۳۰۰ نفر بوده‌است. بیشتر مردم لنکران از قوم ایرانی تالش هستند و به زبان تالشی سخن می‌گویند.
لنکران دارای بزرگترین جامعه تالشی در کشور آذربایجان است.
بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۹
تالش‌ها ۹۹٫۵۴٪ (۲۰۵٫۳۴۲)
روس‌ها ۰٫۱۹٪ (۲۸۱)
اوکراین‌ها ۰٫۰۲٪ (۲۲)
مردمان ترک‌ها ۰٫۰۱٪ (۱۷)
کردها ۰٫۰۱٪ (۱۴)
تاتارها ۰٫۰۱٪ (۱۳)
زبان لزگی‌ها ۰٫۰۱٪ (۱۰)
و دیگران ۰٫۰۲٪ (۲۷)
جمعیت رایون لنکران را تشکیل می‌دهند.
دین
اسلام دین غالب این شهر است. اکثریت مسلمانان از مسلمان شیعه هستند و جمهوری آذربایجان پس از ایران، دومین درصد قابل توجه جمعیت شیعه در جهان را دارا است. بزرگترین مساجد این شهر شامل مسجد کیچیک بازار (بازار کوچک) و مسجد بویوک بازار (بازار بزرگ) است.
ریشه واژه
نام لنکران از دو واژه تالشی لن (به معنی نی) و کران (به معنی خانه‌ها، آبادی) تشکیل شده و به معنای «نی‌آباد» است. پسوند کران (خانه‌ها، آبادی) در نام شماری از آبادی‌های دیگر منطقه تالش نیز به‌کار رفته‌است ازجمله سیهکران (به معنی سنگ‌آباد)، اوجه‌کران، سله‌کران، آسخانه‌کران (آبادی آهنگران) و غیره.
واژه لنکران را اما برخی دگرگون‌شده واژه فارسی لنگرکنان (محل برکشیدن لنگر از آب) دانسته‌اند و در متون قدیمی‌تر نیز نام این شهر را به صورت لنگرکنان یا لنگ‌گوران هم می‌نوشتند.
گروهی نیز کران را برگرفته از واژه فارسی کران به معنی مرز و انتها می‌دانند و لن را به عنوان اشاره به اقوام منطقه برمی شمارند.
تاریخچه
این شهر بر روی یک باتلاق در امتداد رودخانه‌ای با نام شهر (لنکران چای) ساخته شده‌است. باقی مانده‌ای از شهرک‌های انسانی در منطقه مربوط به دوران نوسنگی و همچنین خرابه‌های روستاهای از قرون وسطی برنز و آهن در این شهر وجود دارد.
بنای شهر امروزی لنکران به سده ۱۶ میلادی برمی گردد. این شهر طی مدتهای طولانی پایتخت خانات تالش بود.
حکومت خانات تالش با مرگ نادر شاه افشار (۱۷۳۶–۱۷۴۷)، از دهه ۱۷۲۰ در دوران آشفتگی تاریخ ایران تا سال ۱۸۲۸میلادی، تحت سلطه سلسله‌های زندیه و قاجاریه ایران قرار داشت. در نیمه اول قرن هجدهم، روس‌ها چندین سال از طریق جنگهای ایران و روسیه در سالهای ۱۷۲۲–۱۷۲۳ بر آن حکومت کردند. در سال ۱۷۳۲ توسط پیمان رشت به ایران خاک ایران افزوده شد. در طول جنگهای ایران و روس در سال ۱۸۰۴، ژنرال کوتلیاروفسکی در جریان جنگ، نیروی جنوبی روسیه را رهبری کرد، و قلعه‌های لنکران را اشغال کرد و خان و نیروهای او را دستگیر کرد. به دنبال عهدنامه گلستان از سال ۱۸۱۳، منطقه تالش شمالی به روسیه تزاری واگذار شد و باعث اعتراضات فراوان مردم تالش آن منطقه شد. با این حال، با عهدنامه ترکمنچای در سال ۱۸۲۸میلادی که پس از جنگهای بعدی و نهایی بین دو کشور ایران و روسیه اتفاق افتاد (۱۸۲۶–۱۸۲۸)، حکومت قاجار مجبور شد که بدون هرگونه درگیری شهر را به روسیه تحویل دهد.
با امضای پیمان ترکمنچای در ۱۸۲۸ میان ایران و روسیه، لنکران نیز به روسیه واگذار شد و پایانی بود بر حضور تالش شمالی در خاک ایران.
در سده بیستم لنکران دو بار پایتخت کشور خود مستقل خوانده تالش بوده‌است.
پس از فروپاشی امپراتوری روسیه، پس از انقلاب روسیه در سال ۱۹۱۷، در مدت زمانی کوتاه به عنوان بخشی از جمهوری دموکراتیک آذربایجان و بخشی از جمهوری سوسیالیست شوروی جمهوری آذربایجان شد. در سال ۱۹۹۱، پس از انحلال اتحاد جماهیر شوروی، بخشی از خاک جمهوری آذربایجان شد.
آب و هوا
لنکران دارای آب و هوای نیمه گرمسیری و مرطوب (CFA) است که آب و هوای مدیترانه را نیز در خود جای داده‌است. لنکران زمستان سرد و مرطوب دارد و تابستان بسیار گرم، خشک و بسیار مرطوب است. حداکثر بارش سالانه ۱۶۰۰ تا ۱۸۰۰ میلیمتر و بالاترین بارش در کشور آذربایجان است.
طبیعت
در اطراف شهر لنکران یک منطقه وسیع از پارک‌های ملی به نام پارک ملی هیرکان قرار دارد که در آن انواع مختلف جانوران و گیاهان حفظ می‌شوند. خلیج قزل آغاج دارای بیش از ۲۵۰ نوع گیاه، ۳۰ گونه ماهی و بیش از ۲۲۰ نوع پرنده است. لنکران همچنین برای درخت چوب آهن (Parrotia persica یا Ironwood) شناخته شده و مشهور است. این درخت به‌طور طبیعی در منطقه رشد می‌کند و در پارک ملی هیرکان نیز دیده می‌شود. بر اساس داستان‌های محلی چوب آهن تنها چوبی است که در آب فرومی‌رود، از این رو نام (چوب آهن) است. از لحاظ تاریخی برای گرم کردن مورد استفاده قرار گرفته‌است، زیرا مدت زمان سوختن و گرمادهی آن زیاد است. گونه‌های پلنگ ایرانی (Panthera pardus saxicolor) نیز در پارک ملی هیرکان زندگی می‌کنند.
اقتصاد
حوزه‌های غالب در اقتصاد لنکران عبارتند از کشت سبزیجات، کشت چای، کشت زراعی، پرورش دام، باغداری درختان مرکبات، زنبورداری، ماهیگیری و کشاورزی. آب و هوای نیمه گرمسیری مرطوب، دسترسی به زمین‌های مناسب کشت و زراعت، آب و منابع کافی نیروی کار در شهر، پایه خوبی برای فعالیت‌های کشاورزی و همچنین توسعه شرکت‌های کشتیرانی است. همچنین در این شهر اولین کارخانه گیاه چای آذربایجان در سال ۱۹۳۷ ساخته شده‌است.
غذا
غذاهای لنکران تا حد زیادی تحت تاثیر تاریخچه چند فرهنگی اقوام و ملل مختلف قرار گرفته‌است، از این رو تنوع زیادی در مواد غذایی لنکران وجود دارد. غذاهای معروف آن شامل لووانجی، کلوچه لنکران، مارجی پلوف، پلو سفید، کدو تنبل پلو و تورسو کباب می‌باشد.
رسانه
لنکران خانه چندین هنرمند ملی کشور آذربایجان، ازجمله گروه‌های قومی و رقص ملی ولایت بقالیار (The Sisters)است.
این شهر دارای کانال منطقه‌ای جنوب و تلویزیون و روزنامه لنکران است.
ورزش
این شهر دارای یک تیم فوتبال حرفه‌ای است که در لیگ برتر فوتبال آذربایجان رقابت می‌کند. خزر لنکران، که در حال حاضر در لیگ برتر آذربایجان بازی می‌کند دوبار قهرمان لیگ کشوری و چندین بار نایب قهرمان لیگ شده‌است. سالن‌های ورزشی در شهر شامل ورزشگاه شهر لنکران و مجتمع ورزشی المپیک لنکران است. این ورزشگاه یکی از مراکز مرحله گروهی جام جهانی فوتبال 2012 FIFA U-۱۷ بود.
در سال ۲۰۱۲، این شهر میزبانی مسابقات قهرمانی اروپا را بر عهده گرفت.
حمل و نقل
یک قطار شبانه از باکو به آستارا (پس از گذر از لنکران) فعالیت دارد. فرودگاهی نیز در سمت باختری شهر قرار گرفته‌است.
شهر لنکران (دایره قرمز) بر روی نقشه جمهوری آذربایجان