جلال‌الدین کزازی

میرجلال‌الدین کزازی (زاده ۲۸ دی ۱۳۲۷ در کرمانشاه) استاد دانشگاه، نویسنده، مترجم، شاهنامه‌پژوه و پژوهشگر برجسته ایرانی در زبان و ادب فارسی است. او از چهره‌های ماندگار فرهنگ و ادب ایران در پنجمین همایش چهره‌های ماندگار به سال ۱۳۸۴ است. وی نام‌بردار به بهره‌گیری از واژه‌های پارسی سره در نوشته‌ها و گفتار خود است. کزازی، عضو هیئت امنای بنیاد فردوسی است.
انه‌اید ویرژیل و نامه باستان
ترجمه او از انه‌اید ویرژیل به فارسی، برنده جایزه کتاب سال ۱۳۶۹ شده‌است؛ همچنین تالیف او با نام نامه باستان برپایه شاهنامه که تاکنون ۱۰ جلد آن به چاپ رسیده‌است، رتبه نخستین پژوهش‌های بنیادین در جشنواره بین‌المللی خوارزمی را به دست آورده‌است.
زندگی‌نامه
میرجلال‌الدین کزازی در ۲۸ دی ۱۳۲۷ در در خانواده‌ای اهل روستای کزاز در استان مرکزی به دنیا آمد که برای ساخت حوزه علمیه به کرمانشاه مهاجرت کرده بودند. جلال‌الدین کزازی از همان دوران کودکی به فرهنگ و ادبیات ایران علاقه زیادی نشان می‌داد.
دوره‌های دبستان و دبیرستان
دوره دبستان را در مدرسه آلیانس کرمانشاه گذرانید و از سالیان دانش‌آموزی با زبان و ادب فرانسوی آشنایی یافت. سپس دوره دبیرستان را در مدرسه رازی به فرجام آورد و آنگاه برای ادامه تحصیل در رشته زبان و ادب پارسی به تهران آمد
دانشگاه
کزازی در دانشکده ادبیات فارسی و علوم انسانی دانشگاه تهران دوره‌های گوناگون آموزشی را سپری کرد. وی در سال ۱۳۵۱ خورشیدی مدرک کارشناسی در رشته زبان و ادب پارسی از دانشگاه تهران را به دست آورد و به سال ۱۳۷۱، پایان‌نامه دکترای خود را با نام نمادشناسی در شاهنامه نوشت.
وی هم‌اینک عضو هیئت‌علمی در دانشکده ادبیات فارسی و زبان‌های خارجی وابسته به دانشگاه علامه طباطبایی است. او افزون بر زبان فرانسوی که از سالیان خردی با آن آشنایی یافته‌است، با زبان‌های اسپانیایی و آلمانی و انگلیسی نیز آشناست و تاکنون ده‌ها کتاب و نزدیک به سیصد مقاله نوشته‌است و در همایش‌ها و بزم‌های علمی و فرهنگی بسیاری در ایران و کشورهای دیگر سخنرانی کرده‌است.
آموزگاری در اسپانیا
وی از سال ۷۶ تا ۷۹ خورشیدی به آموزگاری ایران‌شناسی و زبان پارسی در اسپانیا سرگرم بوده‌است.
شعرسرایی
او از سال‌های نوجوانی، نوشتن و سرودن را آغاز کرد و در همان سال‌ها با هفته‌نامه‌های کرمانشاه همکاری داشته و آثار خود را در آن‌ها به چاپ می‌رسانید. هم‌اکنون نیز گهگاه شعر می‌سراید و نام هنری‌اش در شاعری زروان است. گفتنی است، وی در سخن گفتن، هرگز واژه‌های عربی را به کار نمی‌گیرد.
تالیفات
در دانشگاه علامه طباطبایی
نام
نوع
تاریخ چاپ
تاریخ تجدید چاپ
از گونه‌ای دیگر
شاهنامه‌شناسی
۱۳۶۸
در دریای دری
تاریخ شعر فارسی
۱۳۶۸
رخسار صبح
خاقانی شناسی
۱۳۶۸
زیباشناسی سخن پارسی
جلد اول- بیان
۱۳۶۸
بیکران سبز
دفتر شعر
۱۳۶۹
مازهای راز
شاهنامه‌شناسی
۱۳۷۰
زیباشناسی سخن پارسی
جلد دوم - معانی
۱۳۷۰
رویا، حماسه، اسطوره
شاهنامه‌شناسی
۱۳۷۲
زیباشناسی سخن پارسی
جلد سوم - بدیع
۱۳۷۳
ترجمانی و ترزبانی
هنر ترجمه
۱۳۷۴
دیر مغان
حافظ‌شناسی
۱۳۷۵
پارسا و ترسا
عطارشناسی
۱۳۷۶
پرنیان پندار
مجموعه مقاله
۱۳۷۶
سراچه آوا و رنگ
خاقانی شناسی
۱۳۷۶
سوزن عیسی
خاقانی شناسی
۱۳۷۶
گذری و نظری بر آثار و احوال
زیست‌نامه
۱۳۷۷
پند و پیوند
حافظ‌شناسی
۱۳۷۸
گزارش دشواریهای دیوان خاقانی
خاقانی شناسی
۱۳۷۸
روزهای کاتالونیا
گزارش سفر
۱۳۷۹
نامه باستان – جلد اول
شاهنامه‌شناسی
۱۳۷۹
دیدار با اژدها
گزارش سفر
۱۳۸۰
نامه باستان – جلد دوم
شاهنامه‌شناسی
۱۳۸۱
نامه باستان – جلد سوم
شاهنامه‌شناسی
۱۳۸۲
آب و آینه
مجموعه مقاله
۱۳۸۴
نامه باستان – جلد چهارم
شاهنامه‌شناسی
۱۳۸۴
نامه باستان – جلد پنجم
شاهنامه‌شناسی
۱۳۸۴
نامه باستان – جلد ششم
شاهنامه‌شناسی
۱۳۸۴
نامه باستان – جلد هفتم
شاهنامه‌شناسی
۱۳۸۵
تندبادی از کنج
شاهنامه‌شناسی
۱۳۸۶
از دهلی نو تا آتن کهن
چهار گزارش سفر
۱۳۸۷
دستان مستان
دفتر شعر
۱۳۸۷
خاقانی شروانی
پدر ایران
تاریخی
۱۳۹۲
دفتر دانایی و داد
شاهنامه‌شناسی
۱۳۹۳
از اخگر تا اختر
خشم در چشم (شاهنامه‌شناسی)
در آسمان جان (مجموعه مقاله)
فرهنگ نظریه و نقد ادبی
نامه باستان – جلد هشتم (شاهنامه‌شناسی)
نامه باستان – جلد نهم (شاهنامه‌شناسی)
ترجمه‌ها
«انه‌اید» اثر ویرژیل
«ادیسه» اثر هومر
«ایلیاد» اثر هومر
«تلماک» اثر فنلون
بهار خسرو (گشت وگذاری در تاریخ و فرهنگ ایران)، نویسنده: پیترو چیتاتی
آتالا و رنه، نویسنده: شاتو بریان
شهر سنگی، نوشته اسماعیل کادره
توان‌های نهانی آدمی، نویسنده: کالین و ویلسن
جهان اشباح، نویسنده: «دانیل هامر» و «آلکس رودن»
جهان پس از مرگ، نویسنده: سر آرتور کنان دویل
سه داستان، نویسنده: گوستاو فلوبر
سیلوی، نویسنده: ژرار دونروال
«افسانه‌های دگردیسی» اثر اوید
«شهسوار ارابه» اثر کرتین دوتروی
«چامه‌ها» اثر هوراس
«درباره طبیعت» اثر تیتوس لوکرتیوس کارلوس
«زندگی در بهروزی و کوتاهی زندگی» اثر سنکالوسییوس آنیوس.
جایزه‌های دریافتی
جایزه بهترین کتاب سال-۱۳۶۹
جایزه نخست پژوهش‌های بنیادین جشنواره خوارزمی-۱۳۸۳
برگزیده چهره‌های ماندگار در فرهنگ و ادب-۱۳۸۴
چهره برگزیده استان کرمانشاه- ۱۳۸۴
سپاسنامه از انجمن معتبر ادبی پارناسوس یونان-۱۳۸۴
پژوهشگر برگزیده دانشکده ادبیات دانشگاه علامه طباطبایی-۱۳۸۵
چهره ماندگار در کرج-۱۳۸۷
استاد نمونه دانشگاه آزاد-۱۳۸۷
جایزه برترین کتاب سال در موسسه انتشارات دانشگاه تهران برای دوره نه جلدی نامه باستان (متن شاهنامه فردوسی با توضیح و بررسی) -۱۳۸۸
پژوهشگر نمونه استان مرکزی-۱۳۸۸