امرؤالقیس

امروالقیس فرزند حجر (در حدود ۸۰ تا ۱۳۰ قبل از هجرت، برابر با حدود ۴۹۶ تا ۵۴۴ م)، نام کامل وی امروالقیس بن حجر بن الحارث بن عمرو بن حجر آکل المرار بن معاویه بن ثور الکندی بود. او از قبیله آل کنده بود.
کنیتش «ابووهب» یا «ابوالحارث»، گفته‌اند اسمش «جندح» و امروالقیس لقب گرفته‌است، و معنایش به عربی «رجل الشده»، یعنی مرد سختی یا دشمنی است. یک دلیل آن می‌تواند شدتی باشد که در قتل‌عام قبیله بنی اسد پس از قتل پدرش به دست یکی از آنان رخ داد. وی با آن که پسر بزرگ پدرش نبود و به واسطه فساد و زشت رفتاری و آبرو ریزی از طرف پدر به حضرموت جایی که برخی عموهایش می‌زیستند تبعید شده بود تنها پسری بود که وقتی خبر قتل پدرش را شنید ابتدا نگریست و در حال دائم‌الخمری که بود گفت که امروز روز خمر است و فردا روز امر است ولی دیرتر از شرمساری این که بلافاصله عزادار پدر نشده خونخواهی پدر را بر عهده گرفت و برای جبران فضاحت شدت زیادی در انتقام به خرج داد. وی از اجداد اشعث بن قیس زمان علی در کوفه است. امروالقیس ابوالحارث جندح بن حجر کندی (ملک ضلیل) در حدود یک قرن قبل از اسلام می‌زیست.
زندگی
«امروالقیس» در اوایل قرن ششم میلادی در نجد متولد شد. مادرش، فاطمه بنت ربیعه بن الحارث، خواهر کلیب و مهلهل «زیر سالم» است.
«امروالقیس» از معروف‌ترین شعرای عرب جاهلی است. وی از فحول شعرای عرب، بلکه از متقدمین آنهاست، و یکی از مشهورترین شعرای «المعلقات السبع»، یعنی «اصحاب معلقات سبع» است. «اصحاب معلقات سبع» هفت تن از شاعران روزگار جاهلیت عرب بودند که هر یک قصیده‌ای غرا سرودند و برحسب رسم معمول آن دوران، آنها را از در کعبه آویختند که واردشوندگان آنها را ببینند و مایه شهرت و افتخار آنان گردد، و همین قصاید است که در السنه اهل علم به «سبعه معلقه» و «معلقات سبع» مشهور است. این قصاید بارها چاپ شده‌است و شرح‌های بسیار بر آنها نوشته‌اند و به زبان‌های گوناگون ترجمه شده‌اند. هر قصیده از قصاید معلقات شامل ۸۱ تا ۱۰۰ بیت است. از جمله هفت تن آن شعرا عبارتند از:
امروالقیس بن حجر الکندی
زهیر بن ابی سلمی المزنی
عمرو بن کلثوم التغلبی
عنتره بن شداد العبسی
لبید بن ابی ربیعه عامری
حارث بن حلزه یشکری
طرفه بن العبد
این چند بیت از مطلع معلقه مشهور «امروالقیس» که به معلقه «قفا نبک» معروف است:
مطلع معلقه
قفا نبک من ذکری حبیب ومنزل بسقط اللوی بین الدخول فحومل
فتوضح فالمقراه لم یعف رسمها لما نسجتها من جنوب وشمال
تری بعر الآرآم فی عر صاتها وقیعانها کانه حب فلفل
کانی غداه البین یوم تحملوا لدی سمرات الحی ناقف حنظل
وقوفا بها صحبی علی مطیهم یقولون لاتهتک اسی وتجمل
وان شفائی عبره مهراقه فهل عند رسم دارس من معول
کدابک من ام الحویرث قبلها وجارتها ام الرباب بماسل
اذا قامتا تضوع المسک منهما نسیم الصفا جاءت بریاح القرنفل
ففاضت دموع العین منی صبابه علی النحر حتی بل دمعی محملی
الا رب یوم لک منهن صالح ولا سیما یوم بداره جلجل
ویوم عقرت للعذاری مطیتی فیا عجبا من کورها المتحمل
فظل العذاری یرتمین بلحمها وشحم کهداب الدمقش المفتل
ویوم دخلت الخدر خدر عنیزه فقالت لک الویلات انک مرجلی
تقول وقد مال الغبیط بنا معا عقرت بعیری یا امروالقیس فانزل
فقلت لها سیری وارخی زمامه ولا تبعدینی من جناک المعلل
اجداد امروالقیس از اشراف عرب بوده‌اند. پدرش فرمانروا بر دو قبیله بزرگ نجد بود، (قبیله بنی اسد و قبیله غطفان).
وی را «ملک حجر آکل المرار الکندی» می‌خواندند. وی پنجمین ملک از ملوک «مملکت آلکنده» در شبه‌جزیره عربستان بوده‌است.
امروالقیس مردی عشرت‌جو و کامران بود و در عیش و باده‌گساری بود که خبر کشته‌شدن پدرش به دست طایفه بنی اسد رسید. جمله معروف «الیوم خمر و غدا امر» را گفت و به جنگ بنی‌اسد رفت. کاری از پیش نبرد. برای استمداد به روم رفت و در شهر آنقره (آنکارا) وفات یافت. داستان وی با تصرفی فراوان در مثنوی معنوی آمده‌است.