دبیرستان شاهپور (رشت)

دبیرستان شهیدبهشتی رشت که در گذشته شاهپور نامیده می‌شد مربوط به دوره قاجاریان است در شهر رشت، میدان فرهنگ واقع شده و این اثر در تاریخ عمارت این مدرسه مربوط به دوره پهلوی است و با شماره ثبت ۱۵۱۷ ب نام دبیرستان شاهپور به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. در شهریور ۱۳۹۵ از سوی سازمان میراث فرهنگی، لوحی برای یادبود افتخارات علمی این مدرسه در سر درب ورودی مدرسه نصب گردید. مدیر حال حاضر این مجموعه بزرگ آموزشی، اسماعیل پروانه می‌باشد. دانش آموزان نخبه از سراسر رشت در این مدرسه مشغول به تحصیل هستند.
تاریخچه
دبیرستان شاهپور (بهشتی) رشت در سال ۱۲۹۸ شمسی ابتدا در باغ سبزه میدان تحت عنوان مدرسه متوسط ی نمره یک کار خود را آغاز کرد و درآن دوران از وجود ارزشمند شخصیتهایی مانند:میرزا حسن خان رشدیه، میرزا عیسی خان سمیعی، میرزا عبدالمجید فرساد، عبدالله راعی و… بهره برد.
در ادامه به زیرکوچه و نهایا حوالی میدان ناصریه (فرهنگ) نقل مکان کرد.
(دبیران و مدیران قبلی دبیرستان)
عنوان
شهرت
زمینه فعالیت
دکتر
محمدباقر نوبخت حقیقی
مدیر و مدرس دبیرستان در دهه۶۰، نماینده مردم رشت در چهار دوره مجلس شورای اسلامی و دبیرکل حزب اعتدال و توسعه و رئیس سازمان بودجه
استاد
ولی‌الله اردشیری
دبیر فیزیک دهه ۶۰ و ۷۰
استاد
مجید جهانپور
دبیر ورزش دهه ۶۰ و ۷۰، مربی تیم ملی فوتبال ایران و تیم فوتبال استقلال رشت
استاد
هادی آمیغ
دبیر ورزش دهه ۶۰ و ۷۰، بازیکن و مربی تیم ملی بسکتبال ایران
استاد
هادی ازگومی
دبیر ریاضی دهه ۶۰ و ۷۰
(دانش آموزان و مفاخر فارغ‌التحصیل دبیرستان)
عنوان
شهرت
زمینه فعالیت
پروفسور دکتر
محمد معین
استاد زبان فارسی و پدیدآورنده فرهنگ معین
پروفسور دکتر
محمود بهزاد
مترجم، مولف و زیست‌شناس ایرانی
پروفسور دکتر
فضل‌الله رضا
مهندس برق، استاد دانشگاه و سفیر ایرانی، دومین رئیس دانشگاه صنعتی شریف، سفیر سابق ایران در یونسکو و کانادا
پروفسور دکتر
عنایت‌الله رضا
فلسفه دان، نویسنده و محقق تاریخ ایرانی
پروفسور دکتر
مجید سمیعی
پزشک و جراح مغز و اعصاب سرشناس ایرانی
استاد
هوشنگ ابتهاج سمیعی
معروف به «ه. الف سایه»، شاعر و موسیقی‌پژوه ایرانی
دکتر
محمدباقر نوبخت
معاون رئیس جمهور ایران، دبیرکل حزب اعتدال و توسعه
استاد
جعفر خمامی زاده
استاد و پژوهشگر گیلان شناسی
دکتر
پرویز رصدی
متخصص علوم آزمایشگاه بالینی
استاد
محمدتقی پوراحمد جکتاجی
مدیر مسئول انتشارات گیلکان
دکتر
محمد شریعتمداری
معاون اجرایی رئیس جمهور و رئیس سازمان فضایی ایران
دکتر
محمد علی ثابت قدم
شهردار رشت
مهندس
داریوش رمضانی
کاریکاتوریست ایرانی
دکتر مهندس
سام واثقی
فارغ‌التحصیل دانشگاه اشتوتگارت در زیست‌شناسی و مهندسی ماشین‌سازی و فرایندها.
فوق دکترا از دانشگاه مدیریت هاروارد.
نویسنده، محقق، مترجم و ناشر. بنیانگذار و سردبیر گروه انتشارات آزاد ایران و بنیاد کتاب‌های سوخته ایران در سوئد.
معماری
زمینی به وسعت ۱۸ هزار متر مربع برای مدرسه خریداری شد. اطراف این زمین جز از ناحیه شمال و باختر، تماما سبزه زار بود.
مهندس شولتس آلمانی‌تبار بنای اصلی دبیرستان را تهیه کرد و با نظارت وی ساخت بنا پایان یافت. بنا تقریبا در وسط این زمین بزرگ ساخته شد. مدرسه طوری طراحی شد که به جز کلاس‌های درس آزمایشگاه فیزیک، شیمی و آزمایشگاه طبیعی را نیز دارا بود. از دیگر دارایی‌های مدرسه تالار نقاشی، سالن جلسات و تئاتر و بالکنی برای نصب نورافکن و نمایش فیلم بود. بنای ساختمان اصلی در شهریور ۱۳۹۵ به همت مدیریت وقت مدرسه، جناب آقای علیرضا جعفری مورد مرمت قرار گرفت.
نمای ساختمان بسیار زیبا ساخته شد. قسمت بالای آن با بیتنستعلیق، زینت یافته است؛ در زیر آن نیز ساعتی نصب شده است. در پایین آن و زیر سردر ورودی، مجسمه فروهر با سیمان برجسته خودنمایی می‌کرد. روی بال‌های فروهر واژه‌های دانایی و توانایی حک شده است.
تاریخ این بنا در شعری گنجانده شد، که شاعرش استاد بدیع الزمان فروزانفر بود. در این بیت آمده است: نستعلیق
به جز فضای آموزشی، ساختمان دیگری بنا شد که کتابخانه و دفتر دبیرستان و کادر اداری مدرسه را تشکیل می‌داد. در نهایت مدرسه با اعتبار ۷۰۰ هزار ریال به اتمام رسید و مهرماه ۱۳۱۵ با ۴۲۱ دانش آموز مورد بهره‌برداری قرار گرفت. این مدرسه نوین، در برهه‌های زمانی متفاوت به لحاظ کیفیت آموزشی، ارتقاء می‌یافت.
تشکیل انجمن‌های مختلف نظیر انجمن ورزش، طبیعی، نطق و مناظره سالنامه و تالیف، برگزاری کلاس‌های آموزش نظامی، کمک به دانش آموزان تنگدست و… فقط یکی از فوق برنامه‌ها بود. در این مدرسه دختران نیز درس می‌خواندند.
پیش از انقلاب
در سالهای اولیه دهه ۱۳۲۰ شمسی و همزمان با حضور ارتش اشغالگر متفقین در گیلان دبیرستان از این جریانات بی‌تاثیر نبوده و در قلب حوادث روز قرار داشت. هیاتی هنری بنام تئاترال هر هفته جمعه‌ها در سالن آمفی تائتر دبیرستان به اجرای برنامه هنری می‌پرداخت و این موضوع به پویایی فضای هنری دبیرستان و حتی شهر می‌افزود.
این دبیرستان که حالا نامش آیت‌الله شهید دکتر بهشتی است در سال ۱۲۹۸ ه‌.ش در شهر رشت تاسیس شد. این مدرسه را آلمانها ساختند اگر از بالا به این مدرسه نگاه کنیم به شکل یک عقاب است. از کسانی که در این مدرسه از ۹۰ سال پیش درس خوانده‌اند و فارغ‌التحصیل شده‌اند یکی پروفسور فضل‌الله رضا، دکترمحمد معین، دکتر عنایت الله رضا و خیلی از شعرایی که برخی از آنها حالا در ایران نیستند. آقای هوشنگ ابتهاج که از شعرای معروف است از فارغ‌التحصیل‌های این مدرسه است. فکر نمی‌کنم مدرسه‌ای داشته باشیم که از ابتدا عکس مدیرانش را بر دیوار زده باشد و مدیر بعدی که آمد ببیند مدیر قبلی چه کسی بوده است اما این مسئله سنت این مدرسه است و عکسهای همه مدیرانش از ابتدا تا کنون موجود است.
اصغرنیا که دانش‌آموخته این مدرسه است ادامه می‌دهد: آن موقع در سال ۱۳۱۴ اولین تیم فوتبال استان مال اینها بوده است یعنی آنقدر مدرسه بزرگ بوده است که زمین فوتبال داشته است. آن موقع در حیاط بارفیکس داشته است که بچه‌ها بتوانند در حیاط بازی بکنند و ورزش بکنند.
او از تالیفات دانش آموختگان این مدرسه این چنین روایت می‌کند :جالب این است که اگر آثار این نویسنده‌ها را جمع کنیم تمام کتابخانه‌های استان را پر می‌کند یعنی نویسنده و افراد بافکری در این زمینه است. در اینجا نویسندگان بزرگی مثل پروفسور محمود بهزاد پدر زیست‌شناسی ایران بوده‌اند یا استاد جعفر خمامی زاده که مترجم کتابهای رابینو است و بهترین کتابخانه و بهترین آزمایشگاه‌ها در آنجا بوده است. اصغرنیا ادامه می‌دهد :همیشه بهترین تئاتر استان در سالن آنجا برگزار می‌شد آن موقع که ما بودیم شاگردها را گزینش می‌کردند استان گیلان، استان اول کشور در کنکور بود. حالا اگر در هر گوشه دنیا که برویم فارغ التحصیلان این مدرسه حضور دارند. جالب این است که مدرسه چه قدر محکم بوده است که بعد از ۹۰ سال، حتی در زلزله گیلان تکان نخورده است.
پس از انقلاب
پس از پیروزی انقلاب اسلامی نیز …ولی در ابتدای دهه ۷۰ بار دیگر اوج گرفت و شاهد درخشش دانش آموزانش در مقاطعی چون آزمون سراسری دانشگاه‌ها، جشنواره‌ها و المپیادهای علمی بود.
تغییرات
تغییر نام
در جریان انقلاب اسلامی وقتی آذر هوشنگ مدیریت دبیرستان را برعهده گرفت؛ نام دبیرستان به آزادگان تغییر یافت. تغییر نام دبیرستان به شهید بهشتی زمانی بود که محمد باقر نوبخت، ریاست دبیرستان را برعهده گرفت.
تخریب حیاط
ساختمان دبیرستان در مقاطعی از تاریخ دستخوش تغییرات شد. آتش‌سوزی آزمایشگاه مدرسه را در سال ۱۳۷۷ نابود کرد. پس از آن مدرسه به کمک میراث فرهنگی مرمت شد. پیش از اینها ساختمان دبیرستان و حیاط مدرسه اندک اندک کوچک‌تر شد. ابتدا ساختمانی برای آموزش و پرورش، سپس خانه‌ای برای مدیران کل آموزش و پرورش ساخته شد. در ضلع شمالی حیاط مدرسه نیز دبیرستان شریعتی ساخته شد. ساختمان‌های اداری، فروشگاه تعاون فرهنگیان، مسجد قدس و مهمانپذیر فرهنگیان از دیگر بناهایی بود که حیاط قدیمی‌ترین مدرسه نوین رشت را کوچک‌تر کرد. تا جایی‌که محمد باقرنوبخت وقتی برای نواختن زنگ مدرسه در سال ۱۳۹۲ پا به مدرسه دوران تحصیل و مدیریتش گذاشت از این فضای تنگ شده برای جنب و جوش دانش آموزان تاسف خورد.