محمود خاتمی

محمود خاتمی (زاده ۱۳۴۲، تهران) استاد گروه فلسفه دانشگاه تهران است.
زندگی
محمود خاتمی در سال ۱۳۴۲ در تهران متولد شد. پدرش محمدرضا خاتمی بروجردی از عالمان دینی و مادرش نیز از خاندان طباطبایی بروجردی است. وی تحصیلات مقدماتی را در همان شهر گذرانده و در هر دو سنت ایرانی-اسلامی و غربی تحصیل و پرورش یافت و تحصیلات و تحقیقات خود رادر زمینه فلسفه در دانشگاه‌های ایران و انگلستان پی گرفت. ابتدا به دانشگاه تهران رفت و درجات کارشناسی فلسفه، کارشناسی ارشد الهیات (ادیان و عرفان)، کارشناسی ارشد فلسفه، دکتری فلسفه را اخذ کرد، سپس به انگلستان رفت و مجددا به تحصیل و تحقیق ادامه داد. خاتمی پس از فارغ‌التحصیلی و اخذ دومین دکترای خود، و گذراندن دوره پژوهشی پس از آن در انگلستان، به ایران بازگشت و رسما به دانشگاه تهران پیوست، و در مدت کوتاهی به مقام استاد تمام در گروه فلسفه دانشگاه تهران دست یافت، و اکنون نیز در آنجا به تدریس و تحقیق مشغول است. خاتمی چندین سال نیز به عنوان استاد مدعو به تحقیق و تدریس در برخی از دانشگاه‌های کانادا و آمریکا، و نیز گاهی در برخی دانشگاه‌های داخل ایران پرداخته‌است.
آثار او در دو دهه گذشته به زبان‌های فارسی و انگلیسی به صورت کتاب و مقاله منتشر شده‌اند. آثار فارسی او بیشتر جنبه تعلیمی و طرح مسائل معاصر برای فارسی زبانان را دارند؛ اما درعوض آثار او به انگلیسی، حاوی فلسفه و نظریه‌های اوست. محمود خاتمی، مطرح‌کننده بعضی از حوزه‌های معاصر فلسفه از جمله فلسفه ذهن، پدیدارشناسی دین، پدیدارشناسی هنر، و پدیدارشناسی اخلاق در ایران بوده‌است. او همچنین فلسفه‌ای منسجم برای کلیت تاریخ هنر و زیبایی‌شناسی ایرانی (قبل و بعد از اسلام) به زبان فارسی تدوین کرده، و به شیوه منظمی دوره‌ها و هنرهای سنتی ایرانی را با آن فلسفه تفسیر نموده‌است. (نگاه کنید به: پیش‌درآمد فلسفه‌ای برای هنر ایرانی؛ و نیز مقاله مریم مصطفوی).
فلسفه انتتیک
فلسفه اصلی خاتمی درباره انسان و نسبت او با حیات است، و در همین راستا بسیاری از مسائل فلسفی رااز منظر خود بازنگری کرده‌است. وی در آثار انگلیسی خود، با ارائه فلسفه خاصی که به فلسفه انتتیک معروف شده‌است، رهیافت تازه‌ای به انسان و نسبت‌های او داشته‌است. فلسفه انتتیک، فلسفه‌ای سیستماتیک با محوریت انسان و تحلیل انتتیک اوست. در همین زمینه، خاتمی نظریه‌ها وایده‌های جالبی را در مورد وجود انسان، آگاهی، عمل و اراده، نفس و بدن، و در مجموع سوبژکتیویته انسانی، ارائه داده‌است. (Taylor 2010) رهیافت خاتمی به انسان، بسیار خاص است؛ بر اساس آن، انسان از حیث وجودی یک عمل متعالی است. یکی از مهمترین مسائلی که خاتمی در این فلسفه بدان اشتغال داشته‌است سوبژکتیویته است. او مدلی خاص برای سوبژکتیویته انسان عرضه کرده‌است، که در عین حال که به توانایی‌های حاصل شده از دوران جدید برای انسان سازگار است، لوازم و محدودیت‌های سوبژکتیویسم جدید را ندارد(Taylor 2010). از مهمترین کتاب‌های خاتمی، که به زبان انگلیسی در این باره بحث کرده‌اند، می‌توان ازتاملات صدرایی، متافیزیک انسان، از آگاهی به وجدان، ذهن متعالی، انفعالات نفس، روانشناسی و خود انتتیک نام برد. کاربرد این فلسفه در حوزه ارزش‌شناسی – از جمله ارزش‌های هنری، اخلاقی، و دینی – از کارهایی است که خاتمی در آثار انگلیسی خود گسترش داده‌است.
دستبرد فکری
در تاریخ ۵ نوامبر ۲۰۱۴، مطلبی از سوی کاربری مهمان در تارنمای دیلی‌نوس منتشر شد که در آن ادعا شده بود محمود خاتمی در برخی از آثار انگلیسی خود مرتکب دستبرد فکری گسترده شده‌است. در پی این ادعا، مجله ارگانون اف – که یکی از مقالات محمود خاتمی را در سال ۲۰۰۳ منتشر کرده بود – رسما در وب‌سایت خود اعلام کرد که محمود خاتمی در این مقاله مرتکب سرقت علمی شده‌است؛ طبق اعلام این مجله، مقاله خاتمی تقریبا رونوشت واژه به واژه‌ای از مقاله اندرو کارپنتر است که انتشارات راتلج آن را ضمن مجموعه‌ای از مقالات منتشر کرده بود. این مجله سپس مقاله خاتمی را با توضیحی درباره کلاهبرداری علمی او از تارنمای خود برداشت.
در فوریه ۲۰۱۵ یکی دیگر از مقالاتی که به نام وی منتشر شده بود همراه با توضیحاتی از سردبیر از وبگاه آن مجله حذف شد.
روزنامه شرق در گزارشی درباره سرقت علمی در ایران در آذر ۱۳۹۳ نوشت «ناشر این کتاب – خانه نشر دکتر مولر – در سال ۲۰۱۰، دقیقا ۱۰ کتاب از محمود خاتمی منتشر کرده که حتی یک نسخه هم از این کتاب‌ها در هیچ‌یک از کتابخانه‌های دانشگاه تهران موجود نیست. اما آنچه مسلم است در دانشگاه‌های ایران انتشار کتاب به زبان انگلیسی در فرایند ارتقای استادان از رتبه دانشیار به استاد تمام بسیار تاثیرگذار است». این روزنامه، در هنگامی که خاتمی در فرصتی پژوهشی در کانادا به سر می‌برد، با سید حمید طالب‌زاده، مدیر گروه فلسفه دانشگاه تهران، گفتگو کرد. به گفته طالب‌زاده، نامه‌نگاری‌های گروه فلسفه دانشگاه تهران با خاتمی پاسخی از وی در پی نداشته‌است.
در تاریخ ۱۰ آذر ۱۳۹۳، دانشگاه تهران در بیانه‌ای بدون نام بردن از خاتمی، خبر از تشکیل کمیته‌ای از برجسته‌ترین استادان این دانشگاه برای بررسی موضوع سرقت علمی «یکی از اعضاء هیئت علمی دانشگاه» داد.
آثار
کتاب‌های فارسی
مدخل فلسفه ارزش، انتشارات علم ۱۳۹۵
جهان در اندیشه هیدگر، موسسه اندیشه اسلامی۱۳۷۴ چ۱۳۷۹–۱، چ۲–۱۳۸۴
پدیدارشناسی دین، سازمان انتشارات، ۱۳۸۲
درآمدی به فلسفه ذهن جهاددانشگاهی دانشگاه تهران ۱۳۸۲
زیبایی‌شناسی از منظر پدیدار شناسی، فرهنگستان هنر (۱۳۸۳)
گفتارهایی در پدیدارشناسی هنر فرهنگستان هنر ۱۳۸۷
روانشناسی فلسفی انتشارات علم ۱۳۸۷
فلسفه ذهن انتشارات علم ۱۳۸۷
مدخل فلسفه غربی معاصر انتشارات علم۱۳۸۶
اندیشه‌های صدرایی انتشارات علم ۱۳۸۶
جستارهای صدرایی انتشارات علم ۱۳۸۶
ذهن آگاهی و خود انتشارات علم ۱۳۸۶
زمینه مدرنیته انتشارات علم ۱۳۸۷
پیش‌درآمد فلسفه‌ای برای هنر ایرانی، فرهنگستان هنر
کتاب‌های انگلیسی
کتاب‌های منتشرشده از وی
Sadraean Meditations: Toward a Transcendent Philosophy of Mind, Lekton 2003
From a Sadraean Point of View: Towards an Elimination of the Subjectivistic self, London Academy of Iranian Studies, London 2004
Metaphysics of Man: Outline of a Philosophy, Published by Dr.Muller House, 2010
Psychosomatology: Cognition and Conatiomn, Published by Dr.Muller House, 2010
From Consciousness to conscience, Published by Dr.Muller House, 2010
The Ontetic Self, Published by Dr.Muller House, 2010
Transcendental Subjectivity:A Reflection, Published by Dr.Muller House, 2010
Beauty: An Aesthetic Approach, Published by Dr.Muller House, 2010
Morality, Published by Dr.Muller House, 2010
The Ethical, The Aesthetical: Essays, Published by Dr.Muller House, 2010
Basic Problems of Epistemology, Published by Dr.Muller House, 2010
Axiology of Art: A Prolegomenon, Published by Dr.Muller House, 2010
Affections: Preliminaries For A theory, LAP Lambert Academic Publishing 2013
آثاری از دیگران درباره محمود خاتمی
Sophia Taylor, Mahmoud Khatami: A Primer of His Ontetic Philosophy of Human Subjectivity, Müller, 2009.
Miller F.P, Vandome A.F. , McBrewster eds. , , Alphascript Publishing, 2009
“Mahmoud Khatami” in Dictionary of International Biography, published by British International Biographical Centre, Cambridge 2006.
Mostafavi Seyyedeh Maryam, Khatami as an Illuminationist Philosopher of Art 2011.
دستبردهای فکری دانشگاهی در ایران