بخش لاریجان

کوه دماوند کوهی در شمال ایران است که به عنوان بلندترین کوه این کشور در بخش لاریجان شهرستان آمل استان مازندران قرار دارد.
لاریجان یکی از بخش‌های شهرستان آمل در استان مازندران ایران است این بخش جنوبی‌ترین ناحیه استان مازندران است و در دامنه‌های شمالی رشته کوه البرز قرار گرفته‌است. کوه دماوند در لاریجان قرار داشته و راه‌های صعود به آن در لاریجان جای دارد. لاریجان یکی از شهرها و منطقه‌های تاریخی و باستانی ایران است که جاذبه‌های طبیعی تاریخی زیادی در خود جای داده‌است. این منطقه دارای روستاهای کوهستانی، دشت‌ها و مراتع زیادی می‌باشد. در حال حاضر به دلیل وجود رودخانه هراز که از قله دماوند سرچشمه می‌گیرد بهترین و باکیفیت‌ترین ماهی قزل الا خاورمیانه در این منطقه پرورش داده می‌شود. این منطقه یکی از مناطق اسطوره ایران نیز می‌باشد.
تقسیمات کشوری
بخش لاریجان دارای دو شهر رینه، گزنک به مرکزیت گزنک است که دارای ۷۳ روستا و آبادی است و از دو دهستان بالا لاریجان و پائین لاریجان تشکیل شده‌است.
دهستان بالا لاریجان شامل: وانا، گزنک، کنارانجام، بایجان، آبگرم، گرنا، نوا، گیلاس، نیاک، آب اسک، ایرا، امیری، پلور، زیار و لاسم و کتل امامزاده هاشم.
شهر: رینه، گزنک
دهستان پائین لاریجان شامل: پنجاب دلارستاق و نمارستاق که مشتمل بر هفده روستا می‌باشد که به هفده بلوک معرف است و به دو قسمت شمالی وجنوبی تقسیم گردیده‌است. قسمت شمالی شامل روستاهای: سوا، امره اتاق سرا، شیخ‌محله، پلریه، کلری، کفا، نمار و دیوران منطقه خوش‌منظره دریوک و قسمت جنوبی نمارستاق شامل: نسل، دره‌کنار، نیزه (علی‌آباد)، حسن‌آباد، امامزاده عبدالمناف، کردچالک و روستای خوش‌منظره فیس (ارتفاع از سطح دریا ۲۳۵۰ متر است).
جاده هراز و بخشی از رشته‌کوه البرز در منطقه زیار، بخش لاریجان در شهرستان آمل، استان مازندران
دماوند
کوه دماوند، کوهی در شمال ایران است که بلندترین کوه ایران و بلندترین قله آتشفشانی آسیاست.۴ دماوند دومین کوه بلند فلات ایران و خاورمیانه است. دماوند در پاره مرکزی رشته‌کوه البرز در جنوب دریای خزر جای دارد. از دیدگاه تقسیمات کشوری، این کوه در بخش لاریجان شهرستان آمل در استان مازندران قرار دارد.
وجه تسمیه
کلمه لار و لر که در سر آغاز برخی اسامی اماکن فلات ایران دیده می‌شود غالبا به معنی جوی و نهر است. چنان‌که در دریاچه لار و رودخانه لار در لاریجان نیز واژه (لار) وجود دارد. در مجموع یعنی لاریجان در اصل لاری‌گان یعنی جایگاه منسوب به نهر است. ریشه کلمه علی القاعده همان زار (جریان یافتن آب است، طبق قاعده تبدیل ز، ذ به ل از پهلوی به فارسی): مصرع مثالی از دهخدا:بهشت و جوی شیرش آب لار است.
جمعیت
بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت بخش لاریجان شهرستان آمل در سال ۱۳۸۵ برابر با ۸۷۲۱ نفر بوده‌است.
منابع آب
تقریبا در همه نقاط لاریجان چشمه و رودخانه‌های فراوانی وجود دارد که در نواحی کوهستانی در فصل زمستان و اوایل بهار پرآب و در تابستان کم‌آب و گاهی خشک است. از دیگر منابع آب این منطقه دریاچه‌های کوچک محلی است که به هنگام طغیان رودها در قسمت‌هایی که سطح آب‌های زیرزمینی بالا است به وجود می‌آید و برای کشاورزی، صید و شکار مورد استفاده قرار می‌گیرد. رودی که از جنوب به شمال جریان دارد رود هراز است که به دریای مازندران می‌ریزد. نوع دیگر ذخایر آبی که در آن ماهی پرورش می‌یابد و از جاذبه‌های گردشگری استان است. در لاریجان چشمه‌های آب معدنی فراوانی یافت می‌شود که خاصیت درمانی دارد و در معالجه امراض پوستی، مفصلی، عصبی و گوارشی موثرند که چشمه‌های (آب اسک) (آبگرم لاریجان) و (استراباکو) حمام‌های آب معدنی (گوگردی) از آن جمله‌اند. چشمه‌های آبگرم در سراسر ایران و به ویژه در دامنه کوه‌های البرز و زاگرس پراکنده‌اند و بسیاری از آبادیها به علت داشتن این‌گونه چشمه‌ها، شهرت و اهمیت یافته و آبگرم نام گرفته‌اند. برخی از این آبها به علت دربرداشتن پاره‌ای مواد شیمیایی، دارای رنگ، بو یا مزه خاصی می‌شوند. برخی ترکیبات گوگرد (سولفور و سولفات) به آب رنگ شیری یا آبی می‌دهند و آبی که هیدروژن سولفوره داشته باشد، بوی تخم‌مرغ فاسد دارد. آبگرمهای دارای ترکیبات آهن، رنگ سرخ یا اخرایی و مزه گس دارند. نمکهای دیگر، مانند کلرور سدیم (نمک طعام) و یدور سدیم، آب را شور یا تلخ می‌سازند.
مشاهیر
میرزا هاشم آملی لاریجانی: پدر محمد جواد، علی (رئیس مجلس شورای اسلامی)، صادق (رئیس قوه قضائیه ایران)، باقر و فاضل لاریجانی
حسن حسن‌زاده آملی
عبدالله جوادی آملی
جاذبه‌ها دیدنی و گردشگری
طبیعی و تحقیقاتی
قله دماوند
رودخانه هراز
پارک ملی لار
سد لار
آبشار شاهان‌دشت
آبشار امیری
آبشار آب مراد
دشت و آبشار دریوک
دریاچه ساهون
آبگرم لاریجان
آبشار یخی
قله امیری
آبشار لار
آبشار قلعه دختر
آبشار ترا
آبشار برز
آبشار پرومد
دشت شقایق پلور به رینه
غار گل زرد
آبشار ناندل
آبشار دو کوهک
آب معدنی استراباکو
غار آب آسک
آبشار زیار (آب شیخ علی خان)
آبشار پلاس
منطقه حفاظت شده امیری
منطقه حفاظت شده لاسم
استله سر
منظریه
نقره سر
آبشار دو کوهک
آب‌های معدنی عمارت فرنگی
کاعون
پاشوره
قله دوبرار لاسم
امامزاده هاشم ع
دریاچه امامزاده علی
دره یخار
دشت لرا
کوه کرنا
طرح آبریز هراز
کوه گل‌اندام
رود پنجاب
رودخانه لاسم
گرمنون
آبشار الآمل
قله گل زرد
رستم چال
آبشار یخی نوا
غار کبوتر کلی
دشت سنگسری‌ها
قبر ضحاک
انر
سه سنگ
چشمه چم بن
چشمه انگمار لاسم
چشمه‌ها و مرتع متعدد دیگر
روستاهای نوسر، پردمه، بایجان، بوالقلم، هفت تن، آب اسک، نمارستاق، شاهان‌دشت، هاره، لاسم، نیاک، نوا، ناندل، آب گرم، گزانه، کهرود و پلور از روستاهای دیدنی مناطق ییلاقی و قشلاقی این بخش هستند.
جاذبه‌های تاریخی و باستانی
قلعه ملک بهمن
شکل شاه
آرامگاه محمد قریشی گزنک
حمام شاه عباسی
کاروانسرای کمبوج (گامبوش)
تکیه شاهاندشت
امامزاده ابراهیم
تنگه بند بریده
امامزاده جوانمرد حمزه
امامزاده محمد طاهر
دخمه سنگی کافر کلی
برج سی شاهاندشت
تخت فریدون
پل سنگی
پل شاه عباسی
کلکچال
قلعه کهرود
قلعه دختر
برج گبری
امامزاده عبدالمناف
دژمال امیری
حمام‌های صفوی اسک و دینان
غار الیاس تنگه
کاروانسرا و تپه تنگ سفید آب
مقبره مولانا سید حسن ولی
غار و دیواره سنگی گرنا
قلعه شیر
قلعه آب اسک
خراب‌های منطقه لار
غار پردمه
بقعه شهاب الدین حاجی دلا
سه طاق
غار کمربن و پرن
غار دیو سفید
غار سیاه پور امیری
غار کبوتر کلی
محصولات
زردآلو در روستا ایرا، لاریجان
لاریجان از نظر محصولات کوهستانی و درختی غنی می‌باشد که مهمترین محصولات آن عبارت‌اند از: گیلاس، گردو، هلو، زردآلو، ولیگ، تمشک، آلبالو، انجیر، به و گلابی.
افراد سرشناس
حسن حسن‌زاده آملی: فیلسوف، عارف، اخترشناس، مجتهد و مدرس حوزه
محمدجواد لاریجانی: سیاست‌مدار، دبیر ستاد حقوق بشر قوه قضائیه و مدیر پژوهشگاه دانش‌های بنیادی
علی لاریجانی: رئیس مجلس شورای اسلامی و نماینده مردم قم
صادق لاریجانی: مدرس فقه و فلسفه، رئیس قوه قضائیه، عضو فقیه شورای نگهبان و از اعضای مجلس خبرگان رهبری
فاضل لاریجانی: رایزن فرهنگی ایران در کانادا و رئیس دانشگاه آزاد واحد علوم تحقیقات آیت‌الله آملی
محمدباقر لاریجانی: پزشک و رئیس دانشگاه علوم پزشکی تهران
عبداللطیف لاریجانی: از خوشنویسان و منشیان دیوان در دوره فتحعلی شاه قاجار
اسماعیل منصوری لاریجانی: عارف، محقق اسلامی و نویسنده
سید رضی لاریجانی: مجتهد و پایه‌گذار مکتب تهران
لطف‌الله حسنی لاریجانی: خوشنویس