علیرضا پهلوی (دوم)

علی‌رضا پهلوی (۸ اردیبهشت ۱۳۴۵ در تهران - ۱۴ دی ۱۳۸۹) که تا پیش از انقلاب ایران با عنوان سلطنتی والاحضرت شاهپور علیرضا پهلوی خطاب می‌شد، فرزند سوم محمدرضا پهلوی و فرح دیبا بود. پدر و مادرش، نامش را از عمویش علی‌رضا پهلوی اول گرفتند. بنابر قانون اساسی مشروطه، علی‌رضا پهلوی، نفر دوم به تاج شاهنشاهی دودمان پهلوی پس از برادر بزرگ‌ترش رضا پهلوی بود. با این وجود وی فعالیت سیاسی نداشت.
علی‌رضا پهلوی در دی ماه ۱۳۵۷ به همراه خانواده‌اش ایران را ترک کرد و در آمریکا به تحصیل و زندگی پرداخت. او در ۱۴ دی ۱۳۸۹ خورشیدی، در منزل شخصی‌اش به «شماره ۱۰۰ خیابان نیوتون غربی در محله ساوت اند» در شهر بوستون ایالات متحده آمریکا، با شلیک گلوله، به زندگی خود پایان داد.
تحصیلات
علیرضا پهلوی تا پیش از انقلاب اسلامی در ایران به دبستان رازی تهران و مدرسه دربار رفته بود. پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران به دبیرستان سنت دیوید در شهر نیویورک و سپس به دبیرستان گری لاک ریجینال در شهر ویلیامز تاوون، ایالت ماساچوست رفت.
علی‌رضا پهلوی در سال ۱۳۶۷ از دانشگاه پرینستون در رشته موسیقی مدرک کارشناسی گرفت و سپس موفق به دریافت مدرک کارشناسی ارشد در رشته «ایران‌شناسی پیش از اسلام» از دانشگاه کلمبیا شد. وی سپس در رشته زبان‌های باستانی ایران و فلسفه در دانشگاه هاروارد، برای کسب مدرک دکترا به مطالعه پرداخت.
احسان یارشاطر، جیمز راسل، حمید دباشی و اکتور شروو از جمله استادان ایران‌شناس علی‌رضا پهلوی در دانشگاه‌های کلمبیا و هاروارد بودند. تز دکترای علی‌رضا پهلوی، متنی به زبان پهلوی به نام «مینوی خرد» نام داشت که با مرگ نابهنگام وی ناتمام ماند.
علایق
علی‌رضا پهلوی به پژوهش در رشته تاریخ باستانی ایران علاقه داشت. او هم‌چنین به شعر کهن فارسی و ادبیات معاصر ایران علاقه‌مند بود. از دیگر علایق علی‌رضا پهلوی، چتربازی، پرواز و غواصی عنوان شده‌است.
به گفته فرهنگ مهر، رئیس دانشگاه پهلوی و از نزدیکان علیرضا پهلوی، وی «ردیف‌های موسیقی ایرانی را خوب می‌دانست و در تنهایی فلوت می‌نواخت»
مرگ
در ۱۴ دی ۱۳۸۹ خورشیدی، برابر با ۴ ژانویه ۲۰۱۱ میلادی، علی‌رضا پهلوی در منزل شخصی‌اش در خیابان نیوتون غربی در محله ساوت اند بوستون، به ضرب گلوله، به زندگی خود پایان داد. در بیانیه‌ای که از سوی خانواده پهلوی منتشر شد،
، آمده‌است: «علیرضا پهلوی هم‌چون میلیون‌ها جوان ایرانی، از آنچه که به ناروا بر میهن عزیزش می‌گذشت سخت آزرده و غمگین بود. او در منزل مسکونی خود در شهر بوستون آمریکا به زندگی خود خاتمه داد و همه خانواده و دوستداران‌اش را در غمی عمیق فرو برد.»
زمانی که انقلاب ۱۳۵۷ ایران روی داد، علی‌رضا ۱۲ سال داشت. عدم امکان بازگشتش به کشور، آوارگی خانواده و بیماری و مرگ پدرش که به او وابستگی عاطفی عمیقی داشت، توهین‌ها و ناسزاهای نسبت به خانواده‌اش و مرگ خواهرش لیلا، او را دچار «افسردگی شدیدی» کرد و هرگز نتوانست از آن رهایی یابد.
وی در هنگام مرگ ۴۴ سال داشت. علی‌رضا پهلوی وصیت کرده‌بود تا جسدش سوزانده شود و خاکسترش در دریای خزر ریخته‌شود.
واکنش‌ها
رضا پهلوی، برادر ارشد علی‌رضا، خودکشی او را «نتیجه فاجعه‌بار» ابتلا به «بیماری افسردگی» توصیف کرد. وی عنوان کرد که علی‌رضا سال‌ها با بیماری افسردگی دست به گریبان بوده؛ در حالی‌که هم‌زمان به تحصیل و تحقیق در زمینه زبان‌شناسی و تمدن و فرهنگ باستانی ایران ادامه می‌داده‌است.
خبر خودکشی علی‌رضا پهلوی، احساسات وسیعی را در بین ایرانیان دامن زد. به نحوی که خبر درگذشت او به خبر اول بیشتر رسانه‌های فارسی‌زبان مبدل شد.
محسن مخملباف در نامه تسلیتی خطاب به شهبانو فرح پهلوی نوشته بود: «دختری که در روز عروسی‌اش پرندگان را از قفس آزاد کرد، امروز پرنده دیگرش از قفس آزاد شد».
مراسم یادبود
مراسم یادبودی در ایالات متحده در تاریخ ۲۳ ژانویه ۲۰۱۱ میلادی، در «استرث‌مور موزیکال سنتر» در بتزدا، ایالت مریلند برگزار شد. در این مراسم اعضای خانواده پهلوی از جمله فرح پهلوی، رضا پهلوی، فرحناز پهلوی و یاسمین اعتماد امینی و عده‌ای از شخصیت‌های سیاسی، فرهنگی و هنری و صدها تن از ایرانیان شرکت داشتند.
فرزند
شش ماه پس از درگذشت شاپور علی‌رضا، خانواده پهلوی اعلام نمودند که فرزند دختری از او بجای مانده که پس از درگذشت شاپور علی‌رضا متولد شده‌است. نام شریک زندگی و مادر فرزند شاپور علی‌رضا، «رها دیده‌ور» و نام دخترش «ایریانا لیلا پهلوی» اعلام شد.
در تاریخ ۵ اوت ۲۰۱۱، دفتر شاهزاده رضا پهلوی این موضوع را در بیانیه‌ای تایید کرد.
بنیاد شاهپور علیرضا پهلوی
کمک هزینه تحصیلی بنیاد شاهپور علیرضا در زمینه «مطالعات ایران باستان» در دانشگاه هاروارد در جهت برقرار ساختن کمک‌هزینه تحصیلی سالیانه برای دانشجویان ایرانی یا ایرانی‌تبار به یاد علیرضا پهلوی که خود از دانش‌آموختگان رشته ایران‌شناسی دانشگاه هاروارد بود، توسط فرح پهلوی تاسیس گردید.
پهلوی، علی‌رضا
پهلوی، علی‌رضا
پهلوی، علی‌رضا
پهلوی، علی‌رضا
پهلوی، علی‌رضا
پهلوی، علی‌رضا
پهلوی، علی‌رضا
پهلوی، علی‌رضا
پهلوی، علی‌رضا
پهلوی، علی‌رضا