نام‌های خدا

در طول تاریخ نام‌های متعددی به خدا نسبت داده شده‌است. این نام‌ها برای وصف خدا در نزد مردم، یا برای خواندن خدا هنگام مناجات با او، به کار رفته‌اند.
این مقاله به نام‌های منسوب به خدا در تاریخ ایران، و نام‌های منسوب به خدا در منابع اسلامی می‌پردازد. برای کاربردهای دیگر، فهرست خدایان باستان، ایزدان و دیوها را ببینید.
در تاریخ ایران
نام
معنا
دیو
در ابتدا هر خدا، سپس خدای اهریمنی
بغ (ایزد)
درخور ستایش
اهورامزدا (اورمزد)
دانای بزرگ
خدا
الله
(ال + اله) به معنی الهه معرفه
وجود . به مفهوم دارنده تمامی تضادها ، تعادل دهنده میان هست و نیست . جاری کننده، معنا دهنده هست و نیست ، ایجاد کننده ، یگانه قدرت آفریننده ، ایجاد کننده کن فیکون ،
در منابع اسلامی
نام‌های خدا در اسلام و نام‌های خدا در قرآن را نیز ببینید.
نام(عربی)
ترجمه فارسی
الله
خدا(معبود)
الرحمن
بخشاینده(رحمت عام)
الرحیم
مهربان(رحمت خاص)
الملک
پادشاه
القدوس
پاک و مقدس
السلام
درود
المومن
اطمینان دهنده
المهیمن
نگهدارنده
العزیز
شکست ناپذیر
الجبار
توانگر
المتکبر
دارای کبریا و بزرگی
الخالق
آفریننده
الباری
درست
المصور
نگارگر، صورتگر
الغفار
همیشه بخشاینده
القهار
فروکاهنده
الوهاب
نیک بخشاینده
الرزاق
همیشه روزی دهنده
الفتاح
گشاینده (پیروزکننده)
العلیم
داناترین
القابض
میراننده، بیرون کشنده جان‌ها
الباسط
گستراننده، فراخ‌کننده روزی
الخافض
پست‌کننده، خوارکننده
الرافع
(به سوی خود) بالا برنده
المعز
عزیزکننده
المذل
خوارکننده
السمیع
شنواترین
البصیر
بیناترین
الحکم
دادگر
العدل
بینهایت عادل
اللطیف
آن‌که بر بندگانش لطف دارد
الخبیر
آگاه‌ترین
الحلیم
بسیار بردبار
العظیم
بی‌انتها
الغفور
بسیار بخشاینده
الشکور
بسیار سپاس‌گزار و پاداش دهنده
العلی
بلند مرتبه
الکبیر
بزرگ‌ترین
الحفیظ
نگهدارنده
المقیت
خوراک دهنده
الحسیب
شمارنده
الجلیل
بسیار گرانقدر و پرشکوه
الکریم
بسیار بخشنده و صاحب کرامت
الرقیب
نگهبان، بیننده و آماده
المجیب
پاسخگو
الواسع
گسترده، پهناور
الحکیم
فرزانه، بسیار خردمند
الودود
دوست
المجید
بسیار لایق ستایش
الباعث
برانگیزنده مردگان
الشهید
گواه و شهادت دهنده
الحق
راست، درست
الوکیل
وکیل
القوی
نیرومند
المتین
سخت و پاینده
الولی
دوست، سرپرست
الحمید
ستوده
المحصی
شمارنده
المبدی
آغازگر، نخستین آفریننده
المعید
بازگرداننده، دوباره زنده‌کننده
المحیی
زندگی بخش، هستی بخش
الممیت
میراننده، نابودکننده
الحی
زنده
القیوم
قائم به ذات
الواجد
یابنده، دارا
الماجد
بزرگوار
الواحد
یکتای بی‌همتا
الاحد
یگانه
الصمد
بی‌نیاز
القادر
توانا
المقتدر
تعیین‌کننده قضا و قدر
المقدم
فراپیش کشنده
الموخر
فراپس دارنده
الاول
نخستین
الاخر
واپسین
الظاهر
آشکار
الباطن
پنهان
الوالی
کاردار
المتعالی
خود ستوده
البر
نیکوترین
التواب
همیشه توبه پذیر
المنتقم
دادستان
العفو
درگذرنده(آمرزنده)
الرووف
بسیار دلسوز و مهربان
المالک
صاحب
ذوالجلال و الاکرام
دارای شکوه و بخشش
المقسط
عادل
الجامع
گردآورنده
الغنی
توانگر و بی‌نیاز
المغنی
بی‌نیازکننده از غیر
المانع
بازدارنده
الضار
آزار دهنده گناهکاران
النافع
سودمند
النور
روشنی
الهادی
رهنما
البدیع
سنجش ناپذیر، ابداع خلقت
الباقی
ماندگار و تغییرناپذیر
الوارث
وارث
الرشید
راهنما
الصبور
شکیبا
در آفریقا
از پژوهش‌هائی که در آفریقای سیاه انجام گرفته چنین برمی‌آید که «باشنده برتر» در اساطیر افریقا مفهومی کهنسال است. اگرچه به‌سبب تنوع زبان نام «باشنده برتر» که ما آن را «خدا» می‌نامیم در سراسر آفریقا یکی نیست اما همه این نام‌ها دارای مفهوم یگانه‌ای است. در افریقای شرقی نام خدا، «مولونگو»، در افریقای مرکزی «لزا»، در منطقه حاره غربی «بوتسوانا»، در کنگو، «نیامبه» و در مناطق دیگر افریقای غربی به‌نام‌های «نگه‌و»، «ماوو»، «آما»، «الورون»، «چوکووو» و مانند این‌ها مشهور است.
مفهوم برخی از نام‌های خدای برتر، در اساطیر و روایات آفریقایی چنین است: پدر کودکان، مادربزرگ، یار بزرگ، اقیانوسی که افق دستار اوست، تالاب کهن همسال همه آذرخش، کمان آسمان، عنکبوت بزرگ و حشره چابک. مفهوم نام‌هائی که از قدرت خدا سخن می‌گویند عبارتست از: آفریننده، ریخته‌گر، هستی‌بخش تن و روح، سرنوشت‌ساز، باران‌ساز، هستی‌بخش آفتاب، پدیدآورنده فصول، آفریننده تندر، کسی که شاهان را به تعظیم وا می‌دارد، بخشنده و گیرنده، چاره‌سازی که چون خورشید همه چیز را می‌بیند، کسی که خطا نمی‌کند… صفات خدا: بیکران، آغازین، قائم به‌ذات، حاضر و ناظر، یگانه مهربان، شفیق آرامبخش، قاهر یگانه، بی‌نیاز از سپاس و بیان‌ناشدنی.
مطالعه بیشتر
An inquiry into the proper mode of rendering the word God in translating the Sacred Scriptures into the Chinese language
African religions - philosophy
THE RELIGIONS OF INDIA
History of Religions
The names of God: poetic readings in biblical beginnings
Comparative religion
Dictionary of Deities and Demons in the Bible