آشوری‌ها

پرچم آشوریان با نشان آشور و شمش (شمس)
آشوریان ، کلدانی‌ها ، آرامی‌ها ، سریانی‌ها قومی هستند که ریشه آن‌ها به مردم بین‌النهرین باستان می‌رسد. به زبان آشوری (از خانواده زبان‌های سامی) سخن می‌گویند و مذهب مسیحی دارند. منطقه زندگی بومی آن‌ها اکنون در شمال عراق، جنوب شرقی ترکیه، شمال شرقی سوریه و شمال غربی ایران واقع شده‌است.
در طول قرن گذشته میلادی بسیاری از آشوریان به نقاط دیگر دنیا از جمله قفقاز، آمریکای شمالی، اروپا و استرالیا مهاجرت کردند. حوادثی چون نسل‌کشی مسیحیان عثمانی در جنگ جهانی اول، انقلاب اسلامی ایران، سیاست‌های ناسیونالیسم عربی حزب بعث عراق و سوریه، عملیات انفال صدام حسین از عوامل مهاجرت آشوریان بوده‌اند.
تخمین زده می‌شود که تعداد آسوریان جهان بین ۳۰۰ هزار تا ۱ میلیون نفر باشد. تعداد آسوریان ایران تا پیش از انقلاب حدود ۷۰ تا ۹۰ هزار نفر بود. بیشتر آسوریان در تهران و در محله نوگئچر در بافت تاریخی ارومیه سکونت دارند. بسیاری از آسوریان، پیرو کلیسای نستوری و عده‌ای دیگر کاتولیک کلدانی و بعضی دیگر، ارتدکس و پروتستان هستند. آسوریان خود را بازمانده قوم آشور می‌دانند.
آسوریان در قرون اول اسلامی با ترجمه علوم و معارف یونانی به زبان عربی خدمت بزرگی به توسعه دانش در میان مسلمانان و نگهداری آثار علمی دوران باستان کردند. بعضی از بزرگ‌ترین دانشمندان و مترجمان خلافت اسلامی از این مردم بودند. آسوریان بعد از قرون وسطا مورد توجه کلیسای کاتولیک و پس از آن کلیسای پروتستان قرار گرفتند. مداخلات مبلغان این دو کلیسا سبب تجزیه آسوریان شد. این مردم در جریان حوادث ناشی از جنگ جهانی اول و حضور ارتش‌های روسیه و عثمانی در آذربایجان و جنگ‌های قومی و مذهبی که پس از کشتن مارشیمون بنیامین، رهبر آسوریان، به دست اسماعیل آقا شکاک در ۱۳۳۶ ق(۱۹۱۸) پیش‌آمد، آسیب‌های فراوان دیدند و بسیاری از آنان ناگزیر به نقاط دیگر مهاجرت کردند.
آشوری‌ها اصولا از نژاد سامی بودند و زبان آنان با سایر زبان‌های سامی، مانند عربی و عبری هم‌ریشه است.
تاریخ
نام
آشوریان شمال عراق و سوریه که خود را آرامی می‌نامیدند پس از گرویدن به مسیحیت خود را سریانی یا سوریایا نامیدند تا از هم نژادان غیر مسیحی خود که آنان را آرامایا می‌نامیدند متمایز باشند.
جمعیت‌شناسی
less than 10,000
سرزمین
آزار و اذیت
کشتارهای بدرخان در دهه ۴۰ سده ۱۹ میلادی
کشتارهای دیاربکر بین سال‌های ۱۸۹۴–۱۸۹۶
قتل‌عام آدانا در سال ۱۴ آوریل ۱۹۰۹ میلادی
نسل‌کشی آشوری‌ها میان سالهای ۱۹۱۴ تا ۱۹۱۸
کشتار سمیل در ۷ اوت ۱۹۳۳ میلادی
عملیات انفال در سال ۱۹۸۸ تا ۱۹۸۹
آزار آشوریان به‌دست داعش در اواسط سال ۲۰۱۴
دیاسپورا
آشوریان پس نسل‌کشی بزرگ برای زندگی آسوده و امن به کشورهای غربی رفتند.
زبان و فرهنگ آسوری
زبان و فرهنگ آسوری از جمله گویش‌های نوین آرامی و در شمار زبان‌های سامی شرقی- شمالی است و با زبان آشوری باستانی تفاوت دارد. آسوریان به گویش‌های گوناگون آسوری سخن می‌گویند و می‌نویسند. ازجمله این گویش‌ها می‌توان اورمژیانا (گویش ارومیه‌ای) و صلمسنایا (گویش سلماسی) را نام برد. گویش اورمژیانا تنها گویش آسوری است که دست‌کم از حدود سال ۱۸۴۸ به این سو ادبیات مکتوب ویژه خود را پدیدآورده است. نخستین فراورده‌های مکتوب آسوریان، متون مذهبی بوده‌است. در پی آن اشعار و داستان‌هایی به این زبان پدید آمد. برگردان آثار ادبی از زبان‌های دیگر به شکل‌گیری ادبیات آسوری سرعت بخشید. مارتوما او دو مشهورترین شاعر آشوری است. از برجسته‌ترین نویسندگان آسوری می‌توان شموپیل بیت کولیا دگوپتایا و پیره سرمس (نویسنده تاریخ ادبیات آسوری به زبان آسوری) را نام برد.
«انجمن ادبی جوانان آشوری» در تهران مهم‌ترین مرکز ادبی آسوریان در ایران است. چاپ و انتشار مجلات گاه‌گاهی به زبان آسوری از دوره پهلوی دوم به این سو رونق داشته‌است. در ایران آسوریان اقلیتی رسمی به‌شمار می‌روند و نمایندگانی نیز در مجلس دارند.
دین
آشوری‌ها نخستین قومی بودند که مسیحی شدند. پس از آن یکی از حواریون تمام آنان را در دریاچه ارومیه غسل تعمید داد. نسطوریت ریشه عمیقی در فرهنگ مردم آشوری دارد. با این حال عده نیز یعقوبی، کلدانی، مارونی و قلیلی نیز ارتودکس یونانی و پروتستانت انجیلی هستند. تسرتلی از معدودی آشوری سلماس سخن می‌گوید که یهودی بوده‌اند. محلمیان نیز آشوریان مسلمان شده‌اند که آداب و رسوم خود را حفظ کرده‌اند.
ایرانیان آشوری
عکسی قدیمی از آشوریان سنندج.
جمعیت آشوریان ایران در میانه قرن نوزدهم میلادی به ۱۳۸۰۰۰ نفر می‌رسید که عمدتا در آذربایجان غربی ساکن بودند و به دو گروه عمده مذهبی نستوری و کاتولیک تقسیم می‌شدند. جمعیت آسوریان ایران در میانه قرن بیستم میلادی به ۲۰،۰۰۰ نفر کاهش پیدا کرد.