آواتار (فیلم ۲۰۰۹)

آواتار یا نمایه یک فیلم علمی-تخیلی سه‌بعدی است. این فیلم توسط جیمز کامرون نوشته و کارگردانی شده و در تاریخ ۱۸ دسامبر ۲۰۰۹ به نمایش درآمد.
آواتار محصول کمپانی آمریکایی فاکس قرن بیستم است. آهنگساز موسیقی این فیلم جیمز هورنر می‌باشد. استین وینستن مسئول جلوه‌های ویژه فیلم نابودگر ۲ نیز تا قبل از مرگش به جیمز کامرون در زمینه طراحی این فیلم کمک می‌کرده‌است.
در سال ۱۹۹۵ کامرون فیلم‌نامه آواتار را یه اتمام رساند. این فیلم چندین سال در دست ساخت بوده‌است و در لس آنجلس، نیوزیلند و خلیج مکزیک فیلمبرداری شده‌است.
آواتار پرفروش‌ترین فیلم تاریخ سینمای جهان است و به همراه فیلم تایتانیک و جنگ ستارگان و تنها فیلم‌های تاریخ هستند که بیش از ۲ میلیارد فروش داشتند.
فضای فیلم
سال ۲۱۵۴ میلادی است. داستان در یکی از چندین ماه سیاره‌ای در سامانه ستاره‌ای آلفا قنطورس به نام پندورا اتفاق می‌افتد. انسان‌ها تحت شرکتی به نام آردی‌ای مشغول خارج کردن سنگی با ارزش و فلز مانند از دل این سیاره هستند. پندورا حاوی گوناگونی شگفت‌انگیزی از زندگی فرازمینی است، و جوی غیرقابل استنشاق برای انسان‌ها دارد، همچنین محیطی در تضاد با طبیعتی که مانند آن در روی زمین وجود دارد. نام سیاره از این جهت اشاره به وضع مصیبت‌بار آن (از دید انسان) دارد (که به اسطوره‌شناسی پاندورا بازمی‌گردد).
از میان جانداران بومی این سیاره موجوداتی شبیه به انسان هستند که ناوی نامیده می‌شوند. ناوی‌ها دارای سطح بسیار پایین‌تری از پیشرفت فنی در مقایسه با انسان‌ها هستند و نیمه وحشی و بدوی به نظر می‌آیند، اما دارای فرهنگی بسیار غنی و کل‌نگر هستند که آن‌ها را با مکان زندگی‌شان در حال تعادل قرار می‌دهد.
پندورا دارای سیستم حیات وحش نامتعارفی است، بطوری‌که سیاره و تمام موجوداتش دارای یک شبکه عصبی مشترک بوده و با هم در ارتباطند (که یادآور مفهوم گایا در اسطوره‌شناسی و جنبش‌های محیط زیستی است). ناوی‌ها از طریق نقاط اتصالی نورونی در گیسوان موهای خود، از نظر خودآگاهی با اسب‌های خود متصل می‌شوند، و درختان جنگل از طریق ریشه‌های خود اتصال عصبی با یکدیگر دارند. خلاصه اینکه محیط پاندورا محیطی است که دانشمندان بشری در فیلم را سخت تحت تاثیر قرار داده، و محیط منحصربه‌فرد این دنیا، مرزهای بین علم و عرفان را درهم می‌نوردد.
منابع طبیعی که بشر در این سیاره بدنبال آن است آن‌آبتینیوم (به معنی عنصر نایاب) نام دارد. این ماده نوعی سنگ کانی مرموزی است که دارای خواص میدانی عجیبی است، بطوری‌که باعث ظهور آثار پادگرانشی و اختلال میادین الکترومغناطیسی می‌شود.
داستان فیلم
در داستان فیلم، زمینیان به منظور تصرف منابع سرشار پندورا (سیاره ناوی‌ها)، آماده برای اشغال نظامی و استفاده از قوه قهریه می‌شوند که منجر به نابودی خانه و کاشانه ناوی‌ها و محیط زیستشان خواهد گشت. ناوی‌ها اکنون در معرض انقراض قرار دارند.
اما از سوی دیگر، گروهی از انسان‌های دانشمند مشغول آزمایش پروژه‌ای هستند بنام آواتار که در آن با علم ژنتیک بدن‌های ناوی مصنوعی در آزمایشگاه خلق کرده، و خودآگاهی انسانی را به عنوان راننده آن بدن بطور موقت درون آن بدن تزریق یا قالب کرده تا بتوانند از این طریق با فرستادن این ناوی‌های مصنوعی، داخل جماعت ناوی‌ها بطور ناشناس تجسس کرده تا بلکه فرهنگ و رسم و رسوم آنان را بشناسند. در واقع، این بدن‌های مصنوعی چیزی جز نوعی نفربر با کنترل از راه دور بسیار پیشرفته نیست.
جیک سالی (به بازیگری "سم" ورثینگتون)، سربازی جانباز بر روی ویلچر است که هنگام خدمت در تفنگداران دریایی ایالات متحده آمریکا از ناحیه دو پا فلج شده‌است. هنگامی که او را برای پروژه آواتار به عنوان خلبان یکی از بدن‌ها بکار می‌گیرند، او طبق ماموریتش سعی در رخنه کردن در بومیان و کشف رموز و اطلاعات سری آنان می‌پردازد. اما تدریجا طی ماجراهایی با «نیتیری» (با صدای زویی سالدانا)، شاهزاده و دختر بزرگ قبیله ناوی‌ها تدریجا پیوند عاطفی برقرار می‌کند و رفته‌رفته پی به عمق زیبائی فرهنگ بومیان برده، و سعی می‌کند به آن‌ها کمک کند، تا جایی که مجبور است سرانجام در برابر نسل انسان‌های غاصب، یعنی نوع خودش، قرار گیرد …
برداشت‌های سیاسی
جیمز کامرون در این فیلم از گنجاندن اشاره‌های سیاسی هیچ ابایی از خود نشان نداده‌است. محور فیلم حول موضوع دستیابی به منابع طبیعی بسیار با ارزشی می‌چرخد بنام «آن‌آبتینیوم» که «نمادیست از حرص و طمع بشری» که نژاد انسانی را برای تصرف آن منابع وادار به جنگ با موجودات بومی سیاره پندورا کرده.
سرهنگ کواریچ، فرمانده عملیات نظامی در فیلم (به بازیگری استیون لانگ)، بومیان ناوی را (که شباهت واضحی با سرخ‌پوستان آمریکایی دارند ) را متوحش می‌نامد، و استفاده وی از واژگانی همچون «شوک و بهت» ، «مبارزه با تروریسم»، و «حمله پیشگیرانه» یادآور وقایع جنگ عراق است.
فیلم همچنین در رساندن پیغامی در دفاع از محافظت از محیط زیست کاملا رسا است.
استقبال
راجر ایبرت به این فیلم ۴ ستاره داد. سایر منتقدان نیز از این فیلم استقبال بسیار خوبی کردند.
فروش
آواتار با فروش ۲،۷۸۱،۵۰۵،۸۴۷ دلار توانست پس از گذشتن از مرز یک میلیارد فیلم‌های شوالیه تاریکی، ، و تایتانیک را پشت سر بگذارد و پرفروش‌ترین فیلم تاریخ سینما لقب بگیرد. آواتار، تایتانیک و ، و انتقام جویان 3 تنها فیلم‌هایی هستند که فروشی بیش از ۲ میلیارد دلار داشته‌اند.
بخش بعدی
جیمز کامرون در ابتدا اعلام کرد که آواتار دارای سه دنباله خواهد بود که به ترتیب در سال‌های ۲۰۱۷، ۲۰۱۸ و ۲۰۱۹ منتشر می‌شوند و ماجراهای آواتار ۲ در ماه پاندورا رخ خواهد داد. اما در آوریل ۲۰۱۶ کامرون اعلام کرد که دنباله‌های فیلم به چهار قسمت افزایش یافته که قرار است به ترتیب در سال‌های ٫۲۰۱۸ ٫۲۰۲۰ ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳ منتشر شوند. در آوریل ۲۰۱۷ کامرون بازهم از به تعویق افتادن اکران دنباله‌های آواتار خبر داد.به این ترتیب که قسمت دوم این فیلم در تاریخ ۱۸ دسامبر ۲۰۲۰ اکران خواهد شد و پس از آن و در تاریخ ۱۷ دسامبر ۲۰۲۱ قسمت سوم به سینماها می‌آید. سپس بعد از وقفه‌ای سه ساله، آواتار ۴ ۲۰ دسامبر ۲۰۲۴ اکران خودش را آغاز خواهد کرد.
در تاریخ نوزده دسامبر ۲۰۲۵ هم قسمت پنجم اکران می‌شود.
جوایز
در فهرست زیر جوایز متعددی که آواتار کاندید و موفق به دریافت آن‌ها شده‌است را می‌بینید.
جایزه گلدن گلوب ۲۰۱۰
بهترین فیلم درام
بهترین کارگردانی
جیمز کامرون
بهترین موسیقی متن اورجینال
جیمز هورنر
بهترین ترانه
جیمز هورنر
جایزه اسکار ۲۰۱۰
بهترین فیلم
بهترین کارگردان
جیمز کامرون
بهترین فیلمبرداری
مایرو فیور
بهترین کارگردانی هنری
ریک کارتر، روبرت سترومبرگ، کیم سینکر
بهترین صدا گذاری
بهترین ویرایش صدا
بهترین جلوه‌های ویژه
بهترین ویرایش فیلم
بهترین موسیقی اورجینال
جیمز هورنر
جایزه بفتا۲۰۱۰
بهترین فیلم
بهترین کارگردان
جیمز کامرون
بهترین فیلمبرداری
مایرو فیور
بهترین صدا
بهترین صحنه آرایی
بهترین جلوه‌های ویژه
بهترین تدوین
بهترین موسیقی
جیمز هورنر