mainkilora/Persian-Wikipedia-Corpus huggingface dataset:
صفحهٔ اصلی

پیوند= مقاله‌های برگزیده – مقاله پیشنهادی هفته
درباره ویکی‌پدیا
درون‌مایه
از میان خبرها
امروز : ، میلادی برابر هجری خورشیدی و (UTC)
-1 day – +1 day یادبودهای – یادبودهای بیشتر…
link= بایگانی – نگاره‌های برگزیده بیشتر
دیگر پروژه‌های بنیاد ویکی‌مدیا
ویکی‌پدیا در زبان‌های دیگر
سالنامه

سالنامه دفتر یا کتابی است دست‌نویس یا چاپ‌شده که درمورد رویدادهای اتفاق‌افتاده در یک سال اطلاعاتی می‌دهد. سالنامه‌ها ممکن است موضوعات مختلفی از جمله اقتصادی، سیاسی، یا اجتماعی را پوشش دهند یا تنها به یک موضوع بپردازند. سالنامه می‌تواند شامل فهرست مناسبت‌هایی باشد که بنا به تصمیماتی اتخاذ شده‌اند تا یاد و خاطره حوادث، اتفاقات، یا انسان‌های نام‌آور را زنده نگه دارند. نوشتن سالنامه می‌تواند در مواردی چون حقوقی، بازرگانی، انبارداری یا تولیدی جنبه قانونی داشته باشد.
سالنامه از ترکیب دو کلمه «سال» و «نامه» تشکیل شده و شاید به این دلیل باشد که سالنامه، مجموعه‌ای از نامه‌هایی است که فرد برای سال می‌نویسد یا برعکس. یعنی سال (گذر زمان)، و صاحب سالنامه، نامه‌نگاری‌هایی با یکدیگر ترتیب می‌دهند و به همین دلیل است که برای برخی از مردم، سالنامه یک وسیله کاملا شخصی محسوب می‌شود.
انواع
سالنامه‌های مختلفی در سال‌های اخیر به چاپ رسیده‌اند که از آن میان، «سالنامه هنرمندان»، «سالنامه تئاتر» و «سالنامه جاودانه‌های ایران» را می‌توان نام برد. سالنامه می‌تواند تقویم نیز باشد یا تقویمی در بطن خود داشته باشد.
اندازه
سالنامه و سررسید هر اندازه می‌تواند بزرگ یا کوچک باشد. اندازه‌های معمول سررسید یا سالنامه، تقریبا مانند قطع کتاب، عبارتند از:
سالنامه وزیری
سالنامه اروپایی
سالنامه سلطانی
سالنامه رحلی
سالنامه رقعی
سالنامه پالتویی
سالنامه خشتی
سالنامه جیبی
سالنامه ارگانایزر
اطلاعات

اطلاع یا معلومات (به فارسی افغانستان) یا آگاهی‌رسانی در کوتاه‌ترین تعریف، «داده‌های پردازش نشده» است. داده‌ها مواد خام بالقوه معنی‌داری هستند که ما آن‌ها را در راستای شناخت و فهم هر مفهوم مادی یا غیر مادی، به واسطه روش‌های پژوهشی، و با استفاده از ابزارهای شناختی به دست می‌آوریم. داده یک شرح مقدماتی از یک پدیده، اتفاق، فعالیت یا تعاملات است که ثبت شده‌است، دسته‌بندی شده و ذخیره شده‌است؛ اما سازماندهی نشده و برای یک منظور مشخص آماده نشده است. داده‌ها عناصر اصلی اطلاعات هستند. داده‌ها در صورتی به اطلاعات تبدیل می‌شوند که افراد بخواهند برای درک بیشتر از آنها استفاده کنند. اطلاعات، داده‌های خلاصه‌ای هستند که گروه‌بندی، ذخیره، پالایش و سازماندهی شده‌اند تا بتوانند معنی‌دار شوند. اطلاعات زمانی ارزش پیدا می‌کنند که برای یک بعد خاص، یک فرد خاص، یک هدف خاص و در زمان خاص گردآوری و آماده شوند، لذا اطلاعاتی که برای یک مدیر، جنبه اطلاعاتی دارد، برای مدیر دیگر ممکن است اصلا ارزشی نداشته باشد.
بدین ترتیب، اطلاعات، آگاهی‌های به دست آمده از عنصرها و رویدادهای جهان هستی است. به زبان محدود تکنیکی، مجموعه‌ای از نمادهای زبانی معنی‌دار و پیوسته درباره موجودات است. در زبان انگلیسی، اطلاعات از نظمی ساختاری و ذاتی خبر می‌دهد.
از منظر فلسفه، اطلاعات مفهومی چندشکلی و چندمعنایی است.
مفاهیم در طول اطلاعات
علم
دانش
مفاهیم در عرض اطلاعات
نظریه اطلاعات
معماری اطلاعات
فلسفه اطلاعات
آلودگی اطلاعات
اقتصاد اطلاعات
بازیابی اطلاعات
پردازش اطلاعات
فناوری اطلاعات
علوم کتابداری و اطلاع‌رسانی
نظام اطلاع‌رسانی
ماهیت اطلاعات
علم اطلاعات
نرم‌افزارهای مشارکت‌گرا

نرم‌افزارهای مشارکت‌گرا (Collaborative software)، گروه‌افزار (Groupware) یا ابزار گروهی نرم‌افزارهایی که امکان انجام کارهای گروهی در یک زمینه‌ویژه یا زمینه‌های گوناگون را می‌دهد. از جمله این نرم‌افزارها می‌توان به ویکی‌پدیا و فارم‌ها اشاره کرد اشاره کرد.
۲۸ بهمن

۲۸ بهمن - از آغاز سال در تقویم رسمی ایران ۳۳۴ روز گذشته و به پایان آن ۳۱ روز (در سال عادی) یا ۳۲ روز (در سال کبیسه) مانده است.
رویدادها
۱۳۸۸ - تغییر رنگ سبز پرچم ایران در چند مراسم دولتی به رنگ آبی.
زادروزها
۱۲۸۱ - صادق هدایت ؛ نویسنده، مترجم و روشنفکر ایرانی، (مرگ ۱۹ فروردین ۱۳۳۰)
۱۲۹۷ - امیرعباس هویدا ؛ نخست وزیر در دوران پهلوی
۱۳۴۹ - آرش حجازی ؛ نویسنده و مترجم ایرانی
۱۳۵۳ - هریسو ؛ بازیگر و خواننده اهل کره جنوبی
مرگ‌ها
۱۳۶۴ - جیدو کریشنامورتی ، عارف، متفکر، نویسنده و سخنران مشهور هندی (زاده ۲۱ اردیبهشت، ۱۲۷۴)
۱۳۸۲ - عماد خراسانی ، شاعر غزل‌سرا و قصیده‌سرا (زاده ۱۳۰۰)
انتخابات مجلس شورای اسلامی (۱۳۸۲–۱۳۸۳)

انتخابات دوره هفتم مجلس شورای اسلامی.
نتیجه انتخابات
پیروزی مطلق اصولگرایان
دومین پیروزی مطلق اصولگرایان پس از انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا (۱۳۸۱) بود که در تهران ۲۹ نفر از ۳۰ نامزد معرفی شده توسط این جریان، وارد مجلس شدند. این در حالی بود که انتخابات این دوره مجلس شورای اسلامی توسط دولت محمد خاتمی برگزار شد. همچنین اکثریت اعضای لیست انتخاباتی اصلاح طلبان در این دوره شکست خوردند. مهدی کروبی از آن جمله است.
واجدین شرایط: ۴۶ میلیون و ۳۵۱ هزار و ۳۲ نفر (بدون احتساب حوزه انتخابیه بم)
شرکت‌کنندگان: ۲۳ میلیون و ۴۳۸ هزار و ۳۰ نفر (۵۰٫۵۷٪)
تعداد شعب اخذ رای: ۳۹ هزار و ۸۸۵
تعداد شعب شهرها: ۲۰ هزار و ۵۴۲ (۵۲٪)
تعداد شعب روستاها: ۱۹ هزار و ۳۴۳ (۴۸٪)
انتخابات
انتخابات زودهنگام
قانون انتخابات
هیئت مرکزی نظارت بر انتخابات
انتخابات ۲ خرداد ۱۳۷۶ (ایران)
انتخابات هفتمین مجلس شورای اسلامی
همه‌پرسی
پارلمان
۱۴ اسفند

۱۴ اسفند - از آغاز سال در گاه‌شماری ایران ۳۵۰ روز گذشته و به پایان آن ۱۵ روز (در سال عادی) یا ۱۶ روز (در سال کبیسه) مانده‌است.
رویدادها
۱۳۵۷ - تاسیس کمیته امداد امام خمینی به دستور سید روح‌الله خمینی.
۱۳۵۹ - رویدادهای ۱۴ اسفند پس از سخنرانی بنی صدر.
زادروزها
۱۰۵۶ - آنتونیو ویوالدی، آهنگساز و ویلنیست اهل ونیز
۱۲۵۴ - لئون-پل فارگ، نویسنده و شاعر اهل فرانسه
۱۳۰۷ - مهدی اخوان ثالث، شاعر معاصر
مرگ‌ها
۱۳۴۵ - محمد مصدق ، دولت‌مرد و نخست‌وزیر ایرانی (زاده ۱۲۶۱).
۱۳۸۸- محمد خوانساری استاد برجسته فلسفه و منطق در دانشگاه تهران، عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادبیات فارسی و یکی از بزرگترین منطق دانان دوران معاصر بود.
مناسبت‌ها
روز احسان و نیکوکاری .
۵ مارس
عصر آزادگان

عصر آزادگان روزنامه‌ای اصلاح طلب بود که پس از توقیف روزنامه‌های جامعه، توس و نشاط به سردبیری ماشاالله شمس‌الواعظین منتشر گردید. این روزنامه نیز همچون روزنامه‌های قبل در جریان توقیف گسترده مطبوعات در اردیبهشت ۱۳۷۹ که به توقیف فله‌ای مشهور شد، پس از چند ماه انتشار توسط قوه قضائیه جمهوری اسلامی ایران توقیف گردید.
سردبیران این روزنامه در زمان انتشار:
اکبر گنجی، که در مورد سرویس مخفی ایران می‌نوشت.
ابراهیم نبوی، که طنز سیاسی روزانه می‌نوشت.
حسین درخشان، که یک ستون فناوری به طور منظم می‌نوشت.
مسعود بهنود، که یک ستون نظر به طور منظم می‌نوشت.
قانون اساسی ایران

قانون اساسی ایران ممکن است هر یک از دو قانون اساسی موجود در حکومتهای مختلف ایران باشد:
قانون اساسی مشروطه اولین قانون اساسی ایران که در ۱۴ ذی‌قعده ۱۳۲۴ هجری قمری به امضای مظفرالدین‌شاه رسید.
قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران قانون اساسی کنونی ایران که در سالهای آغازین پس از انقلاب ۱۳۵۷ و در ۱۷۷ اصل تدوین شد.
علم بهداشت

علم بهداشت شاخه پزشکی علوم کاربردی است که با بهداشت انسان، حیوان، گیاه یا بهداشت محیط سر و کار دارد. بهداشت علم حفظ سلامت و تندرستی است.
سازمان جهانی بهداشت WHO سلامت را رفاه کامل جسمی روانی اجتماعی تعریف می‌کند ،که همان آسایش تن و روان (پرورش جسم و روح) می‌باشد. اگر جسم سالم باشد و روح آرام فرد می‌تواند آرامش و رفاه مورد نظر خود را تامین کند و سلامت نه فقط فقدان بیماری است.
بهداشت در ایران سه شاخه اصلی دارد: بهداشت حرفه‌ای (اموری که باید در کارگاهها و کارخانه‌ها رعایت کرد)، بهداشت محیط (مسائل مربوط به آب، محیط زیست و شهری، مراکز تهیه و توزیع و عرضه مواد غذایی و اماکن عمومی و …)، و بهداشت عمومی (پیش‌گیری از بیماریها، مادر و کودک، تنظیم خانواده، واکسیناسیون و …). امروزه رشته مهندسی بهداشت حرفه‌ای از نظر بازار کار وضعیت بهتری دارد.
اهمیت رشته‌ی مهندسی بهداشت محیط در جامعه در جایگاه بالایی قرار دارد چرا که نظارت‌های کارشناسان بهداشت محیط تضمین کننده سلامت جامعه در سطوح مختلف می‌باشد.
رشته(( مهندسی بهداشت حرفه‌ای )) به دلیل تخصصی بودن ازطرفی و بدلیل اینکه کشور روبه صنعتی شدن می‌رود یک نیاز اساسی جهت رسیدن به توسعه پایدار می‌باشد. زیرا نیروی انسانی ماهر سالم است که می‌تواند توسعه پایدار را تضمین نماید و این امر ممکن نمی‌گردد، مگر اینکه اجرای علم و ضوابط بهداشت حرفه‌ای در جامعه نهادینه گردد.
علم بهداشت
آنتوان دو سنت-اگزوپری

آنتوان دو سنت-اگزوپری (۲۹ ژوئن ۱۹۰۰–۲۱ ژوئیه ۱۹۴۴) نویسنده و خلبان اهل فرانسه بود. اگزوپری برای دفعات متوالی برنده جوایز ادبی معتبر فرانسه و همچنین برنده جایزه کتاب ملی آمریکا گردید. عمده شهرت وی به واسطه کتاب مشهور شازده کوچولو و همین‌طور نوشته‌های تغزلی او با عنوان زمین انسان‌ها و پرواز شبانه است. اگزوپری تا قبل از جنگ جهانی دوم، خلبان تجاری موفقی بود که در خطوط پست هوایی میان اروپا، آفریقا و آمریکای جنوبی به فعالیت می‌پرداخت اما با آغاز جنگ، هر چند از دیدگاه سن و وضعیت سلامتی در شرایط مطلوبی نبود اما به نیروی هوایی فرانسه آزاد در شمال آفریقا پیوست. در ماه ژوئیه ۱۹۴۴ هواپیمای او در یک پرواز شناسایی بر فراز دریای مدیترانه ناپدید شد و اعتقاد بر این بود که در همان زمان کشته شده‌است.
قبل از آغاز جنگ، اگزوپری در کشور فرانسه به عنوان یک هوانورد حرفه‌ای کاملا شناخته شده بود. آثار ادبی او، از جمله کتاب شازده کوچولو تاکنون به ۳۰۰ زبان و گویش ترجمه شده‌است. اگزوپری پس از مرگ، تبدیل به قهرمان ملی فرانسه گردید.
دوران جوانی
اگزوپری در شهر لیون و در یک خانواده کاتولیک مرفه و اشرافی متولد گردید که شجره‌نامه این خانواده تا چندین قرن قدمت داشت. او سومین فرزند از ۵ فرزند ویکنت جین دو سنت اگزوپری و ویکنتس ماری دو فونس‌کلمب بود. پدر وی مدیر اجرایی کارگزاری بیمه بود که در ایستگاه قطار بر اثر حادثه‌ای، قبل از چهارمین سال تولد آنتوان درگذشت. مرگ پدر، بر تمام خانواده تاثیر منفی گذاشت و به دنبال آن شرایط نامطلوبی فراهم گردید.
آثار
هوانورد (۱۹۲۶)
پیک جنوب (۱۹۲۹)
پرواز شبانه (۱۹۳۱)
زمین انسانها (۱۹۳۹)
خلبان جنگ (۱۹۴۲)
نامه به یک گروگان (۱۹۴۳)
شازده کوچولو (۱۹۴۳)
قلعه (۱۹۴۸) (پس از مرگ وی منتشر شد)
نامه‌های جوانی (۱۹۵۳) (پس از مرگ وی منتشر شد)
دفترچه‌ها (۱۹۵۳) (پس از مرگ وی منتشر شد)
نامه‌ها به مادر (۱۹۵۵) (پس از مرگ وی منتشر شد)
نوشته‌های جنگ (۱۹۸۲) (پس از مرگ وی منتشر شد)
مانون رقاص (۲۰۰۷) (پس از مرگ وی منتشر شد)
گورستان ابن‌بابویه

آرامگاه غلامرضا تختی در ابن بابویه
آرامگاه شیخ صدوق در داخل گورستان ابن‌بابویه
ابن بابویه نخستین گورستان شهر ری و دومین گورستان تهران است که بسیاری از مشاهیر ایران در آن دفن هستند. نام این گورستان برگرفته از نام محمد بن بابویه معروف به شیخ صدوق یکی از فقها و دانشمندان شیعه است که آرامگاه او در آنجا واقع شده‌است.
موقعیت
برج طغرل در شرق آرامگاه ابن بابویه در شهر ری واقع شده‌است و از آثار به جا مانده از دوره سلجوقیان می‌باشد. این گورستان وسعتی به میزان ۱۰ هکتار دارد.
تاریخچه
بر اساس گزارش‌ها و مستندات تاریخی، پیش از زمان ناصرالدین شاه، گورستان ابن بابویه کشتزار و باغ بسیار وسیعی بوده‌است، اما در پی کشف جسد سالم فردی در سردابی زیر آن باغ و بدست آمدن سنگی درون سرداب که آشکارا نشان می‌داد پیکر ازآن شیخ صدوق است که بیش از ۸۰۰ سال پیش درگذشته‌است، بی‌درنگ بقعه شیخ صدوق بر آن مزار احداث می‌کنند
به اعتقاد برخی کارشناسان بنای نخستین گورستان ابن بابویه، به دوران سامانی برمی‌گردد و بعدها در اثر سیل تخریب شده‌است.
آرامگاه ابتدایی شیخ صدوق نیز، در گذر زمان به خاطر حمله مغولان و جنگهای خوارزمشاهیان و تیموریان و همچنین به علت حوادث مختلف چندین مرتبه خراب و ویران شد به‌گونه‌ای که سرانجام - تا پیش از کشف - سالها در زیر توده‌های خاک پنهان می‌ماند.
پس از برپایی بقعه شیخ صدوق، افراد زیادی در اطراف آن به خاک سپرده شدند و مقبره‌های بزرگ و باشکوهی هم اطراف آن احداث شد.
محمدرضا شاه پهلوی و محمد مصدق نیز هر دو وصیت کرده بودند در ابن بابویه دفن شوند.
مشاهیر بخاک‌سپرده در ابن بابویه
از افراد مشهوری که در این گورستان دفن شده‌اند می‌توان به افراد زیر اشاره کرد:
حسین فاطمی
غلامرضا تختی
رحیم موذن زاده اردبیلی
علی‌اکبر دهخدا
محمدعلی فروغی
رکن‌الدین مختاری
وحدت کرمانشاهی
رجبعلی خیاط
حسین بهزاد و همسرش
میرزاده عشقی
هادی اسلامی
مزار بسیاری از چهره‌های سیاسی و مذهبی و نیز کشته‌شدگان قیام ۳۰ تیر هم در این گورستان واقع است.
بازسازی نافرجام و ویرانی
وزارت کشور، طی آنچه از آن به‌عنوان حفاظت و نگهداری این گورستان یاد شد، در سال ۱۳۷۳، دستور منع دفن مردگان را در این محدوده صادر کرد؛ پس از آن، طرح‌های بسیاری از سوی شهرداری برای عمران این گورستان پیشنهاد شد ولی سرانجام طی اجرای طرح «احداث باغ مشاهیر»، با این استدلال که اجرای این طرح نیازمند از بین بردن مقبره‌ها و هم‌سطح‌سازی زمین آرامگاه ابن بابویه‌است، در حدود ۴۰۰ (به‌معنای دقیق‌تر همه بجز سه تا) مقبره خصوصی و خانوادگی، با معماری زیبا که نمادی از هنر ایران را با قدمتی طولانی به تصویر درآورده بودند، به‌طور کامل تخریب شدند. آرامگاه ابن بابویه به‌خاطر داشتن این آرامگاه‌های بزرگ خصوصی و خانوادگی با عکس‌ها، آیینه‌وشمعدان‌ها و اشیای دیگری که در آنها قرار شده بود، به موزه‌ای دیدنی از تاریخ معاصر ایران می‌مانست. دراویش نیز که حتی تا چند سال پس از این ویرانی، هنگام بزرگداشت عنقاء یکی از دراویش مدفون در ابن بابویه مراسم بزرگی برگزار می‌کردند، مدتی بعد در اجرای آن با محدودیت جدی روبرو شدند. در حال حاضر همان سه مقبره خانوادگی باقیمانده هم وضعیت مناسبی ندارند و این گورستان هم اکنون تقریبا بصورت مسطح درآمده ولی از نظر رسیدگی در وضعیت مناسبی قرار ندارد.
تخریب سنگ قبرهای تاریخی جهت توسعه آرامگاه شیخ صدوق
در سال ۱۳۹۰ جهت توسعه بقعه شیخ صدوق، تعدادی از سنگ قبرهای تاریخی این مجموعه تخریب شد که برای نمونه می‌توان به سنگ هادی تجویدی و حسین کوهی کرمانی اشاره کرد.
فهرست گورستان‌های تهران
ئاشتی

ئاشتی (Aştî) یا آشتی (به معنی «صلح» در فارسی)، اولین روزنامه کردی-فارسی ایران است که به دو زبان فارسی و کردی که به مدیرمسئولی برهان لهونی و سردبیری بهرام ولدبیگی مدیر انستیتو فرهنگی کردستان در تهران منتشر می‌شد. روزنامه آشتی در تهران در موضوعات فرهنگی، اقتصادی، سیاسی و اجتماعی چاپ می‌شود و در کلیه مناطق کردنشین ایران و عراق توزیع می‌گردد. این روزنامه به صورت هفتگی چاپ می‌شد. اما در سال ۱۳۸۴ شمسی، از جانب دولت جمهوری اسلامی ایران ممنوع و توقیف شد.
آشپزی

در یک تعریف جامع، آشپزی یک هنر، تکنولوژی و مهارت برای فراهم آوردن غذا، با اسفاده از گرما یا بدون آن می‌باشد. آشپزی یا در متون قدیمی خوالیگری ، عمل آماده‌کردن مواد غذایی برای مصرف است. این اصطلاح معمولا به معنی محدودتری به کار می‌رود، که اعمال گرما به غذا برای تغییر شیمیایی طعم، بافت، ظاهر، یا خواص غذایی آن است. وقتی انسان در هزاران سال پیش آتش را کشف کرد، آشپزی ویژگی فرهنگی بسیار رایجی شد. هر کشور برای خود نوع خاصی از آشپزی را دارد که بسیار متنوع و گوناگون است. مثلا کشورهای آسیای میانه غذاها و طرز پختشان شبیه هم است همین‌طور کشورهای اروپایی و آمریکایی.
پختن به روش‌های مختلفی که مواد غذایی را به کمک حرارت دادن، آماده خوردن می‌کنند گفته می‌شود. پختن مواد غذایی ممکن است در یک ظرف در بسته و تحت فشار به نام زودپز انجام شود. این روش، سرعت پخت را افزایش می‌دهد و ویتامین‌های غذا نیز بهتر در آن باقی می‌مانند.
روش‌ها
ممکن است پختن به یکی از روش‌های زیر باشد
پختن در تنور یا فر آشپزی یا ماکروفر
پختن در آب (آبپز کردن یا بخارپز کردن)
پختن در روغن (سرخ کردن)
وسایل آشپزی
فهرست مواد غذایی بر پایه اندازه کالری
آشپزی‌ها
واژه‌شناسی

واژه‌شناسی بررسی و شناخت اجزای یک واژه، مانند تکواژها و وندها و پسوندهای تصریفی است.
ابوالفضل بلعمی

ابوالفضل محمد بن عبیدالله بلعمی مشهور به ابوالفضل بلعمی، بلعمی بزرگ یا خواجه بلعمی (درگذشت ۱۰ صفر ۳۲۹ قمری/۳۱۹ خورشیدی) از دانشمندان و وزیران دوره سامانی است. وی پدر ابوعلی بلعمی -صاحب کتاب تاریخ بلعمی- و نخستین وزیر از خاندان بلعمی است.
زندگی و فعالیت‌ها
ابوالفضل بلعمی وزیر دانشمند نصر بن احمد سامانی بود. وی در توسعه زبان فارسی خدمات بزرگ و ازرشمندی داشته است. وی پدر ابوعلی بلعمی صاحب کتاب تاریخ بلعمی است.
وی از خاندانهای معروف خراسان بود و وزارت امیر اسماعیل و امیر نصر احمد سامانی را عهده دار بود. در سال ۳۲۹ هجری قمری توسط خمارتکین از امرای ترک خراسان کشته شد. وی در علم حدیث، تاریخ، تفسیر و کلام تبحر داشت. دانش وی در علوم مختلف در ترجمه‌ای که وی از تاریخ طبری تحت عنوان تاریخ بلعمی کرده است نمودار است.
در بسیاری از مواقع بلعمی مطالبی را به ترجمه افزوده یا بخشهایی را اصلاح نموده و البته در این کار شرط امانت را رعایت کرده و ضمن بیان اصل مطالب محمد جریر طبری اصلاحات یا افزوده‌های خود را نیز مشخص کرده است. دیدگاه وی نسبت به ویژگی‌های انبیا معقولتر از محمد جریر طبری است و تفاسیری که وی برای رخدادهای تاریخی ذکر می‌کند همواره معقول‌تر از تفاسیر طبری است.
ناصرخسرو هنر و گوهر ابوالفضل بلعمی را این چنین وصف کرده است:
بوالفضل بلعمی بتوانی شدن به فضل گر نیستی به نسبت بوالفضل بلعمی
ابوالفضل بلعمی و رودکی
رودکی -پدر شعر فارسی- و ابوالفضل بلعمی به یکدیگر علاقه بسیار داشته‌اند، چنان‌که ابوالفضل بلعمی گفته است «در عرب و عجم، رودکی را نظیری نیست». درمقابل رودکی نیز بلعمی بزرگ را مدح بسیار گفته است و صله دریافت می‌کرده است.
گویا این بیت را رودکی در مدح خواجه بلعمی گفته است:
چه فضل میرابوالفضل بر همه ملکان چه فضل گوهر و یاقوت بر نبهره پشیز
و نیز رودکی در قصیده مشهورش در ستایش ابوجعفر بن بانویه گوید:
یک صف میران و بلعمی بنشسته یک صف حران و پیر صالح دهقان
ابوالفضل بلعمی در سال ۳۲۶ قمری از وزارت کنار گذاشته شد و جیهانی جای او را گرفت. گمان بر این است که رودکی به خاطر دوستی و نزدیکی به ابوالفضل بلعمی مورد خشم نصر بن احمد سامانی واقع شده باشد و میل کشیدن به چشم‌های رودکی نیز به همین خاطر انجام شده باشد.
خاندان بلعمی
ابوعلی بلعمی
تاریخ بلعمی
فهرست گورستان‌های تهران

گورستانی در تهران، سال ۱۹۲۵
مسگرآباد
ابن بابویه
امامزاده عبدالله (شهرری)
ظهیرالدوله
بهشت زهرا
باغ طوطی (آستان حضرت عبدالعظیم)
گورستان خاوران
امامزاده اسماعیل (شهریار)
امامزاده صالح
کمال خجندی

کمال‌الدین مسعود خجندی معروف به شیخ کمال و کمال خجندی از عارفان و شاعران پارسی‌گوی قرن هشتم هجری بود. تولدش در خجند فرارود بود؛ اما پس از سفر حج در تبریز ساکن شد.
امام کمال خجندی چنان شیفته اقطاب عرفان آذربایگان بود ، تو گویی از خورکند(به عربی:خجند) بر فراز ماوراالنهر ، از تبریز می‌شنید بوی جوی مولیان را ، که در وصف سه جوی پر آب اش ؛ سرخاب ، چرنداب و گجل سروده است : (این سه بعدها نام محلات معروف تبریز شدند)
نستعلیق
نستعلیق
با اینکه شاعری پیشه اصلی او نبوده‌است، دیوانش مشتمل بر حدود هشت‌هزار بیت است که بخش اصلی‌اش غزل‌های اوست. نمونه‌ای از غزلیات:
نستعلیق
نستعلیق
نستعلیق
نستعلیق
نستعلیق
نستعلیق
شیخ کمال در خدمت سلطان حسین جلایر درآمد و در خانقاهی که سلطان برای او ساخته بود به سر می‌برد. وی از شاعران بزرگ اواخر قرن هشتم است که مخصوصا در غزل‌سرایی مهارت داشت. دیوان او شامل غزل‌های مطبوع زیاد وغالبا مقرون به ذوق عرفانی است.
کمال خجندی معاصر حافظ بود و درباره او چنین گفته‌است:
نستعلیق
از اشعار اوست:
نستعلیق
نستعلیق
نستعلیق
نستعلیق
نستعلیق
نستعلیق
کمال‌الدین خجندی در سال ۷۹۲ هجری قمری یا ۸۰۸ هجری قمری درگذشت. آرمگاه او در تبریز است. این بیت بر لوح مزار او ثبت شده‌است:
نستعلیق
داده

به‌طور کلی، می‌توان همه دانسته‌ها، آگاهی‌ها، داشته‌ها، آمارها، شناسه‌ها، پیشینه‌ها و پنداشته‌ها را داده یا دیتا نامید. انسان برای ثبت و درک مشترک هر واقعیت و پدیده از نشانه‌های ویژه آن بهره گرفته‌است.
انسان برای نمایاندن داده‌ها نخست از نگاره و در ادامه سیر تکاملی آن از حروف، شماره‌ها و نشانه‌ها کمک گرفت. برای بازنمودن داده‌ها از این موارد کمکی یا ترکیبی از آن‌ها استفاده می‌شود برای نمونه:
سال ۱۳۸۶
شماره سریال ۵۲/ب ۷۶۸۰۶۰
نام حمید
در رایانه
به اعداد، حروف و علائم که جهت درک و فهم مشترک از انسان‌ها یا رایانه سرچشمه می‌گیرند داده می‌گویند. داده‌ها معمولا از سوی انسان‌ها به صورت حروف، اعداد، علائم و در رایانه به صورت نمادهایی (همان رمزهای صفر و یک) قراردادی ارائه می‌شوند. اصطلاح داده یک عبارت نسبی است یعنی اگر موجب درک و فهم لازم و کامل در این مرحله شده‌است به عنوان آگاهی یا اطلاعات از آن نام می‌برند و چنانچه موجب درک و فهم کامل نگردد به عنوان همان داده به‌شمار می‌آیند و چون هدف نهایی آگاهی و اطلاعات است باید از سوی دست‌اندرکاران (انسان یا رایانه) دستکاری یا پردازش شوند. منظور از دستکاری یا پردازش داده‌ها انجام عملیاتی از قبیل جمع، تفریق، ضرب، تقسیم، مقایسه وغیره‌است.
داده‌ها مجموعه‌ای از نمادها (برای انسان حروف، اعداد، علائم و برای رایانه رمزهای صفر و یک) هستند که حقایق را نشان می‌دهند و برای انسان از طریق رسانه‌های وی (بینایی، شنوایی، چشایی، بویایی، بساوایی) و برای رایانه از طریق لوازم ویژه (صفحه کلید موس و غیره) به دست می‌آیند.
داده‌ها امروزه فقط از سوی انسان یا رایانه پردازش می‌شوند یعنی کارهایی روی آن‌ها صورت می‌گیرد. در پردازش داده‌ها (داده‌پردازی) در رایانه ابتدا داده‌ها به رایانه وارد می‌شوند. این داده‌ها درابتدا ذخیره شده و روی آن‌ها عملیاتی (جمع، تفریق، ضرب، تقسیم و…) صورت می‌گیرد. پس از این که این عملیات (پردازش) صورت گرفت معمولا داده‌ها به یک رایانه دیگر یا دوباره به انسان‌ها منتقل می‌شود. در اغلب گزارش‌ها و یادداشت‌های سازمانی، داده‌ها به چشم می‌خورند. برای نمونه، تاریخ و مقدار یک صورت‌حساب یا چک، جزئیات فهرست حقوق، تعداد وسایل نقلیه‌ای که از نقطه خاصی در کنار جاده گذشته‌اند،… نمونه‌هایی از داده‌ها هستند.
انواع داده‌ها از نظر ساخت‌یافتگی
داده‌های غیرساخت‌یافته
داده‌های نیمه‌ساخت‌یافته
داده‌های ساخت یافته
نوع و منبع داده‌ها از نظر ساخت یافتگی
داده‌های زمانی
مقاله اصلی: داده‌های زمانی
در بسیاری از کاربردهای مبتنی بر داده‌ها و اطلاعات ذخیره‌سازی و بازیافت حالا ت و وضعیت‌های سیستم در طی زمان اهمیت می‌یابد.
داده‌های مکانی
مقاله اصلی: داده‌های مکانی
پردازش داده‌ها
مقاله اصلی: پردازش داده‌ها
فشرده‌سازی داده‌ها
مقاله اصلی: فشرده‌سازی داده‌ها
گروه موسیقی (راک و پاپ)

گروه موسیقی یا بند به دسته‌ای از موسیقی‌دانان گفته می‌شود که برای اجرای قطعات راک و پاپ گرد هم آمده‌اند. در این نوع موسیقی‌ها، گروه‌های چهارنفره مرسوم است. پیش از توسعه کیبورد الکترونیک، این گروه‌ها از دو نوازنده گیتار (یکی گیتار لید و دیگری ریتم که یکی خواننده اصلی نیز هست)، یک گیتار بیس و یک درامر تشکیل می‌شده است. گروه‌هایی چون کیس، اونجد سون‌فولد و فرانز فردیناند چنینند. تقسیم‌بندی دیگر این گروه‌ها به این صورت است که خواننده، سازی نمی‌نوازد، یک گیتار الکتریک، یک گیتار بیس و یک درامر گروه را تشکیل می‌دهند. مانند گروه‌های د هو، مانکیز، لد زپلین، کوئین و یوتو و گازاروک
ساتراپ

هخامنشی
ساتراپ شکل یونانی‌شده واژه خشتر پاون (به پارسی باستان: xšarapāwn) است که در زمان هخامنشیان به فرماندار یا استاندار یکی از بخش‌های شاهنشاهی گفته می‌شد.
ریشه‌شناسی
واژه خشثرپاون از پارسی باستان، در پهلوی به شکل شهرب و در زبان پارسی نو نیز شهرب (به معنی شهربان)، درآمده‌است. شهرب به چم استاندار به کار می‌رفته‌است. این واژه در زبان یونانی به ساتراپ تبدیل شده‌است (Satrap). اسکندر و سلوکوس (۳۱۲–۲۸۱ پیش از میلاد) جانشین او نیز سرزمین‌های خود را به شهربانی‌های فراوانی بخش کرده بودند. سرزمین‌های سلوکوس ۷۲ بخش و برای هر کدام یک شهربان برگمارد ولی شهربانی‌های او کوچک‌تر از شهربانی‌های هخامنشی و اسکندر بوده‌است.
در دوران سلوکیان
از سال ۳۳۰ تا ۳۲۸ پیش از میلاد شماری از ایرانیان توسط اسکندر به عنوان ساتراپ گمارده می‌شوند و برخی از فرماندهان ایرانی در ارتش اسکندر مشغول به کار می‌گردند.
بلخ

بلخ
دانستنی‌ها
کشور:
افغانستان 20px
ولایت:
بلخ
ولسوالی:
جمعیت:
ارتفاع از سطح دریا:
۳۶۵ متر
پیش‌شماره تلفنی:
(۰۵۰) (۰۰۹۳)
شهر بلخ یا شهر باختر (یونانی باستان: باکترا ؛ لاتین: باکترا Bactra)، که بنام زری‌اسپه (Zariaspa) نیز آمده‌است، از شهرهای مهم ایران باستان و از قدیمی‌ترین شهرهای افغانستان است که امروزه در فاصله ۲۰ کیلومتری از مزار شریف مرکز ولایت بلخ واقع است.
پیشینه تاریخی
بلخ به قولی کهن‌ترین شهر تاریخ جهان است که پیشینه آن به هزاران سال قبل از میلاد برمیگردد و یکی از شهرهای مهم امپراطوری ایران بوده‌است. زرتشت بین سالهای۱۷۰۰ تا ۶۰۰ قبل از میلاد در بلخ ظهور کرد و پادشاه کیانی، یما (جمشید) دعوت وی را به آیین زرتشت پذیرفت و همواره از مروجان و طرفداران آیین زرتشت بود.
در زمانهای پیش از اسلام بلخ مرکز و آغازگر زبان اوستایی و دین زرتشتی بود و در دوره‌های فرمانروایی موریای هند و کوشانیان از مراکز دین بودایی و محل معبد معروف «نو بهار» بود.
اولین حمله مسلمانان به بلخ در سال ۶۵۲ م. (۳۲ ه‌. ق) به سرکردگی احنف بن قیس بود. در سال ۴۳ ه‌.ق دوباره بتصرف مسلمانان درآمد ولی در زمان قتیبه بن مسلم (متوفی بسال ۹۶ ه‌. ق) بود که کاملا مغلوب آنان شد. در دوره اعراب، یعنی در قرون وسطی، بلخ همراه با هرات، نیشابور و مرو یکی از چهار قسمت (چهار ربع) خراسان بود.
در سال ۱۱۸ ه‌.ق اسدبن عبدالله قسری پایتخت خراسان را از مرو به بلخ انتقال داد و شهر رونق یافت. در سال ۲۵۶ ه‌.ق این شهر بتصرف یعقوب لیث صفاری درآمد. درسال ۲۸۷ ه‌.ق عمرو لیث صفاری نزدیک بلخ مغلوب اسماعیل سامانی شد و به قتل رسید و بلخ تحت حکومت سامانی درآمد. در سال ۴۵۱ ه‌.ق سلجوقیان تصرفش کردند و در سال ۵۵۰ ه‌.ق بدست ترکان غز افتاد. در سال ۶۱۷ (ه‌. ق) با وجود اینکه بلخ تسلیم چنگیز مغول شد، مغولان همه مردم شهر از زن و مرد و کودک را از شهر بیرون آورده و همه را کشتند به طوری که تا مدتها حیوانات وحشی از گوشت آنها تغذیه می‌کردند و سپس شهر را آتش زده و کاملا تخریب نمودند. در دوره تیموریان (۷۷۱ – ۹۱۱ ه‌. ق) تا اندازه‌ای شکوه گذشته را بازیافت ولی پس از بنای مزارشریف در بیست کیلومتری آن، بلخ رو به انحطاط گذاشت. خرابه‌های بلخ قدیم اکنون ناحیه وسیعی را اشغال کرده‌است.
در منابع تاریخی به خاطر موقعیت فرهنگی و تمدنی بلخ از آن به نامهای مختلف یاد شده‌است. مثلا بلخ گزین، بلخ الحسنا، ام‌البلاد، ام‌القرا، بلخ بامی، قبه الاسلام، دارالفقاهه، دارالاجتهاد…
جهانگردان اروپایی و فارسی‌زبان، بلخ را انبار مهمی برای کالاهای عبوری در آسیای میانه در نخستین سال‌های سده ۱۹ م به‌شمار آورده‌اند. این شهر، در مرز میان بیابان‌های بی‌درخت و زمین‌های سرسبز، در شمال هندوکش و جنوب آمودریا، زمانی بسیار آبادان بود و آب شهر از طریق شبکه‌ای مرکب از ۱۸ جوی پخش می‌شد که دره‌های شهر را به هم پیوند می‌داد. بلخ در برخوردگاه جاده‌های کاروانی واقع بود که از جنوب به هند، از غرب به ایران، و از شرق به چین کشیده می‌شد. کاروان‌های بی‌شماری از طریق این شهر، که به عنوان بازاری در آسیای برای خرید و فروش اسب شهرت داشت، رفت‌وآمد می‌کردند.
نامداران بلخ
بلخ همواره کانون علم و هنر و فرهنگ بوده، علماء و فضلای بزرگی را در دامان خویش پرورانیده‌است. در فهرست زیر نام‌های تعدادی از این بزرگان که در بلخ زاده شده یا زیسته‌اند آمده‌است:
مولانا جلال‌الدین محمد بلخی
ناصر خسرو قبادیانی
رابعه بلخی
دقیقی بلخی
عنصری بلخی
رشیدالدین وطواط
ابوالموید بلخی
باختر (بلخ)
بلخ در دانشنامه‌ها و واژه‌نامه‌های فارسی
جدول تناوبی جایگزین

جدول تناوبی جایگزین، جدولی است که به صورت ستونی و در خلاف جهت عقربه‌های ساعت چرخیده‌است؛ و مانند اکثر جدولهای تهیه شده، گروهای پایینتر در طرف چپ قرار گرفته و اعداد به طرف راست افزایش میابند. این جدول به خاطر چرخش و همچنین ادغام لانتانیدها (Lanthanides) و آکتینیدها (Actinide) با جدول اصلی، از لحاظ طولی بصورت جدی بسیار بلندتر از جدول استاندارد است. عرض محدود آن اجازه مرور آن را بصورت برخط
(on-line) و بدون نیاز به استفاده از حرکت طوماری مرورگر، فراهم می‌نماید.
پریود
۱
۲
۳
۴
۵
۶
۷
گروه
H ۱
Li ۳
Na ۱۱
K ۱۹
Rb ۳۷
Cs ۵۵
Fr ۸۷
۱ (IA)
قلیائی فلزی
Be ۴
Mg ۱۲
Ca ۲۰
Sr ۳۸
Ba ۵۶
Ra ۸۸
۲ (IIA)
قلیائی خاکی
La ۵۷
Ac ۸۹
Ce ۵۸
Th ۹۰
Pr ۵۹
Pa ۹۱
Nd ۶۰
U ۹۲
Pm 61
Np 93
Sm ۶۲
Pu 94
Eu ۶۳
Am 95
Gd ۶۴
Cm 96
Tb ۶۵
Bk 97
Dy ۶۶
Cf 98
Ho ۶۷
Es 99
Er ۶۸
Fm 100
Tm ۶۹
Md 101
Yb ۷۰
No 102
Sc ۲۱
Y ۳۹
Lu ۷۱
Lr 103
۳ (IIIB)
Ti ۲۲
Zr ۴۰
Hf ۷۲
Rf 104
۴ (IVB)
V ۲۳
Nb ۴۱
Ta ۷۳
Db 105
۵ (VB)
Cr ۲۴
Mo ۴۲
W ۷۴
Sg 106
۶ (VIB)
Mn ۲۵
Tc 43
Re ۷۵
Bh 107
۷ (VIIB)
Fe ۲۶
Ru ۴۴
Os ۷۶
Hs 108
۸ (VIIIB)
Co ۲۷
Rh ۴۵
Ir ۷۷
Mt 109
۹ (VIIIB)
Ni ۲۸
Pd ۴۶
Pt ۷۸
Ds 110
۱۰ (VIIIB)
Cu ۲۹
Ag ۴۷
Au ۷۹
Uuu 111
۱۱ (IB)
فلزات گرانبها
Zn ۳۰
Cd ۴۸
Hg 80
Uub 112
۱۲ (IIB)
B ۵
Al ۱۳
Ga ۳۱
In ۴۹
Tl ۸۱
Nh 113
۱۳ (IIIA)
گروه برم
C ۶
Si ۱۴
Ge ۳۲
Sn ۵۰
Pb ۸۲
Fl 114
۱۴ (IVA)
گروه کربن
N 7
P ۱۵
As ۳۳
Sb ۵۱
Bi ۸۳
Mc 115
۱۵ (VA)
پنیکتوژن(Pnictogen)ها
O 8
S ۱۶
Se ۳۴
Te ۵۲
Po ۸۴
Lv 116
۱۶ (VIA)
چالکوژن(Chalcogen)ها
F 9
Cl 17
Br 35
I ۵۳
At ۸۵
Ts 117
۱۷ (VIIA)
هالوژن(Halogen)ها
He 2
Ne 10
Ar 18
Kr 36
Xe 54
Rn 86
Og 118
۱۸ (VIIIA)
گازهای کامل(Noble)
+ گروه‌های شیمیایی جدول تناوبی
قلیائی فلزی
قلیائی خاکی
لانتانیدها
آکتینیدها
فلزات انتقالی
دیگر فلزات
شبه فلزات
غیر فلزات
هالوژنها
گازهای کامل
جدول استاندارد - جدول جایگزین - جدول ضد - جدول بزرگ - جدول عظیم - جدول عریض - جدول توسعه یافته - جدول ساختاری - فلزات و غیر فلزات
کد رنگ برای اعداد اتمی:
عناصر شماره گذاری شده با رنگ آبی ، در دمای اتاق مایع هستند؛
عناصر شماره گذاری شده با رنگ سبز ، در دمای اتاق بصورت گاز می‌باشند؛
عناصر شماره گذاری شده با رنگ سیاه، در دمای اتاق جامد هستند.
عناصر شماره گذاری شده با رنگ قرمز ترکیبی بوده و بطور طبیعی یافت نمی‌شوند (همه در دمای اتاق جامد هستند).
عناصر شماره گذاری شده با رنگ خاکستری ، هنوز کشف نشده‌اند (و بصورت کم رنگ نشان داده شده‌اند تا گروه شیمیایی را که در آن قرار می‌گیرند، مشخص نماید).
رجوع به: جدول تناوبی
جدول تناوبی (برعکس)

گروه
۱
۲
۳
۴
۵
۶
۷
۸
۹
۱۰
۱۱
۱۲
۱۳
۱۴
۱۵
۱۶
۱۷
۱۸
ردیف
۱
۱ H
۲ He
۲
۳Li
۴Be
۵B
۶C
۷ N
۸ O
۹ F
۱۰ Ne
۳
۱۱Na
۱۲Mg
۱۳Al
۱۴Si
۱۵P
۱۶S
۱۷ Cl
۱۸ Ar
۴
۱۹K
۲۰Ca
۲۱Sc
۲۲Ti
۲۳V
۲۴Cr
۲۵Mn
۲۶Fe
۲۷Co
۲۸Ni
۲۹Cu
۳۰Zn
۳۱Ga
۳۲Ge
۳۳As
۳۴Se
۳۵ Br
۳۶ Kr
۵
۳۷Rb
۳۸Sr
۳۹Y
۴۰Zr
۴۱Nb
۴۲Mo
۴۳ Tc
۴۴Ru
۴۵Rh
۴۶Pd
۴۷Ag
۴۸Cd
۴۹In
۵۰Sn
۵۱Sb
۵۲Te
۵۳I
۵۴ Xe
۶
۵۵Cs
۵۶Ba
۷۱Lu
۷۲Hf
۷۳Ta
۷۴W
۷۵Re
۷۶Os
۷۷Ir
۷۸Pt
۷۹Au
۸۰ Hg
۸۱Tl
۸۲Pb
۸۳Bi
۸۴Po
۸۵At
۸۶ Rn
۷
۸۷ Fr
۸۸Ra
۱۰۳ Lr
۱۰۴ Rf
۱۰۵ Db
۱۰۶ Sg
۱۰۷ Bh
۱۰۸ Hs
۱۰۹ Mt
۱۱۰ Ds
۱۱۱ Uuu
۱۱۲ Uub
۱۱۳Uut
۱۱۴ Uuq
۱۱۵Uup
۱۱۶Uuh
۱۱۷Uus
۱۱۸Uuo
* لانتانیدها
۵۷La
۵۸Ce
۵۹Pr
۶۰Nd
۶۱ Pm
۶۲Sm
۶۳Eu
۶۴Gd
۶۵Tb
۶۶Dy
۶۷Ho
۶۸Er
۶۹Tm
۷۰Yb
** آکتینیدها
۸۹Ac
۹۰Th
۹۱Pa
۹۲U
۹۳ Np
۹۴ Pu
۹۵ Am
۹۶ Cm
۹۷ Bk
۹۸ Cf
۹۹ Es
۱۰۰ Fm
۱۰۱ Md
۱۰۲ No
+ گروه‌های شیمیایی جدول تناوبی
قلیائی فلزیها
قلیائی خاکیها
لانتانیدها
آکتینیدها
فلزات انتقالی
فلزات ضعیف
شبه فلزات
غیر فلزات
هالوژنها
گازهای کامل
در اینجا روشهای دیگر برای نمایش جدول ارائه شده‌اند:
جدول استاندارد - جدول جایگزین - جدول تناوبی (ضد) - جدول بزرگ - جدول عظیم - جدول عریض - جدول توسعه‌یافته - جدول ساختاری - فلزات و غیرفلزات
کد رنگ برای اعداد اتمی:
عناصر شماره‌گذاری‌شده با رنگ آبی ، در دمای اتاق مایع هستند؛
عناصر شماره‌گذاری‌شده با رنگ سبز ، در دمای اتاق به‌صورت گاز می‌باشند؛
عناصر شماره‌گذاری‌شده با رنگ سیاه، در دمای اتاق جامد هستند؛
عناصر شماره‌گذاری‌شده با رنگ قرمز ترکیبی بوده و به‌طور طبیعی یافت نمی‌شوند (همه در دمای اتاق جامد هستند)؛
عناصر شماره‌گذاری‌شده با رنگ خاکستری ، هنوز کشف نشده‌اند (و به‌صورت کم‌رنگ نشان داده شده‌اند تا گروه شیمیایی‌ای را که در آن قرار می‌گیرند، مشخص کنند).
رجوع به جدول تناوبی
زندیق

زندیق معرب واژه‌های زندیک یا زندیکیه است (به معنی مفسر زند) این واژه توسط مسلمانان در خصوص افرادی که تصور می‌شود نظرات یا عملکردهایی دارند که با نظرات بنیادی اسلام در تعارض است بکار می‌رود. مسلمانان شروع به خواندن مانویان، مرتدان، کفار و ملحدین و معارضین اسلام با عنوان زندیق نمودند عنوانی که مجازات آن مرگ بود. از اواخر قرن هشتم میلادی (قرن دوم هجری) خلفای عباسی شروع به شکار و قلع و قمع زندیقان در مقیاس وسیع نموده و هرکس را که ظن زندیق بودن به وی می‌رفت از دم تیغ می‌گذراندند. در دوران جدید گاهی این لغت برای اشاره به پیروان مذاهب و فرقه‌هایی که در جامعه اسلامی ریشه گرفته اما توسط مسلمین سنتی کفرآمیز یا دگرکیشی محسوب می‌شود بکار می‌رود.
مانی و زند
علی بن حسین مسعودی که در سال ۳۴۶ هجری خورشیدی درگذشت، در مروج الذهب، در سخن از شاپور یکم از پدید آمدن مانی یادکرده، می‌نویسد، اسم زندقه با مانی پدید آمد و از کلمه زند که تفسیر اوستاست درآمده‌است، پیروان مانی را زندی گفتند برای اینکه دلبخواه خود اوستا را تاویل کنند.
کلمه زند به معنی تفسیر اوستاست. زنتی در خود اوستا به معنی شرح و تفسیر یا گزارش، بسیار بکار رفته و مشتق است از مصدر «زن» که به معنی دانستن و شناخت است. «زنتی» یا «آزنتی» در گزارش پهلوی اوستا، به زند گردانیده شده‌است. بسیاری از نویسندگان زنادقه را از پیروان مانی دانسته و خود مانی را زندیق خوانده‌اند. در تاریخ طبری و ترجمه فارسی آن تاریخ بلعمی چنین آمده‌است «مانی زندیق در زمان شاپور یکم بود و بیرون آمد و زندقه آشکار کرد.» قرن‌ها پیش از این نویسندگان، مورخ ارمنی، ازنیک که از معاصرین ساسانیان است، از زندیک‌ها سخن می‌دارد. ازنیک کتاب خود را در میان سالهای ۴۴۵ تا ۴۴۸ میلادی تالیف کرده و از عقاید دینی فرق زرتشتی زمان خود بحث می‌کند و از زندیک‌ها یعنی پیروان آیین مانی نام برده‌است، بنابراین کلمه پهلوی زندیک در روزگار خود در ساسانیان به مانویان اطلاق می‌شد. در قرون اولیه اسلام زندیق به مانوی و به همه کسانی که ملحد و دهری یا مخالف اسلام بودند، اطلاق می‌گردید. روزبه دادویه معروف به ابن مقفع در سال ۱۴۰ هجری خورشیدی به گناه زندقه یعنی پیروی از آیین مانی، در بصره به فرمان ابوجعفر منصور دومین خلیفه عباسی در تنور سوزانیده‌شد.
البته پیروان مکتب خلافت از این عنوان برای مبارزه و سرکوب مخالفین خود بسیار استفاده می‌کردند آنها از مناقشه و نقد حدیث به شدت جلوگیری میکردند هرچند مخالف عقل، وجدان و تاریخ قطعی باشد زیرا نقد حدیث به نقد، مناقشه و تشکیک در امور مهم‌تر و حساس‌تری می‌انجامید. چنان که برخی مزدوران و جیره خواران از رسول خدانقل کردندکه بین موسی و آدم محاجه‌ای روی داد، در این محاجه، آدم، موسی را محکوم کرد. یکی از حاضران پرسید: چه وقت آدم و موسی به هم رسیدند؟ خلیفه شخصا دخالت کرد و دستور داد بساط چرم و شمشیری حاضر کنند و معترض را که در صدد فهم مطلب بود با این حجت که زندیقی است که حدیث رسول خدا را تکذیب کرده، بکشند.
اتهام به زندیقی گری آسان‌ترین وسیله ممکن برای خلاصی از کسی بود که نماز پشت سر خلیفه ستمگر را جائز نمی‌دانست.
زنادقه مشهور یا زندیق خوانده شدگان تاریخ اسلام
ابوشاکر
ابوتمار مطبب
محمد ابن وراق
یزدان پور باذان
یزدان بخت
علی ابن عبیده ریحانی
ابوالخطاب محمد بن لبی
زینب مغیره
ابن سعید صالح
منفذ بن زیاد هلالی
عبداله بن داود
صیمری
عماره بن حمزه
مطر بن ابی الغیث
مطیع بن ایاس
علی بن الخلیل
حماد عجرد
نعمان بن طاعوت
معن ابن زائده
حماد بن زبرقان
ابن الاعمی الحریزی
ذوالنون مصری
زکریا رازی
ملحد
دهری
خداناباور
ندانم گرایی
کافر
ارتداد
طبیعت‌گرایی
آزاداندیشی
مکانیک

300px
مکانیک (کوشار در فارسی باستان و علم الحیل عرب) یکی از شاخه‌های فیزیک است که به مطالعه حرکات ماده و نیروهایی که باعث آن حرکات می‌شود اقدام می‌کند. دانش مکانیک که بر مبانی متعددی هم‌چون زمان، مکان، نیرو، انرژی، و ماده بنا گردیده است، در مطالعه تمامی شاخه‌ها و شعبه‌های فیزیک، شیمی، زیست‌شناسی، و مهندسی به کار گرفته می‌شود.
مکانیک مجموعه گسترده‌ای از دانش است که سابقه آن از تاریخ مدون بشری فراتر می‌رود.
دانش مکانیک به دو زمینه اصلی مکانیک کلاسیک و مکانیک کوانتومی بخش می‌شود.
مکانیک کلاسیک
مقاله اصلی: مکانیک کلاسیک
مکانیک کلاسیک (یا مکانیک نیوتنی) بیان ریاضی حرکت و نیرو در پدیده‌های ماکروسکپی طبیعت است. کارهای دانشمندانی مانند تیکو براهه و کپلر و گالیله و به‌ویژه نیوتن این دانش را برپایه‌های نظری قرارداد. بعدها نیز دانشمندانی مانند، دالامبرت، لاگرانژ، همیلتون و ژاکوبی فرمولبندی‌های جدیدی از این مبحث ارائه دادند.
شاخه‌ها
مکانیک کلاسیک به شاخه‌های استاتیک و دینامیک تقسیم می‌شود؛ که استاتیک بررسی نیروهای اجسام ایستاده است و دینامیک که حرکت ذرات را بررسی می‌کند. در حالت کلی حرکت یک ذره از دو دیدگاه مختلف می‌تواند مورد بررسی قرار گیرد به بیان دیگر می‌توان گفت، بطور کلی دینامیک که در آن حرکت اجسام مورد تجزیه و تحلیل قرار می‌گیرد، شامل دو قسمت سینماتیک و سینتیک است. در بخش سینماتیک از علت حرکت بحثی به میان نمی‌آید و حرکت بدون توجه به عامل ایجاد کننده آن بررسی می‌شود و حرکت بحث بیشتر جنبه هندسی دارد. در بخش سینتیک دلایل حرکت اجسام که همان نیروهای وارد بر جسم پویاست، بررسی می‌شود.
مکانیک کوانتومی
مقاله اصلی: مکانیک کوانتومی
با آن‌که مکانیک کلاسیک توصیف دقیقی از پدیده‌های ماکروسکپی در سرعت‌های بسیار کمتر از سرعت نور به‌دست می‌دهد و در پدیده‌های روزمره وسیله اصلی کار مهندسان و فیزیک‌دانان است، در توضیح پدیده‌های مربوط به سرعت‌های زیاد (نزدیک به سرعت نور) و پدیده‌های میکروسکپی به‌کار نمی‌آید. در قرن بیستم برای رفع این اشکالات رشته مکانیک کوانتومی به‌وجود آمد. پدیده سرعت‌های زیاد را اینشتین با نظریه نسبیت خود توجیه کرد ولی برای حل مشکلات پدیده‌های میکروسکوپی به قوانین و نظریه‌های کاملا جدیدی احتیاج داریم که در مجموع مکانیک کوانتومی را تشکیل می‌دهند.
مکانیک نیوتنی
مکانیک لاگرانژی
مکانیک همیلتونی
مهندسی مکانیک
مکانیک کلاسیک
مکانیک کوانتومی
زبان فارسی در ازبکستان

مناطق فارسی‌زبان ازبکستان
قسمت عمده‌ای از پارسی زبانان ازبکستان در دو شهر سمرقند و بخارا و استان سرخان‌دریا سکونت دارند، در دوران شوروی سابق و به ویژه پس از فروپاشی شوروی، سیاست‌های ازبکستان تلاش در بیگانه‌سازی اهالی این شهرها از فرهنگ و زبانشان بوده‌است. در زمان حکومت شوروی و زمامداری شرف رشیدف عضو دفتر سیاسی حزب کمونیست و دبیر اول حزب کمونیست در ازبکستان هرگاه کسی در شهرهای سمرقند و بخارا در مراکز و اماکن و اداره‌های دولتی به زبان پارسی حرف می‌زد باید مبلغ پنج روبل شوروی را به خزانه دولت به عنوان جریمه پرداخت می‌کرد. در دوره رشیداف با تمام زبان‌ها می‌شد حرف زد به جز پارسی، برای همین پارسی زبانان سمرقند و بخارا زبان روسی را بر زبان ازبکی ترجیح می‌دادند.
بسیاری اهالی سمرقند و بخارا تاجیک‌اند ولی در اداره‌های دولتی بر حسب سیاست به نام ازبک ثبت گردیده‌اند، بچه‌ها باید مدرسه را به زبان ازبکی بخوانند در صورتی‌که زبان ازبکی برایشان بیگانه‌تر از زبان روسی است. موسسات آموزشی از جمله دانشگاه سمرقند که قدیمی‌ترین دانشگاه آسیای مرکزی است و به فرمان لنین نخستین رهبر حکومت شوروی پایه‌گذاری شد، به زبان پارسی بود که پس از فروپاشی شوروی و به قدرت رسیدن اسلام کریموف رئیس‌جمهوری فعلی ازبکستان، آموزش در این دانشگاه به زبان ازبکی شد.
بر اساس آمار رسمی ازبکستان تاجیک‌ها ۵ ٪ جمعیت کل این کشور را شامل می‌شوند. اما آمارهای غیررسمی تعداد تاجیک‌های این کشور را بین ۸ تا ۱۱ میلیون تخمین می‌زند. استان‌های سمرقند، بخارا، سرخان‌دریا، قشقه‌دریا، نمنگان، فرغانه و سیردریا از مناطق تاجیک‌نشین این کشور هستند. برخلاف آمار رسمی فارسی زبانان ازبکستان (تاجیک‌ها) ۳۰ تا ۴۰ درصد برآورد شده‌اند. نمایه‌های رسمی سرشماری کشور ازبکستان شمار تاجیکان این کشور را پیرامون ۵ درصد کل جمعیت اعلام کرده‌اند و این نمایه‌ها به همین شکل بدون چون و چرا از سوی بیشتر غربیان دانشگاهی، روزنامه‌نگار و نویسندگان راهنماهای مسافرتی تکرار شده‌اند. در همین حال تاجیکها در سراسر ازبکستان بر این پافشاری دارند که این نمایه بیشتر به ۲۵ تا ۳۰ درصد نزدیک است و بر اینکه تاجیکها ۷۰ درصد باشندگان (جمعیت) سمرقند، پایتخت پیشین و دومین شهر بزرگ ازبکستان و بیش از ۹۰ درصد مردم بخارا را تشکیل می‌دهند تاکید می‌کنند. بیشتر مردم منطقه کوهستانی شمال خاوری تاشکند، آنسوی سد چورووک تاجیکند، همچنین مردم بخشهایی از دره فرغانه، استان جیزخ، سرخان دریا و کشکه دریا. استادان دانشگاه دولتی سمرقند کل جمعیت تاجیک ازبکستان را ۶ تا ۷ میلیون نفر برآورد می‌کنند. این شمار دو برابر یا بیش از دو برابر جمعیت تاجیکان در جمهوری تاجیکستان است.
زبان رسمی
ترکی
تاثیر زبان فارسی بر زبان ازبکی
زبان ازبکی یکی از زبان‌های ترک‌تبار است. ازبکی زبان رسمی کشور ازبکستان است و حدود ۲۷ میلیون نفر گویشور دارد. زبان‌های فارسی، عربی و روسی تاثیرات خارجی محسوسی بر زبان ازبکی داشته‌اند. واژگان، جمله‌سازی و تلفظ زبان ازبکی از راه ریشه‌های تاریخی به شدت تحت تاثیر زبان فارسی قرار گرفته‌است.
زبان فارسی در تاجیکستان
پان‌ترکیسم
حسنک وزیر

حسن بن محمد میکالی شناخته شده به حسنک وزیر ، آخرین وزیر سلطان محمود غزنوی بود که به دستور مسعود غزنوی و به فتوای خلیفه بغداد، تحت عنوان قرمطی یا اسماعیلی به دار آویخته شد.
امیر حسنک، از آل میکال از خاندان دیواشتیج شاهزاده سغدی بود. سلطان محمود او را به خاطر دانش و تجربه‌اش به وزارت حکومت خویش منصوب کرد. حسنک در زمان حیات محمود به حج رفت و در هنگام بازگشت به دلیل ناامنی راه‌ها از مسیر مصر به غزنی برگشت. در مصر خلعت خلیفه فاطمی مصر را که شیعه اسماعیلی بود قبول کرده و در غزنی تسلیم سلطان محمود کرد. خلیفه عباسی، حسنک را در واقع بخاطر قبول خلعت فاطمیان و به خدمت نرسیدن وی ولی در ظاهر و با بهانه کردن قرمطی‌گری ساختگی او از محمود خواست وی را تسلیم کند. سلطان محمود که به وزیرش اعتماد داشت و مطمئن بود که وی قرمطی نیست به خواست خلیفه جواب رد داد. ابوالفضل بیهقی می‌گوید که سلطان محمود نسبت به پافشاری خلیفه بر اعدام حسنک محمود به خشم آمد و گفت:
«به این خلیفه خرف شده بباید نبشت که من از بهر عباسیان انگشت در کرده‌ام در همه جهان و قرمطی می‌جویم و آنچه یافته آید و درست گردد بردار می‌کشند، و اگر مرا درست شدی که حسنک قرمطی است خبر به امیرالمومنین رسیدی که در باب وی چه رفتی. وی را من پرورده‌ام و با فرزندان و برادران من برابر است. اگر وی قرمطی است من هم قرمطی باشم!»
پس از مرگ محمود غزنوی، حسنک وزیر از جمله کسانی بود که در به سلطنت رساندن محمد پسر محمود و برادر مسعود تلاش فراوان کرد. زمانی که محمد شکست خورد و مسعود غزنوی زمام امور را در دست گرفت، قرمطی‌گری وزیر پدرش را بهانه گرفته و به درخواست خلیفه بغداد و با پافشاری بوسهل زوزنی، او را به دار آویخت.
صحنه به دار آویختن حسنک که در تاریخ بیهقی آمده‌است بی‌شک یکی از شاهکارهای نثر قرن ۵ فارسی است. در تاریخ بیهقی آمده‌است:
و حسنک را سوی دار بردند و بجایگاه رسانیدند. بر مرکبی که هرگزننشسته بود نشانیدند و جلادش استوار ببست و رسنها فرود آورد و آواز دادند که سنگ زنید. هیچ‌کس دست بسنگ نمی‌کرد و همه زار می‌گریستند، خاصه نشاپوریان. پس مشتی رند را زر دادند که سنگ زنند و مرد خود مرده بود، که جلادش رسن بگلو افکنده بود و خبه کرده. اینست حسنک و روزگارش و گفتارش، رحمه الله علیه، این بود که خود بزندگی گاه گفتی که: «مرا دعای نشاپوریان بسازد» و نساخت و اگر زمین و آب مسلمانان بغصب بستدند، نه زمین ماند بدو و نه آب و چندان غلام و ضیاع و اسباب و زر و سیم و نعمت، هیچ سودش نداشت. او رفت و آن قوم که این مکر ساخته بودند، نیز برفتند. … احمق مردی که دل درین جهان بندد، که نعمتی بدهد و زشت بازستاند… چون ازین فارغ شدند بوسهل و قوم از پای دار بازگشتند و حسنک تنها ماند، چنان‌که تنها آمده بود، از شکم مادر …
حسنک قریب هفت سال بر دار بماند، چنان‌که پایهایش همه فرو تراشیده و خشک شد، چنان‌که اثری نماند تا بدستوری فرود گرفتند و دفن کردند، چنان‌که کس ندانست که سرش کجاست و تن کجاست و مادرحسنک زنی بود سخت جگرآور. چنان شنیدم که دو سه ماه ازو این حدیث پنهان داشتند و چون بشنید جزعی نکرد، چنان‌که زنان کنند، بلکه بگریست بدرد، چنان‌که حاضران از درد وی خون گریستند. پس گفت: بزرگا، مردا، که این پسرم بود، که پادشاهی چون محمود این جهان بدو داد و پادشاهی چون مسعود آن جهان و ماتم پسر سخت نیکو بداشت.
شش قصیده در مدح وی از فرخی سیستانی در دیوان فرخی موجود است.
نظریه فراهنجار

نظریه کوئیر مجموعه‌ای از عقاید بر پایه این امر است که هویت‌ها ثابت نیستند و نمی‌توانند مشخص‌کننده خصوصیات یک انسان باشند. طبق این نظریه، به‌طور کلی صحبت کردن در مورد گروهی تحت عنوان «زنان»، «همجنسگرایان» و غیره، بی‌مفهوم است، چرا که هر هویتی متشکل از تعداد زیادی عناصر مختلف است و پیشفرض این که بتوان انسان‌ها را بر پایه یک هویت مشترک طبقهبندی کرد بسیار اشتباه‌است. این نظریه پیشنهاد می‌کند که انسانها مفاهیم مربوط به هویت‌های ثابت را به گونه‌های مختلف و مبتکرانه زیر سوال ببرند.
نظریه کوئیر تا حدودی بر پایه اثر جودیت باتلر تحت عنوان «آشفتگی جنسیتی» و آثار میشل فوکو است.
باید توجه داشت که نظریه کوئیر نام دیگری برای نظریات دگرباشی نیست، بلکه با کمک نظریه کوئیر می‌توان پیش‌فرض‌های مربوط به جنسیت، جنس گونگی و همجنسگرایی را مورد سوال قرار داد.
کوئیر
واژه کوئیر به افرادی اطلاق می‌شود که از نظر گرایش جنسی متفاوت هستند؛ از قبیل همجنس‌گرایان زن و مرد، دوجنسگرایان و دگرجنس شدگان.
کلمه Queer در اصل در زبان انگلیسی به معنای غیرعادی و عجیب بود که در عین حال لفظی تحقیرآمیز به‌شمار می‌آمد. این واژه در اواخر قرن ۱۹ میلادی در مورد همجنس‌گرایان مرد به کار برده می‌شد. اما در دهه ۸۰ میلادی، در جریان مبارزات همجنس‌گرایان در آمریکا، بعضی مبارزان و گروه‌های همجنس‌گرا، به خصوص گروه کوئیر نیشن شروع به استفاده از این واژه به جای واژه‌های رایج «گی» و «لزبین» برای بیان هویت خود کردند. این گذار نشانگر تغییر و تحول هویت و موقعیت اجتماعی  سیاسی  فرهنگی همجنس‌گرایان در آمریکا و بعضی کشورهای غربی بود. از نظر آن‌ها «گی» و «لزبین» بیانگر هویت‌هایی محدود و ناقص بودند. به‌علاوه لفظ فراهنجار نشانگر خواست عصیان‌گرانه این افراد به متفاوت بودن و عدم نیاز آن‌ها به پذیرفته‌شدن از طرف باقی افراد جامعه بود.
به انگلیسی: Queer theory
به انگلیسی: Judith Butler
به انگلیسی: Gender Trouble
QueerNation
اقیانوس منجمد شمالی

220 px
اقیانوس منجمد شمالی یا اقیانوس شمالگان کوچک‌ترین اقیانوس جهان است که مساحت آن ۱۴،۰۵۶،۰۰۰ کیلومترمربع می‌باشد. عمق متوسط این اقیانوس ۱۰۳۸ متر برآورد شده‌است.
این اقیانوس در پیرامون قطب شمال و در ناحیه شمالگان واقع شده و در ضمن کوچک‌ترین و کم‌عمق‌ترین اقیانوس جهان به‌شمار می‌رود. سازمان بین‌المللی آب‌نگاری آن را به عنوان یک اقیانوس به رسمیت می‌شناسد، ولی برخی از اقیانوس‌نگاران آن را دریای منجمد شمالی نام نهاده‌اند.
از نگاهی دیگر، این اقیانوس را می‌توان شمالی‌ترین بخش اقیانوس جهانی دانست.
دریاهای پیرامون یا مربوط به آن عبارت‌اند از:
بارنتس با مساحت ۱۴۲۴ کیلومترمربع و عمق ۶۰۰ متر.
دریای سفید با مساحت ۹۰۰۰۰ کیلومترمربع، چون این دریاچه همیشه یخ بسته‌است تعیین عمق آن دشوار است.
دریای سیبری شرقی که مساحتش ۹۱۳۰۰۰ کیلومترمربع و عمق متوسط آن ۵۴ متر و عمیق‌ترین نقطه آن ۹۱۵ متر می‌باشد.
دریای کارا با مساحت نزدیک به ۰۰۰ ۸۸۳ کیلومترمربع و عمق ۳۰ تا ۱۰۰ متر.
دریای لاپتف با مساحت ۰۰۰ ۶۶۲ کیلومترمربع و عمق متوسط ۵۰ متر.
دریای چوکچی با مساحت ۰۰۰ ۵۹۵ کیلومترمربع و با عمق میانگین کمتر از ۵۰ متر.
آینده
دانشمندان دریافته‌اند که باد و جریان‌های دریایی دست به دست هم داده و کوه‌های یخی دریایی را از تمامی مناطق شمالگان به سوی کرانه‌های شمالی گرینلند و مجمع‌الجزایر شمالگانی کانادا هدایت می‌کنند. بنا بر این داده‌ها، دانشمندان معتقدند که با گذر زمان و ادامه گرمایش زمین منطقه یادشده، تنها بخش از اقیانوس منجمد شمالی خواهد بود که هم‌چنان در آن دریای یخ‌بسته دیده خواهد شد. این منطقه نسبتا آرام دریایی چشم‌اندازهای زیبا و بیش از ۳۶ هزار جزیره دارد که شامل جزیره الزمیر و جزیره بافین هستند. برخی از یخ‌پهنه‌های آنجا قدمتی چند دهه‌ای دارند و ضخامت‌شان بیش از ۲۴ متر است.
شمالگان
عدد اتمی

عدد اتمی ( Z )، اصطلاحی است که در شیمی و فیزیک برای بیان تعداد پروتون‌های موجود در هسته اتم به کار می‌رود. این اصطلاح نخستین بار توسط ارنست رادرفورد کشف و سپس به کار رفته‌است.
عدد اتمی سمت چپ پایین علامت اختصاری عنصر نوشته می‌شود:
۱ H (هیدروژن)، ۸ O (اکسیژن)، ۶ C (کربن)
عدد اتمی اصولا شماره محل هر اتم در جدول تناوبی است. وقتی مندلیف، عناصر شیمیایی شناخته شده را بر اساس تشابهاتشان در شیمی مرتب کرد، متوجه شد که قرار دادن دقیق آن‌ها بر اساس جرم اتمی، ناهماهنگی‌هایی را بوجود می‌آورد. او متوجه شد که اگر ید و تلریوم بر اساس جرم اتمی شان قرار بگیرند، ترتیبشان غلط به نظر می‌رسد و وقتی در جدول در جای مناسب قرار خواهند گرفت که جابجا شوند. با قرار دادن آن‌ها بر اساس نزدیکتر بودن خواص شیمیایی، شماره آن‌ها در جدول تناوبی همان عدد اتمی آن‌ها بود. به نظر می‌رسید که این عدد تقریبا با جرم اتم نسبت دارد. اما همان‌طور که تفاوت جرم - خواص شیمیایی نشان داد، بازتاب خاصیت دیگری به جز جرم بود.
عجیب بودن این ترتیب، بالاخره بعد از تحقیقات هنری موزلی در سال ۱۹۱۳ تشریح شد. موزلی کشف کرد که ارتباط دقیقی بین طیف بازتاب پرتو ایکس عناصر و محل صحیح آن‌ها در جدول تناوبی وجود دارد. بعدا نشان داده شد که عدد اتمی مساوی بار الکتریکی هسته - به عبارت دیگر تعداد الکترون‌ها - است و این بار الکتریکی است که خواص شیمیایی عناصر را به وجود می‌آورد و نه جرم اتمی.
جرم اتمی
چگالی
جدول تناوبی
فهرست عناصر شیمیایی
موسیقی سازی

موسیقی سازی یا موسیقی بی‌کلام قطعه‌ای موسیقی است که تنها برای صدای سازها تنظیم شده و صدای انسانی یا آواز در آن نیست.
موسیقی ایران به دو بخش کلی‌سازی و آوازی تقسیم می‌شود.
موسیقی آوازی
الگو

الگو مدل یا یک سری قوانین است که با استفاده از آن می‌توان هر چیزی یا قسمتی از یک چیز را تولید نمود. دانش شناسایی الگوها به شناسایی الگو معروف است. الگو در واقع تولید هر چیزی است که با تکرار عجین و سرشته شده باشد. تکرار می‌تواند زیرالگوها یا زیرالگوهای اصلاح شده بر طبق چند قانون ساده داشته باشند.
در فرهنگ سخن آمده که الگو واژه‌ای ترکی است.
بصورت کلی می‌توان به‌وسیله مردم الگوها را تشخیص داد یا کشف نمود (در بعضی از حالات نیز می‌توان از رایانه استفاده کرد)
گاه الگوها مانند فرش کردن منظم یک صفحه، پدیده، و تقسیم نمودن دودویی متوازن نام‌گذاری می‌شوند.
برخالها (فرکتالها / فراکتالها) الگوهای ریاضی هستند. الگوهای پدیده‌های طبیعی از اصول معینی تبعیت می‌نمایند که در برخال‌هاها یافت می‌شوند، برای مثال خود-همسانی. اگر چه خود-همسانی در طبیعت فقط تقریبی و کتره‌ای (تصادفی) است، می‌توان اندازه‌گیری‌های انتگرالی را، که بیان‌کننده ویژگی‌های برخال‌ها می‌باشند، به «برخال‌های» طبیعی مثل کرانه دریا، شکل درختان و جز اینها، اعمال کرد (رجوع کنید به هندسه برخال). درحالیکه ظاهر بیرونی الگوهای خود-همسانی کاملا پیچیده به نظر می‌رسند، قوانین مورد نیاز برای ایجاد یا توصیف شیوه تشکیل آن‌ها می‌تواند بسیار ساده باشند (برای نمونه سامانه لیندرمایر برای توصیف شکل درختان).
افزون بر الگوهای ایستا، ممکن است از الگوهای پویا مانند نوسان نیز سخن به میان آید.
الگوها در پدیده‌های طبیعی
سخت پوستان دریایی.
تپه شنی، تنگه‌های بزرگ و غیره.
سرخسها، نحوه تقسیم شاخه‌های یک درخت، کرانه‌ها، ابرها و جز اینها.
الگوها در هنر
هنر مدرن، موندریان، هنر دیدگانی (آپ آرت).
امپرسیونیسم، پرداز نقطه‌رنگ (پوینتیلیسم).
هنر نمایشی: دوایر گیسوزده.
الگوها در علوم و ریاضی
برخالها
بلورها
فرش کردن پنزور
برداشتهای دیگر از" الگو
اغلب "الگو" به معنی مدل یا قالب می‌باشد، مثل قالب برش شیرینی. رجوع شود به الگوی طراحی (معماری) و الگوی طراحی (دانش رایانه).
تشخیص الگو
بیان منظم
اشکال عمده DNA.
تغییر

تغییر یا دگرگونی ، کیفیت ناپایداری و جریان، یک گذشته پرتحول داشته‌است. در فلسفه یونان قدیم، درحالیکه هراکلیتوس دگرگونی را فراگیر و حاضرتر از همیشه دید، پارمنیدس مجازا وجود آن را انکار کرد.
اوید در یک نوشتار کلاسیک، چگونگی رفتار با تغییر را به صورت دگردیسی در فرضیه دگردیسی خود بیان کرد.
اخترشناسی افلاطونی یک جهان ایستا و رویایی را بیان نمود، با تغییر نامنظم که به اجسام کروی بی‌اهمیت محدود شده‌است.
تفکر میانسده‌ای احترام زیادی برای رجوع به منابع و وحی قائل شده، قیود سختی برای تشویق دگرگونی قرار داد.
ایساک نیوتن و گوتفرید لایبنیتز برای ایجاد نمودن مدل‌های ریاضی دگرگونی، مفاهیم ریاضی را تحت کنترل حسابان درآوردند. این کار یک قدم بزرگ برای درک جریان و ناپایداری را فراهم کرد.
با رشد صنعتی شدن و سرمایه داری، اهمیت وابستگی به خلاقیت پدیدار گردید، و تحولات و فشارهای سیاسی و اجتماعی اغلب دگرگونیهایی را با انقلاب خشونت‌آمیز ایجاد کرد (مثل آمریکای شکالی در سده ۱۸ام و بعدا دنباله روها). در پایانه‌های سده بیستم تفکر بسیاری از بازرگانان و تازه به دوران رسیده‌ها مشتاقانه روی انتقال در مدیریت، به صورت عملی و نظری متمرکز شده بود، در حالیکه نسبت به دگرگونی‌ها در جامعه و جغرافیای سیاسی تجاهل یا دلسوزی داشتند؛ و مدیسون اونیو در مقابل تکرار مناجات تحلیلی خود در مورد هوس تغییر، انعام دریافت می‌دارد: در دنیای با تغییرات سریع امروز، شما به… کالای X احتیاج دارید.
از دید فرهنگ
عقاید فرهنگی برای دگرگونی خود در یکی از دو دسته زیر قرار می‌گیرد:
نظریه‌ای که دگرگونی را، با فقدان جبر گرایی یا الهیات تصادفی می‌داند.
نظریه‌هایی که دگرگونی را دوره می‌داند، که به‌وسیله آن یک شخصی انتظار روی دادن دوباره پیشامدی را دارد. این تفکر، اغلب در باورهای مشرق‌زمین مانند هندوگرایی و بوداگرایی دیده می‌شود، با این وجود در سده‌های میانه در اروپا بسیار هواخواه داشت، که اغلب در نگارشها از آن به نام چرخ آینده یاد می‌شود.
نظریه اسلامی که دگرگونی را اختیاری و وابسته به اراده انسان‌ها می‌شناسد. دگرگونی ممکن است سازواره‌ها (ارگانیزم‌ها) یا سازمان‌هایی برای وفق دادن نیاز داشته باشد. رجوع کنید به تکامل.
هویت و دگرگونی و جهانی سازی را مقایسه کنید.
واژه تغییر با توجه به مفهومش ممکن است در موارد دیگری مثل تبدیل پول، ترابری و غیره به معنی ویژه آن بکار رود.
شبکه

شبکه عبارتست از مجموعه یا سیستم درون پیوندی (interconnected) انسانی یا فیزیکی که دسترسی به قابلیت یا توانایی خاصی را در محدوده‌ای از مکان و زمان فراهم می‌کند و در حالت مطلوب محدودیت مکانی و زمانی ندارد.
موارد زیر نمونه‌های انواع شبکه می‌باشند:
شبکه‌های کامپیوتری :
شبکه رایانه‌ای← مورد استفاده " ارتباط بین کامپیوتر‌ها "
شبکه‌های فناوری:
شبکه‌های آبرسانی← قابلیت و توانایی " آبرسانی "
شبکه الکتریکی← قابلیت و توانایی " برق‌رسانی "
شبکه گازرسانی← قابلیت و توانایی " گازرسانی "
شبکه مخابراتی← قابلیت و توانایی " گفتگو "
شبکه حمل و نقل← قابلیت و توانایی " جابجایی "
شبکه داده یا data ← قابلیت و توانایی " انتقال داده یا data "
شبکه رایانه‌ای
شبکه‌های رسانه‌ای:
شبکه رادیویی← قابلیت و توانایی " صوت "
شبکه تلویزیونی← قابلیت و توانایی " صوت و تصویر"
شبکه‌های انسانی:
شبکه اقتصادی← قابلیت و توانایی " درآمد "
شبکه اجتماعی← قابلیت و توانایی " همزیستی "
دیگر شبکه‌ها:
شبکه فضایی
شبکه عصبی
بدیهی است بهره‌برداری از قابلیت و توانایی شبکه‌ها در مکان‌های خاصی امکان دارد که گره (Node) نام دارند و مستلزم تجهیزات خاصی می‌باشند.