مفصل ران

مفصل ران یا مفصل هیپ یک مفصل سینوویال از نوع گوی و کاسه‌ای است که از قرارگرفتن سر استخوان ران در داخل حفره استابولار (حفره حقه‌ای) استخوان هیپ (بی نام) ایجاد می‌گردد. این مفصل بزرگترین مفصل بدن پس از مفصل زانو است و از ویژگی‌های مهم آن، داشتن ثبات و تحرک توام است. مفصل ران در انتقال وزن بدن از کمربند لگنی به اندام‌های تحتانی نقش دارد.
ثبات مفصل ران
مفصل ران در مقایسه با مفصل شانه، دارای حرکات کمتر، ولی ثبات و پایداری بیشتری است. ثبات و استحکام مفصل ران جهت تحمل وزن بدن در فعالیت‌های روزمره لازم است. با این حال، مفصل ران که همانند مفصل شانه یک مفصل سینوویال از نوع گوی و کاسه‌ای است نیز دارای سه درجه آزادی حرکتی است که به معنای داشتن حرکات در هر سه صفحه سهمی (ساژیتال)، پیشانی (فرونتال) و عرضی (ترانسورس) است.
مفصل ران از دوقسمت استابولوم (حقه) و سر استخوان ران تشکیل می‌گردد و در میان مفاصل بدن به عنوان یک مفصل پایدار محسوب می‌شود. به طورکلی، عواملی که در ایجاد ثبات و استحکام این مفصل نقش دارند شامل موارد زیر است:
عمیق بودن حفره استابولار (حقه‌ای)
وجود رباط‌های قوی در اطراف مفصل ران
وسعت و استحکام کپسول مفصلی
زوایه طبیعی گردن استخوان ران با تنه فمور که در یک فرد بزرگسال حدود 120 الی 130 درجه‌است. این زاویه که باعث مایل قرارگرفتن گردن استخوان ران می‌گردد، یک عامل مهم تطابق با جهت رو به پایین استابولم است.
حرکات مفصل ران
حرکات مفصل ران در سه صفحه آناتومیکی عبارتنداز:
خم کردن-راست کردن (فلکسیون-اکستانسیون) در صفحه ساژیتال
دور کردن-نزدیک کردن (ابداکسیون-اداکسیون) در صفحه فرونتال (کرونال)
چرخش داخلی-چرخش خارجی (اینترنال روتیشن-اکسترنال روتیشن) در صفحه عرضی (افقی)
میزان حداکثر دامنه حرکتی طبیعی مفصل ران در جهات مختلف:
خم کردن: 130 درجه
راست کردن: 20-15 درجه
دور کردن: 45 درجه
نزدیک کردن: 30 درجه
چرخش به داخل: 40 -35 درجه
چرخش به خارج: 45-40 درجه
وضعیت کپسول مفصلی
کپسول مفصلی در مفاصل سینوویال از دو لایه داخلی (بنام غشاء سینوویال) و خارجی (بنام کپسول لیفی) تشکیل می‌گردد.
کپسول لیفی مفصل ران، گسترده و قوی است. ضخامت و استحکام کپسول لیفی ران در جلو (قدام) بیشتر از طرف پشتی (خلفی) است. این کپسول در بالا به حاشیه حفره استابولار (حفره حقه‌ای) اتصال داشته، به طوری که در جلو، گردن استخوان ران (فمور) را احاطه می‌کند و به خط بین تروکانتری (خط اینترتروکانتریک) متصل می‌گردد. کپسول لیفی در عقب و پایین، بالاتر از ستیغ بین تروکانتری (اینترتروکانتریک) به گردن استخوان ران اتصال می‌یابد، بنابراین قسمتی از گردن ران در عقب، فاقد کپسول است.
غشاء سینوویال در سطح داخلی کپسول لیفی قرار دارد. این غشاء در مفصل ران، گردن استخوان ران را تا حدود غضروف مفصلی می‌پوشاند.
رباط‌های مفصل ران
رباط‌ها عناصری هستند که باعث ارتباط دو یا چند استخوان می‌گردند و در ایجاد ثبات مفاصل نقش دارند. این عناصر همچنین باعث تقویت کپسول مفصلی می‌گردند.
رباط‌های مفصل ران عبارتنداز:
رباط خاصره‌ای رانی (ایلیوفمورال)
رباط عانه‌ای رانی (پوبوفمورال)
رباط ورکی رانی (ایسکیوفمورال)
رباط سر استخوان ران (فمور) (رباط گرد)
بورس‌ها
بورس یک کیسه لیفی (فیبروز) حاوی مایع بوده که بین تاندون و استخوان یا پوست و استخوان یا میان دو ماهیچه قرارمی گیرد. مهمترین نقش بورس‌ها کاهش میزان اصطکاک بین دو یا چند بافتی است که روی یکدیگر واقع می‌شوند. بنابراین، بورس‌ها در تسهیل حرکات نقش دادند.
بورس‌هایی که در اطراف مفصل ران قراردارند عبارتنداز:
بورس تروکانتری (بورس تروکانتریک)
بورس ورکی (بورس ایسکیال)
بورس خاصره‌ای شانه‌ای (بورس ایلیوپکتینئال)
بورس‌ها ممکن است به دلیل ضربات وارده به آنها یا تحت فشارهای طولانی مدت (استفاده بیش از انداره) ملتهب گردند که به این حالت بورسیت گفته می‌شود. بورسیت می‌تواند یک عامل درد ناحیه درگیر باشد.
ماهیچه‌های مفصل ران
ماهیچه‌هایی که روی مفصل ران اثر می‌گذارند را می‌توان به گره‌های زیر تقسیم بندی کرد:
گروه خم کننده (فلکسور)
گروه راست کننده (اکستانسور)
گروه دور کننده (ابداکتور)
گروه نزدیک کننده (اداکتور)
گروه به خارج چرخاننده (اکسترنال روتاتور)
گروه به داخل چرخاننده (اینترنال روتاتور)
ماهیجه‌های خم کننده ران
ماهیچه ایلیوپسواس که شامل پسواس ماژور و ایلیاکوس (ماهیچه خاصره‌ای) است.
ماهیچه مستقیم رانی (رکتوس فموریس)
ماهیچه خیاطه (سارتوریوس)
ماهیچه کشنده فاسیالاتا (تنسور فاسیالاتا)
ماهیچه شانه‌ای (پکتینئوس)
ماهیچه نزدیک کننده بلند (اداکتور لونگوس)
ماهیچه ایلیوپسواس، خم کننده اصلی مفصل ران است.
ماهیچه‌های راست کننده ران
ماهیچه سرینی بزرگ (گلوتئوس ماگزیموس)
ماهیچه نیم غشایی (سمی ممبرانوسوس)
ماهیچه نیم وتری (سمی تندینوسوس)
ماهیچه دوسر رانی (بایسپس فموریس)
فیبرهای پشتی ماهیچه نزدیک کننده بزرگ (اداکتور ماگنوس)
ماهیچه سرینی بزرگ، راست کننده اصلی مفصل ران است.
ماهیچه‌های دور کننده ران
ماهیچه سرینی میانی (گلوتئوس مدیوس)
ماهیچه کشنده فاسیالاتا
دور کننده اصلی مفصل ران، ماهیچه سرینی میانی است.
ماهیچه‌های نزدیک کننده ران
ماهیچه نزدیک کننده بلند (اداکتور لونگوس)
ماهیچه نزدیک کننده بزرگ (اداکتور ماگنوس)
ماهیچه نزدیک کننده کوتاه (اداکتور برویس)
ماهیچه شانه‌ای (پکتینئوس)
ماهیچه گراسیلیس
نزدیک کننده اصلی مفصل ران، ماهیچه اداکتور لونگوس است.
ماهیچه‌های چرخاننده خارجی مفصل ران
ماهیچه سرینی بزرگ (گلوتئوس ماگزیموس)
ماهیچه هرمی (پیریفورمیس)
ماهیچه سدادی خارجی ( ابتوراتور اکسترنوس)
ماهیچه سدادی داخلی (ابتوراتور اینترنوس)
ماهیچه دوقلوی فوقانی (ژملوس سوپریور)
ماهیچه دوقلوی تحتانی (ژملوس اینفریور)
ماهیچه خیاطه (سارتوریوس)
ماهیچه مربع رانی (کوادراتوس فموریس)
فیبرهای پشتی ماهیچه سرینی میانی (گلوتئوس مدیوس)
ماهیچه‌های چرخاننده داخلی مفصل ران
فیبرهای جلویی ماهیچه سرینی میانی (گلوتئوس مدیوس)
ماهیچه سرینی کوچک (گلوتئوس مینیموس)
ماهیچه کشنده فاسیالاتا (تنسور فاسیالاتا)
مفاصل سینوویال
کپسول مفصلی