گوار (کلیبر)

گوار یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان ییلاق بخش مرکزی شهرستان کلیبر واقع شده‌است؛ که در دامنه رشته کوه هشته سر (هشت سر) با ارتفاع ۲۹۹۰ قرار گرفته‌است
کوه هشت سر صعود از مسیر روستای گوار از توابع شهرستان کلیبر
کوه هشت سر یا هشتاد سر که در تلفظ ترکی هشتسر (به کسر ه، سکون ش، فتح ت و س، سکون ر) خوانده می‌شود، با ارتفاعی بالغ بر ۲۹۵۰ متر بر بلندای کوه‌های منطقه کلیبر و هوراند قرار دارد. این کوه دارای دره‌های عمیق و همچنین پرآب است که از برف قلل متعدد کوه سرچشمه می‌گیرند.
روستای گوار که با ۱۲۰ خانوار بزرگترین روستای دامنه هشت سر می‌باشد. فاصله این روستا از شهر کلیبر تقریبا °۲۷کیلومتر می‌باشد. چنان‌که مسیر شهر کلیبر به سمت خدا آفرین را از جاده اسکانلو ادامه دهیم در بلندترین نقطه مسیر به ارتفاع ۱۹۵۴ متر در سمت راست جاده (کیلومتر ۱۵) جاده آسفالته قرار دارد که مسیر روستاهای گوار. گوزلان. عربشاه. کلی سفلی … می‌باشد با ادامه این مسیر به صورت مستقیم بعد از ۱۲ کیلومتر جاده آسفالیه و خاکی (در حال آسفالت بقیه راه) به روستای زیبای گوار می‌رسیم.
از این روستا کوه زیبای هشت سر در همه فصول سال در منظر دید قرار دارد از قسمت جنوبی روستای گوار تا دامنه کوه ۲ کیومتر راه است که هم با ماشین‌های روستایی می‌توان طی کرد هم باپای پیاده تا به دامنه کوه برسی و صعود را آغاز کنی. در این مسیر صعود دو چشمه در ارتفاعهای ۲۲۰۰متری (چهل چشمه) و ارتفاع ۲۴۵۰ متری (چشمه یورد. محل ییلاق روستای گوار) قرار دارد؛ که چشمه دوم دارای آبی سرد و گوارا بوده و از یخچالهای کوه هشت سر جاری می‌شود. این مسیر صعود دارای شیب تند بالا ۳۵ درجه تا ۴۵ درجه می‌باشد؛ و اکثرا فاقد مسیر سنگلاخی می‌باشد؛ لذا صعود در فصول مه آلود سال و بارانی به سبب سر سبزی همیشه گی آن دشوار می‌باشد.
هشتسر کوهی است که مردم منطقه از آن به عنوان نماد صلابت و بزرگی یاد می‌کنند. این کوه زیبا در شمال شرقی شهرستان اهر، جنوب غربی شهر هوراند و جنوب شرقی شهر کلیبر واقع شده‌است. ارتفاع این کوه در بلندترین نقطه آن ۲۹۵۴ متر بوده و ارتفاع اغلب قله‌های متعدد آن بیش از ۲۸۰۰ متر می‌باشد. تا اواسط دهه ۷۰ مامنی برای کل و بز بوده اما شکار غیرمجاز موجب انقراض محلی و کوچ اجباری این گونه به سایر نواحی شد. از سایر گونه‌های موجود می‌توان به سیاه گوش، خرس قهوه‌ای، گربه وحشی و… از پرندگان هم می‌توان به عقاب طلایی، کبک چیل، ابیا، لاچین، کبک و… اشاره کرد. در گذشته‌هایی نه چندان دور آواز کبک دری از صخره‌های این کوه شنیده می‌شد. البته امروزه خبرهایی مبنی بر وجود این پرنده زیبا به گوش می‌رسد اما صحت و سقم این خبر نیاز به بررسی بیشتری دارد. پلنگ را نیز باید به لیست گونه‌های منقرض شده این کوه افزود.
روستاهای مشرف بر کوه هشت از جهت‌های مختلف شامل روستای گوار، کلی سفلی، نیق، عربشاه (حرفشه) , کیقباد، تازکند، کلی علیا، میدان لار، …. می‌باشد. این روستا از کوه‌های بلند وسر به فلک کشیده‌های زیادی برخوردار است و همچنین از دشت‌های زیبا ومکان‌های دیدنی مانند چهل چشمه که یکی از مکان‌های گردشگری می‌باشد برخوردار است
روستای گوار واقع در استان آذربایجان شرقی بخش شهرستان کلیبر یکی از پر جاذبه‌ترین روستاهای شهرستان کلیبر می‌باشد.
جاذبه‌های گردشگری روستای گوار عبارتند از
۱. چهل چشمه گوار
۲. باغ عشقی (روستای کلی سفلی)
۳. آبشار بزرگ گوار
۴. قلعه دختر (روستای دهرود)
۵. میدان قلعه سی
۶. باغ گلستان (باغ امراهی)
۷. آبشارهای متعدد و دره‌های عمیق
۸. دره دربند
۹. قلعه عربشاه (حرفشه)
۱۰. تپه کلیم چیخ
۱۱. مراتع زیبای کوه هشت سر (ییلاق هشت سر)
۱۲. قلعه هشت سر
مناطق تاریخی و دیدنی دیگر هشت سر:
قوبول دره‌سی در یک کیلومتری غرب قریه چناب از توابع هوراند (دو کیلومتری جاده اهر - کلیبر) پشت کوه سنگی مرتفعی واقع شده‌است، در مقابل آن، کوه هشت‌سر قرار دارد که به روایتی مسکن اصلی بابک خرمدین بوده‌است. تپه تاریخی اژدها داشی در این دره قرار دارد. بر بدنه و بالای آن غارهایی است که به گفته اهالی هر کدام گنجایش بیش از دو هزار نفر را دارد. بر روی تپه‌های قوبول دره‌سی، حفاری و تخریب‌های ناهنجاری صورت گرفته و تعداد قابل توجهی مجسمه‌های سنگی بیرون ریخته‌است. این مجسمه‌ها که تعداد آن‌ها از صد بیشتر است و در غارهای وسیع سینه کوه پیدا شده‌اند، اکثرا صورت مردان جنگی را دارند که دست بر سینه ایستاده‌اند. همچنین در قوبول دره‌سی میدانی است به نام هوشنگ شاه (لشگرگاه) و معبدی به نام جلال تالان که احتمالا بازمانده یک آتشکده است. علاوه بر مجسمه‌های سنگی مردان جنگی، مجسمه‌های دیگری نیز به شکل گاو یا افراد غیرنظامی از این منطقه کشف شده که نمی‌توان هویت دقیق محل آن را تعیین کرد. از طرف دیگر در این ناحیه مقابری وجود دارد که سفال‌های منسوب به هزاره اول و دوم قبل از میلاد از درون آن‌ها به دست آمده‌است.. این کوه دارای دره‌های عمیق و همچنین پرآب است که از برف قلل متعدد کوه سرچشمه می‌گیرند. زمانی این کوه با شکوه و پر عظمت مامنی برای کل و بزهای زیبا بود. البته در این سال‌ها نیز اگر شانس یاری کند می‌توان کل و بزهایی هر چند اندک را به کمک دوربین چشمی مشاهده نمود. آخرین بار برمی گردد به سال ۸۵ که توسط یکی از شکارچیان منطقه بوسیله دوربین در دی ماه مشاهده شده بود. البته این مشاهدات نیز در فصل جفت‌گیری صورت می‌گیرد. زمانی که کل‌ها از گله جدا شده و به کوهای مختلف رم می‌کنند. اشاره به این نکته ضروری است که در حال حاضر هیچ کل یا بزی در تمام فصول در کوه زندگی نمی‌گذراند. از سایر موجودات کمیاب دیگر می‌توان به کبک دری اشاره کرد. از پدر خود و سایر شکارچیان شنیده‌ام که کبک دری در اوایل دهه ۶۰ به صورت گروهی و گله‌ای در این کوه‌ها زندگی می‌کرده‌اند. به‌طوری‌که تعداد هر گله تا ۳۰ عدد می‌رسید. این نوع زندگی برای کبک دری تعجب‌انگیز است. علت را شاید در کثرت جمعیت دید. اما در حال حاضر فقط به تعداد انگشتان یک دست می‌توان کبک دری در کوه هشتسر یافت نمود. شکار بی‌رویه دامن هشتسر را نیز در اوایل انقلاب و دهه ۶۰ گرفت به‌طوری‌که گفته می‌شود با اسلحه ژ۳ در یک روز ۱۲ کل و بز در این کوه شکار شده‌است. این نوع شکار به کبک دری نیز رسیده. پارسال شکارچی بود که کبک دری را به قیمت ۸۵ هزار تومان به فروش می‌رسانید. با این وضعیت نباید انتظار یافت کبک دری را داشت. آنچه در این میان بیشتر چشم‌ها را خیره می‌کند، یکی شکار غیرمجاز و دیگری ضعف شدید اداره محیط زیست شهرستان اهر است. اداره‌ای که برای گرفتن شکارچی غیرمجاز کبک، ۵ نفر۷ ساعت وقت صرف می‌کند اما قدمی به کوه‌های هشتسر نمی‌نهد تا درد این منطقه را خود درک کند و درمانی بیابد. آیا ۳–۲ عدد کبک مهم است یا یک عدد کبک دری؟ زاد و ولد کبک‌ها مشخص است. در این سال‌ها جمعیت کبک نه تنها کم نشده بلکه روبه افزایش است. اما کبک دری چه؟ هر سال جمعیتشان روبه انقراض می‌گذارد. با امکاناتی که در اختیار اداره محیط زیست شهرستان اهر قرار دارد هم می‌توانند بر کوه هشتسر و هم کوه قوشا داغ نظارت کنند که هر دو دارای چند عدد کبک دری هستند.
هشت‌سر کوهی است که یادآور بزهایی است که با زیاده روی شکارچیان، شکار شدند و پوست و شاخهایشان هم‌اکنون دکور ویترین شکارچیان شده‌است. خوشبختانه صخره‌های این کوه به دلیل عدم دسترسی، مسکن امنی برای گونه‌های مختلفی از حیوانات همچون سیاه گوش و کبک دری و خرس و خوک و گراز و … شده‌است.
ویرایش توسط رضا حبیبی گوار