سید محمود هاشمی شاهرودی

سید محمود هاشمی شاهرودی (زاده ۲۴ مرداد ۱۳۲۷ نجف) سیاست‌مدار ایرانی زاده عراق، از مراجع تقلید شیعه، عضو فقیه شورای نگهبان (از سال ۱۳۷۳ تاکنون بجز ده سال ریاست قوه قضائیه)، نائب رئیس اول مجلس خبرگان رهبری، عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم و رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام است. همچنین وی با حکم خامنه‌ای، رئیس موسسه «دائرهالمعارف فقه اسلامی بر طبق مذهب اهل بیت» است.
در مرداد ماه سال ۱۳۹۰ طی حکمی از طرف سید علی خامنه‌ای، هاشمی شاهرودی بعنوان رئیس هیئت عالی حل اختلاف و تنظیم روابط قوای سه‌گانه منصوب شد و این سمت را تاکنون عهده‌دار است. هاشمی شاهرودی سابقه ریاست قوه قضائیه جمهوری اسلامی ایران از سال ۱۳۷۸ تا ۱۳۸۸ و ریاست مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق را نیز دارد.
درتاریخ ۲۳ مرداد ۱۳۹۶ طی حکمی از سید علی خامنه‌ای، هاشمی شاهرودی به عنوان رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام منصوب شد.
زندگی‌نامه
تولد و دوران کودکی
سید محمود هاشمی شاهرودی در سال ۱۳۲۷ در شهر نجف اشرف و در خانواده‌ای مذهبی و از سادات منسوب به حسین بن علی به دنیا آمد. پدرش سید علی حسینی شاهرودی، از استادان و بزرگان حوزه علمیه نجف بود. مادرش فرزند سید علی مددی موسوی قائنی از علمای دینی و از اهالی روستای سیدان استان خراسان جنوبی بود.
دوران تحصیل
وی تحصیلات ابتدایی را در مدرسه علویه نجف به پایان رساند و سپس به تحصیلات حوزوی پرداخت. وی با توجه به موقعیت علمی خانوادگی توانست در مدتی اندک، دروس دوره سطح را به پایان برساند.
پس از آن به درس سید محمدباقر صدر رفت. وی در کلاس‌های درس سید روح‌الله خمینی و سید ابوالقاسم خویی هم حضور داشت.
بیماری و سفر به آلمان
اعتراضات پیرامون بیمارستانی که شاهرودی در آن بستری است؛ ۷ ژانویه/ ۱۷ دی.
هاشمی شاهرودی در اردیبهشت ۱۳۹۶ به دلیل بیماری در یکی از بیمارستان‌های تهران مدتی بستری شد. برخی دیگر از مقامات از جمله رهبر ایران از او عیادت کردند. پزشک معالج شاهرودی دلیل جراحی او را «بیماری گوارشی نسبتا شایع» عنوان کرده بود. در دی ماه ۱۳۹۶ پسر شاهرودی اعلام کرد او برای ادامه معالجات به خارج از کشور سفر کرده ولی به کشوری که او به آن رفته اشاره‌ای نکرد. روزنامه هانوفریشه آلگماینه در ۴ ژانویه ۲۰۱۸ گزارش داد محمود شاهرودی هم‌اکنون در بنیاد علمی بین‌المللی علوم مغز و اعصاب در هانوفر آلمان به سر می‌برد.
سپس خبرگزاری‌ها ضمن تایید این خبر، عکسی از شاهرودی به همراه پروفسور سمیعی که ریاست این مرکز را بر عهده دارد، منتشر کردند. هم‌زمان بسیاری از ایرانیان مقیم آلمان در برابر کلینیک علوم مغز و اعصاب دست به تظاهرات زدند. پس از این اعتراضات و نقدهای وارد شده به پروفسور مجید سمیعی پزشک و جراح مغز و اعصاب ایرانی، ایشان با بخش فارسی بی‌بی‌سی مصاحبه‌ای انجام داد و در آن ادعا کرد که به دلیل دوری از سیاست، وی را نمی‌شناخته‌است. در ادامه هم با انتشار پستی در اینستاگرامش نوشت که «هر پزشکی که در معالجه بیمارش جنس، نژاد، گرایش جنسی، سیاسی یا هر مولفه دیگری را لحاظ کند می‌باید کار طبابت را کنار بگذارد». با بالا گرفتن اعتراض‌ها گزارش شد که فولکر بک، عضو حزب سبزها و نماینده پیشین پارلمان آلمان، از محمود شاهرودی به صورت رسمی به اتهام «قتل» و «جنایت علیه بشریت» شکایت کرده‌است. اما شکایت به سرانجام مشخصی نرسید و هاشمی شاهرودی دو روز بعد خاک آلمان را به مقصد ایران ترک کرد.
او بعدا در مصاحبه‌ای اعلام کرد که به اصرار پزشکان به آلمان سفر کرده و خودش مخالف آن بوده‌است.
موسس و رئیس هیئت امنا دانشگاه عدالت
«دانشگاه عدالت»، دانشگاهی غیردولتی و غیرانتفاعی است که در راستای سند جامع علمی کشور و به منظور احیاء فرهنگ و تمدن اسلامی - ایرانی با اهتمام مرجع جهان تشیع آیه الله هاشمی شاهرودی، پس از طی مراحل قانونی در تاریخ ۱۳۹۱/۰۳/۱۶ به تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی رسیده‌است. از آنجا که شورای عالی انقلاب فرهنگی به عنوان مرجع عالی سیاستگذاری، تعیین خط مشی، تصمیم‌گیری و هماهنگی و هدایت امور فرهنگی، آموزشی و پژوهشی کشور در چارچوب سیاست‌های کلی نظام محسوب می‌شود، بنابراین تصمیمات و مصوبات آن لازم‌الاجرا و در حکم قانون است. از مهمترین اهداف تاسیس «دانشگاه عدالت» می‌توان به؛ تقویت ارتباط بین حوزه و دانشگاه، بومی سازی علوم انسانی، توسعه پژوهش‌های بنیادی و کاربردی به منظور نظریه‌پردازی در رشته‌های مختلف علوم و معارف اسلامی، دستیابی به علم بومی (ایرانی  اسلامی) با نگاه انتقادی  علمی به نظریه‌های ترجمه‌ای در زمینه‌های علوم انسانی و نیز تلاش در جهت نشر فرهنگ اسلامی و معارف اهل‌بیت، اشاره کرد.
ریاست این دانشگاه اکنون بر عهده محمد حسین بیاتی می‌باشد. وی که از شاگردان سید محمود هاشمی شاهرودی به‌شمار می‌آید دارای رتبه اجتهاد حوزوی و دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی از دانشگاه تهران است.
فعالیت‌های سیاسی
در سال ۱۳۵۳، حکومت وقت عراق با حمله به حوزه علمیه نجف، جمعی از علما به ویژه روحانیون ایرانی و شاگردان آیت‌الله صدر را دستگیر و زندانی کرد. آقای هاشمی شاهرودی از جمله کسانی بود که روانه زندان شد اما پس از مدتی با وساطت مراجع وقت توانست آزاد شود.
سید محمود هاشمی شاهرودی پس از پیروزی انقلاب ۱۳۵۷ در ایران به ایران آمد و رابط سید روح‌الله خمینی و سید محمدباقر صدر گردید و پیام‌های مراجع تقلید ساکن شهر نجف را به روح‌الله خمینی می‌رساند. او همچنین تشکیلات جامعه روحانیت مبارز و مجلس اعلای عراق را به راه انداخت و آن را مدیریت و سازمان‌دهی کرد.
چپ
سید محمود هاشمی شاهرودی سال‌ها از اعضای شورای نگهبان بود تا اینکه با حکم سید علی خامنه‌ای در ۴ مرداد ۱۳۷۸ به ریاست قوه قضائیه ایران منصوب شد و تا سال ۱۳۸۸ این منصب را در اختیار داشت.
وی پس از محمد یزدی عهده‌دار این منصب شد. یزدی به مدت ده سال عهده‌دار این منصب بود. وی در سال ۱۳۷۸ به عضویت شورای عالی انقلاب فرهنگی درآمد و پس از پایان دوره ریاست در قوه قضائیه به عضویت در شورای نگهبان و مجمع تشخیص مصلحت نظام منصوب گشت. همچنین در مردادماه سال ۱۳۹۰ سید علی خامنه‌ای در حکمی سید محمود هاشمی شاهرودی را به ریاست هیئت عالی حل اختلاف و تنظیم روابط قوای سه‌گانه منصوب نمود.
علی‌اکبر ناطق‌نوری در خاطراتش مطرح می‌کند: «آیت‌الله سید محمود هاشمی شاهرودی نه جزء جناح راست یا چپ بوده و نه در یک فراکسیونی می‌باشد …» هاشمی شاهرودی به عنوان یکی از گزینه‌های احتمالی برای رهبری آینده جمهوری اسلامی محسوب می‌شود.
ریاست بر قوه قضائیه
تاسیس شوراهای حل اختلاف
تدوین لوایح قضائیه
یکی از برنامه‌های قوه قضائیه در دوره ریاست هاشمی شاهرودی تحت عنوان توسعه قضایی تدوین لوایح قضایی بوده‌است که عبارتند از :
لایحه قانون مجازات اسلامی (کلیات، حدود، قصاص و دیات) که تحت عنوان قانون مجازات اسلامی در سال ۱۳۹۲ به تصویب نهایی مجلس رسید.
لایحه آیین دادرسی کیفری که تحت عنوان قانون اصلاح قانون آیین دادرسی کیفری در سال ۱۳۹۴ به تصویب مجلس رسید.
لایحه رسیدگی به جرائم اطفال و نوجوانان؛ بعدا در قالب موادی از قانون مجازات اسلامی و قانون آیین دادرسی کیفری به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید.
لایحه پیشگیری از وقوع جرم که تحت عنوان قانون پیشگیری از وقوع جرم در سال ۱۳۹۴ به تصویب مجلس رسید.
لایحه جرائم رایانه‌ای که تحت عنوان قانون جرائم رایانه‌ای در سال ۱۳۸۸ به تصویب مجلس رسید.
قانون اصلاح قانون بیمه اجباری مسئولیت مدنی دارندگان وسیله نقلیه موتوری زمینی مصوب ۱۳۴۷ که در سال ۱۳۸۷ به تصویب مجلس رسید
قانون شوراهای حل اختلاف که ابتدا در سال ۱۳۸۷ برای اجرای آزمایشی به تصویب مجلس رسید و نهایتا در سال ۱۳۹۴ به تصویب نهایی رسید.
لایحه نحوه اجرای محکومیت‌های مالی که تحت عنوان قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی در سال ۱۳۹۴ به تصویب مجلس رسید.
لایحه حمایت از خانواده که تحت عنوان قانون حمایت از خانواده در سال ۱۳۹۱ به تصوب مجلس رسید.
لایحه پیش فروش ساختمان که تحت عنوان قانون پیش فروش ساختمان در سال ۱۳۸۹ به تصویب مجلس رسید.
لایحه آیین دادرسی دیوان عدالت اداری که تحت عنوان قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری در سال ۱۳۹۲ به تصویب مجلس رسید.
لایحه نظارت انتظامی بر رفتار قضایی قضات که تحت عنوان قانون نظارت بر رفتار قضات در سال ۱۳۹۰ به تصویب مجلس رسید.
لایحه پیشگیری و مبارزه با جرائم مواد مخدر و روانگردان که تحت عنوان اصلاحیه قانون اصلاح قانون مبارزه با مواد مخدر در سال ۱۳۸۹ به تصویب مجمع تشخیص مصلحت نظام رسید.
لایحه حمایت از اطفال و نوجوانان که تحت عنوان قانون حمایت از اطفال و نوجوانان در سال ۱۳۹۷ در حال تصویب در مجلس می‌باشد.
لایحه اصلاح قانون آیین دادرسی مدنی
لایحه اصلاح قانون تعزیرات حکومتی
لایحه تجارت
لایحه آیین دادرسی تجاری
لایحه اصلاح قانون صدور چک
لایحه تشکیل پلیس قضایی
لایحه تشکیلات قضایی دادگستری و دیوانعالی کشور
لایحه قضازدایی و حذف برخی از عناوین مجرمانه از قوانین
لایحه تبدیل سازمان زندان‌ها و اقدامات تامینی و تربیتی به سازمان اجرای احکام کیفری
لایحه اداری
لایحه وکالت دادگستری
لایحه مجازات‌های اجتماعی جایگزین زندان
لایحه تشکیل مرکز داوری و میانجیگری ایران
لایحه حمایت از بزه دیدگان
لایحه رسیدگی به جنایات بین‌المللی
آثار
وی در زمینه‌های گوناگون کتاب‌هایی منتشر کرده‌است که برخی از آن‌ها به شرح زیر است:
بحوث فی علم الاصول (تقریرات درس‌های اصول شهید صدر در ۷ جلد)
اضواء و آراء: تعلیقات علی کتابنا بحوث فی علم الاصول (۳ جلد)
دروس فی علم الاصول
درسنامه اصول فقه (۵ جلد)
قاعده الفراغ و التجاوز
قراءات فقهیه معاصره (۲ جلد)
بحوث فی الفقه الزکاه (۴ جلد)
بحوث فی الفقه الخمس (۲ جلد)
بحوث فی الفقه المضاربه
بحوث فی الفقه الشرکه
بحوث فی الفقه الزراعی
کتاب الاجاره (۲ جلد)
موسوعه الفقه الاسلامی طبقا لمذهب اهل البیت علیهم السلام (تاکنون ۳۲ جلد)
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام (تاکنون ۵ جلد)
معجم فقه الجواهر (۶ جلد)
المعجم الفقهی لکتب الشیخ الطوسی (۶ جلد)
موسوعه الفقه المقارن (تاکنون ۶ جلد)
تحقیق و بازنگری کتاب الغدیر علامه امینی (چاپ جدید ۱۴ جلد)
منهاج الصالحین
مناسک الحج
استفتائات فی الحج
تدوین السیره النبویه و دراستها
محاضرات فی الثوره الحسینیه
الصوم، تربیه و هدایه
بایسته‌های فقه جزا
صحیفه عدالت
توضیح المسائل
استفتائات
رساله احکام جوانان
مناسک حج
احکام عمره مفرده
رسالت حسینی
تفسیر آیه «مودت ذی القربی»
حکومت اسلامی
جهان‌بینی اسلامی