سروش دباغ

سروش دباغ (متولد ۱۷ خرداد ۱۳۵۳ در تهران) پژوهشگر ایرانی حوزه دین، فلسفه و ادبیات است. دباغ در دانشگاه علوم پزشکی تهران، دوره دکترای داروسازی را گذرانده و از دانشگاه واریک انگلستان، دکترای فلسفه تحلیلی دارد. او فرزند عبدالکریم سروش و برادر حسین دباغ است و مدیریت موسسه معرفت و پژوهش را نیز بر عهده دارد.
دباغ اکنون در دانشگاه تورنتو در مقطع پست دکترا مشغول به تحقیق است. . پیش از این، او استادیار موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه بود. در آذرماه ۱۳۹۱، عبدالحسین خسروپناه، رئیس این موسسه حکم اخراج او را به دلیل «غیبت غیرموجه» صادر کرد. دباغ با انتشار مطلبی تحت عنوان «هر آنکه کشته نشد از قبیله ما نیست»، دلایل اخراجش را شرح داد.
زندگی
از راست: سروش دباغ، محمدرضا جلایی‌پور، حمیدرضا جلایی‌پور
او دوره متوسطه را در مدرسه نیکان تهران گذراند و با دیپلم علوم تجربی در سال ۱۳۷۱ فارغ‌التحصیل شد. همان سال در رشته داروسازی دانشگاه علوم پزشکی تهران پذیرفته شد و از تدریس کسانی چون علی خلج، پروین پاسالار و مسعود محمودیان بهره برد. او پایان‌نامه خود را به راهنمایی علی خلج نوشت و در سال ۷۷ از همان دانشگاه با مدرک دکترای داروسازی فارغ‌التحصیل شد.
از سال ۷۷ تا سال ۷۹ مشغول خدمت سربازی بود و از سال ۷۸ تا ۸۰ با نام «سروش وفا» در بعضی نشریات داخلی با موضوعیت اندیشه و ادبیات و با تاکید بر اندیشه‌های سهراب سپهری قلم می‌زد. بین سال‌های ۷۹ تا ۸۱ سمت مدیریت موسسه معرفت و پژوهش را به عهده داشت. در همان مکان به تعلم نزد اساتیدی که در آنجا گرد هم می‌آمدند مشغول بود. گاهی هم به عنوان مدرس در حوزه دین شناسی به تدریس می‌پرداخت. همچنین در جلسات ماهانه حلقه کیان شرکت می‌جست. در تمامی این سال‌ها در محضر پدر به فراگیری دروس و علومی هم چون فلسفه غرب، تاریخ فلسفه، فلسفه علم، فلسفه تحلیلی، فلسفه زبان و علوم اجتماعی، معرفت‌شناسی و عرفان اسلامی مشغول بود تا اینکه در اوایل سال ۱۳۸۱ جهت ادامه تحصیل عازم انگلستان شد و در دانشگاه واریک در مقطع دکتری فلسفه اخلاق با گرایش تحلیلی مشغول به تحصیل شد. در آن دانشگاه از اساتیدی هم چون مایکل لانتلی، راجر تیرید و تیم تورنتون بهره گرفت و در سال ۱۳۸۵ با نگارش رساله‌ای تحت عنوان «دلایل اخلاقی: خاص‌گرایی، الگوها و ورزیدن» (Moral Reasons: Particularism, Patterns and Practice) از آن دانشگاه فارغ‌التحصیل شد و به ایران بازگشت.
از همان سال به عضویت هیئت علمی انجمن فلسفه و حکمت ایران درآمد و علاوه بر آن، در نهادهایی از جمله دانشگاه تربیت مدرس، دانشگاه آزاد واحد علوم و تحقیقات، موسسه معرفت و پژوهش و دانشگاه مفید به تدریس مشغول شد. او از شخصیت‌هایی چون مولوی، جان هیک، علی شریعتی، سهراب سپهری، داستایوفسکی، ایمانوئل کانت و لودویگ ویتگنشتاین تاثیر پذیرفته‌است. پژوهش‌های او عمدتا در حوزه فلسفه اخلاق، فلسفه تحلیلی، دین‌شناسی، عرفان، مولوی‌پژوهی، فلسفه زبان و روشنفکری دینی است.
دیدگاه‌ها
روشنفکری دینی
دباغ در چند مقاله، مصاحبه و مناظره، به دفاع از مفهوم روشنفکری دینی و امکان و تحقق آن، از نظر پیشینی و پسینی، پرداخته‌است.
حجاب
دباغ معتقد است نپوشانیدن موی سر و گردن در روزگار کنونی غیرعفیفانه نیست و قبح اخلاقی ندارد. همچنین حکم حجاب در آیات قرآن مشخص نیست و آیات قرآن در زمینه حجاب، از جمله آیات منصوص قرآن به‌شمار نمی‌آید.
عرفان
سروش دباغ در چند مقاله به تبیین جنبه‌های وجودشناختی، معرفت‌شناختی، جهان‌شناختی و اخلاقی عرفان مدرن پرداخته و آن را از عرفان کلاسیک متمایز کرده‌است.
کتاب‌شناسی
آئین در آیینه: مروری بر آراء دین شناسانه عبدالکریم سروش، سروش دباغ، ناشر: صراط، ۱۳۸۷
عام و خاص در اخلاق، سروش دباغ، ناشر: هرمس، موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، ۱۳۸۸
سکوت و معنا: جستارهایی در فلسفه ویتگنشتاین، سروش دباغ، ناشر: صراط، ۱۳۸۷
زبان و تصویر جهان: مقولاتی در فلسفه ویتگنشتاین، سروش دباغ، ناشر: نشر نی، ۱۳۸۹
امر متعالی، امر اخلاقی: جستارهای فلسفی، سروش دباغ، ناشر: کتاب پارسه، ۱۳۸۸
درس گفتارهایی در فلسفه اخلاق، سروش دباغ، ناشر: صراط، ۱۳۸۸
ترنم موزون حزن (تاملاتی در روشنفکری معاصر)، سروش دباغ، ناشر: کویر، بهار ۱۳۹۰
در باب روشنفکری دینی و اخلاق، سروش دباغ، ناشر: صراط، ۱۳۸۹
رساله منطقی- فلسفی، لودویگ ویتگنشتاین، سروش دباغ (ترجمه و شرح)، ناشر: هرمس، ۱۳۹۳
«فکر نازک غمناک» (مقالاتی در حوزه روشنفکری، عرفان و اخلاق)، سروش دباغ، ناشر: علم، زیر چاپ
«درس‌گفتارهایی در فلسفه تحلیلی»، سروش دباغ، ناشر: پارسه، زیر چاپ
«در سپهر سپهری» (شامل شش مقاله درباره شعر و عرفان سهراب سپهری)، سروش دباغ، زیر چاپ
“Ethics and Mysticism: Islamic Debates in Post-Revolutionary Iran, (Oxford: One World, forthcoming-2013).
The Life of Soroush: Mysticism and Politics, Soroush Dabbagh - Omid Safi (eds.), (Oxford: One World, forthcoming-2014).