محمود فتوحی رودمعجنی

محمود فتوحی رودمعجنی (زاده ۲ شهریور ۱۳۴۳ در رودمعجن، تربت حیدریه) از استادان زبان و ادبیات فارسی در ایران است.
زندگی‌نامه
محمود فتوحی رودمعجنی ، روز دوم شهریور ۱۳۴۳ در رودمعجن، از روستاهای تربت حیدریه در خراسان به‌دنیا آمد. دوره دبیرستان را در شهر خود گذراند و در سال ۱۳۶۸ از دانشگاه تربیت معلم تهران درجه کارشناسی ادبیات فارسی گرفت. کارشناسی ارشد را در دانشگاه تهران گذراند و دوره دکتری زبان و ادبیات فارسی را در سال ۱۳۷۴ در دانشگاه تهران با نگارش پایان‌نامه با عنوان «دیدگاه‌های نقد ادبی در عصر صفوی» زیر نظر دکتر عبدالحسین زرین‌کوب و دکتر محمدرضا شفیعی کدکنی به‌پایان برد.
در سال ۱۳۷۵ در سمت استادیاری دانشگاه تربیت معلم تهران آغاز به کار کرد. مدت دو سال (۱۳۷۹–۱۳۸۱) مدیریت کتابخانه مرکزی این دانشگاه را بر عهده داشت. در همین سال‌ها دوره آموزشی روش‌های تامین مدارک الکترونیک کتابخانه‌ای را در کتابخانه بریتانیا در لندن گذراند. از سال ۲۰۰۲ تا ۲۰۰۴ در دانشکده فیلولوژی دانشگاه بلگراد زبان و ادبیات فارسی تدریس کرد.
او از سال ۱۳۸۶ به دانشگاه فردوسی مشهد رفت. فتوحی در سال ۲۰۱۲ به مدت یک سال در مرکز مطالعات اسلام و عرب در تدریس کرد. او هم‌اکنون استاد تمام‌وقت دانشکده ادبیات دانشگاه فردوسی مشهد است.
فعالیت‌های فتوحی در مطبوعات دانشگاهی نیز قابل ذکر است. از سال ۱۳۷۶ تا ۱۳۸۱ در هیئت تحریریه «کتاب ماه ادبیات و فلسفه» به سردبیری علی‌اصغر محمدخانی همکاری فعال داشت. در فاصله سال‌های ۱۳۷۶–۱۳۸۷ سردبیر مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تربیت معلم بود و از سال ۱۳۸۷ سردبیری را به‌عهده دارد. فتوحی در سال‌های ۱۳۸۹–۱۳۹۱ پس از درگذشت استاد علی‌محمد حق‌شناس به ریاست برگزیده شد. در همین زمان نخستین همایش ملی نظریه و نقد ادبی در ایران (اسفند ۱۳۹۰) با دبیری وی در دانشگاه فردوسی مشهد برگزار شد.
پژوهش‌های محمود فتوحی بیشتر در قلمروهای نظریه‌های بلاغت، سبک‌شناسی، تاریخ ادبیات و ادبیات عصر صفوی یا سبک هندی است. فتوحی در شعر نیز دستی دارد و دفتر شعری با نام « » ۱۳۸۱ منتشر کرده‌است.
کتاب سبک‌شناسی وی نامزد دریافت «جایزه قلم زرین» شد. علاوه بر این، برنده ششمین دوره «جایزه ادبی جلال آل‌احمد» و برنده جایزه بیست‌ویکمین دوره کتاب فصل جمهوری اسلامی ایران شد.
فتوحی در سال ۲۰۱۴ در همایش بین‌المللی ایران‌شناسان در شهر مونترال کانادا شرکت کرد و در سال ۲۰۱۵ فرصت مطالعاتی خود را در دانشگاه تورنتو گذراند.
آثار
از محمود فتوحی تا کنون دوازده کتاب منتشر شده‌است:
کتابها
۱۳۹۶: . (راهنمای اصول آموزش و پژوهش در ادبیات فارسی). تهران: انتشارات پژوهشگاه علوم انسانی. ۲۲۰ ص.
۱۳۹۵: (مکتب وقوع و طرز واسوخت در شعر فارسی قرن دهم) ( ؛ ؛
۱۳۹۱: سبک‌شناسی: نظریه‌ها، روشها و رویکردها. تهران: سخن. چاپ سوم ۱۳۹۶ ش و
۱۳۸۷: نظریه تاریخ ادبیات، (با بررسی انتقادی تاریخ‌ادبیات‌نگاری در ایران) تهران: سخن، ۴۰۹ ص
۱۳۸۶: ، تهران: سخن. ۴۶۰ ص. چاپ چهارم ۱۳۹۵ ش (بحثی تطبیقی در مبانی تصویر در شعر فارسی و مکتب‌های ادبی اروپا)
۱۳۸۵: . تهران: سخن (تجدید چاپ نقد خیال) ۴۶۰ ص.
۱۳۸۵: ، تهران: سخن. ۳۲۰ ص. (ویراست سوم، چاپ هجدهم ۱۳۹۶. انتشار در تاجیکستان :
۱۳۸۴: حماسه‌های صربی. (ترجمه و تالیف) تهران: ناژ، ۱۵۰ ص
۱۳۸۴: تاریخ ادبیات صربستان. (ترجمه و تالیف) تهران ناژ، ۲۵۰ ص
۱۳۸۱:
۱۳۷۹: . تهران: روزگار، ۵۲۸ ص
۱۳۷۸: فارسی عمومی (درس‌نامه دانشگاهی)، با دکتر حبیب‌الله عباسی. تهران: سخن ۳۵۰ ص ( سال ۱۳۹۶)
مقاله‌ها
از محمود فتوحی تاکنون بیش از ۱۰۰ مقاله در نشریات دانشگاهی و غیردانشگاهی به چاپ رسیده‌است. برخی از این مقالات عبارتند از:
نظریه و نقد ادبی
۱۳۹۵: « ». . شماره ۳۳. بهار ۱۳۹۵
۱۳۹۲: «شیطان‌های شاعران: شعر عربی، میانه الهام و تلاش قریحه‌ها»، دکتر احسان عباس، مترجم محمود فتوحی. بخشی از کتاب احسان عباس. کتاب ماه ادبیات. سال هفتم، شماره ۷۵ (پیاپی ۱۸۹)، تیر ۱۳۹۲. صص ۲–۸
۱۳۹۲: «خیال»، از اصطلاحات نقد ادبی در سبک هندی. دانشنامه شبه‌قاره ج ۳.
۱۳۹۲: « ». بخارا. شماره ۹۳
۱۳۸۷: « ». مجله دانشکده ادبیات دانشگاه تربیت معلم، پاییز، ۱۳۸۷، ش ۶۲. صص ۱۷–۳۶.
۱۳۸۷: « ». فصل‌نامه نقد ادبی. شماره ۳. پاییز ۱۳۸۷
۱۳۸۸: «سبک، گفتمان و ایدئولوژی». کتاب نقد آگاه. پاییز ۱۳۸۸
۱۳۸۸: « ». مجله ادب‌پژوهی. زمستان ۱۳۸۸؛ ۳ (۱۰): ۷–۲۵. با همکاری مریم علی‌نژاد.
۱۳۸۱: « ». ماهنامه ادبیات و فلسفه تهران: ش ۶۵–۶۶
۱۳۸۰: «بلاغت سیاسی»، روزنامه نوروز، ۲۶ اردیبهشت.
۱۳۸۰: «ادبیات داستانی و دانشگاه»، ماهنامه ادبیات و فلسفه، آبان ۱۳۸۰ - سال ۵، شماره ۴۹.
سبک‌شناسی
۱۳۹۴: « ». فصلنامه دریچه. سال ۱۱ شماره ۳۶. بهار ۱۳۹۴.
۱۳۹۳: « » در نامه فرهنگستان ویژه نامه شبه قاره. شماره سوم، پیاپی ۳، پاییز  زمستان ۱۳۹۳.
۱۳۹۲: «سبک دورخیالان هندی: شاخه هندی شعر فارسی در قرن دوازدهم». در کتاب ماه ادبیات. سال هفتم، شماره ۷۴ (پیاپی ۱۸۸)، خرداد ۱۳۹۲ صص ۱۵–۲۳.
۱۳۹۲: سبک هندی. دانشنامه شبه قاره هند. فرهنگستان زبان و ادبی فارسی. ج ۳. (مدخل ۲۵ هزار واژه‌ای دانشنامه).
۱۳۹۲: ، نامه فرهنگستان. ویژه‌نامه شبه قاره. شماره ۱. فروردین ۱۳۹۲.
۱۳۹۱: « ». سعدی‌شناسی دفتر پانزدهم. اردیبهشت ۱۳۹۱. شیراز. مرکز سعدی‌شناسی
۱۳۸۹: «سبک چیست». در چون من در این دیار: جشن‌نامه استاد دکتر رضا انزابی‌نژاد/به کوشش محمدرضا راشد محصل، محمدجعفر یاحقی، سلمان ساکت؛ با همکاری قطب علمی فردوسی‌شناسی و ادبیات خراسان دانشگاه فردوسی مشهد. تهران: سخن، ۱۳۸۹.
۱۳۸۸: «سبک‌شناسی در سطح نحوی». مجله پژوهشی دانشکده ادبیات دانشگاه تهران. پاییز ۱۳۸۸. ش ۱۹۰ دوره ۶۰ ص ۷۹–۹۹
۱۳۸۹: «نقش بافت و مخاطب در تفاوت سبک نثر امیر ارسلان و ملک جمشید». در جستارهای ادبی (ادبیات و علوم انسانی مشهد) شماره ۴ (پیاپی ۱۶۷)، ۱۳۸۹. با همکاری هادی یاوری.
۱۳۸۹: « ». فصل‌نامه نقد ادبی. شماره ۱۰. تابستان. ۱۳۸۹٫۳ (۱۰). ۷۱–۱۲۶.
۱۳۸۸: «سبک‌شناسی ادبی: سرشت سخن ادبی، برجستگی و شخصی‌سازی زبان». زبان و ادب پارسی. در دانشگاه علامه طباطبایی. سال ۱۳. ش ۴۱ پاییز ۱۳۸۸ صص ۲۴–۴۰
۱۳۷۹: سبک و ایده در آثار شریعتی، همایش بازشناسی اندیشه‌های شریعتی، ایران، مشهد. (چاپ در مجموعه مقالات)
۱۳۸۷: «مختارنامه و سبک شخصی». مجله شهروند. ۲۹ فروردین.
۱۳۸۸: «سبک هندی». در دانشنامه زبان و ادب فارسی؛ جلد سوم (مدخل پنج هزار واژه‌ای دانشنامه).
بلاغت
۱۳۹۴: «بلاغت حذف در غزل سعدی». صدای سخن عشق. مجموعه مقالات جشن نامه دکتر حسن انوری. تهران: سخن، ۱۳۹۴. ۷۰۴ صفحه
۱۳۸۷: «رمز». در دانشنامه زبان و ادب فارسی؛ جلد سوم
۱۳۸۶: «حال» (اصطلاح بلاغی). در دانشنامه زبان و ادب فارسی؛ جلد دوم
۱۳۸۶: «جرجانی، عبدالقاهر». در دانشنامه زبان و ادب فارسی؛ جلد دوم
۱۳۸۶: «تمثیل». در دانشنامه زبان و ادب فارسی؛ جلد دوم
۱۳۸۶: « ». مجله ادب پژوهی. دانشگاه گیلان. پاییز ۱۳۸۶: ۱ (۳):
۱۳۸۵: «ویژگی‌های تصویر سوررئالیستی»، مجله پژوهشی دانشکده ادبیات دانشگاه مشهد. بهار ۱۳۸۵؛ ۳۹ (۱) (پی‌درپی ۱۵۲):۱–۲۳.
۱۳۸۵: «تصویر رمانتیک: مبانی نظری، ماهیت، کارکرد»، مجله پژوهش‌های ادبی، پاییز و زمستان ۱۳۸۴؛ ۳ (۱۰–۹): ۱۵۱–۱۸۰.
۱۳۸۴: «تمثیل، ماهیت و کارکرد»، مجله دانشکده ادبیات دانشگاه تربیت معلم، سال دوازدهم، ش ۴۷–۴۹* ۱۳۸۰: «تعریف ادبیات»، مجله دانشکده ادبیات دانشگاه تربیت معلم، بهار ۱۳۸۰؛ ۹ (۳۲) (ضمیمه): ۱۷۱–۱۹۶.
۱۳۸۴: «تصویر کلاسیک». فصل‌نامه هنر، شماره ۶۴، تابستان ۱۳۸۴
۱۳۸۴: «بوطیقای سوررئالیستی مولوی». مجله مطالعات و تحقیقات ادبی دانشگاه تربیت معلم، سال دوم (ش. ۵–۶). بهار و تابستان. ص ۹۹–۱۲۳
۱۳۸۳: «نمادگرایی در شعر عرفانی»، مجله پژوهشی دانشکده ادبیات دانشگاه مشهد. سال سی‌وهفتم. ش ۱۴۵. تابستان.
۱۳۸۳: «عاطفه، نگرش، تصویر»؛ مجله مطالعات و تحقیقات ادبی دانشگاه تربیت معلم، سال اول (ش. ۱و۲). بهار و تابستان
۱۳۸۰: «تحلیل تصویر دریا در مثنوی»، پژوهش‌نامه علوم انسانی دانشگاه شهید بهشتی. پاییز ۱۳۸۰؛ (۳۱): ۱–۲۴.
۱۳۷۹: «معماگویی و فقدان اسطوره‌گرایی در شعر صفوی»، ماهنامه ادبیات و فلسفه، سال ۳، ش۳۲، خرداد. (ص ۱۴–۱۷)
۱۳۷۸: نقش ادیبان شبه‌قاره در رشد بلاغت فارسی، سمینار روابط فرهنگی ایران و هند، دانشگاه بمبئی (چاپ در مجموعه مقالات)
تاریخ ادبیات
۱۳۹۴: « ». در مجله ایران نامه سال ۳۰ شماره ۴. زمستان ۲۰۱۶. تورنتو. کانادا
۱۳۹۰: «واکاوی مقاله «درباره شعر فارسی» به قلم رالف والدو امرسن» (گزارشی از دیدگاه امرسن درباره شعر فارسی). ادبیات تطبیقی. دوره ۲ شماره ۴، صفحه ۹۱–۱۲1 (31)، آذر ۱۳۹۰. . با همکاری زهره تائبی.
۱۳۸۹: «بررسی تطبیقی حافظ و امرسون» در جستارهای ادبی (ادبیات و علوم انسانی مشهد) شماره ۲ (پیاپی ۱۶۹)، تابستان ۱۳۸۹. با همکاری زهره تائبی.
۱۳۸۸: « ». فصل‌نامه نقد ادبی. شماره ۶. تابستان. ۱۳۸۸٫۲ (۶). ۷۱–۱۲۶. با همکاری محمد افشین‌وفایی.
۱۳۸۷: « ». مجله پژوهشی دانشکده ادبیات دانشگاه مشهد. پاییز ۱۳۸۷؛ ۴۱(۳) (پی در پی ۱۶۲):۱–۲۷. با همکاری محمد افشین وفایی.
۱۳۸۶: «تاریخ ادبی و بحران در استنباط معنای معاصر». نامه فرهنگستان، ۱۳۸۶: ۹ (۴) (پیاپی ۳۶):۱۱–۳۳.
۱۳۸۱: «نقد و بررسی تاریخ ادبیات نگاری در ایران»، ماهنامه ادبیات و فلسفه، ش ۶۸
۱۳۷۶: «جامعه ادبی عصر صفوی»، مجله دانشکده ادبیات دانشگاه تربیت معلم. سال ۴ و ۵.
۱۳۷۹: جامعه‌گرایی و جامعه‌گریزی در ادبیات ایران، همایش بررسی علل و عوامل تقدم مصالح جمعی بر مصالح فردی. اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی تهران. (چاپ در مجموعه مقالات)
۱۳۸۷: «تذکره ریاض الشعرا». در دانشنامه زبان و ادب فارسی؛ جلد سوم
۱۳۸۷: «تذکره ریاض العارفین». در دانشنامه زبان و ادب فارسی؛ جلد سوم* ۱۳۸۶: «تذکره‌نویسی». در دانشنامه زبان و ادب فارسی؛ جلد دوم
۱۳۸۶: «تذکره المعاصرین». در دانشنامه زبان و ادب فارسی؛ جلد دوم
۱۳۸۶: «تذکره نصرآبادی». در دانشنامه زبان و ادب فارسی؛ جلد دوم
۱۳۸۶: «تذکره تحفه سامی. در دانشنامه زبان و ادب فارسی؛ جلد دوم
“Tazkereh Nasrabadi” in Encyclopedia of Iranica.
نقد شعر معاصر
۱۳۸۷: « ». مجله ادب پژوهی. تابستان و پاییز ۱۳۸۷؛ ۱(۵):۹–۳۰.
۱۳۸۶: « »، مجله پژوهش‌های ادبی، زمستان ۱۳۸۶؛ ۵(۱۸):۱۰۳–۱۱۶. با همکاری مریم علی‌نژاد.
۱۳۷۷: «هزاره دوم شعر فارسی» (نقد مجموعه شعر هزاره دوم آهوی کوهی شفیعی کدکنی). ماهنامه ادبیات و فلسفه، سال ۲، ش. ۱۷، اسفند.
۱۳۷۶: «شکل و ساخت در شعر شفیعی کدکنی»، در مجموعه مقالات سفرنامه باران، به کوشش حبیب‌الله عباسی، تهران: نشر روزگار.
۱۳۷۳: «نگاهی در آینه‌های ناگهان»، نقد مجموعه شعر قیصر امین پور، روزنامه همشهری. ۳ مهر، ص ۱۰
نقد کتاب
۱۳۸۳: «رمانی در جدال با مساله زبانی نقد رمان عادت می‌کنیم». ماهنامه ادبیات و فلسفه، سال هشتم (ش ۸۷–۸۸)
۱۳۸۱: «حاشیه‌نشینی کشور شاعران»، (نقد Who is Who in 20 century poetry)ماهنامه ادبیات و فلسفه، سال ۶، ش ۱، شماره پیاپی ۶۱
۱۳۷۹: «نقد کتاب غزل معاصر»، ماهنامه ادبیات و فلسفه، سال ۳، ش ۱۱،
۱۳۷۹: «معماگویی و فقدان اسطوره‌گرایی در شعر صفوی»، ماهنامه ادبیات و فلسفه، سال ۳، ش۳۲، خرداد. (ص ۱۴–۱۷)
۱۳۷۹: «دائرهالمعارف بلاغت و نگارش»، نقد و معرفی. ماهنامه ادبیات و فلسفه سال ۴، آبان ۱۳۷۹، ش ۳۷،
۱۳۷۸: «نقد فرهنگ اصطلاحات نقد ادبی از افلاطون تا عصر حاضر»، ماهنامه ادبیات و فلسفه، سال ۲، ش ۲۲، مرداد ۱۳۷۸. ص۱۵–۱۷
۱۳۷۵: «آن سوی حرف و صوت»، (نقد کتاب دکتر شفیعی کدکنی)، کیان، سال ۶. اردیبهشت و خرداد ۱۳۷۵ ش. ۳۰. (۳ صفحه - از ۵۵ تا ۵۷)
۱۳۷۸: «دوست دارد یار این آشفتگی» (نقد کتاب سبک شناسی شعر فارسی از رودکی تا شاملو)، ماهنامه ادبیات و فلسفه، ش ۱۹ سال۲ اردیبهشت
۱۳۷۹: «دائرهالمعارف بلاغت و نگارش»، نقد و معرفی. ماهنامه ادبیات و فلسفه سال ۴، آبان ۱۳۷۹، ش ۳۷،
۱۳۸۲: «فلسفه بلاغت»، (معرفی و نقد کتاب ریچاردز). ماهنامه ادبیات و فلسفه، سال ۲، ش ۵، ش. ۷۴
همکاری در تالیف
۱۳۸۰: ممیزی کتاب، احمد رجب زاده، تهران: کویر، ۱۳۷۸ بخش ادبیات (داستان و شعر و تحقیقات ادبی)
دیگر مقالات
۱۳۹۰: « ». ماهنامه تجربه. شماره ۵. مهر ۱۳۹۲.
۱۳۸۸: « . بخارا؛ و روزنامه اعتماد. پنجشنبه۷ آبان. ۱۳۸۸. ص ۱۳.
۱۳۸۵: «تاثیر زبان فارسی در زبان صرب و کرواسی»، نامهفرهنگستان، زمستان ۱۳۸۵: ۸ (۴) (۳۲):۸۷–۱۰۶.
۱۳۸۳: «رمانتیسم اسلاوی و بازسازی هویت ملی». ماهنامه ادبیات و فلسفه. اردیبهشت ۱۳۸۳ - شماره ۷۹
۱۳۸۲: «گوته و حافظ». ماهنامه ادبیات و فلسفه. شماره ۷۵
۱۳۸۲: «ایران‌شناسان یوگسلاوی»، سخن عشق، سال ششم. ش ۲۰. زمستان ۱۳۸۲. (ص ۳۸–۴۷)
۱۳۸۲: شخصیت مسیح (ع) در ادبیات ایران کنگره اسلام و مسیحیت، بلگراد، چاپ در مجله نین بلگراد و نشریه نور به زبان صربی، تابستان.
۱۳۸۴: تمثیل رویای تشرف، بررسی تطبیقی سیرالعباد سنایی و سلوک زائر جان بان ین. همایش نکوداشت حکیم سنایی، تهران دانشگاه تربیت معلم و شورای گسترش زبان و ادبیات فارسی - (چاپ در مجموعه شوریده‌ای در غزنه، تهران: سخن ۱۳۸۵)
۱۳۸۳: بررسی رباعیات خیام، ترجمه فهیم بایراکتاروویچ کنگره شخصیت علمی فهیم بایراکتاروویچ، بلگراد، انستیتو گوته، چاپ در فصلنامه نور بلگراد. ج ۱۲. ش۴۰. بهار ۲۰۰۴/۱۳۸۳
۱۳۸۷: سیرالعباد در گستره ادبیات تطبیقی. کنفرانس بین‌المللی حکیم سنایی، تهران دانشگاه الزهرا. ۱۰ و ۱۱ دیماه (مجموعه مقالات همایش)
۱۳۷۴: قصه آشفته نامان آثار عطار، کنگره جهانی بزرگداشت عطار. ایران، نیشابور. (چاپ در مجموعه مقالات).
تدوین مجموعه مقالات
۱۳۹۰: (دانشگاه فردوسی مشهد. سوم و چهارم اسفند ۱۳۸۹). تهران: خانه کتاب.
۱۳۸۵: . با همکاری علی اصغر محمد خانی (ویرایش و تدوین ۲۰ مقاله همایش حکیم سنایی به همراه کتاب‌شناسی سنایی) تهران: سخن
جوایز و نشانها
؛ برای کتاب
؛ برای کتاب
۱۳۹۶: برای کتاب
؛ برای کتاب سبک‌شناسی: نظریه‌ها، روشها و رویکردها
؛ برای کتاب سبک‌شناسی: نظریه‌ها، روشها و رویکردها
؛ برای کتاب سبک‌شناسی: نظریه‌ها، روشها و رویکردها
؛ برای کتاب .
پیوندها
سخنرانی محمود فتوحی در فرهنگستان
به قلم محمود فتوحی