شهرستان بناب

شهرستان بناب
بناب یکی از شهرهای جنوبی استان آذربایجان شرقی و مرکز شهرستان بناب است. پیشینه آثار تاریخی کشف‌شده در ارتفاعات جنوبی گورستان‌های قره‌قشون به سده‌های هشتم و نهم هجری می‌رسد و نشانگر رونق و آبادانی بناب در عصر صفویان است.
ساکنان شهر بناب آذربایجانی بوده و به زبان ترکی آذربایجانی سخن گفته و پیرو دین اسلام و مذهب شیعه دوازده‌امامی هستند.
تاریخچه بناب
بر اساس نشانه‌ها و آثار شناخته شده در شهر بناب، قدمت تاریخ و تمدن این شهر به شش هزار سال پیش می‌رسد این محل به جهت آب و هوای معتدل و بارندگیهای سالیانه و زمین‌های مسطح و هموار و قرار گرفتن اراضی در دامنه‌های سهند و سواحل دریاچه ارومیه محلی مناسب برای اسکان بشر بوده‌است. آثار به دست آمده از حفاری‌های قره تپه گزاوشت و قیزلار قلعه سی (قلعه دختران) که یکی از نود و سه تپه باستانی می‌باشند و همچنین وجود سی و شش غار مربوط به یکدیگر (معماری صخره‌ای صور) که نشانگر زندگی‌های دسته جمعی در دوران ماقبل تاریخ است. همچنین کشف آثار قدیمی مانند ظروف سفالین، فلزی و نشانه‌های تمدن شهری تا عمق چند متری زمین، این سابقه طولانی را تایید می‌کند.
پیش از اسلام
دیاکونوف با استفاده از مندرجات الواح آشوری از وجود یک پادشاهی نیمه‌مستقل به نام «اوئیش‌دیش» یا «ویش‌دیش» در سده هشتم قبل از میلاد در حدود ناحیه بناب کنونی و در جوار قلمرو دولت ماننا و تحت نفوذ آن خبر داده‌است. اما هیچ نشانه‌ای از قرارگاه و مرکز این دولت محلی باستانی در دست نیست.
در سال ۳۶ پیش از میلاد، مارک آنتونی، سردار روم پایتخت آتروپاتکان، شهری به نام «فراعته» یا «فراسپا» را که دارای استحکامات تدافعی خوبی بوده‌است محاصره کرده بوده‌است که در نهایت مغلوب مقاومت آتروپات‌ها و پارتیان شد و عقب‌نشینی کرد. شهر نام‌برده به احتمال زیاد روستای روشت بزرگ در شهرستان بناب کنونی بوده‌است.
برای مطالعه تاریخچه و پیشینه بناب به صورت نسبتا کامل به صفحه پیشینه بناب مراجعه کنید.
حصار شهر بناب مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در بناب، کوی سعدی واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۵ اسفند ۱۳۷۹ با شماره ثبت ۳۳۱۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
http://www.tabriz.ir/?PageID=162 ۲. ↑ «دانشنامه تاریخ معماری ایران‌شهر». سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران. بازبینی‌شده در ۱۹/۵/۲۰۱۱. در تازه‌ترین اخبار گفته شده‌است که به علت شکایت همسایگان از دیواری که درست در مرکز شهر (کوی سعدی) واقع شده بود تخریب گردید.
وجه تسمیه
در قدیم نام این شهر بین ائو بوده‌است.
شهرستان بناب در دامنه کوه سهند و در جلگه‌ای حاصل خیز واقع شده‌است. این شهرستان از سمت شمال به شهرستان عجب شیر، از سمت جنوب به شهرستان ملکان، از سمت شرق به شهرستان مراغه واقع در دامنه کوه سهند و از سمت غرب به دریاچه ارومیه محدود شده‌است.
مرکز تحقیقات اتمی بناب
شهرستان بناب دارای تنها مرکز تحقیقات هسته‌ای در شمال غرب کشور می‌باشد که لیزر یون آرگون ۱۰ برای نخستین بار در خاورمیانه در این مرکز تولید شد.
شماری از فعالیت‌های این مرکز:
ساخت و طراحی لیزر
تولید تایروترون
جوشکاری پیشرفته مواد فلزی به غیرفلز
ساخت سنسورهای حرارتی
ساخت تویپ اشعه x
بهینه‌سازی سیستم لایه‌نشانی نایلون
بناب از دیدگاه ورزشی
شهرستان بناب دارای پتانسیل‌های ورزشی بسیاری نیز می‌باشد. از جمله این پتانسیل‌ها می‌توان به دارا بودن انواع زمین و پیست‌های ورزشی اشاره کرد، مانند سالن ورزشی سرپوشیده بزرگ و مجلل موجود در مجتمع ورزشی بناب که نقشه ساخت آن از روی نقشه ورزشگاه تیم بارسلونا برداشته شده به منظور برگزاری مسابقات والیبال، فوتسال، بسکتبال و… می‌باشد، یا مانند زمین برگزاری مسابقات والیبال ساحلی یا مانند پیست برگزاری مسابقات موتور سواری و سوارکاری.
کسب مقام دوم بوکس در مسابقات بوکس کشور ترکیه توسط طلبه جوان مجتبی محمدزاده قشلاق و کسب مقام اول کشوری در استانهای خوزستان، شیراز، آذربایجان شرقی، کردستان و کسب مقام اول در مسابقات آمادگی جسمانی ما بین حوزه‌های علمیه کشور در سال۱۳۹۱ و دریافت جایزه و حکم قهرمانی از طرف سازمان ورزش و جوانان کشور در مجتمع الغدیر تهران و…
همه این پتانسیل‌ها باعث شده‌اند که مسابقاتی در سطح کشور نیز در این شهر برگزار شود. از جمله:
مسابقات والیبال ساحلی قهرمانی کشور
مسابقات فوتبال قهرمانی نوجوانان کشور
مسابقات پینگ پنگ کشوری
بناب شهر دوچرخه ایران
همایش بزرگ دوچرخه سواری در سال ۱۳۷۷ شمسی، توسط محمد میرزادوست،رییس وقت اداره تربیت بدنی بناب و فرماندار پیشین بناب ،بنیانگذاری شده‌است.
و ۳۰۰۰۰دوچرخه سواردر شهرستان بناب برگزار می‌شود.
ودر پایان،جوایزی با قرعه کشی به شرکت کنندگان اهدا می‌گردد.
در این شهرستان ، در هرخانه ،حداقل یک دوچرخه وجود داشته و اغلب مردم با دوچرخه به محل کار خود می‌روند.
حمل و نقل بناب
بناب با دارا بودن موقعیت استراتژیک در راه مواصلاتی استانهای آذربایجان شرقی و غربی و کردستان، نقش مهمی را در حمل و نقل منطقه به عهده دارد.
آثار تاریخی
بناب دارای ۲۵ اثر تاریخی ثبت‌شده در فهرست آثار ملی ایران است که از این میان، ۸ اثر مورد حفاظت قرار گرفته‌است. از مهم‌ترین آثار تاریخی این شهر می‌توان به مسجد مهرآباد، حمام مهرآباد و مسجد میدان (گزاوشت) اشاره کرد. برخی از آثار تاریخی بناب عبارتند از:
پل پنج‌چشمه:پل پنج چشمه بناب پلی است تاریخی به فاصله ۶۰۰ متر از ضلع شرقی جاده کمربندی شرق بناب بر روی رودخانه صافی که عرض آن در این قسمت به بیش از ۶۰ متر می‌رسد قرار گرفته‌است. این پل دارای پنج چشمه بطول ۵۰ متر و عرض ۸۰/۴ متر است. پایه‌ها سنگی و طاقها جناقی و با آجر چهارگوش بنا شده‌است. کف پل سنگ‌فرش و در طرفین دارای دست انداز آجری (جان پناه) به ارتفاع یک متر است. تعمیرات پل شامل مرمت پایه‌های سنگی - طاقهای آجری- بدنه‌های طرفین پل- صندوقه کردن و کف سازی روی پل که بعلت عبور کامیونهای سنگین آسیب دیده بود به اتمام رسیده‌است.
حصار تدافعی شهر
حمام تاریخی حاج فتح‌الله (حاجی بدلی) که توسط حاج فتح‌الله حاجی بدلی به عنوان اولین حمام عمومی بناب تاسیس شد.
حمام تاریخی مهرآباد (موزه مردم‌شناسی بناب، اولین موزه مردم‌شناسی استان آذربایجان شرقی)
خانه تاریخی حاج‌علی بزاز
خانه تاریخی خسروشاهی
خانه تاریخی شیخ قاضی سیف‌العلما
خانه تاریخی نیک‌پی
قلعه دختر
گورستان تاریخی زوارق
مسجد اسماعیل‌بیگ
مسجد جامع گزاوشت
مسجد جامع مهرآباد
مسجد گوی
معماری صخره‌ای اولین معماری صخره‌ای دارای زیست انسانی صور
معماری روستای توته‌خانه
راسته‌بازار
زبان
مردم شهرستان بناب به زبان ترکی آذربایجانی صحبت می‌کنند.
پیش‌شماره تلفنی
پیش‌شماره تلفنی شهرستان بناب ۰۴۱ می‌باشد.
فاصله تا سایر شهرستان‌ها
شهر بناب، مرکز شهرستان بناب در ۱۱۹ کیلومتری شهر تبریز و۶۱۰ کیلومتری شهر تهران پایتخت کشور واقع شده.
روستاها
در زیر، روستاهای شهرستان بناب به‌ترتیب جمعیت، بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵ آمده‌اند.
روستاهای با جمعیت بیش از ۳،۰۰۰ نفر
ردیف
نام روستا
دهستان
جمعیت
رتبه دردهستان
۱
قره چپق
بناجوی شرقی
۱۲۰۲۳
۱
۳
چلقایی
بناجوی غربی
۳۲۰۱
۱
۴
روشت بزرگ
بناجوی شمالی
۵۶۱۴
۱
۵
خوشه‌مهر
بناجوی شرقی
۱۵۰۰۰
۲
۶
خانه‌برق جدید
بناجوی غربی
۳،۲۳۰
۳
۷
چپقلو
بناجوی غربی
۳،۱۸۹
۴
روستاهای با جمعیت بیش از ۱،۰۰۰ نفر
ردیف
نام روستا
دهستان
جمعیت
رتبه دردهستان
۸
زاوشت
بناجوی شمالی
۳۳۸۰
۲
۹
زوارق
بناجوی غربی
۲،۲۴۷
۵
۱۰
تازه‌کند خوشه‌مهر
بناجوی شرقی
۱،۸۱۴
۳
۱۱
القو
بناجوی شمالی
۱،۷۱۰
۳
۱۲
روشت کوچک
بناجوی شمالی
۱،۴۹۲
۴
۱۳
علی‌خواجه
بناجوی غربی
۱،۴۱۸
۶
۱۴
خانه‌برق قدیم
بناجوی غربی
۱،۳۰۹
۷
۱۵
خلیلوند
بناجوی غربی
۱،۱۸۷
۸
۱۶
ینگی‌کند خوشه‌مهر
بناجوی شرقی
۱،۱۳۱
۴
۱۷
دیزج پروانه
بناجوی شرقی
۱،۰۲۸
۵
روستاهای با جمعیت کم‌تر از ۱،۰۰۰ نفر
ردیف
نام روستا
دهستان
جمعیت
رتبه دردهستان
۱۸
دوش
بناجوی شمالی
۹۶۵
۵
۱۹
ینگی‌کند خانه‌برق
بناجوی غربی ۸۶۳
۱۳۰۰
۲۰
قشلاق خانه‌برق
بناجوی غربی
۱۵۱۳
۱۰
۲۱
قره‌قشلاق
بناجوی غربی
۵۴۰
۱۱
۲۲
توته‌خانه
بناجوی شمالی
۵۲۹
۶
۲۳
شورگل
بناجوی شمالی
۵۱۶
۷
۲۴
صور
بناجوی شمالی
۳۵۰
۸
۲۵
کوته‌مهر
بناجوی غربی
۳۳۸
۱۲
۲۶
حاجی‌مصیب
بناجوی غربی
۱۰۲
۱۳
۲۷
قره‌زکی
بناجوی شمالی
۱۰۰
۹
۲۸
قیماس‌خان
بناجوی شمالی
۴۷
۱۰
۲۹
خانه‌برق عیسی‌خانی
بناجوی غربی
۳۴
۱۴