قره‌قالپاقستان

250px
جمهوری قره‌قالپاقستان منطقه‌ای خودمختار در کشور ازبکستان است. مرکز این جمهوری شهر نوکوس است.
قره‌قالپاقستان در شمال غرب ازبکستان واقع است.
جغرافیای منطقه
این جمهوری در منطقه پست و حاصلخیز توران واقع شده‌است. از جنوب غربی به بیابان قره‌قوم، از شمال غرب به فلات اوست یورت، از شمال شرق به بیابان قیریل قوم محصور شده‌است. قسمتی جنوبی دریاچه آرال در خاک این جمهوری بوده و به دلیل خشک و بیابانی بودن و همچنین فصلی بودن رودخانه‌های منتهی به دریاچه بیابانی بنام آرال قوم در این منطقه بوجود آمده‌است. بیش از ۸۰٪ خاک این کشور بیابان‌ها و کویر تشکیل شده‌است.
تاریخچه
در سال ۱۹۲۴ منطقه خودمختار قره قالپاق به مرکزیت شهر تورت کول تشکیل شد. پس از اشغال خوارزم، آمودریا و ترکستان توسط شوروی در ۱۲–۱۹ فوریه ۱۹۲۵ کنگره کشاورزان و کارگران تاسیس گشت و در ۱۶ فوریه طی مصوبه‌ای منطقه خودمختار قره قالپاقستان به صورت رسمی تاسیس و به جمهوری سوسیالیستی قزاقستان ملحق شد. در ۲۰ ژوئیه ۱۹۳۰ حکومت مرکزی شوروی اداره این منطقه را از قزاقستان به مسکو واگذار و در ۲۰ مارس ۱۹۳۲ این منطقه را به جمهوری خودمختار ارتقاء داد. سال ۱۹۳۳ شهر نوکوس به پایتختی انتخاب گشت. در سال ۱۹۳۶ به خاک جمهوری سوسیالیستی ازبکستان ضمیمه شد.
در ۱۴ دسامبر ۱۹۹۰ نمایندگان مجلس محلی قانون حق حاکمیت ملی را تصویب نموده و در ۹ ژانویه ۱۹۹۲ از جمهوری خودمختار به جمهوری قره قالپاقستان تغییر نام داد.
بعضی دانشمندان جمهوری قالپاقستان را بانک و منبع عظیم ذخائر باستان‌شناسی لقب داده‌اند. دراین منطقه بیش از ۳۰۰ سایت باستان‌شناسی از دوران باستان و قرون وسطی خوارزم را تشکیل می‌دهد.
جایگاه حقوقی
این جمهوری پرچم، نمادهای ملی، سرود، قانون اساسی و دولت خود را دارد.
رئیس‌جمهور این منطقه رئیس شورای عالی و مجلس این جمهوری است.
رئیس دولت، رئیس شورای وزیران جمهوری قره قالپاقستان است.
جمهوری قره قالپاقستان حق جدایی از ازبکستان را طی یک همه‌پرسی مردمی را دارد.
پول ملی این کشور، ارز رایج کشور ازبکستان است.
جمعیت
کل جمعیت - ۱،۶۲۳،۱۰۰ نفر (۲۰۰۹)
عشایر قره قالپاق - سال ۱۹۳۲
بافت جمعیتی
حدود نیمی از جمعیت در شهرها و شهرک‌ها، و بقیه در حومه شهر زندگی می‌کنند.
ترکیب نژادی
۳۲٫۱٪ قره قالپالق
۳۲٫۸٪ از ازبک‌ها
باقی نیز متشکل از ملیت‌های دیگر همچون: قزاق، روس، اوکراینی، ترکمن، کره‌ای و تاتار
تقسیمات کشوری
در دوران اتحاد جماهیر شوروی
در سال ۱۹۳۱ در دوران اتحاد جماهیر شوروی این جمهوری دارای ۱۱ منطقه (استان) اداری به شرح ذیل بوده‌است.
استان کارا-اوزیاکسکی به مرکزیت شهر کارا-اوزیاکسکی
استان کیگن لینسکی به مرکزیت شهر نوکوس
استان قبچاق به مرکزیت شهر قبچاق
استان کونگراد به مرکزیت شهر کونگراد
استان موئیناک به مرکزیت شهر موئیناک
استان تامدینسکی به مرکزیت شهر تامدی بولاغ (این استان در سال ۱۹۴۳ به استان بخارا (ازبکستان) ضمیمه گشت)
استان تاختاکوپر به مرکزیت شهر تاختاکوپر
استان تورت کول به مرکزیت شهر تورتکول (شوراخان سابق)
استان خودژیلنسکی به مرکزیت شهر خودژیلی
استان چیم بیسکی به مرکزیت شهر چیم بی
استان شیخ اباض به مرکزیت شهر شیخ اباض
بعد از اتحاد جماهیر شوروی
نقشه تقسیمات اداری جمهوری قره قالپاقستان
ردیف
استان
نام استانبه ازبکی
نام استانبه قره قالپاقی
مرکز استان
۱
آمودریا
Amudaryo
A’muda’rya
مانگیت
۲
بیرونینسکی
Beruniy
Beruniy
مانگیت (اوزبکی) - بیرونی
۱۰
کارا اوزیاکسکی
Qorao’zak
Qarao’zek
کارا اوزیاک
۵
کیگیلیسکی
Kegeyli
Kegeyli
کیگلی
۹
کونگرادسکی
Qo’ng’irot
Qon’i’rat
کونگراد
۸
کانلیکولسکی
Qanliko’l
Qanli’ko’l
کانلی کول
۶
موئیناکسکی
Mo’ynoq
Moynaq
موئیناک
۷
نوکوسسکی
Nukus
No’kis
آق مانگیت
۱۲
تاختا کوپرسکی
Taxtako’pir
Taxtako’pir
تاختا کوپر
۱۳
تورتکولسکی
To’rtko’l
To’rtku’l
تورت کول
۱۴
خوجیلیسکی
Xo’jayli
Xo’jeli
خوجه لی
۳
چیمباسکی
Chimboy
Shi’mbay
چیمبای
۱۱
شومانایسکی
Shumanay
Shomanay
شومانای
۴
اللی کالینسکی
Ellikqal’a
Ellikqala
اللی قلعه
شهر نوکوس
Nukus
No’kis
نوکوس
دانشگاه‌ها
دانشگاه دولتی قره قالپاقستان
انستیتوی تربیتی و آموزشی دولتی نوکوس
شعبه انستیتوی پزشکی تاشکند
شعبه فناوری اطلاعات دانشگاه تاشکند
واحد کشاورزی دانشگاه دولتی تاشکند
, World Gazetteer.