mainkilora/Persian-Wikipedia-Corpus huggingface dataset:
الفبای ارمنی

الفبای ارمنی نام سامانه نگارشی است که برای نوشتن زبان ارمنی بکار می‌رود. این الفبا در سال ۴۰۵ میلادی اختراع شد و با اندکی تغییر تا به امروز برای نگارش زبان ارمنی بکار رفته‌است. الفبای ارمنی از چپ به راست نوشته می‌شود.
تاریخچه
الفبای ارمنی هنگامی ابداع شد که منطقه ارمنی‌نشین از نظر سیاسی میان دو کشور توانمند آن زمان یعنی ایران و روم شرقی بخش شده بود و ارزشهای ملی، قومی و فرهنگی ارمنی در آستانه ویرانی و نابودی قرار داشت.
کاهنی به نام مسروپ ماشتوس ابداع‌کننده الفبای ارمنی است. او همراه با شاگردان خود به جای‌جای ارمنستان سفر می‌کرد و به ترویج مسیحیت می‌پرداخت و همین سبب شد که او بیش از پیش خطر نابودی دین، فرهنگ و تمدن ملت خود را احساس کند. چرا که نبود یک الفبای ارمنی، آشنایی مردم با دین را دشوار می‌ساخت؛ بنابراین در اندیشه ابداع زبان نوشتاری ارمنی افتاد. مسروپ برای تحقق آرمان خویش به مرکز رفت و اندیشه خود را با جاثلیق ساهاک پارتو در میان گذاشت و به یاری وی توانست نظر ورامشاپوه، پادشاه ارمنستان شرقی را نیز جلب نماید.
مسروپ گروهی از جوانان را راهی ادیسا کرد تا زبان سریانی را بیاموزند و گروهی را به ساموسات فرستاد تا زبان یونانی را فرا گیرند و خود در کانون علمی بزرگ آن جا، سامانه آوایی، هجایی و نوشتار زبان‌های گوناگون را بررسید. الفبایی که مسروپ ماشتوس ابداع کرد دارای ویژگی‌های زیر است:
هر واج تنها یک نشانه ویژه دارد.
سوی نوشتن این الفبا از چپ به راست است.
الفبای ابداعی وی نشانه‌های زیر و زبر و خط و نقطه ندارد.
در همین زمان کتاب مقدس عهد عتیق و عهد جدید و دیگر متون دینی، دانشی و فلسفی به زبان ارمنی ترجمه شد و در پی این جنبش فرهنگی، سده پنجم میلادی به «سده طلایی فرهنگ ارمنی» شهرت دارد.
مسروپ ماشتوس به پاس خدمات خود در زمره قدیسان کلیسای ارمنی جای گرفت. او در سال ۴۴۰ میلادی چشم از جهان فروبست و در اوشاکان به خاک سپرده شد.
حروف الفبای ارمنی
نام حرف
حروف کوچک
حروف بزرگ
تلفظ
ارزش عددی
Ayb


آ
۱
Ben


ب
۲
Gim


گ
۳
Da


د
۴
Yech`


ا، ی
۵
Za


ز
۶
Eh


ا
۷
Ët`


آ
۸
T`o


ت
۹
Zhe


ژ
۱۰
Ini


ای
۲۰
Liun


ل
۳۰
Xeh


خ
۴۰
Ca


تس
۵۰
Ken


ک
۶۰
Ho


ه
۷۰
Dza


دز
۸۰
Ghat


غ
۹۰
Cheh


چ
۱۰۰
Men


م
۲۰۰
Yi


ی
۳۰۰
Nu


ن
۴۰۰
Sha


ش
۵۰۰
Vo


ا
۶۰۰
Ch`a


چ
۷۰۰
Peh


پ
۸۰۰
Jheh


ج
۹۰۰
Rra


ر
۱۰۰۰
Seh


س
۲۰۰۰
Vew


و
۳۰۰۰
Tiun


ت
۴۰۰۰
Reh


ر
۵۰۰۰
C`o


تس
۶۰۰۰
Hiun


و
۷۰۰۰
P`iur


پ
۸۰۰۰
K`eh


ک
۹۰۰۰
Oh


ا
۱۰۰۰۰
Feh


ف
۲۰۰۰۰
اورکات

Visual appearance of the "New Orkut".
اورکات وب‌گاهی است که بر پایه شبکه‌های اجتماعی، و اعتماد پیاده‌سازی شده‌است، شما می‌توانید از طریق دوستان خود دوستان جدیدی بیابید یا در انجمن‌های مورد علاقه عضو شده، انجمن جدیدی بسازید و در آن فعالیت کنید، در آن می‌توان مشخصات خود را به زعم خود نوشت، این سایت تحت پشتیبانی شرکت گوگل است، و برای اولین بار در تاریخ ۲۲ ژانویه ۲۰۰۴ شروع به کار کرد.
نام «اورکات» از نام کارمند شرکت گوگل، اورکوت بویوک‌کوکتن از ترکیه است که این سیستم را از شرکت قبلی که در آن کار می‌کرده با خود به همراه آورده و در گوگل آن را بیشتر گسترش داده‌است.
آمار
در اوت ۲۰۰۴ از نظر محل اقامت کاربران، به ترتیب سه کشور برزیل (۶۹٪)، ایالات متحده آمریکا (۱۸٪)، و ایران (۶٪) در رده‌های بالا قرار داشتند. پس از آن وب‌گاه اورکات از داخل ایران فیلتر شده‌است.
غیرفعال شدن
در ۳۰ ژوئن ۲۰۱۴ گوگل اعلام کرد که تا پایان ۲۰۱۴ این سرویس منحل خواهد شد. کاربران می‌توانند تا سپتامبر ۲۰۱۶ از اطلاعات خود مانند تصاویر، پروفایل‌ها و مطالب خروجی بگیرند.
گوگل پلاس
فیس‌بوک
گوگل باز
فهرست محصولات گوگل
فهرست شبکه‌های مجازی دارای بیشترین کاربران فعال
فهرست رشته‌های ورزشی

رشته‌های ورزشی روی همرفته به
دسته‌های زیر بخش می‌گردند:
فونیکس
ورزش‌های حرکتی
پیاده روی مشه سوئی
ایروبیک
پرش
دو
پرش با نیزه
پرش سه گام
پرش طول
ورزش و پله
یوگا (ورزش جسمی روانی)
اسپینینگ
ورزش ناشنوایان
پاراگلایدینگ {paragliding
رعد {RAAD
پارکور (parkour)
آیروبیک
بندبازی
ژیمناستیک
ژیمناستیک هنری
ژیمناستیک ریتمیک
تخته فنری
بی‌ام ایکس
ورزش‌های رزمی
آیکیدو
باگوآ
بوکس
کیوکوشین
کیک بوکسینگ
جوجیتسو
جودو
کاراته
کن دو
هاپکیدو
تانگ سو دو
تای چی چوان
نینجوتسو
تکواندو
سای سن سو
سامبو
سومو
شمشیربازی
کبدی
کشتی آزاد
کشتی فرنگی
کشتی آلیش
کشتی کچ
کوک سول وان
ووشو
ووینام
وینگ چون
کونگ فو
موی تای
جیت کان دو
چون کوک دو
یان یوان
ورزش‌های ماجراجویانه
چتربازی (Parachuting)
پاراگلایدینگ(Paragliding)
کایت سواری (Hanggliding)
پروازبا بالن (Hot air balone)
بانجی (Banjo jumping)
کایتینگ (Kite surfing)
هواپیمای تفریحی (Airplane)
پروازباگلایدر (Gliding)
بادسواری (Windsurfing)
شیرجه با چتر
بالن‌سواری
آکروباتیک هوایی
چتربال‌سواری (Paragliding)
زورب‌سواری
بادپرسواری (Gliding)
صخره‌نوردی
یخ‌نوردی
غارنوردی
بدنسازی نظامی
شهرنوردی (Parkour)
پاراگلایدینگ {paragliding
رعد {RAAD
کوهنوردی
غارنوردی
دره‌نوردی
پارکور
ورزش‌های سواری
مسابقه اتومبیل‌رانی
مسابقه موتورسواری
مسابقه هوانوردی
مسابقه قایق‌رانی موتوری
موتورکراس
پالیزه (اسکیتینگ)
یخ‌پالیزه (پاتیناژ)
چرخ‌پالیزه (Roller skating)
تخته‌پالیزه (اسکیت‌بوردینگ)
برف‌پالیزه (اسنوبوردینگ)
آب‌لیزه (پالیزه روی آب)
هاکی روی یخ
اسکوتر
اسکیت
اسکی
اسکی صحرانوردی
اسکی روی چمن
برف‌پالیزه (اسنوبوردینگ)
سورتمه‌سواری
لژسواری
دوچرخه‌سواری کوهستان
دوچرخه‌سواری جاده
پالیزه (اسکیتینگ)
تخته‌پالیزه (اسکیت‌بوردینگ)
برف‌پالیزه (اسنوبوردینگ)
آب‌لیزه
اسب سواری
ورزش‌های نشانه‌روی
تیراندازی با تفنگ
تیر اندازی با کمان
بولینگ
دارت
پرتاب چاقو
ورزش‌های بیلیاردی
اسنوکر
ایت‌بال
ناین‌بال
تیله‌بازی
گردو بازی
دوک بازی
هفت سنگ
گلف
بهکاپ(تاپ گلف)
بهکاپ ساحلی
هند بهکاپ
هند بهکاپ ساحلی
پرتاب نیزه
پرتاب وزنه
پرتاب دیسک
پرتاب چکش
فریزبی
ورزش‌های گروهی
فوتبال
باسبال
بسکتبال
والیبال
هندبال
بیسبال
فوتسال
گلروبال
فوتبال آمریکایی یا راگبی
کبدی یا زو
هاکی روی یخ
هاکی سالنی
هاکی روی چمن
پینت‌بال (رنگ‌اندازی)
آمادگی جسمانی
فوتبال ساحلی
والیبال ساحلی
والیبال نشسته
بسکتبال با ویلچر
بسکتبال سه نفره
سپک تاکرا
بدمینتون
تنیس روی میز
تنیس
اسکواش
راکتبال
کریکت
"کرلینگ"
ورزش‌های فکری
شطرنج
منچ
بریج
پوکر
ورق(پاسور)
دومینو
تخته نرد
ورزش‌های آبی
ورزش شنا
شنا
واترپلو
شیرجه
غواصی
قایقرانی
موج‌خوابی (bodyboarding)
موج‌سواری
ماهی‌گیری
(در این سیاهه از برخی از واژه‌های فرهنگستان زبان بهره‌گیری شده‌است).
جی‌میل

جی‌میل ، یکی از سرویس‌های رایگان است که به کاربران فضای رایگان جهت ایمیل ارائه می‌دهد. نسخه آزمایشی گوگل در ۱ آوریل ۲۰۰۴ ارائه شد، به این صورت که هر کاربر می‌توانست با دریافت دعوت‌نامه از کاربری دیگر که دارای حساب جی‌میل بود دارای حساب ایمیل شود و از خدمات آن استفاده کند. این سرویس در ۷ فوریه ۲۰۰۷ برای عموم آزاد شد و نیازی به دعوت‌نامه برای عضویت نبود و در ۷ ژوئیه ۲۰۰۹ از حالت آزمایشی بیرون آمد، که در آن زمان دارای ۱۴۶ میلیون کاربر در هر ماه بود.
تاریخچه
این سرویس اولین سرویس ایمیلی در دنیا بود که یک گیگابایت فضا به کاربرانش می‌داد، و همچنین اولین سرویسی بود که همه نامه‌هایی که بین دو شخص رد و بدل می‌شد را به صورت قطاری و پشت سر (Thread) هم نشان می‌داد (مانند نوشته‌های داخل یک فوروم)
از تاریخ ۲۸ آوریل ۲۰۱۲ جی‌میل ۱۰۲۴۰ مگابایت فضا (که قبلا ۷۴۰۰ مگابایت بود) به کاربرانش داد، و کاربران با پرداخت سالانه ۰٫۲۵ دلار به ازای هر گیگابایت، قادرند این فضا را به ۲۰ گیگابایت تا ۱۶ ترابایت افزایش دهند.
به علاوه برنامه‌نویسان، جی‌میل را به واسطه پیشگام بودن آن در استفاده از ای‌جکس، که تکنیکی در برنامه‌نویسی است که به کاربران اجازه می‌دهد که محتویات یک صفحه وب را بدون دوباره نوسازی آن (Refresh) مشاهده کنند، می‌شناسند. یکی از انتقادهایی که از جی‌میل شده‌است، پتانسیل قوی آن برای افشای داده‌های کاربر است، و این خطری است که احتمال می‌رود این داده‌ها با بسیاری از برنامه‌های وب آنلاین ارتباط داده شده شوند. استیو بالمر (مدیرعامل مایکروسافت)، لیز فیگروا، مارک راش و ویراستاران گوگل واچ به این موضوع عقیده دارند، در حالی که گوگل ادعا می‌کند که نامه‌هایی که با جی‌میل فرستاده می‌شوند هیچ‌گاه توسط شخصی دیگر خوانده نمی‌شوند.
امکان گپ
جی‌میل با استفاده از ابزارهای برنامه‌نویسی آژاکس و جاوااسکریپت امکان گفتگوی فوری با افراد درون لیست ارتباطی کاربر را فراهم کرده‌است. این گفتگو در داخل همان پنجره مرورگر می‌تواند صورت گیرد. در واقع توانسته امکانات پیام‌رسان فوری را به صفحه وب میل منتقل کند. به تازگی جی‌میل امکان گپ گروهی و همچنین گپ با کاربران ای‌اال را نیز فراهم کرده‌است.
فهرست تماس‌ها
گوگل در سرویس ایمیل خود تغییری صورت داده‌است که امکان کنترل فهرست تماس‌ها را برای کاربرانش فراهم می‌کند. پیش از این جیمیل نشانی تمامی آدرس‌های ایمیل جدید را به صورت خودکار به فهرست تماس‌های کاربر افزوده می‌کرد. این کار به به آدرس‌های ایمیل اجازه می‌داد که به هنگام نوشته شدن یک پیام جدید به صورت خودکار کامل شده و کاربران را از به خاطر سپردن آن‌ها یا جستجو در فهرست تماسهایشان آسوده می‌کرد. گوگل اکنون دسته جدیدی به نام تماس‌های پیشنهادی ایجاد کرده‌است که در قسمت «My Contacts» قرار می‌گیرد و آدرس ایمیل ارسال کنندگان ایمیل در تماس پیشنهادی قرار می‌گیرد. کاربران می‌توانند به جیمیل اجازه دهند تا این آدرس‌ها را به صورت خودکار به فهرست تماسهای اصلی‌شان ارسال کنند.
مشکل فنی
گوگل در تاریخ ۱ مارس ۲۰۱۱ اعلام داشت که حال بررسی یک مشکل نفوذپذیری در سرویس جی میل می‌باشد که ایمیل‌ها، الحاقات و گفتگوهای گوگل کاربران را حذف می‌کند. این باگ برخی از حساب‌های کاربران را ریست می‌کند و یک پیام خوشامد را به آن‌ها نمایش می‌دهد. به گفته گوگل این باگ تنها بر کمتر از ۰٫۰۸ درصد کل کاربران گوگل اثر گذاشته‌است، اما این مقدار برابر ۱۵۰۰۰۰ حساب کاربری است که عدد کوچکی نمی‌باشد. گوگل اعلام کرد کابران تاثیر پذیرفته از این باگ؛ موقتا امکان ورود به حساب خود را ندارند. برای آندسته‌ای که بخشی از داده‌های خود را از دست داده‌اند، تیم مهندسان گوگل در حال کار و بازیابی و ذخیره مجدد آن داده‌ها می‌باشند.
راه‌های آهنکوب

راه آهنکوب (مسیر هرمان فان بارث) در اتریش
در کمتر از یک دهه مسیرهای آهنکوب (فراتا) در تقریبا هر کشور کوهستانی آلپ به طور فزاینده‌ای فراگیر شده‌اند. مسیرهای آهنکوب در آغاز سده گذشته در منطقه دولومیت در آلپ پدید آمدند. در زبانهای اروپایی به این مسیرها via ferrata می‌گویند. معنی این واژه ایتالیایی راه آهنکوب یا آهنکوفته است.
بسیار پیشتر از بهره گیری از این روش در جنگ جهانی یکم، برخی از راهنماهای ایتالیایی شکاف‌ها و تاقچه‌های مسیرها را برای مشتریان خود آماده و تجهیز می‌کردند.
امروزه راه‌های آهنکوب تازه که اغلب فنی‌تر و سخت‌تر هستند، در سرتاسر آلپ از نو زاده شده‌اند. وعلاقه‌مندان بسیاری را به خود جلب کرده‌اند.
با وجود ظاهر مطمئن این مسیرهای تازه که مجهز به کابلهای استوار، پله، نردبان و دالان می‌باشند همواره باید ایمنی را در آنها در نظر داشت.
روش حفاظت با یک دوال (تسمه) که به بدن بسته است و کارابینی که در درون طناب (کابل) انداخته شده است این پرسش را پیش می‌آورد که در صورت سقوط چه خواهد شد .
زیرا در این حالت نیروی ضربه به هنگام سقوط می‌تواند بسیار از مرز پایداری تجهیزات و بدن انسان فراتر رود.
قانون طلایی مسیرهای آهنکوب این است :
بکارگیری طناب کوهنوردی، دوال، طنابچه در راه‌های آهنکوب برای پیوند دادن شخص به کابل‌ها کاملا ممنوع می‌باشد.
یخ‌شکن

یخ‌شکن
یخ‌شکن یا کرامپون ابزار فلزی تیغه و سخمه داری است که می‌توان با بند به زیر کفش وصل کرد تا از لغزش بر روی یخ و برف هنگام یخ‌نوردی جلوگیری شود.
گام برداری با کفپوش یخ‌شکن (روش فرانسوی) برای بسیاری از فعالیتهای کوهستانی از راه‌پیمایی روی یخچال‌ها گرفته تا اسکی کوهستانی بسیار معمول می‌باشد. اسکار اکنستاین مخترع نخستین یخ‌شکن مدرن است.
خانواده‌های زبانی

خانواده‌های زبانی در جهان امروز
Distribution of languages on earth.
در زبان‌شناسی، مفهوم و موضوع خانواده‌های زبانی (Language family) از آن جا سرچشمه می‌گیرد، که هم‌چون همه اشیا، پدیده‌ها و فرآیندهای پیچیده زبان‌های طبیعی انسانی هم صفات، تظاهرات، و آثار فراوانی از گونه حیات‌داشتن و زنده‌بودن از خود بروز می‌دهند. از جمله، زبان‌ها هم مانند جانوران دارای خانواده و خویشاوند هستند.
بر اساس آمار اتنولوگ، ۷،۰۹۹ زبان زنده بشری به ۱۴۱ خانواده زبانی تقسیم می‌شود.
خانواده‌های زبانی
A pie chart showing the percentage of speakers each language family has
The language families of Africa
Map of the Austronesian languages
Map of major European languages
Map of major Dravidian languages
Distribution of the Turkic languages across Eurasia
Area of the Papuan languages
Map of the Australian languages
Distribution of language families and isolates north of Mexico at first contact
The major South American language families
زبان‌های هندواروپایی
زبان‌های اورال آلتایی
زبان‌های آفروآسیایی
زبان‌های آسترونزیایی
زبان‌های چینی-تبتی
زبان‌های ترکی
زبان‌های پالئوسیبرین
زبان‌های تائی
زبان‌های اورالی
زبان‌های آلتایی
زبان‌های ژاپنی
زبان‌های خوی‌زن
زبان‌های کره‌ای
زبان‌های نا-دن
زبان‌های نیل-صحرا (حامی-نیلی)
زبان‌های نیجر-کنگو
زبان‌های قفقازی
زبان‌های دراویدی
زبان‌های اسکیمو-آلئوت
زبان‌های ایندوپاسیفیک
زبان‌های آمرنید
زبان‌های استرالیایی-آبورجنیال
زبان‌های هندواروپایی
مقاله اصلی: زبان‌های هندواروپایی
به خانواده‌ای بزرگ از زبان‌های انسانی اشاره دارد از حدود ۱۰۰۰ قبل از میلاد در بخش بزرگی از اروپا و قسمت‌هایی از جنوب غرب و جنوب آسیا رواج داشته‌است.
آنتونیو کاسانو

آنتونیو کاسانو بازیکن سابق اهل ایتالیا است.
این بازیکن در ۱۲ ژوئیه ۱۹۸۲ به دنیا آمد و فوتبالش را از باری شروع کرد. این بازیکن فوتبال در پست مهاجم بازی می‌کند. وی توانست در مسابقات یورو ۲۰۰۴ دو گل برای ایتالیا را به ثمر برساند.
راست
کاسانو در باری ایتالیا به دنیا آمد و از سنین کودکی شروع به بازی فوتبال کرد. وی نخستین بار توسط دست‌اندرکاران باشگاه فوتبال باری کشف شد و به تیم جوانان این باشگاه راه یافت. اولین بازی وی در سری آ نیز برای این تیم و در مقابل تیم فوتبال لچه در سال ۱۹۹۹ بود.
در سن ۱۹ سالگی کاسانو به رم، قهرمان وقت سری آ، پیوست و در اولین فصل خود برای این تیم ۵ گل به ثمر رساند. این بازیکن جنجالی پس از این که توسط فابیو کاپلو مربی وقت رم، از شرکت در یک جلسه تمرین محروم شد، در جلوی دید عموم با وی درگیر شد. پس از اتمام قراردادش با رم در سال ۲۰۰۶، کاسانو به رئال مادرید پیوست.
کاسانو پس از کریستین پانوچی، هم تیمی سابقش در رم، دومین ایتالیایست که با رئال قرارداد بسته است. وی شروع خوبی با این تیم داشت اما تنها پس از چهار ماه حضور در این تیم به دلیل عادات بد غذایی، اضافه وزن آورد. این امر باعث شد که رئال برای هر گرم اضافه وزنش، وی را جریمه کند. پس از درگیری با کاپلو مربی وقت رئال در رختکن که به دلیل اعتراض به کنار گذاشته شدن از یک مسابقه بود، وی به حالت تعلیق درآمد و نیمکت‌نشین شد و در نهایت در سال ۲۰۰۷ این تیم را ترک کرد و بصورت قرضی و برای یک سال به سمپدوریا پیوست.
شماره مورد علاقه کاسانو ۱۸ بود اما بعد از پیوستن وی به سمپدوریا که شماره ۱۸ آن در آن زمان در اختیار ولادیمیر کومان بود، وی شماره ۹۹ را، به دلیل اینکه مجموع ارقامش ۱۸ می‌شود، برگزید. پس از یک فصل موفقیت‌آمیر در سمپدوریا، این تیم تصمیم به خرید کاسانو از رئال گرفت و وی تا سال ۲۰۱۱ در اختیار این تیم بود.
در اکتبر ۲۰۱۰ کاسانو، با درخواست رئیس باشگاه سمپدوریا برای شرکت در مراسم توزیع جایزه مخالفت کرد و مجادله این دو بالا گرفت. در نتیجه این تنش وی از ترکیب تیم کنار گذاشته شد و سمپدوریا از کمیته انضباطی درخواست فسخ قرارداد این بازیکن را کرد. این درخواست توسط کمیته انضباطی رد شد اما این کمیته رای به کسر ۵۰٪ از باقی‌مانده مبلغ قرارداد بازیکن داد.
پس از پایان قراردادش با سمپدوریا در ۲۰۱۱، کاسانو به آ.ث. میلان پیوست. با این حال به دلیل نارضایتی از فروش بازیکنان کلیدی میلان، بویژه زلاتان ابراهیمویچ و تیاگو سیلوا، وی در پایان فصل از میلان درخواست انتقال کرد. در ۲۱ اوت ۲۰۱۲ میلان با پرداخت ۷ میلیون یورو بر سر تبادل کاسانو و جامپائولو پاتزینی با اینتر توافق کرد و در روز بعد این بازیکن رسما به اینتر پیوست.
ترابری ریلی

راه‌آهن در سوئیس
در تاریخ ۱۰ مه ۱۸۶۹ در مکانی در منطقه پرومونتوری، یوتا، دو خط آهن راه‌آهن مرکزی پسیفیک و راه‌آهن اتحادیه پسیفیک به هم متصل شدند.
راه‌آهن یا ترابری ریلی یک روش ترابری هدایت شده بر روی زمین است. راه‌آهن برای قطارها طراحی شده تا بدینوسیله بتوان مسافر و کالا جابه‌جا کرد. راه‌آهن دو ریل همراستا دارد که معمولا از فولاد است. این ریل‌ها با ریل‌بند (تراورس)های چوبی یا بتنی (و در گذشته فولادی) به هم پیوسته می‌شوند که این ریل‌بندها، ریل‌ها را در بازه‌ای یکسان از همدیگر نگه می‌دارد.
تعریف کلی
ترابری ریلی یکی از روش‌های ترابری بر روی زمین است که در مصرف انرژی بسیار به صرفه عمل می‌کند. ریل‌ها رویه‌ای بسیار صیقلی و محکم فراهم می‌کنند که چرخ‌های قطار می‌توانند با کمترین اصطکاک ممکن بر روی آن‌ها بغلتند. این روش با خود راحتی و صرفه‌جویی در انرژی مصرفی به همراه دارد. معمولا بخش پیشین قطارها هم با شکلی خمیده و هواپویا (آیرودینامیک) ساخته می‌شود تا در مصرف انرژی صرفه‌جویی شود. روی همرفته، تحت شرایط مناسب، قطار برای بردن حجم مشخصی از کالا یا مسافر، ۵۰ تا ۷۰ درصد کمتر انرژی نیاز دارد تا ترابری جاده‌ای.
افزون بر این، ریل‌ها و ریل‌بندها باهم وزن قطار را به‌طور یکسان پخش می‌کنند که در پی آن با هر محور/چرخ بار بیشتری می‌توان حمل کرد تا در ترابری جاده‌ای.
ترابری ریلی همچنین از امن‌ترین و کم‌جاگیرترین شیوه‌های ترابری است. یک خط راه‌آهن دوریلی می‌تواند در یک زمان مشخص از یک بزرگراه چهارخطه هم بیشتر مسافر یا کالا جابه‌جا کند.
واژگان ترابری ریلی
واژگان (اصطلاحات) استاندارد شده فارسی در این شاخه (مصوبه فرهنگستان زبان و ادب فارسی) به این قرار است:
پناه‌راه: دالان یا فضای سرپوشیده در مجاورت کوه برای جلوگیری از ریزش بهمن در بستر راه‌آهن.
جاده آهن
آمادگاه
ایستگاه چندگانه
ایمن‌گاه
بالاست
بارکف
بارگنج
برش‌راه
برقی کردن راه‌آهن
بلیط تمام مسیر
بلیط ویژه
پارسنگ
تالار گذر
ترابر
تراورس
توشه
خط سرعت‌افزایی
خط گذر
خطرو
خودکشند
دالانه
دیرانه
ذخیره جا
ریل‌بند
ریل‌بست
زمان اوج
زمان تخلیه
تندرو (سریع‌السیر)
سوزن ریل
سیم بالاسر
سینی دوار
شاخک برقرسان
شدآمد
شیبک
ضربه‌گیر
عمر بازدید
فاصله گذر
فرست
فرست کردن
قطار
قطار بارگنجی
قطار تماشا
قطار توربینی
قطار خیابانی
قطار دوسر
کالای گذری
گذرانه
مسافر گذری
مسیر موقت
هزارچرخ
واگن
واگن خدمت
واگن پهلوگرد
واگن توشه‌بر
راه‌آهن ایران
اتحادیه بین‌المللی راه‌آهن‌ها
راه‌آهن ترکیه
راه‌آهن آفریقای جنوبی
راه‌آهن آلمان
راه‌آهن قزاقستان
راه‌آهن ازبکستان
راه‌آهن ترکمنستان
راه‌آهن روسیه
راه‌آهن آمریکا
راه‌آهن استرالیا
راه‌آهن هند
راه‌آهن چین
تونل کانال مانش
بازیکن فوتبال

بازیکن فوتبال یا فوتبالیست به کسی که به‌عنوان پیشه و حرفه خود به ورزش فوتبال می‌پردازد گفته می‌شود.
واژه فوتبالیست از زبان روسی وارد زبان فارسی شده‌است.
گونه‌ها
بازیکنان میانه/هافبک‌ها با رنگ آبی نشان‌داده‌شده‌اند.
در فوتبال بازیکن فردی است که بر پایه قوانین فوتبال٫ فوتبال بازی می‌کند. در یک بازی فوتبال هر تیم ۱۱ بازیکن دارد که یکی از آن‌ها دروازه‌بان است و بقیه یا پدافندگر یا بازیکن میانه یا مهاجم هستند.
دروازه‌بان
در بازی فوتبال به کسی که برای نگهداری و محافظت از دروازه می‌کوشد و مانع ورود توپ به داخل آن می‌شود دروازه‌بان می‌گویند. دروازه‌بان تنها بازیکنی است که می‌تواند از دستانش برای گرفتن توپ استفاده کند.
مدافع/پدافندگر
مدافع یا پدافندگر بازیکنی است که در پشت هافبک‌ها قرار دارد و پیشترین و اولین هدفش پشتیبانی از دروازه‌بان است. وظیفه اولیه او جلوگیری از حریف است برای گل زدن.
هافبک دفاعی/ دفاع جلوزن
او با زیکنی است که جلوی مدافعین وسط ایستاده و خلع خالی بین مدافعین پشت خود را در هنگام تهاجم تیم مقابل پر می‌کند، در ضمن رابطی است برای دریافت توپ از مدافعین خودی و ارسال پاس به بازیکنان پست هافبک وسط و هافبک‌های کناری. در بعضی سیستمهای بازی مثل ۴-۲-۳-۱ مربیان ۲ هافبک دفاعی در زمین می‌گذارند.
هافبک/بازیکن میانه
هافبک یا بازیکن میانه بازیکنی است که جایگاهش بین پدافندگر (مدافع) و مهاجم است (در شکل با رنگ آبی نشان داده‌شده‌است). وظیفه اصلی آن‌ها بی‌بهره کردن تیم حریف از توپ است (که معمولا با تکل انجام می‌شود)٫ تا توپ را به تصرف هافبکه درآورند و برای مهاجمان خودی بفرستند.
فوروارد/مهاجم
فورواردها یا مهاجمان بازیکنانی هستند که در نزدیک‌ترین ردیف به دروازه حریف بازی می‌کنند که مسئولیت گل زدن را دارند.
دیرانه

دیرانه ، در صنعت حمل و نقل، خسارت دیرکرد در تخلیه وسیله بارکش است. مثلا در راه آهن خسارت دیرکرد در تخلیه واگن‌ها است که از سوی راه‌آهن مقصد به راه آهن مبدا پرداخت می‌شود.
فرهنگسرا

فرهنگسرا ساختمانی است که در آن یک یا چند نهاد فرهنگی فعالیت دارند. در فرهنگسراها معمولا شرایطی برای آموزش امور گوناگون فرهنگی و اجتماعی و همچنین آموزش پیشه‌ها و هنرهای گوناگون مانند نگارگری، کوزه‌گری، خیاطی و جز اینها فراهم می‌شود. برخی از فرهنگسراها کتابخانه و انتشارات ویژه خود را نیز دارند.
در ایران، تا امروز، بیشتر فرهنگسراها در شهر تهران و چند شهر بزرگ دیگر مانند اصفهان برپا شده‌اند و معمولا کوشیده شده برای هر منطقه شهرداری یک فرهنگسرای بزرگ ترتیب داده شود. برخی از فرهنگسراها، به‌جز پوشش دادن منطقه خود، به فعالیت‌های فرامنطقه‌ای نیز می‌پردازند.
بسیاری از فرهنگسراها ویژه‌کار ، یعنی فعالیت خود را گرد یک گروه یا یک محور کاری متمرکز می‌سازند.
فرهنگسراها، برپایه شیوه فعالیت، به یکی از محورهای سه‌گانه شخصیت (کیستی)، محتوا (درونمایه) و نهاد می‌پردازند:
فرهنگسراهای شخصیت‌محور عبارتند از فرهنگسراهای کودک، نوجوان، جوان، دانشجو، دختران، بانو، و سالمند.
فرهنگسراهای محتوامحور عبارتند از: اندیشه، قرآن، انقلاب، فرهنگسرای مجازی، پایداری، هنر، ملل، قانون، تیره‌ها (اقوام)، ورزش، ماه بهمن، کار، دانش‌ها، تندرستی، طبیعت، و فناوری اطلاعات.
فرهنگسراهای نهادمحور عبارتند از خانواده، مدرسه، و شهر.
فهرست فرهنگسراهای تهران
فرهنگسراهای اصفهان
کتابخانه عمومی خاوران تهران
خانه‌های فرهنگ محله مشهد
فرهنگسراهای مشهد
خانه‌های فرهنگ مطالعه مشهد
نسخه خطی

صفحه‌ای از شاهنامه بایسنقری (۸۰۹ خورشیدی)
دست‌نوشته یا دست‌نویس یا نسخه خطی یا مخطوطه به کتاب‌ها و نوشته‌هایی می‌گویند که به‌وسیله گونه‌ای قلم و با دست نوشته شده باشد.
دست‌نویسی در خاورزمین و بویژه ایران پیشینه‌ای بسیار کهن دارد. در روزگاران کهن فرمانروایان معمولا در دربار خود دیوان نگارش (دبیرخانه) برپا می‌کردند تا نگارنده‌ها در آن به نوشتن دستنوشته‌ها یا رونویسی آنها بپردازند.
پدید آوردن رونویسهای نفیس‌تر از روی دست‌نویس‌های پیشین یکی از فعالیت‌های دلخواه درباریان پیشین یوده است.
مفهوم دست‌نوشته را در بیشتر زبان‌های اروپایی با واژه لاتینی manuscript بیان می‌کنند که از دو واژه manu- (دست) و script (نوشته) تشکیل شده است.
دست‌نوشته‌های فارسی
دست‌نوشته‌های فارسی بسیاری اکنون در ایران، هند، افغانستان، ترکیه و دیگر کشورها در قالب کتاب، مرقع یا تک‌برگ وجود دارد که در بهترین موزهها و کتابخانهها نگهداری می‌شود و از ارزش بالایی برخوردارند.
از نسخه‌های خطی موجود در ایران تعداد ۳۲۰ هزار عدد دارای شماره ملی هستند.
رئیس کتابخانه ملی ایران از وجود حدود ۲ میلیون نسخه خطی ایرانی در شبه قاره و آسیای میانه خبر داده و از وضعیت «اسفبار» نگهداری از آنها سخن گفته‌است. به گفته او، حدود یک میلیون نسخه خطی فارسی یا عربی متعلق به ایران، در هند و پاکستان و حدود ۵۰۰ هزار نسخه خطی هم به همین شکل در آسیای میانه وجود دارد. به گفته او ۲۶۰۰ نسخه خطی نادر و نفیس نیز مربوط به ایران در کتابخانه ملی فرانسه نگهداری می‌شود، و در اسپانیا این تعداد بیشتر است.
نسخه‌های خطی تاریخ بیهقی
علی‌نامه
les manuscrits sont ecrit par les egyptien ou les moine
http://nosakhekhati.persianblog.ir
کاشی‌سازی برخالی

کاشی‌سازی برخالی: کاشی سازی‌ای است که در آن ویژگی برخالی باشد.
مفاهیم آغازین:
برخال: برخال یک نگاره یا پیکره است که دارای ویژگی خودهمانندی در مقیاسهای گوناگون است درحالیکه این مقیاسها با هم پیوند ریاضیاتی داشته باشند. برای نمونه اگر فردی بخش ویژه‌ای را برگزیند و دید را بر آن ۵ بار نزدیکتر کند (زوم کند) شکل دقیقآ همان شکل پیش باشد.
نیا-کاشی (prototile): نیاکاشی یا کاشی آغازین کاشی‌ای است که همه کاشیهای دیگر در کاشی کاری ما با آن همانند اند یعنی همان فرم را دارا هستند اما الزامآ با آن هم اندازه نیستند.
تارک (vertex): نقطه‌ای است که سه کاشی یا بیشتر به هم می‌رسند. تارک یک کاشی آن نقطه است که دو پهلوی یک کاشی به هم می‌رسند.
تکینگی (singularity): نقطه‌ای است که در آن کاشیها بی‌نهایت کوچک و ریز می‌شوند یعنی هر محدوده مرزدار که دارای تکینگی باشد دارای بی‌نهایت کاشی خواهد بود.
نگارال

نگارال‌ها (گرفتال، گرافتال graftal) یکی از خانواده‌های اشکال هندسی هستند که همانند برخالها هستند اما محاسبه آن‌ها ساده‌تر از برخالهاست. از نگارالها بیشتر در صنعت جلوه‌های ویژه بهره می‌گیرند تا از سازه‌های طبیعی مانند درختان و گیاهان نگاره‌هایی ساختگی بیافرینند.
قله

قله دماوند
قله یا ستیغ یا چکاد ، به بلندترین جای یک کوه گفته می‌شود. به عبارت دیگر، قله نقطه‌ای بر سطح زمین است که ارتفاع آن از همه نقاط اطرافش بیشتر باشد.
بلندترین قله ایران قله کوه دماوند است. بعد از قله دماوند قله‌های علم کوه و سبلان به ترتیب دومین و سومین قلل بلند ایران هستند. بلندترین قله کره زمین، قله کوه اورست است. بلندترین قله منظومه شمسی هم کوه المپوس در مریخ است. مشکل‌ترین قله کره زمین برای صعود کوه نوردان قله k2 با ارتفاع ۸۶۱۱ متر می‌باشد.
نظامی‌گری

تانک‌های آلمانی تایگر در جنگ جهانی دوم
نظامی‌گری یا میلیتاریسم یک ایدئولوژی است که معتقد است توان ارتشی سرچشمه و منبع همه امنیت‌هاست. نظامی‌گری در ملایم‌ترین شکل خود به این گزاره باور دارد که «آشتی از راه توانمندی نظامی» میسر می‌شود و آمادگی نظامی بهترین یا تنها راه دستیابی به صلح است.
یکی از راه‌های اندازه‌گیری نظامی‌گری، درصد درآمد سرانه هزینه‌شده کشورها در زمینه نظامی است. در سال ۲۰۰۱ کره شمالی بالاترین درصد هزینه نظامی یعنی ۳۱٫۳٪ از درآمد سرانه خود را داشت. پس از آن آنگولا با ۲۲٪ در سال ۱۹۹۹)، اریتره با (۱۹٫۸٪ در سال ۲۰۰۱)، عربستان سعودی با (۱۳٪ در سال ۲۰۰۰)، اتیوپی (۱۲٫۶٪ در سال ۲۰۰۱)، عمان (۱۲٫۲٪ در سال ۲۰۰۲)، قطر (۱۰٪ در سال ۲۰۰۰ - ۲۰۰۱)، اسرائیل (۸٫۷۵٪ در سال ۲۰۰۲)، اردن (۸٫۶٪ در سال ۲۰۰۱) و مالدیو (۸٫۶٪ در سال ۲۰۰۱) قرار داشتند.
لشکر

نماد استاندارد ناتو برای لشکر، تعداد ۲ حرف X قراردادی است و ربطی به تعداد نفرات ندارد.
لشکر ( < ‘نیروی پشتیبان’ < ‘نگهبانی کردن؛ پشتیبانی کردن’ ) — یگانی راهکنشی که دارای تجهیزات و تسلیحات لازم برای اجرای عملیات رزمی است و بزرگ‌تر از تیپ یا هنگ و کوچک‌تر از سپاه است .
لشکر یا به فارسی افغانستان فرقه ، یکی از یگان‌های بزرگ ارتش است. لشکر دارای تجهیزات و تسلیحات لازم برای اجرای عملیات رزمی است و بزرگ‌تر از تیپ یا هنگ و کوچک‌تر از سپاه است. لشکر شامل ۱۰،۰۰۰ الی ۲۰،۰۰۰ سرباز می‌شود. در بیشتر ارتش‌ها یک لشکر از چند تیپ تشکیل می‌شود.
لشکرها به طور معمول به‌وسیله اعداد ترتیبی نامگذاری می‌شوند (برای نمونه لشکر ۲۳ تهران). همچنین رده‌های گوناگون به نام آنها افزوده می‌شود مانند؛ «پیاده»، «زرهی»، «موتوریزه» و …
در ایران معمولا فرمانده یک لشکر درجه سرتیپ دومی دارد هر چند که دارای جایگاه سرلشکری است. در ارتش آمریکا معمولا دو لشکر با هم تشکیل یک سپاه را می‌دهند و هر لشکر معمولا از ۳ تا ۵ تیپ تشکیل شده است.
گروهان

گروهان یا به فارسی افغانی تولی یکی از یگان‌های نظامی است که معمولا از ۷۰ تا ۲۰۰ سرباز تشکیل شده است. فرمانده یک گروهان، معمولا درجه سروانی دارد. هر گروهان خود معمولا به سه تا شش دسته بخش می‌گردد. چند گروهان با هم تشکیل یک گردان می‌دهند.
سروان

سروان فرمانده یک گروهان ارتش است. گروهان یکی از یگان‌های ارتشی است که معمولا از ۱۰۰ تا ۴۰۰ سرباز تشکیل شده‌است.
درجه سروانی یکی از درجات ارتش است. سروان درجه بالاتر از ستوان و پایین‌تر از سرگرد است. در دوره پهلوی اول، این درجه را «سلطان» می‌نامیدند. در فارسی دری افغانستان برای درجه سروان واژه «تورن» و برای سروان بلندپایه‌تر جکتورن به‌کار می‌رود.
درجه‌های نظامی ایران
فرمانده کل قوا

فرمانده کل قوا عنوانی است که امروزه در نظام جمهوری اسلامی ایران به فرمانده کل نیروهای مسلح این کشور (شامل سپاه، ارتش و نیروی انتظامی) اطلاق می‌شود که مطابق قانون اساسی ایران بر عهده مقام رهبری می‌باشد. پیش از انقلاب ۱۳۵۷ ایران از آن به عنوان بزرگ‌ارتشتاران یاد می‌شده‌است. بزرگ‌ارتشتاران عنوانی رسمی و نظامی بوده‌است که در دوره پهلوی برای مقام فرماندهی سه نیروی مسلح کشور ایران بکار می‌رفت. فرمانده این سه نیرو در آن دوره محمدرضا پهلوی بود.
واژه‌شناسی
بزرگ‌ارتشتاران اقتباس غلطی از کلمه فارسی میانه ارتشتاران سالار است. چرا که در متون فارسی میانه، کلمه «وزرگ» به جای «بزرگ» (همچون وزرگ فرمذار) به کار می‌رود و در هیچ متن به جای مانده از فارسی میانه، کلمه بزرگ‌ارتشتاران به کار نرفته‌است.
ایران
رهبر عالی در ایران بعنوان فرمانده کل قوا مسولیت فرماندهی قوا در زمان جنگ و عزل و نصب فرماندهان عالی را دارا می‌باشد. هم اکنون آیت‌الله خامنه‌ای فرمانده کل قوا جمهوری اسلامی ایران می‌باشد.
فرماندهان کل نیروهای ایرانی در تاریخ معاصر
نام
تصویر
محمدقاسم ظهیرالدوله
عباس‌میرزا
100px
حسنعلی میرزا
علی میرزا ظل‌السلطان
فتحعلی‌شاه قاجار
100px
کیخسرومیرزا سپسالار
بهمن میرزا بهاءالدوله
مسعود میرزا ظل‌السلطان
وجیه‌الله میرزا سپهسالار
کامران‌میرزا
شاهزاده ابوالحسین‌میرزا
جعفرقلی‌خان قجر قویونلو
میرزامحمدخان قاجار دولو
امیرکبیر
100px
آقاولی‌خان
میرزا حسین‌خان سپهسالار
محمدخان
میرزامحمدباقرخان
رضاشاه پهلوی
100px
محمدرضا شاه پهلوی
100px
ابوالحسن بنی‌صدر
100px
سید روح‌الله خمینی
140x140پیکسل
سید علی خامنه‌ای
116x116پیکسل
بریتانیا
بسامد

مثالی از یک تابع دوره‌ای با بسامد رو به افزایش
طیف کامل امواج مغناطیسی، آن قسمت از طیف که برای چشم قابل مشاهده است بزرگ نمایی شده است انیمیشن ۳ چشمک زن متناوب از پائین‌ترین بسامد یا فرکانس در بالای نگاره به بالاترین بسامد در پائین نگاره
بسامد یا فرکانس معیار اندازه‌گیری تعداد تکرار یک رخداد در یک یکای زمانی معین است. برای محاسبه فرکانس بر روی یک بازه زمانی ثابت، تعداد دفعات وقوع آن حادثه را در آن بازه می‌شماریم و سپس این تعداد را بر طول بازه زمانی تقسیم می‌کنیم.
در سیستم واحدهای SI، برای قدردانی و بزرگ داشت فیزیک‌دان آلمانی هاینریش رودولف هرتز، فرکانس با هرتز(Hz)؛ که یکای اندازه‌گیری فرکانس موج‌هااست، اندازه‌گیری می‌شود. یک هرتز به این معنی است که یک رویداد یک‌بار در هر ثانیه رخ می‌دهد.
واحدهای دیگری نیز برای اندازه‌گیری فرکانس در جای خود بکار می‌روند که پاره‌ای از آن‌ها به این شرح هستند: سیکل بر ثانیه، دور بر دقیقه (rpm)، سرعت قلب توسط واحد ضربان بر دقیقه اندازه‌گیری می‌شود، و حادثه بر سال (فرکانس آماری).
یک روش جایگزین برای محاسبه فرکانس، اندازه‌گیری زمان بین دو رخداد متوالی حادثه‌ای است (دوره تناوب) و سپس محاسبه فرکانس به صورت عددی متقابل این زمان مانند زیر:
که در آن T دوره تناوب است.
تقسیم‌بندی باندهای فرکانسی
+ طبقه‌بندی فرکانس
محدوده فرکانس
نام محدوده فرکانس
کوتاه شده
تقسیم‌بندی باند
شماره باند
(Hz(۳۰– ۳
فرکانس‌های فوق‌العاده پایین
ELF
Extremely Low Frequencies
1
(Hz(۳۰۰۰– ۳۰۰
فرکانس صدا
VF
Voice Frequencies
2
(KHz(۳۰– ۳
فرکانس‌های بسیار پایین
VLF
Very Low Frequencies
3
(KHz(۳۰۰– ۳۰
فرکانس‌های پایین
LF
Low Frequencies
4
(KHz(۳۰۰۰– ۳۰۰
فرکانس‌های متوسط
MF
Medium Frequencies
5
(MHz(۳۰– ۳
فرکانس‌های بالا
HF
High Frequencies
6
(MHz(۳۰۰– ۳۰
فرکانس‌های بسیار بالا
VHF
Very High Frequencies
7
(MHz(۳۰۰۰– ۳۰۰
فرکانس‌های ماورای بالا
UHF
Ultrahigh Frequencies
8
(GHz(۳۰– ۳
فرکانس‌های فوق‌العاده بسیار بالا
SHF
Super-High Frequencies
9
(GHz(۳۰۰– ۳۰
فرکانس‌های فوق‌العاده به شدت بالا
EHF
Extremely High Frequencies
10
۳۰۰ GHz تا ۳ THz
تراهرتز
THF
Tremendously High Frequency
11
فرکانس امواج
در اندازه‌گیری فرکانس صدا، امواج الکترومغناطیسی (مانند امواج رادیویی یا نور)، سیگنال‌های الکتریکی یا دیگر امواج، فرکانس بر حسب هرتز، تعداد سیکل‌های شکل موج تکراری است. اگر موج یک صدا باشد، فرکانس آن چیزی است که نواک (زیر و بمی) این موج را مشخص می‌کند.
فرکانس رابطه معکوسی با مفهوم طول موج دارد. فرکانس f برابر است با سرعت v یک موج تقسیم بر طول موج (لاندا) است که:
در موارد خاص که امواج الکترومغناطیسی از خلا عبور می‌کنند، v=c که در آن c برابر سرعت نور در خلا است و این عبارت به صورت زیر در می‌آید:
فرکانس‌های آماری
در علم آمار فرکانس یک واقعه برابر است با تعداد دفعات رخ دادن یک حادثه در آزمایش یا مطالعه‌ای که در یک دوره زمانی صورت می‌گیرد. فرکانس‌ها معمولا به صورت گرافیکی در نمودار هیستوگرامر نمایش داده می‌شوند.
دامنه فرکانس
فیلتر الکترونیکی
طیف فرکانسی
هاینریش رودولف هرتز
درخت

یک درخت بلوط قرمز اروپایی
درخت سکویا بلندترین درخت موجود بر روی زمین است.
درخت یا دار گیاهان بزرگ چوبی دیرپا را گویند.
در گیاه‌شناسی درخت یکی از بادوام‌ترین گیاهان است که با رشد کردن ساقه یا تنه از برگها نگهداری می‌کند.
در برخی از تعریف‌ها از کاربردهای درخت از جمله این است که تنها گیاه چوبی است. تنها گیاهی است که از آن چوب به دست می‌آورند.
نمی‌شود بلندای درختان را دقیق مشخص کرد، ولی روی‌هم‌رفته درختان بزرگسال دست‌کم به ۶ متر می‌رسند. در ساختار درخت معمولا شاخه‌هایی هست که به تنه‌ای بزرگ پیوسته‌است. در مقایسه با دیگر گونه‌های گیاهی و جانوری، درختان زندگی دیرپایی دارند. گونه‌هایی از درختان بیش از ۱۰۰ متر قد می‌کشند و برخی چند هزار سال عمر می‌کنند. درختان از عناصر مهم چشم‌انداز طبیعی و باغ‌سازی و محوطه‌سازی هستند.
در ایران روز ۱۵ اسفند روز درخت‌کاری است و هر ساله شمار زیادی درخت در آن روز در این کشور کاشته می‌شود.
به محل کاشته شدن زیادی درخت و درختچه برای نمایش و پژوهش درختستان گویند. اگر محیط مناسب رشد درختان فراهم شود شاید عمر و رشد درخت سال‌های سال ادامه یابد.
سن درختان
حلقه‌های رشد
درخت هرچه ستبرتر (بزرگتر) و بلندتر باشد، سن بیشتری دارد. با افزایش سن درختان، لایه‌های دیگری در زیر پوستش درست می‌شود. رنگ لایه‌ای که در زمستان به وجود می‌آید با لایه‌ای که در تابستان به وجود می‌آید متفاوت است. این اختلاف رنگ لایه‌ها به ما کمک می‌کند تا سن درخت کپل را تعیین کنیم، هنگامی که درختی را می‌بریم در سطح بریدگی حلقه‌هایی می‌بینیم که درون همدیگر قرار دارند. اگر درختی ۲۰ حلقه در مقطع خود داشته باشد، می‌شود بگوییم که تقریبا بیست‌ساله است و درختی که ۶۰ حلقه دارد تقریبا شصت‌ساله است. این روش ساده‌ترین روش تعیین سال درختان است، اما در این روش برای شمارش حلقه‌ها باید درخت را قطع کنیم.
روش‌هایی پیشرفته‌تر نیز برای تعیین عمر درخت هست که عبارت است از:
روش کربن ۱۴
روش پتاسیم– آرگن
روش روبیدیم استرانسیوم
روش اورانیم، سرب و توریم، سرب
روش استفاده از ایزوتوپهای ۲۳۰Th و ۲۳۱Pa
روش فلوئور
روش آمینو اسیدها
روش‌های نگهداری
در این روش‌ها برای تعیین سال درختان دیگر نیازی به قطعشان نیست.
رده‌بندی درختان
ساده‌ترین رده‌بندی درختان دو دسته خزان‌کننده و همیشه‌سبز است، یا تقسیم پهن‌برگان (نهان‌دانگان) و سوزنی‌برگان (بازدانگان).
بونسای
دارسان سرو کوهی. دارسان، واژه‌ای فارسی به معنای «پیراسته هم‌چون درخت» است.
بن‌سای هنر پرورش درختان و گیاهانی است که در اندازه کوچک ایجاد می‌شوند. بن‌سای، درخت یا گیاهی است در گلدان و به‌صورتی پیرایش می‌شود که پاکوتاه شده و در سنین ۱۰۰ تا ۲۰۰ سالگی در حدود ۳۰ تا ۶۰ سانتی‌متر بلندی داشته باشد.
ستوان

ستوان نام یکی از درجات نظامی است. در ارتش به کسی ستوان گفته می‌شود که فرمانده یک دسته باشد. دسته از یگان‌های ارتشی است که معمولا از ۳۰ تا ۴۰ نفر تشکیل شده‌است. در مرحله ستوانی نیز امکان ارتقاء وجود دارد و به این منظور، درجات ستوان‌یکمی و ستوان‌دومی نیز داده می‌شود. ستوان نخستین درجه از درجه‌های افسری است.
واژه «ستوان» یا «استوان» در فارسی به معنی محکم و قابل اعتماد و موثق است. این واژه در پارسی میانه «استیگان» بوده‌است.
در دوره پهلوی اول، این درجه را «نایب» می‌نامیدند.
گردان

گردان یکی از یگان‌های نظامی است. معمولا ۳ تا ۵ گروهان با هم یک گردان و ۳ تا ۵ گردان با هم یک هنگ می‌سازند.
از دیدگاه واژگانی (لغوی) واژه گردان جمع واژه فارسی گرد به معنی جنگاور دلاور، یل و قهرمان است.
نظامی

نظامی منسوب به واژه «نظام» است. همچنین، ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:
نیروی نظامی
افراد
نظامی عروضی
نظامی قونوی
نظامی گنجوی
مکان‌های جغرافیایی
نظامی (سمنان)
فیلم
نظامی (فیلم)
سرگرمی

بینندگان در حال تماشای یک بازی کریکت میان هند و پاکستان در سال ۲۰۰۳ میلادی.
سرگرمی یک فعالیت تفریحی در اوقات فراغت است.
دلیل اصلی روی آوردن مردم به سرگرمی‌ها علاقه، لذت بردن و استفاده از اوقات فراغت است تا دستاوردهای مالی یا علمی.
از میان فعالیت‌های مربوط به سرگرمی می‌توان به جمع‌آوری مجموعه‌ها، ساختن کاردستی، پرداختن به ورزش‌ها و گذراندن دوره‌های آموزشی و هنری اشاره کرد. پرداختن به یک سرگرمی می‌تواند به ورزیدگی، کسب دانش و تجربه‌های با ارزش بینجامد، اما هدف اصلی سرگرمی‌ها رضایتمندی شخصی است.
فهرست سرگرمی‌ها
شیببر

شیببر جانوری دورگه میان شیر نر و ببر ماده‌است. شکل جسمانی آن مانند یک شیر بزرگ راه‌راه است. شیببر در طبیعت بسیار کمیاب است، چرا که مرز قلمروهای شیران و ببران به ندرت در یک مکان بر یک دیگر مطابق می‌شوند. در واقع، تنها جای باقی‌مانده که هر دو جانور را در بر می‌گیرد جنگل گیر در هندوستان است. افزون بر این، شیران گروهی زندگی می‌کنند حال آن که ببر جانوری گوشه‌گیر است.
رشد شیببر هم از شیر و هم از ببر بیشتر است. دلیل این نمود نداشتن ژن محدودکننده رشد است که در شیر ماده و در ببر نر قرار دارد. شیببر در طی عمر خود پیاپی رشد می‌کند و به نقطه‌ای می‌رسد که بدنش دیگر توان تحمل اندازه‌اش را ندارد.
باروری
شیببر نر نابارور است اما شیببر ماده معمولا بارور خواهد بود و با شیر یا ببر نر امکان باروری آن وجود دارد.
نمونه مقابل آن که فرآورد تولید مثل ببر نر با شیر ماده‌است ببشیر نامیده می‌شود. برعکس شیببر، ببشیر از پدر ومادر خود کوچک‌تر است و رشد محدودی دارد.
نامگذاری
با توجه به این که این جانور از جفت‌گیری شیر نر و ببر ماده پدید می‌آید؛ زیست شناسان در زبان انگلیسی از آمیختن دو واژه Lion به معنای شیر و Tiger به معنای ببر با اولویت نام پدر، نام لایگر (Liger) را برای آن برگزیده‌اند (Lion + Tiger = Liger). از این رو با توجه به پاسداشت زبان فارسی نام شیببر (شیر + ببر = شیببر) برای این جانور پیشنهاد شده‌است.
جانورشناسی

جانورشناسی یا زیست‌شناسی‌جانوری رشته‌ای از زیست‌شناسی است که به بررسی جانوران می‌پردازد. واژه جانور خود به معنی دارنده جان است و همانگونه که از این نام برمی‌آید جانورشناسی جانوران را از تمام جهات بررسی می‌کند. برای اینکه این بررسی کامل باشد علم جانورشناسی خود به رشته‌های مختلف تقسیم می‌شود. رشته‌های جانورشناسی ابتدا خود به دو دسته بزرگ تقسیم می‌شوند و سپس هر کدام به رشته‌های کوچک‌تری منشعب می‌گردند:
دسته اول: رشته‌هایی از جانورشناسی که جانوران را به ترتیب تکامل (فرگشت) از جوانب مختلف مطالعه می‌کنند:
کالبدشناسی
بافت‌شناسی
فیزیولوژی
رده‌بندی یا بیوسیستماتیک
بوم‌شناسی
جغرافیای حیوانی (Zoogeography)
دیرین‌شناسی
ژنتیک
تاریخچه
قبل از داروین
تاریخچه جانورشناسی به خیلی گذشته‌ها تا به امروز بر می‌گردد. هرچند این اصطلاح جانورشناسی در عصر جدید به آن تعلق گرفته ولی ریشه آنرا می‌توان در زمینه کارهایی مثل ارسطو یا جالینوس یافت. پس از آن پزشکی اسلامی مانند آلبرتوس ماگنوس این علم را جلو بردند. در دوره رنسانس تفکرات جانورشناسی در اروپا متحول شد و توجه بیشتری به تجربه‌گرایی شد و همچنین گونه‌های جدید بسیاری نیز در این دوره کشف شدند. از جمله افرادی که در این عصر تاثیر گذار بودند می‌توان به آندرئاس وزالیوس و همچنین ویلیام هاروی اشاره کرد.
بعد از داروین
جانورشناسی
جانوران
فهرست کشورها بر پایه تولید ناخالص داخلی

دو روش رایج برای محک زدن تولید ناخالص داخلی کشورها (GDP) وجود دارد. این فهرست بر پایه نرخ تبدیل ارز درست شده‌است. روش دیگر به مقایسه برابری قدرت‌خرید کشورها می‌پردازد. برای فهرست دیگر به فهرست کشورها بر پایه تولید ناخالص داخلی (برابری قدرت خرید) مراجعه کنید. ارزش‌ها به میلیون دلار آمریکا ارائه شده‌اند.
در این فهرست بر پایه گزارش صندوق بین‌المللی پول، ایران با حدود ۴۳۰ میلیارد دلار رتبه ۲۷ را داراست.
فهرست‌ها
فهرست بر پایه صندوق بین‌المللی پول (2017)
فهرست بر پایه بانک جهانی (2016)
فهرست بر پایه سازمان ملل متحد (2016)
Rank
Country
GDP (US$MM)
جهان
79,865,481
19,390,600
17,308,862
2
12,014,610
4,872,135
3,684,816
2,624,529
2,611,012
2,583,560
2,054,969
1,937,894
1,652,412
1,538,030
12
1,527,469
1,379,548
1,313,951
1,149,236
1,015,411
849,480
825,745
683,827
678,575
637,717
579,302
538,575
524,886
494,733
455,378
431,920
416,845
396,457
377,435
376,284
350,609
349,299
341,659
333,994
324,484
323,902
314,497
313,419
309,197
303,993
277,042
261,374
253,244
237,073
220,408
218,064
215,224
213,189
211,315
210,085
201,485
200,690
197,699
178,287
166,326
160,839
152,284
124,209
120,351
109,824
109,321
102,311
98,805
95,938
87,591
80,874
79,511
77,460/Na
75,661
75,018
74,274
66,537
62,393
58,415
61,838
58,056
58,239
56,943
54,516
54,436
51,725
51,457
49,802
48,868
47,883
47,263
47,032
41,471
41,441
40,670
40,487
40,360
40,275
37,926
37,122
34,895
34,006
31,331
30,319
29,619
28,023
26,349
25,973
25,504
24,472
23,909
23,617
22,975
22,252
21,310
20,889
20,300
17,457
17,152
17,105
16,725
16,511
16,057
15,230
14,998
14,467
14,290
13,692
13,187
13,001
12,558
12,345
12,273
12,011
11,963
11,416
11,037
10,869
10,557
10,069
9,740
9,410
9,183
9,127
8,918
8,883
8,360
7,945
7,892
7,799
7,234
7,061
6,261
6,050
5,054
4,985
4,821
4,797
4,520
4,405
4,030
3,897
3,665
3,591
3,393
2,870
2,721
2,716
2,321
2,140
2,082
1,992
1,819
1,728
1,717
1,592
1,535
1,479
1,295
1,273
1,111
1,038
939
844
837
815
659
608
437
372
329
321
199
186
40
2
Rank
Country
GDP (US$MM)
جهان
2
12
60
82
109
118
145
Rank
Country
GDP (US$MM)
جهان
2
13
پهلوی

پهلوی ممکن است یکی از موارد زیر باشد:
دودمان پهلوی، نام آخرین سلسله پادشاهی ایران
زبان پهلوی (ساسانی) یا زبان پارسی میانه
زبان پهلوی (اشکانی) یا زبان پارتی
خط پهلوی، خط رسمی ایران در دوران ساسانیان
خیابان پهلوی، نام سابق خیابان ولیعصر
پهلوی (پهله) به معنی منسوب به پهله، از شهرهای استان ایلام در ایران
پهلوی (نام خانوادگی)
شاپورگان

شاپورگان کتابی بود به پارسی میانه (پهلوی) که مانی پیامبر، آن را نوشته و به شاهنشاه ساسانی، شاپور یکم پیشکش کرد.
در شاپورگان آفرینش زمین و جهان مادی و پا گرفتن اهریمن و جهان فروغمند و درخت فروغمند و رویدادهای پایان جهان بازنمود شده‌است.
تا سده چهارم هجری هم بخش‌هایی از آن در دست بوده‌است اما از میان رفت و بعدها در بخش‌های تکه تکه‌ای از آن در بیابان تورفان (در سین کیانگ در غرب چین) در زیر شنهای کویر بازیافته شد.
شاپورگان از سوی بانو نوشین عمرانی در ایران به چاپ رسیده‌است.
در ویرایش این اثر، از متن چاپ شده «شاپورگان» به کوشش «مکنزی» (استاد زبان‌های ایرانی در دانشگاه لندن) و بخش‌های به چاپ رسیده از سوی «مری بویس» - در آکتا ایرانیکا- بهره گیری شده‌است.
«در هر زمانی انبیا حکمت و حقیقت را از جانب خداوند به مردم عرضه کرده‌اند؛ گاهی در هند به وسیله پیامبری به نام بودا و گاهی در ایران به واسطه زردشت و گاهی در مغرب زمین به وسیله عیسی و عاقبت من که مانی پیامبر خدای حق هستم و مامور نشر حقایق در سرزمین بابل گشته‌ام
درخت آسوری

درخت آسوری یا درخت آسوریگ کتابی است منظوم در هشتصد واژه به وزن هجایی که به زبان پارتی و خط پهلوی کتابی نوشته شده و از معدود متن‌های غیردینی است که از زبان پارتی (آمیخته به پارسی میانه) برجای مانده‌است. گویا متن اصلی کتاب به زبان پهلوی اشکانی و بصورت شفاهی روایت می‌شده و سپس در عهد ساسانی نگارش یافته‌است.
در این داستان شاهد گفتمان درخت آسوری (درخت آسورستانی، درخت خرما) و بز هستیم که در فرجام به برتری بز می‌انجامد. شاید بتوان بز را نماینده دین زرتشت و درخت آسوریک را نماینده دین چندگونه‌پرستی آسور دانست. درخور نگرش است که در آیین دینی آسوریان درختی خشک به کار می‌رفته که آن را با زر و زیور ساختگی می‌آراستند. بی‌پروا و خشن بودن بز را هم در گفتگو می‌توان دلیل بر برتری اجتماعی مزداپرستان دانست. آسورستان یکی از استان‌های ایران بود که اکنون عراق مرکزی را تشکیل می‌دهد.
نظریه دیگری هم هست که در آن، نخل را نماد دوره کشاورزی و بز را نماد دوره شهرنشینی دانسته‌اند. چه بسا درخت خرما سمبل یکجانشینی و بز نشان تحرک و دوندگی است. در متن داستان هم بز به درخت می‌گوید: «تو همچون میخی بر زمین کوبیده شده‌ای و توان رفتن نداری.»
از سوی دیگر، در میان یافته‌های کوچک و بزرگ باستان‌شناسان در شهر سوخته، سفالینه‌ای هست که در آن بزی در پنج حرکت به سمت درختی می‌جهد و برگ‌های آن را می‌خورد. گفته می‌شود این سفالینه که هم‌اکنون به‌عنوان نخستین پویانمایی جهان در دنیا مطرح شده‌است، در حقیقت پویانمایی داستان منظوم کهن درخت آسوریک و بز است.
کتاب کوچک درخت آسوریک به گونه شعر و درپیوسته (منظوم) بوده‌است با مصراع‌های شش‌هجایی و یازده‌هجایی. برخی پژوهشگران آن را از آثار ادبی و درپیوسته روزگار اشکانی دانسته‌اند.
بخش‌هایی از آن که باقی مانده اوزان شعرگون خود را نگاه داشته‌است. پساوندها (قافیه‌ها) با «الف و نون» و برخی با «نون و دال» بوده‌است.
داستان
در سرزمین سورستان درختی بلند رسته بود که بنش خشک بود. برگ‌هایی سبز داشت و میوه‌هایی شیرین می‌آورد. روزی آن درخت بلند با بز نبرد کرد که: من بر پایه داشته‌های بسیاری که دارم از تو برترم، از جمله آن هنگامی که میوه نوبر می‌آورم، شاه از میوه‌های من می‌خورد؛ از چوب من کشتی می‌سازند، از برگ‌هایم جاروب می‌سازند، از من طناب می‌سازند تا تو را ببندند، سایه‌ام در تابستان سایبان شهریاران است، آشیان پرندگان هستم و اگر مردم مرا نیازارند، تا روز رستاخیز جاوید و سبز برجا می‌مانم. بز در پاسخ گفت: هرچند مرا مایه ننگ است که به سخنان بیهوده‌ات پاسخ دهم، اما ناگزیر از سخن گفتنم. برگ‌های تو در درازی به موهای دیوان پلیدی می‌ماند که در آغاز دوران جمشید بنده مردمان بودند. من آنم که بهتر از هرکسی می‌توانم دین مزدیسنان را بستایم، زیرا در پرستش خدایان از شیر من بهره می‌گیرند. کمربندی را که مروارید در آن می‌نشانند از من می‌سازند و نیز از پوستم مشک می‌سازند. سفره‌های سور را با گوشت من می‌آرایند. پیش‌بند شهریاران را از من می‌سازند. پیمان‌نامه‌ها را بر پوست من می‌نویسند. زه کمان را از من می‌سازند. برک (گونه‌ای پارچه پشمین) و دوال را از من می‌سازند. من می‌توانم کوه به کوه در کشورهای بزرگ سفر کنم و مردمانی از نژادهای دیگر را ببینم. از شیر من پنیر و افروشه (حلوا) و ماست می‌سازند و دوغم را کشک می‌کنند. حتی بهای من در بازار بیش از بهای خرمای توست. هرچند که سخنانم در نزد تو مانند مرواریدی است که در پیش خوک و گراز انداخته باشند، اما بدان که من در کوهستان‌های خوشبو چرا می‌کنم و از گیاهان تازه می‌خورم و از چشمه‌های پاک می‌نوشم، در حالی که تو همچون میخی بر زمین کوبیده شده‌ای و توان رفتن نداری.
بدین ترتیب بز پیروز و سربلند از آن‌جا رفت و درخت خرما سرافکنده برجای ماند.
ماتیکان گجستک ابالیش

نام شناسی
ماتیکان در زبان پارسی میانه به معنی کتاب است. گجستک به معنی «گجسته» و نفرین شده و ابالیش گونه پهلوی نام عبداللیث است.
بر این پایه نام این نسک به پارسی نو می‌شود نسک عبداللیث گجسته یا (کتاب عبداللیث ملعون).
درونمایه
یکی از «زرتشتیان» شهر استخر در پارس به نام «دین‌هرمزد» پس از حمله عرب‌ها مسلمان می‌شود و نام خود را عبداللیث یا شاید عبدالله می‌گذارد. سپس دین‌هرمزد به دربار مامون، خلیفه عرب در بغداد می‌رود و یکی از موبدان زرتشتی به نام آذرفرنبغ پسر فرخ‌زاد نیز به بغداد رفته و در دربار مامون با عبداللیث (دین‌هرمزد) به مباحثه و مناظره می‌پردازد، و در پایان آذرفرنبغ سرفراز و پیروز از این هم سخنی و گفتمان بیرون می‌آید.
ماتیکان یوشت فریان
مادیان هزار دادستان
(barthelemy)
دکتر فریدون جنیدی ریشه نام ابالیش را این‌گونه حدس زده‌است:
ا- حرف نفی+ (بالش رشد بالندگی): می‌باشد پس ابالیش صفتی به چم ضد بالندگی است.
مرداب

ماندابی در برایدبروک
گل نیلوفر آبی در میان مرداب رشد می‌کند.
مانداب یا هور به جایی در طبیعت می‌گویند که آب در آن مانده و گیاهان کوتاه بیشتر از جنس علف و نی بر آن روییده باشد.
مانداب گونه‌ای تالاب به‌شمار می‌آید.
لغت‌نامه دهخدا
مرداب . م  (ا مرکب ) برکه و آبگیر عمیق و پر عرض و طول . (جهانگیری ). تالاب و استخر و آبگیر عمیق و پر عرض و طول .(برهان قاطع). غالبا در آب غیر روان استعمال می‌شودکه ایستاده است و حرکت نمیکند بخلاف آب رود که جنبش و رفتار دارد. (انجمن آرا). آب ایستاده  غیر جاری و ناروان خلیج . (ناظم الاطباء). آب راکد و ساکنی که نه چون رودخانه جریان داشته باشد و نه چون دریا موج ؛ و اغلب بر خلیج‌های بسیار کوچکی اطلاق می‌شود که از پیش رفتگی آب دریا در خشکی حاصل شده باشد و پناهگاه بی‌تموج و آرامی است برای قایق‌ها و کشتی‌های کوچک ، مثل مرداب غازیان و مرداب انزلی ؛ یا به آبگیر وسیعی اطلاق شود که از تجمع آب رودخانه حاصل شده است چون مرداب گاوخونی . پیش رفتگی کوچک دریا در خشکی . (لغات فرهنگستان ).
مرداب‌ها، مناطق مرطوب گرمی هستند که سرشار از هم زندگی گیاهی و هم زندگی جانوری هستند. زمین پرآب مرداب‌ها اغلب به میزان زیادی با درختانی شبیه به سرو پوشیده شده. بعضی از جانوران داخل آب با اکسیژن اندک مرداب کنار می‌آیند و در آن زندگی می‌کنند (بعضی از ماهی‌ها، ماهی خاردار، میگو، بچه قورباغه، لارو حشره و غیره). بعضی از جانوران هم در سطح آب مرداب زندگی می‌کنند (مثل تمساح). بعضی از جانوران بالای آب زندگی می‌کنند (مثل پرندگان ، حشرات ، قورباغه‌ها و غیره) و جانوران دیگری هم در زمین نرم و اسفنجی مانندی که باتلاق را احاطه کرده زندگی می‌کنند (مثل راکون، آهو، کرم خاکی و غیره).
بعضی از جانورانی که در محیط مرداب‌ها زندگی می‌کنند عبارتند از: تمساح، کروکودیل، نوعی مار، عقاب طاس، سگ آبی، خرس قهوه‌ای، نوعی گربه وحشی، مرغ ماهی خوار، کپیبارا (بزرگ‌ترین جونده جهان)، کپپود (نوعی سخت پوست)، ماهی خاردار، نوعی دارکوب، سنجاقک، کرم خاکی، ماهی، فلامینگو، قورباغه، نوعی سمندر، عنکبوت آبی، راکون، شاهین دم قرمز، گرگ قرمز، سمور رودخانه، عقرب، میگو، حلزون، نوعی لاک پشت، آهوی دم سفید و زوپلانکتون.
واژگان گیتاشناسی با آب
تالاب
فوبوس (قمر)

فوبوس
فوبوس
تصویری از فوبوس توسط نقشه‌بردار سراسر بهرام در ۱ ژوئن ۲۰۰۳
کشف
کشف‌کننده
آساف هال
تاریخ کشف
۱۸ اوت، ۱۸۷۷
ویژگی‌های مداری (دوره جی۲۰۰۰)
میانگین شعاع
۹۳۷۷٫۲ کیلومتر
محیط
۵۸،۹۱۵ کیلومتر
خروج از مرکز مداری
۰٫۰۱۵۱
حضیض
۹۲۳۵٫۶ کیلومتر
اوج
۹۵۱۸٫۸ کیلومتر
دوره حرکت انتقالی
۰٫۳۱۸ ۹۱۰ ۲۳ روز(۷ ساعت ۳۹٫۲ دقیقه)
میانگین سرعت مداری
۲٫۱۳۸ کیلومتر/ثانیه
زاویه میل
۱٫۰۹۳° (نسبت به استوای بهرام)۰٫۰۴۶° (تاصفحه لاپلاس محلی)۲۶٫۰۴° (تا دائرهالبروج)
قمر
بهرام (مریخ)
ویژگی‌های جسمی
میانگین قطر
۲۲٫۲ کیلومتر (۲۶٫۸ × ۲۱ × ۱۸٫۴)(۰٫۰۰۲۱ زمین)
تخت‌شدگی
۰٫۳۱–۰٫۱۲
مساحت سطح
~۶،۱۰۰ کیلومتر مربع(۱۱٫۹  زمین)
حجم
~۵،۵۰۰ کیلومتر مکعب ۳ (۵٫۰ نانو زمین)
جرم
۱٫۰۷ کیلوگرم (۱٫۸ نانو زمین)
میانگین چگالی
۱٫۹ g/cm3
گرانش سطح
۰٫۰۰۸۴–۰٫۰۰۱۹ m/s2 (۸٫۴–۱٫۹ mm/s2)(۸۶۰–۱۹۰ g)
سرعت گریز
۰٫۰۱۱ کیلومتر/s (11 m/s)
دوره چرخش
هم‌زمان
سرعت چرخش
۱۱٫۰ کیلومتر در ساعت (در درازترین محور)
انحراف محور
۰°
نسبت بازتاب
۰٫۰۷
دمای سطح
≈۲۳۳ کلوین
فشار جوی
جو ندارد.
فوبوس بزرگ‌ترین و نزدیک‌ترین ماه سیاره بهرام (مریخ) است. بهرام دو ماه دارد. نام فوبوس از روی نام پسر آرس (مارس) در افسانه‌های یونانی گرفته شده‌است. فوبوس از همه ماه‌های سامانه خورشیدی به کره خود نزدیکتر است و تنها ۶۰۰۰ کیلومتر از بهرام فاصله دارد. میانگین شعاع فوبوس حدود ۱۱ کیلومتر است. فوبوس، یکی از کم انعکاس‌ترین اجسام در منظومه شمسی است. بزرگترین حفره بر روی سطح فوبوس، حفره استیکنی (Stickney) نام دارد. سرعت حرکت فوبوس به دور بهرام سریعتر از حرکت بهرام به دور خودش است.
فوبوس، اولین بار توسط آساف هال (Asaph Hall)، ستاره‌شناس آمریکایی در ۱۸ اوت سال ۱۸۷۷ کشف شد. این ستاره‌شناس، ماه دیگر بهرام یعنی دیموس را نیز کشف کرد.
محققان فوبوس را محل مناسب برای فرود میدانند،در دو سوم مسیر گردش فوبوس به دور مریخ، آسمان این قمر به وسیله مریخ پوشیده که باعث محافظت انسان دربرابر اشعه کیهانی و اشعه فرابنفش خورشید میشود.
پرونده:Orbits of Phobos and Deimos.gif
بارکف

بارکف یا پلت (pallet) یک سازه تخت و روصاف ترابری است که از چوب یا پلاستیک (و در مواردی از فلز) ساخته می‌شود. منظور از ساخت بارکف‌ها اینست که با آن بتوان به جابجایی بار و کالا به‌وسیله افرازه‌ها (لیفت‌تراک‌ها) به شیوه‌ای پایدار و ایمن پرداخت. کالاها را بر روی بارکف قرار می‌دهند و با تسمه‌های فلزی یا پوشش‌های پلاستیکی محکم کشش‌پذیر به همدیگر و به بارکف می‌بندند.
فهرست جزیره‌های دریاچه ارومیه

نام ۱۰۲ جزیره دریاچه ارومیه در استان آذربایجان غربی ایران بدین شرح است:
جزیره آتش
جزیره آذر
جزیره آذین
جزیره آرام
جزیره آرزو
جزیره آرش
جزیره اردشیر
جزیره اسپیر
جزیره اسپیرک
جزیره اسپیرو
جزیره اشک
جزیره اشک‌سر
جزیره اشکو
جزیره امید
جزیره ایران‌نژاد
جزیره برد
جزیره بردک
جزیره بردین
جزیره برز
جزیره برزو
جزیره برزین
جزیره بستور
جزیره بن
جزیره بن‌اشک
جزیره بهرام
جزیره پناه
جزیره پنهان
جزیره پیشوا
جزیره تخت
جزیره تختان
جزیره تشبال
جزیره تک
جزیره تنجک
جزیره تنجه
جزیره توس
جزیره تیر
جزیره جودره
جزیره جوزار
جزیره جوین
جزیره چاک‌تپه
جزیره چشمه‌کنار
جزیره خرسک
جزیره دی
جزیره زاغ
جزیره زرتپه
جزیره زرکمان
جزیره زرکنک
جزیره زیرآبه
جزیره سامانی
جزیره سپید
جزیره سرخ
جزیره سروش
جزیره سریجه
جزیره سنگان
جزیره سنگو
جزیره سهران
جزیره سیاوش
جزیره سیاه‌تپه
جزیره سیاه‌سنگ
جزیره شاهی
جزیره شاهین
جزیره شبدیز
جزیره شمشیران
جزیره شورتپه
جزیره شوش‌تپه
جزیره کاکایی بالا
جزیره کاکایی پایین
جزیره کاکایی میانه
جزیره کام
جزیره کامه
جزیره کاوه
جزیره کبودان
جزیره کرکس
جزیره کریوه
جزیره کفچه‌نوک
جزیره کلسنگ
جزیره کمان
جزیره کنارک
جزیره کوچک‌تپه
جزیره گرده
جزیره گرز
جزیره گریوک
جزیره گلگون
جزیره گیو
جزیره ماغ
جزیره مرکید
جزیره مشکین
جزیره مهدیس
جزیره مهر
جزیره مهران
جزیره مهرداد
جزیره مهوار
جزیره میانه
جزیره میدان
جزیره ناخدا
جزیره نادید
جزیره ناوی
جزیره ناویان
جزیره نهان
جزیره نهفت
شرجی

شرجی بودن، یعنی پر از نم و دم شدن هوا بهمراه دمای بالا، پدیده‌ای است جوی در خلیج فارس و کرانه‌های آن که معمولا از فروردین و اردیبهشت آغاز می‌شود و ۹ ماه بدرازا می‌انجامد.
واژه شرجی دگرگون شده واژه «شرقی» است و این واژه از گویش عرب زبانان جنوب به فارسی وارد شده. عرب زبانهای خلیج فارس زیر نفوذ زبان فارسی واکه ق را ج یا گ (و ک را چ) تلفظ می‌کنند. ازینرو به شرقی، شرجی می‌گویند. دلیل نامگذاری این پدیده به شرقی اینست که در آن مناطق نسیم بامدادی که این نم را با خود دارد از شرق میوزد. نام دیگر این پدیده در جنوب «کوش» است. مردم بندر لنگه و لارستان به آن «شبنم» می‌گویند.