استگوسور

استگوسور (Stegosaurus) یا دایناسور سقفی نوعی از دایناسورهای دسته استگوریدهای زره‌پوست است که در دوره ژوراسیک پسین در غرب آمریکای شمالی کنونی زندگی می‌کرده‌اند. در سال ۲۰۰۶ یک نمونه استگوسور در کشور پرتغال کشف شد که نشان می‌داد این موجود در اروپا نیز زندگی می‌کرده است. به خاطر دم میخ‌دار و صفحه‌های موجود در پشت این جانور، استگوسور یکی از قابل شناسایی‌ترین گونه دایناسورها همراه با تیرانوسور، تریکراتاپوس و آپاتوسور می‌باشد.نام استگوسور به معنی «مارمولک سقفی» است. که از دو واژه یونانی استگوس (stegos) به معنی سقف و سوروس (sauros) به معنی مارمولک بدست آمده است. تاکنون از میان ۸۰ فسیل بدست آمده دستکم سه گونه از این دایناسور شناسایی شده‌اند.
این دایناسورها میان ۱۵۵ تا ۱۴۵ میلیون سال پیش زندگی می‌کرده‌اند. در زمانی که جهان در چیرگی غول‌هایی مانند سوروپود، دیپلودکس، کاماراسور و آپاتوسور بود.استگوسور یک چهارپای گیاه‌خوار بزرگ و سنگین بود. این حیوان یک حالت ویژه و نامعمولی داشت که شامل اندامهای سنگین عقبی و اندامهای کوچک جلویی، سری به سوی زمین و دمی سخت و معلق در هوا بود. آرایش صفحه‌ها پشت و میخ‌های دم به صورت گمانه زنی چیده شده است و اطمینانی از نحوه آرایش آنان نیست. میخ‌ها احتمالا وسیله‌ای برای دفاع بودند، همانطور که صفحه‌های پشت نیز ممکن است برای یک مکانزیم تدافعی بوده و همین طور به خوبی می‌توانسته است وسیله‌ای برای کنترل گرما باشد. استگوسور با اندامی به اندازه اتوبوس، بزرگترین گونه از استگوسورها (از انواعی مثل کنتروسور یا هویانگوسور) بوده است. البته ویژگی‌های بدنی همچون دمی میخ‌دار و صفحه‌های پشت در تمام استگوروسیان‌ها یکسان بوده است.
طبقه بندی
کلاد
3=Tuojiangosaurus
4=Paranthodon
5=گیگانتسپینوسور
label2=
2=خمیده‌خزنده‌سانان
ویژگی‌ها
اندازه استگوسور در مقایسه با انسان
به طور میانگین حدود ۹ متر طول و ۴ متر ارتفاع داشته‌است ٫ , وزن آن نیز در حدود ۵ تن بوده است. استگوسور به خاطر دو ردیف صفحات پشتش و دو جفت میخ در انتهای دمش به راحتی قابل شناسایی است. اگرچه حیوانی بزرگ با قدی کوتاه نسبت به حیوانات معاصر خودش مثل سوروپودوس بود ولی پوست زرهی با وجود درنده‌های بزرگی مثل آلوسور وحشتناک و سراتوسور لازم به نظر می‌رسید.
پاهای عقبی هر کدام سه انگشت و پاهای جلویی هر کدام پنج انگشت و فقط دو انگشت درونی داشتند. هر چهاردست و پا بوسیله لایه‌های در میان انگشت‌ها پشتیبانی می‌شدند. پاهای جلویی بسیار کوچکتر از پاهای قوی و کلفت عقبی بودند. که این حالت باعث یک وضع غیرعادی در بدن این حیوان می‌شده است. دم به وضوح بالای زمین نگاه داشته می‌شده است و در همین هنگام سر استگوسور در وضعی پایین‌تر از دم قرار می‌گرفته، و احتمالا بیشتر از یک متر از زمین فاصله نداشته است.
دندان استگوسور
جمجمه باریک و بلند و نسبت به بدن کوچک است. سوراخی بین دماغ و چشمش وجود داشت که این سوراخ در بین تمام آرچوسوروس‌ها شامل پرندگان امروزی و کوروکودیل‌های منقرض شده مشترک است. جمجمه روبه پایین استگوسور ممکن بوده به خاطر جستجوی بهتر علف‌های تازه رشد کرده بوده است. این نظریه با وجود فقدان دندان‌های جلویی و جایگزینی آنها بوسیله پوزه شاخی و سفت قوت می‌گیرد. دندان‌های مثلثی و صاف و هموار این دایناسور نشان می‌دهد که آنها خوراکشان را آسیاب می‌کردند و در واقع می‌جویدند. شکل آرواره نشان می‌دهد که استگوسور خوراکش را هنگام جویدن در دهان نگاه می‌داشته است.
با آنکه استگوسور حیوانی بزرگ بوده اما حفره مغزی کوچکی داشته است و بزرگتر از مال یک سگ نبوده است. حفره مغزی که به خوبی حفظ شده بود به اوتین چارلز مارش اجازه داد که در سال ۱۸۸۰ (میلادی) بتواند از حفره مغزی این موجود قالبی تهیه کند که اندازه مغز را نشان داد. این قالب نشان داد که مغز این حیوان واقعا کوچک و شاید کوچکترین مغز در میان دایناسورها بوده است. این حقیقت که یک حیوان ۴٫۵ تنی مغزی داشته که نمی‌توانسته بیشتر از ۸۰ گرم باشد، باعث این عقیده در در قدیم و در میان عامه شده بود که دایناسورها حیواناتی کم‌هوش بودند، که در حال حاضر این ادعا رد شده است.
استگوسور
اطلاعات بیشتر از استگوسور را می‌شود از بقایای حیوانت بالغ کشف شده بدست آورد. به هر حال اآخرین بقایای یک استگوسور نابالغ در سال ۱۹۹۴ (میلادی) در وایومینگ آمریکا کشف شده که ۴ متر طول و ۲ متر ارتفاع داشته و وزن تقریبی آن ۲٫۳ تن در زمان زندگی‌اش بوده است. این فسیل در موزه طبیعت دانشگاه وایومینگ نگهداری می‌شود. حتی فسیل کوچکتر نیز به طول ۲٫۱ متر و ۸۰ سانتیمتر ارتفاع کشف شده که در موزه علم و طبیعت دنور نگهداری می‌شود.
عادات
رده پاهایی که از این حیوان کشف شده نشان می‌دهد که استگوسورها در گله‌هایی زندگی می‌کردند که اعضای آن در سنین مختلف بودند. یکی از این رد پاها نشان می‌دهد که چهار تا پنج بچه همراه با چند استگوسور نابالغ همراه با استگوسورهای بالغ حرکت می‌کردند.