mainkilora/Persian-Wikipedia-Corpus huggingface dataset:
نقاشی

مونالیزا اثر لئوناردو دا وینچی متعلق به دوره رنسانس.
شب پرستاره اثر ونسان ونگوگ از جنبش پسادریافتگری.
کیرکه جام را به ادیسه پیشکش می‌کند اثر جان ویلیام واترهاوس
نقاشی ، نگارگری یا رسم ، فرآیندی است که طی آن رنگ بر روی یک سطح مانند کاغذ یا بوم ایجاد نقش می‌کند و اثری خلق می‌شود. فردی که این فرایند توسط او انجام می‌گیرد نقاش نام دارد، به‌خصوص زمانی که نقاشی حرفه شخص باشد.
نقاشی یکی از رشته‌های اصلی هنرهای تجسمی است و قدمت آن شش برابر زبان نوشتاری می‌باشد. برخی از پژوهشگران معتقدند اولین نقاشی‌های یافت‌شده در غارها حاکی از آن است که انسان‌های اولیه با کشیدن نقش حیوانات و شکارشان به نوعی خود را آماده نبرد با آن‌ها می‌کرده‌اند.
قدیمی‌ترین نقاشی‌ها در دنیا که متعلق به حدود ۳۲۰۰۰ هزار سال پیش می‌باشد، در گروته شاوه فرانسه قرار دارد. این نقاشی‌ها که با استفاده از افرای قرمز و رنگ‌دانه سیاه، حکاکی و رنگ شده‌اند، تصاویری از اسب‌ها، کرگدن‌ها، شیرها، بوفالوها و ماموت‌ها را نشان می‌دهند. این‌ها نمونه‌هایی از نقاشی در غار هستند که در اغلب نقاط دنیا وجود دارند.
بسیاری از آثار شناخته شده و مشهور هنری امروزی، مانند مونالیزا، نقاشی هستند. هرچند اختلاف نظرهای جزئی در مورد کاملا هنری بودن آثاری که به روش‌های غیر سنتی و با روش‌های غیر از شیوه‌های کلاسیک خلق می‌شوند وجود دارد اما از لحاظ مفهومی، هنرمندانی که از صدا، نور، آتش‌بازی، چاپگرهای جوهرافشان، پیکسل‌های صفحه نمایشگر و حتی پاستل یا مواد دیگر برای خلق اثرشان استفاده می‌کنند، با کسانی که مواد سنتی و رنگ‌های آمیخته با زرده تخم مرغ را بکار می‌برند، یکسان هستند. در نتیجه به اغلب کارهای هنری از این دست نقاشی گفته می‌شود.
در قیاس با نقاشی، طراحی، سلسله عملیات ایجاد یک سری اثر و نشانه با استفاده از فشار آوردن یا حرکت ابزاری بر روی یک سطح است.
نقاشی ساختمان یک روش قابل اجرا برای تزئین دیوارهای یک ینا با استفاده از رنگ‌آمیزی در ساختار جزئیات کار موجود است.
تکنیک‌های نقاشی
برخی از تکنیک‌های نقاشی عبارتند از:
رنگ‌زنی غلیظ
آبرنگ
لعاب دادن
نقاشی یا رنگ مومی، نقاشی یا رنگی که با موم آب‌کرده می‌سازند.
نقاشی دیواری، که معروف‌ترین نوع آن فرسکو است.
سایش و نقاشی نقطه‌ای
فوماتو
سامی–ای
تکه‌چسبانی (کلاژ)
نقاشی بر روی تخته
نقاشی با افشانه (ایر براش)
نقاشی با مواد جدید
نقاشی با کامپیوتر
نقاشی با دود
سبک‌های معروف نقاشی
سبک‌های نقاشی می‌توانند با روشهای بکارگیری یا با توجه به جنبش هنری که بیشترین تطبیق را با مشخصات غالب و حاکمی که نقاشی نشان می‌دهد دارند، مشخص شوند. برخی از سبک‌های معروف عبارتند از:
رئالیسم (واقع گرایی) (واقع گرایی)
فرا واقع گرایی (سورئالیسم)
امپرسیونیسم (برداشت گرایی)
اکسپرسیونیسم
پوینتیلیسم (نقطه نقطه یا نقطه چینی)
هنر خام (هنر ابتدایی یا کودک گونه)
کوبیسم (حجم گری)
مدرنیسم (نوگرایی)
آبستره (انتزاعی)
پست مدرنیسم (فرا نوین)
آوانگارد (پیشگام، وابسته به مکتب‌های هنری نوین و غیر سنتی)
کانستراکتیویسم (ساخت گرایی)
کناره سخت (لبه سخت)
گرافیتی
مینیاتور
واژه‌های مرتبط
طراحی
مینیاتور
قلم‌مو
قلمدان
دوات
بوم
رنگ‌گذاری
قلم‌گیری
بست
نیم‌رخ
چهره‌نگاری
تک‌چهره‌سازی
پرتره
پرداز
زراندود
شنگرف
لاجورد
زرنگار
نقاشی با دود
رنگ روغن
آبرنگ
میکس مدیا
تاریخ نقاشی
جنبش‌های هنری
سبک‌های نگارگری
فهرست عنوان‌های نقاشی
نگارگری ایرانی
فهرست نگارگران ایرانی
فهرست تابلوهای نقاشی
نگارگری عثمانی
فهرست نقاشان معاصر ایران
نگارخانه سبک‌های نقاشی غربی
مطالعات کلاسیک

مطالعات کلاسیک شاخه علمی مطالعه پیرامون آثار یا اندیشه‌های ماندگاری است که رفته رفته بخشی از میراث بشری به شمار آمده و می‌آیند. جنبه‌های گوناگون فرهنگی زمانی که به یک حد تکاملی نزدیک بشوند نمونه‌های برجسته‌ای از خود تولید می‌کنند. پس از آن نمونه‌های بهتر و بهتر یا دست کم همسطح پدید می‌آید ولی معمولا همان نمونه‌های تکمیل اولیه را آثار کلاسیک این یا آن رشته فرهنگی و هنری و فنی می‌نامند. آثار کلاسیک معمولا الگوی کارهای بعدی قرار می‌گیرند.
برای نمونه کار استانداردسازی زبان نوشتاری فارسی نو پیرامون ۱۲۰۰ سال پیش (سده ۲ و ۳ هجری) آغاز شد و پس از غربال و پیرایش‌های پیاپی مردم پارسی‌گو رفته رفته به یک زبان استاندارد نوشتاری دارای چارچوب و معیار دست یافتند (فارسی یکی از نخستین زبان‌های دنیاست که استاندارد نوشتاری پیدا کرد). پس از آن سرایندگان و نویسندگان بسیاری طبع و توان خود را در پروراندن و تکمیل کردن و زیباسازی سبک نوشتاری پارسی آزمودند و هر کس کار شخص پیش از خود را پی گرفت تا اینکه توان نوشتاری پارسی به سطح آفریدن اثری مانند گشتاسپ‌نامه دقیقی و سپس به پیدایش شاهنامه فردوسی رسید. پس از شاهنامه آثار بسیاری در تقلید و تکمیل آن نوشته شد مانند گرشاسبنامه اسدی توسی و غیره ولی نمونه برتر و تکامل‌یافته اولیه همان شاهنامه فردوسی است که به این خاطر از آثار کلاسیک زبان پارسی به شمار می‌رود.
به همین ترتیب ما آثار سرآمد و ماندگار یا همان کلاسیک در زمینه موسیقی، تندیس‌گری، معماری، پژوهش‌های فنی و غیره داریم.
اروپائیان و در پی آن‌ها آمریکائیان در زبان‌های خود با نادیده گرفتن نقش دیگر تمدن‌های جهان در پیشرفت فرهنگ انسانی تنها به دستاوردهای فرهنگی یونان و روم نام کلاسیک داده و دوران‌های باستانی یونان و روم را «دوران کلاسیک» نامگذاری کرده‌اند. این نامگذاری نتیجه روند ریشه‌دار و طولانی اروپامحوری است.
شعر کلاسیک فارسی
تعطیلات

تعطیلات به روزهایی که مردم یا گروهی از کار و پیشه مرخصی داشته و آزادند اطلاق می‌شود. در سالنمای همه کشورها روزهایی که بیشتر سالگرد یا زادروز بزرگان است به عنوان روزهای تعطیل نهادینه شده‌است.
از مهم‌ترین تعطیلات هر کشور می‌توان به جشن‌های آغاز سال، روز استقلال و روزهای تولد یا مرگ شخصیت‌های مهم اشاره کرد.
پیش‌رانش

پیش رانش به معنای هل دادن یا راندن یک جسم به جلو است.
یک سامانه پیشران شامل یک منبع نیروی مکانیکی و یک پیش‌راننده (به معنای تبدیل کننده این نیروی مکانیکی به نیروی پیش رانش گر) است.
نمونه یک ماشین که توسط سیستم پیش ران حرکت می‌کند
یک سامانه فنی از موتور به عنوان نیروی محرک، و از مکانیزم چرخ و محور، ملخ یا نازل پیش ران برای تولید نیروی پیش ران و به عنوان پیش راننده استفاده می‌کند. اجزایی مانند کلاچ و جعبه دنده نیز ممکن است به چرخ‌ها یا ملخ متصل شوند.
سیستم پیش ران بیولوژیکی حیوانات از ماهیچه‌ها به عنوان نیروی محرک و از بال‌ها، پاها به عنوان پیش راننده استفاده می‌کند.
رانش

رانش یا تراست (Thrust) نیرویی واکنشی است، که جسم را در جهت مخالف به حرکت در می‌آورد، هنگامی که یک سامانه جرمی از یک سو رها ساخته می‌شود یا به بیرون فشرده می‌شود. گاه برای این مفهوم واژه پیشرانش هم بکار می‌رود. پیشرانش، رانش رو به جلو و پسرانش، رانش رو به عقب است. رانش هواپیما را در هوا به جلو می‌برد. رانش برای مقابله با نیروی اصطکاک در هواپیما یا نیروی وزن در راکت استفاده می‌شود. این نیرو در هواپیما توسط موتور هواپیما و در راکت توسط سیستم‌های سوختی ایجاد می‌شود.
نیروی رانش بر روی یک ماهی‌واره
تعریف
رانش نیرویی مکانیکی است، برای همین سیستم سوختی باید با سیالی در رابطه باشد. در بیشتر اوقات رانش بر اثر عکس‌العمل جرم گاز شتاب‌دهنده به وجود می‌آید. از آنجایی که رانش یک نیرو است، پس مقداری برداری با اندازه و جهت است. موتور در هواپیما روی گاز کار انجام داده و آن‌را به سوی عقب موتور شتاب می‌دهد. نیروی رانش در جهت مخالف حرکت گاز دارای شتاب ایجاد می‌شود. میزان رانش به مقدار گاز شتاب‌گرفته و تفاوت سرعت گاز در داخل موتور بستگی دارد.
برای شتاب دادن گاز نیاز به اضافه کردن انرژی است. انرژی موجود حرارتی است، که در اتاقک احتراق، بر اثر سوختن مایع سوختی تولید می‌شود. معادله رانش نحوه تبدیل شتاب گاز به نیروی محرکه را توضیح می‌دهد. سیستم‌های سوختی بسیاری وجود دارند که نیروی رانش را ایجاد می‌کنند. توربین، موتور جت، پروانه یا راکت از نوع هستند.
قانون دوم نیوتون
رانش از دید کمیتی به‌وسیله قانون دوم نیوتون توصیف می‌شود:
نیروی کل، برابر و همسو است با جرم (m) ضربدر شتابی (a) که بر جسم وارد می‌شود:
مثال
زمانی که ملخ‌های چرخان یک هواگرد هوا را جابجا کنند یا گازهایی منبسط شونده از پشت هواگرد توسط یک موتور جت رها شود رانش پدید می‌آید. پیشرانش متناسب است با جرم هوا ضربدر سرعت میانگین شاره‌ی هوا.
در یک ناو هم می‌تواند نیروی رانش (هم پیشرانش و هم پسرانش) پدید آید. این نیرو هنگامی پدید می‌آید که پروانه‌های ناو چرخیده آب را به پس یا پیش برانند. رانش پدید آمده، ناو را حرکت می‌دهد. این حرکت برابر و دیگرسو است با مجموع تغییرات اندازه حرکت بوجود آمده در آب جریان یافته از سوی پروانه.
مهندسی هوافضا در ایران

مهندسی هوافضا در ایران یکی از رشته‌های گروه فنی مهندسی و مربوط به مهندسی هوافضا است. رشته مهندسی هوافضا در اصل یکی از گرایش‌های مهندسی مکانیک است و در مقطع کارشناسی دارای بیش از ۱۰۰ واحد مشترک با سایر گرایش‌های این رشته می‌باشد.
در ایران
رشته مهندسی هوا فضا برای نخستین بار در سال ۱۳۶۶ وارد ایران شد و نخستین دوره کارشناسی این رشته را دانشگاه صنعتی امیرکبیر (پلی تکنیک تهران) راه‌اندازی کرد. هم‌اکنون دانشگاه‌های صنعتی امیرکبیر، دانشگاه فردوسی مشهد، صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی، صنعتی شریف، دانشگاه صنعتی ارومیه، دانشگاه امام حسین، دانشگاه شهید ستاری، دانشگاه صنعتی مالک اشتر و دانشگاه پیام نور و دانشگاه آزاد (واحد علوم و تحقیقات) و دانشگاه آزاد (واحد رامسر) و دانشگاه آزاد (واحد نجف آباد) مشغول تربیت دانشجویان این رشته در مقطع کارشناسی هستند.
کارشناسی
همچون دیگر رشته‌های مهندسی طول متوسط دوره تحصیلی برای دوره کارشناسی ۴ سال بوده و دروس این مجموعه شامل دروس عمومی، پایه، اصلی، تخصصی، کارگاهی و کارآموزی است و زمینه‌هایی چون آیرودینامیک، سازه‌های هوایی، مکانیک پرواز و پیشرانه‌ها (جلوبرنده‌ها) دروس تخصصی این رشته را شامل می‌شوند.
کارشناسی ارشد
در دوره کارشناسی ارشد علاوه بر دانشگاه‌های مذکور، دانشگاه‌های تربیت مدرس، علم و صنعت ایران، فردوسی مشهد، شیراز، شهید بهشتی و پژوهشگاه هوافضا نیز در گرایش‌های مختلف مهندسی هوافضا دانشجو می‌پذیرند. هواپیمای سبک سسنا، واقع در ورودی دانشکده مهندسی هوافضا دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی
شایان یادآوری است که این رشته در مقطع کارشناسی ارشد (در ایران) دارای گرایش‌های مکانیک پرواز، آیرودینامیک، پیشرانش، سازه‌های هوایی و مهندسی فضایی، است و هم‌اکنون امکان ادامه تحصیل در رشته مهندسی هوافضا در داخل کشور تا مقطع دکترا میسر است.
دکتر مجتبی شهرامیار، نخستین دانش‌آموخته مقطع دکترای مهندسی هوافضا در ایران شهریور سال ۱۳۸۳ در گرایش سازه از دانشکده مهندسی هوافضای دانشگاه صنعتی امیرکبیر دانش‌آموخته شد.
با توجه به رشد سریع و ناگهانی این دانش در دهه‌های اخیر، هم‌اکنون این رشته جزو رشته‌های راهبردی دانش به‌شمار می‌آید؛ ولی با این وجود این رشته در ایران از سابقه زیادی برخوردار نیست. اما با این حال ار لحاظ استخدام و جذب نیرو نیاز شدید در صنعت دیده می‌شود.
http://www.mehrnews.com/fa/NewsDetail.aspx?NewsID=1711266 راه اندازی رشته مهندسی ماهواره در دانشگاه امیرکبیر
بدل‌کار

بدل‌کاری آتشگیری توسط "جاینت آوتو رودئو" در بلژیک
بدلکار به شخصی گفته می‌شود که کارهای نمایشی خطرناکی را در فیلم‌ها و نماهنگ‌ها به جای هنرپیشه اصلی انجام می‌دهد.
بدلکاری شامل کارهایی مانند پریدن از دیوار، هواپیما و جز اینها، بازی کردن نقش کسی که در بدنش در حال سوختن است، نمایشهای ورزش رزمی و غیره می‌شود. پیش از بوجود آمدن جلوه‌های ویژه رایانه‌ای راهی بجز استفاده از افراد واقعی برای فیلمبرداری چنین صحنه‌هایی وجود نداشت.
کسی که پیشه‌اش بدلکاری است، بدلکار نام دارد.
اصولا ورزشهای نمایشی پر هیجان در فعالیت بدلکاری اثر مستقیم دارد.
درن شهلوی
بدل‌کاران
سرمایش

به فرایند کاهش دادن دما، سرمایش می‌گویند. سامانه‌ها و دستگاه‌های گوناگونی وجود دارد مانند یخچال‌ها، سرماسازها، سردکن‌ها، یخزن‌ها، یخسازها، خنک‌کن‌ها و جز اینها که به وسیله آنها فرایند سرمایش انجام می‌گیرد.
سرد کردن یا ایجاد سرما واژه نادرستی می‌باشد چراکه معیاری برای سنجش آن وجود ندارد و سرما وجود خارجی ندارد در حقیقت اگر از جسمی گرما گرفته شود به اصلاح ان جسم سرد‌تر شده است اما ممکن است همین جسم سرد در مقابل جسمی سردتر با عنوان جسم گرم خوانده شود.
سرمایش ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:
سرماشناسی
رسانش گرمایی
سلول خورشیدی
سرمایش لیزری
گرمایش
سرماشناسی

سرماشناسی یا سرماپژوهی دانش بررسی دماهای پایین یا تولید سرماست.
یکی از پدیده‌هایی که در دماهای پایین کشف شده پدیده ابررسانایی است. از اینرو به دانش بررسی ابررسانایی سرماالکترونیک (cryoelectronics) هم گفته می‌شود. جنبه کاربردی دانش سرماالکترونیک را سرماکاری (cryotronics) می‌نامند.
سرمازیست‌شناسی
سرماداری
سرمازیستی
سرمازیست‌شناسی

سرمازیست شناسی (cryobiology) دانش پژوهش بر جانداران در دماهای بسیار پایین است.
شاخه‌های این دانش عبارت‌اند از:
سرماداری (cryopreservation)
سرمازیستی (cryonics)
سرماداری

سرماداری جوانه گیاه. مخزن باز نیتروژن مایع در پشت.
زم‌داری یا حفظ سرمایشی یا سرماداری یا انجماد فرایندی است که طی آن یاخته‌ها یا بافت‌ها از طریق سرمایش زیر صفر نگهداری و حفاظت می‌شوند. دماهای بکار رفته معمولا پیرامون -۸۰° یا -۱۹۶° سانتیگراد است (یعنی نقطه جوش نیتروژن مایع).
در چنین دماهای پایینی همه فعالیتهای زیستی حتی فعالیتهای زیست-شیمیایی که به مرگ یاخته‌ها می‌انجامد بازمی‌ایستد. البته یاخته‌های سرماداری شده (منجمد) اغلب به هنگام به دمای اتاق آسیب می‌بینند.
http://www.ivf.com/boston.html
http://www.alcor.org/Library/html/newtechnology.html
http://www.marine.csiro.au/microalgae/methods/cryopreservation.htm
http://www.sharedjourney.com/define/cryo.html
پی‌نوشت
زیست‌فیزیک

زیست‌فیزیک یا بیوفیزیک علمی میان‌رشته‌ای است که از روش‌ها و نظریه‌های فیزیک جهت مطالعه سامانه‌های زیستی استفاده می‌کند. بیوفیزیک به تمام مراتب سازماندهی زیستی از مقیاس ملکولی تا ارگانیسم‌ها و اکوسیستم‌ها می‌پردازد. تحقیقات زیست‌فیزیکی همپوشانی بسیاری با فیزیک ماده چگال نرم، بیوشیمی، نانو تکنولوژی و مهندسی زیستی دارند.
در زیست‌فیزیک می‌خواهیم بدانیم چه عواملی باعث تاخوردگی و پیچش پروتئین‌ها و دیگر بزرگ‌مولکول‌های زیستی می‌شوند یا مغز چگونه کار می‌کند یا قلب چگونه خون را پمپاژ می‌کند و تمام پرسش‌هایی که مربوط به موجودات زنده هستند و برای یافتن پاسخ این پرسش‌ها از اطلاعات علوم زیست‌شناسی، فیزیک، شیمی، ریاضیات، و کامپیوتر بهره می‌گیریم.
زیست‌فیزیک را می‌توان پلی بین فیزیک و زیست‌شناسی دانست.
تاریخچه
اولین مطالعات و فعالیت‌ها در زمینه بیو فیزیک به سال 1840 باز می‌گردد که در مجموعه‌ای تحت عنوان مدرسه فیزیولوژی برلین انجام شد. در این مجموعه افراد شاخصی نظیر هرمان فون هلمهولتز، ارنست هاینریش وبر، یوهانس پتر مولر و کارل لودویگ حضور داشتند. هرچند شروع بیوفیزیک در تاریخ را حتی می‌توان به مطالعات لوییجی گالوانی نیز نسبت داد.
محبوبیت این رشته زمانی که کتاب حیات چیست؟، نوشته‌ی اروین شرودینگر منتشر شد، افزایش یافت. از سال 1957 متخصصان بیوفیزیک، خود را در انجمن بیوفیزیک سازماندهی کردند که هم اکنون حدود 9000 عضو در سراسر جهان دارد.
برخی دانشمندان مانند رابرت روزن از بیوفیزیک انتقاد می‌کنند. چرا که وی معتقد است بیوفیزیک خواص بیولوژیکی پدیده‌ها را در نظر نمی‌گیرد.
شاخه‌های زیست‌فیزیک
زیست‌فیزیک سلولی: که به فیزیک و برهمکنش سلول‌ها می‌پردازد
زیست‌فیزیک فیزیولوژی: که به فیزیک سازوکار اندام‌های مختلف مثل مغز می‌پردازد
زیست‌فیزیک پرتویی: که به آثار پرتوهای رادیواکتیو بر موجودات زنده و استفاده درست از آن‌ها (جهت حفظ سلامتی) می‌پردازد
روش‌های بیوفیزیک و بیوشیمی: که به کلیه روش‌های فیزیکی و شیمیایی آزمایشگاهی برای تحقیقات زیست‌فیزیک می‌پردازد
بیوانفورماتیک: که به مدل‌سازی سامانه‌های زیستی می‌پردازد و کمک بزرگی به زیست‌فیزیک و تمام شاخه‌های زیست‌شناسی کرده‌است
آنزیم

یک آنزیم: فنیل‌آلانین هیدروکسیلاز
آنزیم یا کاتالیزگر یک ماده آلی است که یک فرایند شیمیایی را در یک سازواره یا موجود زنده تقویت یا تضعیف می‌کند ولی خودش دگرگون نمی‌شود. به عبارت دیگر آنزیم‌ها کاتالیزگرهای فرایندهای زیستی هستند و نسبت به کاتالیزگرهای غیر زیستی کارایی بسیار بالایی دارند. اغلب آنزیم‌ها ساختار پروتئینی دارند، به غیر از انواع محدودی از آن‌ها که از جنس ریبونوکلئیک اسید هستند؛ مانند ریبوزوم‌ها.
آنزیم‌ها با پایین آوردن انرژی فعال‌سازی یک واکنش فعالیت می‌کنند.
ساختار آنزیمهای انسانی
اغلب آنزیمهای بدن ساختار پروتئینی با ترکیبات پیچیده بر پایه زنجیر آمینواسید متصل شده به یکدیگر دارند. عوامل متعددی وجود دارد که یک آنزیم را از دیگر آنزیمها متمایز می‌کند شامل ترکیب آمینواسیدها، توالی آنها، وجود یونهای فلزی (به جزء RNA) مانند آهن و مس و مهمتر از همه، شکل فضایی یا ساختار پروتئینی. تمام آنزیمها محلول در آب هستند؛ زنجیرهای آمینواسید در فرمهای مختلفی موج دار شده که پروتئین‌های هیدروفوب در داخل و به سمت داخل آرایش یافته، سبب حداکثر اتصال هیدروژنی مولکولی داخلی با آب یا دیگر مولکولها می‌گردد. بدون تردید، آب محیط ضروری فراهم سازنده عملکرد آنزیمها است. برخی آنزیمها برای عملکرد خود به ترکیباتی بنام کوفاکتور نیازمندند که می‌تواند ترکیبی آلی مانند بیوتین یا غیر آلی مانند یون منیزیوم باشد.
آنزیمها کاتالیستهای فوق‌العاده موثری هستند که اجازه می‌دهند واکنشی که تحت شرایط عادی به سادگی اتفاق نمی‌افتد، اتفاق بیفتد و آن هم در نرخ سرعت بالا صورت گیرد. اغلب آنزیمها بسیار اختصاصی هستند و تنها کاتالیست یک واکنش ویژه می‌باشند و بر دیگر ترکیبات سیستم اثر ندارند. آنزیمها در تمام ارگانیزمهای موجودات زنده، هرجائیکه واکنشهای ضروری برای حیات روی می‌دهد، وجود دارند. آنها تنها واکنشهای بسیار ساده را تسریع می‌بخشند، هیچ آنزیمی به تنهایی قادر به کاتالیز واکنشهای بسیار پیچیده و چند مرحله‌ای نیست
محیط کاری آنزیم در عملکردشان بسیار مهم است. بعضی از آنها برای عملکرد خود نیازمند حرارت وPH خاصی هستند.
نامگذاری
در گذشته بر اساس پیش‌ماده نام‌گذاری می‌شد که به آخر آن «از» اضافه می‌شد مثل پروتئاز
روش دیگر بر اساس کاری که آن آنزیم انجام می‌دهد مثل دهیدرژناز
روش پیشرفته‌تر براساس کاری که انجام می‌دهد و نام پیش‌ماده الکل دهیدرژناز
روش استاندارد (عدد گروه آنزیم) که در این روش آنزیم‌ها رده‌بندی شده و رده‌ها به زیررده تقسیم شده و در نهایت هر آنزیم کد مخصوص به خود می‌گیرد مثل EC ۱٫۱٫۱٫۸۶
این رده‌ها به شکل زیر است
۱-اکسیدو رداکتازها
۲-ترانسفرازها
۳-هیدرولازها
۴-لیازها
۵-ایزومرازها
۶-لیگازها
+ عددهای گمارش (کمیسیون) آنزیم (EC)
گروه
واکنش کاتالیزی
واکنش شیمیایی شماتیک
نمونه
EC 1اکسیدوردوکتازها
برای کاتالیز واکنش‌های اکسایش-کاهش; انتقال اکسیژن، هیدروژن یا الکترون از یک ماده به ماده دیگر
AH + B → A + BH ( reduced )A + O → AO ( oxidized )
لاکتات دهیدروژناز، اکسیداز
EC 2ترانسفرازها
انتقال گروه عاملی از یک ماده به ماده دیگر
AB + C → A + BC
ترانس‌آمیناز، کیناز
EC 3هیدرولازها
تشکیل دو فراورده از یک سوبسترا به وسیله آبکافت
AB + H 2 O → AOH + BH
لیپاز، آمیلاز، پپتیداز
EC 4لیازها
واکنش افزایشی یا حذفی با سوبسترا از راه‌هایی جز آبکافت و اکسیداسیون
RCOCOOH → RCOH + CO 2 or X-A-B-Y → A=B + X-Y
دکربوکسیلاز، آلدولاز
EC 5ایزومرازها
نوآرایی درون‌مولکولی
AB → BA
ایزومراز، موتاز
EC 6لیگازها
پیوند میان دو مولکول با ایجاد پیوند کووالانسی و شکستن همزمان ATP
X + Y+ ATP → XY + ADP + Pi
سینتتاز، دی‌ان‌ای لیگاز
فهرست آنزیم‌ها
پیش‌ماده
کوآنزیم
آرامگاه یعقوب لیث

آرامگاه یعقوب لیث صفاری ، در روستای شاه‌آباد در ده کیلومتری دزفول، سمت راست جاده دزفول به شوشتر قرار دارد. در کنار این آرامگاه بازمانده‌های شهر گندی شاپور دیده می‌شود.
گنبد بلند مضرس (دندانه دار) سفید رنگ و جلال عمارت بقعه از دور کاملا جلوه‌گر است. در اطراف بقعه، قبرستان وسیعی است که در آن وجود سنگ قبرهای قدیمی، نشانگرتاریخ کهن این بنا می‌باشد.
پیشینه
در بخشهای مختلف ضریح آهنی این مقبره، از چوب صندوق میوه برای اتصال بخش‌های مختلف ضریح استفاده کرده‌اند و روی آجرها و دیوار قدیمی آرامگاه میخ‌هایی زنگ زده، سیم‌های کج و مهوج، تارعنکبوت‌های با گستره زیاد، موکت‌های رنگ و رو رفته، درب ورودی بسیار مواقع قفل زده شده، محوطه سازی نامناسب و… به نحو نازیبایی جلب توجه می‌کند.
یعقوب لیث «رادمان پسر ماهک سیستانی» یکی از پادشاهان ایران و از دودمان صفاری بود. یعقوب لیث صفار نخستین کسی بود که زبان پارسی را ۲۰۰ سال پس از ورود اسلام به ایران، به عنوان زبان رسمی ایران اعلام کرد و پس از آن دیگر کسی حق نداشت در دربار او به زبانی غیر از پارسی سخن بگوید. دکتر محسن ابوالقاسمی در کتاب «تاریخ زبان فارسی» آورده‌است: در سال ۲۵۴هجری، یعقوب لیث صفار، دولت مستقل ایران را در شهر زرنج سیستان تاسیس کرد و زبان فارسی دری را زبان رسمی کرد که این رسمیت تا کنون ادامه دارد. او کوشش کرد خلافت عباسی را سرنگون کند و حتی تا نزدیکی بغداد نیز پیش رفت، ولی روزگار به او امان نداد و در ماه شوال ۲۶۵ه. ق به بیماری قولنج مبتلا و در سرانجام در گندی شاپور درگذشت.
معماری بنا
بنا به اظهار مردم محلی حدود ۲۰ الی ۲۵ سال قبل کتیبه‌ای بر روی دیوار گنبد به خط عربی قدیم وجود داشته و در آن اسم یقعوب لیث سردار بزرگ و نخستین شهریار ایرانی (پس از اسلام) به روشنی نوشته شده بود.
آرامگاه یعقوب لیث صفاری وضعیت مناسبی ندارد و در ضریح آهنی مقبره آن از چوب صندوق میوه برای اتصال بخشهای مختلف استفاده شده و روی آجرها و دیوار قدیمی آرامگاه نیز میخهایی زنگ زده و تار عنکبوت جلب توجه می‌کند.البته بنیادنیمرو خانه فرهنگ وهنرسیستانیها تلاش‌هایی را ازسال1390برای مرمت آرامگاه پدربزرگ سیستانیها آغازکرده است.
بنای آرامگاه از یک ورودی برخوردار است و سطح داخلی آرامگاه را از سطح بیرونی آن جدا می‌کند. سازه اصلی بنا خشت خام است و نقوش برجسته و ملات گچ و خاک دارد.
یعقوب لیث
ابوالحسن میرزا قاجار

شاهزاده ابوالحسن میرزا شیخ‌الرئیس قاجار فرزند محمدتقی میرزا حسام‌السلطنه پسر فتحعلی شاه قاجار بود و در سال تاجگذاری ناصرالدین شاه در تهران زاده شد. ابوالحسن در کودکی آبله گرفت و نابینا شد. وی در وبای همه‌گیر تهران دچار وبا هم شد ولی درمان شد.
وی آموزش ابتدایی را در تهران گذراند و سپس برای ادامه تحصیل راهی سامرا شد. پس از بازگشت به علت مخالفت با شاه در تهران نماند و به مشهد رفت. آصف‌الدوله، والی وقت خراسان، از شیخ‌الرئیس به شاه گلایه کرد که وی در اینجا سخن از آزادی مردم می‌زند و باعث شد که ناصرالدین شاه فرمان تبعید او از ایران را صادر کند. پس از آن وی رهسپار عشق‌آباد شد.
در بیرون از ایران، ابوالحسن میرزا به فعالیت‌های انقلابی پرداخت. زمان جنبش مشروطه در ترکیه، هند، عراق، و فرانسه با چاپ نوشته‌هایش ایرانیان را به جنبش آزادی‌خواهی خود فرامی‌خواند.
پس از پیروزی مشروطیت، شیخ‌الرئیس به ایران بازگشت ولی پس از به توپ بسته شدن مجلس، از سوی محمد علی شاه دستگیر شد و او را زنجیر به گردن به باغ شاه بردند. شاه دستور داد دهانش را خرد کنند و آنقدر با تفنگ به دهانش کوبیدند تا دندان‌هایش شکست. شاه دستور داده بود شکم شیخ‌الرئیس را هم پاره کنند ولی با میانجی‌گری عضدالملک (شاخص قاجار) حکم قتل وی به زندان تبدیل شد. او پس از فتح تهران از سوی مشروطه‌خواهان آزاد شد.
شیخ‌الرئیس در دوره دوم مجلس شورای ملی از سوی مردم مازندران به نمایندگی مجلس برگزیده شد.
ابوالحسن‌میرزا در سال ۱۳۳۴ هجری قمری بر اثر بیماری تیفوس مرد و در رواق کاشانی حرم شاه عبدالعظیم به خاک سپرده شد.
آبزی‌شناسی

آبزی‌شناسی شاخه‌ای از جانورشناسی است که به پژوهش بر روی آبزیان می‌پردازد.
منظور از آبزیان موجودات زنده‌ای است که در آب زیسته و حرکت می‌کنند مانند ماهیان و میگوها و خرچنگ‌های دریایی و جز اینها.
دانشی که در کنار پژوهش بر روی آبزیان به بررسی گیاهان دریایی هم می‌پردازد زیست‌شناسی دریایی نام دارد.
گوناگونی زیست در آبها فراوانی شگفت‌انگیزی دارد. شمار زیادی از گونه‌ها تا به امروز شناخته و نامگذاری شده‌اند ولی هنوز بررسی کاملی بر روی زیست و رفتار بسیاری از آنها انجام نگرفته‌است.
آبزی‌پروری

آبزی پروری (پرورش آبزیان) از شاخه‌های صنعت است و هدف از آن پرورش دادن آبزیان نظیر ماهیان، میگوها، گیاهان آبزی و جلبکها جهت مصارف خوراکی و صنعتی است.
300px
پرورش ماهی در اسطوره‌های ایرانی
در اسطوره‌های ایرانی جمشید را نخستین انسانی پنداشته‌اند که به پرورش ماهی پرداخت، جمشید پادشاه پیشدادی بود. ایرانیان محل پرورش ماهی را ماهی‌خانه می‌نامیدند.
بپرداخت آب میانگاه خاک بپرورد ماهی در آن آب پاک
ز جمشید ماند چنین یادگار اگرچه برآمد بسی روزگار
هنرور شده خاک ایرانزمین بشد زان سپس سوی ماچین و چین
جستارها
فهرست فراورده‌های دریایی
بازی‌های ایرانی

نام برخی از بازی‌ها و بازیچه‌های سنتی ایرانی و اصطلاحات در بازی‌ها:
دارچوپ(الش ماسه،کیلی بازی،کلیکا،دارگتلاو…)
آپوق
آتش فراز
آ;تشین مار
آخردست
آفتاب دزدک
آغوز بازی (گردو بازی مازندرانی و گیلانی)
الو پلو
آوند (نام پارسی شطرنج است)
اتل متل توتوله
اتولوک بازی ، رینگ و اتولوک بازی (Raing - o - Otoloc Bazi) ، رایج در اشکذر یزد
اخلکندو
ارغشتک
ارک
ارهنگ ارهنگ اسب چه رنگ؟
استا سلام حیدری
استخوان مهتاب
استوپ هوایی
اسم بازی
اسم پیشونی
اسم فامیل
اسمی
اشتالنگ
بازی‌اش تی تی
الک‌دولک
انگلندو
بادافره (فرفره)
بادبادک بازی
بادبر
بادپیچ
بادفرنگ
بادبادک بازی
بادکنک بازی
بازی رنگها
بازی شناسایی
بازپیچ
بازنیچ
بانوچ
بالا بلندی
بد بده (زو)
بر زدن
بژول (استخوان اشتالنگ)
بشین و پاشو
بورک
بیست سوالی
پاسپار (لگدبازی)
پانتومیم
پژول (گلوله بازی)
پشتک
پک
پگ
پل
پله
پهنه
پیاده
تاپ‌تاپه‌خمیر
تیله بازی (بازی یزدی)
تتی (خمیربازی)
تخته نرد (نرد بازی)
تخش (تیر آتشبازی)
تخم مرغ بازی
ترترک (بازی سرخوردن از کوه در شیراز)
تشت و خایه
تشیره (تیله)
تک
توپ بازی
توپ چرخی
توژی (غذا خوردن دانگی بچه‌ها)
تیرتخش
تیله بازی
جدانک یا کوزه گردان
جرنگ جرنگ
جمله سازی
جمهلو
جنگ بازی
جوگندم
چال
چالیک
چپچله
چرخوک
چشم بندک
چشمک
چفته
چلانک
چلک
چنچولی (تاب بازی)
چوگان
چوگانی (اسب درخور بازی چوگان)
خاله بازی
خاله بزغاله
خرپلیس
خروس جنگی
خونه بازی
دبلنا
دستش ده (دست رشته، دشتش نه)
دستمال پشتی
دست بازی
دوز
دومینو
دیدار قاتل
ریگک
زو
سنگ کاغذ قیچی
سنگ کرنو
شاه دزد وزیر
شطرنج
شیطونک
شکرپنیر
شمع گل پروانه
عروسک بازی
قایم‌باشک
کلاغ پر
گرگم‌به‌هوا
گرگی‌لی‌لی
گل یا پوچ
مامان بازی
ماروپله
مافیا (بازی)
مشاعره
منچ
نقطه خط
نون بیار کباب ببر
نه(۹) ریگک
هپ
هفت‌سنگ
یک‌قل‌دوقل
یه مرغ دارم
چری نری
اوسولولو
دورنا وردی
بازی‌های محلی لرستان
دال پلان یا پلو
جوزو
کلورونکی
پنج قاچی
گوم زایس
نتور
کوشک صلاخ
دار، دارو
خرمن چوش
اچل مچلو، گله حالو مرده له، کی می‌چرو
ستاره شیپ شیپ
کرو
ترفه بازی
سه پر
گو بازی
کور وگردله
خرمن چوش
کلاورکنی
کردرکی
دال پلو
گل زرکی
جفتو
هرازکنی
مورد فهرست گلوله‌ای
بازی‌های محلی قزوین
جرنگ جرنگ
سنگ کرنو
یاخته‌شناسی

یاخته شناسی یا سلول‌شناسی یا سیتولوژی دانش شناخت و بررسی یاخته‌ها است. یاخته‌شناسی شاخه‌ای است از زیست‌شناسی. یاخته‌شناسی بیشتر بر مشاهدات میکروسکوپی استوار است. با پیشرفت تکنیک مولکولی، دانش زیست‌شناسی سلولی از دل این دانش بیرون آمد.
امروزه بیشتر سیتولوژی به معنای سیتوپاتولوژی که دانش تشخیص بیماریها از طریق سلول‌ها است استفاده می‌شود و بجای یاخته شناسی ، زیست‌شناسی سلولی بکار می‌رود.
پس سلول شناسی امروزه معناهای زیر را دارد:
زیست‌شناسی یاخته‌ای
آسیب‌شناسی سلولی
یاخته

ساختار یک سلول جانوری
نخستین طرح‌هایی که از مشاهده سلول جانداران رسم شده.
یاخته یا سلول ، واحد بنیادین ساختاری و کارکردی همه جانداران (ارگانیسم‌های موجودات زنده) است و به صورت بافت سازمان می‌یابد. سلول کوچکترین واحد زندگی (حیات) است و آن‌ها اغلب «بلوک‌های زندگی» نامیده می‌شوند. مطالعه یاخته‌ها، زیست‌شناسی یاخته‌ای نامیده می‌شود.
نظریه یاخته‌ای یا سلولی که در سده پانزدهم میلادی پدید آمد می‌گوید که همه جانداران از یک یا چند سلول تشکیل شده‌اند، همه یاخته‌ها از یاخته‌های پیشین پدید می‌آیند، همه کارکردهای زیستی یک جاندار در درون سلول‌ها انجام می‌گیرند. این واحدهای بنیادی حاوی اطلاعات وراثتی لازم برای سامان دادن به کارکرد سلول و انتقال اطلاعات به نسل‌های آینده نیز هستند. سلول‌های بدن موجودات پریاخته‌ای در برخی بافت‌ها مانند پوست با پیوند میان‌یاخته‌ای به هم متصل می‌شوند.
انواع یاخته بر اساس وضعیت:
پروکاریوت: سلول‌هایی که به علت نداشتن دیواره هسته، مواد هسته‌ای در سیتوپلاسم پراکنده شده‌است و هسته مشخصی ندارند. مانند باکتری‌ها و جلبک‌های سبز - آبی
یوکاریوت: سلول‌هایی که هسته آن‌ها غشایی دارد که آن را در بر می‌گیرد و هسته مشخصی دارند. مانند گیاهان، جانوران، قارچ‌ها و آغازیان.
اندامک‌های سلول جانوری: (۱) هستک (۲) هسته (۳)ریبوزوم (رناتن) (۴) ریزکیسه (۵) شبکه آندوپلاسمی خشن (۶) دستگاه گلژی (۷) اسکلت سلولی(۸) شبکه آندوپلاسمی صاف (۹) میتوکندری (۱۰) واکوئل (۱۱) سیتوپلاسم (درون‌یاخته) (۱۲) لیزوزوم
از بخش‌های دیگر هسته که به دلیل نداشتن غشا مشخص و مخصوص خود اندامک نامیده نمی‌شوند می‌توان به سانتریول و ریبوزوم اشاره کرد
به اجزای سیتوپلاسم (درون‌یاخته) یوکاریوتها (سلول‌های هسته‌دار)، اندامک گفته می‌شود که معمولا عبارتند از:، هسته یاخته، هستک، ریبوزوم (رناتن)، ریزکیسه، شبکه آندوپلاسمی زبر، شبکه آندوپلاسمی صاف، دستگاه گلژی، میتوکندری (راکیزه)، واکوئل، لیزوزوم، سانتریول، کلروپلاست، اسکلت سلولی شامل ریزرشته‌ها و ریزلوله‌ها و … به همراه غشای سلولی. اجزای سلول جانوری:
غشای سیتوپلاسمی
هسته
سیتوپلاسم
واکوئل
شبکه آندوپلاسمی
جسم گلژی
ریبوزوم
لیزوزوم
RNA
کروموزوم
پیوند میان‌یاخته‌ای
کروموزوم
آنتی‌اکسیدان
خزان یاخته‌ای
یاخته تخم
تک‌یاختگان
فیزیولوژی
کروموزوم

کروموزوم (معادل فارسی فام‌تن ) به معنی جسم رنگی است که اولین بار در سال ۱۸۸۸ بوسیله والدیر بکار گرفته شد. هم اکنون این واژه برای نامیدن رشته‌های رنگ‌پذیر و قابل مشاهده با میکروسکوپهای نوری بکار می‌رود که از همانندسازی و نیز بهم پیچیدگی و تابیدگی هر رشته کروماتین اینترفازی در سلولهای یوکاریوتی تا رسیدن به ضخامت ۱۰۰۰ تا ۱۴۰۰ نانومتر ایجاد می‌شود. در پروکاریوتها نیز ماده ژنتیکی اغلب به حالت یک کروموزوم متراکم می‌شود. در برخی باکتریها علاوه بر کروموزوم اصلی که اغلب ژنها را شامل می‌شود کروموزوم کوچک دیگری که بطور معمول آن را پلاسمید می‌نامند، قابل تشخیص است گر چه تعداد کمی از ژنها بر روی پلاسمید قرار دارند.
اما از آنجا که در بیشتر موارد ژنهای مقاومت به آنتی‌بیوتیکها بر روی آن جایگزین شده‌اند، از نظر پایداری و بقای نسل باکتری اهمیت زیادی دارد. کروماتین در ساختمان کروموزوم به شکل لوپ دیده می‌شود. لوپها توسط پروتئینهای اتصالی به DNA که مناطق خاصی از DNA را تشخیص می‌دهند پابرجا می‌ماند. سپس مراحل پیچ خوردگی نهایتا نوارهایی را که در کروموزومهای متافازی دیده می‌شود ایجاد می‌کند. هر تیپ کروموزومی یک نوع نواربندی اختصاصی را در ارتباط با نوع رنگ آمیزی نشان می‌دهد. این رنگ آمیزیها منجر به مشخص شدن تعداد و خصوصیات کروموزومهای هر گونه از موجودات زنده می‌گردد؛ که این خصوصیات تعدادی و مورفولوژیک کروموزومها را کاریوتیپ می‌نامند.
یا به زبان ساده می‌توان کروموزوم‌ها را به بسته‌های مواد ژنتیکی تشبیه کرد که درون هسته سلول‌ها ذخیره شده‌اند؛ و در واقع به شکل مولکول‌های دی‌ان‌ای همراه با پروتئین‌ها هستند که به این بسته‌ها فام‌تن یا کروموزوم گفته می‌شود.
هر انسان در مجموع ۴۶ کروموزوم دارد که هنگام لقاح نصف می‌شود. از این ۴۶ کروموزوم دو کروموزوم جنسی‌اند و جنسیت را مشخص می‌کنند.
هر انسان به هنگام لقاح ۲۳ کروموزوم از اسپرم پدر و ۲۳ کروموزوم از تخمک مادر دریافت می‌کند. سلول‌های تخمک و اسپرم هاپلوئید هستند یعنی دارای یک سری از هر کروموزوم‌ند. سلول‌های پروکاریوتی (پیش هسته‌ای باکتری‌ها) معمولا دارای یک کروموزوم می‌باشند. البته باکتری‌هایی هم هستند که دارای چند کروموزوم می‌باشند اما این باکتری‌ها نادر هستند. کروموزوم باکتری‌ها به صورت حلقوی است. باکتری‌ها (و برخی مخمرها) علاوه بر کروموزوم اصلی دارای یک یا چند پلاسمید نیز می‌باشند. انسان سالم دارای ۲۳ جفت کروموزم است. ۲۲ جفت کروموزوم که تعیین‌کننده منش‌های ارثی به غیر از جنس (نر و ماده) است و اتوزوم (خودتن) نامیده می‌شود. یک جفت دیگر را کروموزوم جنسی می‌گویند. کروموزوم‌های جنسی در مردان طبیعی به صورت XY و در زنان طبیعی XX است.
کروموزوم همتا
کروموزوم‌های همتا (یا همولوگ) جفت کروموزوم‌هایی هستند که با ژن‌هایی با ویژگی‌های مشابه در جایگاه کروموزومی هم‌نظیر و از نظر طول، موقعیت سانترومر (میان پار) و الگوی رنگ‌آمیزی مشابه هستند. یک کروموزوم همتا یک کروماتید از ارگانیسم مادر و یک کروماتید از ارگانیسم پدر به ارث می‌برد.
چرخه سلولی
بافت‌شناسی

بافت‌شناسی علم بررسی میکروسکوپی تشکیل، ساختار و کارکرد بافت‌ها است.
دانش‌های زیستی مرتبط با بافت‌شناسی از این قرارند:
یاخته‌شناسی یعنی بررسی یاخته‌ها، این دانش یک سطح پایین‌تر از بافت‌شناسی قرار دارد.
کالبدشناسی: بررسی اندام‌ها
ریخت‌شناسی: بررسی کلیه سازواره‌ها (ارگانیسم‌ها)
چهار نوع بافت وجود دارند:
1 پیوندی
2 عصبی
3 ماهیچه‌ای
4پوششی
کلروپلاست

نگاره سبزدیسه را در گیاه آویشن نشان می‌دهد.
سبزدیسه یا کلروپلاست دیسه‌هایی دارای سبزینه هستند که در سیتوپلاسم سلول‌های گیاهی یافت می‌شود. سبزدیسه‌ها به امواج مختلف طیف نوری حساس‌اند و با استفاده از سبزینه خود انرژی فوتونها را به مولکولهای شیمیایی تبدیل می‌کنند. شمار سبزدیسه‌ها به‌طور ژنتیکی معین است. همچنین کلروپلاست از واحدهایی به نام گرانوم ساخته شده‌است که انرژی خورشید را به دام می‌اندازد و خود این گرانوم‌ها نیز از واحدهایی به نام تیلاکوئید تشکیل شده. درون کلروپلاست مایعی سیال به نام استروما یا بستره تشکیل شده‌است. درواقع کار اصلی کلروپلاست فوتوسنتز است (فوتوسنتز: فرایندی است که انرژی خورشید را جذب می‌کند و ان را به صورت مواد غذایی یا قندها تبدیل می‌کند). کلروپلاست دارای دو غشا است که عبارتند از:
۱- غشا درونی
۲- غشا خارجی که این دو غشا فضای درون کلروپلاست رو به سه بخش تقسیم می‌کنند که عبارتند از:
الف- فضای بین غشا داخلی و خارجی.
ب- فضای درون غشا داخلی (استروما) که گرانومها (شامل تیلاکوئیدها) در ان قرار دارد.
پ- فضای درون تیلاکوئیدها. همچنین درون کلروپلاست DNA حلقوی و کلروفیل(a,b) و کاروتنوئید که از اجزای مهم کلروپلاست است وجود دارد.
سبزینه

سبزینه یا کلروفیل ، رنگیزه‌ای سبزرنگ است که در اکثر گیاهان، خزه‌ها و سیانوباکتری‌ها یافت می‌شود. سبزینه بخش اعظم نور آبی و قرمز را جذب و نور سبز و زرد را از بین طیف‌های الکترومغناطیسی منعکس می‌کند. رنگ سبز گیاهان به دلیل انعکاس نور سبز از کلروفیل‌هاست.
وظیفه سبزینه، نورساخت (فتوسنتز) در یاخته است که گیاه را قادر می‌سازد از نور خورشید انرژی کسب کند.
ماده‌ای شیمیایی است که تقریبا در برگ و ساقه تمام گیاهان و جود دارد و رنگ آنها را سبز می‌کند . گیاهان، برای ساختن غذایشان به کلروفیل نیاز دارند . نور خورشیدی که روی برگ درختان می‌تابد، با کلرو فیل واکنش می‌دهد تا دی اکسید کربن موجود در هوا و آب مکش شده به وسیله ریشه گیاه از زمین تبدیل کند.
مقاله‌های مرتبط
کلروپلاست
استان آراگاتسوتن

آراگاتسوتن نام یکی از استان‌های کشور ارمنستان است که در غرب این کشور واقع شده است.
وجه تسمیه
این استان در دامنه کوهستانی به نام آراگاتس جای گرفته است. خود نام آراگاتسوتن در زبان ارمنی به معنی «کوهپایه آراگاتس» است.
عوارض جغرافیایی
قله آراگاتس (۴،۰۹۵ متر) که بلندترین نقطه کشور ارمنستان است در این استان قرار گرفته است.
قله آرتنی - ۲،۰۴۷ متر - سرزمین کوهستانی ارمنستان
تغنیس - ۲۸۵۱ متر - رشته‌کوه تساغکونی
تقسیمات استانی
مرکز این استان شهر آشتاراک است که در ۲۰ کیلومتری شمال غربی ایروان قرار دارد.
استان آراگاتسوتن شامل موارد زیر است 114 communities (hamaynkner), of which 3 are considered شهری هستند و 111 are considered روستایی هستند.
شهرک‌ها یا communities شهری
تصویر
شهر (شهرک)
استان
بنیانگذاری
مساحت (کیلومتر مربع )
جمعیت (سرشماری ۲۰۱۱)
150px
آپاران
آراگاتسوتن
سده ۲ام (نخستین اشاره)
۳٫۵
۶،۴۵۱
150px
آشتاراک
آراگاتسوتن
سده ۹ام (نخستین اشاره)
۷٫۵
۱۹،۶۱۵
150px
تالین
آراگاتسوتن
سده ۲ام (نخستین اشاره)
۷
۵،۳۱۰
روستاها یا communities روستایی
آگاراک
آگاراکاوان
آغتسک
آکونک
الاگیاز
آنتاروت
آپنا
آرایی
آراگاتس
آراگاتساوان
آراگاتسوتن
آرتاشاوان
آرتنی
آروچ
آشناک
آوان
آوشن
آرووت
بازماغبیور
برکارات
بیوراکان
چارچاکیس
چکناغ
داشتادم
داوتاشن
ددماسار
دیان
دپروانک
جوراگلوخ
گارناهوویت
گغادیر
گغادزور
گغاروت
گتاپ
غازاراوان
هاکو
هارتاوان
هاتساشن
هنابرد
ایریند
جامشلو
جرامبار
کاکاوادزور
کانچ
کانیاشیر
کاربی
کارمراشن
کاتناغبیور
کایک
کوش
کوچاک
لرناپار
لرناروت
لوساگیوغ
لوساکن
ماستارا
ملیک‌گیوغ
متسادسور
میجناتون
میراک
نرکین بازمابرد
نرکین ساسناشن
نیگاوان
نور آمانوس
نور آرتیک
نور یدسیا
نوراشن
اوهاناوان
اورگوو
اوشاکان
اوتوان
پارپی
پارتیزاک
ریا تازا
سادونتس
ساغموساوان
سارالانج
ساسونیک
شامیرام
شناوان
شنکانی
شغارشیک
شوغاکن
سیپان
سوریک
سوسر
تاتول
تغر
تلیک
تساغکاهوویت
تساغکاسار
تساغکاشن
تساماکاسار
تسیلکار
تتوجور
اوجان
اوشی
واردابلور
واردنیس
واردنوت
ورین بازمابرد
ورین ساسونیک
ورین ساسناشن
ووسکهات
ووسکتاس
ووسکواز
یغیپاتروش
یغنیک
یرنجاتاپ
زارینجا
زوواسار
روستاهای Non-community
Dzoragyugh, belongs to the ماستارا community.
کارین، belongs to the ساسونیک community.
خنوسیک, belongs to the آوان community.
موغنی, belongs to the آشتاراک community.
روستاهای سابق
Karmrashen, near the لرناگوگ community of استان آرماویر.
Lusaghbyur, belongs to the آرتاشاوان community.
نیگاتون, belongs to the آرتاشاوان community.
Shenik, نزدیک زوواسار community.
Zovuni, نزدیک یغیپاتروش community.
اماکن مذهبی و تاریخی
سازه‌های تاریخی و مذهبی این استان عبارتنداز:
آروچاوانک
رصدخانه اخترفیزیک بیوراکان
آمبرد
ساغموساوانک
کلیسای آرتاوازیک
کلیسای جامع تالین
هووهانناوانک
کلیسای هوهانس مقدس، بیوراکان
کلیسای هوهانس مقدس، ماستارا
کلیسای هوهانس مقدس، ووسکواز
کلیسای یغیپاتروش
صومعه سارگیس مقدس، اوشی
صومعه کریستاپور مقدس
کلیسای گئورگ مقدس، گارناهوویت
کلیسای ماریانه مقدس، آشتاراک
صومعه تغر
بازیلیکای کاساق
صومعه گئورگ مقدس، موغنی
کلیسای تسیراناور، آشتاراک
کلیسای جامع مسروب ماشتوتس مقدس
کلیسای سارگیس مقدس، آشتاراک
کلیسای کارماراوور
مقبره آرشاکونی
موزه گئورگ چاووش
استان وایوتس‌جور

وایوتس‌جور یا وایوتس دزور یکی از استان‌های کشور ارمنستان است که در جنوب غربی این کشور واقع شده است. مرکز این استان شهر یغگنادزور می‌باشد.
نامگذاری
پسوند -دزور که در بسیاری از جاینام‌های ارمنی به چشم می‌خورد به معنی دره است. نام وایوتس‌جور بنا بر باور عوام معنی «دره مصیبت» می‌دهد.
تاریخچه استان
منطقه وایوتس‌جور تا زمان تازش سلجوقیان در دست شاهزادگان سیونیک بود. پس از سال‌ها فرمانروایی سلجوقیان سرانجام ارمنیان این منطقه را آزاد کردند و خاندان اربلی بر آنجا چیره گشت. طی فرمانروایی آنان کانون دانشی برجسته‌ای در گلادزور به شکوفایی رسید.
این منطقه سپس بخشی از ایران شد و شاه‌عباس بزرگ صفوی در سال ۱۶۰۴ میلادی مردم یغگنادزور را به زور به درون ایران کوچاند و سده‌ها بعد یعنی پس از امضای قرارداد ترکمنچای مردم آن شهر به دیار خود بازگشتند.
عوارض جغرافیایی
رویه استان وایوتس‌جور را کوه‌ها و تپه ماهورها پوشانده است و فاقد جنگل است. تنها ۲۰ درصد از زمینهای این استان کشت‌پذیر است. این استان در حوزه آبریز رود آرپا قرار دارد. این استان کوچک دو شهر دیگر دارد به نام‌های وایک و جرموک.
کوه واردنیس - ۳،۵۲۲ متر - رشته‌کوه واردنیس
گنداسار - ۲۹۴۶ متر - رشته‌کوه گغاما
آرپا (رود)
رود یغگیس
تقسیمات استانی
استان وایوتس‌جور شامل موارد زیر است 44 communities (hamaynkner), of which 3 are considered urban و 41 are considered rural.
شهرک‌ها و communities شهری
تصویر
شهر (شهرک)
استان
بنیانگذاری
مساحت (کیلومتر مربع )
جمعیت (سرشماری ۲۰۱۱)
150px
جرموک
وایوتس‌جور
سده ۱۳ام (نخستین اشاره)
۵
۴،۶۲۸
150px
وایک
وایوتس‌جور
۳
۵،۸۷۷
150px
یغگنادزور
وایوتس‌جور
سده 5ام (نخستین اشاره)
۶
۷،۹۴۴
روستاها یا communities روستایی
آگاراکادزور
آغاونادزور
آغنجادزور
آرنی
Arin
Arpi
آرتابوینک
آرتاوان
آزاتک
باردزرونی
Chiva
Getap
گتیکوانک
گلادزور
گندواز
گنیشیک
گوغتانیک
گومک
هرهر
Hermon
هورباتغ
Hors
کاراگلوخ
Karmrashen
Khachik
Khndzorut
مالیشکا
Martiros
نور آزنابرد
Por
Rind
Salli
Saravan
Shatin
Sers
تاراتومب
وارداهوویت
ورنشن
یغگیس
یلپین
زاریتاپ
زدا
Non-community villages
آختا, belongs the community of گومک.
موزروف, belongs the community of گنیشیک.
کاپویت, belongs the community of گومک.
کچوت, belongs the community of جرموک.
سواژایر, belongs the community of وارداهوویت.
اوغدزور, belongs the community of Saravan.
روستاهای سابق
اماگو, belongs the community of آرنی.
آراتس, belongs the community of Hermon.
Kalasar, belongs the community of Hermon.
گتیکوانک, belongs the community of وارداهوویت.
هورادیس, belongs the community of زاریتاپ.
اماکن مذهبی و تاریخی
وایوتس‌جور کلیساها و صومعه‌های تاریخی و دیدنی فراوانی دارد. یکی از زیباترین کلیساهای میان سده‌ای ارمنستان به نام نوراوانک (بمعنی صومعه نو) در این استان قرار دارد. سایر سازه‌های تاریخی و مذهبی این استان عبارتنداز:
صومعه اسپیتاکاوور
گندوانک
صومعه تاناهات
صومعه تساغاتس کار
پروشابرد
جرموک
واغارشاپات

اچمیادزین (یا اجمیاتزین ) با نام رسمی واغارشاپات () ( ولاش‌آباد )، نام یک شهر و همچنین یک مکان مقدس در کشور ارمنستان است.
اچمیادزین در زمانی که بخشی از ایران بود سه‌کلیسا و اوچ‌کلیسا نامیده می‌شد.
آستان قدس اچمیادزین (در ارمنی ) که در استان آرماویر ارمنستان واقع شده، مرکز کلیسایی ارمنیان و مکانی بسیار مقدس برای مردم این کشور است. جاثلیق کل ارامنه در این شهر زندگی می‌کند و کلیسای اچمیادزین که در سال ۴۸۰ ساخته شده در آنجا قرار دارد. واژه اچمیادزین به معنای ظهور تک‌فرزند (منظور عیسی به‌عنوان تنها فرزند خدا) است، زیرا به باور مردم، عیسی خود در آنجا از آسمان به زمین فرو آمد تا مکان دلخواهش را برای ساخت کلیسا نشان دهد.
پیشینه
حمله کردهای محلی به همراه ایرانیان به سه‌کلیسا (اچمیادزین). نگاره از گریگوری گاگارین، پاریس. ۱۸۴۷.
شهر اچمیادزین که تا پیش از سال ۱۹۴۵ به نام ولاش‌آباد (به ارمنی: واغارشاپات) معروف بود بدست ولاش‌شاه (واغارشاک شاه از دودمان ایرانی پارتی) (۱۴۰ - ۱۱۷) در محل باستانی واردکساوان بنیاد شد. رومی‌ها پس از ویران ساختن آرتاشات در سال ۱۶۳ پایتخت ارمنستان را به ولاش‌آباد منتقل کردند. پس از اینکه در سال ۳۰۱، مسیحیت به این منطقه آمد، تیرداد سوم دژ ولاش‌آباد را ویران کرد و به‌جای آن کلیسای جامع اچمیادزین مقدس را بنا کرد. پس از اعلام شدن مسیحیت به‌عنوان دین رسمی در ارمنستان ، در سال ۳۰۱ ولاش‌آباد یا همان اچمیادزین بعدی، به عنوان مرکز دینی این کشور برگزیده شد.
کلیسای جامع اچمیادزین کهن‌ترین کلیسای ارمنستان است و بدست گریگور روشنگر ساخته شده‌است.
در بهمن ماه ۱۱۸۲ (ژانویه ۱۸۰۴)، سپاه ایران به سرداری عباس میرزا ولیعهد، نیروهای روسیه را در نزدیکی «سه‌کلیسا» (اچمیادزین)، شکست داد. روس‌ها به دنبال این شکست، دست به محاصره شهر و قلعه ایروان زدند. اما سپاه ایران و مردم شهر در برابر این حصر پایداری کردند. در نتیجه با وجود گلوله‌باران شدید، روس‌ها موفق به گشودن دژ ایروان نشدند. سرانجام و به دنبال شکست و ناکامی در همه جبهه‌ها، ژنرال سی‌سیانوف در نوامبر ۱۸۰۴ (آبان ماه ۱۱۸۳)، دستور عقب‌نشینی را برای نیروهای روسی صادر کرد. بدین‌سان روس‌ها، کمابیش به پشت مرزهای خود عقب نشستند.
در سال‌های اخیر نام شهر اچمیادزین به‌صورت رسمی دوباره به واغارشاپات تغییر کرده‌است ولی بیشتر منابع و افراد همچنان نام اچمیادزین را به‌کار می‌برند.
چلیپاسنگ
یادمان نسل‌کشی ارمنی‌ها

یادبود قربانیان نسل‌کشی ارمنی‌ها ( Hayots tseghaspanutyan zoheri hushahamalir) نام بنای یادبودی است که به یادبود کشته‌شدگان ارمنی به‌دست ترکان عثمانی (ترکان جوان) که در سال ۱۹۱۵ میلادی روی داد ساخته شده است. این بنا بر فراز دره هرازدان در شهر ایروان پایتخت ارمنستان قرار دارد و در سال ۱۹۶۵ به فراخور پنجاهمین سالگرد نسل‌کشی ارمنی‌ها بر پا شد.
معماری آن توسط کالاشیان و مکرچیان انجام شده است.
نمادپردازی
نام این بنا در زبان ارمنی زیزرناکابرت به معنی قلعه پرستوها (زیزرناک = پرستو و برت = قلعه) است. ۱۲ ستون همگرا نماینده ۱۲ استانی است که ارمنی‌ها در آنجا کشتار شدند. در میان این ستون‌ها آتش جاویدان قرار دارد که نماینده روح و روان خاموشی ناپذیر ارمنی‌ها است. نام این بنا از آنجا گذاشته شده است که پرستو پرنده‌ای است که همیشه به آشیانه خود بازمی‌گردد حتی اگر آشیانه‌اش نابود شده باشد.
ستون ۴۴ متری سوزن شکل کنار آن نماد زایش دوباره مردم ارمنی است.
در طول بوستان پیرامون این بنا، دیواری ۱۰۰ متری قرار دارد که نام شهرها و روستاهایی که نسل‌کشی در آنها صورت گرفته بر روی آن نوشته شده.
شرکت پاپ فرانسیس در مراسم یادبود نسل‌کشی ارمنی‌ها
در روز جمعه ۲۴ ژوئن ۲۰۱۶ پاپ فرانسیس برای انجام یک سفر سه روزه به ایروان، پایتخت ارمنستان سفر کرد تا در مراسم یادبود نسل‌کشی ارمنی‌ها شرکت کند. پاپ فرانسیس در جریان این سفر از بنای یادمان نسل‌کشی ارمنی‌ها در دوران حکومت ترکیه عثمانی در زمان جنگ جهانی اول دیدار کرد. وی همچنین در جریان این سفر دو کبوتر سفید را به سوی کوه آرارات، که گفته می‌شود کشتی نوح در آن جا است، آزاد کرد. وی در حضور سرژ سرکیسیان، رئیس‌جمهور ارمنستان و هیئت‌های دیپلماتیک حاضر در مراسم یادبود گفت:
فهرست یادبودهای نسل‌کشی ارمنی‌ها
تظاهرات ۱۹۶۵ ایروان
سردارآباد، ارمنستان

صحنه مصور از نمایش سوار کاری کردها و تاتارها توسط گریگوری گاگارین (۱۸۴۰ میلادی، رنگ و روغن روی بوم، موزه سن پترزبورگ، روسیه). در پس زمینه قلعه سرداری دیده می‌شود در سردارآباد.
سردارآباد کنونی ( هوکتمبر سابق) شهری است در شرق ارمنستان که شکل‌گیری آن به زمانی که ارمنستان کنونی بخشی از ایران بود، برمی‌گردد.
انگیزه نام‌گذاری این محل به سردارآباد به دوران حکومت آخرین خان قاجار حسینقلی خان سردار ملقب به سردار ایروانی باز می‌گردد که به همراه برادرش حسن خان قاجار ملقب به ساری اصلان (شیر زرد) با احداث قصر و قلعه‌ای با تکنیک‌های مدرن آن زمان و با بکارگیری بقایای قلعه‌های باستانی آرماویر این محل را به یکی از مهم‌ترین نقاط حکومتی آن زمان تبدیل می‌کند.
در سال ۱۸۲۸ و در جریان دومین جنگ‌های میان ایران و روسیه تزاری این منطقه علی‌رغم دفاع جانانه و رشادت حسن خان ساری اصلان و به علت عدم پشتیبانی فتحعلی شاه از سپاه ایران بدست روس‌ها افتاد و روس‌ها این یادگار ایرانی را با خاک یکسان کردند. پس از آن، جنگ‌های زیادی در آن نواحی روی داد که نبرد سردارآباد و قتل‌عام ارامنه توسط ترک‌ها در سال ۱۹۱۸ از برجسته‌ترین آن‌هاست.
فارس

فارس می‌تواند به موارد زیر اشاره کند:
فارس (سرزمین)
استان فارس
ایرانیان فارسی‌زبان
مردمان فارسی‌زبان
خبرگزاری فارس
پارس (ابهام‌زدایی)
فارسی (ابهام‌زدایی)
مذهب

مذهب در اصطلاح علم کلام اسلامی، طریقه‌ای خاص در فهم مسائل اعتقادی، خاصه امامت که منشا اختلاف در آن توجیه مقدمات منطقی یا تفسیر ظاهر کتاب الهی است، مانند مذهب شیعه دوازه امامی، اشعری، معتزله و ماتریدی و در اصطلاح فقهی روش خاص در استنباط احکام کلی فرعی از ظاهر کتاب و سنت مانند فقه مذهب شیعه، حنفی، مالکی، حنبلی و غیره است.
مذهب در گذشته به مکتب‌های فکری درون یک دین (مانند مذاهب چندگانه فقه اسلامی) اطلاق می‌شد. در مغرب‌زمین، واژه Religion به معنای مکتب‌های درون یک دین و به معنای خود دین به کار می‌رود. حدود نیم قرن است که در ایران تحت تاثیر این موضوع، کلمه مذهب را به هر دو معنا استعمال می‌کنند. این اصطلاح در زبان عربی و فارسی به دو مفهوم بکار رفته‌است.
بر این اساس مذهب را می‌توان هر یک از شاخه‌های دینی هم‌معنی کرد.
در ادبیات فارسی
در ادبیات فارسی در بسیاری از منابع مذهب به معنی روش و پیشه، راه ورسم و طریقت فکری نیز به کار رفته‌است.
نمونه‌های اشعار
ناصر خسرو:
علم و عمل مذهب من است و تو می‌علم نجوئی که گاو بی‌عملی
در کلیله و دمنه:
یک دوست بسنده کن که یک دل‌داری گر مذهب عاشقان عاقل داری
حافظ:
در مذهب ما باده حلال است و لیکن بی‌روی تو ای سرو گلندام حرام است
مولانا:
مذهب عاشق ز مذهبها جداست عاشقان را مذهب و ملت خداست
فراگشت

فراگشت یا آنابولیسم فرایندی شیمیایی است. فراگشت فرایندی سازنده در روند سوخت‌وساز بدن (دگرگشت) است که در آن انرژی صرف می‌شود تا مواد ساده‌تر مانند اسید آمینو ترکیب گردد و ترکیبات آلی پیچیده‌تر مانند زیمایه‌ها (آنزیم‌ها) و اسیدهای هسته‌ای ساخته شود.
به فرایند وارونه آن یعنی ویرانسازی مولکولهای آلی پیچیده برای دریافت انرژی فروگشت (کاتابولیسم) می‌گویند.
دگرگشت
فروگشت
فروگشت

فروگشت یا کاتابولیسم فرایندی است که در آن یاخته‌ها، مولکول‌های پیچیده را فرومیشکنند و ویران میسازند تا بتوانند از آنها انرژی گرفته و از نیروی آنها بکاهند. از این رو فروگشت یک فرایند برون‌گرمایی (اگزوترمیک) است.
فروگشت نیمی از فرایند سوخت‌وساز بدن (دگرگشت یا متابولیسم) را تشکیل می‌دهد. نیمه دیگر فراگشت (آنابولیسم) نام دارد.
دگرگشت
جای‌نام‌شناسی

جای‌نام‌شناسی یا توپونیمی دانش مطالعه جای‌نام‌ها، ریشه آنها، معنا، کاربرد، و گونه‌شناسی آن‌هاست.
جای‌هایی که به آنها نامی تعلق می‌گیرد، روی‌هم‌رفته بر دو دسته‌اند:
پدیده‌های طبیعی
پدیده‌های ساختگی
به بررسی‌هایی که درباره جای‌نام‌ها انجام می‌یابد، جای‌نام‌شناسی می‌گویند.
ساختارهای مرتبط
نقشه‌نگاری
سازمان نقشه‌برداری کشور
کمیته یکسان‌سازی نام‌های جغرافیایی ایران
سازمان ملل متحد
کاپان

کاپان یک شهرک در جنوب‌غربی ارمنستان و مرکز استان سیونیک است آن در جنوب پایتخت ایروان واقع شده است. کاپان در منطقه‌ای جنگلی و در ریزشگاه دو رودخانه واقع شده است. این شهرک در دوره شوروی قاپان نامیده می‌شد
تاریخچه
از محدوده کاپان فعلی برای نخستین بار در سده پنجم میلادی بعنوان زیستگاهی کوچک یاد شده است. کاپان که زمانی یک شهر پر جنب و جوش معدنکاری بود در پایانه‌های سده ۱۹و با سرمایه فرانسویان ساخته شد. این شهر با اینکه از یک معماری شوروی گونه برخوردار است اما نمودی نسبتا خوب دارد. در میدان اصلی این شهر هتلی بلند و یک موزه قرار دارد.
در کناره غربی شهر بر روی تپ‌های در جنوب رود وغجی ویرانه‌های دژ هالیدزور بجا مانده است. این ساختمان که در سده ۱۷ به‌عنوان یک صومعه ساخته شده بود در آغاز سده ۱۸ قرارگاه داویت بک سردسته جنگجویان آزادی‌بخش ارمنی علیه عثمانیان شد.
نام اصلی این شهر در زمان قاجارها معدن بوده که بعدها به قاپان و از سال ۱۹۹۱ به کاپان تغییر یافته است.
اماکن
چندین کلیسای قدیمی دیگر نیز در این منطقه موجود است.
شهرهای خواهرخوانده
گلندیل ، کالیفرنیا، ایالات متحده آمریکا
باریساو ، بلاروس
فهرست شهرداری‌های ارمنستان
آگاراک، سیونیک

آگاراک (به ارمنی: ) یک شهر در ارمنستان است که در استان سیونیک واقع شده‌است.
خصوصیات
آگاراک ۲٫۵ کیلومتر مربع مساحت و ۴،۴۲۹ نفر جمعیت دارد و ۶۶۰ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
خواهرخوانده
شهر سالیهورسک در بلاروس خواهرخوانده آگاراک هست.
آگاراک از شهرهای ارمنستان واقع در استان سیونیک و در مرز ایران است.
آخرین شهر در میان راه شهر مغری ارمنستان به سوی ایران شهر کوچک آگاراک است که در سال ۱۹۴۹ ساخته شده است. در آنجا یک پل ماشین‌رو و یک پل پیاده‌رو بر روی دوخانه ارس، ایران و ارمنستان را به هم می‌پیوندد.
در بالای روستای آگاراک، میان این روستا و روستای کارچوان، راه خاکی‌ای است که از کنار یک معدن مس و مولیبدن بزرگ می‌گذرد. در نزدیکی آگاراک محل قدیمی روستای آگاراک قرار دارد که در آن دو کلیسا متعلق به سده هفدهم میلادی به نام‌های «کلیسای آکناخاچ» و «کلیسای آمناپرکیچ» جای دارد.
جاده آگاراک به ایران به کنار رود ارس می‌رسد و چشم‌اندازی چشمگیر دارد با گردنه‌های خشک و بریده بریده و دره‌های سرسبز.
فهرست شهرداری‌های ارمنستان
خطوط لوله گاز ایران به ارمنستان
مغری

مغری (به ارمنی: ) یک شهر در ارمنستان است که در استان سیونیک واقع شده‌است. مغری شهری مرزی است در استان سیونیک ارمنستان که بر مرز ایران قرار گرفته‌است.
خصوصیات
مغری ۳ کیلومتر مربع مساحت و ۴،۵۸۰ نفر جمعیت دارد.
وجه تسمیه
نام این شهر را برگرفته از واژه مهر که در روزگار باستان نام ایزد آفتاب بوده دانسته‌اند.
اقتصاد
اقتصاد این شهر بر پایه تولید فراورده‌های خوراکی است. این شهر دارای تولیدات قوطی سازی، شراب سازی و نان‌پزی است.
از اماکن دیدنی مغری، دژی به نام مغری‌برد است که بر سر تپه‌ای قرار گرفته‌است. این تنها دژ ارمنی بود که توسط نیروهای آزادی بخش ساخته شده بود. در سال ۱۷۲۷ چهارصد تن از افراد داویت بک به مدت ۵ روز در این دژ در برابر نیروهای عثمانی ایستادگی کردند تا اینکه نیروهای کمکی به آنها رسید.
در پایین دژ در منطقه «متس‌تاغ» یک کلیسای متعلق به سده ۱۷ به نام «مریم مقدس» قرار دارد که دیوارنگاشته‌های جالبی از سده ۱۹ میلادی دارد.
فهرست شهرداری‌های ارمنستان
آرشاگ چوبانیان

آرشاگ هوهانسی چوبانیان ، زاده ۱۵ ژوئیه ۱۸۷۲ - درگذشته ۸ ژوئن ۱۹۵۴)، نویسنده داستان کوتاه، روزنامه‌نگار، ویراستار، شاعر، ترجمه، نقد ادبی، نمایش‌نامه‌نویس، لغت‌شناس، و رمان‌نویس ارمنستانی بود.
بجز زبان ارمنی به زبان فرانسوی هم شعر گفته است.
زندگی‌نامه
آرشاگ چوبانیان در ناحیه بشیکتاش کنستانتینوپل در یک خانواده ارمنی که از اصلاتا از روستای Agn (Kemaliye فعلی) بودند به دنیا آمد مادر وی زمانی که وی خدود یک‌ماهه بود درگذشت و پدرش نیز زرگر محترمی بود. وی آموزش خویش را در مدرسه محلی ماکروهیان کسب نمود.
در سال ۱۸۹۸ وی گاهنامه معروف خویش "Anahit" را بنیانگذاری نمود. ارتباطات و آشنایی‌های وی با چهرهای ادبی و فکری برجسته در فرانسه به وی این اجازه را داد که درباره نسل‌کشی ارمنی‌ها و آزادی ناعدالتی‌های در روزنامه‌های مشهور فرانسوی همچون Mercure de France به نگارد.
فهرست نویسندگان ارمنی
ارمنی‌های فرانسه
دریاچه سوان

دریاچه سوان دریاچه‌ای در ارمنستان است. این دریاچه و کرانه‌های آن از جاذبه‌های گردشگری ارمنستان به شمار می‌آید.
جغرافیا
دریاچه سوان در ۶۰ کیلومتری شمال شرقی ایروان و در استان گغارکونیک قرار دارد. این دریاچه که بزرگ‌ترین دریاچه قفقاز و از بزرگ‌ترین دریاچه‌های کوهستانی آب شیرین در جهان است در بلندای ۱۹۱۶ متری سطح دریا واقع شده‌است.
نام سوان از ریشه اورارتویی سیونا و به معنی «سرزمین دریاچه‌ها» گرفته شده‌است. حدود ۳۶ جویبار به این دریاچه می‌ریزند و تنها رودخانه‌ای که از سوان سرچشمه می‌گیرد رود هرازدان است.
از گردشگاه‌های پیرامون این دریاچه، چشمه آب معدنی دیلیجان و شهرستانی به همین نام است. ماهی قزل‌آلای مشهوری به نام ایشخان (شاهزاده) بومی این دریاچه‌است.
استان ارمنیه
رودها و دریاچه‌های ارمنستان
کوه‌های ارمنستان
فهرست آتشفشان‌های ارمنستان
جغرافیای ارمنستان
آب و هوای ارمنستان
چیرگی اشکانیان بر ارمنستان

در سال ۵۱ میلادی، بلاش یکم (۷۸-۵۱ م) که از نیرومندترین شاهان پارتی ایران بود به شاهی رسید و ارمنستان به دومین شاه‌نشین مستقل اشکانی بدل شد. پس از جنگ‌های طولانی میان روم و پارت، نرون شاهنشاه روم با درخواست بلاش یکم مبنی بر حکومت برادرش تیرداد بر ارمنستان موافقت کرد. تیرداد با اینکه رفتار و سلوک پادشاهان اشکانی را با خود به ارمنستان آورده بود ولی آداب و سنن حکومتی دودمان آرتاشسی به گونه‌ای در ارمنستان ریشه دوانیده بود که وی به خود فرهنگ ارمنی گرفت و مردم ارمنستان نیز با آغوش باز او را پذیرفتند. از زمان فرمانروایی واقارش دوم (۱۸۰ میلادی) حکومت شاهان اشکانی ارمنستان یا آرشاکیان موروثی شد. سلسله اشکانی ارمنستان با نام آرشاکیان خوانده می‌شود.
در سال ۲۲۶ میلادی، اردشیر بابکان که از خاندان ساسان شاه پارس بود اردوان پنجم اشکانی را سرنگون کرد و فرمانروایی ایران به دست ساسانیان افتاد. ساسانیان با گذشت زمان ارمنستان را تسخیر و آن را جزئی از خاک ایران کردند.