تکیه بیگلربیگی

left
تیکه بیگلر بیگی تکیه ایست در بافت کهن شهرکرمانشاه در خیابان مدرس این بنا در محله قدیمی فیض‌آباد و در کوچه بیگلری مقابل کوچه صارم الدوله واقع شده‌است. این تکیه که در زمان قاجار به همت عبدالله خان ملقب به بیگلربیگی ساخته شده‌است از لحاظ آئینه کاری در میان تکایای کرمانشاه بی‌نظیر است. در سمت غربی حیاط، تالار آئینه کاری بزرگی ساخته شده که به حسینیه معروف است. این تالار با تزئینات عالی و کتیبه‌های متعددی مربوط به دوران سلطنت مظفرالدین شاه مزین شده و در دو سوی دیگر، اتاق وسیع مهمانخانه بیگلربیگی واقع گردیده‌است. در حال حاضر تکیه بیگلربیگی به‌عنوان موزه خط و کتابت مورد بازدید عموم قرار می‌گیرد. در این موزه، اسناد قدیمی متعلق به خانواده بیگلربیگی به نمایش گذاشته شده‌است.
درب‌های ورودی
این تکیه دارای سه درب ورودی است. ورودی اصلی آن در جبهه جنوب شرق قرار دارد. سر در ورودی به وسیله مقرنس‌های گچی و گچبری‌های برجسته تزیین شده‌است.
همچنین در دو طرف ورودی دو ردیف طاق نما دیده می‌شود، طاق نمای ردیف پایین مانند سر در ورودی با مقرنس‌های گچی و گچبری‌های زیبا تزیین شده است، اما داخل طاق نماهای ردیف فوقانی با پیکره‌های گچی از شخصیت‌های دوره قاجاریه زینت یافته‌است. پس از سر در ورودی فضای هشتی قرار دارد در دیوارهای این فضا طاقچه‌هایی ایجاد شده و سقف آن با رسم بندی‌های آجری تزیین شده‌است.
در ضلع شمالی هشتی درگاه چوبی وجود دارد که از طریق ان می‌توان وارد خانه‌های وابسته به تکیه شد. پس از هشتی دالان نسبتا درازی قرار دارد که به حیاط اصلی تکیه منتهی می‌شود. سقف دالان نیز با تزیینات معلقی مزین شده‌است.
در ضلع جنوبی دالان دو درگاه چوبی ایجاد شده‌است که از طریق آن‌ها می‌توان به خانه‌های جبهه جنوبی تکیه دسترسی یافت. در ضلع شمالی ورودی دیگری که به کوچه بن‌بست منتهی می‌شود. از طریق این ورودی می‌توان به فضاهای مسکونی ضلع شمالی تکیه دسترسی پیدا کرد. هم چنین ورودی سوم در جبهه جنوب غربی قرار دارد. left
حیاط تکیه
این تکیه حیاط نسبتا وسیعی دارد که کف ان در حدود ۲/۵ متر از کف خیابان پایین‌تر است. در وسط حیاط نیز حوض بزرگی قرار گرفته‌است. این حیاط در ماه محرم، میزبان جمعیت انبوه عزاداران حسینی است.
با توجه به چنگک‌های باقی‌مانده در قسمت ایوان غربی به نظر می‌رسد در فصل زمستان نیز با برپایی چادر در این حیاط از عزاداران استقبال می‌شده است. اطراف حیاط با فضاهای متعددی احاطه می‌شده است، بخش شمال شرقی و جنوبی حیاط کارکرد مسکونی داشته و در بخش غربی نیز گنبد خانه حسینی قرار گرفته‌است و بخش شرقی حیاط شامل فضاهایی دو طبقه است
اتاق‌های تکیه
این تکیه دارای ۲۴ اتاق است کهدر طبقه اول راه دسترسی به این اتاق‌ها از طریق پلکان‌های داخل حیاط صورت می‌گیرد. کف اتاق‌ها یک متر بالاتر از کف حیاط است. در داخل هر کدام از این اتاق‌ها طاقچه‌های متعددی و جود دارد که به صورت دو طبقه هستند که از طبقه دوم برای نگهداری وسایل مهم‌تر استفاده می‌کردند. در داخل هر اتاق ۱۶ طاقچه وجود دارد که برای نگهداری وسایل از آن استفاده می‌کردند.
در ضلع شمال شرقی حیاط، یک آشپزخانه وجود دارد که در ایام محرم برای تهیه غذای عزاداران مورد استفاده قرار می‌گرفته‌است.
بخش جنوبی حیاط شامل چهار فضا است که سه فضای ان دارای ارسی است. راه دسترسی به این فضاها از طریق پلکان سنگی داخل حیاط صورت می‌گیرد کف این فضا نیز حدود یک متر بالتر از کف حیاط است.
بخش شمالی حیاط دارای دو طبقه و یک زیر زمین است؛ که راه دسترسی به زیرزمین از طریق پلکانی در حیاط صورت می‌گیرد. زیرزمین تکیه شامل حوضخانه، محل استراحت تابستانی و تعدادی اتاق است. پنجره‌های زیرزمین به پنجره‌های مشبک یا زنبوری معروف است که در واقع کار بادگیر را انجام می‌دهد.
سقف حوضخانه و استراحت گاه تابستانی با تیرهای چوبی و تخته کوبی پوشیده شده‌است و اتاق‌های اطراف دارای طاق‌های آجری است. سقف هر یک از این اتاق‌ها با گچ بری‌های زیبایی تزیین شده‌است.
هم چنین در حدفاصل حوضخانه و استراحتگاه دو ستون زیبای چوبی وجود دارد که ساقه ستون‌ها به صورت چندوجهی و سر ستون‌ها از نوع سرستون‌های چوبی است. این مجموعه به شیوه مقرنس کاری تزیین شده‌است. در طبقه اول بخش شمالی، شاه نشین قرار دارد و اطراف ان را فضاهای متعددی احاطه کرده‌است. فضای شاه نشین مشرف به حیاط دارای ارسی چوبی بسیار زیبایی است دو طرف ارسی با ستون نماهای گچی تزیین شده‌است.
موزه خط و کتابت
در سال ۱۳۸۳ موزه‌ای با عنوان خط و کتابت در محل تکیه بیگلربیگی افتتاح شد که در این موزه اسناد و مدارک و مستندات تاریخی و نسخ خطی نگهداری و در معرض دید بازدیدکنندگان قرار گرفت و علاوه براین، موزه پارینه سنگی زاگرس که تنها موزه پارینه سنگی خاورمیانه است که در این تکیه قرار دارد. موزه تکیه
ثبت تکیه
این تکیه در تاریخ ۱۹ آذر ۱۳۷۵ به شماره ۱۷۹۷ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده‌است. در سال ۱۳۸۰ میراث فرهنگی آن را خریداری کرد و در سال‌های ۱۳۸۱ و ۱۳۸۲ مرمت شد و در سال ۱۳۸۳ به عنوان موزه خط و کتابت افتتاح شد. در سال ۱۳۸۷ در ضلع جنوبی بنای موزه پارینه سنگی زاگرس توسط میراث فرهنگی افتتاح شد
بخش‌های واگذاری شده تکیه
مساحت تکیه در قدیم ۴ هزار متر در ناحیه چپ و راست درب ورودی یعنی درب اصلی بوده‌است که قبلا از خانه سمت چپ تکیه که مشرف به تکیه می‌شد برای مهمانان غریبه و از سمت راست تکیه برای احشام و دام و نیز درب اصلی برای مهمانان درجه یک استفاده می‌شد که در حال حاضر به دلیل واگذاری قسمت‌هایی از جمله مهمان خانه و محل چراگاه‌های بنابه ۲ هزار متر رسیده‌است.
معماری بنا
نوع معماری این تکیه مربوط به دوره قاجار و به شکل هلالی مانند است. در ضلع غربی از نوع معماری زندیه استفاده شده که شکل هشتی مانند لست و محل دارالحکومه عبدلله خان و نیز محل زندگی برادران و پسرهای وی بوده‌است.