سیتوکروم پی ۴۵۰

چیپ اکسیداز(CYP 2C9 )
سیتوکروم P۴۵۰ (با نام کوتاه شده CYP) یک خانواده گسترده از آنزیم هموپروتئینی است که در تمام موجودات زنده وجود دارد.
بخش بزرگی از آنزیم‌های پی۴۵۰ (یا چیپ) وظیفه کاتالیز کردن روند اکسیداسیون ترکیبات آلی را به عهده دارند. سوبستراها در آنزیم CYP شامل واسطه‌های متابولیک مانند لیپیدها و هورمون‌های استروئیدی، و همچنین به عنوان مواد زنوبیوتیک مانند مواد مخدر و سایر مواد شیمیایی سمی هستند.
ایزوآنزیم CYP وظیفه عمده متابولیزم داروها را انجام می‌دهد. همچنین فعال شدن بسیاری ترکیبات شیمیایی در درون بدن توسط همین ایزوآنزیم‌ها انجام می‌گیرد.
وجود آنزیم‌های سیتوکروم پی۴۵۰ در همه موجودات زنده و در برخی ویروس‌ها نیز مشاهده شده‌است. تا امروز حدود ۱۱۰۰۰ گونه از این چیپ شناسایی شده است.
نامگذاری چیپ‌ها
ژن‌ها آنزیم CYP را رمزگذاری کرده و هرآنزیم با نام اختصاری CYP عنوان می‌گردد، سپس توسط یک عدد که نشان دهنده خانواده ژن است آمده و یک حرف لاتین بزرگ نشان دهنده زیرخانواده و بر اساس اعداد دیگری که بیان‌گر ژن منحصربه‌فرد تعیین شده است اضافه می‌شود.
مثلا CYP 2E1 (یک گونه از چیپ) نام یک ایزوآنزیم دخیل در متابولیسم استامینوفن است. که پس از واژه CYP عدد 2 نشان خانواده ژن و حرف E نماینده زیرخانواده آن و در پایان عدد 1 نماد ژن انحصاری خواهد بود. و بنابراین نامیدن پی۴۵۰ به شکل چیپ۴۵۰ اشتباهی جاافتاده در بین کاربران زیست‌شیمی است.
گاهی برای نام‌گذاری برخی آنزیم‌ها از روش دیگر نیز استفاده می‌شود. مثلا به‌جای CYP5A1 از نام (ترومبوکسان) TBXAS1 استفاده می‌شود که سرنام واژه ( T hrom B o X ane A 2 S ynthase 1) است.
400px
مکانیسم و کاربرد
سایت فعال در سیتوکروم P450 شامل یک هم (کوفاکتور دارای اتم آهن) است.آهن از طریق یک لیگاند تیول(thiolate) مشتق شده از باقی‌مانده سیستئین به پروتئین P450 باند می‌شود. این سیستئین دارای کناره‌های آزاد برای پیوند است.
چیپ‌ها در شاخه فارماکوکینتیک اهمیت می‌یابند، چراکه در متابولیزم داروهای مختلف شرکت دارند. اما در متابولیز کردن هرگروه از داروها نقش یک چیپ ویژه آن گروه و اثر سایر مواد بر این چیپ‌ها در فارماکولوژی نمود پیدا می‌کند.
خانواده CYP در انسان
انسان دارای ۵۷ ژن و ۵۹ شبه‌ژن است که به ۱۸ خانواده ژنتیک سیتوکروم و ۴۳ زیرخانواده آن تقسیم‌بندی می‌شود. در جدول زیر خلاصه‌ای از ژن‌ها و پروتئین‌هایی که کد می‌کنند آورده شده است.
خانواده
عملکرد
نام
CYP1
متابولیزم دارو و استروئید (بویژه استروژن)
1A1, 1A2, 1B1
CYP2
متابولیزم دارو و استروئید
2A6, 2A7, 2A13, 2B6, 2C8, 2C9, 2C18, 2C19, 2D6, 2E1, 2F1, 2J2, 2R1, 2S1, 2U1, 2W1
CYP3
متابولیزم دارو و استروئید (شامل تستوسترون)
3A4, 3A5, 3A7, 3A43
CYP4
متابولیزم اسید چرب و اسید آراشیدونیک
4A11, 4A22, 4B1, 4F2, 4F3, 4F8, 4F11, 4F12, 4F22, 4V2, 4X1, 4Z1
CYP5
ترومبوکسان و سنتز آن
Thromboxane-A synthase(5A1)
CYP7
بیوسنتز اسید صفرا
7A1, 7B1
CYP8
گوناگون
8A1 (سنتز پروستاسیکلین), 8B1 (بیوسنتز اسید صفراوی)
CYP11
بیوسنتز استروئید
11A1, 11B1, 11B2
CYP17
بیوسنتز استروئید، ۱۷ آلفا هیدروکسیلاز
17A1
CYP19
بیوسنتز استروئید: آروماتاز
19A1
CYP20
عملکرد ناشناخته
20A1
CYP21
بیوسنتز استروئید
21A2
CYP24
شکستن ویتامین دی
24A1
CYP26
هیدروکسیلاز رتینوئیک اسید
26A1, 26B1, 26C1
CYP27
گوناگون
27A1 (بیوسنتز اسید صفراوی), 27C1 (عملکرد ناشناخته)
CYP39
7-alpha hydroxylation of 24-hydroxycholesterol
39A1
CYP46
کلسترول 24-hydroxylase
46A1
CYP51
بیوسنتز کلسترول
51A1 (لانوسترول 14-alpha demethylase)
سیتو به‌معنی سلول و کروم به‌معنی رنگ است.
مواد زنوبیوتیک(xenobiotic) به مواد شیمیایی گفته می‌شود که درون یک ارگانیسم یافت می‌شود، اما وجود آن غیر طبیعی بوده و از خارج ارگانیسم به‌درون آن وارد شده است.
سیتوکروم