آرچ لینوکس

آرچ لینوکس (یا فقط آرچ ) یک توزیع لینوکس است که با هدف سبک بودن و ساده بودن ساخته شده‌است. رویکرد طراحی تیم توسعه بر روی «ساده‌گرایی»، ظرافت، صحت کد و کوچک بودن آن گذاشته شده‌است. «سادگی» بر مبنای تعریف آرچ، «فاقد افزونه‌ها، تغییرات و پیچیدگی‌های غیرضروری بودن» است؛ و از دیدگاه توسعه‌دهنده/برنامه‌نویس تعریف می‌شود نه از دیدگاه کاربر.
تاریخچه
جاد وینت (Judd Vinet) توسعه آرچ‌لینوکس را با الهام گرفتن از CRUX، یک توزیع ساده‌گرای دیگر در مارس ۲۰۰۲ شروع کرد.
وینت رهبری پروژه را تا اول اکتبر ۲۰۰۷ برعهده داشت، و زمانی که او دیگر وقت کافی برای این کار نداشت، کنترل و مدیریت پروژه را به ایرون گریفین (Aaron Griffin) منتقل کرد.
طراحی و اصول
آرچ بطور گسترده‌ای برپایه بسته‌های دودویی است. بسته‌های دودویی در این توزیع با هدف معماری‌های i686 و x86-64 ساخته می‌شوند، تا سیستم مدرن بهینه‌ای را بسازند. یک سیستم اتوماتیک برای کامپایل و ساخت بسته‌ها برای معماری‌های دیگر وجود دارد، که به نام ABS یا (Arch Build System) شناخته می‌شود.
تمرکز آرچ بر روی سادگی و اقتصادی بودن سیستم برای توسعه‌دهنده‌ها است و تمرکز بر روی ساخت یک محیط سرراست و نسبتا آسان برای درک مستقیم کاربر است، تا به جای ارائه ابزارهای مدیریت گرافیکی با سبک اشاره و کلیک. برای مثال مدیر بسته آرچ (pacman) هیچگونه واسط گرافیکی رسمی‌ای ندارد؛ ولی توجه بیشتر روی ساختن و آماده کردن فایل‌های تنظیمات تمیز با حاشیه نویسی خوب که مرتب شده‌اند برای دسترسی سریع و ویرایش و همین‌طور استفاده بهینه از خط فرمان است. این مسئله باعث شد که آرچ به عنوان یک توزیع برای «کاربران متوسط و حرفه‌ای که از کار با خط فرمان نمی‌ترسند» معروف گردد.
چارچوب راه‌اندازی
آرچ از یک چارچوب راه‌اندازی شبیه به بی‌اس‌دی استفاده می‌کند، که باعث از کاهش انعطاف‌پذیری به بهای سادگی می‌باشد. همچنین از سطوح اجرایی سیستم وی و فایل inittab استفاده می‌کند و امکان استفاده از آن را مهیا می‌سازد؛ ولی فرقهایی بین سطوح اجرایی می‌گذارد. این از این حقیقت که ماژول‌ها و سرویس‌ها در زمان راه‌اندازی بطور خیلی ساده در یک آرایه در فایل تنظیمات مرکزی مشخص می‌گردند (/etc/rc.conf) ناشی می‌شود. در طرف مقابل سیستم وی برای هر سطح اجرایی یک پوشه دارد که شامل پیوندهای شماره‌گذاری شده‌ای برای هر سرویس است. همچنین امکان اجرای پردازه‌ها بطور غیرهمزمان نیز وجود دارد، که هیچ‌کدام از سیستم اصلی بی‌اس‌دی یا سیستم وی دارای این امکان نمی‌باشند.
نصب
وب‌سایت آرچ‌لینوکس هم فایل ISO برای CD و هم فایل IMG برای فلش مموری‌ها را در اختیار کاربران قرار می‌دهد. به دلیل التزام آرچ به قاعده KISS مبنی بر کوچک و ساده‌سازی، نصاب آرچ تنها یک شل اسکریپت ساده است که از یک پوسته گرافیکی برای تعامل با کاربر در هنگام نصب (در مدت زمان حدود ۱۰ تا ۱۵ دقیقه) بهره می‌برد. نصب به صورت پیش‌فرض تنها یک محیط پایه لینوکس را فراهم می‌کند که شامل GNU toolchain، هسته لینوکس، چند ماژول اضافی و کتابخانه‌ها، و محیط شل است. شخصی‌سازی و گسترش سیستم (اضافه کردن نرم‌افزارهایی مثل سرور نمایش X، مدیر پنجره، میز کار و غیره) باید به صورت دستی و از طریق نصب بسته‌های دانلود شده از مخازن آنلاین صورت گیرد.
مدیریت بسته
Pacman
همه بسته‌ها از طریق مدیر بسته Pacman مدیریت می‌شوند. Pacman نصب بسته‌ها، به‌روزرسانی، حذف یا بازگردانی بسته‌ها را انجام می‌دهد و توانایی تشخیص خودکار وابستگی‌ها را نیز دارد. بسته‌های آرچ لینوکس از مخازن بسته‌های آرچ تامین و برای معماری‌های i686 و x86-64 بهینه‌سازی شده‌اند. آرچ لینوکس برای رسیدن به سرعت بالا در نصب نرم‌افزارها بر اساس بسته‌های با فرمت tar.gz طراحی شده‌است.
مخازن
در حال حاضر ۴ مخزن رسمی وجود دارد:
هسته (Core)، که شامل همه بسته‌های مورد نیاز برای نصب سیستم پایه است.
اضافی (Extra)، که شامل بسته‌هایی است که برای نصب سیستم پایه ضروری نیستند، مثل میزکار و سایر برنامه‌ها.
جامعه کاربری (Community)، که مخصوص بسته‌های ساخته یا پیشنهاد شده توسط جامعه کاربری است و شامل بسته‌هایی است که رای کافی از طرف کاربران کسب کرده و از طرف یک کاربر مورد اطمینان تایید شده‌اند.
چند کتابخانه‌ای (Multilib)، یک مخزن متمرکز برای کاربران x86_64 که برای آسانی بیشتر در حمایت از برنامه‌های کاربردی ۳۲ بیتی در محیط ۶۴ بیتی است.
علاوه بر این، همچنین مخازن آزمایشی‌ای موجودند که دارای بسته‌های آزمایشی نامزد برای دیگر مخازن هستند. در حال حاضر مخازن زیر وجود دارد:
آزمایشی (Testing)، یک مخزن خاص که شامل بسته‌هایی است که نامزد اضافه شدن به مخزن اضافی یا هسته هستند.
آزمایشی-جامعه کاربری (community-testing)، شامل بسته‌هایی است که نامزد اضافه شدن به مخزن جامعه کاربری است.
چند کتابخانه‌ای-تستی (multilib-testing)، شامل بسته‌هایی است که نامزد اضافه شدن به مخزن چند کتابخانه‌ای است.
مخزن ناپایدار (Unstable) در ژوئیه ۲۰۰۸ کنار گذاشته شده و بیشتر بسته‌های آن به مخازن دیگر منتقل شدند.
علاوه بر مخازن رسمی، تعدادی مخازن غیررسمی کاربران (AUR) هم وجود دارند.
ABS
برنامه‌ای مشابه Ports است که قادر به کامپایل کردن سورس‌ها به بسته‌های باینری قابل نصب توسط Pacman است. ABS یک شاخه از شل اسکریپت‌ها به نام PKGBUILD فراهم می‌کند که می‌تواند تمام بسته‌های رسمی آرچ را تغییر دهد و کامپایل کند. بازسازی کل سیستم با استفاده از کامپایلر فلگ‌های اصلاح شده هم توسط ABS پشتیبانی می‌شود. ابزار makepkg هم برای ایجاد بسته‌های pkg.tar.gz از سورس‌های غیررسمی قابل استفاده است.
AUR
علاوه بر مخزن‌های جامعه کاربری آرچ، AUR اسکریپت‌های PKGBUILD ساخته شده توسط کاربران را برای بسته‌هایی که در مخازن رسمی وجود ندارند فراهم می‌کند. اسکریپت‌های PKGBUILD نصب از سورس را با لیست کردن و چک کردن وابستگی‌ها و تنظیم سازگاری با معماری سیستم آسانتر می‌کند. برنامه‌های راهنمای AUR هم می‌تواند روند دانلود و نصب بسته‌ها را باز هم آسانتر کند. با وجود این این‌گونه ابزارها که اسکریپت‌های PKGBUILD را جستجو، دانلود و اجرا می‌کنند به دلیل خطرات احتمالی امنیتی هیچ‌گاه در مخازن رسمی قرار نمی‌گیرند.
AUR بسته‌هایی را برای کاربران فراهم می‌کند که به دلایل زیر در مخازن رسمی وجود ندارند.
مشکل مجوزها. نرم‌افزارهای که رایگان هستند اما نمی‌توان آن‌ها را بازتوزیع کرد، می‌توانند در AUR قرار گیرند. به صورتی که تنها چیزی که در وب‌سایت آرچ لینوکس میزبانی می‌شود یک شل اسکریپت است که نرم‌افزار اصلی را از جای دیگری دانلود می‌کند. نمونه‌هایی از این نرم‌افزارهای انحصاری رایگان، google earth و RealPlayer هستند.
بسته‌های رسمی بهینه شده. AUR همچنین شامل بسیاری از نسخه‌های ناپایدار مثل نسخه‌ای بتا از نرم‌افزارهایی است که نسخه پایدار آن‌ها در مخازن رسمی وجود دارد.
کاربران می‌توانند برای هر نرم‌افزاری PKGBUILD ایجاد کنند و هر PKGBUILD که به دلیل مجوزها به AUR محدود نمی‌شوند می‌توانند با رای کاربران به مخزن جامعه کاربری راه یابند.
نسخه‌ها
انتشارهای غلطان
همانند جنتو، و برخلاف بقیه توزیع‌های عمده همانند دبیان، فدورا و بقیه، آرچ لینوکس برای تاریخ انتشارش زمان‌بندی خاصی را مشخص نمی‌کند و در عوض از سیستم انتشار غلطان استفاده می‌کند، همراه با بسته‌های جدیدی که به‌طور روزانه فراهم می‌شود. سیستم مدیریت بسته‌بندی‌اش به کاربران اجازه می‌دهد تا به راحتی سیستمشان را به روز نگه دارند. نسبت به آنکه کاربران را تشویق به حرکت بین انتشارهای جدا از هم بکند، انتشارهای آرچ لینوکس به سادگی فقط یک تصویر لحظه‌ای از مجموعه بسته‌های کنونی آن است، و گاهی اوقات همراه با نرم‌افزارهای نصبی مورد تجدید نظر قرار گرفته شده؛ بنابراین هیچ فرقی نمی‌کند که از کدام انتشار، آرچ نصب شود اگر به روز رسانی‌های بعد از آن، نصب شود. در نتیجه آرچ هرگز نیازی به نصب مجدد برای به روز رسانی‌ها یا داشتن ویژگی‌های جدید، ندارد.
از ورژن ۲۰۰۹٫۰۲ هدف فراهم آوردن انتشارهای هماهنگ شده‌ای است که ریتم انتشارهای هسته را دنبال کند، برای فراهم کردن پشتیبانی سخت‌افزاری بهینه، این یعنی در هر ۳ یا چهار ماه یک انتشار داشته باشیم. برای آن دسته از کامپیوترهای رومیزی و لپ‌تاپ که پردازشگر سازگار با ۶۴-بیت دارند مثل:AMD64/x۸۶–۶۴؛ توصیه می‌شود تا از نسخه‌ای از آرچ لینوکس استفاده کنند که برای سیستم‌های ۶۴-بیت کامپایل شده‌است.
تاریخچه انتشارها
رنگ
معنا
زرد
نسخه قدیمی
سبز
نسخه فعلی
ابی
نسخه آینده
نسخه
نام رمز
روز
یادداشتها
۰٫۵
Nova
۲۰۰۳-۰۷-۲۱
پشتیبانی از PAM, LVM, GRUB.
۰٫۶
Widget
۲۰۰۴-۰۳-۰۱
پشتیبانی از JFS و اضافه شدن XFS.
۰٫۷
Wombat
۲۰۰۵-۰۱-۲۴
۰٫۸
Voodoo
۲۰۰۷-۰۳-۳۱
۲۰۰۷٫۰۵
Duke
۲۰۰۷-۰۵-۱۷
Pacman v۳
۲۰۰۷٫۰۸
Dont Panic
۲۰۰۷-۰۸-۰۵
۲۰۰۸٫۰۶
Overlord
۲۰۰۸-۰۶-۲۴
ارائه ایمیج برای USB.
۲۰۰۹٫۰۲
۲۰۰۹-۰۲-۱۶
قرار دادن AIF (ابزار نصب آرچ لینوکس).
۲۰۰۹٫۰۸
۲۰۰۹٫۰۸
۲۰۰۹-۰۸-۱۰
Pacman ۳٫۳، استفاده از نصاب AIF جدید، بهینه‌سازی شناسایی سخت‌افزار زمان بوت شدن، بهتر شدن تنظیمات روز و زمان، طراحی دوباره روند نصب گراب.
۲۰۱۰٫۰۵
۲۰۱۰-۰۵-۱۷
اولین انتشار با پشتیبانی از isohybrid، ارائه نسخه dual (۳۲بیتی و ۶۴ بیتی)، استفاده از isolinux و پشتیبانی از pxe
۲۰۱۱٫۰۸٫۱۹
۲۰۱۱-۰۸-۱۹
لینوکس ۳٫۰٫۳، پشتیبانی syslinux از بوت لودر، پشتیبانی آزمایشی از btrfs و nilfs۲
۲۰۱۲٫۰۷٫۱۵
۲۰۱۲٫۰۷٫۲۲
حذف نصاب AIF و جایگزینی با اسکریپت نصب ساده، فقط رسانه نصب netinstall در دسترس است، حذف مخزن هسته از رسانه نصب.
۲۰۱۲٫۰۸٫۰۴
۲۰۱۲-۰۸-۰۴
Grub 2.0 به جای ورژن ۰٫۹ در دسترس است.
۲۰۱۲٫۰۹٫۰۷
۲۰۱۲٫۰۹
۲۰۱۲-۰۹-۰۷
لینوکس ۳٫۵ (۳٫۵٫۳)، جدیدترین نسخه از systemd, initscripts و netcfg.
توزیع‌های مشهور مبتنی بر آرچ :
انترگس
آرچ‌بنگ
مانجارو لینوکس
پارابولا گنو/لینوکس-لیبره
بلک آرچ