سده ۶ (پیش از میلاد)

(سده هفتم پ.م. - سده ششم پیش از میلاد مسیح - سده پنجم پ.م. - سده‌های دیگر)
دورنما
آغاز فلسفه یونانی؛ فلسفه یونانی در سده ۵ (پیش از میلاد) شکوفاشد.
فرهنگ هالشتات پایانی در مرکز و خاور اروپا؛ عصر برنز پایانی در اروپای شمالی
فلسفه چینی کیش چینیان شد. کنفوسیوس‌گرایی، دائوئیسم، قانون‌پرستی(لگالیسم) و موئیسم در دوره بهار و پاییز چین شکوفاشدند.
پیدایش زرتشتی‌گری و فلسفه دوگرایی در ایران. به بند کشیدن یهودیان در بابل.
در هندوستان بودا و مهاویرا بودایی‌گری و جینیسم را پایه‌ریزی کردند و هندوئیسم و سامانه کاستی را به چالش‌کشیدند.
خمودگی تمدن اولمک در قاره آمریکا.
رویدادها
میانه سده؛ پی‌ریزی نیایشگاه زئوس المپی در آتن.
۵۹۸ (پیش از میلاد)؛ یهویاقیم پادشاه یهودا شد.
۱۶ مارس۵۹۷ (پیش از میلاد)؛ بابلیان اورشلیم را گرفتند و به جای یهویاقین صدقیا را به فرمانروایی آن سامان گماردند.
۵۹۵ (پیش از میلاد)؛ پسام‌مه‌تیخوس دوم فرعون مصر باستان شد.
۵۹۴ (پیش از میلاد)؛ سولون سرپرست آتن شد و اصلاحات مردمسالارانه‌ای را در آنجا پایه‌ریخت.
۵۸۹ (پیش از میلاد)؛ آپریس فرعون مصر شد.
۵۸۸ (پیش از میلاد)؛ محاصره اورشلیم به دست نبوکدنصر دوم.
۵۸۷/۵۸۶ (پیش از میلاد)؛ اورشلیم به دست بابلی‌ها افتاد، پادشاهی یهودا سرنگون‌شد، نیایشگاه اورشلیم ویران‌شد و بازمانده یهودیان به بابل رانده‌شدند.
۲۸ مه۵۸۵ (پیش از میلاد)؛ رخداد خورشیدگرفتگی، این خورشیدگرفتگی را که پیشتر طالس پیشبینی‌کرده‌بود در هنگام جنگ خورشیدگرفتگی میان هوخشتره و آلیات دوم رخ‌داد و سبب‌ساز پایان جنگ میان ماد و لیدی شد.
۵۸۵/۵۸۴ (پیش از میلاد)؛ ایشتوویگو جانشین هوخشتره پادشاه ماد شد.
۵۸۵؛ جیان پادشاه چین شد.
۵۸۲ (پیش از میلاد)؛ بازی‌های پوتی در دلفی.
۵۸۰ (پیش از میلاد)؛ کمبوجیه یکم جانشین کورش یکم پادشاه انشان و سردودمان هخامنشی شد.
۵۸۰؛ پیدایش بازی‌های تنگه‌ای در کورنیت.
۵۷۹ (پیش از میلاد)؛ سرویوس تولیوس پادشاه روم شد.
۵۷۲ (پیش از میلاد)؛ مرگ جیان پادشاه چین.
۵۷۱ (پیش از میلاد)؛ لینگ پادشاه چین شد.
۵۷۰ (پیش از میلاد)؛ آماسیس دوم فرعون مصر شد.
۵۶۸ (پیش از میلاد)؛ آمتالقا پادشاه کوش شد.
۵۶۲ (پیش از میلاد)؛ آمل‌مردوک پادشاه بابل شد.
۵۶۰ (پیش از میلاد)؛ نریگلیسر پادشاه بابل شد.
۵۶۰/۵۶۱ (پیش از میلاد)؛ کرزوس پادشاه لودیه شد.
۵۶۰؛ پیزیستراتوس آکروپولیس را به چنگ آورد، وی در همان سال کنار گذاشته‌شد.
دهه ۵۵۰ (پیش از میلاد)؛ کارتاژ سیسیل، ساردین و کورسیکا را گشود.
۵۵۹ (پیش از میلاد)؛ کمبوجیه یکم مرد و کورش بزرگ جانشینش شد.
۵۵۸ (پیش از میلاد)؛ هگسیاس از سرپرستی آتن کنارگذاشته‌شد.
۵۵۸؛ در چین ایالت جین بر ایالت چین چیره‌شد.
۵۵۶ (پیش از میلاد)؛ تبعید پیریستراتوس از آتن.
۵۵۶؛ لاباشی‌مردوک پادشاه بابل شد.
۵۵۶/۵۵۵ (پیش از میلاد)؛ نبونید پادشاه بابل شد.
۵۵۰ (پیش از میلاد)؛ تراکیه‌ای‌ها آبدرا را ویران کردند.
۵۵۰؛ سرنگونی ایشتوویگو به دست کورش بزرگ و پایه ریزی شاهنشاهی ایران.
۵۴۷ (پیش از میلاد)؛ شکست کرزوس از کورش بزرگ در کنار رود هالیس.
۵۴۶ (پیش از میلاد)؛ چیرگی کامل لودیه به دست کورش بزرگ و گزیدن پاسارگاد در جایگاه پایتخت ایران.
۵۴۴ (پیش از ایران)؛ پادشاهی جینگ در چین.
۵۴۳ (پیش از میلاد)؛ تازش ویجایا شاهزاده هندی به سیلان.
۵۴۰ (پیش از میلاد)؛ پیدایش شهر یونانی‌نشین ولیا در جنوب ایتالیا.
۵۴۰؛ ایران شهر زانتوس در جنوب ترکیه کنونی را گشود.
۵۳۹ (پیش از میلاد)؛ چیرگی کورش بزرگ بر بابل با شکست نبونید پادشاه آن کشور.
۵۳۸ (پیش از میلاد)؛ بازگشت یهود از بابل به اسرائیل.
۵۳۴ (پیش از میلاد)؛ لوسیوس تارکینیوس سوپربوس پادشاه روم شد.
۵۳۰ (پیش از میلاد)؛ کمبوجیه دوم جانشین کورش بزرگ شد.
۵۲۸ (پیش از میلاد)؛ پیدایش بودایی‌گری در هندوستان به دست گواتاما بودا.
۵۲۶ (پیش از میلاد)؛ پسام‌مه‌تیخوس سوم فرعون مصر شد.
۵۲۵ (پیش از میلاد)؛ کمبوجیه دوم پسام‌مه‌تیخوس سوم را شکست داد و مصر باستان را گشود. اینگونه دودمان بیست‌وششم پادشاهی این کشور به پایان رسید.
۵۲۲ (پیش از میلاد)؛ در ایران گئوماتای مغ به نام بردیا جانشین کمبوجیه دوم شد.
۵۲۲؛ بابل بر شاهنشاهی ایران شورید.
۵۲۱ (پیش از میلاد)؛ داریوش بزرگ شاه ایران شد.
۵۲۱؛ سرکوبی شورش بابل.
۵۲۰ (پیش از میلاد)؛ دائو پادشاه چین شد.
۵۲۰؛ کلومنس یکم پادشاه اسپارت شد.
۵۱۹ (پیش از میلاد)؛ جینگ از دودمان ژو پادشاه چین شد.
۱۲ مارس۵۱۵ (پیش از میلاد)؛ ساخت نیایشگاه اورشلیم به پایان رسید.
۵۱۴ (پیش از میلاد)؛ هلو (پادشاه چین) شهر سوشو را پایتخت کشور چین نمود.
۵۱۳ (پیش از میلاد)؛ داریوش بزرگ در جنگ با سکاها خاور تراکیه و داکیه را رام خود ساخت.
۵۱۰ (پیش از میلاد)؛ آتنی‌ها با یاری اسپارت، هیپیاس فرمانروای خودکامه خود را بیرون‌راندند.
۵۱۰؛ پایان پادشاهی لوسیوس تارکینیوس سوپربوس بر روم.
۵۱۰؛ دماراتوس پادشاه اسپارت شد.
۱۳ سپتامبر۵۰۹ (پیش از میلاد)؛ نیایشگاه ژوپیتر در روم وقف عید سپتامبر شد.
۵۰۸ (پیش از میلاد)؛ پیدایش دفتر پنتیفکس ماکسیموس در رم.
۵۰۷ (پیش از میلاد)؛ کلیستن اصلاح‌طلب یونانی در آتن بر سر کار آمد.
۵۰۶ (پیش از میلاد)؛ جنگ بای‌جو در چین.
۵۰۵ (پیش از میلاد)؛ نخستین کنسول‌های روم گزیده شدند.
۴ دسامبر۵۰۲ (پیش از میلاد)؛ خورشیدگرفتگی در مصر باستان.
۵۰۲؛ شکست اتروسکن‌ها از لاتین‌های همپیمان.
۵۰۲؛ شورش ناگزوس بر ایران آتش شورش یونیه را روشن‌شاخت.
۵۰۱ (پیش از میلاد)؛ اصلاحات مردمسالارنه کلیستن در آتن.
۵۰۱؛ ایران به ناگزوس لشکرکشید.
۵۰۱؛ در واکنش به تهدید سابین، روم به دیکتاتوری گرایید.
۵۰۱؛ کنفوسیوس به فرمانداری چونگ‌تو گمارده‌شد.
۵۰۱؛ کارتاژ بر کادیز چیره‌شد.
۵۰۰ (پیش از میلاد)؛ مردمان بانتو از باختر به جنوب غربی اوگاندا کوچیدند.
۵۰۰؛ پناهندگان تئوسی به آبدرا پناه‌بردند.
۵۰۰؛ داریوش بزرگ زبان آرامی را زبان رسمی نیمه باختری شاهنشاهی ایران اعلام‌کرد.
۵۰۰؛ پایان عصر برنز نوردیک و آغاز عصر آهن پیشارومی.
۵۰۰؛ پیدایش نخستین جمهوری در وایشالی هندوستان.
دهه ۵۰۰ (پیش از میلاد)؛ آغاز پیدایی قبیله‌های گوتایی در میانه و جنوب آفریقا.
به قدرت رسیدن ایرانیان در جهان.
چیرگی ایران بر بخش خاوری مدیترانه.
لشکرکشی‌های کورش بزرگ و داریوش یکم به فرارود.
چیرگی آرام کارتاژ بر بخش باختری مدیترانه.
نگارش تائوته‌چینگ.
قاعده‌بندی سامانه اخلاقی کنفوسیوسی از سوی کنفوسیوس، آیین او در چین بسیار فراگیر شد.
کوچ سینهالسه به سری‌لانکا.
پیدایش کتاب سروده‌های دینی.
کوچ دسته‌هایی از یونانیان به آبخاز.
کوچ سلت‌ها به بریتانیا و ایرلند و جزیره‌های بریتانیا.
فرهنگ نیاژرمنی یاستورف.
نیایشگاه B در سلینوس سیسیل ساخته‌شد.
چهره‌های برجسته
مهاویرا بنیادگذار جینیسم.
نبوکدنصر دوم پادشاه بابل.
آناکسیمنس ملطی فیلسوف یونانی.
فیثاغورث ریاضی‌دان یونانی.
کورش یکم.
کورش بزرگ.
عزرا و نحمیا رهبران یهود در بازگشت از تبعیدشان از بابل به اورشلیم.
گواتاما بودا.
شهبانو مایا مادر گواتاما بودا.
پیزیستراتوس خودکامه آتنی.
سولون یکی از هفت فرزانه یونان.
ایتوکو امپراتور ژاپن.
استسیخوروس شاعر سیسیلی.
کنفوسیوس.
تالس ریاضی‌دان یونانی.
داریوش بزرگ.
کرزوس.
آناکسیماندر فیلسوف یونانی.
لینگ پادشاه چین.
آمونتاس یکم پادشاه مقدونیه.
نبونید واپسین شاه بابل.
هراکلیتوس فیلسوف یونانی.
آشیلوس نویسنده یونانی.
پسام‌مه‌تیخوس سوم واپسین فرعون مصر از دودمان بیست‌وششم.
پینداروس شاعر یونانی.
کمبوجیه دوم.
گئوماتای مغ.
بردیا.
خشایارشا.
اپیمنیدس پیشگوی کرتی.
سون تسی نویسنده کتاب هنر جنگیدن.
یافته‌ها و نوآوری‌ها
نخستین بررسی‌های باستانشناسانه از سوی نبونید پادشاه بابل در شبه‌جزیره عربستان.