آشپزخانه

آشپزخانه یا مطبخ به مکانی در خانه، رستوران یا هر جای دیگری می‌گویند که در آنجا غذا را می‌پزند.
شرایط یک آشپزخانه خوب
یک آشپزخانه امروزی در خانه
یک آشپزخانه خوب دارای شرایط زیر است:
لزوم نورپردازی مناسب
در آشپزخانه‌های قدیم که مانند امروز دارای کابینت‌های ثابت و جاسازی شده و محل مشخصی برای اجاق گاز، یخچال و دیگر وسایل آشپزخانه نبودند، نورپردازی اغلب به وسیله یک چراغ آویز سقفی که در مرکز سقف آشپزخانه نصب می‌شد انجام می‌گرفت. چرا که اغلب فعالیت‌های داخل آشپزخانه (مانند آماده‌سازی مواد غذایی) بر روی میز وسط آشپزخانه انجام می‌شد. اما امروزه باید به گونه‌ای این نورپردازی صورت بگیرد تا باعث نشود که آشپز پشت به نور قرار گیرد و باعث خستگی مفرط شود.
لزوم جریان داشتن هوا
یک آشپزخانه خوب همچنین باید به گونه‌ای طراحی شود که هوا در آن جریان داشته باشد و گرما و بوی ناشی از پخت غذا را به خارج منتقل نماید.
طرح آشپزخانه خوب
کن کرن در مقاله‌ی مالکان خانه‌های ساخته شده ( بهارهای زرد، آهیو، 1961، جلد چهارم . ص 30 ) این گونه می‌نویسد یک طرح آشپزخانه خوب طرحی است که فضای لازم برای نگهداری مواد را فراهم و هم چنین قسمت‌ها و وسایل لازم برای آشپزی در آن فراهم و هم چنین قسمت‌ها و وسایل لازم برای آشپزی در آن موجود باشد. وی با برداشت از مطالعات دانشگاه کرنل قسمت‌ها و وسایل لازم برای آشپزی را ابزاری نظیر سینک ، اجاق ، یخچال ، مخلوط کن و محلی برای سرو غذا بیان می‌کند. برای نگهداری مواد و وسایل آشپزخانه بین 3.5 متر تا 4.5 متر فضا آزاد البته به غیر از فضای لازم برای جا ظرفی و اجاق ، لازم است ( کرنل کینچن ، لگن بیر ، دانشگاه کرنل ،1952) در حالی که محدودیت فضا و جا میان این قسمت‌های مهم و اصلی آشپزخانه اهمیت دارد اما شواهد عملی کم‌تری در خصوص آن‌ها وجود دارد. ارزیابی‌های و نظرات متفاوت است. حساب سرانگشتی و قاعده تجربی که ما به عنوان فرض مسلم پذیرفته‌ایم این است که هیچ یک از این وسایل نمی‌بایستی بیش از 2 یا 4 قدم یا به عبارتی فاصله‌ای بیش از 3 متر با هم داشته باشند.
ضوابط معماری یک آشپزخانه استاندارد
موقعیت آشپزخانه در خانه
آشپزخانه باید شمالی-جنوبی یا شمالی-غربی باشد زیرا دارای هوا ی گرم است و باید درجبهه هوای سرد خانه باشد اگر این امکان وجود نداشته باشد باید به وسیله بالکن یا ایوان به فضای باز وصل شود همچنین آشپزخانه باید در مجاورت باغچه سبزیجات و انبارمواد غذایی باشد و به فضا ی بازی بچه‌ها و ایوان و ورودی دید داشته باشد اگر سعی شود که اشپزخانه در نزدیکی در ورودی یا پارکینک طراحی شود بهتر است.. زیرا انتقال مواد غذایی خریداری شده به آشپز خانه راحت‌تر است و در نهایت آشپزخانه باید به اتاق غذاخوری و پذیرایی نزدیک باشد
مثلث کار در آشپزخانه
آشپزخانه در خانه عمدتا محل کار است شخص خانه‌دار مدت زمان زیادی را در آشپز خانه صرف تهیه غذا می‌کند از این رو چیزی که در طراحی آشپزخانه اهمیت دارد وجود تناسباتی است که باعث شود شخص خانه‌دار در زمان کار مسافت کمتری را در آشپز خانه طی کند برای همین در آشپزخانه وسایل اصلی شامل سینک ظرفشویی و یخچال و اجاق گاز در یک مثلث قرار می‌گیرد که در استانداردهای معماری محیط این مثلث باید بین دو عدد ۴٫۸۰ متر و ۶٫۰۰ متر باشد فاصله این سه وسیله باید نه آنچنان زیاد باشد که باعث رفت آمد زیاد شود و نه آنچنان کم که محدوده کاری و حرکتی را برای هر یک از آن‌ها مخدوش کند
محل قرارگیری وسایل آشپزخانه
محل وسایل آشپزخانه باید طوری طراحی شود که شخص خانه‌دار مدت زمان کمتر را بایستد… فضای بین وسیله‌های اصلی آشپزخانه(سینک ظرفشویی و اجاق گاز و یخچال) معمولا با کابینت پر می‌شود و برای ایجاد فضا ی بیشتر برای ذخیره مواد غذایی و… است عمق این کابینت‌ها روی زمین ۶۰ سانتی‌متر و در کابینت هوایی ۳۵سانتی‌متر است زیرا کابینت‌های هوایی میزان وزنی که تحمل می‌کند کمتر است و همچنین کابینت هوایی باید در ارتفاعی که دست انسان می‌رسد قرار گیرد که ارتفاعی درحدود ۲ متر می‌باشد. اگر قرار باشد پنجره‌ای بین فضای آشپزخانه و پذیرایی باشد این پنجره در راستای چشم انسان قرار می‌گیرد یعنی در ارتفاع ۱۵۰ سانتی‌متر. در آشپزخانه‌هایی که دو ردیف کابینت داریم فاصله این دو ردیف باید حداقل ۱٫۲متر باشد
از آنجایی که شخص خانه‌دار مدت زمان زیادی را در مقابل سینک ظرف شویی صرف می‌کند بهتر است در مقابل سینک پنجره‌ای رو به فضای باز باشد تا فضای دل نشینی ایجاد کند و باعث رفع خستگی فرد شود و همچنین وجود این پنجره باعث ورود نور خورشید و جریان هوا می‌شود که رطوبت اطراف سینک را از بین می‌برد این پنجره باید سانتی‌متر ۲۰ تا ۳۰ سانتی‌متر بالاتر از سینک باشد طول سینک ظرفشویی دوقلو با سطح آبکشی ۱۵۰ سانتی‌متر است بهترین ارتفاع برای سینک و گاز بین دو عدد ۸۵ سانتی‌متر و۹۲ سانتی‌متر است برای لوله کشی شیر آب سینک باید انشعابی در زیر سینک در نظر گرفته شود که برای ماشین ظرفشویی و ماشین لباس شویی استفاده می‌شود در نتیجه در صورت وجود این دو وسیله در آشپز خانه محل استقرار آن‌ها باید در نزدیک سینک باشد
اجاق گاز که به منظور پخت‌وپز مورد استفاده قرار می‌گیرد باید در دو طرف خود کابینت کافی داشته باشد و همچنین باید دارای تهویه‌ی مناسب باشد این تهویه باید به وسیله هود انجام گیرد هواکش این هود اگر در دیوار باشد نباید مسافت زیادی را طی کند تا به فضای باز برسد در نزدیکی گاز نباید پنجره باشد زیرا جریان هوا موجب خاموشی شعله و در نهایت آتش‌سوزی می‌شود پهنای استاندارد گاز ۶۰ سانتی‌متر است
یخچال و فریزر چون وسیله ایست که عموم افراد خانه از آن استفاده می‌کنند ترجیحا در نزدیکی ورودی آشپزخانه قرار می‌گیرد در این رابطه به فضای لازم برای باز کردن در آن‌ها باید توجه کرد در اطراف یخچال و فریزر باید کابینت باشد برای راحت‌تر برداشتن و گذاشتن وسایل پهنای یخچال استاندارد ۶۰ سانتی‌متر است
انواع آشپزخانه
آشپزخانه ساده یا خطی
در طراحی این مدل آشپزخانه سینک و گاز و یخچال در یک سمت قرار می‌گیرد و مثلث کار تشکیل نمی‌شود برای خانه‌های کوچک استفاده می‌شود که فضای محدودی دارند مزایای این آشپزخانه‌ها این است که فضای بسیار زیادی از آشپز خانه به صور ت مربع یا مستطیل در جلوی کابینت‌ها خالی است که در مساحت‌های بزرگ‌تر می‌تواند میز غذا خوری قرار گیرد
معایب این آشپزخانه‌ها نداشتن فضای زیاد پیشخوان است به خاطر قرار گرفتن تمام وسایل در یک سمت
آشپز خانه با دو ردیف کابینت
در این گونه آشپزخانه‌ها فضای آزاد آشپز خانه کاهش یافته در این آشپزخانه باید دقت شود حسن این مدل در تعداد زیاد کابینت‌ها است وعیب ان فاصله بین دو ردیف کابینت است که طوری باشد که برای باز کردن در کابینت‌ها و … فضای کافی وجود داشه باشد
آشپزخانه L شکل
این آشپزخانه‌ها از یک طرف کاملا به فضایی مانند نشیمن باز می‌شود. این مدل فضای چندانی احتیاج ندارد زیرا در گوشه خانه قرار می‌گیرد مزایای آن در این است که میز نهار خوری می‌تواند در آشپزخانه قرار گیرد و عیب آن نزدیکی سینک و گاز و یخچال است که با افزایش میزان کابینت‌ها این اشکال رفع می‌شود
آشپزخانه U شکل
در این اشپزخانه اجزای اصلی بر روی ردیف U شکل قرار دارد فضای پیشخوان زیادی دارد که می‌تواند به عنوان میز غذاخوری استفاده شود و اشکال آن این است که محل رفت‌وآمد به آشپزخانه از یک طرف محدود است
آشپزخانه جزیره‌ای
این مدل ترکیبی ایست مدل U و L است که گاز یا پیشخوان در وسط آشپزخانه به‌طور ثابت است در طرحی اینفضا ظرافت بیشتری باید به خرج داد در آشپز خانه Uشکل باید فاصله دو سر U حداقل ۱۰ متر در حالی که این فاصله در مدل L کمتر است.