مومج

معرفی:
موقعیت روستای مومج
روستای مومج از توابع بخش مرکزی شهرستان دماوند است.
این روستا در فاصله 130 کیلومتری شهر تهران واقع شده‌است.
برای رسیدن به این روستا باید از مناطق آبسرد - آینه ورزان - جابان - سربندان و سیدآباد گذر کرد. پس از این مسافتی نزدیک به 5 کیلومتر طی می‌شود و یک خروجی از جاده اصلی تهران فیروزکوه به سمت منطقه باستانی ابرشیوه وجود دارد. که روی تابلو آن نام روستاهای کهنک - یهر - مومج - دهنار و هویر درج گردیده است. پس از روستای هویر نیز به دشت چمندا و دریاچه طبیعی و توریستی تار خواهیم رسید.
وسعت جغرافیایی:
حدود جغرافیایی روستای مومج :
از شرق به منطقه زردبند ( مرز روستای یهر )
از غرب به منطقه هلی یر ( مرز روستای دهنار )
از شمال به ارتفاعات قره داغ ( بخش ارجمند)
از جنوب شرقی به ارتفاعات مرزی روستای مومج و روستای آرو معروف به الگن
از جنوب غربی نیز به ارتفاعات سید آباد و سربندان منتهی می‌گردد.
تاریخچه:
روستای مومج مهم‌ترین و فعال‌ترین روستای منطقه ابرشیوه می‌باشد .
در گذشته، ساکنین این روستا به دلیل بهره مندی از زمین‌های کشاورزی، ضمن انجام امور کشاورزی که بسیار سخت بود به دامداری هم می‌پرداختند. طبیعت بسیار زیبا و محدود این روستا و عدم وجود راه‌های ارتباطی مناسب به مناطق توسعه یافته دماوند و تهران، اهالی این روستا را از دیر باز به انسانهایی پر تلاش و ساعی تبدیل نمود طوری‌که با نشستن در پای صحبت مسن‌ترهای این روستا، می‌شنویم آن‌ها با اتحاد و همدلی و با استفاده از بیل و کلنگ اقدام به ایجاد راه برای ارتباط به شهر دماوند از طریق روستای آرو نمودند.
این همت مقدمه‌ای شد تا اولین جاده مومج از مسیر روستای آرو به صورت پیچ در پیچ به مومج راه اندازی شود (در سال 1355)، تا اهالی روستاهای همجوار یعنی یهر، دهنار و هویر هم بطور غیر مستقیم، از نعمت جاده بهره مند شوند.
جمعیت روستا :
هم اکنون این روستا بیش از 5000 نفر جمعیت دارد. و اکثر آنان در شهر تهران سکونت دارند و بصورت فصلی به روستا رفت و آمد دارند.
تراکم قومیتی :
از دیر باز اهالی این روستا، در قالب چهار طایفه رمه دان ، فلک ، باهو و حاجی به انجام امور روستا می‌پرداختند. فلک ناحیه شمالی و مرکزی روستا،رمه دان غرب،باهو شرق وجنوب وطایفه حاجی در جنوب شرقی و روستای جدید لی پشت قرار دارند. هر یک از این طایفه‌ها در درون خود از تیره‌های گوناگون برخوردارند.یوسفی، امیری،ابلی، علیرضایی ،خانجان، القلی ، ستاری، ایازی، جانبایی، قنبری، جعفری و… از تیره‌های طوایف چهارگانه‌اند.
نام این تیره‌ها و اولاده‌ها بیشتر باز می‌گردد به اسامی افراد سرشناس زمان خود که نوادگان آن‌ها تلاش می‌کنند از آن‌ها به نیکی یاد کنند.
فرهنگ و مذهب و گویش :
زبان و گویش محلی :
زبان مردم روستای مومج فارسی و لهجه آنان نیز طبری است.
مذهب:
مذهب مردمان روستای مومج ، شیعه دوازده امامی می‌باشد .
این روستا در دل خود دو مسجد جای داده است. مسجد امام حسین (ع) و مسجد صاحب الزمان (عج)
ساکنین این روستا در ایام محرم در مسجد امام حسین (ع) این روستا از سراسر ایران گرد هم جمع شده و به عزاداری برای حضرت سید الشهداء می‌پردازند.
این عزاداری از روز اول محرم تا روز عاشورا ادامه دارد. و هر طایفه به نوبت وظیفه برپایی مراسم عزا و پذیرایی از عزاداران را بر عهده دارد.
همچنین مردم این روستا در روز نیمه شعبان برای برپایی جشن در مسجد صاحب الزمان گرداگرد هم جمع شده و با شیرینی و شربت از میهمانان پذیرایی می‌نمایند.
عالمان دینی :
تنها عالمان دینی آن منطقه نیز در گذشته شیخ رجبعلی رمادان و فرزند وی شیخ حسین رمادان بوده‌اند. که پس از فوت آنان مسئولین وقت از شهر دماوند روحانی به منطقه اعزام می‌نموده‌اند.
شهداء روستای مومج:
همچنین این روستا در زمان دفاع مقدس نیز شهدایی را تقدیم به این مرز و بوم نموده است :
شهید براری - شهید شمسی - شهید مقتدائی - شهید رضایی - شهید رحیمی - شهید قنبری - جاویدالاثرآقابابایی
آثار ملی و مذهبی :
گفته می‌شود که دو امام زاده نیز در این روستا دفن هستند که از نوادگان حضرت امام موسی کاظم (ع) هستند
همچنین این امام زاده‌گان زیر نظر اوقاف شهرستان دماوند بوده و ثبت ملی نیز شده‌اند و اصالت آنان نیز به اثبات رسیده است.
مردمان این روستا نذورات خود را نیز گاها به مسجد و گاها به امام زاده ، اهدا می‌نمایند.
امام زاده صدرالدین (ع) - امام زاده بی‌بی خاتون (س)
نهر ده کیله:
نهر ده کیله ، یکی از مهم‌ترین هنرهای روستا می‌باشد .
نهر آبی که از بند سر ( نزدیک روستای دهنار) شروع, و به تنگه وایزر (نزدیک منطقه لی پشت ) ختم می‌شود را نهر ده کیله می‌گویند.
نهر ده کیله مسافتی قریب به 10 کیلومتر دارد و بسیاری از باغات و مراتع از آن مرتزق می‌گردد.
گفته شده نهر ده کیله به دستور کریم رمادان طراحی و لایروبی مناسب گردید طوری‌که با وجود گذشت زمان (بیش از صد سال) و باریک شدن پهنای نهر، زمین‌ها و باغهای بسیاری از این نهر استفاده می‌کنند که نیمی از سرسبزی و خرمی روستای مومج مدیون زمینهایی است که از آبهای جاری در این نهر ، بهره مند شده‌اند .
تصمیم گیران روستا :
کدخدا:
در گذشته روستای مومج نیز مانند تمامی روستاهای ایران بصورت کدخدایی اداره می‌شد.
که از مهم‌ترین آنان پیش از انقلاب می‌توان از مشهدی آقا بابا رحمتی - حاج خان بابا خانجانی - نبی اله امیدی - مشهدی بابا شاه بختی - قدرت اله داداشی و پس از انقلاب نیز از علی گلنوری و … نام برد.
شورای اسلامی روستای مومج :
چندی پس از انقلاب اسلامی ایران نیز روستاها بصورت شورای اسلامی اداره گردید.
و در این میان از شوراهای گذشته می‌توان به نام‌های پناه منوچهری - علی گلنوری - نبی امیدی و … اشاره نمود.
علی گلنوری همواره از مهم‌ترین اعضای شورا بود که قریب به سی سال متوالی توسط مردم روستا به عنوان شورا انتخاب شد.
شورای وقت روستا :
شورای کنونی روستای مومج عبارتند از: عبدالعلی قنبری - محمد داداشی - رسول امیدی
دهیاری:
در واقع می‌توان گفت دولت ایران تصمیم گرفت روش کدخدایی را با شیوه و روش جدید احیاء نماید. لذا قوانین مربوط به دهیاری‌ها وضع و سپس در روستاها اجرا گردید. لذا دهیاری به عنوان بازوی اجرایی شوراها وارد عمل شد.
از دهیاران پیشین روستا می‌توان از جمشید غلامی و عیسی آقایی نام برد.
دهیار وقت روستای مومج:
دهیار کنونی روستای مومج نیز اصغر امیدی می‌باشد .