سلیم دوم

سلیم دوم (زاده ۱۵۲۴ و مرگ در ۱۵۷۴ میلادی) که با نام سلیم میگسار نیز شناخته می‌شود پسر سلطان سلیمان قانونی و خرم سلطان و یازدهمین سلطان امپراتوری عثمانی بود.
سلطان سلیم را فردی میگسار می‌خواندند. در مدتی کوتاه پس از به سلطنت رسیدن سلیم، یمن به تصرف عثمانیان درآمد. سلیم دوم با کمک سنان پاشا فرماندار مصر، پیروان زیدیه را در یمن قتل‌عام کرد.
در دوران شاهزادگی‌اش، وی در سال ۱۵۴۲ توسط پدرش به حکومت ناحیه قونیه منسوب شد و تا سال ۱۵۴۴ آنجا را اداره کرد و با فوت برادر بزرگش محمد، به سمت فرماندهی مانیسا (ساروخان) برگماشته شد. او تا سال ۱۵۵۸ وظیفه‌اش را ادامه داد تا اینکه دوباره در همین سال به سمت حکمرانی قونیه برگماشته شد. او دوران خود را در مانیسا با خوشگذرانی و شکار گری سپری کرد.
سلیم دوم نخستین سلطان عثمانی بود که از رفتن به جنگ‌ها خودداری می‌کرد و وزیر اعظم خود سوکولو محمد پاشا را که وزیری لایق بود فرمانده جنگ‌ها کرد. در دوره او به معماری توجه زیادی می‌شد.
حکومت
وی مسجد بزرگی در ادرنه ساخت. هم چنین پلی در استانبول بنا کرده، جامع ایاصوفیه را که بر اثر زلزله آسیب فراوان دیده بود، به‌طور اساسی تعمیر کرد. وی کوشید تا رود دن را به ولگا متصل کند تا دریای سیاه را به دریای خزر متصل سازد. مردم قازان از ترس سلطه روس‌ها از وی خواستند تا راه کشتی‌ها و سپاه آنان را اصلاح کند. این طرح به دلیل برخی رخدادها و شورش‌ها به جایی نرسید. به‌طور قطع، اگر وجود صدر اعظم صوقلو محمد پاشا و شهرت سیاسی او نبود، رشته کارها از هم گسسته می‌شد؛ اما به سبب وجود او آشفتگی‌ها و پریشانی‌ها به آرامش تبدیل شد. سلطان سلیم با توجه به علاقه شدیدی که به ابوسعود افندی مفتی دیار عثمانی داشت، در بدو امر از حیث مادی و معنوی به زندگی علما واهل دین توجه می‌نمود.
زمانی که سلطان سلیم دوم از خبر فوت پدرش در نبرد سیگتوار باخبر شد، از مانیسا به طرف بلگراد در طی یک ماه حرکت کرد. در این حرکت تحت فرمان عثمان پاشا قلعه بوبوکجا رافتح کرد. به تحقیق، سلطان سلیم دوم بر خلاف سلطان سلیمان قانونی که سلطانی مقتدر، جنگاور و اهل قلم و خردمند بود، پادشاهی عیاش و میگسار و خوش گذران بود. در زمان سلطنت او واردات شراب به استانبول به اوج خود رسید و این امر موجب تنبلی و شراب خواری ینی‌چریها شد. او صدر اعظمی خردمندبه نام صوقلو محمد پاشا و زنی قدرتمند و سیاست‌مدار به نام نوربانو سلطان داشت نوربانو سلطان همسر عقدی و رسمی سلطان سلیم بود و سلطان به وی بسیار زیاد اعتماد داشت و همیشه در مسائل سیاسی با او مشورت می‌کرد نوربانو سلطان به وسیله صوقلو محمد پاشا دولت را در دست گرفت و تصمیمات مهم دولتی را به وسیله وزیراعظم کنترل می‌کرد و نقش اصلی در اداره کردن دولت داشت و به همین دلیل به دومین زنی تبدیل شد که نفوذ فوق‌العاده‌ای بر امپراتوری عثمانی دارد.
تسخیر جزایر مهم
سلیم دوم در خصوص اقدامات نظامی دستور تقویت ناوگان دریایی را صادر نمود و با بسیج نیروی قوی دریایی، جزیره قبرس را فتح کرد و دو جزیره کوفو و کتالونیا را در نزدیکی آلبانی فتح نمود. با توجه به این که با فوت سلطان سلیمان اول نیروهای اسپانیا تونس را تسخیر کرده بودند و در یمن و بصره شورش‌هایی علیه تشکیلات و نیروهای عثمانی بروز کرده بود، وی تونس را آزاد و شورش یمن و بصره را سرکوب کرد.
دستاوردها در عصر سلیم دوم
سلیم هزینه حرمین شریفین را برای تامین حقوق خدام و کمک به ساکنان آنها دو برابر نمود. در دوره سلطنت سلیم دوم (۱۵۶۶–۱۵۷۴ میلادی)، امپراتوری عثمانی توانست شورشی را که در بصره بر پا شده بود و شخصی به نام ابن علیان مسبب آن بود را آرام کند و مالیاتی سالانه برابر با ۱۵۰۰ لیر طلا از وی بستاند.
شکست عثمانی از اسپانیا
در سال ۹۷۹ه‌.ق اسپانیا علیه دولت عثمانی اعلام جنگ کرد و از سایر دول مسیحی اروپایی درخواست کمک نمود. به جهت باز پس گیری تونس و الجزایر و طرابلس (لیبی کنونی)، پاپ پیوس پنجم بسیج عمومی اعلام کرد. در ۷ جمادی‌الاول، ناوگان عثمانی از سوی نیروهای مسیحی محاصره گردید. اگر چه قوای عثمانی شجاعت و شهامت بی‌سابقه‌ای از خود نشان دادند، اما شکست خوردند و ۲۰۰ فروند از کشتی‌هایشان در این جنگ از بین رفت، به گونه‌ای که اکثر آنها غرق شد و مابقی به دست اروپاییان افتاد. کل مردم اروپا از این پیروزی خوشحال شدند و پاپ بیوس پنجم نیز از موفقیت به دست آمده بسیار خوشحال و سرمست شد و دستور داد به عنوان شادکامی چندین کلیسا در منطقه ساخته شود. سپس دست به عمل خصمانه‌ای زد و به حکام دست نشانده عثمانی‌ها در حجاز و یمن و حبشه پیام فرستاد که زمان استقلال و آزادی فرا رسیده‌است، شما حرکت کنید، ما هم از شما حمایت خواهیم کرد و آنگاه به شاه طهماسب صفوی (پسر شاه اسماعیل اول) نامه نوشت و او را هم به حمله به سرزمین اصلی عثمانیان، یعنی حدود ترکیه امروزی تشویق کرد و به آنها امید داد و چنین گفت که حکومت عثمانی قدرت نظامی خود را به دلیل داشتن فرمانروایی بی‌خرد از دست داده‌است، ما از غرب و شما هم از شرق در جهت نابودی عثمانی‌ها اقدام کنیم. ظاهرا شاه طهماسب عکس العملی از خود نشان نداد.
اقدامات سلطان سلیم در خصوص ناوگان دریایی پس از شکست
سلطان سلیم فورا دستور بازسازی ناوگان را صادر کرد و در کمترین مدت ۲۵۰ فروند کشتی جدید ساخته شد و این ناوگان راهی آب‌های مدیترانه و دریای سرخ و خلیج عدن گردیدند. سلیم هم در داخل شروع به عمران و آبادانی نمود و طی نقشه‌ای خاص، شروع به اتصال دریای سیاه به دریای خزر کرد و ثلث آن کار را انجام داد، اما موفق به تکمیل آن نشد. وی سپس با دولت‌های فرانسه و اتریش معاهده صلح امضا کرد. عثمانی‌ها در این معاهده صلح با اتریش، مالکیت اراضی متعلق به اتریش را در مجارستان پذیرفتند. در نهایت سلیم دوم بعد از ۸ سال سلطنت در سال ۱۵۷۴ میلادی درگذشت و پسرش مراد سوم بر تخت سلطنت نشست.
نگاره‌ای از چهره سلطان سلیم دوم
نبرد لپانتو و تاثیر این نبرد
در این جنگ که در خلیج لپانت در نزدیکی بندر کورینت یونان رخ داد. ناوگان دریایی عثمانی به سختی شکست می‌خورد و در هم می‌شکند. یکی از دلایل عمده این شکست بی‌کفایتی سلطان سلیم دوم بود که به دلیل میخوارگی مفرط، شبانه روز را در بی‌خبری می‌گذراند و همیشه نیمه مدهوش بود. جمهوری ونیز در آن روزگار به دلیل تجارت گسترده دریایی ناوگان نیرومندی داشت اما به تنهایی نمی‌توانست با عثمانی مقابله کند بنابراین از فیلیپ دوم، پادشاه اسپانیا که در آن زمان ابرقدرت جهان تلقی می‌شد، درخواست کمک کرد. فیلیپ ناوگان خود را به کمک جمهوری ونیز فرستاد تا بتواند جزیره قبرس را از عثمانی‌ها بازپس گیرد. هر یک از طرفین جنگ در میدان این نبرد دریایی حدود ۱۰۰ هزار نیرو شامل ملوانان و سربازان داشتند. در این نبرد دریایی ناوگان دریایی عثمانی به سختی شکست می‌خورد. بخش اعظم کشتی‌هایش نابود شده یا به تصرف ناوگان مشترک اسپانیا و جمهوری ونیز در می‌آیند. با اینکه ناوگان متحد اسپانیا و جمهوری ونیز قادر به تصرف دوباره جزیره قبرس نمی‌شوند و جزیره قبرس تحت مالکیت امپراتوری عثمانی باقی می‌ماند اما جنگ دریایی لپانت نقطه عطفی در زوال تدریجی امپراتوری عثمانی تلقی می‌شود.
سرانجام سوقلو محمد پاشا
صوقولی محمد پاشا در طی هشت سال حکومت سلیم دوم، مقام وزارت عظمای خود را حفظ کرد و در زمان سلطنت مراد سوم هم به دولت عثمانی خدمت کرد و در نهایت بر اثر بدگویی درباریان علیه محمد پاشا، سلطان مراد سوم دستور قتل او را صادر کرد.
فتح قبرس
فتوحات سلیمان قانونی در دریای مدیترانه امپراتوری عثمانی را به قدرت بلامنازع تبدیل کرد. اما برای دزدان دریایی ونیزی تنها یک مکان قابل سکونت وجود داشت. فتح قبرس را این‌گونه می‌توان تشریح کرد:
سلیمان قانونی به پسرش سلیم وصیت کرده‌بود که: «اگر فتح قبرس نصیب ما نشود، تو آن را فتح کن.»
که برروی آن سلیم دوم به پدرش این‌گونه قول داد که اگر پادشاه بشود، قبرس را بر سر دزدان دریایی آتش خواهد زد.
هدایای نفیسی ازطرف حاکم مصر و از راه دریای مدیترانه که به سلیم دوم فرستاده شده‌بود، توسط دزدان دریایی ربوده شد. مصادره تمام هدایا و به زندان انداختن آنها ازجمله دلایلی بود که موجب شد سلطان سلیم با نیروی دریایی امپراتوری عثمانی، با وجود اعتراض‌های شدید صوقلو محمد پاشا، به سفر برود.
۱- در ۱۸ می‌۱۵۷۰ قلعه‌ای را که از دست داده‌بود فتح کرد.
۲- در ۲ ژوئیه ۱۵۷۰ قلعه لفتاری و در ۹ ژوئیه همان سال قلعه گیرنه را فتح کرد.
۳- در ۹ سپتامبر ۱۵۷۰ لفکوسا را فتح کرد و نهایتا در تاریخ ۱ اوت ۱۵۷۱، با تسخیر قلعه ماگوسا فتح قبرس را تمام کرد.
مرگ
سرانجام، سلطان سلیم دوم در سال ۱۵۷۴ طی حادثه‌ای در حمام حرمسرا درگذشت. مورخان غربی معتقدند که علت مرگش زیاده‌روی در نوشیدن الکل بوده‌است، اما طبق گفته مورخان مسلمان، وی پایش در حمام به آجری گیر کرده‌بوده و چند روز بعد در ۱۵ دسامبر ۱۵۷۴ بر اثر خونریزی مغزی درگذشت.
خانواده
همسران :
نوربانو سلطان، همسر عقدی سلیم دوم که دارای اصالتی ونیزی بود.
پسران :
سلطان مراد سوم (۱۵۴۶–۱۵۹۵) پسر نوربانو سلطان بود و ۲۱ سال سلطنت کرد.
شاهزاده محمد، (درسال ۱۵۷۲ از دنیا رفت. او در مسجد سلیمانیه دفن گردید)
شاهزاده عبدالله (۲۲ دسامبر ۱۵۶۶ به فرمان مراد سوم اعدام شد و در ایا صوفیه دفن شد)
شاهزاده عثمان، (۲۲ دسامبر ۱۵۷۴ به فرمان مراد سوم اعدام شد و در ایا صوفیه دفن شد)
شاهزاده مصطفی (۲۲ دسامبر ۱۵۷۴ به فرمان مراد سوم اعدام شد و در ایا صوفیه دفن شد)
شاهزاده سلیمان، (۲۲ دسامبر ۱۵۷۴ به فرمان مراد سوم اعدام شد و در ایا صوفیه دفن شد)
شاهزاده محمود (۲۲ دسامبر ۱۵۷۴) به فرمان مراد سوم اعدام شد و در ایا صوفیه دفن شد)
شاهزاده جهانگیر (۲۲ دسامبر ۱۵۷۴) به فرمان مراد سوم اعدام شد و در ایا صوفیه دفن شد)
دختران :
اسماخان سلطان (۱۵۴۴–۱۵۸۵) دختر نوربانو سلطان. او در سال ۱۵۶۲ با داماد سوقولو محمد پاشا ازدواج کرد و در سال ۱۵۸۰ با داماد کالایکوز علی پاشا ازدواج کرد.
گوهرخان سلطان (۱۵۴۴–۱۶۰۴) دختر نوربانو سلطان. او درسال ۱۵۶۲ با دریاسالار پیاله پاشا ازدواج کرد و درسال ۱۵۸۰ با داماد جراح محمد پاشا ازدواج کرد.
شاه سلطان (۱۵۴۴–۱۶۰۲) دختر نوربانو سلطان. در سال ۱۵۶۲ با داماد حسن پاشا ازدواج کرد سپس درسال ۱۵۷۶ با زال محمود پاشا ازدواج کرد.
فاطمه سلطان (۱۵۵۰–۱۵۸۰؟) دختر نوربانو سلطان. او در سال ۱۵۷۰ با داماد سیاووش پاشا ازدواج کرد.
عایشه سلطان، او درسال ۱۵۸۴ با داماد کیلیچ علی پاشا ازدواج کرد.