جلیل زندی

سرتیپ دوم جلیل زندی (۱۲ اردیبهشت ۱۳۳۰ در گرمسار - ۱۲ فروردین ۱۳۸۰ در تهران) خلبان تک‌خال جنگنده اف-۱۴ نیروی هوایی ایران است که در تمام دوران جنگ ایران و عراق به خدمت مشغول بود. رکوردهای او، وی را واجد شرایط عنوان تک‌خال و موفق‌ترین خلبان جنگ ایران و عراق در نبردهای هوایی و همچنین موفق‌ترین خلبان اف ۱۴ کرده است.
دوران کودکی و نوجوانی
جلیل زندی در تاریخ ۱۲ اردیبهشت ماه سال ۱۳۳۰ در گرمسار دیده به جهان گشود. پدرش «عزت‌الله زندی» تکنسین راه آهن و زاده روستای لجران و مادرش «گوهرتاج فولادی» خانه‌دار و از اهالی شهر گرمسار بود. جلیل به همراه خانواده‌اش تا پایان کلاس نهم دبیرستان (۱۳۴۴) در گرمسار زندگی می‌کرد و به علت انتقالی پدرش به تهران (محله خزانه فرح‌آباد) آمد. او دوره دبیرستان را در تهران، «دبیرستان وحید» واقع در خانی‌آباد به پایان رساند.
وی در سال ۱۳۴۷ دیپلم گرفت. در آن دوران در آزمون ورودی دانشگاه پهلوی شیراز در رشته مهندسی کشاورزی پذیرفته شد، ولی به علت زیادی مخارج از رفتن به شیراز بازماند. به دلیل آن که سن اعزام به خدمت سربازی در آن دوران بیست سالگی بود باید دو سال صبر می‌کرد و چون بدون کارت پایان خدمت سربازی، اجازه استخدام در ادارات را نداشت؛ به ارتش پیوست.
او در اواخر سال ۱۳۴۸ به‌عنوان همافر به نیروی هوایی ارتش پیوست اما پس از چند ماه در اوایل سال ۱۳۴۹ به علت علاقه‌ای که به خلبانی داشت به عنوان هنرجوی خلبانی به آمریکا اعزام شد و پس از گذراندن یک دوره ۱۴ ماهه در آمریکا، به‌عنوان خلبان به ایران بازگشت.
خدمت در نیروی هوایی، بازداشت و جنگ ایران و عراق
راست
در بازگشت زیر نظر شهرام رستمی، که به‌تازگی به عنوان معلم پرواز معرفی شده بود، به یادگیری پرواز هواپیمای اف-۴ئی پرداخت و مطابق معمول دوره‌ها را به خوبی گذراند. این موضوع باعث دوستی او با شهرام رستمی شد که همواره تحت‌الشعاع احترام متقابل استاد-شاگردی بود. محل خدمتش به‌عنوان خلبان اف-۴ئی در همدان بود.
وی در تاریخ بیست و ششم آبان ماه ۱۳۵۷ دوره خلبانی اف-۱۴ای را گذرانده و از آن پس در پایگاه هشتم شکاری اصفهان به خدمت ادامه داد.
در نخستین روز جنگ هنگامی که هواپیماهای عراقی فرودگاه مهرآباد را بمباران کردند، او برای دیدن بستگانش در تهران به سر می‌برد که با شنیدن خبر بمباران فورا به اصفهان بازگشت. پس از آغاز جنگ نیز در خدمت نیروی هوایی باقی ماند و در کنار دوستان و همرزمانش به دفاع از مرزهای کشور پرداخت.
هنگامی که سروان نیروی هوایی بود، اغلب با مافوق خود سرهنگ دوم خلبان عباس بابایی که فرمانده پایگاه هشتم شکاری اصفهان بود، درگیری داشت. عباس بابایی به برخورد بی‌رحمانه با خلبانان و افسرانی که متهم به عدم وفاداری به رژیم جدید و ارزش‌های آن می‌شدند، معروف بود.
در روز ۲۳ تیر ۱۳۶۱ با مراجعه ماموران به درب منزل وی را به اتهام تمرد از دستور به بازداشتگاه منتقل کردند. این اتهام توسط عباس بابایی فرمانده وقت پایگاه اصفهان به او نسبت داده شده بود. پس از بازداشت او را به دادگاه انقلاب تحویل دادند.
دادگاه انقلاب، جلیل زندی را به ده سال زندان محکوم کرد که البته به درخواست فرمانده وقت نیروی هوایی، سرهنگ خلبان هوشنگ صدیق و تعدادی از خلبانان نیروی هوایی پس از شش ماه آزاد گردید.
دلیل اتهام تمرد از دستوری که به او نسبت داده شد این بود که از او خواسته شد تا با هواپیمای بونانزا - که هواپیمایی تک‌موتوره ملخ‌دار است و فاقد سیستم‌های لازم ناوبری جهت پرواز مسیرهای دور و در شب می‌باشد – به هنگام غروب در یک ماموریت به بوشهر پرواز کند و او به علت آشنا نبودن با مسیر درخواست یک بلد را داشت و زمانی که با درخواست او مخالفت شده بود، از انجام این دستور امتناع نمود؛ زیرا یکی از قوانین آموزش پرواز با هواپیمای بونانزا در نیروی هوایی این است که هر خلبان اولین پرواز مسیر دور خود را همراه با استاد انجام دهد.
گزارش کتبی سروان زندی به مسئول عملیات پایگاه مبنی بر عدم توانایی انجام آن ماموریت و ارجاع این گزارش به فرمانده وقت پایگاه هشتم شکاری، عباس بابایی، بی‌گناهی او و جعلی بودن اتهام وارده از طرف فرمانده وقت پایگاه را اثبات کرد و به درخواست فرمانده وقت نیروی هوایی، سرهنگ صدیق، و تعدادی از خلبانان نیروی هوایی پس از شش ماه از زندان آزاد گردید.
شهرت جلیل زندی به‌عنوان خلبان جنگنده اف-۱۴ است. وی دارای ۱۱ پیروزی هوایی (۸ فروند از این پیروزی‌ها قابل استناد و اعتماد (تاییدشده توسط منابع غربی) و ۳ فروند دیگر پیروزی احتمالی می‌باشد). این پیروزی‌ها عبارتند از: ۴ فروند میگ-۲۳، ۲ فروند سوخو-۲۲، ۲ فروند میگ-۲۱ و ۳ فروند داسو میراژ اف۱ می‌باشد. از این رو او به‌عنوان موفق‌ترین خلبان شکاری ایرانی و موفق‌ترین خلبان اف-۱۴ جهان شناخته می‌شود.
آخرین پست رسمی‌اش پیش از مرگ، معاون طرح و برنامه در ستاد نیروی هوایی ارتش بوده‌است.
درگذشت
وی در ۱۲ فروردین ۱۳۸۰ در سن ۴۹ سالگی در یک حادثه رانندگی به همراه همسرش «زهرا محب شاهدین» در تهران درگذشت. پیکر هر دو آنها در آرامستان بهشت زهرا قطعه ۶۶، ردیف ۱۳۷، شماره ۵۰ به خاک سپرده شد.
اف-۱۴ تام‌کت‌های ایران
خلبان تک‌خال
خلبان جنگنده
پیروزی‌های ایران در نبردهای هوایی با عراق