علی‌اکبر صالحی

علی‌اکبر صالحی (زاده ۴ فروردین ۱۳۲۸ در کربلا )، از سال ۱۳۹۲ معاون رئیس‌جمهور و رئیس سازمان انرژی اتمی ایران است. صالحی پیشتر از سال ۱۳۸۸ تا ۱۳۸۹ نیز همین سمت را بر عهده داشت. صالحی از سال ۱۳۸۹ تا ۱۳۹۲ وزیر امور خارجه ایران بود. او از سال ۱۳۷۷ تا ۱۳۸۲ نماینده ایران در آژانس بین‌المللی انرژی اتمی بود و بین سال‌های ۱۳۸۶ تا ۱۳۸۸، معاونت دبیرکل سازمان کنفرانس اسلامی را بر عهده داشت.
صالحی که زاده کربلا در عراق است، تحصیلات خود را در دانشگاه آمریکایی بیروت (AUB) و موسسه فناوری ماساچوست (MIT) در رشته‌های فیزیک هسته‌ای و مهندسی هسته‌ای انجام داده‌است. او استاد مهندسی انرژی دانشگاه صنعتی شریف است و دو دوره رئیس این دانشگاه بوده‌است. صالحی همچنین ریاست دانشگاه بین‌المللی امام خمینی قزوین را بر عهده داشته‌است.
اوایل زندگی و تحصیل
علی‌اکبر صالحی روز ۴ فروردین ۱۳۲۸ هجری خورشیدی در شهر کربلا در عراق به دنیا آمد. او از نوادگان محمدصالح قزوینی است و اصالتی آذری دارد. وی همچنین نسب از عمادالکتاب می‌برد. پدر وی احمد صالحی خواهرزاده عمادالکتاب است. برادر او جواد صالحی نیز عضو هیئت علمی دانشکده مهندسی برق دانشگاه صنعتی شریف است. علی‌اکبر صالحی در سن ۹ سالگی از زادگاهش کربلا به ایران آمد.
پس از اخذ دیپلم متوسطه، در سال ۱۹۶۸ میلادی (۱۳۴۷) به دانشگاه آمریکایی بیروت رفت و در سال ۱۳۵۰ مدرک کارشناسی فیزیک دریافت کرد. وی یک سال بعد کارشناسی ارشد فیزیک خود را در سال ۱۳۵۱ خورشیدی از همان دانشگاه دریافت کرد. نهایتا در ۱۳۵۶ از موسسه فناوری ماساچوست آمریکا به اخذ درجه دکترا در رشته مهندسی هسته‌ای نائل آمد. گرایش‌های تحقیقاتی او محاسبات توزیع نوترون در سلول‌های سوخت راکتور، دینامیک رآکتور، مدیریت سوخت رآکتور، پردازش رایانه‌ای داده‌ها و انرژی هستند.
مسئولیت‌های علمی
ریاست دانشگاه‌های شریف و امام خمینی قزوین
پس از پیروزی انقلاب ۱۳۵۷ ایران، در سال ۱۳۵۸ قائم مقام معاون آموزشی دانشگاه صنعتی شریف شد. در اواسط دهه شصت همراه هیاتی به ایالات متحده آمریکا رفت تا از میان ایرانی‌های مقیم آمریکا برای دانشگاه‌های کشور، هیئت علمی جذب کند. مدتی معاون آموزشی وزیر وقت علوم (ایرج فاضل) شد. اما پس از مدتی استعفاء کرد و به بخش مهندسی هسته‌ای دانشکده مهندسی مکانیک دانشگاه صنعتی شریف بازگشت.
صالحی در سال ۱۳۶۷ به عنوان اولین رئیس دانشگاه بین‌المللی امام خمینی قزوین انتخاب شد. اما به دلیل بیماری رئیس وقت دانشگاه صنعتی شریف نتوانست در این سمت بماند و مجددا به ریاست دانشگاه صنعتی شریف منصوب شد. وی بین سال‌های ۱۳۶۱ تا ۱۳۶۴ و ۱۳۶۸ تا ۱۳۷۲ ریاست دانشگاه صنعتی شریف را بر عهده داشت.
هم‌اکنون، علی‌اکبر صالحی با مرتبه علمی استاد، عضو هیئت علمی دانشکده انرژی دانشگاه صنعتی شریف است.
نمایندگی ایران در آژانس بین‌المللی انرژی اتمی
او پس از دو دور ریاست بر این دانشگاه، به عنوان نماینده ایران در آژانس بین‌المللی انرژی اتمی انتخاب شد که تا سال ۱۳۸۲ در این سمت مشغول کار بود.
تاسیس دانشگاه غیردولتی غیرانتفاعی خاتم
وی به اتفاق دیگر همکاران دانشگاهی، در سال ۱۳۶۷ با ، دانشگاه غیردولتی غیرانتفاعی خاتم را در تهران تاسیس نموده و از آن تاریخ تاکنون در هیئت موسس آن عضویت دارد.
تولید صفحات سوخت هسته‌ای
پروژه غنی‌سازی ۲۰ درصدی سوخت هسته‌ای و تبدیل آن به صفحات سوخت برای بکارگیری در رآکتور تحقیقاتی تهران که از افتخار آمیزترین پروژه‌های علمی تحقیقاتی دانشمندان هسته‌ای ایران پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران شمرده می‌شود، بنا به پیشنهاد علی اکبر صالحی آغاز و تحت راهنمایی‌های وی با موفقیت به نتیجه رسید.
عضویت در سازمان‌های فرهنگی
او عضو فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران و مرکز بین‌المللی فیزیک نظری عبدالسلام (ICTP) در تریسته ایتالیا است.
مسئولیت‌های سیاسی
دولت خاتمی
نمایندگی دائمی ایران در آژانس بین‌المللی انرژی اتمی(۱۳۸۲–۱۳۷۷)
صالحی در سال ۱۳۷۷ توسط رئیس‌جمهور سید محمد خاتمی به عنوان نماینده دائم ایران در آژانس بین‌المللی انرژی اتمی منصوب شد و به مدت پنج سال تا آذر ۱۳۸۲ در این سمت فعالیت کرد. صالحی، در دوران نمایندگی در آژانس انرژی اتمی، به دلیل داشتن دیدگاه‌های میانه‌رو، مورد توجه غربی‌ها بوده‌است. او در ۱۸ دسامبر ۲۰۰۳، از سوی ایران پروتکل الحاقی پیمان‌نامه منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای را امضاء کرد. پیروز حسینی جانشین او شد.
مشاور وزیر امور خارجه در مسائل بین‌الملل (۱۳۸۴–۱۳۸۳)
صالحی در سال ۱۳۸۳ و هم‌زمان با آغاز مذاکرات ایران به رهبری حسن روحانی و سه کشور اروپایی در رابطه با برنامه هسته‌ای ایران، از سوی کمال خرازی، وزیر امور خارجه دولت هشتم جمهوری اسلامی ایران به عنوان مشاور وزیر در مسائل بین‌الملل منصوب شده و در برخی جلسات مذاکرات هسته‌ای حضور داشت.
دولت احمدی‌نژاد
معاونت سازمان کنفرانس اسلامی، جده عربستان (۱۳۸۸–۱۳۸۴)
صالحی در دوره ریاست اکمل‌الدین احسان‌اوغلو از سال ۲۰۰۷ تا ۲۰۰۹، معاونت دبیرکل سازمان کنفرانس اسلامی را بر عهده داشت. با انتصاب صالحی به ریاست سازمان انرژی اتمی ایران، وی از این سمت استعفاء کرد.
معاونت رئیس‌جمهور و ریاست سازمان انرژی اتمی ایران (۱۳۹۰–۱۳۸۸)
پس از اعلام استعفای غلام‌رضا آقازاده از ریاست سازمان انرژی اتمی ایران در تیرماه ۱۳۸۸، محمود احمدی‌نژاد رئیس‌جمهور وقت ایران که به شدت از امضای پروتکل الحاقی به معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای انتقاد کرده بود، صالحی را که شخص امضاء‌کننده این پروتکل بود به عنوان جانشین آقازاده منصوب کرد. پس از آنکه صالحی خبر از جایگزینی رضا نجفی با علی‌اصغر سلطانیه به عنوان نماینده دائم ایران در آژانس بین‌المللی انرژی اتمی داد، منوچهر متکی وزیرخارجه وقت، دوره کاری علی‌اصغر سلطانیه را تمدید کرد.
در پی ایراد اتهام جاسوسی به حسین موسویان، عضو تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای ایران، صالحی این اتهام را رد کرد. ولی وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی ایران سه روز پس از سخنان صالحی درباره حسین موسویان، تاکید کرد اقدام موسویان مصداق جاسوسی است.
وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران (۱۳۹۲–۱۳۸۹)
پس از برکناری منوچهر متکی که در سفر دیپلماتیک به سر می‌برد در آذرماه ۱۳۸۹، صالحی با حفظ سمت ریاست سازمان انرژی اتمی به عنوان سرپرست وزارت امور خارجه ایران منصوب شد. او در تاریخ ۳ بهمن ۱۳۸۹، به عنوان وزیر پیشنهادی امور خارجه به مجلس شورای اسلامی معرفی شد و در دهم بهمن از مجلس رای اعتماد گرفت و رسما وزیر امور خارجه شد.
علی‌اکبر صالحی، در خردادماه سال ۱۳۹۰ به دلیل انتخاب محمدشریف ملک‌زاده به سمت معاونت اداری و مالی، تا آستانه استیضاح پیش رفت. ملک‌زاده روز دوم تیرماه ۱۳۹۰ بازداشت شد. وی در مصاحبه‌ای که بعد از اتمام دوره مسئولیتش انجام داد، عنوان کرد که شخصا تمایل زیادی برای برقراری رابطه با کشورهای عربی و آمریکا داشته که به دلیل عدم موافقت رهبر ایران این کار عملی نشده‌است. در سال ۱۳۹۴، موزه آثار و اشیاء اهدایی به صالحی در زمان تصدی او بر وزارت امور خارجه در عمارت سردار مفخم قزوین افتتاح شد.
دولت روحانی
معاونت رئیس‌جمهور و ریاست سازمان انرژی اتمی ایران (۱۳۹۲-اکنون)
حسن روحانی هفتمین رئیس‌جمهوری ایران، در روز جمعه ۲۵ مرداد ۱۳۹۲ وی را به عنوان معاون رئیس‌جمهور و ریاست سازمان انرژی اتمی ایران برگزید. پس از تعیین محمد جواد ظریف، به عنوان وزیر امورخارجه و رئیس تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای ایران با گروه پنج به‌علاوه یک، علی اکبر صالحی نیز به عنوان کارشناس فنی تیم مذاکره‌کننده، در جریان مذاکراتی که به تفاهم هسته‌ای لوزان و برنامه جامع اقدام مشترک منجر شد، حضور داشت.
علی اکبر صالحی رئیس سازمان انرژی اتمی ایران، جواد ظریف، وزیر خارجه ایران، جان کری، وزیر امور خارجه آمریکا و ارنست مونیز، وزیر انرژی ایالات متحده آمریکا در جریان مذاکرات هسته‌ای لوزان
تهدید به مرگ و اعدام
در ۱۹ مهر ماه ۱۳۹۴ علی اکبر صالحی که برای توضیح به سوالات تعدادی از نمایندگان در مجلس حضور یافته بود، در مجلس مدعی شد که وی را به اعدام تهدید کردند. از جمله کسانی که وی را به اعدام تهدید کردند روح‌الله حسینیان است. در پی این جنجال فایلی صوتی از علی اکبر صالحی انتشار یافت که در این فایل، صالحی اذعان به سیاسی بودن رفتارش در مجلس داشت. روح اله حسینیان خطاب به علی اکبر صالحی گفته بود که قسم جلاله یاد کرده‌اند که وی را در تاسیسات آب سنگین اراک اعدام کنند و داخل بتن قرار دهند.
جوایز و نشان‌های دولتی و بین‌المللی
استاد نمونه سال ۱۳۷۳، دانشگاه صنعتی شریف تهران
نشان خدمت دولت جمهوری اسلامی ایران، ۱۳۹۲
قهرمان قهرمانان صنعت ایران در بخش دولتی در دهمین جشنواره ملی قهرمانان صنعت ایران
نشان شجاعت دولت جمهوری اسلامی ایران، بهمن ماه ۱۳۹۴
به خاطر نقش او در مذاکرات هسته‌ای ایران و ۱+۵ مجله نیچر او را در لیست ۱۰ فرد برتر سال ۲۰۱۵ قرار داد.
آشنایی با زبان‌های خارجی
صالحی مسلط به زبان‌های انگلیسی، عربی و اسپانیولی است و با زبان‌های ترکی، فرانسوی و آلمانی آشنایی دارد.
عضویت‌ها
عضویت در فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران.
عضویت در مرکز بین‌المللی فیزیک نظری عبدالسلام (ICTP).
عضو مرکزی کمیسیون وزارت فرهنگ و آموزش عالی.
عضویت در کمیسیون انتخاب استادان برجسته دانشگاه.
عضویت در انجمن دکترای افتخاری.
عضویت در کمیسیون بازبینی نشریات علمی.
عضویت در کمیته منتخب برای ارتقای آموزش عالی.
مشاور شورای برنامه‌ریزی صنایع سنگین.
عضویت در گروه فنی و مهندسی شورای عالی انقلاب فرهنگی.
عضویت در کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی (۳ سال).
عضویت در انجمن عالی همکاری‌های علمی و بین‌المللی.
عضویت در کمیته آموزش و پرورش کمیسیون ملی یونسکو در ایران. تز د
عضویت در کمیته پژوهشی علوم پایه.
یت در کمیته آزمون اپراتورهای رآکتور تحقیقاتی تهران.
عضویت در هیئت امنای دانشگاه‌های کشور.