مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران

موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران شهریور ۱۳۹۴
موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران با نام سابق انجمن شاهنشاهی فلسفه در راستای تامین نیازهای تحقیقاتی و پژوهشی کشور ایران در زمینه فلسفه، حکمت و دانش‌های وابسته به آن‌ها تشکیل شده‌است. این موسسه به همین منظور هر هفته جلسات هفتگی آزاد با سخنرانی یکی از صاحب‌نظران در فلسفه و دانش‌های مرتبط در دفتر خود که به «خانه حکمت و فلسفه» معروف است، برگزار می‌کند. این جلسات از شبکه ۴ سیمای جمهوری اسلامی پخش می‌شود.
تاریخچه
موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران در مهرماه ۱۳۵۳ به صورت یک تشکل خصوصی پایه‌گذاری شد. پایه‌گذار آن سید حسین نصر بود که به تشویق ریموند کلیبانسکی، رئیس وقت موسسه بین‌المللی فلسفه در فرانسه، این موسسه را با نام اولیه «انجمن شاهنشاهی حکمت و فلسفه ایران» به منظور معرفی نوشته‌ها و پژوهش‌های انجام شده در زمینه فلسفه و عرفان در ایران پیش و پس از اسلام و برای آشنا ساختن ایرانیان با مکتب‌های فکری فلسفه غربی و شرقی بنیان گذاشت. پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران تا سال ۱۳۶۱ فعالیت‌های انجمن متوقف شد. در سال ۱۳۶۳، انجمن حکمت و فلسفه ایران و ۱۲ موسسه دیگر زیر نظر وزارت علوم و موسسه مطالعات فرهنگی (پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی کنونی) قرار گرفت. در آذر ماه ۱۳۷۷ انجمن به طور رسمی ثبت شد و در سال ۸۰ به «موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران» تغییر نام داد. این موسسه که پیش از این در قالب دو پژوهشکده «حکمت و ادیان» و «تاریخ و فلسفه علم» فعالیت می‌کرد که بر اساس مصوبه شورای گسترش آموزش عالی در خردادماه ۱۳۸۰ در ساختار جدید به فعالیت خود ادامه می‌دهد.
فعالیت‌ها
کتابفروشی انجمن
فعالیت‌های موسسه در شش حوزه تعریف شده‌اند:
فلسفه غرب به مدیریت دکتر غلامرضا اعوانی
فلسفه اسلامی به مدیریت دکتر غلامحسین ابراهیمی دینانی
کلام به مدیریت دکتر مصطفی محقق داماد
مطالعات علم به مدیریت دکتر حسین معصومی همدانی
ادیان و عرفان به مدیریت دکتر شهرام پازوکی
منطق به مدیریت دکتر ضیاء موحد.
همایش‌ها
این موسسه تاکنون برگزارکننده چند همایش ملی و بین‌المللی در زمینه موضوعات مختلف فلسفی بوده‌است:
همایش بین‌المللی کانت در سال ۱۳۸۳
همایش بین‌المللی مولانا در سال ۱۳۸۶
همایش غزالی در سال ۱۳۸۷
همایش بین‌المللی فلسفه‌اسلامی و چالش‌های جهان امروز در سال ۱۳۸۸
کتابشناسی
موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران در کنار انتشار مجله ، ناشر کتاب‌های متعددی در زمینه فلسفه نیز بوده‌است که از آن جمله‌اند:
یهودیت: بررسی تاریخی (اپستاین، ۱۳۸۸)
یادی از هانری کربن (پازوکی، ۱۳۸۲)
وجود روابط مستقل در فلسفه اسلامی (ابرهیمی‌دینانی و اسماعیلی، ۱۳۸۳)
مولانا و دین (اعوانی، ۱۳۸۶)
مولانا و جهان معاصر (اعوانی، ۱۳۸۶)
کاوش‌های عقل نظری (حائری‌یزدی، ۱۳۸۴)
کاست‌ها و نژادها (شوان، ۱۳۸۸)
قرائت تاملات دکارت (برکن، ۱۳۸۹)
عام و خاص در اخلاق (دباغ، ۱۳۸۸)
روابط حکمت اشراق و فلسفه ایران باستان (کربن، ۱۳۸۵)
درآمدی بر اندبشه لویناس (دیویس، ۱۳۸۶)
و ده‌ها عنوان کتاب ترجمه و تالیف دیگر.
دیگر فعالیت‌ها
در ۳ فروردین‌ماه سال ۱۳۹۱، موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران با انجمن فلسفی گرجستان تفاهمنامه همکاری علمی امضا کرد. این جلسه با حضور مجید صابر، سفیر جمهوری اسلامی ایران در گرجستان، و به منظور همکاری بیشتر در زمینه‌های علمی و پژوهشی انجام گرفت.
در ۳ تیر ۱۳۹۱ نشست یک روزه‌ای با عنوان ذهن، منطق و محاسبه به مناسبت یک صدمین سالروز تولد آلن تورینگ در محل موسسه برگزار شد.
ریاست موسسه
از زمان تاسیس، به ترتیب سید حسین نصر، مهدی چهل‌تنی، دکتر مقدس، مهندس حجت، محمود بروجردی و غلامرضا اعوانی ریاست این انجمن را به عهده داشته‌اند.
غلامرضا اعوانی رئیس پیشین موسسه بود که در مردادماه ۱۳۹۰ به دستور وزیر علوم، تحقیقات و فناوری وقت، کامران دانشجو، برکنار و عبدالحسین خسروپناه به جای وی منصوب شد. این انتصاب با اعتراض‌هایی همراه بوده‌است.
اعضا
اعضای هیئت موسس انجمن عبارتند از:
سید محمد خامنه‌ای
سید مصطفی محقق داماد
احمد احمدی
غلامرضا اعوانی
رضا داوری اردکانی
غلامحسین ابراهیمی دینانی
محمدجواد لاریجانی
غلامعلی حداد عادل
نصرالله پورجوادی
در میان اعضای انجمن، وجود نام سه نفر (محسن کدیور، سروش دباغ و شهرام پازوکی) اعتراض‌هایی را از سوی رسانه‌های نزدیک به جمهوری اسلامی در پی داشت. کدیور در ارتباط با پیامدهای انتخابات سال ۱۳۸۸ ریاست جمهوری ایران با رای کمیته انضباطی از فهرست اعضای هیئت علمی انجمن خارج شد. نام پازوکی نیز به دلیل انتساب به دراویش گنابادی دیگر در میان اعضا دیده نمی‌شود. سروش دباغ نیز در دی ماه ۱۳۹۱ به بهانه غیبت غیر موجه از این موسسه اخراج و در نامه‌ای سرگشاده ماجرای این اخراج را شرح داد.