گذرنامه ایرانی

گذرنامه ایرانی یا پاسپورت ایرانی برای شهروندان ایران جهت سفر به خارج صادر می‌شود. دارا بودن گذرنامه ایرانی به معنی داشتن تابعیت ایران است. مسئولیت نظارت بر گذرنامه ایرانی به عهده اداره کل گذرنامه وابسته به نیروی انتظامی است.
ارزش گذرنامه ایرانی
تا قبل از انقلاب ۱۳۵۷ ایران و در دوره محمدرضاشاه پهلوی، شهروندان ایرانی می‌توانستند بدون ویزا به بسیاری از کشورهای جهان سفر کنند. به نوشته روزنامه اطلاعات در شماره روز پنجشنبه ۱۴ اردیبهشت ۱۳۵۷ یعنی تنها ۹ ماه پیش از وقوع انقلاب اسلامی، مسافرت برای ایرانی‌ها به تمام کشورهای اروپا جز کشورهای اروپای شرقی و سوییس و اتریش، بدون ویزا امکانپذیر بود. مسافران ایرانی برای سفر به کشورهای ایالات متحده آمریکا، کانادا و همه کشورهای آمریکای لاتین حتما باید ویزا می‌گرفتند. همچنین مسافران ایرانی از میان کشورهای آفریقایی، برای سفر به اتیوپی، مراکش و تونس نیازی به ویزا نداشتند. تایلند، سنگاپور، فیلیپین، هند، اندونزی، هنگ‌کنگ و ژاپن هم از مسافران ایرانی ویزا نمی‌خواستند.
۲۰۱۲ - گذرنامه ایرانی یکی از بی‌اعتبارترین گذرنامه‌های جهان است و در بین امتیازبندی ۰ تا ۱۰۰، ایران در رتبه ۱۲۰ قرار دارد.
۲۰۱۳ - در این سال، اعتبار گذرنامه ایران، کمی بهبود یافت و ایران به رده ۱۰۰ صعود کرد.
۲۰۱۴ - طبق گزارش انجمن بین‌المللی حمل‌ونقل هوایی، یاتا ارزش گذرنامه ایران بعد از کره شمالی قرار گرفت و جزو بی‌اعتبارترین گذرنامه‌های جهان محسوب شد. رتبه اعلام شده از بین ۵۰۰ کشور برای ایران ۲۵۰ بود.
۲۰۱۵ - روزنامه «واشینگتن پست» با انتشار گزارشی به رتبه‌بندی تازه انجام شده از سوی شرکت مشاوره مالی «آرتون کپیتال» اعلام کرد که اعتبار پاسپورت ایرانی در میان تمام کشورهای جهان رتبه ۱۶۳ را در سال جاری میلادی کسب کرده‌است و ایرانیان برای سفر به ۲۵ کشور جهان نیازی به ارائه ویزا ندارند.
2018 - پاسپورت ایرانی از نظر اعتبار جهانی رتبه 88 را کسب کرده است. شهروندان ایرانی قادر به سفر به 44 کشور بدون نیاز به ویزا می‌باشند.
محتویات گذرنامه
پاسپورت هوشمند فعلی شروع از ۱۳۹۳ ه‌. ش
گذرنامه‌های ایرانی به رنگ زرشکی می‌باشد که نشان رسمی ایران در بالای جلد آنها درج و عبارت جمهوری اسلامی ایران و کلمه گذرنامه به زبان فارسی و عبارت Islamic Republic of Iran و کلمه Passport به زبان انگلیسی نیز در زیر آن نوشته شده‌است.
در صفحه مشخصات، بالا سمت چپ شماره هشت رقمی گذرنامه با اعداد فارسی نوشته‌است و در زیر آن نوع گذرنامه کد کشور و شماره گذرنامه به زبان انگلیسی درج گردیده‌است؛ و بعد از آن به ترتیب شامل شماره ملی، نام، نام خانوادگی، نام پدر، تاریخ و محل تولد، شماره شناسنامه، جنسیت و تاریخ صدور و تاریخ انقضاء به زبان فارسی و انگلیسی درج شده‌است.
ایران در سال ۱۳۸۶ اقدام به تولید آزمایشی گذرنامه بیومتریک برای گذرنامه‌های دیپلماتیک و در سال ۱۳۹۰ برای گذرنامه‌های عادی کرد. گذرنامه ایرانی دارای ۳۲ صفحه است.
در پشت صفحه این گذرنامه درج شده: دارنده این گذرنامه حق سفر به فلسطین اشغالی را ندارد. منظور از فلسطین اشغالی، اسرائیل است.
یادمان‌های ایران
در گذرنامه ایرانی هر دو صفحه آن تصویر یکی از یادمان‌های ایران نقش بسته است که به ترتیب به شرح زیر است:
صفحه ۴ و ۵: حرم امام رضا (ع)
صفحه ۶ و ۷: آرامگاه حافظ
صفحه ۸ و ۹: تخت جمشید
صفحه ۱۰ و ۱۱: ارگ بم
صفحه ۱۲ و ۱۳: آرامگاه ابوعلی سینا
صفحه ۱۴ و ۱۵: آرامگاه فردوسی
صفحه ۱۶ و ۱۷: آرامگاه خیام نیشابوری
صفحه ۱۸ و ۱۹: آرامگاه شیخ صفی‌الدین اردبیلی
صفحه ۲۰ و ۲۱: آرامگاه عطار نیشابوری
صفحه ۲۲ و ۲۳: عمارت عالی قاپو
صفحه ۲۴ و ۲۵: مسجد امام خمینی (ره)، اصفهان
صفحه ۲۶ و ۲۷: مصلی امام خمینی (ره)، تهران
صفحه ۲۸ و ۲۹: خانه بروجردی‌ها، کاشان
صفحه ۳۰ و ۳۱: برج آزادی
صفحه ۳۲ : نقوش محراب مسجد جامع اصفهان
درخواست
برای اخذ گذرنامه ایرانی، متقاضی باید شخصا به یکی از دفاتر خدمات انتظامی پلیس +۱۰ مراجعه کند.
مدارک مورد نیاز
ارائه اصل شناسنامه (افراد بالای ۱۵ سال شناسنامه عکسدار) و کارت ملی یا تائیدیه از ثبت احوال
ارائه آخرین گذرنامه اخذ شده
یک قطعه عکس ۶*۴ تمام رخ با زمینه سفید، برای آقایان بدون عینک، کلاه یا کراوات و برای خانم‌ها با رعایت حجاب اسلامی کامل و بدون آرایش
اجازه محضری برای کودکان زیر ۱۸ سال از طرف پدر یا قیم قانونی
برای بانوان متاهل، اجازه محضری از سوی همسر
برای بانوان بیوه یا مطلقه، اصل گواهی فوت همسر یا طلاق نامه
برای آقایان، ارائه کارت هوشمند پایان خدمت یا معافیت یا اجازه سازمان وظیفه عمومی ناجا برای دانشجویان و دانش آموزان (برای مردان بالای ۵۰ سال نیازی به ارائه کارت نیست)
محدودیت‌های اخذ گذرنامه ایرانی
طبق ماده ۱۸ قانون گذرنامه، کلیه افراد زیر ۱۸ سال برای اخذ گذرنامه نیاز به اجازه کتبی ولی یا قیم خود را دارند.
طبق تبصره ۴ این ماده، کلیه زنان ایرانی متاهل، برای اخذ گذرنامه نیازمند اجازه کتبی همسرانشان هستند اگر چه که زنانی که با همسرانشان مقیم کشور خارجی هستند یا آن‌هایی که همسر خارجی دارند نیازی به اجازه ندارند.
دختران مجرد بالای ۱۸ سال هم احتیاجی به اجازه کتبی از ولی خود ندارند.
کلیه مردان ایرانی باید یا دارای کارت پایان خدمت و معافیت باشند یا اجازه کتبی اداره وظیفه عمومی را اخذ کرده باشند.
روادید برای شهروندان ایرانی
از ۲۶ اوت ۲۰۱۷، شهروندان ایرانی می‌توانند به ۳۹ کشور بدون روادید یا با روادید در هنگام ورود سفر کنند. از نظر آزادی در سفر گذرنامه ایرانی ۹۵ امین در جهان می‌یاشد.
نیاز به روادید