دانشگاه بیرجند

دانشگاه بیرجند ، قطب علمی و یکی از قدیمی‌ترین دانشگاه‌های شرق کشور در بیرجند مرکز استان خراسان جنوبی واقع است.
این دانشگاه در ۱۳ خرداد ۱۳۵۴ با تصویب شورای گسترش آموزش عالی به عنوان موسسه آموزش عالی بیرجند و تحت ریاست پروفسور محمد حسن گنجی تاسیس شد و در مهر ماه ۱۳۵۶، با پذیرش ۱۲۰ دانشجو در رشته‌های شیمی، فیزیک و ریاضی، در دانشکده علوم، رسما فعالیت خود را آغاز نمود.
دانشگاه بیرجند درمرکز استان خراسان جنوبی واقع و تنها دانشگاه ملی واقع در سومین استان بزرگ کشور است. این دانشگاه جز پردیس اصلی در بیرجند دارای پردیس اقماری در شهرهای قاین، فردوس ،نهبندان، سربیشه و سرایان می‌باشد
مدرسه شوکتیه نماد آموزش عالی بیرجند و سومین مدرسه سبک جدید کشور بعد دارالفنون تهران و هم‌زمان با رشدیه تبریز
به تدریج با تاسیس آموزشکده کشاورزی (سال ۱۳۵۸)، آموزشکده فنی (سال ۱۳۶۷) و دانشکده ادبیات (سال ۱۳۶۸)، موقعیت علمی آن گسترش یافته و در سال ۱۳۶۸ به مجتمع آموزش عالی و در سال ۱۳۷۱ به دانشگاه بیرجند ارتقا یافت.
دانشگاه بیرجند درحال حاضر با 11 دانشکده و پنج پردیس در شهرستان‌های استان به عنوان قطب علمی آموزشی شرق کشور عهده‌دار 12000 دانشجو می‌باشد.
بنابر رتبه‌بندی دانشگاه‌های دنیا سال ۲۰۱۷ توسط نظام رتبه‌بندی تایمز، دانشگاه بیرجند در بین حدود ۱۱۰۰ دانشگاه برتر دنیا و دارای رتبه ۱۵ ملی است.
دانشکده‌ها و آموزشکده‌ها
در حال حاضر دانشگاه بیرجند از 11 دانشکده و 3 آموزشکده بشرح زیر تشکیل شده‌است:
دانشکده مهندسی برق و کامپیوتر
دانشکده مهندسی
تاسیس:۱۳۶۷
تعداد کل عضو هیئت علمی: ۵۶
دانشکده مهندسی
مقاطع: کارشناسی کارشناسی ارشد دکترا
گروه‌ها: مکانیک، الکترونیک، قدرت، مخابرات، عمران، کامپیوتر، فناوری اطلاعات و معدن
دانشکده مهندسی دانشگاه بیرجند در سال ۱۳۶۷ تحت عنوان آموزشکده فنی تاسیس و در سال ۱۳۶۸ با اولین پذیرش دانشجو در رشته کاردانی برق الکترونیک شروع به فعالیت نمود. با توجه به ایجاد رشته‌های جدید و پذیرش دانشجو در مقاطع کارشناسی، با تایید شورای گسترش آموزش عالی در اردیبهشت ماه سال ۱۳۷۲ به دانشکده مهندسی تکنولوژی تبدیل شد. سرانجام در سال ۱۳۸۲ در راستای اصلاح طرح جامع دانشگاه بیرجند و بر اساس تصویب دفتر امور آموزش عالی سازمان مدیریت به دانشکده مهندسی تغییر نام یافت.
اولین دوره دکترا در رشته مهندسی مکانیک از مهرماه ۱۳۸۷ آغاز شد و دومین دوره دکترا در رشته مهندسی برق از بهمن ماه ۱۳۹۰ پذیرش دانشجو داشت.
به دلیل ارتقا سطح مهندسی برق این دانشگاه در سال ۱۳۹۰ این دانشکده مستقل شد و لذا دانشکده مهندسی دانشگاه بیرجند در این سال به دو دانشکده مهندسی برق وکامپیوتر و دانشکده مهندسی (مکانیک و عمران و معدن) تقسیم شد.
جایگاه رشته‌های مهندسی دانشگاه بیرجند به لحاظ تجهیزات و تنوع کارگاه‌ها وآزمایشگاه‌ها در منطقه منحصر به فرد است، که از مهاجرت ناخواسته خیل عظیمی از جوانان نخبه مهندسی این منطقه به شهرهای بزرگ در مقطع کارشناسی جلوگیری نموده و قبولی فارغ التحصیلان این دانشکده در مقاطع تحصیلی بالاتر بیانگر عملکرد مثمر ثمر و کیفی رشته‌های مهندسی دانشگاه بیرجند می‌باشد.
دانشکده علوم
مقاطع: کارشناسی کارشناسی ارشد دکترا
گروه‌ها: فیزیک، شیمی و زمین‌شناسی
دانشکده علوم دانشگاه بیرجند به عنوان اولین دانشکده این دانشگاه در سال ۱۳۵۴ پایه‌گذاری شد و در سال ۱۳۵۶ با پذیرش ۱۲۰ دانشجو در سه رشته شیمی، فیزیک و ریاضی شروع به کار نمود. با تاسیس دانشکده علوم ریاضی و آمار گروه‌های مربوطه از دانشکده علوم مستقل شده‌است.
دانشکده علوم ریاضی و آمار
تاسیس:۱۳۹۰
گروه‌ها: ریاضی و آمار
مقاطع: کارشناسی تا دکتری
دانشکده ادبیات و علوم انسانی
سال تاسیس دانشکده: ۱۳۶۹
تعداد عضو هئیت علمی: ۵۰
دانشکده ادبیات وعلوم انسانی
مقاطع: کارشناسی کارشناسی ارشد دکترا
-گروه‌ها؛ حقوق علوم سیاسی، ادبیات فارسی، تاریخ، جغرافیا، الهیات کتابداری زبان انگلیسی
دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه بیرجند در سال ۱۳۶۹ با پذیرش دانشجو در دو رشته ادبیات فارسی و علوم تربیتی گرایش برنامه‌ریزی درسی و با ۷ نفر عضو هیئت علمی شروع به فعالیت نمود. به تدریج با افزوده شدن رشته‌های کتابداری و اطلاع‌رسانی، تربیت بدنی و علوم ورزشی و تاریخ فعالیت‌های آموزشی دانشکده گسترش یافت. در طی سال‌های دهه ۸۰ رشته‌های دیگری از زیرمجموعه علوم انسانی همچون جغرافیا در دو گرایش برنامه‌ریزی روستایی و برنامه‌ریزی شهری، حقوق، علوم سیاسی، فلسفه و کلام اسلامی، روانشناسی، مدیریت آموزشی، مترجمی زبان انگلیسی و ادبیات انگلیسی در مقطع کارشناسی ایجاد شد. در سال ۱۳۹۰ نیز رشته ادبیات فارسی در مقطع دکتری در این دانشکده دایر شد.
در سال ۱۳۸۶ دو دانشکده «علوم تربیتی و روانشناسی» و «تربیت بدنی و علوم ورزشی» از این دانشکده مستقل شدند.
دکتر غلامحسین شکوهی از چهره‌های ماندگار کشور از اساتید این دانشکده بوده‌است.
همچنین پروفسور محمدحسن گنجی پدر علم جغرافیای کشور در ارتقای سطح این گروه نقش بسزایی داشته‌اند.
هم اکنون ساختمانی جدید برای گسترش فضای دانشکده در حال ساخت می‌باشد.
دانشکده کشاورزی
گروه‌های آموزشی: مهندسی آب، علوم دامی، زراعت
مقاطع: کارشناسی تا دکترا
آموزشکده کشاورزی مجتمع آموزشی عالی بیرجند در سال ۱۳۵۸ با پذیرش دانشجو در دوره کاردانی تکنسین عملی کشاورزی تاسیس شد و فعالیت خود را در مرکز آموزش کشاورزی محمدیه با پذیرش ۳۳ دانشجو آغاز نمود. در سال ۱۳۶۰ رشته کاردانی امور زراعی با نظام آموزشی ثلثی به رشته‌های آن اضافه شد و تا سال ۱۳۶۵ با همان وضعیت به فعالیت خود ادامه داد و در این سال نظام آموزشی ترمی جایگزین آن شد.
در سال ۱۳۶۷ رشته کاردانی امور فنی کشاورزی و در سال ۱۳۶۹ رشته کاردانی منابع طبیعی به رشته‌های آموزشکده اضافه شد. در سال ۱۳۷۱ با تغییرات پیشنهادی شورای عالی برنامه‌ریزی مبنی بر تغییر عناوین رشته‌ها، رشته کاردانی امور زراعی به تکنولوژی تولیدات گیاهی و کاردانی امور فنی کشاورزی به تکنولوژی آب تغییر نام یافت و با نام جدید به فعالیت خود در آموزشکده کشاورزی ادامه داد.
در نهایت در سال ۱۳۷۲ با پذیرش دانشجو در رشته زراعت و اصلاح نباتات در مقطع کارشناسی، آموزشکده کشاورزی بیرجند به سطح دانشکده ارتقا یافت و گروه آموزشی زراعت و اصلاح نباتات تاسیس گردید.
هم اکنون این دانشکده در پردیس امیرآباد واقع در کیلومتر ۵ جاده بیرجند - کرمان با فضای آموزشی تقریبی ۴۰۰۰۰ متر مربع مشغول به فعالیت و تربیت نیروی متخصص در گرایشهای مختلف علوم کشاورزی و منابع طبیعی می‌باشد.
دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست در سال ۱۳۹۰ از مجموعه دانشکده کشاورزی تفکیک شد و اینک به عنوان دانشکده مستقل در پردیس امیرآباد مشغول فعالیت می‌باشد
دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست
رشته‌ها: مرتع و آبخیزداری، محیط زیست
تاسیس:۱۳۹۰
تعداد عضو هئیت علمی:
مقاطع: کاردانی تا دکترا
-گروه‌ها؛ علوم وتکنولوژی بذر ومحیط زیست
دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی
تعداد عضو هئیت علمی:
استقلال این دانشکده از دانشکده ادبیات به صورت غیررسمی از بهمن ماه سال ۱۳۸۷ و با تصمیم هیئت رئیسه دانشگاه انجام و گروه‌های متعلق به دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی شامل: سه گروه روانشناسی، علوم تربیتی و کتابداری و اطلاع‌رسانی (در حال حاضر به گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی تغییر نام پیدا کرده‌است) در ساختمانی مستقل استقرار یافتند.
گروه‌های آموزشی: روان‌شناسی و مشاوره، علوم تربیتی و علم اطلاعات و دانش‌شناسی کتابداری
گروه پژوهشی: مطالعات جوانان
مقاطع:
در کارشناسی: روان‌شناسی، علوم‌تربیتی، علم اطلاعات و دانش‌شناسی (کتابداری)، مشاوره و راهنمایی
در کارشناسی‌ارشد: روان‌شناسی تربیتی، برنامه‌ریزی درسی، مدیریت آموزشی، علم اطلاعات و دانش‌شناسی
در دکتری: برنامه‌ریزی درسی
مکان این دانشکده در حال حاضر در مرکز شهر بیرجند (مکان قبلی دانشکده مهندسی: تقاطع خیابان دانشگاه و خیابان ۱۷ شهریور، جنب اداره کل دارایی) مستقر می‌باشد.
دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی
تعداد عضو هئیت علمی: ۸
مقاطع: کارشناسی کارشناسی ارشد دکترا
دانشگاه بیرجند از لحاظ امکانات ورزشی جزو ۱۰ دانشگاه برتر کشور می‌باشد که برگزاری مسابقات کشوری و منطقه‌ای دلیلی بر این مدعاست
دانشگاه بیرجند میزبان یازدهمین المپیاد ورزشی دانشجویان دختر کشور در سال ۱۳۹۱ بوده‌است.
رشته تربیت بدنی و علوم ورزشی دانشگاه بیرجند از سال ۱۳۷۴ با کسب مجوز از شورای گسترش آموزش عالی با گزینش ۳۰ دانشجو در دوره روزانه در دل دانشکده ادبیات و علوم انسانی تاسیس گردید. در سال ۱۳۸۸ دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی به‌طور کامل از دانشکده ادبیات و علوم انسانی منفک گردید.
دانشکده هنر
تاسیس:۱۳۸۱
تعداد عضو هیئت علمی: ۱۵
مقاطع: کاردانی کارشناسی کارشناسی ارشد-گروه‌ها: گروه باستان‌شناسی، گروه فرش، گروه صنایع دستی، هنر اسلامی
آزمایشگاه‌ها و کارگاه‌ها: ۱۰
موقعیت مکانی دانشگاه در شهرستان بیرجند
پردیس مرکزی بزرگترین پردیس و سایت اصلی دانشگاه بیرجند شامل سازمان مرکزی و معاونت‌های اداری و اکثر دانشکده هاست. هم چنین مجموعه‌های خوابگاهی/مذهبی/ورزشی و.. در سایت اصلی دانشگاه قراردارند.
پردیس کشاورزی دانشکده‌های مرتبط با کشاورزی در پردیس امیرآباد قرار دارد و بطور مستقل دارای امکانات ورزشی و مذهبی و خوابگاهی است.
پردیس هنر دانشکده‌های علوم تربیتی و هنر در مرکز شهر بیرجند در خیابان دانشگاه واقع شده‌اند ولی این مجموعه کوچک و فقط ساختمان آموزشی را داراست و در چشم‌انداز دانشگاه کلیه دانشکده‌های این پردیس به پردیس مرکزی منتقل خواهند شد…
آموزشکده‌های اقماری
دانشکده‌های اقماری دانشگاه بیرجند تحت عنوان آموزشکده در شهرستان‌های استان خراسان جنوبی در شهرهای فردوس-نهبندان-سرایان و سربیشه قراردارند. بطور کلی دانشگاه بیرجند در شهرستان بیرجند هیچ گونه پذیرش در رشته‌های کاردانی (فوق دیپلم) و کارشناسی ناپیوسته ندارد و ارائه این رشته‌ها در آموزشکده‌های اقماری است.
دانشکده فنی و مهندسی فردوس
تاسیس:۱۳۸۹
تعداد عضو هئیت علمی: ده عضو هیئت علمی تمام وقت
رئیس دانشکده: دکتر مهدی اخگری
معاون آموزشی دانشکده: امیر زلتی
مقاطع: کاردانی و کارشناسی ناپیوسته
گروه‌ها: مهندسی کامپیوتر (سه عضو هیئت علمی و دو استاد مدعو) گرایش نرم‌افزار، مهندسی عمران (یک عضو هیئت علمی و پنج استاد مدعو) ،مهندسی برق گرایش‌های الکترونیک و قدرت (شش عضو هیئت علمی و چهار استاد مدعو)
قرار است ساخت بنای اصلی و پردیس این دانشکده در زمینی به مساحت اولیه ۴۲ هکتار شروع شود.
آموزشکده کشاورزی سرایان
تاسیس:۱۳۸۸
مقاطع: کاردانی کارشناسی
گروه‌ها: زراعت، اصلاح نباتات، محیط زیست و منابع طبیعی
آموزشکده فنی نهبندان
آموزشکده کشاورزی سربیشه
روسای دانشگاه
ردیف
نام
مدت فعالیت
۱
مرحوم پروفسور محمدحسن گنجی (پدر علم جغرافیای ایران)
۱۳۵۴ تا ۱۳۵۷
۲
دکتر ابراهیم بهنام دهکردی (دکترای ریاضی)
۱۳۵۷ تا ۱۳۵۹
۳
دکتر غلامحسین رونقی (دکترای شیمی)
۱۳۵۹ تا ۱۳۶۲
۴
زنده یاد دکتر جمشید درویش (دکترای زیست‌شناسی)
۱۳۶۲ تا ۱۳۶۶
۵
دکتر غلامحسین رونقی (دکترای شیمی)
۱۳۶۶ تا ۱۳۶۹
۶
دکتر جلال شخص امام پور (دکترای شیمی)
۱۳۶۹ تا ۱۳۷۱
۷
دکتر محمدحسن کریم پور (دکترای زمین‌شناسی)
۱۳۷۱ تا ۱۳۷۷
۸
دکتر غلامرضا محتشمی برزادران (دکترای آمار)
۱۳۷۷ تا ۱۳۸۰
۹
دکتر محمدرضا آقاابراهیمی (دکترای مهندسی برق)
۱۳۸۰ تا ۱۳۸۴
۱۰
دکتر محمدرضا میری (دکترای ریاضی)
۱۳۸۴ تا ۱۳۹۲
۱۱
دکتر خلیل خلیلی (دکترای مکانیک)
۱۳۹۲ تا 1396
12
دکتر احمد خامسان ( دکترای روانشناسی) 1396 تا کنون
وضعیت در آمارهای دانشگاهی
سازمان مرکزی دانشگاه بیرجند
دانشگاه بیرجند در حال حاضر به عنوان قطب علمی آموزشی در شرق کشور شناخته می‌شود.
شاخص
آمار
تعدادهیات علمی تمام وقت
348
تعداد کارمندان
354
تعداد دانش‌آموخته
24000
منابع کتابخانه‌ای
۱۲۰۰۰۰ جلد
رتبه دانشجویان در تشکل‌های دانشجویی فرهنگی
۱۱
فضای کالبدی دانشگاه 165000 مترمربع
پذیرش دانشجو
در مقطع کارشناسی این دانشگاه همانند سایر دانشگاه‌های کشور هر ساله از طریق کنکور سراسری و سازمان سنجش آموزش کشور از رشته‌های ریاضی فیزیک علوم تجربی وعلوم انسانی پذیرش دارد. دانشگاه بیرجند در مرکز استان تنها داوطلبان را برای دوره‌های لیسانس و بالاتر پذیرش می‌کند و دوره‌های فوق دیپلم و کارشناسی ناپیوسته مربوط به آموزشکده‌های شهرستان‌های استان است.این دانشگاه با توسعه ارتباطات علمی و بین المللی در قالب تفاهم نامه‌هایی با دانشگاه‌های بزرگ جهان برای تبادل استاد و دانشجو آمادگی پذیرش دانشجو علی الخصوص از کشورهای همسایه را دارا است.
جهت معرفی دانشگاه بیرجند و همچنین مشاوره جامع انتخاب رشته کنکور سراسری کارشناسی هر ساله همایشی تحت عنوان همایش انتخاب رشته خاوران توسط انجمن علمی خاوران با حضور اساتید هیئت علمی و دانشجویان موفق دانشگاه به همراه مشاورین آموزشی پس از اعلام نتایج کنکور سراسری در این دانشگاه برگزار می‌گردد. انتخاب دانشگاه بیرجند توسط داوطلبان بومی منطقه با رتبه بالای کنکورریاضی و فیزیک و علوم انسانی در گروه‌های حقوق و مهندسی‌های مکانیک و برق و عمران بسیار شایع است.
انتخاب دانشگاه‌های صرفا تراز اول در رشته مدنظر داوطلبان قبل از دانشگاه بیرجند نشان از توان علمی دانشگاه بیرجند در جلوگیری از مهاجرت‌های ناخواسته داوطلبان به برخی شهرهای کشور گردیده و درخشش همین داوطلبان در کنکور کارشناسی اشد و پذیرش در بهترین دانشگاه‌های کشور در آن رشته نشان از پتانسیل بالای دانشگاه بیرجند در مقطع کارشناسی دارد. ضمن اینکه ادامه تحصیل داوطلبان برتر تا مقطع دکترا در رشته‌های پرطرفدار مهندسی برق، مکانیک در دانشگاه بیرجند فراهم است.
آموزش عالی در ایران
فهرست دانشگاه‌های ایران
دانشگاه‌های دولتی ایران
نیروگاه خورشیدی بیرجند