ده‌ملا (هندیجان)

موقعیت و جمعیت :
روستای دهملا در استان خوزستان و از توابع شهرستان هندیجان در ۳۰/۳۰ درجه شمالی و ۴۰/۴۹ درجه شرقی قرار دارد.روستای دهملا به دو بخش دهملا کوچک و دهملا بزرگ تقسیم میشود.اگر سه شهرستان هندیجان -ماهشهر و امیدیه را سه راس یک مثلث محسوب کنیم روستای دهملا نزدیک به مرکز این مثلث و نزدیک به قاعده هندیجان-امیدیه قرار دارد و از هر سه شهر تقریبا فاصله مساوی ۵۰ کیلومتر را دارا می‌باشد در کنار آن هم رودخانه هندیجان (زهره) قرار دارد راه شوسه آسفالتی هم از کنار روستا می‌گذردو فاصله روستا تا جاده ماهشهر-هندیجان تقریبا ۵ کیلومتر است.خانه‌های روستا در جهتهای مختلف ساخته شده‌است اما بیشتر رو به قبله‌است.
خیابان اصلی روستا که مسجد جامع هم درآن است درجهت شمال غربی به سمت جنوب شرقی است.بقیه خیابانها هم به موازات آن است.و روستا بر خلاف دیگر روستا از قدیم دارای خیابان بندی منظمی بوده و این خود نشان از فرهنگ مرمدمان آن دارد
thumb
در روستای دهملا بیش از 310خانه وجود دارد که جمعیتی قریب به 3500نفر را در بردارد و اکثر خانواده‌ها مانند بیشتر روستاهای ایران افراد ساکن در آن زیاد هستند. و این را نیاز به نیروی انسانی برای کشاورزی و دامداری و دیگر کارها به وجود آورده.جوانان و نوجوانان اکثریت را تشکیل می‌دهند از این نظر روستا جوان می‌باشد. البته بعضی از جوانان در اثر مشکلات موجود برای کارهای تمیزتر و زندگی لوکس‌تر به شهر می‌روند ولی آنها هیچ گاه از دیار خود منفصل نمی‌شوند.
در دهملا یک دبستان به نام نواب صفوی و یک مدرسه راهنمایی به نام انقلاب و یک دبیرستان وجود دارد که هر سه دو تایم کار می‌کنند یک نوبت پسرها و یک نوبت دخترها تعدای از معلمان هم دانش آموختگان همین مدرسه‌ها می‌باشند و الان ساکن روستا هم می‌باشند.
امامزاده عبدالله که در دهملا به شاهزاده عبدالله معروف است وجودش در دهات باعث معنویت بیشتر شده‌است و دهملاییها هر پنج شنبه به زیارت او می‌روند
تاریخ دهملا:
دهملا روستایی باستانی در شمال شهر هندیجان کنونی است.این روستا توسط رود زهره به دو نیمه شمالی و جنوبی تقسیم می‌شود.وجود تپه مرده، در شمال دهملا، شابولقاسم در شمال شرقی این روستا و تپه صاحب الزمان در شرقی و چسبیده به روستا و تل برجی(تل گپو) در شمال نشان دهنده قدمت عظیم این روستا است و این نشان می‌دهدکه دهملا زمانی شهری بزگ بوده‌است برکنار رودخانه زهره.
در میان روستا نیز خرابه‌های امارتی(برج) به چشم می‌خورد که قدمت چندانی ندارد اما گویی در ابتدای قرون اخیر (۱۵۰سال پیش) این امارت دارای مرکزیتی جدید بوده‌است. وجود مسجد، گرمابه و نانوائی در این امارت گواه بر آن دارد که جمعیتی بالغ بر ۱۰۰۰ تا ۱۲۰۰ نفر را در خود جا می‌داده. در ایام حکومت میران در هندیجان کنونی این امارت بسیار پر اهمیت بوده و در دوران شیخ خزعل مکانی برای ماموران شیخ خزعل (شیخ بنی کعب)((شاخه‌ای از بندریها))در جنوب شرقی خوزستان به حساب می‌آمده‌است.
تپه باستانی مرده در شمال این روستا است.آنچه که در این تپه مشاهده می‌شود حدود ۷ چاله بوده که ظاهرا قاچاقچیان فرهنگ و تمدن این مملکت آنجا را برای به یغما بردن آثار عتیقه حفر کرده بودندو به دور هر چاله تعدادی سفالینه‌های شکسته ریخته بود.به نظر می‌رسد که این تپه ۱۲۰۰ سال قدمت داشته باشد.طولش حدود ۱۰۰۰ متر و عرضش نیز حدود ۷۰۰ متر و ظاهرا در این مکان برج و بارویی و حصاری بوده که با خشت برپا گشسته‌است. سفالینهایی که در اینجا یافت می‌شود همانند سفالینهایی است که در خرابه‌های شهر مهروبان وجود دارد.
بعد از آن تپه صاحب الزمان است که این تپه بر سر رودخانه‌است.به علت حرکت رودخانه به طرف شمال نیمی از این تپه را آب خود برده‌است. اهالی می‌گویند در طغیان رودخانه زهره سال ۱۳۶۹ ه.ش خودمان مشاهده می‌کردیم که آب کوزه‌ها و آثار و اشیاء عتیقه را با خود می‌برد.
به نظر می‌رسد که دهملا همان زط باشد و اقوام گات یا زط که از هندوستان به این دیار آمده‌اند ابتدا در این منطقه سکنی گزیده‌اند. این منطقه در ابتدای روزگار ساسانی رونق داشته.در روزگاران گذشته دهملا توقف گاهی بوده بین بصره و عراق عجم که مسافران بصره که به شیراز و اصفهان می‌رفتند مدتی را در این نقطه به سر می‌بردند.
تاریخ معاصر دهملا
دهملا در سال ۱۲۴۷ قمری به علت طاعون ویران گشت.بعد از آن به گفته اهالی محل، ایل لر هم به این منطقه آمد.
ملا در فرهنگ محلی به معنی بزرگ و باسواد است.از این رو چون شخصی به نام ملا علی به همت مردم کانالی را برای آبیاری کشاورزی از شمال رود زهره به طرف مغرب حفر کرد. این مکان را به پاس زحمات این مرد بزرگ دهملا نامیدند.بعد از این سالها دهملا دوباره وضعیت مطلوبی رسید.به طوری که مردمی که از فارس به کربلا می‌رفتند یا به مکه، چند روزی را در این مکان می‌ماندند.
سالهای نه چندان دور در این روستا حدود ۳۰ باب مغازه بوده از جمله زرگری، نمدبافی، جاجیم بافی، عبابافی، و کفاشی که در آنجا با چرم کفش درست می‌کرده‌اند و…
در این روستا مراسم عزاداری ایام محرم و صفر بسیار زیبا و با شکوه انجام می‌شود.حدود ۶۰سال است که هیئت ذاکران اباعبدالله در این منطقه مراسم محرم را برپا می‌کند. همچنین در دهملا تا قبل از انقلاب اسلامی مکتب خانه‌ای بود که اولین بانی آن ملاقربان نامی بوده‌است.