شش سیگما

شش سیگما یک استراتژی تحول سازمانی است که موجب توسعه و گسترش متدهای مدیریتی، آماری و نهایتا حل مشکلات شده و به کمپانی امکان جهش و تحول را می‌دهد. شرکت موتورولا، در سال‌های دهه ۱۹۸۰ برای نخستین بار شش سیگما را رایج ساخت. شرکت الید سیگنال در اوایل دهه ۱۹۹۰ آن را به کار بست و شرکت جنرال الکتریک آن را به پرطرفدارترین فلسفه مدیریتی تاریخ تبدیل نمود.
تعریف عملی و کلاسیک
شش سیگما یک نگرش منضبط، داده محرک و روشی برای حذف عیبها در هر فرایند و محصول می‌باشد. این فرایند از ساخت تا فروش را در برمی گیرد و شامل همه محصولات و خدمات ارائه شده از سوی یک سازمان می‌گردد.
تفاوت با دیگر روش‌های بهبود سازمانی
همه افراد یک سازمان بدون توجه به موقعیت سازمانی باید در پیاده‌سازی شش سیگما مشارکت داشته و از آن تاثیر پذیرند. برخلاف دیدگاه بسیاری از افراد که شش سیگما را مجموعه‌ای از راز و رمزهای مهارتی معرفی می‌کنند که تنها قابل دسترسی برای افراد با تحصیلات بالای دانشگاهی است، شش سیگما برای تمامی افراد سازمان قابل فهم است؛ به گونه‌ای که در پایان اجرای آن در یک سازمان، همه افراد مهارت‌های خاصی را به دست خواهند آورند.
شش سیگما سیستمی است شامل مجموعه از تکنیک‌ها و ابزارهای بهبود مستمر برای تمرکز بر فرایندها، تحلیل و مقایسه آن‌ها و تخصیص منابع به فرایندهایی که نیازمند توجه بیشتر هستند.
وجه مشترک فرایندهای مختلف یک سازمان این است که کلیه فرایند در معرض وقوع خرابی هستند. تمام فرایندها خرابی ایجاد می‌کنند و این خرابی‌ها باعث دوباره کاری اتلاف هزینه ونیروی انسانی می‌شود . شش سیگما با تعریف معیارهایی که نشان دهنده میزان خرابی در فرایند هستند، امکان مقایسه وضعیت عملکردی فرایندهای مختلف را فراهم می‌آورد و به سازمان برای تصمیم‌گیری در مورد محل تمرکز منابع جهت عملکرد بهتر کمک می‌کند .
از روی عملکرد فرایندهایی که در سطح جهانی فعالیت می‌کنند و تحلیل‌های آماری انجام شده از روی فرایندهای واقعی، فرایندهایی که در سطح شش سیگما فعالیت می‌کنند، نیازهای مشتری را بهتر برآورد می‌سازند. فرایندهای پنج سیگما نیازهای مشتری را برآورد نمی‌سازند و فرایندهای هفت سیگما نیز ارزش افزوده زیادی ایجاد نمی‌کنند؛ بنابراین، شش سیگما انتخاب شده‌است . عدد 4/3 مردودی در یک میلیون فرصت خرابی، نزدیک به خرابی صفر است و در عین حال قابل حصول بوده و می‌تواند به عنوان یک هدف واقعی مطرح باشد.
اصل اساسی شش سیگما
به عنوان اصل و شالوده خود، شش سیگما به تمام افراد سازمان می‌آموزد که کارآمد و مفیدتر باشند.
مولفه‌های اصلی شش سیگما
برای رسیدن به اثربخشی و کارآمدی بالاتر با استفاده از روش شش سیگما، سه مولفه اصلی مطرح است:
مولفه اول مربوط به راهبرد شش سیگما است. این مولفه راهبردی، مسوولیت مدیر اجرایی است.
مولفه دوم شش سیگما مربوط به تدابیری است که چگونگی عملکرد گروه‌های پروژه در بهبود یک فرایند نیمه‌کاره را نشان می‌دهد. این مولفه از روش‌شناسی مشابه با روش علمی که در مدارس آن را آموخته‌اید استفاده می‌کند. روش علمی به تعریف و تبیین یک مسئله، تحلیل علل ریشه‌ای آن و آزمودن تئوری‌های بهبود مربوط می‌شود. در اصل، این روشی است که به منظور بهبود اثربخشی و کارآیی در شش سیگما به کار می‌رود.
دیگر مولفه کلیدی شش سیگما، مسائل فرهنگی است که با استفاده از آن‌ها در سازمان خود، می‌توانید شش سیگما را به چیزی فراتر از مجموعه‌ای از تدابیر و روش‌ها بدل سازید.
اهداف شش سیگما
کاهش نوسانات و تغییرات
کاهش ایرادات
بهبود بازدهی فرایندها
افزایش رضایت مشتری
کاهش هزینه‌ها
بهبود کیفیت
روشی سیستماتیک جهت حل مسائل
تقویت بنیه رقابتی سازمان
کاهش سیکل زمانی (تحویل به موقع)
متدهای شش سیگما
هدف بنیادی روش شش سیگما اجرای راهبردی مبتنی بر اندازه‌گیری عملکرد است و از طریق اجرای پروژه‌های بهبود دهنده،شش سیگما سعی در کاهش نوسانات فرایند و بهبود آن دارد. این کار به کمک دو روش فرعی در شش سیگما انجام می‌شود: DMAIC که به صورت "duh-may-ick" ( ) تلفظ می‌شود و DMADV که به صورت "duh-mad-vee" ( ) تلفظ می‌شود دو متد شش سیگما هستند.
فرایند DMAIC یک سامانه بهبود دهنده برای بهبود فرایندهایی است که در حال حاضر خارج از مشخصات عملکردی خواسته شده از سوی مشتری یا مدیریت ارشد سازمان می‌باشند. فرایند DMADV یک سامانه بهبود دهنده برای ایجاد فرایند یا محصولات جدیدی است که می‌خواهیم سطح کیفیت آن‌ها شش سیگما باشد. البته زمانی که نتوان عملکرد فرایند موجود را بیش از سطح فعلی بهبود داد باز از این روش می‌توان بهره جست.
هر دوی این روش‌ها توسط افراد کارآزموده آشنا با شش سیگما اجرا می‌شوند.
ابزارها و روش‌های مدیریت کیفیت در شش سیگما
بجز دو متد یاد شده شش سیگما از ابزار و روش‌های دیگری نیز بهره می‌برد.
پنج چرا
تحلیل واریانس
ANOVA Gauge R-R
طراحی بدیهی
نقشه برداری فرایند کسب و کار
علت و اثرات نمودار (همچنین به عنوان خار ماهی یا نمودار ایشیکاوا شناخته می‌شود)
چک شیت
آزمون مربع کای
نمودار کنترل
همبستگی
تجزیه و تحلیل هزینه و منفعت
درخت سی تی کیو
طراحی تجربی
حالت شکست و تجزیه و تحلیل اثرات آن
مدل خطی عمومی
هیستوگرامها
تجزیه و تحلیل پارتو
نمودار پارتو
نمودار انتخاب
قابلیت فرایند
گسترش عملکرد کیفیت
تحقیقات بازاریابی کمی از طریق استفاده از تصدی انتقادها و پیشنهادها مدیریت
تجزیه و تحلیل رگرسیون
اجاره توان عملکرد
تحلیل علت ریشه
اجرای نمودار
نمودار پراکنده
SIPOC تجزیه و تحلیل ( S uppliers، I nputs، P rocess، O utputs، C ustomers)
نمونه قشربندی
روش تاگوچی
تاگوچی بدون فانکشن
تیریز