فرشته

یک نقاشی متعلق به سده نوزدهم دو فرشته در بالای نقاشی در حال پروازند.
فرشته و فرشتگان (در سانسکریت پرشیته مرکب از پر + واش به معنی سفیر، در فارسی باستان فرائیشته، در اوستا فرائشته ) موجوداتی فراانسانی پنداشته می‌شوند که در بسیاری از ادیان درباره آن‌ها سخن رفته‌است.
سرشت فرشتگان و امور مرتبط با آنان در ادیان و سنن مختلف، متفاوت است. در یهودیت و مسیحیت و اسلام، آن‌ها معمولا به عنوان پیام‌آوران از سوی خدا عمل می‌کنند. آنان همچنین گاهی نقش‌های جنگجو و نگهبان را به عهده دارند. نظریات در مورد مختار بودن یا مجبور بودن فرشتگان متفاوت است. همچنین فرشتگان با امشاسپندان در دین زرتشت (مزدیسنا) قابل مقایسه‌اند. درحالی‌که تظاهر فرشتگان متفاوت است، بسیاری آنان را همچون آدمیان تصویر کرده‌اند. در باورهای عامیانه فرشته نماد پاکی و خیرخواهی است.
شکل‌گیری اعتقاد به فرشتگان
بسیاری از پژوهشگران سکولار باور دارند که مفهوم فرشته توسط دین زرتشتی به دین‌های ابراهیمی معرفی شده‌است. در آغاز شکل‌گیری ادیان ابراهیمی، خدا به گونه موجودی بود که در کارهای بشر دخالت می‌کند و آن‌ها را در صورت لزوم بی‌رحمانه تنبیه می‌کند. این خدا منعکس‌کننده طرز فکر انسان کوچ‌نشین و بدوی آن زمان بود که می‌توانست شخصا با انسان صحبت کند. به مرور تحت تاثیر دین زردشتی خدا موجود آسمانی و فراسوی دسترس انسان‌ها و بخشنده و مهربان شد. در این هنگام بود که نیاز بود که حد فاصل انسان و خدا را موجودی مانند فرشتگان پر کند. از این هنگام انسان‌ها به‌جای خدا با فرشتگان سخن می‌گفتند.
فرشته مانند جبرئیل یا وحی مسئولیت رساندن پیام خدا (از نظر ادیان ابراهیمی) را داشتند.
فرشتگان در یک نقاشی دوران قاجار در کاخ گلستان.
فرشتگان مقرب
فرشتگان مرتبه‌های متفاوتی دارند. فرشتگانی که از بقیه از نظر درجاتشان به خدا نزدیک‌ترند، مقرب نامیده می‌شوند. چهار فرشته مقرب در اسلام عبارت‌اند از:
جبرئیل (فرشته وحی) مسئول عالم ذر
القاب: روح الامین۱۹۳شعرا-روح القدس۹۱بقره-شدیدالقوی۵نجم-ذومره۶نجم-امین وحی
میکائیل (فرشته روزی) مسئول دنیا
القاب:فرشته روزی۹۲بقره
عزرائیل (فرشته مرگ) مسئول عالم برزخ ، این فرشته به اذن خداوند روح انسان‌ها را از جسم جدا می‌کند.
القاب:ملک الموت۱۱سجده
اسرافیل (فرشته صور) مسئول رستاخیز ، این فرشته در روز قیامت شیپوری را در دست می‌گیرد و با دمیدن در آن تمام انسان‌های جهان چه غنی و چه فقیر می‌میرند و در آن لحظه تنها خداوند و موجودات دیگر میماند(که خداوند آن موجودات را هم برای لحظاتی از پای در می‌آورد و با تنها ماندن خود یگانگی و بی‌همتایی‌اش را نشان می‌دهد).
القاب:نافخ درصور وناقردرنقر در ناقور۴۱ق
فرشتگان دیگر
فرشتگان زیربه ترتیب تحت امرفرشتگان مقرب اند
۸نفرملائک حامل عرش۱۷حاقه-مقربین۱۷۲نسا-مسبحین۱۶۶صافات-مقترنین۵۳زخرف-تمامی ملائک نازل برانبیا
مدبرات۵نازعات-صافات۲۳فجر-زاجرات۲صافات-مسومین۱۲۵ال عمران-مروفین۱۹انفال-معقبات۱۱رعد-مقسمات۴ذاریات-منزلین۱۲۴ال عمران-حافظین۴طارق
نازعات وناشطات وسابحات وسابقات۱نازعات-سفره وکرام برره۱۵و۱۶عبس-کاتبین۲۱یونس-عادون۱۱۳مومنون-رقیب وعتیدومتلقیان۱۷و۱۸و۲۴ق
صافات۲۳فجر-غلاظ وشداد۶تحریم و۱۸علق-زبانیه یاخزنه جهنم۷۱زمر-سائق وشهید۲۱ق-مالکین دوزخ۷۷زخرف-ملائک عذاب۱۹نفر۳۰مدثر و
هاروت و ماروت
رافائل (فرشته)
فطرس ملک
مالک (فرشته)
نکیر و منکر
فرشته در ادیان گوناگون
نمایی از یک فرشته بر روی تاق بزرگ در تاق بستان.
زرتشت : به شش فرشته بلندمرتبه زرتشتی امشاسپندان و به دسته دیگر که مقام پایین‌تری دارند، ایزد گفته می‌شود. ایزدان دو دسته‌اند، ایزدان مینوی و ایزدان دنیوی. تمامی فرشتگان مخلوق اهورامزدا هستند و هر امشاسپند مظهر یکی از صفات اوست.
یهودیت : در این دین، فرشتگان به‌منزله بندگان خدا هستند که دستورهای او را در زمین اجرا می‌کنند. آنان مومنان را حمایت و کافران را تنبیه می‌کنند و وحی را به انسان‌ها می‌رسانند. گاهی هم امکان دارد در زمین به شکل انسان ظاهر شوند.
ترتیب فرشتگان در یهودیت-رافائل (فرشته)-سرافی‌ها-سمائیل-سندلفون-عزازیل-کروبی‌ها-متاترون-یوریل
مسیحیت : در انجیل، در موارد متعددی از فرشتگان صحبت شده‌است. فرشتگان پیش از انسان آفریده شده‌اند، مرتبه‌هایی دارند و محافظ انسان‌اند. درود فرستادن و به نوعی پرستش بعضی از فرشتگان مانند میکائیل در کلیساهای مسیحی رایج است و از سده چهارم میلادی، در سرزمین‌های مسیحی نماز انه‌هایی برای میکائیل ساخته شده‌است.
اپولیون-تختها-دوبیل-کاتاریسم-لوسیفر-
اسلام : با این‌که فرشتگان (به تعبیر قرآنی: "ملائکه") موجوداتی غیرمادی‌اند، به‌طور معمول با استفاده از تصویر و تمثیل از آن‌ها یاد شده‌است. در قرآن کریم (سوره فاطر، آیه ۱)، فرشتگان با بال‌های دوگانه، سه‌گانه یا چهارگانه معرفی شده‌اند که حکایت از توانایی‌های متعدد آنان دارد. فرشتگان جایگاه و کار معینی دارند و هیچ‌گاه از فرمان خدا سر بازنمی‌زنند و می‌توانند با چهره انسان، بر پیامبران و برخی از اولیای الهی ظاهر شوند و پیام‌های خداوند را به آنان بدهند یا دستورات خداوند را انجام دهند. آنان در زمان‌های گوناگون به یاری مومنان می‌آیند و آنان را در حل مشکلات یاری می‌دهند و هنگامی که خداوند آدم را خلیفه خود در زمین گردانید، تمامی فرشتگان به‌جز ابلیس بر او سجده کردند. ابلیس که خود از جنیان بود و با عبادات بسیار به این مقام معنوی رسیده بود، به دلیل تکبر و نافرمانی از بهشت رانده شد. به باور مسلمانان همواره دو فرشته همراه انسان‌اند که کارهای نیک و بد او را ثبت می‌کنند. فرشته ثبت‌کننده کارهای بد بر شانه چپ و دیگری بر شانه راست قرار دارد. به این دو فرشته در قرآن کرام الکاتبین گفته شده که به معنی نویسندگان بزرگوار است.
فرشته به سبک نقاشی ایرانی و رباعی از ابوسعید ابوالخیر.
کتاب دانشنامه ملایک (فرشتگان) اولین دانشنامه فرشته‌شناسی ایران واسلام، به قلم حمید رضاکهنگی درسال ۱۳۹۵، بوسیله نشرمحسن درقطع رحلی وبیش از۶۴۰صفحه، درتهران، چاپ ومنتشرگردیده است. دراین کتاب فرشتگان درهمه ادیان، آیین‌ها واقوام بطورمبسوط مورد بررسی وتحقیق قرارگرفته‌است وکاملترین منبع فرشته‌شناسی اسلام، ایران وادیان باستانی ایران می‌باشد.
جستارها
ملائکه
ترتیب فرشتگان در یهودیت
کروبی‌ها
ملکوت یا عالم مثال یکی ازعوالم چهارگانه