جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران

نشان رسمی دربار پادشاهی ایران دوره پهلوی ۱۳۰۴ خورشیدی تا ۱۳۵۷ خورشیدی(نگاره نشان پادشاهی در نشان جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران به‌کار رفته‌است)
جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران با نام رسمی « ۲۵۰۰مین سال بنیانگذاری شاهنشاهی ایران به‌دست کوروش بزرگ » نام مجموعه جشن‌هایی است که به مناسبت دوهزار و پانصد سال تاریخ مدون شاهنشاهی ایران و در زمان سلطنت محمدرضا شاه پهلوی از تاریخ ۱۲ تا ۱۶ اکتبر ۱۹۷۱ (برابر با سه شنبه ۲۰ مهر تا شنبه ۲۴ مهر ۱۳۵۰) در تخت جمشید برگزار شد. در این جشن‌ها، سران حکومتی و پادشاهان ۶۹ کشور جهان شرکت کردند و تمدن و تاریخ کهن ایران را ارج نهادند.
سازماندهی جشن‌های ۲۵۰۰ ساله
مقدمات
پیشنهاد برگزاری جشن‌ها اولین‌بار توسط شجاع‌الدین شفا مطرح گردید.
برای برگزاری جشن‌ها، سازمانی به نام «شورای مرکزی جشن‌های شاهنشاهی» تاسیس شد. اسدالله علم وزیر دربار وقت هم به عنوان رئیس شورای مرکزی جشن‌ها، تعیین شد و سناتور جواد بوشهری هم نیابت علاء را برعهده داشت.
اعضای شورای جشن‌های ۲۵۰۰ ساله دریک جلسه به ریاست
جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران در شهر مرودشت و در کنار تخت جمشید (پارسه) با حضور سران کشورهای گوناگون جهان برگزار شد. از میهمانان در خیمه‌های بزرگی که به همین مناسبت سفارش داده شده بود، پذیرایی شد. شرکت فرانسوی مزون ژانسن، طراحی و دکور خیمه‌های جشن‌های ۲۵۰۰ ساله را برعهده داشت.
زدنیک لیشکا، آهنگ‌ساز برجسته اهل چکسلواکی، قطعاتی را برای جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران، تحت عنوان «میراث دوران‌ها» ساخته و تنظیم کرد.
آغاز مراسم در پاسارگاد و در جوار آرامگاه کوروش بود که طی آن شاه نطق خود را خواند و سپس سران و پادشاهان ۶۹ کشور جهان، به کوروش بزرگ ادای احترام کردند.
ده میلیون بیننده، این مراسم را از تلویزیون تماشا کردند. پس از پایان پیام شاه، ۱۰۱ تیر توپ در آسمان پاسارگاد شلیک شد. تاج گل باشکوهی در پای آرامگاه کوروش نهاده شد.
هزینه برگزاری جشن‌ها
هزینه برگزاری جشن‌ها و ساخت تاسیسات جانبی و بناها معادل حدود ۱۲۰ میلیون تا ۳۰۰ میلیون تومان (معادل حدود ۲۲ میلیون دلار با نرخ برابری سال ۱۳۵۰) از سوی منابع مختلف ذکر شده‌است. البته رقم هزینه شده برای این مراسم به گفته عبدالرضا انصاری که مسوول مستقیم برگزاری جشن بود نزدیک به دویست میلیون تومان بود که ۶۰ میلیون آن از محل کمک بخش خصوصی، ۵۰ میلیون از محل کمک دولتی و بقیه از محل ذخیره دفتر برگزاری جشن‌های شاهنشاهی ایران تامین شد. برای تامین هزینه برگزاری جشن‌ها از سال ۱۳۳۹ تا پایان جشن، از روش‌های مختلفی استفاده گردید. از جمله صرفه جویی در هزینه‌های سازمانها و ادارات دولتی و همچنین تخصیص بودجه.
این در حالی‌ست که ژان لوروریه هزینه جشن‌ها و پروژه‌های عمرانی مرتبط را پانصد میلیون دلار و ویلیام شوکراس، سیصد میلیون دلار برآورد می‌کند. البته این هزینه شامل ساختن بنای یادبود شهیاد در تهران، توسعه زیرساخت مخابراتی شهرستان اسدآباد همدان، توسعه فرودگاه شیراز و ساخت و تجهیز هتل‌های تهران و شیراز و راه‌سازی نیز بود. در پایان این جشن‌ها دوازده میلیون تومان در صندوق کمیته برگزاری جشن‌ها باقی‌ماند که به تکمیل مسجد اعظم آیت‌الله بروجردی در قم اختصاص یافت.
ادعاشده که در آخرین شب حضور سران کشورها در ایران، از رستوران ماکسیم در پاریس سفارش شام داده شده بود.
میهمانان خارجی جشن
مراسم شام جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران با حضور ۲۰ پادشاه و امیر، ۵ شهبانو، ۲۱ شاهزاده، ۱۶ رئیس‌جمهور، ۳ نخست‌وزیر، ۴ معاون رئیس‌جمهور و ۶۹ وزیر خارجه
محمدرضا شاه پهلوی پس از ادای احترام به آرامگاه کورش بزرگ در جریان برگزاری جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران
سکه نقره یادبود جشن دو هزار و پانصد ساله
۲۰ پادشاه و امیر، ۵ شهبانو، ۲۱ شاهزاده، ۱۶ رئیس‌جمهور، ۳ نخست‌وزیر، ۴ معاون رئیس‌جمهور و ۶۹ وزیر خارجه از ۶۹ کشور در مراسم شرکت کردند.
پادشاهان
border امپراتور هایله سلاسی از اتیوپی
border پادشاه فردریک نهم دانمارک و ملکه اینگرید
border پادشاه بودوئن از بلژیک و ملکه فابیولا
border ملک حسین از اردن و شاهزاده منی
border پادشاه ماهندرا از نپال و ملکه راتنا
border ژان، دوک اعظم از لوکزامبورگ و پرنسس جوزفین کارلوته
border پادشاه اولاف پنجم نروژ
border امیر عیسی بن سلمان آل خلیفه از بحرین
border پادشاه کنستانتین دوم یونان و ملکه آنه-ماری از
border سلطان قابوس بن سعید از عمان
border پادشاه موشوئشوئه دوم از لسوتو
border عبدالحلیم معظم شاه از مالزی
border شیخ زاید بن سلطان آل نهیان از امارات متحده عربی
border پادشاه مولای عبدالله از مراکش و پرنسس لامیا
border پادشاه مخوسینی از سوازیلند
شاهزادگان و سایر میهمانان سلطنتی
border شاهزاده عبدالولی خان از افغانستان و پرنسس بلقیس
border شاهزاده فرانز جوزف دوم از لیختن اشتاین و پرنسس جورجیا
border شاهزاده راینیر سوم از موناکو و پرنسس گریس کلی
border شاهزاده برنهارت از هلند
border شاهزاده فیلیپ، دوک ادینبرا و شاهدخت ان از انگلستان
border ولیعهد کارل گوستاف شانزدهم سوئد
border شاهزاده ویکتور امانوئل و پرنسس ماریانا از ایتالیا
border شاهزاده میکاسا از ژاپن و پرنسس یوریکو
border شاهزاده بانوباندو از تایلند
border فرماندار کل رولند میشنر از کانادا
border فرماندار کل پاول هاسلوک از استرالیا
سیلمه آقا خان، همسر کریم آقاخان امام حاضر شیعیان اسماعیلی
فهرست رئیس‌جمهورها و نخست‌وزیران
border یوسیپ بروز تیتو رئیس‌جمهور یوگسلاوی به همراه همسرش جوانکا بروز
border نیکولای پدگورنی رئیس‌جمهور اتحاد جماهیر شوروی
border فرانز جوناس رئیس‌جمهور اتریش
border تودور ژیفکوف رئیس‌جمهور بلغارستان
border امیلیو گاراستازو مدیسی رئیس‌جمهور برزیل
border اورهو ککوهن رئیس‌جمهور فنلاند
border جودت سونای رئیس‌جمهور ترکیه
border پاول لوسونزی رئیس‌جمهور مجارستان
border لودویک اسووبودا رئیس‌جمهور چکسلواکی
border یحیی خوان رئیس‌جمهور پاکستان
border سلیمان فرنجیه ، رئیس‌جمهور لبنان
border جاکوبوس فوچه رئیس‌جمهور آفریقای جنوبی
border لئوپولد سنگور رئیس‌جمهور سنگال
border وی وی‌گیری رئیس‌جمهور هند
border مختار ولد داداه رئیس‌جمهور موریتانی
border هابرت ماگا رئیس‌جمهور کشور داهومی
border نیکلای چائوشسکو رئیس‌جمهور رومانی به همراه بانوی اول و نخست‌وزیر النا چاشسکو
border موبوتو سسه سوکو رئیس‌جمهور کنگو
border رادولف گناجی رئیس‌جمهور سوییس
border شابا دلماس نخست‌وزیر فرانسه
border کیم جونگ پیل نخست‌وزیر کره جنوبی
border امیلیو کولومبو نخست‌وزیر ایتالیا
border وون واسل رئیس‌جمهور آلمان غربی
سایر مقامات
border کلیمازسکی معاون رئیس‌جمهور لهستان
border اسپیرو اگنو معاون رئیس‌جمهور آمریکا
border رویی پاتریکیو وزیرامور خارجه پرتغال
border ایمیلدا مارکوس بانوی اول فیلیپین
رژه تاریخ
گارد جاوید هخامنشی در رژه تاریخ مقابل تخت جمشید
نام رژه‌ای که در روز دوم جشن در مقابل تخت جمشید برگزار شد و در این برنامه ارتش ایران در دوره‌های مختلف تاریخی ایران از برابر شاه و میهمانان رژه رفتند. برنامه با تقدیم نامه‌ای از سوی ملت به شاه ایران به وسیله دو سوار که از مجلس شورای ملی در تهران تا شیراز را با اسب طی کرده بودند شروع شد. آغاز رژه با به حرکت درآمدن درفش کاویانی در مقابل صف سربازان بود و در ردیف دوم درفش همانشان کوروش و ارتش هخامنشی قرار داشتند.
یادمان‌ها
برج شهیاد به یادبود جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران در تهران طراحی و ساخته‌شد.
در جریان جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران، منشور حقوق بشر کوروش بزرگ به رغم مخالفت دولت وقت بریتانیا، برای چند روز به ایران آورده شد و به نمایش درآمد.
کتاب‌شناسی
Maxims, Mirror of Persian Life, by Jean-Pascal Hesse
مستندهای تلویزیونی