چهره‌های تاریخی ایران باستان

فهرستی از نام اشخاص حقیقی ایرانی که در پیش از حمله عرب‌ها به ایران یا در خلال این حملات و سال‌های آغازین اسلام در ایران می‌زیستند.
این فهرست دربرگیرنده نام اشخاص افسانه‌ای و اسطوره‌ای نمی‌شود:
شاهان
مادها
دیاکو
فرورتیش
مادیای سکایی
هووخشتره
ایشتوویگو
هخامنشیان
کوروش بزرگ
کمبوجیه
بردیای دروغین (گئومات مغ)
داریوش بزرگ
خشایارشا (خشیارشا)
اردشیر یکم (اردشیر درازدست)
خشایارشای دوم
سغدیانوس
داریوش دوم
اردشیر دوم
اردشیر سوم
ارسس
داریوش سوم
اشکانیان
(تاریخ بر پایه سالنمای میلادی)
توضیح: ح علامت اختصاری حدود است.
ارشک یکم (ح۲۵۰- ح۲۴۸ ق. م)
تیرداد یکم (اشک دوم) (ح۲۴۸- ح۲۱۱ ق. م)
اردوان یکم (اشک سوم) (ح۲۱۱- ح۱۹۱ ق. م)
فریاپت (اشک چهارم) (ح۱۹۱- ح۱۷۶ ق. م)
فرهاد یکم (اشک پنجم) (ح۱۷۶- ح۱۷۱ ق. م)
مهرداد یکم (اشک ششم) (ح۱۷۱- ح۱۳۸ یا۱۳۷ ق. م)
فرهاد دوم (اشک هفتم) (ح۱۳۸ یا ۱۳۷- ح۱۲۸ ق. م)
اردوان دوم (اشک هشتم) (ح۱۲۸- ح۱۲۳ ق. م)
مهرداد دوم (اشک نهم) (ح۱۲۳–۷۶ ق. م)
هایان (اشک دهم) (۷۶ یا ۷۵–۷۰ یا ۶۹ ق. م)
فرهاد سوم (اشک یازدهم) (۷۰ یا ۶۹–۵۸ یا ۵۷ ق. م)
مهرداد سوم (اشک دوازدهم) (۵۸ یا ۵۷–۵۶ ق. م)
ارد یکم (اشک سیزدهم) (ح۵۶–۳۷ یا ۳۶ ق. م)
فرهاد چهارم (اشک چهاردهم) (ح۳۷–۲ ق. م)
فرهاد پنجم یا (فرهادک) (اشک پانزدهم) (۲ ق. م- ۴ م)
ملکه موزا (۲ ق. م- ۴ م) شهریار بزرگ زن اشکانی و ملکه اشکانی
ارد دوم (اشک شانزدهم) (۴–۶ یا ۷ م)
ونن یکم (اشک هفدهم) (۷ یا ۸–۱۲ م)
اردوان سوم (اشک هیجدهم) (۱۲–۳۹ یا ۴۰ م)
تیرداد سوم (ح۳۶ م)
وردان (اشک نوزدهم) (۳۹ یا ۴۰–۴۵ م)
گودرز (اشک بیستم) (۴۱–۴۵ م)
ونن دوم (اشک بیست و یکم) (۵۱ م)
بلاش یکم (اشک بیست و دوم) (۵۱–۷۷ یا ۷۸ م)
پاکور (اشک بیست و سوم) (۷۸–۱۰۸ یا ۱۱۰ م)
اردوان چهارم (۱۰۸–۱۱۰ م)
خسرو (اشک بیست و چهارم) (ح۱۱۰–۱۲۸ یا ۱۲۹ م)
بلاش دوم (اشک بیست و پنجم) (۱۲۸ یا ۱۲۹–۱۴۷ م)
مهرداد چهارم (۱۲۸؟ یا ۱۲۹؟ - ۱۴۷؟ م)
بلاش سوم (اشک بیست و ششم) (۱۴۷–۱۹۱ م)
بلاش چهارم (اشک بیست و هفتم) (۱۹۱–۲۰۸ م)
بلاش پنجم (اشک بیست و هشتم) (۲۰۸- ح۲۱۶ م)
اردوان پنجم (اشک بیست و نهم) (ح۲۱۶–۲۲۶ م)
بلاش ششم
اردوازد
ساسانیان
دیگران
مردان ایرانی
ابان جادویه (حکمران ری)
ابوسهل نوبختی
آذرباد (اهل آذرمهر)
آذرپاد مهراسپندان (موبدان‌موبد)
آذرفربغ (در دربار خسرو انوشیروان)
آذرفرنبغ فرخزادان
آذرنرسه (پسر هرمز دوم)
آرتاشس (پادشاه ارمنستان، پسر بهرام‌شاپور)
اردویراز
آریامهر (سردار سپاه داریوش سوم که در جنگ ایسوتس شرکت داشته
آریوبرزن (سردار هخامنشی در جنگ با اسکندر مقدونی)
آزاد همسر شهر
آزادافروز (مرزبان ساسانی)
آزادبه (مرزبان ساسانی)
افشین پسر کاووس
انوش‌زاد پسر گشنسب‌بنده
ایزدگشسب (وزیر انوشیروان)
بابک پدر اردشیر (پدر اردشیر بابکان)
بابک خرمدین
بابویه (مامور ساسانی در عربستان)
باذان
باربد (نام نوازنده ساسانی)
براز پسر ماهویه (مرزبان مرو)
برد (اهل تخارستان)
بردزبه (نیای امام بخاری)
بزرگمهر (نام وزیر خردمند انوشیروان دادگر)
برزویه (نام پزشک بزرگ ایرانی در زمان ساسانیان)
بسفرخ پسر ماخرشیذان (مرزبان ساسانی)
بسک پسر ماهبود (از اسواران ساسانی)
بسوس (ساتراپ غرب (بلخ) در زمان حمله اسکندر مقدونی)
بهرام پسر خورشید
بهرام پسر یزدگرد
بهرام چوبین
بهرام‌شاپور (برادر بهرام چهارم ساسانی)
بهزاد پسر مرزبان سیرافی
بهمن پسر اسفندیار
بهمن پسر کیقباد (روحانی ایرانی)
بهمن جادویه (فرمانده ساسانی)
بهمنیار پسر مرزبان
بهنام پسر ترتوس
پوس‌فرخ (نجیب‌زاده زمان ساسانی)
پیروز دیلمی (فرمانروای یمن)
پیروز نهاوندی (کشنده عمر)
تنسر (موبد)
جارود (از ایرانیان سرشناس میان عرب‌ها)
جاماسب
جوانبوذان (پسر دادفروز مرزبان)
جوانشیر فرزند خسروپرویز
خاندان آندگان
خاندان خوش‌نوشک
خاندان سورن
خاندان شیلی
خاندان کارن
خاندان وراز
خرخسرو (فرمانده ایرانی یمن)
خردادبه
خره‌خسرو (مامور ساسانی در عربستان)
خسرو پسر بهرام (نوه یزدگرد سوم)
خسرو پسر شهریار یزدگرد
خورشید پسر یزدیار
دادفروز گشنسبان (مرزبان ساسانی)
دادوی (در یمن)
دین‌هرمزد (گجستک ابالیش)
رستم پسر زال
روشاک (سردار ایرانی در جنگ با اسکندر)
رستم فرخزاد (سپهسالار ساسانی در جنگ با تازیان)
رمیوزان (سردار ساسانی)
زادان‌فرخ (نجیب‌زاده زمان ساسانی)
زادفرخ (در دربار خسرو پرویز)
زرتشت پسایی (از نیاکان مزدک)
زرتشت (پیامبر)
زروانداد (پسر مهرنرسه و هیربدان‌هیربد)
ساتی برزن (ساتراپ هریوا (هرات) در زمان حمله اسکندر مقدونی)
ساسان پسر روزبه (مرزبان ساسانی)
سخت (مرزبان ساسانی در کنده و حضرموت)
سنبویه اسواری
سنپاذ (موبد)
سنداد (مرزبان ساسانی در کنده و حضرموت)
سهوک (در یمن)
سیاوخش پسر مهران (فرمانروای ری)
سیبخت (مرزبان ساسانی)
سورن (سردار اشکانی)
شاپور پسر بابک (برادر اردشیر بابکان)
شاهان‌مرد (پسر فرخ‌ماهان ساسانی)
شاهین بهمن‌زادگان (خوربران‌اسپهبد)
شهر پسر باذان
شهربراز
شهربراز (سردار ساسانی)
شهریار پسر شیرویه
شیرویه (قباد دوم)
فراهان ماه‌اسفندار (سردار طبری)
فرخان (از بزرگان ری)
فرخ‌زادان مروزی
فرخ‌ماهان (از بزرگان ساسانی)
فرخ‌هرمز (از سپهبدان ساسانی)
فرنسب (از خانواده هخامنشی، پدر کاساندانه)
فنابرزین (مرزبان ساسانی عربستان)
فرهاد کوهکن (دلداده شیرین در «خسرو و شیرین» نطامی گنجوی)
فیروزان (شورشی)
کاووس پسر قباد یکم (فرمانروای طبرستان)
کاوه آهنگر (نام آهنگری مشهور که فریدون را پیدا کرد و بر سر ضحاک آورد و درفش کاویانی منسوب به اوست)
کردار (پسر مهرنرسه و سرکرده جنگجویان)
کردیر (روحانی بلندپایه)
کرتیر (موبدموبدان)
گرابرزین (فرمانده پادگان ساسانی)
گردوی (برادر بهرام چوبین)
گرشاسب
گشتاسب (پادشاه باخترستان)
گشسب دیلمی
گشنسب‌داد
گوزهر (فرمانروای محلی شهر استخر)
مازیار پسر قارن
مانی (پیامبر)
ماه‌آذر (وزیر انوشیروان)
ماهدادشاپور (دستور آذربایجان)
ماه‌گشنسب (پسر مهرنرسه و رئیس دامداران)
ماهویه مروی
ماهیار (نجیب‌زاده زمان ساسانی)
مردانشاه (نیمروزاسپهبد ایران)
مرزبان پدر خرخسرو
مرزبان سیرافی
مرزویه (پدر مهیار دیلمی)
مرکبود (در یمن)
مروزان (فرمانده یمن)
مزدک (اصلاحگر اجتماعی)
مهرام‌گشنسب (از بزرگان و روحانیان پارسی)
مهران پسر باذان
مهران
مهرنرسه
مهرنرسه
مهرهرمز (پسر مردانشاه، سپهبد ایران جنوبی)
مهیار دیلمی
نخوار
نرسه پسر پیروز (نوه یزدگرد سوم)
نکیسا (نام نوازنده ساسانی)
نوبخت
هامرز شوشتری (فرمانده پادگان ساسانی)
هرمزان (سردار ایرانی)
وخش‌ارد (والی باخترستان در زمان هخامنشی)
وهرز
ویستهم (سردار ساسانی)
ویندویه (سردار ساسانی)
زنان ایرانی
آباندخت همسر داریوش سوم
آپامه سردار ساسانی، دختر سپیتمن
آتوسا نام دختر کورش بزرگ، همسر داریوش بزرگ، مادر خشایارشا، دختر اردشیر دوم
آذر آناهیتا همسر شاپور یکم ساسانی
آذرنوش سردار ساسانی
آذرین شاهدخت هخامنشی که سردار نیز بود
آرتادخت وزیر دارایی اردوان چهارم اشکانی
آرتمیس فرمانده نیروی دریایی خشایارشا
آرتونیس دختر ارته باز و سردار داریوش بزرگ
آریاتس سردار هخامنشی
آریان همسر ایشتوویگو و مادر ماندانا
آزاده هنرمندی در زمان بهرام گور و دلداده او
آزرمی‌دخت شهریار ساسانی و دختر خسروپرویز
آسپاس دختر اردشیر دوم
آسپاسیا همسر کورش دوم
آمستریس دختر داریوش دوم
آندیا همسر بابلی اردشیر درازدست
ابردخت سردار ساسانی
ارتیستون دختر کورش بزرگ و خواهر آتوسا
اسپازیا دلداده یونانی کورش دوم
استاتیرا دختر داریوش سوم
الوگون همسر بابلی اردشیر درازدست
امستریس همسر خشایارشا، دختر هوتن، دختر اردشیر دوم هخامنشی
امیتیس دختر هووخشتره که باغهای معلق بابل به نام اوست
انوشه خواهر پدر شاپور یکم
بانو همسر بابک خرمدین
بانودخت مادر انوشیروان
بخت آفرید (در دربار خسرو انوشیروان)
برزآفرید سردار ساسانی
برزین دخت سردار ساسانی
به آفرید دختر گشتاسب، نام زنان ساسانی
پارمیس دختر بردیا برادر کمبوجیه و همسر داریوش بزرگ
پانته آ همسر آریاسب سردار کورش یزرگ
پدما همسر داریوش
پرنگیس دختر افراسیاب، همسر سیاوش، مادر کیخسرو
پروشات شهبانوی داریوش دوم، مادر اردشیر دوم هخامنشی
پریزاد همسر داریوش دوم، دختر اردشیر
پوراندخت شهریار ساسانی و دختر خسروپرویز
پوروچیستا دختر زردشت اسپنتمان
پیروزدخت از نیاکان مزدک
جهان بانو خواهر شهربانو، شاهدخت ساسانی
دارای‌دخت شاعر
داناک سردار هخامنشی
دغدو مادر زردشت اسپنتمان
دینگ (زنی فرمانروا و مادر هرمز سوم)
رخسانه (رکسانه) دختر داریوش سوم، همسر باختری اسکندر مقدونی
روشنک دختر داریوش سوم
سورا دختر اردوان پنجم
سیم تن همسر بهرام گور
سیمین دخت شاهدخت ارمنستان ایران
شاپوردخت دختر شاپور یکم
شاپوردختک مادر بهرام سوم ساسانی
شهربانو دختر یزدگرد سوم ساسانی
شهرزاد شاهدخت ساسانی، دختر هزار و یک شب
شیرین همسر خسروپرویز و دلداده فرهاد
کاساندانه دختر فرناسپهی هخامنشی، همسر کوروش بزرگ بود
گردآفرید سردار ساسانی
گردویه (فرمانده سپاه ساسانی)
گلبویه سردار ساسانی
ماندانا دختر آستیاگ پادشاه ماد و همسر کمبوجیه و مادر کوروش بزرگ
ماه آذر سردار ساسانی
مروارید دختر فیروز
مشکناز دلداده بهرام گور
مشیا (مشیانه) نخستین مادر آریایی در اوستا، بمنزله حوا در نزد اقوام سامی
موزا شهریار زن اشکانی و همسر رومی فرهاد چهارم و مادر فرهاد پنجم اشکانی
مهرمس سردار هخامنشی
مهریار سردار ساسانی
میتراداد سردار اشکانی
میترادخت سردار اشکانی
نگان زن دلاوری که با تازیان جنگید
نوش آفرین شاهدخت ساسانی
نوشین نامی ساسانی بویژه در زمان انوشیروان دادگر
وهومسه سردار هخامنشی
هوتن مادر داریوش بزرگ
هومی یاستر سردار هخامنشی
یوتاب خواهر آریوبرزن و سردار داریوش سوم در جنگ با اسکندر مقدونی که همراه با برادر خود پا به پا جنگید.