جی. آر. آر. تالکین

جان رونالد روئل تالکین (زاده ۳ ژانویه سال ۱۸۹۲ در بلوم‌فونتین، آفریقای جنوبی - درگذشته ۲ سپتامبر سال ۱۹۷۳ میلادی)، نویسنده، شاعر، زبان‌شناس و استاد دانشگاه بریتانیایی بود که به خاطر آثار خیال‌پردازی حماسی‌اش شناخته می‌شود؛ کتاب‌های هابیت، ارباب حلقه‌ها و سیلماریلیون.
او از سال ۱۹۲۵ تا ۱۹۵۹، استاد زبانشناسی تاریخی در دانشگاه آکسفورد بود.
تالکین علاوه بر کتاب‌های یادشده که معروف‌تر و شناخته‌شده‌تر هستند، آثار داستانی دیگری به نام‌های ماجراهای تام بامبادیل و می‌رود راه پیوسته تا آن سو، فرزندان هورین، که عمدتا پس از مرگش منتشر شدند، در مورد موضوعی که آن‌ها را رشته‌افسانه (Legendarium) می‌نامید و در اصل یک اسطوره‌شناسی خیالی برای گذشته دور زمین است، نوشته‌است.
وی علاقه وافری به ساختن زبان‌های علمی یا فراساخته داشت. او شاید تنها کسی باشد که ۱۵ زبان ساخته‌است. با این حال، توصیه او به کسانی که علاقه‌مند به زبان بین‌المللی هستند این است که: «از اسپرانتو پشتیبانی کنید».
تالکین در جایی گفته‌است که انگیزه‌اش از نگارش کتاب‌های تخیلی‌اش (مانند ارباب حلقه‌ها) و به وجود آوردن میان زمین (Middle earth) این بوده‌است که زبان‌های فراساخته او در آن صحبت شود.
آثار تالکین
ارباب حلقه‌ها
این حماسه عظیم جی.آر.آر. تالکین، «ارباب حلقه‌ها»، که اشتباها «تریلوژی سه‌گانه» خوانده می‌شود، توسط ناشران برای صرفه جویی و راحتی تبدیل به ۳ جلد شد و هر جلد ۲ کتابش را در بر می‌گرفت. در طی سال‌ها این سه جلد، یاران حلقه (۱۹۵۴)، دو برج (۱۹۵۵)، و بازگشت شاه (۱۹۵۵) هم به صورت تکی چاپ شدند و هم یک جلد کامل، و بیش از ۵۰ میلیون کپی از آن‌ها به فروش رفته و به ۲۵ زبان ترجمه شده است، و در لیست برترین کتاب‌های جهان بی.بی. سی ارباب حلقه‌ها به عنوان برترین کتاب قرن بیستم انتخاب شده‌است. در روزگاران پیشین، الف‌های صنعتگر «حلقه‌های قدرت» را ساختند، و سارون لرد سیاه، هم‌زمان «حلقه یگانه» را ساخت، و قدرت خودش را در آن دمید تا بتواند بر بقیه حلقه‌ها حکومت کند. اما در طی جنگ «آخرین اتحاد الف‌ها – آدمیان» در برابر سپاه سارون، سارون شکست خورد و حلقه به پسر پادشاه آدمیان رسید. او به جای نابود کردن حلقه آن را برای خودش نگه داشت و بعدها کشته شد، و حلقه ماجراهای بسیاری را طی کرد… از آن سو سارون همواره به دنبال حلقه بود، تا جسم و اقتدارش را بازیابد، اما حلقه گم شده بود. پس از گذر اعصار طولانی اتفاقی حلقه به دست یک «هابیت» رسید: «بیلبو بگینز». در برج سیاه «موردور»، قدرت سارون هردم افزایش می‌یافت. اما او به حلقه یگانه نیاز داشت تا آن را کامل کند. در تولد صدو یازده سالگی بیلبو، وی ناپدید شد و برای برادرزاده جوانش فرودو، حلقه قدرت را باقی گذاشت، و سفری خطرناک، چراکه پس از رفتن او همه چیز عوض شد و سارون جای حلقه را فهمید. فرودو می‌بایست سرزمین میانه را درنوردد و به اعماق سایه‌های موردور سفر کند و با انداختن حلقه به آتش شکاف‌های هلاکت آن را نابود سازد.
«ارباب حلقه‌ها» ماجرای سفر بزرگ فرودو و یاران حلقه است: گندالف جادوگر، سام، مری و پیپین هابیت، گیملی دورف، لگولاس الف، بورومیر اهل گوندور، و غریبه بلند و مرموزی که «استرایدر» می‌خوانندش.
هابیت
«در سوراخی داخل زمین، یک هابیت زندگی می‌کرد.» این چند کلمه، که در یک ورق هنگام تصحیح ورق‌های دانش آموزان، با خطی ناخوانا نوشته شد، تبدیل به یکی از پرفروش‌ترین کتاب‌های قرن بیستم شد. در ابتدا در بریتانیا در ۱۹۳۷ به چاپ رسید و یک سال بعد در آمریکا. کتاب «هابیت» جی.آر.آر. تالکین تاکنون به بیش از ۲۵ زبان زنده دنیا برگردانده شده‌است. «بیلبو بگینز» توسط گندالف جادوگر و عده‌ای دورف وادار می‌شود که زندگی بی‌دردسر و راحتش را در خانه هابیتی‌اش ترک کند و گرفتار نقشه‌ای شود که سرانجامش به حمله به گنجینه ذخیره «اسماگ» منتهی می‌شود! یکی از بزرگترین و خطرناک‌ترین اژدهایان.
سیلماریلیون
فیانور بزرگترین الف زمانه در هنر و معرفت بود. نیز همو بود که سیلماریل‌ها را ساخت، جواهرات مقدس؛ و آن‌ها را با پرتو دو درخت والینور آکند: دو درختی که بعدها میوه و شکوفه‌شان خورشید و ماه شد. اما ملکور، اولین فرمانروای تاریکی، آن‌ها را دزدید و به دنبال آن مجموعه‌ای از تراژدی‌های مختلف اتفاق افتاد.
محور اصلی «سیلماریلیون» حول این سه سیلماریل می‌گردد، و نیز داستاهای بسیار دیگری نیز دربردارد:
«آینولینداله: افسانه خلقت»، «والاکوئنتا: درباب ماهیت قدرتهای خدایی»، «آکالابت: زوال مردمان نومه نور» و «از حلقه‌های قدرت و عصر سوم: که با ارباب حلقه‌ها در ارتباط است».
تالکین بیشتر عمرش را بر روی داستانها و افسانه‌هایی سپری کرد که بعدها «سیلماریلیون» را تشکیل دادند و نیز او این مجموعه عظیم داستانهایش را بهترین کارهایش خوانده‌است. از سال ۱۹۱۷ این داستانها شروع شدند، پیش از آنکه حتی هابیت آغاز شود. وقایع شگفت‌انگیز دنیای خلق شده تالکین، نقشی بزرگ در شکل‌گیری کتاب‌های «هابیت» و «ارباب حلقه‌ها» داشت. با این حال، این داستانها تا سال ۱۹۷۷ (چهار سال پس از مرگ تالکین) منتشر نشدند. تا آنکه پسر او «کریستوفر» نوشته‌های پراکنده پدر را جمع‌آوری کرد و کتابی منظم از آن‌ها تهیه نمود. چیزی که بیش از همه حماسه «ارباب حلقه‌ها» ی تالکین را عظمت بخشیده، عمق بخشیدن به داستان با گوشه چشمی به تاریخچه سرزمین میانه است. «سیلماریلیون» به گذشته این دنیا می‌رود، به دوره اول! و این تاریخچه را باز می‌کند و تاریخ دقیق این دنیای عظیم را بازگو می‌نماید. «سیلماریلیون» به ما داستان‌های روزگاران پیشین، دوره اول، داستان ساخت آردا، دنیا و قدرتهایی می‌گوید که آن را ساختند. داستان نبرد خیر و شر در سرزمین میانه و جنگ با لرد سیاه «مورگوت»، کسی که سارون تنها یکی از خدمتکارانش بود. داستان آمدن الف‌ها ساخته شدن جواهرات مقدسشان، سیلماریل‌ها، که مورگوت آن‌ها را دزدید و به دنبال آن مجموعه‌ای از تراژدی‌های مختلف اتفاق افتاد و مرگ و نیستی، خیانت، پیروزی، امید و یاس، به همراه داشت. از تراژدی عاشقانه برن و لوتین، داستان فرزندان نفرین شده هورین، خیانت مائگلین و سقوط شهر صخره‌های پنهان، گوندولین. سیلماریلیون داستان آمدن آدمیان را بازمی‌گوید و رزم‌هایشان را و اینکه چگونه سرنوشت آدمیان و الف‌ها به هم گره خورد و نومه نوری‌ها را خلق کرد. نتیجه این داستانها، هم در لحن و هم در سبک نگارشی، بسیار متفاوت از «هابیت» یا «ارباب حلقه‌ها» است، تا حدی که برخی از طرفداران تالکین آن را سخت می‌یابند، اما کسانی که به درکی عمیق از آن دست یابند می‌دانند که ارزش آن بسیار فراتر از «ارباب حلقه‌ها» است، چرا که بستری است برای خلق آن.
تالکین در ایران
سه‌گانه ارباب حلقه‌ها در ایران اولین بار توسط رضا علیزاده ترجمه و در سال ۱۳۸۱ توسط انتشارات روزنه به چاپ رسید. از هابیت اثر دیگر این نویسنده، در ایران پنج ترجمه به چاپ رسیده‌است. کتابی دیگر با نام درخت و برگ شامل سه داستان خیال‌پردازی از تالکین توسط مراد فرهادپور به فارسی برگردانده شده‌است.
قابل توجه‌است که داستان‌های تالکین بسیار تحت تاثیر حماسه بئوولف بوده‌است که با توجه به علاقه خاص او به آثار ادبی کهن و مطالعات او پیرامون این اثر قابل توجیه‌است. در سه‌گانه ارباب حلقه‌ها، اشارات زیادی به این اثر دیده می‌شود. بخش دزدیدن جام در داستان هابیت نیز نمونه خیال‌پردازی همین داستان در بئوولف است.
کتابهای ترجمه شده به زبان فارسی از این نویسنده عبارت‌اند از:
سه‌گانه ارباب حلقه‌ها توسط انتشارات روزنه سال ۱۳۸۱ به ترجمه رضا علیزاده .
یاران حلقه، ۱۳۸۱، انتشارات روزنه، ترجمه رضا علیزاده
دو برج، ۱۳۸۱، انتشارات روزنه، ترجمه رضا علیزاده
بازگشت شاه، ۱۳۸۲، انتشارات روزنه، ترجمه رضا علیزاده
هابیت (آنجا و بازگشت دوباره) توسط انتشارات روزنه سال ۱۳۸۳ به ترجمه رضا علیزاده .
سیلماریلیون توسط انتشارات روزنه سال ۱۳۸۶ به ترجمه رضا علیزاده ۹۶۴–۳۳۴–۲۶۶–۲.
نارن ای هین هورین (حکایت فرزندان هورین) توسط انتشارات روزنه سال ۱۳۹۱ ترجمه رضا علیزاده و ابراهیم تقوی.
قصه‌های ناتمام نومه نور و سرزمین میانه «دوران دوم» توسط انتشارات روزنه سال ۱۳۹۲ ترجمه رضا علیزاده.
به گفته کتاب ارباب حلقه‌ها تالکین ۱۱سال برای نگارش ارباب حلقه‌ها تلاش کرده
جوایزو افتخارات
برنده جایزه بین الملی داستان خیال‌پردازی در سال ۱۹۵۷ به عنوان بهترین نویسنده خیال‌پردازی‌نویس برای ارباب حلقه‌ها
برنده اولین جایزه گندالف (به افتخار یکی از شخصیت‌های داستان ارباب حلقه‌ها) در سال ۱۹۷۳ و گرفتن عنوان بزرگ‌ترین نویسنده خیال‌پردازی‌نویس (در همین سال ایشان فوت کردند)
برنده جایزه بین الملی لوکوس در سال ۱۹۷۸ به خاطر کتاب سیلماریلیون (بعد از مرگ)
برنده جایزه مای تاپیک در سال ۱۹۸۱ برای کتاب افسانه‌های ناتمام (بعد از مرگ)
برنده جایزه بالروگ (بعد از مرگ)
پس از رای‌گیری در سال ۱۹۹۹ توسط سایت آمازون (معتبرترین کتاب فروشی اینترنتی جهان)
کتاب ارباب حلقه‌ها با دویست و پنجاه هزار رای (۲۵۰۰۰۰) از طرف کاربران اینترنتی کتاب هزاره دوم نام گرفت.
سومین کتاب پرفروش در تاریخ جهان با تیراژ ۱۰۰ میلیون نسخه بعد از انجیل با تیراژ شش بیلیون نسخه و پرسش‌ها اثر ماو تسه تانگ با نهصد میلیون نسخه
دریافت جایزه اسکار در سال ۲۰۰۴ به عنوان بهترین فیلم بر مبنای داستان ارباب حلقه‌ها
دریافت جایزه اسکار بهترین فیلم‌نامه اقتباسی در سال ۲۰۰۱ بر مبنای داستان ارباب حلقه‌ها
دریافت جایزه اسکار بهترین فیلم‌نامه اقتباسی در سال ۲۰۰۳ بر مبنای داستان ارباب حلقه‌ها