الیکایی (پرنده)

تیره الیکایی پرندگانی از راسته گنجشک‌سانان و تیره الیکاییان هستند که جثه‌ای کوچک و خپل داشته و بسیار پرجنب و جوش هستند. این پرندگان (true wrens) نزدیک به ۸۰ گونه هستند و بیشتر در تیره Troglodytidae قرار می‌گیرند.به سبب داشتن بال‌ها و پاهای کوتاه، بیش از آن که پرواز کند، در میان بوته‌ها به جست و خیر می‌پردازد.
مشخصات ظاهری
هر دو پرنده نر و ماده از نظر ظاهری شبیه به یکدیگرند و بدنی چاق، رنگی قهوه‌ای، خاکستری، سیاه و سفید داشته و بال‌ها و دمشان کوتاه می‌باشد. همچنین راه‌راه‌هایی بر روی دم یا بال‌هایشان دیده می‌شود. اندازه و وزن این پرندگان با توجه به گونه‌شان متفاوت می‌باشد و در الیکایی شکم سفید به کمتر از ۱۰ سانتی‌متر طول و ۹ گرم وزن می‌رسد در صورتی‌که الیکایی بزرگ ۲۲ سانتی‌متر طول و وزنی در حدود ۵۰ گرم دارد.
تغذیه
الیکایی‌ها حشره‌خوارند و از حشرات مختلف و عنکبوت‌ها تغذیه می‌کنند اما ماهی، مارمولک و جوندگان کوچک نیز غذای آن‌ها را تشکیل می‌دهد.
زیستگاه
گونه‌های مختلف الیکایی در طیف وسیعی از زیستگاه‌ها شامل مناطق خشک و کم‌درخت تا مناطق مرطوب و جنگل‌های بارانی زندگی می‌کنند. بیشتر الیکایی‌هایی در نزدیکی سطح زمین و در زیر گیاهان یا تخته سنگ‌ها دیده می‌شوند اما گونه‌های دیگری از این پرنده نیز هستند در که مکان‌های بلند زندگی می‌کنند.
محدوده زیستی الیکایی اوراسیایی (Troglodytes troglodytes) در ایران، دامنه‌های شمالی و مرطوب رشته کوه‌های البرز می‌باشد اما این پرنده در ۱۳۸۶ در ارتفاعات شمال تهران و در پارک جمشیدیه نیز مشاهده شده‌است.
رده‌بندی
الیکایی‌ها از جمله پرندگانی هستند که رده‌بندی علمیشان پیچیده بوده و جدا شدن چندین گونه و تشکیل سرده‌های جدید در تیره‌شان در آینده محتمل است. از سوی دیگر، بعضی گونه‌هایی که گمان می‌رفت در این تیره عضو باشند ممکن است در واقعیت عضو تیره‌های دیگر باشند. برای نمونه، دوناکوب سرسیاه پیشتر گونه‌ای الیکایی شناخته می‌شد، اما به تازگی نشان داده شده‌است که نزدیکی بیشتری به گروهی از سسک‌ها دارد.
تیره Troglodytidae
سرده نوک‌دندان‌ها
الیکایی خاکستری‌فام (Odontorchilus branickii)
الیکایی نوک‌دندان (Odontorchilus cinereus)
سرده Salpinctes
الیکایی صخره (Salpinctes obsoletus)
سرده ریزدم‌ها
الیکایی فلوت‌زن (Microcerculus ustulatus)
الیکایی سینه‌پولکی جنوبی (Microcerculus marginatus)
الیکایی سینه‌پولکی شمالی (Microcerculus philomela)
الیکایی بال‌نواردار (Microcerculus bambla)
سرده Catherpes
الیکایی دره (Catherpes mexicanus)
سرده الیکایی‌های نوک‌باریک
الیکایی ناوا (Hylorchilus navai)
الیکایی نوک‌باریک (Hylorchilus sumichrasti)
سرده خمیده‌منقارها
الیکایی پشت‌نواری (Campylorhynchus zonatus)
الیکایی دورنگ (Campylorhynchus griseus)
الیکایی بوچارد (Campylorhynchus jocosus)
الیکایی کاکتوسی (Campylorhynchus brunneicapillus)
الیکایی راه‌راه (Campylorhynchus fasciatus)
الیکایی بزرگ (Campylorhynchus chiapensis)
الیکایی خاکستری‌نوار (Campylorhynchus megalopterus)
الیکایی پشت‌گردن‌خرمایی (Campylorhynchus rufinucha)
الیکایی خالدار (Campylorhynchus gularis)
الیکایی پشت‌راه‌راه (Campylorhynchus nuchalis)
الیکایی توکاشکل (Campylorhynchus turdinus)
الیکایی سرسفید (Campylorhynchus albobrunneus)
الیکایی یوکاتان (Campylorhynchus yucatanicus)
سرده Thryomanes
الیکایی بویک (Thryomanes bewickii)
سرده Thryothorus
الیکایی کارولینایی (Thryothorus ludovicianus)
الیکایی ابروسفید (Thryothorus (ludovicianus) albinucha)
سرده الیکایی‌های آند
الیکایی گندمگون (Cinnycerthia fulva)
الیکایی پرو (Cinnycerthia peruana)
الیکایی روفوس (Cinnycerthia unirufa)
الیکایی شارپ (Cinnycerthia olivascens)
سرده کنارخوان‌ها (پیشتر در Thryothorus قرار داشت.)
الیکایی سینه‌راه‌راه (Cantorchilus thoracicus)
الیکایی گلوراه‌راه (Cantorchilus leucopogon)
الیکایی ساده (Cantorchilus modestus)
الیکایی نیزار (Cantorchilus (modestus) zeledoni)
الیکایی ریورساید (Cantorchilus semibadius)
الیکایی خلیج (Cantorchilus nigricapillus)
الیکایی مژه‌دار (Cantorchilus superciliaris)
الیکایی سینه‌پوش‌دار (Cantorchilus leucotis)
الیکایی سینه‌حنایی (Cantorchilus guarayanus)
الیکایی نوک‌دراز (Cantorchilus longirostris)
الیکایی خاکستری (Cantorchilus griseus)
سرده بوریاخواه‌ها (پیشتر در Thryothorus قرار داشت.)
الیکایی آنتیوکیا (Thryophilus sernai)
الیکایی خرمایی و سفید (Thryophilus rufalbus)
الیکایی نایس‌فورو (Thryophilus nicefori)
الیکایی سینالوآ (Thryophilus sinaloa)
الیکایی خط‌دار (Thryophilus pleurostictus)
سرده الیکایی‌های زه‌پر (پیشتر در Thryothorus قرار داشت.)
الیکایی سبیل‌دار (Pheugopedius genibarbis)
الیکایی کورایا (Pheugopedius coraya)
الیکایی شارب‌دار (Pheugopedius mystacalis)
الیکایی ساده‌دم (Pheugopedius euophrys)
الیکایی شکم‌سیاه (Pheugopedius fasciatoventris)
الیکایی گلوسیاه (Pheugopedius atrogularis)
الیکایی سردوده‌ای (Pheugopedius spadix)
الیکایی سینه‌خال‌خال (Pheugopedius sclateri)
الیکایی خوشحال (Pheugopedius felix)
الیکایی اینکا (Pheugopedius eisenmanni)
الیکایی سینه‌خرمایی (Pheugopedius rutilus)
الیکایی سینه‌خالدار (Pheugopedius maculipectus)
سرده الیکایی‌های کج‌بینی
الیکایی سینه‌بلوطی (Cyphorhinus thoracicus)
الیکایی نوازنده (Cyphorhinus aradus)
الیکایی آوازخوان (Cyphorhinus phaeocephalus)
سرده Uropsila
الیکایی شکم‌سفید (Uropsila leucogastra)
سرده الیکایی‌های درختی
الیکایی درختی بال‌خط‌دار (Henicorhina leucoptera)
الیکایی درختی سینه‌خاکستری (Henicorhina leucophrys)
الیکایی درختی سینه‌سفید (Henicorhina leucosticta)
الیکایی درختی مونشیک (Henicorhina negreti)
سرده Thryorchilus
الیکایی براون (Thryorchilus browni)
سرده الیکایی‌های غارنشین (۱۰-۱۵ گونه، شامل الیکایی اوراسیایی، بسته به آرایه)
سرده Cistothorus
الیکایی آپولینار (Cistothorus apolinari)
الیکایی ماندابی (Cistothorus palustris)
الیکایی مریدا (Cistothorus meridae)
الیکایی سبزه (Cistothorus platensis)
سردهFerminia
الیکایی زاپاتا (Ferminia cerverai)
منابع و ارجاعات