اردکان (سپیدان)

اردکان مرکز شهرستان سپیدان در استان فارس در جنوب ایران است که با مساحتی حدود ۳۷۵ هکتار در هفتاد کیلومتری شمال‌غرب شیراز در مسیر شیراز-یاسوج واقع شده‌است. این شهر که با ارتفاع ۲۲۰۰ تا ۲۳۰۰ متری از سطح دریا در دره‌ای میان کوه‌های زاگرس جنوبی واقع شده، به دلیل دریافت بارش سالانه زیاد، در زمستان پربرف و در تابستان پرآب است؛ بنابراین در زمستان به خاطر ورزش‌های زمستانی و در تابستان به دلیل وجود آبشارها و رودخانه‌های مفرح مورد توجه اهالی جنوب کشور به خصوص مردم شیراز قرار می‌گیرد.
زبان (گویش اردکانی)
زبان و گویش در شهرستان سپیدان عمدتا گویش اردکانی و زبان پهلوی است. شهر اردکان و تعدادی از روستاهای قدیمی این شهرستان دارای گویش کهنی از زبان فارسی «گویش اردکانی» هستند که این گویش در بخشی گسترده‌ای از فارس در زمان ساسانیان رایج بوده‌است. مردم این شهر گویش خاص و منحصر به فردی دارند که مشابه آن در کشور به سختی یافت می‌شود و برگرفته از فارسی پهلوی است. سایر روستاهایی که در شهرستان سپیدان به گویش اردکانی صحبت می‌کنند، عبارتند از: بهرغان، ابنو، دالین، خلار، خوشمکان، و… علاوه بر منطقه سپیدان، مکان‌های دیگری نیز وجود دارند که به این گویش و زبان صحبت می‌کنند، نظیر: روستای دشتک در کامفیروز، روستای گاوکشک و پاپون در کازرون، بهبهان. پراکندگی این زبان در مناطقی از فارس شاید نشان دهنده این باشد که زمانی زبان رایج در منطقه بوده‌است.
چند مثال و لغت از این گویش:
اردکانی
فارسی
تلفظ
مشاتم
می‌توانم
Mishatom
مشاتت
می‌توانی
Mishatot
مشاتش
می‌تواند
Mishatosh
مومیشا
می‌توانیم
MooMisha
تومیشا
می‌توانید
TooMisha
شومیشا
می‌توانند
ShooMisha
مسکا
می‌خواهم
Meska
تسکا
می‌خواهی
Teska
شسکا
می‌خواهد
Sheska
موسکا
می‌خواهیم
Moueska
توسکا
می‌خواهید
Toueska
شوسکا
می‌خواهند
Shoueska
اوسو
بگیر
Osoo
سیل
نگاه کردن
Seil
چارخ
کفش
Charokh
گرده
نان
Gerda
جمه
لباس
Jema
دفت
دختر
doft
پس
پسر
pos
کتک
صندوقچه بزرگ
katak
سوو
نردبان
sova
هنه
قرار بده
honeh
نسه
قرار نده
nase
ر
رفت
Ra
آب و هوا
ایستگاه هواشناسی سینوپتیک شهر اردکان در سال ۱۳۸۳ تاسیس شد و از آن زمان تاکنون وضعیت آب و هوایی این شهر به صورت خودکار ثبت می‌شود. در این مدت (۱۳۸۳ تا ۱۳۹۰) مشخصات اقلیمی شهر اردکان بدین گونه ثبت شده است:
پارامتر
فروردین
اردیبهشت
خرداد
تیر
مرداد
شهریور
مهر
آبان
آذر
دی
بهمن
اسفند
سالانه
متوسط دمای روزانه
۱۱٫۳
۱۷٫۴
۲۲٫۹
۲۶٫۲
۲۶٫۱
۲۳٫۳
۱۸٫۷
۱۱٫۹
۶٫۱
۳
۳٫۱
۸
۱۴٫۸
میانگین دمای کمینه
۶٫۳
۱۲٫۲
۱۷٫۲
۲۰٫۴
۲۰٫۶
۱۷٫۷
۱۳٫۲
۷٫۳
۱٫۷
۱٫۳-
۱-
۳٫۲
۹٫۸
میانگین دمای بیشینه
۱۶٫۲
۲۲٫۷
۲۸٫۷
۳۲٫۱
۳۱٫۵
۲۸٫۹
۲۴٫۲
۱۶٫۴
۱۰٫۵
۷٫۳
۷٫۲
۱۲٫۸
۱۹٫۹
رکورد دمای کمینه
۲٫۸-
۲٫۴
۱۰٫۲
۱۴٫۲
۱۷٫۲
۱۲٫۴
۶٫۶
۲٫۲-
۸٫۶-
۱۵٫۵-
۱۱٫۴-
۵٫۸-
۱۵٫۵-
رکورد دمای بیشینه
۲۲٫۸
۳۰٫۶
۳۴٫۲
۳۶٫۴
۳۵٫۴
۳۲٫۴
۲۸٫۶
۲۴٫۸
۲۰٫۲
۱۸٫۴
۱۶٫۴
۲۳٫۸
۳۶٫۴
تعداد روزهای بارانی
۱۰
۲
۰
۰
۰
۱
۰
۵
۶
۹
۱۲
۸
۵۴
مجموع بارش (میلی‌متر)
۸۸
۸٫۵
۱
۰٫۲
۰٫۲
۲٫۷
۰٫۲
۶۹٫۲
۱۲۱٫۲
۱۳۷٫۴
۱۵۵٫۵
۹۴٫۴
۶۷۸٫۳
ارتفاع برف تجمعی (سانتی‌متر)
۰
۰
۰
۰
۰
۰
۰
۰
۱
۱۶
۷۵
۶
۹۷
میانگین رطوبت نسبی
۴۹
۳۷
۲۶
۲۶
۲۵
۲۷
۲۹
۴۶
۵۲
۵۴
۶۰
۴۸
۴۰
تعداد روز یخبندان
۱
۰
۰
۰
۰
۰
۰
۱
۱۰
۲۱
۱۹
۶
۵۸
یکی از ویژگی‌های آب و هوایی شهراردکان بارش‌های بسیار شدیدی است که در فصول بارش در مدت زمان کوتاه رخ می‌دهد و در زمستان به صورت برف بسیار سنگین به وقوع می‌پیوندد. برای مثال می‌توان به بارش ۲۰۰ میلی‌متری بهمن ۱۳۹۰ اشاره کرد که در ۱۱ و ۱۲ بهمن در ظرف مدت ۳۶ ساعت انجام شد. و در مرکز شهر ۸۰ سانتی‌متر و در مناطق کوهستانی ۱۵۰ سانتی‌متر برف به زمین نشست و موجب قطع شبکه برق و بسته شدن بسیاری از راه‌های روستایی شهرستان شد
هم چنین در جریان توفان برفی بهمن ۱۳۵۰ به گفته روزنامه اطلاعات شهر اردکان و روستاهای اطراف آن (از جمله دهستان کمهر) از جمله مناطقی بودند که بیشترین تاثیر را بر اثر بوران متحمل شدند و هزاران نفر از اهالی منطقه در زیر حجم عظیم برف مدفون شدند.
دیدنی‌ها
شهر اردکان، چه در تابستان و چه در زمستان، دارای جاذبه‌های فراوان توریستی و گردشگری است. در تابستان با آب‌وهوای خنک و باغ‌ها و رود و چشمه‌های فراوان، و در زمستان با سپیدی زیبای برف و پیست اسکی، پذیرای گردشگران است.
جاذبه‌های گردشگری
شهرستان سپیدان منطقه‌ای کوهستانی است و دارای ۱۲ قله بالای ۳۰۰۰ متر از سطح دریا می‌باشد.
از جمله مناطق تفریحی این شهرستان عبارتند از:
کوه‌ها: کوه رنج، کوه برم فیروز
آبشارها: آبشار مارگون، آبشار چیکان، آبشار مورزیان
تنگه‌ها: تنگ تیزاب، تنگ غوره دان، تنگ آبسرد، تنگ بغدیون
چله گاه
پیست‌های اسکی: پیست اسکی پولادکف، پیست اسکی تربیت‌بدنی
دریاچه‌ها: برم فیروز، برم شش پیر
امامزاده‌ها: سید نورالدین علی غازی علوی در محله ملا، امامزاده سید فخرالدین در محله ملا، امامزاده سید میراحمد در محله پس‌آس
تصاویر
دانشگاه آزاد اسلامی واحد سپیدان