نویسندگان کودک و نوجوان

یک دختر بچه در حال خواندن خواندن کتاب‌های رده کودکان
نویسندگان کودک و نوجوان ، گروهی از کسانی هستند که به گونه‌ای حرفه‌ای یعنی تمام وقت یا به گونه‌ای آزاد و پاره وقت آثاری در زمینه ادبیات کودکان در قالب نثر یا نظم پدید می‌آورند.
نخستین کسی که در جهان به گونه‌ای حرفه‌ای به آفرینش ادبیات کودکان پرداخت، هانس کریستین آندرسن دانمارکی است. هانس کریستین آندرسن از افسانه‌های عامیانه و پریان استفاده کرد و با بازآفرینی آن‌ها گونه‌ای افسانه معروف به افسانه‌های نو را پدید آورد. از این پس کسانی دیگر پیدا شدند که برای کودکان داستان می‌نوشتند و نام خود را بر روی آن می‌گذاشتند. اما از سده نوزدهم بود که این پیشه در جهان غرب رسمیت یافت. آلیس در شگفتزار یکی از خیال‌پردازی‌های برجسته‌ای است که نام نویسنده‌اش لوئیس کارول را که در حقیقت ریاضی‌دان بود، در تاریخ ادبیات کودکان جهان برجسته ساخت. سده بیستم اما نویسندگان ادبیات کودکان به جریانی شناخته شده تبدیل شدند. این پدیده نه تنها در کشورهای پیشرفته آمریکایی و اروپایی که به تدریج به کشورهای آسیایی مانند چین، ژاپن، هند، ترکیه و ایران رسید. نویسندگان ادبیات کودکان در ایران از ۱۳۰۰ توانستند آثاری در این زمینه پدید بیاورند. جبار باغچه بان از نخستین ایرانیانی است که به سبک جدید برای کودکان آثاری آفرید. اما جریان نویسندگی برای کودکان و نوجوانان در ایران از سال‌های ۱۳۴۰ به بعد با پایه‌گذاری شورای کتاب کودک و کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان به جریانی رسمیت یافته تبدیل شد. در این دوره نشریه‌ها و رادیو و تلویزیون در ترویج ادبیات کودکان و شناخت نویسندگان ادبیات کودکان تاثیر عمده‌ای داشتند. همچنین آثار انقلابی که نویسندگان آرمان‌خواه می‌نوشتند در گسترش ادبیات کودکان و شناخت نویسندگان این موضوع تاثیر داشت. در این میان صمد بهرنگی که آموزگار روستاهای دوردست آذربایجان شده بود، با نوشتن داستان‌هایی که درونمایه طبقاتی و برجسته کردن نقش و عواطف کودکان فرودست روستایی و حاشیه شهری داشت، موجی از نویسندگان جوان را به دنبال خود پدید آورد که می‌خواستند مانند او بنویسند. در کنار این جریان کم‌کم از ابتدای دهه ۵۰ نیروهای مذهبی نیز به نوشتن برای کودکان علاقه نشان دهند و جریانی ویژه در ادبیات کودکان پدید آورند. از شناخته شده‌ترین نویسندگان مذهبی این دوره می‌توان از محمود حکیمی نام برد. با این همه در همین دوره نویسندگان دیگری بودند که نه به جریان انقلابی چپ و نه مذهبی وابسته بودند و بیش‌تر می‌خواستند برای کودکان داستان‌هایی دلپذیر بنویسند. عباس یمینی شریف و ایرج جهانشاهی از این گروه‌است.
از این دوره کودکان ایرانی با آثاری آشنا شدند که نویسندگان آن نیز ایرانی بودند. برخی از برجسته‌ترین این نویسندگان پیشه اصلی شان آموزگاری یا کار در آموزش و پرورش بود. در این دوره نویسندگانی مانند علی اشرف درویشیان و منصور یاقوتی، نسیم خاکسار برای نوشتن آثاری انقلابی برای کودکان دستگیر و گاه برای سال‌ها زندانی شدند. نویسندگی کودک و نوجوان در ایران از دهه ۱۳۴۰ با آثاری که صمد بهرنگی، عباس یمینی شریف، مهدی آذر یزدی، قدسی قاضی نور و دیگران پدید آوردند نهاد نویسندگی کودک و نوجوان را در جامعه ایران جا انداختند.
برخی نویسندگان برجسته ادبیات کودکان در جهان
هانس کریستین آندرسن
ژول ورن
رولد دال
میشل انده
آسترید لیندگرن
ماریا گریپه
نویسندگان ادبیات کودکان ایران ۱۳۰۰–۱۳۵۷
جبار باغچه بان
احمدرضا احمدی
صمد بهرنگی
محمود حکیمی
منصور یاقوتی
علی اشرف درویشیان
نسیم خاکسار
داریوش عبادالهی
امین فقیری
نادر ابراهیمی
بهرام بیضایی
نویسندگان ادبیات کودکان ایران از ۱۳۵۷ به بعد
احمد شاملو
نادر ابراهیمی
احمدرضا احمدی
محمدرضا سرشار
محمدرضا بایرامی
فریبا کلهر
هوشنگ مرادی کرمانی
امیرحسین فردی
مصطفی رحماندوست
منوچهر احترامی
فرهاد حسن‌زاده
شکوه قاسم‌نیا
حسین ابراهیمی الوند
توران میرهادی
مهدی حجوانی
محسن هجری
احمد اکبرپور
سیامک گلشیری
داود غفارزادگان
رضی هیرمندی
افشین علا
یحیی علوی فرد
حمیدرضا نجفی
عرفان نظرآهاری
گلی امامی
ایرج جهانشاهی
محمد قاضی
علی‌اصغر سیدآبادی
طاهره ایبد
محمدرضا شمس
حمیدرضا شاه‌آبادی
فریدون عموزاده خلیلی
حسین شیخ‌الاسلامی
محمود برآبادی
محمدرضا یوسفی