محمدعلی اراکی

محمدعلی اراکی ، فقیه، مرجع تقلید شیعه و از ائمه جمعه در ۲۴ جمادی‌الثانی ۱۳۱۲ (۲ دی ۱۲۷۳ خورشیدی) در شهر اراک به دنیا آمد. او داماد محمد ابراهیم خوانساری (صاحب مدرسه حاج محمدابراهیم) و باجناغ عبدالکریم حائری یزدی نیز هست. وی پس از مهاجرت عبدالکریم حائری یزدی به قم از اراک به قم رفت و تا پایان عمر در حوزه علمیه قم ماند. او در اواخر عمر به شیخ الفقهاء و المجتهدین ملقب شد.
وی در تاسیس حوزه علمیه قم مشارکت داشت و پس از وفات سید محمدرضا گلپایگانی به‌عنوان یکی از مهمترین مراجع تقلید شیعیان ایران شناخته شد.
تحصیل
محمد علی اراکی پس از یادگیری خواندن و نوشتن، در نوجوانی وارد حوزه علمیه اراک شد و در درس سید جعفر شیثی حضور یافت. دروس سطح را نزد سید محمدتقی خوانساری گذراند و هم‌زمان با تحصیل دوره سطح، در درس شرح منظومه محمدباقر اراکی شرکت کرد. وی همچنین در درس آقا نورالدین اراکی و عبدالکریم حائری یزدی نیز شرکت کرده‌است. ایشان با سید احمد خوانساری مباحثه علمی داشت و از وجود ایشان استفاده فقهی می‌نمود. (از فقهای شیعه و پدر سید محمدتقی غضنفری خوانساری) و همچنین سید محمدتقی خوانساری (از مراجع تقلید شیعه) از جمله افراد تاثیرگذار بر وی بوده‌اند.
سید هاشم موسوی خوانساری
از افراد تاثیر گذار بر محمد علی اراکی بوده است.
سید هاشم موسوی خوانساری فرزند سید میر محمد فرزند سید میر باقر از سادات موسوی و از نوادگان امامزاده صالح قصیر مدفون در بیدهند خوانسار است.
سید هاشم که به زهد و ورع مشهور است در شهر عالم پرور خوانسار به دنیا آمد.
اطلاع دقیقی از محل تحصیل او در دست نیست اما به نقل از نوه او سید مهدی غضنفری خوانساری (امام جمعه فقید خوانسار و مولف کتاب خودآموز لمعه و مکاسب)، وی در دو حوزه علمیه بروجرد واصفهان، تحصیلات خود را نزد اساتید مطرح وقت شروع نمود.
وی در حوزه علمیه بروجرد نزد سید محمود طباطبایی بروجردی «صاحب کتاب مواهب السنیه فی شرح الدره النجفیه» و در حوزه علمیه اصفهان نزد سید محمد هاشم چهار سوقی خوانساری «صاحب مبانی الاصول» و سید محمود خوانساری (آقا میر عظیم) تلمذ نمود و به مدارج عالی علمی و فقهی رسید و صاحب اجازات روائی و اجتهاد شد.
سید هاشم برادر زاده و داماد میرحسین خوانساری بانی مسجد دوراه خوانسار و واقف موقوفاتی چون دو دکان در خوانسار و نیم دانگ از زمین‌های روستای سنج شهرستان الیگودرز است.
از این رو، وی با سید محمد موسوی (متوفی ۱۳۵۰ق) نواده سید حسین خوانساری نیز هم دوره بوده‌اند و برخی از معمرین، آن دو را رفیق و هم بحث در بروجرد و اصفهان دانسته‌اند.
محل عبادتش، که سید در آن چله نشینی می‌کرده و عبادات طولانی انجام می‌داده است را مردم روستای سنج مسجد سید هاشم می‌خوانند.
تنها فرزند ذکور وی عالم وارسته و مردمی میرزا سید محمدتقی غضنفری خوانساری است که از وجاهت بسیاری نزد علما و مردم منطقه برخوردار بود و در شهرهای قم، مشهد، خوانسار، خمین و الیگودرز منشا خیرات و اثرات فراوانی گردید.
سید هاشم در سنه ۱۳۴۹ قمری در خوانسار وفات نمود و در مقبره خانوادگی در قبرستان معروف به «پیلگوش» به خاک سپرده شد.
سید مهدی ابن الرضا خوانساری در کتاب ضیاء الابصار در وصف سید هاشم موسوی می‌نویسد:
«کان سیدا جلیلا حسیبا نسیبا فاضلا عالما ورعا و کان من الموجهین عند العامه و من ائمه الجماعه»
آثار
مناسک حج
توضیح المسائل
رساله استفتائات
کتاب النکاح و الطلاق
شرح و حاشیه بر عروه الوثقی
حاشیه بر درر الاصول عبدالکریم حائری
تقریرات درس محمد سلطان العلماء اراکی
تقریرات درس فقه سید محمدتقی خوانساری
تقریرات درس فقه و اصول عبدالکریم حائری یزدی
مقدمه بر تفسیر «القرآن و العقل» سید نورالدین اراکی
وفات
آیت الله اراکی، در ۸ آذر ۱۳۷۳ در قم درگذشت و پس از نماز آیت الله بهجت در حرم معصومه به خاک سپرده شد.