کامیار و آرش علایی

کامیار علایی (متولد تهران از یک خانواده کرمانشاهی )، پزشک، تحصیل کرده و پژوهشگر پیشین دانشگاه هاروارد و استاددانشگاه ایالتی نیویورک، کارشناس بین‌المللی بهداشت، و پایه‌گذار برنامه کلینیک‌های مثلثی در جلوگیری از گسترش ایدز در ایران است که به همراه برادرش، آرش علایی در سال ۱۳۸۷ در رابطه با فعالیت‌هایشان برای پیشگیری از ایدز، دستگیر و زندانی و سه سال بعد آزاد شدند.
بازداشت آن دو اعتراضات گسترده بین‌المللی را در پی داشت.
برادران علایی چهار جایزه به پاس تلاش‌هایشان برای کنترل بیماری ایدز دریافت کرده‌اند، از جمله جایزه سالانه بهداشت جهانی توسط شورای بهداشت جهانی، و جایزه الیزابت تایلور در سال ۲۰۱۲.
فعالیت برای کنترل ایدز
کامیار و آرش علایی از بنیان‌گذاران کلینیک‌های مثلثی برای مشاوره و درمان ایدز و اعتیاد در ایران هستند.
آرش علایی پیش‌تر مدیر امور بین‌المللی آموزش و پژوهش در مرکز ملی آموزشی پژوهشی و درمانی سل و بیماری‌های ریوی در ایران بود. کامیار علایی پیش از دستگیری در ایران، پس از تحصیل در رشته پزشکی وسپس بهداشت در حوزه اپیدمیولوژی در ایران و تحصیلات تکمیلی دررشته بهداشت جهانی در دانشگاه هاروارد در حال گذراندن دوره دکترای سیاستگذاری بهداشت در دانشگاه ایالتی نیویورک بود. برادران علائی که از سیزده سال پیش در برنامه‌ای برای مقابله با گسترش بیماری ایدز در ایران با تمرکز بر معتادان تزریقی در استان کرمانشاه شرکت داشتند، برای فعالیت در زمینه کنترل ایدز به ایران بازگشته بودند. آنها همچنین در تلاش بودند مقدمات همکاری‌های منطقه‌ای در زمینه بهداشت را میان دوازده کشور خاورمیانه و آسیای مرکزی فراهم کنند.
بازداشت
برادران علایی در ۳ تیر ۱۳۸۷ دستگیر شدند و از داشتن وکیل مدافع منع شدند. گفته می‌شود در بازجویی به اتهام براندازی نظام، ارتباط با احزاب اپوزیسیون و تشکیل سازمان‌های غیردولتی که آمریکا در تشکیل آنها نقش داشته‌است، متهم گشته‌اند.
دکتر علایی در مصاحبه با رادیو زمانه گفته بود: «برخی آمارها از وجود صد هزار نفر بیمار مبتلا به ایدز در ایران حکایت دارد اما می‌توانیم مانع از گسترش این بیماری شویم»
مادر برادران علایی ۲ بهمن ۱۳۸۷ اعلام کرد در ملاقاتی که ۳۰ دی با پسرانش داشته متوجه شده‌است آنها از صدور حکم خود بی‌اطلاع‌اند، ۶۳ روز در زندان انفرادی هستند و نگران است با شکنجه از پسرانش فیلم اعتراف تلویزیونی گرفته شود.
سرانجام کامیار علایی به سه سال زندان محکوم و پس از طی کامل آن آزاد شد. آرش نیز که به شش سال زندان محکوم شده بود، سه ماه بعد از آزادی برادرش به مناسبت عید فطر، عفو و آزاد گردید.
بعد از آزادی آنها اقدام به راه اندازی انستیتوی جهانی بهداشت و حقوق انسانی در دانشگاه ایالتی نیویورک نمودند و هم اکنون در آنجا بعنوان استاد دانشگاه مشغول تدریس می‌باشند.
جایزه‌ها
برادران علایی چهار جایزه جهانی به پاس تلاش‌هایشان برای کنترل بیماری ایدز دریافت کرده‌اند، از جمله:
جایزه سالانه بهداشت جهانی توسط شورای بهداشت جهانی، به دلیل آنکه «آرش و کامیار علایی سمبل مبارزه جهانی برای کمک به افراد حامل ویروس اچ آی وی بوده‌اند.»
شورای بهداشت جهانی جایزه ویژه خود را به خاطر تلاش‌های بی‌دریغ برادران علایی در مبارزه با ایدز و درمان آن به این دو پزشک ایرانی اهدا کرد.
«جایزه بهداشت جهانی و حقوق بشر جاناتان من» (Jonathan Mann Award for Global Health and Human Rights) به خاطر فعالیت ارزشمند برادران علایی در رسیدگی به اشخاص مبتلا به اچ آی وی در ایران به آنها اعطا شده است.
«جایزه بهداشت جهانی و حقوق بشر جاناتان من» به کسانی تعلق می‌گیرد که در مبارزه علیه فقر، بیماری و بی‌عدالتی در جهان کار درخور توجهی انجام داده باشند. دکتر جاناتان من که جایزه به نام اوست، مدیر موسس برنامه ویژه ایدز سازمان بهداشت جهانی و مدافع فعال بهداشت و حقوق بشر بود. وی در سال ۱۹۹۸ در سانحه سقوط هواپیما جان خود را از دست داد.
جایزهالیزابت تیلور را که به طور مشترک به وسیله انجمن بین‌المللی ایدز و بنیاد تحقیقات ایدز اهدا می‌شود، در نوزدهمین کنفرانس بین‌المللی ایدز در سال ۲۰۱۲.
جایزه حقوق بشر و بهداشت به دو برادر ایرانی اهدا شد.
آرش و کامیار علایی، دو برادر فعال در زمینه پیشگیری از ایدز، از طرف نهاد نماینده سازمان بهداشت جهانی در منطقه آمریکای شمالی مورد تقدیر قرار گرفتند. در این مراسم که به مناسبت روز جهانی حقوق بشر (دهم دسامبر) در آمریکا برگزار شد، برادران علایی به خاطر آنچه «تلاش در زمینه بهداشت و حقوق بشر» عنوان شده لوح تقدیر دریافت کردند.
ایدز در ایران