میرزا جوادآقا تهرانی

میرزا جوادآقا تهرانی (حاجی ترخانی)، (زاده ۱۲۸۳  تهران و درگذشته ۱۳۶۸  مشهد) از فقهای شیعه اهل ایران بود که در سال ۱۳۵۸ از حوزه انتخابیه استان خراسان، به نمایندگی مجلس خبرگان قانون اساسی انتخاب شد. وی را در عین نظر انتقادی‌اش از عرفان مصطلح، شخصی معنوی می‌دانند و معروف به معلم اخلاق بوده‌است. رابطه خوبی با سید روح‌الله خمینی داشت و در سنین پیری در جبهه‌های جنگ ایران با لباس داوطلبان مردمی (بسیجی) حضور یافت.
ایشان با اینکه از جهت سیاسی همسو با انقلاب بود اما از جهت فکری و عقیدتی ضد عرفان و تصوف بود و از این جهت با سید روح‌الله خمینی مخالف بود و باعث شد تا در پی پیامی که برای او فرستاد خواست تا تفسیر عرفانی سوره حمدش را که از تلویزیون پخش می‌شد، تعطیل کند روح‌الله خمینی هم خواسته‌اش را پذیرفت و تفسیرش را با وجود مخاطبین فراوانی که داشت، تعطیل کرد.
تحصیلات
میرزا جواد آقا تهرانی، پس از گذراندن مقدمات و بخشی از سطوح در حوزه علمیه قم، رهسپار نجف اشرف گردید. وی در مدت اقامت دو ساله خود در نجف، از محضر استادانی چون سید شهاب الدین مرعشی نجفی و آیت الله شیخ مرتضی طالقانی، بهره برد. همچنین در آن دوران شرح منظومه را نزد آیت الله شیخ محمد تقی آملی فراگرفت. وی پس از بازگشت به ایران، به مشهد رفت و ادامه تحصیل خود را نزد استاد شهیر آن شهر، آیت الله شیخ هاشم قزوینی ادامه داد. پس از اتمام دروس سطح برای ادامه تحصیل در خارج فقه و اصول و آشنایی با نظرات نائینی، به درس خارج آیت الله میرزا مهدی اصفهانی رفت و در جرگه شاگردان وی قرار گرفت. آیت الله میرزا جواد آقا از لحاظ مشی علمی و سلوک معنوی بسیار تحت تاثیر استاد بود. تا جایی که به تعبیر استاد حکیمی به یکی از ارکان مکتب تفکیک مبدل شد. آیت الله خامنه‌ای در این خصوص می‌نویسد:
«بیشتر تحصیلات ایشان در مشهد و در حوزه درس مرحوم حاج میرزا مهدی اصفهانی (متوفی در ۱۳۶۵ ه‌. ق) انجام گرفت و علاوه بر جنبه فقاهت در مباحث کلامی و ضد فلسفی نیز به درس نامبرده رفته و افکار ایشان را پذیرفتند.»
ایشان پس از طی مدارج علمی به تدریس خارج فقه و تفسیر قرآن در مدرسه میرزا جعفر مشهد پرداخت. میرزا جواد آقا بسیار ساده زیست بود و همیشه عمامه‌ای کوچک می‌بست و می‌فرمود:
«برای کسوت روحانی من همین بسنده است و اگر خلاف عرف نبود، همین را هم نمی‌بستم»
رفتن به جبهه
وی با وجود کهولت سن و در سال‌های آخر زندگی با همان قد خمیده، سه بار به جبهه‌های جنگ رفت و به رزمندگان پیوست. آیت الله خامنه‌ای در این خصوص می‌نویسد:
«در سال‌های جنگ تحمیلی مکرر لباس رزم پوشید و با وجود کهولت سن در صحنه نبرد پیشوا و همام جوانان مجاهد فی سبیل الله شد.»
رسیدگی به محرومان
همچنین وی از رسیدگی به بینوایان غافل نبود و اولین مرکز خیریه درمانی با اشاره و مساعدت ایشان در مشهد تاسیس شد. همچنین اولین صندوق قرض الحسنه ایران در سال ۱۳۴۲ در مشهد و به همت ایشان راه اندازی شد. آیت الله خامنه‌ای درباره ایشان می‌فرماید:
«آن عالم بزرگوار و پارسا حقا از زمره انسان‌های والا و برجسته‌ای بود که عمر خود را در بندگی خدا و خدمت به خلق و مجاهدت در راه دین گذرانید و با بیان و قلم و قدم در طریق جلب رضای الهی گام برداشت. سالیان دراز حوزه علمیه مشهد را با درس فقه و تفسیر و عقاید رونق بخشید و طلاب و فضلای زیادی را مستفیض گردانید.»
درگذشت
میرزا جوادآقا بر اثر بیماری کبد در سحرگاه سه‌شنبه، ۲ آبان ۱۳۶۸ درگذشت و بنا بر وصیت خود در بهشت رضا مشهد و با سنگ قبری بدون نام و نشانه به خاک سپرده شد.
تالیف
از جمله آثار مشهور وی که جنبه انتقادی داشته:
بهایی چه می‌گوید؟ (در رد فرقه بهائیت)
عارف و صوفی چه می‌گویند؟ (در بیان مبادی و اصول تصوف و عرفان و رد آن)
میزان المطالب (در بیان اعتقادات شیعه و هم چنین نقد بعضی از نظرات فلاسفه )
فلسفه بشری و اسلامی (در نقد ماتریالیسم و کمونیسم)
بحثی پیرامون اسلام (در نقد احمد کسروی)
آیین زندگی و درس‌هایی از اخلاق اسلامی