مادایکس

مادایکس (MODX) یک سیستم مدیریت محتوا و چارچوب نرم‌افزاری تحت وب متن باز و آزاد جهت نشر اطلاعات در وب و اینترانت است.
مادایکس تحت پروانه جی‌پی‌ال توسط زبان برنامه‌نویسی پی‌اچ‌پی و با استفاده از پایگاه داده مای‌اس‌کیوال ایجاد شده است. این سیستم در سال ۲۰۰۷ برنده جایزه متعهدترین سیستم مدیریت محتوای متن باز از سوی موسسه پکت گردید .
تاریخچه
ریموند اروینگ و رایان ترش پروژه MODX CMS را در سال ۲۰۰۴ با توسعه افزونه DocVars برای Etomite آغاز کردند. در مارس ۲۰۰۵ همه ارجاعات به "MODx" از انجمنهای گفتگوی Etomite حذف گردید. این اقدام در راستای درخواست بنیانگذار Etomite جهت توقف پشتیبانی از مادایکس صورت گرفت. با این کار، مادایکس تبدیل به انشعابی از Etomite شد.
در مه ۲۰۰۵ انجمنهای گفتگوی مادایکس راه اندازی شد و Jason Coward به تیم مدیریتی پیوست. در سال ۲۰۰۷ Raymond بصورت دوستانه از پروژه جدا شد و در سالهای بعد Shaun McCormick نیز به عضویت تیم مدیریتی درآمد.
در سال ۲۰۰۸ کاربران مادایکس، نماد جدیدی برای این پروژه طراحی کردند.
در سال ۲۰۱۰ اولین نسخه MODX Revolution بصورت کاملا از نو کدنویسی شده ارائه شد. در مه ۲۰۱۰ MODX LLC به عنوان شرکت ثبت گردید و اولین همایش رسمی خود MODXpo را در دالاس آمریکا با حمایت مایکروسافت برگزار کرد.
در اکتبر سال ۲۰۱۲ MODX LLC سرویس ابری MODX Cloud را برای سایتهای تحت MODX راه اندازی کرد.
در مارس ۲۰۱۳ سرویس ابری MODX Cloud وارد شراکت با SiphonLabs شد. همچنین پیشنهاد پشتیبانی وردپرس نیز مدنظر قرار گرفت. این همکاری دوامی نیاورد و در جولای ۲۰۱۳ MODX Cloud مجددا مستقل شد.
در جولای ۲۰۱۳، Mark Hamstra (یکی از توسعه دهندگان شناخته شده انجمن MODX) سرویس modmore را به عنوان اولین منبع افزونه‌های تجاری MODX راه اندازی کرد.
در نوامبر ۲۰۱۳ دومین همایش رسمی MODXpo در شهر کلن آلمان برگزار شد.
در ژانویه ۲۰۱۴ سیستم MODX به مجموعه بیت‌نامی افزوده شد.
در ژوئیه ۲۰۱۴ نسخه ۲٫۳ MODX بصورت عمومی عرضه شد. این نسخه بیشتری تغییرات و بهبودها را در چندین سال اخیر داشته است.
در سپتامبر ۲۰۱۴ modmore میزبان اولینی همایش MODX Weekend را در اوترخت هلند به عهده گرفت.
آینده
نسخه اصلی بعدی MODX ۲.۴ است که با معرفی سیستم مدیریت پیش‌نیازها (Package Dependency System) ارائه خواهد شد. تاریخی برای این عرضه اعلام نشده است.
همچنین MODX ۳ نیز برای تغییرات کلی در حال برنامه‌ریزی است و تاریخ ارائه مشخصی ندارد.
ویژگی‌ها
مادایکس امکان جداسازی کامل محتوا (اچ‌تی‌ام‌ال خام)، ظاهر و شمایل (استانداردهای سازگار با سی اس اس و جاوااسکریپت) و منطق (پی‌اچ‌پی، اسنیپت) را می‌دهد.
همچنین قابلیتهای دیگر شامل:
نصاب تحت وب گرافیکی.
پشتیبانی از پی‌اچ‌پی ۵.۱.۱ و بالاتر.
پشتیبانی از ویرایشگرهای WYSIWYG
بخش مدیریت بصورت کاملا چند مرورگری و چند سکویی برای مرورگرهایی از قبیل فایرفاکس، سافاری و اینترنت اکسپلورر در ویندوز، فایرفاکس و سافاری در مک او اس و فایرفاکس در لینوکس عمل می‌کند.
قابلیت نصب بر روی وب سرورهای IIS، آپاچی، لایتی ، انجین‌اکس، چروکی و زئوس .
قابلیت توسعه توسط Amazon Elastic Compute Cloud.
پشتیبانی از همه کتابخانه‌های ای‌جکس از قبیل jQuery، MooTools، ExtJS، پیش‌نمونه و غیره.
تحلیلگر بازگشتی جهت عملیاتهای تو در تو.
کنترل کامل بر روی فرادادهها و ساختار نشانی وب جهت بهینه‌سازی برای موتورهای جستجو (SEO).
دارای هسته بصورت شی گرا.
سازگار با الگوی مدل-نما-کنترل‌گر.
سطوح دسترسی بر اساس نقش در بخش مدیریت.
امکان سفارشی کردن بخش مدیریت برای هر نوع نیازی.
تجارت الکترونیک از طریق .
نسخه‌های مادایکس
از حدود سه سال پیش به علت محدودیتهایی در مادایکس (نسخه 0.9.6)، تیم مادایکس تصمیم به بازنویسی هسته آن جهت رفع نقایص و افزودن قابلیتهای جدید گرفت. بعد از ارائه چندین نسخه آزمایشی از مادایکس جدید با نام 0.9.7، تصمیم جدیدی اتخاذ شد برای جداسازی این دو هسته. نسخه فعلی آن زمان تکمیل و با نام MODx Evolution معرفی شد و نسخه جدید با نام MODx Revolution.
مادایکس Evolution
این نسخه همانطور که بیان شد نتیجه تکمیل و توسعه نسخه اولیه مادایکس است. از خصوصیات این نسخه می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
سازگاری به نسخه‌های ۴.۳.۱۱ و بالاتر پی‌اچ‌پی.
افزونه‌ها، منابع و کاربران خبره فراوان.
سادگی در منطق هسته آن جهت یادگیری و توسعه.
بخش مدیریت غیراستاندارد.
سهولت در یادگیری.
محدودیت ایجاد صفحات تا در حدود ۵۰۰۰ صفحه.
Evolution نسخه اصیل مادایکس است و از روش غیرپیچیده‌ای برای کدنویسی هسته آن استفاده شده و بنابراین یادگیری و توسعه آن ساده است. این نسخه بالطبع کاربران بسیار زیادی دارد و با توجه به انجمن‌های گفتگو و رفع اشکال مادایکس، نگرانی‌ای از بابت محل مطرح کردن مشکلات و سوالات وجود ندارد.
قالب
قالبها در مادایکس کدهای اچ‌تی‌ام‌ال هستند که با تگهای خاصی به افزونه‌های منطقی متصل می‌شوند. نمونه یک قالب در مادایکس Evolution:
(site_name) :: *pagetitle*
.someClass { margin:10px;
*pagetitle*
*content*
!Jot?docid=`*id*`!
همانطور که مشاهده می‌کنید محدودیتی در ایجاد قالب کاملا پویا و استاندارد نیست. تگهای استفاده شده در نمونه بالا، قالب را پویا می‌کنند. برای نمونه تگهای *pagetitle* و *id* به ترتیب جایگزین عنوان و شناسه یکتای صفحه‌ای که در حال پردازش است می‌شوند.
کدهای منطقی پردازشی
کدهای منطقی در مادایکس به دو دسته اسنیپت‌ها (Snippet) و پلاگین‌ها (Plugin) تقسیم می‌شوند.
اسنیپت‌ها
نمونه یک اسنیپت در مادایکس Evolution که نام Test را بر روی آن می‌گذاریم و چنین در قالب آن را فراخوانی می‌کنیم:
Test?parent=`20`
این اسنیپت مقداری را براساس مقدار parent در تگ بالا، از پایگاه داده دریافت و نمایش می‌دهد:
documentObjectparent;
$query = $modx->db->query("
SELECT COUNT(*)
FROM ".$modx->getFullTableName(site_contents)."
WHERE parent=$parent AND deleted=0 AND published=1
return $modx->db->getValue($query);
پلاگین‌ها
پلاگین‌ها کدهای منطقی هستند که براساس رویدادها عمل می‌کنند. برای نمونه رویدادی در هنگام پردازش صفحه یا ورود کاربر بعد از شناسایی رخ می‌دهند.
نمونه‌ای برای زمان پردازش صفحه و بررسی دسترسی کاربر:
if($modx->Event->name == OnWebPageInit) {
if(in_array($modx->documentIdentifier , array(10,11,12)) -- !isset($_SESSIONisTrusted)) {
$modx->sendForward(1); // Forward to Resource#1 (Home Page)
مادایکس Revolution
نسخه Revolution با هدف اصلاح نقایص نسخه Evolution پایه‌ریزی شد به اضافه امکانات جدیدی که ایجاد آنها در نسخه قبلی مشکل یا غیرممکن بود.
Jason Coward به عنوان برنامه نویس اصلی Revolution و طراح کتابخانه پی‌اچ‌پی با نام xPDO پیشنهاد نگارش نسخه جدید با استفاده از این کتابخانه را داد تا Revolution ساختار یک فریم‌ورک کامل برای پروژه‌ها را دارا باشد. Revolution بصورت یک CMS/CMF ، هم به عنوان یک سیستم مدیریت محتوا با امکانات کامل و مثال‌زدنی عمل می‌کند و هم به عنوان یک فریم‌ورک قدرتمند.
از مشخصه‌های اصلی نسخه Revolution نکات زیر مورد توجه بیشتری هستند:
طراحی بخش مدیریت بصورت استاندارد از طریق اسمارتی و ExtJS.
نیاز به افزونه PDO .
سازگاری با نسخه‌های ۵.۱.۱ و بالاتر پی‌اچ‌پی.
طراحی براساس الگوی مدل-نما-کنترل‌گر.
قابلیت تغییر در فیلدهای ورودی بخش مدیریت (این امکان در نسخه Evolution توسط افزونه ManagerManager انجام می‌گیرد).
قابلیت توسعه تگ‌های مادایکس در هسته (این امکان در نسخه Evolution توسط افزونه PHx صورت می‌گیرد).
امکان افزودن/تغییر/حذف در منوی بخش مدیریت.
نصب و بروزرسانی افزونه‌ها بصورت از راه دور در بخش مدیریت.
اضافه شدن مفهوم Context. این امکان، قابلیتی مشابه فضای نام در زبانهای برنامه‌نویسی را برای صفحات ایجاد می‌کند. به این صورت که می‌توان چندین وبگاه را در یک محیط مدیریت کرد بدون هیچگونه تداخلی در طراحی و خروجی.
قابلیت استفاده از کدهای بخش مدیریت یا هسته یا پایگاه داده بصورت از راه دور.
کارایی بالا در حجم بالای پردازشی و ترافیکی.
تغییر در سیستم ذخیره موقتی اطلاعات و رفع محدودیت تعداد صفحات در Evolution.
امکان افزودن/تغییر/حذف رویدادها و تنظیمات سایت.
بازنویسی و تغییر در سطوح دسترسی کاربران.
قالب
تگهای مادایکس در Revolution دچار تغییر شده است. نمونه قالب بالا در Revolution به شکل زیر است:
++site name :: *pagetitle
.someClass { margin:10px;
*pagetitle
*content
!Quip?thread=`blog-post-*id`
$copyright_info
کدهای منطقی پردازشی
همانطور که بیان شد، هسته نسخه Revolution بازنویسی و براساس xPDO تغییر کرده است. نویسندگان با فراهم کردن APIهایی اقدام به همسان‌سازی و سازگاری کدهای قدیمی با هسته جدید کرده‌اند ولی شیوه جدید پویاتر، ساده‌تر و قدرتمندتر است.
اسنیپت‌ها
نمونه یک اسنیپت ساده با استفاده از امکانات جدید:
resourceIdentifier;
$parent = $modx->getObject(modDocument, $docid)->get(parent);
$document = $modx->newObject(modDocument);
$document->set(pagetitle, Page Title);
$document->set(parent, $parent);
$document->set(content, This is some content.);
$result = $document->save();
return $result==true ? Success : Failed;
پلاگین‌ها
پلاگین‌ها در نسخه جدید مانند Evolution فراخوانی می‌شوند ولی با رویدادهای سفارشی و بیشتر. نمونه یک شمارنده اطلاعات برای کاربران:
if($modx->event->name == OnWebLogin) {
$modUser = $user; // Plugin parameter
$profile = $modUser->getOne(myProfileModel);
$profile->set(experiment, $profile->get(experiment)+1);
$result = $profile->save();
return $result==true ? Success : Failed;
ترجمان و جوامع
مادایکس دارای یک جامعه جهانی از کاربران و توسعه دهندگان است. این جوامع مادایکس را به زبانهای بومی خود ترجمه کرده‌اند. این ترجمه‌ها عبارتند از: آلزاس، بلغاری، چینی، چکی، دانمارکی، هلندی، فنلاندی، فرانسوی، آلمانی، یونانی، عبری، ایتالیایی، ژاپنی، نروژی، فارسی، فیلیپینی، لهستانی، پرتغالی (برزیلی و اروپایی)، روسی، صربی، اسپانیولی، سوئدی و ترکی. همچنین جوامع فعال دیگری به زبانهای هندی و انگلیسی دارد.
جایگاه، جوایز و تالیفات
مادایکس در جولای ۲۰۰۷ برنده جایزه متعهدترین سیستم مدیریت محتوای متن باز از سوی موسسه پکت گردید .
در ۱۴ ژانویه ۲۰۰۸، Linux.com به بررسی مادایکس پرداخت و چنین نتیجه‌گیری کرد: "مادایکس یک سیستم ساده برای استفاده، قابل استانداردسازی، قابل بهینه‌سازی برای موتورهای جستجو، کاربردی و توسعه‌پذیر است" .
در ۶ فوریه ۲۰۰۹، در نظرسنجی سایت از بین ۷۸ سیستم مدیریت محتوا براساس نظرات کاربران، نسخه 0.9.6.3 مادایکس با ۲۸۸۵ رای در جایگاه سوم قرار گرفت. رتبه‌های اول و دوم به ترتیب، Jaws با ۳۹۸۵ رای و CMS Made Simple با ۳۰۵۲ رای بودند.