mainkilora/Persian-Wikipedia-Corpus huggingface dataset:
بهشت زهرا

بهشت زهرا نام بزرگ‌ترین آرامستان ایران است که در جنوب تهران قرار دارد. فعالیت این آرامگاه رسما در سال ۱۳۴۹ خورشیدی آغاز شد.
بهشت زهرا ابتدا ۳۱۴ هکتار وسعت داشت که در سال ۱۳۷۶ بخش شمالی به مساحت ۱۱۰ هکتار و در سال ۱۳۸۷ بخش شرقی به مساحت ۱۶۰ هکتار خریداری و به آن اضافه شد. بهشت زهرا در حال حاضر ۱،۳۰۰،۰۰۰ نفر را در خود جای داده‌است.
در قطعه ۳۳ بهشت زهرا تعدادی از مبارزان مشهور که در درگیری بارژیم شاهنشاهی کشته شده یا در زندان اعدام شدند، به خاک سپرده شده‌اند. ده قطعه از بهشت زهرا محل دفن کشته‌شدگان جنگ ایران و عراق است. آرامگاه شهدای هفتم تیر در قطعه ۲۴ و آرامگاه روح‌الله خمینی در غرب بهشت زهرا قرار دارد و قطعه هنرمندان بهشت زهرا و قطعه نام‌آوران بهشت زهرا ویژه سرشناسان است.
تاریخچه
نخستین تلاش‌ها برای طراحی، اجرا و احداث آرامستانی به نام بهشت زهرا، با هدف پایان دادن به مسئله تعدد آرامگاه‌ها در سطح شهر تهران در سال ۱۳۴۵ انجام پذیرفت.
در این تصمیم‌گیری‌ها که با حضور شهردار وقت تهران و معاونان و روسای سازمان گورستان‌های پایتخت انجام گرفت، قطعه زمینی در مسیر تهران – قم به مساحت ۳۱۴ هکتار به این امر اختصاص یافت و برای فعالیت‌های عمرانی و فضای سبز نیز بلافاصله اقدام گردید.
بهشت زهرا در سال ۱۳۴۹ آماده گردید، ولی در ابتدا به‌علت وجود گورستان‌های متعدد فعال در محله‌های تهران با عدم اقبال عمومی جهت دفن اموات مواجه و سرانجام با دفن نخستین متوفی به‌نام محمدتقی خیال در قطعه ۱ ردیف ۱ شماره ۱ که به خانواده‌ای ارتشی و متنفذ متعلق بود، رسما مورد بهره‌برداری قرار گرفت.
آرامگاه روح‌الله خمینی
آرامگاه شهدای هفتم تیر
قطعه ۳۳ بهشت زهرا
فهرست مدفونان قطعه هنرمندان بهشت زهرا
فهرست گورستان‌های تهران
بهشت زهرا (کتاب)
قطعه ۲۴ بهشت زهرا
قطعه ۲۹ بهشت زهرا
جان ادواردز

جانی رید "جان" ادواردز ، سیاست‌مدار آمریکایی است.
او یک دوره سناتور حزب دموکرات از ایالت کارولینای شمالی در مجلس سنا آمریکا و سپس نامزد حزب دموکرات برای پست معاونت ریاست جمهور در انتخابات ریاست جمهوری ایالات متحده آمریکا در سال ۲۰۰۴ و نامزد ریاست جمهوری ایالات متحده در سال ۲۰۰۸ شد.
زندگی‌نامه
وی متولد ۱۰ ژوئن، ۱۹۵۳ در سنیکا، کارولینای جنوبی بوده و در ایالت کارولینای شمالی بزرگ شده است. ادواردز پیش از انتخاب شدن به عنوان سناتور در سال ۱۹۹۸، سالها به عنوان وکیل دعاوی فعالیت کرده است و نام خود را در محافل به عنوان یک وکیل زبردست مطرح کرده بود.
وی دارای مدرک کارشناسی مهندسی نساجی از دانشگاه ایالتی کارولینای شمالی و دکترای حقوق از دانشگاه کارولینای شمالی در چپل هیل می‌باشد.
ادواردز در ژانویه سال ۲۰۰۵ با پایان یافتن دوره اول ۶ ساله نمایندگی در سنا، از مجلس سنا آمریکا اعلام بازنشستگی کرد.
او در ۲۷ دسامبر سال ۲۰۰۶ حضور خود را در انتخابات ریاست جمهوری ایالات متحده در سال ۲۰۰۸ را اعلام کرد.
ستاد انتخاباتی ۲۰۰۴
250px
جان ادواردز در فوریه ۲۰۰۳ با ثبت نام در کمیسیون انتخابات آمریکا، ضمن کسب اجازه دریافت کمک‌های مالی رسما کاندیدای انتخابات ریاست جمهوری آمریکا در سال ۲۰۰۴ شد. در حالی که وی از سال ۲۰۰۱ فعالیت‌های خود را در این زمینه با سخنرانی‌اش در ایالت آیووا آغاز کرده بود.
در حالی که پیش از شروع انتخابات درون حزبی از وی به عنوان یکی از کم شانس‌ترین شرکت کنندگان نام برده می‌شد، وی در نخستین مرحله از انتخابات درون حزبی در آیووا با کسب ۳۲٪ آرا پس از جان کری و جلوتر از مدعی پیشین هووارد دین در جای دوم ایستاد.
موفقیت‌های وی در انتخابات درون حزبی چنان غافلگیر کننده بود که وی تنها کاندیدایی بود که توانست با حفظ کاندیداتوری خود در سه شنبه بزرگ با جان کری رقابت کند؛ و با شکست سنگین در این مرحله با اعلام حمایت از کری با ۳ پیروزی از انتخابات کنار کشید.
بسیاری از آگاهان سیاسی در آمریکا بر این اعتقاد هستند که حضور وی در انتخابات ۲۰۰۴ تنها پیش زمینه حضور جدی‌تر وی در انتخابات ۲۰۰۸ بوده است.
ستاد انتخاباتی ۲۰۰۸
250px
در حالی که بعد از سخنرانی وی در شب انتخابات سال ۲۰۰۴ بسیاری از صاحبنظران آنرا زمینه حضور وی در انتخابات بعدی می‌دانستند، او در ۲۷ دسامبر سال ۲۰۰۶ و در شهر سیل زده نیو اورلئان در ایالت لویزیانا نامزدی خود را جهت شرکت در انتخابات ریاست جمهوری سال ۲۰۰۸ اعلام کرد. شعار انتخاباتی او «فردا از امروز آغاز می‌شود» بود. در نهایت او در مراحل اولیه انتخابات مقدماتی پس از چند شکست در ژانویه ۲۰۰۸ از رقابت کنار کشید و در ماه مه پس از انتخابات ویرجینیای غربی از نامزدی باراک اوباما حمایت کرد.
انتشارات
وی نویسنده دو کتاب به نامهای چهار دادگاه (Four Trials) نوشته شده در سال ۲۰۰۳ و خانه: طرح کلی زندگی ما (Home: The Blueprints of Our Lives) نوشته شده در سال ۲۰۰۶ است.
استان‌های ایران

فهرست الفبایی استان‌های ایران (۳۱ استان) شامل:
کد استان‌ها
مراکز استان‌ها
سال تاسیس
مساحت (سال ۱۳۸۹)
جمعیت (سال ۱۳۹۵)
سه شهر مهم جمعیتی
نقشه موقعیت استان در ایران
مختصات مراکز استان‌ها
ردیف
نام استان
کد استان
مرکز
تاسیس
مساحت
جمعیت (سال ۱۳۹۵)
شهرهای مهم
موقعیت در نقشه ایران
مختصات مرکز استان
۱
آذربایجان شرقی
سوم
تبریز
۱۳۱۶
۴۵،۶۵۰
۳،۹۰۹،۶۵۲
مراغه، مرند و اهر
80px
۲
آذربایجان غربی
چهارم
ارومیه
۱۳۱۶
۳۷،۴۱۱
۳،۲۶۵،۲۱۹
خوی، میاندوآب و مهاباد
80px
۳
اردبیل
بیست و چهارم
اردبیل
۱۳۷۲
۱۷،۸۰۰
۱،۲۷۰،۴۲۰
پارس‌آباد، مشگین‌شهر و خلخال
80px
۴
اصفهان
دهم
اصفهان
۱۳۱۶
۱۰۷،۰۲۹
۵،۱۲۰،۸۵۰
کاشان، خمینی‌شهر و نجف‌آباد
80px
۵
البرز
سی‌ام
کرج
۱۳۸۹
۵،۸۳۳
۲،۷۱۲،۴۰۰
کمال‌شهر، نظرآباد و محمدشهر
80px
۶
ایلام
شانزدهم
ایلام
۱۳۵۳
۲۰،۱۳۳
۵۸۰،۱۵۸
دهلران، ایوان و آبدانان
80px
۷
بوشهر
هجدهم
بوشهر
۱۳۵۲
۲۲،۷۴۳
۱،۱۶۳،۴۰۰
برازجان، بندر کنگان و بندر گناوه
80px
۸
تهران
بیست و سوم
تهران
۱۳۵۷
۱۲،۹۸۱
۱۳،۲۶۷،۶۳۷
اسلامشهر، ملارد و قدس
80px
۹
چهارمحال و بختیاری
چهاردهم
شهرکرد
۱۳۵۲
۱۶،۳۳۲
۹۴۷،۷۶۳
بروجن، لردگان و فرخ‌شهر
80px
۱۰
خراسان جنوبی
بیست و نهم
بیرجند
۱۳۸۳
۱۵۱،۱۹۳
۷۶۸،۸۹۸
قائن، طبس و فردوس
80px
۱۱
خراسان رضوی
نهم
مشهد
۱۳۱۶
۱۱۸،۸۵۴
۶،۴۳۴،۵۰۱
نیشابور، سبزوار و تربت حیدریه
80px
۱۲
خراسان شمالی
بیست و هشتم
بجنورد
۱۳۸۳
۲۸،۴۳۴
۸۶۳،۰۹۲
شیروان، اسفراین و آشخانه
80px
۱۳
خوزستان
ششم
اهواز
۱۳۱۶
۶۴،۰۵۵
۴،۷۱۰،۵۰۹
دزفول، آبادان و بندر ماهشهر
80px
۱۴
زنجان
نوزدهم
زنجان
۱۳۵۲
۲۱،۷۷۳
۱،۰۵۷،۴۶۱
ابهر، خرمدره و قیدار
80px
۱۵
سمنان
بیستم
سمنان
۱۳۵۵
۹۷،۴۹۱
۷۰۲،۳۶۰
شاهرود، دامغان و گرمسار
80px
۱۶
سیستان و بلوچستان
یازدهم
زاهدان
۱۳۳۶
۱۸۰،۷۲۶
۲،۷۷۵،۰۱۴
زابل، ایرانشهر و چابهار
80px
۱۷
فارس
هفتم
شیراز
۱۳۱۶
۱۲۲،۶۰۸
۴،۸۵۱،۲۷۴
مرودشت، جهرم و فسا
80px
۱۸
قزوین
بیست و ششم
قزوین
۱۳۷۶
۱۵،۵۶۷
۱،۲۷۳،۷۶۱
الوند، تاکستان و بوئین زهرا
80px
۱۹
قم
بیست و پنجم
قم
۱۳۷۵
۱۱،۵۲۶
۱،۲۹۲،۲۸۳
قنوات، جعفریه و کهک
80px
۲۰
کردستان
دوازدهم
سنندج
۱۳۳۷
۲۹،۱۳۷
۱،۶۰۳،۰۱۱
سقز، مریوان و بانه
80px
۲۱
کرمان
هشتم
کرمان
۱۳۱۶
۱۸۱،۷۸۵
۳،۱۶۴،۷۱۸
سیرجان، رفسنجان و جیرفت
80px
۲۲
کرمانشاه
پنجم
کرمانشاه
۱۳۱۶
۲۴،۹۹۸
۱،۹۵۲،۴۳۴
اسلام‌آباد غرب، کنگاور و جوانرود
80px
۲۳
کهگیلویه و بویراحمد
هفدهم
یاسوج
۱۳۵۵
۱۵،۵۰۴
۷۱۳،۰۵۲
دوگنبدان، دهدشت و لیکک
80px
۲۴
گلستان
بیست و هفتم
گرگان
۱۳۷۶
۲۰،۳۶۷
۱،۸۶۸،۸۱۹
گنبد کاووس، علی‌آباد کتول و بندر ترکمن
80px
۲۵
گیلان
یکم
رشت
۱۳۱۶
۱۴،۰۴۲
۲،۵۳۰،۶۹۶
بندر انزلی، لاهیجان و لنگرود
80px
۲۶
لرستان
پانزدهم
خرم‌آباد
۱۳۵۲
۲۸،۲۹۴
۱،۷۶۰،۶۴۹
بروجرد، دورود و کوهدشت
80px
۲۷
مازندران
دوم
ساری
۱۳۱۶
۲۳،۸۴۲
۳،۲۸۳،۵۸۲
آمل، بابل و قائم‌شهر
80px
۲۸
مرکزی
صفرم
اراک
۱۳۲۶
۲۹،۱۲۷
۱،۴۲۹،۴۷۵
ساوه، خمین و محلات
80px
۲۹
هرمزگان
بیست و دوم
بندرعباس
۱۳۴۶
۷۰،۶۹۷
۱،۷۷۶،۴۱۵
میناب، دهبارز و بندر لنگه
80px
۳۰
همدان
سیزدهم
همدان
۱۳۵۲
۱۹،۳۶۸
۱،۷۳۸،۲۳۴
ملایر، نهاوند و اسدآباد
80px
۳۱
یزد
بیست و یکم
یزد
۱۳۵۲
۷۳،۴۷۷
۱،۱۳۸،۵۳۳
میبد، اردکان و حمیدیا
80px
نمودار دایره‌ای سهم تولید ناخالص داخلی در استان‌های ایران
تقسیمات کشوری ایران
مناطق استان‌های ایران
فهرست شهرهای ایران بر پایه جمعیت
فهرست استان‌های ایران بر پایه جمعیت
فهرست استان‌های ایران بر پایه مساحت
فهرست مراکز استان‌های ایران
جمعیت شهرستان‌های ایران
فهرست مختصات شهرها و روستاهای ایران
ریشه‌یابی نام شهرهای ایران
سده ۲۵ (پیش از میلاد)

(سده بیست‌وششم پ.م. - سده بیست‌وپنجم پیش از میلاد مسیح - سده بیست‌وچهارم پ.م. - سده‌های دیگر)
رخدادها
۲۹۰۰-۲۳۳۴ (پیش از میلاد)؛ جنگهای خاندانی آغازین در میانرودان
۲۵۰۰ (پیش از میلاد)؛ ساخت یک نشان استوانه‌ای در سومر، اکنون در موزه هنر متروپولیتن در شهر نیویورک نگهداری می‌شود.
۲۴۹۴ (پیش از میلاد)؛ پایان دودمان چهارم و آغاز دودمان پنجم در مصر باستان، آغاز ساخت هرم‌ها.
۲۴۶۰ (پیش از میلاد)؛ آغاز دودمان ششم در مصر باستان
۲۴۵۰ (پیش از میلاد)؛ بر سر کار آمدن دودمانی تازه در میانرودان
۲۴۵۰ (پیش از میلاد)؛ کیش از قبیله‌ای که از کوه‌های کردستان امروزی آمده‌بودند شکست خورد؛ عیلامی‌ها بر بخش‌هایی از سومر چیره‌شدند.
۲۴۱۰ (پیش از میلاد)؛ پادشاهان سومر از اینکه خودبه‌خود خدای شهر باشند دست‌کشیدند. آغاز رخنه و پیروزیهای سامی‌ها در میانرودان.
فرهنگ یادگار سنگی از اسپانیا به ایرلند رفت و در میان اروپا و غرب مدیترانه نیز پخش‌شد.
آغاز تازش سلت‌ها از شرق به اروپا.
نشانه‌های آغازین فرهنگ تبرزین در قفقاز
ایلوری‌ها و دیگران در ایتالیا جاگیر شدند.
مردمانی که از شیوه سفالگری پیش‌دودمانی مصری سود می‌بردند در جنوب شرقی اسپانیا در کرانه مدیترانه جاگیر شدند.
اموری‌ها و کنعانی‌ها از عربستان به سوریه و لبنان کنونی کوچیدند.
چهره‌های برجسته
۲۴۹۱ (پیش از میلاد)؛ امپراتور اسطوره‌ای چین هوانگ‌تی
۲۴۹۰ (پیش از میلاد)؛ منکائورا فرعون مصر باستان
۲۴۷۵ (پیش از میلاد)؛ شپسه‌کاف فرعون مصر باستان
۲۴۶۵ (پیش از میلاد)؛ اوسرکاف فرعون دودمان پنجم
۲۴۵۸ (پیش از میلاد)؛ ساهوره فرعون مصر باستان
۲۴۴۶ (پیش از میلاد)؛ نه‌فه‌ریرکاره کاکای فرعون مصر باستان
۲۴۲۶ (پیش از میلاد)؛ شپسه‌کاره ایسی فرعون مصر باستان
۲۴۱۹ (پیش از میلاد)؛ ره‌نه فه‌رف فرعون مصر باستان
۲۴۱۶ (پیش از میلاد)؛ نیوسرره فرعون مصر باستان
نوآوری‌ها، یافته‌ها، آشنایی‌ها
تمدن هاراپایی در اوج خود ۴۸۰هزار کیلومتر مربع راز یر پوشش گرفته‌بود. مرکز این تمدن دره رود سند بود ولی باشندگان این تمدن از کرانه مکران و بلوچستان، افغانستان تا شرق پنجاب و کوچ (هند) و سئورشترا پراکنده شده بودند. شهرهای اینان هاراپا؛ موهنجودارو، کالیبانگان، دولاویرا و بندرهایی چون لوتال و سوتکاکوه و سوتکاگین‌دور بود، افزون برآن چندین روستا. آنان برای کشتزارها و ساخت شهرها از آبیاری سود می‌بردند. دو شهر اصلی این شهریگری از سامانه پساب، نمونه آغازین سکه، برنز و هیروگلیف بهره‌مند بود. حتا در هر روستا استخر نیز بود که در کنار روستا با خشت ساخته می‌شد. ساختار مهرابه‌ها و نیایشگاه‌ها این تمدن را با آنچه در یاجورودا گفته‌شده هماهنگ می‌سازد.
نمایه روی مرمر استوانه‌ای نشان از کاربرد پایپ و کیتارا در لیر دارد.
کهنترین نمونه اسکی در چنین زمانی در باتلاقی در سوئد رهاشد.
سومریان برای کشاندن ارابه‌های جنگی از خرهای رام‌شده سود بردند.
کشت پنبه و کدو در پریتا هواکا.
مرگ‌ها
۲۴۲۵ (پیش از میلاد)؛ مرگ اآن‌ناتوم فرمانروای لاگاش
محاللیل پسر قینان (بر پایه گاهشماری یهودی)
صورت فلکی

نگاره و فهرستی از صورت‌های فلکی در کتابی از دانشمند ایرانی، عبدالرحمان صوفی
فاصله ستاره‌های صورت فلکی شکارچی
left
صورت فلکی یا پیکر آسمانی گردایه‌ای از ستاره‌ها است که از دیدگاه زمینی به شکل ویژه‌ای مانندسازی و نام‌گذاری شده‌است. در واقعیت سه بعدی، ستارگان یک پیکر آسمانی لزوما به هم نزدیک نیستند و پیوندی به هم ندارند. قرار دادن آن‌ها در یک مجموعه تنها به‌خاطر نزدیکی ظاهری از دیدگاه زمینی است. دسته‌بندی ظاهری ستارگان به صورت پیکرهای آسمانی از دید نشانی‌دهی و ساختن نقشه‌های آسان‌فهم آسمان سودمند است.
تاریخچه
پژوهش‌های باستان‌شناسی نشان می‌دهد که نگاره‌های نقاشی شده بر روی دیوارهای غار لاسکو در جنوب فرانسه دربرگیرنده نشانه‌های نجومی است. گمان می‌شود خوشه ستاره‌ای پروین در کنار خوشه قلائص (صورت فلکی گاو) بر روی این نگاره‌ها نمایش داده شده‌است.
شاید انسان‌های روزگار پارینه سنگی (۳۰،۰۰۰ تا ۲۶،۰۰۰ سال پیش از میلاد) نخستین کسانی بودند که چهار جهت اصلی را شناسایی کردند. در اواخر دوره پارینه‌سنگی (۲۰،۰۰۰ تا ۱۶۰۰۰ سال پیش از میلاد) در فرانسه هنر ساخت ابزارهای سنگی به اوج خود رسید و در آن هنگام اندیشه نخستین صورت‌های فلکی پایه‌گذاری شد.
این را در یادگارهای به جای مانده نقش‌های درون غارهای این روزگار می‌توان یافت. در دره میرملاس و همیان در شمال کوهدشت لرستان نیز پناهگاه‌هایی از این روزگار وجود دارند. در این پناهگاه‌ها نقش‌های رنگ‌دار زیادی است. حدود ۱۶،۰۰۰ تا ۸،۰۰۰ سال پیش از میلاد، کم‌کم اسامی گروه‌های ستاره‌ای (صورت فلکی) به سه دسته نمادین تغییر کرد. دنیای پایینی، میانی و بالایی.
حدود ۱۰،۰۰۰ سال پیش از میلاد، دوره یخبندان در اروپا به پایان رسید. با گرم شدن زمین، علفزارها و دشت‌های اروپا جای خود را به جنگل‌ها دادند و دوران نوسنگی آغاز شد. در این دوره، انسان‌ها به جای شکار و گردآوری خوراک به کشاورزی و تولید خوراک می‌پرداختند. از این رو نیاز آن‌ها به چگونگی آب و هوا، و دانستن فصل‌ها بیشتر شد.
بدینسان به گذر سالانه خورشید در آسمان توجه بیشتری کردند. می‌توان گفت حدود ۵،۶۰۰ سال پیش از میلاد، چهار صورت فلکی در آسمان شکل گرفته بودند: دو پیکر، سنبله، قوس و ماهی. آن‌ها نمایانگر نقاط اعتدال‌ها و انقلاب‌های آن زمان بودند و پایه صورت فلکی‌های منطقهالبروجی امروزی شد.
از سویی به نظر می‌رسد نخستین صورت فلکی خرس بزرگ بوده که به دست سومریان به انگیزه تشخص آن و تعیین جهت شمال معین شده‌است و پس از آن صورتهای فلکی دایرهالبروج و آنگاه به دست مصریان، بابلیان و اعراب شمار آن‌ها به ۴۸ صورت فلکی رسیده‌است. در سال ۱۹۳۰ میلادی برای تمام آسمان ۸۸ صورت فلکی بصورت فرامرزی شناسایی و به پذیرش رسید.
صورت‌های فلکی
برای برابری نامهای صورتهای فلکی با نامهای عربی و انگلیسی آن‌ها به فهرست صورت‌های فلکی بازگردید.
فهرست پیکرهای آسمانی
فهرست درخشان‌ترین ستاره‌ها
فهرست پیکرهای آسمانی بر اساس وسعت
پوروچیستا

پوروچیستا نام کوچک‌ترین دختر از سه دختر زرتشت، پیامبر ایرانی بود.
نام و نام خانوادگی پوروچیستا بطور کامل پوروچیستا اسپنتمان هیچداسپان بود . واژه پوروچیستا به معنی پربینش است . نام پوروچیستا را در یکی از بندهای گاهان که در آن زرتشت وی را درباره زندگانی آینده‌اش پند و اندرز گفته است و همچنین در فروردین‌یشت (۱۳۹) می‌بینیم. بقولی پوروچیستا، جاماسب فرزانه را به همسری گزید.
پوروچیستا از نخستین گروندگان و شاگردان و یاران زرتشت بود.
یشت

بخشی از آبان یشت. از برگردان ابراهیم پورداوود.
یشت از نظر لغوی هم ریشه با کلمه یسن است و معنی تحت‌اللفظی آن نیز پرستش و نیایش است. یشت‌ها سرودهایی هستند که عموما به ستایش خدایان قدیم ایرانی مانند مهر، ناهید و تیشتر و غیره اختصاص دارند. همه یشت‌ها از نظر قدمت یکسان نیستند.
در اوستا یشت ، نام بخشی از کتاب اوستا، کتاب دینی زرتشتیان است. یشتن در زبان پهلوی، بمعنای ستودن و عبادت کردن است. در اوستا، ۲۱ یشت و به نام‌های گونه‌گون وجود دارد و در آن‌ها عناصر مهم از دیدگاه مزدیسنا ستوده می‌شوند.
هر یک از یشت‌های بزرگ در نسخه‌های خطی به بخش‌هایی تقسیم می‌گردد که اصطلاحا کرده نامیده می‌شوند. لازم به تذکر است که تقسیم‌بندی هر یشت به بندها که در چاپ‌های کنونی اوستا معمول است، در نسخه‌های خطی دیده نمی‌شود و یک روش ابداعی است که توسط دانشمندان اوستاشناس عصر حاضر و به منظور سهولت استفاده و ارجاع به وجود آمده‌است. گرشویچ تاریخ سرایش آن‌ها را حدود سال‌های 430 تا 420 پ.م می‌داند.
بویس درباره جایگاه چنین ایزدهایی گفته است: «از آن جا که آفرینش او (اهورامزدا) در برگیرنده همه خدایان بخشنده دون پایه‌تر است، آنان، یزته‌های دین زرتشتی، را احتمالا نمی‌توان به درستی «خدا» دانست؛ زیرا این واژه موجودات آسمانی و مستقل مشرکان را تداعی می‌کند…. از سوی دیگر، منشا بیشتر یزته‌ها در مقام خدایان مشرکان و جایگاه آن‌ها در مقام موجوداتی که بشخصه شایان پرستش هستند، آنان را فراتر از فرشتگان قرار می‌دهد که در ادیان یک خدایی واسطه بین انسان و خدا به‌شمار می‌روند.»
نام یشت‌ها
یشت اول، هرمزد یشت
یشت دوم، امش سپنته (هفتن یشت)
یشت سوم، اردیبهشت یشت
یشت چهارم، خرداد یشت
یشت پنجم، آبان‌یشت
یشت ششم، خورشید یشت
یشت هفتم، ماه یشت
یشت هشتم، تیر یشت
یشت نهم، گوش یشت یا درواسپ یشت
یشت دهم، مهریشت
یشت یازدهم، سروش یشت
یشت دوازدهم، رشن یشت
یشت سیزدهم، فروردین‌یشت
یشت چهاردهم، بهرام یشت
یشت پانزدهم، رام یشت
یشت شانزدهم، دین یشت
یشت هفدهم، ارد یشت
یشت هیجدهم، اشتاد یشت
یشت نوزدهم، زامیادیشت
یشت بیستم، هوم یشت
یشت بیست و یکم، ونند یشت
وزن یشت‌ها
خرده‌اوستا

خرده‌اوستا (خورده اوستا) یکی از کتاب‌هایی است که مجموعه‌ای به نام اوستا را تشکیل می‌دهند. اوستا کتاب دینی زرتشتیان است.
خرده‌اوستا جوان‌ترین بخش اوستا و گزیده بخش‌هایی از یشت‌ها و یسنه است. موضوع خرده‌اوستا دعاهای کوتاه، نمازهای روزانه و سرودهای آیینی و سرودهایی درباره درگذشتگان است. این کتاب را آذرباد مهراسپندان تدوین کرده‌است.
واژه‌شناسی
نام این نسک در پارسی میانه خورتک اوستاک بوده، به معنای اوستای کوچک.
کاربرد
این نسک دربرگیرنده نمازها، نیایش‌ها و درودهایی است که زرتشتیان در هنگام‌های گوناگون شب و روز یا در جشن‌های دینی سال یا رویدادهای مهم خویش چون سدره پوشیدن و کشتی بستن کودکان و عروسی و سوگواری، آن‌ها را می‌خوانند.
بخش‌ها و نسخه‌های خرده اوستا
نسخه‌هایی که از خرده‌اوستا در دست است؛ یکی نیست و در برخی، دعاهایی افزوده دارد و در بخشی دیگر ندارد. به همین‌گونه میان خرده‌اوستاهای در دست در هندوستان و ایران نیز چندگونی دعاها دیده می‌شود و دشوار می‌توان دو نسخه از این نسک را یافت که محتوی یکسانی داشته باشد. تنها بخش ثابت در همه خورده‌اوستاها هرمزدیشت است. مفسرین اروپایی بخش‌های دیگر اوستا را نیز به خرده‌اوستا چسبانده‌اند؛ ولی ابراهیم پورداوود خرده‌اوستا را بخش‌های زیر می‌داند:
اشم وهو-یتا اهو
نیرنگ کشتی‌بستن
سروش‌باژ
هوشبام
پنج‌نیایش
پنج‌گاه
دوسی‌روزه
چهارآفرینگان
زبان تونگایی

تونگایی یکی از زبان‌های اقیانوس آرام است که در کشور تونگا صحبت می‌شود. این زبان با ۱۰۰.۰۰۰ گویشور زبان ملی تونگا است.
تونگایی یکی از زبان‌های شاخه پولی‌نزیایی از خانواده زبان‌های استرونزیایی است. از دیگر زبان‌های این شاخه می‌توان از زبان هاوایی، ساموآیی و زبان تاهیتی نام برد. خود شاخه پولی‌نزیایی نیز به زیرشاخه‌های چندی بخش می‌شود که یکی از این زیرشاخه‌ها، زیرشاخه زبان‌های تونگی‌تبار (Tongic) نام دارد. در زیرشاخه تونگی‌تبار دو زبان وجود دارد یکی زبان تونگایی یکی زبان نیوئی.
واژه «تابو» که از راه انگلیسی وارد فارسی شده است واژه‌ای تونگایی است.
دژ هالیدزور

دژ هالیدزور () نام دژی در کناره غربی شهر کاپان ارمنستان در استان سیونیک است.
این دژ بر روی تپه‌ای در جنوب رود وغجی قرار گرفته است. این ساختمان در اوایل سده ۱۷ به‌عنوان یک صومعه ساخته شده بود و بعدها به عنوان یک دژ برای خاندان ملیک پارسادانیان به کار گرفته شد.
دژ هالیدزور در سال ۱۷۲۰ مرکز نبردهای آزادی‌بخش شد.
نوردوز

نوردوز یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که از حوالی روستای دوزال بخش سیه‌رود شهرستان جلفا واقع شده‌است. این روستا در کنار رودخانه ارس در مرز ارمنستان واقع شده‌است و دارای یک بازارچه پایانه مرزی بزرگ و مجهز به مساحت ۸ هکتار است.
پوشش گیاهی منطقه نوردوز بیشتر درختچه‌های گز همراه با سنجد رامنوس است. دیگر درختچه‌های عمده منطقه افرا و زرشک و تکدرختهای داغداغان و بنه است.
پل مرزی نوردوز از شاهراه‌های اصلی واردات به ارمنستان است و بازارچه مرزی نوردوز نیز میان ایران و ارمنستان شهریور ماه سال ۱۳۷۴ گشایش یافت .
سالانه حدود دو میلیون نفر از طریق این نقطه مرزی به کشور ارمنستان سفر می‌کنند. بدلیل آب و هوای بی‌نظیر این منطقه و نیز نزدیکی به زیارتگاه «سید محمد آقا» هر هفته روزهای پنجشنبه و جمعه، این منطقه پذیرای انبوهی از مردم این استان و استانهای همجوار می‌باشد. از محصولات مهم این روستا می‌توان به انواع انار ترش و شیرین (گلوشا)و انار قزوینی اشاره نمود.
صادرات گاز ایران به ارمنستان از این نقطه مرزی انجام می‌گیرد .
مردم نوردوز به زبان‌های ترکی آذربایجانی.کردی و ارمنی سخن می‌گویند.
زیبادشت بالا

زیبادشت بالا محله‌ای است واقع در منطقه ۲۲ شهر تهران که از شمال به بزرگراه همت و دهکده المپیک ، از شرق به بلوار دهکده و رودخانه کن، از جنوب به شهرک چشمه و شهرک گلستان و از غرب به بزرگراه آزادگان منتهی می‌شود. بلوار زیبادشت، منشعب از بلوار دهکده المپیک مهمترین مسیر ورود به این محله و اتصال آن به محلات دیگر است. این محله در اراضی سیاهدشتک از توابع بخش کن واقع است که طبق مصوبه مجلس شورای اسلامی ، قطعات مسکونی آن به مساحت ۲۰۰ متر مربع به عنوان جایگزین به مالکین اراضی متصرفی کارخانه سیمان ری داده شد.
زیبادشت بالا در سالهای ۱۳۶۰ تا ۱۳۹۰ که مصادف با اوج ساخت و سازهای مسکونی و مهاجرت سکنه به این منطقه بود، از ۳ بخش مسکونی شامل بلوک A و بلوک B و بلوک C تشکیل می‌شد ولی در تقسیمات جدید شهرداری منطقه 22، بخش مسکونی مربوط به بلوک A از محله زیبادشت مشتق و به شهرک گلستان ملحق شد.خیابان‌های فرعی با اسامی گلستان اول تا پنجم در جهت شرق به غرب مهمترین شریان‌های عبوری زیبادشت بالا را تشکیل می‌دهند.
از نقاط مهم این محله، مجتمع تجاری گلستان است. همچنین از پارک‌های این محله می‌توان به پارک‌های گلبرگ و مروارید اشاره کرد. فروشگاه زنجیره‌ای شهروند شعبه شهرک چشمه هم در جنوب محله زیبادشت بالا واقع است.
کرکس نشسته

کرکس نشسته ، ونند ، نسر واقع یا آلفا شلیاق ( Lyr) پنجمین ستاره پرنور آسمان شب است. این ستاره زمانی ستاره قطبی زمین بود و در ۱۲۰۰۰ سال دیگر نیز ستاره قطبی خواهد شد. این ستاره در پیکر آسمانی دیگ‌پایه (شلیاق) قرار گرفته‌است و به همراه دو ستاره دیگر تشکیل مثلث تابستانی را می‌دهند. ونند را در ایران باستان نگهبان دروازه‌ها و گذرگاه‌های رشته‌کوه البرز می‌دانستند.
در سال ۱۹۸۳ توسط ماهواره اخترشناختی فروسرخ (IRAS) کشف شد که این ستاره را هاله‌ای از گرد و غبار فراگرفته که شاید در آینده از آن غبار، سیاره‌هایی تشکیل شوند.
قدر

قدر به معنی ارزش، کاربردهایی از قرار زیر دارد:
قدر (سوره)، سوره‌ای از قرآن
شب قدر
قضا و قدر
قدر مطلق (ریاضی)
قدر تابش‌سنجی
قدر (ستاره‌شناسی):
قدر ظاهری، در ستاره‌شناسی
قدر مطلق (ستاره‌شناسی)
قدر ۱۱۰، موشکی ساخت ایران
درخشندگی
قدر (ستاره‌شناسی)

قدر یا فروغ یکی از اصطلاح‌های دانش ستاره‌شناسی است.
فروغ هر ستاره‌ای به دو دسته قدر ظاهری و قدر مطلق بخش می‌گردد.
قدر ظاهری
قدر مطلق (اخترشناسی)
یادداشت
فروغ واژه مصوب فرهنگستان است.
ارابه‌ران

ارابه ران یا ممسک العنان یکی از صورتهای فلکی یا پیکرهای آسمانی است.
در بالای سر پیکر آسمانی گاو، چند ضلعی بزرگی به نام ارابه ران (Auriga) قرار دارد. درخشان‌ترین ستاره این پیکر آسمانی، بزبان (عیوق، Capella) است که ششمین ستاره درخشان آسمان می‌باشد. عیوق در ادبیات فارسی استعاره از بلندای آسمان و کمال است. ستاره‌ای که از نظر رنگ شبیه به خورشید، ولی در حقیقت بسیار بزرگ‌تر از آن است و بر بازوی راست ارابه ران قرار دارد. بعد از این ستاره، از نظر درخشش، ستاره منکب العنان، در شانه ارابه ران است. جنوبی‌ترین ستاره این چند ضلعی، متعلق به صورت فلکی گاو است.
در مرکز این پیکر، چندین خوشه باز و کم نور (m38,m36) قرار دارند که با چشم غیر مسلح قابل رویت اند. ارابه ران، همیشه افساری در دست و یک بز و دو بزغاله به همراه دارد. در یکی از داستان‌ها، ارابه ران همان هفستوس، پسر لنگ زئوس و هرا است. هفستوس، خدای آتش و حامی هنرمندانی بود که با فلز و آهن کار می‌کردند. او، به دلیل اینکه پیمودن مسافتهای طولانی با پای لنگ برایش دشوار بود، ارابه را اختراع کرد!
نپی

نپی یا نبی نام پارسی قرآن است. نپی را به فتح و کسر نون هم گفته‌اند. نپی‌جو را قرآن‌پژوه و دانشجوی قرآن و علوم قرآنی می‌نامند.
ریشه نپی، چند پند بوده که به مرور زمان به نپی مبدل شده است.
در پارسی میانه واژه نیبگ (nibeg) واژه رایجی به معنی کتاب در کل بوده‌است (در معنی سنگ‌نوشته یک‌بار به‌کار رفته است. ). در پارسی نو واژه نبی یا نبی به معنی قرآن تحول‌یافته همین واژه پارسی میانه است.
همانگونه که مسیحیان از آغاز کتاب انجیل را bible به معنی کتاب نامیدند ایرانیان نیز قرآن را در زبان خود نبی یعنی کتاب نام نهادند.
شهرستان آب‌شوران

آبشوران ، (به ترکی آذری Abşeron) نام شبه جزیره و بخشی در جمهوری آذربایجان است که در شبه‌جزیره آب‌شوران واقع شده است.
این شبه جزیره ۶۰ کیلومتر به سمت شرق در دریای خزر پیشروی دارد و عرض شبه جزیره به ۳۰ کیلومتر می‌رسد.
آبشوران به سبب وجود تاکستان‌ها و باغ‌های میوه و انجیر شهرت فراوانی دارد. آبشوران در امتداد شرقی رشته کوه قفقاز قرار دارد به همین سبب دارای تپه ماهورهای فراوان و همچنین دریاچه‌های نمک است. آب‌شوران جمعیتی بالغ بر ۹۰۰۰۰ نفر دارد و مساحت آن ۱۳۶۰ کیلو متر مربع است. مرکز بخش شهر خردلان است.
مردم آبشوران از تبار پارسی (تات) هستند و تا حدود سال ۱۹۲۰ (میلادی) پیشینه آنها به زبان فارسی‌تبار تاتی اران سخن می‌گفتند.
تات‌های اران، که خود را پارس می‌نامند از زمان ساسانیان در جزیره آبشوران و دیگر مناطق اران سکونت دارند. زبان آن‌ها از شاخه فارسی‌تبار (زبان‌های جنوب شرقی ایرانی) است. این گروه را نباید با تات‌های ایران که زبانی از شاخه ایرانی شمال غربی دارند اشتباه گرفت. در سرشماری‌های جمهوری آذربایجان تات‌ها را جزو قومیت آذربایجانی به شمار می‌آورند.
وجه تسمیه
آبشوران، آبشرون، یا آپشرون، نام شبه‌جزیره‌ای است در دریای خزر در جمهوری آذربایجان. نام آبشوران فارسی است و به معنای جایی است که آب (جزر و مد دریا) آن را می‌شوید.
بسیاری از نام‌های مناطق مختلف آذربایجان دارای ریشه فارسی هستند و این امر به علت سابقه حاکمیت ایران بر منطقه قفقاز می‌باشد که در دوران قاجار رو به افول نهاد.
اقتصاد
آبشوران دارای تاسیسات نفتی است و تولید محصولات نفتی باعث رشد اقتصادی منطقه گردیده‌است.
شهرستان کلبجر

شهرستان کلبجر (, که‌لباژار، کاراواجار)، نام منطقه‌ای در استان مارتاکرت جمهوری قره‌باغ است. واژه کلباژار نامی کردی و به معنی بازار سنگی است.
ادعایی نیز وجود دارد که نام کلبجر می‌تواند واژه‌ای باشد که از زبان‌های ترکی و به معنی قلعه‌ای بر روی رودخانه گرفته شده باشد. است برگرفته شده است. این بخش از جمهوری آذربایجان به طور کامل تحت کنترل نیروهای جمهوری قره‌باغ است که قسمت شرقی این بخش به نام مارتاکرت استانی از جمهوری خودخوانده قره‌باغ محسوب می‌شود و قسمت غربی آن را ارمنیان کارواجار می‌نامند.
استان مارتاکرت

مارتاکرت نام یکی از استان‌های جمهوری آرتساخ است.
جغرافیا
در منطقه این استان پیش از این بخش‌هایی از استان‌های کلباژار و تارتار جمهوری آذربایجان قرار داشتند. در ۶۳ کیلومتری شمال خان کندی و ۴۱ کیلومتری جنوب غربی بردع و برسرراه بردع – ایستی سو واقع است.
تا ۱۹۳۹ جرابرد نام داشت. از ۱۹۳۰ شهرستان شد.
۱۷۰۵ کیلومترمربع وسعت، ۲ شهر و ۵۷ روستا دارد. به‌طور متوسط در هر کیلومترمربع ۲۶ نفر ساکن هستند.
آب وهوا
right
اقلیمش در بسیاری جاها سرد ملایم و در بلندیها سرد است.
دمای میانگین در ژانویه ۱ تا ۱۰- درجه و در ژوئیه ۱۰ تا ۲۵ درجه‌است.
بارندگی سالانه ۴۰۰ تا ۹۰۰ میلیمتر است. رودخانه ترتر و خاچین از اراضی آن می‌گذرد.
محیط زیست
۴۴٪ مساحت شهرستان را بیشه زار (بلوط، پسته، صمغ و …) تشکیل می‌دهد. چمنزارهای آلپی نیز موجود است.
حیواناتی چون بز کوهی، سنجاب و خرس در آنجا زندگی می‌کنند.
از پرندگانش نیز می‌توان قرقاول و دراج را نام برد.
اماکن باستانی
از بناهای باستانی آن اماکن زیر را می‌توان نام برد.
صومعه گنج‌سر در نزدیکی روستای ونک
قلعه خانابرت
بقایای قلعه گلستان
قلعه جرموک در قصبه جرابرد
صومعه یاکوب مقدس در روستای کولاتاغ(۶۳۵ م)
صومعه روستای ماغاویز (سده ۱۲ م)
پل رودخانه ترتر
بقایای قلعه در نزدیکی روستای ماغاویز (سده‌های ۱۲ و ۱۳ م)
معبد اورک در نزدیکی روستای طالش (سده ۱۲ م)
صومعه در مجاورت رود ترتر (سده ۱۲ م)
قلعه ملیک حاتم در روستای قاساپت
صومعه یقیشه آراکل در روستای ماداگیز (سده ۱۲ م)
اتاوا

اتاوا یا آدوا یا آتوا پایتخت کشور کانادا و چهارمین شهر بزرگ این کشور است. این شهر در آمریکای شمالی و در کنار رودخانه اتاوا (شعبه رودخانه سن‌لوران) واقع شده‌است.
تلفظ اتاوا که در بین فارسی زبانان و در برخی زبان‌های دیگر مثل عربی متداول است، از تلفظ فرانسوی نام این شهر گرفته شده‌است و در مناطق فرانسوی زبان کانادا استفاده می‌شود. در انگلیسی کانادایی و آمریکایی نام این شهر آ-دو-وا تلفظ می‌شود. همچنین در انگلیسی بریتیش، تلفظ آ- تو-وا متداول است.
پیشینه
اتاوا به همراه گاتینو که در ایالت کبک واقع شده منطقه پایتختی ملی را تشکیل می‌دهند. نخستین سکونتگاه‌های اروپایی در منطقه به خاطر صنعت چوب بوجود آمدند. پس از جنگ سال ۱۸۱۲، مهاجرت به اتاوا از سوی دولت تشویق شد و جمعیت آن به سرعت رشد کرد. سرهنگ جان بای در سال ۱۸۳۲ ابتکار ساخت کانال ریدو (Rideau) را به‌دست گرفت، تا مسیری جایگزین با فاصله‌ای دورتر از مرز آمریکا به سوی مونترال باشد. شهری که به این ترتیب به وجود آمد که بای تاون (Bytown) نامیده شد و ساخت کانال ریدو به اهمیت تجاری منطقه افزود. در سال ۱۸۵۵، بای تاون به اتاوا تغییر نام داد.
اتاوا در ۳۱ دسامبر سال ۱۸۵۷ به عنوان پایتخت کانادا انتخاب شد. انتخاب این شهر به عنوان پایتخت نوعی سازش میان دو فرهنگ منطقه بود، چرا که نامزدهای دیگر از جمله مونترال و تورنتو هریک بیش از اندازه در مناطق فرهنگی فرانسوی یا انگلیسی قرار داشتند. علاوه بر این، این شهر تا اندازه‌ای از مرزهای این کشور با ایالات متحده دور بود، و این به عنوان یک مزیت نظامی تلقی می‌شد.
ساختمان پارلمان در اتاوا بر روی یک تپه شیب‌دار، به نام پارلمان هیل، در نزدیکی شروع کانال ریدو ساخته شده‌است. در تاریخ ۳ فوریه سال ۱۹۱۶ در این ساختمان آتشسوزی رخ داد. سپس در سال ۱۹۲۲ ساختمان کنونی به همراه برج صلح که اینک نماد پایتخت بشمار می‌آید تکمیل شد.
جمعیت
جمعیت اتاوا ۸۵۹،۷۰۴ نفر بوده که این رقم با احتساب حومه‌اش به بیش از یک میلیون نفر می‌رسد.
جغرافیا
این شهر در مرز انتاریو و کبک و در شمال شرقی تورنتو و غرب مونتریال قرار گرفته و مرکز مجلس شورا و دولت فدرال است.
اتاوا به عنوان پایتخت فدرال کانادا میزبان بسیاری از ساختمان‌های دولتی است که معروف‌ترین آن‌ها ساختمان مجلس است. علاوه بر این، دادگاه عالی کانادا و سکونتگاه‌های رسمی نخست وزیر کانادا و فرماندار کل کانادا (در ریدو هال) در این شهر واقع شده‌است.
آب و هوا
اتاوا از لحاظ آب و هوایی یکی از سردترین پایتخت‌های دنیا به‌شمار می‌آید.
گردشگری
همچنین تعدادی از موزه‌های مهم در اتاوا قرار دارند، از جمله موزه طبیعت کانادا، نگارخانه ملی کانادا و موزه جنگ کانادا.
دانشگاه‌ها
در این شهر چند دانشگاه و کالج وجود دارد. دو دانشگاه اصلی در این شهر عبارتند از دانشگاه کارلتون و دانشگاه اتاوا. طبق آمار رسمی شهرداری اتاوا حدود ۱۵۰۰۰۰ دانشجو در دانشگاه‌ها و کالج‌های شهر اتاوا مشغول به تحصیل هستند. از مشاهیر معاصر ایران که از دانشگاه‌های این شهر فارغ‌التحصیل شده‌اند می‌توان به کیهان کلهر اشاره کرد که تحصیلات خود را در رشته موسیقی دانشگاه کارلتون به پایان رسانده‌است.
مردم
۵۰،۹ درصد از مردم این شهر انگلیسی‌زبان و ۳۲،۶ فرانسوی‌زبانند.
مسجد عیدگاه

مسجد عیدگاه میان باغ علیمردان و چمن حضوری در شهر کابل افغانستان قرار دارد. این مسجد درسال ۱۳۱۱ ه‌.ق بنا نهاده‌شده و کار تعمیر آن در سال ۱۳۱۵ ه‌.ق پایان یافت. در دیوار مسجد کتیبه سنگی وجود دارد که درآن تمام خصوصیات درج است. درین مسجد غیر از ادای نماز اجتماعات و جرگه‌های رسمی نیز برگزار می‌شد مثلا جنگ با بریتانیا جهت استرداد استقلال افغانستان از منبر سنگی همین مسجد اعلان شد؛ و دیگر جرگه‌های قومی و فیصله‌های عمومی درهمین مسجد صورت می‌گرفت.
شرق باغ علیمردان و شمال‌غرب چمن حضوری این مسجد در چمن حضوری مقابل جوی مستان طرف جنوب پل محمود خان ساحه وسیع را اشغال نموده عمارت مسجد به صورت طولانی شمالا جنوبا بداخل هفتاد وشش گنبد خورد ویک گنبد بزرگ و یک رشته رواق‌ها وکمانها ساخته شده و دارای منارها و محراب‌های منقش و یک محراب بزرگ مرکزی ودو محراب خورد پائینی بوده و ده مناره‌های خورد و بزرگ دارد. صرف سر گنبد بزرگ و سطحی آهن‌پوش بوده بقیه تمام گنبدهای مذکور کاهگل است و پیشروی مسجد به طول آن تراسره یا صوفه به فرش سنگ مرمر سفید دارا است. مسجد مذکور تقریبا یکمتر بلندتر از صحن حیاط ساخته شده و قبلا صحن مسجد مذکور با دیوار خشتی محدود شده‌بود. به سمت شرق سه دروازه درآمد بزرگ با کمان‌های گج‌بری شده و تزئین شده که دارای اصالت تاریخی بود و جود داشت. متاسفانه بعد از کودتای ثور ۱۳۵۷ ازبین رفت و گل و بته و درخت آن کشیده‌شد صحن حیاط قیر و بتن گردیده‌است.
زیارت شیخ سعدالدین احمد انصاری

زیارت شیخ سعدالدین احمد انصاری معروف بحاجی صاحب پایمنار در افغانستان واقع شده است.
این مزار در روستای ده یحیی و تنگی جویبار که مشهور بقلعه حاجی صاحب مدوح است دربین قلعه اقامتگاه دوره حیات شان واقع است .
محیط دژ تخمینا در حدود دونیم جریب زمین است، از حصه نصف محیط ساختمان زیارت و مربوطاتش آغاز شده، حیاط بدو بخش تقسیم شده که مابین بصورت خیابان و دو طرف باغچه و خیابان بوده عقب آنها گورستانی و بعد آن تعمیر مسجد و مزار و در وسط احاطه مسجد بزرگ جامع گنبد پوش وبه‌طرف جنوب مسجد جامع، مسجد دیگریست.
به‌طرف شمال مسجد جامع، رهرو احاطه پیش روی مزار است که ازین رهرو داخل احاطه مذکور شده وبعدا داخل گنبد می‌شود، اطراف گنبد چندین حجره‌های خورد منظم دارد، دربین گنبد که بالای پخته کاری آن تماما تخته سنگ مرمر نصب بوده و حالا جز بعضی تخته‌های سنگ افتاده چیز دیگری از آن باقی نیست، اولا مزار خود بزرگوار است که اطراف مزار بصورت صندوق و دارای کتاره سنگ مرمر است.
مسجد چوبفروشی

مسجد چوبفروشی کابل درسال ۱۳۰۳ ه ق ساخته شده که پیش‌تر بنام «مسجد نورالاسلام» مشهور بود. مسجد مذکور از سنگ، خشت پخته، گچ، آهن، چونه و چوب ساخته شده و دارای کمانها، رواقها و گنبدها بوده و در پهلوی خود عمارت گنبدی علیحده دارد بنام مدرسه که با مرور ایام دارالحفاظ، جمعیت العلما و منسوبین علوم دینی بود. در اثر جنگ‌های اخیر افغانستان ویران شده‌است.
فهرست مساجد
مسجد گذری

مسجد گذری در بازار سراجی شهر کابل در جوار یک آهنگری واقع است و این مسجد نیز در زمان اورنگ‌زیب پادشاه گورکانی هند ساخته شده و تاکنون عمارت آن پابر جا بوده اما در جنگهای دهه‌های پایانی سده بیستم افغانستان آسیب دیده است.
گذری
قلعه بالاحصار (کابل)

قلعه بالاحصار (کابل) / ۱۸۷۹
بالاحصار نام قلعه‌ای باستانی در شهر کابل در افغانستان است. تاریخ ساخت این قلعه به حدود قرن ۵ میلادی می‌رسد. این دژ یا حصار در حدود سه قرن (از قرن دوم تا پنجم مسیحی) آبادی روی پشته بالاحصار به شکل اثر مذهبی ساخته شده که نظر به شواهد نقاط مجاور می‌توان آن را نیایشگاه بودائی خواند که احتمالا بعید نیست که شالوده اولین قلعه جنگی در همین زمان بدست یکی از شاهان هپتالی (هون) بوده باشد. قلعه‌ای است که بر فراز تپه‌ای در دامنه کوه شیر دروازه در جنوب شرق شهر کابل ساخته شده است.
تیمورشاه که پایتخت افغانستان را از قندهار به کابل انتقال داد و در بالاحصار کابل جاگزین شدند. تا عصر سلطنت امیر عبدالرحمن خان پایتخت در همانجا بود.
بالا حصار به دلیل اهمیت استراتژیک و قدمت تاریخی‌اش یک مکان دارای ارزش تاریخی است. این بنا شاهد جنگ‌های خونین بوده است. در جنگ اول افغان و انگلیس (۱۸۳۹ – ۱۸۴۲) و جنگ دوم افغان و انگلیس (۱۸۸۰-۱۸۷۸) و بعد در زمان حکومت‌های کمونیستی افغان این قلعه به عنوان مرکز مهم نظامی استفاده می‌شد. حتی یکی از قیام‌های مجاهدین علیه حکومت کمونیستی افغانستان نیز از همین قلعه آغاز شد که به قیام بالا حصار مشهور است.
در سال‌های اخیر نیز نیروهای ناتو در این قلعه مستقر بودند .
بعد از کودتای روسی ۷ ثور ۱۳۵۷ و آغاز مبارزه مردم افغانستان علیه رژیم وابسته به روسیه، یکی از قیام‌های مهم از بالاحصار آغاز گردید که در تاریخ به نام «قیام بالاحصار» مشهور است. این قیام به‌وسیله «گروه انقلابی خلقهای افغانستان» (که بعدها به نام سازمان رهایی افغانستان تغییر نام داد) و پنج حزب و سازمام ملی و اسلامی دیگر از جمله «حرکت اسلامی افغانستان» به تاریخ ۱۴ اسد ۱۳۵۸ به راه افتاد اما به سختی سرکوب و بخون نشست. دهها تن از افسران و سربازان قیام کننده کشته شدند و تعدادی نیز دستگیر و بعدا در پولیگون زندان پلچرخی اعدام گردیدند. از جمله رهبران این قیام گل احمد بود که جان باخت.
تصاویر
آثار تاریخی افغانستان
قصر دارالامان

قصر تخریب‌شده دارالامان در حاشیه شهر کابل.
قصر دارالامان از بناهای تاریخی افغانستان است. این ساختمان به فاصله هشت کیلومتر به طرف جنوب غرب شهر کابل در حوزه چهاردهی کابل که قبلا افشارتپه نام داشت، در زمان امان‌الله خان ساخته شده‌است. در زمان ساخت این قصر مناسبات حسنه سیاسی بین دولت افغانستان و آلمان برقرار بود و در امور شهرسازی و تعمیرات ۲۲ تن مهندسان دولت آلمان حصه گرفته بودند که از جمله ساخت قصر دارالامان در سال ۱۳۰۴ ه‌.ق تحت نظر مهندس والتر هارتن آلمانی آغاز و درسال ۱۳۰۶ تکمیل گردید و قصر مذکور بداخل تقریبا ۱۵۰ اتاق کوچک و بزرگ اعمار شده که تمام دستگاه دولتی دوره امانی از آن استفاده می‌گردند.
در سالهای دهه شصت خورشیدی وزارت دفاع افغانستان از این قصر استفاده می‌کرد. در کودتای ۱۶ دلو (بهمن) ۱۳۶۸ خورشیدی به رهبری ژنرال شهنواز تنی، وزیر دفاع پیشین افغانستان علیه دولت دکتر نجیب الله، این محل هدف بمباران قرار گرفت و بخشی از آن ویران شد.
دارالامان در جنگ‌های داخلی سالهای دهه هفتاد خورشیدی آسیب بیشتری دید و سرانجام به ویرانه‌ای تبدیل شد و در دو دهه گذشته، مورد استفاده نبوده‌است.
در دهم ماه جوزا (خرداد) ۱۳۹۵ بازسازی قصر به هزینه شانزده میلیون دالر آمریکایی آغاز شد.
در روز آغاز بازسازی این قصر، رئیس‌جمهوری افغانستان به صورت نمادین نخستین جلسه کمیسیون عالی توسعه شهری افغانستان را در ویرانه این قصر برگزار کرد.
کاخ کوتی‌باغچه

کاخ کوتی‌باغچه از بناهای تاریخی شهر کابل افغانستان است. کوتی‌باغچه که از ساختمان‌های آراسته روزگار پادشاهی امیر عبدالرحمن‌خان بوده دارای تزئینات گچ‌بری، مینیاتوری و شبکه کاری چوب بوده از جمله ساختمانهای بزرگ عصر است که در اثر جنگ‌های اخیر شهر کابل ویران شده است.
آرامگاه و مسجد حاجی صاحب پایمنار

آرامگاه و مسجد حاجی صاحب پایمنار ساختمان گنبدی از جمله یادمان‌های تاریخی افغانستان بوده که در شهرستان ده‌سبز در شمال شهر کابل قرار دارد. این اثر تاریخی دراثر جنگ‌ها و اوضاع جوی آسیب دیده است.
حاجی صاحب
منار علم و جهل

منار علم و جهل از آثار تاریخی شهر کابل در افغانستان است. این منار به یادگار پیروزی بر شورش مشهور به ملای لنگ برضد نهضت افغانستان ساخته شده است.
این منار در فراز تپه کوچک در کنار پارک احمدشاهی کابل در مقابل نوآباد بریکوت به شکل مقبول و مرغوب از سنگ‌های رنگین و ظریف بنا یافته است و در اثر جنگ‌ها آسیب دیده است.
بعد از استقلال افغانستان آثار و کتیبه‌های مهم تاریخی افغانستان به وسیله خطاط نامدار سده بیستم کشور، استاد سید محمد داود الحسینی و برادر بزرگ او سید محمد ایشان حسینی خطاطی شده است که از آن جمله منار علم و جهل و طاق ظفر پغمان است. فکری سلجوقی در کتاب «ذکر برخی از خوشنویسان و هنرمندان، تعلیقات بر دیباچه دوست محمد هروی، کابل ۱۳۴۷ خورشیدی»، در صفحه ۷۷ در مورد سید محمد داود الحسینی چنین می‌نویسد: «جناب سید داود در خط نستعلیق و شکسته از نوادر روزگار و از اساتید گرانمایه این فن شریف و هنر لطیف می‌باشد. در ریز نویسی شهرت به سزایی دارند. چنان‌که بر یک‌دانه برنج باریک سوره‌های حمد شریف و اخلاص را معه تاریخ و امضاء نوشته‌اند که عقل بیننده را به حیرت می‌اندازد. علی‌ای حال آقای سید محمد داود در خط نستعلیق از اساتید معاصر می‌باشند که به دست سحر بنان خویش چراغ عماد و رشید و میر عبدالرحمن را روشن می‌دارند.» سید محمد داود الحسینی یکی از بیدل شناسان پر آوازه کشور نیز بود که در مورد زندگی، آثار، افکار و موجودیت قبر میرزا عبدالقادر بیدل در محله یکه ظریف واقع در خواجه رواش کابل پژوهش‌های زیادی کرده است. یکی دیگر از آثار گرانبهای خطاطی سناتور سید محمد داود الحسینی لوحه سنگ قبر حکیم ابوالمجد مجدود بن آدم سنائی غزنوی می‌باشد.
نمازگاه‌های هرات

درسال ۸۱۳ ه ق عصر تیموریان هرات شاهرخ فرزند تیمور که پایتخت خراسان را از سمرقند به هرات انتقال داد به منظور پیشبرد دانش و پیشه‌ها و هنرهای ظریف بناهای عمارات معروف به مصلی‌های هرات آغاز شد. مصلی‌های هرات متشکل است از گنبد گوهر شاد، منار مدرسه گوهر شاد، منار مسجد جامع گوهر شاد، چهار منار مدرسه سلطان حسین، آرامگاه امیر علی شیر نوایی موجود است که دراثر جنگ‌های چندین ساله و اوضاع جوی آسیب دیده است.
غارهای بامیان

غارهای بامیان از جمله یادمان‌های دوره کوشانی‌ها بوده و در اثر جنگ‌های چندین ساله و اوضاع جوی بیشتر تخریب شده قابل ترمیم عاجل است. همچنان غارهای قصر کنشکا واقع دره فولادی که یک قسمت آن از بین رفته بقیه آن قابل حفظ و ترمیم عاجل است.
فلیکس مندلسون

یاکوب لودویگ فلیکس مندلسون-بارتولدی (تلفظ آلمانی: (زاده ۳ فوریه ۱۸۰۹ – درگذشته ۴ نوامبر ۱۸۴۷) آهنگساز، پیانیست، ارگ‌نواز و رهبر ارکستر یهودی‌تبار اهل آلمان در اوایل دوره رمانتیک بود. از معروف‌ترین آثار او می‌توان به کنسرتو برای ویولون و ارکستر اشاره داشت. منتقدان از این اثر مندلسون به‌عنوان دومین کنسرتو ویولون از سه کنسرتو برتر جهان یاد کرده‌اند.
زندگی و حرفه
مندلسون در یک خانواده یهودی - پروتستان در شهر هامبورگ آلمان به دنیا آمد. وی از جمله آهنگ‌سازان متمولی بود که فارغ از گرفتاری‌های مادی، زندگی پرنشاطی را گذراند.
پدر بزرگش یک فیلسوف یهودی و پدرش یک بانکدار ثروتمند بود که مذهب یهود را رها کرد و پروتستان شد و نام خانوادگی بارتولدی را برای خود برگزید.
خانواده او علاقه زیادی به هنر و ادبیات داشتند پس مندلسون از همان اوان کودکی به یادگیری پیانو و ویولون پرداخت تا احتمالا در نه سالگی برای نخستین بار کنسرت داد. وی از ۱۸۱۷ (میلادی) در برلین نزد فردریک زلتر آموزش هارمونی و آهنگسازی گرفت.
مندلسون نخستین کسی بود که با اجرای پاسیون سن متیو در ۱۱ مارس ۱۸۲۹ عظمت باخ را به جهانیان شناساند و نام او را زنده کرد.
همان‌طور که خود می‌پنداشت، مانند موتسارت نابغه بود و هنگامی که بیش از هفده سال از عمرش نگذشته بود یکی از شاهکارهای ادبیات موسیقی، اورتور «رویای نیمه شب تابستان» را روی نمایشنامه شکسپیر نوشت. «مارش عروسی» معروف مندلسون نیز بخشی از همین اثر است، از دیگر آثار او می‌توان به کنسرتو برای ویولون و ارکستر اشاره داشت این اثر مندلسون دومین کنسرتو ویولون از سه کنسرتو برتر جهان است.
آثار برجسته
پیش‌نوای رویای نیمه شب تابستان
پیش‌نوای غار فینگال یا پیش‌نوای هبریدها
کنسرتو ویولن در می‌مینور
پیش‌نوای دریای آرام و سفر موفق، برپایه دو شعر از گوته
قطعات پیانویی آوازهای بدون کلام
سبک مندلسون
مندلسون را می‌توان به وضوح دنباله‌رو باخ و موتسارت دانست زیرا در انتخاب فرم‌های آثارش از مکتب کلاسیک سرپیچی نکرد و آن‌ها را با جزئی تغییرات به کمال مطلوب خود رساند. او عوامل دیگری همچون هارمونی و ریتم را نیز در چارچوب کلاسیک‌ها ولی با رنگ‌آمیزی و زبانی رمانتیک به کار برده‌است و به همین دلیل است که مندلسون بیشتر جزو آهنگسازان محافظه‌کار به‌شمار می‌رود. او تنها از دو نظر به رمانتیک‌ها نزدیک می‌شود: نخست به خاطر نوشتن قطعات توصیفی یک مومانی که بنایی برای پوئم سمفونی‌های لیست گردیده و دوم به خاطر تصنیف قطعات لیریک و شاعرانه پیانویی مانند آوازهای بدون کلام که یکی از شناسه‌های مهم موسیقی رمانتیک به‌شمار می‌آید.
ریشارد اشتراوس

ریشارد اشتراوس
ریشارد اشتراوس
ریشارد اشتراوس (زاده ۱۱ ژوئن ۱۸۶۴ - درگذشته ۸ سپتامبر ۱۹۴۹) آهنگساز و رهبر ارکستر آلمانی بود.
زندگی‌نامه
وی در مونیخ به دنیا آمد. پدرش نوازنده چیره‌دست کر بود که او را از اوایل کودکی با موسیقی آشنا کرد.
مهم‌ترین مشخصات آثار اشتراوس عبارت‌اند از تاکید فوق‌العاده بر منطقه صوتی بسیار زیر سازها و اصوات انسانی، سازبندی عظیم و پرصدا و قسمتهای بسیار مشکل در سازهای بادی بویژه ساز کر که بسیار مورد نظر او بود. علاقه شدید اشتراوس به صداهای زیر در اپرای سالومه که در آن از سه صدای سوپرانو استفاده کرده، کاملا مشهود است.
مهم‌ترین آثار اشتراوس پوئم‌سمفونیهای او هستند که به دو دسته تقسیم شده‌اند:
اول، پوئم‌سمفونی‌هایی که مبنای فلسفی دارند مانند مرگ و دگرگونی (۱۸۸۹ Tod und Verklärung) و چنین گفت زرتشت (۱۸۹۶ Also Sprach Zarathustra). این قطعات فاقد داستان هستند و بیشتر اشخاص یا مفاهیم را تفسیر می‌کنند.
دسته دوم پوئم‌سمفونی‌هایی که جنبه توصیفی دارند.
از اپراهای برجسته و به‌یادماندنی اشتراوس اپرای سالومه Salome و سوارکار گل سرخ
Der Rosekavalier شهرت فراوانی دارند.
اپرای سالومه که باعث شهرت فوق‌العاده اشتراوس نه تنها در میان مردم آلمان بلکه در تمام کشورهای اروپایی شد، در سال ۱۹۰۵ روی نمایشنامه اسکار وایلد در یک پرده تصنیف شد.
اشتراوس بسیاری از مشخصات موسیقی واگنر از جمله تداوم و پیوستگی چند صدایی (پلیفونی) در ارکستر و تکنیک لایت‌موتیف را در این اپرا به کار بسته‌است.
برخی از آثار
Burleske
چنین گفت زرتشت (با الهام از کتابی با همین نام از: فریدریش نیچه فیلسوف و شاعر آلمانی)
سونات برای پیانو
سونات برای ویلنسل
سونات برای ویلن
چهار نوازی برای سازهای زهی
۵ قطعه برای پیانو
مجموعه لیدها
۱۵ اپرا
کنسرتو ابوا
کنسرتو ویلن
سمفونی در ره کوچک
چهار ترانه آخر
یادداشت
کفش کوهنوردی

کفش‌های کوهنوردی در قدیم از چرم ساخته می‌شد؛ که بنا به شرایط مورد استفاده ضخامت و تعداد لایه‌های چرم متفاوت بود. یکی از اشکالات کفش‌های چرمی زمستانی وزن بالای آنها بود که با اختراع لایه‌ها و پارچه‌های جدید با عناوین گورتکس - سیمپاتکس و تینسولیت تا حدی این نقیصه جبران گردیده است. لایه گورتکس که در انواع پوشاک زمستانی کوهنوردی نیز بکار می‌رود دارای خاصیت یک طرفه بودن است؛ یعنی تنها از یک طرف کاملا ضد آب و باد است و در نتیجه از داخل بخار و گرمای ناشی از تعرق و فعالیت را بخارج می‌فرستد و از خیس شدن پوشاک زیر و سرمازدگی جلوگیری می‌کند. لایه سیمپاتکس نیز مانند گورتکس ضد آب و ضد باد و دارای قابلیت تنفسی است. لایه تینسولیت نیز گرمازا بوده و در کفش‌های زمستانی و سنگین بکار می‌رود. زیره کفش کوهنوردی نیز از لایه‌های مخصوصی ساخته می‌شود که معروف‌ترین آن ویبرام ایتالیا است. همچنین اخیرا لایه‌ای شوک گیر نیز ساخته شده که فشار ضربه‌های وارده به کف پا را کاسته و پا دیرتر خسته می‌شود و در سرازیری زانوها کمتر آسیب می‌بیند.
با توجه به پیشرفت‌هایی که در زمینه ساخت کفش‌های کوهنوردی بدست آمده و به برخی از آنها در بالا اشاره شد؛ امروزه برای هر نوع برنامه کوهنوردی و برای هر فصل و منطقه کفش خاصی ساخته شده و مورد استفاده قرار می‌گیرد و دیگر عنوان کفش‌های چهار فصل یا همه‌کاره دور از ذهن می‌باشد. به عنوان مثال در کفش‌های مخصوص سنگنوردی نوع کفش برای مرد و زن و همچنین بسته به جنس و نوع سنگ متفاوت می‌باشد.
بطور کل می‌توان کفش‌ها را به ۶ دسته بزرگ به شرح زیر تقسیم کرد:
کفش صعودهای هیمالیایی که سه پوش یا دو پوش هستند. نوع دوپوش از یک کفش کوچک و تنک مثل کفش رشته کشتی که بجای بند دارای چسبک است تشکیل می‌شود و این کفش درون کفش اصلی که بزرگ‌تر است قرار می‌گیرد. می‌توان شب در داخل چادر و کیسه خواب کفش بیرونی را از پا درآورد و از پوش داخلی به عنوان جوراب یا کفش داخل چادر استفاده کرد. در نوع سه پوش علاوه بر این دو کفش یک لایه گتر بلند نیز بر روی کفش قرار می‌گیرد که به دور کفش دوخته شده و تمام رویه و اطراف کفش را در بر می‌گیرد. پوش دوم کفش یا از جنس چرم است یا از جنس فایبر گلاس که نوع اخیر شبیه کفش‌های اسکی است.
کفش کوهنوری سنگین در صعودهای بلند زمستانی مانند ارتفاعات ایران بکار می‌روند و دارای یک یا چند لایه یادشده می‌باشند و قابلیت نصب کرامپون را هم دارند.
کفش کوهنوردی یا کفش نیمه سنگین که برای سه فصل اول سال مورد استفاده قرار می‌گیرد.
کفش کوهپیمایی یا ترکینک کفش‌هایی سبک است و برای صعودهای یک روزه یا چند روزه سبک و کم ارتفاع بکار می‌رود.
کفش راه پیمایی برای مسیرهای ساده و کفی استفاده می‌شود. شبیه کفش‌های معمولی ورزشی یا اسپرتکس‌های معروف می‌باشند.
کفش سنگنوردی یا کتان سنگ جهت صعودهای داخل سالن یا سنگنوردی طبیعی بکار می‌رود.
طاق بست

طاق بست یادمانی تاریخی در افغانستان مربوط دوره غزنویان است. اصلا دروازه قصر زمستانی شاهی آن دوره بوده که قلعه مذکور به صورت خام اعمار و صرف دروازه که فعلا به روایت اهالی منطقه به صفت طاق بست موجود است به صورت پخته اعمار گردیده بود که به مرور زمان در اثر اوضاع جوی (%۴۰) تخریب گردیده‌است.
آرامگاه شهزاده حسین

آرامگاه شهزاده حسین آرامگاه فردی از نوه‌های مسعود سوم بوده و ساختمان مقبره مذکور بصورت گنبدی از خشت پخته از جمله ساختمانهای دوره غزنوی بوده که بمرور زمان تقریبا ۵۰ درصد تخریب شده قابل حفظ و ترمیم است.
موزه تپه‌سردار

موزه تپه سردار نام موزه‌ای است در کشور افغانستان. این موزه تقریبا در جنوب شرقی شهر غزنی قرار دارد و از ساختمانهای دوره کوشانی است. در آن آثار زیادی وجود داشته همچون مجسمه بزرگ خوابیده تاکه‌دورگه، یازده استوپای بزرگ مرکزی و چند استوپای دیگر. امروزه بیش از ۷۰٪ این موزه ویران شده است.
تپه‌سردار
تپه‌سردار
آرامگاه سلطان محمود غزنوی

آرامگاه سلطان محمود غزنوی که از ساختمانهای دوره غزنوی است در شش کیلومتری شمال شرقی شهر غزنی افغانستان قرار دارد. این ساختمان در زمان خود سلطان محمود غزنوی به نام عمارت فروزی شهرت داشت و پس از مرگ و به خاک سپاری سلطان محمود در آن، به روضه مشهور شد. آرامگاه مذکور در پی جنگ‌های چندین ساله و اوضاع جوی در حدود۳۰٪ ویران شده‌است. اکنون این آرامگاه درسال ۱۳۸۷ ترمیم شده‌است. نا گفته نماند که روضه که آرامگاه سلطان محمود در آن می‌باشد پر نفوس‌ترین قریه در ولسوالی مرکز ولایت غزنی می‌باشد.
آرامگاه ملک سبز علی صاحب

آرامگاه ملک سبزعلی صاحب ساختمانی تاریخی است در استان لوگر کشور افغانستان. این ساختمان به صورت گنبدی از خشت پخته بنا شده و در حدود پنج کیلومتری شمال شرقی استان لوگر قرار دارد. حدود چهل درصد از این بنا در اثر جنگهای داخلی افغانستان ویران شده است.
ساختمان سراج العمارت

ساختمان سراج العمارت یکی از آثار قدیمی در شهر جلال‌آباد افغانستان است. این ساختمان مربوط دوره امیر حبیب‌الله خان است. تقریبا %۳۰ آن در اثر جنگ‌های چندین سال اخیر تخریب گردیده است.
قلعه سراج

نام دژی تاریخی است در جنوب استان لغمان افغانستان مربوط به دوره
امیر حبیب‌الله. این دژ امروزه تقریبا ۴۰٪ تخریب گردیده.
قصر جبل‌السراج

قصر جبل‌السراج از آثار تاریخی استان پروان در کشور افغانستان است. قصر مذکور مربوط دوره امیر حبیب‌الله خان است و تقریبا ٪۱۵ آن تخریب شده‌است و ترمیم آن ضرورت دارد.
بازار سرپوشیده حلم

بازار سرپوشیده خلم (آواز: خلم ) یا بازار سرپوشیده تاشقرغان) از آثار تاریخی استان سمنگان افغانستان است.
این اثر تاریخی در شهرستان (پشتو: ولسوالی) خلم استان بلخ افغانستان است که پیش از تغیرنامش تاشقرغان گفته می‌شد و مربوط به استان سمنگان بود. بازار سرپوشیده تاشقرغان در شهرستان تاشقرغان باستانی ۶۰ کیلومتری جنوب شهر مزار شریف بلخ، واقع در سرک ابریشم قرار داشت و با سبک معماری ایرانزمین بخارا و سمرقندی ساخته شده بود. سازه مذکور تقریبا % ۹۰ از بین رفته بنیاد آن باقی مانده است.
تصاویر
http://www.lindenmuseum.de/fileadmin/user_upload/images/fotogalerie/Orient-Slider/Orient2_Bazarzeile Foto_Anatol_Dreyer.jpg بازسازی نمایشی بخشی از بازار سرپوشیده تاشقرغان، خلم کنونی در موزه لیندن
http://media-cache-ec0.pinimg.com/736x/2b/ee/fc/2beefccaf17fd772a966165020c94e5e.jpg بازسازی بخشی نمایشی از بازار سرپوشیده تاشقرغان، خلم کنونی در موزه لیندن
مسجد نه‌گنبد

مسجد نه‌گنبد یا مسجد حاجی پیاده (در دوران باستان: آتشکده نوبهار یا معبد نوبهار ) بنائی است تاریخی در ولایت (استان) بلخ افغانستان، در سه کیلومتری جنوب شهر بلخ. این بنا در نیمه دوم سده نهم میلادی و در دوره سامانیان ساخته شده‌است.
در دوران باستان و تا قبل از حمله اعراب به بلخ و دوران برمکیان آتشکده زرتشتی و نیایشگاه بودایی بوده و به آتشکده نوبهار یا معبد نوبهار معروف بوده‌است. پس از ورود اسلام و در دوره حکومت اسلامی، معابد زردشتیان و بودائیان و … از فعالیت بازماند یا تبدیل به مسجد شدند و عده زیادی هم تخریب شد. نوبهار یکی از معابدی بود که در زمان فضل برمکی به صورت مسجد جامع درآمد و بعدا نام مسجد نه‌گنبد را کسب کرد. یعقوب لیث صفاری نیز در این کار سهم گرفته و حتی بقایای آثار نوبهار را که دارائی این سرزمین بود، برای خلیفه عباسی به عنوان تحفه فرستاد و سر انجام توسط چنگیزخان تمام آبادی‌های بلخ همراه این بنای تاریخی که در آن زمان مسجد جامع شهر بود، ویران شد. در حال حاضر به جز یکی از دروازه‌های شش‌گانه جنوبی شهر که به نام دروازه نوبهار است، اثر دیگری از آن نمانده‌است.
چستارهای وابسته
آتشکده نوبهار
استوپاهای چشمه معاذالله

استوپاهای چشمه معاذالله از آثار تاریخی شهرستان کوهستان واقع در استان کاپیسای کشور افغانستان‌اند.
این استوپاها مربوط به دوره بودایی است و امروزه ۱۵٪ ویران شده است.
ولایت هلمند

هلمند بزرگ‌ترین ولایت از ولایت‌های افغانستان به‌شمار می‌رود که در جنوب‌غربی افغانستان قرار دارد و از جنوب با پاکستان همسایه‌است. این ولایت ۱،۴۴۱،۷۶۹ نفر جمعیت و ۵۸،۵۸۴ کیلومتر مربع مساحت دارد که پشتون‌ها اکثریت جمعیت را شامل می‌شوند.
مردم
۹۲٪ مردم این ولایت به زبان پشتو و ۸٪ دیگر به زبان‌های فارسی و بلوچی صحبت می‌کنند .
سیک‌ها
سیک‌ها در زمان ظاهرشاه به ولایت هلمند آمدند و در مارجه ساکن شدند. بعد به دیگر مناطق این ولایت سفر کردند؛ از جمله لشکرگاه. سال‌ها زندگی آرامی داشتند تا هنگامی که با آغاز جنگ‌های دهه هفتاد مهاجرت هندوها از این ولایت نیز آغاز شد.
شمار دقیق سیک‌ها و هندوها در افغانستان مشخص نیست. گفته می‌شود تا پیش از جنگ‌های دهه هفتاد خورشیدی، شمار این اقلیت‌ها به حدود ۱۰۰ الی ۲۰۰ هزار نفر می‌رسید، اما در حال حاضر بین سه تا چهار هزار سیک و هندو در بخش‌های مختلف افغانستان زندگی می‌کنند که عمدتا به دکان‌داری و تجارت مشغول هستند. در سال ۱۳۹۶ خورشیدی، در ولایت هلمند، از بیش از ۱۲۰ خانواده اهل سیک و هندو تنها دو نفر باقی ماند بودند.
جغرافیا
سد گریشک، که توسط آمریکا ساخته شده‌است.
مرکز این ولایت شهر «لشکرگاه» است که مساحت آن ۶۱/۸۲۹ کیلومتر مربع و جمعیت آن ۵۴۲،۰۰۰ نفر است . نام هلمند را در ایران بیشتر هیرمند می‌خوانند که در واژه به معنای «دارنده آتش» است و رودی است که از افغانستان به سیستان ایران و در پایان به دریاچه‌هامون می‌ریزد. این ولایت بیشتر بیابانی است.
سد گریشک در این ولایت توسط آمریکا و پیش از یورش شوروی ساخته شده‌است. آمریکا از دهه ۱۳۴۰، برنامه‌ای با عنوان «کمی با آمریکا» را در این منطقه اجرا کرد.
تقسیمات اداری
ولسوالی‌های هلمند
بغران
دیشو
ریگ خان‌نشین
سنگین
کجکی
گرمسیر
لشکرگاه
موسی‌قلعه
نادعلی
ناوه بارکزائی
نوزاد
نهر سراج
واشیر
مواد مخدر
حدود ۶۰ درصد مواد مخدر افغانستان در ولایت هلمند کشت می‌شود. امنیت این ولایت بر عهده نیروهای انگلیسی است و ۸ هزار سرباز انگلیسی در این ولایت حضور دارند. نیروهای انگلیسی در برابر کشت خشخاش واکنشی نشان نمی‌دهند و با قاچاقچیان مواد مخدر همکاری می‌کنند.
سواد
طبق آمار سال ۲۰۱۲، فقط ۶٫۱ درصد بزرگسالان (بالای ۱۵ سال) در ولایت هلمند سواد داشتند. از بین مردان ۱۰٫۲ درصد باسواد بودند و از بین زنان فقط ۱٫۶ درصد. این ولایت از لحاظ میزان باسوادی، در قعر فهرست ولایت‌های افغانستان قرار دارد.
ولایت‌های افغانستان
سیل ۱۳۹۶ هرات
سامانی

سامانیان از دودمان‌های تاریخی حاکم بر بخش‌هایی از آسیای میانه و قسمت‌هایی از ایران کنونی
سامانی واحد پول کشور تاجیکستان
قله سامانی بلندترین کوه تاجیکستان
جزیره سامانی جزیره‌ای در دریاچه ارومیه
عمان سامانی از شاعران شهر سامان استان چهارمحال و بختیاری ایران
دهقان سامانی از شاعران شهر سامان استان چهارمحال و بختیاری ایران