آدونیس (شاعر)

علی احمد سعید اسبر معروف به آدونیس (زاده ۱ ژانویه ۱۹۳۰ در روستای قصابین، سوریه) شاعر، مترجم، نوشتارنویس، منتقد ادبی و ویراستار سوری است. او یکی از اثرگذارترین و برجسته‌ترین شعرای عرب دوره مدرن شمرده می‌شود. او در نیمه دوم قرن بیستم انقلابی مدرنیستی را رهبری کرد که اثر عظیمی بر شعر عرب برجای نهاد که با اثر تی. اس. الیوت در جهان انگلیسی زبان قابل مقایسه است.
مکتوبات آدونیس عبارتند از بیست جلد شعر و سیزده جلد نقد. دوازده کتاب ترجمه شده توسط او شامل شعر سن-ژان پرس و ایو بون‌فوآ، و نخستین ترجمه کامل دگردیسی‌ها اثر اووید (۲۰۰۲) به عربی است. آنتولوژی چند جلدی شعر عرب او (دیون الشاعر العربی) تقریبا دو میلیون بیت را دربر گرفته و از زمان نخستین انتشار آن در سال ۱۹۶۴ به چاپ رسیده است.
شخصیت‌ها و دانشوران اسلامی به خاطر انتقاد آدونیس از اسلام او را تهدید به مرگ کرده و خواهان سوزاندن کتاب‌های او شده‌اند. آدونیس، با وجود این مخالفت از نامزدهای دائمی کسب جایزه نوبل ادبیات است. آدونیس بزرگترین شاعر زنده عرب خوانده شده است.
زندگی‌نامه
آدونیس در سال ۱۹۳۰ در روستای القصابین در نزدیکی شهر لاذقیه در خانواده‌ای علوی به دنیا آمد. او تحصیلات متوسطه را در ۱۹۴۹ پایان برد و در ۱۹۵۴ لیسانس فلسفه را از دانشگاه دمشق دریافت کرد. وی به علت فعالیت‌های سیاسی ماه‌های بسیاری را در حبس سپری کرد و سرانجام در سال ۱۹۵۶ به بیروت رفت و در همان سال مجله شعر را بنیاد نهاد و خود سردبیری آن را به عهده گرفت، همچنین او در سال ۱۹۶۸ مجله مواقف را تاسیس کرد. آدونیس در سال ۱۹۷۳ دکترا ادبیات عرب را از دانشگاه سن ژوزف بیروت دریافت کرد و در دانشگاه‌های لبنان شروع به تدریس کرد. او بارها نامزد جایزه نوبل ادبی شده است و از سال ۱۹۸۶ به عنوان نویسنده آزاد در پاریس در تبعید زندگی می‌کند.
آدونیس به واسطه شناخت عمیق از فرهنگ و ادبیات عرب و همچنین آگاهی‌اش از ادبیات جهانی علی‌الخصوص ادبیات فرانسه و به مدد ذهنی فعال، پویا و نوآور در شاعری و نقد شعر جایگاهی ممتاز دارد و کمتر شاعر معاصری در جهان عرب مانند او در مباحث نظری شعر جستجو کرده و دغدغه نوگرایی داشته باشد.
جوایز
جایزه ادبی گوته شهر فرانکفورت که ۵۰ هزار یورو ارزش دارد و هر سه سال یکبار اهدا می‌شود، در سال ۲۰۱۱ در تاریخ ۲۸ آگوست (۶ شهریور) همزمان با روز تولد یوهان ولفگانگ فون گوته شاعر و نویسنده بزرگ آلمان در کلیسای «پل» شهر فرانکفورت به «آدونیس» اهدا شد. از برندگان پیشین این جایزه می‌توان به مارسل رایش رانیسکی و پینا باوش اشاره کرد. از آدونیس در سال ۲۰۰۱ نیز با اهدای مدال گوته تقدیر شده بود.
آثار
شعر
بندانگشتی
قصائد اولی ، (دارالآداب، بیروت، ۱۹۸۸)
اوراق فی الریح ، (دارالآداب، بیروت، ۱۹۸۸)
اغانی مهیار الدمشقی ، (دارالآداب، بیروت، ۱۹۸۸)
کتاب التحولات والهجره فی اقالیم النهار واللیل ، (دارالآداب، بیروت، ۱۹۸۸)
المسرح والمرایا ، (دارالآداب، بیروت، ۱۹۸۸)
وقت بین الرماد والورد ، (دارالآداب، بیروت، ۱۹۸۰)
هذا هو اسمی ، (دارالآداب، بیروت، ۱۹۸۰)
منارات ، (دارالمدی، دمشق، ۱۹۷۶)
مفرد بصیغه الجمع ، (دارالآداب، بیروت، ۱۹۸۸)
کتاب القصائد الخمس ، دارالعوده، بیروت، ۱۹۷۹)
کتاب الحصار ، (دارالآداب، بیروت، ۱۹۸۵)
شهوه تتقدم فی خرائط الماده ، (دار توبقال للنشر، الدار البیضاء، ۱۹۸۸)
احتفاء بالاشیاء الغامضه الواضحه ، (دارالآداب، بیروت، ۱۹۸۸)
ابجدیه ثانیه ، (دار توبقال للنشر، الدار البیضاء، ۱۹۹۴)
مفردات شعر ، (دارالمدی، دمشق ۱۹۹۶)
الکتاب I ، (دارالساقی، بیروت، ۱۹۹۵)
الکتاب II ، (دارالساقی، بیروت، ۱۹۹۸)
الکتاب III ، (دارالساقی، بیروت، ۲۰۰۲)
فهرس لاعمال الریح ، (دارالنهار، بیروت
اول الجسد آخر البحر ، (دارالساقی، بیروت، ۲۰۰۳)
تنبا ایها الاعمی ، (دارالساقی، بیروت، ۲۰۰۳)
تاریخ یتمزق فی جسد امراه ، دارالساقی، بیروت، ۲۰۰۷)
وراق یبیع کتب النجوم ، (دارالساقی، بیروت، ۲۰۰۸)
کتاب آثار کامل شاعرانه
الاعمال الشعریه الکامله، دارالمدی، دمشق، ۱۹۹۶.
مطالعات
مقدمه للشعر العربی ، (دارالفکر، بیروت، ۱۹۸۶)
زمن الشعر ، (دارالساقی، بیروت، ۲۰۰۵)
الثابت والمتحول، بحث فی الابداع والاتباع عند العرب، (دارالساقی، بیروت، ۲۰۰۱)
الاصول ،
تاصیل الاصول ،
صدمه الحداثه وسلطه الموروث الدینی ،
صدمه الحداثه وسلطه الموروث الشعری ،
فاتحه لنهایات القرن ، دارالنهار، بیروت)
سیاسه الشعر ، (دارالآداب، بیروت ۱۹۸۵)
الشعریه العربیه، (دارالآداب، بیروت ۱۹۸۵)
کلام البدایات ، (دارالآداب، بیروت ۱۹۹۰)
الصوفیه والسوریالیه ، (دارالساقی، بیروت ۱۹۹۲)
النص القرآنی وآفاق الکتابه ، (دارالآداب، بیروت ۱۹۹۳)
النظام والکلام ، (دارالآداب، بیروت ۱۹۹۳)
ها انت ایها الوقت ، (سیره شعریه ثقافیه)، دارالآداب، بیروت، ۱۹۹۳)
موسیقی الحوت الازرق ، (دارالآداب، بیروت، ۲۰۰۲)
المحیط الاسود ، (دارالساقی، بیروت، ۲۰۰۵)
منتخب‌ها
مختارات من شعر یوسف الخال، (دار مجله شعر بیروت، ۱۹۶۲)
دیوان الشعر العربی،
الکتاب الاول ، (المکتبه العصریه، بیروت، ۱۹۶۴)
الکتاب الثانی ، (المکتبه العصریه، بیروت، ۱۹۶۴)
الکتاب الثالث ، (المکتبه العصریه، بیروت، ۱۹۶۸)
دیوان الشعر العربی (ثلاثه اجزاء)، طبعه جدیده، دارالمدی، دمشق، ۱۹۹۶)
مختارات من شعر السیاب ، دارالآداب، بیروت، ۱۹۶۷)
مختارات من شعر شوقی (مع مقدمه)، (تحویل دارالعلم للملایین بیروت، ۱۹۸۲)
مختارات من شعر الرصافی (مع مقدمه)، (تحویل دارالعلم للملایین بیروت، ۱۹۸۲)
مختارات من الکواکبی (مع مقدمه)، (تحویل دارالعلم للملایین بیروت، ۱۹۸۲)
مختارات من محمد عبده (مع مقدمه)، العلم للملایین، بیروت، ۱۹۸۳)
مختارات من محمد رشید رضا (مع مقدمه)، (تحویل دارالعلم للملایین، بیروت، ۱۹۸۳)
مختارات من شعر الزهاوی (مع مقدمه)، #تحویل دارالعلم للملایین، بیروت، ۱۹۸۳)
مختارات من الامام محمد بن عبد الوهاب ، (دارالعلم للملایین، بیروت، ۱۹۸۳)
(الکتب السته الاخیره وضعت بالتعاون مع خالده سعید).
ترجمه‌ها
حکایه فاسکو، وزاره الاعلام، الکویت، ۱۹۷۲.
السید بوبل، وزاره الاعلام، الکویت، ۱۹۷۲.
مهاجر بریسبان، وزاره الاعلام، الکویت، ۱۹۷۳.
البنفسج، وزاره الاعلام، الکویت، ۱۹۷۳.
السفر، وزاره الاعلام، الکویت، ۱۹۷۵.
سهره الامثال، وزاره الاعلام، الکویت، ۱۹۷۵.
مسرح جورج شحاده، طبعه جدیده، بالعربیه والفرنسیه، دارالنهار، بیروت.
الاعمال الشعریه الکامله لسان جون بیرس، منارات، وزاره الثقافه والارشاد القومی، دمشق، ۱۹۷۶. طبعه جدیده، دارالمدی، دمشق.
منفی، وقصائد اخری، وزاره الثقافه والارشاد القومی، دمشق، ۱۹۷۸.
مسرح راسین
فیدر وماساه طیبه او الشقیقان العدوان، وزاره الاعلام، الکویت، ۱۹۷۹.
الاعمال الشعریه الکامله لایف بونفوا، وزاره الثقافه، دمشق، ۱۹۸۶.
کتاب التحولات، اوفید، المجمع الثقافی، ابوظبی، ۲۰۰۲.
الارض الملتهبه، دومینیک دوفیلبان، دارالنهار، ۲۰۰۴.