عبدالعزیز محقق طباطبایی

سید عبدالعزیز طباطبایی یزدی شهرت‌یافته به محقق طباطبایی ، (۱۳۰۸–۱۳۷۴) محقق و کتابشناس برجسته ایرانی یکی از فعالترین محققان حوزه متون کهن در احیاء آثار شیعی بود. در حوزه علمیه نجف تحصیل کرد و در قم به حیات خود ادامه داد. آثار پژوهشی بسیاری بر جای گذاشت و شاگردان بسیاری تربیت کرد. به بسیاری از کتابخانه‌های جهان در آسیا و اروپا و آمریکا سفر کرد و نسخه‌های خطی بسیاری را شناسایی نمود.
زندگی
سید عبدالعزیز طباطبائی یزدی، نواده مرجع بزرگ نجف و رهبر جریان مخالف مشروطیت سید محمدکاظم یزدی صاحب کتاب عروه الوثقی بود. در نجف اشرف به دنیا آمد و از نوجوانی در مدرسه سید در نجف ساکن شد (که بعدها تولیت این مدرسه را نیز عهده‌دار شد) و تحصیلات خود را تا مراحل عالی حوزه ادامه داد. بیشتر فعالیت او همکاری با علامه امینی در تدوین کتاب الغدیر و تاسیس و گسترش کتابخانه امیرالمومنین علیه السلام و همکاری با علامه شیخ آقابزرگ تهرانی در گردآوری منابع کتابشناسی کتاب الذریعه بود. وی از عراق سفرهای متعددی برای شناسایی نسخ خطی در کتابخانه‌های دنیا داشت که محصول این سفرها یادداشت‌ها و تالیفاتی است که درباره نسخ خطی و متون کهن اسلامی به نگارش درآورده است. او در سال ۱۳۵۶ شمسی به ایران مهاجرت کرد و تا پایان عمر خویش در قم ساکن شد و فعالیت‌های علمی خود را دنبال کرد و واسطه روابط فرهنگی بسیاری از محققان و موسسات پژوهشی ایران با محققان خارج از ایران شد.
اساتید
سید ابوالقاسم خویی
سید عبدالهادی شیرازی
سید علی علامه فانی اصفهانی
شیخ عبدالحسین رشتی
شیخ مجتبی لنکرانی
عبدالحسین امینی صاحب الغدیر
آقابزرگ تهرانی صاحب الذریعه
سید عبدالاعلی سبزواری
صدرا بادکوبی
ذبیح‌الله قوچانی
محمدعلی اردوبادی
سید عبدالجلیل بن عبدالحی طباطبائی یزدی
سید هاشم حسینی تهرانی
میرزا حسن نبوی خراسانی
فهرست آثار
تالیف
مستدرک الذریعه
اضواء علی الذریعه
تهذیب الذریعه
تعلیقات علی طبقات اعلام الشیعه
معجم اعلام الشیعه
چاپ اول، انتشارات موسسه آل البیت علیهم السلام لاحیاء التراث، قم، ۱۳۷۵، ۵۲۸ ص، شابک: ۵-۰۳۱-۳۱۹-۹۶۴
الحاشیه علی کتاب الغدیر
علی ضفاف الغدیر
الغدیر فی التراث الاسلامی
چاپ اول، دارالمورخ العربی، بیروت، ۱۳۷۲، ۳۳۶ ص
چاپ اول، انتشارات الهادی، قم، ۱۳۷۴، ۳۴۲ ص
من فیض الغدیر
اهل البیت علیهم السلام فی المکتبه العربیه
چاپ اول، انتشارات موسسه آل البیت علیهم السلام لاحیاء التراث، قم، ۱۳۷۵، ۷۲۸ ص، شابک: ۳-۰۳۲-۳۱۹-۹۶۴ ** فهرس مخطوطات مکتبه امیر المومنین علیه السلام العامه فی النجف الاشرف
نتائج الاسفار
نصوص و مقتطفات من نفائس المخطوطات
فهرست نسخ خطی حدیث در کتابخانه آستان قدس رضوی
فهرست نسخ خطی فقه در کتابخانه آستان قدس رضوی
فهرس المختارات من مخطوطات ترکیا
الفهرس الوصفی للمنتخب من المخطوطات العربیه فی مکتبات ترکیا
فهرس المنتخب من مخطوطات تبریز
فهرس المنتقی فی مخطوطات الحجاز
فوائد الاسفار
فی رحاب نهج البلاغه
قید الاوابد وجمع الشوارد
مخطوطات اللغه العربیه
منتشر شده در مجلد دوم مجموعه «المحقق الطباطبایی فی ذکراه السنویه الاولی» ، انتشارات موسسه آل البیت علیهم السلام لاحیاء التراث، ۱۳۷۵
مذکرات المتحف البریطانی
مکتبه العلامه الحلی
چاپ اول، انتشارات موسسه آل البیت علیهم السلام لاحیاء التراث، قم، ۱۳۷۴، ۲۶۴ ص، شابک: ۹-۰۰۹-۳۱۹-۹۶۴
ملحق سند حدیث الثقلین
منتشر شده در جلد دوم «نفحات الازهار» تالیف علامه سید علی اصغر میلانی ص ۸۵–۲۲۱
المهدی علیه السلام فی السنه النبویه
قبسات من فضائل امیرالمومنین علیه السلام
چاپ اول، انتشارات دلیل، قم، ۱۳۷۹، ۹۲ ص، شابک: ۵-۱۷-۷۰۰۷-۹۶۴ / چاپ دوم، انتشارات دلیل ما، قم، ۱۳۸۱
انباء السماء برزیه کربلاء
الحسین والسنه
چاپ اول، انتشارات مدرسه چهلستون، تهران، ۱۳۵۵، ۱۴۹ ص
حیاه السید محمد کاظم الطباطبایی الیزدی
حیاه الشیخ یوسف البحرانی
ابتدا در ضمن کتاب حدائق و سپس به صورت مستقل در نجف اشرف منتشر شد.
الشیخ المفید وعطاوه الفکری الخالد
بخش اول، تراثنا ش ۳۰ و ۳۱، ۱۴۱۳ ق
بخش اول و دوم، کنگره شیخ مفید، قم، ۱۴۱۳ ق
بخش اول، سلسله مولفات الشیخ المفید، دارالمفید، بیروت، ۱۴۱۴ ق
تصحیح و تحقیق
طرق حدیث من کنت مولاه فعلی مولاه / شمس الدین الذهبی
چاپ دوم، انتشارات دلیل، قم، ۱۳۷۹، ۱۵۹ ص
چاپ دوم، انتشارات دلیل ما، قم، ۱۳۸۱، شابک: ۵-۰۶-۷۹۹۰-۹۶۴
مقتل امیرالمومنین علیه السلام / ابن ابی الدنیا
تراثنا، شماره ۱۲، سال ۱۴۰۸ ق. صص ۷۹–۱۳۳
الاربعون المنتقی من مناقب المرتضی / ابو الخیر احمد بن اسماعیل الطالقانی القزوینی
تراثنا، شماره ۱، سال ۱۴۰۵ ق.
ترجمه امیرالمومنین علیه السالم من تاریخ مدینه دمشق / ابن عساکر الشافعی الدمشقی
فضائل امیرالمومنین علی بن ابی طالب علیه السلام / احمد بن حنبل
چاپ اول، موسسه محقق طباطبایی، قم، ۱۳۹۱، ۴۸۰ ص
ترجمه الامام الحسن علیه السلام من کتاب الطبقات الکبیر / ابن سعد
چاپ اول، انتشارات موسسه آل البیت علیهم السلام لاحیاء التراث، ۱۴۱۶ ق، ۱۲۶ ص، شابک: ۲-۹۲-۵۵۰۳-۹۶۴
ترجمه الامام الحسین علیه السلام من کتاب الطبقات الکبیر / ابن سعد
چاپ اول، انتشارات موسسه آل البیت علیهم السلام لاحیاء التراث، قم، ۱۴۱۵ ق،
چاپ دوم، انتشارات موسسه آل البیت علیهم السلام لاحیاء التراث، بیروت، ۱۴۱۶ ق، ۱۲۱ ص، شابک: ۷-۴۷-۵۵۰۳-۹۶۴
ترجمه الامام الحسین علیه السلام من کتاب بغیه الطلب فی تاریخ حلب / کمال الدین بن العدیم بن ابی جراده الحلبی
چاپ اول، انتشارات دلیل ما، قم، ۱۳۸۱، ۲۵۴ ص، شابک: ۴-۹۱-۷۵۲۸-۹۶۴
فهرس کتب الشیعه واصولهم / شیخ الطائفه محمد بن الحسن الطوسی
چاپ اول، مکتبه المحقق الطباطبایی، قم، ۶۷۶ ص، ۱۴۲۰، شابک: ۶-۱۹۶-۳۱۹-۹۶۴
عقد الدرر فی اخبار المهدی المنتظر / یوسف بن یحیی السلمی الشافعی الدمشقی
العقود الاثنی عشر فی رثاء سادات البشر / السید مهدی بحر العلوم
تراثنا، شماره ۱۰، سال ۱۴۰۸ ق
فرائد السمطین فی فضائل المرتضی والبتول والسبطین / صدر الدین ابراهیم بن محمد بن حمویه الحموئی الشافعی الدمشقی
فهرست اسماء علماء الشیعه ومصنفیهم / الشیخ منتجب الدین بن بابویه الرازی
چاپ اول، منشورات المکتبه المرتضویه لاحیاء الآثار الجعفریه، قم، ۱۴۰۴ ق، ۲۴۶ ص
مطالب السوول فی مناقب آل الرسول
چاپ اول، انتشارات موسسه البلاغ، بیروت، ۱۹۹۹ م، ۳۲۵ ص
مکتبه العلامه الکراجکی / احد معاصری الکراجکی
تراثنا، شماره ۴۳–۴۴، سال ۱۴۱۶ ق
اسنتساخ‌ها
الابحاث المفیده فی تحصیل العقیده / الحسن بن یوسف بن المطهر الحلی
ادب التاریخ / الشیخ علی بن حسین آل البازی
الباب الحادی عشر / الحسن بن یوسف بن المطهر الحلی
البرهان فی علامات مهدی آخر الزمان / علی بن حسام الدین المتقی
تراجم اعلام ساقطه من نقباء البشر / آقابزرگ الطهرانی
تلخیص البیان فی علامات مهدی آخر الزمان / علی بن حسام الدین المتقی
الدارات / الاصمعی
الذریعه الی تصانیف الشیعه / آغابزرگ الطهرانی
ذکر مخاطبه جرت بین ابی اسحاق ابراهیم بن السری الزجاج وابی العباس احمد بن یحیی ثعلب فی مواضع انکرها علیه وغلط فیها من کتاب فصیح الکلام
الرد علی من حکم وقضی ان المهدی الموعود جاء ومضی / نور الدین علی المتقی
رساله فی اعجاز سوره الکوثر / الزمخشری
به تحقیق حامد الخفاف، تراثنا، شماره ۱۳، سال ۱۴۰۸ ق
رساله فی تحریم الفقاع / شیخ الطائفه الطوسی
به تحقیق رضا استادی، الرسائل العشر، موسسه النشر الاسلامی، قم، ۱۳۶۱ ش
رساله فی التذکیر والتانیث
رساله فی رد من انکر ان عیسی اذا نزل یصلی خلف المهدی صلاه الصبح / جلال الدین عبد الرحمن بن ابی بکر السیوطی
رساله فی عمل الیوم واللیله / شیخ الطائفه الطوسی
به تحقیق رضا استادی، الرسائل العشر، موسسه النشر الاسلامی، قم، ۱۳۶۱ ش
رساله فی الفرق بین النبی والامام / شیخ الطائفه الطوسی
به تحقیق رضا استادی، الرسائل العشر، موسسه النشر الاسلامی، قم، ۱۳۶۱ ش
شرح قصیده المفجع / محمد بن احمد بن عبدالله البصری
صفات الشیعه / الشیخ الصدوق
العرف الوردی فی اخبار المهدی
عقود حیاتی / محمد حسین آل کاشف الغطاء
فضائل اهل البیت من کتاب الکامل لابن عدی
اللیل والنهار / ابو الحسن احمد بن فارس اللغوی
به تحقیق حامد الخفاف، تراثنا، شماره ۱۴، سال ۱۴۰۹ ق / چاپ اول، دارالمورخ العربی، بیروت، ۱۹۹۳ م
مختصر فی علم الکلام / المحقق الحلی
مذکرات الحجه الشیخ محمد حسین آل کاشف الغطاء
مزیل اللبس عن حدیث رد الشمس / محمد بن یوسف الدمشقی الصالحی
معارج الوصول الی معرفه فضل آل الرسول والبتول / محمد بن یوسف بن الحسن المدنی الزرندی
معجم شیوخ ابن عساکر
مفرحه الانام فی تاسیس بیت الله الحرام / زین العابدین بن نور الدین الحسینی
المفصح فی الامامه / شیخ الطائفه الطوسی
به تحقیق رضا استادی، الرسائل العشر، موسسه النشر الاسلامی، قم، ۱۳۶۱ ش
مناقب علی بن ابی طالب / ابن المغازلی علی بن محمد الواسطی
نظم البراهین فی اصول الدین / الحسن بن یوسف بن المطهر الحلی
واجب الاعتقاد / العلامه الحلی
مقالات
ابن طلحه / دائرهالمعارف بزرگ اسلامی
ابو الخیر طالقانی / دائرهالمعارف بزرگ اسلامی
اهل البیت علیهم السلام فی المکتبه العربیه / تراثنا
حدیث الغدیر: رواته قلیلون للغایه.. کثیرون للغایه / کنگره غدیر لندن
شخصیت علمی و مشایخ شیخ طوسی / میراث اسلامی ایران
الشیخ المفید وعطاوه الفکری الخالد / کنگره شیخ مفید
الغدیر فی التراث الاسلامی / تراثنا
فهرست نسخه‌های خطی کتابخانه آقای حاج سید محمد طباطبایی قاضی تبریزی / نشریه دانشگاه تهران
فهرست نسخه‌های خطی کتابخانه ثقهالاسلام در تبریز / نشریه دانشگاه تهران
فهرست نسخه‌های خطی کتابخانه مزار عبدالقادر گیلانی در بغداد / نشریه دانشگاه تهران
ما تبقی من مخطوطات نهج البلاغه / تراثنا
ما قیل فی نهج البلاغه من نظم و نثر / تراثنا
ما ینبغی نشره من التراث / تراثنا
مخطوطات نهج البلاغه، طبعاته، منتخباته، ترجماته الی شتی اللغات / تراثنا
المدونات التاریخیه لواقعه الطف / کنگره حسین دی در لندن
من تراثنا الخالد فی شیراز / میراث اسلامی ایران
موقف الشیعه من هجمات الخصوم وخلاصه عن کتاب عبقات الانوار / تراثنا
نهج البلاغه عبر القرون / تراثنا