راینر ورنر فاسبیندر

راینر ورنر فاسبیندر کارگردان، فیلم‌نامه‌نویس و بازیگر آلمانی بود. او یکی از کلیدی‌ترین فیلمسازان سینمای نوین آلمان پس از جنگ جهانی دوم به‌شمار می‌رود.
زندگی‌نامه
راینر ورنر فاسبیندر در ۳۱ مه ۱۹۴۵ در شهر باد وریسهوفن از شهرهای ایالت بایرن به‌دنیا آمد. او تنها فرزند پدری پزشک به نام هلموت و مادری مترجم به اسم لایزولاته بود. فاسبیندر شش ساله بود که پدر و مادرش از هم جدا شدند و به این ترتیب وی مدتی نزد مادرش زندگی کرد. فاسبیندر در شهر مونیخ به دبیرستان رفت. شانزده ساله بود که تحصیل در دبیرستان را رها کرد و دو سال در دفتر پدرش کار کرد.
در سال‌های پایانی دهه پنجاه مدام به سینما می‌رفت و همزمان با شرکت در کلاس‌های آموزش بازیگری، نخستین فیلم‌های کوتاهش را به‌نام‌های خیابان‌گرد در سال ۱۹۶۵ و هرج و مرج کوچک در سال ۱۹۶۶ ساخت.
فاسبیندر به طرز روزافزونی به الکل و مخدر روی آورد و سرانجام در تاریخ ۱۰ ژوئن ۱۹۸۲ و در ۳۷ سالگی درگذشت.
فعالیت سینمایی
در حدود اندکی بیش از یک دهه فعالیت سینمایی‌اش یعنی در فاصله سال‌های ۱۹۶۹ تا ۱۹۸۲ او بیش از ۴۰ فیلم کارگردانی کرد، ضمن آن که همزمان در تئاتر و موسیقی نیز فعال بود. فعالیت حرفه‌ای خود را در تئاتر با پایه‌گذاری گروه آنتی‌تئاتر و با تاثیر از لیوینگ‌تئاتر جولیان بک آغاز کرد.
فاسبیندر در آغاز متاثر از تجربه تئاتری‌اش و نیز فیلمسازان موج نو، سبکی سرد و کمینه‌گرا به وجود آورد که نمونه‌هایش را در «عشق سردتر از مرگ است»، «کاتزلماخر» (۱۹۶۹)و یا وایتی می‌توان دید. سپس با توجه‌اش به «داگلاس سیرک»، ملودرامهای آمریکایی به عنوان منبع الهام او قرار گرفت و دایره مخاطبین‌اش را گسترده کرد. تاجر چهارفصل (۱۹۷۲) و «علی: ترس روح را می‌خورد» (۱۹۷۴) محصول این دوران‌اند.
فیلم وایتی یکی دیگر از فیلم‌های این کارگردان است که در آن به نژادپرستی، بایسکشوالیته و وجود رذیلت در تمام انسان‌ها می‌پردازد در فیلم وایتی عناصر ضد تئاتری به وضوح دیده می‌شود این کارگردان با اینکه نقش کلیدی‌ای در سینمای آلمان داشت اما جایگاهی درخور فیلمهایش کسب نکرد و به او و آثارش بی‌توجهی شد البته در بین مردم آلمان او بیش‌تر به سبب آثار تلویزیونی‌اش (از جمله «میدان الکساندر برلین») و سبک زندگی و شخصیت «متفاوت» اش شناخته شده بود.
مضامین اصلی
بحران‌های عمیق دو جانبه روانی/اجتماعی به ویژه در ارتباط با جنسیت و اقلیت‌ها و اغلب تلفیق آن‌ها با هم در لابه‌لای زندگی روزمره در آثارش به وفور به چشم می‌خورند، اما هم جنس گرایی و اقلیت‌های جنسی در چهار فیلم از آثار او به ویژه بدل به مضمونی روشن می‌شود. «اشک‌های تلخ پترا فون کانت» (۱۹۷۲) که به زندگی یک طراح مد و رابطه او با دستیارش می‌پردازد، «فاکس و دوستانش» (۱۹۷۴) که صریح‌ترین بیان هم جنس گرایی در جامعه معاصر را با بازی خود فیلمساز به تصویر می‌کشد. «در سالی با ۱۳ ماه» (۱۹۷۸) درباره یک ترنس و سرگردانی او بین دو جنس است؛ و سرانجام «کرل» (۱۹۸۲) اقتباسی دیدنی از نمایش «ژان ژنه» به همین نام.
با همه این تفاسیر می‌توان گفت آلمان به‌طور کلی دست‌مایه اصلی کارهای اوست. فاسبیندر فیلم یا نمایشنامه‌ای ندارد که به آلمان مربوط نشود. بسیاری از منتقدان او را از نظر پرداختن مفصل به آلمان با هاینریش بل مقایسه می‌کنند.
فیلم‌ها
سال
عنوان فارسی
عنوان انگلیسی
۱۹۶۹
عشق سردتر از مرگ است
Love Is Colder Than Death
۱۹۶۹
دلال محبت
Katzelmacher
۱۹۷۰
سرباز آمریکایی
The American Soldier
۱۹۷۱
وایتی
Whity
۱۹۷۱
تاجر چهارفصل
The Merchant of Four Seasons
۱۹۷۲
اشک‌های تلخ پترا فون کانت
The Bitter Tears of Petra von Kant
۱۹۷۳
نورا هلمر
Nora Helmer
۱۹۷۳
مارتا
Martha
۱۹۷۴
علی: ترس روح را می‌خورد
Ali: Fear Eats the Soul
۱۹۷۴
افی بریست
Effi Briest
۱۹۷۵
فاکس و دوستانش
Fox and His Friends
۱۹۷۵
ترس از ترس
Fear of Fear
۱۹۷۶
رولت چینی
Chinese Roulette
۱۹۷۸
ناامیدی
Despair
۱۹۷۸
در سالی با سیزده قمر
In a Year With 13 Moons
۱۹۷۹
ازدواج ماریا براون
The Marriage of Maria Braun
۱۹۸۰
میدان الکساندر برلین
Berlin Alexanderplatz
۱۹۸۱
لی‌لی مارلین
Lili Marleen
۱۹۸۱
لولا
Lola
۱۹۸۲
ورونیکا فوس
Veronika Voss
۱۹۸۲
کرل
Querelle
نمایشنامه‌ها
سال
عنوان فارسی
عنوان انگلیسی
۱۹۶۶
فقط یک تکه نان (ترجمه شده به فارسی محمود حسینی‌زاد، ۱۳۹۵)
Only a Slice of Bread
۱۹۶۶
قطرات آب بر سنگ‌های سوزان (فیلم شده توسط فرانسوا اوزون)
Water Drops on Burning Rocks
۱۹۶۸
دلال محبت (ترجمه به فارسی جاهد جهانشاهی، ۱۳۸۴)
Katzelmacher
۱۹۶۸
آژاکس (بر اساس نمایشنامه‌ای به همین نام نوشته سوفوکل)
Ajax
۱۹۶۸
سرباز آمریکایی
The American Soldier
۱۹۶۹
هرج‌ومرج در بایرن
Anarchy in Bavaria
۱۹۶۹
قهوه‌خانه (بر اساس نمایشنامه‌ای از کارلو گولدونی)
Coffeehouse
۱۹۶۹
گرگ‌نما
Werewolf
۱۹۷۱
خون در گلوی گربه (ترجمه به فارسی جاهد جهانشاهی، ۱۳۸۴)
Blood on a Cat’s Neck
۱۹۷۱
اشک‌های تلخ پترا فون کانت
The Bitter Tears of Petra von Kant
۱۹۷۱
آزادی بره‌من
Bremen Freedom
۱۹۷۳
بی‌بی (بر اساس نمایشنامه‌ای از هاینریش مان)
Bibi
۱۹۷۵
آشغال، شهر و مرگ
Garbage, the City and Death
فاسبیندر در ایران
نمایش خون در گلوی گربه ( به انگلیسی Blood on the Cats Neck ) در سال ۱۳۹۶ بر اساس نمایش‌نامه فاسبیندر اجرا شد. این تئاتر را محسن معینی کارگردانی کرده و نگین میرحسنی واحد تهیه‌کننده آن بوده است.