جعفر سبحانی

جعفر سبحانی تبریزی (زاده ۲۰ فروردین ۱۳۰۸ در تبریز)، متکلم، فقیه، اصولی، مفسر، مجتهد شیعی ایرانی و از مراجع تقلید و استادان حوزه علمیه قم است.
تحصیلات
پس از فراغت از تحصیلات ابتدایی، در مکتبخانه میرزا محمود فاضل به فراگیری متون ادب پارسی پرداخت و کتاب‌هایی مانند:گلستان، بوستان، تاریخ معجم، نصاب الصبیان، ابواب الجنان و… را فراگرفت. سپس در ۱۴ سالگی رهسپار مدرسه علمیه طالبیه تبریز گردید و به آموختن مقدمات علوم و سطوح پرداخت. علوم ادبی را نزد حسن نحوی و علی‌اکبر نحوی و بخشی از مطول، منطق منظومه و شرح لمعه را از محمدعلی مدرس خیابانی آموخت.
در مهرماه ۱۳۲۵ به قم رفت و به تکمیل سطوح، همت گماشت. باقی‌مانده فرائد الاصول را نزد میرزا محمد مجاهدی تبریزی و احمد کافی آموخت و کفایه الاصول را هم نزد محمدرضا گلپایگانی فراگرفت.
به غیر از تحصیل دروس فقه و اصول، به آموختن فلسفه و کلام و تفسیر نیز اشتغال داشت.
از همین رو در تبریز از سید محمد بادکوبه‌ای استفاده کرد و از او شرح قواعد العقائد را آموخت. سپس در حوزه علمیه قم مطالعات فلسفی‌اش را با شرکت در درس‌های منطق و فلسفه سید محمدحسین طباطبایی تکمیل نمود و در سال‌های ۱۳۲۸ تا ۱۳۳۰ شرح منظومه و پس از آن بخش اعظم اسفار را نزد او فرا گرفت.
وی هم‌اکنون از استادان برجسته حوزه علمیه قم است.
دیگر استادان
سید حسین طباطبایی بروجردی
محمد حجت کوه‌کمری
سید روح‌الله موسوی خمینی
سید محمدکاظم شریعتمداری
سید محمدحسین طباطبایی
فعالیت‌های اجتماعی
شرکت در تاسیس مجله مکتب اسلام
شرکت در تدوین قانون اساسی
بنیانگذار تفسیر موضوعی قرآن
تاسیس موسسه تعلیماتی و تحقیقاتی امام صادق (ع)
ایجاد رشته تخصصی کلام اسلامی در حوزه علمیه قم
تالیفات
موضوع
کتاب‌ها
۱
فقه
رسائل فقهیه - ۷ جلد
نظام النکاح فی الشریعه الاسلامیه الغراء
نظام الارث فی الشریعه الاسلامیه الغراء
نظام القضاء و الشهاده فی الشریعه الغراء
نظام المضاربه فی الشریعه الغراء
الخمس فی الشریعه الاسلامیه الغراء
احکام الصوم فی الشریعه الاسلامیه الغراء
نیل الوطر من قاعده لا ضرر
الاعتصام بالکتاب و السنه
المواهب فی تحریر المکاسب
المختار فی احکام الخیار
قاعدتان فقهیتان (اللاضرر و الرضاع)
سبع مسائل فقهیه
ضیاء الناظر فی احکام صلاه المسافر
نظام الطلاق فی الشریعه الاسلامیه الغراء
البلوغ و تلیه رساله فی تاثیر الزمان و المکان
حکم الارجل فی الوضوء
الحج فی الشریعه الاسلامیه الغراء
الزکاه فی الشریعه الاسلامیه الغراء
احکام السفر و آدابه
۲
اصول
المحصول فی علم الاصول
الرسائل الاربع
التسامح فی ادله السنن
الاجتهاد فی ادله السنن
الموجز فی الاصول الفقه
الوسیط فی الاصول الفقه
ارشاد العقول الی مباحث الاصول
رسائل اصولیه
اصول الفقه المقارن
رساله الترتب
۳
تفسیر قرآن
مفاهیم القرآن
التوحید و الشرک فی القرآن الکریم
بحوث قرآنیه فی التوحید و الشرک
تفسیر سوره رعد به نام قرآن و اسرار آفرینش
تفسیر سوره فرقان به نام سیمای انسان کامل در قرآن
تفسیر سوره توبه
تفسیر سوره منافقون به نام دوست نماها
تفسیر سوره حدید به نام قرآن و معارف عقلی
تفسیر سوره حجرات به نام سیستم اخلاقی اسلام
تفسیر سوره لقمان به نام مربی نمونه
منشور جاوید قرآن - ۱۰ جلد
مبانی توحید از دیدگاه قرآن
اصالت روح از نظر قرآن
شورا در قرآن و نهج البلاغه
احمد موعود انجیل
مکتب وحی
خاتمیت از نظر قرآن وحدیث و عقل
مرزهای اعجاز
برهان رسالت (پیرامون قرآن و وجه اعجاز آن)
۴
کلام
شناخت صفات خدا
آشنایی با اصول اسلام
جهان بینی اسلامی
الهیات و معارف اسلامی
نیروی معنوی پیامبران
رسالت جهانی پیامبران
فی ظل اصول الاسلام
معاد انسان و جهان
راه خداشناسی
مصدر الوجود
جبر و اختیار
حسن و قبح عقلی
توسل
البداء فی الکتاب و السنه
آگاهی سوم
رهبری امت
پیشوایی از نظر اسلام (امامت و خلافت)
سرنوشت از دیدگاه قرآن و حدیث و عقل
شفاعت از دیدگاه قرآن و حدیث و عقل
کاوش‌هایی پیرامون ولایت
مفهوم العباده فی الکتاب و السنه
رویه الله
الزیاره
بحوث فی الملل و النحل - ۸ جلد
فرهنگ عقاید و مذاهب اسلامی
مع الشیعه الامامیه فی عقائدهم
الشیعه فی موکب التاریخ
الشیعه و علم الکلام عبر القرون الاربعه
آئین وهابیت
الوهابیه فی المیزان
الاسماء الثلاثه: الاله و الرب و العباده
منشور عقائد امامیه، ترجمه به عربی و انگلیسی
اسماء و صفات
وهابیت مبانی فکری و کارنامه عملی
۵
فلسفه
اصول الفلسفه
فلسفه اسلامی و اصول دیالکتیک
نظریه المعرفه
سرنوشت از دیدگاه علم و فلسفه
شناخت در فلسفه اسلامی
هستی‌شناسی در مکتب صدر المتالهین
تحلیلی از فلسفه مارکس
نیروی محرک تاریخ
۶
تاریخ
فروغ ابدیت
فروغ ولایت
زندگانی امامان به زبان ساده
الائمه الاثنی عشر
تاریخ اسلام
۷
رجال
کلیات فی علم الرجال
اصول الحدیث و احکامه فی علم الدرایه
۸
تراجم
طبقات الفقهاء- ۱۷ جلد
شخصیت‌های اسلامی شیعه
زندگی بزرگان شیعه
۹
متفرقات
بازگشت به عصر ایمان
رمز پیروزی مردان بزرگ
پرسش‌ها و پاسخ‌ها
سیمای فرزانگان
رسائل و مقالات
راز بزرگ رسالت
تدریس
جعفر سبحانی از دوران جوانی تاکنون به تدریس علوم اسلامی اشتغال داشته‌است. وی علاوه بر تدریس‌های خصوصی در موسسه امام صادق، در حوزه علمیه قم، حرم فاطمه معصومه و مدرسه حجتیه و در تابستان‌ها در مشهد به تدریس فقه، اصول فقه، کلام و تفسیر می‌پردازد و درس وی از شلوغ‌ترین دروس حوزه علمیه محسوب می‌گردد.
شاگردان
تعداد شاگردان حاضر شده در درس اصول فقه جعفر سبحانی در سالیان اخیر به بیش از ششصد نفر می‌رسد. با توجه به تدریس طولانی مدت(بیش از 70 سال)سبحانی موفق شده صدها نفر از طلاب را با علوم اسلامی آشنا گرداند. از شاگردان وی می‌توان افراد ذیل را یاد نمود:
علی ربانی گلپایگانی
ناصر باقری بیدهندی
محمد مکی
رودباری
سید احمد خاتمی
عبدالحریم اباذری
محمد متقی املشی
محمدعلی نجفی کرمانشاهی
سید حسن عالمی
یحیی صالح نیا
سید تقی حسینی
حجت الله خرم آبادی
محمد عابدی
سید حسن عاملی
عبدالکریم عابدینی