شهرستان بوکان

شهرستان بوکان یکی از شهرستان‌های مهم کردنشین ایران واقع در استان آذربایجان غربی است. این شهرستان بر سر جاده ترانزیتی غرب و در منطقه تقریبا کوهستانی و معتدل قرار گرفته که از جهت شمال به شهرستان میاندوآب و از جنوب به شهرستان سقز و از شرق به شهرستان شاهین‌دژ و از غرب با شهرستان مهاباد همسایه‌است.
مرکز این شهرستان شهر بوکان است. شهر بوکان در ۳۶ درجه و ۳۱ دقیقه عرض شمالی و ۴۶ درجه و ۱۲ دقیقه طول شرقی نسبت به نصف النهار گرینویچ قرار دارد و ارتفاع آن از سطح دریای آزاد ۱۳۷۰ متر می‌باشد. شهرستان بوکان حدود ۳۰۰،۰۰۰ نفر جمعیت دارد، اما براساس سرشماری سال ۱۳۹۵ جمعیت شهرستان بوکان بالغ بر۲۵۱،۴۰۹ نفر بوده‌است، که از این تعداد ۱۹۳،۵۰۱نفر ساکن در شهر بوکان و شهرسیمینه با ۱،۳۴۵نفرجمعیت وتعداد۵۶،۵۶۳نفر در نقاط روستایی ساکن می‌باشند.
شهرستان بوکان از حیث جمعیت و مساحت به شهرهای اطراف خود برتری مشهودی دارد وبعد از شهرهای کرمانشاه و سنندج
بزرگترین و پرجمعیت‌ترین شهرستان کردنشین ایران است. شهرستان بوکان (شهر بوکان و توابع آن) سومین شهرستان استان آذربایجان غربی از لحاظ جمعیت بعد از شهرستان‌های ارومیه و خوی و دومین شهر باسواد استان بعد از ارومیه است. بر اساس نتایج آمارگیری سال ۱۳۸۵ نیز این شهر پس از ارومیه و خوی سومین شهر پرجمعیت آذربایجان غربی و همچنین بر اساس نتایج این آمارگیری این شهر پس از کرمانشاه و سنندج سومین شهر بزرگ کردنشین ایران محسوب می‌شود. همچنین این شهر ۵۱ امین شهر پرجمعیت ایران و ۲۴۲۳ امین شهر پرجمعیت جهان است.
شهرستان بوکان در رتبه‌بندی گردشگری شهرستان‌های اطراف دریاچه ارومیه، رتبه نخست را بخود اختصاص داده‌است شهرستان بوکان دارای ۲۰۱ روستا است که از این تعداد ۲۵ روستای آن متروکه است.
پیشینه و نام‌گذاری
روایات بسیار متعددی درمورد واژه بوکان موجود است که بیشتر تاریخ‌نگاران و باستان‌شناسان آن را تاریخی و برخی مغولی می‌دانند، ولی پژوهشگران کرد نیز بر این باورند که این واژه کردی است. جهانگردان عرب در دوره‌های مختلف به ایران سفر کرده‌اند، در سال‌های ۹۸۰ به این کشور آمده‌اند و بیشتر گزارش‌های موجود آن‌ها حاکی از سفر به کرمانشاه تا مراغه آذربایجان بوده‌است. در سرتاسر مسیر (کرمانشاه تا مراغه)، نام تمامی آبادی‌ها، شهرها، کوه‌ها و سایر را ثبت کرده، ولی هیچ اشاره‌ای به نام «بوکان» نشده‌است.
درحالی‌که بعد از جهانگردان عرب، ترک‌ها و مغول‌ها در سال ۱۰۴۰ به این مناطق آمده و از آن تاریخ به‌بعد نام «بوکان» رویت شده‌است. اگر به نام توابع و آبادی‌های شهرستان بوکان توجه شود، مشاهده می‌شود که از ۲۰۱ روستای این شهرستان، نام ۷۳ روستای آن ترکی و مغولی است. در بیشتر صفحات کتاب جامع‌التواریخ رشیدالدین فضل‌الله همدانی، به‌ویژه در صفحه‌های ۷۴، ۵۲۲، و ۸۲ بارها نام بوکان ذکر شده‌است. نوه جوچین، پسر چنگیزخان مغول و نام بسیاری از سرداران مغول، بدون هیچ تغییری، «بوکان» بوده‌است. برخی از روستاهای این شهرستان برگرفته از اسامی سرداران و سپاه ایلخانی و مغولی می‌باشد. واژه‌هایی مانند آختاچی، قاجر، قره‌گویز، طرغه، جمبوغه و نام‌هایی از این دست که حاکی از چیرگی مغول‌ها بر آذربایجان و این مناطق بوده‌است.
در کتاب ظفرنامه تیموری جلد دوم، بوکان و بوری از فرزندان جغتای مغول بودند که بوکان در تواریخ دیده نشده، ولی پسری داشت به اسم «مواتوگان» که در سال ۶۱۷ ه‌. ق/ ۱۲۲۱ به هنگام محاصره بامیان به قتل رسید.
در سده‌های دوازدهم و سیزدهم هجری قمری بنا به روایتی، ایل خلکی هنگام قشلاق و ییلاق در منطقه که تمام اطراف آن نیزار و زمین مرطوب و باتلاقی بوده‌است همچنین چشمه در اطراف آن واقع بود که علی مردان بیگ (رهبر ایل) خانواده و ایل خود را در این مکان سکان داده و روستای ساخته‌است و به اسم بوکان نامگذاری کرد. بنا به روایت آن‌ها، یکی از ساکنان روستا که به قصد آوردن آب از آن چشمه؛ راهی آن جا بود با عده‌ای برخورد کرده از او پرسیده‌اند که کجا می‌خواهی بروی؟ او در پاسخ گفته: «ده چم بو کانی» یعنی به چشمه می‌روم. شاید جهت سلیس بودن و خوش آهنگ بودن، به مرور زمان حرف (ی) از آن واژه حذف شده و نهایتا آن مکان و به عبارتی نام آن روستا بوکان شده‌است.
به گفته ابراهیم افخمی، بوکان را ابتدا شهر کهنه خوانده‌اند و آن شهر در جنوب غربی فعلی شهر بوکان واقع شده‌است و در اثر زلزله ویران گردیده و در آن محل که نیزار و چشمه سار بوده بعدها بوکان را بنا کرده‌اند. اما نظریه عامیانه و قالب بر روی نام این شهر چنین است که بوکان بر سر چند راه مهم بوده که هرگاه مردم مناطق دیگر از آن عبور می‌کردند به دلیل طبیعت بکر و چشمه آن، در کنار آن چشمه به پای کوبی و رقص پرداخته و بیشتر مراسم عروسی را در آنجا برپا کرده و در فرهنگ زبان کردی نیز واژه بوک به معنی عروس، که به مرور زمان این مکان بوکان (بوک+ ان) نام گرفته‌است که به معنی عروسان است.
شهرستان بوکان از دیرباز محل سکونت اقوام ساکن در سلسله جبال زاگرس بوده و آثار فراوانی از آنان باقی مانده‌است. قدیمی‌ترین آثاری که تاکنون در این منطقه شناسایی شده‌است، بقایای دوره‌های نئولتیک، دالما و کالکوتیک می‌باشد که آثار فوق در تپه‌های قره گویز (دالما ۴۸۰۰–۴۱۰۰ قبل از میلاد) تپه ترکماکندی (نئولتیک- کالکوتیک)، تپه ناچیت و قره کند (عصر برنز)، گردشین (هخامنشی)، گردتپه (اشکانی و ساسانی) یافت شده‌است. گستره آثار این شهرستان تا قرون ۳ و ۴ هجری و دوره قاجار ادامه می‌یابد. تعداد ۹۰ اثر تاریخی شهرستان بوکان در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده‌است.
ویژگی‌های طبیعی و جغرافیایی و سیاسی
وسعت
شهرستان بوکان با وسعت ۲۵۴۱٫۳۰۶ در سال ۱۳۸۵ کیلومترمربع، حدود ۶٫۵۰ درصد از سطح استان را به خود اختصاص می‌دهد. این شهرستان در ارتفاعی حدود ۱۰۰۰ تا بیش از ۲۰۰۰ متر از سطح دریا بوده و شیب میانگین وزنی آن ۸ درصد محاسبه گردیده‌است. از سطح شهرستان ۳۰٫۳۱ درصد اراضی کوهستانی، ۲۹٫۷۳ درصد تپه‌ها و ۳۹٫۹۶ درصد بقیه را اراضی دشتی، سیلابی و… تشکیل می‌دهند. از نظر مختصات جغرافیایی در ۳۶ درجه و ۳۲ دقیقه عرض شمالی و ۴۶ درجه و ۱۳ دقیقه طول شرقی واقع گردیده‌است.
موقعیت جغرافیایی
شهرستان بوکان در منطقه تقریبا کوهستانی و معتدل قرار گرفته که از جهت شمال به شهرستان میاندوآب و از جنوب به شهرستان سقز و از شرق به شهرستان شاهین‌دژ و از غرب با شهرستان مهاباد و از جنوب غرب با شهرستان سردشت و منطقه ایل گورک همسایه‌است. شهرستان بوکان با بانه ۱۷٫۲، سردشت ۹٫۸، شاهین دژ ۱۴۷٫۳، مهاباد ۸۶٫۶، سقز ۱۴۳٫۲ و میاندوآب ۳۰٫۱ کیلومتر دارای مرز مشترک است.
تقسیمات سیاسی شهرستان
الحاق به استان کردستان
بوکان در اولین تقسیمات سیاسی سال ۱۳۴۴ دهستان ترجان سقز کنونی با تعداد ۳۸ روستا از توابع آن بوده بود و از همان سال ۱۳۴۴ این قسمت‌ها از بوکان جدا و علی‌رغم ناشی گری طوایف کرد منطقه و نفوذ خوانین بخش تیلکو به استان کردستان الحاق گردید. درحالی تا قبل از آن سال، این دهستان جزئی از منطقه مکریان و بوکان بوده‌است. در حالت فعلی مردم دهستان ترجان که شامل ۲۴ روستا می‌باشد، خریدهای روزانه خود را تنها در بوکان انجام می‌دهند و خود را جزو مردم شهرستان بوکان می‌دانند. 250px
تقسیمات سال ۱۳۶۸
با آنکه بوکان با جمعیت بالغ بر ۵۰ هزار نفر در اواخر دوره پهلوی هنوز به عنوان بخش چهارم از شهرستان مهاباد محسوب می‌شد، مردم آن از سال ۱۳۴۰ خورشیدی خواستار ارتقای این شهر به شهرستانی مستقل بودند اما به دلایل مختلف همچون مخالفت مسئولین شهرستان مهاباد، معلق ماندن طرح تاسیس شهرستان بوکان در وزارت کشور پهلوی، انقلاب سال ۵۷ و جنگ ایران و عراق باعث گردید تاسیس شهرستان بوکان تا سال ۱۳۶۸ محقق نشود. بالاخره در اسفندماه ۱۳۶۸ بوکان در تقسیمات سیاسی ایران از بخش به شهرستان ارتقا یافت و در اوایل سال ۱۳۶۹ به‌طور رسمی فرمانداری در آن تاسیس شد.
تقسیمات کنونی
شهرستان بوکان دارای ۲ بخش به نامهای مرکزی و سیمینه‌است و ۷ دهستان دارد. تقسیمات کشوری این شهرستان، بنابرآنچه در نتایج آمارگیری سرشماری سال ۱۳۸۵ کل کشور آمده‌است، بر حسب بخش، شهر، دهستان و روستا به شرح زیر است:
بخش‌ها
بخش مرکزی
بخش سیمینه
شهرها
شهر بوکان
شهر سیمینه
دهستان‌ها
دهستان‌های بخش مرکزی
دهستان آختاچی
دهستان بهی فیض الله بیگی
دهستان ایل‌تیمور
دهستان ایل‌گورک مکری
دهستان‌های بخش سیمینه
دهستان آختاچی شرقی
دهستان آختاچی محالی
دهستان بهی دهبکری
مردم
اقلیت‌های قومی و مذهبی
از جمعیت این شهرستان، طبق آنچه که فرمانداری بوکان ارائه کرده‌است، در سال ۱۳۹۲ بیش ۹۳ درصد و در نقاط شهری ۹۲ درصد و در نقاط روستایی ۹۷ درصد را مسلمانان تشکیل می‌دهند. در شهرستان بوکان، تاکنون هیچ گونه آماری از اقلیت‌های قومی و مذهبی آن در دسترس عموم قرار نگرفته‌است.
جغرافیای اقلیمی و زیستی
خاک‌شناسی
خاک‌های مطالعه شده در این شهرستان عمدتا جزو خاکهای کلاس‌های II و VIاست، که در مناطق کوهستانی کم‌عمق و در بخش‌های مسطح نیمه‌عمیق تا عمیق هستند؛ به سبب وجود عوامل بازدارنده گوناگون سطح شهرستان برای کاربری‌های زراعت آبی، دیم، مرتع و چراگاه محدودیت‌هایی دارد که به‌ترتیب می‌آید.
برای کاربری‌های زراعت آبی۸۲ درصد از وسعت شهرستان محدودیت شدید، ۵ درصد محدودیت زیاد، ۳ درصد محدودیت کم و ۱۰ درصد محدودیت خیلی کم دارد.
برای کاربری زراعت دیم ۴۳ درصد از مساحت شهرستان محدودیت شدید و۲۶ درصد محدودیت متوسط دارد. برای کاربری مراتع و چراگاه ۱۶ درصد محدودیت شدید، ۴۸ درصد محدودیت زیاد، ۳۳ درصد محدودیت متوسط و۳ درصد محدودیت کم دارد.
نقشه زمین‌شناسی بوکان
زلزله
این شهرستان از نظر توپوگرافی دارای شیب کم ومناسب برای ساخت وساز شهرسازی و از نظر زلزله در منطقه بدون خطر قرار دارد.
گونه‌های جانوری موجود
مهمترین جانوران مهره‌دار شهرستان بوکان دوزیستان، خزندگان، پرندگان، ماهیان و پستانداران هستند.
گونه‌های دوزیستان و خزندگان و ماهیان در بخش‌های مربوطه اشاره شده‌است ولی گونه‌های پستانداران شامل: قوچ‌ومیش، خرس، گرگ، روباه، شغال، رودک، سمور، زرد بر و انواع جوندگان هستند.
انواع پرندگان نیز عبارتنداز:
کبک، کبک‌چیل، عقابها، شاهین، بحری، بالابان، لیل، دلیجه، انواع جغد، کرکس‌مصری، دال، حواصیل‌ها، لک‌لک سفید، غازخاکستری، اردک‌سرسبز، خوتکا، فیلوش، اردک‌ارده‌ای، آنقوت، غازپیشانی‌سفید، قره‌غاز، کشیم‌ها، اکراس، کاکاتی‌ها، انواع پرستوهای دریایی، سار، انواع دارکوب، چنگر، سبکبالان و میش‌مرغ می‌باشد.
میش مرغ
پرنده نادری به نام میش‌مرغ در دشت‌های سوتا و سه‌کانیان و در این منطقه زیست می‌کند و در تمام فصول سال دیده می‌شود و مرحله حساس تخم‌گذاری را نیز در این منطقه می‌گذرانند و تعداد قابل توجهی از آن حدود ۱۵۰قطعه در این شهرستان هستند که با توجه به موقعیت منطقه و افزایش جمعیت در چند سال اخیر قابل ملاحظه می‌باشد و از طرف محیط‌زیست کاملا تحت‌حفاظت قرار دارد. پرندگان شکاری و لاشخورها و انواع پرندگان سبک‌بال، کبک‌معمولی و چیل در سطح شهرستان زیست می‌نمایند ولی تعداد جمعیت و تنوع گونه‌ای پرندگان آبزی با مقایسه با پرندگان خشک‌زی کمتر بوده و پرندگان آبزی فقط در مسیر رودخانه سیمینه‌رود و زرینه‌رود در محدوده این شهرستان دیده می‌شود. از عمده‌ترین زیستگاه‌های چیرگ در ایران می‌توان به دشت‌های اطراف بوکان (دشت سوتاو حمامیان، دشت اینگیجه و آلبلاغ، دشت قازلیان و دشت سه‌کانیان) اشاره کرد که بیشترین جمعیت تولید مثل‌کننده و زمستان گذران میش‌مرغ در ایران را در خود جای داده‌اند. بوکان آخرین پناهگاه این‌گونه با ارزش در ایران می‌باشد و میش مرغ یکی از مهمترین آثار طبیعی ملی در شهرستان بوکان به‌شمار می‌رود.
سمندر کردستانی
در ایران چهار نوع شاخص سمندر وجود دارد که عبارتند از (Neurergus), (N.crocatus), (N.kaiseri), (N.microspilotus) که سمندر کردستانی از نوع N.microspilotus است. پراکنش جهانی سمندر کردستانی محدود به کشورهای ایران (غرب و شمال غرب)، عراق (شمال شرق) و ترکیه (جنوب شرق) بوده و در زمان حاضر جزو گونه‌های در خطر انقراض(endangere) بوده و در فهرست سرخ IUCN طبقه‌بندی شده‌است. هم اینک این‌گونه تنها در ایران در استان‌های کرمانشاه و کردستان (زاگرس مرکزی) و جنوب آذربایجان غربی پراکندگی دارد و بهترین زیستگاه برای این سمندر شهرستان بوکان می‌باشد.
گونه‌های گیاهی
این شهرستان به دلیل موقعیت مناسب آب و هوای خوب و منحصر به فرد خود توانسته بخشی از گونه‌های گیاهی و جانوری را درخود پرورش و جذب کند در شکارگاه‌ها و سطح شهرستان، برخی از گونه‌های گیاهی و جانوری موجود در این شهرستان عبارتند از:
بادام کوهی، نسترن وحشی، زالزالک، گلابی وحشی، انواع بلوط غرب، داغداغان، گز، پسته وحشی (بنه)، انواع گون‌ها، انواع کنگر، انواع سلمه‌تره، ختمی، فرفیون، شیرین‌بیان، گزنه، پونه، کاکوتی، بداغ‌اوتی، کلاه‌میرحسن، بومادران، گل‌گندم، غازآیاقی، آویشن، ریواس، کلاه‌میرحسن، شویدوحشی، ترشک، لاله، جگن، نی، سرخس، تربچه‌وحشی، بارهنگ، مرغ و…
کشاورزی
شهرستان بوکان جزو شهرستان‌های برتر تولیدکننده گندم در کشور از لحاظ افزایش کمی و کیفی محصول شناخته شده‌است که هر ساله توانایی تولید ۹۰ هزار تن گندم را داراست و رتبه نخست تولید گندم آذربایجان غربی را در اختیار دارد. محصولات عمده کشاورزی شهرستان بوکان گندم، جو، پنبه، حبوبات و چغندرقند است. بوکان از جمله شهرستان‌های سردسیر آذربایجان غربی است که میوه‌های آن سیب، هلو و زردآلو، آلبالو، خیار و.. است. به لحاظ داشتن مراتع فراوان و سرسبز، پرورش گوسفند، بز و گوساله در آن رواج دارد و صدور آن از اهمیت خاصی برخوردار است. از صنایع دستی، جاجیم بافی و گلیم بافی دارد.
شهرستان بوکان با تولید بیش از ۶۰۰۰ تن انواع سبزیجات، رتبه دوم آذربایجان غربی پس از شهرستان ارومیه را در این محصول کشاورزی داراست. در این شهرستان ۱۷۰ هکتار زمین به کاشت انواع سبزی اختصاص یافته و به صورت میانگین از هر هکتار ۳۵ تن انواع سبزی برداشت می‌شود که سالانه بیش از شش هزار تن انواع سبزیجات برگی و میوه‌ای در این شهرستان تولید می‌شود.
امکان مذهبی زیارتی
نام مکان مذهبی
بخش
موقعیت
قدمت
کاربرد
چهل اصحابه
سیمینه
روستای کلتپه قرمیش
یکی از قدیمی‌ترین زیارتگاه اسلامی
قبرستان
پیرمحمد
مرکزی
جاده شهریکند، سه راه محمودآباد روستای بغده داغی
مکان زیارتی
مقبره حاج شیخ صوفی
سیمینه
جاده بوکان-میاندواب، روستای داشبند بطرف روستای علی کند
قبرستان تاریخی
مقبره حاجی شیخ گل
سیمینه
۲ کیلومتری جاده بوکان-میاندواب، روستای ناچیت
مکان زیارتی
خانقاه شمس برهان
مرکزی
۳۰کیلومتری جاده بوکان-مهاباد سه راهی روستای خانقاه
قاجار
مکان زیارتی و تاریخی
مقبره شیخ احمد کر یا کور (احمد مکریانی)
مرکزی
۶ کیلومتری شمال‌غرب شهر بوکان، روستای گردی قبران
قاجار
مکان زیارتی و مقبره شاعر نابینایی کرد
آثار باستانی بوکان
نام اثر
موقعیت
قدمت
تپه تابانی
روستای احمدآباد محال فیض الله بیگی
دوره پارتی و ساسانی
تپه آسیاب کهنه
روستای احمدآباد محال فیض الله بیگی
اقوام هزاره اول پیش از میلاد
تپه کلک آبی
روستای باغچه محال فیض الله بیگی
اقوام هزاره اول پیش از میلاد
تپه سیخان کوچک
روستای ساریقامیش محال فیض الله بیگی
اقوام هزاره اول پیش از میلاد
تپه سیخان بزرگ
روستای ساریقامیش محال فیض الله بیگی
اقوام هزاره اول پیش از میلاد
تپه موچه
روستای تکان‌تپه محال فیض الله بیگی
اقوام هزاره اول قبل از میلاد
تپه کلتپه
روستای کلتپه
اقوام هزاره اول قبل از میلاد
قلعه تپی
روستای تپی
دوره نیریزد و هزاره و پانصد سال پیش از میلاد
تپه قره کند
روستای قره‌کند محال آختاچی
هزاره اول پیش از میلاد
قلعه بردینه
جاده شاهیندژ، روستای آغجیوان
دوره مانا
تپه روژبیانی
در روستای عزیزکند
دوره برنز پیش از میلاد
تپه داربسر
روستای داربسر در محال آختاچی
دوره اشکانیان
زمین‌های جره
روستای شیخلر محال آختاچی
دوره اشکانیان و ساسانی
گردی خلیسکه
روستای سراب محال آختاچی
دوران اقوام پارینه‌سنگی
تپه گرده‌خزینه
روستای سراب
اقوام دوران کالکوتیک
تپه گرده‌شین
روستای سراب
اقوام دوران کالکوتیک
تپه آشی
شهر سیمینه
اقوام برنز پیش از اسلام
گوک‌تپه
روستای گوکتپه
نیمه دوم هزاره اول قبل از میلاد
تپه گرده‌شین
روستای رحیم خان محال آختاچی
دوره برنز قبل از میلاد
تپه محمود
روستای ارمنی بلاغی
اقوام اواخر دوره نوسنگی
گرد عثمان قلعه
روستای ساریقامیش
هزاره یکم پیش از میلاد
تپه کانی‌کوزه
وستای کانی کوزه‌له
دوره کالکوتیک پیش از میلاد
قلعه ناچیت
روستای ناچیت
دوره برنز پیش از میلاد
تپه مقصود
روستای ملالر
دوره کالکوتیک
تپه عبدالله تپی سی
روستای عبدالله تپی سی
دوره برنز پیش از میلاد
تپه گرده‌مالان
کهنه‌ملالر
هزاره یکم پیش از میلاد
تپه گرد عربلو
روستای علی‌کند
هزاره یکم پیش از میلاد
تپه سردارآباد
روستای سردارآباد
اقوام پارتی و ساسانی پیش از میلاد
تپه قلایچی
روستای قلایچی
تمدن ماناها
دخمه عباس‌آباد (معروف به بی‌بی کند)
جاده شاهیندژ در روستای عباس‌آباد بهی بوکان
پیش از تاریخ
قلعه کچی بگ
۵ کیلومتری بوکان در روستای تبت
پیش از تاریخ
پل سلطان
جاده شهریکند، روستای زیراندول
دوره صفویه
اماکن دیدنی و گردشگری
نام مکان
آدرس
کاربرد
پارک ساحلی
غرب شهر بوکان، جنب کوه سیاه
بوستان، منطقه تفریحی سیاحتی
سد بوکان
۳۵ کیلومتری جنوب شرقی بوکان واقع در مسیر جاده شاهین دژ
منطقه گردشگری و تفریحی
کوه برده زرد
مسیر جاده کوسه و قازلیان
منطقه گردشگری
کوه سیاه (برده رش)
مسیر روستای کوسه روبروی پارک ساحلی
منطقه گردشگری، پارک جنگلی
غار قلایچی
۱۲ کیلومتری بوکان مسیر جاده شاهین دژ
منطقه گردشگری
روستای سردارآباد و آشی گلان
۳۰ کیلومتری بوکان واقع در جاده مهاباد (جاده برهان) سه راهی خانقاه
منطقه سیاحتی
غار کول آباد
۴۰ کیلومتری بوکان واقع در جاده میاندوآب
منطقه گردشگری
پارک محمدیه
کمربندی داخل شهر بوکان
سیاحتی، بوستان، تفریحی
کوه طرغه
۲۵ کیلومتری بوکان مسیر جاده مهاباد
منطقه گردشگری
مکریان
بوکان
زبان کردی
بخش سیمینه
بخش مرکزی شهرستان بوکان
جمعیت شهرهای استان آذربایجان غربی