میرزا هاشم آملی

هاشم اردشیر لاریجانی مشهور به میرزا هاشم آملی لاریجانی یا میرزا هاشم آملی (۱۲۷۸ لاریجان مازندران–۷ اسفند ۱۳۷۱) از روحانیون و مراجع تقلید شیعه اهل ایران و استاد فقه و اصول در حوزه‌علمیه قم و نجف بوده‌است. وی همچنین در مبارزات مردمی قبل از پیروزی انقلاب اسلامی ایران شرکت و نقش مهمی داشت. او پدر برادران لاریجانی است.
کودکی
میرزا هاشم آملی لاریجانی، در سال ۱۲۷۸ هجری شمسی در روستای پردمه لاریجان در هفتاد کیلومتری شهر آمل، به دنیا آمد. در دوران کودکی، به فراگیری ادبیات عرب و مقدمات علوم نزد آقا سید تاج و احمد آملی پرداخت و تا مرحله سطوح را در همان شهر فراگرفت.
تحصیلات
در تهران
در سیزده سالگی، برای ادامه تحصیل به حوزه تهران رفت و به مدرسه سپهسالار که زیر نظر سید حسن مدرس اداره می‌شد رفت و تا بیست و پنج سالگی در آن مدرسه به فراگیری علوم دینی پرداخت. میرزا محمدرضا فقیه لاریجانی، سید محمد تنکابنی، میرزا یدالله نظرپاک، محمدعلی لواسانی، میرزا طاهر تنکابنی، میرزا ابوالحسن شعرانی و محمدعلی شاه‌آبادی از استادان وی در این مدت بودند.
در قم
در سال ۱۳۰۵ به قم رفت. او در آنجا در درس عبدالکریم حائری یزدی، محمد حجت کوه‌کمری، محمدعلی شاه‌آبادی و محمدعلی حائری قمی حاضر شد و در مدت شش سال از آنان بهره برد. وی در این مدت دروس فقه، اصول، رجال، حدیث، فلسفه و عرفان را فرا گرفت.
وی پس از دریافت اجازه اجتهاد از عبدالکریم حائری یزدی و محمد حجت کوه‌کمری، به حوزه نجف مهاجرت کرد.
در نجف
میرزا هاشم آملی در سال ۱۳۵۱ در مدرسه بزرگ آخوند ساکن شد و در درس فقه و اصول سیدابوالحسن اصفهانی، آقاضیاءالدین عراقی و میرزای نائینی حاضر شد.
استادان
مرتضی طالقانی
عبدالکریم حایری یزدی
میرزا حسین نائینی
ضیاالدین عراقی
سیدابوالحسن اصفهانی
محمدعلی شاه‌آبادی
محمد حجت کوه‌کمری
میرزا ابوالحسن شعرانی
سیدمحمد تنکابنی
محمد علی حایری قمی
مهدی آشتیانی
یدالله نظرپاک کجوری تهرانی
میرزا طاهر تنکابنی
محمدرضا تنکابنی
شاگردان میرزا هاشم لاریجانی
محمدعلی اسماعیل پورقمشه‌ای
سید محمد نبوی دزفولی
محمد رضا نکونام
میرزا جوادآقا تبریزی
عبدالله جوادی آملی
نورالله طبرسی
ناصر مکارم شیرازی
سید صابر جباری
عبدالنبی نمازی
حسین انصاریان
محمد مفتح
سید ابوالفضل موسوی‌تبریزی
ضیاءالدین نجفی تهرانی
محمد یزدی
شیخ ابوالحسن ایازی
سید حسن شجاعی کیاسری
هاشم تقدیری
هادی روحانی
اسماعیل صالحی مازندرانی
سید حبیب‌الله طاهری گرگانی
سید نصرالله برهانی
سید احمد حق‌شناس
محمدباقر دارابکلائی
محسن دوزدوزانی
سیدرضا علوی‌تهرانی
علی غیاثی
سید علی فرحی قمی
محمدعلی فیض لاهیجی
جعفر کریمی
محمدتقی مجلسی
عباس محفوظی
علی محقق‌داماد
مصطفی محقق داماد
محمد محمدی گیلانی
حسین محمدی لائینی
سید محمدحسن مرتضوی لنگرودی
سید محمدمهدی مرتضوی لنگرودی
محمدحسین مسجد جامعی
محمدهادی معرفت
عبدالله نظری
تالیفات
کتاب الطهاره
کتاب الصلوه
مناسک حج
توضیح المسائل
بدایع الافکار
تقریرات درس اصول مرحوم محقق عراقی
حاشیه بر التحصیل بهمنیار
کتاب الرهن و الاجاره
کتاب البیع
خیارات
رساله فی النیه
تقریرات درس صلوه مرحوم حائری
تقریرات درس فقه آقا ضیاءالدین عراقی (صلاه، اجاره، غصب، بیع و قضا)
حاشیه بر عروهالوثقی
تقریرات درس اصول مرحوم سید ابوالحسن اصفهانی
حاشیه بر شرح چغمینی در هیئت
حاشیه بر التحصیل بهمنیار در حکمت و منطق
فعالیت‌های سیاسی
پس از تصویب قانون انجمن‌های ایالتی و ولایتی، در مهرماه ۱۳۴۱ و اعتراض مراجع تقلید، وی یکی از چهره‌های سرشناس مبارز روحانیت بود. نام وی همواره ذیل اعلامیه‌های دسته جمعی مراجع تقلید دیده می‌شد.
وی از اولین کسانی بود که دولت منتخب روح‌الله خمینی را تایید کرد. علی اکبر ناطق نوری در این زمینه می‌گوید:
پس از مرگ روح‌الله خمینی و انتخاب سیدعلی خامنه‌ای به مقام رهبری، وی طی نامه‌ای بیعت خود را با او اعلام کرد و تاکید کرد:
فرزندان
بزرگترین فرزند وی فاضله لاریجانی (همسر سید مصطفی محقق داماد)، و پس از او پنج فرزند پسر است که به ترتیب زیر متولد شدند:
محمدجواد لاریجانی (زاده ۱۳۳۰ در نجف)، استاد دانشگاه، عضو شورای امنیت ملی کشور، عضو کمیسیون سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی و رئیس مرکز پژوهشهای مجلس و مرکز تحقیقات فیزیک نظری و ریاضیات.
علی لاریجانی، (زاده ۱۳۳۶ در نجف) سیاست‌مدار و رئیس مجلس شورای اسلامی
صادق لاریجانی، (زاده ۱۳۳۹ در نجف) استاد حوزه علمیه قم و مدرس علم کلام و فلسفه اسلامی و رئیس قوه قضاییه
باقر لاریجانی، (زاده ۱۳۴۰ در قم) پزشک و فوق‌تخصص غدد، استادیار دانشگاه تهران و رئیس دانشگاه علوم پزشکی تهران
فاضل لاریجانی، (زاده ۱۳۴۲ در قم) عضو کمیسیون مشورتی شورای عالی انقلاب فرهنگی.
درگذشت
میرزا هاشم آملی در سن ۹۳ سالگی پس از پشت سر گذاشتن سکته‌های ناقص و یک دوره بیماری، در عصر روز جمعه ۷ اسفند ۱۳۷۱ درگذشت.
شفیعی مازندرانی درباره مرگ او این شعر را سروده‌است:
نستعلیق