ناقضین عهد و میثاق

ناقضین، عبارتی است که بهائیان به پیروی از عبدالبهاء درباره اشخاصی به‌کار می‌برند که به دلیل شکستن عهد خود نسبت به پایداری قوانین تشکیلات در آیین بهائی، از جامعه بهائی طرد و رانده شده‌اند.
این نقض پیمان به معنای مخالفت فعال فرد با تشکیلات آیین بهائی مورد نظر عبدالبهاء است. بنابر قوانین بهائی فقط مقام ریاست آیین بهائی -که در سال‌های اخیر بیت العدل نقش آن را برعهده دارد- حق تعیین شخص به عنوان ناقض را دارد.
بنا بر دستور عبدالبهاء، زمانی که فردی به عنوان عهد شکن به بهائیان معرفی شود، از تمام اعضای بهائی انتظار می‌رود که از ارتباط با وی پرهیز کنند.
عبدالبهاء در بیانیه‌ای هدف از طرد را محافظت امرالله دانست و به‌طور صریح بیان کرد که چنانچه مطلبی مضر و علیه مصالح امر بهائی توسط فردی مطرح شود، حتی اگر آن فرد فرزند عبدالبهاء باشد، باید او را طرد کرد.
با این حال اگر فرد خارج شده، به دلیل عدم توانایی در انجام قوانین و احکام و نه به دلیل دشمنی و عدم قبول دستورها، از آیین بهائیت خارج شده باشد، به عنوان ناقض مستحق طرد به‌شمار نمی‌آید. یعنی فقط کسانی که با دشمنان شناخته شده بهائی یا دیگر عهدشکنان، برضد بهائیت متحد می‌شوند، و کسانی که به روش دشمنان به آیین بهائی حمله می‌کنند، در زمره ناقضین و مطرودین قرار می‌گیرند.
بیت العدل اعظم مورخ ۲۳ مارس ۱۹۷۵ به زبان انگلیسی خطاب به یکی از یاران، مرقومه‌ای را صادر کرد که ترجمه قسمتی از آن بدین شرح است:
«وقتی شخصی ایمان خود به حضرت بهاءالله را به عنوان یک مظهر ظهور الهی اعلان می‌کند، او از متمسکین به عهد و پیمان حضرت رحمن شده، جامعیت و اصالت و تمامیت ظهور مبارکش را قبول می‌کند؛ ولی اگر این شخص بعدها تغییر جهت و مقام حضرت بهاءالله یا مرجع مرکزی امرالله را مورد حمله قرار دهد، او نقض عهد کرده‌است. در چنین موقعیتی هر کوششی به عمل می‌آید تا به او کمک شود که به غیر منطقی بودن و سهو و خطای عمل خود پی برد، اما اگر او در رفتار خود پافشاری کند، باید طبق تعالیم نفس مقدس حضرت بهاءالله، به عنوان ناقض عهد الهی از جامعه بهائی طرد شود.»
ارتباط بهائیان با ناقضین
به دستور بهاءالله و جانشینانش، ناقضین عهد و میثاق از طرف دیگر بهائیان طرد و منزوی می‌شوند زیرا این افراد، به دلیل خروج از آیین بهائی یا اعتراض به قوانین آن، حق معاشرت و ادامه ارتباط با دیگر بهائیان را ندارند.
نقض عهد همچنین از سوی ولی امرالله (شوقی افندی) به عنوان یک بیماری روحانی معرفی شده‌است. او در این باره می‌گوید:
«… نقض عهد در حقیقت یک بیماری روحانی می‌باشد و کلیه نقطه نظرات و رفتار یک ناقض به حدی زهرآگین است که حضرت مولی الوری آن را با مرض جذام همانند دانسته‌اند و یاران را از معاشرت با چنین نفوسی تحذیر فرموده‌اند. نباید به ظاهر کلمات ناظر بود. وقتی که شما با چنین نفوسی معاشر شوید، ممکن است تحت تاثیر نفوذ افکار مهلکه آنان قرار گیرید.»
بهاءالله و عبدالبهاء در موارد بسیاری معاشرت با ناقضان را به دلیل همین بیماری مسری نهی کرده و بنابر گفته‌های شوقی افندی، آنان این افراد را به مثابه عضوی سرطانی در بدن دانسته‌اند که باید برای حفظ دیگر اعضا قطع و خارج شوند.
بیت العدل نیز طی نامه‌ای در پاسخ به سوال «آیا معاشرت احباء با غیربهائیانی که در ارتباط نزدیک با ناقضین عهد می‌باشند، منع شده‌است؟» چنین نوشته‌است: «اگر ارتباط با گروه غیربهائی سطحی و بی‌ضرر باشد یا استفاده و سودی برای جامعه بهائی داشته باشد، مجاز خواهد بود مانند استفاده از وکلا برای ارتباط با ناقضین عهد در موارد تجاری و شغلی؛ ولی اگر ناقضین عهد از فرد غیربهائی برای گسترش اهداف ضدبهائی خود در میان یاران بهره گیرند، باید موضوع به هیئت مشاوران قاره‌ای گزارش داده و ارتباط قطع شود…»
گروه‌های مشمول طرد
اکثریت ناقضان شامل گروه‌های تفرقه انداز هستند. به عنوان مثال یک بهائی که از اطاعت دستور رهبر در برخورد با پیمان شکنان سر باز می‌زند، خود نیز در معرض خطر قرار گرفتن در گروه ناقضین خواهد بود. در مقاله‌ای که برای دایره المعارف بهائی نوشته شده، به موضوع ناقضین پرداخته شده و با توجه به تاریخچه بهائیت، این افراد به چهار گروه تقسیم می‌شوند:
* چالش با رهبری:
شامل افرادی است که در قدرت و مشروعیت رهبران آیین بهائی اختلاف نظر و مشاجره داشته و برای خود یا دیگری در این مورد بنا بر دلایلی مدعی جانشینی رهبران قبلی آیین بوده‌اند. مثال این گونه افراد میرزا محمدعلی (صبح ازل) و چارلز میسون ریمی است.
عبدالبهاء برای مقابله بهائیان با این گروه گفته‌است: «اکنون برخی از ناکثین و ناقضین از طرق بسیار در طلب ریاست هستند. به منظور رسیدن به ریاست، در بین احباء شک و تردید رواج می‌دهند تا ایجاد اختلاف و تفرقه نمایند و در نتیجه آن افراد را به سوی خود جلب می‌کنند، ولی احبای الهی باید بیدار و هوشیار باشند و باید بدانند که هدف از انتشار چنین شک و تردیدهایی اغراض شخصی و رسیدن به ریاست است.»
* مخالفان:
که فعالانه مخالف سیاست‌ها و عملکرد رهبران بهائی هستند، بدون اینکه ادعایی برای جانشینی آنها داشته باشند. این گروه بیشتر شامل مخالفان سیستم نظم اداری بهائی هستند مانند: روت وایت و میرزا احمد سهراب.
* مخالفان ولی امرالله:
کسانی که از دستور مستقیم ولی امرالله سرپیچی کرده و آن را اطاعت نمی‌کنند. اکثر اوقات این دستورها، شامل توقف معاشرت و ارتباط با ناقضین می‌شود. مثال این دسته بیشتر شامل فرزندان عبدالبهاء در زمان رهبری شوقی افندی است.
* منتقدان خائن:
کسانی که به صورت مخربی به آیین بهائی انتقاد و حمله می‌کنند مانند عبدالحسین آیتی و نیکو.
گروه‌های غیرمشمول طرد
فراسوی تعریف فوق، ارتباط‌های مثبت و منفی دیگری در آیین بهائی وجود دارد. عهد شکنان در بهائیت بیشتر این ارتباطات را نمی‌پذیرند. علاوه بر این گروهی نیز ممکن است به‌طور نادرست به عنوان ناقضین عهد مطرود واقع شوند، درحالی که در منابع بهائی اینان جزو ناقضین عهد محسوب نمی‌شوند. در ذیل لیست تعدادی از افرادی که ممکن است به‌طور نادرست ناقض پیمان شناخته شوند، آورده شده‌است:
اعضای دیگر مذاهب یا کسانی که مذهب خاصی ندارند، خواه ارتباط اساسی با بهائیت برقرار سازند و خواه ارتباط نداشته باشند.
بهائیانی که به راحتی از آیین و عقیده خود دست برمی‌دارند و از بهائیت خارج می‌شوند.
بهائیانی که با برآورد سرپرست آیین بهائی از همان ابتدا فهم کافی از مفهوم عهد بهائی را نداشته‌اند. این افراد گاه از مسیر بهائیت منحرف می‌شوند و با آنان مثل کسانی که هیچ‌گاه بهائی نبوده‌اند برخورد شده و از آیین بهائیت خارج می‌شوند.
بابی‌ها نیز چون دارای مذهب و عقیده دیگری هستند و هیچگاه دیانت بهائی را نشناختند و به وفاداری با بهاءالله قسم نخوردند، جزو عهدشکنان و ناقضان محسوب نمی‌شوند. چراکه واژه ناقض به کسی اطلاق می‌شود که در ابتدا به پیمان و قوانینی پایبند باشد و سپس آنها را زیر پا می‌گذارد.
نمونه‌هایی از ناقضین عهد و میثاق در تاریخ بهائی
میرزا محمد علی، ناقض اکبر
میرزا محمد علی که توسط پدرش بهاءالله، غصن اکبر لقب گرفته بود، پس از مرگ پدر توسط برادر خودعباس افندی، ناقض اکبر نامیده شد.
عباس افندی فرزند بزرگ بهاء همه کسانی را که بعد از پدر به او گرویدند «ثابت پیمان» خواند و بردار خود میرزا محمد علی را که به نص لوح وصیت بهاء مقام غصن اکبر داشت چون به طوری که دلخواه او بود پیروی نکرد و حاضر نشد اورا مانند پدر خود یفعل ما یشاء بداند ناقض اکبر لقب داد.
میرزا محمد علی یکی از پسران بهاءالله است. او فرزند ارشد فاطمه خانم همسر دوم بهاءالله است.
وی محمد علی را «غصن اکبر» به معنی شاخه بزرگتر نامید.
شهاب فردوس در سلسله مقالاتی که در مجله آشفته، دوره نهم، سال ۱۳۳۴، شماره‌های هجده تا پنجاه درج شده می‌نویسد:
رفتار این دو برادر با یکدیگر عینا همان رفتاری بود که بهاءالله با برادرش، میرزا یحیی صبح ازل که به نص صریح و متعدد سید باب، دارای شئون و مقامات بسیاری بود و «صراط حق عظیم» به گفته باب محسوب می‌شد را رد کرد و دجال خواند.
پس از بهاءالله، شوقی افندی نیز به بهائیان طی اطلاعیه‌ای اعلام کرد که آنان باید از تماس با نسل و دودمان او (صبح ازل) اجتناب کنند: «هیچ بهائی هوشیار و وفاداری نباید با نسل و فرزندان ازل که اندک انتقادی نسبت به ما دارد، در هیچ زمینه‌ای ارتباط داشته باشد. در حقیقت این افراد باید به دلیل بیماری ارثی خود که همان عهدشکنی است، به شدت طرد شوند.»
عهدشکنی در خانواده نزدیک شوقی افندی
پس از مرگ عبدالبهاء، با نفوذ بهیه خانم (بزرگ‌ترین دختر بهاءالله) تمام اهل خانه از همان ابتدا اطراف شوقی افندی را گرفتند. برادر شوقی (حسین) و بعضی پسرعموهایش نیز برای چند سال به عنوان دفتردار و منشی به خدمت او پرداختند. تنها جناح مخالف او میرزامحمدعلی و حامیانش بودند که توسط عبدالبهاء به عنوان عهدشکنان معرفی شده بودند. علی رغم دستورالعمل خاص عبدالبهاء، برخی اعضای فامیل به صورت پنهانی با این عهدشکنان ارتباط داشتند. بعد از فوت بهیه خانم در سال ۱۹۳۲، بزرگ‌ترین خواهر شوقی افندی (روح انگیز) با پسر سید علی افنان ازدواج کرد. لذا داماد بهاءالله در حقیقت، دشمن دیرینه عبدالبهاء بود (که او را قبلا ناقض نامیده بود). با تلاش‌های روح انگیز، دیگر خواهر شوقی افندی و دختر عمویش ثریا نیز با پسران سیدعلی افنان ازدواج کردند. در واقع، این دخترعموها و عمه‌ها و عموها در انتخاب بین دو راه اطاعت از شوقی و به دنبال آن، طرد اعضای فامیل و راه دوم سرپیچی و قرارگرفتن در میان نافرمانان از دستور عبدالبهاء و شوقی، حالت دوم را برگزیدند.
روحی افنان
پس از سال‌ها سکوت در مورد این روابط، با پیام‌های شوقی افندی در دوم نوامبر ۱۹۴۱، زمینه برای گسترش این روابط در میان اعضای خانواده فراهم شد.
طوبی (دختر عبدالبهاء) در مورد روحی افنان (دخترعموی شوقی افندی) اعلام کرد:
«خواهر روحی، با یک پیمان شکن و مطرود شده به نام فایدی ازدواج کرد. کسی که مادرش به دشمن اصلی ما (محمدعلی) ملحق و از او حمایت نمود و پدرش به طور علنی با عبدالبهاء مخالفت و همین طور به طور مکرر با دشمن خونی عبدالبهاء یعنی خانواده روحی هم سخن بود. به تمام مومنین بهائی اطلاع دهید که هرگونه ارتباط با این خانواده مطرود شده، ممنوع شد.»
فایدی پسر فروغیه خانم، دختر بهاءالله از همسر سومش، جواهر بود. فروغیه و فرزندانش همگی از میرزامحمدعلی حمایت می‌کردند. فایدی دو برادر بزرگ‌تر هم داشت. حسین افندی افنان از اعضای کمپین کمک به فیصل دوم در عراق (معاون فیصل دوم در عراق) و نیر افندی افنان مامور عالی رتبه دولت در امور پارک‌ها در قاهره مصر بودند. لذا کل خانواده، به دلیل ازدواج‌های غیرمجاز خود توسط شوقی افندی به‌عنوان عهد شکن معرفی شدند.
سپس در بیانیه سال ۱۹۵۰ چنین آورده شد:
«به دوستان و احباء اطلاع دهید که روحی، مادرش و روحا، خاله‌اش و خانواده‌های‌شان، پشیمان از سال‌ها نافرمانی و هدایت نادرست خود هستند ولی اکنون در رسوایی و بدنامی آشکاری قرار گرفته‌اند.»
و در سال ۱۹۵۳:
«روحی افنان خائن، به نافرمانی گذشته خود راضی نشد و با مطرود قدیمی، میرزا احمد سهراب، جهت روابط تجاری ارتباط برقرار کرد و با رضایت خود به ازدواج خواهرش با فرزند دشمن عبدالبهاء، اکنون به طور علنی برضد جنبش بهائی خطبه می‌خواند و ادعای نمایندگی آن را هم دارد و آموزه‌های بهائی را وارونه جلوه می‌دهد که در نتیجه باعث اشتباه و سوءتفاهم اذهان مقامات و محافل محلی می‌شود. مجامع بین المللی را آگاه کنید.»
بعدها روحی در رونوشتی از کتاب سهراب، درباره طرد خود گفته است:
«… در شرایط عادی به مقام و مدارج بالا برده شد و به همین خاطر سپاسگزار از اینکه می‌دید همه کس خدماتش به رهبر و ولی امر را ثبت می‌کنند اما مراجعه به ولی امرالله و نظام اداری، روش او را به طور کامل عوض کرد. او نمی‌خواست کسی از او دفاع نماید. او احساس می‌کرد که باید در سکوت و تنهایی رنج بکشد و با آخرین خواسته و وصیت سرکار آقا (عبدالبهاء) صادق باشد. سپس روحی افندی به نزد احمد که به همان بلا و مصیبت گرفتار بود رفت، اما عکس العمل وی متفاوت بود. او این امر را تاسف انگیز می‌دانست.»
منیب شهید
شوقی افندی، در مورد منیب شهید (پسرعمه شوقی افندی) از جانب روحا دختر عبدالبهاء، بیانیه زیر را به جامعه بهائی در سال ۱۹۴۴ ابلاغ کرد:
«منیب شهید، نوه عبدالبهاء و محبوب الشهداء، با دختر یک تبعیدی سیاسی که خواهرزاده (برادرزاده) مفتی اعظم اورشلیم بود، به راه و رسم مسلمانان ازدواج کرد. با این عمل خائنانه یعنی نکاح با دشمنان آیین، او استحقاق محکومیت خروج از جامعه بهائی را دارد.»
حسینعلی
حسینعلی، برادر شوقی افندی بود. در آوریل ۱۹۴۵ شوقی افندی پیام زیر را خطاب به جامعه بهائی ابلاغ کرد:
«برادر بی‌ایمان من حسین، پس از یک دوره طولانی رفتار نادرست و بی‌شرمانه، از خانه سرکارآقا (عبدالبهاء) رانده شد تا همنشین خواهرش و بقیه مطرودین گردد.»
در مارس ۱۹۵۰ شوقی افندی پیام بعدی را صادر کرد: «حسین، برادر بی‌ایمان من، که قبل از این به دلیل رفتار ناشایست سال‌های گذشته تحقیر شده بود، به پیوند و ارتباط با عهدشکنان (مطرودین) در ارض اقدس و تلاش برای تضعیف موقعیت ولی امرالله ادامه داده بود، اخیرا با نکاح یک دختر بی‌اصل و نسب مسیحی در اروپا در یک شرایط مبهم خود را بیشتر خوار و بی‌ارزش نمود.»
البته شوقی افندی بعدها به دفاع از استعمال واژه «دختر بی‌ریشه مسیحی» در بیانیه خود پرداخت: «پیرو پیام با موضوع مربوط به حسین: برای او (شوقی) تعجب آور است که می‌بیند کلماتی چون دختر بی‌اصل و نسب مسیحی و نکاح شرم آور سوال برانگیز باشد. به نظر می‌رسد که دوستان باید این را درک کنند که برای برادر ولی امرالله، نوه سرکار آقا، کسی که در وصیت‌نامه سرکارآقا افنان و اغصان نامیده شده و کسی که به دلیل رابطه خانوادگی با پیامبر (آیین) از او انتظار ویژه‌ای می‌رود، بنابر رسوم بهائی مناسب نیست که با دختری ناشناخته ازدواج کند که هیچ اعتقادی به دیانت بهائی ندارد.»
ریاض
شوقی افندی پیام زیر را درباره برادر خود، ریاض، در دسامبر ۱۹۵۱ صادر کرد:
«با احساس عمیق نگرانی، غم و اندوه و خشم مجبورم جامعه بهائی را به ارتباط غیرقابل انکار مطرودین قدیمی و جدید خانواده سرپرست ارض اقدس آگاه کنم که نشانه خیانت دوچندان و غم انگیزی است که موقعیت روحانی و شخصیت نوادگان عبدالبهاء را کاسته است. رفتار و کردار شرم آور آنان ستایش بزرگان‌شان را برانگیخت. شواهد بیشتر، به خیانت دوچندان روحی، گواهی می‌دهد. چراکه تلاش اعمال شده خواهر ارشد من راه را برای نکاح چهارم هموار نمود که در آن نوه سیدعلی با پسر روحا ازدواج نمود و ارتباط شخصی اخیر برادر منفور و خائن من ریاض با مجدالدین، دشمن مخوف آئین، سمبل پیشین محمدعلی، ناقض اکبر عهد بهاءالله ایجاد شد. این اطلاعیه را به مجامع بین المللی اطلاع دهید.»
مهرانگیز
شوقی در دسامبر ۱۹۴۱ اطلاعیه‌ای در مورد خواهر کوچک‌ترش، مهرانگیز، ارسال کرد:
«خواهر مهرانگیز، راه خواهر روحی را دنبال کرد و به اقتضای عدالت، اخراج او به مومنین اعلام می‌شود.» دلیل این طرد این بود که او، مانند خواهرش روحی، بدون رضایت ولی امرالله با یکی از پسرعموهایش ازدواج کرد. مهرانگیز با حسن افنان، پسر فروغیه خانم (دختر بهاءالله از همسر سومش جواهر) ازدواج کرد.
شاخه‌های بهائیت
بیشتر بهائیان علت انشعابات و شاخه‌های مختلف از آئین بهائی را، مربوط به ادعای چارلز میسون ریمی به ولایت امری در ۱۹۶۰ می‌دانند. طبق وصیتنامه عبدالبهاء، اولیای امر باید از نسل اجدادی (شجره خانوادگی) بهاءالله باشند و هر ولی امری باید جانشین خود را در زمان حیاتش معرفی کند. همچنین 9 نفر ایادی امرالله (که میسون ریمی رئیس ایشان بود) باید به طور موقت در ارض اقدس جای بگیرند و با اخذ اکثریت آرا اعتبار کسب کنند. بهائیان این نسل اجدادی را به ارتباط فیزیکی خانوادگی با بهاءالله تفسیر می‌کنند، مساله‌ای که میسون ریمی فاقد آن بود.
تقریبا تمام بهائیان تعیین ایادی امر الهی بعد از شوقی افندی را پذیرفتند ولی شوقی بدون اینکه جانشین خود را معرفی کند، از دنیا رفت و جامعه بهائی هیچ رهبری از نسل بهاءالله که واجد شرایط تعیین شده در وصیتنامه عبدالبهاء باشد، نداشت. بعدها بیت العدل، که به صورت اولیه در سال ۱۹۶۳ تاسیس شد، قانونی طرح و تصویب کرد که طبق آن انتخاب و انتصاب ولی امر را غیرممکن می‌کرد.
در سال ۱۹۶۰ ریمی که خود از ایادی امر بود، از موضع و ادعای قبلی خود دست کشید و ادعا کرد که به این کار مجبور شده است. او ادعا کرد که جانشینی شوقی افندی است. در نتیجه او و حامیانش که اندک بودند، توسط ایادی امر از جامعه بهائیت طرد شدند. ریمی، بنا بر قول نزدیکانش، در پایان عمر بسیار پیر و افتاده شد و به هنگام مرگ نیز رها شده و تنها بود و در آن حال بیشتر حامیان برجسته‌اش برای کسب مقام ریاست با هم در نزاع بودند.
بزرگ‌ترین گروه طرفداران ریمی، که بهائیان ارتدوکس نامیده می‌شوند، به رهبری شرعی ریمی و سپس جوئل مارانجلا بعد از شوقی افندی معتقدند. لذا بنا بر حکم بیت العدل در حیفای اسرائیل، این گروه، نامشروع و اعضا و حامیانش نیز مطرود شناخته شده‌اند.
نسل حاضر به جامانده از خانواده مطرود بهاءالله به عنوان خاص ناقض عهد به شمار نمی‌آیند، اگرچه آنان اکثرا رابطه‌ای با دیانت بهائی ندارند.
گروه کوچکی از بهائیان در شمال نیومکزیکو معتقدند که این نسل شایستگی لازم را دارند که به عنوان ولی امر انتخاب شوند و همواره منتظرند که فردی از این نسل به عنوان ولی امر حقیقی قیام کند.
همچنین گروه کوچکی از بهائیان در مونتانا وجود دارند که از تفکرات لیلاند جانسون- که ادعای داشتن مقامی بالاتر از ولایت امر را کرد- الهام گرفته‌اند. پیشگویی‌های نادرست او از آخرالزمان و تلاش‌های ناموفقش برای بازسازی مقام ولایت امری و رهبری جدید با مرگش در سال ۱۹۹۶ نمایان شد. اختلاف در میان حامیان جانسون در تعیین ولی امر نهایتا، به اختلاف دیگری در سال ۲۰۰۱ انجامید.
طرد شدن آگوست استن استرندز از جامعه بهایی
محمد عبدالله ال اهری در مقدمه کتاب THE COMPLETE CALL TO THE HEAVEN OF THE BAYAN می‌نویسد:
ابلاغیه شوقی افندی درباره استن استرندز
در یادداشت‌های خانه بهایی شیکاگو به تاریخ ۱۳ آوریل ۱۹۰۷ آمده‌است:
توسط رهبری بهایی در جهان در مورد استن استرندز مطالب کمی نوشته یا منتشر شده‌است. به هر حال تحقیق اینترنتی، بخشی از مکاتبه به تاریخ ۱۸/۸/ ۱۹۲۷را نشان می‌دهد که طی آن شوقی افندی نوشته‌است:
پوشش خبری انتشارات ضد بهایی
استن استرندز چندین تجلیل مهم در آثار ضد بهائیت دریافت کرد. در کتاب بهائیت و ادعاهای آن نوشته ویلسون (۱۹۱۵، صفحه ۲۶۸) می‌خوانیم:
ویلسون همچنین (در صفحه ۱۸۵) اشاره کرد که وی مطالب زیر را دریافت کرده بود