سیما کوبان

سیما کوبان (۲۴ آبان ۱۳۱۸ در تهران - درگذشته ۱۵ خرداد ۱۳۹۱ در پاریس) نقاش، مجسمه‌ساز، استاد دانشگاه، نویسنده، مترجم، ناشر، منتقد و محقق ایرانی بود.
زندگی‌نامه
سیماکوبان در سال ۱۳۱۸ در تهران به دنیا آمد. خانواده پدری‌اش اهل کاشان و از طرف مادری اهل تهران بودند.
سیما کوبان علاوه بر تدریس در دانشکده هنرهای زیبا دانشگاه تهران، در زمینه هنر و معماری در ایران تحقیقاتی انجام داده‌است. در سال‌های قبل از انقلاب استاد و مدیر دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران بود که بعد از انقلاب توسط دستگاه حکومتی «پاکسازی» شد. او بنیانگذار انتشارات دماوند در سال ۱۳۶۰ است.
سیما کوبان یکی از امضاکنندگان متن «ما نویسنده‌ایم» نیز بوده‌است.
نیلوفر بیضایی از وی به عنوان اولین ناشر زن در ایران بعد از انقلاب نام برده‌است.
آبان سال ۱۳۶۴ انتشارات دماوند تعطیل شد، بسیاری از کتاب‌های آن توقیف شد و سیما کوبان دستگیر شد و مورد بازجویی قرار گرفت.
بعد از مدت کوتاهی به قید ضمانت از زندان آزاد شده و حکم بر «ممنوع‌الانتشار» بودنش داده شد. به عبارت دیگر حکومت اجازه نشر را از او گرفت. به ناچار با همکاری نادر درفشه و دیگر دوستان شرکت طرح و نقش گلیم «بی‌بی باف» را در محل انتشارات دماوند دایر کرد.
پس از آن به ترتیب با شرکت‌های تبلیغاتی سیته و کارپی در زمینه بازاریابی همکاری داشت. در این بین مدتی نیز دانش تصویری‌اش را در اختیار سازمان زیباسازی شهر تهران که وابسته به شهرداری تهران است، قرار داد.
او در دهه ۱۳۷۰ راهی فرانسه شد و تا چند ماه قبل از زمان فوت در شهر استرازبورگ ساکن بود. در این شهر او به فعالیت‌های خود همچون تدریس در دانشگاه استرازبورگ، تدریس زبان فارسی و مینیاتور و گلیم بافی به فرانسویان علاقه‌مند به ایران، برگزاری نمایشگاه‌های مختلف در رابطه با فرهنگ ایران با همکاری انجمن ایرانیان مقیم استرازبورگ، و تحقیقات فرهنگی در نقاشی و ادب ایران ادامه داد.
او در سال ۱۳۷۸ به دلیل سکته مغزی فلج و خانه نشین شد، ولی دست از فعالیت‌های خود برنداشت. در ابتدای سال ۱۳۹۱ یک سرطان ریه نهفته، او را بستری کرد و او به پاریس جهت مداوا منتقل شد.
سرانجام وی در تاریخ ۱۵ خرداد ماه سال ۱۳۹۱ در شهر پاریس و در پی بیماری سرطان ریه درگذشت.
انتشارات دماوند
در سال ۱۳۶۰ سیما کوبان انتشارات دماوند را بنیان نهاد و برآن شد تا نوشته‌ها و مقالات روشنفکران ایرانی را در مجموعه‌ای بنام «کتاب چراغ» گردآوری کند. حدود یکسال بعد خانم‌ها پرتو نوری علا و منیر رامین‌فر (بیضایی) به او پیوستند و به عنوان شرکای این انتشارات، همکاری خود را آغاز کردند. با توجه به سازش‌ناپذیر سیما کوبان و حساسیت کتاب‌هایی که منتشر می‌کرد، حکومت جمهوری اسلامی ایران با این انتشارات مشکل داشت تا بالاخره در سال ۱۳۶۴ در پی تجدید چاپ سوم «نقد و تحلیل جباریت»، مامورین وزارت ارشاد به انتشارات دماوند ریختند و آن را تعطیل کردند. کتاب‌های زیادی توقیف و سیما کوبان روانه زندان شد. پس از چند روز که وی با قید ضمانت از زندان آزاد شد، ناشرین در نامه‌ای از وزارت ارشاد خواستند تا به دلیل «کمبود کاغذ»، این انتشارات بسته شود.
کتاب‌های منتشر شده به وسیله انتشارات دماوند:
چهار جلد کتاب «چراغ» (جلد پنجم توقیف شد)
نمایشنامه و فیلمنامه‌های آینه‌های روبرو - فتحنامه کلات - خاطرات هنرپیشه نقش دوم - «ندبه» و «اشغال» از بهرام بیضایی
«خروج اضطراری» از اینیاتسیو سیلونه
«مقالات تاریخی» و «اندیشه‌های طالبوف تبریزی» از فریدون آدمیت
«مردی که همه‌چیز، همه‌چیز، همه‌چیز داشت» از میگل آنخل آستوریاس، ترجمه لیلی گلستان
«عطا و لقای نیما» از مهدی اخوان ثالث
«سرود اعتراض» از پابلو نرودا، ترجمه احمد کریمی حکاک
«کلاه کلمنتیس» از میلان کوندرا، ترجمه احمد میرعلایی
«نقد و تحلیل جباریت» (بهانه اصلی دستگیری سیما کوبان و بسته شدن انتشارات دماوند) از مانس اشپربر، ترجمه کریم قصیم
آثار
چراغ (۵ جلدی)، (با آثاری از:) مهدی اخوان ثالث، فریدون آدمیت و دیگران، (گردآورنده:) سیما کوبان، تهران: انتشارات دماوند، ۱۳۶۱–۱۳۶۳؛
کتاب تهران (۶ جلدی)، (با آثاری از:) عبدالله انوار و دیگران، (گردآورنده:) سیما کوبان، تهران: انتشارات روشنگران و مطالعات زنان، ۱۳۷۰–۱۳۷۶؛
طهران قدیم، (با آثاری از:) سیمین بهبهانی، عبدالله انوار و دیگران، (گردآورنده:) سیما کوبان، تهران: انتشارات روشنگران و مطالعات زنان، ۱۳۸۸؛
پی‌نوشت