هایله سلاسی

تافاری ماکونن ولدمیکائل با نام رسمی هایله سلاسی آخرین امپراتور اتیوپی و آخرین شاه حبشه بود که نزدیک شصت سال بر اتیوپی حکمرانی کرد. وی توسط یک کودتای مارکسیستی از حکومت کنار رفت و سیستم حکومتی اتیوپی به جمهوری دمکراتیک خلق تبدیل شد.
از تولد تا جنگ جهانی دوم
او در سال ۱۸۹۲ با نام تافاری ماکونن ولدمیکائل به دنیا آمد، صاحب "فره" و فیض الهی بود و مانند همه قدیسان نامی قدسی بر خود نهاد که به معنای "قدرت ثلاثی" یا نیروی سه‌گانه است، با همان بار معنایی در تثلیث مقدس آیین عیسی.
او که پیرو کلیسای ارتودوکس بود، خود را از اعقاب سلیمان و داوود، پیامبران بزرگ بنی‌اسرائیل می‌دانست و بسیاری از زیردستانش او را به عنوان تجسم خداوند بر روی زمین می‌پرستیدند. تا امروز برخی از پیروان آیین "راس‌تافاری" در اتیوپی و جامائیکا، او را همان "مسیح موعود" می‌دانند.
هایله سلاسی از سال ۱۹۱۶ نایب‌السلطنه اتیوپی بود و از سال ۱۹۳۰ بر تخت سلطنت نشست. در سال ۱۹۳۶ سه سال پیش از آغاز جنگ جهانی دوم، بنیتو موسولینی، رهبر ایتالیای فاشیست، با حمله به اتیوپی، سرزمین عقب‌مانده را تسخیر کرد. هایله سلاسی کشور را به فاتحان سپرد و به انگلستان فرار کرد.
مقاومت بر ضد ایتالیا
تهاجم پادشاهی ایتالیا در ابتدای سال ۱۹۳۵ آغاز شد. اما این پیشرفت با کندی همراه بود. بخصوص در زمان "حمله کریسمس" نیروهای ایتالیایی کاملا حالت دفاعی گرفته بودند. به هر حال در ۱۹۳۶ جلوی این حمله در جریان اولین "نبرد تمبین" گرفته شد و نیروهای ایتالیا حالت تهاجمی گرفتند. ایتالیایی‌ها همچنین در "نبرد امبا اردام" و "دومین نبرد تمبین" و "نبرد شیر" اتیوپیایی‌ها را شکست دادند. در ۳۱ مارس ۱۹۳۶ امپراتور ضد حمله‌ای را آغاز کرد اما بار دیگر در جریان "نبرد مایچو" شکست خورد و ناگزیر به عقب نشینی شد. در نهایت چون ادیس ابابا دیگر قابل دفاع بنظر نمی‌رسید امپراتور بوسیله یک ناو بریتانیایی به همراه افراد خانواده سلطنتی عازم بیت المقدس شد.
در ۵ می‌مارشال بادوگیلیو ایتالیایی ادیس ابابا را فتح کرد و موسولینی، ویکتور امانوئل سوم پادشاه ایتالیا را امپراتور اتیوپی خواند.
بعد از جنگ جهانی دوم تا انقلاب
اشغال اتیوپی برای مردم فاجعه‌بار بود اما برای شخص او فایده زیادی داشت، زیرا پنج سال بعد توانست به کمک نیروهای متفقین به عنوان "قهرمان و ناجی کشور" به تخت سلطنت برگردد. از آن پس او از یاوران گوش به فرمان غرب در افریقا بود، هرچند القابی مانند "امپراتور دوران"، "شیر افریقا" و "پرچمدار استقلال و وحدت افریقا" به خود بسته بود.
در اوایل دهه ۱۹۶۰ که لایه‌های ناراضی به ویژه دانشجویان با خواست آزادی و عدالت به میدان مبارزه آمدند، هایله سلاسی به سرکوب بیرحمانه اعتراضات فرمان داد و در نطقی اعلام کرد تا زمانی که حیات دارد، "قادر متعال" زمام امور کشور را به دست او سپرده و پس از او نیز خداوند به مشیت خود عمل خواهد کرد.
هایله سلاسی استبداد فردی را با شیوه‌های کهن قبیله‌سالاری آمیخته بود و از هرگونه اصلاح سیاسی یا مشارکت مردم در اداره جامعه به شدت جلوگیری کرد. اما در عین حال با نوسازی و پیشرفت کشور مخالفتی نداشت و برخی از مظاهر مدرن را وارد کشور کرد.
از انقلاب تا مرگ
در اوایل دهه ۱۹۷۰ درحالی که گرانی، کمبود سوخت و مواد غذایی در شهرها بیداد می‌کرد، خشک‌سالی وحشتناک و گرسنگی فراگیر هزاران نفر از مردم روستاها و صحرانشینان را به کام مرگ فرستاد. به ویژه مرگ و میر کودکان ابعادی مهیب پیدا کرد. بسیاری از مردم شخص "امپراتور" را گناهکار می‌دانستند که راحت در کاخ خود نشسته بود یا به سفرهای خارجی می‌رفت؛ اما برخی از هواداران او، گناه را به گردن "اطرافیان" می‌انداختند که نمی‌گذاشتند پادشاه از واقعیات کشور باخبر شود.
جنبش خلق‌گرایی با چاشنی "مبارزه ضدامپریالیستی" که در اواخر دوران "جنگ سرد" سراسر "جهان سوم" را در نوردیده بود، سرانجام به اتیوپی هم رسید.
هایله سلاسی در فوریه ۱۹۷۴ برای مقابله با ناخرسندی و بحران گسترده، قول رسیدگی به نابسامانی‌ها را داد، نخست وزیری تازه تعیین کرد تا به خواسته‌های معترضان رسیدگی کند. اما زمان چنین اصلاحاتی گذشته بود و امواج اعتراض و شورش که در همه بخش‌های جامعه به ویژه در ارتش گسترش یافته بود، اکنون خواهان کناره‌گیری خود او بود.
در سپتامبر ۱۹۷۴ گروهی از افسران انقلابی هوادار اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی به رهبری منگیتسو هایله مریام با حمله به کاخ سلطنتی، هایله سلاسی را دستگیر کردند و به حکومت دودمان "سلیمان نبی" پایان دادند. در درگیری‌های خونین عده بیشماری از نزدیکان و افسران وفادار به هایله سلاسی دستگیر و برخی از آن‌ها تیرباران شدند، اما خود او تا یک سال در کاخی زندانی بود.
در ۲۸ اوت ۱۹۷۵ دولت انقلابی به‌طور رسمی اعلام کرد که امپراتور پیشین درگذشته‌است. درباره شرایط مرگ او تا امروز حرف و حدیث فراوان است. عده‌ای بر آن بودند که او را کشته‌اند و برخی گفتند که پس از یک عمل پروستات، از رسیدگی کافی محروم مانده و همین به مرگ او انجامیده است. زیردستانی که او را "خدا" می‌دانستند طبعا عقیده داشتند که او نه دستگیر و نه اعدام شده و هنوز زنده است.
پس از مرگ
در سال ۱۹۹۲ معلوم شد که جسدش زیر یک توالت دفن شده‌است و در سال ۲۰۰۰ و پس از گذشت ۲۵ سال از مرگش، جسد او را از گور بیرون آوردند و دوباره در کلیسای جامع ترینیتی در آدیس آبابا دفن کردند.
روابط با ایران
هایله سلاسی از دوستان محمدرضا شاه پهلوی بود. وی چندین‌بار به ایران سفر کرد و از میهمانان جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران بود.
هم‌چنین در مه ۱۹۶۸ شاه و ملکه ایران از اتیوپی دیدار کردند و هایله سلاسی شاه و فرح دیبا را با خود از ادیس‌آبابا به کاخ اسمره برد.