محمود ثنایی

محمود ثنایی (زاده ۱۲۹۹_ ۴درگذشته آذر۱۳۶۱) متخلص به «شهرآشوب» شاعر، تصنیف سرا، کاریکاتور ساز و داستان نویس معاصر ایرانی است. بیش‌تر شعرهای او غزل هستند
زندگینامه
محمود ثنایی در یک خانواده مذهبی در اصفهان متولد شد. پدر او رحمت‌الله ثنایی، یکی از علمایی بود که از اصفهان به ارومیه نقل مکان کرد. مادرش نیز از تبار افشار بود. وی از شاعران نادره پرداز در انواع شعر فارسی بود و دست توانایی در سراییدن غزل داشت. اطلاع دقیقی از زاد روز وی در دست نیست. خود او اما در مجله سوم سخنوران نامی این گونه بیان می‌کند:
پس از اتمام تحصیلات مقدماتی، به دانشسرای مقدماتی ارومیه وارد شد و پس از ان برای ادامه تحصیل و خدمت سربازی دانشکده افسری را بر گزید و مشغول خدمت در مهاباد و بطور همزمان آموزگار دبیرستان شد در همان شهر ازدواج کرد. سپس سال در ۱۳۲۳ پایتخت را برای اقامت برگزید. در تهران نیز به استخدام وزارت فرهنگ درآمد و سال‌ها مدیر مدرسه‌ی خواجه نصیر طوسی بود. در ضمن دستی بر قلم در روزنامه‌ها و مجلات داشت. بین سالهای ۱۳۳۵ تا ۱۳۵۵ در رادیو ایران نیز به کار ترانه سرایی فعال بود. اگر چه همواره در محافل ادبی حضور مستمری نداشت اما چند بار در انجمن ادبی گوهر به مدیریت عبدالرفیع حقیقت به سال ۱۳۵۳شرکت کرد و چند غزل از سروده‌های خود را خواند. این شاعر هیچگاهاز شهرآشوب به عنوان تخلص خود در پایان شعرش استفاده نکرده‌است اما دیوان شبگیر را با این نام به چاپ رسانیده‌است.
در نقاشی بخصوص در کاریکاتور مورد تحسین مجامع هنری بود. چندین تصنیف او تصنیف سال خوانده شد. شهراشوب در سرودن اشعار فکاهی نیز تبحر داشت و در اندک مدتی داستان کودکانه را به نظم زیبا می‌کشید. چند داستان منظوم او از همین نوع به وسیله ناشران تهران چاپ و منتشر شد.
یادداشتی را که درباره خود نوشته‌است بدین مضمون:
بیژن ترقی که از دوستان نزدیک وی بود اینگونه از او یاد می‌کند:
وقتی شهریار چند بیت از غزل شهرآشوب را از آقای یحیی شیدا می‌شنود، می‌گوید:حاضرم نصف دیوانم را بدهم به شرطی که این غزل از آن من شهریار غزل، باشد.
او در سرودن ترانه نیز از پیش‌کسوتان عصر خود بود، یکی از شاهکارهای او تصنیف «ساز شکسته» است که در آن شعر از دل پردرد و زندگی بی‌سر و سامان خود ایده گرفته و خود را به ساز شکسته‌ای تشبیه کرده که روزگاری نواهی آسمانی و دلنشینی به گوش سوختگان عالم خاک می‌رساند. و اکنون که شکسته و بینوا شده جز ناله‌ای محزون و غم انگیز از آن به گوش نمی‌رسد. «ساز شکسته ز چه رو تو فغان نکنی؟ "ساز شکسته" را دلکش با صدای بی‌رقیبش جاودانه ساخته است.
او سرانجام در سال ۱۳۶۱ در سن ۶۲ سالگی درگذشت و در بهشت زهرای تهران قطعه 94، ردیف 35، شماره 20 به خاک سپرده شد.
آثار
او در جمع اوری اشعار خود سهل انگار بود غزلی را در کاغذ پاره‌ای می‌نوشت و پس از یک بار خواندن به دور می‌انداخت.
در تذکره بزرگان و سخنسرایان اذربایجان غربی امده: یکی از همشهریان گفت در خیابان فردوسی تهران به وی برخوردم و تقاضای شعری کردم و از احوالش پرسیدم خودنویس نداشت خودکار مرا گرفت کاغذ هم نداشت جعبه پیراهنی را که خریده بودم و دردستم بود به او دادم به یکی از درختان کنار خیابان تکیه کرد و پشت قوطی مقوایی چنین سرود:
پیر سیمرغم که می‌سازم به صید لاغری هم ورنه بر من خنده ارد مرغ بی‌بال و پری هم
شعر‌تر چون هیزم‌تر درد من افزود و دیدم سوختم یک بار و خواهم سوخت بار دیگری هم
چون شکسته شیشه , خون می‌گریم از حسرت که دیگر کس نبخشد ما ز پا افتادگان را ساغری هم
ای شب غم دود کن نابود کن شمع وجودم تا زمین باقی نماند صبحدم خاکستری هم
پاله وار از چشم نرگس می‌گریزم تا نباشد صبحگاهان در حریم بوستان چشم‌تری هم
او شاعر غزلسرا بود. مجموعه‌ی اشعار وی با مقدمه‌ی غلامحسین رضانژاد متخلص به «نوشین» در مجموعه شبگیر انتشار یافته‌است.
نمونه شعر
از کارهای انتقادی شهرآشوب اما قصیده مداح , نکوهشی‌ست بر زمانه:
آن زند طعنه که در سفره شاعر نان نیست وین کند خنده که در پیکر شاعر جان نیست
منم آن گرسنه خوشحال مباهی به کمال گرچه دانم شکم گرسنه را ایمان نیست
روزگاری است که دانا به مکافات کمال می‌برد رشک به جاهل که چرا نادان نیست
همه گویند که مداح شو و کام بجوی که بجایی نرسد هر که مدیحت خوان نیست
خود گرفتم به مدیح خذفی در سفتم که بجایی نرسد هر که مدیحت خوان نیست
شعر بر نام شکم‌باره‌ی بی‌عقل و شعور چون مسمی بکنم، شعر که بادمجان نیست
تصنیف‌های نام‌دار
از تصنیف‌های نام‌دار او می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:
ساز شکسته
نوای چوپان
چه سازم به این دل
شب انتظار
خون ارغوان‌ها