حسنعلی مروارید

میرزا حسنعلی مروارید (زاده ۱۲۹۰، مشهد - درگذشته ۱۳۸۳) از فقها و علما و اخلاقیون معاصر شیعه بود. او به «آیت‌الله مروارید» شناخته می‌شود.
زندگی‌نامه
میرزا حسنعلی مروارید در سال۱۲۹۰ش در خانواده‌ای اهل علم و سرشناس در مشهد به دنیا آمد. از آنجا که پدرش شیخ محمدرضا مروارید عهد اخوت و رابطه‌ای نزدیک با حسنعلی نخودکی اصفهانی داشت و همچنین به‌خاطر اینکه نام جد مادری‌اش میرزا حسنعلی تهرانی بود، پدرش نام «حسنعلی» را بر او نهاد. وی پس از ازدست‌دادن پدر در نه سالگی، تحت تربیت حسنعلی نخودکی اصفهانی بود.
خاندان
پدر وی شیخ محمدرضا مروارید از علمای مشهد بود و رابطه‌ای نزدیک با شیخ حسنعلی نخودکی اصفهانی داشت. شهرت مروارید در این خاندان با یکی از مشهورترین رجال ادب و هنر در عهد تیموری یعنی خواجه شهاب الدین عبدالله مروارید، متخلص به بیانی آغاز می‌شود. عموی ایشان حاج شیخ علی‌اکبر مروارید نیز از علما و شاگردان محقق بزرگ آیت‌الله آخوند محمدکاظم خراسانی بوده‌است. جد مادری وی میرزا حسنعلی تهرانی (از شاگردان مجدد شیرازی) بود.
زندگی‌نامه علمی و اجتماعی
فعالیت‌های علمی
او از شاگردان برجسته مرحوم میرزا مهدی غروی اصفهانی موسس مکتب تفکیک بود و مباحثات علمی خود را با مرحوم میرزا جواد آقا تهرانی انجام می‌داد. وی پس از رحلت استاد خویش، در حوزه علمیه به تدریس خارج فقه و معارف دینی پرداخت و قریب چهل سال، بسیاری از دانشوران علوم و معارف اسلامی را از درس‌ها و بیانات علمی خود بهره‌مند ساخت.
حسنعلی مروارید تبحری چشمگیر در تفسیر روایات و فقه‌الحدیث داشت. بیشترین شهرت علمی وی در تبیین و توضیح معارف کلامی، اعتقادی و ضوابط دین‌شناسی در مکتب اهل‌بیت (علیهم‌السلام) به سبک استاد خویش است. کتاب تنبیهات حول المبدا و المعاد، خلاصه‌ای از درس‌های معارف اوست که در دوره‌های متعدد به تدریس آن‌ها پرداخته بود و بنا به خواهش تنی چند از شاگردان، آن را به‌صورت کتابی مستقل به رشته تحریر درآورد. این کتاب با چاپ و ترجمه‌های متعدد، با استقبال دانش‌پژوهان و دانشمندان مواجه شده‌است.
استادان معروف
شیخ حسنعلی نخودکی اصفهانی
شیخ کاظم دامغانی
شیخ هاشم قزوینی
میرزا مهدی اصفهانی
فعالیت‌های اجتماعی
مدرسه علمیه سعادت
حسنعلی مروارید مدرسه علمیه بعثت را در سال ۱۳۵۰ و مدرسه علمیه سعادت را در سال ۱۳۵۵ تاسیس و وقف کرد و به تربیت و تعلیم طلاب علوم دینی پرداخت.
نماز جماعت وی به‌ترتیب در مدرسه میرزا جعفر، مسجد حاج هاشم و مسجد ملا حیدر برگزار می‌شد. این جماعت، به‌ویژه در نماز صبح، از دیرباز مورد استقبال مجاوران و زائران و محل اجتماع روحانیان و عالمان بوده‌است.
وی به‌همراه برخی دیگر از روحانیان مشهد، پس از واقعه ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ به حمایت از روح‌الله خمینی پرداخت.
خانواده و منتسبان
فرزندان
حسنعلی مروارید هفت پسر و سه دختر دارد:
مرتضی مروارید (محقق و مفسر قرآن)
مهدی مروارید (استاد خارج فقه و اصول، نماینده آیت‌الله سیستانی در مشهد و عضو شورای مدیریت حوزه علمیه خراسان)
محمد مروارید (استاد خارج فقه و اصول در مشهد)
علی مروارید (مدیر مدرسه علمیه سعادت)
جواد مروارید (استاد و محقق در معارف و فقه)
محسن مروارید (استاد خارج فقه و اصول در قم)
محمدصادق مروارید (از مدیران حوزه صنعت و بازرگانی، فارغ‌التحصیل حوزه)
دامادها به ترتیب سن
علی‌اکبر الهی خراسانی (روحانی محقق و اولین مدیر بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی)
مهدی غفاری(روحانی، موسس مدرسه علمیه بقیه الله (عج) و مسئول دفتر وجوهات شرعی مقام معظم رهبری در استان خراسان رضوی)
سید علی شهرستانی (از نویسندگان و محققان سرشناس شیعه)
درگذشت
وی ۱۴ مهر ۱۳۸۳ برابر با سه‌شنبه ۱۹ شعبان ۱۴۲۵ درگذشت و در رواق دارالسرور حرم امام رضا (علیه‌السلام) به خاک سپرده شد. بسیاری از علمای شیعه درگذشت وی را با ارسال پیام‌هایی تسلیت گفتند.
حوزه علمیه خراسان