سوهانک

طبیعت سوهانک در فصل بهار
سوهانک ، اسم دهکده و همچنین محله‌ای است در شمال شرقی تهران که حدود ۱۵٫۵ کیلومتر از مرکز این شهر فاصله دارد. موقعیت جغرافیایی سوهانک ۳۵ درجه شمالی و ۵۱ درجه شرقی است. این روستا از جنوب به جاده مینی‌سیتی-لشکرگ و از شمال به دامنه جنوبی البرز و از سوی غرب به گردنه قوچک منتهی می‌شود. دهکده سوهانک ۱۸۰۰ متر از سطح دریا ارتفاع دارد و با گسترش شهر تهران اکنون جزئی از این شهر و محله‌ای از بخش شمیرانات تهران به‌شمار می‌آید.
بخشی از طبیعت سوهانک در زمستان
با وجود آنکه در سوهانک آثار باستانی بسیار قدیمی وجود داشت، احتمال می‌رود که پیشینیان اهالی این روستا، در اوایل قاجار از مازندران به این منطقه مهاجرت کرده باشند. آب آشامیدنی اکثر اهالی از چهار رشته قنات تامین می‌شود و محصولاتش غلات و میوه، به ویژه زردآلو است.
سوهانک قدیم
کشتزارها و باغ‌هایی قدیمی که جزء سوهانک بودند عبارت‌اند از: دره پولاد وحش، باغ حدیقه، جهان‌بخش، بند تله‌هرز، بیدستان، باغ سردار، باغ فولادی (نازآباد)، تنگ آخوره، تنگ فاطمی، باغ حمزه (منور)، چال استلک، سوت‌بیشه، شاه‌پسند (دره جوزدار)، شنکزار، و یوردکریم.
شمار ساکنان سوهانک در سال ۱۳۴۲ خورشیدی ۴۰۸ تن مرد و ۲۹۳ تن زن بوده‌است. در همان سال سوهانک دارای مسجد و تکیه و گرمابه بوده و دبستانی به نام ارمغان سوهانک (دبستان فولادی) با ۱۳۹ دانش‌آموز داشته‌است.
دو اصله چنار کهنسال در حیاط مسجد سوهانک وجود دارد که قدمت یکی از این دو اصله از چنار امامزاده صالح تجریش نیز بیشتر است. عمر هر دو اصله را در حدود نهصد سال تخمین زده‌اند.
من‌جمله اماکن قدیمی سوهانک، قبرستان آن است که در خیابان شهید ازگلی قرار دارد و برطبق باور مردم آن منطقه و شجره نامه آستان قدس رضوی، پیکر امامزاده‌ای در قسمت جنوبی آن دفن شده‌است. با وجود آنکه مقبره و یادبودی برای امامزاده مذکور بنا نگردیده است، بر اساس حدسیات اهالی آن محل می‌توان گفت محل دفن امامزاده، در قسمت جنوب غربی و در زیر درختان سرو کهنسال قبرستان قرار دارد.
حمام قدیمی سوهانک و تکیه قدیم سوهانک نیز از اماکن قدیمی سوهانک محسوب می‌شدند که متاسفانه به دلیل بی‌کفایتی و سوء استفاده برخی افراد و به طمع غارت آثار باستانی در دهه ۳۰_۴۰ مورد تخریب وغارت قرار گرفتند. اکثر معمرین و ریش سفیدان این روستا عقیده دارند که کسی از زمان احداث آن‌ها در محل با خبر نیست. در زمان تخریب حمام بسیار قدیمی که احتمالا زمان احداث آن به دوران قبل از اسلام نسبت داده می‌شود، سنگ نبشته‌ای از میان یکی از پی‌های قطور بنای آن استخراج گردید. متاسفانه سرنوشت سنگ نوشته، نا معلوم مانده‌است.
بنای تکیه قدیمی سوهانک هم در دوران قاجار یا قبل از آن و از خشت خام و کاهگل ساخته شده بود. از میان این بنا، نهری می‌گذشت که از باغ اندرون (سردار) سر چشمه می‌گرفت.
آسیاب قدیمی سوهانک نیز از دیگر بناهای قدیمی این روستا بود که در شمال سوهانک وابتدای تنگه قرار داشت. زمان ساخت این آسیاب که از ملات ساروج وسنگ خشک ساخته شده‌بود، مانند حمام، به زعم پیران محل، نا مشخص مانده‌است.
سوهانک در گذشته مناطق وسیع‌تری را شامل می‌شد و مرز آن از کناره باغ‌های دارآباد آغاز و تا ابتدای جاده لواسان-فشم ادامه می‌یافت، اما به تدریج قسمت‌هایی از خاک سوهانک جدا شدند. در حال حاضر شهرک‌های جدا شده از سوهانک عبارتند از: شهرک نفت، شهرک شهید محلاتی، شهرک قائم، شهرک ابوذر، شهرک لاله، شهرک کوثر و شهرک یاس.
سوهانک در تاریخ
رضاقلی‌خان هدایت در کتاب روضهالصفای ناصری ج ۹ ص ۲۹۱ از عیش و شکار فتحعلی‌شاه قاجار در سوهانک می‌نویسد. محل اقامت خازن‌الدوله یکی از زنان فتحعلی‌شاه نیز در دهکده سوهانک بوده‌است.
از رویدادهای تاریخی سوهانک اینست که ناصرالدین‌شاه دستخط برکناری میرزا آقاخان نوری، صدراعظم وقت را هنگام اقامت خود در سوهانک صادر کرد.
سوهانک امروز
با توجه به اینکه اکثر باغهای بزرگ سوهانک تخریب شده‌اند، و در بیشتر بخشهای این روستا عملیات ساختمان‌سازی انجام گرفته، طبیعت بکر و زیبای سوهانک خدشه دار گشته است.
در قسمت شرقی سوهانک باغ بزرگی بود که بنانیه نام داشت. این باغ متعلق به خانواده‌ای زرتشتی بود که آثار قبر بزرگ خاندان آن خانواده تا قبل از قطع درختان در میان باغ باقی بود. استخر بزرگ و زیبای ۴۰۰۰ متر مکعبی با دیواره سی متری سنگ چین شده در این باغ، از میانه پاییز تا پایان بهار، آب تابستان این باغ را فراهم می‌کرد. متاسفانه این استخر در عملیات ساخت و ساز کاملا پر شد.
دو باغ قدیمی کوروس و سردار هم متاسفانه تخریب شده و جای خود را به ساختمانهای چند طبقه داده‌اند. باغ بسیار وسیع کوروس بیش از پنجاه هکتار وسعت داشت و مملو از درختان میوه و گندم بود. همچنین باغ سردار هم در قدیم، درختان متعددی داشت که اکثرا ریشه کن شده‌اند.
سوهانک در حال حاضر سه مدرسه، یک کتابخانه عمومی، دو مسجد، یک حسینیه یک شعبه بانک و یک روزنامه فروشی دارد. علاوه بر موارد ذکر شده، در این روستا چند مرکز درمانی، تفریحی و ورزشی هم تاسیس گردیده است.
حسینیه سوهانک
اگرچه تکیه قدیمی سوهانک از منظر زیبایی و روح معنوی واجد روحانیتی خاص بود، در سال‌های نخستین دهه ۴۰ و پس از آن در حدود ۱۳۸۰ هجری شمسی، بازسازی شد و تغییراتی در داخل و خارج بنا اعمال گردید. مراسم عزاداری تکیه که البته امروزه، حسینیه گشته است، زیباترین طراحی و اجرا را در منطقه دارد.
مراسم عزاداری در سوهانک
در ایام محرم از شب اول تا شب سیزدهم محرم در این تکیه مراسم عزاداری برگزار می‌گردد و علاوه بر آن، هر شب، سفره شام امام حسین پهن می‌باشد. در روز عاشورای حسینی بیش از ۵۰۰۰ نفر در این حسینیه در نوبت‌های متعدد اطعام می‌شوند. از زیباترین خرده فرهنگ‌های اطراف تهران تعزیه روز عاشورای این تکیه و مراسم صبح تیره رو در سپیده دم روز عاشورا است.
ا
مسجد جامع سوهانک
این مسجد از سال ۱۲۸۰ مورد استفاده عموم قرار گرفته‌است و اکنون توسط بخش خصوصی اداره می‌شود. درختان کهنسال چنار در حیاط این مسجد قرار دارند. غیر از این مسجد، مسجد کوچک دیگری تحت عنوان مسجد امام حسن مجتبی (ع) نیز در این روستا ساخته شده‌است.
اماکن آموزشی و فرهنگی
سوهانک در حال حاضر یک مدرسه به نام دبستان فولادی محله سوهانک در منطقه ۱ شهرداری تهران دارد. کتابخانه عمومی امام حسین (ع)، دارالقرآن، روزنامه فروشی و خانه اسباب بازی هم از دیگر مکانهای آموزشی و فرهنگی در سوهانک هستند.دانشگاه آزاد واحد تهران مرکزی نیز برخی از دانشکده‌های خود را به مجتمع امام خمینی واقع در منطقه سوهانک منتقل کرده است شایان ذکر است این مجتمع در پایان سال 96 به مبلغ 900 میلیارد تومان از طرف کمیته امداد امام خمینی به دانشگاه آزاد واحد تهران مرکزی واگذار شد