زهرا رهنورد

زهره کاظمی مشهور به زهرا رهنورد (زاده ۲۸ مرداد ۱۳۲۴ در بروجرد) نویسنده، روزنامه‌نگار و هنرمند اهل ایران است.
وی دکتری علوم سیاسی از دانشگاه آزاد اسلامی، کارشناسی مجسمه‌سازی از دانشگاه تهران و کارشناسی ارشد پژوهش هنر از دانشگاه تهران
دارد و ریاست دانشگاه الزهرا را بر عهده داشته‌است. او هم‌اکنون به همراه همسرش، میرحسین موسوی، از رهبران جنبش اعتراضی ایران موسوم به جنبش سبز در حصر خانگی به سر می‌برد.
زندگی خانوادگی
پدر زهرا رهنورد، «صادق کاظمی»، سرهنگ ارتش شاهنشاهی ایران، و مادرش، «احترام‌السادات نواب صفوی»، دخترعموی سید مجتبی نواب صفوی است. او و میرحسین موسوی سه دختر به نام‌های کوکب، زهرا و نرگس دارند.
تغییر نام
او نام خود را از زهره کاظمی به زهرا رهنورد تغییر داده‌است. خود در این باره می‌گوید:
من پیش از ورود به مسائل مذهبی، تمام حس‌های مبارزاتی را تجربه کرده‌ام، اما پس از انتخاب راه مذهب و لباس مذهبی، نام خود را از زهره به زهرا و نام خانوادگی‌ام را از کاظمی به رهنورد، که به معنای ره‌نورد در مسیر اسلام، قرآن و پیروزی اسلام بود، تغییر دادم.
حجاب
رهنورد درباره‌ی انتخاب حجاب خودش میگوید که من و خواهرانم حجاب انتخاب کردیم.
فعالیت‌های هنری، علمی و پژوهشی
زهرا رهنورد در دهه ۴۰ و اوایل دهه ۵۰ خورشیدی از جمله شاگردان فعال علی شریعتی بود که در مبارزه با حکومت پهلوی فعالیت داشت. بهمن احمدی در تاریخ ۲۶ آوریل ۲۰۰۹ در سایتش نوشته‌است: «خیلی‌ها سخنرانی او (زهرا رهنورد) را در استادیوم امجدیه هنوز به خاطر دارند». زهرا رهنورد کتاب‌هایی می‌نوشت که مورد استفاده روشنفکران دینی و چپ‌های مذهبی آن روزها بود. علی شریعتی قبل از یکی از سخنرانی‌هایش در حسینیه ارشاد از مخاطبانش خواست تا از نمایشگاه نقاشی یک زوج جوان در راهروهای حسینیه دیدن کنند. زوجی که آینده آن‌ها را درخشان توصیف کرد. تابلوها نام حسین رهجو و زهرا رهنورد را برخود داشت. رهنورد پس از برگزاری یک نمایشگاه نقاشی در حسینیه ارشاد همانند بسیاری از انقلابیون تحصیلکرده به همراه همسرش به آمریکا رفت و در آنجا به عضویت کنفدراسیون دانشجویان ایرانی درآمد و علیه حکومت پهلوی دست به فعالیت زد و در آستانه پیروزی انقلاب اسلامی به تهران بازگشت.
از رهنورد به عنوان هنرمند، آثاری مانند مجسمه ظهر عاشورا، مجسمه به یاد عاشورا، مجسمه‌های شیشه به روایت عشق، دو مجسمه یادمان با نام‌های درخت پرنده و ماه و پرنده (۱۳۸۵) در دانشگاه الزهرا و مجسمه «نرگس عاشقان» (۱۳۷۳) در میدان مادر تهران به جا مانده‌است.
او پس از دانش‌آموختگی در دکترای علوم سیاسی، مدتی سردبیر نشریه راه زینب از موسسه اطلاعات بود و از سال ۱۳۵۹ در پست تدریس دانشگاهی زنان و در شورای عالی انقلاب فرهنگی (۱۳۶۷–۱۳۷۲) نیز فعالیت کرد. وی هم چنین در سال ۱۳۷۷ به عضویت فرهنگستان هنر درآمد.
رهنورد در خرداد سال ۸۷ عنوان نخستین زنی که توانسته در طول تاریخ دانشکده هنر دانشگاه تهران به مقام استادی این دانشگاه دست یافته را کسب کرد. کسب عنوان رئیس نمونه دانشگاه در بین روسای دانشگاه‌های کشور، انتخاب به عنوان «خادم القرآن» از طرف موسسه امام رضا و سازمان اوقاف، انتخاب به عنوان مدیر نمونه گروه پژوهشی هنر از سوی سازمان ثبت در سال ۱۳۸۳، دریافت «جایزه بین الملی خوارزمی»، عضویت در هیئت امنای بنیاد ملی نخبگان، درج زندگی‌نامه دکتر رهنورد در کتاب استادان برجسته دانشگاه قرن ۲۱، برگزیده شدن به عنوان مفاخر فرهنگی و تالیف کتاب هنر معاصر ایران در جهان اسلام و ارسال آن به کتابخانه‌های ۷۷ کشور جهان، انتخاب وی به عنوان یکی از ۲۰۰۰ استاد برتر جهان در سال ۲۰۰۵ از جمله فعالیت‌های علمی وفرهنگی زهرا رهنورد بوده‌است.
وی هم چنین در سال ۱۳۷۴ مدیر گروه هنر سازمان سمت گردید.
از وی تاکنون بیش از ۳۰ جلد کتاب در زمینه‌های قرآنی، اسلامی، سیاسی و فرهنگی-هنری انتشار یافته که برخی به زبان‌های انگلیسی، عربی، اردو، آلمانی وایتالیایی ترجمه شده‌اند. وی همچنین تاکنون بیش از ۱۰ مورد مقاله به کنفرانس‌های داخلی و بین‌المللی ارائه کرده‌است. رهنورد بیش از ۱۰ نمایشگاه از آثار هنری‌اش را در گالری‌های داخلی و خارجی برگزار کرده‌است.
هنر اسلامی
نظر زهرا رهنورد همسر میرحسین موسوی درباره‌ی هنر اسلامی اینگونه میباشد:
تحصیلات
دانشگاه آزاد اسلامی در نامه‌ای رسما اعلام کرد آزمون دکتری سال ۱۳۶۴ در این دانشگاه منوط به دارا بودن مدرک کارشناسی ارشد نبوده و زهرا رهنورد بدون داشتن مدرک فوق لیسانس و طبق ضوابط این دانشگاه در دوره دکترا پذیرفته شده. البته به‌دنبال تغییر مقررات در سال ۱۳۶۹، آن دسته از دانشجویان شاغل به تحصیل در دانشگاه آزاد اسلامی که فاقد مدرک تحصیلی پایه بوده‌اند، ملزم به گذراندن مقاطع قبلی و دریافت مدرک فارغ‌التحصیلی می‌شوند. زهرا رهنورد نیز در سال ۱۳۶۹ در دوره کارشناسی ارشد رشته علوم سیاسی شرکت کرده و در سال ۱۳۷۲ مدرک کارشناسی ارشد را در این رشته دریافت کرد.
اداره کل روابط عمومی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در آستانه دهمین انتخابات ریاست جمهوری در ایران در اطلاعیه‌ای اعلام کرد:
«در پاسخ به خبر منعکس شده در خبرگزاری ایلنا به نقل از جعفر توفیقی وزیر سابق علوم، تحقیقات و فناوری با عنوان «وزارت علوم دولت نهم مدارک دکتر رهنورد را تایید کرده بود»، اعلام می‌کند: هیچگونه مدرکی دال بر تایید مدرک دکتری زهرا رهنورد در وزارت علوم، تحقیقات و فناوری موجود نمی‌باشد.»
«وزیر وقت علوم پاسخ دهند چرا در زمانی که پرونده خانم زهرا رهنورد جهت ارتقای علمی در هیئت ممیزی وزارت مطرح شده، موارد مربوط به همزمانی تحصیل در سه رشته و در دو مقطع تحصیلی اصلا مورد توجه قرار نگرفته‌است.»
زهرا رهنورد در مصاحبه با روزنامه جام جم گفت: «ظاهرا جرم من این بوده که از مجاری قانونی موفق به کسب دو فوق لیسانس شده‌ام. گویا هنرمند و روشنفکر بودن هم‌زمان برای زن ایرانی جرم است. تمام مدارک قانونی که بر اخذ مدارک بنده به صورت کاملا قانونی دلالت دارند موجود هستند و باید از خود وزارت علوم پرسیده شود که چرا در حالی که در سال ۸۶ به بنده فول پروفسوری اعطا شده چنین مباحثی در آستانه انتخابات مطرح می‌شود؟ قرار است دانشگاه (دانشگاه آزاد) پس از برگزاری انتخابات مدارک دقیق دوران تحصیل بنده را منتشر و تایید کند.»
انتخابات ریاست جمهوری دهم
در جریان انتخابات دهم ریاست جمهوری خرداد ۱۳۸۸، همسران نامزدها به‌طور بی‌سابقه‌ای در تبلیغات انتخاباتی حاضر شدند. خصوصا زهرا رهنورد که در فعالیت‌های تبلیغاتی همسرش میرحسین موسوی حضور چشمگیری داشت، حضوری که در خارج از ایران هم به چشم آمد. پیش از انتخابات، رسانه‌های غربی، زهرا رهنورد را میشل اوبامای ایران خواندند.
در بهمن ماه ۱۳۸۹ و پس از اعتراضات جنبش سبز در ۲۵ بهمن ۱۳۸۹، زهرا رهنورد به همراه همسرش میرحسین موسوی توسط ماموران امنیتی در حصر خانگی قرار گرفت و کلیه ارتباطات و رفت‌وآمد آن‌ها قطع شد.
مصاحبه زهرا رهنورد درباره دیدگاه‌های میرحسین موسوی
زهرا رهنورد در مصاحبه با بی‌بی‌سی عنوان کرده‌است: «در رابطه با زنان، آزادی زنان، حضور زنان در عرصه‌های ملی و بین‌المللی، حضور زنان در کابینه، حق شهروندی زنان، حمایت از حقوق زنان در خانواده و حقوق مدنی فکر نمی‌کنم پیشتازتر از موسوی کسی وجود داشته باشد.»
واکنش به نتایج انتخابات
اعتراضات پس از انتخابات ریاست جمهوری، ۲۸ خرداد ۱۳۸۸
زهرا رهنورد در مراسم بزرگداشت جان باختگان تظاهرات مردمی
بی‌بی‌سی در گزارشی درباره رای نیاوردن میرحسین موسوی، مهدی کروبی و محسن رضایی در زادگاه‌های خود براساس گزارش خبرگزاری ایرنا، درانتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۸۸، اعلام کرد که زهرا رهنورد، در گفتگو با بخش فارسی بی‌بی‌سی، با اشاره به ترک زبان بودن همسر و لر بودن خودش از اینکه در این مناطق، آرا اعلام شده مطابق با نظرسنجی‌های قبل از انتخابات، از آن آن‌ها نبوده‌است، ابراز تعجب کرد.
دستگیری برادر زهرا رهنورد
شاپور کاظمی برادر زهرا رهنورد (زاده ۱۳۲۶) مهندس مخابرات، عضو هیئت مدیره تولیدکنندگان یوپی‌اس و عضو اتاق بازرگانی مخابرات است که در روزهای اول اعتراضات مردم به انتخابات ریاست جمهوری دهم بازداشت شد. بازداشت وی با اعتراضات متعدد مواجه گردید. بر اساس گزارش بی‌بی‌سی سایتهای تندرو حامی دولت اتهاماتی باجنبه شخصی وغیر سیاسی مشابه اتهاماتی که علیه مخالفان حکومت مطرح می‌شود را بر کاظمی واعضای خانواده‌اش نسبت دادند.
بگفته مرکز اسناد انقلاب اسلامی او «در حال آتش زدن ۷ دستگاه موتور سیکلت در میدان ونک به همراه معشوقه‌اش خانم فاطمه رهنما که یک منافق با سابقه محکومیت ۸ سال زندان بخاطر اقدامات تروریستی در گروهک منافقین است دستگیر شده و از خانه تیمی مشترک و مجلل این دو نفر در شمال تهران مشروبات الکلی و ابزار لهو و لعب کشف گردید.» مرکز اسناد انقلاب اسلامی همچنین او را به ارتباط با نهادهای اطلاعاتی ایالات متحده آمریکا و بدهی ده‌ها میلیاردی به سیستم بانکی کشور نیز متهم کرده‌است. این اتهامات در دیگر منابع رسمی جمهوری اسلامی مانند خبرگزاری رسمی جمهوری اسلامی، روزنامه ایران و روزنامه جوان نیز تکرار شده‌است.
زهرا رهنورد ضمن اعلام اینکه برادرش در مسایل سیاسی دخالتی نداشته‌است گفت که علت بازداشت او وارد کردن فشار بر موسوی بوده‌است.
انتخاب زهرا رهنورد به عنوان سومین متفکر برتر سال ۲۰۰۹
مجله بین‌المللی فارین پالیسی ، زهرا رهنورد همسر میرحسین موسوی را به عنوان نفر سوم در فهرست صد متفکر برتر جهان در سال ۲۰۰۹ انتخاب کرد.
این مجله آمریکایی، زهرا رهنورد را مغز متفکر «انقلاب سبز ایران» و تبلیغات انتخاباتی همسرش میرحسین موسوی معرفی کرده‌است.
پیش از نام زهرا رهنورد، بن برنانکی رئیس بانک مرکزی آمریکا و باراک اوباما رئیس جمهوری ایالات متحده در رتبه‌های نخست و دوم این فهرست قرار دارند.
حمله به زهرا رهنورد
همزمان با تظاهرات روز دانشجو در ۱۶ آذر، گروهی از زنان بسیجی به زهرا رهنورد حمله کردند. رادیو آلمان به نقل از سایت کلمه، سایت خبررسانی میرحسین موسوی، نوشت که زهرا رهنورد، استاد دانشگاه تهران و همسر آقای موسوی، ابتدا در محل کارش در دانشکده هنرهای زیبا و پس از آن در خیابان وصال تهران با گاز فلفل مورد حمله لباس شخصی‌ها قرار گرفته‌است. بگفته سایت کلمه، افراد مهاجم از فاصله نزدیک به صورت زهرا رهنورد گاز فلفل پاشیدند که به «تنگی نفس و نابینایی موقت» او منجر شد. همچنین برای بار دوم، در پیش‌ازظهر ۱۷ آذر نیز گروهی از زنان لباس شخصی با هجوم به دانشکده هنرهای زیبا قصد حمله به وی را داشتند.
واکنش به بیانیه میرحسین موسوی
در روز سه‌شنبه ۶ بهمن ۱۳۸۸ در واکنش به بیانیه هفدهم میرحسین موسوی مصاحبه‌ای با وب‌گاه روز آنلاین انجام داد و بیانیه موسوی را «کف خواسته‌ها و آرمان‌های مردم» خواند. وی در این مصاحبه گفت:
سوابق شغلی
رئیس دانشگاه الزهرا (۱۳۸۵–۱۳۷۷)
مسئول کمیته تالیف و تدوین کتاب درسی رشته هنر در وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
روزنامه‌نگار و سردبیر مجله راه زینب
مشاور سیاسی رئیس جمهور (ریاست جمهوری خاتمی)
رئیس گروه هنر سازمان مطالعه و تدوین سمت، وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
مجری طرح ملی نگارش تاریخ هنر ایران در دوره اسلامی
عضو کمیسیون ملی یونسکو در ایران
عضو هیئت علمی دانشگاه تهران
عضو هیئت داوری دومین دوسالانه بین‌المللی نقاشی جهان اسلام
عضو شورای سیاست گذاری دوسالانه بین‌المللی نقاشی جهان اسلام
عضو هیئت داوران دومین دوسالانه نقاشی در تهران
عضو انجمن نقاشان ایران
عضو انجمن مجسمه سازان ایران
عضو انجمن زنان هیئت علمی دانشگاه‌های ایران
عضو شورای مرکزی پژوهشکده علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
عضو شورای تحصیلات تکمیلی دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران
استاد دانشگاه هنرهای زیبای دانشگاه تهران و دانشگاه الزهرا
عضو و نماینده ۲ وزیر در شورای فرهنگی - اجتماعی زنان با حکم رئیس جمهور (ریاست جمهوری خاتمی)
عضو شورای فرهنگ عمومی کشور با حکم رئیس جمهور (ریاست جمهوری خاتمی)
عضو پیوسته فرهنگستان هنر
تالیفات و ترجمه‌ها
طوفان‌ها و لاله‌های شهریور
داستان‌های علی و مش مدینه
پشت جبهه هم سنگر است
سوگواری در حرا
حکمت هنر اسلامی
طلوع زن مسلمان
ریشه‌های استعماری کشف حجاب
سفر به دیار زنان بت
پیام حجاب زن مسلمان
زیبایی حجاب و حجاب زیبایی
دولت ملی در اندیشه متفکران عرب و شبه قاره
دولت اسلامی
موضع‌گیری طبقات در فرایند انحطاط جامعه
قیام موسی
مقالات
از او مقاله‌هایی نیز به چاپ رسیده‌است، از جمله مقاله‌های:
موضع‌گیری طبقات اجتماعی در قرآن ۱۳۵۷
ریشه‌های استعماری کشف حجاب ۱۳۵۹
زن در نظام ارزشی طاغوتی ۱۳۵۹
شورش زن بر شخصیت تاریخی خود ۱۳۵۹
تنظیم قوانین در جهت احیای حقوق زن از ویژگی‌های ضداستعماری مجلس است ۱۳۵۹
سفری به دیار زنان بت ۱۳۶۶
مادر، اسطوره همیشگی تاریخ
هنر، عشق وزیبایی
فلسفه هنر و رویکرد اجتماعی
تصویر زن در توسعه ملی
زن، اسلام، فمینیسم
ذهنیت گرایی در هنر
میرحسین موسوی
جنبش سبز ایران