بیست و هشتمین دوره جشنواره فیلم فجر

بیست و هشتمین جشنواره بین‌المللی فیلم فجر از ۵ تا ۱۵ بهمن ۱۳۸۸ برگزار شد. افتتاحیه جشنواره در روز شنبه ۳ بهمن در برج میلاد تهران برگزار شد.
سودای سیمرغ
سیمرغ بلورین بهترین فیلم
سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی
به رنگ ارغوان – سیدجمال ساداتیان
هفت دقیقه تا پاییز – سید جمال ساداتیان
چهل سالگی – علیرضا رئیسیان
شب واقعه – سیداحمد میرعلایی و موسسه فرهنگی هنری شاهد
طلا و مس – منوچهر محمدی
ملک سلیمان – مجتبی فراورده
ابراهیم حاتمی‌کیا – به رنگ ارغوان
علیرضا رئیسیان – چهل سالگی
شهرام اسدی – شب واقعه
همایون اسعدیان – طلا و مس
شهریار بحرانی – ملک سلیمان
علیرضا امینی – هفت دقیقه تا پاییز
سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد
سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن
محسن تنابنده – سنگ اول و هفت دقیقه تا پاییز
محمدرضا فروتن – چهل سالگی
امین حیایی – بیداری رویاها
حمید فرخ‌نژاد – شب واقعه
هدایت هاشمی – لطفا مزاحم نشوید
نگار جواهریان – طلا و مس
لیلا حاتمی – چهل سالگی در نقش
هدیه تهرانی – هفت دقیقه تا پاییز
مریلا زارعی – کیفر
لادن مستوفی – تسویه حساب
بهترین بازیگر نقش دوم مرد
بهترین بازیگر نقش دوم زن
مهدی فقیه – ملک سلیمان
حامد بهداد – هفت دقیقه تا پاییز
کوروش تهامی – به رنگ ارغوان
امیر جعفری – کیفر
جمشید هاشم پور – کیفر
شیرین یزدان‌بخش – لطفا مزاحم نشوید
مهناز افشار – تسویه حساب
آناهیتا نعمتی – آل
سلیمه رنگزن – عصر روز دهم
آزیتا حاجیان – کیمیا و خاک
سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه
سیمرغ بلورین بهترین موسیقی متن
شب واقعه – همایون شهنواز، شهرام اسدی
به رنگ ارغوان – ابراهیم حاتمی کیا
چهل سالگی – مصطفی رستگاری
طلا و مس – حامد محمدی
نفوذی – احمد کاوری، داود امیریان
آل – بهزاد عبدی
ملک سلیمان – چان کونگ-وینگ
آناهیتا – ستار اورکی
پرسه در مه – حامد ثابت
طلا و مس – آریا عظیمی نژاد
بهترین صداگذاری و میکس
بهتری صدابرداری
ملک سلیمان – کینسون چانگ
وحید مقدسی- بیداری رویاها
لئو لو – ملک سلیمان
آل – حسین ابوالصدق
بهترین طراحی صحنه و لباس
سیمرغ بلورین بهترین فیلم‌برداری
شب واقعه – عباس بلوندی
شکارچی شنبه – بابک پناهی
ناسپاس – حسن هدایت
ملک سلیمان – حمید قدیریان
نفوذی – فرامرز بادرامپور
هفت دقیقه تا پاییز – محمد صالح افزون
به رنگ ارغوان – حسن کریمی
آل – فرشاد محمدی
تسویه حساب – علیرضا زرین دست
شب واقعه – امیر کریمی
ملک سلیمان – حمید خضوعی ابیانه
بهترین چهره‌پردازی
سعید ملکان – ملک سلیمان
به رنگ ارغوان – عبدالله اسکندری
طلا و مس – مهرداد میرکیانی
ناسپاس – محسن بابایی
نفوذی – بابک شعاعی
سیمرغ بلورین بهترین تدوین
سیمرغ بلورین بهترین جلوه‌های ویژه
شب واقعه – حسین غضنفری
طلا و مس و سنگ اول– بهرام دهقانی
لطفا مزاحم نشوید – سپیده عبدالوهاب
هفت دقیقه تا پاییز – هایده صفی یاری
جایزه ویژه هیئت داوران
بهترین فیلم کوتاه
نامزدهای بهترین جلوه‌های ویژه میدانی
۱- شب واقعه
۲- شکارچی شنبه
۳- عصر روز دهم
۴- ناسپاس
نامزدهای بهترین جلوه‌های ویژه رایانه‌ای
۱- شب واقعه
۲- عصر روز دهم
۳- ملک سلیمان (لئو لو)
۴- ناسپاس
۵- هفت دقیقه تا پاییز
داوری
پیش ازبرگزاری جشنواره دبیر جشنواره اعلام کرد که اسامی هیئت داوران بخش مسابقه ایران تا برگزاری اختتامیه اعلام نخواهد شد. کیومرث پوراحمد کارگردان ایرانی و با سابقه داوری در جشنواره در واکنش به این خبر اعلام کرد که از شنیدن این خبر حیرت کرده‌است چون بخشی از تشخص فستیوال‌ها به اعضای هیئت داورانشان بستگی دارد او این اقدام را درتاریخ جشنواره‌ها بی‌سابقه دانست. عباس کیارستمی، فرهاد توحیدی، مینو فرشچی، فاطمه گودرزی، عزت‌الله انتظامی و اصغر فرهادی از پذیرش داوری فیلم در این جشنواره خودداری کردند. با وجود خبر اعلام اسامی هیئت داوران در پایان جشنواره در روز ۷ بهمن اسامی داوران اعلام شد که نام فاطمه گودرزی دربین آنان قرار داشت فاطمه گودرزی اعلام کرد که به دلایل گرفتاری‌های شخصی نمی‌تواند داوری را برعهده گیرد ولی دبیر جشنواره اعلام کرد قصد تغییر لیست داوران را ندارد.
تحریم
از پیش از آغاز جشنواره فیلم فجر زمزمه تحریم این جشنواره در اعتراض به حوادث پس از انتخابات از گوشه و کنار به گوش می‌رسید.
جمعی از سینماگران ایران در بیانیهای از سینماگران خارجی درخواست کردند تا به نشانه اعتراض به سرکوب مردم به دست دولت ایران جشنواره فجر را تحریم کنند. کن لوچ کارگردان بریتانیایی، تئو آنجلوپولوس کارگردان یونانی و ایلیا سلیمان فیلمساز فلسطینی این جشنواره را تحریم کردند. به نوشته روزنامه ایندیپندنت، دلیل انصراف کن لوچ اعتراض او «به سرکوب نیروهای دولت از طریق شکنجه، تجاوز در زندان، کشتار بی‌شمار و نمایش تلویزیونی دادگاه‌های اصلاحطلبان به سبک استالینی» بوده‌است. همچنین رخشان بنی اعتماد نیز در نامه‌ای که در اختیار رسانه‌ها قرار داد نسبت به حضور بی‌اجازه فیلم مستندش با عنوان «حیاط خلوت خانه خورشید» در جشنواره فیلم فجر اعتراض کرد و گفت موافق حضور فیلمش در این جشنواره نیست.
تعداد فیلم‌ها
۸۱ فیلم فرم شرکت در جشنواره را تکمیل کردند از این میان ۶۹ فیلم به دبیرخانه فرستاده شدند تا مورد بازبینی قرار بگیرند.
شرکت دادن فیلم‌های توقیفی
در آستانه برگزاری این دوره از جشنواره، از چند فیلم به منظور شرکت در جشنواره رفع توقیف شد. بسیاری از منتقدان شرکت دادن چند فیلم توقیفی سال‌های گذشته به‌ویژه فیلم «به رنگ ارغوان» را یکی از تلاش‌های دبیرخانه جشنواره و معاونت سینمایی ارشاد دولت نهم، برای رونق دادن به جشنواره فجر بیست و هشتم دانستند. اما علیرضا سجادپور مدیر اداره کل نظارت و ارزشیابی ارشاد، این موضوع را تکذیب کرد و جواد شمقدری معاون سینمایی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی رفع توقیف این فیلم را نشانه بالا بردن آستانه تحمل دولت در نمایش این نوع آثار دانست. در حالی که برخی از کارشناسان سینما با اشاره به آیین‌نامه جشنواره، شرکت فیلم‌هایی که ظرف یک سال گذشته ساخته نشده‌اند در جشنواره را غیرقانونی می‌دانند. برخی از منتقدان سینمایی مانند اکبر نبوی نیز نسبت به استفاده تبلیغاتی دبیرخانه جشنواره از نمایش فیلم‌های توقیفی در جشنواره انتقاد کردند.
در حاشیه مراسم
با اهدای جایزه‌ای به همسر زنده‌یاد نادر ابراهیمی از این نویسنده و فیلمساز کشور تقدیر شد.
- باوجود آن‌که امسال حمید فرخ‌نژاد نتوانست جایزه بخش بازیگری را به خود اختصاص دهد، اما حاضران در جلسه بشدت وی را تشویق کردند. محسن تنابنده هنگام دریافت جایزه بهترین بازیگری مرد، یادی از فرخ‌نژاد کرد که با تشویق حاضران روبه‌رو شد.
- ابراهیم حاتمی‌کیا هنگام دریافت جایزه‌اش گفت: این فیلم ساخته شد تا جاودانه بماند. من خوشحال و ممنونم از عزیزانی که باعث این اتفاق شدند. چیزی که باید بگویم این است که: «به امثال ما اعتماد کنید.»
نشست‌های مطبوعاتی
نشست‌های مطبوعاتی فیلم‌های «طلا و مس»، «یک گزارش واقعی»، به رنگ ارغوان و «طهران، تهران» در این جشنواره برگزار نشد. همچنین در این دوره از جشنواره فجر نشست‌های نقد و بررسی «فیلم‌های اول و دوم» برگزار نشد که براساس گزارش خبرگزاری مهر این اقدام باعث دلخوری فیلمسازان جوان شد. نشست مطبوعاتی فیلم «زم هریر» با اعتراض شدید اهالی رسانه همراه بود و اعتراض‌های منتقدان نسبت به فیلم به درگیری انجامید.
تماشاگران
خبرگزاری مهر در گزارشی درباره این جشنواره اعلام کرد که در اغلب سال‌ها دیده شده که تعداد زیادی از مخاطبان جشنواره فیلم فجر برای دیدن آثار کارگردانان مورد علاقه خود ساعت‌ها در صف طولانی می‌ایستند تا به دیدن فیلم بروند اما امسال زیاد خبری از این صف‌های طولانی نیست.
اختتامیه بخش بین‌الملل
اختتامیه بخش بین‌الملل در شب ۱۲ بهمن با مجری گری «سودابه آقاجانیان» به مدت دوساعت برگزار و ۱۳ سیمرغ بلورین به منتخبان اهداء شد. مراسم با تاخیر یک ساعته برگزار شد و براساس گزارش خبرگزاری ایسنا ناآشنایی مجری برنامه با زبان انگلیسی مشکلاتی را در طول برنامه بوجود آورد.
مراسم اهدای جوایر برگزیدگان بخش داخلی
مراسم اهدای جوایر برگزیدگان بخش داخلی در روز چهارشنبه ۱۴ بهمن ۱۳۸۸ با اجرای «علی معلم» برگزار شد. درابتدا فیلم‌های «شب واقعه» و «ملک سلیمان» و «هفت دقیقه تا پاییز» در بیشترین رشته‌ها برای دریافت سیمرغ کاندیدا بودند ولی فیلم «شب واقعه» که تهیه کنندگی آن برعهده مدیر عامل بنیاد سینمایی فارابی بود در آخرین ساعت‌های کار هیئت داوران از نامزدی در بخش‌های «سیمرغ بهترین فیلم» و «سیمرغ زرین بهترین فیلم از نگاه ملی» انصراف داد. این مراسم بدون حضور خبرنگاران برگزار شد و درگیری‌هایی بین مسئولان حراست برج میلاد و خبرنگاران به وجود آمد. خبرنگاران با برخورد ماموران به لابی محل برگزاری مراسم هدایت شدند تا از پرده‌های نمایش مدار بسته مراسم را گزارش کنند. پس از این رخداد دبیر جشنواره با حضور در جمع خبرنگاران گفت: از بی‌نظمی ایجاد شده عذر می‌خواهم ولی کاری نمی‌توانم بکنم. سایت جشنواره یک روز پس از برگزاری این مراسم برندگان سه رشته این جشنواره را دوباره اعلام کرد که برندگان آن با نتایج اعلام شده توسط مجری برنامه تفاوت داشت مسعود جعفری جوزانی به علت سفر به آمریکا واسفندیار شهیدی به دلیل مشغله کاری در مراسم در میان هیئت داوران قرار نگرفتند.
برگزیدگان
دیپلم افتخار
بهترین کارگردانی: به علیرضا امینی، همایون اسعدیان و علیرضا رئیسیان
بهترین بازیگر نقش اول مرد: به هدایت هاشمی برای فیلم لطفا مزاحم نشوید
بهترین بازیگر نقش اول زن: به مریلا زارعی برای فیلم کیفر
سیمرغ بلورین
بهترین فیلم‌نامه اقتباسی: مصطفی رستگاری برای فیلم چهل سالگی
بهترین فیلمنامه: همایون شهنواز و شهرام اسدی برای فیلم شب واقعه
بهترین جلوه‌های ویژه میدانی: محسن روزبهانی برای فیلم شب واقعه
بهترین جلوه‌های ویژه رایانه‌ای: هدیش بیگدلی شاملو برای فیلم هفت دقیقه تا پاییز - لئولو برای فیلم ملک سلیمان
سیمرغ مردمی
فیلم به رنگ ارغوان
سیمرغ بلورین بهترین صدابرداری
وحید مقدسی برای فیلم بیداری رویاها
لئو لو برای فیلم ملک سلیمان
سیمرغ بلورین بهترین صداگذاری
سیدعلیرضا علویان برای فیلم آناهیتا
کی سونگ چانگ برای فیلم ملک سلیمان
نگاه ملی
سیمرغ زرین بهترین فیلم از نگاه ملی
فیلم عصر روز دهم به تهیه‌کنندگی منوچهر محمدی
پلاک زرین به فیلم ملک سلیمان به کارگردانی شهریار بحرانی
پویانمایی
سیمرغ بلورین بخش مسابقه
انیمیشن شهر خاموش ساخته امیر مهران
دیپلم افتخار به انیمیشن نوازنده ساخته کیانوش عابدی
چشم واقعیت
سیمرغ بلورین بهترین مستند
بهترین مستند بلند: به فیما امامی و رضا دریانوش کارگردانان فیلم جای خالی آقا یا خانم «ب»
بهترین مستند کوتاه و نیمه بلند: به رضا فرهمند کارگردان فیلم اتاق صعود
دیپلم افتخار به فتح‌الله امیری کارگردان فیلم زندگی در کسوف
دیپلم افتخار به سیدحامد نوبری کارگردان فیلم فقط کمی نور
آثار ویدئویی
آثار ویدئویی بلند:
دیپلم افتخار به احسان عبدی‌پور کارگردان فیلم افسانه ۹۸
دیپلم افتخار به امین فرج‌پور نویسنده فیلم‌نامه دویدن در میان ابرها
آثار ویدئویی کوتاه
سیمرغ بلورین به فرشید اخلاقی‌پور کارگردان فیلم تالار عروسی بوف کور
دیپلم افتخار به طوفان نهان‌قدرتی کارگردان فیلم ترانه‌ای برای لوبا
فیلم‌های اول و دوم
سیمرغ بلورین: به بهرام توکلی کارگردان فیلم پرسه در مه
سیمرغ بلورین بهترین فیلم اول و دوم: به فیلم نفوذی به تهیه‌کنندگی جمال شورجه و حسن علیمردانی
دیپلم افتخار بهترین نویسنده: به جلیل سامان برای فیلم زندگی - احمد کاوری و داود امیریان برای فیلم نفوذی
دیپلم افتخار بهترین فیلمبرداری: به تورج اصلانی برای فیلم‌های زمزمه با باد و بدرود بغداد
دیپلم افتخار بازیگر نقش اول: به رضا خدادبیگی برای فیلم زندگی
دیپلم افتخار بهترین کارگردانی: به احمد کاوری و مهدی فیوضی برای فیلم نفوذی
جایزه ویژه هیئت داوران به فیلم زندگی به تهیه‌کنندگی همایون رضاعطاردی
اشتباه در اهداء سیمرغ بهترین صدابردار
در مراسم اختتامیه جشنواره فیلم فجر و هنگام اهداء جایزه بهترین صدابردار در اتفاقی کم‌نظیر علی معلم مجری اهداء جایزه به جای اعلام نام صدابردار برگزیده داوران که سیدعلیرضا علویان، صداگذار فیلم «آناهیتا» بوده‌است؛ نام یکی دیگر از کاندیداها، حسین ابوالصدق صداگذار فیلم «آل» را اعلام کرد. این اقدام علی معلم که خود از تهیه کنندگان فیلم «آل» است باعث شگفتی داوران جشنواره فیلم فجر شد.