ارکستر فیلارمونیک تهران

ارکستر فیلارمونیک تهران
ارکسترفیلارمونیک تهران
کوارتت به دعوت رهبر ارکسترفیلارمونیک تهران ۱۳۵۴
ارکستر فیلارمونیک تهران نخستین ارکستر فیلارمونیک در ایران بود که در سال ۱۳۳۲ به وسیله انجمن ناسودبر و مردمی انجمن فیلارمونیک تهران بنیان‌گذارده شد. انجمن و ارکستر فیلارمونیک تهران به تقاضای مردم و با پول مردم ایجاد شد. انجمن فیلارمونیک تهران از سال ۱۳۴۲ به ریاست عالیه فرح پهلوی در آمد و پشتیبانی مالی و سازمانی شد. هدف انجمن فیلارمونیک تهران این بود که مردم ایران را با نشست‌های همگانی درباره تاریخچه موسیقی علمی و تئوری موسیقی و با برپایی یک کتابخانه موسیقی و مجله‌ای درباره موسیقی کلاسیک اروپایی آن تشویق کند و مردم را با این موسیقی آشنا سازد. ارکستر فیلارمونیک تهران زیر چتر حمایت انجمن فیلارمونیک تهران در راه گسترش موسیقی علمی و ایجاد انگیزه و راهنمایی دوستداران موسیقی کلاسیک اروپایی گام‌های بسزایی برداشت.
تاریخچه
نخستین اجرای موسیقی غربی در ایران به زمان ناصرالدین‌شاه برمی گردد. در سال ۱۸۵۸ ژان بابتیست لومییر رهبر ارکستر دربار فرانسه نخستین مدرسه موسیقی تهران را بنیان کرد و فارغ‌التحصیلان این مدرسه نخستین ارکستر دربار را بنا کردند.
موسیقی اروپایی کلاسیک در تهران پس از سفر ناصرالدین‌شاه به وین پایتخت اتریش مورد توجه فرار گرفت. در آن زمان ناصرالدین شاه با حکومت اتریش قراردادی نظامی را امضا کرد که بر اساس آن یک ارتش مدرن ایران بوجود آید. در چمدان‌ها و بار و بنه نخستین گروه ارتش مجارستان و اتریش به ایران سازهای موسیقی که رهبرارکستر این ماموریت به نام یولیوس گه‌باوئر خریداری کرده بود و به ایران آورده شد.
ناصرالدین‌شاه برای نخستین بار در تاریخ ۱ خرداد ۱۲۵۸ (۲۲ مه ۱۸۷۹) از ارکسترارتش ایران که گروه موسیقی ارتش اتریش و مجارستان آموزش داده بود بازدید کرد. در مراسم رژه مارش رادتسکی اثر یوهان اشتراوس (پدر) نواخته شد. یولیوس گه‌باوئر کسی که در ارتش ایران به مقام ژنرالی دست‌یافت در تهران مدرسه موسیقی بنیان کرد تا پایان عمرش تا سال ۱۲۷۴ خورشیدی (۱۸۹۵ میلادی) در ایران ماند.
نخستین ارکستر سمفونیک تهران در سال ۱۲۸۷ برابر با ۱۹۰۸ میلادی پس از انقلاب مشروطیت توسط غلامحسین مین باشیان از افسران ارتش راه‌اندازی شد. نخستین کنسرت فیلارمونیک در محل شهرداری تهران برگزار شد.
بنیان‌گذاری ارکستر فیلارمونیک تهران
در میان کسانی که از پایه‌گذاران ارکستر سمفونیک تهران بودند می‌توان از سالار معزز نام برد. سالار معزز نزد بزرگانی چون نیکولای ریمسکی کورساکف و کارل فلش آموزش موسیقی دیده بود. سالار معزز پس از بازگشت به ایران نخستین کنسرواتوار خصوصی موسیقی ایران را بنیان نهاد. بدین ترتیب نخستین ارکستر چهل نفری سمفونیک تهران با همکاری دیگر موسیقی‌دانان و نوازندگان در ایران بر پا شد.
ارکستر فیلارمونیک تهران از آبان ۱۳۳۲ (نوامبر ۱۹۵۳) زیر پشتیبانی مالی و سازماندهی انجمن فیلارمونیک تهران که با ایده و پول مردم بنیان شده بود، قرار داشت. انجمن تنها از راه دریافت حق عضویت پرداختی و درآمدهای کنسرت‌های ارکستر فیلارمونیک خود را از نظر مالی تامین می‌کرد. برای گسترش فعالیت‌های انجمن فیلارمونیک تهران برآن شد که زیر چتر حمایت فرح پهلوی درآید تا توجه به موسیقی کلاسیک را در بین جوانان ایرانی جلب کند. از سال ۱۳۳۹ حشمت سنجری رهبر ارکستر فیلارمونیک تهران شد.
فعالیت‌های انجمن فیلارمونیک تهران به ویژه برگزاری کنسرت‌های ارکستر فیلارمونیک تهران مورد توجه دوستداران این موسیقی به ویژه دانشجویان قرار گرفت. انجمن فیلارمونیک تهران برای ادامه فعالیت‌های هنری خود و پرداخت هزینه‌ها از عضوهای خود، حق عضویت دریافت می‌کرد که هرسال یرای هر نفر ۱۰۰۰ ریال، برای یک زوج ۱۸۰۰ ریال و برای دانشجویان ۳۰۰ ریال بود.
حق عضویت و درآمدهایی که با برگزاری کنسرت‌های ارکستر فیلارمونیک تهران به دست می‌آمد همه بر اساس تصمیم‌های هیئت مدیره برای برگزاری برنامه‌های هنری و کنسرت‌های دیگر استفاده می‌شد.
انجمن کوشش می‌کرد که از هنرمندان پرآواره داخلی و خارجی برای برگزاری برنامه‌های خود استفاده کند و در این راه توانست کنسرت‌های بزرگی با هنرمندان نامی در ایران و ارکستر فیلارمونیک تهران بیش از پیش برگزار کند.
بین سالهای ۱۳۴۱ تا ۱۳۵۶ فعالیت‌های ارکستر فیلارمونیک تهران به رهبری حشمت سنجری شکوفا شد. در درازای این سال‌ها تا انقلاب ۱۳۵۷ ایران، انجمن فیلارمونیک تهران بیش از ۱۲۰۰ عضو داشت و بیش از ۹۰۰ کنسرت در دیگر شهرهای ایران داد که نزدیک به ۳۵ در صد آنها با همکاری هنرمندان ایرانی و ۶۰ درصد هنرمندان خارجی بودند و ۵ درصد نیز ایرانی و خارجی بود. ارکستر فیلارمونیک تهران همچنین با موسیقیدانان و نوازندگان و سولیست‌های پرآوازه جهان چون یهودی منوهین، زوبین مهتا و ایزک اشترن کنسرت‌هایی اجرا کرد. هم‌چنین رهبران ارکستر پرآوازه‌ایی چون هربرت فون کارایان با ارکستر فیلارمونیک تهران در ایران کنسرت‌هایی برگزارکردند. ارکستر فیلارمونیک تهران در شهرستان‌های آبادان و شیراز نیز کنسرت‌های بسیاری داد.
انجمن فیلارمونیک تهران با پشتیبانی و پیگیریهای دکتر عبدالحسین مستوفی از سال 1373 مجددا آغاز به فعالیت نمود و متعاقبا ارکستر فیلارمونیک تهران با عزم ایجاد محیط کارآفرین و کارآمد برای فارغ التحصیلان رشته‌های نوازندگی در هنرستانهای موسیقی و مراکز آموزش عالی موسیقی، به مدیریت هنری و رهبری ارکستر شریف لطفی و مدیریت اداری فریده ثمربخش در سال 1379 زیر نظرانجمن مذکور، تشکیل گردید.
ارکستر فیلارمونیک تهران در شروع، با عضویت 30 نفر از نوازندگان جوان آغاز به کار نمود و در پایان فعالیت خود به تعداد 55 نفر نوازنده افزایش یافته بود.
ارکستر فیلارمونیک تهران با حمایتهای مالی اندک و درآمد حاصل از کنسرتهای خود توانست آثار برجسته‌ای را، بعضا برای نخستین بار بر روی صحنه تالار وحدت به شرح زیر اجرا نماید:
1- سمفونی شماره 5 (اثر: لودویگ فان بتهوون)
2- دانس ریتم(اثر: والینگفور ریگر)
3- بیژن و منیژه (اثر: حسین دهلوی)
4- موومان سمفونیک (اثر: حمیدرضا دیبازر)
5- کنسرتو برای پیانو و ارکستر شماره19 (اثر: ولفگانگ آمادئوس موتزارت (تکنواز پیانو: هوشیار خیام))
6- کاپریچیو آذربایجانی (اثر: فکرت امیراف)
7- سمفونی شماره 35 (اثر: ولفگانگ آمادئوس موتزارت)
ارکستر فیلارمونیک تهران به علت عدم پشتیبانیهای مالی لازم در سال 1380 تعطیل و فعالیت مجدد آن موکول به تامین اعتبارات لازم گردید.
ارکستر سمفونیک تهران
انجمن فیلارمونیک تهران
ارکستر ملی ایران
واژه‌نامه