مینه‌سوتا

مینه‌سوتا ایالتی است در آمریکا و یکی از ایالت‌های غرب میانه آمریکا به‌شمار می‌رود. این ایالت در یازدهم می‌۱۸۵۸ از نیمه شرقی قلمرو مینه‌سوتا ایجاد شد. نام مینه‌سوتا از زبان داکوتا به معنای «آب شفاف آبی» گرفته شده‌است. شعار رسمی آن به فرانسوی «ستاره شمال» است. این ایالت دارای رودخانه‌های زیادی است به گونه‌ای که به «سرزمین ده‌هزار رودخانه» شهرت یافته‌است. مینه سوتا دوازدهمین ایالت پهناور و بیست و یکمین ایالت پرجمعیت ایالات متحده است. نزدیک به شصت درصد ساکنان آن در منطقه کلان‌شهری سینت پل-مینیاپولیس (معروف به شهرهای دوقلو) زندگی می‌کنند که مرکز حمل و نقل، کسب و کار، صنایع، آموزش، دولت و سکونت جامعه هنری شناخته شده بین‌المللی است. سایر بخش‌های ایالت که شامل مراتعی است که به کشاورزی فشرده اختصاص یافته، جنگل‌های برگریز که تا اندازه‌ای از بین رفته به مناطق مسکونی و کشاورزی اختصاص یافته و ناحیه کمتر انبوه جنگل شمال که برای استفاده‌های معدنی، جنگل‌داری و مقاصد تفریحی مورد استفاده قرار می‌گیرد، است. مینه سوتا سی و دومین ایالتی است که به ایالات متحده آمریکا پیوسته‌است.
مینه‌سوتا به گرایش‌های مترقی سیاسی و میزان بالای مشارکت مدنی و حضور رای‌دهندگان معروف است. تا پیش از استقرار اروپایی‌ها ساکنان مینه‌سوتا از مردمان قبیله داکوتا و اجیبوه(نامی که اروپایی‌ها بر آن‌ها نهاده بودند، این اهالی خودشان را آنیشینابه می‌نامیدند) بودند. بیشتر ساکنان اروپایی از مهاجران اسکاتلندی و آلمانی بودند و این ایالت کماکان به عنوان مرکز فرهنگی آمریکایی‌های آلمانی‌تبار و اسکاتلندی‌تبار باقی مانده‌است. در دهه‌های اخیر مهاجرت از آسیا، شاخ آفریقا و آمریکای لاتین پیشینه جمعیتی و ترکیب فرهنگی این ایالت را گسترش داده‌است. شاخص‌های استاندارد زندگی در مینه‌سوتا در میان بالاترین‌ها در ایالات متحده است و نیز از بهترین‌ها در زمینه آموزش و ثروتمندترین‌ها در میان سایر ایالت‌هاست.
پایتخت مینه سوتا شهر سینت‌پال و شهر مهم آن مینیاپولیس است.
جنگل ملی سوپریور. مینه‌سوتا ایالتی سردسیر است.
نام‌گذاری
نام این ایالت از زبان داکوتا (زبان سرخ پوستان ساکن منطقه) برای رودخانه مینه‌سوتا گرفته شده‌است: mnesota. ریشه mni (که به صورت mini یا minne نیز نوشته می‌شود) به معنای آب و to (ta) به معنای آبی می‌باشد. ترکیب این دو کلمه را بسته به تلفط می‌توان به معنای آب‌های شفاف آبی یا آب‌های ابری آبی ترجمه کرد. سرخ‌پوستان ایالات متحده آمریکا این نام را برای معرفی ساکنان اولیه این سرزمین به کار می‌بردند که شیر در آب می‌ریختند و آن را mnisota می‌نامیدند. بسیاری از جاها در این ایالت نام‌های مشابهی دارند مثل آبشار مینه‌هاها (آب خندان )، مینیسکا (آب سفید)، مینیوتا (آب فراوان)، دریاچه مینه‌تنکا (آب بزرگ)، منیه‌تریستا (آب پرپیج‌وخم) و مینیاپولیس که ترکیبی است از دو کلمه سرخپوستی mni و کلمه یونانی polis که در زبان یونانی به معنای «شهر» می‌باشد.
جغرافیا
مینه‌سوتا شمالی‌ترین ایالت ایالات متحده بعد از آلاسکا است. ناحیه زاویه شمال غرب این ایالت واقع در شهرستان لیک وودز تنها ناحیه در سرزمین اصلی ایالات متحده است که بالای مدار ۴۹ درجه شمالی قرار دارد. این ایالت بخشی از منطقه‌ایست که به غرب میانه شمالی معروف است و قسمتی از ناحیه دریاچه‌های بزرگ محسوب می‌شود. مینه‌سوتا از سمت شرق از طریق دریاچه سوپریور با میشیگان مرز آبی دارد و همچنین دارای مرز خاکی و آبی با ایالت ویسکانسین است. مینه سوتا از جنوب با آیووا، از غرب با داکوتای شمالی و داکوتای جنوبی و از شمال با استان‌های کانادایی اونتاریو و مانیتوبا همسایه است. مینه‌سوتا با مساحت ۲۲۵۱۸۰ کیلومتر مربع ۲٫۲۵ درصد از خاک کشور آمریکا را در برمی‌گیرد و دوازدهمین ایالت پهناور این کشور محسوب می‌شود.
آب و هوا
مینه سوتا با داشتن اختلاف دمای بسیار زیاد آب و هوایی قاره‌ای با زمستان‌های سرد و تابستان‌های گرم دارد. اختلاف دمای بیشینه ثبت شده در این ایالت ۱۷۴ درجه فارنهایت است که زمستان منفی ۶۰ درجه فارنهایت (منفی ۱۶ درجه سانتیگراد) در شهرستان تاور (۲ فوریه ۱۹۹۶ میلادی) و بیشنه دمای ۱۱۴ درجه فارنهایت (مثبت ۴۶ درجه سانتیگراد) در شهرستان مورهد (۶ ژوئیه ۱۹۳۶ میلادی) می‌باشد. اتفاقات جوی مینه‌سوتا شامل بر برف، باران، تورنادو، باد مستقیم شدید، درکو، کولاک، و رعدوبرق است. فصل کشاورزی در مینه‌سوتا از ۹۰ روز در آیرون رنج تا ۱۶۰ روز در جنوب شرقی در نزدیکی رود میسیسیپی متغیر است و دمای متوسط آن مابین ۳۷ تا ۴۹ درجه فارنهایت متغیر است. متوسط دمای شبنم تابستانی در مینه‌سوتا از ۵۸ درجه فارنهایت در جنوب ایالت تا حدود ۴۸ درجه فارنهایت در شمال متغیر است. متوسط بارندگی سالیانه از ۱۹ اینچ تا ۳۵ اینچ متغیر است، و هر ۱۰ تا ۵۰ سال دچار خشکی می‌شود.
مناطق حفاظت شده
پارک ملی آیتاسکا نقطه شروع رود میسیسیپی (دریاچه آیتاسکا) در سال ۱۸۹۱ به عنوان نخستین پارک ملی ایالات شروع بکار کرد. امروزه ۷۲ پارک ایالتی و ۵۸ جنگل ایالتی آن مساحتی بالغ بر ۴ میلیون جریب را شامل می‌شوند.
مردم
جمعیت مینه‌سوتا در سال ۲۰۰۶ بیش از ۵ میلیون نفر بود. غالب جمعیت این ایالت سفیدپوست و از نژادهای اروپای غربی هستند.
اقتصاد
زمانی مینه سوتا تنها تولیدکننده مواد خام بود ولی امروزه یکی از عرضه‌کنندگان تولیدات صنعتی به‌شمار می‌آید. در سال ۲۰۰۸ سی‌وسه شرکت سهامی عام از ۱،۰۰۰ شرکت برتر آمریکا (بر اساس گردش مالی) دفتر مرکزی خود را در ایالت مینه سوتا دایر کرده بودند. بسیاری از شرکت‌های خصوصی نیز نظیر کارگیل، بزرگترین شرکت خصوصی کشور آمریکا، نیز در این ایالت واقع شده‌اند. در سال ۲۰۱۲، این ایالت تولید ناخالص داخلی برابر با ۳۲۳٫۹۱۲ میلیارد دلار داشت، که بیش از تولید ناخالص داخلی کشور دانمارک ( میلیارد دلار) بود.
آموزش
مسابقات قایقرانی با موتور بر روی رودخانه میسیسیپی در مینیاپولیس
دانشگاه مینه‌سوتا
دانشگاه مینه‌سوتا موریس
مایو کلینیک
مشاهیر
از افراد مشهور مینه‌سوتا می‌توان جسی ونچورا، باب دیلن خواننده مشهور، و شان دیوری را نام برد. وینونا رایدر بازیگر زن که در حال حاضر ساکن نیویورک می‌باشد و شون ویلیام اسکات را از اهالی این ایالت بوده‌اند.
ازدواج همجنس‌گرایان در مینه‌سوتا