نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران

نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران ؛ بزرگترین نیرو در بین نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران است. فرماندهی این نیرو به عهده امیر سرتیپ کیومرث حیدری است.
نیروی زمینی ایران به لحاظ تعداد پرسنل فعال و ذخیره، نهمین نیروی بزرگ دنیا می‌باشد. همچنین از نظر نیروهایی ویژه ارتش ایران تیپ ۶۵ نوهد یا همان کلاهسبزها که از نیروهایی ویژه هوابرد به‌شمار می‌روند که امروزه به عنوان دهمین نیروی ویژه در دنیا فعالیت می‌کنند.
تاریخچه تشکیل نیروی زمینی در ایران
تشکیل نیروی زمینی در ایران را می‌توان از لحاظ تاریخی با پیدایش مادها در ایران هم‌زمان دانست. در این دوران نیروی زمینی متشکل از دو گروه پیاده‌نظام و سواره نظام بوده‌اند. بعدها با تشکیل حکومت هخامنشیان این نیروها تحت فرماندهی یک نفر درآمده و رسته‌های پیاده، سواره، ارابه‌سواران، مهندسان، نفت اندازان، کارگزاران و گارد جاویدان شکل گرفت.
اشکانیان اما اهمیت بیشتری برای رسته سواران قائل بودند. در دوره ساسانیان پادگان‌های همیشگی ایجاد شد و هزینه نگهداری نیروها و مزد سربازان از سوی حکومت مرکزی پرداخت می‌گردید.
پس از حمله مسلمانان به ایران و فروپاشی حکومت ساسانیان، امیران عرب، نیروهایی از ایرانیان را در زیر فرمان خود داشتند و پس از مدتی همین نیروها علم استقلال برافراشتند و در گوشه و کنار ایران حکومت‌هایی تشکیل دادند که دارای ارتش مخصوص خود بود.
با روی کار آمدن صفویان، ارتش دارای سازمانی متشکل و هماهنگ‌تر شد و نیروی زمینی ارتش به چهار دسته: ۱-سواران ۲-پیادگان
۳-توپچیلر(توپخانه) ۴-نسقچیلر(راهدار و راهبان سپاهیان) تقسیم گشت.
با کشته شدن نادرشاه، آرامش و مرکزیت خاصی که او پدیدآورده بود، به یکباره از میان رفت و آشفتگی و بی‌سرو سامانی در ارتش تا نخستین دهه سیزدهم هجری و آغاز فرمانروایی آقا محمد خان قاجار ادامه یافت.
در دوره قاجاریه با همت و تلاش امیر کبیر و سپس عباس میرزا، سازمان ارتش ایران مجددا به صورت منسجم و هماهنگی درآمد و ارتش ایران به ده تومان تقسیم شد که هر تومان متشکل از چهار تا یازده فوج و فرمانده هر فوج یک سرتیپ بود. بعد از شکست ایران از روسیه و تشکیل دیویزیون قزاق در ایران، به‌طور کلی نیروی زمینی ارتش را بخش‌های زیر تشکیل می‌دادند: ۱- قشون جنوب ایران ۲-دیویزیون قزاق ۳-بریگاد مرکزی ۴-نظام ایالات و ولایات ۵-قوای داوطلب شرقی ۶-ژاندارمری ۷-امنیه و قوای مشابه ۸-پلیس منظم ۹-پلیس ایالات و ولایات.
نیروی زمینی ارتش در دوران معاصر
در دوره حکومت پهلوی اول ایران به پنج حوزه نظامی بزرگ تقسیم شد که باید آن را مبدا تشکیل نیروی زمینی ارتش به صورت اصولی و تقریبا به شکل امروزی آن دانست. این پنج حوزه شامل لشکر مرکز، لشکر شمال غرب، لشکر شرق یا خراسان، لشکر جنوب و لشکر غرب می‌شد.
سپس طی سال‌های ۱۳۱۴ تا ۱۳۲۰، تحولات اساسی دیگری در سازمان نیروی زمینی ارتش به وجود آمد و این سازمان شامل پنج لشکر، ۴ تیپ مستقل، ۲ واحد توپخانه ۱۰۵ بلند و ضدهوایی شد. در سال ۱۳۱۴ شمسی، درجات نظامی نیز تعیین و اعلام گردید.
در این زمان، مدارس مختلف نظامی مانند مدرسه دیویزیون (برای دیویزیون قزاق)، مدرسه نظام مشیرالدوله (برای بریگاد مرکزی)، مدارس افسیه و سوزافسیه (برای ژاندارمری و کلاس‌های بیطاری) که قبلا در زمان قاجاریه تشکیل شده بودند، در هم آمیخته شدند و برای اولین بار موسسه‌ای به نام مدارس نظام کل قشون ایجاد گردید، در ادامه، این مدارس به سه مدرسه جداگانه: ۱- مدرسه ابتدایی نظام، ۲- مدرسه متوسطه نظام و ۳- مدرسه عالی نظام تبدیل شدند، که نام این سه مدرسه نیز در سال ۱۳۱۴ به ترتیب به دبستان نظام، دبیرستان نظام و دانشکده افسری تغییر یافت.
در سالهای بعد مقطع بالاتر آموزش عالی نظامی بنام دافوس دانشکده فرماندهی و ستاد بوجود آمد.
در زمان پهلوی دوم بخصوص از ابتدای دهه ۵۰ شمسی سازمان نیروی زمینی با مستشاری آمریکاییها متشکل از لشکرها و چند تیپ مستقل بشرح زیر طراحی شد:
--چهار لشکر زرهی:
۱۶قزوین،
۸۱کرمانشاه،
۸۸سیستان،
۹۲خوزستان بعلاوه.
دو تیپ مستقل زرهی:
۳۷شیراز،
۳۸تربت جام
—شش لشکر پیاده:
۲۱تبریز،
۲۸ کردستان،
۳۰گرگان،
۶۴ارومیه،
۷۷خراسان بعلاوه،
۸۴لرستان،
سه تیپ مستقل پیاده:
۴۰سراب اردبیل،
۴۱قوشچی ارومیه.
۱۷۷تربت حیدریه
--دو لشکر تکاور:
۲۳پرندک تهران،
۵۸شاهرود،
پنج تیپ مستقل تکاور:
۲۵پیرانشهر آذربابجانغربی،
۳۵سنقر کرمانشاه،
۴۵شوشتر خوزستان،
۵۵هوابرد شیراز،
۶۵نوهد افسریه تهران، کلاه سبزها
--سه تیپ پیاده مکانیزه مستقل:
۳۶میانه آذربایجانشرقی ،
۷۱سرپل ذهاب کرمانشاه،
۷۲دوکوهه خوزستان.
--چند تیپ به‌علاوه مستقل مهندسی رزمی:
لرستان و آمادگاه، مسجدسلیمان، اصفهان، قم.
--بیش از شش پایگاه هوانیروز بالگردهای رزمی و پشتیبانی
تغییرات
بعد از انقلاب در جمهوری اسلامی آن سازمان حفظ شد ولی در سالهای ابتدایی انقلاب به دلیل پاکسازی از پرسنل وابسته به حاکمیت سابق پهلوی و سیاست‌های نادرست دولت موقت و در ادامه کودتای ناکام ارتش در پایگاه نوژه ؛ پس کادر انسانی فرماندهان افسران دستخوش آسیبهای شدید و نابسامانی فراوان شد. در سرکوب شورش‌های کردستان گنبد بلوچستان با همین ساختار ناقص شرکت داشت، در جنگ هشت ساله سنگین با عراق همسایه غربی خیلی موثر با همه توانایی بکار گرفته شد.
اعمال تغییرات طرح ثامن ، سازمان رزم عملیاتی نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران را تغییر داده، حتی در آمایش سرزمینی هم تغییراتی ایجاد خواهد شد کاهش تراکم نیرو در بعضی نقاط کشور و جانمایی جدید نیرو در مناطق خالی مرزی شرقی مثل بیرجند و ساحلی جنوب مثل سیرجان و مرزی غرب مثل ایلام، توان احاطه محیطی قدرت نظامی نیروی زمینی را افزایش میدهد.
نیروی زمینی در حال حاضر بنا به تغییر تهدیدات و لزوم استراتژی جدید نظامی، تغییر ساختاری داده بر طبق طرح ثامن، لشکرها از سازمان رزم حذف شده و بجایشان تیپ‌های مستقل هجومی چابک تقویت شده، بوجود آمده که بیش از ۴۴تیپ را بشرح زیر شامل میشود:
دو تیپهای نیروی ویژه:
تی ۵۵ هوابرد شیراز
تی ۶۵ نوهد تهران افسریه
هشت تیپ‌های مستقل تکاور:
تی ۱۲۱ تکاور تبریز
تی ۱۲۳ تکاور پرندک تهران
تی ۲۲۳ تکاور پرندک تهران
تی ۱۵۸ تکاور شاهرود
تی ۲۵۸تکاور کلاته خیج(شاهرود)
تی ۲۵ تکاور پسوه پیرانشهر
تی ۳۵ تکاور کرمانشاه
تی ۴۵ تکاور شوشتر
هفده تیپهای مستقل پیاده:
تی ۲۲۱ پیاده مراغه
تی ۳۲۱ پیاده مرند
تی ۱۲۸ پیاده سنندج
تی ۲۲۸ پیاده سقز
تی ۳۲۸ پیاده مریوان
تی ۱۳۰ پیاده بجنورد
تی ۲۳۰ پیاده گرگان
تی ۱۶۴ پیاده پیرانشهر
تی ۲۶۴ پیاده سلماس
تی ۳۶۴ پیاده مهاباد
تی ۱۷۷ پیاده تربت حیدریه
تی ۲۷۷ پیاده قوچان
تی ۳۷۷ پیاده مشهد
تی ۱۸۴ پیاده خرم آباد
تی ۲۸۴ پیاده ناوه کش درود
تی ۴۰ پیاده سراب
تی ۴۱ پیاده قوشچی ارومیه
هفت تیپ‌های مستقل مکانیزه(پیاده مکانیزه):
تی ۱۱۶ مکانیزه قزوین
تی ۲۱۶ مکانیزه زنجان
تی ۳۸۱ مکانیزه سرپل ذهاب
تی ۳۸۸ مکانیزه ایرانشهر
تی ۳۶ مکانیزه میانه
تی ۷۱ مکانیزه سرپل ذهاب
تی ۷۲ مکانیزه دوکوهه اندیمشک
ده تیپهای مستقل زرهی:
تی ۳۱۶ زرهی همدان
تی ۱۸۱ زرهی اسلام آبادغرب
تی ۲۸۱ زرهی کرمانشاه بیستون
تی ۱۸۸ زرهی زاهدان
تی ۲۸۸ زرهی خاش
تی ۱۹۲ زرهی اهواز
تی ۲۹۲ زرهی دزفول
تی ۳۹۲ زرهی دشت آزادگان
تی ۳۷ زرهی شیراز
تی ۳۸زرهی تربت جام
گروههای توپخانه: ۱۱ - ۲۲ - ۳۳ - ۴۴ - ۵۵
تیپ مهندسی رزمی بروجرد
آمادگاه‌ها
همچنین گردانهای رزمی واکنش سریع و پهپادی و موشکی و غیره نیز اضافه شده‌اند.
نیروهای انسانی نیروی زمینی ارتش
علاوه بر افسران و درجه داران کادر نزاجا، قسمت عمده نیروی زمینی ایران پرسنل وظیفه هستند.
رسته‌های متنوع رزمی و پشتیبانی و خدمات وجود دارند.
سربازان یا درجه‌داران و افسران وظیفه بعد از طی دوره آموزشی بسته به رشته تحصیلی یا تخصصشان تقسیم‌بندی و به رسته‌ها و یگان‌های مختلف نیرو معرفی می‌شوند که مراکز بسیاری دارد از جمله مرکز آموزش بهداری (مرابهی)، مرکز آموزش علوم فنون پیاده مکانیزه شیراز (مرا پیاده)، مرکز آموزش زرهی شیراز، مرکز آموزش تکاوری لشگرک، مرکز آموزش توپخانه اصفهان (مرا تو) ، مرکز آموزش توپخانه شهرضا (گروه ۲۲ تو)، دانشکده پدافند هوایی شاهین شهر، مرکز آموزش مخابرات (مرامخ)، مرکز آموزش پشتیبانی (مراپش) و مرکز آموزش عقیدتی سیاسی به‌طور کلی تقسیم‌بندی وظیفه‌ها در این مراکز به تفکیک تخصص رشته تحصیلی در دوره کارشناسی و کاردانی (کارشناسی ارشد دوره کد ندارد) می‌باشد.
تجهیزات
نشان‌واره سازمان تحقیقات و جهاد خودکفایی نزاجا
وجود تانک‌های پیشرفته بومی کرار و ذوالفقار و تی۷۲ روسی و چیفتن انگلیسی و پاتون آمریکایی ؛ توپ‌های کششی و خودکششی دوربرد کره شمالی چینی آمریکایی ۱۵۵ م م کانادایی ؛ راکت اندازهای کاتیوشا کره شمالی و بومی فجر نازعات زلزال ؛ نفربر زرهپوشهای بی‌ام پی روسی و بومی ؛ همچنین سامانه موشکی ضدتانک دهلاویه و توفان ؛ ضدبالگرد دوش پرتاب میثاق ؛ آر پی جی ؛ ضدهوایی ؛ خمپاره اندازها ، تیربارها ؛ تفنگ انفرادی ژ-۳ به همراه مهمات جدید هدایت شونده و انرژی جنبشی و غیره، که بسیاری از آنها ساخته داخل بومی ایران هستند نمونه‌هایی از توانمندی نیروی زمینی ارتش می‌باشد
سازمان تحقیقات و جهاد خودکفایی نیروی زمینی ارتش از سال ۱۳۷۲ برای ایجاد خودکفایی شکل گرفته که ساخت و تولید تجهیزات بومی نیروی زمینی مانند تانک ذوالفقار را برعهده دارد.
هوانیروز
رجوع به هوانیروز ارتش جمهوری اسلامی ایران.
هواپیمایی نیروی زمینی، که باختصار "هوانیروز" گفته می‌شود.هوانیروز ایران مدل غربی آمریکایی دهه هفتاد میلادی است. بالگردهای تهاجمی کبری ، ترابری شینوک ، پشتیبانی ۲۱۴بل ؛ ستون فقرات هوانیروز ارتش ایران را تشکیل می‌دهند. بالگردهای کبری مجهز به موشک تاو ضدتانک تاثیر قدرتمندی در جنگ با زرهی عراق داشتند. ارتقاها تجهیز مانند تجهیزات پرواز شبانه و همچنین ساخت بومی هم در زمینه بالگرد کبری انجام شده است مانند بالگردهای شاهد و توفان
فرماندهی
نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران به اختصار نزاجا گفته می‌شود، که فرمانده آن توسط رهبر ایران منصوب می‌شود، در سلسله مراتب نظامی بترتیب زیرمجموعه رهبر به عنوان فرمانده کل نیروهای مسلح و فرمانده کل ارتش ایران می‌باشد.
فرماندهی فعلی نیرو بعهده امیر سرتیپ کیومرث حیدری می‌باشد.
ستاد فرماندهی آن نیز در منطقه لویزان شمالشرق شهر تهران (چهار راه مینی سیتی) واقع بوده که محدوده وسیعی را شامل می‌شود.
فرماندهان
سرلشکر بهرام آریانا (۱۳۳۷-۱۳۳۴)
سپهبد عبدالحسین حجازی (۱۳۳۹-۱۳۳۷)
سپهبد رضا عظیمی (۱۳۴۴-۱۳۳۹)
ارتشبد عزیزالله ضرغامی (۱۳۴۸-۱۳۴۴)
سپهبد فتح‌الله مین‌باشیان (۱۳۵۱-۱۳۴۸)
ارتشبد غلامعلی اویسی (۱۳۵۷-۱۳۵۱)
سپهبد عبدالعلی بدره‌ای (۱۳۵۷)
سرتیپ ولی‌الله فلاحی (۱۳۵۹-)
سرتیپ قاسمعلی ظهیرنژاد (۱۳۶۰-۱۳۵۹)
سرهنگ علی صیاد شیرازی (۱۳۶۵-۱۳۶۰)
سرهنگ حسین حسنی سعدی (۱۳۷۰-۱۳۶۵)
سرتیپ عبدالله نجفی (۱۳۷۳-۱۳۷۰)
سرتیپ احمد دادبین (۱۳۷۶-۱۳۷۳)
سرتیپ عبدالعلی پورشاسب (۱۳۷۹-۱۳۷۶)
سرتیپ ناصر محمدی‌فر (۱۳۸۴-۱۳۷۹)
سرتیپ محمدحسین دادرس (۱۳۸۷-۱۳۸۴)
سرتیپ احمدرضا پوردستان (۱۳۹۵-۱۳۸۴)
سرتیپ کیومرث حیدری (-۱۳۹۵)
نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی با داشتن تجربه درگیریهای داخلی قومیتی گنبد و کردستان و جنگ هشت ساله با عراق، فداکاریها و شهدای بسیاری تقدیم کرده‌است، در رده فرماندهی اشخاصی مانند: سرتیپ ولی الله فلاحی ، سرلشکر علی صیاد شیرازی ، سرتیپ مسعود منفرد نیاکی ، سرتیپ حسن آبشناسان و دیگران از آن جمله‌اند
تجهیزات نیروی زمینی ارتش ایران
توپها و راکتهای توپخانه‌ای ارتش ایران
تیپ ۶۵ نوهد
هوانیروز
خبرگزاری فارس