تحلیل تکنیکی

نمودار سطوح مقاومت و پشتیبان در یکی از بازارهای سهام
تحلیل تکنیکی (تکنیکال) یا تحلیل فنی (Technical Analysis) روشی برای پیش‌بینی قیمت‌ها در بازار از طریق مطالعه وضعیت گذشته بازار است. در این تحلیل از طریق بررسی تغییرات و نوسان‌های قیمت‌ها و حجم معاملات و عرضه و تقاضا می‌توان وضعیت قیمت‌ها در آینده را پیش‌بینی کرد. این روش تحلیل در بازار ارزهای خارجی، بازارهای بورس اوراق بهادار و بازار طلا و دیگر فلزات گران‌بها کاربرد گسترده‌ای دارد. تحلیلگران تکنیکال ارزش ذاتی اوراق بهادار را اندازه‌گیری نمی‌کنند، در عوض از نمودارها و ابزارهای دیگر برای شناسایی الگوهایی که می‌تواند فعالیت آتی سهم را پیش‌بینی کند، بهره می‌جویند.
این نوع تحلیل با استفاده از «مطالعه رفتار و حرکات قیمت و حجم سهام در گذشته و تعیین قیمت و روند آینده سهم» صورت می‌پذیرد. تغییرات قیمت سهم با استفاده از پیشینه تاریخی و نمودار توسط تحلیل گر تکنیکی مورد تجزیه و تحلیل قرار می‌گیرد. این روش بیشتر مورد استفاده سفته‌بازان قرار می‌گیرد و بدین صورت قصد دارند تا بازده مورد نظر خود را در هنگام بالا رفتن قیمت سهم افزایش دهند. در واقع سرمایه‌گذاران با دیدگاه کوتاه مدت از این روش بهره می‌جویند.
تحلیل تکنیکی (فنی)، با آزمون قیمت‌های گذشته و حجم مبادلات حرکت‌های آینده، قیمت را پیش‌بینی می‌کند. اساس این تحلیل‌ها بر استفاده از نمودار و رابطه‌های ریاضی و هندسی متمرکز است تا بدین گونه روندهای کوچک و بزرگ بدست آید. در این راستا فرصت‌های خرید یا فروش از راه برآورد محدوده نوسانات بازار مشخص می‌شود.
از نگاه دیگر
تحلیل تکنیکی فرایند بررسی قیمت‌های تاریخی سهام در کوششی جهت تعیین قیمت‌های احتمالی آینده‌است. این کار بوسیله مقایسه روند انتظاری قیمت جاری با حرکت قیمت تاریخی قابل قیاس، انجام می‌گیرد تا نتیجه معقولی پیش‌بینی گردد. کارشناسان سنتی ممکن است این فرایند را به عنوان یک حقیقت این‌طور تعریف کنند که تاریخ خودش را تکرار می‌کند، حال آنکه دیگران به این گفته بسنده می‌کنند که باید از گذشته پند بگیریم.
تحلیل تکنیکی دانشی تجربی است که در طی زمان تکامل یافته و افراد بسیاری در رشد و هدایت آن نقش داشته‌اند. بدون تردید پایه‌های تحلیل تکنیکی که امروز به‌طور گسترده در سراسر دنیا بکار برده می‌شود، توسط بررسی‌ها و نتیجه‌گیری‌های چارلز داو بنا نهاده شد.
تحلیل تکنیکی یکی از روش‌های تحلیل بازار و پیش‌بینی قیمت‌هاست. در اصل پیش‌بینی قیمت به دو روش اصلی امکان‌پذیر است:
تحلیل فاندامنتال
تحلیل تکنیکال
در تحلیل تکنیکال اساس پیش‌بینی بر مبنای تغییرات تاکنون قیمت و روند تغییر در بازه‌های زمانی مشخص پایه‌گذاری شده. معامله‌گر با مشاهده چارت قیمتها و استفاده از اندیکاتورهای لازم برای استراتژی خود، به تحلیل بازار می‌پردازد. استراتژی روش محاسبه نقاط ورود به بازار و خروج از آن است که معامله گر یا خود به آن دست یافته یا از یافته‌های دیگران استفاده می‌کند. پایه نظر تحلیل گران تکنیکالی این است که وقایع هرچه که باشند اثر خود را بر روی قیمت و در نهایت روی چارت می‌گذارند بنابراین کسی که چارت را بشناسد فارغ از اخبار و وقایع می‌تواند معامله کند.
گونه‌های تحلیل تکنیکی
تحلیل تکنیکی کلاسیک
تحلیل تکنیکی در اذهان عمومی روش ساده تحلیل بازار و سرمایه‌گذاری است. این رویکرد با بهره‌گیری از ابزارهای ساده‌ای همچون نمودار به بررسی تغییرات قیمت یا نرخ می‌پردازد. ریشه تحلیل تکنیکی بر پایه یافته‌ها و پژوهش‌های چارلز داو استوار شده‌است. نظریات داو در اوایل سالهای ۱۹۰۰ میلادی گسترش یافت و با گذشت زمان تکامل پیدا کرد. اصول نظریه داو درباره یک سری حقایق طبیعی مانند روند قیمت است. داو با صرف زمان زیاد و تلاش خستگی ناپذیر خود به بررسی بورس سهام نیویورک پرداخت و معامله گران را با اصول و مبانی فکری خود از طریق نوشتن مقالات در روزنامه وال استریت ژورنال آشنا نمود. بررسی و پژوهش چارلز داو در بازار سهام مبدایی برای گسترش و رشد تحلیل تکنیکی در صد سال اخیر بوده‌است. وی توانست با الهام از اصول طبیعی در کنار کسب تجربه و بررسی پیشینه تاریخی نوسانات شاخص‌ها و تغییرات قیمت سهام نظریات خود را مطرح سازد. با نگاه کلی به مبانی فکری داو می‌توان دریافت که تمرکز نظریه‌ها و دیدگاه‌های وی بر روی حرکت و نوسان قیمت بوده و پیروان وی موفق شدند با تکامل آن روش سرمایه‌گذاری بر پایه تحلیل نمودارهای قیمت را به جهان معرفی کنند.
گفتارها و دیدگاه‌های داو در مورد رفتار بازار و مباحث روند به نظریه داو شهرت یافته‌است. نظریه داو بر مبنای فلسفه‌ای است که می‌گوید قیمت یا شاخص بازار هر عامل مهم و معنی داری را به درون خود جذب می‌کند و آشکارا آن را بازتاب می‌دهد. درست مانند درخشندگی ماه که نور خورشید را بازتاب می‌دهد. عرضه و تقاضا، حجم دادوستدها، نوسانات قیمت، نرخ کالاها، نرخ بهره بانکی و هر چیز دیگری توسط واکنش سرمایه‌گذاران و بازیگران بازار بر روی نمودارهای قیمت دیده می‌شود و می‌توان همه این عوامل را با بررسی تغییرات قیمت یا نماگرهای بازار دریافت.
قیمت پایانی روز به عنوان یک متغیر مهم، پیام و نشانه‌های مهمی را برای ناظران بازار ارسال می‌کند و در واقع نشان دهنده روانشناسی همه بازیگرانی است که در پیرامون بازار خاصی درگیر هستند. جالب است که ترکیب قضاوت و رای همه انسانهای درگیر در خرید و فروش در قیمت پایانی منعکس می‌شود و با تفسیر و خواندن آن می‌توان به اطلاعات مهمی دست یافت. هدف نظریه داو به‌طور کلی آن است که تغییر مسیر روندهای بزرگ یا حرکت بازار مشخص شود.
هدف از تحلیل یافتن انتظارات بازار و سنجش نیروهای عرضه و تقاضا است
تحلیل تکنیکی یا تفسیر نمودارهای قیمت به بررسی و مطالعه رفتار و حرکت قیمت (نرخ) در گذشته می‌پردازد تا بر اساس آن بتوان روند آینده را پیش‌بینی نمود. در این بررسی، پیشینه تاریخی و تغییرات قیمت یگانه راه دسترسی به انتظارات بازار است. برخی سرمایه‌گذاران تصور می‌کنند که این روش تحلیلی به روندها متکی است و تنها برای سفته بازان و کسانی که به نوسان‌های قیمت علاقه دارند، مفید است. با این وجود کاربرد تحلیل تکنیکی تنها منحصر به شناسایی سقف‌ها و کف‌های بازار برای مقاصد سفته بازانه نیست.
تقریبا همه سرمایه‌گذاران با انگیزه رقابت و کسب سود، به پیش‌بینی قیمت‌ها و تغییرات روند آینده علاقه نشان می‌دهند. این یک رفتار طبیعی در بین انسان هاست که دوست دارند تا پیش از دیگران، زمان حرکت‌های بزرگ و سودآور را بیابند. دسته‌ای از سرمایه‌گذاران تلاش می‌کنند تصویری روشن و مطمئن از شرایط آینده بازار را ترسیم کنند. در قلب بازار و محل تجمع معامله گران، اغلب صحبت‌های زیادی در مورد پیشنهادات خرید و فروش، قیمت یا زمان معامله رد و بدل می‌شود. تحلیل تکنیکی ممکن است برای بسیاری از پرسش‌های معامله گران پاسخ داشته باشد، اما نمی‌توان همواره و به‌طور دقیق و با قابلیت اتکا بالا قیمت‌های آینده، زمان معامله، دارایی مناسب یا میزان رشد قیمت را در یک زمان مشخص، تعیین کند. اگر تنها به دنبال یافتن روابط دقیق و راهکارهای مطمئن برای سرمایه‌گذاری هستید، تحلیل تکنیکی روش ایده‌آلی نیست.
تحلیل تکنیکی نوین
تحلیل تکنیکی نوین روشی است که برای پیش‌بینی حرکت‌های قیمت بکار برده شده و در آن کاملا به داده‌های قیمت بالا، پایین، باز و پایانی که بازار آن را بوجود آورده، توجه می‌کند. در همین تعریف ساده، سه نکته نهفته‌است:
نخست آنکه تحلیل تکنیکی به دنبال تعیین قیمت نیست و تمرکز آن بر روی پیش‌بینی روند و حرکت‌های آینده قیمت است.
دوم آنکه معامله گران به قیمت‌هایی توجه می‌کنند که بازار آن‌ها را بر اساس کلیه داده‌های منتشر شده و انتظارات تولید کرده‌است.
سومین نکته آن است که، تنها مرکز اتکا تغییرات قیمت در گذشته‌است.
به‌طور کلی تحلیل تکنیکی بر روی چند مسئله مهم و اساسی تمرکز دارد:
قیمت کنونی که بازار بر روی آن به دادوستد مشغول است، چیست؟
پیشینه تاریخی چه می‌گوید؟
حرکت‌های قیمت در گذشته چگونه شکل گرفته‌است؟ الگوی حرکت بازار چیست؟
گاهی تحلیل گران به بررسی حجم دادوستدها، نیرو و شتاب بازار، نماگرهای تکنیکی نظیر میانگین متحرک و شاخص نیروی نسبی می‌پردازند که البته این نماگرها و نوسانگرها بازتاب و بازخور قیمت است. در نهایت آن‌ها با بکارگیری این اطلاعات و تفسیری که از رفتار بازار دارد، به چشم‌اندازی از آینده دست می‌یابد. نقطه قوت تحلیل تکنیکی آن است که می‌توان بر اساس یک سری الگوهای قیمتی آینده را پیش‌بینی نمود. با این حال ممکن است هر تحلیل گر به شکل و شیوه خاصی به بررسی بازار بپردازد و شاید این یکی از ضعف‌های تحلیل تکنیکی سنتی و کلاسیک باشد.
کلاسیک‌ها چگونه می‌اندیشند
تحلیل تکنیکی کلاسیک و سنتی دیدگاه‌ها و نظرات فنی بسیاری را از زمان چارلز داو تاکنون در خود جای داده و با تکیه بر ابزارها، تکنیک‌های متعدد، اصول و روابط ریاضی می‌خواهد روندهای بازار را تشخیص دهد و نشانه‌های خرید یا فروش را تعیین کند. گروهی از شخصیت‌هایی که سازماندهی این علم نقش داشته‌اند، رویه یا نظریه مشخصی را برای تحلیل ارائه کرده‌اند و اغلب تنها به ارائه تکنیک‌های جدید بسنده نموده‌اند.
به‌طور نمونه «رالف نلسون الیوت»، با ارائه نظریه موج الیوت تلاش کرد، روندها و حرکت‌های آینده بازار را بر اساس یک سری اصول طبیعی و قواعد راهنمایی‌کننده پیش‌بینی کند و روابط ریاضی جالب توجهی برای روندهای انگیزشی و تصحیحی مشخص کرد، اما از سوی دیگر «ویلیام دی.‌گان» تکنیک‌های مخصوصی را برای مطالعه نمودارهای قیمت طراحی کرد و نقطه تمرکز را بر روی کشف استراتژی معطوف نمود تا بوسیله آن بتواند روندهای قوی و نشانه‌های معامله را دریافت کند. «ولس ویلدر» مشهورترین نماگر تکنیکی را در سال ۱۹۷۸ به مردم معرفی کرد تا بر اساس این تکنیک حرکتهای قیمت بهتر درک شود.
این نمونه‌ها نشان می‌دهد گرچه تحلیل تکنیکی کلاسیک به مرور زمان غنا پیدا کرد، اما در آن گام‌ها و فرایند تحلیل تقریبا نادیده گرفته شد. در واقع تعریف مشخصی برای انجام یک تحلیل تکنیکی ساده و فراگیر ارائه نشده و تا حدی به اهداف تحلیلی و پایه‌های تصمیم‌گیری کمتر توجه شده‌است.
در تحلیل تکنیکی کلاسیک گام‌ها و فرایند تحلیل نادیده گرفته شده‌است
هر کدام از تکنیک‌ها و ابزارها گوشه‌ای از جریان بازار را روشن می‌کنند. معمولا پزشکان با بکار بردن چند ابزار معاینه و تکنیک می‌خواهند به تشخیص بهتر و کامل‌تر دست پیدا کنند و علاوه بر بررسی‌های ظاهری و کمک گرفتن از ابزارهای ساده، معاینات بیشتری با آزمایش انجام می‌دهند. بکارگیری تکنیک‌ها و اصول شناخته شده در نمودارهای قیمت نیز همین بینش را نیاز دارد.
علت تغییر قیمت
تغییر قیمت در بازار فقط یک علت دارد: تغییر نسبت عرضه به تقاضا؛ بنابراین، وقایع به وسیله روان معامله گران، روی بازار موثرند نه به صورت مستقیم. به عنوان مثال با ورشکستگی یک بانک بزرگ در بریتانیا ارزش پوند کاهش میابد. علت آن، ورشکستگی بانک نیست. بلکه کاهش تقاضای خرید و افزایش تقاضای فروش پوند از طرف معامله گران پس از اعلام ورشکستگی بانک است.
انعطاف‌پذیری
یک تحلیلگر تکنیکال می‌تواند از استراتژی خود در تمام بازارها و روی تمام چارتها استفاده کند و این، یکی از بزرگترین نقاط قوت این نوع تحلیل می‌باشد. درصورتی که تحلیلگران فاندامنتال فقط می‌توانند از نتیجه بررسی اطلاعات و صورتهای مالی خود در بازار مربوطه استفاده نمایند و این ناشی از حجم زیاد این اطلاعات می‌باشد.
نقاط ضعف تحلیل تکنیکی کلاسیک
اغلب تکنیک‌ها جنبه دیداری دارند
بیشتر تکنیک‌ها و ابزارهای تحلیلی سنتی جنبه دیداری و چشمی دارند و معامله گر باید به‌طور پیوسته آن را مراقبت و پیگیری کند و قیمت دقیق و معلومی نمی‌تواند به معامله گر ارائه دهد. برای مثال شکسته شدن خط روند کمک خواهد کرد که تغییر انتظارات بازار را درک کند، اما معامله گر به قیمت مشخصی که بتواند تایید یا نقص روند جاری را با آن بسنجد، توسط این روش دست نمی‌یابد.
وفور ابزارها و مباحث
پیدایش و تکامل نسبی نظریه داو دو جنبه مهم را برای سرمایه‌گذاران روشن ساخت. نخست آن‌ها را بر اساس تحلیل روند و دیگر روابط و اصول، قادر به پیش‌بینی آینده کرد. دوم مباحثی در زمینه چگونگی حرکت قیمت، روانشناسی بازار و شکل‌گیری روندهای کوچک و بزرگ مطرح شد که شناختی عمومی از رفتار طبیعی بازار و قیمت بوجود آورد. سیر تاریخی نشان می‌دهد که با گذشت زمان تنها ابزارهای بیشتری معرفی گردید و دامنه تکنیک‌ها و ابزارها به قدری گسترده شد که نمی‌توانست همه آن‌ها عملا کاربردی برای معامله گران داشته باشد. از دهه ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ روابط ریاضی و نماگرهای تکنیکی گسترش بیشتری پیدا کرد و می‌توان گفت ارائه الگوهای معاملاتی و نماگرهای هشدار دهنده خرید و فروش تا حد زیادی مسیر تکامل نظریه داو را منحرف ساخت.
اکثر الگوها در عمل یک چیز را می‌گویند
نکته‌ای که در تحلیل تکنیکی کلاسیک دیده می‌شود، انبوهی از ابزارهایی است که از زوایای مختلف، اما شبیه به هم قصد دارند آینده قیمت را پیش‌بینی کنند. به‌طور نمونه الگوهای شمعی تفاوت چندان عمیقی با تحلیل روند در نمودارهای خطی ندارد و تنها زوایای نگاه در آن‌ها متفاوت است. حتی برخی از الگوهای قیمت تنها از لحاظ نامگذاری با یکدیگر تفاوت دارند، اما در عمل یک چیز را می‌گویند. این که چگونه این همه تکنیک، اطلاعات و اصول را در کنار یکدیگر برای تشخیص و پیش‌بینی آینده بکار گیریم، از همه مهم‌تر است.
تکیه بر روی استراتژی‌های ایستای خرید و فروش، هدف تحلیل‌های فنی نیست
امروز به نظر می‌رسد تا حد زیادی جنبه تحلیل نمودارهای قیمت، جای خود را به استفاده از ابزارهای خشک فنی داده و برخی معامله گران در دنیای تکنیک‌ها و ابزارهای فنی به قدری غرق شده‌اند، که موضوع و هدف اصلی را فراموش کرده‌اند. ساخت استراتژی‌های ایستای خرید و فروش و تکیه بر انجام دادوستدهای خودکار نمونه‌ای از تلاش‌های فنی و تکنیکی است که معامله گران بسیاری را به خود مشغول ساخته‌است.
برخی سرمایه‌گذاران، قوت تحلیل تکنیکی را تنها در ابزارهایی می‌دانند که بتواند نقاط خرید و فروش را هشدار دهد و برخی تصور می‌کنند، ابزارهای تکنیکی ناکارآمد است و تنها به سطوح حمایت یا مقاومت برای تعیین نقاط خرید یا فروش علاقه نشان می‌دهند. به جای استفاده از ابزارهای گمراه‌کننده و هشدارهای دیرهنگام بهتر است جنبه‌های تحلیلی را تقویت کنیم و کمتر بخواهیم تنها با استفاده از یک یا ترکیبی از چند تکنیک مخصوص نشانه‌ای را برای معامله دریافت کنیم.
الگوهای قیمت تعریف مشخص و قاعده مندی ندارند
یکی دیگر از نقاط ضعف تحلیل تکنیکی کلاسیک، نبود تعریف مشخص و قاعده مند در مورد الگوهای قیمت است. در مورد آرایش‌های قیمت نظیر سر و شانه یا دو کف، قاعده مشخص و دقیقی ارائه نشده‌است و بین تحلیل گران از نظر تشخیص یا نقض الگو اختلاف عقیده پیش می‌آید، زیرا تعریف دقیقی برای آن پیاده‌سازی نشده‌است.
نگرشی نوین به تحلیل تکنیکی
تحلیل تکنیکی نوین جنبه‌های مثبت تحلیل روند کلاسیک و سنتی را بیشتر تقویت کرده و تمرکز بیشتری بر روی تعیین روابط مشخص و تعریف شده روندهای قیمت داشته‌است. از یک سو الگوهای قیمت به صورت قاعده مند معرفی گردیده و از سوی دیگر از تکرار الگوها، تکنیک‌ها و ابزارهای مشابه صرفنظر شده تا به جای آن‌ها، مزیت و کاربرد آن در یک اصل یا ابزار پایه‌ای گنجانده شود.
در تحلیل تکنیکی نوین، قیمت در واحد زمان به عنوان مهمترین معیار تصمیم‌گیری برجسته‌است. روانشناسی قیمت در کنار جایگاه فنی تعریف و سازماندهی شده‌است، زیرا ارتباط معنی دار و قابل توجهی میان زمان، قیمت و الگوی بازار وجود دارد.
از آنجایی که تحلیل سطوح مقاوم نقش حساسی در معامله گری بازی می‌کند، واکنش بازار نسبت به سطوح عرضه و تقاضا به صورت ریشه‌ای بررسی شده‌است. سطوح مقاوم به درجات و ارزش‌های مختلفی تقسیم می‌شود و هر کدام از آن‌ها پیام معنی داری برای تحلیل گر می‌فرستند. نقش قیمت پایانی و درک قیمت‌های باز، بالا و پایین و همچنین روابط معین در روندها به همراه الگوهای سقف و کف، نقش عمده‌ای در تجزیه و تحلیل تکنیکی نوین بازی می‌کنند.
بدین ترتیب تحلیل تکنیکی نوین مجموعه‌ای از اصول روند، تکنیک‌ها و ابزار کارآمد، قواعد مشخص در مورد سطوح مقاوم و الگوهای قانون مند است که به شکل یک فرایند تعریف شده به دنبال شناسایی و جهت روندها، درک احساس و انتظارات بازار است.
برتری تحلیل تکنیکی نوین به تحلیل کلاسیک
تحلیل تکنیکی نوین روشی است که در امتداد تحلیل تکنیکی کلاسیک قرار دارد و با ارائه فرایند مشخص، اصول تعریف شده و قوانین مشخص، بستری را برای نمودارخوانی و تحلیل‌های کامل‌تر فراهم کرده‌است.
مهمترین کارهای تحلیل تکنیکی نوین به صورت زیر است:
۱. بالا بردن توانایی تحلیل گر در خواندن رفتار بازار و درک انتظارات
۲. تعاریف مشخص در ارتباط با روندها و سطوح عرضه و تقاضا
۳. کاهش وابستگی به تحلیل‌های دیداری و چشمی
۴. اصول قانون مند در ارتباط با تصحیح قیمت و تغییرات روند
۵. ارزشگذاری سطوح مقاوم و تعیین چگونگی واکنش عرضه و تقاضا برحسب زمان
۶. درک ارتباط بین زمان، قیمت و ساختار روند
۷. الگوهای قاعده مند و اصول روشن برای تعیین و تحلیل سقف و کف
۸. تشخیص زودهنگام نقض الگوها و روند بازار
۹. دریافت نشانه‌ها و هشدارهای زودهنگام
شاخص حرکت جهت‌دار میانگین
زمینه‌های قیمت
فارکس