پراودا

صفحه نخست روزنامه پراودا، سال ۱۹۱۷.
پراودا (به روسی: ، به معنی حقیقت) روزنامه روسی قطع بزرگ است که در سال‌های ۱۹۱۲ تا ۱۹۹۱ روزنامه رسمی حزب کمونیست اتحاد شوروی بود، و در دوره‌ای تیراژ آن به ۱۴ میلیون نسخه در روز رسید.
اسم روزنامه که در زبان روسی «حقیقت» (و عدالت) معنا دارد از کتاب قدیمی «روسکایا پراودا» (حقیقت روسی) گرفته شده‌است.
انتشار رسمی پراودا سال ۱۹۱۲ میلادی است اما پیش زمینه آن به سالهای ۱۹۰۳ و ۱۹۰۵ بر می‌گردد. در ۱۹۰۳ مهندسی بنام «کاژونیکوف» پراودا را در قالب یک نشریه ادبی و هنری ارائه می‌داد و از اکتبر ۱۹۰۸ است که فعالیت‌های روزنامه با همت تروتسکی رنگ و بوی سیاسی می‌گیرد.
تروتسکی پراودا را که سوسیال دموکرات‌های روسیه دراختیار گرفته بودند، در غرب اوکراین (شهر له‌ویو ) و در اتریش (وین ) به چاپ می‌رساند و مخفیانه به روسیه می‌فرستاد.
چند سال بعد، سال ۱۹۱۲ (پنجم ماه می‌روز تولد کارل مارکس) ولادیمیر ایلیچ اولیانف (لنین) به پراودا هویت تازه می‌دهد.
این روزنامه بارها مورد سانسور و پیگرد قرار گرفت. زمانی در نروژ هم چاپ می‌شد و از آنجا بلشویک‌ها بسته‌های روزنامه پراودا را قاطی بشکه‌های ماهی که به روسیه صادر می‌شد می‌گذاشتند تا از چشم مامورین روسیه تزاری مخفی بماند.
پراودا، گاهی با اسامی دیگر هم منتشر می‌شد تا از شر سانسور و توقیف در امان بماند.
پراودا از آوریل ۱۹۱۲ در سن‌پترزبورگ شروع به انتشار کرد و نقش موثری را در انقلاب ۱۹۱۷ روسیه داشت. پراودای زمان شوروی به‌خاطر نوشتارها و اخبارش در زمان جنگ سرد در سراسر جهان شناخته‌شده‌بود.
پس از انحلال حزب کمونیست از سوی بوریس یلتسین و در پی آن توقیف اموال روزنامه، پراودا در سال ۱۹۹۱ بسته‌شد.
بعدا سردبیر وقت روزنامه پراودا «گنادی سلزینوف» روزنامه را به چند سرمایه‌گذار یونانی به‌ظاهر کمونیست فروخت.
در سال ۱۹۹۷ حزب کمونیست فدراسیون روسیه مالکیت روزنامه پراودا را دوباره به دست آورد.
پراودا پیش از فروپاشی شوروی ۳۰۰ عضو تحریریه داشت و امروزه فقط ۱۴ روزنامه‌نگار در آن کار می‌کنند. در نشانی اینترنتی Pravda.ru چاپ می‌شود که گونه‌ای منبع خبری جنجالی‌نویس و عوامانه‌است.
پراودا و محاکمات دهه سی
دستگیری، محاکمه و تیرباران امثال بوخارین و نوخاچفسکی و چرویاکوف (کسانیکه از دید استالین خائن به حزب و نفوذی دشمن بودند)، از ۱۲ ژوئن ۱۹۳۷ با انتشار یک مقاله در روزنامه پراودا کلید خورد که با خطوط درشت نوشته بود:
- صدای چکمه‌های کثیف آلمان و ژاپن از دور به گوش می‌رسد.
- ما هر گردنی را که در برابر خارجیان و دشمنان به حالت تعظیم فرود آید قطع می‌کنیم.
- اختاپوس دشمن را در میهن خود فلج می‌سازیم. نیش زهر آگین مار را پیش از آین که موفق شود می‌کشیم، کسانی که زاییده انقلاب هستند نبایستی به مادر خود، انقلاب، خیانت می‌کردند. پس باید سزای آن را ببینند.
پراودا در سال ۱۹۳۶ و ۱۹۴۳ علیه دیمیتری که یکی از بزرگ‌ترین آهنگسازان سده بیستم شناخته مقاله تندی نوشت.
در ژانویه ۱۹۳۶ در روزنامه پراودا، نقدی منتشر شد با تیتر «هیاهو به جای موسیقی» شوستاکوویچ متهم شده بود که به جای «بازتاب احساسات خلق قهرمان شوروی» هنر خود را در خدمت «دشمنان طبقاتی» قرار داده‌است. بعد از آن اپرای زیبای «خانم مکبث از ناحیه متسنسک» سانسور و به مدت ۵ سال توقیف شدو شوستاکوویچ را در مراسم توبه مقابل جمعیت شلاق زدند.
پراودا سال ۱۹۴۸ مجددا هنرمندان را مورد اعتراض قرار داد و نوشت:
- کمیسرها می‌بایست موسیقی «سوسیالیسم واقع گرایانه» را به آهنگسازان تحمیل کنند و هر کس را که ایده دیگری دارد، بیرون بیندازند.
- مردم «در سراسر اتحاد جماهیر شوروی» به اتفاق آرا، فرمالیست‌ها را محکوم می‌کنند و می‌خواهند با تمام کسانی که نامشان در لیست سیاه است، مانند وطن فروشان رفتار شود.
- سنفونی‌های روشنفکرمآب دیگر کافی است.
- آهنگسازان «ضد مردم» و «ضدسوسیالیست» باید مشخص شوند. باید تکلیفشان یکسره شود. شوستاکوویچ، پروکوفیف، خاچاتوریان، مایاکوفسکی.
نویسنده «مرشد و مارگریتا»، میخاییل بولگاکف نابغه تئاتر شوروی که نمایشنامه معروفش «خانواده توربین‌ها» دوازده سال تمام در تئاتر هنر مسکو به اجرا درآمد نیز همانند شوستاکوویج از نیش‌های پراودا در امان نماند…
پراودا برای دستگیری امثال «وسولد امیلویچ مایرهولد» هم زمینه چینی کرد. وسولد امیلویچ مایرهولد از چهره‌های اولیه تئاتر مدرن، یکی از طرفداران نمادگرایی در تئاتر و از کارگردان بزرگ اتحاد جماهیر شوروی تیرباران شد.