کومله (لنگرود)

این شهر با جمعیت ۶۰۷۸ نفر (برآورد ۱۳۹۰خ) در بخش کومله شهرستان لنگرود قرار دارد.
کومله شهری سرسبز در ۶ کیلومتری جنوب شرقی شهرستان لنگرود است که به وفور می‌توان زمین‌های کشت برنج و چای را در اطراف آن مشاهده کرد و از مراکز مهم تهیه چای در ایران است.
بیشترین درآمد این شهر برنج - مرکبات و چای می‌باشد که مرکبات روستای پرشکوه این بخش دارای محبوبیت و مرغوبیت بالایی در گیلان و ایران است. این شهر زیبا از شمال به پهلوان رود و از غرب به خرشتم لات، از جنوب به کنده زری و زرده گیلی و پرشکوه و ملات کوه و از شرق به ملات محدود است. همچنین در شمالغرب این بخش، شهرستان لنگرود و در جنوب آن بخش اطاقور و در شمالشرق آن شهر شلمان قرار دارند.
وسعت این شهر به‌طور تقریب در حدود ۵۰ کیلومتر مربع است.
کوه‌ها در جنوب این شهر زیبا و سرسبز قرار گرفته‌اند و از شرق به غرب عبارتند از:
۱- کنده زری
۲ – زرده گیللی
۳ – پرشکوه
۴ – ملات کوه
۵ – لیلاکوه که در ادامه آن به شیطان کوه لاهیجان می‌رسد.
درباره این رشته از کوه‌ها افسانه‌های بسیار زیاد وجود دارد مثلا در مورد زرده گیللی اهالی معتقدند که بر سر قله آن چاه‌هایی بوده‌است که از آن برای رسیدن به لاهیجان در هنگام خطر استفاده می‌کردند و عقیده دارند که پادشاهان قدیم خزائن خود را در این چاه‌ها پنهان کرده‌اند و برای به دست آوردن این گنج‌های افسانه‌ای کاوش هائی هم انجام گرفته‌است اما به نتیجه نرسیده‌است. اما بلندترین قله‌ای که در شهر کومله به چشم می‌خورد قله سمام در جنوب شرقی شهر کومله می‌باشد و ارتفاع آن به اندازه‌ای است که هنگامی که در شمال باران می‌بارد در قله این کوه هوا آفتابی است.
در کومله فقط یک رودخانه جریان دارد به نام خرشتم لات که ادامه آن همان شلمان رود است وو سرچشمه آن از سلسله جبال البرز می‌باشد. این رود پس از مشرب ساختن زمین‌های اطراف در چمخاله به پای خزر می‌ریزد همچنین در این شهر دو استخر بزرگ وجود دارد که با آب باران‌های فصلی پر می‌شود و از آن‌ها برای آبیاری مزارع برنج استفاده می‌کنند.
در شهر کومله چشمه وجود ندارد و اهالی از آب چاه برای آشامیدن استفاده می‌کردند.
زبان مادری مردم آن گیلکی است و با لهجه بیه پیش صحبت می‌کنند.
تاریخچه
قدمت شهر کومله به دوره تیموریان می‌رسد. وجود مناطقی در کومله بنام‌های (علی کیابیجار-علی کیاسل و مهدی کیاسل) بیانگر قدمت و اهمیت کومله در عصر حکمرانی سادات آل کیاست در واقع ملاط که یکی از روستاهای این بخش است مهد سلسله سادات کیا بوده که در تاریخ ایران و تشیع نقش مهمی را ایفا نموده‌اند. در سالهای ۱۳۳۲ تا ۱۳۴۰ امورات شهر کومله بوسیله برزن اداره می‌شد که در سال ۱۳۴۱ شهرداری تاسیس و مشغول به کار شده و از عمده محصولات این شهر عبارتند از: برنج-چای-مرکبات-پرورش کرم ابریشم. کومله در اصل کوملا بوده ک هاین واژه مرکب است از «کو» و «ملا» به معنی اسکان و پناه گرفتن درجای امن می‌باشد، لازم به توضیح است که ملاحان و کشتی بانان یونانی و ایتالیایی که در دریای خزر برای داد و ستد و مبادلات تجاری و بازرگانی تردد می‌کردند، هنگامی که دریا طوفانی می‌شد و اصولا با خطر مواجهه می‌شدند. در کومله که در دامنه کوه‌های مرتفع واقع شده‌است و به این جهت ساکت و آرامی داشت و در واقع جای امن و آرامی برای استراحت و مصون بودن از خطر بود «کوملا» می‌زدند. (ماندن در جای امن و پناه گرفتن در مواقع خطر را در اصطلاح خود کوملا می‌گفتند) بعدها با گذشت زمان کوملا به کومله تغییر نام یافت، خلاصه اینکه قدمت شهر کومله به دوره تیموریان می‌رسد. در قسمت جنوبی شهر کومله کندزر وجود داردکه در قرون پیشین شهر بوده‌است. بعضی از معمرین گفته‌اند که سکه‌هایی در همین کندزر پیدا شده‌است که قدمت ان بیشتر از دوره تیموریان بوده‌است
جاذبه‌های گردشگری
نگین سبز کومله : کوهی است که در ضلع جنوبی شهر کومله واقع شده و چشم‌انداز بسیار زیبایی دارد. این منطقه میزبان مسافران فراوانی است و از مزایای آن این است که بخش وسیعی از شرق گیلان از بالای این کوه قابل روئیت است.
منطقه دیدنی و توریستی پرشکوه : قطب گردشگری و توریست شهر و حتی استان که در جمعه‌ها بازار فروش مرکبات، چای، عسل، نان محلی و … برقرار می‌باشد که دارای خیل مسافران، گردشگران و سایر بازدیدکنندگان است.
استخر کومله : که شامل دو آبگیر بسیار زیبا است که در فصل‌های بهار و تابستان به عنوان منابع آب مزارع برنج نیز نقش ایفا می‌کنند. در یکی از آن‌ها جزیره‌ای ساخته شده که تفرجگاه مسافران می‌باشد.
باغ پرندگان : این محوطه نسبتا کوچک در داخل جزیره استخر کومله قرار دارد و میزبان چند گونه از پرندگان زیبا است.
مقبره سردار املاکی