وزارت اطلاعات

وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی ایران به اختصار « واجا » نام یکی از وزارت‌خانه‌های جمهوری اسلامی ایران است، به منظور استخبارات ملی. این سازمان همچنین مسئولیت کسب و پرورش اطلاعات امنیتی و اطلاعات خارجی، حفاظت اطلاعات، ضد جاسوسی، ضد تروریسم و به دست آوردن آگاهی‌های لازم از وضعیت دشمنان داخلی و خارجی جمهوری اسلامی ایران و در جهت پیشگیری و مقابله با توطئه‌های آنان علیه این کشور تشکیل شده‌است.
تصدی این وزارت‌خانه را سید محمود علوی بر عهده دارد.
نیروی انسانی
هیچ آمار رسمی در مورد تعداد کارمندان، افسران اطلاعاتی و پرسنل شاغل در وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی ایران وجود ندارد. با این حال، وزارت دفاع آمریکا، در ژانویه ۲۰۱۳ میلادی، با انتشار یک گزارش ۶۴ صفحه‌ای درباره وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی ایران، به نقل از مگنوس رانستورپ (Magnus Ranstorp) در مصاحبه‌ای تعداد پرسنل این وزارت‌خانه را حدود ۳۰ هزار نفر برآورد کرده‌است.
اعضای این وزارتخانه در ادبیات رسانه‌ای ایران با لقب «سربازان گمنام امام زمان روحی له الفداء» شناخته می‌شوند.
وزیران
اولین وزیر اطلاعات جمهوری اسلامی ایران، محمد ری‌شهری بود. او را که به‌عنوان بنیانگذار وزارت اطلاعات به همراه سعید حجاریان می‌دانند بعدها منصب خود را در زمان دولت اول اکبر هاشمی رفسنجانی به علی فلاحیان داد. این دوران یعنی وزارت فلاحیان را اوج میزان و گستردگی فعالیت‌های وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی ایران در داخل و خارج کشور می‌دانند. فلاحیان خود این دوره را با صدها ماموریت غیرممکن و موفق اطلاعاتی یاد می‌کند.
پس از هشت سال در زمان دولت محمد خاتمی، قربانعلی دری نجف‌آبادی جای فلاحیان را گرفت. دری نجف آبادی در کتاب خاطرات شخصی خود از پذیرفتن این سمت تلویحا ابراز پشیمانی می‌کند. در زمان وزارت او بود که ماجرای معروف قتل‌های زنجیره‌ای اتفاق افتاد و او را مجبور به استعفا کرد.
با رفتن دری نجف‌آبادی، علی یونسی رئیس وقت سازمان قضایی نیروهای مسلح پست مهم وزارت اطلاعات را به عهده گرفت. دوران او شاهد تغییر نگرش وزارت اطلاعات به مقوله امنیت بود. او در اولین اقدام، به حکم رهبری جمهوری اسلامی ایران فعالیت‌های اقتصادی وزارت اطلاعات از جمله ۱۰۰ شرکت اقتصادی کوچک و بزرگ را تعطیل نمود.
یونسی در اینباره می‌گوید :
با روی کار آمدن دولت محمود احمدی‌نژاد، غلامحسین محسنی اژه‌ای که خود قبلا سال‌ها قاضی ویژه وزارت اطلاعات بوده به این سمت منصوب گردید. وی در نطق دفاعیه خود در مجلس هفتم جهت کسب اعتماد مجلس، ظاهرا نارضایتی خود را از عهده‌دار شدن این پست اعلام نمود و مصطفی پورمحمدی را گزینه مناسب‌تری از خود برای وزارت اطلاعات دانست. پس از برکناری اژه‌ای محمود احمدی‌نژاد سرپرست وزارت شد و در دولت بعد حیدر مصلحی به عنوان وزیر اطلاعات از مجلس رای اعتماد گرفت. وزارت مصلحی با وجودی که وی یک بار استعفا داده بود و رئیس‌جمهور وقت، محمود احمدی‌نژاد نیز با استعفای وی موافقت کرده بود، با حمایت آیت الله سید علی خامنه‌ای تا پایان عمر دولت دهم ادامه پیدا کرد. با آغاز کار دولت حسن روحانی، وی سید محمود علوی را به مجلس معرفی نمود. هم‌اکنون سید محمود علوی به عنوان هفتمین وزیر اطلاعات جمهوری اسلامی ایران تصدی این وزارت را بر عهده دارد.
مدرسه حقانی
بسیاری از وزرا و مقامات ارشد وزارت اطلاعات از جمله محمد محمدی ری شهری، علی فلاحیان، علی یونسی، مصطفی پورمحمدی، غلامحسین محسنی اژه‌ای، روح‌الله حسینیان از مدرسه حقانی فارغ‌التحصیل شده‌اند.
دانشگاه اطلاعات و امنیت ملی
وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی ایران دارای دانشگاهی تخصصی به نام «دانشگاه امام باقر» است که نام آن اشاره‌ای به امام محمد باقر، امام پنجم شیعیان است. از این دانشگاه بیشتر با عنوان دانشگاه اطلاعات و امنیت ملی یاد می‌شود.
بازداشتگاه
قوه قضائیه ایران در سال ۱۳۸۵ به وزارت اطلاعات اجازه ایجاد بازداشتگاه داد.
وزیران وزارت اطلاعات
نام
تصویر
مدت
رئیس هیئت دولت
رهبر
محمد ری شهری
147x147پیکسل
۱۳۶۳ تا ۱۳۶۸
سید علی خامنه‌ای
روح‌الله خمینی
علی فلاحیان
188x188پیکسل
۱۳۶۸ تا ۱۳۷۶
اکبر هاشمی رفسنجانی
سیدعلی خامنه‌ای
قربانعلی دری نجف‌آبادی
110x110پیکسل
۱۳۷۶ تا ۱۳۷۸
سید محمد خاتمی
علی یونسی
110x110پیکسل
۱۳۷۸ تا ۱۳۸۴
سید محمد خاتمی
غلامحسین محسنی اژه‌ای
155x155پیکسل
۱۳۸۴ تا ۱۳۸۸
محمود احمدی‌نژاد
حیدر مصلحی
159x159پیکسل
۱۳۸۸ تا ۱۳۹۲
محمود احمدی‌نژاد
سید محمود علوی
178x178پیکسل
۱۳۹۲ تاکنون
حسن روحانی
شورای هماهنگی اطلاعات
سازمان اطلاعات و امنیت سپاه پاسداران
نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی
ستاد خبری وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی ایران