شهرستان طالقان

شهرستان طالقان به مرکزیت شهرک، یکی از شهرستان‌های استان البرز ایران است. شهرستان طالقان از شمال با مازندران و الموت، و از جنوب با ساوجبلاغ و فشگلدره همسایه است.
ناحیه طالقان زیستگاه حیات وحش وگونه‌های متنوع گیاهی است که واجد ارزشهای تفرجگاهی هستند ناحیه طالقان به غیر از آثار ارزشمند طبیعی که درخود جای داده‌است، اماکن زیارتی و تاریخی ارزشمندی نیز داردکه بر جاذبه‌های آن می‌افزایند. منطقه کوهستانی طالقان در ۹۰ کیلومتری از شهر کرج قرار گرفته‌است.
تقسیمات کشوری
thumb
شهرستان طالقان از دو بخش مرکزی و بالاطالقان تشکیل شده‌است.
عوارض طبیعی
شاه‌رود
thumb
شاه‌رود رگ حیاتی این سرزمین دیر زمان است که از کوهپایه‌های شرقی آغاز و با طولی نزدیک به ۱۰۵ کیلومتر به غرب می‌رود این شریان آبی بیش از ۱۵ رودخانه کوچک و بزرگ منطقه را که از چشمه سارها و برفاب‌ها سرچشمه می‌گیرند، همراه خود تا سپید رود می‌برد تا با آبهای قزل اوزن آمیخته و راهی دریای خزر شود.
دو آبشار در روستاهای اوچان و جوستان و همچنین در هرکدام از روستاهای اورازان، کرکبود، آسکان، عسلک آبشارهایی جریان دارند، دوچشمه آب معدنی در روستاهای عسلک و لمبران (بنام سه کوچ) و یک چشمه آب معدنی شرب در جوستان قرار دارد که دوچشمه معدنی ذکرشده یکی از نقاط تفرجی طالقان محسوب می‌شود.
نمای رشته‌کوه شاه‌البرز از طالقان
کوه‌ها
شاه البرز
شاه البرز، نام رشته‌کوه و قله‌ای است در البرز به ارتفاع حدود ۴۲۰۰ متر. این رشته‌کوه، مرز طبیعی استان‌های البرز و قزوین را تشکیل می‌دهد. دامنه جنوبی آن به طالقان و دامنه شمالی آن به دره الموت از استان قزوین مشرف است.
نمای علم‌کوه
راه علم‌کوه
از دیگر آثار طبیعی ارزشمندی که درطالقان مشاهد می‌شود می‌توان به کوه‌های بلند و صخره‌ای و یخچالهای طبیعی درعلم کوه نزدیک روستای پراچان اشاره کرد که هرساله کوهنوردان بسیاری برای صعود به ارتفاعات آن به آن نواحی رهسپار می‌شوند.
علم‌کوه -واقع در در منطقه تخت سلیمان در استان مازندران-، نام کوهی با ارتفاع قله ۴۸۵۰ متر بوده و از جبهه جنوبی مشرف به شهرستان طالقان است. قله علم کوه پس از دماوند دومین قله مرتفع ایران به‌شمار می‌رود. بیشتر شهرت این قله به خاطر دیواره‌ایست که در دامنه شمالی آن واقع است و دارای فنی‌ترین و سخت‌ترین مسیرهای سنگ‌نوردی و دیواره‌نوردی در ایران است. این دیواره در ایران، جایگاهی مانند کی۲ در جهان را داراست. روستای پراچان در طالقان نزدیکترین شهر طالقان به علم‌کوه است.
کوه‌های پایین طالقان
گسل طالقان
گسل طالقان با درازایی نزدیک به ۷۰ کیلومتر در دامنه جنوبی دره طالقان و دره آزاد بر، در فاصله ۵۰ کیلومتری تهران قرار دارد.
زمین لرزه ویرانگر ۷/۷ ریشتری سال ۹۵۸ میلادی که منجر به ویرانی گسترده نواحی ری و طالقان شد به گسل طالقان نسبت داده شده‌است.
همچنین زلزله‌های سال‌های ۱۴۲۸، ۱۶۰۸، ۱۸۰۸ و ۱۹۶۶ میلادی نیز به گسل طالقان نسبت داده شده‌اند.
thumb
مردم
جمعیت
بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت شهرستان طالقان در سال ۱۳۸۵ برابر با ۲۵،۷۸۱ نفر بوده‌است.
اما در سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۰ به آمار قبلی حدود هزار نفر اضافه شد و به تعداد ۲۶۹۷۶ نفر رسید.
طالقان از حدود ۸۶ روستا تشکیل شده‌است. مساحت منطقه طالقان حدود ۱۲۰۰ کیلومتر مربع است و در ۳۶ درجه و ۱۲ دقیقه عرض شمالی و ۵۰ درجه و ۴۷ دقیقه طول شرقی، در شمال غرب شهر تهران قرار دارد.
دین
آیین مردم طالقان تا قرن سوم هجری، دین زرتشتی بود.
پس از آن پیرو زید بن علی بن حسین بن علی بن ابی‌طالب یا زیدیه شدند.
با روی‌کارآمدن صفویه از نفوذ آیین زیدیه کاسته شد و بیشتر مردم طالقان شیعه دوازده‌امامی شدند. گرچه تا قرن دهم هجری و مصادف با زمان سلطنت شاه طهماسب صفوی هم نشانه‌هایی از وجود زرتشتیان در طالقان گزارش شده‌است.
ریشه لغوی طالقان
دهخدا ریشه طالقان را تالکان دانسته، وی می‌نویسد: صاحب انجمن آرا و به تبعیت او مولف آنندراج، طالقان را معرب این کلمه دانسته‌اند: «تالکان و تلکان، نام دو ولایت است یکی در خراسان و دیگری در حوالی شهر قزوین که نخست تلک، که سنگی است سفید و براق و معرب آن طلق، در آنجا یافته شد، بنابراین، این نام یافت و طالقان معرب آن است کذا فی القاموس».
تالگان= طالقان : تات و تال نام ویس (طایفه و قوم) ایرانی ساکن در کرانه‌های دریای کاسپیان (مازندران) و کوهستان‌های پیرامونی ایران و جمهوری خودخوانده آران (آذربایجان) است و پسوند «گان» در پارسی بمعنای جا و سرزمین می‌باشد که رویهم بمعنای سرزمین تال و تازی آن (معرب) طالقان شده‌است.
زبان
گویش‌های زبان تاتی از دسته زبان‌های ایرانی شاخه شمال‌باختری و بازمانده یکی از گویش‌های مادی هستند و به زبان‌های تالشی، مازندرانی و گیلکی بسیار شبیه است. گویش‌های این زبان روزگاری از قفقاز تا شمال خراسان گسترده بود ولی امروزه با ترک‌زبان و فارسی‌زبان شدن بخشی از شمال‌باختری ایران تنها جزیره‌هایی از گویش‌های تاتی در منطقه به جا مانده‌است. بزرگ‌ترین این جزیره‌ها در شهر اشتهارد استان البرز، تاکستان، بوئین‌زهرا، استان قزوین و شهرستان طالقان دیده می‌شوند.
نمونه فعل‌های تاتی
رساندنarasendon
رسیدن arasesan
افتادن ikatan
انداختن ijayntan
نشستن neshtan
خرد کردن - ریز کردن benjaton
بریدن berian
ریسیدن reshtan
دیدن vintan badian
رفتن shian bashian
اجازه دادن - امکان دادن ashtan
آمدن omian biomian
آوردن aydan biordan
شیر خوردن از مادر (حیوانات) shet akhardan
شیر دادن به بچه حیوانات bochobAndon
نگه داشتن - متوقف کردن nia dashtan
خواباندن bokhosondan (خوابید bakhot)
خوابیدن khotan
مردن mardan
دوشیدن doshesan
دوختن dotan
گفتن vaatan bagoten
زیر دندان خرد کردن bookooroojoston
کشتن - ذبح کردن bakooshten
ساییده شدن basoestan
شکستن beshkeston
شکاندن shekastan
ریختن - به زمین ریختن ikardan
با دست فشردن boshghAloston
شستن shoordan
قطع کردن bosAndon (فطع شد bowset)
قطع شدن - جدا شدن bososton
ساییدن - آسیاب کردن bossovoston
جا انداختن - در جای خود قرار دادن der antay
واژگون کردن agardenesan
خاموش کردن ikoshtan
پاشیدن opAtan (پاشید bapat)
گرفتن igatan
نهادن (بر جایی نهادن) nayan
گذاشتن به زمین همراه با رها کردن hArengaton (انداخت darengat)
گم شدن (غیرقابل پیدا شدن)avir abian
پرتاب کردن ijayntan
عقب افتادن peykaton
جلو افتادن pish ikatan
در جلوی خود نگهداشتن pishgatan
رها کردن sarAdAyan
از بین بردن - برانداختن varengatan
برگرداندن - بازگرداندن vegardAndon
برگشتن vegardoston
لیسیدن velishton
برداشتن veiten
برگشتن vagar desan
باد دادن خرمن - افشاندن خرمن voshAndon
با دست زیر و رو کردن voshkaloston
دریدن - پاره کردن vozarAndon (پاره vazeres)
حیات وحش طالقان
پروانه آرگوس قهوه‌ای شمالی در طالقان
سبزقبا در طالقان
رویش گل‌ها در طالقان
گونه‌های جانوری در منطقه طالقان از جمله کل و بز وحشی، گربه وحشی، خرس، گراز و گرگ و انواع پرندگان است.
همچنین محیط‌بانان موفق به مشاهده و عکس‌برداری و فیلم‌برداری از دو پلنگ ایرانی نر و ماده در کوه‌های طالقان شده‌اند.
طرح‌های توسعه
سد مخزنی
thumb
نمایی از دریاچه طالقان
میدان معلم در طالقان
سد مخزنی طالقان که در تاریخ یکشنبه پنجم شهریورماه ۱۳۸۵ افتتاح شده‌است با ظرفیت ۴۲۰ میلیون متر مکعب که بر روی شاهرود ساخته شده، نقطه عطف مهمی در تاریخ، جغرافیا و محیط زیست منطقه محسوب می‌شود و تحولات و آثار عظیمی را از خود بر جای خواهد گذاشت.
نزدیک به ۹۰۰ لیتر بر ثانیه آب برای مصارف شرب شهر کرج از طریق انتقال ثقلی آب سد طالقان به تصفیه خانه محمودآباد کرج انجام می‌شود.
اما استفاده از آب سد طالقان برای آب شرب شهر طالقان هنوز محقق نشده‌است.
در سد طالقان ۱۰۰ میلیون مترمکعب حجم مرده‌است که نمی‌توان از آب آن استفاده کرد.
جاده‌ها
طالقان از طریق دو جاده به آزادراه تهران کرج متصل می‌شود:
جاده اول از نیروگاه شهید رجایی بعد از آبیک منشعب می‌شود.
جاده دوم بین آبیک و قزوین از آزادراه منشعب شده از طریق روستاهای پایین طالقان به میان طالقان می‌رسد.
چند سالی است که احداث مسیر کردان-طالقان که جمعا ۳۰ کیلومتر طول دارد، آغاز شده‌است. احداث ۲۵ کیلومتر راه اصلی از سیبستان کردان تا ورکش طالقان به عهده وزارت راه و احداث ۶ کیلومتر بعدی از روستای ورکش تا شهر طالقان بر عهده شهرداری است. این جاده دارای تونلی به طول ۹۶۰ متر است. برای تکمیل این پروژه به ۷۰۰ میلیارد ریال اعتبار نیاز است.
مسیرهای قدیمی به شرح زیر وجود دارد:
راه طالقان - قزوین: از طریق ناوه  قاضی کلایه  گزنه
راه طالقان - قزوین: از طریق کما کان  کلانک  فشکلدره
راه طالقان - قزوین: از طریق پرکه ئه رودبار محمد زمان خانی
راه طالقان - ساوجبلاغ: طریق فشندک  میناوند  گردنه تنگ دره  هیو  فشند
راه طالقان - براغان: از طریق گوران  گلیرد  گردنه مامشکه در ولیان  براغان
راه طالقان - لوراء از طریق جوستان  گته ده  آزاد بر
راه طالقان - کلاردشت: از طریق جوستان  ناریان  گردنه دریچه  دلیر
راه طالقان - چالوس: از طریق جوستان  ده در  گردنه ماس چال  انگران  دزدبن (دیزبن)
راه طالقان - چالوس: از طریق جوستان  آسکان  سیاه بیشه  گردنه چم  دزدبن (دیزبن)
راه طالقان - تنکابن: از طریق جوستان  مهران  گردنه صاد  آبگرم دهستان سه هزار درجان
راه طالقان - الموت: از طریق کولج  حسنجون  نگار چشمه  گردنه مالخانی  آوه  مدان  شهرک الموت
راه طالقان-جوستان: دیزان بطرف خیکان-پراچان-مسیررودخانه پراچان تادوآب -دمچه- گردنه حصار چال- میانرود -آبگرم حضرت سلیمان - روستای سه هزار -درجان - تنکابن
تله‌کابین
طی طرحی قرار است تله‌کابینی با سه ایستگاه به طول ۱۲ کیلومتر در حاشیه دریاچه سد طالقان ساخته شود. مدت اجرای این طرح ۱۳ ماه در نظر گرفته شده‌است.
تله‌کابین از نظر زیست‌محیطی ممکن است طالقان را دچار مشکلاتی کند که ارزیابی این امر در حال بررسی است.
دانشگاه‌ها
دانشگاه پیام نور استان البرز واحد طالقان در حال حاضر فعالیت می‌کند.
دانشگاه آزاد اسلامی در مقطع کاردانی و در دو رشته در واحد طالقان از سال ۱۳۹۰ آغاز به کار کرد.
ساخت دانشگاه غیرانتفاعی شهید عراقی طالقان چندین سال است که آغاز شده‌است ولی فعلا ساخت آن متوقف شده‌است.
نیروگاه فتوولتائیک طالقان
نیروگاه فتوولتائیک طالقان در سال ۱۳۸۱ با ظرفیت ۳۰ کیلووات و قابلیت افزایش تا ۱۰۰ کیلووات به بهره‌برداری رسید و عمر مفید آن ۲۵ سال تخمین زده می‌شود. متوسط تعداد ساعات آفتابی سالیانه نیروگاه حدود ۲۷۰۰ ساعت است. هدف از اجرای این پروژه تولید انرژی الکتریکی و تزریق آن به شبکه سراسری و تامین بخشی از نیاز کشور می‌باشد.
انرژی زمین‌گرمایی
در طالقان با استفاده از ژئوترمال انرژی مورد نیاز برخی از خانوارها تامین شده‌است.
لوله‌کشی گاز
عملیات اجرای خط انتقال گاز به شهرستان طالقان با هزینه‌ای بالغ بر دو میلیارد تومان و اجرای ۲۵ هزار متر خط انتقال گاز در تاریخ ۲۷ مهر ۱۳۹۰ آغاز شد.
اما پس از گذشت یک سال هنوز این طرح اجرایی نشده‌است.
در بهمن ۹۴ روستای زیدشت به عنوان اولین روستای طالقان صاحب گاز شهری شد. همچنین انتقال لوله‌های گاز به شهرک طالقان هم انجام شده ولی هنوز به بهره‌برداری نرسیده‌است.
طرح‌های استانی
محمود احمدی‌نژاد طی سفری به شهرستان طالقان برای تاسیس بخشداری پایین طالقان قول مساعد داد. وی برای تسریع در اجرای پروژه گازرسانی شهرستان طالقان در ۲ فاز که در فاز اول آن در شهر طالقان و در فاز دوم در دو بخش مرکزی و بالای طالقان، دستور ویژه‌ای صادر کرد. دستور پیگیری ویژه احداث و تکمیل پروژه جاده جدید هشتگرد - طالقان و تنکابن، احداث دو استخر آب شرب برای روستاهای سوهان و کش و آسفالت تمام روستاهای بالای ۲۰ خانوار شهرستان طالقان تا پایان دولت دهم از جمله تصمیم‌های رئیس‌جمهور در روستای سوهان شهرستان طالقان در ۲۲ شهریور ۱۳۹۱ بود.
چهره‌ها
سید محمود علایی طالقانی نخستین امام جمعه پس از انقلاب و اعظم طالقانی فرزند وی
عزیز و نگار
میرابوالفضل عنقای طالقانی
درویش عبدالمجید طالقانی از ده مهران ابداع‌کننده نستعلیق خط
جلال آل احمد از ده اورازان و نویسنده معاصر و شمس آل‌احمد برادر وی
احسان حدادی متولد ۱۳۶۳ دارنده مدال نقره بازی‌های المپیک تابستانی ۲۰۱۲ لندن و دارنده اولین مدال المپیکی تاریخ ایران در رشته دو و میدانی.
درویش‌خان (غلامحسین درویش) استاد موسیقی ایرانی در اواخر دوره قاجار
شیخ مرتضی طالقانی دیزانی، استاد آیت‌الله مرعشی نجفی و علامه محمدتقی جعفری
مولی نظر علی بن سلطان محمد سوهانی طالقانی (۱۲۴۰–۱۳۰۶ ه‌. ق) صاحب کتاب‌های (کاشف الاسرار، مناط الاحکام، اجتماع الامر و النهی، رساله فی الغناء، کلمات القرآن، طراز المصائب، اشتراط الحس فی قبول الشهاده، حاشیه رسائل شیخ مرتضی، حجیه الخیر الواحد، تحقیق العناوین)
صاحب بن عباد، وزیر در سلسله آل بویه
شیخ محمد صادق صدرالشریعه فرزند شیخ عبدالعلی صدر العلما مرجانی صاحب آثاری چون «تفسیر منظوم فارسی صدرالشریعه»، «دیوان شعر»، ترجمه «شرح منظومه حدیث قدسی»، ترجمه شرح منظوم «مناجات الهیات»، موسوم به «افاضات النجیفه و مناجات العلویه»؛ «مولوی نامه»، رساله منظوم در «جبر و تفویض»، کتاب «مراثی»، «صدرالوقایع»
ابراهیم حشمت ده شهراسر همرزم میرزا کوچک جنگلی
مسیح کرودی طالقانی
ابوالحسن رفیعی طالقانی
عنایت بخشی متولد ۱۳۲۴ و هنرمند معاصر سینما و تلویزیون متولد روستای حسنجون و سیدآباد
فرخ نعمتی هنرمند، زادگاه پدری خچیره
میرزا ابراهیم بوذری خوشنویس
برادران امیدوار اولین جهانگردان ایرانی
پرویز کلانتری اصالتا اهل طالقان
غلامحسین امیرخانی از روستای تکیه ناوه رئیس انجمن خوشنویسان
فرخ تمیمی شاعر
علی آقاحسینی خوشنویس
هوشنگ پورکریم مردم‌شناس
ولی‌الله فلاحی فرمانده نیروی زمینی ارتش
حکمت‌الله ملاصالحی فیلسوف
محمدرضا طالقانی
حسن هنرمندی شاعر و مترجم
احمد مهرنیا اصالتا اهل روستای زیدشت طالقان
علی‌اکبر فرهنگی چهره ماندگار جمهوری اسلامی ایران در رشته مدیریت
شیخ حسین غفاری از ده حسنجون و سیدآباد و نویسنده کتاب طالقان تاریخ
حبیب‌الله برنگی شاعر، نویسنده
صنیع همایون مرجانی استاد هنرهای دستی در عصر قاجار
میرزا مهدی مرجانی خطاط، نقاش و پزشک
مهندس خلیل طالقانی وزیر کشاورزی محمد مصدق
مفید کیائی‌نژاد
علیرضا رضایی از طرف مادری اهل طالقان
صادق کرمیار از طرف مادری اهل طالقان
مریم میرزاخانی ریاضی‌دان و برنده مدال فیلدز فرزند احمد میرزاخانی رئیس هیئت مدیره مجتمع آموزشی نیکوکاری رعد از طرف مادری اهل طالقان
ولی‌الله محرابی
حشمت‌الله صباغی
خلیل‌الله طالقانی
مسیح پارسا
میرزامحمدعلی مکلای طالقانی
حسین صفاریان
آثار ملی و دیدنی‌ها
آرامگاه امامزاده هارون در شهرستان طالقان
تکیه روستای جوستان
سنگ‌نوشته گردنه عسلک
تکیه روستای جوستان
خانه محمود طالقانی
محوطه‌های باستانی
محوطه ۱ شکار چر
محوطه آردکان تپه
محوطه لمبران
محوطه مرجان
محوطه واگین سو
محوطه زرده گهره و پنجعلی تپه
محوطه مرغ استل
محوطه سنقر کلایه
محوطه تکیدر
محوطه روناسر
محوطه خرماله کول
محوطه کوشک سر
محوطه قزوین دشت
محوطه ارچیلان
محوطه جیر ارژنگ
محوطه هورسی بند شهرک
محوطه خانه مالان
تپه‌ها
تپه قلعه فالیس
تپه دره میر آش
تپه شاه کوه
تپه قلعه سر
تپه قلعه دیو
تپه قلعه قلدوش (قله دوش)
حمام‌ها
حمام شهرک طالقان
حمام روستای نویزک
حمام روستای بزج
حمام روستای فشندک
حمام روستای میر
حمام روستای کلانک
حمام روستای سنگ بن طالقان
غارها
غار پنجعلی
غار وی یا
غار زالن گاه
غار بادامستان
قلعه‌ها
ارژنگ قلعه در میناوند، قلعه منصور و قلعه کیقباد در شمال هرنج، قلعه دختر در گته ده، قلعه پراچان و قلعه فالیس قلعه‌های موجود در طالقان هستند.
قلعه منصور طالقان
قلعه کیقباد
ارژنگ قلعه
قلعه کیقباد هرنج
قلعه پراچان
قلعه سگران
قلعه نوده (قلعه کیان خاتون)
قلعه ارژنگ
در بخش نسخه فتح‌نامه الموت در تاریخ جهانگشای عطاملک جوینی چگونگی تسخیر قلعه‌های منصوریه و اله نشین در سال ۶۵۴ هجری قمری چنین توصیف می‌شود:
امام‌زاده‌ها و آرامگاه‌ها
امامزاده هارون
امامزاده یوسف
امامزاده موسی و سلیم
امامزادگان سیدعلاءالدین وشرف الدین
امامزاده قاضی - امامزاده قاضی میر سعید
امامزاده زید و ابراهیم
امامزاده حمزه و عبدا…
امامزاده سید ضیاء الدین
آرامگاه شیخ (پیر) حسین الهی
آرامگاه پیر وشته (پیر نمیر)
آرامگاه پیر کشی
آرامگاه پیر جمشید
امامزاده زکریا
بقعه علی بن صالح (شیخ ابری) در اوانک که بر این باور بود که ابر او را از چین به طالقان آورده‌است.
گورستانها
گورستان روستای گته ده
گورستان گبری
تالقان
عزیز و نگار
فشگلدره
زیاران
استان البرز
اهل توقف طالقان یا روستای ایستا
طالخونچه
کتاب‌نامه
برخی از کتابهایی که درباره تاریخ، جغرافی، زبان، فرهنگ و چهره‌های طالقان هستند عبارتند از:
جغرافی طالقان، اعتماد السلطنه ۱۳۰۱ قمری
، جلال آل احمد، ۱۳۳۳، ۱۳۴۹، ۱۳۸۲
اورازان، سیدجلال آل‌احمد، شمس آل‌احمد، منوچهر علی‌پور، ۱۳۷۸
اورازان: وضع محل - آداب و رسوم - فلکلور - لهجه، سیدجلال آل‌احمد، ۱۳۸۹
تاریخ طالقان، حسین غفاری، ۱۳۴۰
فشندک، هوشنگ پورکریم، ۱۳۴۱
فشندک به ضمیمه جغرافیای طالقان، محمدحسن‌خان صنیع‌الدوله، ۱۳۴۱
جغرافیای طالقان، محمدحسن مقدم اعتماد السلطنه، موسسه مطالعات و تحقیقات آسیائی، دانشکده ادبیات، ۱۳۴۱
تاریخ و جغرافیای طالقان و سازمان‌های اداری و اجتماعی حکومتهای محلی شمال ایران، محمدتقی میرابوالقاسمی، ۱۳۴۸
تاریخ و جغرافیای طالقان، محمدتقی میرابوالقاسمی، ۱۳۷۳
آشنایی با مشاهیر طالقان، اسماعیل یعقوبی (طالقانی)، ۱۳۷۵
زیدشت دروازه طالقان، مصطفی حداد، ۱۳۷۷
کهن واژه‌های وطنم، مصطفی حداد
تاریخچه روستای میر طالقان، بهمن خستو، ۱۳۷۸
باغ دل (دیوان تات طالقانی)، محب‌الله گلبابایی، ۱۳۷۸
باب‌المرادی در دارالامان، ابوالقاسم امیرخانی، ۱۳۷۸
خچیره: افاده‌ای در طالقان، رضا یادگاری، ۱۳۷۹
طالقان سرزمین من، محمدعلی منوچهری، ۱۳۸۰
گنج نامه ولایت بیه پیش: گفتارهائی درباره گیلان خاوری، مازندران باختری، طالقان و الموت، علی بالائی لنگرودی، ۱۳۸۰–۱۳۸۹
امیر خستگی‌ناپذیر: زندگینامه سرلشکر شهید ولی‌الله فلاحی، ۱۳۸۰
تحقیقات مرتع و بیابان ایران (۵)، بهرام پیمانی‌فرد، مهدی فرح‌پور، مصطفی اسدی، یدالله گالشی، عباسعلی سندگل، فرهنگ قصریانی، حسین ارزانی، حسین حیدری، مجتبی پاک‌پرور، علیرضا موسوی، ۱۳۸۰
مجالس تعزیه، حسن صالحی‌راد، ۱۳۸۰
گلیرد، محمدتقی میرابوالقاسمی، ۱۳۸۱
آیت‌الله طالقانی، علی‌اصغر جعفریان، ۱۳۸۲
زندگی‌نامه امام زاده هارون علیه السلام برادر بزرگوار امام رضا علیه السلام در جوستان طالقان، بهروز محمدبیگی، ۱۳۸۲
ارمغان اندیشه، هادی عمویی، مهران عمویی، ۱۳۸۳
آثار تاریخی طالقان، جغرافیای تاریخی و معرفی محوطه‌های باستانی و بناهای تاریخی – فرهنگی، ناصر پازوکی طرودی، ۱۳۸۳
طالقان در باستان: آشنایی با اماکن باستانی طالقان، بهروز محمدبیگی، ۱۳۸۳–۱۳۸۹
جاذبه‌های کوهپیمایی استان تهران، علی مقیم، ۱۳۸۴
بهشت کوچک ما، داود بختیاری‌دانشور، فهیمه روح‌اللهی، ۱۳۸۵
نگاهی به جغرافیای طالقان، مهناز حدادی، ۱۳۸۶
تاریخ اسلام در نواحی شمالی ایران: استانهای (گلستان، مازندران، گیلان، و مناطق رویان، الموت، طالقان و …) از قرن دوم تا قرن دوازدهم هجری، محمدمهدی شجاع شفیعی، ۱۳۸۶
ماندگار: مجموعه‌ای از آداب و سنن روستای سوهان (طالقان)، شهرام الهوئی، ۱۳۸۷
پژوهشنامه: آشنایی با فرهنگ و تاریخ و مفاخر طالقان، سیدمحمدحسین میرابوالقاسمی، ۱۳۸۷
گاهشماری در بالا طالقان: یادنامه عاشورا قدیم مهران، علی بالائی لنگرودی، ۱۳۸۸
نگاهی به جغرافیای طالقان با تاکید بر جغرافیای طبیعی، تاریخی، انسانی، اقتصادی و گردشگری، مهناز حدادی، ۱۳۸۸
بازی‌های محلی طالقان، فرشید محمدی، ۱۳۸۸
خورشید اورازان: سیری در احوالات و کرامات سیدالعارفین و زبدهالسالکین سیدمرتضی اورازانی، مرتضی دهقان‌آزاد، ۱۳۸۸
تک درختی در کویر: روایتی داستانی از زندگی آیت‌الله سیدمحمود طالقانی، زهرا حیدری، محمدمهدی عقابی، ۱۳۸۸
زندگینامه سیاسی آیت‌الله طالقانی، علیرضا ملائی توانی، ۱۳۸۸
زندگی و مبارزات آیت‌الله طالقانی، حشمت الله عزیزی، ۱۳۸۸
طالقان در باستان: آشنایی با اماکن باستانی طالقان، بهروز محمدبیگی، ۱۳۸۹
روستای ایستا: پژوهشی درباره اهل توقف در طالقان، حسین عسگری، ۱۳۸۹
گویش و فرهنگ طالقان، کامران فلاحی، فریبرز صادقیان، ۱۳۹۰
قصه‌های پدربزرگ: افسانه‌های طالقان، مهناز حدادی، شقایق چرخنده، ۱۳۹۰
زبان تاتی و گویش طالقانی آن، محمد داودی، محمدعلی منوچهری، جهاندوست سبزعلی پور، ۱۳۹۰
مرقع خجسته: شاهکار درویش عبدالمجید طالقانی، خطاط: عبدالمجید طالقانی، مقدمه: غلامرضا مشعشعی، ۱۳۹۰
احوال و آثار درویش عبدالمجید طالقانی استاد بزرگ خط شکسته و شاعر قرن ۱۲ هجری قمری؛ به انضمام فهرست شکسته نویسان، غلامرضا مشعشعی، ۱۳۹۱
طالقان اوانک از دیروز تا امروز، ایرج فرزدی، بابک حقیقی، ۱۳۹۱
دو برادر، خاطرات محمد حسین دانایی، انتشارات اطلاعات، تهران، چاپ اول، ۱۳۹۲ و چاپ دوم، ۱۳۹۳