بسم الله الرحمن الرحیم

اولین آیه قرآن به خط نسخ عربی
سوره الاخلاص قرآن کریم به خط احمد شمس‌الدین قره‌حصاری
آیه بسم الله الرحمن الرحیم یا آیه تسمیه آیه اول سوره الفاتحه قرآن است که در اول هر سوره به استثنای سوره برائت (توبه) نیز تکرار شده‌است.
ترجمه‌های فارسی
«امید»: به نام خداوند بخشاینده مهربان
«طاهری»: به نام خدای رحمان رحیم
«فولادوند»: به نام خداوند رحمتگر مهربان
«امامی»: به نام خداوند مهرگستر مهربان
«کبیری»: به نام خداوند بخشنده مهربان
«بهرام پور»: به نام خداوند بخشنده بخشایشگر
«انصاریان»: به نام خدا که رحمتش بی‌اندازه است و مهربانی‌اش همیشگی
«سید سلمان علوی»: بسم الله الرحمن الرحیم (ایشان بر این باور است که این آیه قابل ترجمه نیست).
سید محمد جواد غروی: به نام ایزد صاحب رحمت عام و رحمت خاص
محمد صادقی تهرانی: به نام خدای رحمتگر بر آفریدگان، رحمتگر بر ویژگان
واژه‌شناسی
اسم : برخی از اهل لغت گفته‌اند اصل آن را وسم به معنای علامت است (علامت به چه چیزی؟ ) اگر به خدا هست که می‌شود با الله اگر به کسی دیگری اشاره دارد می‌شود بسم الله، این اشاره به چه کسی هست؟.
الرحمن : ۵۶ بار در اثناء آیات ذکر شده‌است، رحمن صیغه مبالغه رحمت است که دلالت بر کثرت دارد (غیر خدا با آن توصیف نمی‌شود).
الرحیم : از صفات خداوند است که بر غیرخدا هم اطلاق می‌شود، رحیم چون بر خدا اطلاق می‌شود مراد از آن نعمت‌دهنده و احسان‌کننده‌است و چون بر غیرخدا گفته شود مقصود مهربانی و رقت قلب است و تاثر و انفعال در خداوند محال است.
آیا بسم الله الرحمن الرحیم جزء آیات سوره است؟
بر سر اینکه آیا این آیه جزء هر سوره‌است یا نه، اختلاف وجود دارد.
برخی از اهل تسنن آن را جزء هیچ سوره‌ای نمی‌دانند و شروع هر سوره را با بسم الله از قبیل شروع هر کار دیگر با بسم الله می‌شمارند. از این رو در نماز، سوره حمد یا هر سوره‌ای را بدون بسم الله می‌خوانند. شیعیان به پیروی از اهل بیت با این مسئله مخالفت دارند. شیعیان در این موضوع اتفاق نظر دارند؛ ولی میان اهل تسنن اختلاف نظر است. بعضی با نظر شیعه موافقند و بعضی سخت مخالف و بعضی قائل به تفصیلند.
ابن‌عباس، ابن مبارک، عاصم، کسائی، ابن عمر، ابن زبیر، ابن هریره عطاء، طاووس و نیز امام فخر رازی در تفسیر کبیر و جلال الدین سیوطی در اتقان که مدعی تواتر روایاتند، از طرفداران نظریه جزئیتند. بعضی مانند مالک و ابو عمرو و یعقوب می‌گویند که جزء هیچ سوره‌ای نیست و فقط برای اوائل سوره‌ها تیمنا نازل گشته و نیز برای فواصل سوره‌هاست؛ ولی بعضی از پیروان مسلک شافعی و حمزه قائل به تفصیلند که می‌گویند فقط در سوره حمد جزء سوره‌است و در سوره‌های دیگر نیست.
تفسیر بسم الله الرحمن الرحیم از دیدگاه علماء
سید محمد جواد غروی: خداوند معنای فارسی الله نیست و درست آن ایزد است و بخشنده ترجمه وهاب است نه رحمان. رحمان و رحیم هر دو صفتند و معنای هر دو یکی است جز آن که هر یک یاز این دو بیانگر بخشی از رحمت الهی است زیرا رحمت بر دو نوع است یکی رحمت عام بلا شرط و دیگری رحمت خاص مع الشرط . رحمت عام بلا شرط رحمتی است که مشروط به هیچ شرطی نیست و رحمت خاص مع الشرط رحمتی است که منوط به عمل است اعم از مادیات و معنویات.
نظر عرفاء
به عقیده برخی مسلمانان از جمله عرفاء و عالمان علم حروف در حدیثی از قول پیامبر اسلام گفته شده‌است که: هر چه در کتاب‌های آسمانی است در قرآن است و هر چه در قرآن است در الفاتحه است و هر چه در فاتحه است در بسم الله الرحمن الرحیم است و هر چه در بسم الله الرحمن الرحیم است در باء است و هر چه در باء است در نقطه‌ای است که در زیر آن است.
مبحث معانی رمزی اعداد
بسم الله الرحمن الرحیم از نوزده حرف تشکیل شده‌است و مقدار عددی یا ابجدی آن ۷۸۶ می‌باشد که این عدد بیشتر، توسط مسلمانان کشور هندوستان و پاکستان، به عنوان جایگزین بسم‌الله به کار می‌رود تا به باور آنان از نوشتن نام خداوند یا آیه قرآن بر کاغذهای معمولی و در نتیجه قرار گرفتن در معرض آلودگی و تماس اجسام ناپاک و نجس با آن خودداری شود.
از این عدد در دعانویسی و علم حروف یا همان جفر بسیار استفاده می‌شود.
تعداد ارکان اسما = ۴
تعداد حروف اول= ۱۹
تعداد حروف آخر= ۲۲
تعداد حروف ظاهر= ۲۴
تعداد حروف باطن= ۲۷
بسم الله قاصم الجبارین
" بسم الله قاصم الجبارین " عبارتی عربی به معنی "به نام خداوندی که درهم شکننده سرکشان است" می‌باشد. این عبارت در ابتدای بیانیه‌های مربوط به اعدام یا نوعی مجازات سنگین در سال‌های اول انقلاب اسلامی ایران به کرات استفاده می‌شده‌است.
این عبارت به شکل استفاده شده آن در ایران، در منابع اسلامی موجود نیست و احیانا ساخته شده توسط نیروهای انقلابی است، اما در دعای افتتاح به صورت «والحمد لله قاصم الجبارین مبیر الظالمین» عبارتی مشابه وجود دارد
تقریبا در تمامی بیانیه‌های مربوط به اعدام مسئولین حکومت پهلوی، این عبارت در ابتدای مطلب که معمولا توسط رادیو تلویزیون حکومتی جمهوری اسلامی قرائت می‌شد، موجود بوده‌است. همچنین در مطالب چاپی روزنامه‌ها، در بیانیه‌های مذکور این عبارت دیده می‌شده‌است. شنیده شدن این عبارت که معمولا با لحنی حماسی توسط مجریان اخبار خوانده می‌شده، به سرعت تداعی یک اعدام جدید را در ذهن مخاطب می‌کرده‌است. یکی از مشهورترین این بیانیه‌ها با همین عبارت معروف، در خصوص اعدام بحث‌برانگیز هویدا در ۱۸ فروردین ۱۳۵۸ است
روابط ریاضی بسم الله در قرآن