زغال‌سنگ

زغال سنگ نام کانی سیاه رنگی است که از پسماند مواد گیاهی دوران‌های قدیم زمین شناختی (میلیونها سال پیش) تشکیل شده‌است و به عنوان سوخت و نیز ماده اولیه برخی صنایع شیمیایی برای تولید گاز، کک، روغن، قطران و غیره استفاده می‌شود. بخش بزرگی از جرم زغال سنگ کربن است. از دیگر ترکیبات زغال سنگ هیدروژن، نیتروژن، اکسیژن و گوگرد است. انواع زغال سنگ در دوران‌های گوناگون زمین‌شناسی و تحت شرایط مختلفی به وجود آمده‌اند. تورب، نخستین مرحله تشکیل زغال سنگ است. پس از آن به ترتیب لیگنیت، زغال سنگ نیمه بیتومینه، زغال سنگ بیتومینه و زغال سنگ آنتراسیت با درجات مختلف درون داشت مواد تشکیل دهنده قرار دارند.
روند ساخت
زغال سنگ کانی پر انرژی است، که از بقایای درختان، بوته‌ها و سایر گیاهان زنده میلیون‌ها سال پیش به وجود می‌آید. نشو و نمای این گیاهان در دوره‌هایی که آب و هوای زمین ملایم و مرطوب بود، صورت گرفت. زغال سنگ، یک سنگ رسوبی است.به زغال سنگ ابتدایی که پوک است و مواد فرار زیادی دارد تورب میگویند تورب نامرغوبترین نوع زغال سنگ است قسمت اعظم این ذخایر تقریبا ۲۵۰ میلیون سال پیش پدید آمدند. سپس اوضاع برای رشد سرخس‌های دانه‌دار گرمسیری بسیار عظیم و درختان بدون گل غول پیکر، در باتلاق‌های وسیع فراهم شد. این گیاهان بعد از خشک شدن و از بین رفتن به داخل باتلاق‌ها می‌افتادند و بر اثر خروج اکسیژن، فساد بی‌هوازی تسریع می‌شد. پوشش گیاهی به ماده‌ای لجن مانند، به نام پیت (Peat) تبدیل شد. پیت در زیر فشار خشک و سخت شد و به زغال‌سنگ پیت (لنیت یا لیگنیت، که به زغال‌سنگ قهوه‌ای نیز موسوم است) تبدیل شد. فشار بیشتر و گذشت زمان، زغال‌سنگ قیردار را به وجود آورد، که هر ۶ متر ضخامت رسوب گیاهان نخستین به ۰٫۳ متر زغال سنگ تبدیل شده بود که به آن بیتومین میگویند و در نهایت سخت‌ترین و مرغوب‌ترین نوع زغالسنگ، یعنی آنتراسیت (Anthracite) را به وجود آورد.
ذخایر زغال سنگ
+ ذخایر زغال سنگ کشورها در پایان سال ۲۰۰۸ میلادی
کشور
انتراسیت و بیتومن
SubBituminous
زغال قهوه‌ای
کل
درصد در جهان
۱۰۸،۵۰۱
۹۸،۶۱۸
۳۰،۱۷۶
۲۳۷،۲۹۵
۲۲٫۶
۴۹،۰۸۸
۹۷،۴۷۲
۱۰،۴۵۰
۱۵۷،۰۱۰
۱۴٫۴
۶۲،۲۰۰
۳۳،۷۰۰
۱۸،۶۰۰
۱۱۴،۵۰۰
۱۲٫۶
۳۷،۱۰۰
۲،۱۰۰
۳۷،۲۰۰
۷۶،۴۰۰
۸٫۹
۵۶،۱۰۰
۰
۴،۵۰۰
۶۰،۶۰۰
۷٫۰
۹۹
۰
۴۰،۶۰۰
۴۰،۶۹۹
۴٫۷
۱۵،۳۵۱
۱۶،۵۷۷
۱،۹۴۵
۳۳،۸۷۳
۳٫۹
۲۱،۵۰۰
۰
۱۲،۱۰۰
۳۳،۶۰۰
۳٫۹
۳۰،۱۵۶
۰
۰
۳۰،۱۵۶
۳٫۵
۹
۳۶۱
۱۳،۴۰۰
۱۳،۷۷۰
۱٫۶
۶،۳۶۶
۳۸۰
۰
۶،۷۴۶
۰٫۸
۳،۴۷۴
۸۷۲
۲،۲۳۶
۶،۵۲۸
۰٫۸
۴،۳۳۸
۰
۱،۳۷۱
۵،۷۰۹
۰٫۷
۱،۵۲۰
۲،۹۰۴
۱،۱۰۵
۵،۵۲۹
۰٫۶
۰
۴،۵۵۹
۰
۴،۵۵۹
۰٫۵
۰
۰
۳،۰۲۰
۳،۰۲۰
۰٫۴
۴۸۴
۰
۲،۳۶۹
۲،۸۵۳
۰٫۳
۱،۱۷۰
۰
۱،۳۵۰
۲،۵۲۰
۰٫۳
۲
۱۹۰
۲،۱۷۴
۲،۳۶۶
۰٫۳
۰
۱۶۶
۱،۹۰۴
۲،۰۷۰
۰٫۳
۵۲۹
۰
۱،۸۱۴
۲،۳۴۳
۰٫۳
۴۷
۰
۱،۸۵۳
۱،۹۰۰
۰٫۲
۱۳
۴۳۹
۱،۲۰۸
۱،۶۶۰
۰٫۲
۰
۰
۱،۲۳۹
۱،۲۳۹
۰٫۱
۸۶۰
۳۰۰
۵۱
۱،۲۱۱
۰٫۱
۱،۲۰۳
۰
۰
۱،۲۰۳
۰٫۱
۱۹۲
۰
۹۰۸
۱،۱۰۰
۰٫۱
۰
۰
۸۱۲
۸۱۲
۰٫۱
۰
۰
۷۹۴
۷۹۴
۰٫۱
۳۰۰
۳۰۰
۰
۶۰۰
۰٫۱
33
205
333-7,000
571–15,000
۰٫۱
۲۰۰
۳۰۰
۳۰
۵۳۰
۰٫۱
۴
۰
۴۹۹
۵۰۳
۰٫۱
۵۰۲
۰
۰
۵۰۲
۰٫۱
۰
۰
۵۰۰
۵۰۰
۰٫۱
دیگر کشورها
۳،۴۲۱
۱،۳۴۶
۸۴۶
۵،۶۱۳
۰٫۷
مجموع جهان
۴۰۴،۷۶۲
۲۶۰،۷۸۹
۱۹۵،۳۸۷
۸۶۰،۹۳۸
۱۰۰
تولیدکنندگان مهم
+ تولیدکنندگان مهم زغال سنگ بر اساس سال میلادی بر حسب میلیون تن
کشور
۲۰۰۳
۲۰۰۴
۲۰۰۵
۲۰۰۶
۲۰۰۷
۲۰۰۸
۲۰۰۹
۲۰۱۰
۲۰۱۱
سهم
مقدار ذخیره به سال
۱۸۳۴٫۹
۲۱۲۲٫۶
۲۳۴۹٫۵
۲۵۲۸٫۶
۲۶۹۱٫۶
۲۸۰۲٫۰
۲۹۷۳٫۰
۳۲۳۵٫۰
۳۵۲۰٫۰
۴۹٫۵٪
۳۵
۹۷۲٫۳
۱۰۰۸٫۹
۱۰۲۶٫۵
۱۰۵۴٫۸
۱۰۴۰٫۲
۱۰۶۳٫۰
۹۷۵٫۲
۹۸۳٫۷
۹۹۲٫۸
۱۴٫۱٪
۲۳۹
۳۷۵٫۴
۴۰۷٫۷
۴۲۸٫۴
۴۴۹٫۲
۴۷۸٫۴
۵۱۵٫۹
۵۵۶٫۰
۵۷۳٫۸
۵۸۸٫۵
۵٫۶٪
۱۰۳
۶۳۷٫۲
۶۲۷٫۶
۶۰۷٫۴
۵۹۵٫۱
۵۹۲٫۳
۵۶۳٫۶
۵۳۸٫۴
۵۳۵٫۷
۵۷۶٫۱
۴٫۲٪
۹۷
۳۵۰٫۴
۳۶۴٫۳
۳۷۵٫۴
۳۸۲٫۲
۳۹۲٫۷
۳۹۹٫۲
۴۱۳٫۲
۴۲۴٫۰
۴۱۵٫۵
۵٫۸٪
۱۸۴
۲۷۶٫۷
۲۸۱٫۷
۲۹۸٫۳
۳۰۹٫۹
۳۱۳٫۵
۳۲۸٫۶
۳۰۱٫۳
۳۲۱٫۶
۳۳۳٫۵
۴٫۰٪
۴۷۱
۱۱۴٫۳
۱۳۲٫۴
۱۵۲٫۷
۱۹۳٫۸
۲۱۶٫۹
۲۴۰٫۲
۲۵۶٫۲
۲۷۵٫۲
۳۲۴٫۹
۵٫۱٪
۱۷
۲۳۷٫۹
۲۴۳٫۴
۲۴۴٫۴
۲۴۴٫۸
۲۴۷٫۷
۲۵۲٫۶
۲۵۰٫۶
۲۵۴٫۳
۲۵۵٫۱
۳٫۶٪
۱۱۸
۲۰۴٫۹
۲۰۷٫۸
۲۰۲٫۸
۱۹۷٫۱
۲۰۱٫۹
۱۹۲٫۴
۱۸۳٫۷
۱۸۲٫۳
۱۸۸٫۶
۱٫۱٪
۲۱۶
۱۶۳٫۸
۱۶۲٫۴
۱۵۹٫۵
۱۵۶٫۱
۱۴۵٫۹
۱۴۴٫۰
۱۳۵٫۲
۱۳۳٫۲
۱۳۹٫۲
۱٫۴٪
۴۱
۸۴٫۹
۸۶٫۹
۸۶٫۶
۹۶٫۲
۹۷٫۸
۱۱۱٫۱
۱۰۰٫۹
۱۱۰٫۹
۱۱۵٫۹
۱٫۵٪
۲۹۰
کل جهان
۵،۳۰۱٫۳
۵،۷۱۶٫۰
۶،۰۳۵٫۳
۶،۳۴۲٫۰
۶،۵۷۳٫۳
۶،۷۹۵٫۰
۶،۸۸۰٫۸
۷،۲۵۴٫۶
۷،۶۹۵٫۴
۱۰۰٪
۱۱۲
گرد زغال
قطران زغال‌سنگ
سوخت سنگواره‌ای