اجاره‌نشین‌ها

اجاره‌نشین‌ها نام فیلمی به کارگردانی داریوش مهرجویی محصول سال ۱۳۶۵ است.
خلاصه داستان
خانه‌ای که وارث یا وارثانش معلوم نیست، عده‌ای مستاجر دارد. خانه نیازمند تعمیرات اساسی است ولی بی‌توجهی عباس آقا، مباشر که قصد تصاحب خانه را دارد، باعث می‌شود تا به رغم تلاش‌های دیگر ساکنان، کار از کار بگذرد و خانه بر ساکنانش فروریزد.
خلاصه بلندتر
یک ساختمان آپارتمانی که وارث آن نامعلوم است زیر نظر مباشر مالک متوفای خانه (که خود نیز ساکن ساختمان است) اداره می‌شود. مباشر با همکاری دلال بنگاه معاملات املاک قصد تصاحب و فروش خانه را دارد و از تعمیرات اساسی، که خانه واقعا به آن نیاز دارد، سر باز می‌زند. مستاجران که به ماجرا پی برده‌اند برای چاره جویی با بنگاه رقیب، که در همان منطقه است تماس می‌گیرند و متوجه می‌شوند که حکم تخلیه‌ای که دریافت کرده‌اند، به علت مجهول الوارث بودن ملک فاقد اعتبار است. مستاجران برای تعمیرات عده‌ای کارگر ساختمانی را استخدام می‌کنند. مباشر به آن‌ها اعتراض می‌کند و کار تعمیر متوقف می‌ماند.
در پایان آن روز، کارگران برای دریافت دستمزد خود به هر کدام از اهالی خانه که مراجعه می‌کنند با جواب سر بالا مواجه می‌شوند و دلشکسته محل را ترک می‌کنند. همان شب همه ساکنان پشیمان از کرده خود به دنبال کارگران می‌روند و آنان را برای دلجویی به خانه برمی‌گردانند. اهالی ساختمان با همکاری هم مراسم شام مفصلی را در منزل عباس آقا برگزار می‌کنند و تصمیم می‌گیرند که فردا دوباره تعمیرات را از سر بگیرند. فردای آن شب، غلام (صاحب بنگاه مسکن و رفیق عباس آقا) بار دیگر میانه مباشر و مستاجران را به هم می‌ریزد و کار بازسازی برای بار دوم رها می‌شود.
همسایه‌ها در نهایت تصمیم می‌گیرند بدون استخدام کارگر، خودشان تعمیرات خانه را انجام دهند. عباس آقا با دیدن این صحنه و تحت تاثیر نصیحت‌های مادرش، خودش به دنبال کارگران رفته و همگی با همکاری هم به مرمت خانه مشغول می‌شوند. تعمیرات تا شب ادامه می‌یابد ولی کار چندانی از پیش نمی‌برند. بارندگی‌های همان شب و چپ شدن یک منبع بزرگ آب قرار گرفته روی پشت بام خانه باعث می‌شود خسارات زیادی به ساختمان وارد شود و همه اهالی خانه سراسیمه به بیرون می‌گریزند.
روز بعد ماموران شهرداری به مستاجران درمانده و ناامید اعلام می‌کنند که آپارتمان با اقساط بلند مدت به آن‌ها واگذار خواهد شد.
نقش‌ها
بازیگران و نقش‌ها
بازیگر
نقش
عزت الله انتظامی
عباس آقا سوپر گوشت
اکبر عبدی
آقای قندی
حمیده خیرآبادی
مادر عباس آقا
حسین سرشار
آقای سعدی
رضا رویگری
مهندس
یارتا یاران
سالک - در تیتراژ فیلم علیرضا اسدیان ذکر شده که صحیح نمی‌باشد.
ایرج راد
آقای توسلی
سیاوش تهمورث
غلام
فریماه فرجامی
خانم مهندس
منوچهر حامدی
باقری
فردوس کاویانی
مش مهدی
منیژه سلیمی
خانم توسلی
جوایز
لوح زرین بهترین صدا برداری از پنجمین جشنواره فیلم فجر ۱۳۶۵
کاندیدای لوح زرین جایزه ویژه هیئت داوران از پنجمین جشنواره فیلم فجر ۱۳۶۵
کاندیدای بهترین بازیگر نقش اول مرد از پنجمین جشنواره فیلم فجر ۱۳۶۵
کاندیدای بهترین فیلمبرداری از پنجمین جشنواره فیلم فجر ۱۳۶۵
کاندیدای بهترین تدوین از پنجمین جشنواره فیلم فجر ۱۳۶۵
کاندیدای بهترین فیلمنامه از پنجمین جشنواره فیلم فجر ۱۳۶۵
کاندیدای بهترین کارگردانی از پنجمین جشنواره فیلم فجر ۱۳۶۵
لوکیشن، مدت زمان فیلمبرداری و جلوه‌های ویژه میدانی
ایرج راد، یکی از بازیگران فیلم در گفتگو با خبرگزاری مهر گفته است: در آن سال‌ها فیلمبرداری اجاره نشین‌ها نسبت به ساخت دیگر فیلم‌ها بیشتر طول کشید. برای این فیلم سینمایی بیش از 3 ماه مشغول به کار بودیم. تمام لحظات فیلمبرداری این فیلم سینمایی برای عوامل فیلم خاطره بود. از ساختمانی که در آن کار می‌کردیم تا سکانس‌هایی که مجبور بودیم خودمان به جای بدلکار بازی کنیم.
برای فیلمبرداری اجاره نشین‌ها از دو ساختمان استفاده می‌کردیم، بخش درونی ساختمان در خیابان پیامبر بود که در آن زمان تنها یک بیابان بود، به گونه‌ای که عزت الله انتظامی می‌گفت اگر یک شب فیلمبرداری طول بکشد، ممکن است گرگ‌ها ما را تکه پاره کنند. ساختمان بیرونی و نمای ظاهری ساختمان اجاره‌نشین‌ها نیز روبروی نیروگاه برق آلستوم بود که تمام اطراف این نیروگاه نیز بیابان بود.
یکی از نکات مثبت و خاطره‌انگیز در فیلم این بود که یک سری از مسائل و مشکلاتی که کاراکترهای اجاره نشین‌ها با آن درگیر بودند، شکل واقعی داشت. به عنوان مثال در سکانسی که قرار بود کتابخانه روی سر من خراب شود، این اتفاق به‌طور واقعی و با کتابخانه‌ای از جنس نئوپان سنگین رخ داد. به طوری که در اولین برداشت خراب شدن کتابخانه روی سر من، یک چوب سنگین روی سرم افتاد و من برای چند دقیقه سر صحنه فیلمبرداری بیهوش بودم، عوامل فیلم برای گرفتن این سکانس، مجبور شدند تا چوب‌ها را نگه دارند تا دیگر صدمه‌ای به من وارد نشود.
سکانس دیگری که بدون استفاده از بدلکار بازیگران در آن حضور داشتند، جاری شدن آب در راه پله‌های ساختمان بود. برای گرفتن این سکانس منبع آب بزرگی در نظر گرفته شده بود و ما جلوی مسیر جریان آب قرار می‌گرفتیم و درب منبع آب را باز می‌کردند و آب با فشار بالا ما را با خود می‌برد.
هرچند این فیلم سینمایی پر از حادثه بود اما هیچ گونه اسپشیال افکتی برای گرفتن این سکانس‌ها وجود نداشت. حتی زمانی که تلفن در دستان اکبر عبدی منفجر می‌شود، از بدلکار استفاده نشد و خودش این سکانس را بازی کرد. تمامی سکانس‌هایی که در این فیلم گرفته شده واقعا اتفاق افتاد و بارها و بارها بازیگران در این فیلم صدمه دیدند.