آزادراه ۳ (ایران)

آزادراه ۳ (ایران) یا آزادراه تهران - شمال نام یک پروژه بزرگ راه‌سازی در کشور ایران است که قرار است شهر تهران را به شهرهای غربی استان مازندران متصل کند.
ماشین‌آلات راهسازی در حال کار در آزادراه تهران-شمال
مسیر
مسیر آزادراه از تقاطع غیر همسطح با بزرگراه شهید همت و بزرگراه آزادگان شروع و در امتداد دره کن پس از گذشتن از حاشیه روستای سولقان به تدریج از منطقه کوهستانی توچال عبور کرده سپس توسط تونل بلند تالون به طول ۴۸۵۰ متر این رشته کوه را قطع نموده و در دامنه‌های شمالی آن در منطقه دو آب شهرستانک قرار می‌گیرد. از آن پس مسیر به موازات جاده قدیم کرج-چالوس امتداد می‌یابد و در دره سرهنگ وارد تونل البرز به طول ۶۴۰۰ متر شده و در پل زنگوله خارج می‌شود، سپس با عبور از ارتفاعات البرز به موازات جاده موجود کرج-چالوس تا شهر چالوس ادامه یافته و در نهایت با یک تقاطع غیر همسطح به کمربندی چالوس-تنکابن متصل می‌گردد.
مشخصات قطعات چهارگانه آزادراه تهران-شمال
الف) مشخصات قطعه یک آزادراه تهران-شمال:
این منطقه از تقاطع بزرگراه آزادگان و بزرگراه شهید همت شروع و با عبور از مناطق کن، سولقان، امامزاده عقیل، تونل تالون و دره لانیز به سه‌راهی شهرستانک می‌رسد؛ اجرای این قسمت که طول آن تقریبا ۳۲ کیلومتر بوده و تکمیل آن در اولویت است، موجب می‌شود قسمتی از راه فعلی که از طریق کرج می‌گذرد حذف شده و مسیر فعلی حدود ۶۰ کیلومتر کوتاه‌تر شود و صرفه‌جویی قابل‌توجهی در مصرف سوخت، استهلاک و وقت مسافران را به دنبال خواهد داشت. احداث و تکمیل این منطقه مهم که در مصوبه هیئت دولت اولویت اول را دارد سال‌ها به تعویق افتاده اما احتمالا تا پایان سال ۱۳۹۷ تکمیل می‌شود.
مهم‌ترین قسمت این قطعه احداث تونل تالون به طول ۴۸۵۰ متر بوده که حفاری آن توسط چینی‌ها (شرکت STA) صورت گرفت که بعدا به دلیل تاخیرهای مکرر در اجرای پروژه و اختلافات مالی، شرکت چینی از ادامه فعالیت منع و تنها قطعات مهم در دست این شرکت باقی ماند (احداث کامل تونل ۱۱، ادامه حفاری تونل‌های ۱۳، ۱۴، ۱۵ تکمیل عملیات لاینینگ تونل تالون و احداث پل شماره شش، ۳۲۰ متری) و ادامه عملیات به هفت شرکت ایرانی (ارسا ساختمان، شرکت دی، شرکت آباد راهان پارس، ناودیس راه، پورنام، اویول و ملی ساختمان) واگذار گردید. قطعه یک آزاد راه تا اسفند ماه سال ۹۶ حدود ۹۰ درصد پیشرفت فیزیکی داشته‌است.
ب) مشخصات قطعه دو آزادراه تهران-شمال:
این منطقه حدفاصل دو آب شهرستانک - پل زنگوله به طول تقریبی ۲۲ کیلومتر است؛ تونل‌های بلند البرز هر یک به طول ۶۴۰۰ متر در این منطقه قرار می‌گیرد، با اجرای این قسمت، طول مسیر جاده فعلی کرج - چالوس حدود پنج کیلومتر کوتاه می‌شود؛ عملیات اجرایی این قطعه از خرداد ماه سال ۹۶ آغاز شده و تا اسفند ماه همان سال حدود ۲۰ درصد پیشرفت فیزیکی داشته‌است.
ج) مشخصات قطعه سه آزادراه تهران-شمال:
این مسیر حدفاصل پل زنگوله - سه‌راهی دشت نظیر و مرزن‌آباد به طول تقریبی ۴۷ کیلومتر است. مسیر دارای دو خط رفت و دو خط برگشت است و در قسمت‌های فراز، یک خط کندرو به مسیر اضافه می‌شود. در این منطقه هیچ‌گونه اقدامی درمورد عملیات اجرایی انجام نگرفته‌است.
د) مشخصات قطعه چهار این آزادراه:
قطعه چهار آزادراه تهران - شمال حدفاصل سه‌راهی دشت نظیر مرزن‌آباد - چالوس به طول حدود ۲۰ کیلومتر است. مسیر دارای دو خط رفت و دو خط برگشت است و در قسمت‌های فراز، یک خط کندرو به مسیر اضافه می‌شود. اجرای این قطعه از سال ۱۳۷۵ آغاز شد و در دولت دهم ابتدا با پیشرفت فیزیکی ۹۷درصدی به بهره‌برداری رسید و سپس به تدریج تکمیل شد.
ویژگی‌های آزادراه
طول آزادراه ۱۲۱ کیلومتر می‌باشد.
جمعا ۱۸۰ رشته تونل در باند رفت و برگشت به طول تقریبی ۱۰۰ کیلومتر وجود دارد. (بلندترین آنها تونل‌های تالون و البرز هستند)
تعداد پل‌های بزرگ این مسیر در باند رفت و برگشت جمعا ۹۵ دستگاه به طول تقریبی ۱۳ کیلومتر می‌باشد.
حداکثر شیب طولی مسیر ۶ درصد است.
کاهش ۳۵درصدی سوخت نسبت به جاده موجود.
طرح اولیه پروژه
پروژه آزادراه تهران-چالوس به منظور تامین ارتباط مطمئن، سریع، و ارزان بین منطقه شمالی و مرکزی کشور و سهولت ارتباط با کشورهای همسایه شمالی در حال اجراست. طرح اولیه آن سال ۱۳۵۳ داده شد که پس از انقلاب سال ۵۷ مطالعات مسیر آزادراه از سوی وزارت راه و ترابری به مسابقه گذاشته شده و بهترین طرح توسط هیئتی متشکل از وزارت راه و ترابری و سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی نهاد ریاست جمهوری کشور انتخاب شد. درضمن، در طرح کالبدی منطقه گیلان و مازندران و مجموعه راهبردها و سیاست‌ها، که در سال ۱۳۷۳ به تصویب شورای عالی معماری و شهرسازی رسیده، بر ساخت یک راه ارتباطی سریع میان تهران و غرب مازندران تاکید شده‌است. این آزادراه بخشی از «آزادراه سراسری شمال-جنوب» است که کوتاه‌ترین مسیر ارتباطی دریای خزر با خلیج فارس بوده و در ترانزیت منطقه نقش عمده‌ای را بر عهده خواهد داشت.