دانشگاه شیراز

دانشگاه شیراز یکی از دانشگاه‌های وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و از قدیمی‌ترین دانشگاه‌های ایران است که در سال ۱۳۲۵ خورشیدی تاسیس گردید. پیش از انقلاب ۱۳۵۷ ایران، دانشگاه کنونی شیراز، « دانشگاه پهلوی » نامیده می‌شد. بر اساس رتبه‌بندی دانشگاه‌های ایران که هر سال توسط وزارت علوم، تحقیقات و فناوری انجام می‌شود دانشگاه شیراز در میان دانشگاه‌های جامع ایران رتبه سوم کشور را پس از دانشگاه‌های تهران و تربیت مدرس کسب کرده‌است و یکی از ۵ دانشگاه مادر در رشته‌های مهندسی به‌شمار می‌آید. محوطه دانشگاه شیراز که توسط مینورو یاماساکی طراحی شده، از نظر وسعت در کشور ایران در رتبه دوم قرار دارد.
بر اساس رتبه‌بندی بهترین دانشگاه‌های آسیا در سال ۲۰۱۷، که توسط سیستم رتبه‌بندی دانشگاه‌ها و موسسه‌های آموزش عالی تایمز (تایمز هایر اجوکیشن) اعلام شد، دانشگاه شیراز به عنوان برترین دانشگاه جامع ایران معرفی گردید.
این دانشگاه همواره به سخت‌گیری شهره بوده‌است و معدل‌های دانشجویان آن در رشته‌های مختلف عموما در سطح‌های پایین‌تری نسبت به همترازان خود در سایر دانشگاه‌ها قرار دارد.
تاریخچه
موسسه آسیا دانشگاه پهلوی در خانه قوام قرار داشت و محل کار اساتیدی همچون ریچارد فرای و آرتور پوپ گردید.
دانشگاه شیراز (دانشگاه پهلوی قبل از انقلاب) در سال ۱۹۴۶ شروع به کار نمود. معمار اصلی این دانشگاه مینورو یاماساکی نام دارد، که از دیگر کارهای مشهور او مرکز تجارت جهانی نیویورک می‌باشد.
به‌دنبال دعوت محمدرضا پهلوی از رئیس دانشگاه پنسیلوانیا به ایران پس از مذاکراتی چند توسعه دانشگاه شیراز مستقیما تحت نظر و مدیریت این دانشگاه صاحب‌نام آمریکایی قرار گرفت تا جایی که روابط علمی و فرهنگی بین این دو دانشگاه از مستحکم‌ترین روابط علمی فرهنگی میان ایران و آمریکا گردید و تا روزهای آخر حکومت شاه ادامه داشت. در سال ۱۹۶۲، عیسی صدیق مسئول پیاده‌سازی الگوهای این دانشگاه آیوی لیگ در دانشگاه پهلوی گردید. تدوین بسیاری از دروس، طراحی و توسعه پردیس‌های دانشگاه، تربیت استادان، و بنیانگذاری بسیاری از موسسات تحقیقاتی دانشگاه پهلوی همه و همه در اختیار این دانشگاه آیوی لیگ قرار گرفتند. بعده‌ها، در دوره هوشنگ نهاوندی، موسسه معروف دانشگاه ایالتی کنت نیز در شکل‌گیری و توسعه دانشگاه پهلوی نیز حضور پیدا کرد.
دانشگاه شیراز اولین دانشگاه کشور است که مدرکش بین‌المللی شد و همچنین «اولین دانشگاه ایران» که برنده جایزه نوبل در آن سخنرانی کرد. در زمان پهلوی نیز دانشگاه شیراز خواهر دانشگاه پرینستون ایالات متحده آمریکا خوانده می‌شد.
همچنین دانشگاه شیراز اولین دانشگاه دارای هیئت مدیره در ایران است. اعضای این هیئت مدیره عبارت بودند از وزیر دربار، وزیر فرهنگ، رئیس دانشگاه، استاندار فارس، مدیر عامل سازمان برنامه، مدیر عامل شرکت ملی نفت ایران و عده‌ای بین ۹ تا ۱۵ نفر از شخصیت‌های ذیصلاح فرهنگی و اقتصادی و ارباب صنایع کشور که با پیشنهاد وزارای دربار و فرهنگ و تصویب محمدرضا شاه پهلوی برای مدت ۶ ماه انتخاب می‌شدند و ریاست هیئت امنا نیز با وزیر دربار و در غیاب وی با وزیر فرهنگ بود. این نهاد در آن زمان نماینده قانونی دانشگاه بود و همه امور علمی، فنی، آموزشی، مالی، اداری و استخدامی دانشگاه نیز زیر نظر آن اداره می‌شد.
پردیس ارم
پردیس ارم یا کوی ارم؛ محل استقرار تشکیلات اصلی و هسته مرکزی دانشگاه شیراز
این مجتمع که به خوابگاه ارم معروف است، در تپه‌ای مجاور میدان ارم واقع شده‌است و شامل محوطه بسیار بزرگی از زمین‌های دامنه‌ای کوه‌است که تعداد زیادی از ساختمان‌های اداری و کلاس‌های درسی و خوابگاه‌های دانشجویی در این منطقه قرار دارند.
مینورو یاماساکی آمریکایی طراح و معمار ساختمان‌های خوابگاه دانشجویان روی تپه کوی ارم می‌باشد. این پروژه مصادف با انقلاب سال ۵۷ گشت و نیمه کاره ماند.
با این حال طی یک برنامه چندین ساله قرار است تمامی ساختمان‌های مربوط به دانشگاه شیراز، که در حال حاضر در سطح شهر به صورت پراکنده واقع شده‌اند، به صورت منسجم قرار گیرند. عمده قسمت‌هایی که در کوی ارم واقع هستند، عبارت‌اند از: دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشکده روانشناسی، دانشکده علوم (بخش فیزیک و بخش شیمی)، دانشکده ادبیات، دانشکده علوم انسانی و کتابخانه‌های علوم و تکنولوژی و کتابخانه میرزای شیرازی.
روسای دانشگاه
نام
آغاز
پایان
دکتر ذبیح قربان
سال ۱۳۳۴
سال ۱۳۴۰
دکتر لطفعلی صورتگر
سال ۱۳۴۱
سال ۱۳۴۳
اسدالله علم
سال ۱۳۴۳
سال ۱۳۴۷
دکتر هوشنگ نهاوندی
سال ۱۳۴۷
سال ۱۳۵۰
دکتر فرهنگ مهر
سال ۱۳۵۰
سال ۱۳۵۷
دکتر هوشنگ مهریار
سال ۱۳۵۸
سال ۱۳۵۹
دکتر حسن ظهور
سال ۱۳۵۹
سال ۱۳۶۰
دکتر مصطفی معین
سال ۱۳۶۰
سال ۱۳۶۲
دکتر محمدرضا فرتوک زاده
سال ۱۳۶۲
سال ۱۳۶۳
دکتر رضا ملک‌زاده
سال ۱۳۶۳
سال ۱۳۶۶
دکتر عبدالحمید ریاضی
سال ۱۳۶۶
سال ۱۳۶۸
دکتر سیدرضا قاضی
سال ۱۳۶۸
سال ۱۳۷۱
دکتر غلامحسین زمانی
سال ۱۳۷۱
سال ۱۳۷۵
دکتر محمدمهدی علیشاهی
سال ۱۳۷۵
سال ۱۳۷۶
دکتر محمود مصطفوی
سال ۱۳۷۶
سال ۱۳۸۰
دکتر مجید ارشاد
سال ۱۳۸۰
سال ۱۳۸۴
دکتر محمد صادقی
سال ۱۳۸۴
سال ۱۳۸۸
دکتر محمد موذنی
سال ۱۳۸۸
سال ۱۳۹۲
دکتر مجید ارشاد
سال ۱۳۹۲
سال ۱۳۹۵
دکتر حمید نادگران
سال ۱۳۹۶
اکنون
دانشکده‌ها
دانشکده علوم
دانشکده علوم از بدو تاسیس، یعنی در سال ۱۳۳۴، فعالیت‌های مستمر علمی  پژوهشی خود را شروع نموده و بدون وقفه در راستای ارتقاء کیفیت وظایف خود کوشش نموده است. این دانشکده از جمله دانشکده‌های بزرگ دانشگاه شیراز است؛ انتخاب استاد نمونه کشوری از میان استادان از جمله معیارهای متعددی است که می‌تواند نشان دهنده سطح کیفی فعالیت‌های انجام شده در دانشکده علوم باشد. دانش آموختگان این دانشکده در مقاطع دکتری و کارشناسی ارشد، در بسیاری از دانشگاه‌های کشور مشغول فعالیت‌های علمی  پژوهشی و ارائه خدمت به جامعه اسلامی می‌باشند. برای چندمین بار از میان دانشجویان این دانشکده، دانشجوی نمونه کشوری انتخاب گردیده است. تمامی دانشجویان دانشگاه شیراز دروس پایه خود را از جمله ریاضی، فیزیک، شیمی، زیست‌شناسی، زمین‌شناسی، آمار و آزمایشگاه‌های مربوط به آنها را در این دانشکده می‌گذرانند. طول مدت تحصیل در مقطع کارشناسی رشته‌های مختلف دانشکده علوم، چهار سال می‌باشد.
دانشکده علوم دانشگاه شیراز از ۶ بخش (گروه) آموزشی، شامل، آمار، فیزیک، شیمی، ریاضی، زیست‌شناسی و زمین‌شناسی تشکیل شده‌است.
دانشکده علوم همجوار آرامگاه حافظ (حافظیه) بوده و ساختمانهای مختلف این دانشکده در چهار گوشه چهار راه ادبیات شیراز واقع می‌باشند.
اخیرا بخش‌های آموزشی فیزیک و شیمی به ساختمان جدید واقع درپردیس ارم انتقال یافته‌اند.
بخش فیزیک
فعالیت‌های خود را از مهر ماه ۱۳۴۱ آغاز نموده‌است. در سال ۱۳۴۵ دوره کارشناسی ارشد نیز در این بخش راه اندازی شد. بعد از پیروزی انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷ و بازگشایی مجدد دوره‌های کارشناسی و کارشناسی ارشد مسئولین این بخش تلاش کردند که دوره دکترا را نیز فعال کنند. تلاش‌های آنها برای اولین مرتبه در ایران در سال ۱۳۶۷ به بار نشست و ۴ دانشجوی دکترا آموزش خود را در این بخش شروع کردند. تا کنون بخش فیزیک دانشگاه شیراز ۷۲ درجه دکترا، ۴۴۱درجه کارشناسی ارشد و ۲۰۵۰ درجه کارشناسی به دانش آموختگان خود اعطا نموده‌است. در حال حاضر ۶ استاد، ۴ دانشیار، ۱۰ استادیار در این بخش مشغول به کار می‌باشند. همچنین تعداد ۳ استاد، و ۵ مربی بازنشسته نیز با این بخش همکاری دارند .
هم‌اکنون ۶۷ دانشجوی دکترا، ۱۳۱ دانشجوی کارشناسی ارشد و ۲۹۱ دانشجوی کارشناسی در این بخش مشغول به تحصیل می‌باشند. این دانشجویان تحصیلات تکمیلی در ۵ گرایش اتمی ملکولی، هسته‌ای، ماده چگال، ذرات بنیادی و اختر فیزیک مشغول به پژوهش می‌باشند و دانشجویان کارشناسی در ۳ گرایش اتمی ملکولی، حالت جامد و هسته‌ای مشغول تحصیل می‌باشند.
دانشکده حقوق و علوم سیاسی
این دانشکده در سال ۱۳۵۶، تحت عنوان دانشکده حقوق، در مجموعه دانشگاه شیراز و در قالب یک بخش بنام حقوق شروع به کار نمود. در سال ۱۳۷۲، اولین دوره کارشناسی ارشد گرایش حقوق عمومی و حقوق خصوصی با پذیرش دانشجو شروع شد و بعد از آن در سال ۱۳۷۵، یک گرایش جدید بنام «حقوق بین‌الملل» به مجموعه گرایش‌های کارشناسی ارشد این رشته اضافه شد. در سال ۱۳۸۱، رشته علوم سیاسی در این دانشکده، تاسیس و دانشکده بنام «دانشکده حقوق و علوم سیاسی» تغییر نام یافت. در سال ۱۳۸۴، گرایش حقوق جزا و جرم شناسی، با پذیرش دانشجو شروع به فعالیت نمود، همچنین در سال تحصیلی ۱۳۸۸، رشته مطالعات منطقه‌ای با تاکید بر خاورمیانه و شمال آفریقا، که از شاخه‌های کارشناسی ارشد علوم سیاسی می‌باشد؛ اقدام به پذیرش دانشجو نمود. از بهمن سال ۱۳۹۲، این دانشکده موفق به راه‌اندازی مقطع دکترای حقوق خصوصی و حقوق جزا و جرم شناسی گردید. هر کدام از گرایش‌های ذکر شده، تحت یک بخش مستقل، بنام همان گرایش اداره می‌شود.
دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه شیراز یکی از معتبرترین دانشکده‌های حقوق و علوم سیاسی ایران است.
دانشکده کشاورزی
این دانشکده از اولین دانشکده‌های دانشگاه شیراز و از اولین دانشکده‌های کشاورزی ایران می‌باشد که در سال ۱۳۳۴ با ۲۹ دانشجو کار خود را آغار کرد.
در حال حاضر دارای ۱۶ بخش و مرکز می‌باشد:
زراعت و اصلاح نباتات
مهندسی آب
اقتصاد کشاورزی
علوم باغبانی
ترویج و آموزش کشاورزی
علوم خاک
علوم دامی
علوم و صنایع غذایی
گیاه پزشکی
مکانیک ماشینهای کشاورزی
مدیریت مناطق بیابانی
پژوهشکده زیست فناوری (بیوتکنولوژی)
مرکز تحقیقات ویروس‌شناسی گیاهی
مرکز پژوهش‌های علوم جوی-اقیانوسی
پژوهشکده ملی خشکسالی
گروه پژوهشی آبزیان
بخش زراعت و اصلاح نباتات دانشکده کشاورزی دانشگاه شیراز با راه‌اندازی رشته کارشناسی زراعت و اصلاح نباتات در سال ۱۳۴۳ تاسیس شد. این بخش با بیش از چهل سال فعالیت مستمر آموزشی و پژوهشی از قدیمی‌ترین بخش‌های آموزشی این دانشکده به‌شمار می‌آید. دراین بخش رشته اصلاح نباتات در مقطع کارشناسی ارشد در سال۱۳۴۷، رشته زراعت در مقطع کارشناسی ارشد در سال ۱۳۵۰، رشته شناسایی و مبارزه با علفهای هرز در مقطع کارشناسی ارشد در سال ۱۳۸۷، رشته زراعت در مقطع دکتری در سال ۱۳۸۱ و رشته اصلاح نباتات در مقطع دکتری در سال ۱۳۸۶ بازگشایی شدند. در حال حاضر حدود ۲۰۰ دانشجو در دوره‌های مختلف تحصیلی ارایه شده توسط بخش مشغول به تحصیل می‌باشند. بخش زراعت و اصلاح نباتات با داشتن سیزده عضو هیئت علمی دامنه وسیعی از تخصص‌های مرتبط با علوم زراعت و اصلاح نباتات از جمله زراعت، اکولوژی گیاهی، فیزیولژی گیاهی، علفهای هرز، ژنتیک کمی و مولکولی، اصلاح نباتات، بیوتکنولوژی، آمار زیستی و طرحهای آماری را پوشش می‌دهد و دروس متعددی را به سایر بخش‌های دانشکده کشاورزی ارائه می‌دهد. بخش زراعت و اصلاح نباتات دانشگاه شیراز به لحاظ کیفیت آموزشی و پژوهشی در میان همتایان خود در سطح کشور جایگاه برجسته‌ای دارد. موجب خرسندی است که بسیاری از دانش آموختگان بخش در زمینه‌های اجرایی، آموزشی، پژوهشی و اقتصادی به موفقیتهای قابل توجهی دست یافته‌اند.
دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی
این دانشکده در سال ۱۳۸۲ تحت عنوان دانشکده علوم اجتماعی در مجموعه دانشگاه شیراز و در قالب ۳ بخش مدیریت و حسابداری، اقتصاد و علوم اجتماعی شروع به کار نمود.
در سال ۱۳۸۵ بخش مدیریت و حسابداری در قالب دو بخش مجزا فعالیت خود را ادامه دادند و هم اکنون این دانشکده با چهار بخش مشغول به فعالیت می‌باشد.
دانشکده مهندسی برق و کامپیوتر
دانشکده مهندسی برق و کامپیوتر دانشگاه شیراز شامل بخش‌های زیر می‌باشد.
بخش مهندسی مخابرات و الکترونیک
قدیمی‌ترین بخش دانشکده بوده و اولین بخش مهندسی برق ایران است که قبل از سال ۱۳۵۷ در مقطع دکترا دانشجو گرفت.
این بخش متشکل از ۲۳ عضو هیئت علمی که ۸ نفر آنها استاد تمام بوده (اطلاعات مربوط یه سال ۱۳۹۶) و اکنون در گرایش‌های مختلف مخابرات سیستم، مخابرات میدان و الکترونیک در مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد، و دکترا نیروی متخصص تربیت می‌کند.
امکان گذراندن دوره فوق دکترا در این بخش از سال ۱۳۹۶ مهیا شده‌است.
آزمایشگاه‌های مقطع کارشناسی:
آزمایشگاه مدارهای مخابراتی،
آزمایشگاه تکنیک پالس،
آزمایشگاه‌های الکترونیک،
آزمایشگاه مایکروویو،
آزمایشگاه مدارهای منطقی،
آزمایشگاه الکترونیک دیجیتال.
آزمایشگاه‌ها و مراکز مقاطع تحصیلات تکمیلی:
آزمایشگاه مخابرات بیسیم،
آزمایشگاه رادارهای پسیو (غیرفعال)،
مرکز تحلیل آماری سیگنال،
آزمایشگاه سونار،
آزمایشگاه فوتونیک،
آزمایشگاه مخابرات زیر آب،
مرکز رادیو نرم‌افزاری،
مرکز لامپ‌های مایکروویو،
مرکز محاسبات سریع،
آزمایشگاه DSP،
بخش مهندسی قدرت و کنترل
بخش مهندسی کامپیوتر و فن آوری اطلاعات
پردیس مهندسی
دانشکده مهندسی دانشگاه شیراز ۱۶ سال پس از تاسیس دانشگاه شیراز در سال ۱۳۴۱ آغاز به کار کرد. در ابتدا این دانشکده دارای رشته‌های مهندسی برق، مهندسی راه و ساختمان و مهندسی شیمی بود. در سال ۱۳۸۸ پس از گسترش رشته‌ها، این دانشکده به پردیس مهندسی بدل گردید. در حال حاضر این پردیس دارای دانشکده‌های برق و کامپیوتر، دانشکده مهندسی شیمی، نفت و گاز، دانشکده مهندسی مکانیک و بخش‌های مهندسی راه و ساختمان و محیط زیست و مهندسی مواد می‌باشد. این پردیس با دارا بودن بیش از ۱۱۰ عضو هیئت علمی در رشته‌های مهندسی کامپیوتر، مهندسی برق و الکترونیک، مهندسی شیمی، نفت و گاز، مهندسی مواد، مهندسی مکانیک، مهندسی هسته‌ای و مهندسی هوا و فضا در مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکترا دانشجو می‌پذیرد.
پردیس مهندسی دارای دو ساختمان مجزا و یک کتابخانه بزرگ به نام خوارزمی می‌باشد. این ۳ ساختمان با فاصله نسبتا کمی در خیابان زند، خیابان ملاصدرا و میدان نمازی در شهر شیراز واقع شده‌اند.
گفتنی است که دانشکده مهندسی مکانیک دانشگاه شیراز در سال ۸۱ از سوی وزارت علوم و تحقیقات به عنوان قطب مکانیک محاسباتی ایران انتخاب شده‌است.
دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی
این دانشکده در سال ۱۳۵۶ شمسی با پذیرش ۵۰ دانشجو آغاز به کار نمود. بنیان‌گذار این دانشکده مرحوم دکتر اصغر رضویه، استاد دانشگاه‌های آمریکا و ایران هستند. ایشان به همراه دکتر سید علی اکبر حسینی، بنیان‌گذار تعلیم و تربیت اسلامی در ایران، به راه‌اندازی این دانشکده کمک کردند. این دانشکده اکنون پذیرای بسیاری از دانشجویان است. در حال حاضر دارای رشته‌های: مدیریت و برنامه‌ریزی آموزشی و درسی، آموزش کودکان استثنایی، روانشناسی تربیتی، تاریخ و فلسفه تعلیم و تربیت، روانشناسی بالینی، علوم کتابداری و اطلاع‌رسانی، تربیت بدنی و علوم ورزشی، آموزش و پرورش دبستانی و پیش دبستانی می‌باشد.
دانشکده آموزشهای الکترونیکی
دانشکده آموزشهای الکترونیکی دانشگاه شیراز اولین (و پیشرفته‌ترین) دانشکده الکترونیکی ایران است که در سال ۱۳۸۲ تاسیس گردید. ورود به این دانشکده از سال ۱۳۸۶ تنها بوسیله " کنکور سراسری " برای مقطع کارشناسی و برای مقطع کارشناسی ارشد بصورت دانش پذیری است. این دانشکده دارای رشته‌های مهندسی تکنولوژی الکترونیک، مهندسی ابزار دقیق، کامپیوتر، فناوری اطلاعات IT و حقوق می‌باشد.
استادان نمونه کشوری
ارسلان قهرمانی
منصور طاهری
محمد نمازی
نظام‌الدین فقیه
نعمت‌الله ریاضی
هاشم شرقی
حبیب فیروزآبادی
ناصر ایرانپور
مشاهیر و دانش‌آموختگان
ایرج بشیری استاد تاریخ، دانشگاه مینه سوتا، ایالات متحده آمریکا
آرتور پوپ
مصطفی معین
عباس میلانی
جان لیمبرت (سفیر ایالات متحده)
محسن کدیور
قاسم کاکایی
اسدالله علم
نظام‌الدین فقیه
عطاالله مهاجرانی
محمد همایون
محمد سلیمانی
علیرضا طهماسبی
ریچارد فرای
محمد قائد
منصور رستگار فسایی
داود شهیدی
منصور حکمت
اسماعیل کهرم
سعدالله نصیری قیداری
ابراهیم نبوی
احمد توکلی
غلامعلی حداد عادل
محمود فرشیدی
امراله ابجدیان
پریسا مقتدی
پانویس =
دانشگاه‌های دولتی ایران
فهرست دانشگاه‌های ایران
فهرست نام دانشگاه‌های کشورها
آموزش عالی در ایران