زبان‌های چینی

مناطق مسکونی‌ای (شهرک‌هایی) که بیشتر چینی زبان‌ها زندگی می‌کنند
زبان چینی یا دقیقتر: زبان‌های چینی بخشی از خانواده زبان‌های سینی-تبتی را تشکیل می‌دهند. زبان مادری حدود یک پنجم مردم جهان یکی از انواع زبان چینی است.
این زبان در خود زبان چینی و سرزمین چین به نام‌های جونگ ون (中文، Zhōngwén)که برای نامیدن زبان نوشتاری بکار می‌رود، خن یو (汉语/漢語، Hànyǔ)و خویو (华语/華語، Huáyǔ) نامیده می‌شود. زبان اصلی و عمده و رسمی در سرزمین چین، چینی ماندارین یا پوتونگ خوا می‌باشد.
زبان چینی با ۱،۳۹۰،۰۰۰،۰۰۰ نفر گوینده پرشمارترین زبان دنیا به‌شمار می‌رود.
اهمیت آهنگ‌ها در زبان چینی
فرق عمده زبان چینی ماندارین با اکثر زبان‌های دیگر جهان در آهنگین بودن آن می‌باشد. بدین صورت که هر هجا در این زبان (chang, chung, bei, ba, lai و…) در ۴ آهنگ و تعدادی از هجاها نیز به صورت استثنائی در ۵ آهنگ تلفظ می‌شوند.
در آهنگ اول هجا به صورت یکنواخت و کشیده تلفظ می‌شود.
در آهنگ دوم، در هنگام تلفظ هجا صدای فرد به صورت تدریجی به سمت بالا می‌رود.
در آهنگ سوم صدای فرد ابتدا به سمت پایین سقوط می‌کند و سپس به سمت بالا اوج می‌گیرد.
در آهنگ چهارم هجا به صورت دفعی و ضربتی تلفظ می‌شود.
تلفظ پنجم هم که به صورت استثنائی در برخی هجاها وجود دارد فاقد آهنگ است و هجا به صورت معمولی بیان می‌شود.
مثال از آهنگ‌ها
به عنوان مثال هجای ma در آهنگ اول معنی مادر را می‌دهد و بدین شکل نوشته می‌شود:(媽/妈). در آهنگ دوم معنای کنف را می‌دهد و بدین شکل نوشته می‌شود:(麻). در آهنگ سوم معنی اسب را می‌دهد و بدین شکل نوشته می‌شود:(馬/马). در آهنگ چهارم معنای توامان سرزنش کردن و توهین کردن را می‌دهد و بدین شکل نوشته می‌شود:(罵/骂). در آهنگ پنجم به عنوان جزء پایانی جمله سوالی بکار می‌رود و جمله را سوالی می‌کند و بدین شکل نوشته می‌شود:(嗎/吗).
خط چینی
سبک‌های مختف نوشتاری خط چینی
در زبان چینی نگارش به دو صورت است:
چینی سنتی یا کلاسیک
چینی ساده‌شده
مورد اول خط اصیل زبان چینی می‌باشد که از سده‌های دور برای نگارش این زبان به کار می‌رفته‌است و اکنون در کشورهای جمهوری چین (تایوان)، هنگ کنگ، ماکائو و چینی‌های مقیم ایالات متحده و غرب رایج است. مورد دوم ساده شده همان خط سنتی است که در جمهوری خلق چین و سنگاپور رایج است. این خط به دستور مائوزدونگ موسس جمهوری خلق چین از ساده کردن خط سنتی به دست آمده‌است.
تعداد نویسه‌های این زبان که در چینی به آن‌ها خنزی (汉字) به‌طور سنتی بالغ بر ۷۰،۰۰۰ تا ۸۰،۰۰۰ عدد می‌باشد که البته امروزه همگی آن‌ها (جز برای کاربردهای ادبی و مطالعاتی) منسوخ شده‌اند و در حال حاضر یک چینی یا یک خارجی که می‌خواهد چینی بیاموزد، برای آنکه بتواند بگوید سواد کامل دارد باید تنها حدود ۱۰،۰۰۰ کاراکتر را بخواند و بنویسد. امروزه برای آوانویسی یا romanization این زبان از سیستمی مبتنی بر الفبای لاتین به نام پین این(pin yin) استفاده می‌شود.
زبان‌ها و گویش‌های چینی
گستره گویش‌های مختلف زبان چینی در چین
در سرتاسر کشور چین زبان‌ها و گویش‌های مختلفی وجود دارد که اختلاف و فرق اکثر آن‌ها در چگونگی تلفظ هجاها می‌باشد که در بالا توضیح داده شد. مثلا یک هجا در زبان یک ناحیه با یک آهنگ خاص یک معنی می‌دهد و در ناحیه‌ای دیگر با همان طرز بیان و آهنگ معنی دیگر. مثلا همان‌طور گفته شد زبان رسمی یا ماندارین دارای ۴ آهنگ ولی زبان کانتونی (یوئه) که در جنوب این کشور در استان گوانگدونگ (کانتون) رایج است دارای ۸ آهنگ برای تلفظ هجاها می‌باشد.
زبان‌های عمده
زبان‌های عمده چینی بدین شرح هستند:
کانتونی
ماندارین
گویش وو (چینی)
که جیا (هکا)
مین دونگ
جین یو
پوشیان
خویی جو
مین جونگ
گن
شیانگ
مین بی
مین نن
پینگ خوا
واژه‌های مهم در زبان چینی
معادل فارسی
نحوه تلفظ
متن چینی
بله
Shì
是
خیر
bù
不
سلام
Nǐ hǎo
你好
حال شما چطوره؟
Nǐ hǎo ma
?你好吗
اسم شما چیه؟
Nǐ jiào shénme míngzi
?你叫什么名字
اسم من است.
Wǒ jiào
我叫
لطفا
Qǐng
请
ممنون
Xièxiè
谢谢
ببخشید! / عذر می‌خوام.
Dǎrǎo yixià
打扰一下
تشکر
معادل فارسی
نحوه تلفظ
متشکرم
xie xie
مهم نیست (خوش باش یا وظیفه‌ام بود)
hen le yi
خواهش می‌کنم
bu ke qi
از کمکتان سپاسگزارم
gan xie ni de bang mang
این خوبی شما را می‌رساند
ni zhen hao
از شما قدردانی می‌کنم
gan xie ni de hao yi
ممنون از همه چیز
gan xie ni wei wo zhun bei de yi qie
ممنون. روز خیلی خوبی بود
gan xie ni zhe mehao de yi tian
عذرخواهی
شرمنده (ببخشید) = dui bu qi
لطفا مرا ببخش = qing yuan liang
متاسفم که باعث شدم شما منتظر بمانید = dui bu qi, rang ni jiu deng le
این بی‌دقتی مرا نشان می‌دهد = shi wo bu xiao xi
متاسفم، نمی‌توانم شما را همراهی کنم = dui bu qi, wo bu neng lai
متاسفم که باعث شدم قرارمان را به هم بزنیم = dui bu qi, shi yue le
معذرت می‌خواهم که شما را به زحمت انداختم = hen bao qian , gei ni dai lai le bu bian
متاسفم که این‌قدر برای شما مشکل درست کردم = hen bao qian , gei ni dai lai le ma fan
مشکلی نیست، خودت را ناراحت نکن = qing bie zai yi
مشکلی نیست = mei guan xi
اهمیت ندهید = bu yao jin
پرسش دوباره
لطفا تکرار کنید = qing zai shuo yi ci
چی؟ =shen me
لطفا آرام‌تر صحبت کنید = qing shuo man dian er
لطفا بلندتر صحبت کنید = qing shuo da sheng dian er
واقعا؟ = zhen de ma
آیا شما مطمئن هستید؟ = ni que ding ma
سوال‌های ابتدایی
چرا = wei shen me
کی = shen me shi hou
کجا = zai na er
چیست؟ = zhe shi shen me
کدام = na yi ge
کیست = shi shui ya
چند تا = you duo shao
به چه مدت = you duo jiu
چه قدر دور است = you duo yuan
سلام گفتن
سلام = ni hao
صبح بخیر = zao an
بعدازظهر بخیر = wu an
غروب بخیر = wan an
چه طوری =ni hao ma
تا الان همه چیز خوب بوده = yi qie bu cuo
من زیاد بد نیستم = bu tai cha
وقت زیادی است که شما را ندیده‌ام = hao jiu bu jian le
از آشناییتان خوشبختم = hen gao xing jian dao ni
خوشحالم که شما را دوباره می‌بینم = hao gao xing zai jian dao ni
۱ یک = yi
۲ دو = er
۳ سه = san
چینی استاندارد
چینی ساده‌شده