رسمی‌شدن مذهب شیعه در ایران

رسمی‌شدن مذهب شیعه در ایران به رسمی شدن مذهب شیعه در دربار صفوی در دهه ۸۸۰ق و اجرای فقه آن در دستگاه قضایی اشاره می‌کند که سرانجام این مذهب را، مذهب رسمی ایران برگزید.
شاه اسماعیل یکم صفوی توانست در سال ۸۸۰ در تبریز تاجگذاری کند و مذهب شیعه دوازده امامی را در ایران رسمی کند. پس از حکومتهای محلی علویان (طبرستان)، اسماعیلیان، آل بویه و سربداران، سرانجام قزلباشها و ترکان صفوی توانستند تشیع را در ایران رسمی کنند.
شرح
در زمان تشکیل حکومت صفویه مناطقی مانند طبرستان، گیلان، آذربایجان، خراسان، عراق عجم دارای اکثریت سنی بود و سنی‌های ایران بیشتر شافعی و حنفی بودند.
تا پیش از استقرار سلسله صفوی، ایران در شمار کشورهای سنی مذهب قرار داشت که با قدرت گرفتن دولت صفوی و به تصمیم شاه اسماعیل، مذهب کشور از تسنن به تشیع تغییر یافت.
از آنجا که دولت صفوی در رقابت شدید با دولت عثمانی بود، شاهان شیعه صفوی به ویژه موسس آن شاه اسماعیل، در تغییر مذهب ایران سعی وافر به خرج دادند تا ایرانیان را از فرمان پذیری پادشاه عثمانی (که خود را خلیفه رسول‌الله می‌دانست) خارج کنند وگرنه استقرار دولت مستقل ایرانی ناممکن می‌نمود. چنین شد که شاه اسماعیل صفوی با بهره جستن از ارتش خود و ورود فاتحانه به تبریز این شهر سنی‌نشین را پایتخت دولت تازه تاسیس خود قرار داد و در سال ۱۵۰۱میلادی (۹۰۷ هجری) تشیع را مذهب رسمی ایران اعلام کرد.
شاه اسماعیل افزون بر ارتش خود، از روحانیان و مبلغان شیعه کمال استفاده را برد تا مذهب شیعه را در سرتاسر قلمرو خود بگستراند. روحانیان شیعه در دربار شاهان صفوی از ارج و منزلت بالایی برخوردار بودند. این شد که شیخ بهایی از بزرگان علمای شیعه لبنان در سن ۱۳ سالگی به همراه پدرش از بعلبک به قزوین کوچ کرد. پدرش هنگامی که او ۱۷ سال بیش نداشت از سوی شاه تهماسب به شیخ‌الاسلامی قزوین و خودش در ۴۳ سالگی به شیخ‌الاسلامی اصفهان منصوب شد. بدین ترتیب ریشه ارتباط تنگاتنگ شیعیان ایران و لبنان به قرن ۱۶ میلادی بازمی‌گردد.
معروف است که شاهان صفوی در کنار ارتش مجهز خود همواره شیخ‌الاسلام‌ها (لقب مبلغان شیعه) را همراه می‌بردند. برخی تاریخ نویسان سنی این روش را با طعن و کنایه تبشیر شیعی (به مثابه گروه‌های تبشیری مسیحی) نام نهاده‌اند.
البته، شیعه کردن ایران بدون خون‌ریزی صورت نگرفت و چندین هزار تن از سنی‌های ایرانی در جریان آن کشته شدند یا به سرزمین‌های سنی نشین پناه بردند.
روش‌های صفویان برای تغییر مذهب مردم ایران
تحمیل مذهب شیعه به عنوان مذهب اجباری و حکومتی و مجبور کردن بسیاری از صوفیان سنی مذهب به شیعه شدن
شاه اسماعیل مساجد اهل سنت را نابود کرد. تومه پیرس، سفیر پرتغالی چین که در آن زمان به ایران سفر کرده بود در کتاب خود می‌نویسد:
«او (شاه اسماعیل) کلیساهای ما را اصلاح می‌کند و خانه همه مسلمانانی که از محمد پیروی می‌کنند خراب می‌کند»
او لعن آیینی و اجباری سه خلیفه اول اهل سنت (ابوبکر ، عمر و عثمان را به عنوان غاصبان خلافت در مساجد اجباری کرد، دارایی سنی‌ها را کشف و ضبط کرد، طریقت‌های سنی مذهب را از هم پاشید، از حمایت دولت برای توسعه زیارتگاه‌ها، نهادها و هنر شیعی استفاده کرد. او همچنین عالمان شیعه را جایگزین عالمان سنی کرد.
او خون سنی‌های زیادی را ریخت و به تخریب و بی‌حرمتی قبرها و مساجد سنی‌ها پرداخت تا حدی که بایزید دوم که در ابتدا پیروزی‌های شاه اسماعیل را به او تبریک می‌گفت از او درخواست کرد آزار سنی‌ها را متوقف کند اما شاه اسماعیل به خواسته او توجهی نکرد و همچنان به گسترش شیعه گری با شمشیر ادامه داد.
او سنی‌های سرسخت را آزار، اعدام و زندانی کرد.
او 18 ذی حجه سالروز ولایت خلیفه چهارم علی بن ابی طالب و ۹ ربیع‌الاول سالروز کشته شدن خلیفه سوم عمر بن خطاب را جشن ملی اعلام کرد. هر چند بعدها این جشن با بهبود روابط با کشورهای سنی مذهب از بین رفت.
در سال ۱۵۰۱ اسماعیل از شیعیان خارج از ایران دعوت کرد به ایران بیایند تا از خود در برابر اکثریت سنی در امان باشد.
عواقب
در سال ۸۹۳ شمسی وقتی خبر قتل عام سنی مذهبان به گوش سلطان سلیم اول رسید بسیار خشمگین شد و برای گرفتن انتقام خون سنی مذهبان به ایران لشکرکشی کرد و در جنگ چالدران سپاه ایران را درهم شکست و ۴۹۰۰۰ سرباز ایرانی را ازدم تیغ گذراند و پس از ان به او لقب خلیفه و به شیعیان لقب کافر دادن.
این کار شاه اسماعیل باعث اختلافات شدید میان سنی و شیعه شد اختلافاتی که هنوزهم پابرجاست.
دولت شیعه سال‌ها بعد مدارک موجود در باره این نبرد را از بین برد و امروزه از شاه اسماعیل به عنوان شیر دل شیعه نام میبرند حتی به او لقب شاعر هم داده‌اند گرچه اکثر شعرهای او ترکی بود اما در ایران محبود‌تر به‌شمار میرود.
مذهب دیلمیان
اسلام در ایران
فهرست فقیهان شیعه دوازده‌امامی ایرانی