کمک‌های ایران به جمهوری آذربایجان

کمک‌های ایران به جمهوری آذربایجان به مجموعه کمک‌های اقتصادی و بشردوستانه بلاعوض ایران به جمهوری آذربایجان پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی اطلاق می‌شود که تا امروز نیز ادامه یافته است. بخش اعظم این کمک‌ها از طریق کمیته امداد امام خمینی به این کشور ارسال می‌گردد و زیر نظر معاونت نخست وزیری در امور بشر دوستانه این کشور می‌باشد.
کمک‌های صدها میلیون دلاری کمیته امداد امام خمینی ایران به جمهوری آذربایجان در حالی صورت می‌گیرد که متوسط سرانه تولید ناخالص داخلی جمهوری آذربایجان بیش از ۱۰۰۰ دلار بالاتر از ایران می‌باشد. همچنین نرخ رشد اقتصادی جمهوری آذربایجان در سال ۲۰۱۱ حدود ۷ درصد بیش از ایران بوده و رشد تولید ناخالص داخلی این کشور حدود ۹ درصد بالاتر از ایران می‌باشد.
برخی کمک‌های بلاعوض ایران
در سالهای درگیری میان آذربایجان و ارمنستان کمک‌های ایران به بهبود اوضاع اهالی آذربایجان، خصوصا در نخجوان کمک فراوانی کرد. کمیته امداد امام خمینی بیش از ۳۰،۰۰۰ نفر را در آن کشور تحت پوشش قرار داده‌است. مجموعه کمک‌های ایران در زمان جنگ قره‌باغ، دهها میلیون دلار تخمین زده می‌شود.
بنابر اظهارات محسن رضایی، وی خبر از حضور تعداد زیادی مبارز ایرانی در جریان جنگ قره‌باغ در حمایت از نیروهای آذری و کشته شدن تعداد قابل توجهی از آنها.
ارسال گاز، برق و کالاهای اساسی زندگی از ایران به جمهوری آذربایجان در خلال جنگ قره‌باغ که در آن زمان آذربایجان به موجب محاصره از جانب نیروهای ارمنستانی، توان تامین مایحتاج اساسی خود را نداشت.
ایجاد ارتباط زمینی بین کشور اصلی جمهوری آذربایجان و منطقه نخجوان از طریق خاک ایران.
لغو یکطرفه روادید از تاریخ ۱۲ بهمن ۱۳۸۸ از جانب ایران.
کمکهای ایران در جنگ قره باغ
هاشمی رفسنجانی در خاطرات خود به بخشی از کمکهای ایران به جمهوری آذربایجان اشاره می‌کند:
«تلفنی به آقای ولایتی وزیر امور خارجه گفتم می‌توانند برای عبور رزمندگان افغانی به آذربایجان اقدام کنند. دو طرف خواسته‌اند، سلاح و مهمات بدهند و برای حفاظت سایت سد خداآفرین در آذربایجان در مقابل ارامنه اقدام کنند. آقای فروزنده، وزیر دفاع، اطلاع داد که معامله سی میلیون دلاری سلاح و مهمات با آذری‌ها انجام شده است. »
«آقای محمود واعظی، معاون وزیر امور خارجه اجازه گرفت که با مذاکره تلفنی رییس جمهور ارمنستان با من که تقاضا دادند، موافقت کنند; گفتم به شرط اینکه در تلفن بپذیرد انعطافی در تهاجم نظامی ارامنه به آذربایجان بشود. پیام آمریکا توسط سوییس درباره تجمع نیروهای ایران در مرز جمهوری آذربایجان را خواند که خواسته بودند دخالت نظامی نکنیم; گفتم که جواب بدهند. »
«عصر تلفنی با آقای حیدر علی اف، کفیل ریاست جمهوری آذربایجان حرف زدیم. از کمک‌های ما تشکر داشت و گفت ۱۱ مهر انتخابات دارند. »
به گزارش گروه دفاع و امنیت مشرق به نقل از جهان، یک مقام عالیرتبه سابق ایرانی فاش کرد: «فرماندهان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران در زمان جنگ قره‌باغ به جمهوری آذربایجان اعزام شدند و به تعلیم مبارزان و نظامیان این جمهوری پرداختند. اما زمانی که حیدرعلی اف رئیس سابق جمهوری آذربایجان دید که فرماندهان سپاه محاسن دارند و نماز به پا می‌دارند، آنها را از جمهوری آذربایجان بازگرداند.»
منصور حقیقت‌پور، یکی از فرماندهان سپاه پاسداران در تار نمای رسمی خود درباره معرفی خود این چنین می‌نویسد:
«قریب دوسال به عنوان مشاور نظامی در آذربایجان مستقر و در جهت آموزش و تجهیز ارتش آذربایجان خصوصا در مقطع جنگ قره‌باغ انجام وظیفه می‌نمایند که در این مقطع بیشترین همکاری دفاعی و آموزشی فی‌مابین ایران و جمهوری آذربایجان به وقوع می‌پیوندد.»
نورالدین خوجا یکی از فرماندهان جمهوری آذربایجان طی گفتگویی که با سایت اینتر پرس جمهوری آذربایجان انجام داده است، در پاسخ به این سوال خبرنگار که آیا از همسایگان هم کسی به ما کمک کرد گفت: «در حوادث «زنگیلان» از ایران در خواست کمک کردیم؛ اگر در آن دوره آتش توپخانه ایران نبود مردم زنگیلان با کشتار مواجه می‌شدند.»
«غلام عسگر کریمیان» یکی از فرماندهان سپاه پاسداران در نشست خبری به مناسبت دوم اردیبهشت (سالروز تاسیس سپاه پاسداران) گفت:
«جنگ قره‌باغ را از مظلومیت‌های ایران خواند. در بالاترین سطح به دولت آذربایجان کمک کردیم ولی برخی با منظورهای خاص تلاش کردند آن را بیان نکنند.»
«در اسفند ۹۱ محسن رضایی، از فرمانده پیشین سپاه پاسداران در مصاحبه با خبرنگاران در تبریز فاش ساختند، تعداد زیادی ایرانی در جریان حمایت از جمهوری آذربایجان در جنگ قره‌باغ شهید شدند و ایران از کمک‌ها و آموزشهای نظامی به جمهوری آذربایجان در جریان این مناقشه قره‌باغ دریغ نکرده است.»
کمک‌های ایران به افغانستان
کمک‌های ایران به بوسنی و هرزگووین
کمک‌های ایران به لبنان