آثار ایزاک آسیموف

پرکاری آسیموف حیرت‌آور بود. او قریب به ۵۰۰ کتاب در دامنه وسیعی از موضوعات، از کتاب‌های کودکان گرفته تا کتاب‌های درسی دانشگاهی نوشت. بیشترین شهرت وی شاید به خاطر داستان‌های علمی - تخیلی بود و نقش پیشتازانه‌ای در بالا بردن داستان‌های علمی - تخیلی از سطح مجلات بی‌ژرفا به سطح فکری مربوط به جامعه‌شناسی و تاریخ و ریاضیات و علم داشت. آسیموف همچنین داستان‌های اسرارآمیز نیز نوشته‌است و کتاب‌هایی در نقد مسائل فیزیک، شیمی، زیست شناسی، اخترشناسی، طنز، شکسپیر، کتاب مقدس و موضوعات زیاد دیگر تالیف کرده‌است.
نخستین کتاب آسیموف یک داستان علمی-تخیلی به نام «سنگریزه‌ای در آسمان» بود که در سال ۱۹۵۰ انتشار یافت. ۲۳۷ ماه یا تقریبا ۲۰ سال طول کشید تا وی صد کتاب بنویسد که تا اکتبر ۱۹۶۹ به طول انجامید. صد کتاب بعدی، مرحله مهمی از زندگی او بود که در مارس ۱۹۷۹یعنی در عرض ۱۱۳ ماه یا در حدود ۹ سال. نیم به آن رسید یعنی چیزی بیش از ۱۰ کتاب در سال. در دسامبر ۱۹۸۴، فقط پس از گذشت ۶۹ ماه یا کمتر از ۶ سال دیگر وی سیصدمین کتابش را نیز منتشر کرد.
روزی توضیح داد که چگونه به تالیف کتاب رهنمود آسیموف به شکسپیر پرداخت. به گفته او این کار با نوشتن کتابی به نام واژه‌های علم شروع شد. وی در این مورد چنین می‌گوید: «این کتاب من را به واژه‌های روی نقشه کشاند، از آنجا به کتاب‌های یونانیان، جمهوری روم، امپراتوری روم، مصریان، خاور نزدیک، عصر تاریک، تشکیل انگلستان و بعد به کتاب واژه‌های تاریخ، با جستی آسان به کتاب واژه‌های سفر پیدایش پرداختم که من را به واژه‌های سفر خروج رسانید. این به کتاب رهنمود آسیموف به عهد عتیق منجر شد و سپس به عهد جدید. لذا چیز دیگری نمانده جز شکسپیر.»
در میان آثار او کتاب «رهنمود آسیموف به علم» یکی از بهترین کتاب‌هایی است که درباره علم برای مردم عامه نوشته شده‌است. این کتاب با عنوان «رهبر علم» و در دو جلد با ترجمه «استاد احمد بیرشک» توسط انتشارات خوارزمی و نیز با عنوان «در جهان علم» با ترجمه «هوشنگ شریف زاده» توسط انتشارات فاطمی به فارسی منتشر شده‌است.
«کناره بنیاد» که از سوی نیویورک تایمز در فهرست بهترین کتاب‌های پرفروش سال ۱۹۸۲ قرار داشت، دنباله داستان‌های تریلوژی بنیاد بود. منتقد ادبی نیویورک تایمز در نقد آن چنین نوشت: «آسیموف بسیار بهتر از ۳۳ سال پیش می‌نویسد و در عین حال آن شور و حرارت داستان را در ایامی که او و کهکشان جوان‌تر بودند حفظ کرده‌است.» کتاب کناره بنیاد به عنوان بهترین داستان علمی - تخیلی سال ۱۹۸۳ جایزه هوگو را برد. «بنیاد و زمین» (۱۹۸۶)، «در آمدی به بنیاد» (۱۹۸۸) و «پیشبرد بنیاد» (۱۹۸۹) جزو آخرین آثار او محسوب می‌شوند.
آسیموف خود در مورد آثارش ادعاهای بزرگی نداشت. در مصاحبه‌ای به سال ۱۹۸۴ گفت:«من سعی نمی‌کنم شاعرانه یا به سبک ادبی عالی بنویسم. می‌کوشم تا صرفا ساده بنویسم و خوش اقبالی من این است که چنان واضح می‌اندیشم که نوشته‌ام همچون اندیشه‌ام به شکلی رضایت بخش در می‌آید. من هرگز آثار همینگوی، فیتز جرالد، جویس یا کافکا را نخوانده‌ام. تا به امروز با شعر و رمان‌های قرن بیستم غریبه‌ام که بی‌تردید این امر خود را در نوشته‌هایم نشان می‌دهد.»
او ابتدا نوشته‌هایش را با ماشین تایپ می‌کرد و بعدها این کار را با واژه پرداز کامپیوتری انجام می‌داد و همه چیز را فقط یک بار از نو می‌نوشت. به قول خودش: «اینکه فقط یک بار نوشته‌هایم را باز نویسی می‌کنم از سر خودبینی نیست، بلکه مطالب زیادی وجود دارد که می‌خواهم آن‌ها را بنویسم و اگر با دلدادگی به نوشته‌ای بچسبم ابدا نمی‌توانم چیزی بنویسم.»
البته همه این نوشتن‌ها به آسانی انجام نمی‌شد. یک بار کتاب کودکانه‌ای را در یک روز تمام کرد، اما کتاب شکسپیر دو سال طول کشید. نوشتن «قتل در ا. ب. ا» (۱۹۷۶) کتاب محبوبش و رمانی اسرارآمیز که خود آسیموف یکی از شخصیت‌های آن بود هفت هفته طول کشید، اما «خود خدایان» (۱۹۷۲)، داستان علمی - تخیلی که جایزه‌های هوگو و نبیولا را برد، هفت ماه به طول انجامید.
آسیموف کتاب‌های علمی غیر تخیلی و مقالات زیادی درباره موضوعات گوناگونی نوشت و سرپرستی هیات تحریریه مجله علمی-تخیلی آیزاک آسیموف که به نام خود او منتشر می‌شد را عهده‌دار بود و نیز به مدت سی و سه سال به‌طور ماهیانه مقاله‌ای برای مجله «داستان‌های علمی - تخیلی و خیال‌پردازی» می‌نوشت، که بالغ بر ۴۰۰ مقاله شده بود.
نوشتن ۱۰ کتاب یا بیشتر در هر سال روال عادی زندگی آسیموف بود، و این پرکاری را حتی پس از حمله قلبی در سال ۱۹۷۷ و سه عمل جراحی کوچک در سال ۱۹۸۳ ادامه داد. خودش می‌گفت: «من نیکبخت بوده‌ام که با ذهنی پر تکاپو و کارآمد و با قدرتی برای واضح اندیشیدن و توانایی برای ابراز چنان اندیشه‌هایی زاده شده‌ام.»
آسمیوف بالغ بر ۵۱۰ کتاب در طی چیزی حدود ۷۰ سال نوشت. تعداد قابل توجهی از آثار وی، با فاصله نسبتا کمی از زمان انتشار، به زبان فارسی ترجمه و منتشر شدند. در دهه ۱۳۶۰ و ۱۳۷۰ هجری شمسی، انتشارات پاسارگاد چندین کتاب از آثار آسیموف را که توسط هوشنگ غیاثی‌نژاد ترجمه شد بود روانه بازار کرد.
علمی-تخیلی
مجموعه‌ها
سری بنیاد، که سه‌گانه اول آن در ایران به نام سری امپراتوری کهکشانی توسط انتشارات شقایق چاپ شده‌است.
سری روبوتها (شامل غارهای پولادی، خورشید عریان، روبوتهای سپیده‌دم و رباتها و امپراتوری)
سری لاکی استار (شن‌های مریخ، اقیانوسهای زهره، خورشید بزرگ عطارد، راهزنان سیارک‌ها، حلقه‌های زحل و…)
تک نسخه‌ها
خدایان هم (The Gods Themselves)
سفر شگفت‌انگیز
پایان ابدیت (The End of Eternity)
شبانگاه
فرزند زمان
نمسیس
آزمایش مرگ
ماموریت فراموش شده
قلوه سنگی در آسمان
مجموعه داستان‌های کوتاه
بهترین‌های آسیموف
دنیای رباتها
رویای رباتها
ربات خواب می‌بیند
مرد دو صد ساله انسان دو قرنی در ایران
من، روبوت
المپیک کهکشانی
سوال آخر
اولین‌های آسیموف
معما
بیوه مردان سیاه، باشگاه معما در ایران
علم به زبان ساده
دانشنامه جهان
جهان چگونه زاده شد؟
تولد و مرگ ستارگان
راه شیری و سایر کهکشانها
منظومه شمسی ما
خورشید
زمین:خانه ما
ماه زمین
عطارد:سیاره بادپا
زهره:رازی سر به مهر
مریخ:همسایه اسرارآمیز ما
مشتری غول لکه دار
زحل:سیاره‌ای با حلقه‌های زیبا
اورانوس:سیاره‌ای که به پهلو خوابیده‌است
نپتون:دورترین غول
پلوتون:سیاره‌ای دوگانه
سیارکها
ستاره‌های دنباله دار و شهاب‌ها
کوازار‌ها،تپ اخترها و سیاهچاله‌ها
آیا در سیارهای دیگر حیات وجود دارد؟
بشقاب پرنده.
آیا ستاره‌های دنیاله دار دایناسورها را کشته‌اند؟
موشکها، کاوشگرها و ماهواره‌ها
راهنمای آسمان شب
سیزده برنامه اختر شناسی
پرواز سفینه‌های سرنشین دار به فضا
مسکونی کردن ستاره‌ها و سیاره‌ها
برنامه‌ها فضایی جهان
آشغالدانی فضایی
اساطیر و فضا
داستان علمی، واقعیت علمی
اخترشناسی باستان
اختر شناسی نوین
ترجمه فارسی
این سری توسط انتشارات دفتر فرهنگ اسلامی ترجمه و منتشر شده‌است.
نگاهی به تاریخ علم
قطب جنوب
میکروبها
دینوزوها
شکل زمین
اتم
انرژی
نفت
انرژی هسته‌ای
انسان در فضا
ویتامینها
الکتریسته
روبوتها
ژنها و ژنتیک
مغز آدمی
اتمسفر
ابررسانایی
زندگی در اقایانوس
زغال سنگ
DNA
میکروموجها
خون
پیدایش زندگی
آتشفشانها
انرژی خورشیدی
کیهان
نورخورشید
سرعت نور
فتو سنتز
ترجمه فارسی
این مجموعه توسط انتشارات دفتر فرهنگ اسلامی ترجمه و منتشر شده‌است.
دیگر
اقتباس‌ها
فیلمهای ساخته شده بر اساس آثار آسیموف.
لاکی استار
مرد دو صد ساله
سفر شگفت‌انگیز
من، روبوت، اقتباس ناوفادارنه‌ای از داستان آسیموف
ایزاک آسیموف