فضل‌الله توکل

فضل‌الله توکل (زاده ۱۳۲۱ در تهران)، آهنگساز و نوازنده ایرانی سنتور است.
زندگی‌نامه
فضل‌الله توکل در سال ۱۳۲۱ در تهران متولد گردید. پدرش افسر ارتش و مادرش دبیر ریاضی و فرانسه آموزش و پرورش بود. تحصیلات کودکستانی و دبستانی را در تهران مدرسه ایران طی کرد و سپس برای دوره دبیرستان ابتدا به دبیرستان پهلوی و سپس در دوره دوم دبیرستان به دبیرستان مروی رفت و در سال تحصیلی ۱۳۳۹–۱۳۳۸ موفق به اخذ دیپلم در رشته طبیعی از دبیرستان مروی گشت بعلت معاشرت نزدیکی که خانواده پدربزرگ پدرش با هنرمندان و اساتید داشتند در حدود سن ۶ یا ۷ سالگی شاگردی حسین تهرانی را پیدا کرد و نزد وی دوره تنبک نوازی را طی کرد در سن ۹–۸ سالگی پدرش برایش سنتوری خرید و او نزد آقای خائفی (معلم موسیقی مدرسه) دوره ابتدایی سنتور نوازی را فرا گرفت. سپس بعلت ماموریت پدر در شیراز به شاگردی بهادر نوذری درآمد و بعد در طی این دوره مدت ده سال دوره‌های مختلف ردیف نوازی ایران را با علی تجویدی شروع کرد و همین دوستی شاگرد و استاد باعث گردید که او به دعوت علی تجویدی در سال ۱۳۳۵ به عنوان نوازنده سنتور در «ارکستر شماره ۲ رادیو» به سرپرستی علی تجویدی پذیرفته شود و بفاصله یکسال بعد در ارکستر شماره ۳ رادیو به سرپرستی استاد پرویز یاحقی نیز به عنوان نوازنده ارکستر پذیرفته شود. در سال ۱۳۳۷ به دعوت داوود پیرنیا به عنوان تک نوازننده سنتور به برنامه گل‌ها راه یافت و گگل‌های صحرایی شماره ۵" (در دستگاه شور) و "برگ سبز شماره (۶۵)" به همراهی آواز محمود محمودی خوانساری و تنبک امیرناصر افتتاح اولین اجراهای تکنوازی او هستند که سپس در برنامه گل‌ها به عنوان تکنواز باقی‌ماند و آثار زیادی از ساز نوازی او در برنامه‌های مختلف گل‌ها (گل‌های جاویدان، برگ سبز، گل‌های رنگارنگ و یک شاخه گل) به جا مانده‌است بعد از اخذ دیپلم به کشور انگلستان رفت و در دانشگاه کمبریج موفق به اخذ فوق لیسانس در رشته اقتصاد گردید. از سال ۱۳۴۵ بعد از مراجعت از انگلستان مجددا همکاریش را با رادیو ادامه داد از سال ۱۳۴۶–۱۳۴۵ با ساختن آهنگ (قهر و ناز) با صدای اکبر گلپایگانی به جرگه آهنگسازان پیوست و در این رشته هم موفق بود.
سپس در سال‌های بعد با آهنگ‌های دل بی‌قرار (ابوعطا)، نقش غم (سه گاه)، آشیانه (شور)، و مهربونی با همکاری اکبر گلپایگانی به آهنگ‌سازی و تکنوازی در رادیو ادامه داد. آهنگ‌های او به علت ملودی‌های تازه و نوین که خلق می‌کرد باعث گردید که خوانندگان دیگری هم برای همکاری با وی مشتاق باشند و حاصل این همکاری تعداد زیادی آهنگ با صدای حمیرا به صورت صفحه و نوار کاست در اختیار همگان قرار گیرد (ترسم فراموشم کنی، گذشتم، خواهم که رسوا بشی، یادم نمیره با صدای حمیرا).
آهنگسازی
تا قبل سال۱۳۵۷ همکاری زیادی با خوانندگان مشهور ان دوره داشته‌است. از سال ۱۳۵۷ که همکاری او با رادیو قطع و مجددا در سال ۱۳۷۲ این همکاری شروع شد و او با همکاری اسدالله ملک ارکستر همنوازان را در صدا و سیما بنا نهادند که تکنوازی‌های بیشماری حاصل این همکاری است که نوارهایش در آرشیو صدا و سیما موجود می‌باشد. از سال ۱۳۷۲ همکاری او با اکبر گلپایگانی با آهنگ‌های عشق و آهسته آهسته که به صورت نوار و کاست و CD در اختیار مرم قرار گرفت، شروع شد و در سال ۱۳۷۴ آلبوم آوازه خوان را با ۸ ترانه جدید که کلیه آهنگ‌ها و اشعارش از خود فضل‌الله توکل است در اختیار عموم قرار گرفت که این آهنگ‌ها نیز مورد توجه و لطف مردم قرار گرفت. از سال ۱۳۷۸ ضمن همکاری با آقای گلپایگانی و ارائه دو آلبوم (مست عشق و عقیق) همکاریش را با علیرضا افتخاری شروع کرد و حاصل این همکاری آلبوم
نسیما بود که این آلبومها نیز مورد توجه و عنایت مردم نیز قرار گرفت. از سال۱۳۸۰ تاکنون اهنگ‌های وی کاملا رنگ و بوی امروزی ومدرن می‌گیرد نمونه بارز ان آهنگسازی آلبوم نسیما، غم زمانه، خاطرات جوانی با صدای علیرضا افتخاری است که مورد استقبال فراوان دوست داران موسیقی ایرانی قرار گرفت.
معروف‌ترین ترانه‌های ساخته شده وی ترانه گذشته (وای نگو نگو نگو دیگه از گذشته) با صدای خواننده به نام ایران حمیرا و ترانه پرنده با صدای ایرج است.
شیوه نوازندگی
او در نواختن سنتور و همچنین آهنگسازی دارای سبکی مخصوص به خودش است. چنانچه به قول معروف تا مضرابش بر روی ساز می‌آید مشخص می‌شود که این سنتور فضل‌الله توکل است.
وی علاوه بر سنتور بر نوازندگی ویلن تسلط دارد. پرویز یاحقی بارها شیوه سنتور نوازی فضل‌الله توکل را منحصربه‌فرد خوانده بود و او را بی‌رقیب می‌دانست.
اسدالله ملک، جواب‌سازی فضل‌الله توکل و نواختن وی در هنگام همنوازی‌هایش را بسیار تحسین می‌نمود وبارها در محافل هنری وی را برترین نوازنده سنتور دانسته بود.
در برنامه تکنوازان و همنوازان او پیوسته با تکنوازان و اساتید برجسته استادان حبیب‌الله بدیعی - پرویز یاحقی – همایون خرم و اسدالله ملک و دیگر اساتید همکاری داشته‌است؛ و حاصل این همکاری تعداد زیادی نوار است که در آرشیوهای گوناگون موجود می‌باشد.
ترانه‌شناسی
خواننده
نام ترانه
ترانه‌سرا
آهنگساز
تنظیم
آلبوم
اکبر گلپایگانی
ساقی
فضل‌الله توکل
فضل‌الله توکل
مجید اخشابی
مست عشق
اکبر گلپایگانی
عبادت
فضل‌الله توکل
فضل‌الله توکل
مست عشق
اکبر گلپایگانی
باغبان خسته
فضل‌الله توکل
فضل‌الله توکل
علی تجویدی
مست عشق
اکبر گلپایگانی
سرنوشت
فضل‌الله توکل
فضل‌الله توکل
مست عشق
اکبر گلپایگانی
مهربان
فضل‌الله توکل
فضل‌الله توکل
مست عشق
اکبر گلپایگانی
عشق پاک
فضل‌الله توکل
فضل‌الله توکل
مست عشق
اکبر گلپایگانی
ساز و آواز
فضل‌الله توکل
فضل‌الله توکل
مجتبی میرزاده
مست عشق
اکبر گلپایگانی
قهر و ناز
فضل‌الله توکل
فضل‌الله توکل
قهر و ناز
اکبر گلپایگانی
شب
فضل‌الله توکل
فضل‌الله توکل
دل ای دل
اکبر گلپایگانی
نقش غم
فضل‌الله توکل
فضل‌الله توکل
چرا عاشق نباشم
اکبر گلپایگانی
آوازه خوان خسته
آرش سزاوار
فضل‌الله توکل
آوازه خوان خسته
احمد آزاد
دروغه
فضل‌الله توکل
فضل‌الله توکل
لقمان ادهمی
بگو آبادی کجاست
مهستی
دل شکسته
فضل‌الله توکل
انوشیروان روحانی
انوشیروان روحانی
بی‌نوا دل
هوشمند عقیلی
اولین دیدار
فضل‌الله توکل
فضل‌الله توکل
دخترک فال بین
معین
اای دریغ
فضل‌الله توکل
فضل‌الله توکل
پیام طونی
طلوع
معین
شراب
فضل‌الله توکل
فضل‌الله توکل
آرا
طلوع
هایده
دل سرده سرده
تورج نگهبان
فضل‌الله توکل
خراباتی
هایده
راضی مشو
تورج نگهبان
فضل‌الله توکل
فضل‌الله توکل
خراباتی
مازیار
غربت
رضا عبدالهی
فضل‌الله توکل
همسر
شیلا
رفتم از یادت
فضل‌الله توکل
فضل‌الله توکل
چشمون من