علی‌اکبر ناطق نوری

علی‌اکبر جمشیدی معروف به ناطق نوری (زاده ۱۴ مهر ۱۳۲۳ در نور) سیاستمدار ایرانی و رئیس سابق دفتر بازرسی رهبر ایران است. وی در دوره‌های اول، سوم، چهارم و پنجم نماینده و دوره‌های چهارم و پنجم رئیس مجلس شورای اسلامی بوده است. ناطق نوری نمایندگی سید روح‌الله خمینی در جهاد سازندگی و وزیر کشور در دولت اول میرحسین موسوی (از ۱۳۶۰ تا ۱۳۶۴) بوده است. او همچنین عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام و هیئت موسس دانشگاه آزاد اسلامی می‌باشد.
زادگاه وی روستای اوزکلا (در نزدیکی روستای یوش زادگاه نیما یوشیج) از توابع شهرستان نور در استان مازندران است. نمایندگی سید روح‌الله خمینی در جهاد سازندگی و وزیر کشور در دولت اول میرحسین موسوی (۱۳۶۰ تا ۱۳۶۴) از دیگر سمت‌های او بوده‌است.
او در انتخابات دور هفتم ریاست جمهوری کاندیدای جناح محافظه‌کار (شامل جامعه روحانیت مبارز و تشکل‌های همسو و جامعه مدرسین حوزه علمیه قم) بود، ولی با به دست آوردن حدود ۷ میلیون رای و ۲۴٫۸۶٪ کل آرا در برابر ۶۹٫۰۹٪ سید محمد خاتمی شکست خورد. از کارهای او در این انتخابات دادن پیام تبریک قبل از اعلام نتیجه نهایی به سید محمد خاتمی بود. او بعد از این انتخابات، با پیشنهاد اصولگرایان ریاست شورای هماهنگی نیروهای انقلاب اسلامی را بر عهده گرفت. وی بعد از سال ۱۳۷۶ منتقد جدی جناح اصولگرا به خصوص تندروها شد. او در سال ۱۳۷۷ با ابتکار خود بین المجالس کشورهای اسلامی را تاسیس کرد.
سالهای اولیه زندگی و تحصیلات
ناطق‌نوری فرزند شیخ ابوالقاسم ناطق نوری از خطبای مبارز بود. وی در ۱۰ سالگی به تهران آمد و در سال ۱۳۴۰ با آیت الله خمینی آشنا شد و به صف مخالفین حکومت وقت پیوست. او چندین بار به زندان رفت و ممنوع‌المنبر شد. ناطق دارای تحصیلات حوزوی تا مقطع خارج فقه و اصول است. وی همچنین در رشته الهیات گرایش فلسفه و حکمت اسلامی از دانشگاه تهران لیسانس گرفته‌است.
از استادان او می‌توان به سید روح‌الله خمینی، مرتضی مطهری، احمد مجتهدی تهرانی و فلسفی اشاره کرد.
خانواده
ناطق نوری دارای ۸ فرزند است که ۲ پسر به نام‌های مصطفی ناطق‌نوری و مجتبی ناطق‌نوری معروف‌ترین آنها هستند. همچنین او داماد سید هاشم رسولی محلاتی مولف و نماینده روح‌الله خمینی و سید علی خامنه‌ای است. برادرش احمد ناطق نوری نماینده نور و محمودآباد در هفت دوره مجلس شورای اسلامی است که از سوی جمهوری اسلامی «پدر مجلس شورای اسلامی»، نام گرفته و همچنین رئیس فدراسیون بوکس از بدو تشکیل تا تیرماه ۹۶بوده است.
عباس احمدآخوندی، وزیر راه و شهرسازی و سید محمدعلی شهیدی محلاتی، معاون رئیس جمهور و رئیس بنیاد شهید و امور ایثارگران دولت یازدهم باجناقهای وی هستند.
فعالیت‌های بین‌المللی
ناطق‌نوری در سال ۱۳۷۷ با ابتکار خود، بین المجالس کشورهای اسلامی را تاسیس کرد و هم‌اکنون ریاست اتحادیه بین المجالس را بر عهده دارد و هر دو سال یکبار به همراه رئیس مجلس به این اجلاس می‌رود و از سخنرانان اصلی این اجلاس به حساب می‌آید.
او در سطح سران سه قوه جمهوری اسلامی ایران اولین کسی بود که به اروپا سفر کرد. با توجه به اختلافات مختلف جمهوری اسلامی با اتحادیه اروپا، ارتباط او به قوت خود باقی ماند و حتی با بعضی از سران آن‌ها مانند استپان مسیچ رئیس وقت مجلس کرواسی که بعدا رئیس جمهور کرواسی شد، لوچانو ویولانته رئیس مجلس نمایندگان ایتالیا و هاینتس فیشر رئیس وقت مجلس اتریش که او هم بعدا رئیس جمهور شد، ارتباط نزدیکی داشت. بستن قرار دادهای مختلف نظامی با اوکراین و روسیه در زمان بوریس یلتسین و حل مناقشه کروات‌ها با مسلمانان بوسنی از دیگر اقدامات وی بود.
دوره دوم مجلس شورای اسلامی
در انتخابات دوره دوم مجلس شورای اسلامی، ناطق‌نوری، وزیر کشور بود. در این انتخابات که ۱۵۸۶ نفر آمادگی خود را برای کاندیداتوری اعلام کردند، صلاحیت ۱۲۷۵ نفر از داوطلبان توسط هیئت‌های اجرایی و شورای نگهبان تایید شد. رد صلاحیت یکی از نامزدهای این انتخابات از سوی شورای نگهبان، منجر به شورش می‌شود. به دنبال این شورش، وزیر کشور وقت دستور می‌دهد کسی که با نظر شورای نگهبان مخالفت کرده و در کشور نیز شوراش به پا کرده است را زندانی کنید. ناطق نوری در کتاب خاطراتش که توسط مرکز اسناد انقلاب اسلامی به چاپ رسیده است، در اینباره می‌گوید:
انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۳۷۶
ناطق‌نوری در سال ۱۳۷۶ برای تصدی ریاست دولت هفتم اعلام کاندیداتوری کرد رقیب اصلی او در این انتخابات سید محمد خاتمی وزیر پیشین فرهنگ و ارشاد و رئیس وقت کتابخانه ملی ایران بود. محمد محمدی ری شهری وزیر پیشین اطلاعات و سید رضا زواره‌ای هم نامزد انتخابات بودند.
روزنامه ابرار در همان سال به نقل از محمدرضا مهدوی کنی نوشت: گمان می‌کنم نظر رهبری، به آقای ناطق‌نوری است؛ که این نقل قول واکنش‌هایی در داخل ایران داشت.
فردای روز انتخابات نتایج اولیه بر خلاف تصور همگان از پیروزی قاطع سید محمد خاتمی حکایت می‌کرد. نتایج نهایی ساعت ۱۴ روز شنبه سوم خرداد در حالی از سوی ستاد انتخابات وزارت کشور اعلام شد که علی اکبر ناطق‌نوری رقیب اصلی خاتمی ساعتی پیش از آن در پیامی پیروزی خاتمی را در انتخابات تبریک گفته بود. هر چند گفته می‌شود رهبر نظام با پیروزی ناطق‌نوری موافق بود اما نتایج انتخابات بر اساس رای مردم به شرح زیر اعلام شد:
سید محمد خاتمی ۲۰۰۷۸۱۷۸ رای (۶۹٪)
علی‌اکبر ناطق‌نوری ۷۲۴۲۸۵۹ رای (۲۴٪)
رضا زواره‌ای ۷۷۱۴۶۰ رای
محمد محمدی ری‌شهری ۶۷۸۳۱ رای
این نتایج از میان ۲۹ میلیون و ۷۶ هزار و هفتاد رای ماخوذه بدست آمد. تعداد آرای باطله هم ۲۴۰ هزار و ۹۶۶ رای اعلام شد. همچنین ستاد انتخابات وزارت کشور اعلام کرد از مجموع ۶۷۸۳۱ رای ماخوذه توسط نمایندگی‌های ایران در خارج از کشور، سید محمد خاتمی ۵۰۳۴۲ رای را به دست آورده‌است.
شهردار شدن احمدی‌نژاد توسط ناطق‌نوری
در سال ۱۳۸۲ محمود احمدی‌نژاد علی‌رغم رد صلاحیتش در وزارت اطلاعات شهردار تهران شد. اولین‌بار مهدی کروبی در مناظره خود با احمدی‌نژاد ضمن دفاع از ناطق‌نوری او را عامل اصلی شهرداری احمدی‌نژاد دانست و گفته که آقای ناطق طی تماس تلفنی با آقای یونسی وزیر وقت اطلاعات ضمن ابراز ناراحتی از رد صلاحیت احمدی‌نژاد خواستار تایید احمدی‌نژاد شده که بعد از سفارش ناطق‌نوری این کار صورت پذیرفته‌است. بعد از آن نیز چندین خبرگزاری دیگر از نقش ناطق‌نوری در مطرح شدن نام احمدی‌نژاد پرده برداشتند.
محمدرضا باهنر نایب رئیس مجلس ایران هم نیز در مصاحبه‌ای گفت: «احمدی‌نژاد در ستاد انتخاباتی آقای ناطق‌نوری در سال ۱۳۷۶ معاون من بود.» همچنین علی عسگری معاون پارلمانی مجمع تشخیص مصلحت نظام در گفتگویی گفت: ناطق، احمدی‌نژاد را سیاست‌مدار کرد.
انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۸۸
ناطق‌نوری در انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۸۸ از نامزدی میرحسین موسوی حمایت کرد. اما مصطفی ناطق‌نوری پسر وی پس از آنکه در مناظره تلویزیونی احمدی‌نژاد با موسوی، از سوی احمدی‌نژاد به فساد اقتصادی متهم شد، فردای آن روز در طی نامه‌ای به موسوی ضمن تجلیل از او اتهام محمود احمدی‌نژاد را بی‌اساس خواند و برای موسوی آرزوی پیروزی کرد.
احمدی‌نژاد در میانه مناظره مشهور با میرحسین موسوی نام فرزندان ناطق نوری را در کنار نام فرزندان هاشمی رفسنجانی قرار داد و پرسید چه می‌کنند؟ که فرصتی به وی برای پاسخ دادن داده نشد و دوستان قدیمی وی نیز حمایتی از او نکردند تا دلخوری او و گوشه‌نشینی‌اش آغاز شود.
ناطق‌نوری در سال ۱۳۸۷ از سوی سعید حجاریان گزینه‌ای مناسب برای ریاست دولت دهم معرفی شد. حجاریان احتمال پیروزی ناطق‌نوری بر احمدی‌نژاد را زیاد دانسته بود.
انتقاد از رواج خرافه
ناطق‌نوری از دادن نسبت‌های نامانوس و ماورایی به رهبر ایران انتقاد کرده است. او هم چنین از نسبت‌هایی که به محمدتقی بهجت فومنی داده می‌شود انتقاد کرد و گفت «امروزه ائمه در کنار مردم نیستند ولی ببینید درباره بعضی از علما چقدر غلو می‌کنند. مثلا یک روحانی یا منبری در یک سخنرانی حرف‌هایی می‌زند درباره یک آقایی که از دنیا رفته و نمی‌شود راست و دروغ آن حرف‌ها را از او پرسید. بعضی چنان کشف و کراماتی برای این‌ها قائل می‌شوند که نه با عقل جور در می‌آید نه با شرع.» در پی این صحبت‌ها و در حین سخنرانی او در حرم علی بن موسی‌الرضا به مناسبت شب قدر عده‌ای اخلال کردند.
حمایت از حسن روحانی در انتخابات ریاست جمهوری
ناطق‌نوری به همراه علی اکبر هاشمی رفسنجانی، سید محمد خاتمی و سید حسن خمینی از چهار عضو اصلی ائتلاف اصلاح طلبان و اعتدال‌گرایان بود که نهایتا در روز ۲۱ خرداد ۱۳۹۲، حسن روحانی را به عنوان کاندیدای نهایی این ائتلاف معرفی کردند و ضمن تشکر از کناره‌گیری محمدرضا عارف، به حمایت از حسن روحانی پرداختند.
اکبر هاشمی رفسنجانی در مصاحبه‌ای گفته بود نظر من برای انتخابات یازدهم آقای ناطق‌نوری بود اما ایشان نپذیرفت و دکتر حسن روحانی را پیشنهاد کرد و سپس من به همراه ایشان تصمیم گرفتیم به طور مشترک به دکتر روحانی پیشنهاد کاندیداتوری بدهیم بی‌شک نقش علی‌اکبر ناطق‌نوری در رسیدن حسن روحانی به مقام ریاست‌جمهوری بی‌بدیل است.
ناطق‌نوری به همراه سید محمد خاتمی و سید حسن خمینی دوباره از حسن روحانی برای ریاست جمهوری در انتخابات ۱۳۹۶ حمایت کرد و وی را اصلح خواند.
استعفا از دفتر رهبری
ناطق نوری در ۲۸ اردیبهشت ماه ۱۳۹۶ به گفته خودش به دلیل حمایت از حسن روحانی از ریاست بازرسی دفتر رهبری استعفا کرد.