ولسوالی تگاب

شهرستان تگاب یکی از شهرستان ۲۸گانه ولایت بدخشان می‌باشد؛ که به فاصله (۱۴۰) کیلومتری بطرف جنوب شهر فیض آباد موقعیت دارد. این ولسوالی در سال ۱۳۷۳ه‌.ش (۱۹۹۴م) نظر به تقاضای مردم محل؛ سعی و تلاش داکتر عزیز احمد بارز و سید جمال الدین شهیم بحیث واحد اداری مستقل شامل تشکیلات دولت مرکزی گردید مرکز ولسوالی (شهرک دشت قعله دهنه) است. مساحت آن (۱۵۰۰) کیلومتر مربع بوده این ولسوالی با ولسوالی فرخار ولایت تخار، یمگان؛ تیشکان وکشم در ولایت بدخشان مرز مشترک دارد.
باشندگان این شهرستان را عمدتا تاجیکان و اقلیت‌های عرب وگجر تشکیل می‌دهند و به زبان فارسی دری حرف می‌زنند. مردم این شهرستان مسلمان و اهل سنت‌اند.
مردم
اقوام ساکن شهرستان تگاب عبارتند از تاجکها (۹۸٪)، عرب‌ها (۱٪) و اسماری‌ها (گجر) (۱٪).
نفوس مجموعی این والسوالی حدود ۴۰۰۰۰ نفر می‌باشد.
این بخشداری با قرار گرفتن در مسیر بخشداری فرخار ولایت تخار و بخشداری یمگان ولایت بدخشان، از مسیرهای عمده راه ابریشم قدیم بوده و راه بدخشان (پامیر-سین کینانگ) را به قطغن و کابل وصل می‌نماید.
وضعیت اقتصادی
عموما مردم تگاب به دام پروری و کشاورزی مشغول اند وضعیت اقتصادی اکثریت مردم زیر خط صفر قرار دارد، مردم به برق سراسری،انترنیت؛ تلفون سراسری، جاده آسفالت شده، مکتب و بیمارستان معیاری دسترسی ندارند.
حاصلات عمده کشاورزی این ناحیه را گندم، جو، جواری، باقلی، ارزن، برنج، کنجد، آفتاب گردان و.. حبوبات تشکیل می‌دهد انواع میوه‌های دارای طعم فوق‌العاده درین ناحیه در بهار و تابستان قابل دست رسی است، توت، سیب وناک این ناحیه شهرت خاص دارد، توجه مردم درین اواخر نسبت به غرس درختان میوه‌ای جهت رشد فراوردهای زراعتی بیشتر شده‌است و می‌توان نقش جوانان را در ایجاد این پدیده بارز تلقی نمود.
باغ ملی تگاب با حمایت مالی موسسه خیریه ناروی (NCA) به همکاری یک موسسه محلی و تلاش‌های الحاج سلطان محمد آورنگ نماینده دوره پانزده پارلمان به ثمر رسید و با پیگری‌های داکتر نیلوفر ابراهیمی نماینده فعلی مردم این شهرستان در پارلمان و مردم محل بحیث پارگ ملی و دولتی ثبت شد.
راه عمومی این بخشداری آسفالت نبوده و فاصله ۳۵ کیلومتری (کشم-تگاب) دو ساعت وقت را می‌گیرد.
بنابر نبود خدمات صحی معیاری، روزانه تعدای از مردم به ویژه مادران و اطفال در اثر نبود بیمارستان و وقایه طبی جان می‌دهند. دولت تاکنون هیچ برنامه به منظور راه‌اندازی بیمارستان نیز ارائه نکرده‌است.
تعدادی از مردم پروژه‌های برق آبی کوچک را راه‌اندازی نموده‌اند.
وضعیت اجتماعی
مشکلات عدیده اجتماعی در میان مردم وجود دارد که از جمله عدم دسترسی مردم به ادارات دولتی سالم، نداشتن دادگاه و دادستان عادل عمده‌ترین انهااست هنوز تعداد از فرماندهان دوران جهاد بر سرنوشت مردم حاکم بوده و هرچه بخواهند انجام می‌دهند و حقوق بشری مردم بشکل متواتر نقض می‌گردد.
مکاتب این بخشداری از کمبود استادان مسلکی رنج می‌برد و تعدادی از مکاتب از متوسطه به لیسه ارتقا یافته و سال‌ها است که معلم و بودجه ندارند.
نقش علمای دینی درین بخشداری بسیار ملموس است اکثرا پرابلم‌های حقوقی مردم در پرتوی شرعیت اسلامی توسط شوراهای محلی حل می‌گردد بنا بر آلودگی ادارات دولت به فساد اکثرا مردم را از ارائه دعوی حقوقی شان به ادارات دولتی ابا می‌ورزند و ازطرفی هم دولت مردان، متنفذ اعضای مجلس نمایندگان پیشین و حال برای نغوذ بیشتر و تثبیت جایگاه خویش از هر وسیله برای رسیدن به هدف استفاده نموده و در توظیف همپیمانانش شان درکرسی‌های این ولسوالی بایکدیگر زورآزمایی می‌کنند و روابط را برضوابط حاکم ودید مردم را نسبت به حکومت بدبینانه ساخته‌اند، این‌ها باعث آن شده‌است که گروهای مخالف دولت برای خویشد پایگاه بسازند و آن را مستحکم نمایند.
اکثریت نسل جوان در بیکاری بسر می‌برند و مردم به کار ابرومندانه دسترسی ندارند و اکثرا جوانان به محلات دیگر کشور؛ حتی به کشورهای همسایه به مدت‌های کوتاه به منظور پیدا نمودن کار مسافرت می‌نمایند.
روستاهای عمده
وفدره، عاشقان، دوآبی، عارفان، سری تل، کرستده، شائیسته، وای وچ، فرمان قلی، شهرک قلعه دهنه مرکز شهرستان، شهید کان، دهن غیلان، غیلان ،سبزدره، میرکان، تگاب خمبک، پلیران، خمبک بالا، محله هزاره، آسیابک، عاجل، رباط کوری، کوری آب بالا، چهارباغ، کتو، چاکران، نوآباد، دوآبی، رباط کتو بالا، کفترخانه، ارغنجخواه، شکردره، اولیگه و ده‌ها ده کده کوچک.