پایونیر ۱۰

پایونیر۱۰ (به انگلیسی: Pioneer به معنی پیشگام) (که پایونیرF هم خوانده می‌شود) اولین فضاپیمایی بود که توانست به کمربند سیارک‌ها سفر و نیز مشتری را به طور مستقیم رصد کند. پایونیر۱۰ در ۱۵ ژوئیه ۱۹۷۲ وارد کمربند سیارک‌ها شد، و همچنین در ۳ دسامبر ۱۹۷۳ نیز به مشتری رسید. این کاوشگر، در ساعت ۱:۴۹:۰۰ (به وقت بین‌المللی) روز ۳ مارس ۱۹۷۲ از قسمت پرتاب ۳۶A ایستگاه کیپ کاناورال نیروی دریایی پرتاب شد. عکاسی از مشتری در سوم نوامبر ۱۹۷۳ از یک محدوده ۲۵،۰۰۰،۰۰۰ آغاز گشت و حدود ۵۰۰ قطعه عکس به زمین مخابره شد. پایونیر ۱۰ هم اکنون به سمت ستاره دبران واقع در صورت فلکی گاو در حال حرکت است.
پایونیر ۱۰ به بیانی، نخستین شیء مصنوعی ساخته بشر است که منظومه شمسی را ترک کرده‌است. اما به طور قطع، این کاوشگر اولین شیء ساخته بشر است که به قصد خارج شدن از منظومه خورشیدی ساخته شده‌است. با این حال این کاوشگر هنوز موفق به گذر از ناحیه هلیوپاز یا ابرهای اورت نشده‌است.
ماموریت پایونیر ۱۰، مطالعه میدان مغناطیسی سیارهای و بین سیاره‌ای، بادهای خورشیدی، پرتوهای کیهانی، مرحله گذر از هلیوسفر، فراوانی هیدروژن خالص، توزیع، اندازه، جرم، جریان و سرعت ذرات غبار معلق، جو مشتری و برخی از قمرهای آن - به خصوص آیو -، و همچنین تصویربرداری از مشتری و ماه‌های آن بود.
ساخت
طرح پایونیر ۱۰
در سال ۱۹۶۹، پایونیر ۱۰ و کاوشگر همسان اش پایونیر ۱۱ طراحی شدند تا همان‌طور که نام گذاری شده بودند، اولین کاوشگرهایی باشند که از کمربند سیارک‌ها و فضای مشتری اطلاعات جمع‌آوری و ارسال کنند. این که آن‌ها چقدر موفق شدند در فناوری و نقشه ماموریت‌های بعدی مشخص می‌شد.
پایونیر ۱۰ به عنوان بخشی از ماموریت پایونیر مرکز تحقیقات ناسا طراحی شد. جرم آن نسبتا سبک بود: این کاوشگر در مجموع تنها ۲۶۰ کیلوگرم جرم داشت، که شامل تجهیزات و سوخت آنکه به ترتیب ۳۰ و ۲۷ کیلوگرم جرم داشتند می‌شد. همانند ویجرها، توان پایونیر ۱۰ توسط ژنراتورهای ترموالکتریک رادیوایزوتوپ (SNAP-19s) که شامل پلوتونیم ۲۳۸ بود می‌شد و توانی در حدود ۱۵۵ وات برای لحظه پرتاب و ۱۴۰ وات برای کاوش مشتری فراهم می‌کرد. این ژنراتورها به قدر کافی دور از بدنه کاوشگر نصب شده بودند تا تابشهای آن‌ها موجب اختلال در عملکرد تجهیزات دیگر نصب شده نشوند.
پایونیر ۱۰ در برگیرنده لوحی بود که به عنوان پیامی برای هر موجود فرازمینی بر آن نصب شده بود.
یک نمونه مشابه از پایونیر ۱۰، یعنی پایونیر H، هم اکنون در موزه ملی هوا-فضای واشینگتن نگهداری می‌شود.
ماموریت
پایونیر۱۰ قبل از پرتاب
پایونیر ۱۰ بعد از رسیدن به مشتری در دسامبر ۱۹۷۳، موفق شد اولین فضاپیمایی باشد که به سیاره مشتری دست پیدا می‌کند. این فضاپیما بعد از آن تا پایان ماموریتش در ۳۱ مارس ۱۹۹۷، موفق به کاوش‌های علمی ارزش‌مندی از مناطق بیرونی منظومه شمسی شد.
زمان‌های مهم در ماموریت پایونیر۱۰
ماموریت پایونیر۱۰
رویارو شدن پایونیر۱۰ با مشتری
تاریخ‌های مهم در ماموریت پایونیر۱۰ عبارت است از:
۳ مارس ۱۹۷۲، فضاپیما پرتاب شد.
۱۵ ژولای ۱۹۷۲، فضاپیما وارد کمربند سیارک‌ها شد.
۳ دسامبر ۱۹۷۳ پایونیر۱۰ اولین عکس‌های نزدیک از مشتری را ارسال کرد.
۱۳ ژوئن ۱۹۸۳، پایونیر۱۰ از مدار نپتون به عنوان دورترین سیاره از خورشید عبور کرد (اگرچه در آن زمان پلوتون هم به عنوان سیاره شناخته شده بود، اما به دلیل بیشتر بودن خروج از مرکز مدار پلوتون نسبت به نپتون، فاصله آن از نپتون نسبت به خورشید کم‌تر است).
۳۱ مارس ۱۹۹۷، پایان عملیات.
۱۷ فوریه ۱۹۹۸، ویجر ۱ با ۶۹/۴۱۹ واحد نجومی فاصله از خورشید، تبدیل به دورترین شیء ساخته دست بشر، نسبت به خورشید شد، و جای پایونیر۱۰ را در این مورد گرفت. ویجر ۱ ۱ واحد نجومی در سال بیشتر از پایونیر۱۰ سریع‌تر نسبت به خورشید است.
۲ مارس ۲۰۰۲، برقراری ارتباط موفق با کاوشگر. ۳۹ دقیقه اطلاعات واضح از فاصله ۷۹/۸۳ واحد نجومی دریافت شد.
۲۷ آوریل ۲۰۰۲، برقراری آخرین ارتباط واضح با کاوشگر. ۳۳ دقیقه اطلاعات واضح از فاصله ۷۹/۸۳ واحد نجومی دریافت شد.
۲۳ ژانویه ۲۰۰۳، آخرین سیگنال بسیار ضعیف از پایونیر۱۰ دریافت شد. سیگنال‌های بعدی برای دریافت شدن به اندازه کافی قوی نبودند.
۷ فوریه ۲۰۰۳، تلاش ناموفق برای تماس با کاوشگر.
۳۰ دسامبر ۲۰۰۵، پایونیر۱۰، ۸۹/۷ واحد نجومی از خورشید فاصله گرفته بود و با سرعت ۲۸۰۰۰ مایل در ساعت، معادل ۱۲/۵۱ کیلومتر در ثانیه که برابر با ۰/۰۰۰۰۴۱ سرعت نور بود، در حال فاصله گرفتن از خورشید بود.
۴ مارس ۲۰۰۶، آخرین تلاش برای تماس. هیچ پاسخی از سوی پایونیر۱۰ دریافت نشد.
پیش‌بینی شده‌است که پایونیر ۱۰ حدود ۱۰هزار سال بعد از امروز، با ۳/۸ سال نوری فاصله از ستاره بارنارد عبور می‌کند.
ماموریت پایونیر
پایونیر ۱۱
ماموریت ویجر
کاوشگر کاسینی
در
-مقاله سی ان ان، ۱۹ دسامبر ۲۰۰۲