دانشگاه تبریز

دانشگاه تبریز (پیشتر: دانشگاه آذرآبادگان) یکی از دانشگاه‌های دولتی وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری می‌باشد که در شهر تبریز واقع است. این دانشگاه شامل ۲۲ دانشکده است و در کل دارای ۲۹ قطب علمی و مجتمع آموزشی است. این دانشگاه در سال ۱۳۲۶ به عنوان دومین دانشگاه قدیمی ایران پس از دانشگاه تهران، بنیان گذاشته شد. دانشگاه تبریز بزرگ‌ترین مرکز علمی در شمال غرب ایران می‌باشد.
پیشینه
دانشگاه تبریز، دانشکده پزشکی، سال ۱۳۲۶، خیابان طالقانی تبریز.
آذربایجان اونیورسیته‌سی (دانشگاه آذربایجان)، در زمان حکومت خودمختار آذربایجان.
نخستین ایده تاسیس دانشگاه در شهر تبریز یک سال پس از خاتمه جنگ جهانی دوم، در زمان حکومت خودمختار آذربایجان در سال ۱۳۲۵ مطرح شد. مکان اولیه دانشگاه آذربایجان، در محل دانشسرای پسران در میدان دانشسرا بوده و ریاست آن را دکتر جهانشاهلو بر عهده داشت. در نخستین سال گشایش، تعداد ۱۷۹ دانشجو در رشته‌های طب، فلاحت، پداگوژی، فلسفه و ادبیات به تحصیل مشغول شدند. برای تاسیس این موسسه، در تاریخ خردادماه ۱۳۲۵ در مدخل شرقی آن زمان تبریز، ساختمان دانشسرا تبدیل به دانشگاهی به‌نام «آذربایجان اونیورسیته‌سی» (دانشگاه آذربایجان) شد. پس از بازپس‌گیری آذربایجان به دست ارتش ایران و سرنگونی دولت خودمختار آذربایجان موسسه تازه‌تاسیس دانشگاه آذربایجان منحل شد. در دی‌ماه همان سال از سوی دانشگاه تهران دو تن از استادان به نام‌های «مصطفی حبیبی» و «خان‌بابا بیانی» ماموریت یافتند تا جهت راه‌اندازی واقعی دانشگاه در تبریز اقدام نمایند.
این دانشگاه با پذیرش ۱۶۰ دانشجو در دو دانشکده پزشکی و ادبیات، تحت ریاست دکتر بیانی، در ۲۲ آبان ۱۳۲۶ به‌طور رسمی فعالیت آموزشی خود را آغاز نمود. مراسم گشایش دانشگاه که به‌عنوان یک واقعه منحصربه‌فرد و بزرگ در تاریخ معاصر تبریز قلمداد می‌شود، به‌طور زنده از رادیوی محلی پخش شد. با گذشت زمان دانشکده‌ها، آزمایشگاه‌ها، کارگاه‌ها و آموزشکده‌های آن به‌تدریج تاسیس شدند. پس از انقلاب این دانشگاه به دو قسمت «دانشگاه تبریز» و «دانشگاه علوم پزشکی تبریز» تقسیم گردید.
در سال ۱۳۴۶، دانشگاه تبریز که بعدها «دانشگاه آذرآبادگان» نامیده شد، در مکان کنونی بنا گردید. پیش از آن، زمین فعلی دانشگاه، باغ بزرگی متعلق به دکتر موسوی و دکتر علم‌الهدی بود. ملک هر کدام از این مالکان، با دیوار کوتاهی در وسط از همدیگر تفکیک می‌شد. در ضلع شمالی این دو قطعه باغ، قهوه‌خانه‌ای سنتی در کنار چشمه زبیده خاتون به نام «قهوه‌خانه چمن گلی» واقع شده بود. بعد از این باغ‌ها، باغ پیکریه و در طرف شمال جاده هم باغ حاج محمدعلی حیدرزاده قرار داشت. در باغ پیکریه، امروز در بلوار ۲۹ بهمن، توت باغی و بیمارستان ۲۹ بهمن ساخته شده بود و در محل اداره آبیاری امروزی و سازمان صدا و سیما نیز مصلای شهر واقع بود در مواقع خشکسالی در آنجا نماز استسقا برای طلب باران ادا می‌شد.
دانشگاه تبریز درحال حاضر با بیش از ۲۴،۰۰۰ نفر دانشجو و حدود ۹۰۰ نفر هیئت علمی، ۲۰۰ آزمایشگاه تخصصی و عمومی، موزه تاریخ و فرهنگ، موزه جانورشناسی، موزه زمین‌شناسی، مرکز پردازش تصاویر ماهوارهای و مراکز و موسسه‌های تحقیقاتی و پژوهشی، محیط آموزشی و دانشگاهی بزرگی را در سطح کشور فراهم آورده‌است.
نام‌گذاری
روند نام‌گذاری دانشگاه تبریز به این ترتیب می‌باشد که: درسال ۱۳۲۶ (سال تاسیس دانشگاه) نام «دانشگاه تبریز» برای این دانشگاه انتخاب شد. نام دانشگاه پس از چند سال به «دانشگاه آذرآبادگان» تغییر یافت. پس از انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷ نام دانشگاه دوباره به «دانشگاه تبریز» تغییر یافت. پس از مدتی «دانشگاه علوم پزشکی تبریز» از آن جدا گردید.
آرم دانشگاه آذرآبادگان تا زمان انقلاب اسلامی
افراد
روسا
برج ساعت دانشگاه تبریز
اسامی روسای دانشگاه تبریز از ابتدا تا کنون به شرح زیر است:
ردیف
زمان
نام رئیس
محل اخذ دکترا
رشته
۱
۱۳۲۹–۱۳۲۶
خانبابا بیانی
دانشگاه سوربن
ادبیات
۲
۱۳۳۱–۱۳۲۹
منوچهر اقبال
آکادمی ملی پزشکی
پزشکی
۳
۱۳۳۱–۱۳۳۱
سید محمد سجادی
آکادمی ملی پزشکی
حقوق
۴
۱۳۳۲–۱۳۳۱
محسن هشترودی
دانشگاه سوربن
ریاضیات
۵
۱۳۳۲–۱۳۳۲
ناصر قلی اردلان
۶
۱۳۳۵–۱۳۳۲
محمد شفیع امین
پزشکی
۷
۱۳۳۶–۱۳۳۵
عباسقلی گلشائیان
۸
۱۳۴۳–۱۳۳۶
غلامعلی بازرگان دیلمقانی
علوم
۹
۱۳۴۶–۱۳۴۳
محمدعلی صفاری
۱۰
۱۳۴۶–۱۳۴۶
تقی سرلک
۱۱
۱۳۴۷–۱۳۴۶
هوشنگ منتصری
دانشگاه استراسبورگ
ریاضیات
۱۲
۱۳۵۲–۱۳۴۷
منوچهر تسلیمی
تاریخ و فلسفه علوم
۱۳
۱۳۵۲–۱۳۵۲
علی اکبر حسن علی‌زاده
پزشکی
۱۴
۱۳۵۵–۱۳۵۲
حمید زاهدی
حقوق
۱۵
۱۳۵۷–۱۳۵۵
محمد علی فقیه
ادبیات
۱۶
۱۳۵۸–۱۳۵۷
منوچهر مرتضوی
دانشگاه تهران
ادبیات
۱۷
۱۳۵۸–۱۳۵۷
قباد فتحی
پزشکی
۱۸
حبیب‌الله مجیر مولوی
۱۹
۱۳۵۸–۱۳۵۸
ابوالفتح ثقهالاسلامی
پزشکی
۲۰
۱۳۵۹–۱۳۵۸
حسن باروقی
کشاورزی
۲۱
۱۳۶۲–۱۳۵۹
حسین صادقی شجاع
پزشکی
۲۲
۱۳۶۵–۱۳۶۲
حسین سیفلو
دانشگاه استرلینگ
ریاضیات
۲۳
۱۳۷۰–۱۳۶۵
سید مهدی گلابی
دانشگاه تبریز
داروسازی
۲۴
۱۳۸۱–۱۳۷۰
محمدعلی حسین پورفیضی
دانشگاه کاردیف
رادیوبیولوژی
۲۵
۱۳۸۴–۱۳۸۱
محمدرضا پورمحمدی
دانشگاه کاردیف
برنامه‌ریزی شهری
۲۶
۱۳۸۷–۱۳۸۴
محمدحسین سرورالدین
شیمی تجزیه
۲۷
۱۳۹۱–۱۳۸۷
محمدتقی علوی
دانشگاه تهران
فلسفه
۲۸
۱۳۹۲–۱۳۹۱
پرویز آژیده
دانشگاه علامه طباطبایی
زبان انگلیسی
۲۹
۱۳۹۲–۱۳۹۷
محمدرضا پورمحمدی
دانشگاه کاردیف
برنامه‌ریزی شهری
۳۰
۱۳۹۷-
میررضا مجیدی
شیمی تجزیه
هیئت علمی
افلاک‌نمای دانشگاه تبریز
دانشگاه تبریز دارای حدود ۹۰۰ عضو هیئت علمی است. همچنین ۸۵۷ نفر کادر اداری فعالیت‌های آکادمیک را پشتیبانی می‌کنند.
دانش آموختگان
دانش آموختگان سرشناس دانشگاه تبریز
محوطه دانشگاه
در سال ۱۳۲۸ محوطه این دانشگاه در منطقه‌ای یک‌پارچه، با سطحی معادل ۲۷۵ هکتار را بود. دانشگاه تبریز در ناحیه شرقی شهر تبریز با چشم‌انداز زیبای کوه‌های شمالی شهر قرار گرفته‌است. بخشی از محوطه شمالی پردیس اصلی دانشگاه، منطقه سرسبزی می‌باشد که به عنوان باغ گیاه‌شناسی مورداستفاده است. در جنوب فضای مورد نیاز برای توسعه آتی دانشگاه پیش‌بینی شده‌است و ساختمان کتابخانه مرکزی در این محوطه به بهره‌برداری رسیده‌است.
قسمتهای جنوبی و شمالی پردیس اصلی دانشگاه با احداث کمربندی میانی تبریز به دو قسمت تقسیم شد که توسط یک پل روگذر به همدیگر ارتباط دارند. در حال حاضر کل مساحت تخصیص داده‌شده برای ساختمان‌ها و فضاهای آموزشی دانشگاه در حدود ۳۲۳،۸۹۵ متر مربع می‌باشد. همچنین پردیس خلعت پوشان دانشگاه تبریز در حدفاصل شهرک یاغچیان تا سهراهی شهرک خاوران در امتداد جاده باسمنج قرار داشته و محل دانشکده‌های دامپزشکی و کشاورزی و نیز دامپروری می‌باشد. برج تاریخی خلعت پوشان نیز که قدمت آن به دوره قاجار می‌رسد در داخل این محوطه قرار دارد.
دانشکده‌ها
پژوهشکده فیزیک کاربردی و ستاره‌شناسی
کتابخانه مرکزی دانشگاه تبریز؛ موسسه موزه تاریخ و فرهنگ ایران دانشگاه تبریز نیز در همین محل قرار دارد
دانشکده ادبیات فارسی و زبان‌های خارجی
دانشکده اقتصاد، مدیریت و بازرگانی
دانشکده الهیات و علوم اسلامی
دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی
دانشکده جغرافیا
دانشکده حقوق و علوم اجتماعی
دانشکده دامپزشکی
دانشکده ریاضی
دانشکده شیمی
دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی
دانشکده علوم طبیعی
دانشکده فنی-مهندسی برق و کامپیوتر
دانشکده فنی-مهندسی شیمی و نفت
دانشکده فنی-مهندسی عمران
دانشکده فنی-مهندسی فناوریهای نوین
دانشکده فنی-مهندسی مرند
دانشکده فنی-مهندسی مکانیک
دانشکده فنی مهندسی میانه
دانشکده فیزیک
دانشکده کشاورزی
دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی اهر
موسسه موزه تاریخ و فرهنگ ایران دانشگاه تبریز که از سال ۵۸ تعطیل شده بود و اخیرا بازگشایی شده؛ این موزه از پنج بخش باستان‌شناسی، مردم‌شناسی، سکه و مهر، کتابت و منسوجات تشکیل شده
مراکز مطالعاتی و پژوهشی
نمایی از محوطه دانشگاه تبریز در فصل تابستان
پژوهشکده ستاره‌شناسی و فیزیک کاربردی
گروه پژوهشی جغرافیا
موسسه تاریخ و فرهنگ ایران
موسسه تحقیقات اجتماعی
موسسه تحقیقات علوم اسلامی – انسانی
مرکز تحقیقات علوم پایه تبریز
مرکز پژوهشی ریاضیات در صنعت
مرکز پژوهشی ژئوتوریسم
موسسه مطالعاتی و تحقیقاتی قفقاز، آناتولی و آسیای میانه
قطب‌های علمی
نمایی از محوطه دانشگاه تبریز در فصل زمستان
قطب اصلاح مولکولی غلات
قطب علمی تنوع زیستی-سیتومولکولی
قطب علمی فوتونیک و پلاسما
قطب علمی مواد جدید و شیمی پاک
رتبه‌بندی‌ها
رتبه‌بندی‌های جهانی
این دانشگاه در نظام رتبه‌بندی دانشگاه لایدن (سال ۲۰۱۴) توانست رتبه دوم در کشور را کسب کند. در رتبه‌بندی سایت URAP رتبه نهم در کشور را توانست به خود اختصاص دهد. همچنین براساس شاخص‌های مرجعیت علمی، انتشارات مشترک بین‌المللی و تحلیل ارجاعات انجام گرفته چهارمین دانشگاه کشور، در شاخص دیپلماسی علمی «انتشارات مشترک بین‌المللی» است و رتبه‌بندی جدید پایگاه استنادی علوم جهان اسلام «ISC»، دانشگاه تبریز را جزو ۶ دانشگاه برتر جامع کشور قرار داده‌است.
رتبه‌بندی داخلی
بر اساس آمار آنلاین بخش علم سنجی پایگاه سیویلیکا که تعداد مقالات تولید شده در کنفرانسهای کشور را اعلام می‌نماید، دانشگاه تبریز در رتبه دهم دانشگاه‌های دولتی کشور از نظر تعداد مقالات کنفرانسی است.
کنفرانسها و همایشهای دانشگاه تبریز
پردیس‌ها
پردیس بین‌المللی ارس
پردیس خودگردان تبریز
رشته‌های تحصیلی
علوم ریاضی
آمار و کاربردها
ریاضیات و کاربردها
علوم کامپیوتر
علوم و مهندسی آب
فیزیک (هسته‌ای، نظری و اخترفیزیک)
فیزیک مهندسی
مهندسی برق (الکترونیک)
مهندسی برق (قدرت)
مهندسی برق (کنترل)
مهندسی برق (مخابرات)
مهندسی شیمی
مهندسی صنایع
مهندسی عمران
مهندسی عمران (نقشه‌برداری)
مهندسی فناوری اطلاعات
مهندسی کامپیوتر (سخت‌افزار)
مهندسی معماری
مهندسی هوافضا (سازه‌های هوایی)
مهندسی مکانیک
مهندسی مکانیک (ساخت و تولید)
مهندسی مکانیک بیوسیستم
مهندسی مواد (سرامیک)
مهندسی مواد (متالورژی صنعتی)
علوم تجربی
بهداشت و بازرسی گوشت
دکتری دامپزشکی
انگل‌شناسی دامپزشکی
علوم آزمایشگاهی دامپزشکی
بافت‌شناسی دامپزشکی
بیوشیمی بالینی
فناوریهای تولیدمثل دامپزشکی
کنترل کیفی مواد غذایی
زمین‌شناسی
زیست‌شناسی (علوم جانوری)
زیست‌شناسی (علوم گیاهی)
زیست‌شناسی (عمومی)
شیمی (محض)
مهندسی فضای سبز
مهندسی کشاورزی – زراعت و اصلاح نباتات (اصلاح نباتات)
مهندسی کشاورزی – زراعت و اصلاح نباتات (زراعت)
مهندسی کشاورزی – علوم باغبانی
مهندسی کشاورزی – علوم خاک
مهندسی کشاورزی – علوم دامی (دام)
مهندسی کشاورزی – علوم دامی (طیور)
مهندسی کشاورزی – علوم و صنایع غذایی
مهندسی کشاورزی – گیاه‌پزشکی
علوم انسانی
آب‌وهواشناسی
تاریخ
جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری
حقوق
زبان و ادبیات فارسی
ژئومورفولوژی
علوم اجتماعی (پژوهشگری علوم اجتماعی)
علوم اجتماعی (تعاون و رفاه اجتماعی)
علوم تربیتی (آموزش و پرورش پیش‌دبستانی و دبستانی)
علوم تربیتی (تکنولوژی آموزشی)
فلسفه
بین گروهی
تربیت‌بدنی و علوم ورزشی
روانشناسی (بالینی)
زبان فرانسه (ادبی)
زبان و ادبیات انگلیسی
شیمی (کاربردی)
علم اطلاعات و دانش‌شناسی
علوم اقتصادی (اقتصاد بازرگانی)
علوم اقتصادی (اقتصاد نظری)
مدیریت جهانگردی
MBA(استراتژی، مالی، عملیات)
مهندسی کشاورزی – اقتصاد کشاورزی
شهرسازی - طراحی شهری
شعب شهرستان
مرند
ریاضیات و کاربردها
مهندسی عمران (نقشه‌برداری)
کاردانی فنی عمران (ساختمان‌های بتنی)
میانه
مهندسی فناوری اطلاعات
مهندسی مکانیک
کاردانی راه‌آهن (خط و ابنیه)
کاردانی فنی صنایع (ایمنی صنعتی)
اهر
مهندسی کشاورزی – علوم دامی
مهندسی کشاورزی - علوم دامی - کارشناسی ارشد (ژنتیک و اصلاح دام - تغذیه دام - فیزیولوژی دام)
مهندسی کشاورزی – علوم و صنایع غذایی
مهندسی منابع طبیعی – جنگلداری
مهندسی تولیدات گیاهی - گیاهان داروئی و معطر