تظاهرات نقده (خرداد ۱۳۸۵)

در پی تظاهرات آذربایجانی‌ها در خرداد ماه سال ۱۳۸۵ تظاهرات مردم نقده واقع در جنوب آذربایجان غربی روز چهارم خرداد به علت شلیک مستقیم مامورین به سوی تظاهر کنندگان به خونینترین این سلسله اعتراضها بدل شد. در این تظاهراتها بنا به برخی از منابع ده‌ها تن در شهرهای مختلف آذربایجان ایران کشته شدند، که تلویزیون ایران کشته شدن چهار نفر به نامهای: توحید آذریون (۲۵ ساله)، همت اسمزاده (۳۵ ساله متاهل)، حسین فتحی پور(۱۷ ساله دانش آموز)، عسگر قاسمی (۳۹ ساله متاهل) را در نقده تایید کرد.
فشار بر خانواده‌های شاکی
وقتی خانواده‌های توحید آذریون، همت اسمزاده، حسین فتحی پور، عسگر قاسمی با تنظیم شکایت‌نامه‌ای از فرمانداری نقده، فرماندهی مقاومت بسیج منطقه، فرماندهی نیروی انتظامی و… به دادگاه مراجعه نمودند با فشار نهادهای امنیتی مواجه گشتند. این فشارها به حدی بود که هیچ وکیلی در آذربایجان غربی حاضر به برعهده گرفتن وکالت آنها نشد یا اینکه به وکلا چنین اجازه‌ای ندادند. مامورین بارها و به بهانه‌های مختلف وارد خانه بعضی از این خانواده شده و اقدام به بازرسی می‌نمودند. آنها ولی آذریون برادر توحید را دستگیر نمودند که دادگاه او را به جریمه نقدی و ۲۰ ضربه شلاق محکوم کرد. حکم بیست ضربه شلاق در مورد ولی آذریون روز ۲۶ دیماه ۱۳۸۶ اجرا شد.
مراسم‌های یادبود
روز پنجشنبه سوم خردادماه ۱۳۸۶ اولین سالگرد جانباختگان این اعتراضات بر سر مزار آنان در نقده برگزار شد. به گزارش کمیته دفاع از زندانیان سیاسی آذربایجان - آسمک، در طول حدود ده روز قبل از مراسم و همچنین در حین این مراسم که با عنوان «سالگرد شهدای سولدوز» برگزار شد ده‌ها نفر دستگیر شدند. خانواده‌های قربانیان در خصوص مراسمهای بادبود نیز تحت فشار قرار داشته‌اند. اداره اطلاعات به آنها اخطار داده بود که به صورت جمعی بر سر مزار فرزندان خود حضور نیابند و فقط اعضای خانواده اجازه دارند بر سر مزارها به اجرای مراسم بپردازند. علی‌رغم این فشارها شنبه ۴ خرداد ۱۳۸۷ مراسم دومین سالگرد با شرکت هزاران نفر در مساجد جامع و کوهول نقده و مسجد محمدیار و همچنین بر سر مزار جانباختگان در نقده و محمدیار برگزار شد.
توحید آذریون
توحید آذریون شاعر جوان اهل نقده فرزند رحمت‌اله‌است که در جریان اعتراضات ترکهای آذربایجان به کاریکاتور روزنامه ایران در روز ۴ خرداد ۱۳۸۵ با شلیک مستقیم گلوله ماموران جمهوری اسلامی ایران کشته شد. گفته می‌شود که او ساعت شش عصر پنجشنبه چهارم خردادماه ۱۳۸۵ با اصابت گلوله به قلبش آنا جانش را از دست داده بود. وی هنگام مرگ ۲۵ سال داشت.
توحید آذریون علاوه بر فعالیت در زمینه‌های فرهنگی و فولکلور ترکی آذربایجانی، شعر نیز می‌سروده‌است.
نظر طرف مقابل
محمدامین‌فرد، فرماندار وقت نقده، در سال ۱۳۸۸ کتابی با عنوان «گزارش مشروح حوادث نقده در خرداد ۱۳۸۵ و تحلیل فقهی و سیاسی آن» منتشر نموده و حوادث را از دید فرمانداری شرح می‌دهد، بنا به این کتاب:
اطلاعیه‌هایی در سطح وسیع پخش شده بود که به دروغ نوشته بودند راهپیمایی با مجوز فرمانداری برگزار می‌شود.
دفتر فرهنگ اسلامی دانشگاه آزاد اسلامی – واحد نقده اعلام نموده که دانشگاه دردادن مجوز برای درون دانشگاه مستقل عمل می‌کند.
جمعیت راهپیمایی کننده از ۳ قسمت تشکیل می‌شد: یک گروه موتورسیکلت‌هایی که همگی دو سرنشین داشتند که یکی رانندگی می‌کرد و سرنشین ترک سوار آن با دو دست خود، علامت گرگ خاکستری را نشان می‌داد، و با چراغ‌های روشن و بوق زنان در حرکت بود و به همراه اینها سه چرخه‌های حمالی بلندگو بسته به همان حال در حرکت بودند. دوم نفرات پرهیجان و پر انرژی با تیپ و قیافه خاصی در وسط. سوم حدود ۵۰ خودرو سواری درعقب با چراغ‌های روشن و بوق زنان درحرکت بودند. جمعیت عکس ستارخان و گرگ خاکستری و استاد شهریار را دردست داشتند و به ترکی شعار می‌دادند که (یا اولوم یا قره باغ) – یا مرگ یا قره باغ – (آذربایجان بیر اولسون پایتخت تبریز اولسون) _ دو آذربایجان یکی شد ه و پایتخت هم تبریز شود – (آندولا ستارخانا قان سالارام تهرانا) _ قسم به ستارخان تهران را به خون می‌کشیم. (فارس دیلی‌ای… دیلی)_ زبان فارسی زبان… _ هیچ شعاری علیه روزنامه ایران و مسئله سوسک داده نمی‌شد.
این جمعیت کم مانده بود با دانشجویان دانشگاه پیام نور درگیر شود که فرماندار بصورت ناشناس در بین دانشجویان محترم پیام نور حاضر و از آنان درخواست کرد از درگیری اجتناب و درب را بازکنند. خواسته اول عملی شد ولی در را باز نکردند. جمعیت با فشار می‌خواستند در را بشکنند که فرماندار خودش در را بازکرد و جمعیت وارد دانشگاه شدند. درب شیشه‌ای سالن بسته بود جمعیت با فشار آن را شکستند ولی با مدیریت تعدادی از تظاهرکنندگان، وارد سالن نشدند.
از سوی مقامات اطلاعاتی خبر رسیده بوده که قرار است در نقده، خرابکاری و اغتشاش وسیعی صورت گیرد. از قرارمعلوم، برخی افراد قومگرا گفته بودند: «جوری نقده را به آتش می‌کشیم که تبریز و ارومیه فراموش شود.» دو نفردیگر از پانترکها گفته بودند که «حتما فردا از نقده کشته بالا می‌آوریم.». اطلاع رسید یک نفر از اراذل و اوباش معروف ارومیه به همراه چهل نفر، شبانه قصد ورود به نقده را دارند. خبر دیگری رسید که یک وانت نیسان پراز اعلامیه‌های پان ترکیستی از تبریز در راه است.
به گفته شاهدان عینی و ماموران حاضر در صحنه، برخی از افراد مهاجم به ساختمان فرمانداری، لباس خود را از سینه‌شان کنار می‌زدند و به نیروهای مسلح مستقر در محل، ناسزا گفته و داد می‌زدند که فلان فلان شده‌ها، شماها که گلوله ندارید، اگر دارید بزنید. گلوله‌های شما مشقی است.
به گفته شاهدان عینی، درهمین حال یک نفر که احتمال می‌رود ازاعضای پژاک باشد، از فاصله نزدیک یکی از مهاجمان و تظاهرات کننده را با هفت تیر از ناحیه شکم مورد اصابت گلوله قرار داده و زود از صحنه متواری می‌شود. چند متر آن طرف‌تر، ازداخل یک پیکان سفید رنگ با تفنگ کلاشینکف به سمت جمعیت تظاهرات کننده تیراندازی می‌شود که تعدادی از شاهدان صحنه به صورت کتبی مطلب را تایید کرده‌اند. بنا به گزارش دیگری، از داخل یک پژوی نوک مدادی نیز با همان نوع اسلحه (کلاشینکف) به سوی جمعیت مهاجم شلیک می‌شود. در همان روز (چهارم خرداد) یک قبضه اسلحه کمری از اغتشاش گران بر زمین افتاده بود که بتوسط بسیجی‌ها کشف و ضبط شد.
یک نفر در بلوار آیت الله کاشانی پایین تراز اداره آموزش و پرورش کشته می‌شود که ضارب تاکنون بر نیروهای دولت مبهم است؛ لازم است ذکر شود که عوامل مسلح دولتی فقط در داخل فرمانداری و اماکن حساس شهر مستقر بودند نه در بلوارها و خیابانها ی اطراف؛ نیروهای بسیج هم که پس از تیراندازی‌های جلو فرمانداری وارد صحنه شده بودند و هیچ اسلحه گرمی را با خود حمل نمی‌کردند و فقط اسلحه بسیج چوب دستی بود.
درگیری دوم درروز جمعه پنجم خرداد ماهیتی کاملا مجزا از تجمعات ترک‌ها داشت و در این تجمع افرادی از گروهای پژاک و دمکرات سازمان دهی شده بودند. این افراد نوعا مسلح بودند و با شعار «مرگ بر جمهوری اسلامی»، در تظاهرات شرکت کردند. این تجمع به سرعت سرکوب و بیش از ۱۱ نفر از عوامل اصلی آن دستگیر شدند و فرصت استفاده از سلاح گرم به آنها داده نشد.
کاریکاتور جنجالی روزنامه ایران