مجلس خبرگان رهبری

مجلس خبرگان رهبری مجلسی متشکل از فقیه‌های «واجد شرایط» است که بر اساس اصل ۱۰۷ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مسئولیت تعیین ولی فقیه (رهبر جمهوری اسلامی) را دارد. مدت هر دوره این مجلس که اعضای آن به وسیله انتخابات و توسط رای مستقیم و مخفی مردم انتخاب می‌گردند، هشت سال می‌باشد.
مجلس خبرگان رهبری نیز در اجرای ماده ۱ و ۲ آیین‌نامه داخلی این نهاد، تعداد خبرگان را ۸۸ نفر اعلام کرده‌است.
تعیین حسینعلی منتظری به عنوان قائم مقام رهبری در سال ۱۳۶۴ و انتخاب سید علی خامنه‌ای به عنوان رهبر جمهوری اسلامی ایران در سال ۱۳۶۸ مهم‌ترین تصمیمات این مجلس در دوران فعالیت خود بوده‌است.
دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری در شهر قممجلس خبرگان رهبری مطابق تعریف قانون اساسی یک مجلس انتخابی تمام عیار است نه انتصابی. این مجلس بعلت حساسیتی که در انتخاب رهبر دارد دارای استقلالی است که هیچ نهاد دیگر ندارد و طبق اصل ۱۰۸ قانون اساسی صلاحیت خودتنظیمی دارد تا هیچ نهادی نتواند این پارلمان کوچک اما راهبردی را تحت نفوذ و تغییرات ناشایست قرار دهد. بعبارتی طبق اظهارات هاشمی رفسنجانی؛ قانون خبرگان با خودش است. یعنی تنها نهادی است که قوانین خودش را خودش وضع می‌کند و هیچ‌کس نمی‌تواند به او فرمان بدهد و به دلیل حساسیت وظیفه عمده جلسات به صورت غیرعلنی و محرمانه برگزار می‌شود… در خبرگان همواره گروهی برای بررسی انتخاب رهبری در صورت پیشامد حادثه تعیین شده‌است.
جایگاه قانونی
در اصل‌های ۹۹، ۱۰۷، ۱۰۸، ۱۱۱ و ۱۷۷ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، نام خبرگان رهبری ذکر شده‌است.اصل ۱۰۷ انتخاب رهبری را وظیفه خبرگان می‌داند و بر اساس اصل ۱۰۸ تعداد و شرایط خبرگان‌، کیفیت انتخاب آن‌ها و آیین‌نامه داخلی جلسات آنان در صلاحیت خود خبرگان قرار گرفته‌است یادداشت ۱. به این ترتیب اولین قانون انتخابات خبرگان شامل تعیین تعداد و شرایط انتخاب شوندگان و در اجرای اصل ۱۰۷ و ۱۰۸ قانون اساسی، در تاریخ دهم مهرماه ۱۳۵۹ توسط شورای نگهبان تدوین و تنظیم گردید و به تصویب امام خمینی رهبر وقت ایران رسید. برخی از مواد این قانون با اصلاحاتی همراه بوده‌است، تغییراتی که در جلسات ۲۴ و ۲۵ تیرماه سال ۱۳۶۹ در مواد این قانون صورت گرفت از این جمله‌اند ، آخرین اصلاحیه مربوط به تاریخ ۱۱/ ۶/ ۱۳۹۴ است.
ریاست و هیئت رئیسه
ریاست این مجلس از زمان تاسیس در سال ۱۳۶۱ به عهده علی مشکینی بود، پس از رحلت ایشان در سال ۱۳۸۶ این پست به اکبر هاشمی رفسنجانی رسید و در سال ۱۳۸۹ محمدرضا مهدوی کنی جانشین وی شد. پس از فوت او، این پست به محمد یزدی رسید.
علی مشکینی (۱۳۶۱ تا ۱۳۸۶) -> علی‌اکبر هاشمی رفسنجانی (۳ مرداد ۱۳۸۶ تا ۱۷ اسفند ۱۳۸۹) -> محمدرضا مهدوی کنی (۱۷ اسفند ۱۳۸۹ تا ۲۹ مهر ماه ۱۳۹۳) -> محمد یزدی (۱۹ اسفند ۱۳۹۳ تا ۴ خرداد ۱۳۹۵) -> احمد جنتی (۴ خرداد ۱۳۹۵ تا کنون)
هیئت رئیسه کنونی (دوره پنجم) شامل رئیس، دو نایب رئیس، دو منشی و دو کارپرداز است:
احمد جنتی (رئیس)
سید محمود هاشمی شاهرودی (نایب رئیس اول)
محمدعلی موحدی کرمانی (نایب رئیس دوم)
عباس کعبی (منشی)
سید احمد خاتمی (منشی)
سید ابراهیم رئیسی (کارپرداز مالی)
سید هاشم حسینی بوشهری (کارپرداز فرهنگی)
وظایف مجلس خبرگان رهبری
اصل ۱۰۷ قانون اساسی:
«پس از رهبر کبیر انقلاب جهانی اسلام و بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران امام خمینی که از طرف اکثریت قاطع مردم به مرجعیت و رهبری شناخته و پذیرفته شدند، تعیین رهبر به عهده خبرگان منتخب مردم است. خبرگان رهبری درباره همه فقهای واجد شرایط مذکور در اصول پنجم و یکصد و نهم بررسی و مشورت می‌کنند هر گاه یکی از آنان را اعلم به احکام و موضوعات فقهی یا مسائل سیاسی و اجتماعی یا دارای مقبولیت عامه یا واجد برجستگی خاص در یکی از صفات مذکور در اصل یکصد و نهم تشخیص دهند او را به رهبری انتخاب می‌کنند و در غیر این صورت یکی از اعضای مجلس خبرگان را به عنوان رهبر انتخاب و معرفی می‌نمایند. رهبر منتخب خبرگان، ولایت امر و همه مسوولیت‌های ناشی از آن را بر عهده خواهد داشت. رهبر در برابر قوانین با سایر افراد کشور مساوی است.»
این اصل قبل از بازنگری سال ۱۳۶۸ انتخاب رهبر را از میان مراجع تقلید و به صورت فردی یا شورایی (سه یا هفت نفره) قید کرده بود.
اصل ۱۰۸ قانون اساسی:
«قانون مربوط به تعداد و شرایط خبرگان، کیفیت انتخاب آن‌ها و آیین‌نامه داخلی جلسات آنان برای نخستین دوره باید به وسیله فقهای اولین شورای نگهبان تهیه و با اکثریت آراء آنان تصویب شود و به تصویب نهایی رهبر انقلاب برسد. از آن پس هر گونه تغییر و تجدید نظر در این قانون و تصویب سایر مقررات مربوط به وظایف خبرگان در صلاحیت خود آنان است».
اصل ۱۱۱ قانون اساسی:
«هرگاه رهبر از انجام وظایف قانونی خود ناتوان شود، یا فاقد یکی از شرایط مذکور در اصول پنجم و یکصد و نهم گردد، یا معلوم شود از آغاز فاقد بعضی از شرایط بوده‌است، از مقام خود برکنار خواهد شد. تشخیص این امر به عهده خبرگان مذکور در اصل یکصد و هشتم می‌باشد. در صورت فوت یا کناره‌گیری یا عزل رهبر، خبرگان موظفند، در اسرع وقت نسبت به تعیین و معرفی رهبر جدید اقدام نمایند.»
کمیسیون‌ها
به منظور بررسی‌های کارشناسی و تهیه گزارش جهت طرح در جلسات رسمی، شش کمیسیون زیر در مجلس خبرگان تشکیل شده‌است:
کمیسیون اصل ۱۰۸ قانون اساسی
به منظور بررسی و تدوین قوانین مربوط به خبرگان، از جمله انتخابات و آیین‌نامه داخلی مجلس خبرگان، تشکیل می‌گردد. اعضای اصلی آن، یازده نفر و اعضای علی‌البدل، چهار نفرند.
اعضای اصلی
احمد بهشتی
محسن محمدی اراکی
سید محمد مهدی میرباقری
محسن قمی
سید محمود علوی
سید یوسف طباطبایی نژاد
عسکر دیرباز
حسن عالمی
سید عبدالهادی حسینی شاهرودی
رضا رمضانی
محسن کازرون
اعضای علی‌البدل
علی اسلامی
عباسعلی سلیمانی
عبدالکریم فرحانی
سید مجتبی حسینی
جواد مجتهد شبستری
کمیسیون امور مالی و اداری
به بررسی امور مالی و اداری مجلس خبرگان می‌پردازد، دارای نه عضو اصلی و سه عضو علی‌البدل است.
اعضای اصلی
قربانعلی دری نجف آبادی
عسکر دیرباز
سید عبدالهادی حسینی شاهرودی
علی معلمی
عباسعلی سلیمانی
سید محمد حسینی شاهروی
سید هاشم بطحایی
اعضای علی‌البدل
احمد پروایی
امان‌الله علیمرادی
کمیسیون اصل ۱۰۷ و ۱۰۹ قانون اساسی
به منظور آمادگی خبرگان برای اجرای اصل یک‌صدوهفتم و شناخت حدود و شرایط مذکور در اصل پنجم و یک‌صدونهم قانون اساسی، کمیسیونی مرکب از یازده نفر عضو اصلی و چهار نفر عضو علی‌البدل، تشکیل می‌شود تا درباره همه موارد مربوط به شرایط و صفات رهبر و درباره همه کسانی که در مظان رهبری قرار دارند، تحقیق و بررسی به عمل آورد و نتایج آن را به هیئت رئیسه ارائه کند. گزارش این کمیسیون، سری تلقی می‌شود و به صورت اسناد طبقه‌بندی شده، حفاظت می‌گردد و بدون تصویب مجلس خبرگان، در اختیار دیگری قرار نمی‌گیرد، مگر رهبری، که عنداللزوم به اطلاع وی می‌رسد.
اعضای اصلی
محمد مومن
مرتضی مقتدایی
سید ابراهیم رئیسی
محسن محمدی اراکی
عباس کعبی
عبدالنبی نمازی
سید هاشم حسینی بوشهری
ابوالقاسم وافی
قربانعلی دری نجف آبادی
عباس کعبی
سید علی اصغر دستغیب
اعضای علی‌البدل
زین العابدین قربانی
سید ابوالحسن مهدوی
سید یوسف طباطبایی نژاد
سید علی شفیعی
سید حسن عالمی
کمیسیون سیاسی - اجتماعی
به منظور آگاهی مستمر اعضای مجلس خبرگان از تحولات مهم داخلی و جهانی، به ویژه در زمینه مسائل سیاسی، فرهنگی، مدیریتی، امنیتی و اقتصادی تشکیل می‌شود و موظف است با تشکیل جلسات با حضور نخبگان و مسئولان امور سیاسی، امنیتی، فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی، مسائل مهم داخلی و جهانی را که به نحوی، به انجام وظایف خبرگان، به ویژه وظایف مذکور در اصول یک‌صدوهفتم و یک‌صدونهم قانون اساسی، مربوط می‌شود، مورد بررسی قرار دهد و گزارش آن را به هیئت رئیسه تقدیم کند تا در اولین اجلاسیه خبرگان، به اطلاع اعضا رسد.
اعضای اصلی
محمد علی تسخیری
سید محمود علوی
علیرضا اسلامیان
محسن حیدری
سید محمد مهدی میرباقری
محمد هادی عبد خدایی
عبدالمحمود عبداللهی
سید محمد حسینی شاهرودی
علی معلمی
اعضای علی‌البدل
علی اسلامی
علی ملکوتی
کمیسیون تحقیق موضوع اصل ۱۱۱ قانون اساسی
به منظور اجرای اصل یک‌صد و یازدهم قانون اساسی و برای نظارت بر استمرار شرایطی که در اصل پنجم و یک‌صدونهم قانون اساسی برای رهبری ذکر شده‌است و تصمیم‌گیری در موارد فقدان آن، تشکیل می‌شود.
تحقیقات و مذاکرات این کمیسیون، محرمانه است. مجلس خبرگان، به وسیله این کمیسیون، موضوع نظارت بر رهبری را به اجرا می‌گذارد. این کمیسیون، باید هرگونه اطلاعات لازم را در رابطه با اصل صدویازده، در محدوده قوانین و موازین شرعی، تحصیل کند و نسبت به صحت و سقم گزارش‌های مربوطه، بررسی لازم را به عمل آورد. سایر اعضای خبرگان نیز، اطلاعات خود را درباره اصل صدویازده، در اختیار این کمیسیون قرار می‌دهند. کمیسیون، بعد از بررسی و تحقیق، در صورتی که مطالب مذکور را برای تشکیل اجلاس خبرگان، کافی نداند، موضوع را با عضو یا اعضای خبرگان که اطلاعات را در اختیار گذارده‌اند، در میان می‌گذارد و توضیحات خود را ارائه می‌کند و در صورتی که آنان قانع نشدند، اگر اکثریت نمایندگان، تقاضای تشکیل جلسه فوق‌العاده را کنند، اجلاسیه مجلس خبرگان، برگزار می‌شود.
اعضای اصلی
سید محمود هاشمی شاهرودی
احمد جنتی
محمد علی موحدی کرمانی
سید ابراهیم رئیسی
سید هاشم حسینی بوشهری
مرتضی مقتدایی
محسن مجتهد شیستری
سید احمد خاتمی
محسن قمی
عباس کعبی
عبدالنبی نمازی
اعضای علی‌البدل
سید محمد علی موسوی جزایری
محمد علی تسخیری
علیرضا اسلامیان
ابوالقاسم وافی
سید علی شفیعی
نظرات
در مصاحبه رئیس مجلس خبرگان با جراید عنوان شد: نظارت خبرگان بر رهبری نظارت «حراستی» است. یعنی اینکه نگذاریم رهبری مورد هجمه قرار گیرد. باید سینه خود را درمقابل دشمنان سپر کنیم تا رهبری ضربه نخورد. در حالیکه هاشمی رفسنجانی این نظارت را صلاحیتی می‌داند و می‌گوید خبرگان رهبری وظیفه دارد همواره مراقب باشد که رهبری صلاحیت لازم را طبق شرایطی که قانون اساسی تعریف کرده دارا باشد.
کمیسیون بررسی راه‌های پاسداری و حراست از ولایت فقیه
به منظور بررسی راه‌های مناسب پاسداری و حراست از ولایت فقیه، تشکیل می‌گردد. اهم وظایف آن، ارائه پیشنهاد به هیئت رئیسه در این امور است:
تحقیق و پژوهش در موضوع حکومت اسلامی، بالاخص ولایت فقیه، تالیف و نشر آن به صورت‌های مناسب و پاسخ به شبهات؛
معرفی ولایت فقیه در مجامع علمی داخل و خارج کشور و در سطح عموم مردم؛
بررسی شیوه‌های مناسب تدریس و ترویج اندیشه حکومت اسلامی و ولایت‌فقیه، در سطوح مختلف تحصیلی دانش آموزان و دانشجویان و نیز در سطح رسانه‌های عمومی، خصوصا صدا و سیما و ارائه راهکارهای مناسب به هیئت رئیسه مجلس خبرگان.
اعضای اصلی
محمد حاجی ابوالقاسم دولابی*
محمود محمدی عراقی
محسن حیدری
حسن عالمی
سید ابوالحسن مهدوی
عبدالکریم فرحانی
احمد مبلغی*
اعضای علی‌البدل
مجید تلخابی*
سید رحیم توکل
غیاث الدین طه محمدی
. اعضای جدید در دومین اجلاسیه رسمی مجلس خبرگان رهبری دوره پنجم مورخ ۱۳۹۵/۱۲/۱۸ به ترتیب آراء، جایگزین اعضای مستعفی شدند.
انتخابات خبرگان
برابر با ماده ۸ از فصل پنجم قانون انتخابات مجلس خبرگان رهبری، (اصلاحی تیر ۱۳۶۹)، خبرگان با اکثریت نسبی آرای شرکت‌کنندگان (رای بیشتر) انتخاب می‌شوند و در اینصورت انتخابات خبرگان رهبری یک مرحله‌ای است.
شرایط نامزدان
طبق ماده ۳ مصوب شورای نگهبان، نامزدان خبرگان مردم باید دارای شرایط زیر باشند:
اشتهار به دیانت و وثوق و شایستگی اخلاقی
اجتهاد در حدی که قدرت استنباط بعض مسائل فقهی را داشته باشد و بتواند ولی فقیه واجد شرایط رهبری، را تشخیص دهد.
بینش سیاسی و اجتماعی و آشنایی با مسائل روز.
معتقد بودن به نظام جمهوری اسلامی ایران.
نداشتن سوابق سوء سیاسی و اجتماعی
تبصره ۱ – مرجع تشخیص دارا بودن شرایط فوق، فقهای شورای نگهبان قانون اساسی می‌باشند.
تبصره ۲ – کسانی که رهبر معظم انقلاب – صریحا یا ضمنا – اجتهاد آنان را تایید کرده باشد، از نظر علمی نیاز به تشخیص فقهای شورای نگهبان نخواهند داشت.
تبصره ۳ – ضرورت ندارد که نامزدان، ساکن یا متولد حوزه انتخابیه خود باشند.
شورای نگهبان برای احراز اجتهاد نامزدان، تایید اجتهاد آن‌ها در دوره‌های قبل یا شرکت در آزمون علمی اجتهاد و کسب حد نصاب نمره علمی را منظور می‌دارد. همچنین تایید اجتهاد توسط شخص رهبر ملاک تایید اجتهاد علمی است.
شرایط انتخاب کنندگان
انتخاب کنندگان باید دارای شرایط زیر باشند:
تابعیت جمهوری اسلامی ایران.
داشتن هجده سال تمام در روز اخذ رای.
همچنین طبق یک ماده قانونی اشخاص زیر از حق انتخاب کردن، محرومند:
صغار و مجانین.
محرومین از حقوق اجتماعی.
تاریخچه مجلس خبرگان
نخستین مجلس خبرگان رهبری
نخستین مجلس خبرگان رهبری در شرایطی تشکیل شد که کشور در حال جنگ با عراق بود. انتخابات این مجلس در تاریخ ۱۹ آذر ۱۳۶۱ برگزار شد که نزدیک ۱۸ میلیون نفر در آن شرکت کردند. در این دوره ۷۵ نفر از نمایندگان مجلس خبرگان تعیین شدند و انتخابات بقیه نمایندگان به دور دوم کشید.
این مجلس در ۲۴ مرداد ۱۳۶۲ با پیام روح‌الله خمینی آغاز به کار کرد.
درصد مشارکت مردم
اولین دوره:
تاریخ برگزاری انتخابات: ۱۹ آذر سال ۱۳۶۱
تعداد ثبت نام کنندگان: ۱۶۸ نفر
رد صلاحیت‌ها: ۱۲ نفر
انصراف دهندگان: ۱۰ نفر
تعداد حوزه انتخابیه: ۲۴
تعداد نمایندگان: ۸۲ نفر
درصد مشارکت: ۷۷٫۳۸٪
دومین دوره:
تاریخ برگزاری انتخابات: ۱۶ مهر ۱۳۶۹
تعداد ثبت نام کنندگان: ۱۸۰ نفر
رد صلاحیت‌ها: ۶۲ نفر
انصراف دهندگان: ۱۲ نفر
تعداد حوزه انتخابیه: ۲۴
تعداد نمایندگان: ۸۳ نفر
درصد مشارکت: ۴۱٪
سومین دوره:
تاریخ برگزاری انتخابات: ۱ آبان ۱۳۷۷
تعداد ثبت نام کنندگان: ۳۹۶ نفر
رد صلاحیت‌ها: ۲۱۴ نفر
انصراف دهندگان: ۱۳ نفر
تعداد حوزه انتخابیه: ۲۸
تعداد نمایندگان: ۸۶ نفر
درصد مشارکت: ۴۶٫۳٪
چهارمین دوره:
تاریخ برگزاری انتخابات: ۲۴ آذر ۱۳۸۵
تعداد ثبت نام کنندگان: ۴۹۳ نفر
رد صلاحیت‌ها:
انصراف دهندگان:
تعداد حوزه انتخابیه:
تعداد نمایندگان: ۸۶ نفر
درصد مشارکت: ۶۰٪
پنجمین دوره:
تاریخ برگزاری انتخابات: ۷ اسفند ۱۳۹۴
تعداد ثبت نام کنندگان: ۸۰۱ نفر
رد صلاحیت‌ها:۶۳۵
انصراف دهندگان:
تعداد حوزه انتخابیه:۳۱
تعداد نمایندگان: ۸۸ نفر
درصد مشارکت: ۶۲٪
اقدامات و عملکرد مجلس خبرگان
ادوار مجلس/دوره زمانی/تعداد اجلاس‌ها
هیئت رئیسه
مهم‌ترین اتفاقات
انتخاب آیت‌الله منتظری به قائم مقامی رهبری با توجه به نظر بعضی خبرگان در مجلس خبرگان پیگیری و عملی شد اما قرار بود این موضوع به صورت مخفی بماند. اما اولین بار توسط باریک بین امام جمعه قزوین و نماینده خبرگان در نماز جمعه این شهر برای عموم علنی شد.
دوره اولسال ۱۳۶۹-۱۳۶۱۱۱ جلسه
علی مشکینی (رییس) هاشمی رفسنجانی (نایب رییس) محمد مومن و حسن طاهری خرم آبادی (منشی)
انتخاب آیت الله حسینعلی منتظری به عنوان قائم مقام رهبری.انتخاب آیت الله سید علی خامنه‌ای به عنوان رهبر جدید بعد از درگذشت امام خمینی در ۱۴ خرداد ۱۳۶۸ش. تصویب مقدماتی آیین‌نامه مجلس خبرگان.
دوره دومسال ۱۳۷۷- ۱۳۶۹
علی مشکینی (رئیس) اکبر هاشمی رفسنجانی و ابراهیم امینی ( نواب رییس) سید حسن طاهری خرم آبادی و محمد مومن (منشی)
رد صلاحیت چند نامزد مشهور از جمله برخی نمایندگان دوره مجلس خبرگان رهبری
مذاکرات تمامی اجلاس‌ها در این دوره از خبرگان محرمانه بود و خبری منتشر نشد.
دوره سومسال ۱۳۸۵ - ۱۳۷۷۱۶ جلسه
مشکینی (رئیس) هاشمی رفسنجانی و امینی (نواب رییس) سید حسن طاهری خرم آبادی و قربانعلی دری نجف آبادی (منشی)
دوره چهارمسال ۱۳۹۴-۱۳۸۵ ۱۶ جلسه
سال اول: مشکینی (رییس)، هاشمی رفسنجانی و یزدی (نواب رییس)، دری نجف آبادی و سید احمد خاتمی (منشی)سال ۸۶ تا ۸۹: هاشمی رفسنجانی (رییس)، محمد مومن و محمد یزدی (نواب رییس)، سید احمد خاتمی و قربانعلی دری نجف آبادی (منشی )۸۹ تا۹۳: مهدوی کنی (رییس)، محمد یزدی و سید محمود هاشمی شاهرودی (نواب رییس)، سید احمد خاتمی و قربان‌علی دری نجف‌آبادی (منشی)اسفند ۹۳ تا پایان: محمد یزدی (رییس)، هاشمی شاهرودی و موحدی کرمانی (نواب رییس)، سید احمد خاتمی و قربان‌علی دری نجف‌آبادی (منشی)
برای اولین بار در این دوره از انتخابات یک چهره غیرروحانی (محسن اسماعیلی) برای حضور در انتخابات تایید صلاحیت شد.دوره چهارم خبرگان رهبری استثنائا ده ساله شد.درگذشت آیت الله علی مشکینی رییس همه دوره‌های مجلس خبرگاندرگذشت آیت الله محمد رضا مهدوی کنی سومین رییس این دوره از خبرگانریاست چهار نفر بر این دوره از مجلس خبرگان تصویب افزایش اعضای این مجلس از ۸۶ نفر به ۸۸ نفر.
دوره پنجم۱۳۹۵ تا ۱۴۰۳ش
احمد جنتی (رئیس)، محمدعلی موحدی کرمانی و سید محمود هاشمی شاهرودی (نواب رئیس) دری نجف‌آبادی و سید احمد خاتمی (منشی)
برای نخستین یک چهره بدون لباس روحانی (محسن اسماعیلی) به عنوان نماینده انتخاب شد.
انتخاب آیت‌الله منتظری به قائم مقامی رهبری
انتخاب آیت‌الله منتظری به قائم مقامی رهبری با توجه به نظر بعضی خبرگان در مجلس خبرگان پیگیری و عملی شد اما قرار بود این موضوع به صورت مخفی بماند. اما اولین بار توسط باریک بین امام جمعه قزوین و نماینده خبرگان در نماز جمعه این شهر برای عموم علنی شد.
انتخاب آیت‌الله خامنه‌ای به رهبری
انتقاد از عدم حضور متخصصان غیرمجتهد در مجلس خبرگان
برخی از حقوقدانان معتقدند که نام مجلس خبرگان با وظیفه نمایندگان آن منطبق نیست چرا که وظیفه اصلی نمایندگان تعیین رهبری است و طبق اصل ۱۰۹ قانون اساسی رهبری باید دارای ۸ شرط از جمله فقاهت، سیاسی، مدیریت و … باشد تا نمایندگان این مجلس وی را برگزینند، درحالیکه برای این نمایندگان تنها بر روی یک مورد تخصص یعنی فقاهت تاکید می‌شود؛ لذا باید یا نام مجلس به مجلس خبرگان فقهی تغییر کند یا اینکه آئین‌نامه خبرگان تغییر یافته و نمایندگانی از سایر تخصص‌ها و از جمله سایر ادیان و مذاهب و زنان در آن حضور پیدا کنند.
ظاهرا در پاسخ به این انتقاد ابراز شده‌است که مسلما نمایندگان خبرگان باید رهبر را با توجه به شرایط هشتگانه برگزینند اما در عین حال داشتن اجتهاد فقهی برای آن‌ها در کنار دیگر تخصصها شرط اصلی می‌باشد چرا که تشخیص مهم‌ترین شرط رهبری یعنی فقاهت و اشراف بر احکام شرعی توسط مجتهدین صورت می‌گیرد و بنا به اهمیت ویژه لازم است همه اعضای خبرگان نسبت به این شرط مهم اشراف داشته باشند. بعبارتی نماینده خبرگان با هر تخصص مورد نیاز الزاما باید مجتهد نیز باشد. از سویی در حقیقت تخصصهای دیگر فقاهتی و در سایه فقه هستند یعنی اگر سیاست یا مدیریت شرط است، از منظرگاه فقهی و دینی شرط است نه مطلق سیاست یا مدیریت، و کارایی این شرایط با توجه به دیدگاه فقهی دینی مد نظر است نه کارایی صرف یا صرف تخصص آکادمیکی. همچنین بطور نسبی داشتن همه تخصصها و توانایی‌های لازم از جمله سیاستمداری، مدیریت، آگاهی به اوضاع روز و… در تایید صلاحیت نامزدان درنظر گرفته می‌شود.
پراکنش کرسی‌ها
پراکنش ۸۸ کرسی مجلس خبرگان در استانهای ایران در دوره پیش‌رو :
استان
تعدادکرسی
استان
تعدادکرسی
استان
تعدادکرسی
استان
تعدادکرسی
استان
تعدادکرسی
آذربایجان شرقی
۵
آذربایجان غربی
۳
اردبیل
۲
اصفهان
۵
البرز
۲
ایلام
۱
بوشهر
۱
تهران
۱۶
چهارمحال و بختیاری
۱
خراسان جنوبی
۱
خراسان رضوی
۶
خراسان شمالی
۱
خوزستان
۶
زنجان
۱
سمنان
۱
سیستان و بلوچستان
۲
فارس
۵
قزوین
۲
قم
۱
کردستان
۲
کرمان
۳
کرمانشاه
۲
کهگیلویه و بویراحمد
۱
گلستان
۲
گیلان
۴
لرستان
۲
مازنداران
۴
مرکزی
۲
هرمزگان
۱
همدان
۲
یزد
۱
فهرست نمایندگان مجلس خبرگان رهبری
فهرست رئیسان مجلس خبرگان رهبری
پی‌نوشت‌ها