الکتروپولیش

الکتروپولیش
الکتروپولیش فرایندی است که در آن سطح فولاد، فولاد زنگ‌نزن، آلیاژهای مس و آلومینیم را در حمامی الکترولیتی، صاف، صیقلی، تمیز و پلیسه گیری می‌کند . این فرایند، به طور انتخابی، زبری‌های فلز را می‌زداید و سطح فلز را براق‌تر می‌سازد .
قطعه فلزی در محلول الکتروپولیش فرو می‌رود و به جریان مستقیم وصل می‌شود . قطعه فلزی به عنوان آند بوده و فلزی دیگر به عنوان کاتد عمل می‌کند . جریان مسقیم همراه با حرکت خود از آند - که قطبی شده‌است - به سمت کاتد، یونها را نیز با خود به کاتد منتقل کرده و فلز را با سرعتی کنترل شده صیقل می‌دهد . مقدار فلز برداشتی به نوع الکترولیت، دما، چگالی جریان و نوع آلیاژ تحت‌الکتروپولیش بستگی دارد .
در روش‌ها و دستگاه‌های جدید با استفاده از نوع و ماهیت خاصی از فرکانس و پالس می‌توان میزان انرژی الکتریکی و زمان اجرای کار و نتیجه فرایند نهائی الکتروپولیش را به سطح و جایگاه فوق العاده مطلوبی ارتقای داد
در بسیاری از منابع برای این فرایند از الکترولیتهای اسیدی مانند سولفوریک و فسفریک یا ترکیبی از دیگر اسیدهای کلریدریک یا کرمیک و… نام آورده شده است الکترولیت و نوع آن، دما و میزان جریان الکتریکی از مهمترین گزینه‌ها می‌باشد که باعث عملکرد صحیح و نتیجه نهائی مطلوب میگردد ،میزان ضریب کوالانسی اتم‌ها و مولوکولهای اسید و دمای کارکرد،در نتیجه نهائی بسیار تاثیر گذار می‌باشد در هنگام این فرایند با توجه به استفاده از الکترولیتهای غیر اصولی یا الکترولیتهای آبکاری که در میان افراد فاقد آگاهی یا کسانی که به روش آبکاری مشغول به این امر میباشند رواج دارد که باعث صدمات شدید به قطعه کار و محیط زیست و نیز بدن انسان میگردد(بخارات اسیدی و یونهای فلزی آزاد شده)
لازم بذکر است که در ایران شرکتهای معدودی دارای تجهیزات و ماشین آلات این فرایند می‌باشند و در اکثر مواقف افراد آبکار با دید و دانش و رویکرد معکوس نسبت به امر الکترو پولیش اقدام می‌نمایند که باعث صدمات و لطمات جبران ناپذیری به فلز پایه و شبکه کریستالی آن و… میگردد.
دلایل استفاده
اکثر سیستم‌های مکانیکی پرداخت‌کاری، برای دست یابی به سطحی صاف و براق، سطح بلورین فلز را لکه‌دار، خمیده و دچار خستگی می‌کنند و حتی گاهی باعث شکست آن می‌شوند . الکتروپولیشینگ، فرایند باربرداری از روی سطح را با ایجاد الگویی یک‌سویه که کاملا خالی از هرگونه خستگی و انسداد است، انجام می‌دهد . در این روش، سطح، از دید میکروسکوپی صاف و در اغلب اوقات صیقلی است . علاوه بر این، در بسیاری از آلیاژهای فلزی و غیرفلزی، مقاومت در برابر خوردگی و غیرفعال‌سازی فلز نیز افزایش می‌یابد . این فرایند قطعه فلزی را چه از جهت میکروسکوپی و چه از جهت ماکروسکوپی پرداخت می‌کند . پرداخت میکروسکوپی سبب درخشندگی و پرداخت ماکروسکوپی سبب صافی قطعه می‌شود .
پلیسه گیری به سبب آن که چگالی جریان در برآمدگی‌ها بیشتر است و اکسیژن از حفره‌ها محافظت می‌کند، زودتر انجام می‌شود .
چون قطعه درمعرض اکسیژن است، هیچگونه تردی هیدروژنی در قطعه رخ نمی‌دهد . در واقع الکتروپولیش، نوعی گرم و سرد کردن بدون خستگی است، که سطح قطعه را هیدروژن‌زدایی می‌کند.
مزیت دیگر آن است که باکتری نمی‌تواند روی سطحی خالی از هیدروژن به خوبی تکثیر شود . این امر الکتروپولیش را گزینه‌ای مناسب برای استفاده در پزشکی، داروسازی، نیمه هادی‌ها و صنایع غذایی می‌کند . ترکیبی از دو ویژگی عدم وجود خطوط جهت‌دار به سبب پرداخت مکانیکی و سطحی عاری از هیدروژن، به ایجاد سطحی کاملا بهداشتی می‌انجامد که در آن هیچگونه باکتری یا آلودگی نمی‌تواند تکثیر یا انباشته شود.
مزایا
کاهش خستگی در سطح.
زدودن اکسیدها.
بی‌اثر کردن فولادزنگ‌نزن، برنج و مس.
ایجاد مقاومت بالا در برابر خوردگی.
ایجاد سطوح کاملا بهداشتی.
کربن‌زدایی از فلزات.
عدم ایجاد شکست هیدروژنی.
عدم وجود خطوط جهت‌دار.
ایجاد سطوح با مقاومت کم در برابر جوشکاری.
کاهش اصطکاک.
پلیسه گیری و صیقل‌کاری .
گرد یا تیز کردن گوشه‌ها با توجه به موقعیت آن.
کاهش مراحل بازپخت.
استاندارد‌ها
ASME BPE، استاندارد برای الکتروپولیش کردن وسایل زیستی
SEMI F19، استاندارد برای الکتروپولیش کردن نیمه رساناها
ASTM B 912-00، انفعال فولاد زنگ نزن با استفاده از الکتروپولیش کردن
ASTM E1558، استاندارد برای پولیش الکتریکی نمونه‌های متالوگرافی
به طور کلی الکتروپولیش فلزات برای دست یابی به اهداف زیر صورت می‌گیرد
1. دست یابی به زیبایی بهتر و افزایش قدرت انعکاس نور
2. افزایش مقاومت در برابر خوردگی
3. آماده سازی فلزات برای آبکاری ، آندایزینگ یا پوششهای تبدیلی
4. حذف اثرات و صدمات ناشی از برشکاری و پرسکاری
5. از بین بردن زائده‌های فلزی ناشی از تراشکاری
6. حذف ناهمگونی‌ها و تنش‌های سطحی فلزات ناشی از اعمال برشکاری ، جوشکاری و …