فرامرز لیستر

سید فرامرز میرسپاهی یا سید فرامرز لیستر ، پسر کوچکتر سید احمد میرسپاهی (لیستر) سرمایه‌دار و ثروتمند پرآوازه و باجناق رضا شاه است. او با ربودن و کشتن چندین تن  که تنها یکی از آنها، برادر بزرگترش سید فرخشاد لیستر بود  شهره عام و خاص شد و نام خود را در تاریخ ثبت نمود. نه تنها درباره او که ماجرای ناپدید شدن برادرش حتی به واکنش شاه (محمدرضا) و تعیین جایزه از سوی او برای کسی که از حال فرخشاد خبری بیاورد انجامید، روزنامه‌ها و مجلات همان زمان گزارش‌ها و تحلیلهای فراوان نوشتند، بلکه درباره‌اش کتاب و مجموعه تلویزیونی نیز نوشته شده‌است. او را باید یکی از نام‌آورترین قاتلان  دست کم  تاریخ معاصر ایران دانست.
زمینه قتل فرخشاد و انجام آن تا دستگیری
سید احمد لیستر با وجود آنکه سه بار ازدواج کرده بود، تنها دو پسر (هردو از یک زن) داشت: فرخشاد، پسر بزرگتر، خوش‌چهره و خوش‌تیپ و درس‌خوان بود، او به یادگیری زبان انگلیسی هم علاقه‌مند بود و پس از پایان تحصیلات دبیرستان تا لحظه مرگ برای یادگیری این زبان به کلاس زبان می‌رفت. او جوانی خوش‌گذران بود و با استفاده از همین ویژگی‌های جالب توجهش با چندین دختر ایرانی و فرنگی رابطه داشت و پیوسته به باشگاه‌های شبانه به‌ویژه «باشگاه شبانه لولو» می‌رفت. فرامرز، که اندکی از فرخشاد کوچکتر بود، چهره و ظاهر چندان گیرایی نداشت و به درس و تحصیل نیز بی‌علاقه بود. احساس کمبود نسبت به برادرش، رفتار تبعیض‌آمیز خانواده و به ویژه پدرش در برخورد با او و فرخشاد و همچنین رفتار خودبینانه و تحقیرامیز فرخشاد با او همه همه به‌تدریج، مایه بیزاری او از فرخشاد شده بود. این دو برادر حتی گاه به‌طور جدی با یکدیگر گلاویز می‌شدند و با آنکه می‌کوشیدند که دیگران، به ویژه پدرشان بویی از این درگیری‌ها نبرند، بیشتر نزدیکان و اطرافیانشان از اختلاف و ناخرسندی بین آن‌ها کمابیش باخبر بودند. هنگامی هم که فرامرز فهمید فرخشاد به نامادری جوانش (زن سوم احمد لیستر، «نصرت‌الزمان امیرسلیمانی» خواهر ملکه توران (قمرالملوک))نظر دارد، کینه‌اش نسبت به فرخشاد افزونتر شد. سرانجام فرامرز به انگیزش و همکاری یکی از خویشاوندان مادریش به نام «هوشنگ اعتمادی»  که سرهنگ بازنشسته ارتش بود  و دو پسر و یکی از کارکنان او، در ۱۸ آذر ماه ۱۳۲۴، درون یک اتومبیل سواری کرایه، فرخشاد را به ضربه پتکی که بر سرش کوفت کشت و جنازه‌اش را در چاه باغ متروکی در ونک انداخت. او در ازای این کار با دادن رسیدهایی خود را متعهد به پرداخت مبلغ ۴۰،۰۰۰ تومان به سرهنگ و همکارانش نموده بود. هنگامی که تحقیقات اولیه کارآگاهان پلیس نتیجه نداد و اثری از سرنوشت فرخشاد بدست نیامد، از آنجا که تازه اندکی از تسلیم ژاپن و پایان یافتن جنگ جهانی دوم گذشته بود و نیروهای اشغالگر بیگانه همچنان حضوری پررنگ داشتند، شایعات فراوانی پیرامون ناپدیدی فرخشاد بر سر زبان‌ها افتاده بود؛ مثلا برخی می‌گفتند فرخشاد را روس‌ها ربوده‌اند برخی می‌گفتند او خود مخفیانه به لندن رفته‌است و… برخی نشریات هم به شایعه‌ها دامن می‌زدند. ازاین‌رو سرانجام احمد لیستر که به واسطه املاک و ثروتش، صاحب نفوذ بود و در سال‌های گذشته راننده و فرد مورد توجه رضا شاه  و دست کم زمانی  باجناق وی به شمار می‌آمد، دست‌به‌دامن دربار و شخص اعلی‌حضرت (محمدرضا شاه) شد و شاه هم مژدگانی چشم‌گیری به مبلغ۵،۰۰۰ تومان برای آورنده خبر از فرخشاد تعیین نمود. در این حین، فرامرز و همدستانش توانستند یکی از پیشکاران پدرش را نیز به نام «حسین علیزاده» که به ماجرای قتل پی برده بود و باج‌خواهی می‌کرد، با زهر بکشند. فرامرز در این دوران روزگار خوشی را می‌گذراند؛ او ازدواج کرد و حتی در مراسم عقد هم ساعت مچی فرخشاد را که از دست کالبدش بازکرده بود و همواره به دست می‌بست، بسته بر مچ خود نگاه‌داشت! احمد لیستر که به فرامرز مشکوک شده بود با پافشاری زیاد و دادن این وعده به فرامرز که اگر در مورد فرجام فرخشاد به او حقیقت را  هر چه که باشد  بگوید، ملک میدان تجریش را بدو می‌بخشد، موفق شد که راز قتل را از زبان او بشنود ولی از آن‌جا که خود پیشتر هم به رابطه فرخشاد و «نصرت‌الزمان» بدبین شده بود و از نظر داشتن فرخشاد به نصرت‌الزمان آزرده بود، از حقیقت از پرده‌برون‌فتاده چندان اندوهگین نشد و در صدد پشتیبانی از فرامرز برآمد. سرانجام با وجود گذشت یک سال از گم شدن فرخشاد، در پی تحقیقات دقیق کارآگاهان، حقیقت بر پلیس آشکار کشف می‌شود و فرامرز بی‌درنگ بازداشت می‌گردد.
پس از دستگیری
در مدت زمانی که فرامرز به جرم قتل در بازداشت به‌سر می‌برد، احمد لیستر حمایت تمام و کمالی از پسرش به عمل می‌آورد؛ برایش بهترین وکیلان را می‌گیرد و با استفاده از نفوذ زیاد خود دوران زندان را برای فرامرز آن‌چنان خوش و آسان می‌نماید که در حالی‌که علی‌القاعده می‌بایست ارتباط فرامرز و نوعروسش، تنها بیشینه به ملاقات‌های رسمی‌ای چند در زندان محدود باشد، در همان دوران، زن فرامرز از وی آبستن می‌گردد! ولی پس از تبرئه شدن و رهایی از جرم و زندان، به دلیل اختلافی که احمد با فرامرز پیدا می‌کند از بخشیدن املاک وعده داده شده در تهران و کرج به فرامرز خودداری می‌ورزد و از سز لج همه را ناگهان وقف دولت می‌کند که این املاک هنوز هم با نام سید احمد میرسپاسی (لیستر) در اختیار اداره موقوفات تهران و کرج می‌باشند.
فرامرز پس از چندی به فرانسه می‌رود و در آن‌جا زندگی می‌کند ولی خانه‌اش در بالاشهر تهران را حفظ کرده و هر چند وقت یک بار به ایران هم می‌آمده و مدتی در آن به سر می‌برده‌است مثلا مدتی نمایشگاه اتوموبیلی را که در میدان ۲۵ شهریور (هفت تیر کنونی) که ازآن خود او بود، می‌گرداند. البته قتل‌های فرامرز به قتل‌های یادشده محدود نشد و به اعتراف نزدیکان و اعضای خانواده او، افراد دیگری را هم از پای درآورد مثلا در یک مورد، او کارگری که به خانه‌شان آمده بود و به خواهر فرامرز نگاه بد کرده بود، به زیرزمین کشانده و با کوفتن میله‌ای بر سرش می‌کشد. دکتر خسرو معتضد، تاریخ‌دان و پژوهشگر نامور که به تاریخ معاصر توجهی ویژه دارد بیشتر جلد اول کتاب «شادکامان کاخ مرمر (سراب جانشین پسر)» خود را به فرامرز لیستر اختصاص داده‌است که گزارش مفصل‌تری از وی و کارهایش را در اختیار خواننده قرار می‌دهد. البته فرامرز در طی همه این سال‌ها نسبت به قتل‌های خود و کنجکاوی دیگران در این‌باره و اطلاعاتی که نزدیکان و اعضای خانواده‌اش احیانا در اختیار دیگران می‌گذاشته‌اند، حساس بوده‌است و در این راه از تهدید هم دریغ نمی‌ورزیده‌است و با وجود پافشاری خسرو معتضد، حاضر به مصاحبه و گفتگو با او  برای کتابش  نشده‌است.
همسر فرامرز هم در سال ۱۳۸۰ درمی‌گذرد و در تهران به خاک سپرده می‌شود.
نمایش ماجرای قتل فرخشاد در سریال تلویزیونی کارآگاه علوی
مجموعه تلویزیونی کارآگاه علوی که بر اساس پرونده‌های واقعی و تاریخی تهیه شده‌است، در سری دوم خود که ساختش از سال ۱۳۸۶ و پخشش در نیمه دوم ۱۳۸۷ آغاز شد، سه قسمت از خود را به ماجرای کشته شدن فرخشاد لیستر به دست فرامرز و همدستان او اختصاص داد. در این قسمت‌ها نقش احمد لیستر را محمد ساربان و نقش فرامرز را هنرپیشه جوان، امیر دلاوری بازی کرد.
پانویس‌ها و منبع‌ها
بایگانی نسخه‌های هفته‌نامه مرد امروز بین سال‌های ۱۳۲۴ تا ۱۳۲۶ ه.ش.، صاحب امتیاز: محمد مسعود