شاندور مارائی

شاندور رامائی با نام اصلی شاندور کارولی هنریک گروشمید دی مارا (زاده ۱۱ آوریل ۱۹۰۰ در کاسسا واقع در اتریش-مجارستان - درگذشته ۲۲ فوریه سال ۱۹۸۹ در سن دیه گو، کالیفرنیا، ایالات متحده)، نویسنده و روزنامه‌نگار مجارستانی بود.
زندگی‌نامه
شاندور مارائی در ۱۱ آوریل ۱۹۰۰ میلادی در شهر کاسسا که در آن زمان از شهرهای اتریش-مجارستان بود و امروزه با عنوان کوشیتسه جزئی از اسلواکی می‌باشد، به دنیا آمد. وی به به خانواده‌ای قدیمی با نسب ساکسون تعلق داشت که در طی قرنها با مگیارها مخلوط شده بودند. مارائی در سال‌های اولیه فعالیت خود، ضمن سفر و اقامت‌های نه چندان طولانی خود در فرانکفورت، برلین و پاریس نوشتن به زبان آلمانی را در نظر داشت، اما در نهایت زبان مادری خود، مجاری را برای خلق نوشته‌هایش برگزید. او در کرایسزتیناواروس Krisztinaváros واقع در بوداپست، به سال ۱۹۲۸ ساکن شد. در سال ۱۹۳۰، وی از طریق سبک رئالیستی دقیق و روشنی که در رمان‌هایش اتخاذ کرده بود، بعنوان یک نویسنده برجسته مطرح گردید. او اولین نویسنده مجار بود که در نوشتن آثارش نسبت به کارهای کافکا موضع انتقادی گرفت.
او در نوشته‌هایش با شوق و ذوق خیلی زیاد در مورد جوایز وین سخن گفته بود، که طی آن آلمان، چکسلواکی و رومانی را وادار به پس دادن بخشهایی از سرزمین‌های از دست رفته مجارستان مطابق پیمان تریانون نمود. با این وجود، مارائی به شدت نسبت به نازیها انتقاد داشت و به گونه‌ای شفاف موضع ضدفاشیستی را که موضعی خطرناک در زمان جنگ جهانی دوم محسوب می‌شد، اتخاذ کرده بود.
مارائی که نویسنده ۴۶ عنوان کتاب بود، و عمده کتابهای او را رمان‌های او تشکیل می‌دادند، از طرف منتقدان ادبی، بعنوان یکی از تاثیرگذارترین نمایندگان ادبیات طبقه متوسط در مجارستان، در فاصله بین دو جنگ جهانی تلقی می‌گردد. او در سال ۱۹۴۲ کتاب Embers (با عنوان مجارستانی: A gyertyák csonkig égnek، به معنای «شمع‌هایی که ریشه را هم می‌سوزانند») که در فارسی با عنوان «خاکستر گرم» یا «خاکستر داغ» ترجمه شده‌است را نوشت که مشتمل بر ابراز دلتنگی برای گذشته ایی چند قومی و چند فرهنگی بود که در زمان امپراتوری اتریش و مجارستان در زادگاهش وجود داشت، اثری که یادآور آثار جوزف راث بود. در سال ۲۰۰۶ اقتباسی از این رمان به منظور اجرای صحنه‌ای آن، توسط کریستوفر همپتون نوشته شد، که در لندن به اجرا درآمد.
وی همچنین از رژیم کمونیستی که پس از جنگ جهانی دوم قدرت را در کشورش بدست گرفته بود، متنفر بود و همین باعث شد که در سال ۱۹۴۸ مجارستان را ترک کند یا به تعبیری از کشورش تبعید شود. مارائی پس از مدتی زندگی در ایتالیا، در شهر سن دیه گو، واقع در ایالت کالیفرنیا آمریکا سکنی گزید.
وی نوشتن به زبان مادری خود را ادامه داد، و تا اواسط سال ۱۹۹۰ آثاری را که به زبان انگلیسی نوشته بود منتشر نکرد. کتاب خاطرات مارائی از مجارستان (در فاصله سالهای ۱۹۴۴ تا ۱۹۴۸) با عنوان انگلیسی Márais Memoir of Hungary (۱۹۴۴–۱۹۴۸) حاوی نگاهی اجمالی به اوضاع مجارستان در طی جنگ جهانی دوم است زمانیکه این کشور تحت اشغال شوروی بود. خاطرات شاندور رامائی نیز، همانند خاطرات دیگر نویسندگان و دولتمردان اهل مجارستان، برای اولین بار در غرب منتشر شد، چرا که امکان انتشار چنین نوشته‌هایی، در مجارستان بعد از جنگ و در دوران معروف به دوران کادار Kádár وجود نداشت. البته نسخه مجاری خاطرات شاندور مارائی، پس از مرگ این نویسنده و در سال ۱۹۹۶ منتشر شد.
مارائی بعد از درگذشت همسرش، روز به روز بیشتر و بیشتر به سمت منزوی شدن پیش رفت. وی سرانجام در روز ۲۲ فوریه سال ۱۹۸۹، با شلیک گلوله‌ای به سر خود، در سن دیگو خودکشی کرد.
آثار شاندور مارائی (شامل شعرها، رمان‌ها و یادداشت‌های روزانه او) در داخل مجارستان، تا حد زیادی به فراموشی سپرده شده بود، اما در طی سالهای اخیر، بسیاری از این آثار، دوباره کشف و منتشر شده‌است. آثار شاندور مارائی، به زبانها ی بسیاری از جمله فرانسوی (شروع انتشار به این زبان در سال ۱۹۹۲)، لهستانی، کاتالان، ایتالیایی، انگلیسی، آلمانی، اسپانیایی، پرتغالی، چک، دانمارکی، ایسلندی، کره‌ای، هلندی، فارسی، و زبان‌های دیگر منتشر شده‌است. آثار وی به عنوان بخشی از معیارهای تعالی ادبیات اروپا در طول قرن بیستم مورد توجه قرار گرفته‌اند.
درباره او
شاندور رامائی، نویسنده مجارستانی قرن بیستم، در دهه ۱۹۳۰ همچون یکی از خلاق‌ترین رمان نویسان در جریان ادبی کشورش بلندآوازه شد. مارائی عمیقا ضد فاشیست بود و پس از جنگ جهانی دوم و به دلیل سلطه کمونیستها و شرایط حاکم در کشورش که اجازه انتشار آثارش را میسر نمی‌کرد، مجارستان را در سال ۱۹۴۸ ترک گفت و نخست کوتاه مدت به ایتالیا و سپس بلندمدت و تا پایان عمر به ایالات متحده آمریکا رفت و هرگز به کشورش بازنگشت.
مارائی چندین دهه در تبعید خودخواسته‌اش گمنام ماند و حجم آثارش که شامل شعر، ده‌ها رمان و چندین کتاب خاطرات می‌شود، ناشناخته باقی‌مانده بود. ترجمه از زبان مجار معمول و متداول نبود و هنوز هم چندان معمول نیست.
سرانجام در سال ۲۰۰۱ رمان Embers، که در فارسی به خاکستر گرم یا خاکستر داغ ترجمه شده‌است، به انگلیسی ترجمه و منتشر شد و در کوتاه مدت توجه منتقدان صاحب نام انگلیسی زبان را به خود جلب کرد و در میان ده اثر پرفروش جهان ادبیات انگلیسی زبان جا گرفت. این رمان برای بار اول در سال ۱۹۴۲ در بوداپست به انتشار رسیده بود، اما استقبال چندانی از آن بعمل نیامده بود.
منتقد ادبی بانفوذ روزنامه تایمز، چاپ لندن، رمان «خاکستر گرم» را «رمانی باشکوه با داستانی مسحورکننده و پرشور» توصیف کرد. دیلی تلگراف آن را «عالی، شگفت‌آور و بی‌اندازه تاثیرگذار» خواند. روزنامه آبزرور لندن، آن را «خارق‌العاده، مرثیه مانند، تاریک، آهنگین و جذاب» نامید.
قبل از شاندور مارائی، دو نویسنده مهم مجارستانی با ترجمه آثارشان به فارسی، در ایران شناخته شده‌اند که این دو عبارتند از: جرج لوکاچ (زاده: ۱۸۸۵ - درگذشت: ۱۹۷۱) و آرتور کوستلر (زاده: ۱۹۰۵ - درگذشت: ۱۹۸۳)، که دومی بویژه با رمان معروف تاریکی در نیمروز (۱۹۴۰) محبوبیت فراوانی در ایران کسب نموده‌است.