فریدون هویدا

فریدون هویدا (زاده ۳۰ شهریور ۱۳۰۳ برابر با ۲۱ سپتامبر ۱۹۲۴ در دمشق - درگذشته ۱۲ آبان ۱۳۸۵ برابر با ۳ نوامبر ۲۰۰۶ در نیویورک) نویسنده، سیاست‌مدار و نقاش ایرانی بود. وی از ۱۳۴۹ تا انقلاب اسلامی سفیر و نماینده دائم ایران در سازمان ملل متحد بود.
در سال ۱۹۶۷ از طرف محمدرضا پهلوی ماموریت یافت تا در فرانسه بعنوان میانجی جنگ ویتنام با نمایندگان دولت ویتنام شمالی ملاقات نماید اما بعلت بی‌میلی دولت ویتنام شمالی این ماموریت به شکست انجامید.
زندگی‌نامه
فریدون در دمشق به دنیا آمد. در بیروت بزرگ شد، و در همان‌جا تحصیلات خود را در رشته حقوق آغاز کرد. سپس از دانشگاه سوربن پاریس مدرک دکتری در رشته حقوق بین‌الملل دریافت کرد.
او فرزند حبیب‌الله عین‌الملک، و بانو سرداری دختر ادیب السلطنه (نوه محمدحسن خان سردار ایروانی) و از طرف مادری نتیجه عزت الدوله (خواهر ناصرالدین شاه) از صلب یحیی خان مشیرالدوله، و برادر امیرعباس هویدا و خواهرزاده عبدالحسین سرداری بود.
هویدا در سال ۱۹۴۸ میلادی از جمله تهیه‌کنندگان متن پیش‌نویس اعلامیه جهانی حقوق بشر بود و طی سال‌های ۱۹۵۲ تا ۱۹۶۲ میلادی در سازمان یونسکو بخش ارتباطات جمعی به کار مشغول بود. در سال ۱۹۵۷ و یک سال پس از آن که برادرش امیرعباس به نخست‌وزیری ایران رسید، وی به سمت معاون وزیر امور خارجه رسید. طی سال‌های پس از انقلاب زندگی هویدا در مسافرت میان پاریس و نیویورک می‌گذشت. هویدا در فرانسه به دلایلی از جمله بنیان‌گذاری نشریه سینمایی کایه دو سینما، و هم چنین شناخت مسایل جهان عرب شهرت فراوانی داشت.
فعالیت‌ها
محفل روشنفکری صادق هدایت (۱۳۲۳–۱۳۲۲)
در حوزه نقد فیلم، تهیه فیلم و کارگردانی (۱۳۴۸–۱۳۴۱)
تاسیس مجله بسیار معتبر کایه دو سینما (به همراه چند تن دیگر)
نوشتن کتاب در مورد سینما و تصویر
معاون وزیر امور خارجه ایران و سفیر ایران در سازمان ملل متحد (۱۳۵۷–۱۳۴۹)
نگاه و دیدگاه
فریدون هویدا با تاکید بر این نکته که باید رو به آینده داشته باشیم و به پیشرفت دنیای جدید توجه کنیم، به اساطیر ایرانی ازجمله داستان کیخسرو (در شاهنامه)، و سیمرغ (در منطق الطیر عطار) هم توجه زیادی داشت و معتقد بود می‌باید و می‌باید، از کودکی مضمون و جوهر آن را به کودکان خود بیاموزیم. کیخسرو در اوج قدرت خود، از پادشاهی و قدرت با خواست خویش کنار رفت تا به دیگران هم فرصت دهد و خود اسیر قدرت روزافزون نشود و جامعه به استبداد آلوده نگردد.
در داستان سیمرغ، که مرغان در پی مقصود و گمشده خویش می‌گردند و نمی‌یابند، با این سروش به هوش می‌آیند که سیمرغ (سی مرغ) خود شما هستید و باید به خود تکیه کنید. نیاز به دیگری و دیگران ندارید.
وی معتقد بود چنانچه محمد رضا شاه پهلوی در سال ۱۹۷۶ میلادی(۱۳۵۵ شمسی) به معنی واقعی کلمه به اصلاحات سیاسی دست می‌زد، ایران اکنون در وضع دیگری قرار داشت. فریدون هویدا بر این نظر بود که تشکیل حزب رستاخیز اشتباه بزرگی بود و این حرف پادشاه که هرکس نمی‌خواهد حزب رستاخیز را بپذیرد، از ایران برود، خلاف حقوق بشر است. وی گفته است که من این موضوع را همان زمان به وزیر خارجه وقت عباسعلی خلعتبری گفتم.
فریدون هویدا در تاریخ ایران، مسئله پدرسالاری را برجسته و تجزیه و تحلیل کرده‌است. پیش از انقلاب گفته بود «ما نیاز به هیچ مرجع تقلیدی نداریم. مگر میمون هستیم؟» وی ضمن اینکه تصریح می‌کند با سلطنت موروثی مخالف است و داستان کیخسرو نیز همین را نشان می‌دهد، معتقد بود شاه (پدر) نمی‌بایست فرزندانش را در ایران رها کند و برود.
آخرین ملاقات با شاه
فریدون هویدا در خاطرات خودش که سال ۱۹۸۳ منتشر شده‌است، همچنین در یک گفت و شنود توضیح می‌دهد «سال ۱۹۷۸ محمدرضا شاه ملتفت شده بود(…) باید مردم را شریک حکومت بکند.» وی به آخرین دیدار خودش با شاه اشاره کرده و می‌گوید «در ماه آوریل ۱۹۷۸ بود شاه از من خواست که یک ماموریت سری برای او انجام بدهم. گفت می‌خواهد در آخر دوره مجلس آنزمان، یعنی تابستان ۱۹۷۹، همه احزاب در مملکت آزاد بشوند و انتخابات کاملا آزاد در ایران انجام بگیرد و یک حکومت دموکراتیک مطابق با قانون اساسی ۱۹۰۵۱۹۰۶ بوجود بیاید. شاه دیگر حکومت نکند. مجلس و دولت با مسوولیت کامل کشور را اداره کنند. شاه به من ماموریت داده بود که بروم تحقیق کنم در خارج که چطوری می‌توانیم یک هیئتی بدون اینکه به حیثیت مملکت لطمه‌ای وارد شود، یک هیئت قابل اعتماد که بیایند نظارت کنند به انتخابات تا ثابت شود واقعا آزاد انجام می‌شود.»
فریدون هویدا ادامه می‌دهد که البته من ملتفت شدم که دیر شده‌است…
کتاب‌شناسی
قرنطینه
اعراب به چه می‌اندیشند
دو شاه، دو آیت‌الله، و اسطوره ایرانی و انقلاب اسلامی
سقوط شاه
در زمینی شگفت
تاریخ رمان پلیسی
برف‌های سینا
شب‌های فئودالی