ساری گلین

دامن‌کشان ، دختر کوهسار ، یا عروس بور ، یک ترانه افسانه‌ای فولکلور است که به زبانهای ارمنی ترکی آذربایجانی و فارسی خوانده شده‌است. این ترانه، در میان مردم قفقاز، ایران و ترکیه، گسترده است.
نام
ساری آغچیک ( )، نام این ترانه در زبان ارمنی، یعنی «دختر کوهسار». همچنین، وارد سیرتسی ( )، نام دیگر این ترانه در زبان ارمنی، یعنی «عاشق یک رز شدم».
ساری گلین (Sarı gəlin)، نام این ترانه در زبان ترکی آذربایجانی، یعنی «عروس بور» یا «عروس زرین». این نام، در فولکلور آذربایجان، کنایه از خورشید است.
ورژن فارسی این ترانه با نام‌های دامن کشان و ساقی می‌خواران شناخته شده‌است.
ریشه
ریشه این ترانه به‌درستی مشخص نیست؛ ولی بیشتر ریشه آن را ارمنی می‌دانند.
متن سروده
ساری آغچیک (ارمنی)
در ورژن‌های ارمنی و ترکی ترکیه‌ای، مادر یا مادربزرگ دختر، نفرین شده‌است. از دید برخی، شاید به این انگیزه باشد که مادر یا مادربزرگ دختر، مایه این جدایی بوده‌است.
گرمی نوازنده ارمنی جیوان گاسپاریان
ارمنی
,   ( . (x3
,,  
,,  
, , , 
, , , 
,  , , 
,  
.,  
. ,   
, ( , (x3

,  
, , , 
, , , 
,  , , 
.  
.    
. ,   
,   


,  , , 
, , , 
,  , , 
.  

,   
برگردان فارسی
عاشق یک رز شدم، خار شد،دل، ای امان. (۳ بار)
رفت و دیگری را برگزید،
آخ، مادرت بمیره،
تو دختر کوهستان، آی آی،
تو دختر سنگی، آی آی،
تو دختر دلسنگ، آی آی،
تو دختر بددل.
اون رفت و دیگری را گزید.
دل، ای امان. لیلی یار جان.
به تنها کودکم رحم کن.دل، ای امان! (۳ بار)
نمک نپاش به زخم من؛
آخ، مادرت بمیره،
تو دختر کوهستان، آی آی،
تو دختر سنگی، آی آی،
تو دختر دلسنگ، آی آی،
تو دختر بددل.
نمک نپاش به زخم من…
دل، ای امان. لیلی جان، جان.
عزیزم، خنجر در دل من،دل، ای امان. (۳ بار)
تو چیره شدی بر فکر و اندیشه من؛
آخ، مادرت بمیره،
تو دختر کوهستان، آی آی،
تو دختر سنگی، آی آی،
تو دختر دلسنگ، آی آی،
تو دختر بددل.
تو چیره شدی بر فکر و اندیشه من؛
دل، ای امان. لیلی جان، جان.
دامن کشان (فارسی)
دامن کشان،
ساقی می‌خواران،
از کنار یاران،
مست و گیسو افشان،
می‌گریزد.
در جام می،
از شرنگ دوری،
وز غم مهجوری،
چون شرابی جوشان،
می‌بریزد.
دارم دلی لرزان به رهش،
دیده شد نگران.
ساقی می‌خواران،
از کنار یاران،
مست و گیسو افشان،
می‌گریزد.
دارم چشمی گریان به رهش،
روز و شب بشمارم،
تا بیاید.
آزرده‌دل
از جفای یاری،
بی‌وفا دلداری،
ماه افسونکاری،
شب نخفتم.
با یادش تا
دامن از کف دادم،
شد جهان از یادم،
راز عشقش در دل
تا نهفتم.
ز چشمانش ریزد به دلم
شور عشق و امید.
دامن از کف دادم،
شد جهان از یادم،
راز عشقش در دل
تا نهفتم.
دارم چشمی گریان به رهش.
روز و شب بشمارم
تا بیاید.
ساری گلین (ترکی آذربایجانی)
ترکی آذربایجانی
برگردان فارسی
ساچین اوجون هورمه‌زله‌ر.
سر موی بلند را نمی‌بافند،
گولو سولو (قونچا) درمه‌زله‌ر
گل‌تر را نمی‌چینند،
ساری گه‌لین
عروس زرد. (موطلائی)
بو سئودا نه سئودادیر
این عشق، چه عشقی است،
سه‌نی مه‌نه وئرمه‌زلر
تو را به من نمی‌دهند،
نئینیم آمان، آمان
چه کنم، امان امان
ساری گه‌لین
عروس زرد. (موطلائی)
بو ده‌ره‌نین اوزونو،
در بلندای این دره،
چوبان قایتار قوزونو،
ای چوپان بازگردان بره را،
قایتار ماسان قوزونو،
اگر برنگردانی بره را
اولدورم اوزومو،
خودم را می‌کشم،
نه اولا بیر گون گوره‌م
چه شود گر روزی من ببینم،
نازلی یاریمین اوزونو
روی یار نازم را،
نئیلیم آمان، آمان
چه کنم، امان امان / چه کنم، امان امان
ساری گه‌لین
عروس زرد. (موطلائی)
عاشیق ائلله‌ر آیریسی،
عاشق از ایل و طایفه خود جدا افتاده
شانا تئلله‌ر آیریسی،
شانه هم از موها جدا افتاده
آیریسی بیر گونونه دوزمه‌زدیم.
تحمل یک روز جدایی‌اش را نداشتم
اولدوم ایلله‌ر آیریسی
حالا سالهاست که از او جدا مانده‌ام
نئیلیم آمان، آمان
چه کنم، امان امان / چه کنم، امان امان
ساری گه‌لین
عروس زرد. (موطلائی)
خوانندگان نامدار
آواز خوانی عالیم قاسمف در باکو.
در لیست زیر، خوانندگانی که این ترانه را بازخوانیده‌اند، آورده شده‌اند.
ویگن
آندره
معزز ارسوی
قدیر رستم‌اف
آلیخان صمدوف
عالیم قاسمف
رشید بهبوداف
ماهسون
سامی یوسف
پریسا ارسلانی
محمد معتمدی
همچنین، این ترانه در آلبوم به تماشای آب‌های سپید، کار نوازنده‌های برجسته حسین علیزاده و جیوان گاسپاریان (و با خوانندگی افسانه رثایی)، بازخوانی شده بود. این آلبوم، در سال ۲۰۰۶، نامزد دریافت جایزه گرمی برای بهترین موسیقی سنتی جهان شد.
به تماشای آب‌های سپید