الفبای کردی

حروف الفبای کردی اینها هستند:
ی ا ب پ ت ج چ ح خ د ر ر ز ژ س ش ع غ ف ق ق ک گ ل ل م ن و وو و ه ه ی
حروف الفبای کردی به دو دسته حروف بیصدا و حروف صدادار تقسیم می‌شوند:
حروف بیصدا
ی ب پ ت ج چ ح خ د ر ر ز ژ س ش ع غ ف ق ق ک گ ل ل م ن و ه
حروف صدادار
ا، ی، و، ی، و، وو، ه
حروفی که شبیه الفبای فارسی نوشته می‌شوند اما طور دیگری تلفظ می‌شوند:
ح : این حرف معمولا مثل شکل عربی آن بطور حلقی تلفظ می‌شود. در واقع این حرف و صدای متعلق به آن ریشه کردی ندارد و ماخوذ از زبان عربی بوده و برای نوشتن و گفتن کلمات عربی مثل احمد، محمد و… بکار می‌رود.
ع : این حرف معمولا مثل شکل عربی آن بطور حلقی تلفظ می‌شود. در واقع این حرف و صدای متعلق به آن ریشه کردی ندارد و ماخوذ از زبان عربی بوده و برای نوشتن و گفتن کلمات عربی مثل علی، عمر و… بکار می‌رود.
ه : این حرف برای نشان دادن صدای فتحه بکار می‌رود. مثلا کلمه «در» در زبان کردی به شکل «ده‌ر» نوشته می‌شود.
حروفی که هم از نظر شکل و هم از نظر تلفظ با الفبای فارسی فرق دارند:
ر : به آن «ر» لرزشی می‌گویند. مثل: تهر (بمعنای‌تر و خیس). ( بسیار کلفت خوانده میشود)
ل : لام حلقی که آنرا می‌توان در تلفظ کلمه کردی «مال» (بمعنای خانه) مشاهده کرد. (بسیار کلفت خوانده میشود)
و : ضمه کشیده که آنرا می‌توان در تلفظ کلمه کردی «زور» (بمعنای خیلی) مشاهده کرد. (نقش ضمه در فارسی را دارد ما بسیار شدید‌تر است ___)
ی : یای مجهول که آنرا می‌توان در تلفظ کلمه کردی «ئیره» (بمعنای اینجا) مشاهده کرد. (نقش کسره در فارسی را دارد اما بسیار شدید‌تر است ___)
ق : شبیه V انگلیسی است که آنرا می‌توان در تلفظ کلمه کردی «حهقده» (بمعنای هفده:۱۷) مشاهده کرد. دندان‌های پایین به لب بالا چسپانده میشوند و تلاش می‌کنیم "و" را تلفظ کنیم
در زبان کردی (شیوه رسم‌الخط معروف به سورانی) بجز صدای کسره همه مصوت‌ها دارای حرف (یا ترکیب حروف) مربوط به خود بوده و در نوشتار منعکس می‌شوند:
ه =فتحه
و =ضمه
ئا =آ
وو =واو کشیده
ی =یای کشیده
و =ضمه کشیده
ی :این حرف (یعنی همزه) معمولا در اول کلمه و بهمراه یک حرف صدادار می‌آید. مثلا کلمات «اگر» و «این» به ترتیب اینطور نوشته می‌شوند: ئه‌گه‌ر- ئین.
حروف غیررسمی زبان کردی
این حروف هر کدام مخصوص یک لهجه از زبان کردی هستند و کاربرد محدودی دارند. در بیشتر مواقع از این حروف استفاده نمی‌شود. حروف غیررسمی زبان کردی عبارتند از:
و : این حرف مخصوص کردی جنوبی (کرمانشاهی و ایلامی و …) و حاصل تلفظ همزمان و+ی می‌باشد، که آن را می‌توان در تلفظ کلمه کردی « رون » (به معنای روغن) مشاهده کرد.
ذ : این حرف مخصوص کردی اورامی می‌باشد و تلفظی مابین "د" و "گ" دارد. مانند " ئهذا "(به معنی مادر). البته به خاطر شباهت تلفظ این حرف با حرف "ذال" برخی از کردهای اورامی به جای حرف "ذ" حرف عربی "ذ" را به کار می‌برند. مثلا "ئه‌ذا"(به معنی مادر).
و :این حرف مختص کردی اورامی می‌باشد و تلفظی شبیه حرف "ق" دارد، مثلا " ههوا "(به معنی هوا).
ی :این حرف مختص کردی اورامی می‌باشد و تلفظ آن تقریبا به صورت "یه" می‌باشد. مثلا " گولانی " با تلفظ گولانیه.
ن :این حرف مختص کردی اورامی می‌باشد و تلفظ آن به دو صورت "نن" و "نگ" با تلفظ تودماغی می‌باشد. مثل:" دنیو "
مثالهایی برای تمرین
ئه‌سپ/دور/دل/کورده مال/په‌س/ گوقار/ روژ/ لوت/ لهر/ کال/ منال مه‌دره‌سه/ ده‌فته‌ر/ توپی پی/ تووپ/ باله‌فر/قه‌ره‌سو/ پیلاو/ ژمیریاری/ ده‌ریا/ ئاسمان/ زه‌مین/ مانگ/ هه‌ساره/ درگ/ خوه‌ر/ خوه‌راوا/ قهو/ تاوسان/ وه‌هار/
گول/ دوه‌ت/ شه‌و/ رووژ/ نیمهروو/ ئیواره/ گه‌رم/ سه‌رد/
رچ/ یه‌خ/ هوونک/ داخ/ کول/ شه‌مامه/ شامی/ به‌ره‌فتاو/
جار/ کلگ/ ناخون/ چه‌و/ برو/ ره‌ش/ چه‌رمی/ که‌واو/
په‌لامار/ ولات/ نیشتمان/ زهو/ تووفان/ ئینترنت/ ئیمه‌یل/
چات/ که‌مووته‌ر/ دال/ پهله‌نگ/ ئهلوه‌ن/ دالاهو/
پهراو/ شوین/ هوز/ ئهقین/ کوردستان/ چه‌مهری/ژیان/زیقین/روژئاقا
مقایسه الفباهای کردی
کرمانجی لاتین
Yekgirtú
کرمانجی سیریلیک
سورانی
IPA
(stand-alone)
(initial)
(medial)
(final)
A,a
A,a
A,a
B,b
B,b
,
C,c
J,j
,
Ç,ç
C,c
,
D,d
D,d
,
E,e
E,e
,
Ê,ê
É,é
E,e ( )
F,f
F,f
,
G,g
G,g
,
H,h
H,h
h,h
Ḧ,ḧ
H,h
h’,h’
I,i
I,i
,
Î,î
Í,í
,
J,j
Jh,jh
,
K,k
K,k
K,k
L,l
L,l
,
ll
’,’
M,m
M,m
M,m
N,n
N,n
,
O,o
O,o
O,o
P,p
P,p
,
Q,q
Q,q
,
R,r
R,r
P,p
rr
’,’
S,s
S,s
C,c
Ş,ş
Sh,sh
,
T,t
T,t
T,
U,u
U,u
Ö,ö
Û,û
Ou,ou
,
Ü,ü
Ù,ù
V,v
V,v
B,
W,w
W,w
,
X,x
X,x
X,x
Ẍ,ẍ
X,x
,
Y,y
Y,y
,
Z,z
Z,z
,
منابع بیشتر