جعفر پناهی

جعفر پناهی (زاده ۲۰ تیر ۱۳۳۹ در میانه ) کارگردان، فیلم‌نامه‌نویس ایرانی است. پناهی کارش را در سینما به عنوان دستیار کارگردان فیلم‌های عباس کیارستمی آغاز کرد. بسیاری از فیلم‌های او تصویری انتقادی از مشکلات جامعه ایرانی ارائه می‌دهند که این امر سبب اعمال محدودیت‌هایی برای نمایش آثارش شده‌است. سینمای جعفر پناهی اغلب به عنوان نئورئالیسم ایرانی تعریف شده‌است.
سبک
از آنجا که جعفر پناهی به سبک نئورئالیسم فیلم می‌سازد سعی درایجاد ارتباط مستقیم با جامعه دارد. به همین جهت نمایش بیکاری، بدبختی، فقر، فساد و بی‌عدالتی در اغلب آثارش به طرزی روشن موج می‌زند.
جوایز
جعفر پناهی در جشنواره کن ۲۰۱۸ با فیلم سه رخ جایزه بهترین فیلمنامه را دریافت کرد
اخرین فیلم جعفر پناهی با نام تاکسی برنده جایزه خرس طلایی جشنواره فیلم برلین شد، خواهر زاده وی این جایزه را به نیابت از ایشان اخذ کردند،
جعفر پناهی درسال ۱۹۹۵ میلادی، برای ساخت بادکنک سفید برنده دوربین طلایی جشنواره فیلم کن شد. او در سال ۲۰۰۰ میلادی، با فیلم دایره برنده جایزه شیر طلایی جشنواره فیلم ونیز و در ۲۰۰۶ میلادی، برنده خرس نقره‌ای جشنواره بین‌المللی فیلم برلین برای فیلم آفساید شد.
جعفر پناهی در مراسم خاکسپاری زاون قوکاسیان
فیلم مستند «این یک فیلم نیست» ساخته پناهی در دسامبر سال ۲۰۱۱، جایزه اول بخش آسیا-آفریقای هشتمین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم دبی را دریافت کرد.
جعفر پناهی، در نهم مارس ۲۰۱۲، برنده نشان هنر برای آزادی از بنیاد فیر پلی در سوئیس شد.
جایزه دوربین زرین جشنواره کن ۱۹۹۵
پناهی با بادکنک سفید درخشید و در جشنواره کن حضور یافت و موفق به دریافت جایزه دوربین زرین این دوره از جشنواره کن شد.
جایزه ساخاروف
در آبان ماه سال ۱۳۹۱ اعلام شد جایزه آزادی افکار ساخاروف از طرف پارلمان اروپا به جعفر پناهی و نسرین ستوده اهدا شد. اعضای هیئت پارلمانی اروپا نیز تصمیم گرفتند در طی سفر از پیش برنامه‌ریزی‌شده‌شان به تهران، ضمن دیدار با ستوده و پناهی، دعوتنامه رسمی پارلمان اروپا از آن‌ها در ارتباط با دریافت جایزه ساخاروف را به‌دست آن‌ها برسانند. اما سفر هیئت اروپایی مذکور به دلیل عدم پذیرش شرط آن‌ها مبنی بر دیدار با نامبردگان به ایران لغو شد.
خرس نقره‌ای جشنواره فیلم برلین ۲۰۱۳
روز شنبه ۲۹ بهمن ۹۱ (شانزدهم فوریه۲۰۱۳)، هیئت داوران جشنواره فیلم برلین، جایزه خرس نقره‌ای بهترین فیلم‌نامه را به جعفر پناهی به خاطر نوشتن فیلم‌نامه پرده اهدا کرد. کامبوزیا پرتوی که این فیلم ساخته مشترک او و جعفر پناهی است برای دریافت جایزه به روی سن رفت.
جایزه آسیا پاسیفیک برای فیلم‌نامه گل
در سال ۲۰۱۴ فیلم‌نامه گل پناهی جایزه ۲۵ هزار دلاری هشتمین دوره جشنواره فیلم آسیا پاسیفیک را که به عنوان کمک‌هزینه برای ساخت فیلم اهدا می‌شود، در کنار سه فیلم دیگر از بنگلادش، دانمارک و اسرائیل از آن خود کرد.
خرس طلایی جشنواره فیلم برلین ۲۰۱۵
پناهی در ۱۴ فوریه ۲۰۱۵ به خاطر فیلم تاکسی برنده خرس طلایی جشنواره بین‌المللی فیلم برلین شد.
جایزه بهترین فیلم‌نامه جشنواره فیلم کن ۲۰۱۸
فیلم سه رخ جعفر پناهی پس از نامزدی در بخش رقابت اصلی برای نخل طلای جشنواره فیلم کن سال ۲۰۱۸ برنده جایزه بهترین فیلمنامه این جشنواره شد. بدین ترتیب، پس از اصغر فرهادی وی دومین فیلمساز ایرانی‌ای شد که برنده این عنوان می‌شود.
نامزدی در اسکار
در ۱۴ آذر ۱۳۹۱، این فیلم نیست به عنوان یکی از ۱۵ نامزد اولیه برای دریافت جایزه اسکار بهترین فیلم مستند انتخاب شد. درحالی که این فیلم در ایران به نمایش در نیامده‌است.
بازداشت و محکومیت به ۶ سال زندان
در جشنواره برلین ۲۰۰۶
در جریان اعتراضاتانتخابات ریاست جمهوری (۱۳۸۸)، جعفر پناهی دو بار دستگیر شد.
بار اول، در روز ۸ مرداد ۱۳۸۸ هنگامی که به همراه گروه دیگری از فیلم‌سازان برای گرامی‌داشت کشته‌شدگان اعتراضات انتخابات ریاست جمهوری دهم به بهشت زهرا رفته بود که پس از چند روز آزاد شد. بار دوم در دوشنبه ۱۰ اسفند به همراه ۱۸ نفر از اعضای خانواده و دوستانی که در خانه او در تهران مهمان بودند. صندلی او در جشنواره کن خالی ماند. او در یک مرحله برای مدتی اعتصاب غذا کرد.
پناهی در روز ۴ خرداد ۱۳۸۹ به دستور بازپرس و تایید دادستان عمومی و انقلاب تهران با تودیع وثیقه ۲۰۰ میلیون تومانی از زندان آزاد شد.
بر اساس حکم دادگاه پناهی به اتهام «اجتماع و تبانی و تبلیغ علیه نظام جمهوری اسلامی» به ۶ سال حبس تعزیری و ۲۰ سال محرومیت از فیلم‌سازی، ۲۰ سال محرومیت از فیلم‌نامه‌نویسی، ۲۰ سال محرومیت از سفر به خارج از ایران و ۲۰ سال ممنوعیت از هر نوع مصاحبه با رسانه‌ها و مطبوعات داخلی و خارجی محکوم شد.
در ۱۳ بهمن ۱۳۸۹ (۲ فوریه ۲۰۱۱) تیری فره مو مدیر هنری جشنواره بین‌المللی فیلم کن، در یک کنفرانس مطبوعاتی که به منظور حمایت از پناهی و محمد رسول‌اف در سینماتک پاریس برگزار شد، اعلام کرد که امسال جایزه ویژه «مربی طلا»ی کن را به پناهی تقدیم می‌کنند. او اضافه کرد: «از این پس جعفر پناهی، عضو هیئت داوران تمام فستیوال‌های فیلم بین‌المللی خواهد بود و جایگاهی خالی برای او در نظر گرفته شده‌است.»
فیلم‌شناسی
فیلم‌های بلند
سال
عنوان
بازیگران
توضیحات
۱۹۹۵
بادکنک سفید
آیدا محمدخانی، محسن کفیلی، فرشته صدرعرفایی
نویسندگی مشترک با عباس کیارستمی
۱۹۹۷
آینه
مینا محمدخانی، کاظم مژدهی، ناصر امونی، جعفر پناهی
۲۰۰۰
دایره
نرگش ممی‌زاده، فرشته صدرعرفایی، فاطمه نقوی، مژگان فرامرزی
نویسندگی مشترک با کامبوزیا پرتوی، قبل از انتشار در ایران توقیف بود
۲۰۰۳
طلای سرخ
حسین امدادیان، کامیار شیسی، آزیتا رایجی
نویسندگی مشترک با عباس کیارستمی، قبل از انتشار در ایران توقیف بود
۲۰۰۶
آفساید
شیما مبارک‌شاهی، صفر سمند، شایسته ایرانی، آیدا صادقی، گلناز فرمانی
نویسندگی مشترک با شادمهر راستین، قبل از انتشار در ایران توقیف بود
۲۰۱۱
این یک فیلم نیست
جعفر پناهی، مجتبی میرطهماسب
کارگردانی مشترک با مجتبی میرطهماسب،
۲۰۱۳
پرده
کامبوزیا پرتوی، مریم مقدم، جعفر پناهی
کارگردانی مشترک با کامبوزیا پرتوی،
۲۰۱۵
تاکسی
جعفر پناهی
۲۰۱۸
سه رخ
جعفر پناهی
فیلم‌های کوتاه
سال
عنوان
بازیگران
توضیحات
۱۹۸۸
یارالی باشلر
مستند
۱۹۹۱
کیش
مستند
۱۹۹۲
دوست
۱۹۹۲
آخرین امتحان
۱۹۹۳
نگاه دوم
مستند
۱۹۹۷
اردکول
مستند
۲۰۰۷
گره گشایی
قسمتی از فیلم فرش ایرانی
۲۰۱۰
آکاردئون
دیگر آثار
سال
عنوان
نقش
کارگردان
۱۹۹۱
ماهی
دستیار کارگردان
کامبوزیا پرتوی
۱۹۹۴
زیر درختان زیتون
دستیار کارگردان، بازیگر
عباس کیارستمی
۱۹۹۷
مسافر جنوب
تدوین‌گر
پرویز شهبازی
۲۰۰۵
حکم
تدوین‌گر
مسعود کیمیایی
کافه ترانزیت
تدوین‌گر
کامبوزیا پرتوی
۲۰۰۹
کشتزارهای سپید
تدوین‌گر
محمد رسول‌اف
جوایز و افتخارات
جوایز
جوایز
سال
سازمان
جایزه
فیلم
۱۹۹۵
جشنواره فیلم کن
دوربین زرین
بادکنک سفید
۱۹۹۷
جشنواره فیلم لوکارنو
پلنگ طلایی
آینه
۲۰۰۰
جشنواره بین‌المللی فیلم ونیز
شیر طلایی
دایره
۲۰۰۳
جشنواره فیلم کن
جایزه هیئت داوران – جایزه برای کارهای نو و نگاهی نو
طلای سرخ (فیلم)
۲۰۰۶
جشنواره بین‌المللی فیلم برلین
جایزه ویژه هیئت داوران
آفساید
۲۰۰۷
جشنواره بین‌المللی فیلم والدیویا
جایزه پودو
جایزه یک عمر دستاورد هنری
۲۰۰۷
هیفوس
جایزه نامحدود سینما
۲۰۱۱
جشنواره فیلم کن
جایزه مربی طلایی
این فیلم نیست
۲۰۱۱
جشنواره آزادی لندن
جایزه ویژه هیئت داوران
این فیلم نیست
۲۰۱۲
پارلمان اروپا
جایزه ساخاروف
۲۰۱۳
جشنواره بین‌المللی فیلم برلین
خرس نقره‌ای برای فیلمنامه
پرده
۲۰۱۴
انجمن فیلم
کمک‌های مالی صندوق آکادمی فیلم
گل
۲۰۱۵
جشنواره بین‌المللی فیلم برلین
خرس طلایی
تاکسی
۲۰۱۸
جشنواره فیلم کن
جایزه بهترین فیلم‌نامه جشنواره فیلم کن
سه رخ
عضویت در هیئت داوران جشنواره‌ها
جوایز
سال
جشنواره
نقش
۲۰۰۱
جشنواره فیلم کارلووی واری
عضو هیئت داوران
۲۰۰۷
جشنواره بین‌المللی فیلم اوراسیا
عضو هیئت داوران
۲۰۰۷
جشنواره فیلم کرالا
رئیس هیئت داوران
۲۰۰۸
جشنواره بین‌المللی فیلم روتردام
رئیس هیئت داوران
۲۰۰۹
جشنواره بین‌المللی فیلم مونترال
رئیس هیئت داوران
جشنواره فیلم کن ۲۰۱۰
جشنواره فیلم کن ۱۹۹۵
موج نوی سینمای ایران