سرپیر (اردل)

سرپیر نام روستایی است از دهستان پشتکوه از بخش مرکزی شهرستان اردل استان چهارمحال و بختیاری که در ۱۰۰ کیلومتری از مرکز استان و در ۵ کیلومتری شهر دشتک قرار دارد.
پیشینه تاریخی
نام سرپیر به معنای مجاور پیر است و به جهت استقرار این روستا در کنار امامزاده حلیمه خاتون مشهور شده‌است.
گرچه نام پیر، می‌تواند یادآور دوران رونق تصوف و صوفی گری باشد، که با بنای تاریخ امامزاده بی‌ارتباط نیست.
در حومه روستای سرپیر، چند بردگوری (گوردخمه پیش از اسلام) وجود دارد، بردگوری سرپیر ۱ تا ۵ که در زبان محلی به بردسیلا معروف است از بی‌نظیرترین آثار سنگی و صخره ایی در استان چهارمحال و بختیاری است.
به هر روی، اقلیم روستای سرپیر، به سبب آب فراوان و مراتع غنی، ییلاق کوچگران بختیاری بوده. زندگی یک جانشینی و تشکیل روستای سرپیر، هم‌زمان با بنای امامزاده حلیمه خاتون صورت گرفت .
درباره روستا
این روستا در کنار تنگ قیصری، در بن بست کامل جاده‌ای و در میان کوهها و تپه‌ها و بر سر راه کوچ عشایر و ایلاتی نظیر شهنی، سادات سلطان ابراهیم، گله دار و سلحشور (سله چین) قرار دارد.
از شهرکرد که به طرف اردل و بازفت می‌رویم، در شهر دشتک از کنار چنار کهنسال به سمت راست از جاده اصلی خارج می‌شویم و پس از طی حدود ۵ کیلومتر و گذر از کنار بردگوری سرپیر ۱ تا ۵(بردسیلا) که در گردنه سرپیر واقع است ، به روستای سرپیر می‌رسیم.
ساکنین این روستا از ایل بزرگ بختیاری و از شاخه‌ی هفت لنگ می‌باشند و به زبان بختیاری صحبت می‌کنند و فامیل اکثر آنها نجفی سرپیری و محمدی سرپیری می‌باشد.
در وسط روستا امامزاده حلیمه خاتون قرار گرفته‌است، که به روایتی آن را از خواهران امام رضا میدانند.
مکان‌های دیدنی
در روستای سرپیر چندین بردگوری وجود دارد که نظر هر بیننده ایی را به خود جلب می‌کند. از دیگر مکان‌های دیدنی این روستای بکر و دست نخورده می‌توان به چشمه‌های فراوان اشاره کرد. این چشمه‌های پر آب نه تنها برای کشاورزی اهالی روستا مفید هستند، بلکه زیبایی چشم گیرشان بر جلوه‌ی این روستا افزوده است. سرپیر نیز، همانند بسیاری از روستاهای ایل بختیاری شیر مردان بزرگی داشته‌است، که بر روی قبر آنان شیرهای سنگی قرار داده‌اند و اکنون از آثار تاریخی این روستا می‌باشند. گرچه تعداد این شیرهای سنگی به دلیل سادگی و بی‌درایتی برخی از اهالی و سودجویی برخی دیگر، بسیار کمتر از سال‌های قبل شده‌است.
اعتقاد شدید ساکنین این روستا به امامزاده ایی که در این مکان وجود دارد، سبب شده‌است که گاهی چنان روی به خرافات آورند و داستان‌هایی ساختگی را بیان کنند، که نظیر به این قصه‌ها را در تخیلی‌ترین کتاب‌ها نخواهیم خواند
در صورتی که برخی می‌گویند این امامزاده فقط یک قدم گاه است و دلیل ساختن مقبره ایی که بر روی آن می‌باشد، خواب دیدن یکی از اهالی روستا است، که جریان خواب دیدن خود را به صورت شعر بر سر در این امامزاده نوشته است.
به گفته برخی از اهالی کهنسال روستا، کتیبه و شجره نامه امامزاده نزد بازماندگان خوانین ایلخانی که به روستای سیف آباد دوآب صمصامی مهاجرت کرده‌اند می‌باشد.
آثار باستانی
از آثار تاریخی این روستا، سنگی است که دارای هفت سوراخ که به همدیگر راه دارند به نام بردگوری سرپیر ۱ تا ۵(بردسیلا) و در گردنه ورودی روستا قرار دارد. برخی بر این باورند که این سنگ را گذشتگان برای نشان گذاشتن بر روی اشیاء قیمتی خود، که در زیر این سنگ پنهان شده بود، قرار داده‌اند، چرا که در سال‌های اخیر در زیر این سنگ، گنج‌هایی یافت شده‌است.
همچنین در شمال روستا، در سینه کشی کوه گوردخمه‌ای از گذشتگان وجود دارد، که به بردگوری مشهور می‌باشد. بر طبق مطالعات تاریخی در سالهای دور عشایری که برای قشلاق و ییلاق مجبور به ترک محل اسکان خود می‌شدند، به ناچار برای پیرزنان و پیرمردانی که قادر به همراهی سایر اعضا نبودند، در دل کوه مکانی را می‌ساختند و اغذیه کافی برای آن‌ها قرار می‌دادند و اگر شانسی برای زنده بودن آن‌ها وجود نداشت، همان مکان محل دفن آن‌ها می‌شد. برخی نیز بر این عقیده‌اند که قبرستان‌های دوره‌های پیشین را در دل کوه قرار می‌دادند و چون برد به زبان محلی به معنی سنگ می‌باشد به این مکان "بردگوری" یعنی گورهایی از سنگ، می‌گفتند.
در کل آثار باستانی و تاریخی سرپیر به شرح ذیل می‌باشد:
امامزاده حلیمه خاتون
بردگوری سرپیر ۱ تا ۵(بردسیلا)
بردگوری
شمشیربر
موقعیت جغرافیایی
روستای سرپیر، از توابع بخش مرکزی شهرستان اردل می‌باشد، که به فاصله ۳۱ کیلومتری شمال باختر این شهر واقع است.
این روستا در ۲۶/°۵۰ طول جغرافیایی و ۱۱/°۳۲ عرض جغرافیایی در ارتفاع ۲۱۴۰ متر از سطح دریا قرار دارد.
رشته کوه سالدارون در شمال خاور و کوه چال گندوا در شمال باختری آن واقع‌اند. اقلیم این روستا کوهستانی و دره‌ای است و به همین علت زندگی در آن بر پایه کشاورزی (دیم و باغداری) و دامداری استوار است.
مشاهیر
قهرمان محمدی سرپیری شاعر معروف و برجسته بختیاری است، کتاب «بر شانه‌های زردکوه» (۱۳۷۷) و «گزیده شعر بختیاری» (۱۳۹۰) از آثار اوست. همچنین سردبیر مجله «کهرنک» (ویژه تاریخ و فرهنگ بختیاری) هستند.
نوراله خان ایل بیگی معروف به آحفیظ اله شاعر در سال ۱۲۹۱(ه.ش)در قریه سرپیر خاتون حلب دیده به جهان گشود. مجموعه اشعار وی با نام «فریاد دل» در سال ۱۳۸۲ منتشر گردیده است.این شاعر فرزانه در شامگاه ششم بهمن ماه ۱۳۸۷ غروب کرد.
جمعیت
براساس سرشماری سال ۱۳۸۵ جمعیت آن ۱۳۷ نفر (۴۰خانوار) بوده‌است . البته قابل ذکر می‌باشدافزون بر چند هزار سرپیری در شهرکرد و اصفهان ساکن می‌باشند.
محصولات
محصولات آن غلات، انگور، سیب، زردآلو، گردو.
اماکن تفریحی
در روستای سرپیر وفور چشمه‌ها در فصل بهار، بسیار چشم نواز است. چشم‌گیرترین این چشمه‌ها عبارتند از :
چشمه حاجت که از مکان‌های تفریحی مذهبی روستا می‌باشد.
چشمه گا(گاو)
چشمه ریزک
چشمه پری
چشمه سردار
چشمه شفا
چشمه کول میشان
چشمه نازی
چشمه سیو رو (سیب بالا)
چشمه سوره
چشمه گهر تاک
ارتفاعات
کوه احمد لیوه از رشته کوه زاگرس در نزدیکی این روستا قرار دارد.
عکس‌ها و پیوندها