علی الوردی

علی الوردی (متولد ژوئیه ۱۹۱۳)، استاد دانشگاه، مورخ و جامعه شناس عراقی است که به میانه روی مشهور بود و از پیشگامان مکتب سکولاریسم در عراق به شمار می‌رود.
زندگینامه
علی الوردی، در بغداد، در محله کاظمیه بغداد به دنیا آمد. وی در سال ۱۹۲۴ تحصیل را رها نمود تا به کار در عطاری مشغول شود. او به دلیل خواندن کتاب و مجلات مشتریان را به حال خود رها می‌نمود به همین دلیل از کار اخراج شد. پس از مدتی مغازه کوچکی برای خود راه اندازی کرد و در سال ۱۹۳۱ در کلاس ششم ابتدایی در مدرسه شبانه ثبت نام نمود واین آغاز زندگی جدید او بود. پس از پایان تحصیلات به شغل معلمی روی آورد. در سال ۱۹۳۲ لباس سنتی خود را کنار گذاشت و کت و شلوار پوش گردید. پس از پایان دوره متوسطه، به دلیل کسب رتبه سوم کشوری، بورسیه تحصیل در دانشگاه آمریکایی بیروت را دریافت نمود. وی پس از دریافت لیسانس در آن دانشگاه، با بدست آوردن بورسیه‌ای دیگر به دانشگاه تگزاس آمریکا رفت و در سال۱۹۴۸ در مقطع کارشناسی ارشد و در سال ۱۹۵۰ در مقطع دکترا دانش‌آموخته شد و در۱۳ ژوئیه ۱۹۹۵ درگذشت.
سالنمای تحصیلی
سال ۱۹۲۴ ترک تحصیل نمود.
سال ۱۹۳۱ از مقطع ششم ابتدایی به ادامه تحصیل پرداخت.
سال ۱۹۴۶ از دانشگاه آمریکایی بیروت در مقطع لیسانس فارغ التحصیل گردید.
سال ۱۹۴۸ از دانشگاه تگزاس در مقطع فوق لیسانس فارغ التحصیل گردید.
سال ۱۹۵۰ از دانشگاه تگزاس در مقطع دکترا فارغ التحصیل گردید.
رئیس دانشگاه تگزاس هنگام اعطای مدرک دکترا به او گفت: دکتر وردی، در آینده شما نفر اول جامعه‌شناسی جهان خواهید شد.
مناصب
سال ۱۹۴۳ بعنوان معلم در مدرسه ابتدایی مرکزی بغداد منصوب شد.
سال ۱۹۵۰ بعنوان استاد جامعه‌شناسی در دانشگاه بغداد مشغول به کار شد.
سال ۱۹۷۰ بنا به درخواست خود، از دانشگاه بغداد بازنشسته و لقب استاد دانا به او اهداء شد.
نویسندگانی چون سلامه موسی، عبدالرزاق محیی‌الدین کتاب‌هایی درباره او نوشتند. صدها مقاله در روزنامه‌ها و مجلات و تعداد بیشماری پایان‌نامه در مقاطع کارشناسی ارشد و دکترا در باره او نگاشته شد.
در اواخر دهه هفتاد مشغول نگاشتن زندگینامه خویش گردید.
تاثیر ابن خلدون بر جامعه‌شناسی علی الوردی
علی الوردی در نگاه جامعه‌شناسی تحت تاثیر ابن خلدون قرار گرفت و این نگاه برپایه عینیت مشکلات فراوانی برای او بوجود آورد، زیرا او نه از مارکسیست‌ها پیروی کرد و نه باورهای نژادی را پذیرفت، این روش او مخالفت پیروان این مرام‌ها را برانگیخت. ملی‌گرایان عراقی پیش از آنکه او کتاب اول خود را "شخصیت انسان عراقی" نام نهاد، او را به ملی‌گرایی متهم کردند زیرا باور آنان بر این بود که شخصیت انسان‌های عرب در همه کشورهای عربی همانند است. کمونیست‌های عراق نیز به دلیل عدم پیروی از روش مادیشان در تحقیقات، او را مورد انتقاد قرار دادند. دیدگاه او درباره منطق ارسطویی و تبیین دیدگاه منطق علم عمران ابن خلدون از دیدگاه‌های پرچالش علی الوردی بوده است.
تحلیل الوردی از ساختار جامعه جدید عراق
بررسی‌های الوردی درباره شخصیت انسان عراقی، مهمترین پژوهش‌های صورت گرفته در نوع خود به شمار می‌رود و می‌تواند به مانند الگویی در مطالعه سایر مناطق خاورمیانه به کار رود.
الوردی شخصیت انسان عراقی را بعنوان یک شخصیت دو وجهی مورد مطالعه قرار داد که همزمان ارزش‌ها و اعتقادات صحرانشینی و شهرنشینی را داراست. از آن رو که موقعیت جغرافیایی عراق، از سویی به دلیل وجود رودخانه‌ها و سایر منابع آبی امکان بوجود آمدن شهر را داراست در حالی که نزدیکی آن به صحرای عربی، عراق را به مقصد مناسبی برای مهاجرت‌های گسترده صحرانشینان مبدل ساخت که آخرین نمونه این مهاجرت‌ها به حدود ۲۵۰ سال پیش بر می‌گردد.
الوردی عراق را به مانند کوره ریخته گری توصیف می‌کند که برای ذوب صحرانشینان مهاجر و درآمیختن آنان با ساکنان عراق که در شهرنشینی و پیشرفت از مهاجرین پیشی گرفته‌اند، به کار رفته‌است. این موضوع باعث شکل گرفتن نسلی با دو ارزش متفاوت صحرانشینی و شهرنشینی می‌شود که از سویی به مهمان نوازی و فراوانی جمعیت می‌بالد در حالی که زندگی در شهر او را به پذیرفتن راه و روش شهرنشینی ناچار می‌سازد.
علی الوردی اکثر مناطق عراق را به جز مناطق کردنشین مورد مطالعه قرار داد که بنا به اعترافش در کتاب " مطالعه‌ای در ساختار جامعه عراق" ناشی از عدم آشنایی او به زبان کردی بود.
وی علاوه بر تاثیر پذیری از ابن خلدون، تحت تاثیر نگاه موضوعی و روش عقلانی در مطالعات اجتماعی و روانشناختی رفتارهای بشری جاحظ قرار گرفت.