سازمان همکاری و توسعه اقتصادی

نشان رسمی
ابراز علاقه کرده بپیوندد
سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (انگلیسی: Organisation for Economic Co-operation and Development یا OECD ) سازمانی است بین‌المللی، دارای ۳۵ عضو، که اعضای آن متعهد به اصول دموکراسی و اقتصاد آزاد هستند. این سازمان به تعبیری عمده‌ترین سازمان بین‌المللی تصمیم‌گیرنده اقتصادی است. مقر اصلی این سازمان در شهر پاریس است.
این سازمان در سال ۱۹۴۸ میلادی تحت عنوان سازمان همکاری اقتصادی اروپا تاسیس شد. این موسسه تحت مدیریت رابرت مارژولین فرانسوی به‌منظور اجرای طرح بازسازی کشورهای اروپایی بعد از جنگ جهانی دوم ایجاد شد؛ طرحی که تحت عنوان برنامه مارشال توسط ایالات متحده آمریکا برای بازسازی اروپا بعد از جنگ و مبارزه با کمونیسم برنامه‌ریزی شده بود. در سال‌های بعد، اعضای غیر اروپایی نیز به این سازمان پیوستند و در سال ۱۹۶۱ میلادی در اجلاسی با تصویب آیین‌نامه جدید در زمینه توسعه و اقتصاد، نام سازمان را نیز به سازمان همکاری و توسعه اقتصادی تغییر دادند.
گذشته سازمان همکاری و توسعه اقتصادی را می‌توان به دو مرحله تقسیم کرد: فعالیت کشورهای غربی از سال‌های ۱۹۶۰–۱۹۶۱ تا دسامبر سال ۱۹۷۳ بیشتر بر روی مسائلی از قبیل رشد اقتصادی در سطح جهانی، اشتغال کامل، کاهش تورم، نوسانات بازار ارز و … متمرکز بود. از سال ۱۹۷۴ به بعد، کشورهای مذکور با بحران انرژی و عواقب ناشی از آن مواجه شدند. این گونه جریانات نیز طبعا در فعالیت سازمان که اجتماعی از کشوهای غربی است، منعکس شد، تا آن‌جا که وظایف سازمان مذکور، امروزه به بررسی و حل مشکلات مربوط به اقتصاد داخلی کشوهای عضو معطوف شده‌است.
ساختار
بنیان سازمان
پوستری مربوط به دوران اجرای طرح مارشال توسط سازمان
ساختار این سازمان بر ۳ رکن استوار است:
اعضای اصلی سازمان: هر کدام از این اعضا نماینده‌ای در شورای حکام سازمان دارد.
دبیرخانه سازمان: دبیرخانه سازمان تحت مدیریت دبیرکل سازمان است و هم‌اکنون مسئول آن خوزه آنخل گوریا است. دبیرخانه سازمان به کارگروه‌های مختلف تخصصی تقسیم شده و در مجموع دارای ۲۵۰۰ کارشناس است.
کمیته‌های سازمان: سازمان برای هر زمینه کاری، دارای کمیته تخصصی مربوط است.
دبیرخانه سازمان
دبیرخانه سازمان به کارگروه‌های تخصصی زیر تقسیم می‌شود:
مرکز کارفرمایی و توسعه محلی
مدیریت و قوانین مالیاتی
کارگروه توسعه همکاری‌ها
کارگروه تحصیلات
خوزه آنخل گوریا دبیرکل سازمان و رئیس دبیرخانه است. معاون وی ریچارد بوچر، معاون سابق وزارت خارجه آمریکا است.
کمیته سیاست‌های اقتصادی
کمیته سیاست‌های اقتصادی، نهاد اصلی است که در حوزه سیاست‌های اقتصادی کشورهای عضو فعالیت می‌کند. در این کمیته مشاوران اقتصادی ارشد کشورهای عضو و روسای بانک‌های مرکزی آن‌ها مشارکت دارند و سالانه دو یا سه بار به بررسی موقعیت اقتصادی، مالی و سیاست‌های کشورهای عضو می‌پردازند. کمیته بررسی‌های اقتصادی و توسعه، مسئولیت ارزیابی سالانه موقعیت اقتصادی هر یک از کشورهای عضو را بر عهده دارد.
کمیته کمک به توسعه
کمیته کمک به توسعه Development Assistance Committee (DAC) یک نهاد اصلی است که قراردادهای سازمان همکاری و توسعه اقتصادی در زمینه همکاری با کشورهای در حال توسعه را طراحی و تنظیم می‌کند. راهبرد مشارکت در توسعه در سال ۱۹۹۶ میلادی اتخاذ شد و این کمیته فعالیت برای تسریع در هماهنگی‌ها، یکپارچه‌سازی، تهیه و تدارک کمک‌های مالی موثر برای مشارکت در تلاش‌های بین‌المللی برای حمایت از رشد اقتصادی پایدار و توسعه اجتماعی را آغاز کرد.
کمیته مدیریت عمومی
کمیته مدیریت عمومی (خدمات مدیریت عمومی) Public Management Service (PUMA) و دبیرخانه آن با دولت‌های عضو سازمان همکاری و توسعه اقتصادی، ارتباط نزدیک دارد. شکل‌دهی سیاست‌ها و اجرای آن، تشخیص منابع، بازسازی موسسات دولتی و پاسخ‌گویی به مسائل، مشاوره و شفافیت در اطلاع‌رسانی، بخش عمده فعالیت‌های این کمیته را تشکیل می‌دهد. یک ابتکار مشترک سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD) و اتحادیه اروپا (EU) که توسط این کمیته ترتیب یافت، حمایت از دولتمداری خوب در کشورهای مرکز و شرق اروپا بود. این اقدام با عنوان «برنامه حمایت برای بهبود دولتمداری و مدیریت سیگما» به اجرا درآمده‌است و مشاوره‌های مورد نیاز کشورهای بخش مرکزی و شرق اروپا را برای بهبود کارایی اداری و بسط شیوه پیروی کارکنان بخش دولتی از ارزش‌های دموکراتیک، اصول اخلاقی و احترام به اجرای قانون ارائه می‌کند.
کمیته تجارت بین‌المللی
کمیته تجارت سازمان همکاری و توسعه اقتصادی از استمرار روند آزادسازی و ارتقای عملکرد سیستم تجارت چندجانبه با هدف مشارکت در توسعه تجارت جهانی، حمایت می‌کند. فعالیت‌های این کمیته شامل اتخاذ مواردی در خصوص روابط با کشورهای غیر عضو، شناخت و انجام مذاکرات در خصوص مقررات تجاری کشورهای عضو با ارائه مشاوره برای حفظ منافع متقابل است.
محیط زیست
هیئت مدیره محیط زیست سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD Environment Directorate) در جهت حمایت از کمیته سیاست محیط زیست The Environment Policy Committee (EPOC) در مباحث حفظ محیط زیست کار می‌کند. در آوریل ۱۹۹۸ میلادی، وزیران محیط زیست کشورهای عضو سازمان همکاری و توسعه اقتصادی در خصوص همکاری مشترک برای انجام فعالیت‌های مربوط به حفظ محیط زیست به توافق رسیدند.
کمیته آموزش، استخدام، نیروی کار و امور اجتماعی
کمیته آموزش، استخدام، نیروی کار و امور اجتماعی سازمان همکاری و توسعه اقتصادی در ارتباط با توسعه بازار کار و اتخاذ سیاست‌های ویژه استخدام نیروی کار فعالیت می‌کند. هدف این کمیته بهره‌گیری مطلوب از سرمایه انسانی در بالاترین سطح ممکن و راه‌های بهبود کیفیت و انعطاف‌پذیری نیروی کار برای موثر ساختن سیاست‌های اجتماعی است تا بتواند نقش حساس خود را در کاهش میزان بیکاری از طریق ایجاد مشاغل با سطح کیفی بالا ایفا کند.
انتقاد وارد بر OECD
سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD) دربرگیرنده همه کشورهای پیشرفته یا صنعتی جهان است. فعالیت این سازمان تقریبا چهل سال منحصر به کوشش در جهت رشد و توسعه اقتصادی در سطح جهان و مسائلی مانند کاهش تورم، مهار نوسانات بازار ارز و از این قبیل بوده، اما از سال ۱۹۷۴ به بعد، افزون بر این‌که کشورهای عضو به‌لحاظ مواجه شدن با بحران انرژی، بیشتر کوشش خود را متوجه مهار بحران انرژی و عواقب ناشی از آن کردند، اکنون وظایف کشورهای عضو، کمابیش متوجه حل مسائل و مشکلات داخلی است.
انتشارات OECD
نشریات متعددی از سازمان همکاری و توسعه اقتصادی منتشر و تعدادی از آن‌ها به زبان فارسی ترجمه شده‌اند. از جمله این نشریات می‌توان موارد زیر را برشمرد.
اصول راهبری شرکتی سازمان همکاری و توسعه اقتصادی: گزارش سازمان همکاری و توسعه اقتصادی به وزرای اقتصاد و روسای بانک‌های مرکزی کشورهای گروه ۲۰ سپتامبر ۲۰۱۵، مترجم شاهین احمدی.
مزایا و معایب عضویت در سازمان
مزایا
ایجاد هماهنگی بین سیاست‌های اقتصادی کشور عضو و سایر کشورهای عضو
ارتقای سطح زندگی و ایجاد ثبات اقتصادی در سطح داخلی و بین‌المللی
کمک به دست‌یابی به رشد اقتصادی پایدار
برقراری آزادی تجارت در خصوص کالاها، خدمات و سرمایه بین اتباع کشورها
کمک و آموزش به کشورها و استفاده از تجارب اعضای دیگر
بررسی سیاست‌های اقتصادی دولت‌ها و تحلیل آن
بررسی مشکلات اقتصادی دولت‌ها و کمک برای حل آنها
معایب
استفاده از خدمات مشاوره‌ای سازمان برای برنامه‌ریزی و حل مشکلات اقتصادی
اختلاف شدید سیاست‌های مالی و اقتصادی کشورهای در حال توسعه با کشورهای توسعه‌یافته، احتمال هضم در این گونه سیاست‌ها را مهیا می‌سازد.
خروج سرمایه، مواد اولیه، خدمات و متخصصان و به‌طور کلی مهاجرت منفی از کشورهای در حال توسعه به کشورهای توسعه‌یافته دور از ذهن نخواهد بود.
عدم امکان پیاده‌سازی برخی از سیاست‌های مالی و اقتصادی در بعضی از کشورها به‌علت محدودیت‌های قانونی و مذهبی (Religious Law)
استفاده دولت‌های متخاصم از داده‌های اقتصادی کشورها برای مبارزه و سوءاستفاده از این اطلاعات در جنگ سرد
سازمان همکاری و توسعه اقتصادی با انتشار گزارشی پیش‌بینی خود برای رشد اقتصادی جهان در سال ۲۰۱۳ میلادی را از ۳٫۴ درصد به ۲٫۹ درصد کاهش داد.
سازمان همکاری و توسعه اقتصادی درباره تاثیر بحران مالی منطقه یورو بر اقتصاد جهان هشدار داد و پیش‌بینی کرد تولید ناخالص داخلی ۱۷ کشور عضو منطقه یورو امسال بیش از ۰٫۴ درصد کاهش خواهد یافت و این رقم سال آینده نیز افت ۰٫۱ درصدی خواهد داشت. این سازمان از بانک مرکزی اروپا خواست تا به اجرای سیاست‌های انبساطی پولی ادامه دهد و نرخ بهره بانکی را نیز بار دیگر ۰٫۲۵ درصد کاهش دهد. ()