استفراغ

نگاره‌ای از سده چهاردهم میلادی در مورد استفراغ، از کتاب لاتین Tacuinum Sanitatis که بر پایه کتاب تقوین‌الصحه نوشته شده‌است.
استفراغ یا بالا آوردن یا هراش خروج با فشار محتویات درون معده جانداران از راه دهان و گاه از راه بینی به بیرون است. این محتویات می‌تواند غذای خورده شده یا دیگر مواد درون دستگاه گوارش مانند زردآب (صفرا) باشد. هراش یا استفراغ ممکن است به دلیل نوع ماده بلعیده شده (مثلا غذای فاسد) یا واکنش مغز به علت وجود تومور، حاملگی، استرس‌های عصبی و غیره باشد. به حالتی که پیش از استفراغ (هراش) در بیمار ایجاد می‌شود تهوع (بالا آوردن) می‌گویند. اگر هراش (استفراغ) ادامه داشته باشد، برای جلوگیری از پیامدهایی همچون دهیدراسیون (ازدست دادن آب بدن) باید درمان گردد.
استفراغ با قی کردن (برگشت غذا) که غذای هضم شده از راه مری به دهان برمی‌گردد اما بدون فشار است و منجر به جهیدن به بیرون نمی‌شود تفاوت دارد.
تهوع و استفراغ یک واکنش محافظتی در پاسخ به علل متعددی هستند این علل شامل طیف وسیعی ازاختلالات، مانند شرایط کاملا خوش‌خیم تا شرایط اورژانسی است. تهوع و استفراغ هر کدام می‌تواننند به‌طور مستقل رخ دهند اما معمولا با یکدیگر مرتبطند.
معمولا تهوع منجر به ایجاد استفراغ می‌شود. تهوع با رنگ‌پریدگی، تعریق، و احساس گرگرفتگی همراه است.
استفراغ تخلیه همراه با فشار محتویات معده از دهان است. آروغ زدن انقباضات مکرر عضلات دیافراگم و دیواره شکم است که اغلب منجر به استفراغ می‌شود یا با استفراغ همراه است
مکانیسم ایجاد
تهوع واستفراغ به وسیله تحریک وابران از مرکز استفراغ در مغز به عضلات شکم و سینه ایجاد می‌شود. نوروترانسمیترهایی که اغلب با تهوع و استفراغ همراه‌اند شامل استیل‌کولین، هیستامین، سروتونین و دوپامین است.
درمان
بسیاری از اپیزودهای تهوع و استفراغ، به صورت حاد و خودمحدودشونده است و تشخیص بیماری براحتی بر پایه تظاهر بالینی بیمار گذاشته می‌شود. تهوع مزمن واستفراغ برای بیشتراز یک ماه برای پزشکان یک چالش تشخیصی ودرمانی است.
بسیاری از موارد تهوع واستفراغ نیازی به درمان ندارند و فقط باید رژیم غذایی تغییر کند و وضعیت مایعات بدن باید کنترل شود.
براساس شدت علایم داروهای ضد استفراغ به طریق مختلف (خوراکی، تزریقی، مقعدی) تجویز می‌شود.
داروهای رایج جهت تهوع واستفراغ شامل
آنتی‌کولینرژیک‌ها: اسکوپولامین
آنتی‌هیستامین‌ها: دیفن‌هیدرامین و دیمن هیدرینات
بنزامیدها: متوکلوپرآمید
بنزودیازپین‌ها: لورازپام
بوتیروفنون‌ها: هالوپریدول
کورتیکواستروییدها: دگزامتازون
فنوتیازین‌ها: کلروپرومازین
آنتاگونیست‌های گیرنده سروتونین :شامل اندانسترون گرانیسترون ، دولاسترون
اندانسترون، گرانیسترون و دولاسترون جهت جلوگیری از تهوع واستفراغ متعاقب شیمی‌درمانی و رادیوتراپی استفاده می‌شوند. این داروها همچنین در تهوع و استفراغ بعد از عمل، نیز موثرند. اما داروهای ارزانتر مانند دگزامتازون و دروپریدول نیز اثر مشابهی دارند.
آنتاگونیست‌های دوپامین: شامل فنوتیازین‌ها، بوتیروفنون‌ها و بنزامیدها از طریق بلوک رسپتورهای دوپامینی عمل می‌کنند.
فنوتیازین‌ها اغلب برای تهوع و استفراغ شدید موثر نیستند و عوارض جانبی بالایی نظیر خواب آلودگی، افت فشارخون و عوارض اکستراپیرامیدال دارد.
متوکلوپرامید: برای تهوع واستفراغ شدید موثرتر ولی عوارض جانبی بالا یی دارد
آنتی‌هیستامین‌ها و آنتی‌کولینرژیک‌ها در جلوگیری از تهوع واستفراغ مرتبط با اختلالات گوش داخلی، بیماری حرکت، سرگیجه ومیگرن موثرند گاهی این داروها منجر به گیجی در فرد می‌شوند
بنزودیازپین‌ها این داروها در استفراغ ناشی از بیماری‌های روانی و عصبی موثرند.
علل استفراغ
استفراغ دو علت دارد یکی مرکزی و دیگری محیطی (رفلکسی)
از علل مرکزی:
داروهای کموتراپی و نارکوتیک‌ها
عفونت‌های حاد خصوصا در بچه‌ها
علل متابولیک:حاملگی (اول صبح‌ها)، اورمی،DKA، هایپرکلسمی
از علل رفلکسی:
التهاب و تحریک GI
آپاندیسیت
کوله سیستیت
پانکراتیت
گاستریت حاد یا پریتونئت‌ها
گاستروانتریتهای ویروسی یا باکتریایی
مواد استفراغ‌آور مثل ایپکاک
زخم گوارشی (بلافاصله بعد از خوردن غذا)
انسداد:
انسداد روده کوچک یا بزرگ (در شرح حال بیمار استفراغ با بوی مدفوع دارد)
تنگی پیلور یا آشالازی و..(استفراغ چند ساعت بعد غذا و حاوی تکه‌های هضم نشده)
علل عصبی-مرکزی:
افزایش فشار داخل مغزICP
لابیرنتینیت گوش داخلی
آسیب سر
میگرن
بیماری حرکت
علل سایکوژنیک:
تصاویر و بوهای زننده
آنورکسی و بولیمی
سایر علل:
MI
درد شدید مثل تورشن بیضه‌ها
بدخیمی‌های وسیع
ناحیه پوسترما
تهوع