محمدرضا بیگ

محمدرضا بیگ از نخستین سفیران ایران در اروپا و سفیر حکومت صفویان در زمان شاه سلطان حسین (۱۶۹۴-۱۷۲۲ میلادی)در فرانسه‌ی تحت حکومت لویی چهاردهم بود. او شهردار (کلانتر) ایروان بود و مسئولیت مذاکرات دیپلماتیک با لویی چهاردهم را به عهده داشت.
وی که در پاریس مبهوت ظواهر زندگی فرانسویان شده بود، در آنجا دوشیزه‌ای درباری ۱۷ ساله بنام کنتس آدلایید لسپینوی -از خاندان معروف گاردان همان خانواده‌ای که بعدها در دوران فتح علیشاه قاجار با عنوان مستشار نظامی به ایران آمدند- با وی روابط عاشقانه برقرار نموده و علی‌رغم مخالفت سخت دربار لویی و خانواده‌اش باو دل بسته تا جایی که در جواب اطرافیان در مقابل بد قیافه بودن محمد رضا بیک و میگوید " من این مرد را که بد و بد قیافه میخوانید با تمام وجود دوست دارم و به کسی ارتباط ندارد"و از او آبستن می‌شود که موجب فرار مخفیانهاش با سفیر با کشتی می‌شود و در راه ایلچی برای وضع حمل همسرش مدتی توقف می‌کند و به دلیل تنگدستی بخشی از هدایای لویی چهاردهم را می‌فروشد. در بازگشت به ایران هنگامی که فهمید که دولت ایران از اقدامات او در فرانسه و قرارداد مابین ناراضی است در ایروان در سال ۱۱۲۹ هجری قمری- ۱۷۱۷ (میلادی)- خود را با خوردن تریاک مسموم کردو درگذشت . ادلایید هم با وجود امدن خویشانش به ایران برای بازگرداندنش به فرانسه نمی‌رود با برادر محمد رضا بیک ازدواج و پس از حمله افاغنه در تاریخ محو میشود .
زندگی‌نامه
محمدرضا بیگ شهردار ایروان و یکی از مقامات عالی رتبه‌ی حاکم ولایت ایروان بود. بنابر خواست دولت به ماموریت در فرانسه در مارچ ۱۷۱۴ فرستاده شد . او مجبورشد که با درظاهر زائری از قسطنتنیه که تحت حکومت همسایه‌ی ایران، امپراتوری عثمانی، بود عبور کند؛ زیراکه ایران صفوی و امپراتوری عثمانی اغلب در جنگ بودند و روابط ناپایدار بود. به هرحال به زندان افتاد ولی به کمک سفیر فرانسه در قسطنتنیه، پییر دو ایق (Pierre des Alleurs)، و مترجم خبره‌اش، اتین پدقی (Etienne Padery)، از زندان آزاد شد. سپس به مارسی (که درتاریخ ۲۳ اکتبر ۱۷۱۴ رسید) و به کاخ ورسای همراهی شد، درحالی که با شکوه و جلال به آن خوش آمد گفته شد. در ۱۳ آگوست ۱۷۱۵، به عهدنامه‌ی جدیدی با دولت لویی چهاردهم دست یافت که بیشتر به نفع تجارت فرانسه بود. پیامد دیگری از این مذاکرات، کنسولگری دائمی ایران در مارسی، بندر اصلی فرانسه برای تبادلات با شرق واقع در ساحل مدیترانه‌ی فرانسه تاسیس شد. به زودی یگوپجان (یعقوب جان) دو دریتچان، در این دفتر شروع به کار کرد.
محمدرضابیگ از ورسای بازدید می‌کند.
در ساعت ۱۱ صبح روز ۱۹ فوریه ۱۷۱۵، محمدرضا بیگ سوار بر اسب و با همراهان بسیار، با پیشواز نماینده‌ی سفرا و ستوان ارتش پادشاه وارد کاخ ورسای شد. گفته شده است که جمعیت فراوان خیابان پاریس و محوطه‌ی اطراف را برای مشاهده‌ی رسیدن سفیر و همراهانش پر کرده بودند. درباریان در تالار آیینه‌ها جمع شدند که چهار ردیف صندلی برایشان گذاشته شده بود. تالار آیینه‌ها، با حضور مضاعف غیر فرانسوی‌ها لبریز از جمعیت شد.
قرارداد بین دولت صفوی و فرانسه
موریس اربت در پژوهشی که بر پایه اسناد بایگانی‌های فرانسه انجام داده به چگونگی قراردادی که مسئولیت آن بر عهده محمدرضا بیگ بوده پرداخته و با توجه به آن، به رفتار ناشایست سفیر و جهل او نسبت یه مناسبات بین‌المللی آن وقت جهان اشاره می‌کند.
محمدرضا بیگ در ۲۵ محرم ۱۱۲۵ – ۱۹ فوریه ۱۷۱۳ –به دستور شاه سلطان حسین به دربار لویی چهاردهم در فرانسه فرستاده شد تا برای بیرون راندن اعراب از خلیج فارس در عوض تسخیر مسقط با فرانسویان به مذاکره بنشیند که آنها علاقه زیادی به جنگ در مشرق زمین نداشتند و در عوض گسترش بازرگانی بین دو کشور را پیشنهاد می‌کردند و در این بین امتیازات زیادی از طرف ایرانی گرفتند.