دوجنس‌گرایی

دوجنس‌گرایی (انگلیسی: Bisexuality) یکی از گرایش‌های جنسی است که فرد در آن به بیش از یک جنس گرایش جنسی دارد. این اصطلاح مثل چتری است که سه بخش را در بر میگیرد و شامل دوجنس گرایی (Bisexuality)، چند جنس گرایی (Polysexuality) و همه جنس گرایی (Pansexuality) میشود. چتر دوجنسگرایی (Biumbrella) به دو قسمت گرایش جنسی و گرایش عاطفی تقسیم میشود. شدت گرایش به جنس‌های گوناگون، لزوما یکسان نیست.
دوجنس گرایی یکی از سه گرایش جنسی اصلی در انسان می‌باشد. افرادی که گرایش جنسی مجزا اما نامشخصی نسبت به یک جنس به جنس دیگر دارند خود را دوجنس‌گرا معرفی می‌کنند. علاوه بر انسان دوجنس‌گرایی در قلمرو حیوانات نیز مشاهده شده‌است. استفاده از این واژه در قرن ۱۹ شکل گرفت.
محو دوجنسگرایی
محو دوجنسگرایی (Bieraser) به حالتی گفته میشود که در آن دوجنسگرایی ناپدید میشود یا کمرنگ جلوه می‌کند.
کلیشه‌های دوجنسگرایی
کلیشه‌های گوناگونی چه از طرف دگرجنسگرایان و چه از طرف همجنسگرایان و سایر دگرباشان جنسی علیه دوجنسگرایان اعمال شده‌است.
کلیشه‌هایی مثل اینکه دوجنسگرایان یا همجنسگرا هستند و یا دگرجنسگرا و اصولا مفهوم دوجنسگرایی وجود ندارد، اینکه افراد دوجنسگرا سردرگم در پیدا کردن هویت خود هستند و در نهایت به یکی از دو نقطه همجنسگرا و دگرجنسگرا تعلق پیدا میکنند. این کلیشه‌ها غالبا از طرف فضای تک جنس گرا (Monosexuality) وارد میشود و امکان جذب و گرایش به بیش از یک جنس را نادیده میگیرد.
همچنین این افراد گاها دروغگو و خیانتکار خوانده می‌شوند؛ به این صورت که اگر در رابطه با یک جنس باشند، در نهایت از او دست کشیده و سراغ جنس دیگری میروند.
از جمله عناصری که وجود دوجنسگرایی و مفاهیم زیر مجموعه آن را نادیده میگیرد، می‌توان به کتاب‌های کودکان، فیلم‌ها و سریالها، عناصر شهری و رسانه‌ها اشاره کرد.
برای مثال در فیلم‌ها و کتاب‌ها، شخصیت دوجنسگرا شخصی بدون ثبات است و بالاخره به یکی از دو گرایش همجنسگرا و دگرجنسگرا رو می‌آورد.
در رسانه‌هایی مثل خبرگزاری‌ها و روزنامه‌ها، از اصطلاح ازدواج همجنسگرایان برای توصیف این ازدواج استفاده میشود در حالی که ازدواج دو همجنس دقیق‌تر است و ازدواج دو فرد با جنس موافق لزوما به معنای همجنس گرایی آن‌ها نیست و دوجنسگرایان نیز امکان ازدواج با جنس موافق را دارند.
در عناصر شهری می‌توان به گی بارها (Gay bar) اشاره کرد. این اصطلاح در حالی بکار میرود که لزوما مخاطب بارها همجنسگرایان مرد نیستند و دوجنسگرایان مرد نیز میتوانند از جمله این مخاطبین باشند.
از دیگر کلیشه‌های موجود نسبت به دوجنسگرایان این است که میگویند آن‌ها انتقال دهنده و گسترش دهنده بیماری ایدز هستند؛ زیرا آن‌ها خود با همجنسگرایان سکس میکنند -که تفکر بر این است که خود همجنسگرایان مبتلا به ایدز هستند- و این بیماری را به دگرجنسگرایان- در حالیکه با آن‌ها سکس میکنند- منتقل میکنند. این شایعه برای مدت‌ها حتی از طرف خبرگزاری‌ها و بدون مدرک پراکنده میشد.
همچنین گاها از زنان دوجنسگرا به عنوان عاشقان سکس یاد میشود.
دوجنسگرایان در بین نهادهای اجتماعی، حمایتی و قانونی با مشکلات متعددی روبرو هستند.
برای مثال رد درخواست پناهندگی دوجنسگرایان می‌تواند بیشتر از باقی دگرباشان صورت بگیرد؛ زیرا این گرایش به عنوان یک گرایش مستقل و عنصری که وجود دارد، در نظر گرفته نمیشود. از جمله دلایلی که این درخواست‌ها با رد روبرو میشود، این است که برای مثال دوجنسگرایان میتوانند در سرزمین خود بدون خطر جدی زندگی کنند زیرا به جنس مخالف نیز گرایش دارند؛ امابخش دیگری از گرایش دوجنسگرایان -که گرایش به جنس موافق است- نادیده گرفته میشود و این نیز بخش مهمی از هویت فرد دوجنسگرا محسوب میشود.
سازمان ملل از جمله نهادهای بزرگی است که بر وضعیت دگرباشان جنسی نیز متمرکز میشود. با این حال، گرایش دوجنسگرایی در گزارش‌های حقوقی نادیده گرفته میشود و گزارش دهندگان به دوجنسگرایی به عنوان یک گرایش مستقل و ثابت تمرکز نمیکنند.
محو دوجنسگرایی در این حالت نیز پیداست که دوجنسگرایی و دفاع از حق دوجنسگرایان زیر سایه دفاع از حقوق همجنسگرایان و باقی دگرباشان صورت میگیرد.
حتی گاهی نهادهای حمایتی مخصوص دگرباشان، خود به باز تولید خشونت و محو دوجنسگرایی میپردازند و این از طرف خود اجتماع دگرباش نیز نمود دارد.
همچنین اگر دوجنسگرایان با مسائلی مثل آزار و اذیت، خشونت خانگی و تجاوز روبرو شوند، کمتر امکان دارد در پیشگاه قانون مورد حمایت واقع شوند.
پیامدهای نادیده گرفتن دوجنسگرایان
مسائل نامبرده سبب میشود دوجنسگرایان با مشکلات گوناگونی مواجه شوند.
برای مثال ممکن است آن‌ها دیرتر اقدام به برون آیی (Com out) کنند و یا اصلا آشکار سازی نکنند. حتی در مواردی که دوجنسگرایان برون آیی میکنند، ممکن است خود را به عنوان همجنسگرا یا دگرجنسگرا آشکار کنند که این در فضای تک جنس گرا هنجار (Mononormativity) و تک جنس گرا محور (Monosexism) بیشتر از مقبولیت برخوردار است.
دوجنسگرایان در خطر بیشتری برای آسیب روانی قرار دارند و همچنین ریسک خودکشی در آن‌ها بالاتر است. زیرا آن‌ها ممکن است نه از سوی دگرجنسگرایان و نه از سوی همجنسگرایان و باقی دگرباشان مورد مقبولیت واقع شوند اما افراد همجنسگرا و ترنسجندر بیشتر امکان دارد که حداقل در اجتماعات کوچک خود مورد قبول و حمایت قرار گیرند.
دستاوردهای دوجنسگرایان نیز به حاشیه رانده شده‌است در حالیکه آن‌ها نیز در اعتراض و پیگیری حقوق خود در دهه‌های متمادی آمریکا و اروپا سهیم بوده‌اند؛ برای مثال پیشنهاد دهنده برگزاری گی پراید در آمریکا، شخصی دوجنسگرا بود.
روند تکامل در مفهوم دوجنسگرایی
1) زیست شناسی: در اوایل برخورد با مفهوم دوجنسگرایی به آن از حیث میان جنسی (Intersexuality) نگریسته شد.
2) روانشناسی: در ادامه روند تکامل در مفهوم دوجنسگرایی، یافته‌های زیگموند بروید در این مورد که انسان از روح دوجنسی ساخته شده‌است، مورد توجه قرار گرفت.
3) اجتماعی: با پیدایش و گسترش اعتراضات دگرباشان جنسی در آمریکا و سایر نقاط، دوجنسگرایی نیز مفهومی اجتماعی پیدا کرد.
4) سیاسی: در نهایت نیز به دوجنسگرایی از دید سیاست نگریسته شد.
در طی این دوران عوامل مختلف دیگری نیز در نادیده گرفتن دوجنسگرایان موثر بودند. برای مثال در ابتدا فمینیست‌ها در زمان اعتراضات دگرباشان، دوجنسگرایی را چندان مورد توجه قرار نمی‌دادند زیرا از نگاه آن‌ها دوجنسگرایی به معنای گرایش به دو جنس موافق و مخالف بود که با نگرش آن زمان آن‌ها همخوانی نداشت.
سمبل‌های دوجنس گرایی
لیستی از افراد مشهور دوجنس گرا در ویکی‌پدیای انگلیسی