راه‌آهن در افغانستان

راه‌آهن در افغانستان به طور رسمی از طریق پروژه‌های خط آهن شوروی و بریتانیا که در سال ۱۸۸۵ میلادی طرح‌ریزی شده بود، آغاز شد. به غیر از دو خط کوتاه-مرزی از سمت شمال، در حال حاضر خط راه‌آهن فعال در افغانستان امروز وجود ندارد. راه‌آهن‌هایی طرح‌ریزی شده بودند، و حداقل یکی از آنها نیز ساخته شده بود اما در حال حاضر از کار افتاده‌اند.
خط آهن افغانستان از بندر حیرتان آغاز میگردد.
تاریخچه
واگن برقی کابل
در دهه ۱۹۲۰، شاه امان‌الله سه لوکوموتیو بخاری کوچک را از هنشل، کاسل از آلمان خریداری نمود و آنها را در مسیری ۷ کیلومتری واگن برقی از سمت کابل به قصر دارالامان به کار انداخت. واگن برقی در تاریخی نامشخص بسته شد اما لوکوموتیوها هنوز در موزه کابل نگهداری می‌شوند.
خط آهن پیشنهاد شده
بیش از یک و نیم دهه پیش، پیشنهادهای بسیاری در مورد ساختن خط آهن در افغانستان داده شد. در اوایل ۱۸۸۵، نیویورک تایمز در مورد پیشنهاد وصل کردن خط آهن ترنس‌کاپیسن روسیه به هند بریتانیایی از طریق سرخس، هرات و قندهار خبر داد. بعد از تکمیل، پروژه می‌توانست به افسران بریتانیایی اجازه رفت و آمد از لندن به هند را، بیشتر از طریق ریل در ۱۱ تا ۱۲ روز بدهد (که البته باید از کانال انگلیس، دریای سیاه و دریای خزر توسط کشتی عبور می‌کردند).
در حدود سال‌های ۱۹۲۸، پیشنهادهایی در مورد وصل کردن جلال آباد به کابل مطرح شد که سرانجام باید به شهر پیشاور وصل می‌گردید. مسیرهایی که به سوی قندهار و هرات هدایت می‌شدند، بعدها باید اضافه می‌شدند. با آمدن تحولات انقلابی، این نقشه‌ها همه بی‌نتیجه ماندند.
خط آهن صنعتی
در دهه ۱۹۵۰، نیروگاه برق آبی در سروبی، شرق کابل ساخته شد. در ۱۹۵۱، سه هنشل، چهار چرخ ۶۰۰ میلی‌متر -گیج با هیدرولیک دیزلی برای این نیروگاه برق تهیه شدند.
در ۱۹۷۹ شرکت معدن‌کاری و ساختن لوکوموتیو آلمانی بدیا ماشین‌فابریک پنج عدد لوکوموتیوهای هیدرولیک‌های دی۳۵/۶ دو میل ۶۰۰ میلی‌متر -گیج را به مشتری ناشناسی در افغانستان تهیه کرد. سرنوشت تمام این لوکوموتیوها نامعلوم ماندند.
راه آهن‌های فعلی و نقشه‌های آینده
نیروهای پلیس مرزی افغانستان در حال محافظت و بر روی پل دوستی افغانستان–ازبکستان.
مرزهای ترکمن و ازبک
مسیری ۱۰ کیلومتری از سرهتبات در ترکمنستان تا شهر تورغندی در افغانستان توسط شوروی ساخته شده بود. ترفیعی از نوسازی این خط در سال ۲۰۰۷ آغاز شد.
خط آهن دومی به اندازه ۱،۵۲۰ میلی‌متر گیج، توسط اتحاد شوروی ساخته شده بود که ۱۵ کیلومتر را از ترمز در ازبکستان تا بندر حیرت‌آباد افزایش می‌داد و بعد از آن به آمو دریا و در مسیر پل دوستی ادامه می‌یابد.
کار مسیری ۷۵ کیلومتری بین افغانستان و ازبکستان در ژانویه ۲۰۱۰ آغاز شد، و تاکنون در حال اجرا است و احتمال می‌رود تا پایان همان سال ختم گردد. خطی از پایانه حمل و نقل حیرتان به سوی مزار شریف نیز توسط شرکت ملی خط آهن ازبکستان، «اوزبکیستون تمیر یولاری» آغاز شده است.
مرز ایران
نزدیکترین سکوی راه آهن در ایران، پایانه‌های مسیر ۱،۴۳۶ میلی‌متر گیج باربری، در مشهد میباشد. این خط در حال حاضر به اندازه ۲۰۲ کیلومتر به سوی شرق هرات امتداد داده می‌شود. در ۱۷ آوریل ۲۰۰۷، وزیر خارجه افغانستان رنگین دادفر سپنتا اعلام کرد که بهره‌برداری از راه آهن خواف-هرات (فقط باربری) در سال ۲۰۰۶ آغاز شد.
مرز پاکستان
دو براد گیج (ریل راه آهن دور از یکدیگر) ۱،۶۷۶ میلی‌متر از مسیرهای خط آهن پاکستان با شیبی به سوی مرز تورخم به پایان رسیده‌اند. در جولای ۲۰۱۰، پاکستان و افغانستان یادداشت تفاهمی را به‌خاطر درست کردن مسیرهای جدید بین دو کشور به امضاء رسانیدند. کار روی پروژه‌های مذکور ۴ ماه بعد قرار است آغاز شود. این مسیرها قرار است بلوچستان پایتخت کویته را به سرهتبات در ترکمنستان از طریق جنوب قندهار، خوجک و پیشاور به مزار شریف از طریق کابل، جلال آباد و تورخم پیوند دهد. در میان مذاکرات، وزیر راه آهن پاکستان افزود که خرج این راه آهن بین هر دو کشور نیم خواهد شد و راه آهن افغانستان پاکستان که با نام تجاری «موافقت‌نامه تجاری افغانستان-پاکستان» (APTTA) شناخته می‌شود، به زودی فعال می‌شود. مقام بلندمرتبه وزارت تجارت پاکستان نیز ابراز کرد که کشورش ۲ میلارد دلار تجارت را به خاطر اجازه دادن صدور مواد از هند به افغانستان از دست خواهد داد. موضوع قاچاق نیز در همین جلسه مطرح شده بود.
درگاه شمالی
در مه ۲۰۱۰، وزیر معادن افغانستان از نقشه‌هایی برای ساختن و استانداردسازی مسیرهای راه آهن از طرف شمال افغانستان سخن گفت؛ از شیر خان بندر، از طریق نیدآباد جایی گه این خط به مسیر ۱۵۲۰ گیج ازبکستان (زیر بازسازی) وصل خواهد شد و پس از آن از طریق مزار شریف وارد هرات می‌شود. در هرات نیز همراه با نقشه‌هایی به خط ایرانی وصل می‌شود.
درگاه شمال‌جنوبی
در سپتامبر ۲۰۱۰، گروه متالورژیکی چین (به چینی: 中国冶金科工集团公司) مختصرا MCC ، قراردادی با وزیر خارجه افغانستان در رابطه با خطوط ریل شمال‌جنوبی کشور به امضاء رسانید. این خط از حیرتان (در آنسوی مرزهای ازبکستان) آغاز شده و به سوی شمال پاکستان می‌رود. MCC اخیرا قراردادی را در نزدیکی همین راه آهن‌ها در معادن مس از طرف دولت افغانستان برنده شده است.
دیگر مرزها
هیچ پیوندی بین مرزهای بین چین و تاجیکستان نیست، اگرچه پیشنهاد اتصالی در سال ۲۰۰۸ عرضه شده بود.
وزارت ترانسپورت و هوانوردی ملکی
راه‌های افغانستان