هروئین

هروئین یا دی استیل مرفین ماده مخدری از مشتقات مرفین و شدیدا اعتیادآور است. افرادی که این مخدر را مصرف می‌کنند هروئینی می‌نامند. خرید، فروش و تملک این ماده تقریبا در همه کشورهای دنیا غیرقانونی است. نام هرویین از واژه یونانی هیرو به معنی قهرمان گرفته شده‌است. هروئین یکی از مشتقات نیمه صناعی مرفین می‌باشد که با عمل تقطیر از مرفین تهیه می‌گردد، از یک کیلوگرم مرفین حدود ۹۰۰ گرم هرویین به دست می‌آید که در پزشکی به آن دی استیل مرفین نیز گفته می‌شود. این ماده مخدر در ایران به اسامی عامیانه گرد و دوا هم خوانده می‌شود. هروئینی که برای مصارف پزشکی مورد استفاده قرار می‌گیرد، اغلب به صورت قرص مصرف شده یا به صورت محلول تزریق می‌شود. تعدادی از افیون‌های صنعتی از خانواده مرفین (اپیوییدها) که برای مصارف پزشکی و دارویی تولید می‌شوند، خواصی مشابه هرویین دارند. از جمله این مواد می‌توان به دی هیدرو کدئین (DF 118s)، پتیدین (که اغلب برای کاهش درد زایمان استفاده می‌شود)، دیکونال (دیپیپانون)، پالفیوم، ترامادول، و متادون (که اغلب در برنامه‌های درمانی به عنوان جایگزینی برای اعتیاد به هروئین تجویز می‌شود) اشاره نمود.
مکانیزم اثر
هروئین آگونیستی را بر روی گیرنده‌های دستگاه عصبی مرکزی (CNS) شامل مو ()، کاپا () و دلتا () اعمال کند. اثرات هر دو گیرنده مو ( ۱ و  ۲ ) اثرات ضد درد،  ۲ افسردگی تنفسی و  ۱ سرخوشی است. فعال شدن گیرنده  ۲ موجب تنگ شدن مردمک چشم، کاهش تحرک دستگاه گوارش (GI) (و در نتیجه آن یبوست) و وابستگی فیزیولوژیکی می‌شود. فعال شدن گیرنده کاپا () نیز به خوبی باعث آرامبخشی و تخفیف درد شدید می‌شود. گیرنده‌های دلتا () بیشتر درگیر پدیده‌های درد در ستون فقرات هستند. در CNS بافت‌های محیطی هروئین را به ۶ - مونوآستیل مرفین و سپس به مورفین متابولیزه می‌کنند. هنگامی که به صورت خوراکی مصرف می‌شود، هروئین به وسیله دی - اسلیتیل شدن در متابولیز اولیه به مورفین متابولیزه می‌شود. بنابراین، برخلاف تزریق وریدی، مصرف خوراکی باعث شروع سریع اثرات نمی‌شود و برای مصرف کنندگان نیز مطلوب نیست. ۶ - مونوآستیل مرفین و مورفین گیرنده‌های اوپیوئید را فعال می‌کنند، به ویژه گیرنده  ۲. هروئین در بدن سریع متابولیزه می‌شود و متابولیت‌های آن به سرعت از طریق ادرار دفع می‌شود.
شیوه مصرف
از هروئین معمولا به سه شیوه‌ی تزریق کردن، تدخین کردن و بالا کشیدن از سوراخ بینی یا استنشاق کردن(Sniffing) استفاده می‌شود. از میان این روش‌ها تزریق داخل وریدی هروئین با شروع اثر ۷ تا ۸ ثانیه پس از تزریق، شدیدترین و سریع‌ترین اثر را داراست، به همین دلیل برخی از معتادان مزمن هروئینی به تزریق وریدی آن روی می‌آورند. در حالی که تاثیر تزریق ماهیچه‌ای پس از ۵ تا ۸ دقیقه نسبتا آرام شروع می‌شود. هنگامی که هروئین تدخین می‌شود، اثرات آن به طور معمول در عرض ۱۰ تا ۱۵ دقیقه احساس می‌شود. اگر چه تدخین و استنشاق کردن به سرعت و شدت تزریق داخل وریدی اثربخشی ندارند اما پژوهشگران «موءسسه ملی سوءاستفاده از دارو» آمریکا تایید کرده‌اند که هر سه نوع روش مصرف هروئین اعتیاد آور است.
عوارض و تاثیرات
اولین نوبت مصرف هروئین باعث ایجاد احساس تهوع یا استفراغ می‌شود؛ ولی به تدریج و با مصرف بیشتر، این عوارض از بین می‌روند. مصرف میزان زیاد هروئین باعث بروز بی‌حسی شدید، کما و اختلالات تنفسی می‌شود. برخی از عوارض بلند مدت هروئین عبارتند از: یبوست مزمن، بروز اختلال و بی‌نظمی در عادت‌های ماهانه زنان، ذات الریه، و کاهش مقاومت در برابر عفونت‌ها و بیماری‌های مختلف.
اثرات کوتاه مدت
پس از مصرف هروئین، حالتی به نام «Rush» در فرد مصرف کننده به وجود می‌آید، که به مقدار هروئین بستگی دارد و به گیرنده‌های اوپیوئید مربوط می‌شود. «Rush» معمولا با احساس خستگی مفرط، خشکی دهان، احساس کرختی در اندام‌های بدن، تهوع و خارش همراه است. پس از اثرات اولیه مصرف کننده به‌طور معمول چند ساعت به خواب فرو می‌رود. عملکرد ذهنی مختل می‌شود، ضربان قلب کند و تنفس به شدت کاهش می‌یابد، به گونه‌ای که برای زندگی فرد تهدید کننده است و می‌تواند به کم کاری و آسیب دائمی مغزی منجر شود. هروئین از طریق متوقف کردن پیام‌های درد که از طناب نخاعی به بدن منتقل می‌شود، موجب تسکین درد می‌شود.
اثرات بلند مدت
یبوست ناشی از مصرف هروئین اغلب با تداوم مصرف در معتادان هروئین منجر به بواسیر می‌شود. مصرف هروئین می‌تواند موجب بی‌خوابی، اختلال‌های جنسی مانند زودانزالی یا کاهش میل جنسی در مردان، عفونت دریچه‌های قلب، عفونت شش‌ها و آسیب‌های کبدی و کلیوی شود. مصرف درازمدت هروئین باعث ابتلا به اختلالات روانی افسردگی و اختلال شخصیت می‌شود. در افرادی که آن را تدخین میکنند، می‌تواند مشکلات ریوی نظیر سرطان ریه را به وجود آورد و متعاقب آن افرادی که هروئین را استنشاق میکنند، باعث آسیب به بافت داخل بینی آنان می‌شود. هروئین خیابانی اغلب حاوی مواد افزودنی مانند شکر، نشاسته یا شیر پودری است که احتمال دارد رگ‌های خونی را که منتهی به ریه‌ها، کبد، کلیه‌ها یا مغز می‌شود، ببندد و باعث بیماری‌های مختلف و آسیب دائمی شود.
پژوهش‌ها با استفاده از اسکن‌های مغزی نشان داده‌اند که مصرف دراز مدت و مداوم هروئین به تغییراتی در ساختار فیزیولوژیکی و عملکرد مغز می‌انجامد و باعث ایجاد عدم تعادل در سیستم‌های نورونی و هورمونی می‌شود که به آسانی قابل برگشت نیست. مطالعات نشان داده‌اند کهسوءمصرف طولانی مدت هروئین موجب کاهش ماده سفید مغز می‌گردد که این ماده در توانایی تصمیم گیری، توانایی تنظیم رفتار و پاسخ به شرایط استرس زا نقش دارد. با این وجود پژوهشی نشان داده که ممکن است ماه‌ها یا سال‌ها پس از قطع مصرف هروئین به طول بینجامد تا مغز به کارکرد طبیعی‌اش بازگردد.
بسیاری از ناراحتی‌های منتسب شده به هروئین در واقع حاصل از آلودگی‌های موجود در منابع غیرمجاز یا روش‌های استفاده از این ماده است؛ همچون زمانی‌که معتادان به صورت مشترک، همگی برای تزریق از یک سرنگ استفاده می‌کنند. این عادت در میان معتادان بیماری‌های گوناگونی را ایجاد می‌کند که دامنه آن از هپاتیت تا ایدز (سندرم نقص ایمنی بدن) کشیده می‌شود. با این حال محققان دریافته‌اند که در تزریق کنندگان نوعی از هروئین که «قیر سیاه» (Black tar) نام دارد خطر ابتلا به عفونت بوتولیسم (Botulism) در محل تزریق افزایش می‌یابد و در این مورد میزان بهداشتی بودن وسایل و روش‌های مورد استفاده اهمیتی ندارد. تزریق کنندگان هر نوعی از هروئین بسیار مستعد آلودگی به همه نوع از انواع عفونتها هستند. بعضی از محققان معتقدند هروئین سیستم ایمنی بدن را تضعیف می‌کند. استنشاق بخارات حاصل از هروئین در معرض حرارت به سرعت و به اندازه‌ای که برای فلج کردن یک فرد کافی باشد می‌تواند صدمه مغزی ایجاد کند، هرچند، چندین گزارش موردی نشان می‌دهد که حصول بهبودی نسبی امکان‌پذیر است. استنشاق بخارات ذکر شده یا استنشاق پودر هروئین، هر دو روش باعث بروز مشکلات تنفسی می‌شود و تزریق هروئین می‌تواند باعث تجمع سریع مایع در ریه‌ها گردد. یک مطالعه نشان می‌دهد که در مصرف‌کنندگان مردی که مدتهای طولانی هروئین مصرف کرده‌اند، تراکم استخوان کاهش می‌یابد و به این ترتیب احتمال شکستگی استخوان در این افراد افزایش پیدا می‌کند. محققان گمان می‌کنند که این مشکل ناشی از پایین بودن سطح تستوسترون در بدن این افراد است که در نتیجه مصرف هروئین بوجود می‌آید (پایین بودن تستوسترون از تاثیرات هروئین است که باعث کاهش میل جنسی در مردان می‌شود). ظاهرا مشکلات مربوط به تراکم استخوان و تستوسترون پس از قطع مصرف هروئین برطرف می‌شوند. با اینکه بروز سکته مغزی از نتایج غیرمعمول استفاده از هروئین محسوب می‌شود، بررسی‌های انجام شده از کالبدشکافی مغز صد نفر از معتادان به هروئین نشان می‌دهد که ۵٪ تا ۱۰٪ از معتادان تزریقی به سکته‌های مغزی کوچکی دچار می‌شوند که ممکن است نیازی به درمان پزشکی نداشته باشند، اما پس از آن ممکن است بر رفتار این افراد اثر بگذارند. آزمایش دیگری بر روی معتادان، اثر ناخواسته دیگری را نشان داد: بیشتر این افراد رنگها را تا حدودی متفاوت از افرادی می‌بینند که هروئین مصرف نمی‌کنند.
مصرف هروئین در دوران بارداری
تحقیقات نشان می‌دهند مصرف هروئین توسط زنان در زمان بارداری احتمال بروز عفونت‌های حاد، اعتیاد، سندرم اختلال و علائمی از قبیل تحریک پذیری، کمبود وزن، تب، لرزش، اسهال، استفراغ و تشنج در نوزادان را به طرز قابل توجهی افزایش می‌دهد.
اعتیاد
هروئین بر گیرنده‌های اپیوییدی تاثیر می‌گذارد و باعث آزاد شدن زیاد واسطه شیمیایی دوپامین می‌شود که مهم‌ترین نقش را در سیستم لذت و پاداش مغز دارد ، بنابراین معمولا احساسات خوشایندی همچون آرامش جسمی و روانی، سرخوشی و تسکین را در بدن پدید می‌آورد و فرد را پس از مصرف اولیه، به مصرف مجدد آن ترغیب می‌کند. فرد مصرف‌کننده برای دست یابی به این حالت ممکن است به‌طور مکرر و بی‌اختیار به مصرف آن روی بیاورد که پس از مدت کوتاهی (در کمتر از ۲۱ روز) به دلیل اثرات سریع و قوی هرویین بر روی مغز، وابستگی شدید و تحمل دارویی(tolerance) ایجاد می‌شود. در این صورت مصرف‌کننده به دلیل عدم مواجهه با علائم ناخوشایند قطع مصرف مجبور است به مصرف مجدد این مخدر روی بیاورد و برای دست یابی به حالت سرخوشی اولیه، به تدریج دوز مصرفی خود را افزایش دهد. تحقیقات حاکی از آن است که عمدتا دلایل گرایش افراد به هروئین با عدم سلامت روانی آنان در ارتباط است. تحقیقی در دانشگاه ایلینوی نشان می‌دهد که حدود ۷۵ درصد مصرف‌کنندگان هروئین بر اثر اختلالات روانی همچون اضطراب، افسردگی، اختلال دوقطبی و اختلال کم‌توجهی - بیش‌فعالی به مصرف آن روی آورده بودند.
اغلب علائم فیزیکی و روانی قطع مصرف (سندرم ترک) هروئین عبارتند از:
تعریق زیاد، آبریزش بینی و اشک ریزش، احساس سرما و لرز، دانه‌دانه شدن سطح پوست و سیخ شدن موها، خمیازه کشیدن شدید و مداوم، تحریک پذیری، افسردگی، دردهای عضلانی و استخوانی، از دست دادن اشتها، انزال خود به خودی، بی‌خوابی، بی‌قراری و اضطراب، استفراغ و اسهال
اوج سندرم ترک بین ۲۴ تا ۴۸ ساعت پس از آخرین مصرف می‌باشد، با این وجود در بعضی معتادان هروئین برخی از این علائم تا چند ماه پس از ترک مصرف ادامه می‌یابد.
درمان
ترک اعتیاد به هروئین احتمالا سخت‌ترین نوع ترک در میان مواد مخدر است. روشهایی کلی برای ترک آن وجود دارد که مهم‌ترین این روش‌ها ترک هروئین با استفاده از دارو درمانی به وسیله داروی متادون است که زیر نظر پزشک صورت می‌گیرد.
کاربردها
برای بسیاری از افرادی که به بیماری‌های لاعلاج مبتلا هستند، تنها یک چیز می‌تواند اندکی به زندگی‌شان کیفیت دهد: دی‌استیل مرفین . این، نامی است که پزشکان متخصص برای این دارو استفاده می‌کنند، ولی مردم عادی آن را به نام هروئین می‌شناسند. بسته به فرایند تولید و روشی که از هروئین استفاده می‌شود، تاثیرات اندازه‌گیری شده آن بین ۱٫۵ تا ۸ برابر قویتر از مورفین است. از هروئین در مصارف پزشکی برای جلوگیری از سرفه حاد و کاهش درد شدید در کودکان و بزرگسالان استفاده می‌کنند. یک مطالعه درباره تسکین درد، هروئین را با داروی استاندارد Hydromorphone که برای مبارزه با دردهای شدید تجویز می‌شود، قابل مقایسه دانست. پزشکان تشخیص داده‌اند که هروئین یک بیهوش‌کننده ایمن برای استفاده در زمان زایمان است که هیچ سوء اثر آشکاری بر مادر یا کودک ندارد. از این دارو همچنین در درمان پورفیری استفاده می‌کنند؛ پورفیری اختلال در فرایندهای شیمیایی بدن افراد است که در آن‌ها نسبت به نور حساسیت ایجاد می‌کند و گاهی اوقات نیز باعث ایجاد خشونت در آن‌ها می‌شود. مصرف‌کنندگان هروئین از هر دوجنس (مرد و زن) گزارش داده‌اند که در آغاز مصرف فعالیت جنسی در آن‌ها افزایش می‌یابد، اما با ادامه مصرف، این فعالیت‌ها کاهش پیدا می‌کند. (چنانچه گفته شد، هروئین دارای تاثیرات هورمونی است که در دراز مدت فعالیت جنسی مردان را کاهش می‌دهد). این دارو در ابتدا اضطراب روانی را کاهش می‌دهد اما این اثر به تدریج تبدیل به بی‌تفاوتی نسبت به دنیای اطراف می‌شود.
درجه‌بندی کیفی
هروئین از لحاظ کیفیت به چهار دسته تقسیم می‌شود:
هروئین شماره چهار: پودر سفید رنگی که خالص‌ترین نوع هروئین محسوب می‌شود که به آسانی قابل حل است و همچنین قابلیت تزریق را برای تاثیر بهتر و سریعتر نیز دارد. (بالاترین درصد مورفین را دارد یعنی تا حدود ۷۵درصد)
هروئین شماره سه: پودر قهوه‌ای زنگی است که بعد از پودر سفید رنگ بیشترین درصد مورفین را دارا است. (حداکثر ۳۰ درصد مورفین)
هروئین شماره دو و یک: پودر قهوه‌ای کم رنگی است که هنوز به صورت خام است و فراوری لازم روی آن صورت نگرفته‌است.