لیگ برتر خلیج فارس

جام قهرمانی لیگ برتر خلیج فارس
لیگ برتر خلیج فارس یا لیگ برتر فوتبال ایران، مسابقات لیگ حرفه‌ای و بالاترین سطح مسابقات باشگاهی لیگ فوتبال ایران است که بعد از لیگ آزادگان آغاز به کارکرد. در حال حاضر این مسابقات به صورت ۱۶ تیمی برگزار می‌شود.
اولین دوره این لیگ در تاریخ ۱۱ آبان ۱۳۸۰ با حضور ۱۴ تیم به‌طور رسمی آغاز شد.
در این لیگ طی ۱۷ دوره برگزاری، تیم‌های سپاهان اصفهان (پنج بار، آخرین بار ۱۳۹۴)، پرسپولیس تهران (چهار بار، آخرین بار ۱۳۹۷)، استقلال تهران (سه بار، آخرین بار ۱۳۹۲)، فولاد خوزستان (دو بار، آخرین بار ۱۳۹۳) و پاس تهران، سایپا و استقلال خوزستان هر کدام یک بار به مقام قهرمانی رسیده‌اند.
در رده‌بندی اعلام شده از سوی فدراسیون بین‌المللی تاریخ و آمار فوتبال در سال ۲۰۱۲ این لیگ، به عنوان «۳۶امین لیگ قدرتمند دنیا» و «۴امین لیگ قدرتمند آسیا» انتخاب شده‌است. افزون بر این در رتبه‌بندی اعلام شده توسط این فدراسیون، لیگ برتر ایران رده ۴۷ام دنیا و ۴ام آسیا را در قرن ۲۱ میلادی (۲۰۰۱ تا ۲۰۱۲) کسب کرده‌است و همچنین این لیگ در سال ۲۰۱۴ عنوان سومین لیگ قدرتمند آسیا را به دست آورده‌است.
فهرست موفق‌ترین تیم‌های لیگ برتر ایران
فهرست ۱۰ تیم برتر مسابقات لیگ برتر فوتبال ایران به لحاظ مقام‌های کسب‌شده، به شرح زیر است:
تیم
قهرمانی
نایب قهرمانی
سومی
سپاهان
۵ (۸۲–۱۳۸۱، ۸۹–۱۳۸۸، ۹۰–۱۳۸۹، ۹۱–۱۳۹۰، ۹۴–۱۳۹۳)
۱ (۸۷–۱۳۸۶)
۱ (۹۲–۱۳۹۱)
پرسپولیس
۴ (۸۱–۱۳۸۰، ۸۷–۱۳۸۶، ۹۶–۱۳۹۵، ۹۷–۱۳۹۶)
۲ (۹۳–۱۳۹۲، ۹۵–۱۳۹۴)
۲ (۸۲–۱۳۸۱، ۸۶–۱۳۸۵)
استقلال
۳ (۸۵–۱۳۸۴، ۸۸–۱۳۸۷، ۹۲–۱۳۹۱)
۴ (۸۱–۱۳۸۰، ۸۳–۱۳۸۲، ۹۰–۱۳۸۹، ۹۶–۱۳۹۵)
۵ (۸۴–۱۳۸۳، ۸۹–۱۳۸۸، ۹۱–۱۳۹۰، ۹۵–۱۳۹۴، ۹۷–۱۳۹۶)
فولاد
۲ (۸۴–۱۳۸۳، ۹۳–۱۳۹۲)
۲ (۸۱–۱۳۸۰، ۸۳–۱۳۸۲)
پاس تهران
۱ (۸۳–۱۳۸۲)
۲ (۸۲–۱۳۸۱، ۸۵–۱۳۸۴)
سایپا
۱ (۸۶–۱۳۸۵)
۱ (۸۵–۱۳۸۴)
استقلال خوزستان
۱ (۹۵–۱۳۹۴)
ذوب‌آهن
۴ (۸۴–۱۳۸۳، ۸۸–۱۳۸۷، ۸۹–۱۳۸۸، ۹۷–۱۳۹۶)
۱ (۹۰–۱۳۸۹)
تراکتورسازی
۳ (۹۱–۱۳۹۰، ۹۲–۱۳۹۱، ۹۴–۱۳۹۳)
۱ (۹۶–۱۳۹۵)
استقلال اهواز
۱ (۸۶–۱۳۸۵)
تیم‌های حاضر
۱۶ تیم زیر در دوره هجدهم لیگ حرفه‌ای (فصل ۹۸–۱۳۹۷) حاضر هستند.
استان
تعداد تیم‌ها
تیم‌ها
تهران
۴
استقلال، پرسپولیس، پیکان، سایپا
خوزستان
۴
فولاد، استقلال خوزستان، صنعت نفت، نفت مسجدسلیمان
آذربایجان شرقی
۲
تراکتورسازی، ماشین‌سازی
اصفهان
۲
سپاهان، ذوب‌آهن
خراسان رضوی
۱
پدیده
بوشهر
۱
پارس جنوبی جم
گیلان
۱
سپیدرود رشت
مازندران
۱
نساجی مازندران
تعداد تیم‌ها
تعداد تیم‌ها در ادوار لیگ برتر
از
تا
تعداد دوره
تعداد تیم‌ها
۱۳۸۰
۱۳۸۳
۳
۱۴
۱۳۸۳
۱۳۸۶
۳
۱۶
۱۳۸۶
۱۳۹۲
۶
۱۸
۱۳۹۲
اکنون
۶
۱۶
جدول کلی لیگ برتر ایران
از آغاز لیگ حرفه‌ای تاکنون ۱۷ دوره به‌طور کامل برگزار شده‌است. (این جدول تا پایان لیگ شانزدهم یعنی پایان فصل ۹۶–۱۳۹۵ تنظیم گردیده و رده‌بندی آن بر اساس امتیاز است)
توضیحات
۱
باشگاه ذوب‌آهن اصفهان در فصل ۸۵–۱۳۸۴ دارای ۴۶ امتیاز بود، اما یک امتیاز از آن‌ها کسر شد.
۲
پرسپولیس در فصل ۸۵–۱۳۸۴دارای ۳۸ امتیاز بود اما به دلیل شکایت کریستو فرره لیبریایی با کسر شش امتیاز که بعد از پایان لیگ اعمال شد، رو به رو شد.
۲
باشگاه پاس در فصل ۸۶–۱۳۸۵ دارای ۳۴ امتیاز بود، اما به خاطر یک بازی لیگ که در آن از چهار بازیکن خارجی بهره برد از طرف کمیته لیگ یک امتیاز کسر شد.
۳
باشگاه پرسپولیس تهران در فصل ۸۷–۱۳۸۶ دارای ۶۵ امتیاز بود، اما به خاطر شکایت برخی از طلبکاران به فیفا شش امتیاز این تیم از طرف فیفا کسر شد.
۴
باشگاه سپاهان اصفهان در فصل ۸۷–۱۳۸۶ دارای ۶۱ امتیاز بود، اما از طرف کمیته انضباطی ایران سه امتیاز از این تیم کسر شد.
۵
از باشگاه‌های پرسپولیس تهران، استقلال تهران، ملوان بندر انزلی، داماش گیلان و تراکتورسازی تبریز در فصل ۹۳–۱۳۹۲ هر کدام یک امتیاز از طرف کمیته انضباطی ایران به دلیل رفتار نامناسب هواداران این تیم‌ها در بازی‌های خانگی کسر شد.
تیم‌های دگرگشته
۱
باشگاه پاس تهران - پاس همدان (فروش مجوز به تیم دیگر)
۲
باشگاه فجر سپاسی شیراز - مقاومت سپاسی شیراز - فجر سپاسی شیراز (تغییر نام)
۳
باشگاه پیکان تهران - پیکان قزوین - پیکان تهران (تغییر نام و شهر)
۴
باشگاه صباباتری تهران - صبای قم (تغییر نام و شهر)
۵
باشگاه استقلال رشت - پگاه گیلان - داماش گیلان (انحلال و فروش مجوز به تیم دیگر)
۶
باشگاه شهید قندی یزد - تربیت بدنی یزد (تغییر نام)
۷
باشگاه سیاه‌جامگان - مشکی‌پوشان (تغییر نام)
۸
باشگاه نفت تهران - نفت طلاییه - نفت نوین تهران (تغییر مالکیت و نام)
۹
باشگاه شیرین فراز - راهیان کرمانشاه (تغییر نام)
نحوه برگزاری و حامیان مالی
رقابت‌ها
نشان‌واره پیشین لیگ
از دوره سیزدهم لیگ برتر به بعد، ۱۶ تیم در این رقابت‌ها حاضر هستند، که به صورت رفت و برگشت در زمین خودی و حریف به میدان می‌روند، به این ترتیب هر تیم ۳۰ بازی انجام خواهد داد. پیروزی در هر دیدار سه امتیاز و تساوی یک امتیاز برای تیم میزبان و یک امتیاز برای تیم میهمان دارد، در حالی که برای شکست امتیازی در نظر گرفته نمی‌شود. به این ترتیب هر تیمی که بیشترین امتیاز را در طول فصل کسب کند به عنوان قهرمان شناخته می‌شود، و دو تیم پایانی جدول رده‌بندی به لیگ آزادگان سقوط می‌کنند.
همچنین در مواردی که امتیازها مساوی شوند تفاضل گل و در صورت برابر بودن مقدار تفاضل گل، تعداد گل‌های زده ترتیب جدول رده‌بندی را مشخص می‌کند.
گزینش برای لیگ قهرمانان آسیا
از سال ۱۳۸۷ تا سال ۱۳۹۰ چهار تیم از ایران به‌طور مستقیم در مرحله گروهی لیگ قهرمانان آسیا حضور داشتند.
در سال ۱۳۹۰ چهار سهمیه مستقیم ایران، به دو سهمیه مستقیم و دو سهمیه در پلی‌آف تغییر یافت.
در سال ۱۳۹۱ سهمیه‌های ایران به سه سهمیه مستقیم و یک سهمیه پلی‌آف تغییر پیدا کرد.
حامیان مالی
شرکت سان استار حامی مالی در ازای تبلیغات در دوره چهاردهم لیگ خلیج فارس.
شرکت ام‌تی‌ان ایرانسل حامی مالی در ازای استفاده از نام جام ایرانسل در کنار نام خلیج فارس، در دوره یازدهم لیگ خلیج فارس.
شرکت آلمانی ال‌اشپورت حامی مالی در ازای استفاده از توپ‌های فوتبال تولیدی این شرکت در مسابقات و کنفرانس‌های مطبوعاتی قبل و بعد از بازیها، در دوره دهم و یازدهم لیگ خلیج فارس.
پوشش تصویری
شبکه سوم صدا و سیمای ایران به همراه شبکه ماهواره‌ای جام جم، شبکه ورزش و شبکه شما صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران و همچنین شبکه‌های استانی اقدام به پخش زنده این رقابت‌ها می‌کنند.
همچنین پخش آنلاین مسابقات لیگ برتر توسط سایت صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران و سایت صورت می‌گیرد.
بازیکنان
بازیکنان خارجی
هر تیم به‌طور همزمان اجازه استفاده از چهار بازیکن خارجی در هر یک از دیدارهای لیگ خلیج فارس را دارد و در صورت استفاده بیش از چهار بازیکن، از طرف سازمان لیگ برتر و کمیته انضباطی فدراسیون فوتبال متخلف اعلام شده و جریمه می‌شود.
از آغاز دوره هشتم و نهم لیگ حرفه‌ای، بستن قرارداد جدید با دروازه‌بان‌های خارجی ممنوع اعلام شده بود، اما به دلیل انتقادات فراوان کارشناسان فوتبال و درخواست تعداد زیادی از مربیان تیمهای لیگ برتری برای تغییر این قانون، از ابتدای دوره دوازدهم لیگ برتر به بعد، سازمان لیگ برتر فوتبال با ایجاد تغییراتی در این قانون، ضمن موافقت با درخواست مربیان مبنی بر لغو ممنوعیت جذب دروازه‌بان خارجی، تیمهای لیگ برتری را ملزم به جذب دروازه‌بان‌های ملی پوش خارجی کرده‌است.
محرومیت
هر بازیکن بلافاصله بعد از دریافت سه کارت زرد یا یک کارت قرمز در طی یک دوره از برگزاری رقابت‌ها مشمول محرومیت از حضور در دیدار بعدی می‌گردد و در صورت ایجاد تشنج یا درگیری‌های شدید در میادین فوتبال به کمیته انضباطی فدراسیون فوتبال احضار شده و در شرایطی که توضیحاتش به این کمیته قابل قبول و منطقی نباشد، مشمول جریمه‌های دیگری (از قبیل جریمه‌های نقدی و محرومیت از چند بازی بعدی) نیز می‌گردد.
باشگاه‌های قهرمان به تفکیک فصول
استقلال قهرمان فصل ۹۲–۱۳۹۱
فولاد قهرمان فصل ۹۳–۱۳۹۲
سپاهان قهرمان فصل ۹۴–۱۳۹۳
استقلال خوزستان قهرمان فصل ۹۵–۱۳۹۴
پرسپولیس قهرمان فصل ۹۶–۱۳۹۵
پرسپولیس قهرمان فصل ۹۷–۱۳۹۶
دوره
فصل
باشگاه
۱
۸۱–۱۳۸۰
پرسپولیس تهران
۲
۸۲–۱۳۸۱
سپاهان اصفهان
۳
۸۳–۱۳۸۲
پاس تهران
۴
۸۴–۱۳۸۳
فولاد خوزستان
۵
۸۵–۱۳۸۴
استقلال تهران
۶
۸۶–۱۳۸۵
سایپا تهران
۷
۸۷–۱۳۸۶
پرسپولیس تهران
۸
۸۸–۱۳۸۷
استقلال تهران
۹
۸۹–۱۳۸۸
سپاهان اصفهان
۱۰
۹۰–۱۳۸۹
۱۱
۹۱–۱۳۹۰
۱۲
۹۲–۱۳۹۱
استقلال تهران
۱۳
۹۳–۱۳۹۲
فولاد خوزستان
۱۴
۹۴–۱۳۹۳
سپاهان اصفهان
۱۵
۹۵–۱۳۹۴
استقلال خوزستان
۱۶
۹۶–۱۳۹۵
پرسپولیس تهران
۱۷
۹۷–۱۳۹۶
قهرمانی بر پایه شهر
شهر
قهرمانی‌ها
باشگاه‌ها
تهران
پرسپولیس (۴)، استقلال (۳)، پاس تهران (۱)، سایپا (۱)
اصفهان
سپاهان (۵)
اهواز
فولاد (۲)، استقلال خوزستان (۱)
برترین گلزنان لیگ برتر فوتبال ایران
آخرین بروزرسانی: ۲۰ آذر ۱۳۹۳
رتبه
نام
گل
۱
غلام‌رضا عنایتی
۱۴۷
۲
مهدی رجب‌زاده
۱۱۶
۳
آرش برهانی
۱۱۴
۴
فریدون فضلی
۸۵
۵
کریم انصاری‌فرد
۷۶
۶
سید جلال رافخایی
۷۱
۷
ادینیو
۷۱
۸
عماد رضا
۷۰
رضا نوروزی
۶۷
۱۰
محمدرضا خلعتبری
۶۵
سیاوش اکبرپور
۶۵
۱۲
محمد غلامی
۶۴
۱۳
سید مهدی سیدصالحی
۶۳
۱۴
محسن بیاتی‌نیا
۶۲
۱۵
ابراهیم توره
۶۰
۱۶
سعید دقیقی
۵۸
۱۷
داوود حقی
۵۳
۱۸
ایمان رزاقی‌راد
۵۲
۱۹
هادی اصغری
۵۲
۲۰
علی دایی
۴۹
گلزنان برتر لیگ خلیج فارس از سال ۱۳۸۰
آقای گل‌های لیگ برتر
فصل
بازیکن
باشگاه
گل‌زده
۱
۸۱–۱۳۸۰
غلامرضا عنایتی
ابومسلم خراسان
۲
۸۲–۱۳۸۱
ادموند بزیک
سپاهان اصفهان
۳
۸۳–۱۳۸۲
علی دایی
پرسپولیس تهران
۴
۸۴–۱۳۸۳
غلامرضا عنایتی
استقلال تهران
۵
۸۵–۱۳۸۴
غلامرضا عنایتی
استقلال تهران
۶
۸۶–۱۳۸۵
مهدی رجب‌زاده
ذوب‌آهن اصفهان
دنیل اولروم
ابومسلم خراسان
۷
۸۷–۱۳۸۶
محسن خلیلی
پرسپولیس تهران
هادی اصغری
راه‌آهن تهران
۸
۸۸–۱۳۸۷
آرش برهانی
استقلال تهران
۹
۸۹–۱۳۸۸
عماد رضا
سپاهان اصفهان
۱۰
۹۰–۱۳۸۹
رضا نوروزی
فولاد خوزستان
۱۱
۹۱–۱۳۹۰
کریم انصاری‌فرد
سایپا تهران
۱۲
۹۲–۱۳۹۱
سید جلال رافخایی
ملوان بندر انزلی
۱۳
۹۳–۱۳۹۲
کریم انصاری‌فرد
تراکتورسازی تبریز
۱۴
۹۴–۱۳۹۳
ادینیو
تراکتورسازی تبریز
۱۵
۹۵–۱۳۹۴
مهدی طارمی
پرسپولیس تهران
۱۶
۹۶–۱۳۹۵
مهدی طارمی
پرسپولیس تهران
۱۷
۹۷–۱۳۹۶
علی علیپور
پرسپولیس تهران
مربیان قهرمان به تفکیک فصول
فصل
ملیت
مربی قهرمان
باشگاه
۱
۸۱–۱۳۸۰
ایران
علی پروین
پرسپولیس تهران
۲
۸۲–۱۳۸۱
ایران
فرهاد کاظمی
سپاهان اصفهان
۳
۸۳–۱۳۸۲
ایران
مجید جلالی
پاس تهران
۴
۸۴–۱۳۸۳
کرواسی
ملادن فرانچیچ
فولاد خوزستان
۵
۸۵–۱۳۸۴
ایران
امیر قلعه‌نویی
استقلال تهران
۶
۸۶–۱۳۸۵
ایران
علی دایی
سایپا تهران
۷
۸۷–۱۳۸۶
ایران آمریکا
افشین قطبی
پرسپولیس تهران
۸
۸۸–۱۳۸۷
ایران
امیر قلعه‌نویی
استقلال تهران
۹
۸۹–۱۳۸۸
ایران
امیر قلعه‌نویی
سپاهان اصفهان
۱۰
۹۰–۱۳۸۹
ایران
امیر قلعه‌نویی
سپاهان اصفهان
۱۱
۹۱–۱۳۹۰
کرواسی
زلاتکو کرانچار
سپاهان اصفهان
۱۲
۹۲–۱۳۹۱
ایران
امیر قلعه‌نویی
استقلال تهران
۱۳
۹۳–۱۳۹۲
ایران
حسین فرکی
فولاد خوزستان
۱۴
۹۴–۱۳۹۳
ایران
حسین فرکی
سپاهان اصفهان
۱۵
۹۵–۱۳۹۴
ایران
عبدالله ویسی
استقلال خوزستان
۱۶
۹۶–۱۳۹۵
کرواسی
برانکو ایوانکوویچ
پرسپولیس تهران
۱۷
۹۷–۱۳۹۶
کرواسی
برانکو ایوانکوویچ
پرسپولیس تهران
مربیان قهرمان
مربی قهرمان
باشگاه(ها)
تعداد قهرمانی
۱
امیر قلعه‌نویی
استقلال تهران (۳)، سپاهان اصفهان (۲)
۵
۲
حسین فرکی
فولاد خوزستان، سپاهان اصفهان
۲
برانکو ایوانکوویچ
پرسپولیس تهران
۳
علی پروین
پرسپولیس تهران
۱
فرهاد کاظمی
سپاهان اصفهان
مجید جلالی
پاس تهران
ملادن فرانچیچ
فولاد خوزستان
علی دایی
سایپا تهران
افشین قطبی
پرسپولیس تهران
زلاتکو کرانچار
سپاهان اصفهان
عبدالله ویسی
استقلال خوزستان
بازیکنان قهرمان
بازیکن قهرمان
باشگاه(ها)
تعداد قهرمانی
۱
سید جلال حسینی
سایپا تهران (۱)، سپاهان اصفهان (۳)، پرسپولیس تهران (۲)
۶
۲
محرم نویدکیا
سپاهان اصفهان
۵
۳
حسین پاپی
سپاهان اصفهان
۴
رحمان احمدی
سایپا تهران (۱)، سپاهان اصفهان (۳)
سید مهدی رحمتی
استقلال تهران (۲)، سپاهان اصفهان (۲)
هاشم بیک‌زاده
استقلال تهران (۲)، سپاهان اصفهان (۲)
جام حذفی فوتبال ایران
سوپر جام فوتبال ایران