علی دانایی‌فرد

علی دانایی‌فرد (۲ مهر ۱۳۰۰۱۴ آبان ۱۳۵۸) از بنیان‌گذاران تیم فوتبال باشگاه دوچرخه‌سواران و تاج (استقلال کنونی) و از یاران اولیه این تیم در سال ۱۳۲۴ بود. دانایی‌فرد نخستین مربی تیم فوتبال استقلال بوده است. او بیش از دو دهه مربی‌گری آبی‌پوشان تهران را بر عهده داشت و طولانی‌ترین دوران مربی‌گری در تاریخ باشگاه استقلال از آن اوست. از او به عنوان پدر معنوی باشگاه تاج یاد می‌شود.
تیم ملی
ایرج دانایی‌فرد پسر مرحوم علی دانایی فر عضو تیم ملی فوتبال ایران نیز بوده است و در جام جهانی فوتبال ۱۹۷۸ زننده گل ایران برابر اسکاتلند بود.
زندگی ورزشی
علی دانایی‌فرد پیش از فوتبال در رشته دو و میدانی فعالیت می‌کرد و در ۱۷ سالگی مقام دوم مسابقات کشوری را در این رشته کسب کرد. در سال‌های بعد رو به فوتبال آورد و فعالیت مربیگری خود را در این رشته با تاسیس سه تیم ایرج، سلم و تور در سال ۱۳۲۳ آغاز کرد. تیم تور چند دوره پیاپی با مربیگری دانایی‌فرد در مسابقات خردسالان که تابستان هر سال به همت احمد ایزدپناه در منظریه برگزار می‌شد به قهرمانی رسید و بازیکنان بزرگی همچون محمود بیاتی، ژرژ مارکاریان، نادر افشار و بیوک جدیکار در آن چهره شدند. باشگاه دوچرخه‌سواران که از ابتدای تاسیس تنها در رشته دوچرخه‌سواری فعالیت داشت، از سال ۱۳۲۴ تصمیم گرفت در رشته فوتبال هم تیمی را روانه مسابقات کند. در آن زمان تیم تور موفق شده بود تیم کارگر آبادان را شکست دهد و علی دانایی‌فرد مورد توجه باشگاه دوچرخه‌سواران قرار گرفته بود. با پیوستن علی دانایی‌فرد به دوچرخه‌سواران، تیم تور از سال ۱۳۲۵ با نام دوچرخه‌سواران وارد بازی‌ها شد. افزون بر بازیکنان تیم تور، تعدای از بازیکنان تیم فوتبال نادر هم به دوچرخه‌سواران آمدند.
علی دانایی‌فرد در سال‌های ابتدایی شکل‌گیری تیم فوتبال دوچرخه‌سواران هم‌زمان بازیکن و مربی این تیم بود. او در پیستون چپ بازی می‌کرد و بعد از چهره شدن بیوک جدیکار در این پست، جای خود را به او داد و از آن پس تنها به مربی‌گری و هدایت تیم اصلی و تیم‌های پایه باشگاه پرداخت.
در سال ۱۳۲۸ دانایی‌فرد به همراه پرویز عمواوغلی، گرائیلی، ملکی و سید آقا جلالی، عضو گروه تصمیم‌گیرنده‌ای بود که با تغییر نام باشگاه از دوچرخه‌سواران به تاج موافقت کرد. دلیل این تصمیم گسترش فعالیت‌های باشگاه در رشته‌های دیگر ورزشی بود. پس از ادغام تیم سرباز در تیم فوتبال دوچرخه‌سواران، این باشگاه بر اساس اسناد موجود در یکم اسفند ۱۳۲۸ به تاج تغییر نام داد.
دوران مربی‌گری
بر اساس اعلام وب‌گاه رسمی باشگاه استقلال تهران، علی دانایی‌فرد از سال ۱۳۲۵ تا ۱۳۴۸ - به غیر از دو دوره - در تمامی مسابقاتی که باشگاه با نام دوچرخه‌سواران یا تاج شرکت داشته، سرمربی‌گری تیم اول باشگاه را بر عهده داشته است. در این میانه یک بار در سال ۱۳۳۲ مربی‌گری تاج به رسول مددنوعی واگذار شد و بار دیگر در سال‌های ۱۳۴۶ و ۱۳۴۷ بود که محمود بیاتی مربی‌گری آبی‌پوشان را بر عهده گرفت. دانایی‌فرد روز ۱۶ فروردین ۱۳۴۷ در نخستین شهرآورد تاج برابر پرسپولیس روی نیمکت آبی‌ها بود. او در پایان سال ۱۳۴۸ جای خود را به زدراکو رایکوف داد. او در سال ۱۳۵۵ با برکناری رایکوف مجددا سرمربی تاج شد.
علی دانایی‌فرد در زمره پایه‌گذاران فوتبال بانوان در ایران نیز به شمار می‌آید. او در اواخر دهه ۱۳۴۰ و پس از واگذاری سکان هدایت تیم اصلی تاج به رایکوف به راه‌اندازی فوتبال بانوان تاج همت گماشت. در آن هنگام با قهرمانی تیم ملی فوتبال ایران در جام ملت‌های آسیا ۱۳۴۷ و فراگیر شدن تب فوتبال در جامعه ایران، ایده راه‌اندازی مسابقات فوتبال بانوان برای نخستین بار به میان آمد. باشگاه تاج در این زمینه پیشگام بود و دو تیم بانوان به نام تاج (با هدایت علی دانایی‌فرد) و دیهیم (با هدایت پرویز ابوطالب) تاسیس نمود. دانایی‌فرد سه سال مربیگری و هدایت تیم بانوان تاج را بر عهده داشت اما به دلیل عدم استقبال باشگاه‌های دیگر از تشکیل تیم فوتبال بانوان، برگزاری مسابقات بانوان پس از مدتی به دست فراموشی سپرده شد.
زندگی شخصی
از دانایی‌فرد سه فرزند به یادگار مانده است. دو فرزند دختر متولد سال‌های ۱۳۲۸ و ۱۳۳۴ که از میان آنها میترا دانایی فرد یکی از مربیان فوتبال بانوان ایران به شمار می‌آید و یک فرزند پسر به نام ایرج دانایی‌فرد متولد ۱۳۲۹ که خود یکی از ستارگان تاریخ باشگاه تاج است.
درگذشت
علی دانایی‌فرد در سال ۱۳۵۸ بر اثر بیماری کبد و سرطان روده چشم از دنیا فرو بست.
همسر او ارجمند جهان دانایی‌فرد نیز شنبه ۱۰ بهمن ۱۳۹۴ درگذشت و در بهشت زهرای تهران قطعه ۲۳، ردیف ۱۹، شماره۱۱ کنار مزار همسرش به خاک سپرده شد.
کارنامه مربی‌گری
عناوین و افتخاراتی که باشگاه استقلال تهران با مربی‌گری علی دانایی‌فرد به دست آورده است به شرح زیر است.
سال
عنوان مسابقات
مقام
۱۳۲۵
قهرمانی باشگاه‌های تهران
دوم
۱۳۲۵
جام حذفی باشگاه‌های تهران
دوم
۱۳۲۶
قهرمانی باشگاه‌های تهران
سوم
۱۳۲۶
جام حذفی باشگاه‌های تهران
قهرمان
۱۳۲۸
قهرمانی باشگاه‌های تهران
قهرمان
۱۳۲۸
جام حذفی باشگاه‌های تهران
حذف
۱۳۲۹
جام حذفی باشگاه‌های تهران
حذف
۱۳۳۰
قهرمانی باشگاه‌های تهران
دوم
۱۳۳۰
جام حذفی باشگاه‌های تهران (کاپ هراتی)
قهرمان
۱۳۳۱
قهرمانی باشگاه‌های تهران (۵ جانبه)
قهرمان
۱۳۳۳
قهرمانی باشگاه‌های تهران
چهارم
۱۳۳۴
جام حذفی باشگاه‌های تهران
حذف
۱۳۳۵
قهرمانی باشگاه‌های تهران
قهرمان
۱۳۳۶
قهرمانی سراسری کشور
قهرمان**
۱۳۳۶
قهرمانی باشگاه‌های تهران
قهرمان
۱۳۳۷
قهرمانی باشگاه‌های تهران
دوم
۱۳۳۷
جام حذفی باشگاه‌های تهران
قهرمان
۱۳۳۸
قهرمانی باشگاه‌های تهران
قهرمان
۱۳۳۸
قهرمانی باشگاه‌های تهران (کاپ طلایی)
چهارم
۱۳۳۹
قهرمانی باشگاه‌های تهران
۱۳۳۹
جام حذفی باشگاه‌های تهران
قهرمان
۱۳۴۰
قهرمانی باشگاه‌های تهران
قهرمان
۱۳۴۰-۴۱
قهرمانی باشگاه‌های تهران
سوم
۱۳۴۱
قهرمانی باشگاه‌های تهران
قهرمان
۱۳۴۲
جام حذفی باشگاه‌های تهران
انصراف
۱۳۴۳
قهرمانی باشگاه‌های تهران
نیمه‌کاره
۱۳۴۳
قهرمانی باشگاه‌های تهران (کاپ دوستی)
نیمه‌کاره
۱۳۴۴
قهرمانی باشگاه‌های تهران
ششم
۱۳۴۵
قهرمانی باشگاه‌های تهران
پنجم
۱۳۴۶
قهرمانی باشگاه‌های تهران
چهارم*
۱۳۴۸
قهرمانی باشگاه‌های تهران
دوم
۱۳۴۸
جام بین‌المللی میلز هندوستان
قهرمان
۱۳۴۸
قهرمانی باشگاه‌های تهران
قهرمان
* مربی‌گری تاج را در مسابقات این سال دانایی‌فرد و محمود بیاتی به طور مشترک بر عهده داشت.
**در سال ۱۳۳۶ یک دوره مسابقات قهرمانی سراسری بین تعدادی از استان‌های ایران به میزبانی آذربایجان شرقی در شهر تبریز برگزار شد. تیم تاج که سال قبل قهرمان تهران شده بود به عنوان نماینده تهران و با نام تیم استان تهران شرکت کرد و موفق شد عنوان قهرمانی را از آن خود کند.
دانایی‌فرد