فهرست رئیس‌جمهورهای ایران

تا کنون ۷ نفر طی ۱۲ دوره رئیس‌جمهور ایران بوده‌اند. حسن روحانی رئیس جمهور فعلی ایران
این مقام پس از سقوط حکومت شاهنشاهی پهلوی و بعد از پیروزی انقلاب اسلامی و بنیانگذاری نظام جمهوری اسلامی در ایران به‌وجود آمد و از تاریخ ۱۲ آذر ۱۳۵۸ با تصویب قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران شکل قانونی به‌خود گرفت.رئیس جمهور از بین نامزدهای ریاست جمهوری توسط شورای نگهبان گزینش (تایید یا رد صلاحیت‌) شده و راه یافتگان به مرحله بعدی برای یک دوره چهار ساله توسط رای مستقیم اکثریت مطلق مردم ایران برگزیده می‌شود و انتخاب مجدد او تنها برای یک دوره پیاپی دیگر امکان‌پذیر است.
بنا بر قانون اساسی، رئیس‌جمهوری ایران پس از رهبری دومین مقام سیاسی بلندپایه کشور است و هیئت دولت و قوه مجریه (یکی از قوای سه‌گانه ایران) تحت امر او قرار دارد. البته تا قبل از بازنگری قانون اساسی در سال ۱۳۶۸، مطابق اصل ۱۳۴ ریاست هیئت دولت با مقام نخست‌وزیر بود؛ بنابراین ۳ رئیس‌جمهور اول ایران (سید ابوالحسن بنی‌صدر، محمدعلی رجایی، سید علی خامنه‌ای) رئیس کابینه محسوب نمی‌شدند. رئیس‌جمهور همچنین به عنوان مجری قانون اساسی، رئیس شورایعالی امنیت ملی و رئیس شورای عالی انقلاب فرهنگی نیز فعالیت می‌کند. تنها نخستین رئیس‌جمهور ایران (بنی‌صدر) مقام فرماندهی کل نیروهای مسلح را برعهده داشته‌است و پس از عزل و رد صلاحیت این وظیفه به رهبری سپرده شد، مابقی روسای جمهور حائز این مقام نبوده‌اند.
در صورتی که رئیس‌جمهور به دلایلی مانند فوت، عزل، استعفا، غیبت یا بیماری توانایی انجام مسئولیت‌های قانونی خود را نداشته باشد، معاون‌اول رئیس‌جمهور با موافقت رهبری وظایف او را موقتا برعهده می‌گیرد و باید ظرف مدت ۵۰ روز شرایط انتخاب رئیس‌جمهور بعدی را از طریق انتخابات پیش از موعد فراهم نماید. تا پیش از بازنگری قانون اساسی (۱۳۶۸)، مسئولیت جانشینی رئیس‌جمهور بر عهده شورای موقت ریاست جمهوری بوده‌است.
سید ابوالحسن بنی‌صدر، نخستین متصدی این سمت بود که از ۱۵ بهمن ۱۳۵۸ با تنفیذ حکم خود رسما کارش را آغاز کرد. او تنها رئیس‌جمهوری بوده‌است که به دلیل عدم کفایت سیاسی توسط مجلس شورای اسلامی برکنار شده‌است. محمدعلی رجایی نیز تنها رئیس‌جمهوری بوده‌است که در حین خدمت ترور شده‌است. پس از هر دوی این مقاطع که روسای جمهور دوره کاری خود را به پایان نبردند، شورای موقت وظایف آن‌ها را تا انتخاب رئیس‌جمهور بعدی برعهده گرفت. سید علی خامنه‌ای نیز پس از انتخاب به عنوان رهبری توسط مجلس خبرگان رهبری، دوره ریاست‌جمهوری خود را پیش از پایان آن واگذار کرد.
۴ رئیس‌جمهوری بعدی ایران یعنی اکبر هاشمی رفسنجانی، سید محمد خاتمی، محمود احمدی‌نژاد و حسن روحانی هر کدام ۲ دوره پیاپی برای این سمت انتخاب شدند. رئیس‌جمهور ایران از مرداد ۱۳۹۲ تاکنون حسن روحانی است.
رئیس‌جمهورها
ردیف
رئیس‌جمهور
دوره
حزب
دولت
نخست‌وزیر
آغاز
پایان
۱
سید ابوالحسن بنی‌صدر
110px
۱۵ بهمن ۱۳۵۸
۳۱ خرداد ۱۳۶۰
مستقل
۱
محمدعلی رجایی
ابوالحسن بنی‌صدر با بیش از ۱۰٫۷ میلیون رای (۷۶٪~) در انتخابات ۱۳۵۸ برنده و نخستین رئیس‌جمهور ایران شد. بنی‌صدر به اسلام‌گرایان چپ و ملی‌گرایان لیبرال گرایش داشت و در ابتدای کارش از حمایت رهبر انقلاب آیت‌الله خمینی برخوردار بود. دوران او همزمان با چالش‌های ابتدای انقلاب، گروگان‌گیری سفارت آمریکا و جنگ با عراق دچار عدم ثبات و مشکلات داخلی شد و او نهایتا توسط مجلس شورای اسلامی (با ۱۷۷ رای موافق، ۱۲ ممتنع و ۱ مخالف) به دلیل «عدم کفایت سیاسی» از ریاست جمهوری برکنار شد.
شورای موقت ریاست‌جمهوری ۳۱ خرداد ۱۳۶۰–۱۱ مرداد ۱۳۶۰
۲
محمدعلی رجایی
110px
۱۱ مرداد ۱۳۶۰
۸ شهریور ۱۳۶۰
مستقل
۲
محمدجواد باهنر
محمدعلی رجایی با بیش از ۱۳ میلیون رای (۹۰٪~) پیروز انتخابات ۱۳۶۰ شد. رجایی مورد حمایت حزب جمهوری اسلامی بود و تنها پس از ۲۸ روز از آغاز ریاست جمهوری خود در بمب‌گذاری دفتر نخست‌وزیری توسط سازمان مجاهدین خلق ترور شد.
شورای موقت ریاست جمهوری زیر نظر محمدرضا مهدوی کنی ۸ شهریور ۱۳۶۰–۱۷ مهر ۱۳۶۰
۳
سید علی خامنه‌ای
110px
۱۷ مهر ۱۳۶۰
۱۳ شهریور ۱۳۶۴
حزب جمهوری اسلامی ↓جامعه روحانیت مبارز
۳
میرحسین موسوی
۱۳ شهریور ۱۳۶۴
۲۵ مرداد ۱۳۶۸
۴
سید علی خامنه‌ای با بیش از ۱۵،۹ میلیون رای (۹۴،۴۱٪) در انتخابات ۱۳۶۰ و بار دیگر با بیش از ۱۲،۲ میلیون رای (۸۵٪~) در انتخابات ۱۳۶۴ برگزیده شد. در این دوران که با بخش عمده جنگ همزمان بود و جناح چپ جمهوری اسلامی قدرتمند بود، او از چهره‌های نسبتا معتدل به‌شمار می‌رفت. با فوت آیت‌الله خمینی و از تاریخ ۱۴ خرداد ۱۳۶۸، به رهبری برگزیده شد و مدتی کوتاه رسما عهده‌دار هر دو مسئولیت بود. او ضمن واگذاری پیش از موعد ریاست جمهوری، از موسوی خواست تا تاریخ آغاز به کار دولت جدید به کار خود ادامه دهد.
ردیف
رئیس‌جمهور
آغاز
پایان
حزب
دولت
معاون اول
۴
اکبر هاشمی رفسنجانی
110px
۲۵ مرداد ۱۳۶۸
۱۲ مرداد ۱۳۷۲
جامعه روحانیت مبارز
۵
حسن حبیبی
۱۲ مرداد ۱۳۷۲
۱۲ مرداد ۱۳۷۶
۶
اکبر هاشمی رفسنجانی با بیش از ۱۵،۵ میلیون رای (۹۴،۵۱٪) در انتخابات ۱۳۶۸ و بار دوم با بیش از ۱۰،۵ میلیون رای (۶۳٪~) در انتخابات ۱۳۷۲ رئیس‌جمهور شد. در آغاز دوران ریاست جمهوری او، جنگ تازه پایان یافته‌بود و با انتخاب رهبر جدید، کشور وارد مرحله جدیدی شده‌بود. با بازنگری قانون اساسی پست نخست‌وزیری حذف شد، پس از آن جناح چپ افول کرد و با ایجاد تعادل با جناح راست، یک جناح میانه‌روی پراگماتیست برخاست. در این دوران که «دوران سازندگی» نام گرفت، مسئله اصلی کشور بازسازی پس از جنگ و توسعه اقتصادی بود. وی در ۱۹ دی ۱۳۹۵ بر اثر حمله قلبی درگذشت.
۵
سید محمد خاتمی
110px
۱۲ مرداد ۱۳۷۶
۱۱ مرداد ۱۳۸۰
مجمع روحانیون مبارز
۷
۱۱ مرداد ۱۳۸۰
۱۲ مرداد ۱۳۸۴
۸
محمدرضا عارف
سید محمد خاتمی با بیش از ۲۰،۱ میلیون رای (۶۹٪~) در انتخابات ۱۳۷۶ و بار دوم با بیش از ۲۱٫۶ میلیون رای (۷۷٪~) در انتخابات ۱۳۸۰ رئیس‌جمهور شد. با آغاز دوره موسوم به «دولت اصلاحات» و «دوم خرداد»، گفتگوی تمدن‌ها و تنش‌زدایی در سیاست خارجی مطرح شد و در سیاست داخلی گسترش آزادی‌های مدنی در چهارچوب قانون اساسی مدنظر قرار گرفت.
۶
محمود احمدی‌نژاد
110px
۱۲ مرداد ۱۳۸۴
۱۲ مرداد ۱۳۸۸
جمعیت ایثارگران انقلاب اسلامیو جامعه اسلامی مهندسینو ائتلاف آبادگران ایران اسلامی
۹
پرویز داوودی
۱۲ مرداد ۱۳۸۴–۲۶ تیر ۱۳۸۸
اسفندیار رحیم مشایی
۲۶ تیر–۲ مرداد ۱۳۸۸
بدون متصدی
۲ مرداد–۲۲ شهریور ۱۳۸۸
۱۲ مرداد ۱۳۸۸
۱۲ مرداد ۱۳۹۲
۱۰
محمدرضا رحیمی
۲۲ شهریور ۱۳۸۸–۱۲ مرداد ۱۳۹۲
محمود احمدی‌نژاد در مرحله دوم انتخابات ۱۳۸۴ با بیش از ۱۷،۲ میلیون رای (۶۲٪~) و در انتخابات ۱۳۸۸ با بیش از ۲۴،۵ میلیون رای (۶۳٪~) پیروز شد.
۷
حسن روحانی
110px
۱۲ مرداد ۱۳۹۲
۱۲ مرداد ۱۳۹۶
حزب اعتدال و توسعه و اصلاح‌طلبان
۱۱
اسحاق جهانگیری
۱۲ مرداد ۱۳۹۶
۱۲ مرداد ۱۴۰۰
۱۲
(۱۳۹۶)
حسن روحانی با بیش از ۱۸،۶ میلیون رای (۵۱٪~) در انتخابات ۱۳۹۲ پیروز شد و دولت خود را «دولت تدبیر و امید» نامید. همچنین در انتخابات ۱۳۹۶ با بیش از ۵۷٪ آراء برای بار دوم به عنوان رئیس‌جمهور انتخاب شد .
نمودار سال‌شمار
رئیس جمهور ایران
آمار رئیس‌جمهورهای ایران
شورای موقت ریاست جمهوری ایران
تنفیذ حکم ریاست جمهوری در ایران
تحلیف حکم ریاست جمهوری در ایران
فهرست نخست‌وزیران ایران پس از مشروطه
فهرست دولت‌های جمهوری اسلامی ایران
یادکرد منابع