سید محمدرضا گلپایگانی

سید محمدرضا موسوی گلپایگانی (۱ فروردین ۱۲۷۸–۱۸ آذر ۱۳۷۲ –۱۳۱۶ ه‌.ق ۱۴۱۴ ه‌.ق گوگد) از مراجع تقلید و عالمان شیعه در دوران معاصر بود که پس از مرگ سید حسین طباطبایی بروجردی، به مرجعیت رسید.
او از زمره مخالفین حکومت پهلوی و از همراهان سید روح‌الله خمینی بود که پس از تبعید وی به عراق، بیانیه‌ها، اعلامیه‌ها، تلگراف‌ها و سخنرانی‌هایی در حمایت از سید روح‌الله خمینی و انقلاب اسلامی ایراد کرد.
تاسیس بیمارستان آیت‌الله گلپایگانی، مدارس علمیه، دارالقرآن الکریم و مجمع اسلامی جهانی لندن از فعالیت‌های عام‌المنفعه این مرجع تقلید بود.
زندگی‌نامه
سید محمدرضا گلپایگانی در نهم ذیقعده سال ۱۳۱۶ ه‌.ق در روستای گوگد واقع در پنج کیلومتری شهرستان گلپایگان متولد شد. او زمانی که دو سال و نیم بیشتر نداشت، مادرش را از دست داد و در سن نه سالگی در سوگ از دست دادن پدر نشست. او در هجدهم آذر ۱۳۷۲ ه‌.ش برابر با ۲۴ جمادی‌الثانی ۱۴۱۴ ه‌.ق در شهر قم درگذشت.
تحصیلات و استادان
سید محمدرضا گلپایگانی تحصیلات خود را از گوگد آغاز کرد و سپس برای ادامه تحصیل عازم گلپایگان شد. در گلپایگان دروس سطح را فرا گرفت سپس برای تکمیل تحصیلات خود به اراک مهاجرت کرد.
زمانی که عبدالکریم حائری یزدی و فرزندش مرتضی حائری یزدی به همراهمحمد تقی خوانساری به قصد زیارت آستان حرم فاطمه معصومه از اراک به قم رفتند، با درخواست‌های مردم و علماء این شهر مبنی بر ماندن در قم مواجه شدند که به همین جهت در قم ساکن شدند. به دنبال اقامت حائری یزدی در شهر قم، گلپایگانی به همراه جمعی دیگر به دعوت رسمی استادش حائری به سوی این شهر حرکت کرد و در مدرسه فیضیه ساکن شد و به تحصیل خود ادامه داد. او مدت چند ماهی را در شهر نجف و در کنار کسانی چون محمدحسین غروی اصفهانی سپری کرد، اما قم به عنوان محل اصلی تحصیل او بود. او در ۲۴ سالگی به درجه اجتهاد رسید. از جمله استادان او می‌توان به کسان زیر اشاره کرد:
سیدمحمد حسن خوانساری
محمد تقی گوگدی
عبدالکریم حائری یزدی
محمدحسین غروی اصفهانی
آقا ضیاء عراقی
سیدابوالحسن اصفهانی
محمدرضا اصفهانی نجفی
محمدرضا باقر گلپایگانی
شاگردان
تعداد زیادی از طلاب در درس او شرکت می‌کردند که برخی از آنها عبارتند از:
مرتضی حائری یزدی
سید محمدمهدی غضنفری
مرتضی مطهری
سید محمد بهشتی
میر اسدالله مدنی
محمد مفتح
علی قدوسی
علی مشکینی
محمد علی مجتهدی خمینی
محمدصالح کمیلی
علی اکبر هاشمی رفسنجانی
احمد جنتی
مرتضی مقتدائی
علی پناه اشتهاردی
لطف‌الله صافی گلپایگانی
سید هادی غضنفری
سید محمدعلی علوی گرگانی
ناصر مکارم شیرازی
یدالله دوزدوزانی تبریزی
عبدالنبی نمازی
سید کاظم نورمفیدی
علی کریمی جهرمی
محسن قرائتی
سید محمد جواد پیشوایی
آثار فقهی
آثار به جای مانده از او شامل کتب و تالیفاتی به شرح زیر است:
افاضه العوائد
حاشیه بر وسیلهالنجاه
حاشیه بر عروهالوثقی
مجمع المسائل
ارشاد المسائل
هدایه العباد
کتاب الطهاره
الهدایه الی من له الولایه
کتاب القضاء
بغیهالطالب فی شرح المکاسب
الدرالمنضود فی احکام الحدود
نتایج الافکار فی نجاسهالکفار
کتاب الحج، رساله محرمات بالسبب
رساله فی عدم تحریف القرآن
صلاهالجمعه و عیدین، مناسک حج
احکام عمره، احکام النساء
مختصرالاحکام
توضیح المسائل
اندیشه سیاسی
از نظر او در زمان غیبت امام زمان در صورت امکان باید حکومت اسلامی تشکیل شود. او در کتاب مجمع المسائل به تلازم اعتقاد به ولایت ائمه و ضرورت تشکیل حکومت اسلامی در زمان غیبت اشاره می‌کند و در ترسیم شکل حکومت، عنصر ولایت فقیه را بعنوان اصلی‌ترین نسخه نظام اسلامی معرفی می‌کند. او تاکید می‌کند که اختیار فقیهان عادل فراتر از چارچوب احکام شرعی اولیه و ثانویه نیست. او ولایت مطلقه فقیه را نمی‌پذیرد.
دیگر فعالیت‌ها
او فعالیت‌های فرهنگی دیگری نیز داشت که از آن جمله می‌توان به تاسیس این مراکز اشاره کرد:
مراکز درمانی و بهداشتی از جمله بیمارستان آیت‌الله گلپایگانی در شهر قم و شهر گوگد (یکی از مناطق شهرستان گلپایگان).
خانه عالم در نقاط مختلف.
دارالقرآن الکریم.
مدرسه و کتابخانه آیت‌الله گلپایگانی.
مرکز کامپیوتری معجم المسائل الفقهیه.
بیمارستان زنان و زایشگاه حضرت ولی عصر عج.
دارالایتام.
مو سسه خیریه حضرت ولی عصر عج.
چندین مدرسه علمیه.
درگذشت
گلپایگانی روز پنجشنبه هجدهم آذر ۱۳۷۲ ه‌.ش برابر با ۲۴ جمادی‌الثانی ۱۴۱۴ ه‌.ق در شهر تهران درگذشت. از سوی دولت هفت روز عزای عمومی و یک روز تعطیل اعلام گردید. پیکر او روز جمعه ابتدا در شهر تهران با حضور سید علی خامنه‌ای و مردم تشییع شد و سپس روز شنبه در قم تشییع و نماز به امامت لطف‌الله صافی گلپایگانی (دامادش) بر او خوانده شد و در مسجد بالاسر حرم حضرت فاطمه معصومه در کنار دیگر مراجع تقلید به خاک سپرده شد.