سید موسی شبیری زنجانی

سید موسی شبیری (حسینی) زنجانی (زاده ۹ اسفند ۱۳۰۶ در قم ) از مراجع تقلید شیعه ایرانی است.
وی هم‌اکنون ۹۱ سال دارد و در قم زندگی می‌کند.
زندگی
پدرش سید احمد زنجانی سال‌ها در مدرسه فیضیه قم نماز جماعت را برگزار می‌کرد که بسیاری از جمله سید روح‌الله خمینی در نمازش شرکت می‌کردند. اکنون سال‌هاست که او به جای پدرش امام جماعت نماز مغرب و عشا در حرم فاطمه معصومه و نماز ظهر و عصر در مدرسه فیضیه قم است.
تحصیلات
وی پس از گذراندن تحصیلات ابتدایی، فراگیری علوم دینی را آغاز کرد و مقدمات و ادبیات و سطح را به پایان رساند .
از سید احمد زنجانی (پدرش)، محقق داماد و سید حسین طباطبایی بروجردی، فقه و اصول را فرا گرفت. مطالعات رجالی او زبان‌زد دانشمندان شیعه می‌باشد. شیوه درس خارج فقه او نیز تکیه بر مباحث رجالی، علاوه بر دقت در متن و دلالت روایات است.
از جمله روحانیونی که در دوران تحصیل با وی در ارتباط بودند می‌توان به سید محمد بهشتی، سید موسی صدر، سید عزالدین حسینی زنجانی ،سید مهدی روحانی، سید عبدالرحیم هاشمی نسب، علی احمدی میانجی، سید عبدالکریم موسوی اردبیلی، سید ابوالفضل میرمحمدی، سید اسماعیل موسوی زنجانی، و محقق طباطبایی، ابراهیم انصاری خوئینی زنجانی اشاره کرد.
مرجعیت
شبیری زنجانی هنگام خواندن دعا در حرم فاطمه معصومه
در سال ۱۳۷۳ یکی از هفت مرجعی بود که پس از درگذشت محمدعلی اراکی از سوی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم معرفی شد، اما هنوز از تن دادن به مرجعیت خودداری می‌کند. وی پرداخت شهریه برای طلبه‌ها در قم ندارد. همچنین وی تا نیمه سال ۱۳۹۲ اقدام به تاسیس سایت برای دفتر خود نکرد. زندگینامه خود را انتشار نداده بود. تا سال ۱۳۷۷ رساله توضیح‌المسائلی منتشر نکرده بود و همین عوامل باعث شده شهرت چندانی در میان عموم نداشته باشد.
دیدگاه‌ها
اعتقاد به «عدم حجیت خبر واحد» و نظریه انسداد از دیدگاه‌های ویژه شبیری زنجانی در اصول فقه است.
فعالیت‌های سیاسی
نماز شبیری زنجانی بر حسینعلی منتظری
سید موسی شبیری دخالت چندانی در مسائل حکومتی ندارد و از علنی کردن انتقاد و نظرات خود خودداری می‌کند و به رایزنی‌ها و چانه‌زنی‌های پشت پرده باور دارد. تنها فعالیت سیاسی آشکار او حمایت از حسینعلی منتظری و اعتراض به حبس خانگی او بود (با توجه به سابقه دوستی بین آندو). با توجه به اینکه فرزندان سیدعلی خامنه‌ای شاگرد وی بوده‌اند، اعتراض او نقش مهمی در رفع حصر حسینعلی منتظری داشت.
نام شبیری پیش از انقلاب در چند اعلامیه و نامه سرگشاده مشهور علیه مقامات وقت سلطنتی طاغوت دیده می‌شود.
در سال ۱۳۸۸، او به همراه سید عبدالکریم موسوی اردبیلی با حسین‌علی منتظری دیدار کردند. در این دیدار که در دهکده خاوه از توابع شهر قم (محل سکونت تابستانی منتظری) صورت گرفت، پیرامون مسائل فقهی و سیاسی روز تبادل نظر کردند.
وی همچنین در سال ۱۳۸۹ در جریان اولین سفر سید علی خامنه‌ای به شهر قم پس از انتخابات ریاست جمهوری سال ۸۸ نیز مانند بسیاری از مراجع تقلید در دفترش در قم با او دیدار کرد.
او بر پیکر حسینعلی منتظری، جلال الدین طاهری اصفهانی، سید عزالدین حسینی زنجانی و سید عبدالکریم موسوی اردبیلی وسید صادق فقیه سبزواری وحائری شیرازی سید مجتبی موسوی لاری نماز میت اقامه کرد.
تالیفات
در فقه.
تحریر الجواهر (کتاب حج)
تجری فتاوی الجواهر (کتاب حج)
شرح بر حج عروه الوثقی (فصل اقسام حج)
حاشیه بر جامع احادیث شیعه مخصوصا کتاب حج که ایشان بر بسیاری از احادیث این کتاب حاشیه‌های متنی وسندی ارزشمندی نوشته‌است تا در موارد نیاز، ساده و قابل فهم باشد.
پژوهش‌هایی در احکام حج
برگزیده‌هایی از کتب فقهی و حدیثی و … به ویژه آنچه با کتاب حج ارتباط دارد.
توضیح المسائل فارسی
دروس اجاره
دروس خمس، تقریرات این دروس به تفکیک هر درس در ۶ مجلد تنظیم و منتشر شده که البته تنظیم کاملی نیست.
دروس نکاح، تقریرات این دروس به تفکیک هر درس به گونه نسبتا مطلوبی تنظیم شده که تاکنون ۲۰ مجلد آن انتشار یافته‌است.
تقریرات پراکنده‌ای از دروس اساتید
بحث‌هایی در تعادل و تراجیح
بحث‌هایی در قاعده فراغ و تجاوز
کتب مناسک حج (به فارسی و عربی و مناسک مختصری به فارسی با نام مناسک زائر مطابق با فناوای معظم‌له)
در حدیث و رجال و درایه.
حاشیه بر اکثر کتب حدیثی به ویژه درباره سند آنها، بالاخص در کتب اربعه
دو تعلیقه بر رجال شیخ: تعلیقه کبیره (تا اواسط باب ما روی عن النبی صلی الله علیه و اله من الحابه) در یک مجلد، و تعلیقه صغیره (تا آخر کتاب) در یک مجلد.
تعلیقات بر کتب رجالی همچون کتاب رجال نجاشی، کتاب رجال نجاشی با تحقیق دقیق معظم‌له انتشار یافته‌است که البته در آن تنها به ارائه متنی صحیح (نزدیکترین متن به متن مولف با توجه به نسخه‌های موجود اکتفا شده‌است.
دروس در درایه و قواعد کلی علم رجال
فهارس رجالی بر اسناد اکثر کتب حدیثی (بجز کتب اربعه) در مجلدات بسیار. این فهارس با دو روش ترتیب الاسانید و اعلام الاسانید با تعیین راوی و مروی عنه تنظیم شده و از آنجا که در معجم رجال الحدیث و نیز در تجرید اسانید الکافی و تجرید اسانید التهذیب مرحوم آیت‌الله بروجردی فهرست رجالی کتب اربعه (تا حد نسبتا مطلوبی) ارائه شده، فهارس معظم‌له به دیگر کتب حدیثی اختصاص یافته‌است.
اسناد اصحاب اجماع با تعیین راوی و مروی عنه (در پنج جلد) معظم‌له از فهارس رجالی که سال‌ها وقت و تلاش طاقت فرسا برای تهیه آن صرف کرده‌اند، در بررسی مباحث رجالی و اثبات مبانی خاص خود و نیز در تعلیقاتی که بر اسناد احادیث زده‌اند، استفاده شایانی نموده، و در کنار آن‌ها از فهارس دیگر و نرم‌افزارهای رجالی بهره‌مند می‌باشند.
متفرقه
جرعه‌ای از دریا (مجموعه مقالات از وی و همچنین حکایاتی از بزرگان به نقل از وی) این کتاب در موسسه کتابشناسی شیعه تهیه و تدوین شده‌است و تا امروز سه جلد از آن منتشر شده‌است که شامل سه بخش زیر است:
فصل اول: حاشیه‌های ایشان بر کتب عربی
فصل دوم: حاشیه‌های ایشان بر کتب فارسی
فصل سوم: طریقیات
حاشیه‌های ایشان جنبه علمی دارد و قسمت سوم درباره شخصیتهای علمی و فرهنگی جهان اسلام بخصوص شیعه بحث شده‌است.
این کتاب تا جلد چهارم و پنجم ادامه دارد و هم‌اکنون در حال آماده‌سازی است.
پانویس و منابع
علی اشرف فتحی، هفته‌نامه بهار زنجان، صفحه ۵، شماره ۳۰۸، ۱۴ دی ۱۳۸۸
وبگاه آینده روشن