غلامرضا نیک‌پی

غلامرضا نیک‌پی (۱۳۰۶، اصفهان - ۱۳۵۸، تهران) سیاستمدار و دولتمرد ایرانی دوران پهلوی بود. او از سال ۱۳۴۸ تا ۱۳۵۶ در سمت شهردار تهران اشتغال داشت. وی همچنین سناتور انتصابی، وزیر آبادانی و مسکن و معاون نخست وزیر بوده‌است.
زندگی‌نامه
غلامرضا نیک‌پی فرزند عزیزالله نیک‌پی در سال ۱۳۰۶ در اصفهان به دنیا آمد. پدرش عزیزالله ملقب به اعزازالملک از تحصیلکردگان آمریکا بود که در زمان رضا شاه در سال ۱۳۱۸ استاندار کرمانشاه شده بود و پس از آن در کابینه قوام السلطنه و در سال ۱۳۲۵ به معاونت نخست وزیری و وزارت پست و تلگراف رسید. پدربزرگ مادری غلامرضا نیز ظل السلطان فرزند ناصرالدین شاه قاجار بود که حتی قرار بود بعد از پدرش به جای وی به پادشاهی بنشیند که این‌طور نشد و برادرش مظفرالدین شاه به تخت پادشاهی رسید.
غلامرضا پس از طی دوران کودکی و نوجوانی در اصفهان و کرمانشاه، دیپلم خود را در اصفهان گرفت و برای ادامه تحصیل راهی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران شد. پس از اخذ لیسانس در سال ۱۳۲۹ برای ادامه تحصیل به انگلیس رفت و دکترای اقتصاد بین‌الملل را در سال ۱۳۳۵ دریافت نمود و به ایران بازگشت.
نیک‌پی پس از بازگشت به ایران در شرکت ملی نفت ایران به عنوان معاونت اداری استخدام شد و به مرور به عنوان متصدی تهیه آمار شرکت نفت و سپس به ریاست اداره کل آمار و بررسیهای اقتصادی دست یافت. در زمان تصدیگری ریاست اداره کل آمار و بررسی‌های اقتصادی، حسنعلی منصور ریاست شورای عالی اقتصاد را عهده‌دار بود و به همین جهت ارتباط وی با منصور بیشتر شد. به جهت آشنایی و همراهی بیشتر وی با حسنعلی منصور، نیک‌پی نیز به همراه وی و هویدا از اعضای اصلی کانون مترقی قرار گرفت. پس از تبدیل کانون مترقی به حزب ایران نوین، به عضویت شورای مرکزی این حزب درآمد و بیش از پیش به فعالیت در این حزب پرداخت. وی در اوایل سال ۱۳۴۳ در دولت حسنعلی منصور به معاونت نخست وزیری رسید. پس از ترور منصور، امیرعباس هویدا، دیگر دوست صمیمی نیک‌پی در حزب ایران نوین به نخست وزیری رسید و وی در کابینه وی نیز به معاونت نخست وزیری در امور اجرایی ادامه داد.
پس از مدتی وی در کابینه هویدا به سمت وزارت مشاور منصوب شد که آن را در کنار معاونت نخست وزیری عهده‌دار شد. در سال ۱۳۴۶ غلامرضا نیک‌پی طی حکمی از طرف اسدالله علم وزیر دربار به ریاست اداره کاخ جوانان در کنار دیگر مسئولیت‌هایش انتخاب شد. پس از حدود چهار سال که نیک‌پی سمت معاونت نخست وزیری را برعهده داشت، وی در سال ۱۳۴۷ توانست به وزارت آبادانی و مسکن در کابینه هویدا دست یابد. اما بخاطر یک درگیری فیزیکی با عطاالله خسروانی - وزیر کشور وقت - از این سمت برکنار شد. وی سپس با کمک هویدا توسط انجمن شهر به سمت شهرداری تهران منصوب شد. از اقدامات او در شهرداری تهران می‌توان به: ساخت اتوبانها و پارکها، تدوین طرح جامع شهر تهران، اخذ عوارض شهری، اخذ عوارض از کامیونها و اتوبوسهای غیر کرایه‌ای و پلاک سفید، احداث پارکینگ، تعیین حریم شهر تهران، ایجاد کارخانه تبدیل زباله به کود، تاسیس آزمایشگاه مکانیک خاک و ایجاد سازمان عمران و نوسازی عباس‌آباد اشاره کرد.
پس از خروج غلامرضا نیک‌پی از سمت شهرداری در سال ۱۳۵۷، در همان سال وی طی حکمی از محمدرضا شاه پهلوی به نمایندگی از شهر اصفهان به دوره هفتم مجلس سنا راه یافت. وی در مجلس سنا به مدت یک سال مشغول به کار بود که به جهت ماجرای دستگیری برخی از افراد سیاسی، وی نیز دستگیر شد و به زندان افتاد. در زمان پیروزی انقلاب اسلامی در ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ نیک‌پی در زندان به سر می‌برد؛ پس از حمله مردم به زندان قصر، وی توانست از زندان فرار کند؛ ولی پس از فرار دستگیر شد و دوباره زندانی گردید.
در جلسه دادگاهی که برای وی تشکیل شده بود، وی به جرم همکاری با استعمار غرب، همکاری با رژیم پهلوی، کم‌کاری فراوان در هنگام تصدی پست شهرداری از جمله حل نکردن معضل ترافیک ، اخذ رشوه فراوان در حین مسئولیت، فساد مالی فراوان، واگذاری مناقصه‌های دولتی به اشخاص به جهت منافع شخصی، تغییر طرح جامع تهران، ایجاد بازار برای فروش ابزار و ماشینهای خارجی و جلوگیری از بورژوازی ملی و کاهش تولید ملی و … به اعدام محکوم شد و در تاریخ ۲۲ فروردین ۱۳۵۸ تیرباران گردید.
فعالیت‌ها
ساخت ۷ مجسمه و استقرار آن‌ها در شهر
طرح احداث چهار واحد مسکونی در اراضی خارج از محدوده
تغییر نام رفتگر به کارگر خدمات شهری
ایجاد قسمت در آمدهای عمومی
ایجاد سازمان اداره کل بودجه
جانشین نمودن اتوبوسهای لوکس به جای مینی بوس
تخصیص مبالغی برای ایجاد ساختمان و نگهداری اطفال معلول
اصلاح سازمان شهرداری پایتخت
تخصیص مبالغی برای احداث سیل بند غرب تهران
تجدید ساختمان مغازه‌های موجود شهر که قبل از تصویب طرح جامع وجود داشته‌است
ایجاد ساختمان اداره کل مکانوگرافی و آمار ۱۳۵۱
ایجاد پارک نیاوران
ایجاد سازمان امور بازرسی
ایجاد سازمان موتوری
تغییر سازمان کشتارگاه و سردخانه تهران
تجدید نظر در سازمان معاونت شهرسازی و برنامه‌ریزی و شهرسازی مناطق
احداث پارکینگ‌های منطقه‌ای در جنوب خیابان تخت جمشید (طالقانی)
ایجاد خانه‌های سازمانی و آپارتمان‌سازی برای کارمندان شهرداری
مصرف ۵۰ میلیون ریال اعتبار دولت جهت امور عمرانی و تنظیف جنوب شهر
احداث پارک و ساختمان دریاچه مصنوعی در جنوب میدان شهیاد (آزادی)
طرح ایجاد خانه‌های سازمانی جهت کادر افراد پلیس اداره راهنمائی و رانندگی پایتخت و طرح خانه‌های سازمانی، آسایشگاه سیصد تختخوابی سالمندان و حمام در کهریزک