مدل بهره‌وری

مدل بهره وری
بهره وری در اقتصاد، نسبت انچه که تولید می‌شودبه انچه که برای تولید شدن موردنیاز است اطلاق می‌شود.بهره وری، میزان راندمان تولید می‌باشد.مدل بهره وری، روش اندازه گیری است که عملا برای اندازه گیری مورد استفاده قرار می‌گیرد.وقتی نهاده و خروجی‌های(ستاده‌های)مختلف بسیاری وجود دارد، مدل بهره وری باید قادر به حل فرمول نهاده/ستاده باشد.
مقایسه مدل‌های بهره وری
اساس مقایسه مدل‌های بهره وری، شناسایی ویژگیها و درک تفاوتهایی که در مدلها وجود دارد، می‌باشد.این عمل، توسط این حقیقت که چنین ویژگیهایی بدون شک می‌تواند توسط فرمول اندازه گیریشان شناسایی شود کاهش یافته است.بر اساس مقایسه مدل، امکان شناسایی مدل‌هایی که برای اندازه گیری بهره وری مناسب است، وجود دارد. معیار این راه حل، تئوری و تابع تولید می‌باشد.اینکه مدل قادر به توصیف عملکرد تولید باشد ضروریست.
ابعادمقایسه مدل بهره وری
اساس مقایسه‌ی مدل در نمودار، اشکار می‌شود دو بعد در مقایسه وجود دارد. مقایسه مدل افقی، اشاره به مقایسه بین مدل‌های کسب و کار می‌کند. مقایسه مدل عمودی، اشاره به مقایسه سطوح اقتصادی فعالیت یا سطوح کسب وکار، صنعت و اقتصاد ملی می‌کند.
درتمام سه سطح اقتصاد یعنی کسب و کار، صنعت و اقتصاد ملی، درک یکسانی ازپدیده بهره وری و اینکه چگونه باید مدل سازی و اندازه گیری شود، حکمفرماست.مقایسه، تفاوتها یی را اشکار می‌کند که اساسا می‌تواند در نتیجه تفاوتهای موجود در دقت اندازه گیری دیده شود . امکان توسعه مدل بهره وری کسب کار، برای اینکه دقیقتر از اقتصاد ملی باشد، وجود دارد به این دلیل که در کسب و کار داده‌های اندازه گیری بسیار دقیقتر است .
مدلهای کسب و کار
چندین مدل مختلف در دسترس برای اندازه گیری بهره وری وجود دارد . مقایسه مدلها به صورت سیستماتیک بسیاری از مشکلات را ثابت کرده است . از نظر ریاضیات محض، امکان ایجاد ویژگیهای مختلف و مشابه از انها برای اینکه هر یک از این مدلها نسبت به مدلهای دیگر قابل فهم باشد، وجود دارد این نوع مقایسه با استفاده از مدل بهره وری امکانپذیر است که یک مدل با ویژگی‌های قابل تنظیم می‌باشد . یک مدل قابل تنظیم می‌تواند با ویژگی‌های تحت بررسی قرار گیرد که بعد از ان تفاوتها و شباهتها قابل شناسایی هستند.
ویژگی مدل‌های اندازه گیری بهره وری که فراتر از همه مدلهای دیگر است یک توانایی برای توصیف تابع تولید می‌باشد . اگر مدل بتواند تابع تولید را توصیف کند، برای کل اندازه گیریهای بهره وری مناسب است. به عبارت دیگر، اگر نتواند تابع تولید را توصیف کند و یا اگر تنها قسمتی از ان را انجام دهد، ان مدل برای ان کار مناسب نیست.مدلهای بهره وری براساس تابع تولید شکل می‌یابند تا به صورت یک چیز منسجم، که تفاوت در مدل‌ها نسبتا کوچک می‌باشد . تفاوتها، نقش ناچیزی را بازی می‌کنند، و راه حل‌هایی که انتخابی هستند می‌توانند برای اهداف خوبی توصیه شوند . مدل‌های انداه گیری بهره وری می‌توانند در شش روش از دیگر ویژگی‌ها متفاوت باشد:
نخست، بررسی و روشن ساختن تفاوتها در نامهای مفاهیم ضروریست.طرحان مدل، نام‌های مختلفی را به مفاهیم مشابه داده‌اند که باعث سردرگمی بسیاری می‌شود، بدیهی است که تفاوت در نام‌ها تاثیری بر منطق مدل سازی نمی‌گذارد;
متغیرهای مدل می‌تواند متفاوت باشد، بدین جهت که، منطق اساسی مدل متفاوت است. سوالی وجود دارد که کدام متغیر‌ها برای اندازه گیری استفاده می‌شود. مهمترین ویژگی یک مدل قابلیت ان در توصیف تابع تولید است. این نیاز در مورد تابع تولیدی متغیرهای بهره وری و حجم براورده می‌شود. تنها، مدل‌هایی که با این معیار مواجه می‌شوند ارزش مقایسه نزدیک‌تری را دارند;
ترتیب محاسبه متغیرها می‌تواند متفاوت باشد. محاسبه بر اساس اصل (ceteris paribus)بیان می‌کند که در هنگام محاسبه، تاثیرات تغییر در یک متغیر، همه متغیرهای دیگر ثابت نگه داشته می‌شود. ترتیب محاسبه متغیرها بر نتایج محاسبه اثر دارد، با این حال، تفاوت قابل توجهی نیست.
چهارچوب نظری مدل می‌توانند به صورت تئوری تولیدباشد. در یک مدل بر اساس تئوری تولید، میزان فعالیت بوسیله حجم نهاده اندازه گیری شده است. در یک مدل بر اساس تئوری هزینه، میزان فعالیت بوسیله حجم خروجی(ستاده) اندازه گیری شده است;
روش حسابداری یعنی چگونگی اندازه گیری نتایجی که تولید شده است، می‌تواند متفاوت باشد. در محاسبه سه روش به کار گرفته می‌شود: نسبت حسابداری، حسابداری واریانس، شکل حسابداری.تفاوت در روش حسابداری بیانگر تفاوت در نتایج حسابداری نیست بلکه بیانگر تفاوت در وضوح و قابل فهم بودن است.حسابداری واریانس بیشترین امکانات را برای تجزیه و تحلیل به کاربر می‌دهد;
توانایی تنظیم مدل. دو نوع مدل وجود دارد: ثابت و قابل تنظیم.در مدل قابل تنظیم، ویژگی‌ها یا خصوصیات می‌توانند تغییر کنند وبنابراین، انها می‌توانند ویژگی‌های مدل‌های دیگر را بررسی کنند.یک مدل ثابت، نمی‌تواند تغییر کند.و ویژگی‌هایی را که طراح در ان ایجاد کرده است را ثابت نگه می‌دارد;
بر اساس متغیرهای استفاده شده در مدل بهره وری، برای اندازه گیری کسب وکار پیشنهادی شده است، وچنین مدل‌هایی را می‌توان به سه دسته به شرح زیر گروه بندی کرد:
مدل‌های شاخص بهره وری;
مدل‌های pppv;
مدل‌های pppr;
در سال ۱۹۹۵، دیویس کتابی را به عنوان حسابداری بهره وری که در ان مدل شاخص بهره وری را ارائه کرد را چاپ کرد. بر اساس مدل دیویس، چندین روش توسعه یافته است، در صورتی که، همیشه راه حل اصلی یکی است (کندریک و کریمر ۱۹۶۵، کریک و هریس ۱۹۷۳، هینز ۱۹۷۶، ماندل ۱۹۸۳، سامانت ۱۹۷۹ ). تنها متغیر در مدل شاخص بهره وری می‌باشد. بنابراین، مدل با جزئیات بیشتر در اینجا معرفی نشده است.
pppv مخفف متغیرهای زیر است، سوداوری به عنوان تابعی از انها بیان شده است:
(حجم، قیمت، بهره وری)f = سوداوری
این مدل با وضعیت سود و زیان ارتباط داده شده است بدین منظور که سوداوری به عنوان تابعی از بهره وری، حجم وقیمت واحد، بیان شده است. بهره وری و حجم، متغیرهای تابه تولید هستند و استفاده از انها امکان توصیف واقعی فرایند را به وجود می‌اورد. یک تغییر در قیمت واحد، یک تغییر در توزیع درامد تولید را توصیف می‌کند.
Pppr مخفف تابع زیر است:
(بهبود قیمت، بهره وری)f = سوداوری
در این مدل، متغیرهای سود اوری، بهره وری و بهبود قیمت هستند.فقط بهره وری، یک متغیر از تابع تولید می‌باشد. این مدل فاقد متغیر حجم است وبه همین دلیل، این مدل نمی‌تواند تابع تولید را توصیف کند. مدل‌های امریکاییRealst (لوگرنبرگ(Loggerenberg) و Cucchiaro ۱۹۸۲، پیندا ۱۹۹۰) وAPQC ( کندریک ۱۹۸۴، بریتون ۱۹۸۳ و جنسکا و گریفل ۱۹۹۲، پیندا ۱۹۹۰)متعلق به این دسته از مدل‌ها هستند اما چون انها برای توصیف عملکرد تولید به کار گرفته نمی‌شوند، در اینجا به طور دقیق بررسی نمی‌شوند.
خلاصه مقایسه‌ای از مدل‌ها
C-T
Gollop
Kurosawa
Saari
Choises
حجم، بهره وری، توزیع
متغیرهای استفاده شده در مدل
عملکرد هزینه
عملکرد هزینه
عملکرد تولید
عملکرد تولید
جایگزینی، تئوریعملکرد تولیدعملکرد هزینه
حجم، بهره وری، توزیع
حجم، بهره وری، توزیع
حجم، بهره وری، توزیع
حجم، بهره وری، توزیع
ترتیب محاسبه متغیرها
کل تغییرات شکل حسابداری
توزیع، حسابداری واریانس، بهره وری، حسابداری نسبت، حجم، شکل حسابداری
کل تغییرات شکل حسابداری
کل تغییرات حسابداری واریانس
روش‌های حسابداری حسابداری واریانس حسابداری نسبت شکل حسابداری
ثابت
ثابت
ثابت
قابل تنظیم
جایگزینی، توانایی: تنظیم; قابل تنظیم; ثابت;
خلاصه‌ای از مدل‌های بهره وری ( Saari ۲۰۰۶ b )
مدل‌های pppv سوداوری را به عنوان تابعی از بهره وری، حجم و توزیع درامد (قیمت واحد) اندازه گیری می‌کند. چنین مدل‌هایی مثل :
ژآپن کوروساوا (۱۹۷۵)
فرانسه، کوربوایس و تمپل (۱۹۷۵)
فنلاندی ساری (۱۹۷۶ ، ۲۰۰۰ ،۲۰۰۴ ، a۲۰۰۶، b۲۰۰۶ )
امریکا Gollop (۱۹۷۹)
این جدول، ویژگی‌های مدل‌های pppv رانشان می‌دهد. تمامچهار مدل ا همان متغیرهایی استفاده می‌کنند که به وسیله یک تغییر در سوددهی نوشته شده است ودر فرمول‌های اندازه گیری استفاده شده است . این متغیرها توزیع درامد(قیمتها)، بهره وری و حجم می‌باشد. نتیجه این می‌باشد که منطق اساسی اندازه گیری در همه مدل‌ها یکسان می‌باشد. روش انجام اندازه گیریها بیش از اندازه متفاوت است که بستگی به این حقیقت دارد که مدل‌ها نتایج مشابه از همان مواد محاسبه را تولید نمی‌کنند.حتی اگر متغیرهای تابع تولید سوداوری و حجم در مدل بودند، همچنین محاسبه عملا می‌تواند طبق تابع هزینه انجام شود. این مورد در مدل‌های C-T و نیز Gollop است. روشهای محاسبه در استفاده از حجم خروجی (ستاده) یا حجم ورودی (نهاده) برای اندازه گیری حجم فعالیت متفاوت است. راه حل اول از تابع هزینه و دومی از تابع تولید تبعیت می‌کند. بدیهی است که محاسبه، نتایجی متفاوت از مواد را ارائه می‌دهد. توصیه میشود که محاسبه را بر طبق تابع تولید انجام دهید. با توجه به تعریف تابع تولید مورد استفاده در مدل‌های بهره وری ساری و کوروساوا، بهره وری به معنی کمیت و کیفیت خروجی (ستاده) در هر واحد از ورودی (نهاده) می‌باشد.
مدل‌ها از نظر تکنیک‌های محاسبه به طور قابل توجه از یکدیگر متفاوت اند. تفاوت در روش محاسبه سبب تفاوت در نتایج نمی‌شود، بلکه تفاوت در وضوح و فهم بین مدل‌ها می‌باشد.از مقایسه اشکار می‌شود که مدل‌های کوربوایس ( Courbois ) و تمپل( Temple ) و کوروساوا(Kurosawa ) صرفا بر اساس فرمول‌های محاسباتی هستند.محاسبه بر اساس مجموعه حساب سود و زیان می‌باشد. در نتیجه برای تجزیه و تحلیل مناسب نیست. مدل بهره وری ساری صرفا بر اساس حسابداری واریانس شناخته شده از حسابداری هزینه استاندارد است. حسابداری وایانس، متغیر‌های اولیه، یعنی کمیتها و قیمتهای ورودی و محصولات مختلف را به کار می‌گیرد. حسابداری واریانس بیشترین امکانات را برای تجزیه و تحلیل به کاربر می‌دهد. مدل Gollop، یک مدل ترکیبی با روش محاسبه خودش می‌باشد. هر متغیر با استفاده از روش محاسباتی مختلف، محاسبه شده است.( Saari ۲۰۰۶ b )
مدل بهره وری Saari تنها مدل، با ویژگیهای قابل تغییر می‌باشد.از این رو، یک مدل قابل تنظیم است.مقایسه بین مدل‌های دیگر با بهره گیری از ویژگیهای خاص این مدل امکان پذیر می‌باشد.
مدل‌های اقتصاد ملی
به منظور اندازه گیری بهره وری یک ملت یا یک صنعت عملی کردن همان مفهوم بهره وری در کسب و کار ضروریست، بااین حال، هدف مدل سازی به طور چشمگیر گسترده‌تر است و اطلاعات بیشتری جمع می‌شود. محاسبات کل بهره وری یک ملت یا صنعت بر اساس دوره‌های زمانی sna هستند و سیستم حسابهای ملی در طی نیم قرن تنظیم شده و توسعه یافته است. حسابداری ملی یک سیستم بر اساس توصیه‌های سازمان ملل (UN )(SNA۹۳ )، برای اندازه گیری کل تولید و درامد یک ملت و چگونگی استفاده از آن، می‌باشد.
دقیق‌ترین معنای اندازه گیری بهره وری در کسب وکار است که به دلیل در دسترس بودن همه‌ی داده‌های اولیه مقادیر و قیمتهای ورودی(نهاده) و خروجی(ستاده) در تولید می‌باشد. کاملترین چیزی که ما می‌خواهیم از طریق اندازه گیریها تجزیه وتحلیل کنیم، نیاز به داده‌های بیشتری برای جمع اوری دارد. در اندازه گیری بهره وری، ترکیب و جمع اوری داده، همیشه کاهش دقت اندازه گیری را در پی دارد.
اندازه گیری خروجی
از نظر عقلی، مقدار تولید کل یک معنا رادر اقتصاد ملی و کسب وکار می‌دهد اما به دلایل منطقی، مفهوم مدل سازی متفاوت می‌باشد. در اقتصاد ملی، تولید کل به عنوان مجموع ارزش افزوده اندازه گیری می‌شود در حالیکه در کسب و کار از طریق ارزش کل تولید اندازه گیری شده است. وقتی خروجی (ستاده) از طریق ارزش افزوده محاسبه می‌شود، کل نهاده‌های خرید ( انرژی، مواد و غیره) و تاثیرات بهره وری انها برای بررسی کنار گذاشته می‌شود. در نتیجه تابع تولید اقتصاد ملی به شرح زیر نوشته می‌شود:
( کار، سرمایه ) f = ستاده (خروجی) = ارزش افزوده
در کسب و کار، تولید از طریق ارزش ناخالص تولید، اندازه گیری شده استو علاوه بر نهاده‌های خود تولید کننده ( سرمایه، کار )، تجزیه و تحلیل بهره وری شامل همه نهاده‌های خرید مانند: مواد خام، انرژی، خدمات برون سپاری، تجهیزات و قطعات و غیره می‌شود.بنابراین، امکان اندازه گیری کل بهره وری در کسب و کار که مستلزم بررسی کامل همه ورودی‌ها می‌باشد، وجود دارد. بدیهی است که اندازه گیری بهره وری در کسب و کار، نتیجه دقیق‌تری را می‌دهد زیرا همه نهاده‌های استفاده شده در تولید، مورد بررسی قرار می‌گیرد.
اندازه گیری بهره وری بر اساس حسابداری ملی اخیرا تحت توسعه ( گسترش ) قرار گرفته است . این روش به عنوان KLEMS شناخته شده است و همه ورودی‌های تولید را مورد توجه قرار می‌دهد KLEMS مخفف k=سرمایه ، L = کار ، E = انرژی ، M = مواد ، S = خدمات می‌باشد. اصولا، همه نهاده‌ها به یک شیوه مورد بررسی قرار گرفته‌اند . اما ورود سرمایه به خصوص، از طریق خدمات سرمایه اندازه گیری می‌شود نه از طریق حجم سرمایه.
مشکل تجمع و ترکیب
مشکل جمع اوری یا ترکیب ستاده و نهاده‌ها این است که صرفا اندازه گیری فنی است و از طریق گرو بندی ثابت از موارد پدید می‌اید.در حسابداری ملی، داده نیاز دارد با موارد ثابتی تقویت شود که منجر به موارد بیشتری از نهاده و ستاده (خروجی) که همگن نیستند می‌شود و همانطورکه دراندازه گیری‌ها ارائه شد شامل تغییرات کیفی می‌شود .گروه بندی ثابتی ازموارد در مدل تولید کسب و کار، هم نهاده‌ها ومحصولات وجود ندارد اماهم نهاده‌ها وهم محصولات از طریق معرفی نام‌هایشان در قیمت و مقداراولیه مواد محاسبه درمحاسبات وجود دارد.(Saari ۲۰۰۶ b)
مشکل قیمت‌های نسبی
برای تجزیه و تحلیل بهره وری، ارزش تولید کل اقتصاد ملی و تولید ناخالص ملی با قیمتهای ثابت محاسبه می‌شود اصل محاسبه قیمت ثابت که با مقادیر ارزیابی شده‌اند در یک دوره تعیین شده یا ثابت نگه داشته می‌شوند و یا بدون تغییرند.در محاسبه‌ای که مطابق حسابداری ملی است، قیمت ثابت تولید ناخالص ملی به اصطلاح، با استفاده از قیمت‌های سال پایه به دست می‌اید چون سال پایه هر پنج سال تغییر می‌کند، ارزیابی مقادیر محصول و نهاده به مدت ۵ سال بدون تغییر باقی می‌ماند . وقتی قیمتهای سال پایه جدید ارائه می‌شود، قیمتها به طور نسبی در ارتباط با قیمتهای سال پایه قبل که تاثیرات خاص خود را در بهره وری دارد، تغییر خواهد کرد .
قیمتهای سال پایه گذشته، اندازه گیری نادرستی از تولید را در پی دارد. به دلیل اقتصاد بازار ارزشهای نسبی محصول و نهاده‌ها تغییر می‌کند در حالیکه، قیمتهای نسبی سال پایه، به هیچ وجه به این تغییرات واکنشی نشان نمی‌دهند . تغییرات ساختاری شبیه این، اشتباها مورد ارزیابی قار می‌گیرد . زندگی کوتاه چرخه تولیدات، هیچ اساسی برای ارزیابی نخواهد داشت زیرا انها بوجود می‌ایند ودر دو سال اولیه می‌میرند. به دست اوردن بهره وری خوب بوسیله کشش نادیده گرفته می‌شود اگر قیمتهای ثابت و طولانی مدت و قدیمی مورد استفاده قرار گیرد. این مشکلات در مدلهای کسب و کار وجود ندارد، زیرا قیمتهای دقیق (صحیح) همیشه در دسترس هستند .(Saari ۲۰۰۶ b)
همچنین نگاه کنیدبه
تولید
نظریه تولید
اقتصاد سنجی
تابع تولید
بهره وری