افتر

افتر یا هفدر یکی از روستاهای شهرستان سرخه در استان سمنان ایران است. روستای نمونه گردشگری" افتر"، مرکز دهستان هفت در(افتر) از توابع بخش مرکزی شهرستان سرخه در فاصله 25 کیلومتری شمال غربی شهر سرخه و 35 کیلومتری شمال غربی شهر سمنان و در ارتفاع 2110 متری از سطح دریا قرار دارد.
روستای افتر برگرفته از نام یک قلعه تاریخی و قدیمی در این روستا است، گفت: قلعه "هفت‌در" یکی از آثار تاریخی و به جای‌مانده در این روستا است. روستای افتر، در گذشته به نام مرکز دهستان "هفت‌در" اشتهار داشت که با گذشت زمان در بین ساکنان و مردم اهالی روستا به "افتر" تغییر نام پیدا کرد.قلعه هفتدر(افتر) در بخش جنوبی روستا و بر روی ارتفاعات واقع شده است و ساخت و سازهای بافت اولیه روستا در پایین آن صورت گرفته است. این قلعه دارای هفت تونل زیرزمینی وهفت درب بوده که یک پله از درب سنگی ان هفتادیاهشتاد سال قبل جهت احداث تخت غسالخانه روستا که بقایای آن هنوز در نزدیکی حمام قدیمی سرچشمه قنات سفلاح قابل مشاهده است مورد استفاده قراگرفته است .
از آثار قدیمی روستا می‌توان به خانه معرف به خانه سلطان (علیرضا محمودی معروف به سلطان متوفای 1343هجری ،شمسی)که از خانه‌های تاریخی و قدیمی در این روستا است، این بنا در قسمت بافت اولیه روستا در قسمت جنوب غربی واقع شده و دو طبقه دارای اتاقهای زمستانی وتابستانی است. در سر درب اصلی و طاق ضربی بنا، گچبری‌هایی به چشم می‌خورد و درب چوبی آن نیز دارای کنده کاری‌هایی است از کارهای معماری معمار مشهور سمنان به نام معمار دارایی است . بنا به گفته اهالی، این بنا متعلق به سلطان که بزرگ روستا ونماینده حکومت مرکزی و مالک روستا بوده و در زمان حکومت رضاخان ساخته شده است.این خانه مرکز حکومت ودیوانی واداری ومحل رتق وفتق مشکلات مردم شکایت وامور اداری وحضور مسئولین اداری ،حکومتی ،نظامی وشور وهم اندیشی بوده است وخیلی ازتصمیمات آبادانی وتنازعات و…..در این خانه اتفاق می‌افتاده است وبه روایتی اداره چهل وچهار آبادی در محدوده دهستان افتر از طریق این روستا صورت می‌گرفته است .
از جمله بقایای تاریخی می‌توان به خانه محمودی که قدمت آن به دوره حاجی آقا سلطان برمی گردداشاره کرد همچنین به قلعه استانه در سمت شمال غربی روستا که به صورت تلی قابل مشاهده است وحمام قدیمی وخانه‌های قدیمی اشاره نمود .
آبگرم روستای افتردر فاصله 10یا 15 کیلومتری روستا ، امامزادهای علی ،قاسم وطاهر ، قنات آب قدیمی سفلاح وعلیا ، یخچال طبیعی وسردخانه قدیمی مغار (میم به فتحه وغین با تشدید )محل نکهداری پنیر،ماست چکیده ،کره ،وسایر فراوردهای لبنی پوستی دامداران وعشایر البرز مرکزی از خرداد تاشهریور از جادبه‌های گردشگری این روستاست .
افتری‌ها به گویش افتری اصیل افتری که نشآت گرفنه از زبان فارسی قدیمی است واز تعاملات اقتصادی وفرهنگی و…از طریق چارویداری(چارویداری .اهالی روستا با استر وقاطرو..بامازندران،سمنان ،سرخه وسنگسرومرادوات اقتصادی برگزار می‌گردند که به این روش مرادوه چاویداری می‌گفتند.)از گویش مازندرانی، سرخه‌ای و سنگسری(مهدیشهری )متاثر شده تکلم می‌کنند، اهالی روستای افتر،حداکثر چهار طایفه اساقی(س با تشدید ) شامل :محمودی ،حمیدی وعمادی( طایفه اساقی(تلفظ سین با تشدید) اصیل وکهن‌ترین طایفه افتر ودرابتدا به طایفه اسحاقی معروف بوده ودر طول زمان به مرور در زبان محاوره افتری به طایفه اساقی تغییرنام یافته است ودر زمان پهلوی اول که نام فامیلی مرسوم گردید اکثریت این طایفه فامیلی محمودی وتعدادی حمیدی واندکی عمادی را برگزیده‌اند)،جلالی، زیاری و ولی هستند، ودرسالهای اخیر نیز طایفه‌هایی چون طیبی ، طیبی نژاد ،مرادی ،حاجتی ،حمیدی پور ،ضیایی و…که همگی اصالتا افتری هستند افزوده شده است .
شغل اهالی روستا کشاورزی شامل زراعت، علوفه کاری، شبدر و یونجه، محصولات صیفی، سیب زمینی، گندم، جو و باغداری مرکبات و دامداری،خدمات و صنایع دستی و کارگاهی ورانندگی و……است.
بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵، جمعیت این روستا ۹۱۴ نفر (۲۲۰ خانوار) بوده است. بخش قابل توجهی از جمعیت افتر در سال‌های اخیر به شهرهای سمنان، تهران، ساری، آمل و بابل و نوروسرخه مهاجرت کرده‌اند.
اقتصاد
به خاطر وجود معدن‌ها و کارخانه‌های گچ در اطراف روستا و وجود مراتع، دامداری مبتنی بر کوچ، کامیون‌داری، باغداری و زراعت از شغل‌های اصلی مردم افتر به شمار می‌روند.
آثار باستانی منطقه
آثار باستانی و اماکن مذهبی روستای افتر از این قرارند:
قلعه افتر
امامزاده علی افتر
مغار افتر
امامزاده اسماعیل
ییلاقات افتر
عشایر افتری در تابستان به سه روستای ذیل ( به ترتیب وسعت و جمعیت ) واقع در شهرستان فیروزکوه کوچ می‌کنند:
ییلاق باستانی گورسپید : متشکل ازطایفه‌های زیاری ، حمیدی ،محمودی ، جلالی ، عمادی ،ولی ،طیبی و نوروزی.
ییلاق کلارخان : این ییلاق افتریها فقط محل اسکان طایفه‌ی زیاری‌ها می‌باشد.
ییلاق طارن: متشکل ازطایفه‌های زیاری ،عمادی و ولی است .
عشایر
عشایر طایفه مستقل افتری ۴٫۲ درصد از جمعیت عشایری استان سمنان را شامل می‌شوند و تنها عشایر مستقل شهرستان سرخه می‌باشد. بر اساس آمار سال ۱۳۷۷ جمعیت عشایر افتری برابر با ۳۹۲ نفر (۷۹ خانوار) بوده است که از این لحاظ مرتبه ۱۵۹ را در بین ۵۹۲ طایفه مستقل کشور دارا بوده‌اند.
منابع و پانویس