بنیاد (مجموعه کتاب)

مجموعه بنیاد نام مجموعه‌ای ۷ جلدی از آیزاک آسیموف است که مشهورترین مجموعه علمی-تخیلی خوانده شده‌است. داستان این مجموعه به ترتیب زمان انتشار پیش نمی‌رود، بلکه آسیموف ابتدا جلدهای سوم (بنیاد)، چهارم(بنیاد و امپراطوری) و پنجم (بنیاد دوم) را نوشت و سپس با وقفه‌ای طولانی مدت و بر اثر اصرار خوانندگان جلدهای ششم (لبه بنیاد) و هفتم (بنیاد و زمین) را به آن افزود. پس از آن با وقفه‌ای نسبتا طولانی جلد اول مجموعه (سرآغاز بنیاد) و در نهایت نیز اندکی پیش از مرگش جلد دوم (پیشبرد بنیاد) را نوشته‌است.
آسیموف داستان‌های بلند و کوتاه بسیاری نگاشته‌است و می‌توان به جرات گفت، مهم‌ترین آثار او کتاب‌ها و داستان‌هایی هستند که به نام مجموعه بنیاد شناخته می‌شوند. کتاب‌های اصلی مجموعه بنیاد هفت جلد هستند، که به ترتیب خط داستانی عبارتند از:
سرآغاز بنیاد کهکشانی
پیشبرد بنیاد کهکشانی
بنیاد (ظهور امپراطوری کهکشان‌ها در ترجمه فارسی)
بنیاد و امپراطوری (جنگ امپراطوری کهکشان‌ها در ترجمه فارسی)
بنیاد دوم (سقوط امپراطوری کهکشان‌ها در ترجمه فارسی)
لبه بنیاد
بنیاد و زمین آخرین کتاب از سری کتابهای بنیاد است که به فارسی نیز ترجمه شده‌است
سه‌گانه
اما ترتیب نگارش این داستان‌ها متفاوت از خط داستانی آن‌هاست. حقیقت این است که آسیموف در سال ۱۹۵۱ نگارش سه‌گانه بنیاد را آغاز کرد. او در سال ۱۹۵۱، بنیاد اول، در سال ۱۹۵۲ بنیاد و امپراطوری و در سال ۱۹۵۳، بنیاد دوم را نگاشت.
سه‌گانه اول گروهی بود که آسیموف نوشت. او برای نوشتن این داستان از ظهور و سقوط امپراتوری روم الهام گرفت. کتابهای سه‌گانه به صورت مجموعه داستان‌هایی نوشته شدند که ربط مستقیمی به هم نداشتند اما در یک هستی (Universe) اتفاق می‌افتادند. دنیای سه‌گانه امپراتوری رو به زوال کهکشانی است. آسیموف در این مجموعه امپراتوری را به تصویر کشیده که دوازده هزار سال است پا بر جاست و از بیست و پنج میلیون سیاره مسکونی تشکیل شده‌است. ریاضی‌دانی به نام هری سلدون راهی می‌یابد تا با استفاده از ریاضیات سیر آینده تاریخ را پیشگویی کند. او این دانش جدید را «روان-تاریخ» می‌نامد و با استفاده از آن سقوط قریب‌الوقوع امپراتوری کهکشانی را پیش‌بینی می‌کند. سه‌گانه شامل کتابهای بنیاد، بنیاد و امپراتوری و بنیاد دوم است.
چهارگانه
آسیموف خود می‌گوید در سال ۱۹۸۲ به علت اصرار خوانندگان و ناشر، دوباره سراغ مجموعه بنیاد رفت، و از سال ۱۹۸۲ تا ۱۹۹۲ چهار داستان بلند دیگر به سه‌گانه بنیاد افزود، که نتیجه آن هفتگانه‌ای شد که فهرست آن قبل‌تر ذکر شد.
سال نگارش و انتشار این چهار داستان بلند عبارت است:
سرآغاز بنیاد: ۱۹۸۸
پیشبرد بنیاد: ۱۹۹۲
لبه بنیاد: ۱۹۸۲
بنیاد و زمین: ۱۹۸۶
اولین کتابی که به سه‌گانه افزوده شد، جلد ششم آن بود، که البته در آن زمان جلد چهارم محسوب می‌شد و ماجراهای بنیاد، بعد از جلد سوم آن را دنبال می‌کرد.
کتاب بعدی که آسیموف نوشت، جلد آخر آن یعنی بنیاد و زمین بود.
دوگانه
بعدها آسیموف احساس کرد باید قدری بیشتر درباره بنیاد توضیح بدهد (و احتمالا باز هم اصرار خوانندگان و ناشران در این زمینه نقش داشت) برای همین جلد اول مجموعه، تحت عنوان سرآغاز بنیاد کهکشانی را نوشت. آخرین داستان بلند مجموعه بنیاد و آخرین داستان بلندی که آیزاک آسیموف نوشت، پیشبرد بنیاد نام دارد و در سال ۱۹۹۲ منتشر شد. این داستان ادامه کتاب اول است و ماجراهای آن مربوط به زندگی شخصیت اول، کتاب اول می‌باشد.
داستان‌های رخ داده در جهان بنیاد
آسیموف چندین داستان بلند دیگر نیز نوشته‌است، که اگرچه مستقیما به مجموعه بنیاد مربوط نیستند، اما خط داستانی، شخصیت‌ها و ماجراهای کتاب به نوعی مرتبط با سه‌گانه بنیاد بودند. تعداد این داستان‌ها هشت تا بود، و به این ترتیب مجموعه بنیاد، تبدیل شد به یک مجموعه پانزده جلدی. فهرست کامل مجموعه بنیاد، به ترتیب خط داستانی عبارت است:
روبوت کامل (۱۹۸۲)
غارهای پولادی(۱۹۵۴)
خورشید عریان(۱۹۵۷)
روباتهای سپیده دم(۱۹۸۳)
روباتها و امپراطوری(۱۹۸۵)
جریان‌های فضا(۱۹۵۲)
ستارگان همچون غبار(۱۹۵۱)
ریگی در آسمان(۱۹۵۰)
سرآغاز بنیاد کهکشانی: ۱۹۸۸
پیشبرد بنیاد کهکشانی: ۱۹۹۲
بنیاد اول (ظهور امپراطوری کهکشان‌ها ۱۹۵۱)
بنیاد و امپراطوری (جنگ امپراطوری کهکشان‌ها ۱۹۵۲)
بنیاد دوم (سقوط امپراطوری کهکشان‌ها ۱۹۵۳)
لبه بنیاد کهکشانی (۱۹۸۲)
بنیاد و زمین(۱۹۸۶)
از داستان‌های این مجموعه، داستان روبات کامل، جریان‌های فضا، ریگی در آسمان و ستارگان همچون غبار، ارتباطی با داستان و ماجراهای بنیاد ندارند، ولی اما زمان و مکان وقوع داستان، امپراطوری کهکشانی است.
داستان‌های کوتاه مجموعه روبات کامل در برگیرنده ایده‌های آسیموف درباره روبات هاست که بعدها در مجموعه بنیاد نقش اساسی داشته‌اند.
دنباله‌ها
پس از مرگ آسیموف سه دنباله دیگر برای بنیاد نوشته شد:
خطر بنیاد (نوشته گریگوی بنفورد)
بنیاد و آشوب (نوشته گرگ بیر)
موفقیت بنیاد (نوشته دیوید برین)
برگردان فارسی
هر ۷ جلد این مجموعه به زبان فارسی برگردانده شده‌اند، سه‌گانه اول با نام‌های «ظهور امپراتوری کهکشان‌ها»، «جنگ امپراتوری کهکشان‌ها»، «سقوط امپراتوری کهکشان‌ها» توسط انتشارات شقایق و چهارگانه بعدی توسط «چاپ و نشر بنیاد» به عرصه طبع رسیده‌است. لازم است ذکر شود که انتشارات پاسارگاد نیز جلد دوم این مجموعه را به چاپ رسانده‌است. همچنین کتابی تحت عنوان «آخرین بنیاد کهکشانی» (نشر دنیای قلم - ۱۳۷۵) در ایران به چاپ رسیده که مجموعه‌ای است از داستان‌های علمی/تخیلی فرهاد ارکانی و ایزاک آسیموف که آخرین داستان این مجموعه به شیوه‌ای تخیلی به نحوه شکل‌گیری سری کتاب‌های بنیاد توسط آسیموف می‌پردازد.
شخصیت‌های اصلی
هری سلدون
آر. جیسکارد
آر. دانیل اولیواو
الیاس بیلی
دورس ونابیلی
رایش سلدون
وندا سلدون
استتین پالور
مانلا دوبانکو
سالوور هاردین
هوبر مالو
توران دارل
بیتا دارل
هان پریچر
ابلینگ میس
میول
پریم پالور
آرکادی دارل
مان لی کامپور
هارلا برانو
یانوف پلورات
گولان تروایز
استور گندیبال
نووی
بلیس
سیاره آئرورا - قدرتمندترین سیاره در بین ۵۰ دنیای فضایی در مجموعه کتاب‌های بنیاد
سولاریا - سیاره‌ای با مردمان منزوی و کم‌تعداد که در تولید روبات به پیشرفت بالایی رسیده‌است.