برنامه‌های توسعه ایران

برنامه‌های توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران ، به مجموعه برنامه‌های میان مدتی گفته می‌شود که به صورت ۵ ساله و توسط دولت وقت تنظیم می‌شود و به تصویب مجلس شورای اسلامی می‌رسد.
بعد از انقلاب، در هشت سال جنگ ایران و عراق امکان اجرای برنامه‌های توسعه کشور از بین رفت، چراکه در شرایطی که موجودیت و حاکمیت ملی ایران از سوی کشورهای خارجی تهدید می‌شد، و در شرایط تحریم‌های علیه ایران که از سوی کشورهای مرکز اعمال می‌شد، تلاش و همت ایرانی‌ها مصروف اداره جنگ و تامین حداقل شرایط برای زندگی مردم، می‌شد.
برنامه‌های توسعه کشور
برنامه اول توسعه ۱۳۶۸ تا ۱۳۷۲
برنامه دوم توسعه۱۳۷۴ تا ۱۳۷۸
برنامه سوم توسعه۱۳۷۹ تا ۱۳۸۳
برنامه چهارم توسعه ۱۳۸۴ تا ۱۳۸۸
برنامه پنجم توسعه ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۴
برنامه ششم توسعه ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۰
چالش‌های توسعه ایران
خرابی‌های ناشی از جنگ ایران و عراق
محدودیت‌های کشورهای مرکز
رشد سریع جمعیت
قانون برنامه‌های توسعه
برنامه پنج‌ساله اول
هدفهای کلان این برنامه به شرح زیر تعیین شده است:
بازسازی و دفاعی و تامین نیازهای ضروری آن بر مبنای اهداف دفاعی تعیین شده.
بازسازی و نوسازی ظرفیتهای تولیدی و زیربنایی و مراکز جمعیتی خسارت دیده در طول جنگ تحمیلی در چهارچوب اولویتهای برنامه.
گسترش کمی و ارتقاء کیفی فرهنگ عمومی تعلیم و تربیت و علوم و فنون در جامعه با توجه خاص نسبت به نسل جوان.
ایجاد رشد اقتصادی در جهت افزایش تولید سرانه، اشتغال مولد و کاهش وابستگی اقتصادی با تاکید بر خود کفایی محصولات استراتژیک کشاورزی و مهار تورم.
تلاش در جهت تامین عدالت اجتماعی اسلامی.
تامین حداقل نیازهای اساسی آحاد مردم.
تعیین و اصلاح الگوی مصرف در جهت تعیین نیازهای انسان و جامعه در جریان رشد و تکامل مادی و معنوی با حفظ کرامت و آزادگی انسان.
اصلاح سازمان و مدیریت اجرایی و قضایی کشور در ابعاد مختلف.
تلاش در جهت ایجاد امنیت قضایی و تحکیم مبانی نظری و عملی تساوی عموم در برابر قانون و اجرای عدالت و حمایت از آزادیهای مشروع فردی و اجتماعی.
سازماندهی فضایی و توزیع جغرافیایی جمعیت و فعالیتها، متناسب با مزیتهای نسبی هر منطقه به استثنای مواردی که ملاحظات سیاسی و نظامی ایجاب می‌نماید.
برنامه پنج‌ساله دوم
هدفهای کلان این برنامه به شرح زیر تعیین شده بود:
تلاش در جهت تحقق عدالت اجتماعی
رشد فضائل بر اساس اخلاق اسلامی و ارتقاء کمی و کیفی و فرهنگ عمومی جامعه.
هدایت جوانان و نوجوانان در عرصه‌های ایمان مذهبی، فرهنگ خودی، خلافیت، علم، هنر، فن، و تربیت بدنی و مناسب انسانی، خانوادگی و اجتماعی و مشارکت در صحنه‌های فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی.
افزایش بهره‌وری.
تربیت نیروی انسانی مورد نیاز.
رشد و توسعه پایدار اقتصادی با محوریت بخش کشاورزی.
اصلاح ساختار نظارتی اجرایی و قضایی کشور در جهت تحقق اهداف برنامه.
تقویت مشارکت عامه مردم و اتخاذ تدابیر لازم برای نظارت شایسته و پیوسته بر اجرای برنامه.
تلاش در جهت کاهش وابستگی اقتصاد کشوربه درآمدهای حاصل از نقت و توسعه بیش از پیش صادرات غیرنفتی.
حفظ محیط زیستی و استفاده بهینه از منابع طبیعی کشور.
تقویت بنیه دفاعی کشور در چار چوب سیاست‌های و تدابیر فرماندهی معظم کل قوا.
رعایت اصول عزت و حکمت و مصلحت کشور در سیاست خارجی.
تلاش در جهت حاکمیت کامل قانون و حفظ امنیت همه‌جانبه آحاد مردم و ترویج فرهنگ احترام به قانون، نظم اجتماعی و وجدان کار.
نظام دهی و بکارگیری تحقیقات به‌عنوان ابزاری برای حل مشکلات و توسعه کشور.
ایجاد تعادل در بخش‌های اقتصادی (تعاونی، خصوصی و دولتی).
تقویت و ترویج ارزشهای انقلاب اسلامی در عرضه کردن منابع مالی و امکانات دولتی.
برنامه پنج‌ساله سوم
قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران، در جلسه علنی مورخ ۱۷ فروردین ۱۳۷۹ مجلس شورای اسلامی با اصلاحاتی تصویب شد و در همان روز به تایید شورای نگهبان رسیده.
برنامه پنج‌ساله چهارم
قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران، در ۱۱ مهر ۱۳۸۳ به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید.
مصوب ۱۱ مهر ۱۳۸۳.
صندوق ذخیره ارزی ایران