شیخ حر عاملی

دستخط شیخ حر عاملی، در ۱۱۱۴ قمری، که تمام کتاب امالی شیخ صدوق را کتابت کرده‌است.
شیخ محمد بن حسن حر عاملی معروف به شیخ حر عاملی (۱۰۳۳ قمری در روستای «مشغره» از توابع جبع در لبنان - ۲۱ رمضان ۱۱۰۴ قمری)، از علما و فقهای شیعه در قرن ۱۱ هجری و مولف کتاب وسائل الشیعه است.
زندگی شخصی
نسب
او از نوادگان حر بن یزید ریاحی است. نسب وی با ۳۶ واسطه به حر بن یزید ریاحی می‌رسد.
فرزندان
او چهار پسر به نام‌های محمدرضا ، حسن ، احمد ، محمود و دختری داشت که به‌ام سید صالح مشهور بود و همسر شاگرد حرعاملی، سید محمد بن ابراهیم شرف‌الدین (نیا ی مادری سید حسن صدر)، بود.
طبق منابع محمدرضا، همچون پدرش، فقیه و محدثی اخباری بود. از جمله آثار او تدوین مجموعه‌ای از اشعار شیخ بهایی بوده‌است. وی در ۱۱۱۰ درگذشت و در کنار پدرش به خاک سپرده شد.
برادران
برادر کوچک‌تر وی، احمد بن حسن ، نیز از عالمان شیعه بود و به تاریخ‌نگاری علاقه خاص داشت. وی کتابی در تفسیر قرآن، دو اثر تاریخی، حاشیه‌ای بر المختصر النافع و چند اثر دیگر تالیف کرده‌است. وی بعد از درگذشت برادرش شیخ الاسلام مشهد شد. در ۱۱۱۵ شاه سلطان حسین او را به اصفهان فراخواند. در ۱۱۲۰ فرزندش صالح به دنیا آمد. پس از این تاریخ اطلاع دیگری از او در دست نیست.
دیگر برادر او، زین‌العابدین ، نیز از عالمان شیعه بود و شعر نیز می‌سروده‌است. شرحی با عنوان المناسک المرویه فی شرح الاثنی عشریه الحجیه بر رساله حج شیخ‌بهایی و اثری در تاریخ به زبان فارسی نوشته‌است. وی در هنگام بازگشت از سفر حج، در ۱۰۷۸ در صنعا درگذشت.
علی ، دیگر برادر وی، نیز از عالمان بود که نزد پدرش و شیخ حر عاملی تحصیل کرد. وی در ۱۰۷۸ درگذشت.
تحصیل
شیخ حسن ظهیر، شهید ثانی و پدرش از استادان او بودند. تا چهل سالگی در کشور سوریه و منطقه جبل عامل، نزد استادان شیعی آموزش دید و بعدها به عراق و خراسان عزیمت کرد. وی برای زیارت علی بن موسی به ایران رفت و مدتی در اصفهان با علامه مجلسی بود و هر دو برای هم اجازه نقل روایت صادر کرده‌اند. سپس به مشهد رفت و پس از مدتی «قاضی القضاه» و «شیخ الاسلام» خراسان شد.
استادان
حسن حر عاملی (پدر)
محمد حر (عموی او)
عبدالسلام (جد مادری)
علی فرزند محمود مشغری عاملی
زین‌الدین فرزند محمد بن حسن فرزند شهید ثانی
حسین فرزند حسن بن ظهیرالدین عاملی ظهیری
سید حسن حسینی عاملی
عبدالله فوشی حر
ملا محسن فیض کاشانی
مولی محمد طاهر
سید علی فرزند علی موسی عاملی
محقق آقا حسین خوانساری
سید هاشم بحرانی
مولا محمد کاشانی
شاگردان
مصطفی حویزی
دو فرزندش شیخ محمدرضا و شیخ حسن
سید محمد حسینی اعرجی
سید محمد فرزند محمد بدیع رضوی
مولا محمد فاضل مشهدی
سید محمد موسوی عاملی فرزند بن علی بن محیالدین
مولا محمدصالح فرزند محمدباقر قزوینی مشهور به (روغنی)
مولا محمدتقی عبدالوهاب استرآبادی مشهدی
مولا محمدتقی دهخوار قانی قزوینی
سید محمد بن احمد حسینی گیلانی
مولا حسن بن محمد طاهر قزوینی طالقانی
سید نورالدین جزایری
محدث مولا محمد صالح هروی
محمود میمندی
محمود بن عبدالسلام المعنی
علامه مجلسی
ابوالحسن بن محمد النباطی العاملی
سید محمد بن زین‌العابدین موسوی عاملی
آثار
وسائل الشیعه (مجموعه‌ای از روایات درباره احکام شرعی در تمام ابواب فقه است که طی بیست سال به نگارش درآمده)
جواهر السنیه
صحیفه ثانیه
الایقاظ من الهجعه برهان علی الرجعه
خلق الکافر
الفوائد الطوسیه
بدایه الهدایه
امل الآمل
اثبات الهداه
هدایه الامه
تعلیقه‌ای بر کتاب مزار
کتاب الفصول المهمه فی اصول الائمه
کتابی در رد صوفیه
کتاب اجازات
کتاب کشف التعمیه فی حکم التسمیه
کتابی در اثبات اینکه نماز جمعه واجب عینی است.
کتاب نزهه الاسماع فی الاجماع
کتابی در اثبات متواتر بودن قرآن
کتابی در رجال
کتابی درباره منزه بودن امامان معصوم از فراموشی و سهو
کتابی در اخلاق
کتاب در ابطال مسئله عمومیت داشتن «حدیث منزلت»
دیوان امام زین العابدین (ع)
حاشیه بر کتاب کافی مرحوم کلینی
حاشیه بر کتاب «من لایحضره الفقیه»
حاشیه بر کتاب تهذیب شیخ طوسی
رساله الاثنا عشریه فی الرد علی الصوفیه
حاشیه بر استبصار شیخ طوسی
درگذشت
تصویری از مقبره شیخ واقع در حجره سوم صحن انقلاب حرم علی بن موسی الرضا
او در ۲۱ رمضان ۱۱۰۴، برابر ۶ خرداد ۱۰۷۲، در سن ۷۱ سالگی (بر اساس تقویم قمری) درگذشت و در ایوان یکی از حجره‌های صحن انقلاب حرم علی بن موسی الرضا به خاک سپرده شد.