جرب

جرب یا گال یک بیماری انگلی خارش‌دار بوده و عامل آن بندپایی از گروه هیره‌ها به نام هیره خارشی است. هیره‌های خارشی موجوداتی شبیه کنه اما بسیار کوچکتر و میکروسکوپی و ماده‌های آن‌ها با طولی در حدود ۰٫۴۵ تا ۰٫۳ میلی‌متر هستند.
مایت (mite) یا هیره عامل بیماری گال، بنام سارکوپت اسکیبی (sarcopt scabie) نوع انسانی است که 8 پا دارد. نوع حیوانی باعث گال نمی‌گردد و حیوانات نقشی در انتقال گال ندارند. مایت توسط چشم دیده نمی‌شود و تنها در لایه اپیدرم یعنی سطحی‌ترین لایه پوست زندگی می‌کند و طول عمر ان 30 روز است. انواع ماده مایت روزانه تا 90 تخم می‌گذارندکه در عرض 10 روز بالغ می‌شوند و از این رو افراد بالغ مبتلا به گال بطور متوسط حداکثر 100 مایت بالغ در پوست خود دارند.
نام گال از زبان فرانسوی گرفته شده‌است.
این بیماری از شایع‌ترین بیماری‌های پوستی خارش‌دار در جهان است. خارش به دلیل تراوش‌های بدن انگل است. انگل تونل‌های متعددی در داخل پوست حفر می‌نماید و در آن‌ها زندگی و تخم‌گذاری می‌کند. انگل همه جای پوست را می‌تواند درگیر سازد ولی شایع‌ترین نواحی پشت و کف دست‌ها، فضاهای بین انگشتان، مچ، آرنج، زیر بغل، کشاله ران و نوک سینه هستند. خارش معمولا شبها شدیدتر است.
انتقال معمولا از راه تماس مستقیم پوست فرد بیمار با پوست فرد سالم است؛ البته از راه استفاده از لباس زیر آلوده یا رختخواب آلوده نیز بیماری منتقل می‌شود.عامل انتقال به دیگران مایت ماده است که از طریق تماس نزدیک در اعضای خانواده یا از طریق تماس جنسی منتقل می‌گردد. در خصوص انتقال از طریق وسایل اختلاف نظر وجود دارد ولی این روش انتقال در خصوص گال نروزی مورد توافق همگان است. دوره کمون بیماری بطور متوسط 6-2 هفته است و لذا 6-2 هفته بعد از الوده شده بیمار، علایم ظاهر می‌گردد هرچند ممکن است این زمان به کوتاهی چند روز یا به بلندی چند ماه باشد.
مایت بطور مستقیم باعث صدمه به بیمار نمی‌گردد بلکه این واکنش سیستم ایمنی خود فرد است که سبب بروز علایم می‌شود. سیستم ایمنی فرد مبتلا نسبت به خود انگل یا محصولات ان مثل تخم یا مدفوع و بزاق مایت، حساس شده و به آن‌ها واکنش می‌دهد و سبب ایجا خارش یا ضایعات پوستی می‌شود. از همین رو است که در بار اول ممکن است تا ایجاد حساسیت و بروز علایم مدت زمانی سپری گردد در حالیکه وقتی فرد برای بار دوم مبتلا به گال می‌گردد بدلیل حساسیت قبلی و وجود سلول‌های خاطره‌ای واکنش ایمنی از نوع یک (تیپ فوری) بروز کرده و شخص بلافاصله دچار علامت می‌گردد.
درمان
درمان با پماد پرمترین، شامپو لیندان پماد کروتامیتون و محلول گامابنزن هگزاکلراید می‌باشد. معمولا همه اعضای خانواده باید همزمان درمان شوند.علاوه بر بیمار باید تمامی افراد خانواده و یا هر کسی که با وی تماس نزدیک داشته نیز درمان گردد. بعلاوه باید تمامی لباس‌ها و وسایل خواب وسایل حمام از جمله لیف و حوله‌ها و هر انچه که با بدن بیمار تماس طولانی داشته نیز همزمان با درمان پاکسازی گردند. برای این امر وسایل گفته شده باید با اب داغ شست و شو داده شوند و س‌پس در حرارت بالا خشک گردند. گروهی نیز قرار دادن وسایل فوق در اب اغشته به لیندان به مدت 12 ساعت و سپس شستشوی ان را توصیه می‌نمایند. اگر امکان این اقدامات فراهم نبود می‌توان وسایل و البسه فوق‌الذکر را در یک کیسه پلاستیکی قرار داد و در ان را به مدت 10 روز بست.
باید توجه داشت که درمان گال موضعی است و از این رو باید نهایت دقت را بکار برد که هیچ نقطه‌ای از بدن نباید بدون دارو بماند و بیمار باید دقت کامل در مالیدن دارو به نقاط مخفی مثل زیر ناخن‌ها و زیر حلقه ازدواج و نواحی چین‌دار بدن مثل زیر پستان‌ها و کشاله ران‌ها داشته باشند و در عین حال باید نواحی که در دسترس قرار ندارند مثل بین کتف توسط فرد دیگری به درمان اغشته گردد. گال در بزرگسالان سر و صورت را مبتلا نمی‌سازد و لذا اقدامات فوق از گردن به پایین انجام می‌شود ولی در شیرخواران و افرا پیر و انانی که مبتلا به نقص ایمنی هستند باید از فرق سر تا نوک پا دارو مالیده شود.
کرم پرمترین 5٪ 12-8 ساعت روی بدن باقی بماند و یک هفته بعد یعنی روز هشتم درمان مجددا تکرار شود. این دارو در شیرخواران کمتر از دو ماه توصیه نمی‌شود و در این محدوده سنی توسط FDA تایید نشده‌است هر چند گزارش‌هایی از کاربرد موفقیت امیز ان در این طیف سنی وجود دارد. این دارو در زنان حامله ممنوع نمی‌باشد ولی مدت ماندن ان در روی پوست زن حامله بجای 12-8 ساعت تنها 2 ساعت است.
لوسیون لیندان 1٪ یا گاما بنزن هگزاکلراید داروی قدیمی‌تری است که بدلیل عوارض مغزی و عصبی بخصوص در سن زیر 2 سال و در طی حامگی و شیر دهی و هچنین بدلیل بروز مقاومت به ان، در حال حاضر داروی خط اول نمی‌باشد و در بعضی مناطق کاربرد ان ممنوع شده‌است.
پماد کروتامیتون را باید بیشتر یک داروی کمکی دانست تا درمانی. این دارو در بعضی منابع برای کودکان توصیه شده ولی بنا به اظهارات CDC اداره FDA انرا برای مصرف در کودکان تایید نکرده‌است.
پماد گوگرد یا سولفور با غلظت 10٪-5٪ و اغلب بصورت 6٪ در نوزادان که داروی پرمترین توصیه نشده‌است، کاربرد دارد. در شیرخواران کمتراز ۲‌ماه درمان سولفور۶٪ در وازلین که برای سه‌دوره‌ی متوالی۲۴‌ساعته به‌کار می‌رود.
باید توجه داشت که درجاتی از خارش و ضایعات پوستی علیرغم درمان مناسب ممکن است تا 4-2 هفته پس از درمان همچنان باقی بماند و این امر نباید به منزله شکست درمان تلقی گردد.
روند بیماری