احمد کامیابی مسک

احمد کامیابی (۱۳۲۲ در خوسف) نویسنده، مترجم، نمایش‌نامه‌نویس و دانشیار دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران است.
زندگی
از راست به چپ احمد کامیابی ، اوژن یونسکو و همسرش
او در سال ۱۳۲۲ درخوسف، نزدیک بیرجند در جنوب خراسان زاده شد. کودکی را در شهر درخش در ۶۰ کیلومتری بیرجند سپری کرد. تحصیلات ابتدایی را در دبستان داریوش درخش و دبستان حکیم نزاری بیرجند به اتمام رساند. سپس در دبیرستان پرویز و مدرسه شوکتیه بیرجند به تحصیل پرداخت و وارد دانشسرای مقدماتی همان‌جا شد. سال دوم را در دانشسرای مشهد گذراند. در ۱۸ سالگی آموزگار آموزش و پرورش در ایستگاه راه‌آهن بکران میان شاهرود و سبزوار شد. به سبب کم سالی و بر خلاف میل باطنی با خدمت ۷ سال در شهرستان از خدمت سربازی معاف شد. از ۱۸ سالگی در دبیرستانهای شاهرود در سیکل دوم تدریس می‌کرد و شاگردانش از او مسن‌تر بودند. همزمان با تدریس، نمایشنامه می‌نوشت و برای دانش‌آموزان دبیرستان اجرا می‌کرد.
برنامه‌های پیش‌آهنگی و کوهنوردی برای بچه‌ها ترتیب و در همان زمان به تحصیلاتش ادامه می‌داد. تا دو سال دو دیپلم طبیعی و ریاضی گرفت. در سال ۱۳۴۶ وارد دانشکده ادبیات مشهد شد و این هم برخلاف میلش بود، چون می‌خواست ریاضیدان و فیزیکدان شود. اما چون از دوران کودکی در ده به بازی و کارگردانی شبیه و تعزیه می‌پرداخت به تئاتر هم علاقه‌مند بود و در مشهد همزمان تحصیل در دانشکده در کلاسی که از طرف وزارت فرهنگ و هنر تشکیل شده بود شرکت می‌کرد. در آنجا استادی داشت به نام محمدعلی لطفی و از همین طریق با بسیاری از بازیگران آن دوره در مشهد آشنا شد. در دانشکده نیز روی تئاتر پژوهش می‌کرد و نخستین رساله لیسانس خود را در تئاتر سارتر گذراند. سپس در فوق لیسانس رشته ادبیات فرانسه در دانشگاه تهران پذیرفته شد. آنجا هم نمایشنامه‌های سارتر و کامو و داستانهای آنتوان دو سنت اگزوپری را پژوهید. نمایشنامه در جستجوی دوست را بر اساس شازده کوچولو در سال دوم دانشگاه برای اجرا تنظیم و ترجمه کرد که بعدها در پاریس در دانشگاه سوربون و در سالن شماره یک سازمان فرهنگی یونسکو روی صحنه برد.
سبب علاقه کامیابی مسک به سنت اگزوپری این بود که او نقاشی، جغرافیا و خلبانی را دوست می‌داشت و این هر سه آرزو را برآورده کرده بود. در ۱۸ سالگی دو نمایشگاه از نقاشیهایش ترتیب داد و در سال ۱۳۴۸ موفق به گرفتن گواهینامه خلبانی گلایدر شد و همچنین استادی مدل‌سازی هواپیما. کلاسهایی برای پیش‌آهنگها تشکیل می‌داد که مدل هواپیما می‌ساختند و خلبانی یادمی‌گرفتند. خلبانی را در ایران یادگرفت و رئیس پیش‌آهنگی هوایی استان خراسان بود. از کودکی به راه‌پیمایی و کوهنوردی علاقه‌مند بود و دو گواهینامه کوهنوردی گرفت. چکاد توچال را در زمانی که هنوز راه‌ها به این صورت کنونی نبود فتح کرد. یک بار هم از مشهد تا توچال پیاده رفت در حالی که سرپرستی ۲۵ پیش‌آهنگ را بعهده داشت. سرانجام در سال ۱۳۵۱ برای ادامه تحصیل به فرانسه رفت. در سال نخست دو دیپلم گرفت و یک فوق لیسانس دیگر در ادبیات مدرن. نام رساله‌اش «تحول فردسانهای آفریده سارتر در سه نمایشنامه دستهای آلوده، گوشه‌نشینان آلتونا و شیطان و خدای خوب» بود. او در این رساله روشی جدید در تجزیه و تحلیل به کار برد که مورد تحسین استادان فرانسوی و سپس‌تر مورد استفاده دانشجویان و محققان قرار گرفت.
در سالهای تحصیل در دانشگاه مون پلیه با دپارتمان‌های زبان و ادبیات اسپانیایی و فرانسه همکاری کرد و چند نمایشنامه به زبان اسپانیایی در دانشگاه به صحنه برد. بلافاصله پس از انجام رساله فوق لیسانس برای دکترا ثبت نام کرد و موضوع رساله‌اش با کارهای پیشین بی‌ارتباط بود: کرگدن‌های اوژن یونسکو. کامیابی بیش از سه سال روی این رساله کار کرد. در سال ۱۳۵۶ قبل از اینکه به ایران برگردد بلافاصله برای دکترای دولتی که بالاترین مدرک دانشگاهی جهان است نام‌نویسی کرد؛ و موضوع این رساله «مسئله انتظار و چگونگی اجرای آن در نمایشنامه‌های یونسکو و بکت در سراسر جهان و ارتباط فرهنگی بین شرق و غرب» بود. این رساله را با گرفتاری‌هایی که برایش پیش‌آمد دیرتر از موعد تعیین شده به اتمام رساند؛ ولی رساله‌ای است که مورد تایید ساموئل بکت و اوژن یونسکو در زمان حیاتشان و بیشتر دانشگاهیان و منتقدین تئاتر در سراسر جهان قرار گرفت. در زمانی که در دانشگاه مشهد بود استادش علی شریعتی در کلاس شعری از بودا خوانده بود که نامش «کرگدن» بود. این شعر سبب شد که به طرف اوژن یونسکو رفت. هدفش این بود که ثابت کند اوژن یونسکو در انتخاب کرگدن همچون نماد و سمبل نازی‌ها اشتباه کرده‌است. یونسکو در مقدمه‌ای که بر رساله وی نوشت و در دفترهای رونو بارو چاپ کرد به درستی این مسئله اعتراف کرد. کامیابی مسک برای فهم نمایشنامه‌های یونسکو به کشورهای مختلف از جمله وطن نخست یونسکو رومانی و اغلب کشورهای اروپایی و آمریکا سفر کرد. اولا او می‌خواست فرهنگ جامعه‌ای را که یونسکو در آن تربیت شده و تحصیل کرده بود بشناسد و سپس ببیند در کشورهای مختلف جهان با رژیمهای مختلف سیاسی و فرهنگ‌های گوناگون چگونه از آثار اوژن یونسکو و بخصوص کرگدن‌ها استقبال کرده‌اند. وقتی این رساله را به پایان رساند برای تشکر از همه کسانی که به او کمک کرده بودند یک نسخه از رساله را فرستاد. یونسکو ده روز پس از دریافت رساله، مفصل‌ترین مقدمه‌ای را که تا پایان عمرش نوشته بود بر آن نگاشت و برایش فرستاد و ژان لویی بارو کارگردان مشهور فرانسوی (قرن ۲۰) بعد از دریافت رساله، دوباره کرگدن‌ها را روی صحنه برد، با برداشتی که احمد کامیابی مسک از این نمایشنامه کرده بود، و یک شماره از دفترش را به آن اختصاص داد.
کامیابی مسک در پژوهش‌هایش با تعداد زیادی از همکارانش در سراسر جهان تبادل نظر کرده که از آن جمله است حمید سمندریان، استاد مشهور دیگر تئاتر در ایران، ریشارد شخنر و بسیاری دیگر.
او جز آثار بسیاری از اوژن یونسکو، نمایشنامه‌هایی نیز از ژان ژنه و فرناندو آرابال به پارسی ترجمه کرده‌است.
اساتید و شاگردان
از اساتید ایرانی کامیابی مسک جز علی شریعتی می‌توان جواد حدیدی و ابراهیم شکورزاده و غلامرضا ذات‌علیان را نام برد.
در میان شاگردان او در ایران و فرانسه بسیاری از هنرمندان و معلمان را می‌شود نام برد. سید علی صالحی، عطاالله کوپال و مصطفی مختاباد از آن جمله‌اند.
کتاب‌شناسی
نمایشنامه
در جست‌جوی دوست، نمایشنامه بر اساس داستان شازده کوچولو اثر آنتوان دو سنت‌اگزوپری، با پروژه «(ب ۶۱۲) ستاره شازده کوچولو،» انتشارات کامیابی، پاریس، ۱۳۷۵.
در جستجوی دوست، (نمایشنامه)، با پروژه «(ب ۶۱۲) ستاره شازده کوچولو،» انتشارات دانشگاه تهران، ۱۳۸۷، شماره ۲۹۴۷، ۶۰۳۰، تهران.
شازده نیک و فرشته گل پری نمایشنامه (اجرا شده در پاریس و دانشگاه اهواز) برای کودکان بر اساس قصه‌های ایرانی، انتشارات کامیابی، پاریس ۱۹۹۷.
برگردان و تالیفات به پارسی (آثار نمایشنامه نویسان و آثار تالیفی مترجم)
یونسکو، اوژن. ۱۳۸۲، مردی با چمدانهایش، (نمایشنامه) ترجمه کامیابی ، احمد، با تفسیر و گفتگوی کیکاووس کامیابی با ژاک موکلر، انتشارات نمایش، تهران.
ژنه، ژان. ۱۳۸۴، سیاه زنگیها، همراه دو گفتگو با او، و تفسیر، ترجمه کامیابی مسک، احمد، نشر سپاهان طنین، اصفهان.
یونسکو، اوژن. «کرگدن‌ها»، داستان کوتاه، کرگدن‌ها، نمایشنامه در سه پرده، «کرگدن» شعری از گواتما بودا، ترجمه کامیابی، احمد، و تفسیری بر کرگدن‌ها، انتشارات دانشگاه تهران، ۱۳۸۵، شماره ۲۷۹۲، تهران. (این نمایشنامه با نام کرگدن به قلم جلال آل احمد، پری صابری، مدیا کاشیگر و سحر داوری نیز به پارسی ترجمه شده‌است. داستان کوتاه «کرگدن» نیز پیش‌تر به قلم ابوالحسن نجفی به پارسی ترجمه شده بود)
یونسکو، اوژن. ۱۳۸۷، صندلی‌ها، ترجمه کامیابی، احمد، با تفسیر، انتشارات دانشگاه تهران، شماره ۲۹۴۵، تهران. کتاب شایسته سال ۱۳۸۹.
یونسکو، اوژن. ۱۳۸۷، بداهه گوی آلما، (نمایشنامه)، ترجمه کامیابی، احمد، با تفسیر، انتشارات دانشگاه تهران، شماره ۶۰۰۹، تهران.
آرابال، فرناندو. ۱۳۵۸، جنگ هزار ساله، خداحافظ خوشگل، ترجمه کامیابی، احمد، با تفسیر، نشر قطره، (زیر چاپ)، تهران.
یونسکو، اوژن. ۱۳۸۸، بازیهای کشتار همگانی، (نمایشنامه)، با تصویر، ترجمه با همکاری مونا عماد و تفسیر، نشر قطره، ۱۳۸۸، تهران.
یونسکو، اوژن. ۱۳۸۹، پادشاه می‌میرد، (نمایشنامه)، اثر اوژن یونسکو، ترجمه کامیابی، احمد، با تفسیر، انتشارات دانشگاه تهران، تهران.
یونسکو، اوژن. ۱۳۵۸، شاه می‌میرد، (نمایشنامه) ترجمه کامیابی، احمد، چاب کامیابی، تهران.
ژنه، ژان. ۱۳۵۸، سیاه زنگی‌ها، (نمایشنامه) ترجمه کامیابی، احمد، چاپ کامیابی، تهران.
آرابال، فرناندو. ۱۳۵۸، معمار و پادشاه آشور، (نمایشنامه) ترجمه کامیابی، احمد، انتشارات دانشگاه تهران، تهران. (نایاب).
الوآر، پل. ۱۳۵۸، من آفتاب را می‌سرایم (شعر) ترجمه کامیابی ، احمد، چاپ انجمن فرهنگی ایران و فرانسه، تهران. (نایاب).
آخرین دیدار با ساموئل بکت (گفتگو) چاپ پاریس ۱۳۷۴. این کتاب در تهران: مجله دنیای سخن، ویژه فرهنگ ادب و هنر، شهریور ۱۳۷۰ و همچنین در مجله نمایش به چاپ رسیده‌است و به پنج زبان ترجمه شده‌است.
یونسکو و تئاترش، نوشته احمد کامیابی مسک با مقدمه اوژن یونسکو، پژوهش و تالیف به زبان فرانسه، ترجمه پارسی مولف، انتشارات نمایش، تهران، ۱۳۸۲.
گفتگوهایی با ساموئل بکت، اوژن یونسکو، ژان لویی بارو، انتشارات نمایش، تهران، ۱۳۸۱.
یونسکو، اوژن. پنج نمایشنامه کوتاه.
ترجمه از پارسی به فرانسه
شاملو، احمد، ۱۳۵۸، کاشفان فروتن شوکران، ترجمه کامیابی ، احمد. چاپ انجمن فرهنگی ایران و فرانسه، تهران.
بودا، پرنس سیدارتا، ۱۹۹۵، کرگدن، ترجمه کامیابی ، احمد. نقاشی از گونتر و طاها بهبهانی، چاپ اول: انتشارات کاراکتر، ۱۹۸۵، پاریس. چاپ دوم: انتشارات کامیابی ، پاریس ۱۹۹۵.
, tr. Ahmad Kamyabi Mask. Paris: Caractères, 1986 / A. Kamyabi Mask, 1995.
در آنسوی فنا. انتشارات کاراکتر، پاریس، ۱۹۸۵.
شاملو، احمد، ۱۹۸۵، «هفت شعر» با معرفی شاعر، ترجمه کامیابی ، احمد. مجله کاراکتر شماره ۳۳–۳۱، پاریس.
بیضایی، بهرام، ۱۹۹۰، هشتمین سفر سندباد، ترجمه کامیابی ، احمد. نقاشی از گونتر. انتشارات کامیابی ، ۱۹۹۰، پاریس.
Bayzāʼī, Bahrām. Le Huitième voyage de Sindbad: pièce persane. tr. Ahmad Kamyabi Mask. Paris: A. Kamyabi Mask, 1990.
شاملو، احمد، ۲۰۰۰، منتخب اشعار، ترجمه کامیابی مسک، احمد. انتشارات کامیابی ، پاریس.
Châmlou, Ahmad. , tr. Ahmad Kamyabi Mask. Paris: A. Kamyabi Mask, 2000.
آثار به زبان فرانسه
خدا (شعر)، انتشارات کاراکتر، ۱۹۸۴، پاریس. این شعر در مجله «کاراکتر» در همان سال چاپ شده‌است.
Khoda (poème), Ed. Caractères, 1984, Paris. Parue aussi dans la Revue Caractères, N0 34-35, 1984, Paris
یونسکو و تئاترش با مقدمه اوژن یونسکو (عضو آکادمی فرانسه)، چاپ: انتشارات کاراکتر، پاریس ۱۹۸۷، چاپ دوم: انتشارات کامیابی ، پاریس ۱۹۹۲.
Ionesco et son théâtre, Préface dEugène Ionesco suivie dun entretien avec Ionesco, (Ed. Caractères), 1987, Paris. - Deuxième édition, 1992, Ed. A. Kamyabi Mask, Paris. Cité dans la bibliographie de Théâtre complet de Ionesco, Ed. Gallimard, Col. Pléiad et un de 9 livres cités dans larticle du Monde culturel sur Ionesco le jour de sa mort.
آخرین دیدار با ساموئل بکت (گفتگو) چاپ اول، انتشارات کاراکتر، پاریس ۱۹۹۰. (ترجمه به زبانهای انگلیسی، آلمانی، اسپانیایی، هلندی، انتشارات کامیابی مسک، ۱۹۹۳) نقاشی از گونتر و طاها بهبهانی. چاپ دوم به زبان فرانسه، انتشارات کامیابی ، ۱۹۹۵، پاریس. نقاشی از گونتر و طاها بهبهانی.
Dernière rencontre avec Samuel Beckett, Illustrations de Gûnther, Ed. Caractères, 1990, Paris
Traductions anglaise, allemande, espagnole, néerlandaise, persane de Dernière rencontre avec Samuel Beckett, Ed. A. Kamyabi Mask, 1993, Paris. Deuxième édition en français avec des notes, Illustrations de Günther, Ed. Kamyabi Mask, 1995, Paris.
کرگدن‌های آقای اوژن یونسکو کی هستند؟ با مقدمه برنار لودی، (استاد دانشگاه سوربن) و گفتگو با ژان لویی بارو، نقاشی از گونتر و طاها بهبهانی، چاپ انتشارات کامیابی مسک، پاریس ۱۹۹۰. برنده جایزه اول انجمن نویسندگان زبان فرانسه، پاریس، سال ۱۹۹۱.
Qui sont les rhinocéros de Monsieur Bérenger-Eugène Ionesco? (Étude dramaturgique) suivie dun entretien avec J. -L. Barrault, Préface de Bernard Laudy, Illustrations de Günther, Ed. A. Kamyabi Mask, 1990, Paris, (Prix A.D.E.L.F. , 1991).
اوژن یونسکو و ساموئل بکت چشم براه چه کسی هستند؟ و نظر ژان لویی بارو، ژاک موکلر، مارسل مارشال، پل ورنوآ، توم برون، اوگوست گرودوسکی، روژه بنسکی، آلن اپستن، روزت لامون و ریشارد شخنر درباره آن‌ها چیست؟ (مجموعه گفتگو) نقاشی از گونتر، انتشارات کامیابی ، پاریس ۱۹۹۱.
Quattendent Eugène Ionesco et Samuel Beckett? et quen pensent: J. -L. Barrault, J. Mauclair, M. Maréchal, P. Vernois, T. Brown, A. Grodzicki, R. Benski, A. Epstein, R. Lamont, R. Schechner ? (Entretiens), Illustrations de Günther et Emeric Davis, Ed. A. Kamyabi Mask, 1991, Paris.
با کرگدن‌های اوژن یونسکو در جهان: آلمان، فرانسه، رومانی، ایران، ژاپن، آمریکا چه کرده‌اند؟ با مقدمه اوژن یونسکو و گفتگوهایی با حمید سمندریان، ایون لوچیان، کارل هانز اشتروکس، ویلیام ساباتیه. نقاشی از گونتر و طاها بهبهانی، چاپ انتشارات کامیابی مسک، پاریس ۱۹۹۵.
Qua-t-on fait de Rhinocéros dEugène Ionesco à travers la monde (Allemagne, France, Roumanie, Iran, Japon, U.S.A. …) Préface dEugène Ionesco, Avant-propos et illustrations de Günther et de Taha, suivi des entretiens avec Hamid Samandarian, Ion Lucian, Karl-Heinz Stroux, William Sabatier, Ed. A. Kamyabi Mask, 1995, Paris.
در جستجوی دوست (نمایشنامه در سه پرده) به زبان فرانسه، بر اساس داستان شازده کوچولو اثر آنتوآن دو سنت اگزوپری، انتشارات کامیابی ، پاریس ۱۹۹۵.
À la recherche dun ami, (pièce en trois actes), pour les enfants de 7 à 77 ans, Ed. Kamyabi mask, 1995, Paris.
شازده نیک و فرشته گل پری نمایشنامه (اجرا شده در پاریس و دانشگاه اهواز) برای کودکان بر اساس قصه‌های ایرانی، انتشارات کامیابی ، پاریس ۱۹۹۷.
Histoire du Prince Nik et de la fée Golpary (pièce en deux actes) daprès un conte persan pour les enfants, Ed. A. Kamyabi Mask, 1997, Paris.
زمانهای انتظار، رساله فلسفی و تحقیقی، انتشارات کامیابی ، پاریس ۱۹۹۹.
Les temps de lattente,, Ed. A. Kamyabi Mask, 1999, Paris.
رساله دکترای دولتی درباره مسئله انتظار و نمایش آن در آثار بکت و یونسکو (سه جلد) انتشارات دانشگاه لیل، فرانسه ۱۹۹۹.
Recherches sur la mise en scène de lảttente et les représentations du théâtre français du XXe siècle (Eugène Ionesco et Samuel Beckett) entre lOrient et Occident
نوشته‌های پراکنده
تعداد بسیاری مقاله و مصاحبه از کامیابی مسک به پارسی و فرانسوی در نشریات ایران و فرانسه چاپ شده‌است. نیز سخنرانی‌های پرشماری در کنفرانس‌های بین‌المللی که برخی از آن‌ها چاپ هم شده‌است. از آن جمله است "L’attente dans le théâtre de Samuel Beckett" که در ۲۰۰۶ در توکیو ارائه و در مجله مطالعات زبان فرانسه دانشگاه اصفهان نیز چاپ شده‌است. از مهم‌ترین مقالات او «بکت و چشم به راه گودو»، «نقد در تئاتر: متن و اجرا» و «آیا کرگدن بی‌معناست؟» می‌باشد. برخی از این مقالات بیش از یک بار و برخی به بیش از یک زبان چاپ شده‌است.
نیز وی به تعدادی کتاب، از ترجمه و تالیف به فرانسوی و پارسی، دیباچه و تفریظ نگاشته‌است.
اجرای تئاتر
در جست‌جوی دوست، اجرا در سالن شماره یک سازمان فرهنگی یونسکو و اجرا در دانشگاه سوربن
شازده نیک و فرشته گل پری، اجرا در پاریس و اجرا در دانشگاه اهواز
نمایشنامه خوانی
نمایشنامه «بازی‌های کشتار همگانی» با کارگردانی احمد کامیابی مسک درتالار پردیس علم و فناوری تهران نمایشنامه خوانی شد.
نشان شوالیه
احمد کامیابی مسک سال ۲۰۱۱ از سوی دولت فرانسه نشان عالی «شوالیه پالم‌های آکادمیک» را دریافت کرد. از ایرانیانی که پیش از این نشان نخل آکادمیک دریافت کرده‌اند رضا سیدحسینی و محمدعلی سپانلو را می‌شود نام برد.
کامیابی مسک دارای مدرک دکترای دولتی (دتا) از دانشگاه‌های سوربن (پاریس ده) و پل والری من‌پلیه در فرانسه است و تا کنون از وی چندین اثر به پارسی، فرانسه، آلمانی، انگلیسی و هلندی منتشر شده‌است. مجموعه سه جلدی رساله دکتری دولتیش با نام «مسئله انتظار در نمایشنامه‌های یونسکو و بکت و چگونگی اجرای آن در سراسر جهان و ارتباط فرهنگی بین شرق و غرب» در زمان حیات ساموئل بکت و اوژن یونسکو مورد توجه ایشان قرار گرفت و یونسکو بر آن مقدمه‌ای طولانی نگاشت. از جمله کتاب‌هایی که تا کنون از پروفسور کامیابی به پارسی منتشر شده‌است می‌توان به یونسکو و تئاترش، گفتگوهایی با ساموئل بکت، اوژن یونسکو و ژان لویی بارو و ده‌ها مقاله و ترجمه اشاره کرد. وی پیش از این در سال ۱۹۹۱ به دریافت جایزه بهترین نقد دانشگاهی در فرانسه مفتخر شده بود. شوالیه دانشگاهی، متولد ۱۳۲۲ در بیرجند، اکنون در دانشگاه تهران مشغول به تدریس است. نویسنده کتاب در جستجوی دوست این نشان را شامگاه شنبه، ۱۲ آذرماه با حضور نمایندگان دانشگاهی و فرهنگی دولت فرانسه دریافت کرد. گفتنی است نشان شوالیه دانشگاهی بالاترین نشان فرهنگی و دانشگاهی دولت فرانسه است و به استادان پژوهشگری که در زمینه هنر، ادبیات و فرهنگ خدمت کرده‌اند، بدون ملاحظات سیاسی، اعطا می‌گردد.
اندیشه‌ها
تاریخی گری
کامیابی را باید از اندیشمندان تاریخ‌گرا شمرد؛ در برابر متفکرین فرمالیست که در ایران نیا از مدارس دینی خراسان داشته‌اند و غلبه سنتیشان بر دانش‌های ادبی مشهود است. تجزیه و تحلیل کامیابی‌مسک از کرگدن‌های اوژن یونسکو و چشم به راه گودو ساموئل بکت نمونه‌های ملموسی از شیوه پژوهشی وی است که بر این اساس بنا شده که «ادبیات و هنر تنها معلول علت‌های اجتماعی نیست، و می‌تواند علت معلول‌های اجتماعی نیز باشد. ناقدان باید به بررسی این روابط بپردازند. بدیهی است که تا زمانی که ادبیات پیوند خود را با اجتماع حفظ کند - و این پیوندی جاودانی است - پژوهش جامعه‌شناسانه به مدد یک نظریه خاص اجتماعی یا بدون آن، همچنان جنبش نیرومندی در نقد ادبی خواهد بود.» جای دیگری می‌گوید: «رابطه هنر و اجتماع، رابطه‌ای قطعی است. آفرینش اثر هنری وابستگی مستقیم با زمینه‌های اجتماعی- فرهنگی دارد. اثر هنری حتی اگر به‌طور مستقیم وقایع اجتماع معاصرش را در بر نگیرد، تاثیر اجتناب‌ناپذیر آن‌ها بر شکل‌گیری نگرش آفریننده اثر و رابطه‌اش با مخاطبان را به همراه دارد. » از این نظر می‌شود او را شاگرد مکتبی از اندیشمندان تاریخی و اجتماعی ادبیات و هنر دانست که احسان یارشاطر، عباس زریاب خویی، محمدابراهیم باستانی پاریزی، بهرام بیضایی، اریش اویرباخ، امبرتو اکو و استیون گرینبلت را نیز شامل می‌شود. بعلاوه اندیشه او همان فاصله‌ای را از ماتریالیسم تاریخی مارکسیستی دارد که از فرمالیسم. از این نظر نزدیکی او به پژوهشگران مقوله استعمار قابل ملاحظه است. به ویژه نقدهای او بر واژگان استعماری گفتمان نقد اهمیت دارد. از اندیشمندان متاخرتر تئاتر که در مقوله مطالعات استعماری و نواستعماری دستی دارند باید بهزاد قادری سهی را نام برد.
ترجمه نمایشنامه
کامیابی برخلاف بهزاد قادری برآن است که متن نمایش نباید به زبان شکسته لهجه غالب روز ترجمه یا نوشته بشود. زیرا در اندک زمانی با دگرگونی ویژگی‌های کوتاه مدت زبان ناخوانا و غیرقابل استفاده می‌شود. او هماهنگ‌کردن زبان با شرایط صحنه را از وظایف کارگردان می‌داند و استبعادی نمی‌بیند که نمایشنامه‌ای که خود به پارسی معیار برگردانده در هر شهر به لهجه آنجا اجرا بشود.
نمایش در ایران
به رغم تخصص در تئاتر آوانگارد فرانسه، کامیابی متون نمایشی پارسی را خوانده و برخی از آن‌ها را بسیار دوست می‌دارد. خود دستی در نمایشنامه نویسی آزموده و آثار بهرام بیضایی را می‌ستاید. از جمله هشتمین سفر سندباد را پس از بازگشت به ایران به فرانسوی ترجمه و در ۱۹۹۰ در فرانسه چاپ کرد. سپس‌تر یک برگردان آلمانی از این نمایشنامه بر اساس برگردان فرانسه کامیابی مسک طبع شد. از این جهات اختلاف نظر او با حمید سمندریان قابل ملاحظه است. کامیابی می‌نویسد: «من مخالف هیچگونه پژوهشی نیسنم حتی پژوهش در مورد نمایش‌های سنتی که شاید در قرن ۲۱ نه برای مخاطب کشش زیادی داشته باشد و نه خیلی آموزنده باشد. نمایش‌هایی که ما هنوز فکر می‌کنیم در مورد اجرای آن‌ها فقیر هستیم. . . . اولویت تحقیق باید در مورد تئاتر غربی و شرقی به یک اندازه باشد. مثلا باید در مورد تئاتر ژاپن تحقیق کنیم. آقای بیضایی، هوشمندانه، در مورد ژاپن و چین چیزهایی نوشته و در مورد تئاتر ایران تحقیقاتی کرده‌است. باید این تحقیقات ادامه پیدا کند هم در مورد تئاتر یونان باستان و هم نمایش‌های معاصر کشورهای مختلف.»
اعتراض به سانسور
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، صدور مجوز چاپ کتاب ترجمه و تفسیر نمایشنامه جنگ هزارساله از فرناندو آرابال را مشروط به حذف ۵۹ سطر از این کتاب کرده‌است.
احمد کامیابی مسک، که ترجمه آثار فرناندو آرابال، نمایشنامه نویس، شاعر و رمان‌نویس برجسته اسپانیایی را با اجازه نویسنده بر عهده دارد، گفت: «این اثر متعلق به آرابال است. من اگر بخواهم تغییری در ترجمه کتاب اعمال کنم باید از آرابال اجازه بگیرم، اما باید بگویم که آبروی کشورم را پیش او نمی‌برم و نزد او طرح مسئله نمی‌کنم.»
مطالب مرتبط
به گفته کامیابی‌مسک، ترجمه و تفسیر نمایشنامه جنگ هزارساله از طریق نشر قطره برای دریافت مجوز چاپ به وزارت فرهنگ و ارشاد فرستاده شده‌است.
به گزارش خبرگزاری مهر، او گفت: «از متن ترجمه نمی‌توان سطری را حذف کرد. چون ترجمه برای شناساندن نویسنده، متن و فرهنگش به مردمی دیگر انجام می‌شود. ترجمه این کتاب هم برای آشنایی با اثر دیگری از آرابال است اما نمی‌شود ۵۹ سطر آن را حذف کرد چون برداشت هموطنان ما از متن آرابال اشتباه و متفاوت از اصل موضوع و برداشت دیگر مردم جهان از آن خواهد شد. در نتیجه نمی‌توانیم موضع صحیحی در مقابل آن داشته باشیم و نقدش کنیم.»
فیلم‌های مستند
دست کم سه فیلم مستند به زندگی و آثار و تاثیرات و تاثرات احمد کامیابی پرداخته‌است. کامیابی ، کرگدن‌ها و ناکرگدن‌ها و فیلمی که به سفارش صدا و سیمای ایران ساخته شده هر کدام وجه متفاوتی از زندگی وی را می‌پژوهد.
انتشارات کامیابی
انتشارات کامیابی با مسئولیت احمد کامیابی مسک بیش از بیست کتاب از حدود ۱۹۸۰ به بعد در پاریس چاپ و نشر کرده‌است. آثار نویسندگانی چون رولاند هوسن، بهرام بیضایی، احمد کامیابی ، احمد شاملو و . . . از این سلسله می‌باشند.
تدریس در دانشگاه پارس تهران
وی از سال ۱۳۹۶ وارد اساتید گروه سینما و هنرهای دیجیتالی دانشگاه پارس شد.