پیش‌بینی (اقتصاد)

پیش‌بینی ، فرآیند برآورد موقعیت‌های ناشناخته‌است. یک پیش بینی یک پیش گویی در مورد رویدادهای آینده در اختیار می‌گذارد و می‌تواند تجارب گذشته را به پیش‌بینی حوادث آینده بدل سازد. در سالهای اخیر پیش بینی، به پیش بینی شیوه طرح تقاضا در کسب وکار روزانه شرکت‌های سازنده تبدیل شده‌است. (Armstrong, ۲۰۰۱)
اهمیت پیش بینی
پیش بینی ابزاری قدرتمند در فرآیند برنامه‌ریزی هر کاری است. آنچه که در هر پیش‌بینی، اهمیت ویژه‌ای دارد، میزان دقت آن است. به همین دلیل روش‌های متعددی جهت پیش‌بینی وجود دارد. اصولا پیش‌بینی به دو روش اصلی تقسیم می‌شود:
1- روش‌های آماری
2- روش‌های ریاضی و قطعی
در روش‌های آماری، پارامترهای مدل پیش‌بینی، به صورت «احتمالی» برآورد می‌شوند، در حالیکه در روش‌های ریاضیاتی، پارامترهای مدل به صورت «قطعی» برآورد می‌گردند. طبیعی است که روش آماری از قابلیت بیش‌تری برخوردار است. زیرا با تغییر دقت پیش‌بینی، پارامترهای مدل نیز متناسب با آن تغییر می‌کند.
چنین اهمیتی باعث شده تا تحقیقات در زمینه‌ی مدل‌ها و تکنیک‌های پیش‌بینی در چند دهه‌ی اخیر، با شتاب بیش‌تری مواجه شوند. پیش‌بینی در شاخه‌های مختلف علوم از قبیل زنجیره‌ی تامین، برنامه‌ریزی حمل و نقل، پیش‌بینی در اقتصاد، مخابرات، تولید، پیش‌بینی هوا و شرایط جوی، زمین‌لرزه، کارایی بازیگران و تیم‌های ورزشی کاربرد دارد. (Rescher, ۱۹۹۸)
مسائل پیش بینی
مسائلی که پیش‌بینی در آنها مطرح می‌شود، دو گروه می‌باشند: (Statsoft, ۲۰۰۲)
•مسائلی که پیش بینی با هدف طبقه بندی ورودی‌ها و تعیین اینکه هر ورودی متعلق به چه طبقه‌ای است انجام می‌شود. خروجی در اینجا یک متغیر اسمی است.
•مسائلی که با تخمین یا رگرسیون پیشگویی یک متغیر پیوسته مثل تعیین قیمت روز بعد سهام، انجام می‌پذیرد. در اینجا خروجی متغیر عددی می‌باشد.
سوالات کلیدی که در پیش بینی باید به آنها پاسخ داده شود، عبارتند از:
-منظور و مقصود ما از پیش بینی چیست؟
-مشخصا چه چیزی را می‌خواهیم پیش بینی کنیم؟
-وقایع گذشته در پیش بینی آینده چقدر اهمیت دارند؟
-چه سیستمی برای انجام پیش بینی به کا برده خواهد شد؟
در پیش‌بینی باید سه مورد را مد نظر قرار داد:
«پریود پیش‌بینی»، «افق پیش‌بینی» و «فاصله پیش‌بینی»
پریود پیش‌بینی نوع پیش‌بینی را تعیین می‌کند. مثلا اینکه پیش بینی هفتگی، ماهانه یا فصلی است. افق پیش‌بینی، تعداد پریودها یی را تعیین می‌کند که پیش‌بینی در آینده برای آن انجام می‌شود. مثلا پیش‌بینی هفتگی با افق پنج هفته، انجام شود. فاصله پیش‌بینی، مشخص کننده مدت زمانی است که پیش‌بینی‌های جدید، تهیه می‌شوند. فاصله و پریود پیش‌بینی، غالبا یکسان در نظر گرفته می‌شوند. پریود و افق پیش‌بینی، معمولا بوسیله فرآیند تصمیمی که نیاز به پیش‌بینی دارد، دیکته می‌شود.
پیش‌بینی به صورت کوتاه‌مدت، میان مدت و بلند مدت انجام می‌شود.
-پریود پیش‌بینی، در پیش‌بینی‌های کوتاه مدت، ماهانه، هفتگی و روزانه (بین ۰ تا ۳ ماه) است. اغلب این پیش‌بینی‌ها بر اساس ویژگی‌های سری زمانی داده‌ها صورت می‌پذیرد.
-پریود پیش‌بینی در پیش‌بینی‌های میان مدت، بین سه ماه تا دو سال است. در این نوع پیش‌بینی، ویژگی‌های ساختار اقتصادی و روابط بین متغیرها نیز در کنار مقادیر وقفه‌ای متغیرها، اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند.
-پیش‌بینی‌های بلندمدت غالبا بیش از دو سال هستند، پویایی‌های کوتاه مدت نادیده گرفته می‌شود و روی روندها و ویژگی‌های ساختار اقتصاد، بیشتر تمرکز می‌شود.
دقت پیش‌بینی
نکته قابل توجه دیگر در پیش‌بینی، «دقت پیش‌بینی» است. در سال‌های اخیر مطالعات متعددی در زمینه چگونگی ارزیابی دقت پیش بینی
صورت گرفته‌است. خصوصیات محیطی، از قبیل طبیعت متغیر مورد پیش‌بینی، افق پیش‌بینی، ایدئولوژی پیش‌بینی کننده و فناوری مورد
استفاده، عوامل موثر در دقت پیش بینی هستند.(Collopy and Armstrong, ۱۹۹۲)
خطای پیش بینی، اختلاف مقدار واقعی و مقدار پیش بینی شده در پریود متناظر می‌باشد. اگر E خطای پیش بینی در پریود t، Y مقدار حقیقی در پریود t و F مقدار پیش بینی در پریود t باشد، خطای پیش بینی طبق رابطه زیر، برابر است با:
غالبا شاخص‌هایی برای ارزیابی صحت پیش بینی استفاده می‌شوند..معیارهای خطای پیش بینی هر چه کمتر باشند نمایانگر پیش بینی دقیق‌تر هستند. (Turchin, ۲۰۰۷)
چند معیار سنجش خطا در پیش بینی
-میانگین قدر مطلق خطا
-میانگین قدر مطلق درصد خطا
-درصد میانگین قدر مطلق خطاها
-میانگین مربعات خطا
-ریشه میانگین مربعات خطاها
تحقیقات نشان داده‌است، دقت پیش‌بینی‌های کوتاه‌مدت بیشتر از بلندمدت است. همچنین رویکردهای سری زمانی دقیق‌تر از دیگر مدل‌های
اقتصادسنجی بوده‌است.(Batchelor, ۱۹۹۰)
پیش بینی اقتصادی در ایران
با توجه به سرعت تغییرات در جهان معاصر که سبب ناپایدار شدن شرایط محیطی و ایجاد حس نا امنی در زندگی بشری و نیز در فضای کسب و کار شده است، پیش بینی‌های اقتصادی در ایران نیز مورد توجه قرار گرفته است. در این راستا شرکت‌ها و سازمان‌های مختلفی پا به عرصه‌ی ارائه‌ی خدمات پیش بینی در اقتصاد و کسب و کار و همچنین در زمینه‌ی تغییرات تکنولوژیک گذارده‌اند که از آن جمله می‌توان به پایگاه پیش بینی‌های تحلیلی بخارا اشاره کرد.