سیاه‌گیله

سیاه‌گیله یا قاراگیله نام یک گونه گیاه درختچه‌ای از سرده واکسینیوم است که در جنگل‌های گیلان (اسالم) می‌روید. میوه آن سته خوراکی و به رنگ ارغوانی تیره یا سیاه است. برگ‌های آن سبز تیره و سطح زیر متمایل به سفید و میوه‌های آبی-سیاه کروی دارد. این گیاه با نام‌های قره‌قاط و قره‌قات نیز شناخته می‌شود.
برخی منابع گیاه‌شناسی سیاه‌گیله را با قره قات (قره‌قاط) و سیاه‌دار یکی دانسته و برخی منابع آنها را متفاوت می‌دانند.میوه و برگ‌های قره گیله در تهیه داروهای گیاهی کاربرد دارند. میوه آن حاوی ترکیباتی به نام "آنتی سیانوسید" است که گفته می‌شود رگ‌های خونی را تقویت می‌کند، جریان خون را بهبود می‌بخشد و می‌توان از آن در درمان اختلالات چشمی نظیر رتینوپاتی دیابتی، آب مروارید و آب سیاه و اختلالات گردش خون در بدن نظیر رگ‌های واریس و بواسیر استفاده کرد. این ترکیبات همچنین شبکیه را (بخشی از چشم که دید در شب را تقویت و به چشم کمک می‌کند تا با تغییرات نور سازگاری پیدا کند)، تقویت می‌کنند. خلبانان بریتانیایی در طول جنگ جهانی دوم قبل از عزیمت به عملیات بمباران شبانه قره گیله مصرف می‌کردند چون در اثر مصرف آن قدرت بینایی آنها تقویت می‌شد. برگ‌های قره گیله، برای کنترل میزان قند خون در افراد دیابتی مورد استفاده قرار گرفته است، لیکن هیچگونه اسناد و مدارک مستندی دال بر موفقیت این نوع درمان وجود ندارد. هر چند مصرف قره گیله در هر میزان بی‌خطر است، اما اگر برگهای این گیاه در مقادیر بالا و به مدت طولانی مصرف شود سمی است. به همین دلیل، مصرف کم و محدود آن توصیه می‌گردد. قره گیله خشک در طول سالیان متمادی برای درمان اسهال مورد مصرف بوده است. این گیاه حاوی میزان بالای "تانین" است، که به کنترل و کاهش التهاب روده‌ای (که سبب اسهال می‌شود) کمک می‌کند. عصاره قره گیله، نی زمی تواند معده را در مقابل عارضه اولسر حفاظت کند. این ماده تولید موکوس معده را، که در مقابل اسیدهای هاضمه مقاومت می‌کند، تحریک می‌کند. چون این ماده عضلات را شل می‌کند، در تسکین درد ناشی از انقباض‌های قاعدگی می‌تواند موثر واقع شود.
معرفی گیاه
قره گیله گیاهی است که طول آن به 16 اینچ می‌رسد، این گیاه دارای برگ‌های بیضوی و نوک تیز با گل‌های صورتی و سفید ریز است، که در خلال ماه‌های آوریل و ژوئن غنچه باز می‌کنند. در اواخر تابستان، دانه‌های سیاه ارغوانی آن برای چیده شدن آماده می‌شوند. این گیاه در زمره گیاهان خانگی از تیره سیاه گیله است و میوه آن بیشتر مزه و ظاهر سیاه گیله آمریکایی را دارد. میوه آنرا می‌توان هم به صورت تازه و هم خشک شده مصرف کرد یا در تهیه انواع مرباها و دسرها بکار برد.
ترکیبات گیاه
مهمترین ترکیبات موجود در میوه و عصاره قره گیله. ترکیبات گلوکزی به نام "آنتی سیانوسیدها" است. این ترکیبات به تشکیل مویرگ‌های قویتر کمک می‌کند، گردش خون به تمامی نقاط را بهبود می‌بخشد و کاهش چسبندگی پلاکت خون را سبب می‌شود و از انعقاد خون جبوگیری می‌کند. این عناصر رنگدانه‌ای که قدرت بینایی در شب را تقویت و به چشم در سازگاری با تصورات نور سازگاری پیدا کند، کمک می‌کنند. برگ‌های قره گیله از نظر "کرومیوم" غنی هستند، و احتمالا بدین خاطر است که می‌توانند در کنترل قند خون در افراد مبتلا به دیابت موثر واقع شوند. قره گیله خشک شده حاوی مقدار زیادی "تانیس و پکتین" است که این مواد با اثر قابض خود التهاب ایجاد کننده اسهال را کنترل می‌کند.
اشکال موجود
قره گیله، را می‌توان به صورت تازه یا خشک شده مصرف کرد. می‌توان از قره گیله تازه یا خشک شده یا از برگ‌های آن چای تهیه کرد. عصاره آن به صورت کپسول‌های پودری عرضه می‌شود و باید دارای محتوای 25 درصد عناصر آنتی سیانوسید استاندارد شده باشد. عصاره آن حاوی بالاترین درصد آنتی سیانوسید است، که در اصل موثرترین شکل مصرفی قره گیله تلقی می‌شود نحوه مصرف قره گیله حاوی ترکیبات و عناصری است که سیستم گردش خون را تقویت می‌کند. لذا می‌توانید از آن به عنوان یک درمان پیشگیرانه، در صورتی که از نظر سابقه خانوادگی دارای مشکلات و اختلالات گردش خون نظیر واریس، بواسیر یا آرترواسکلروز هستید، استفاده کنید. قره گیله همچنین به سلامتی بینایی نیز کمک می‌کند و می‌توان آنرا برای پیشگیری از بروز اختلالات چشمی ناشی از پیری یا بیماری دیابت مانند آب مروارید، آب سیاه، دژنراسیون ماکولا یا رتینوپاتی دیابتی مصرف کرد. قره گیله در درمان اسهال نیز موثر است اما اگر این عارضه بیشتر از سه یا چهار روز طول بکشد، باید با پزشک خود مشورت کنید.
برای درمان اختلالات چشم و گردش خون: عصاره استاندارد قره گیله (حاوی 25 درصد آنتی سیانوسید) به صورت کپسول و میزان مصرفی آن معادل 480 میلی گرم در روز در دو یا سه نوبت است و پس از بهبودی، باید مصرف آن روزانه 240 میلی گرم ادامه یابد. هدف از تداوم مصرف آن پیشگیری از بیماری است.
برای درمان گرفتگی‌های قاعدگی و پیشگیری از زخم: 20 الی 40 میلی گرم عصاره آن روزانه سه بار، 2 الی 4 ملی لیتر تنتور (1/5) روزانه سه بار یا روزانه نصف لیوان قره گیله تازه را مصرف کنید.
برای درمان اسهال: 5 تا 10 قره گیله خشک کوبده شده را در آب سرد حل کنید و به مدت 10 دقیقه بجوشانید و سپس از صافی عبور دهید و مصرف کنید.
برای درمان دیابت: یک لیوان آب جوش را روی بیش از 1 گرم (تقریبا 1/2 1 قاشق چای خوری) برگ قره گیله بریزید و پس از 10 الی 15 دقیقه آنرا از صافی عبور دهید. مصرف طولانی مدت باید حتما زیر نظر پزشک معالج باشد.
نکات احتیاطی
میوه و عصاره قره گیله بی‌خطر است و عوارض جانبی شناخته شده‌ای ندارند. مصرف آنها در دوران بارداری و شیردهی بی‌خطر است. برگ آن اگر صحیح مصرف شود خطری ندارد، اما نباید میزان مصرف آن در مدت طولانی بالا باشد چون احتمال مسمومیت وجود دارد.
تداخل‌های احتمالی
شناخته شده نیست
ویژگی‌ها
ارتفاع: در حدود ۱ متر
فصل گل‌دهی: اوایل تابستان
تکثیر
خوابانیدن شاخه و تقسیم بوته یا کاشت قلمه‌ها و کاشت بذر. بهتر است در خاک اسیدی و حاوی پیت و در مکانی آفتابی یا جایی با قسمتی سایه کاشته شود.
یاتوت
بلوبری
انگورفرنگی سیاه
واکسینیوم میرتیلوس