نظم اداری

مقر بیت العدل اعظم، حیفا، اسرائیل
نظم اداری عبارت از اصول تشکیلات بهائیت و نظام حاکم بر اداره پیروان است. اصل و تعالیم روحانی بوسیله این نظم در جهان جاری می‌شود. سرچشمه این نظم وصیتنامه عبدالبهاء است که تحت نام الواح وصایا شناخته می‌شود. عبدالبهاء در الواح وصایا شوقی افندی را به سمت ولایت امرالله و مرکز روحانیت و مقتدای بهائیان و رئیس دائمی بیت العدل معین کرده‌است.
اساس نظم اداری
در لوح عهدی که به منزله وصیت‌نامه بهاءالله است آمده‌است: «خدا مقام غصن اکبر (محمدعلی افندی)را پس از مقام غصن اعظم (عباس افندی) قرار داده‌است» یعنی پس از او عباس و سپس محمدعلی جانشین خواهند بود. اما پس از مرگ پدر، میان فرزندان جدایی افتاد. عبدالبهاء به وصیت پدر عمل نکرد و از خود الواح وصایا را به جا گذاشت.
او نیز پس از خود در الواح وصایا شوقی افندی (مشهور به ولی امرالله ۱۹۵۷–۱۹۲۱) را به عنوان جانشین خود برگزید.
در عین حال بنا به مندرجات کتاب اقدس و الواح وصایا یک نظام انتخابی به نام بیت العدل اعظم نیز باید در تحت نظر ولی امرالله مسئول حل و فصل امور جامعه بهائی باشد؛ که پس از وفات ولی امرالله، اولین انتخابات بیت العدل اعظم در سال ۱۹۶۳ شش سال بعد از وفات شوقی افندی برگزار گردید.
بهاءالله شارع آیین بهائی در این مورد می‌گوید:
لیکن برخلاف این گفته پس از فوت عباس افندی که در حیفا اتفاق افتاد چند ماهی زمام امور بهائیان به دست ورقه علیا خواهر عباس افندی بود او در ضمن تلگراف و نامه‌هایی جامعه بهائی را متوجه کرد که زمامداری بهائیان پس از عبدالبهاء با شوقی افندی دختر زاده‌اش خواهد بود.
عبدالبهاء و شوقی افندی بیت العدل را عالی‌ترین هیئت قانون‌گذاری امر بهائی و مرجع کل نفوس جهت اتحاد عالم بهائی در زمان نبود ولی امرالله در این دین، قرار دادند.
پس از زمامداری شوقی افندی چند نفر از مبلغین معروف بهائی که خیال می‌کردند پس از عباس افندی در بیت العدل دارای سمتی خواهند بود از در مخالفت درآمدند و کتاب‌های متعددی بر رد بهائیان نوشتند (مانند کشف الحیل، فلسفه نیکو و …) میرزا احمد سهراب - که از مبلغین بنام بهایی و مامور نشر امراله در آمریکا بود- به صورت دیگری علم مخالفت برافراشت و الواح وصایا را که به نفع شوقی افندی بود مجعول شمرد و اینطور اظهار عقیده کرد که پس از فوت عباس افندی باید بیت العدل اعظم به نص کتاب اقدس تشکیل شود و کسی حق ندارد بر خلاف نص بهاءالله خود را پس از عبدالبهاء ولی امر بشمارد.
بعد از درگذشت شوقی افندی، ایادیان امرالله به مدت ۶ سال رهبری جامعه جهانی بهائی را بر عهده گرفتند تا اینکه در سال ۱۹۶۳ اولین انتخابات بیت‌العدل اعظم الهی برگزار شد و این موسسه تاسیس گشت.
تعداد اعضای بیت العدل ۹ نفر هستند، که هر ۵ سال یک بار از طریق انتخاباتی آزاد، انتخاب می‌شوند. پس از مرگ ولی امرالله، اولین انتخابات بیت العدل اعظم الهی در سال ۱۹۶۳ میلادی برگزار شد.
مقر این موسسه بر روی دامنه کوه کرمل در بندر حیفا است که بهاءالله این مکان را در سال ۱۸۹۰ میلادی و در طی لوح کرمل انتخاب کرده بود.
در حال حاضر جامعه بهائی در صورت امکان در هر شهری یک گروه نه نفره به نام «محفل روحانی محلی» انتخاب می‌کنند به این ترتیب که انتخاب اعضای محافل (محلی، ملی، بیت‌العدل اعظم) به صورت رای مخفی و آزاد است و بدون کاندیدا و تبلیغات برگزار می‌شود. نمایندگان منتخب محافل روحانی محلی، اعضای «محفل روحانی ملی» را از بین کلیه اعضای تسجیل شده جامعه بهائی آن کشور انتخاب می‌کنند. (تسجیل سلسله مراحلی است که بهائیان پس از از طی آن و تایید محافل ملی، بهائی محسوب می‌شوند که در کتاب اصول نظم اداری بهائی به صورتی که در ذیل وظایف محافل روحان محلی آمده‌است توضیح داده شده‌است) و اعضای محافل ملی تمامی کشورها ۹ نفر اعضای بیت العدل اعظم الهی را انتخاب می‌کنند، که در راس امور ادرای و روحانی دین بهائی قرار دارد.
شوقی افندی، ولی امرالله در دین بهائی در نوشته‌های خود اشاره به دو نوع نظم می‌کنند
نظم اداری
نظم اداری مقدمه ایجاد نظم بدیع است
نظم بدیع جهانی
نظم بدیع وسیله تحقق وحدت عالم انسانی است
نظم اداری هسته مرکزی نظم بدیع و حافظ حکومات آینده بهائی است.
تاسیسات نظم اداری به ۲ دسته تقسیم می‌شود:
تشکیلات انتخابی
تشکیلات انتصابی
هر دو شاخه اداری بهایی توسط یک نهاد بین‌المللی موسوم به بیت‌العدل اعظم نظارت می‌شوند. اعضای بیت‌العدل اعظم هر پنج سال یک بار انتخاب می‌شوند. بیت‌العدل اعظم در شهر حیفا، اسرائیل، در نزدیکی شهری که برای سالها تبعیدگاه بهاءالله بود و مدفن وی می‌باشد، قرار دارد و از این رو، اسرائیل زیارتگاه بهاییان است. بهاءالله ۶۰ سال پیش از تشکیل دولت اسرائیل و پس تبعید توسط دولت عثمانی به این منطقه، در لوح کرمل این منطقه را برای استقرار بیت‌العدل اعظم انتخاب کرده‌است.
تشکیلات انتخابی
اطلاق لفظ انتخابی برای این دسته از تشکیلات بدین خاطر است که اعضاء آن به انتخاب افراد جامعه بهائی معین می‌شود و به چهار دسته محلی، منطقه‌ای، ملی و بین‌المللی تقسیم می‌گردند. محفل روحانی ملی و محفل روحانی محلی از این دسته از تشکیلات بهائی است.
تشکیلات انتصابی
کامل کننده محافل و تشکیلات انتخابی بهائی، شاخه اداری دیگری است که از مقامات انتصابی تشکیل می‌شود. نهادهای بهایی این افراد را که در پیشبرد اهداف جامعه بهایی تلاش کرده و نقش مشاوران جامعه را دارند، بر اساس میزان شایستگی و افتخارات آنها انتصاب می‌کنند. این مقامات تحت عناوین مشاورین قاره‌ای، معاونین مشاوره قاره‌ای و دستیاران آنها (مساعدین) به فعالیت می‌پردازند. در حالی که مشاورین قاره‌ای در هر دو سطح قاره‌ای و کشوری فعال هستند، معاونین مشاوره قاره‌ای و دستیاران ایشان در سطوح منطقه‌ای و محلی فعالیت می‌کنند. دارالتبلیغ بین‌المللی نیز از جمله تشکیلات انتصابی است.