شارل هشتم

شارل هشتم (زاده ۳۰ ژوئن ۱۴۷۰ در آمبواز — درگذشته ۷ آوریل ۱۴۹۸ در آمبواز) پادشاه فرانسه از ۱۴۸۳ تا هنگام مرگش در ۱۴۹۸ بود. او مدعی پادشاهی ناپل بود و آن را حق موروثی خود می‌دانست و به همین سبب وارد جنگ با ایتالیا شد. شارل در ۱۴۹۵ وارد ناپل شد و در آنجا تاجگذاری کرد، اما مخالفانش علیه او بسیج شده و او با از دست دادن بسیاری از فتوحاتش به فرانسه بازگشت. او آماده لشکرکشی‌ای دیگر بود که در ۱۴۹۸ در سن ۲۷ سالگی درگذشت.
زندگی‌نامه
سال‌های نخستین و رسیدن به قدرت
شارل هشتم در ۳۰ ژوئن ۱۴۷۰ در آمبواز فرانسه زاده شد. او تنها پسر لوئی یازدهم، پادشاه فرانسه و شارلوت ساووی بود. از آنجا که او کودکی نحیف بود اجازه شرکت در فعالیت‌های شدید، چه ذهنی و چه بدنی، را نداشت و همین موضوع سبب شد تا آموزش‌های کمی در زمینه‌های درسی، جنگاوری و شکار به او داده شود. در ۱۴۸۳ لوئی یازدهم درگذشت و شارل ۱۳ ساله بر مسند قدرت نشست. در نخستین سال‌های حکومت شارل خواهر بزرگش آن دو بوژو نایب‌السطنتی او را برعهده داشت و بزرگترین چالشی که شارل با آن در این مدت روبرو شد استقلال‌خواهی دوک‌نشین بریتانی بود که این موضوع ثبات سیاسی فرانسه سده پانزدهم را به مخاطره انداخته بود. فرانسیس دوم، دوک بریتانی در ۱۴۸۴علیه شارل هشتم شورید اما در ۱۴۸۸ از نیروهای پادشاه شکست خورد. همچنین شارل در این مدت درگیر سرکوب شورش‌هایی بود که عموزاده‌اش لوئی، دوک اورلئان (بعدتر شاه لوئی دوازدهم) رهبریشان را برعهده داشت. لوئی در ۱۴۸۸ زندانی شد و فرانسیس دوم نیز کمی بعد درگذشت. با مرگ فرانسیس، بریتانی به دخترش آن رسید و او که چاره دیگری نداشت با شارل هشتم و پس از آنکه شارل قرار ازدواجش با مارگارت اتریش، دختر ماکسیمیلیان یکم، امپراتور امپراتوری مقدس روم را انکار کرد در دسامبر ۱۴۹۱ ازدواج نمود. بدین ترتیب بریتانی بار دیگر در کنترل فرانسه قرار گرفت، اما از آنجا که انگلستان نیز دارای منافعی در این دوک‌نشین بود، بود شارل مجبور شد تا در ۱۴۹۲ عهدنامه ایتاپل را با هنری هفتم، پادشاه انگلستان امضا کرده و در ازای چشم‌پوشی انگلیسی‌ها از منافع خود در بریتانی، غرامت سنگینی را به آنان پرداخت نمود. او همچنین در ۱۴۹۳ و به‌دنبال امضای عهدنامه بارسلونا، روسیون و سردانیا را به پادشاهی آراگون بازگرداند.
آغاز حکومت به‌طور مستقل و حمله به ایتالیا
شارل پس از ازدواجش خود را از قیمومیت خواهرش آزاد نمود و به‌تنهایی اداره امور کشور را در دست گرفت. با این حال او آمادگی لازم برای برخورد با مشکلات را نداشت و یکی از معاصرانش او را «پادشاهی بسیار جوان، ضعیف و خودرای که به ندرت از محضر دانایان سود می‌جست و نه پول داشت و نه هوش» توصیف نمود. شارل هشتم برخلاف بیشتر فرمانروایان زمان خود تقریبا بی‌سواد بود و به جای مطالعه اسناد حکومتی، بیشتر به خواندن داستان‌های ماجراجویانه، تاریخی و حماسی علاقه نشان می‌داد.
شارل هشتم تا ۱۴۹۱ با مجموعه‌ای از مشکلات بزرگ روبرو شده بود. نهادهای سیاسی نیاز به تغییر و اصلاحات داشتند، کلیسا در وضعیتی مبهم قرار داشت و نیاز به یک خط مشی قطعی درباره ارتباط دین با سیاست حس می‌شد. همچنین باید اقداماتی اساسی در رابطه با تقویت اقتصاد صورت می‌پذیرفت اما شارل به هیچ‌کدام اینها توجهی ننمود و در عوض، توجه خود را معطوف پادشاهی ناپل در جنوب ایتالیا و لشکرکشی به آن نمود. خاندان والوا از ۱۲۲۵ که پاپ وقت، ناپل را به عنوان ملکی پاپی به شارل آنژو اعطا نمود مدعی آنجا بودند. اما فرانسویان کنترل خود بر ناپل را در برابر خاندان سلطنتی آراگون از دست دادند و اینک شارل هشتم درصدد بود تا ناپل را که حق موروثی خود می‌دانست پس گرفته و از آن به‌عنوان پایگاه خود برای آغاز جنگی صلیبی علیه ترکان عثمانی که موفق به فتح قسطنطنیه در ۱۴۵۳ شده بودند استفاده نماید. دراین بین لودوویکو اسفورتزای میلانی نیز که خود با آلفونسوی ناپل درگیر بود به تشویق شارل برای حمله پرداخت و شارل هشتم در ۱۴۹۴ به ایتالیا لشکر کشید. پاکسازی سریع چندین دژ ایتالیایی در شمال آن کشور توسط فرانسویان در ابتدای جنگ، دیگر ایتالیا را متقاعد ساخت که مقاومت در برابر ارتش فرانسه سودی ندارد و درنتیجه فرانسویان به راحتی تا ناپل پیشروی نمودند. آنها پیروزمندانه از پاویا، فلورانس و رم گذشتند و شارل هشتم در فوریه ۱۴۹۵ وارد ناپل شد.
عقب‌نشینی از ایتالیا
اما این پیروزی سبب شد تا کشورهای همسایه فرانسه که شارل تا آن زمان سعی کرده بود چهره‌ای بی‌طرف از کشورش به آنان نمایش دهد علیه فرانسه موضع گیرند. درنتیجه اتحادی از میلان، ونیز، اسپانیا، امپراتوری مقدس روم و پاپ الکساندر چهارم علیه شارل هشتم شکل گرفت. شارل که خطر به دام افتادن در جنوب اروپا را حس کرده بود با نیمی از سپاهش به سمت فرانسه عقب‌نشینی نمود و باقی نیروهایش را برای در اشغال نگاه‌داشتن ناپل در آنجا باقی گذارد. با این حال او در ۶ ژوئیه ۱۴۹۵ مجبور شد تا با دشمنانش وارد نبردی خونین موسوم به نبرد فورنوو در منطقه‌ای به همین نام در جنوب رود پو شود و علی‌رغم شکست دراین جنگ، شارل توانست راهی برای بازگشت به فرانسه یافته و سرانجام در اکتبر ۱۴۹۵ به کشور رسید. اما دیگر سپاهیان فرانسوی باقی‌مانده در ایتالیا نیز متحمل شکست شدند و شارل هشتم فتوحات خود در ایتالیا را از دست داد.
با این‌حال اقامت کوتاه‌مدت شارل در ایتالیا باعث علاقه‌مندی او به هنر و معماری عصر رنسانس شد و او تصمیم به بازسازی شاتو دامبواز (دژ آمبواز) با استفاده از هنرمندان ایتالیایی ازجمله فرا جوکوندو گرفت.
جنگی که شارل هشتم در ۱۴۹۴ آنرا آغاز نمود ایتالیا را به صحنه نبرد بین دو کشور فرانسه و اسپانیا تبدیل کرد که این درگیری‌ها تا سال ۱۵۵۹ میلادی و امضای صلح‌نامه کاتو-کامبرزی (Cateau-Cambrésis) ادامه یافت. درگیری شارل هشتم در ایتالیا سبب شد تا او به‌طور کامل از مسایل داخلی کشور غافل مانده و درنتیجه بسیاری از دستاوردهای دوران حکومت پدرش از بین رفت.
سال‌های پایانی و مرگ
شارل از همسرش آن صاحب سه فرزند شد که تنها یک پسرش بیش از یک ماه زنده ماند. اما او نیز در ۳ سالگی و به دنبال ابتلا به سرخک درگذشت و مرگ او ضربه‌ای شدید به پادشاه فرانسه وارد آورد. شارل تصمیم گرفت که از خوشگذرانی‌هایش دست بکشد و همانگونه که پیشتر شورای حکومتی ایالات کل در ۱۴۸۴ درخواست کرده بود از مالیات‌ها بکاهد. او همچنین در صدد تدارک لشکرکشی تازه‌ای به ایتالیا بود اما پیش از آنکه بتواند سیاست‌های جدیدش را اعمال نماید در ۷ آوریل ۱۴۹۸ در آمبواز و احتمالا به دلیل برخورد سرش با چهارچوب کوتاه در درگذشت. از آنجا که شارل هشتم فرزند پسری نداشت پس از او عموزاده‌اش لوئی اورلئان با عنوان لوئی دوازدهم بر تخت پادشاهی فرانسه نشست.