حصر خانگی میرحسین موسوی، مهدی کروبی و همسرانشان

میر حسین موسوی و همسرش، زهرا رهنورد
مهدی کروبی
حبس خانگی میرحسین موسوی و مهدی کروبی و زهرا رهنورد از اوایل اسفند ۱۳۸۹ آغاز شده و تاکنون ادامه دارد. فاطمه کروبی نیز که همزمان با این افراد در حبس قرار گرفت، از اواخر اردیبهشت ۱۳۹۰ در وضعیت رفع حصر موقت قرار گرفته‌است.
زمینه دستگیری
احمد جنتی امام جمعه تهران در روز ۲۹ بهمن ۱۳۸۹ گفت:
سازمان بسیج استادان دانشگاه‌های کشور طی نامه‌ای میرحسین موسوی و مهدی کروبی را آلت دست آمریکا خواند و حوادث ۲۵ بهمن را سازمان‌یافته در خارج از کشور اعلام کرد و در ادامه خواستار محاکمه موسوی و کروبی شد.
پس از تظاهرات ۲۵ بهمن، نمایندگان مجلس ایران شعار «مرگ بر موسوی» و «مرگ بر کروبی» و «موسوی و کروبی اعدام باید گردند» سر دادند و خواستار اعدام این دو رهبر اصلاح طلب شدند. نمایندگان نوشته‌ای بر روی جایگاه هیئت رئیسه نصب کرده بودند بدین شرح: «ما نمایندگان مجلس شورای اسلامی خواستار محاکمه و اشد مجازات موسوی و کروبی به جرم افساد فی الارض و اقدام علیه امنیت ملی کشور هستیم.»
رئیس مجلس نیز دستور تشکیل کمیته «بررسی افراد ضدانقلاب» را صادر کرد.
در تحصنی که در ساعات پایانی ۲۶ بهمن در میدان ارک تهران از جانب هواداران جمهوری اسلامی برگزار شد، مخالفین میر حسین موسوی و مهدی کروبی با نصب طناب داری در مقابل دادسرای عمومی و انقلاب تهران مترسک میرحسین موسوی را به دار آویخته و آتش زدند و با سر دادن شعارهای «مرگ بر موسوی»، «مرگ بر خاتمی»، «مرگ بر کروبی» از دستگاه قضایی، خواستار محاکمه سران جنبش سبز شدند.
روز یکشنبه ۸ اسفند ۱۳۸۹ در پی حبس خانگی موسوی و کروبی، مجمع روحانیون مبارز خواستار پایان یافتن آن شد. در ۹ اسفند ۱۳۸۹، سایت کلمه، وب گاه مرتبط با میرحسین موسوی، گزارش داد که میرحسین موسوی، مهدی کروبی و همچنین همسران آن‌ها یعنی زهرا رهنورد و فاطمه کروبی دستگیرشده و به زندان حشمتیه تهران منتقل شده‌اند. اردشیر امیرارجمند مشاور موسوی و مجتبی واحدی مشاور کروبی نیز این خبر را تایید کرده و خبرگزاری‌های دیگر نظیر بی‌بی‌سی فارسی، بخش فارسی صدای آمریکا و یورونیوز آن را به نقل از وب‌گاه کلمه و مشاوران آن‌ها بازگو کردند. اما غلامحسین محسنی اژه‌ای، سخنگوی قوه قضائیه، آن را تکذیب کرد. پیش‌تر در ۶ اسفند ۱۳۸۹ کمپین بین‌المللی حقوق بشر به نقل از یک منبع محلی خبر از تخلیه خانه مهدی کروبی داده بود. این خبر یکی از عوامل موثر در برگزاری تجمعات اعتراضی در ۱۰ اسفند بوده‌است.
واکنش‌ها
حصر خانگی مهدی کروبی و میر حسین موسوی با اعتراض‌های زیادی از سوی احزاب و شخصیت‌های سیاسی مواجه شد. از جمله این واکنش‌ها می‌توان به مخالفت‌های جبهه مشارکت، سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی، مجمع مدرسین و محققین حوزه علمیه قم، گزارشگران بدون مرز، مجمع نمایندگان ادوار مجلس شورای اسلامی، سازمان عفو بین‌الملل، نهضت آزادی، شورای فعالان ملی مذهبی، مجمع روحانیون مبارز، حزب اعتماد ملی، محمد خاتمی، محمد رضا خاتمی، احمد منتظری، ابوالحسن بنی صدر، عزت‌الله سحابی، مصطفی تاج‌زاده، محسن میردامادی، عبدالله رمضان‌زاده، علی شکوری‌راد، عبدالکریم سروش، عبدالکریم لاهیجی، شیرین عبادی، اکبر گنجی، عبدالعلی بازرگان، آیت الله صانعی، آیت الله دستغیب، آیت الله موسوی اردبیلی، آیت الله شبیری زنجانی، آیت الله بیات زنجانی و علی مطهری با حصر خانگی رهبران جنبش سبز اشاره کرد.
پس از اعتراضات جنبش سبز در روز ۲۵ بهمن ۱۳۸۹ و حصر خانگی رهبران جنبش سبز، هواداران جنبش سبز در اعتراض به این حصر خانگی در روزهای ۱ اسفند ۱۳۸۹، ۱۰ اسفند ۱۳۸۹، ۱۷ اسفند ۱۳۸۹ و ۲۴ اسفند ۱۳۸۹ دست به اعتراض و تظاهرات زدند.
بخش فارسی صدای آمریکا، به نقل از سایت کلمه گزارش کرده‌است که در واکنش به این خبر در برخی از شهرهای ایران، در ساعت ۲۲ روز ۹ اسفند، صدای «الله اکبر» و برخی شعارهای دیگر شنیده شده‌است.
مجتبی واحدی، مشاور مهدی کروبی در مصاحبه با بی‌بی‌سی فارسی گفته‌است که دستگیری موسوی و کروبی، به دستور شورای عالی امنیت ملی صادر شده‌است.
جی کارنی، سخنگوی کاخ سفید و باراک اوباما نیز در واکنش به خبر دستگیری میرحسین موسوی و مهدی کروبی خواستار آزادی رهبران مخالفان در ایران شد.
گروهی از رهبران سابق کشورهای جهان طی نامه‌ای به علی خامنه‌ای نسبت به «ناپدید شدن» میرحسین موسوی و مهدی کروبی ابراز نگرانی کرده و نسبت به خطر بی‌اعتباری نهادهایی که زیر نظر او هستند هشدار دادند. ویلیام کوک، نخست وزیر سابق هلند، سزار گاویریا، رئیس جمهوری سابق کلمبیا، لیونل ژوسپن، نخست وزیر سابق فرانسه، عبدالکریم ال ایریانی، نخست وزیر سابق یمن، والدیس بیرکاوس، نخست وزیر سابق لتونی، کجل ما ینی بوندویک، نخست وزیر سابق نروژ، شاندریکا کوماراتونگا، رئیس جمهور سابق سریلانکا و کسام ئوتیم، رئیس جمهور جمهوری سابق موریس امضا کنندگان این نامه هستند.
رئیس اتحادیه بین المجالس (سازمان بین‌المللی که از نمایندگان مجالس کشورهای جهان تشکیل شده) طی نامه‌ای به علی لاریجانی، رئیس مجلس ایران، از بازداشت یا حصر مهدی کروبی رئیس اسبق مجلس و همسرش فاطمه کروبی ابراز نگرانی کرد.
یرژی بوزک، رئیس پارلمان اروپا با محکوم کردن دستگیری میرحسین موسوی و مهدی کروبی خواستار آزادی بدون قید و شرط رهبران مخالفان در ایران شده‌است.
وزیر امور خارجه فرانسه نیز به دستگیری رهبران جنبش سبز و سرکوب معترضان اعتراض کرد.
مجمع نمایندگان ادوار مجلس شورای اسلامی در محکومیت زندانی کردن رهبران جنبش سبز ملت ایران و حمایت از تظاهرات جنبش سبز بیانیه‌ای صادر کردند.
گزارشگران بدون مرز خواستار اعلام محل بازداشت موسوی و کروبی شد.
وزیر امور خارجه آلمان همچنین در دیدار خود با علی‌اکبر صالحی، وزیر امور خارجه ایران در ژنو نیز به این موضوع پرداخته و خواستار تضمین سلامت رهبران مخالفان حکومت در ایران شد.
حزب سوسیالیست فرانسه، قدرتمندترین تشکل اپوزیسیون دولت فرانسه در پارلمان، نیز با انتشار بیانیه‌ای دستگیری رهبران نمادین جنبش سبز را محکوم کرد.
هیلاری کلینتون همچنین پس از دستگیری رهبران جنبش سبز در مجمع حقوق بشر سازمان ملل در ژنو با انتقاد از سیاست‌های دولت ایران گفت: جمهوری اسلامی ایران سیاست خشونت در خارج از مرز و حکومت استبدادی در درون مرز را دنبال می‌کند.
شورای امنیت ملی آمریکا پس از دستگیری رهبران جنبش سبز با صدور بیانیه‌ای دستگیری فعالان سیاسی، دانشجویان و روزنامه نگاران را به شدت محکوم کرد.
روزنامه آلمانی (دنیا Die Welt) پس از دستگیری رهبران جنبش سبز نوشت: رهبران اپوزیسیون ایران ربوده و زندانی شدند.
سفیر ایران در سوئد در اعتراض به بازداشت موسوی و کروبی احضار شد.
مارکوس لئونینگ کمیسر حقوق بشر آلمان، در ۱۴ ژوئیه ۲۰۱۱، ضمن درخواست آزادی میرحسین موسوی و مهدی کروبی، افزود که آن‌ها «بدون مبنای حقوقی در مکانی نامعلوم نگاهداری می‌شوند و هیچ تماسی با جهان خارج ندارند».
علی مطهری، نماینده اصولگرا مجلس شورای اسلامی علاوه بر درخواست آزادی زندانیان سیاسی، خواستار مشخص شدن وضع میرحسین موسوی و مهدی کروبی شد و اعلام کرد «حتی تکلیف آقایان موسوی و کروبی هم باید در دادگاه صالح تعیین شود نه اینکه بدون محاکمه محصور شوند. من با این برخورد مخالفم».
صلاح زواوی، اولین و تنها وزیر دولت فلسطین در ایران، با یادآوری کمک‌های متعدد مهدی کروبی به کشور فلسطین، خواستار حل شدن مشکل حصر وی را از رهبر ایران نمود.
آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر ایران، در پاسخ به درخواست آزادی یا محاکمه عادلانه میرحسین موسوی و مهدی کروبی، اینگونه پاسخ داد: «اگر اینها محاکمه شوند حکمشان خیلی سنگین خواهد بود و قطعا شما راضی نخواهید بود.»
تصحیح خبر سایت کلمه
سایت کلمه در روز سه شنبه ۱۷ اسفند خبر قبلی خود مبنی بر بازداشت موسوی و کروبی به همراه همسرانشان را تصحیح کرد و گفت آقای موسوی و خانم رهنورد در حصر خانگی هستند و نه در پادگان حشمتیه. سایت کلمه به وضعیت آقای کروبی و همسرش اشاره‌ای نکرد.
وضعیت سلامت
احترام السادات نواب صفوی، مادر زهرا رهنورد پس از دیداری که در تیرماه ۱۳۹۰ با دخترش و میرحسین موسوی داشت از رنگ پریدگی و لاغری شدید آنها ابراز نگرانی کرده بود. در ماه مرداد، برخی از منابع خبری نزدیک به جمهوری اسلامی با انتشار گزارشی حال میرحسین موسوی را وخیم توصیف کرده و اعلام کرده بودند که پزشکان بر بالین وی حاضر شده‌اند. اما وبسایت کلمه ضمن رد این ادعا اعلام کرده‌است که وی تا روز ۲۷ مرداد ۱۳۹۰ حال عمومی رضایت بخشی داشته و روزه دار بوده‌است. در این راستا اردشیر امیرارجمند، مشاور میرحسین موسوی نیز با رد وخامت حال وی اعلام کرده بود که نزدیکان وی از انتشار اخبار «ضد و نقیض» در مورد سلامت او نگران هستند.
در ۲۵ مرداد سال ۱۳۹۶، همسر مهدی کروبی با انتشار نامه‌ای از اعتصاب غذای خشک او خبر داد. فاطمه کروبی نوشت: «آقای کروبی خواسته خودشان را صریحا اعلام کردند: ابتدا خروج نیروهای امنیتی از منزل؛ که تا کنون در هیچ حصری پیش و پس از انقلاب سابقه نداشته که ماموران امنیتی در درون منزل با فرد محصور زندگی کنند و تمام ابعاد زندگی او را به طور کامل شنود کنند و دوربین وصل کنند و شرایط زندگی را به طور بسیار عجیبی برای آن فرد و خانواده‌اش سخت کنند. دوم، همان‌طور که پیش‌تر به آقای روحانی و مطهری در نامه‌ای جداگانه گفته بودند در صورت تداوم حصر برگزاری دادگاه علنی را فراهم کنند… پیش از اعزام بار دوم به بیمارستان، ایشان پیامشان را به مقامات از جمله به وزیر بهداشت و درمان اعلام کردند و گفتند که اگر قرار بر تداوم حصر غیرقانونی، بدون محاکمه علنی است، ایشان دست به اعتصاب غذا خواهد زد.»
حصر انفرادی کروبی
در پنجم شهریور، سایت سحام نیوز با درج مصاحبه‌ای با فاطمه کروبی، خبر از انتقال مهدی کروبی به محلی دیگر داد. در این مصاحبه ایشان از حصر انفرادی مهدی کروبی از ابتدای ماه رمضان خبر داده بود.
بدنبال این مصاحبه، روزنامه کیهان با اعلام تغییر محل حصر مهدی کروبی، به حضور یک مامور امنیتی در این آپارتمان اشاره کرد.
اعتراضات جنبش سبز در ۲۵ بهمن ۱۳۹۰
شورای هماهنگی راه سبز امید و فعالان جنبش سبز نظیر اردشیر امیرارجمند، مجتبی واحدی، شیرین عبادی، عیسی سحرخیز، و نمایندگان ادوار مجلس در بهمن ماه ۱۳۹۰ در آستانه سالگرد تظاهرات ۲۵ بهمن ۱۳۸۹، فراخوان‌هایی را منتشر کردند که در آن از معترضان خواسته شد در اعتراض به ادامه حبس خانگی میرحسین موسوی، مهدی کروبی و همسرانشان به خیابان‌ها بیایند.
اصرار احمدی‌نژاد بر ادامه‌ی حصر
محمود احمدی‌نژاد در خطبه‌های پیش از نماز جمعه در ۲۵ بهمن ۹۱ خواستار ادامه حصر رهبران جنبش سبز شد و ادامه داد: این‌ها همان‌طور که مردم ایران می‌دانند از آمریکا خط می‌گیرند و آزادی چنین منافقانی به ضرر کشور و نظام جمهوری اسلامی ایران خواهد بود.
در زمان دولت یازدهم ایران
با آغاز به کار حسن روحانی در سمت ریاست دولت یازدهم ایران، امیدواری جهت رفع حصر این گروه ۳ نفره افزایش یافت. روحانی در سخنرانی‌های خود پیش از انتخابات به آزادی زندانیان سیاسی من جمله رفع حصر این گروه وعده داده بود. این اعلام موضع با حمایت سید محمد خاتمی و محمدرضا عارف و حسین شریعتمداری روبرو شده بود که ابراز امیدواری کردند وزارت اطلاعات دولت یازدهم در این خصوص تصمیمات متفاوتی اتخاذ کند.
در اظهارنظری در آذر ۱۳۹۲، محمدباقر نوبخت، سخنگوی دولت یازدهم در گفتگویی اعلام کرد: «در این دست موارد که جامعه منتظر اقدام دولت است گاهی بهتر است به‌جای پیگیری جزییات امور به دولت اعتماد کرد و گذاشت دولتمردان امور را پیش ببرند. رفع حصر از چهره‌های اصلاح‌طلب و آزادی زندانیان سیاسی در دستور کار دولت است اما ترجیح این است که این امور در بی‌خبری و در عمل دنبال شود. مردم با توجه به روحیاتی که از دکتر روحانی سراغ دارند باید به دولت تدبیر و امید اعتماد کنند.»
اعتراضات جنبش سبز در ۱۰ اسفند ۱۳۸۹
اعتراضات جنبش سبز در ۲۵ بهمن ۱۳۸۹
اعتراضات جنبش سبز در ۱ اسفند ۱۳۸۹
اعتراضات جنبش سبز در ۲۲ خرداد ۱۳۹۰