ولایت هرات

ولایت هرات به مرکزیت شهر هرات، سومین بزرگ‌ترین ولایت (بعد از ولایت هلمند) از ولایت‌های افغانستان است. ولایت هرات همراه با فراه و نیمروز جمعا ولایات غربی افغانستان را تشکیل می‌دهند و با کشور ایران هم‌مرز هستند.
مردم این ولایت اکثریت تاجیکان (فارسی زبان) هستند و اقلیت آن‌ها را پشتون‌ها و هزاره‌ها تشکیل می‌دهند.
نام‌های تاریخی
هرات یکی از قدیمی‌ترین ولایات افغانستان است که ریشه‌های آن به آریانای باستان می‌رسد. برخی منابع غربی هرات باستان را بنام «آریا» یاد نموده‌اند که همان گونه یونانی شده هریوا است. چنانچه در نتیجه تحقیق اکادمیسین داکتر عبدالاحمد جاوید، هرات باستان بگونه‌های ذیل آمده‌است:
به اوستایی: هرویوه (Harōiva)، در یشت ۱۰٫۱۴ (یشت چهاردهم مهریشت) و وندیداد ۱٫۹ (فرگرد یکم وندیداد) از اوستا
به پارسی باستان: هریوه (Haraiva)، در سنگ‌نبشته‌های هخامنشی
به پارسی میانه ساسانی: هریو (Harēv)، در سنگ‌نبشته‌ای از شاپور یکم در کعبه زردشت واقع در نقش رستم
به پهلوی: هری (Hariy)، در فهرست پایتخت‌های استان‌های امپراتوری ساسانیان به زبان پهلوی
در دوره اسکندر مقدونی: اسکندریه آریانه ، یا بطور ساده‌تر اسکندریه آریا
به یونانی باستان: آریا Ἀ (نباید با نام یونانی سرزمین باستانی آریانه (Arianē) اشتباه شود)
به لاتینی: آریا (Aria)
تاریخچه
چشت هرات
هرات قبل از کشف اقیانوس هند در گذرگاه جاده ابریشم قرار داشت و نقش بزرگ را در تجارت میان شبه قاره هند، شرق میانه، آسیای مرکزی و اروپا بازی می‌کرد. هرات از لحاظ موقعیت جغرافیایی در طول تاریخ بستر مناسب تلاقی مدنیت‌های شرق و غرب نیز به‌شمار می‌رفت. از اینرو هرات یکی از گهواره‌های تمدنی تاریخ پربار خراسان شناخته می‌شود. تاریخ سیاسی هرات پر از فراز و نشیب است. چنانچه هرات همواره میدان لشکر کشی‌ها جنگهای اشغالگرانه، ویرانگرانه و گذرگاه جهان‌گشایان نیز بوده‌است. روی تصادفی نیست که تاریخ هرات مشحون از مبارزات آزادی خواهانه و استعمار شکن بوده‌است.
در دوره‌های ماد و هخامنشیان، هریوا سرزمینی در اطراف رودخانه هریرود بوده و یکی از ساتراپی‌های هخامنشیان بشمار می‌رفت. در سنگ‌نبشته بیستون داریوش بزرگ، هریوا (Haraiva) در فهرست ساتراپی‌های هخامنشیان آمده‌است.
به قول مورخ یونانی هرودت، اسکندر مقدونی در ۳۳۰ قبل از میلاد، آرتاکوانا، مرکز ساتراپی هریوه را گشود. سپاهیان اسکندر شهر را ویران و باشندگان آن را به قتل رسانیدند. اسکندر سپس شهری به نام «اسکندریه آره‌ایا» (Alexandria Areia) در کنار هریرود بنا کرد و جمعیت و آبادی آرتاکوآنا را بدین شهر که شاید هرات امروزین باشد تحویل کرد.
هرات در زمان ساسانیان در سنگ‌نبشته‌ای در کعبه زردشت واقع در نقش رستم بنام هریو یاد شده‌است. در دوره ساسانی از مراکز مهم نظامی و منطقه مرزی در مقابله با هیاطله بوده‌است. پیش از آمدن اسلام به ایران دارای اقلیت مسیحی نستوری بود. در سال ۳۱ ه‌.ق (حدود ۶۵۰ م) یا کمی پس از آن به دست مسلمانان فتح شد.
در دوره خلافت اسلامی، یعنی در قرون وسطی، هرات همراه با نیشابور، مرو و بلخ یکی از چهار قسمت (چهار ربع) خراسان بزرگ بود.
هرات مثل اکثریت مناطق دیگر افغانستان با هجوم مغول در ۱۲۲۲ م. از بنیاد ویران شد و بیش از نیمی از اهالی بومی آن قتل‌عام یا آواره شدند.
هرات بین سالهای ۶۴۳ تا ۷۸۴ ه‌.ق پایتخت سلسله آل کرت بود. تیمور لنگ در سال ۷۸۴ هرات را گشود و آل کرت را نابود ساخت. در جریان این حمله هرات بار دیگر ویران و هزاران نفر کشته شدند. شاهرخ فرزند تیمور و همسرش گوهرشاد پایتخت تیموریان را در سال ۱۴۰۱ م از سمرقند به هرات منتقل کردند.
در ۱۵۰۶ شیبانیان آسیای مرکزی بر شمال افغانستان و هرات مسلط شدند. اندکی بعد هرات در تحت کنترل صفویان ایران قرار گرفت. در دوران صفوی هرات مهم‌ترین شهر و مرکز خراسان محسوب می‌شد و همواره مورد طمع ازبکان بود حتی چندبار این شهر به دست ازبکان افتاد. اما سلطه ازبکان بر این شهر به صورت کوتاه مدت بود و آن‌ها از دوره‌های فترت در اوایل سلطنت شاه طهماسب اول و اوایل سلطنت سلطان محمد خدابنده و شاه عباس اول استفاده کردند و هر بار برای مدت کمی این شهر را در اشغال داشتند.
پس از سقوط صفویان هرات به دست نادر شاه افشار افتاد و پس از مرگ نادر هرات به تصرف احمد خان درانی درآمد. در دوران معروف به بازی بزرگ ماموران بریتانیایی در هرات فعال بودند و از پیوستن هرات به حکومت افغانستان پشتیبانی می‌کردند. در ۱۲۴۹ ه‌.ق عباس میرزا از سوی فتح‌علی شاه قاجار مامور پس گرفتن هرات از افغان‌ها شد . مرگ عباس میرزا در راه مشهد این کار را ناتمام گذاشت. محمد شاه قاجار نیز کوششی برای فتح هرات کرد که ناکام ماند. در زمان ناصرالدین شاه قاجار، دوست محمدخان، حاکم کابل و قندهار هرات را گرفت. نیروهای ناصرالدین شاه تحت فرمان حسام‌السلطنه هرات را محاصره کردند و در سال ۱۲۷۳ این شهر را گرفتند.
تقسیمات
ولسوالی‌های هرات
شهر هرات
ادرسکن
انجیل
اوبه
پشتون‌زرغون (شافلان)
چشت شریف
زنده‌جان (پوشنگ)
شیندند (اسفزار/ سبزوار)
غوریان
فرسی
کرخ
کشک
کشک کهنه
کهسان
گذره
گلران
رسانه‌های تصویری ولایت هرات
ولایت هرات دارای چند رسانه تصویری محلی است:
تلویزیون هرات
تلویزیون عصر
تلویزیون هری
تلویزیون ساقی
تلویزیون میهن
تلویزیون آسیا
تلویزیون تابان
تلویزیون امید
تلویزیون ترقی
تلویزیون زندگی
تلویزیون جوانه
تلویزیون ناب
تلویزیون اصلاح
تلویزیون فریاد
تلویزیون سیمای غوریان
رسانه‌های صوتی ولایت هرات
رادیو هرات
رادیو آموزش
رادیو صدای جوان
رادیو کلید هرات
رادیو سحر
رادیو فریاد
رادیو زحل
رادیو حکمت
رادیو باران
رادیو پویش
رادیو صدای انصار
رادیو عصر
رادیو معراج
رادیو معارف
رادیو آوا
رادیو غزالی
رادیو مژده
رادیو قرآن
رادیو زندگی
رادیو مردم
نشریه‌های چاپی ولایت هرات
روزنامه اتفاق اسلام
روزنامه اخبار روز
ماهنامه شهرما
ماهنامه معرفت
ماهنامه نسیم ایمان
ماهنامه پامیر
مناطق تفریحی ولایت هرات
باغ ملت
تخت سفر
شیدایی
پارک هیریرود
پارک میر داود
دهنغار کروخ
پارک ترقی
قلعه شربت
رباط پی (ولسوالی زنده جان)
شیخ آینه (زنده جان)
ولایت‌های افغانستان