ایزانامی

ایزاناگی و ایزانامی بر پل امه نو اوکیهاشی در حال خلق جهان
ایزانامی イザナミ ایزدبانوی آفرینش و مرگ و همسر پیشین ایزاناگی در فرهنگ ژاپن است.
ایزدبانوی آفرینش
خدایان قدیمی دو موجود خدایی را آفریدند، ایزاناگی نر و ایزانامی ماده، و ماموریت آفرینش نخستین خشکی (ژاپن) را به آنها موکل کردند. از باب کمک، نیزهای آراسته با جواهر به نام امه نو نوبکو (نیزه آسمانی) به آنها دادند.
این دو خدا به پل امه نو اوکیهاشی ("پل شناور آسمان") رفتند، با نیزه دریای زیر پل را هم زدند. پس از افتادن قطره‌های آب شور از نیزه، این قطره‌ها جزیره انوگرو-شیما را تشکیل دادند. دو خدا از پل پائین آمدند و خانه خود را بر جزیره ساختند. سرانجام آن دو خواستند همسر یکدیگر باشند، پس ستونی به نام امه نو میهاشیرا ("ستون آسمانی") را ساختند و دور و بر آن کاخ یاهیرو-دنو ("کاخ هشت هیرو") ساختند. ایزاناگی و ایزانامی به صورت معکوس دور ستون طواف کردند (هر کدام به صورت مخالف دیگری)، و هنگام برخورد ایزانامی درود گفت. هرچند ایزاناگی فکر کرد که این روش درست نیست، آن دو با یکدیگر همسر شدند.
هیروکو
نتیجه آن دو فرزند بود: هیروکو ("کودک زالو") و اواشیما ("جزیره سست"). به علت روش زناشوئی نادرست مادر و پدر، آن دو کودک (آنچنان هم که از نام شان معلوم می‌شود) بد شکل و ناقص به دنیا آمدند و به سبب نقص خدا به‌شمار نمی‌آیند. آنها بچه‌ها را در قایقی گذاشتند و در دریا انداختند و سپس از خدایان دیگر پرسیدند که خطای‌شان را برایشان روشن کنند. پاسخ این بود که در هنگام اجرای رسوم ازدواج نخست مرد باید سخن بگوید. ایزاناگی و ایزانامی همین‌طور کردند و این بار ایزاناگی سخن را آغاز کرد، و سرانجام زناشوئی به صورت درست انجام دادند. نتیجه این زناشوئی مجدد اویاشیما ("هشت جزیره عظیم") از مجموعه جزایر ژاپن است:
جزیره آواجی 淡路島
جزیره ایو 伊予 (اکنون به نام جزیره شیکوکو 四国 معروف است)
جزیره اکی 隠岐
جزیره تسوکوشی (اکنون به نام جزیره کیوشو 九州 معروف است)
جزیره ایکی 壱岐島
جزیره تسوشیما 対馬
جزیره سادو 佐渡島
جزیره یاماتو (اکنون به نام جزیره هونشو 本州 معروف است)
ایزاناگی و ایزانامی شش جزیره دیگر و خدایان بسیاری هم زائیدند. ایزانامی در حال زائیدن کاگو تسوچی カグツチ (خدای آتش) مرد. وی در کوه هیبا در مرز استان‌های قدیمی ایزومو و هکی (امروزه در نزدیکی شهر یاسوگی در استان شیمانه) دفن شد. به علت خشمش از مردن ایزانامی، ایزاناگی تازه نوزادش را کشت.
ایزدبانوی مرگ
ایزاناگی پس از مرگ همسرش سوگوار و غمگین گشت و راهی سفر به سوی یمی ("سرزمین تاریک اموات") شد. او به زودی شروع به گشتن دنبال ایزانامی کرد و او را پیدا کرد. نخست به علت سایه و تاریکی نتواست همسرش را ببیند، ولی هر آینه با او صحبت کرد و از او طلب کرد تا همراهش برگردد. ایزانامی بر ایزاناگی تف کرد و خبرش داد که او دیگر از خوراک عالم الاموات خورده و اکنون جزو کاینات سرزمین مرده‌ها است، دیگر کار از کار گذشته و نمی‌تواند برگردد.
ایزاناگی از این خبر مصدوم گشت ولی قبول نکرد که همسرش را در آغوش تاریکی آن سرزمین ترک کند. هنگامی که ایزانامی خوابیده بود، ایزاناگی شانه‌اش را (که موی بلندش را بدان می‌بست) برداشت و چون مشعل به کار برد. آنگاه ایزانامی زیبا و قشنگش را بشکل ترسناک دید! اکنون همسرش گوشتی پوسیده و متعفن پر از کرم و حشرات پلید بود.
در حال جیغ و فریاد، ایزاناگی دیگر نتوانست ترسش را کنترل کند و شروع کرد به دویدن سوی عالم زنده تا از همسرش بگریزد. ایزانامی خشمگین و جیغ زنان بیدار شد و به دنبال ایزاناگی رفت. شیکمه ("زن کثافت و وحشی") هم به فرمان ایزانامی در شکار ایزاناگی بود تا وی را بازگرداند.
ایزاناگی به تندی از دروازه جهنم بیرون رفت و با تخته سنگ دهانه غار یمی را بست. ایزانامی از پشت این مانع نفوذ ناپذیر فریاد زد که اگر او وی را ترک کند، روزانه هزار موجود زنده را خواهد کشت. ایزاناگی پاسخ داد که من هم هزار و پانصد را زنده خواهم کرد (یا خواهم آفرید).
داستان ایزاناگی و ایزانامی بسیار مشابه افسانه یونانی اورفئوس و ائورودیکه است.
همچنین به صورت (伊弉冉尊) یا (伊邪那美命) نوشته می‌شود.
هر هیرو hiro تقریبا ۱۸۲ سانتیمتر است. پس مساحت کاخ هشت هیرو تقریبا ۱۴٫۵۶ متر مربع است.
هیروکو (انگلیسی: Hiruko ژاپنی: 蛭子) بیشتر به نام ابیسو (انگلیسی: Ebisu ژاپنی: 恵比須 یا 恵比寿 یا 夷 یا 戎) مشهور است که جزو هفت خدای بخت و اقبال هم می‌باشد.
ملاحظه کنید که جزیره‌های هوکایدو، چیشیما و اکیناوا قسمتی از ژاپن کهن نبود.