آشپزی ایرانی

آشپزی ایرانی به سبک سنتی و مدرن پخت‌وپز در ایران گفته می‌شود.
شله زرد
تاریخچه
در تاریخ افسانه‌ای ایران آمده‌است که پختن غذا و خوردنی از دوران پادشاهی ضحاک آغاز شد. پیش از آن دیوها به این هنر آشنایی داشتند و انواع آش‌ها و اباهای خوش و خوردنی‌های لذیذ را می‌پختند. از میان نوشته‌هایی که از زبان پهلوی در دست است در رساله دلکش خسرو کواتان و ریتک (خسرو و ریدگ) نکاتی درباره خورش‌ها و خوردنی‌ها و شیوه بکار بردن و چگونگی آن‌ها در دوره ساسانی به دست می‌آید که در تنظیم تاریخ آشپزی در ایران مآخذ معتبر است. نام بسیاری از طعام‌های ایرانی و اصطلاحات طباخی که معرب کرده شده‌است در کتاب‌های زبان عربی دیده می‌شود. در زبان عربی کتاب‌های چندی در زمینه آشپزی وجود دارد که با پخت‌وپز ایرانیان بی‌ارتباط نیست چه از حیث اصطلاح و واژه میان این دو دسته شباهت‌هایی دیده می‌شود. این امر احتمالا به این سبب بوده‌است که در دستگاه‌های دیوانی و اداری خلفای عباسی تعداد زیادی از ایرانیان دخیل بودند و طبعا آداب و عادات آنان در زندگی اعراب نفوذ کرده، از جمله روش آشپزی ایران در زمان عباسیان مورد توجه قرار گرفته‌است. در زبان فارسی ۴ کتاب مستقل در آشپزی شناخته شده‌است که عبارتند از:
کارنامه در باب طباخی و صنعت آن تالیف حاجی محمدعلی بلورچی بغدادی از عصر شاه اسماعیل
مادهالحیوه از نورالله آشپز شاه عباس
«نسخه شاه جهانی» این کتاب در دوران پادشاهی شاه جهان (۱۰۲۷–۱۰۶۸) از پادشاهان مغولی هند تالیف شده‌است.
«کارنامه» تالیف نادر میرزا نویسنده کتاب تاریخ تبریز است که در عصر قاجار نوشته شده‌است.
انواع غذاهای ایرانی
همه غذاها بر اساس شاخصه‌هایی همچون نوع مصرف، روش پخت‌وپز، گوناگونی مواد اولیه مورد استفاده یا منطقه‌ای که آن غذا (پزا) رایج و شناخته شده‌است؛ تقسیم‌بندی می‌شوند. از مهم‌ترین غذاهای ایرانی می‌توان به آبگوشت، قورمه سبزی و کباب‌های ایرانی اشاره کرد.
ارتباط آشپزی ایرانی با دیگر شیوه‌های آشپزی
طرز آشپزی ایرانی با شیوه آشپزی کشورهای افغانستان، تاجیکستان، جمهوری آذربایجان، ارمنستان، عراق و ترکیه همانند است.
ارده عسل، یک صبحانه ایرانی
صبحانه ایرانی
صبحانه از جمله غذاهای اصلی در فرهنگ ایرانی است.
عدسی، حلیم وکله پاچه از مهم‌ترین غذاهای مخصوص صبحانه می‌باشد که در ایران طرفدار زیادی دارد و در ایام تعطیل مردم ترجیح می‌دهند از آن‌ها استفاده کنند، ترکیب مناسبی از غلات (گندم) و حبوبات (عدس) و همچنین گوشت سفید (موجود در هلیم (حلیم) که معمولا گوشت بوقلمون است) به اضافه مقادیری روغن خوراکی است. هلیم در فصول سرد بسیار مورد استقبال قرار می‌گیرد.
فهرست غذاهای ایرانی
فارسی
نام انگلیسی
نوع
ترکیبات
تصویر
فارسی
نام انگلیسی
نوع
ترکیبات
تصویر
آش
Āsh
میان‌وعده
آب، سبزیجاترشته، حبوبات
80px
اشکنه
Eshkenh
غذا
تخم‌مرغ نان پیاز، آب، ادویه
80px
باقلاپلو
Baghla Polo
غذا
باقالا، برنجسبزیجات گوشت
80px
بریان
(بریون)
Beryani
غذا
گوشت، روغننعنا، گردو
80px
ترشی
Torshi
چاشنی
میوه‌جات سبزیجاتسرکه، آب
80px
حلوا
Halva
دسر
آب، آرد، شکرهل، گلاب
80px
خاگینه
Khagine
دسر
تخم‌مرغنعنا، زردچوبه
80px
خورش
Khoresh
غذا
لپه، گوشتآب سیب‌زمینی
80px
سمبوسه
Sambose
غذا
نان، گوشتسبزیجات حبوبات
80px
شربت
Sharbat
نوشیدنی
آب، شکرطعم دهنده
شله زرد
Shole Zard
دسر
آب، برنجزعفران ادویه‌جات
80px
آبگوشت
AbGosht
غذا
آب، گوشتسبزیجات حبوبات
80px
شیربرنج
ShirBerenj
چاشنی
شیر، شکربرنج، شیره
80px
شیرین پلو
Shirin Polo
غذا
برنج، پرتغالزعفران، فلفل سیاه
80px
عدس پلو
Adas Polo
غذا
عدس، ادویه‌جاتبرنج، سبزیجات
80px
حلیم
Halim
میان‌وعده
گندم، جوعدس، گوشت
80px
فرنی
Kheer
غذا
آرد برنج، گندمشیر، شکر، زعفران
80px
عدسی
Adasi
غذا
عدس، پیاز، نعناآرد، ادویه‌جات
کاچی
Kachi
دسر
آرد، شکر، گلابروغن، زعفران
80px
کباب
Kabab
غذا
کباب، ادویه‌جاتخمیرنان
80px
کله پاچه
KalePache
غذا
سر گوسفند، روغنآب، ادویه‌جات
80px
کلوچه
Koloche
میان‌وعده
آرد گندمشکر، روغن
80px
کوفته
Kofteh
غذا
سبزیجات، گوشتآب، برنج
80px
آلبالوپلو
Albalo Polo
غذا
آلبالو، برنجآب، سبزیجات
دلمه
Dolme
غذا
گوشت، سبزیبرگ مو، سیب‌زمینی
80px
دمپختک
Dampokhtak
غذا
برنج، رب، پیازروغن، فلفل
80px
رشته پلو
Reshte Polo
غذا
گوشت، پیازکشمش، خرما
کوکو
KoKo
غذا
سبزیجات، تخم‌مرغآرد، سیب‌زمینی
80px
زرشک پلو
Zershk Polo
غذا
مرغ، گوشت، برنجرب، ادویه‌جات
80px
سبزی پلو
Sabzi Polo
غذا
برنج، سبزیجاتزعفران، ماهی
80px
کتلت
Kotlet
غذا
گوشت، سیب‌زمینیپیاز، تخم‌مرغ
80px
کلم پلو
Kalam Polo
غذا
کلم، برنج، سبزیجات
کله جوش
KalJosh
غذا
پیاز، کشکزردچوبه، روغن، گردو
لوبیا پلو
Loobiya Polo
غذا
برنج، لوبیا سبز، گوشت
80px
میرزاقاسمی
Mirza Ghassemi
غذا
بادنجان، ادویه‌جاتتخم‌مرغ سبزیجات
80px
نخودپلو
Nokhod Polo
غذا
نخود، برنجحبوبات، سبزیجات
یتیمچه
Yatimche
غذا
بادنجان، گوجهسیب‌زمینی، پیاز
ترخینه
Khagina
غذا
گندم، دوغسبزی، حبوبات
80px
ته چین
Tachin
غذا
کباب چنجه
Kabab Chenje
غذا
فسنجان
Fesenjan
غذا
شیشلیک
ShishLik
غذا
قورمه سبزی
Ghorme Sabzi
غذا
آشپزی آذربایجان
آشپزی گیلان
رزا منتظمی