بزمجه

بزمجه یا بزمجه ، که با نام‌های بزمک ، بزدوش ، بزچوش و بزغاله‌مار ) نیز شناخته می‌شود، نام گروهی از خزندگان عمدتا بزرگ‌جثه است که عضو سرده بزمجه‌ها به‌شمار می‌روند. امروزه نزدیک به ۷۳ گونه بزمجه شناخته شده‌است؛ اگرچه جایگاه اصلی آن‌ها در این سرده و احتمال تعلقشان به سرده‌های مختلف نیاز به بررسی بیشتر دارد. آن‌ها از تیره بزمجه‌ایان هستند؛ تیره‌ای که شامل بزرگترین مارمولک زنده یعنی اژدهای کومودو است.
بزمجه‌ها گردن‌دراز، دم و پنجه‌های قوی، و پاهای عقبی به‌خوبی شکل‌گرفته دارند. بیشتر آن‌ها برروی خاک زندگی می‌کنند، اما تعدادی از آن‌ها نیز درخت‌پیما و نیمه‌آبزی هستند. اکثر بزمجه‌ها گوشت‌خوار هستند، ولی سه گونه از بزمجه‌های ساکن فیلیپین از میوه درختان تغذیه می‌کنند. آن‌ها تخم‌گذار هستند و هر بار از ۷ تا ۳۷ تخم در سوراخی که روی آن با خاک پوشانده می‌شود یا تنه خالی درختان، می‌گذارند. بیشتر گونه‌های بزمجه از تخم دیگر جانوران، سوسمارهای کوچک‌تر، ماهی، و پستانداران ریزجثه تغذیه می‌کنند.
فرگشت
به‌نظر می‌رسد که بزمجه‌ها از فرگشت‌یافته‌ترین مارمولک‌ها باشند. آن‌ها دگرگشت نسبتا بیشتری نسبت به دیگر خزندگان دارند. سامانه‌های حسی مختلفی دارند که در شکار طعمه تاثیر بسزایی دارند و فک پایینی که ممکن است نتواند خوردن شکارهای خیلی بزرگ را به‌راحتی انجام دهد. تحقیقات اخیر نشان داده‌است که بعضی بزمجه‌ها، همانند اژدهای کومودو، زهردار هستند و برخلاف آنچه در گذشته تصور می‌شد باکتریهای کشنده تولید نمی‌کنند. گرچه به‌جای تزریق کردن سم به بدن طعمه ازطریق دندان‌های نیش  مانند آنچه درمورد مارها پدید می‌آید  سم در اطراف دندان بزمجه می‌ماند و تزریق نمی‌شود، ولی بر اثر تماس جای زخم طعمه ناشی از گازگرفتگی با سم، طعمه از پای درمی‌آید.
ویژگی‌های ظاهری
بزمجه‌ها طولی میان ۲۰ تا ۳۰۰ سانتی‌متر دارند. غیر از گونه استرالیایی این جانور، دیگر گونه‌ها دارای اندازه‌ای بزرگ هستند. اندازه بزمجه استرالیایی (V. brevicaudatus) به حدود ۲۰ سانتیمتر می‌رسد و اژدهای کومودو (V. komodoensis)، دیگر عضو این خانواده، طول تقریبی ۳۶۰ سانتیمتر دارد. در اعضای این خانواده استخوان‌های جلدی کم شده یا وجود ندارند، پوزه دراز و باریک است، دم و گردن به‌نسبت بلند شده‌اند و نای تقریبا حلقه‌حلقه است. به‌دلیل وجود چین‌خوردگی در هریک از مجاری بینی، سطح پوششی بویایی آن‌ها افزایش یافته‌است. بینی به‌دلیل پیدایش استخوان کام فرعی، بزرگ و طویل شده‌است. زبان دوشاخه و بسیار توسعه‌یافته‌است و هنگام بلعیدن غذا در غلاف قاعده‌ای‌شکلی جای می‌گیرد و مانند مارها طعمه را به‌صورت کامل می‌بلعند. اندام‌های حرکتی از نوع زمینی‌اند و پاها دارای پنج انگشت چنگال‌دارند و بسیار نیرومند هستند و برای کندن چاله‌ها و سوراخ‌های زیرزمینی مورد استفاده قرار می‌گیرند و برخی گونه‌ها مثل بزمجه نیل توانایی بالایی در شنا کردن دارند.
گونه‌ها
سرده Varanus
زیرسرده Empagusia :
بزمجه بنگالی، V. bengalensis
بزمجه ابری، V. nebulosus
بزمجه دومریل، V. dumerilii
بزمجه طلایی، V. flavescens
بزمجه گردن‌زبر، V. rudicollis
زیرسرده Euprepiosaurus :
بزمجه درختی سیاه، V. beccarii
بزمجه درختی خالدار طلایی، V. boehmei
بزمجه درختی بوگرت، V. bogerti
بزمجه فیروزه‌ای، V. caerulivirens
بزمجه سرام، V. cerambonensis
بزمجه دم‌آبی، V. doreanus
بزمجه فینش، V. finschi
بزمجه حرا، V. indicus
بزمجه درختی خالدار آبی، Varanus macraei
بزمجه گلوهلویی، V. jobiensis
بزمجه جزیره رنل، V. juxtindicus
بزمجه رودخانه نسبیت، V. keithhornei
بزمجه درختی بیاک، V. kordensis
بزمجه درختی خالدار آبی، V. macraei
بزمجه درختی بنگالی، V. bengalensis
بزمجه کینس، V. melinus
بزمجه حرا تالود، V. lirungensis
بزمجه ساگو، V. obor
بزمجه درختی یاقوتی، V. prasinus
بزمجه رینر گونتر، V. rainerguentheri
بزمجه درختی رایسینگر، V. reisingeri
بزمجه درختی راسل، V. telenesetes
بزمجه سه‌رنگ، V. yuwonoi
بزمجه نقره‌ای، V. zugorum
زیرسرده Odatria :
بزمجه دم‌برآمده، V. acanthurus
بزمجه افنبرگ، V. auffenbergi
بزمجه گلولیمویی، V. baritji
بزمجه دم‌کوتاه، V. brevicauda
بزمجه بوش، V. bushi
بزمجه دم‌خطدار، V. caudolineatus
بزمجه صحرایی کوتوله، V. eremius
بزمجه مولگا کوتوله، V. gilleni
بزمجه سنگی کیمبرلی، V. glauerti
بزمجه سنگی دم‌بلند، V. glebopalma
بزمجه سنگی همرسلی، V. hamersleyensis
بزمجه سنگی کینگ، V. kingorum
بزمجه سنگی میچل، V. mitchelli
بزمجه سنگی پیلبارا، V. pilbarensis
بزمجه ضخیم‌مهره، V. primordius
بزمجه درختی نواردار، V. scalaris
Rusty monitor، V. semiremex
بزمجه تیمور، V. similis
Storrs monitor، V. storri
بزمجه تیمور، V. timorensis
بزمجه سرسیاه، V. tristis
بزمجه کک‌مکی، V. orientalis
زیرسرده Papusaurus :
بزمجه تمساحی، V. salvadorii
زیرسرده Philippinosaurus :
بزمجه بیتاوا، V. bitatawa
بزمجه پانای، V. mabitang
بزمجه گری، V. olivaceus
زیرسرده Polydaedalus :
بزمجه گلوسفید، V. albigularis
بزمجه ساوانا، V. exanthematicus
بزمجه نیل، V. niloticus
بزمجه زیوردار، V. ornatus
بزمجه یمنی، V. yemenensis
زیرسرده Psammosaurus :
بزمجه بیابانی، V. griseus
بزمجه خاکستری، V. g. griseus
بزمجه خزر، V. g. caspius
بزمجه بیابانی هندی، V. g. koniecznyi
زیرسرده Soterosaurus :
بزمجه آبی سرزرد، V. cumingi
بزمجه آبی مرمری، V. marmoratus
بزمجه آبی فلس‌بزرگ، V. nuchalis
بزمجه آبی پالاوان، V. palawanensis
بزمجه آبی راسموسن، V. rasmusseni
بزمجه آبی، V. salvator
بزمجه آبی توگیان، V. togianus
زیرسرده † Varaneades :
†Varanus amnhophilis
زیرسرده Varanus :
بزمجه بزرگ، V. giganteus
بزمجه شنی یا بزمجه گولد، V. gouldii
اژدهای کومودو، V. komodoensis
بزمجه مرتنز، V. mertensi
بزمجه آرگوس، V. panoptes
بزمجه ماژلان، V. priscus
بزمجه روزنبرگ، V. rosenbergi
بزمجه اسپنسر، V. spenceri
بزمجه مشبک، V. varius