دهستان خورش رستم شمالی

دهستان خورش رستم شمالی نام دهستانی در بخش خورش رستم شهرستان خلخال، استان اردبیل در ایران است. براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۴۲۸۴ نفر (۱۲۰۱ خانوار) بوده‌است.
دهستان خورش رستم شمالی یکی ازدهستان‌های دوگانه بخش خورش رستم شهرستان خلخال است که در سال ۱۳۶۶ در جانب غربی این شهرستان تاسیس شده‌است و از سمت شمال شرق به دهستان خانندبیل غربی از بخش مرکزی خلخال، از سمت شمال به دهستان سنجبدجنوبی از بخش فیروز شهرستان کوثر، ازسمت غرب به دهستانهای کاغذکنان شمالی وکاغذکنان مرکزی از شهرستان میانه در آذربایجان شرقی، از سمت جنوب به دهستان درام از بخش مرکزی شهرستان طارم در استان زنجان و دهستان خورش رستم جنوبی و از سمت شرق به دهستان پلنگا در بخش شاهرود شهرستان خلخال منتهی می‌شود. این دهستان که تا چنددهه پیش از ۵۷ روستا، مزرعه و مکان مسکونی تشکیل می‌شد امروزه در جغرافیای خود شامل ۳۲ پارچه آبادی و مکان مسکونی دارای سکنه می‌باشد و بقیه مکان‌ها وآبادی‌های آن یا با گذشت زمان جمعیت ساکن در خود را از دست داده یا مانند روستای بورگهیم و بیرق و… در اصلاحاتی که در تقسیمات اداری کشوری به عمل آمده در تابعیت دهستان‌های دیگر قرارگرفته‌اند.
قبل از آنکه تقسیمات کشوری جدیدی مثل دهستان و بخش و شهرک و شهر و… به منصه ظهور برسند. قسمت‌های مختلفی از هرمنطقه که دارای اقوام، فرهنگ، آداب و رسوم، زبان و … مشترکی بودند به عنوان زیست‌بوم اختصاصی ساکنان آن درمی‌آمد و افرادی هم که بعدا در این مناطق سکونت می‌کردند غریبه به شمارمی آمدند. هر یک از این مناطق را یک «ماحال» می‌گفتند مثل «یورتچو ماحالی»، «خروسلو ماحالی» و قس علیهذالله منطقه خورش رستم نیز یکی از همین مناطقی بود که اهالی آن از اقوام خاصی بودند رسم و سنن و زبان خاص خود را هم داشتند. خورش رستم که راقم سطوربه دلیل بضاعت علمی خود اطلاعات چندان مفیدی در خصوص وجه تسمیه آن به دست نیاورده است در میان سنجبد، کاغذکنان، طارم، شاهرود و خانندبیل واقع شده‌است با تشکیل بخشی به نام خورش رستم در محدوده مذکور و تقسیم‌بندی آن به دو دهستان، دهستان شمالی را خورش رستم شمالی و دهستان جنوبی را خورش رستم جنوبی نامگذاری کرده‌اند. در واقع نام این دهستان تابعی از منطقه و جغرافیایی است که در آن قرارگرفته‌است. دهستان خورش رستم شمالی از محرومترین مناطق شهرستان خلخال بود که به دلیل عدم برخورداری از شبکه ارتباطی مناسبی در بن‌بست به سر می‌برد. در سال‌های اخیر با بهره‌برداری از جاده سرچم – اردبیل بخشی از آبادی‌های سمت غربی این دهستان نیز در مجاورت این محور قرار گرفته و با اتصال به پررفت وآمدترین محور ارتباطی اردبیل، در مرکز دقت وتوجه قرار گرفته و تحرک وپویایی خاصی یافته‌اند.
دهستان خورش رستم شمالی علاوه برموقعیت ممتازو خوبی که ازمحل اتصال به شبکه ارتباطی کشور به دست آورده است از پتانسیلهای زیاد دیگری مانندکشاورزی، باغداری، دامداری و تولید محصولات دامی و فرآورده‌های کشاورزی، پرورش درختچه‌های بومی و گیاهان دارویی، تولید صنایع دستی، آثار تاریخی و باستانی و تفرجگاه‌های زیبای روستایی برخوردار است بهره‌برداری از این ویژگی‌ها واثرگذاری آن درزندگی روزمره مردم مستلزم تخصیص اعتبارات لازم برای طراحی و اجرای پروژه‌هایی است که قابلیت اجرای آن در دهستان خورش رستم شمالی وجود دارد. چنانچه با ایجاد پل معلق قیزیل اوزه ن و یابازسازی بافت روستایی کئزج بخشی ازگردشگری استان به این منطقه معطوف شده‌است.
دهستان خورش رستم شمالی چنان‌که گفته شد درجغرافیای سیاسی و تشکیلات اداری خود دارای ۳۲ پارجه آبادی است که به ترتیب حروف الفبا عبارتند از: اردبیلق، بیله ده، چنار، چناران، خط پرست، خوشنامه، دایوکندی، دمدل، دوستلی، دیز، زاویه کیوی، ساربانان، ساقیزچی، شمس‌آباد، قاراتیکان (زیبادشت)، قوسجین، کاوان، کبودچی، کئجل، کرگزلو، کئزج، کمر، کمردرق، کهلیک (کئیک)، کیوی زاویه، گل گلاب، گئهراز، مزرعه، منامین، میره جین، نوده، ونن و هشی است. روستای گئهراز در سنوات اخیر با پیوستن به هشتجین به عنوان یکی از محلات آن درآمده‌است.
ارجلیک، بیجه دره (گنجه دره)، بیله ده، پیرناب شرقی، چای قوشان، چهارخانوار (دوردائولر)، زاهوان، زندرق، ساربانان، شورمینه (شورخانا)، عالم دشت، کئجل قشلاقی، کدی کن (گرکلن)، کشاب، کندرق، گول درق و منزل آباد از روستاهای متروکه دهستان خورش رستم شمالی است که تا سال ۱۳۶۵ و قبل از آن مامور وآباد بوده‌اند. روستاهای بورگهیم، بیرق و ترازوج که قبلا از توابع دهستان خورش رستم شمالی محسوب می‌شدند با تغییراتی که بعد از تشکیل استان اردبیل در تقسیمات کشوری منطقه به وجود آمد در تابعیت دهستان‌های مجاور قرارگرفت.
دهستان خورش رستم شمالی در سرشماری سال ۱۳۸۵ تعداد ۱۲۰۴ خانوار و ۴۲۸۴ نفر جمعیت داشته‌است که بااختساب جمعیت ۱۱۹۹ خانواری ۴۵۱۸ نفری هشتجین روی هم به ۲۴۰۰ خانوار با ۸۸۰۲ نفر می‌رسد. در سال ۱۳۹۰ تعداد ۱۱۶۴ خانوار با ۳۴۵۸ نفر در ۳۲ پارچه آبادی دهستان خورش رستم شمالی زندگی می‌کردند. پرجمعیت‌ترین آبادی این دهستان بعد از مرکز بخش، روستای کئزج است که ۲۵۹ خانوار و۷۹۹ نفر جمعیت دارد. کئجل با ۱۲۲ خانوار و ۳۳۱ نفر جمعیت و منامین با ۱۰۲ خانوار و ۲۸۱ نفر جمعیت در مراحل بعدی قراردارند. کوچکترین وکم جمعیت‌ترین آبادی دهستان خورش رستم شمالی روستای تک خانواری «ساربانان» با ۴ نفر جمعیت است.
ارجیلیک داغی (جنوب غرب)، اریجه (شرق)، آخ داغی(۲۴۶۰ متر)، آلی چالی(۲۱۹۴ متر)، بلد (غرب)، تژ (شمال غرب) و دوشان قالاسی (۲۱۵۵متر) ازارتفاعات معروفی هستند که در محدوده دهستان خورش رستم شمالی قراردارند. این کوه‌هاوارتفاعات بلند که به دره‌های متعددی مانند آرمستون (شرق)، آق دره (شمال)، آلچادره سی (شمال)، آلچالیق (شمال)، اوزه رلیک کوهولو (جنوب غرب)، ایکی بولاغ لی دره (شمال)، باش بولاغ دره سی (شمال شرق)، ساری کش دره سی (شمال)، قارانلیق دره (شمال شرق)، قامیشلیق دره (شرق)، گونبه دره سی (غرب)، نودوچایی دره سی (جنوب شرق)، یازدره سی (جنوب) و دره زاویه بولاغی (مرکز) منتهی می‌شوند سرچشمه و منشا رودخانه‌هایی مثل ترازوج چایی و تله کش چایی در شمال شرق، کندرق چایی در شمال، ملابولاغی در شمال شرق و گرگرچایی در شرق دهستان خورش رستم شمالی است. رودخانه معروف قیزیل اوزه ن از سمت غرب خورش رستم شمالی می‌گذرد.