راهنمای تشخیصی و آماری اختلال‌های روانی

راهنمای تشخیصی و آماری اختلال‌های روانی (در اختصار انگلیسی:DSM) یک زبان مشترک و استاندارد برای طبقه‌بندی اختلالات روانی ارائه می‌کند و توسط انجمن روان‌پزشکی آمریکا تهیه شده‌است. این راهنما برپایه مجموعه‌ای از نظر پزشکان، پژوهشگران، فهرست داروهای روان‌پزشکی، بنگاه‌های بیمه، صنایع داروسازی و در همکاری پیاپی با آی.سی.دی و سازمان بهداشت جهانی تهیه شده‌است.
آخرین نسخه این راهنما، ویرایش پنجم آن دی‌اس‌ام-۵ است که در سال ۲۰۱۳ میلادی منتشر شده‌است.
تاریخچه ایجاد
نیاز به طبقه‌بندی اختلالهای روانی در تمامی طول تاریخ پزشکی بدیهی به نظر رسیده‌است ولی در مورد اینکه کدام یک از اختلالها را باید مد نظر قرار داد و نیز اینکه مناسبترین شیوه سازماندهی آن‌ها کدام است توافق چندانی وجود نداشته‌است.
در ایالات متحده آمریکا نیاز به جمع‌آوری اطلاعات آماری انگیزه اولیه برای طبقه‌بندی اختلالهای روانی به‌شمار می‌رفت. نخستین اقدام رسمی برای گردآوری اطلاعات درباره بیماریهای روانی در آمریکا ثبت فراوانی یک طبقه از بیماریها ی روانی تحت عنوان «کانائی-دیوانگی» در سرشماری ۱۸۴۰ بود. در سرشماری سال ۱۸۸۰ بین هفت طبقه از بیماریها ی روانی یعنی مانی (شیدایی)، مالیخولیا، مونومانی یا مشغولیت فکری بیمارگون به یک موضوع خاص، فلج ناقص، زوال عقل، می‌بارگی یا الکلیسم و صرع تمایز قایل شدند. در سال ۱۹۱۷ کمیته آماری انجمن روان پزشکی آمریکا همراه با کمیسیون ملی بهداشت روانی طرحی تدوین کردند که از سوی اداره سرشماری برای آمارگیری هماهنگ از بیمارستانهای روانی مورد استفاده قرار گرفت. پس از آن انجمن روان پزشکی آمریکا با همکاری آکادمی پزشکی نیویورک تدوین مجموعه اصطلاعات روان پزشکی قابل قبول همگانی را آغاز کرد که قرار شد انجمن پزشکی آمریکا آن را در نخستین چاپ مجموعه اصطلاعات طبقه‌بندی استاندارد بیماریها بگنجاند.
بعدها از سوی ارتش آمریکا مجموعه اصطلاعات گسترده‌تری تدوین شد تا نشانه‌های بیماران سرپایی مانند اختلالهای روانی فیزیولوژیایی شخصیتی و حاد افراد نظامی و سربازان سابق جنگ جهانی دوم به نحو بهتری در آن گنجانده شود. مقارن با آن سازمان جهانی بهداشت ششمین چاپ طبقه‌بندی بین‌المللی بیماریها (ICD) را منتشر کرد که برای نخستین بار در آن مبحث اختلالهای روانی گنجانده شده بود. آی.سی.دی-۶ تحت تاثیر شدید مجموعه اصطلاحات اداره سربازان سابق قرار داشت و شامل ده طبقه برای روان پریشها، نه طبقه برای روان رنجورها، و هفت طبقه برای اختلالهای منش رفتار و هوش بود. کمیته مجموعه اصطلاحات و آمار انجمن روان پزشکی آمریکا نسخه متفاوتی از آی.سی.دی-۶ را به عنوان اولین چاپ راهنمای تشخیصی و آماری اختلالهای روانی(DSM-۱) در سال ۱۹۵۲ منتشر کرد.
دی‌اس‌ام-۱ واژه نامه‌ای داشت که طبقات تشخیصی در آن توصیف شده و نخستین راهنمای رسمی اختلالهای روانی بود که بر کاربرد بالینی تاکید داشت.
به دلیل عدم استقبال گسترده از طبقه‌بندی اختلالهای روانی مطرح شده در آی.سی. دی-۶ و آی.سی. دی-۷ سازمان جهانی بهداشت در جهت بازنگری جامع موضوعات تشخیصی به راهنمایی استنگل روان پزشک انگلیسی اقدام کرد. مرحله بعدی تجدید نظر تشخیصی که به پدایش دی‌اس‌ام-II و آی.سی. دی-۸ منجر شد توصیه‌های استنگل را آن گونه که باید مورد توجه قرار نداد. دی‌اس‌ام-II مشابه دی‌اس‌ام-I بود با این تفاوت که اصطلاح واکنش از آن حذف شذه بود.
همانند موارد دی‌اس‌ام-I و دی‌اس‌ام-II ظهور دی‌اس‌ام-III با چاپ بعدی آی.سی.دی (یعنی نهمین چاپ آن) هماهنگ شد که در سال ۱۹۷۵ منتشر و از سال ۱۹۷۸ به مورد اجرا گذاشته شد.
انواع اختلالات روانپزشکی بر اساس دی‌اس‌ام-۵
اختلال خلقی
اختلال افسردگی اساسی
اختلال عصبشناختی خفیف
اختلال کم‌توجهی - بیش‌فعالی بزرگسالان
اختلال پرخوری
درخودماندگی
مصرف‌کنندگان مواد مخدر برای اولین بار
اعتیاد رفتاری
اختلال اضطراب فراگیر
اختلال استرسی پس از ضایعه روانی
طبقه‌بندی بین‌المللی آماری بیماری‌ها