فهرست طایفه‌های لرستان

ایلات و طوایف لرستان در یک تقسیم‌بندی کلی به دو بخش مردم لر و مردم لک تقسیم می‌شود. قوم لر دارای تقسیم‌بندی‌های زیادی است که در مهم‌ترین و کلی‌ترین تقسیم‌بندی به دو شاخه لر بزرگ و لر کوچک تقسیم می‌شود. ایل‌های لک به‌طور کلی به طوایف فیلی در نزدیکی خرم‌آباد تا مناطقی از شرق عراق، طایفه‌های لک در غرب ایران، طایفه‌های بالاگریوه در جنوب لرستان، بختیاری‌ها در مرکز تا جنوب غرب ایران و ممسنی‌ها در استان فارس و بوشهر در جنوب ایران تقسیم می‌شوند.
پراکندگی
گستردگی مناطق لرنشین خاورمیانه
قوم لر دارای تقسیم‌بندی‌های زیادی است که در مهم‌ترین و کلی‌ترین تقسیم‌بندی به دو شاخه لر بزرگ و لر کوچک تقسیم می‌شود. در بیشتر منابع مانند دانشنامه ایرانیکا، لک‌ها و لرها در یک دسته‌بندی قرار گرفته‌اند.
مردم لر دارای پراکندگی در مناطق غرب و جنوب غربی ایران هستند. مناطق زیر طبق دانشنامه ایرانیکا مناطقی است که عشایر لر در آن ییلاق و قشلاق کرده یا یکجانشین شده‌اند. گروه کوچکی از پشتو زبان‌های شرق افغانستان بختیاری نام دارند. این گروه هیچ ارتباطی با بختیاری‌های ساکن ایران ندارند.
دسته
محل سکونت
لرهای کوچک
این دسته در استان‌های لرستان و ایلام، شمال استان خوزستان و برخی مناطق شرقی عراق هم‌مرز با ایران ساکن هستند.
لرهای ممسنی
در استان فارس و شهرستان‌های ممسنی، بخش‌هایی از کازرون و رستم.
لرهای بویراحمدی
در استان کهگیلویه و بویراحمد و بخشی از استان خوزستان.
لرهای بختیاری
در استان خوزستان، مناطق جنوب شرقی عمدتا در شهرستان‌های اهواز، اندیکا، مسجدسلیمان، شوشتر، ایذه و دزفول.در چهارمحال و بختیاری در شهرستان‌های لردگان، کوهرنگ، اردل، شهرکرد و بروجن.در استان لرستان عمدتا در مناطق شرقی و شهرستان الیگودرز.در استان اصفهان در مناطق غرب و جنوب غرب، عمدتا در شهرستان فریدن.
لرستان
لرستان به معنی سکونتگاه مردم لر واژه‌ای است که به سرزمین‌های لرنشین اطلاق می‌گردد و به معنای گستره جغرافیایی است که مردم لر در آن سکونت دارند. حدود لرستان از برخی مناطق دشت‌های شرقی عراق آغاز و تا غرب و جنوب غرب ایران گسترده‌است. حدود سرزمین لرستان در طول دوران دچار دگرگونی شده‌است. گستره نام لرستان پیش از حکومت صفویان، سکونتگاه لرهای بختیاری، لرهای کهگیلویه و لرهای بویراحمدی را هم شامل می‌شد. اما پس از حکومت صفویان سکونتگاه لرهای بختیاری را منطقه بختیاری نام‌گذاری کردند و جغرافیای نام لرستان به حدود استان لرستان و ایلام کنونی محدود شد. این منطقه نیز در حکومت قاجاریان به دو بخش پشتکوه و پیشکوه تقسیم شد. امروزه لرستان نام یکی از استان‌های غربی ایران است.
ایلات و طوایف لر
ولادیمیر مینورسکی خاورشناس و ایران‌شناس روسی، طایفه‌های بالاگریوه را به عنوان لرهای اصلی معرفی می‌کند. مینورسکی لرها را به چهار دسته کلی تقسیم می‌کند که عبارتند از:
ممسنی‌ها
لرهای کهگیلویه
طوایف بختیاری
طوایف لرستان
طایفه‌های بالاگریوه
طایفه‌های بالاگریوه یکی از ایلات لرستان و جزئی از مردم لر محسوب می‌شود. این ایل اتحادی از پنج طایفه و ایل بهاروند، میر، جودکی، قلاوند و رشنو است. بالاگریوه نزد مردم لرستان دو معنی متفاوت می‌دهد، معنای اول همان معنای جغرافیای است. معنای دیگر بالاگریوه مردمانی لر زبان هستند که به گویشی خاص از زبان لری سخن می‌گویند، این گویش لری بالاگریوه‌ای نام دارد.
میرزاوند
یکی از طوایف بزرگ لر از تبار ایل چگنی می‌باشد که قسمتی از آنها در بخش الوارگرمسیری و اندیمشک و قسمتی دیگر در خرم آباد و در دوره چگنی ساکن می‌باشند.اسم این طایفه از اسم نیای آنها به نام میرزا شکل گرفته است.فرزندان میرزا که در بخش الوارگرمسیری و اندیمشک زیستند عبارتند از رضا-کلورضا-شیرمرد و شیرزاد که البته فرزندان رضا خود به دو شاخه تقسیم می‌شوند که از اسم همسران رضا به نام‌های فرخی و گلناز شکل گرفتند. دو فرزند دیگر میرزا به نام‌های احمدبک و جافربک نسل طایفه میرزاوند در دوره چگنی رو تشکیل دادند در کتاب فرهنگ جغرافیایی ایران جلد6 نوشته سرتیپ حسینعلی رزم آرا نام دهستان میرزاوند و آبادی‌ها و بنه‌های این طایفه در بخش الوارگرمسیری ذکر شده است از چهره‌های نام آشنای این طایفه می‌توان استاد محمد میرزاوندی خواننده حنجره طلایی لرستان در دوران جنگ ایران و عراق رو نام برد.
پاپی
پاپی یکی دیگر از ایل‌های مستقل لر ساکن جنوب لرستان است. پراکندگی جمعیتی پاپی‌ها به گونه‌ای است که در جنوب استان لرستان و بخش‌هایی از شمال خوزستان و گروهی در بویر احمد ساکن هستند. پاپی‌ها از نظر فرهنگ و آداب و رسوم نزدیکترین ایل لر کوچک به لرهای بختیاری می‌باشند.
دهستان میرزاوند(کتاب فرهنگ جغرافیایی ایران جلد6)
نام یکی از دهستان‌های بخش الوار گرمسیری شهرستان خرم آباد ، واقع در خاور بخش با 1500 تن جمعیت و 7 آبادی آب آن از رودخانه‌ها تامین می‌شود و هوای آن گرمسیر است. این دهستان محدود است از شمال و باختر به دهستان قیلاب بالا، از جنوب به اندیمشک. آبادی‌های مهم آن عبارت است از: محمودعلی. جوروند. چل. ساکنان از طایفه میرزاوند هستند.
بنه کریم خان میرزاوند(کتاب فرهنگ جغرافیایی ایران جلد6)
دهی است از دهستان میرزاوند بخش اندیمشک شهرستان دزفول. 60 کیلومتری شمال خاوری اندیمشک-12 کیلومتری شمال راه آهن تهران به اهواز. کوهستانی-گرمسیر مالاریایی-سکنه200 نفر-مذهب شیعه-زبان فارسی و لری-آب از چشمه-محصول غلات-شغل زراعت-صنایع دستی قالی بافی-ساکنین از عشایر لر می‌باشند.
بنه جهانشاه میرزاوند(کتاب فرهنگ جغرافیایی ایران جلد6)
دهی است از دهستان میرزاوند بخش اندیمشک شهرستان دزفول. 60 کیلومتری شمال خاوری اندیمشک-5 کیلومتری شمال راه آهن تهران به اهواز. کوهستانی-گرمسیر مالاریایی-سکنه100 نفر-مذهب شیعه-زبان فارسی و لری-آب از چشمه-محصول غلات-شغل زراعت-صنایع دستی قالی بافی-ساکنین از عشایر لر می‌باشند.
ده شاه مهدی میرزاوند(کتاب فرهنگ جغرافیایی ایران جلد6)
دهی است از دهستان میرزاوند بخش اندیمشک شهرستان دزفول. 48 کیلومتری شمال خاوری اندیمشک- کنار راه آهن تهران به اهواز. کوهستانی-گرمسیر مالاریایی-سکنه200 نفر-مذهب شیعه-زبان فارسی و لری-آب از چشمه-محصول غلات-شغل زراعت-صنایع دستی قالی بافی-ساکنین از عشایر لر می‌باشند، این آبادی به محمود علی هم معروف است.
بنه میرزا شیرمرد(میرزاوند)(کتاب فرهنگ جغرافیایی ایران جلد6)
دهی است از دهستان میرزاوند بخش اندیمشک شهرستان دزفول. 54 کیلومتری شمال خاوری اندیمشک- 6 کیلومتری راه آهن تهران به اهواز. کوهستانی-گرمسیر مالاریایی-سکنه150 نفر-مذهب شیعه-زبان فارسی و لری-آب از چشمه-محصول غلات-شغل زراعت-صنایع دستی قالی بافی-ساکنین از عشایر لر می‌باشند.
بنه ذوالفقار شیرمرد(میرزاوند)(کتاب فرهنگ جغرافیایی ایران جلد6)
دهی است از دهستان میرزاوند بخش اندیمشک شهرستان دزفول. 40 کیلومتری شمال خاوری اندیمشک- 6 کیلومتری راه آهن تهران به اهواز. کوهستانی-گرمسیر مالاریایی-سکنه40 نفر-مذهب شیعه-زبان فارسی و لری-آب از چشمه-محصول غلات-شغل زراعت-صنایع دستی قالی بافی-ساکنین از عشایر لر می‌باشند.
ایلات و طوایف لک
دانشنامه ایرانیکا در توصیف طوایف لک ساکن در لرستان ایل‌های سلسله، دلفان، بیرانوند و ایل طرهان را لک زبان معرفی می‌کند. از دیگر طوایف لک ساکن در لرستان می‌توان به باجلان‌ها اشاره کرد. باجلان‌ها به غیر از ایران در شمال شرقی عراق نیز زندگی می‌کنند. از دیگر ایل‌های لر ساکن در لرستان چگنی است. چگنی به جز در لرستان در استان قزوین در مرکز ایران و کرکوک و سلیمانیه در کشور عراق نیز ساکن است.
باجلان
ایل باجلوند در لرستان اتحادیه‌ای از چهار طایفه و یک ایل مستقل عمده است. عبارتند از:
یاراحمدی
قایدرحمت
آروان
دالوند
ایل سگوند
سگوند
سکوند به قولی برگرفته از سکا به معنی دلیر و شجاع یک ایل لرساکن غرب و جنوب غرب ایران است. سگوند به‌طور کلی دارای ۴ شاخه است که هرکدام طوایف و تیره‌هایی را شامل می‌شوند.
عالی خانی (عالی خانی ،پیامنی و…)
رحیم خانی
حیدر خانی
مهدی خانی
بیرانوند
ایل بیرانوند یکی از طوایف لک ایران و از طوایف پیشکوه است. تمرکز سکونت بیرانوندها در غرب و جنوب غرب ایران است. هنری راولینسون خاستگاه باجلوندها (سگوندها) و بیرانوندها را موصل عراق می‌داند و معتقد است بیرانوندها و باجلوندها در قرن دوازدهم یعنی در اواخر صفویه یا در زمان افشاریه از نواحی موصل به لرستان آمدند.
حسنوند
حسنوند یکی از ایل‌های چهارگانه پیشکوه و از بزرگترین طوایف لک ایران ساکن لرستان ایران است. طایفه‌های ایل حسنوند در مجموع به دو دسته جهان سلطانی و فرخ جانی که نام همسران خدائی خان دوم می‌باشند تقسیم می‌شوند. این ایل از طایفه‌هایی تشکیل شده که عبارتند از:
خدائی
میفر
اسکندر
بسطام
دولتشاه
کاکولوند
ایل بختیاری چهار لنگ
برخی از ایلات بختیاری در مناطق دورود، الیگودرز و ازنا رفت و آمد دارند یا ساکن هستند و به گویش بختیاری تکلم می‌کنند. این طایفه‌ها عبارتند از:
ممیون (ممیوند)
عیسوند
بساک
پولادوند
عود الون
محمود صالح
ممزایی
محمود صالح
عمله جات
طوایف میانکوه
کنورسی
زنگنه
کرد
ولواسی (ابوالعباسی)
بکرد زنگنه
جانکی
منجینی
وایف وابسته به ممبینی
زلقی (زلکی)
دوزنی
وندوندگری
هزاروسی
چهارطایفه
جاوند
آریاسی
طایفه‌های مستقل
طایفه کوشکی
قیاسوند
رک رک
گله دار
تیلاوی
حیات غیبی
سلگی
خزایی
پیرحیاتی
کریم پیرحیاتی
ایل سادات
نام
شهنشی‌وند
طاهروند
قاسم‌وند
خلفوند
ندروند
شهرخوند
مرتضی‌وند
جزایری
طباطبایی
حیات‌الغیب
چم‌داوید
مکان سکونت
خرم‌آباد، حومه خرم‌آباد
خرم‌آباد، تجره، چنگایی
خرم‌آباد
خرم‌آباد، سیلاخور
خرم‌آباد
خرم‌آباد، در بین طوایف جودکی ومیر
دزفول و تعدادی در بین طایفه قلاوند
خرم‌آباد
بروجرد
چگنی
چگنی
لوتی‌ها
تیره
للکه
بیساوند
کنار
حیدر
شمسه
یادگاری
مراسل
شامری
روز بن
وابسته به طایفه
چگنی
خرم‌آباد، کرگاه
قلاوند
جودکی – میر
پاپی - سگوند
طوایف سلسله
طوایف طرحان و رومشکان
میر
بیرانوند