پیشگیری از بارداری

پیشگیری از بارداری که گاهی اوقات از آن با عنوان کنترل باروری هم یاد می‌شود، عبارت است از روش‌ها و وسیله‌هایی که برای جلوگیری از بارداری استفاده می‌گردند. پیشگیری از بارداری از زمان‌های بسیار قدیم مورد استفاده قرار گرفته اما روش‌های موثر و ایمن کنترل تولد تنها در قرن بیستم در دسترس همگان قرار گرفت. برنامه‌ریزی برای کنترل بارداری موضوعی است که با نام تنظیم خانواده هم شناخته می‌شود. برخی فرهنگ‌ها، دسترسی به شیوه‌های کنترل زایمان و بارداری را محدود و گاهی ممنوع می‌نمایند چرا که معتقدند از دیدگاه اخلاقی، مذهبی و یا سیاسی نامطلوب است.
موثرترین روش‌های کنترل زایمان، عقیم‌سازی در مردان به روش عمل وازکتومی و برای زنان نیز عمل توبکتومی، آی‌یودی و می‌باشد.
تاریخچه
احتمالا قدیمیترین شیوه پیشگیری از بارداری، غیر از خودداری از برقراری رابطه جنسی، روش نزدیکی منقطع بوده‌است.
در پاپیروس ابرس (Ebers) که از ۱۵۵۰ سال پیش از میلاد مسیح در مصر به جای مانده‌است، نوشته شده که زنان از عسل و برگ اقاقیا برای مسدود کردن راه اسپرم در واژن استفاده می‌کردند. به نوشته مجله امریکن ساینتیست، مورخان بر این باور هستند که در یونان باستان گیاه سیلفیون (سیلفیوم) به عنوان اولین داروی ضد بارداری استفاده می‌شده‌است. به نوشته این مجله، این گیاه دارویی آنقدر در اقتصاد آفریقای شمالی، یعنی تنها صادرکننده آن به سراسر مدیترانه، تاثیر داشت که تصویر آن را بر سکه‌های آن زمان حک کردند. در اروپای قرون وسطی، کلیسای کاتولیک هر نوع عملی را که سبب پیشگیری از بارداری می‌شد، ممنوع کرد و در نتیجه، به نوشته دائرهالمعارف زنان در رنسانس، زنان پنهانی به روش‌هایی برای جلوگیری از بارداری یا حتی نوزادکشی روی آوردند. جاکومو کازانووا، نویسنده ایتالیایی قرن هجدهم، از پوشش‌هایی از جنس روده گوسفند می‌گوید که به منظور پیشگیری از ورود اسپرم به واژن بکار برده می‌شد. با این وجود استفاده از کاندوم تنها در قرن بیستم شروع شد. در قرن نوزدهم اقتصاددانان انگلیسی و آمریکایی طی مناظره‌هایی سیاستمداران را متقاعد کردند که جریمه‌های ضد کنترل جمعیت را حذف کنند و در عین حال اهمیت تنظیم خانواده را تبلیغ کنند و آموزش دهند. کم کم با تلاش پیشتازان فمینیسم همچون استلا براون، جامعه شناس و دورا راسل، نویسنده و همسر فیلسوف معروف برتراند راسل، اولین کلینیکهای تخصصی تنظیم خانواده ایجاد شد. پس از آن، اولین قرص ضد بارداری در دهه پنجاه میلادی ساخته شد و سقط جنین نیز دو دهه پس از آن به یکی از انتخاب‌های زنان در راه تنظیم خانواده اضافه شد.
شیوه‌ها
شیوه‌های فیزیکی (غیردارویی)
روش نزدیکی منقطع
استفاده از کاندوم
استفاده از آی‌یودی
حلقه‌های ضد بارداری
استفاده از دیافراگم
استفاده از کلاهک رحم
استفاده از اسفنج ضد بارداری
عمل وازکتومی
عمل توبکتومی
ایمپلنت لوله‌های رحم
شیوه‌های دارویی
قرص ال‌دی
قرص‌های ضد بارداری فاقد استروژن
داروهای تزریقی پیشگیری از بارداری
کپسول‌های کاشتنی پیشگیری از بارداری
نورپلانت
اسپرم کش‌ها
چسب‌های ضد بارداری
حلقه‌های هورمونی
ضد بارداری اضطراری
مینی پیل (قرص شیر دهی)
روش اورژانس پیشگیری از بارداری
دو نوع قرص پیشگیری ازبارداری اورژانسی برای جلوگیری از بارداری در مواقع ارتباط جنسی نا مطمئن وجود دارد .یکی از این محصولات حاوی ترکیب استروژن و پروژسترون و دیگری فقط پروژسترون است.
هر دو نوع محصول از طریق به تآخیر انداختن یا مهار تخمک‌گذاری یا جلوگیری از لانه گزینی تخمک بارور شده در رحم عمل می‌کنند. این قرصها در صورتی که تخمک بارور شده جایگزین شده باشد دیگر اثری ندارند.
اطمینان به تاثیر این قرص‌ها با میزان زمان مصرف آن‌ها پس از رابطه کنترل نشده نسبت عکس دارند و اثر بخشی ثابت شده آن‌ها حداکثر 72 ساعت است. ضریب موفقیت این داروها در صورت استفاده به موقع 75% می‌باشد.
عوارض جانبی شامل تهوع و استفراغ است که هر دو مورد در زنانی که فقط از قرصهای پروژسترونی استفاده کرده‌اند کمتر گزارش شده‌است.
تفاوت شیوه‌ها
هریک از این روش‌ها مزایا و معایبی دارد مانند آنکه استفاده از آی‌یودی احتمال عفونت رحمی را افزایش می‌دهد یا استفاده از کاندوم از ابتلای به بیماری‌های جنسی می‌کاهد. برخی شیوه‌ها مانند وازکتومی بسیار به دشواری قابل برگشت هستند یا اصلا قابل برگشت نیستند .
شیوه‌های پیشگیری برای مردان
پژوهشگران استرالیایی اعلام کردند یک قدم به ساخت داروی ضدباروری مردان نزدیک‌تر شده‌اند. آن‌ها موفق شدند با ایجاد تغییر ژنتیکی در موش‌ها، دو پروتئین را که برای انتقال اسپرم از بیضه‌ها به خارج بدن ضروری هستند از کار بیندازند. این قرص‌ها بر نابارور کردن اسپرم متمرکز بوده و در نتیجه عوارض جانبی غیرقابل تحملی داشته‌است. اما قرص‌های ضدبارداری برای بعضی زنان عوارض جانبی ایجاد می‌کنند و اگر زنان مبتلا به برخی بیماری‌ها باشند یا احتمال برخی بیماری‌ها در آن‌ها زیاد باشد، پزشکان این قرص‌ها را برای پیشگیری از بارداری تجویز نمی‌کنند. علاوه بر این قرص ضد باروری مردان برخلاف قرص ضدبارداری زنان فاقد هورمون خواهد بود و در سیستم هورمونی بدن تغییری ایجاد نمی‌کند.
پیشگیری از بارداری