عبدالله عزام

عبدالله عزام (۱۹۴۱ در جنین، فلسطین- ۲۴ نوامبر ۱۹۸۹ در پیشاور پاکستان) یک اسلام‌گرای فلسطینی بود که در دهه ۱۹۸۰ در افغانستان با ارتش شوروی می‌جنگید. او در سال ۱۹۸۹، درحالی‌که برای امامت نماز جمعه به‌سوی یکی از مسجدهای پیشاور پاکستان در حرکت بود، بر اثر انفجار بمب به همراه دو پسرش کشته شد.
عزام که به «پدر جهاد جهانی» معروف است کمک‌های مالی زیادی را برای مجاهدین افغان جمع‌آوری کرده و داوطلبان مسلمان زیادی را از کشورهای مختلف برای جنگ به افغانستان آورد. عزام همچنین از معلمان اسامه بن لادن بود. اسامه به تشویق او برای جهاد به افغانستان آمد.
تحصیلات و فعالیت‌ها قبل از افغانستان
عزام در سال ۱۹۶۶ لیسانس خود را در رشته علوم شرعی از دانشگاه دمشق دریافت کرد. سپس به عضویت اخوان‌المسلمین درآمد و یک سال بعد در جنگ شش‌روزه اعراب و اسرائیل در صف داوطلبان اخوان‌المسلمین در نبرد شرکت داشت. وی طی سال‌های ۱۹۶۸ الی ۱۹۷۰ امیر اخوان المسلمین در اردن بود. او در سال ۱۹۶۹ از دانشگاه الازهر فوق لیسانس رشته اصول دین و در سال ۱۹۷۳ دکترای اصول فقه را دریافت نمود و تا سال ۱۹۸۰ در دانشگاه‌های اردن به تدریس اشتغال داشت. پس از آن به دلیل فعالیت‌هایش از اردن اخراج شده و به به جده در عربستان سعودی رفت و در دانشگاه ملک عبدالعزیز شروع به تدریس نمود و این بار تا سال ۱۹۸۱ در جده ماند.
عزام در طی سالهای حضور خود در اردن با حمایت دول عربی و افراد سلفی اقدام به تاسیس و بنیانگذاری حماس نمود و ارتباط خود را تا از قبل از حضور در افغانستان با گروهش حفظ کرد.
در جنگ افغانستان
از عبدالله عزام بعنوان سردار اعراب در جنگ شوروی در افغانستان نام برده شده‌است. او بود که از سال ۱۹۸۰ میلادی زمینه ورود هزاران جوان عرب به افغانستان را فراهم آورد. عزام در ابتدا در یک جمعیت خیریه عربی در پیشاور برای کمک به مهاجرین افغان مشغول کار شد اما کمی بعد تشکیلات مستقل جهادی را بنام مکتب الخدمات المجاهدین پایه‌گذار کرد. او برنامه خود را آزاد سازی فلسطین پس از آزاد سازی افغانستان اعلام کرد.
عبدالله عزام برخلاف همفکران و متحدان خود نظر مثبتی نسبت به احمدشاه مسعود داشت. به گفته موسی القرنی در آن دوران تقریبا تمام مجاهدین عرب مقیم پیشاور به جز عبدالله عزام نسبت به مسعود نظر منفی داشتند و اتهامات زیادی تا حد کفر را به او وارد می‌کردند. همچنین این بحث مطرح شده بود که آیا کمک مالی به مسعود از نظر شرعی جایز است یا نه؟ حتی یک محاکمه غیابی نیز در پیشاور برگزار شد که در آن ۲۱ نفر علیه مسعود شهادت داده و دو نفر نیز از او دفاع کردند. عبدالله عزام، اسامه بن لادن و عبدالمجید الزندانی در این دادگاه به عنوان قاضی حضور داشتند و در نهایت دادگاه در حکم خود اعلام کرد که نمی‌تواند مسعود را تایید یا رد کند.
نقل قول‌ها
«همانا او (احمد شاه مسعود) قهرمان شمال است.»
«مسلمان‌ها از دشمن شکست نمی‌خورند. ما مسلمانان با ارتش‌هایمان شکست نمی‌خوریم. در عوض از خودمان شکست می‌خوریم.»
«احمد شاه مسعود قهرمان اسلام است.»
کتاب‌ها
«تیتان شمال» درباره احمد شاه مسعود.
«دفاع از سرزمین‌های اسلامی: اولین ضرورت پس از ایمان».
«پیوستن به کاروان»
«کوه رفیع» درباره تمیم عدنانی از مجاهدین افغان.
«نشانه‌های رحمت در جهاد افغان».
شاگردان
در طول مدت فعالیت شیخ عزام در افغانستان نفرات بسیاری از دنیای عرب و اسلام با او همراه شدند. برخی از سرشناس‌ترین این افراد که در گروه عبدالله عزام بودند عبارتند از:
اسامه بن لادن
ایمن الظواهری
ابوهاجر
عمرالبشیر
شیخ عبدالرحمن
ابوسیاف (فیلیپین)
ابوحفض
ابوسیاف (چچن)
ابوهانی
سرنوشت مکتب الخدمات المجاهدین
پس از کشته شدن عبدالله عزام مریدانش با عبدالحمید زندانی بیعت کردند اما او از رهبری این گروه سر باز زد و با توجه به ایجاد قاعده الانصار توسط اسامه بن لادن بسیاری از اعضای این گروه به گروه بن لادن پیوستند.