داوود پیرنیا

داوود پیرنیا (۱۲۷۹-۱۱ آبان ۱۳۵۰ش/۱۹۰۰-۲ نوامبر ۱۹۷۱م) بنیان‌گذار برنامه رادیویی «گل‌ها» بود.
زندگی‌نامه
right
150px
او در سال ۱۲۷۹ خورشیدی در تهران متولد شد. پدرش مشیرالدوله حسن پیرنیا بود. مادرش دختر علاءالدوله از رجال قاجار بود و به دلیل گرایش‌ها و اعتقادات مذهبی اجازه حضور در عرصه موسیقی را به او نداد، اما تعلیمات پدرش که از روشنفکران آن دوران بود بر او بسیار موثر بود.
تحصیلات ابتدایی را در منزل فراگرفت. سپس برای ادامه تحصیل و فراگیری زبان فرانسه وارد مدرسه سن‌لویی تهران شد. بعدها برای ادامه تحصیلات در رشته حقوق به سوئیس رفت.
پس از فراغت از تحصیل در رشته حقوق، به وطن مراجعت کرد و وارد کارهای دولتی شد. او موسس کانون وکلا در ایران بود. پس از انتقال از وزارت دادگستری به وزارت دارایی، اقدام به تاسیس اداره آمار در ایران کرد. در سال ۱۳۲۵ ش هنگامی که احمد قوام نخست‌وزیر شد او را مدیر کل بازرسی نخست‌وزیر کرد و پس از چند ماه معاون نخست‌وزیر شد.
سید علیرضا میرعلی نقی محقق و مورخ موسیقی درباره پیرنیا می‌گوید: «پیرنیا به اعتبار نام پدرش که مرد خوش‌نامی بود، در محافل و مجامع سیاسی و ادبی رفت و آمد داشت و با اکثر شخصیت‌های نامدار و نویسندگان و موسیقی دانان دوره خود دوست بود.»
پیرنیا شخصیت برجسته‌ای داشت، لباس ساده می‌پوشید و بی‌تکلف با همه می‌جوشید. او اعتقادات مذهبی داشت، از سالکان طریق حق و از ارادتمندان امام علی (علیه‌السلام) بود و به عتبات عالیات نیز سفری داشت. او به ایران و فرهنگ ایران دلبستگی عمیق داشت. آثار و کارهای بازمانده از او همه از ایران دوستی‌اش حکایت دارد. پیرنیا را پایه‌گذار و مبدع روشی دانسته‌اند که بر اساس آن موسیقی با شعر تلفیق می‌شود.
وی دو همسر داشت و صاحب ۹ فرزند پسر و دختر بود.
آثار و فعالیت‌ها
بندانگشتی
حقوق‌دان و موسس کانون وکلا در ایران، پایه‌گذار و مدیر برنامه رادیویی گل‌ها در رادیو تهران (بعدها رادیو ایران) در سال ۱۳۳۵ و در پی آن برنامه گل‌های رنگارنگ، برگ سبز، یک شاخه گل و گل‌های صحرایی (بر مبنای ترانه‌های محلی) و مبدع گروه موسیقی رادیو بوده‌است. او از بانیان کانون وکلای دادگستری است.
نخستین برنامه‌های کودکان رادیو هم از کارهای او به‌شمار می‌آید؛ حتی نخستین بار پسر خردسال خود را به گویندگی این برنامه گماشت. گاهی هم پیرنیا دستی به قلم می‌برد و مقالاتی می‌نوشت. آثار او در برخی نشریات سال‌های ۱۳۳۰ و ۱۳۴۰ منتشر شده‌اند.
آفرینش برنامه گل‌ها
بندانگشتی
پس از سقوط دولت قوام مشاغل دولتی را کنار گذاشت و با میراثی که از پدر به او رسیده بود، به مطالعه در زمینه موسیقی ایران پرداخت و به جمع‌آوری آهنگ‌های اصیل ایرانی مشغول شد.
پیرنیا توانست نظر مقامات سازمان برنامه و بودجه را به اهمیت ترویج موسیقی اصیل ایرانی جلب کند و پس از اختصاص اعتبار، اقدام به تشکیل ارکستری با شرکت نوازندگان، خوانندگان و آهنگسازان صاحب نام آن دوره کرد؛ و این‌گونه نطفه گل‌ها در آشفته بازار موسیقی ایران بسته شد.
آغاز پخش برنامه گل‌های رنگارنگ در سال ۱۳۳۴ از رادیو تهران حاصل این کوشش وی بود. او را باید موسس برنامه‌های موسیقی «گل‌های رنگارنگ»، «گل‌های جاویدان»، «یک شاخه گل»، «گل‌های صحرایی» و «برگ سبز» دانست. برنامه‌های او تحولی در موسیقی رادیو به وجود آورد.
محبوبیت سید جواد ذبیحی در رسانه رادیو و محبوبیتش در میان مردم، «داود پیرنیا» را بر آن داشت که با شکل‌گیری برنامه برگ سبز (از سری برنامه‌های گل‌های رادیو) آوازهای ذبیحی را به صورت آواز کلاسیک ایرانی به گوش شنوندگان برساند و همان شد که چند برنامه اول سری برنامه‌های برگ سبز، با اجرای سیدجواد ذبیحی ضبط شد. البته ذبیحی در این آثار همراه با ساز، آواز نمی‌خواند و پس از اتمام هنرنمایی نوازندگان، ذبیحی بدون ساز و تنها با آوازش به اجرا می‌پرداخت. حتی انتخاب نام «برگ سبز» از جانب داود پیرنیا، بدین جهت بود که در فرهنگ مذهبی ایران، رنگ سبز نشان سیادت می‌باشد و ذبیحی نیز از سادات بود و همچنین یادآور عبارت معروف «برگ سبزی است تحفه درویش …» نیز بود که البته این جمله در انتهای تمامی برنامه‌های برگ سبز، با صدای بانو روشنک بیان می‌شد. پیرنیا اعتقاد داشت که این از آن برگ سبزهایی است که هیچ گاه زرد نمی‌شود. نخستین برنامه برگ سبز، با شعری از هاتف اصفهانی با ترجیع بند «یکی هست و هیچ نیست جزء او/ وحده لا اله الا هو» در مثنوی مخالف سه‌گاه همراه با دکلمه اسدالله پیمان اجرا شد. بهروز مبصری معتقد است: «بهترین آواز سید جواد ذبیحی در برنامه‌های گلها، برنامه برگ سبز شماره ۴ در بیات زند (بیات ترک) است که در موسیقی رسانه، چنین مثنوی‌ای بدین قدرت و صلابت کمتر نظیر داشته است».
بعد از ذبیحی، برنامه گل‌های رنگارنگ که با صدای خانم مرضیه آغاز شد بیشتر خواندن شعر و همراهی یک ساز بود که بعدها رفته رفته به آواز و موسیقی تبدیل شد. همکاری استادان موسیقی ایرانی مانند ابوالحسن صبا، غلامحسین بنان، بانو مرضیه و مرتضی محجوبی شناخت پیرنیا از شعر و ادب و موسیقی ایران و وسواس و سلیقه او در انتخاب اشعار و قطعات موسیقی باعث استقبال مردم از برنامه گل‌ها شد.
استعفا از مدیریت گل‌ها
در آبان ۱۳۴۵ که او پس از مدتی بیماری به رادیو بازگشت به درخواست چند تن قرار شد از کارهای وی بازرسی شود. پیرنیا پس از این ماجرا بلافاصله استعفا داد و برنامه گل‌های ۴۰۵ آخرین برنامه‌ای است که زیر نظر وی ضبط شد.
درگذشت
داوود پیرنیا در یازده آبان ۱۳۵۰ در سن ۷۱ سالگی بر اثر سکته قلبی در تهران درگذشت.