ترانه علیدوستی

ترانه علیدوستی (زاده ۲۲ دی ۱۳۶۲، تهران) بازیگر سینما و تئاتر، دوبلور و مترجم فمینیست اهل ایران می‌باشد . او تاکنون توانسته است عناوین متعدد سینمایی از جمله جایزه بهترین بازیگر زن، پنجاه و پنجمین جشنواره فیلم لوکارنو سوئیس، جایزه بهترین بازیگر زن، جشنواره فیلم آسیایی و عربی اوسیان سینه فن و سیمرغ بهترین بازیگر زن در جشنواره فیلم فجر را کسب کند. او در جشنواره‌های فیلم وزول فرانسه ۲۰۱۴ و فیلم هانوی ویتنام ۲۰۱۲، یکی از اعضای هیئت داوران بود.
علیدوستی به زبان انگلیسی مسلط بوده و مترجم ادبی است. او جایزه ادبی پروین اعتصامی را در پنجمین دوره برگزاری آن در قسمت ادبیات داستانی با ترجمه رویای مادرم، تالیف آلیس مونرو کسب کرد. ترانه علیدوستی در ویژه نامه شماره ۱۰۰ ماهنامه «صنعت سینما» که نگاهی است به سینمای ایران در دهه هشتاد، به انتخاب ۱۳۰ نویسنده و منتقد سینمایی به عنوان بهترین بازیگر زن دهه انتخاب شد، همچنین در سال ۱۳۹۰، ماهنامه سینمایی فیلم او را به عنوان بهترین بازیگر زن دهه ۸۰ انتخاب کرد.
زندگی خصوصی
ترانه علیدوستی در ۲۲ دی ۱۳۶۲ در تهران متولد شد، پدر او حمید علیدوستی بازیکن سابق تیم ملی فوتبال ایران و از مربیان کنونی فوتبال است. مادر وی نادره حکیم الهی سنگ‌تراش و مجسمه‌ساز است. ترانه ازدواج کرده و صاحب یک فرزند دختر است. پویان علیدوستی تنها برادرش بود که در چهارشنبه‌سوری سال ۸۳ او را از دست داد.
ترانه علیدوستی اعلام کرده که به بیماری «کلاستروفوبیا» یا «ترس از محیط بسته» مبتلا است و به همین خاطر نمی‌تواند از اتوبوس یا مترو استفاده کند. او از طرفداران جریان فمینیسم است.
فعالیت هنری
سینما و تئاتر
ترانه علیدوستی در خانه سینما، سال ۱۳۹۲
ترانه علیدوستی در دوره دبیرستان مشغول تحصیل در رشته علوم تجربی بود که در کلاس‌های بازیگری امین تارخ ثبت نام کرد. سال ۱۳۷۹ از طریق همین کلاس‌ها برای بازی نقش «ترانه پرنیان» در فیلم من ترانه ۱۵ سال دارم انتخاب شد. پس از این فیلم او تا سال ۱۳۸۲ در هیچ فیلمی حضور پیدا نکرد.علیدوستی بازی در عرصه تئاتر را نیز با نمایش «فنز» تجربه کرد. سال ۱۳۸۰–۱۳۷۹ یک دوره فیلمنامه‌نویسی در کلاس‌های حوزه هنری گذراند.
وی در فیلم اژدها وارد می‌شود! ساخته مانی حقیقی یکی از سرمایه‌گذاران فیلم می‌باشد.
تلویزیون
ترانه علیدوستی که تاکنون در هیچ سریال تلویزیونی حضور نداشته درباره حضور نیافتن خود در سریال‌های صدا و سیما این‌گونه سخن گفت:
دوبله و صداپیشگی
ترانه علیدوستی در انیمیشن جمشید و خورشید صداپیشه نقش «خورشید» بود.
نمایشنامه خوانی
نمایشنامه «آنا کارنینا»
ترانه علیدوستی در نمایشنامه آنا کارنینا که به کارگردانی هما روستا، شنبه پانزدهم آذرماه ۱۳۹۳ در کتابخانه ملی و در حمایت از هنرمندان مبتلا به سرطان نمایشنامه‌خوانی می‌شد، نقش «آنا کارنینا» را اجرا کرد.
همچنین این نمایشنامه خوانی بار دیگر به مناسبت چهلمین روز درگذشت هما روستا (۲۳ آبان ۱۳۹۴) در کتابخانه ملی برگزار شد که این بار هم در حمایت از هنرمندان مبتلا به سرطان مراسم اجرا شد..
نویسندگی
ترانه علیدوستی در استانبول
علیدوستی علاوه بر سابقه‌اش در بازیگری، برای نویسندگی در وبگاه شخصی‌اش نیز شناخته شده‌است. علاوه بر این‌ها، داستان‌های کوتاه و نقدهای مختلف او در مجله‌ها و روزنامه‌هایی مانند روزنامه شرق منتشر شده‌است. در سال ۲۰۱۰ در پی انتشار مطلبی از او در وبلاگش در حمایت از اصغر فرهادی که در دفاع از هنرمندان دگراندیش مطلبی منتشر کرده بود، وبلاگ این بازیگر سینما و تئاتر به دستور کمیته دولتی فیلترینگ، حذف شد و بدین ترتیب آرشیو این وبلاگ نیز از روی سایت بلاگفا حذف شده‌است. به هر حال او همچنان فعال است.
ترجمه
ترانه علیدوستی با ترجمه داستان رویای مادرم اثر «آلیس مونرو» در نوزدهمین دوره کتاب فصل، در گروه ادبیات شایسته تقدیر شناخته شد. در آذر ماه سال ۹۵ ترانه علیدوستی با ترجمه رمان تاریخ عشق به قلم نیکول کراوس توانست صدر نشینی پر فروش‌ترین کتاب توسط نشریات نشر مرکز را به خود اختصاص دهد و با استقبال بی‌نظیر مردم و طرفدارانش رو به رو شد.
دیدگاه‌ها
علیدوستی یکی از طرفداران جریان فمینیسم است. وی در صفحه شخصی خود در اینستاگرام، در دفاع از این دیدگاه خویش نوشت:
تحریم اسکار ۲۰۱۷
در پی دستور دونالد ترامپ مبنی بر لغو صدور ویزا برای مهاجران ۷ کشور از جمله ایران، ترانه علیدوستی در اعتراض و واکنش به این تصمیم و با نژادپرستانه خواندن این اقدام در صفحه توئیتر خود اعلام کرد که در مراسم اهدای جوایز اسکار در لس‌آنجلس شرکت نخواهد کرد.
بازتاب‌ها
خبر اعتراض ترانه علیدوستی پنجشنبه هفتم بهمن ۱۳۹۵ خورشیدی در بسیاری از رسانه‌های معتبر جهان از نیویورک‌تایمز گرفته تا گاردین و هالیوود ریپورتر بازتاب یافت. آسوشیتدپرس خبر را با این تیتر منتشر کرد: «بازیگر زن ایرانی اسکار را در اعتراض به ترامپ تحریم کرد.»
به دنبال این اعلام، وی در گفتگویی ایمیلی با نیویورک تایمز شرکت کرد. وی در این گفت‌وگو خاطرنشان کرد:
وی افزود: مطمئنم آمریکا چندین برابر از حضور ایرانیان مهاجر و خدمات آن‌ها در آن کشور سود برده‌است؛ بنابراین برای من قابل قبول نیست به دولتی احترام بگذارم که برای مردم کشور من احترامی قائل نیست.
داوری جشنواره
نام جشنواره
سال
توضیحات
جشنواره فیلم وزول فرانسه
۲۰۱۴
در کنار ترانه علیدوستی بریلنت مندوزا، فیلیپ چی، ونگ چائو هیئت داوران بین‌المللی این جشنواره را تشکیل می‌دهند.همسر و دخترش حنا در این جشنواره در کنار او حضور داشتند.
جشنواره فیلم هانوی ویتنام
۲۰۱۲
ترانه علیدوستی بازیگر ایرانی به عنوان یکی از اعضای هیئت داوران به دومین جشنواره «هانوی» ویتنام می‌رود.علیدوستی از طرف دپارتمان سینمای ویتنام به عنوان یکی از اعضای هیئت داوران جشنواره دعوت شده‌است.
عناوین و افتخارات
سال
رده
جشنواره
کار نامزدشده
نتیجه
منبع
۱۳۹۷
بهترین بازیگر زن درام
جوایز حافظ
شهرزاد
۱۳۹۶
بهترین بازیگر سینما
جوایز حافظ
فروشنده
نامزد
۱۳۹۵
بهترین بازیگر زن درام
جوایز حافظ
شهرزاد
۱۳۹۲
بهترین بازیگر نقش اول زن
انجمن منتقدان و نویسندگان سینمای ایران
آسمان زرد کم عمق
۱۳۹۱
جایزه پروین مشترکا به همراه لیلا حاتمی و نگار جواهریان
۱۳۹۱
بهترین بازیگر
جشنواره وزول
پذیرایی ساده
تقدیر شده
۱۳۹۱
بهترین بازیگر
سی و یکمین جشنواره فجر
آسمان زرد کم عمق
۱۳۹۱
جایزه بهترین بازیگر زن
جشنواره فیلم آسیایی و عربی اوسیان سینه فن
پذیرایی ساده
۱۳۹۰
بهترین بازیگر
سی امین جشنواره فجر
پذیرایی ساده
۱۳۸۸
بهترین بازیگر نقش اول زن
سومین جشن انجمن منتقدان
تردید
۱۳۸۷
بهترین بازیگر
بیست و هفتمین جشنواره فجر
تردید
۱۳۸۵
بهترین بازیگر
دهمین دوره جشن خانه سینما
چهارشنبه سوری
۱۳۸۴
بهترین بازیگر نقش مکمل زن
جشنواره فجر
چهارشنبه سوری
تقدیر شده
۱۳۸۳
بهترین بازیگر
جشن خانه سینما
شهر زیبا
۱۳۸۲
بهترین بازیگر
بیست و دومین جشنواره فجر
شهر زیبا
۱۳۸۱
جایزه نخل زرین بهترین بازیگر زن
سومین جشنواره اجتماعی آبادان
من ترانه ۱۵ سال دارم
۱۳۸۱
جایزه بهترین بازیگر زن
پنجاه و پنجمین جشنواره فیلم لوکارنو سوئیس
من ترانه ۱۵ سال دارم
۱۳۸۱
جایزه بهترین بازیگر زن
انجمن منتقدین و نویسندگان سینمای ایران
من ترانه ۱۵ سال دارم
۱۳۸۰
سیمرغ بهترین بازیگر زن
جشنواره فجر
من ترانه ۱۵ سال دارم
آثار
نمایش خانگی
فیلم فروشنده، سال ۱۳۹۵
ترانه علیدوستی در سریال شهرزاد ساخته حسن فتحی اولین سریال خود را تجربه کرد. این سریال در ۲۲ مهر ۱۳۹۴ به شبکه نمایش خانگی آمد وی در این سریال نقش شهرزاد را ایفا می‌کند. شهرزاد دانشجوی رشته پزشکی است که در سال ۱۳۳۲ با کودتای ۲۸ مرداد زندگی‌اش دچار تغییر و تحول می‌شود.
سال
نام سریال
نقش
کارگردان
۱۳۹۴–۱۳۹۳
شهرزاد (فصل اول)
شهرزاد سعادت
حسن فتحی
۱۳۹۶–۱۳۹۵
شهرزاد (فصل دوم)
شهرزاد سعادت
حسن فتحی
۱۳۹۶–۱۳۹۷
شهرزاد (فصل سوم)
شهرزاد سعادت
حسن فتحی
تئاتر
نام تئاتر
کارگردان
توضیحات
فنز (طرفداران)
محمد رحمانیان
این نمایشنامه با هنرمندی پرویز پرستویی، مهتاب نصیرپور، حبیب رضایی، ترانه علیدوستی و احمد مهرانفر به روی صحنه رفت صدای گزارشگر در این نمایش، صدای عادل فردوسی پور بود.
مانیفست چو
محمد رحمانیان
روز حسین
محمد رحمانیان
(انجام نشد)
سینما
سال
نام فیلم
نقش
کارگردان
توضیحات و زمان پخش
جشنواره فیلم فجر
۱۳۹۴
فروشنده
رعنا
اصغر فرهادی
برنده نخل طلایی برای بهترین بازیگر مرد و بهترین فیلم‌نامه از جشنواره کن ۲۰۱۶.
۱۳۹۳
استراحت مطلق
سمیرا
عبدالرضا کاهانی
۱۱ شهریور ۱۳۹۴
مادر قلب اتمی
آرینه
علی احمدزاده
۱۰ خرداد ۱۳۹۶. اولین همکاری با محمد رضا گلزار
۱۳۹۱
زندگی مشترک آقای محمودی و بانو
ساناز
روح‌الله حجازی
بهمن ماه ۱۳۹۲
آسمان زرد کم عمق
غزل
بهرام توکلی
۱۳۹۲
کاندید بهترین بازیگر نقش اول زن(سی‌ویکمین جشنواره)
۱۳۹۰
پذیرایی ساده
لیلا
مانی حقیقی
۲۰ بهمن ۱۳۹۰
کاندید بهترین بازیگر نقش اول زن(سی‌مین جشنواره)
انتهای خیابان هشتم
نیلوفر
علیرضا امینی
فروردین ۱۳۹۱
۱۳۸۹
هر چی خدا بخواد
پارمیدا
نوید میهن‌دوست
اولین همکاری با رضا عطاران
۱۳۸۸
راز دشت تاران
پرستار
هاتف علیمردانی و محمد لطفعلی
سال ۱۳۸۹
زندگی با چشمان بسته
پرستو
رسول صدرعاملی
شهریور ۱۳۹۰
۱۳۸۷
درباره الی
الی
اصغر فرهادی
بهمن ماه ۱۳۸۷
تردید
مهتاب
واروژ کریم‌مسیحی
بهمن ماه ۱۳۸۷
کاندید بهترین بازیگر نقش اول زن(بیست و هفتمین جشنواره)
شیرین
ترانه علیدوستی
عباس کیارستمی
۱۳۸۶
کنعان
مینا
مانی حقیقی
مهرماه ۱۳۸۷
۱۳۸۴
چهارشنبه سوری
روحی
اصغر فرهادی
سال ۱۳۸۴
تقدیر شده برای بهترین بازیگر نقش مکمل زن(بیست‌وچهارمین جشنواره)
۱۳۸۲
شهر زیبا
فیروزه
اصغر فرهادی
سال ۱۳۸۲
کاندید بهترین بازیگر نقش اول زن(بیست‌ودومین جشنواره)
۱۳۸۰
من ترانه ۱۵ سال دارم
ترانه پرنیان
رسول صدرعاملی
سال ۱۳۸۰
برنده سیمرغ بهترین بازیگر نقش اول زن(بیستمین جشنواره)
کتاب‌شناسی
ترجمه‌ها:
تاریخ عشق. نیکول کراوس. تهران: نشر مرکز‫، ۱۳۹۵. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۲۱۳-۲۸۶-۷
رویای مادرم. آلیس مونرو. تهران: نشر مرکز‫، ۱۳۹۰‌. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۳۰۵-۹۹۷-۲