توکسوپلاسموز

توکسوپلاسموز عبارت است از یک بیماری انگلی با توکسوپلاسما گوندی که در انسان‌ها و بسیاری از گونه‌های پستانداران و پرندگان ایجاد می‌شود.
در طول چند هفته اول پس از قرار گرفتن در معرض بیماری، عفونت به طور معمول باعث ایجاد یک بیماری خفیف مانند آنفلوآنزا می‌شود.
انگل به ندرت باعث هر گونه نشانه در افراد بزرگسال و سالم می‌شود. با این حال افراد مبتلا به ضعف سیستم ایمنی بدن، مانند بیماران مبتلا به ایدز یا زنان باردار، ممکن است به طور جدی بیمار شوند و گاهی اوقات می‌تواند کشنده باشد.
این انگل ممکن است سبب آنسفالیت (التهاب مغز) و بیماری‌های عصبی شود. همچنین این انگل ممکن است قلب، کبد، گوش درونی و چشم را تحت تاثیر قرار دهد.
در پژوهش‌های اخیر، توکسوپلاسموز را با خودکشی، اختلال نقص توجه بیش فعالی، اختلال وسواسی جبری و اسکیزوفرنی مرتبط دانسته‌اند.
بروز بیماری
بیماری به چند شکل در انسان بروز می‌کند: ۱. توکسوپلاسموز مادرزادی که از مادر به جنین منتقل و اغلب علائم آن بعد از تولد نوزاد دیده می‌شود. این نوع از بیماری می‌تواند در دوران بلوغ و دوره نوجوانی دوباره فعال و موجب التهاب شبکیه شود.
۲. توکسوپلاسموز چشمی (رتینوکوروئیدیت نیز خوانده می‌شود که معمولا حاصل توکسوپلاسموز مادرزادی است ولی علایم ممکن است در جوانی ایجاد شوند).
۳. توکسوپلاسموز حاد در فرد سالم.
۴. توکسوپلاسموز حاد در فرد دچار نقص ایمنی (افراد مبتلا به ایدز یا سرطان یا افرادی که داروهای سرکوبگر ایمنی مصرف می‌کنند).
۵. توکسوپلاسموز نهفته (بخصوص در افراد دچار ضعف ایمنی) بیماری بدون اینکه علامت واضحی داشته باشد پیشرفت می‌کند. برادی زوئیتها وجود دارند. کیست در مغز یا عضلات تشکیل می‌شود.
انتقال بیماری
توکسوپلاسما گوندی معمولا به یکی از روش‌های زیر انتقال می‌یابد:
۱. خوردن گوشت‌های خوب پخته‌نشده حیوانات بیمار
۲. گربه‌های حامل این میکروب می‌توانند آن را از مدفوع خود دفع کنند؛ فردی که با بی‌دقتی به مدفوع گربه دست می‌زند و دست خود را نمی‌شوید، ممکن است دچار عفونت گردد.
۳.انتقال خون از بیمار به فرد سالم
۴. زن بارداری که دچار عفونت می‌گردد، می‌تواند آن را به جنین منتقل کند (غالبا با گرفتاری شدید جنین).
در افراد با دستگاه ایمنی ضعیف، بیماری خطرناک‌تر است.
علایم شایع
معمولا ۹۰٪-۸۰٪ افراد آلوده بدون علامت هستند، در افراد بیمار تب، تورم غدد لنفاوی، خستگی، درد عضلانی، گلودرد، رتینیت (التهاب شبکیه)، بثورات جلدی (گاهی) داریم.
تشخیص شامل شرح حال طبی، معاینه فیزیکی و بررسی‌های آزمایشگاهی خون برای تشخیص عفونت است. در خون معمولا سطح آنتی بادی علیه توکسوپلاسما (پادتن M و پادتن G) اندازه‌گیری می‌شود.
درمان
معمولا برای فرد سالم، غیرباردار و بدون علامت درمان لازم نیست. برای کودک زیر ۵ سال داروهایی تجویز می‌گردد تا از عوارض چشمی پیشگیری شود.
در زنان باردار بیماری به جهت احتمال درگیری جنین بسیار حائز اهمیت است.
در بیمار دچار نقص ایمنی، درمان با دارو صورت می‌گیرد.
نوزادان دچار عفونت با دارو درمان می‌شوند (چه با علامت چه بدون علامت زیرا میکروب‌ها می‌توانند پس از تولد تکثیر یابند). در ضمن در بعضی موارد که این بیماری از خود عوارض چشمی نشان داده باشد اگر کامل درمان نشود ممکن است بعد از گذشت ۵ تا ۱۰ سال دوباره عود کند و نیاز به درمان مجدد داشته باشد.
تریمتوپریم و سولفامتوکسازول هردو بر انگل موثرند لذا کوتریموکسازول که ترکیب این دو است درمان انتخابی است که به مدت ۴–۳ هفته و همراه اسید فولیک برای کاهش عوارض جانبی این دارو غالبا تجویز می‌شوند. گاه بجای این داروها کلیندامایسین یا مینوسیکلین مصرف می‌شود. کورتیکواستروئیدها، در صورت لزوم، برای کاهش التهاب.
عوارض احتمالی اختلالات روانی
مطالعات نشان می‌دهد انگل توکسوپلاسموز ممکن است بر رفتار تاثیر گذارد و ممکن است در حال حاضر به عنوان یک عامل موثر در اختلالات مختلف روانی مانند افسردگی، اضطراب و اسکیزوفرنی باشد.
در مطالعات علمی، سطح پادتن تی-گوندی در افراد مبتلا به بروز-اول اسکیزوفرنی، به میزان قابل توجهی بالاتر از افراد سالم یافت شد.
بیشتر افراد مبتلا به اسکیزوفرنی، به گزارش سابقه بالینی توکسوپلاسموز در جمعیت عمومی این بیماری هستند.
تحقیق اخیر در دانشگاه لیدز نشان داده است که انگل آنزیمی با فعالیت هیدروکسیلاز تیروزین و فنیل آلانین هیدروکسیلاز تولید می‌کند. این آنزیم ممکن است منجر به تغییرات رفتاری در بیماران مبتلا به توکسوپلاسموز شود. این اتفاق با تغییر تولید دوپامین، انتقال دهنده عصبی درگیر در خلق و خوی، معاشرت، توجه، انگیزه و الگوهای خواب مشاهده می‌شود.
در مطالعه سرولوژیکی بزرگی در ایالات متحده شواهدی وجود دارد که آلودگی به توکسوپلاسما در زیر مجموعه‌ای از افراد جوان مبتلا به اختلال دو قطبی نوع اول رشد داشته که با علائم شیدایی و افسردگی بالا همراه بوده است.
توکسوپلاسما گوندی