mabidan/ganjoor huggingface dataset:
عطار — باب سی و هشتم: در صفت لب و دهان معشوق — شمارهٔ ۱۵
آنجا که سر زلف تو جانها ببرد
جانها چو غباری به جهانها ببرد
وانجا که لب لعل تو جان باز دهد
سرگردانی ز آسمانها ببرد
عطار — باب سی و هشتم: در صفت لب و دهان معشوق — شمارهٔ ۱۶
آن خندهٔ خوش اگرچه پیوسته بهَست
اما به هزار و به آهسته بهَست
در بند درِ پستهٔ شورانگیزت
کان شوری پسته نیز در بسته بهَست
عطار — باب سی و هشتم: در صفت لب و دهان معشوق — شمارهٔ ۱۷
آن دل که ز دست من کنون خواهی برد
خونی است که در میانِ خون خواهی برد
باری چو برون میبری از تن دل من
آخر به شکر خنده برون خواهی برد
عطار — باب سی و هشتم: در صفت لب و دهان معشوق — شمارهٔ ۱۸
بر شاخِ دل شکسته یک برگم نیست
کز بی برگی بتر ز صد مرگم نیست
بی دانه چگونه برگ باشد آخر
بی دانهٔ نارِ لبِ تو برگم نیست
عطار — باب سی و هشتم: در صفت لب و دهان معشوق — شمارهٔ ۱۹
چون گشت لبت به یک شکر ارزانی
از لعلِ لبت شکر چه میافشانی
من در عوض یک شکر از پستهٔ تو
دل دادم نقد و قلب مینستانی
عطار — باب سی و هشتم: در صفت لب و دهان معشوق — شمارهٔ ۲۰
زهرم آید شکرستان بی لبِ تو
بگرفت مرا دل از جهان بی لبِ تو
گفتی که تو زود از لب من سیر شوی
بس سیر شدم بُتا ز جان بی لبِ تو
عطار — باب سی و هشتم: در صفت لب و دهان معشوق — شمارهٔ ۲۱
چشمت که سبق به دلربائی او راست
در خون ریزی کام روائی او راست
گر جان خواهد رواست زیرا که لبت
صد جان دهدم که جان فزائی او راست
عطار — باب سی و هشتم: در صفت لب و دهان معشوق — شمارهٔ ۲۲
کس مثل تو در جهانِ جان ماه نیافت
همتای تو یک دلبر دلخواه نیافت
جانا! سخن از دهانِ تنگت گفتن
کاری است که اندیشه در او راه نیافت
عطار — باب سی و هشتم: در صفت لب و دهان معشوق — شمارهٔ ۲۳
من بی سر و سامانِ تو میخواهم زیست
سرگشته و حیرانِ تو میخواهم زیست
در چاهِ زنخدانِ تو میخواهم مرد
وز چشمهٔ حیوانِ تو میخواهم زیست
عطار — باب سی و هشتم: در صفت لب و دهان معشوق — شمارهٔ ۲۴
چون گِرد مه از مشک سیه مور آورد
شیرینی خط بر شکرش زور آورد
فریاد مرا زین دلِ دیوانه مزاج
کز پستهٔ او بار دگر شور آورد
عطار — باب سی و هشتم: در صفت لب و دهان معشوق — شمارهٔ ۲۵
زان پسته که شیرینی جان میخیزد
شوری است که از شکرستان میخیزد
چون خندهٔ پستهٔ تو بس با نمک است
این شور ز پستهٔ تو زان میخیزد
عطار — باب سی و هشتم: در صفت لب و دهان معشوق — شمارهٔ ۲۶
در عشق دلم هیچ نمیسنجد از او
هر دم به غمی دگر همی رنجد از او
زان تنگ دهان میبنگویم سخنی
تنگ است دهان برون نمیگنجد از او
عطار — باب سی و هشتم: در صفت لب و دهان معشوق — شمارهٔ ۲۷
گفتم:‌«شکری از دهنت، درگذری
ناگه ببرم تا که بیابم دگری»
گفتا: «دهنی چو چشم سوزن دارم
بیرون نشود زچشم سوزن شکری»
عطار — باب سی و هشتم: در صفت لب و دهان معشوق — شمارهٔ ۲۸
دل، مست بتی عهدشکن دارم من
با او به یکی بوسه سخن دارم من
گفتم: «شکری» گفت که تعجیل مکن
بشنو سخنی که در دهن دارم من
عطار — باب سی و هشتم: در صفت لب و دهان معشوق — شمارهٔ ۲۹
گفتم که «چنان شیفتهٔ آن دهنم
کز تنگی او تنگدل و ممتحنم»
گفتا که «دهانِ تنگ من روزی تست»
سبحان اللّه چه تنگ روزی که منم!
عطار — باب سی و هشتم: در صفت لب و دهان معشوق — شمارهٔ ۳۰
گفتم: «شکریم ده مسلمانی نیست»
گفتا: «جان ده که نرخ پنهانی نیست
یک بوسه به جانیست مرا، گو بمخر
آن را که بدین گرانی ارزانی نیست»
عطار — باب سی و هشتم: در صفت لب و دهان معشوق — شمارهٔ ۳۱
گفتم که «هزار رونق افزون گیری
گر تو کم یک شکر هم اکنون گیری»
گفتا: «شکر از لبم گرفتی بیرون»
یا رب که چگونه جست بیرون گیری
عطار — باب سی و هشتم: در صفت لب و دهان معشوق — شمارهٔ ۳۲
گفتم:‌«بردی از لب و دندان جانم
روی از لب و دندان تو چون گردانم»
گفتا: «لب خویش را به دندان میخا
دور از لب و دندانت لب و دندانم!»
عطار — باب سی و هشتم: در صفت لب و دهان معشوق — شمارهٔ ۳۳
می‌آمد و بر زلف شکن می‌انداخت
ناخورده شراب، خویشتن می‌انداخت
پنهان ز رقیبی که همه زهر نمود
از لب شکری به سوی من می‌انداخت
عطار — باب سی و هشتم: در صفت لب و دهان معشوق — شمارهٔ ۳۴
ترکم همه کارم به خلل خواهد کرد
آورد خطی مگر عمل خواهد کرد
هر شور که در جهان ز چشمِ خوشِ اوست
با شیرینی لبش بدل خواهد کرد
عطار — باب سی و هشتم: در صفت لب و دهان معشوق — شمارهٔ ۳۵
عشقش ز وجودم عدمی میسازد
در هر نفسیم ماتمی میسازد
گاهم بدو چشم میزند بر جان زخم
گاهم به دو لعل مرهمی میسازد
عطار — باب سی و نهم: در صفتِ میان و قدِ معشوق — شمارهٔ ۱
گفتم که «ترا عقل مه تابان گفت»
گفتا که «ز دیوانگی و نقصان گفت»
گفتم که «میان تست این یا مویی»
گفتا که «درین میان سخن نتوان گفت!»
عطار — باب سی و نهم: در صفتِ میان و قدِ معشوق — شمارهٔ ۲
ای ماه! گشاده کن به وصلت گرهم
تا من ز فرو بستگی غم برهم
از جانب من میانِ ما مویی نیست
آن موی میان تست، من بی‌گنهم
عطار — باب سی و نهم: در صفتِ میان و قدِ معشوق — شمارهٔ ۳
ای عقل ز شوق تو فغان در بسته
در وصف تو دل از دل و جان در بسته
وی پیش میان تو – که گوئی عدم است
هر جا که وجودی است میان در بسته
عطار — باب سی و نهم: در صفتِ میان و قدِ معشوق — شمارهٔ ۴
جانا چو برت حریر میبینم من
دل در غم او اسیر میبینم من
ای موی میان! میانِ چون موی ترا
موئی است که در خمیر میبینم من
عطار — باب سی و نهم: در صفتِ میان و قدِ معشوق — شمارهٔ ۵
من بی سر و سامان تو خواهم آمد
در کیش تو قربان تو خواهم آمد
هر چند که با میان خوشم میآید
با لعلِ بدخشان تو خواهم آمد
عطار — باب سی و نهم: در صفتِ میان و قدِ معشوق — شمارهٔ ۶
با روی تو ماه را محل نتوان یافت
مثلت ز ابد تا به ازل نتوان یافت
چون بر برِ سیمین تو جویم بدلی
زیرا که بران سیم بدل نتوان یافت
عطار — باب سی و نهم: در صفتِ میان و قدِ معشوق — شمارهٔ ۷
جائی که چنان خطّ سیه رنگ آید
شک نیست که پای حسن در سنگ آید
و آن را که میان! بود بدین باریکی
نادر نبود اگر قبا تنگ آید
عطار — باب سی و نهم: در صفتِ میان و قدِ معشوق — شمارهٔ ۸
نه دل به تمنای تو در بر گنجد
نه عقل ز سودای تو در سر گنجد
ای موی میان! از کمرت در رشکم
کانجا که وی است موی می در گنجد
عطار — باب سی و نهم: در صفتِ میان و قدِ معشوق — شمارهٔ ۹
ای عشق توام کار به جان آورده
سودای توام موی کشان آورده
وردی که به سالها کسی یاد نداشت
عشقِ کمرِ تو با میان آورده
عطار — باب سی و نهم: در صفتِ میان و قدِ معشوق — شمارهٔ ۱۰
وقت است که دل از دو جهان برگیریم
صد گنج ز وصل تونهان برگیریم
بنشین تو و دست در کمر کن با ما
تا ما کمرِ تو ازمیان برگیریم
عطار — باب سی و نهم: در صفتِ میان و قدِ معشوق — شمارهٔ ۱۱
بی روی تو مه راهِ تماشا نگرفت
بی زلف تو شب پردهٔ سودا نگرفت
گر سرو همه جهان به آزادی خورد
بی قدِ تو کارِ سرو بالا نگرفت
عطار — باب چهلم: در ناز و بیوفائی معشوق — شمارهٔ ۱
گر خورشیدی چرخ برینت نرسد
ور جمشیدی روی زمینت نرسد
گفتی که مرا ناز رسد بر همه کس
تا چند کنی ناز که اینت نرسد
عطار — باب چهلم: در ناز و بیوفائی معشوق — شمارهٔ ۲
از درد تو ای ماهِ دل افروز آخر
شب چند آرم چو شمع با روز آخر
دل گرچه بسی بسوخت جز با تو نساخت
ای بی معنی وفا درآموز آخر
عطار — باب چهلم: در ناز و بیوفائی معشوق — شمارهٔ ۳
بر خاکِ درت پای در آتش بودن
خوشتر بودم کز دگری خوش بودن
گفتی: «ستمم مکش!» خوشم میآید
از چون تو سمن بری ستم کش بودن
عطار — باب چهلم: در ناز و بیوفائی معشوق — شمارهٔ ۴
گفتی که «ترا چو خاک گردانم پست
تا نیز به زلفِ دلکشم ناری دست»
خاکم مکن ای نگار بادم گردان
تا گِردِ سرِ زلفِ تو گردم پیوست
عطار — باب چهلم: در ناز و بیوفائی معشوق — شمارهٔ ۵
پیوسته به آرزو ترا باید خواست
تا از تو یک آرزو مرا ناید راست
در کینهٔ من نشستهای پیوسته
زین کینه به جز دلم چه بر خواهد خواست
عطار — باب چهلم: در ناز و بیوفائی معشوق — شمارهٔ ۶
در عشق تو جز بلا و غم ناید راست
شادی وصال بیش و کم ناید راست
کمتر باشد ز وعدهای در همه عمر
عمرم بشد و آنِ تو هم ناید راست
عطار — باب چهلم: در ناز و بیوفائی معشوق — شمارهٔ ۷
از بس که تو خود به خویشتن مینازی
یک لحظه به عاشقی نمیپردازی
با پشت خمیده همچو چنگی شدهام
تا بوک چو چنگ یک دمم بنوازی
عطار — باب چهلم: در ناز و بیوفائی معشوق — شمارهٔ ۸
دل بی تو ز اختیار بر خواهد خاست
جان نیز ز پیشِ کار برخواهد خاست
برخاستهای غبار من میبنشان
بنشین که غبار وار برخواهد خاست
عطار — باب چهلم: در ناز و بیوفائی معشوق — شمارهٔ ۹
ای عشق رخت واقعهٔ مشکل من
بی حاصلی از فراقِ تو حاصل من
از سنگدلی تو دلم میسوزد
ای کاش بسوختی دلت بر دل من
عطار — باب چهلم: در ناز و بیوفائی معشوق — شمارهٔ ۱۰
آن کس که ترا عزیزتر ازجان دید
مینتواند ترا کنون آسان دید
تو چشم منی گرت نبینم شاید
زان روی که چشم خویش را نتوان دید
عطار — باب چهلم: در ناز و بیوفائی معشوق — شمارهٔ ۱۱
گر از تو مرا کفر و اگر ایمان است
چون از تو به من رسد مرا یکسان است
آن دوستییی کز تو مرا در جان است
گر نیست چنانکه بود صد چندان است
عطار — باب چهلم: در ناز و بیوفائی معشوق — شمارهٔ ۱۲
تا چند مرا خوار و خجل خواهی داشت
دیوانه و زنجیر گسل خواهی داشت
دلدار منی بیا ودل با من دار
گر با منِ دلسوخته دل خواهی داشت
عطار — باب چهلم: در ناز و بیوفائی معشوق — شمارهٔ ۱۳
تا چند مرا سوخته خرمن نگری
وز دوستیت به کام دشمن نگری
تو ناقد عاشقانی و رویم زر
آخر به زکات چشم در من نگری
عطار — باب چهلم: در ناز و بیوفائی معشوق — شمارهٔ ۱۴
آن است همه آرزویم عمر دراز
تا پیش از اجل ببینم ای شمع طراز
تو تیغ کشیده از پسم میآئی
من جان بر کف پیش تو میآیم باز
عطار — باب چهلم: در ناز و بیوفائی معشوق — شمارهٔ ۱۵
جانا! چو ز سر تا قدمت جمله نکوست
سر تا قدم جهان ترا دارم دوست
من بی تو همه مهر تو دارم در مغز
تو با من مهربان چه داری در پوست
عطار — باب چهلم: در ناز و بیوفائی معشوق — شمارهٔ ۱۶
ای مونسِ جانِ همه کس! در من خند!
خوش خوش چوگل از بادِ هوس در من خند!
در خون گشتم هزار شبگیر از تو
چون صبح برآی و یک نفس در من خند!
عطار — باب چهلم: در ناز و بیوفائی معشوق — شمارهٔ ۱۷
سهل است اگر کار مرا ساز دهی
گاهم بنوازی و گه آواز دهی
چون عاشق دل شکسته را دل بردی
چه کم شود ازتو گر دلش باز دهی
عطار — باب چهلم: در ناز و بیوفائی معشوق — شمارهٔ ۱۸
بر خاک چو بادم ای دل افزای هنوز
بر آتش و چشمم آب پالای هنوز
بر خاک نشسته بادپیمای هنوز
آبم شد و آتش تو بر جای هنوز
عطار — باب چهلم: در ناز و بیوفائی معشوق — شمارهٔ ۱۹
گفتم که اگر دلِ تو یک رنگ آید
در بر کشیم گرچه ترا ننگ آید
گفتی تو که در قبای من کی گنجی
در برکشمت قبای من تنگ آید!
عطار — باب چهلم: در ناز و بیوفائی معشوق — شمارهٔ ۲۰
بی یاد تو من سرزبان را بزنم
بر یاد تو جملهٔ جهان را بزنم
تو جان منی ومن از آن میترسم
کز بس که جفا کنی تو جان را بزنم
عطار — باب چهلم: در ناز و بیوفائی معشوق — شمارهٔ ۲۱
گفتم: «ز میان جان شوم خاک درش
تا بوک بود بر من مسکین گذرش»
او خود چو ز ناز چشم مینکُند باز
کی بر منِ دلسوخته افتد نظرش
عطار — باب چهلم: در ناز و بیوفائی معشوق — شمارهٔ ۲۲
یا رب چه دمم بود که دمساز نداد
دل برد و دمم داد و دلم باز نداد
گفتم که مرا یک نفس آواز دهد
جانم شد و آن ستمگر آواز نداد
عطار — باب چهلم: در ناز و بیوفائی معشوق — شمارهٔ ۲۳
گفتم: «چو تنم ضعیف و لاغر باشد
دل در برت از سنگ قویتر باشد»
گفتا: «بی شک چو من به میزان کشمت
زر بیش دهی چو سنگ در بر باشد»
عطار — باب چهلم: در ناز و بیوفائی معشوق — شمارهٔ ۲۴
دوش آمد و دادِ دلِ سرمستم داد
یک عشوه نداد و بوسه پیوستم داد
پس دستم داد تا ببوسم دستش
این کار نکو نگر که چون دستم داد
عطار — باب چهلم: در ناز و بیوفائی معشوق — شمارهٔ ۲۵
گر جان خواهد از بن دندان بدهم
جان خود چه بود هزار چندان بدهم
دل میخواهد تا به برِ من آید
آری شاید، دل چه بود جان بدهم
عطار — باب چهلم: در ناز و بیوفائی معشوق — شمارهٔ ۲۶
از بس که بخورد خون من بیدادی
بیمار شدم نکرد از من یادی
آنگاه به دست من چه بودی بادی
گر خون دلم بر جگرش افتادی
عطار — باب چهلم: در ناز و بیوفائی معشوق — شمارهٔ ۲۷
تا از غم تب دلش به صد درد افتاد
شد زرد رخ و بر رخ او گرد افتاد
گفتم که چه بود کافتابت شد زرد
گفتا مگر آفتاب بر زرد افتاد
عطار — باب چهلم: در ناز و بیوفائی معشوق — شمارهٔ ۲۸
ماهی که دلم زو به بلا افتادست
در رنجوری به صد عنا افتادست
بر بستر ناتوانی افتاد دلم
این بارکشی بین که مرا افتادست
عطار — باب چهلم: در ناز و بیوفائی معشوق — شمارهٔ ۲۹
ماهی که به قد سرو روانم آمد
دلتنگی او آفت جانم آمد
دلتنگ چنان شد که اگر جهد کنم
گِرد دل او برنتوانم آمد
عطار — باب چهلم: در ناز و بیوفائی معشوق — شمارهٔ ۳۰
دل در غم تو غرقهٔ خونِ جگر است
جانم متحیر و تنم بیخبر است
در هر بن مویم ز تو صد نوحهگر است
تا بنیوشی تو یا نه کاری دگر است
عطار — باب چهل و یكم: در صفت بیچارگی عاشق — شمارهٔ ۱
عشقت که به صد هزار جان ارزانی است
بحری است که موج او همه حیرانی است
تا لاجرم از عشق تو همچون فلکی
سر تا سر کارم همه سرگردانی است
عطار — باب چهل و یكم: در صفت بیچارگی عاشق — شمارهٔ ۲
نی در ره تو گرد تو میبینم من
نه هیچ کسی مرد تو میبینم من
هرجا که به گوشهای درون دلشدهای است
ماتم زدهٔ درد تو میبینم من
عطار — باب چهل و یكم: در صفت بیچارگی عاشق — شمارهٔ ۳
بر باطل نیست گر دلم دیوانه است
زیرا که تو شمعی و دلم پروانه است
قصّه چکنم که هر که بودند همه
در تو نرسیدند و دگر افسانه است
عطار — باب چهل و یكم: در صفت بیچارگی عاشق — شمارهٔ ۴
نه مرد و نه نامرد توام میدانی
زیرا که نه در خورد توام میدانی
دلسوختهٔ عشق توام میبینی
ماتم زدهٔ درد توام میدانی
عطار — باب چهل و یكم: در صفت بیچارگی عاشق — شمارهٔ ۵
در عشق تو پیوسته به جان می‌گردم
چون شیفتگان گِردِ جهان می‌گردم
بر خاک نشسته اشک خون می‌ریزم
پس نعره‌زنان در آن میان می‌گردم
عطار — باب چهل و یكم: در صفت بیچارگی عاشق — شمارهٔ ۶
هم بر جانم این همه غم میدانی
هم کشته تنم به صد ستم میدانی
هر وقت بپرسی که چه افتاد ترا
بیچاره و بی کسم تو هم میدانی
عطار — باب چهل و یكم: در صفت بیچارگی عاشق — شمارهٔ ۷
چندان که غم تو میشود انبوهم
هم میکوشم که با دلی بستوهم
گر بشکافی سینهٔ پراندوهم
بینی تو که زیر صد هزاران کوهم
عطار — باب چهل و یكم: در صفت بیچارگی عاشق — شمارهٔ ۸
وقت است که بیقراری ما بینی
در عزت خویش خواری ما بینی
باری بنگر به گوشهٔ چشم به ما
گر میخواهی که زاری ما بینی
عطار — باب چهل و یكم: در صفت بیچارگی عاشق — شمارهٔ ۹
سودای ترا پشت سپه میدارم
اندوهِ ترا توشهٔ ره میدارم
چون از درِ اندوه درآمد کارم
دایم درِ اندوه نگه میدارم
عطار — باب چهل و یكم: در صفت بیچارگی عاشق — شمارهٔ ۱۰
جانا ز رهت نصیب من گردی نیست
آری چکنم مخنّثی مردی نیست
گر مردم و گر نیم مرا در ره تو
سرتاسر روزگار جز دردی نیست
عطار — باب چهل و یكم: در صفت بیچارگی عاشق — شمارهٔ ۱۱
زان روز که بوی پیرهن بی تو رسید
صد گونه غمم به جان و تن بی تو رسید
ور آب زمین و آسمان خون گردد
کی برگویم آنچه به من بی تو رسید
عطار — باب چهل و یكم: در صفت بیچارگی عاشق — شمارهٔ ۱۲
تادل دارم همدم تو باید داشت
تا جان دارم محرم تو باید داشت
بی تو همه روزم غم تو باید داشت
تنها همه شب ماتم تو باید داشت
عطار — باب چهل و یكم: در صفت بیچارگی عاشق — شمارهٔ ۱۳
آن راز که دل به دیده میگوید باز
و آن چیز که گم نکرد میجوید باز
تا کرد دلم درد ترا مرهمِ صبر
دردی دگر ازتو روی میشوید باز
عطار — باب چهل و یكم: در صفت بیچارگی عاشق — شمارهٔ ۱۴
ای ابر هوای عشق تو بس خون بار
وی راه غم تو وادیی بس خونخوار
در راه تو از ابر تحیر شب و روز
باران دریغ و درد میبارد زار
عطار — باب چهل و یكم: در صفت بیچارگی عاشق — شمارهٔ ۱۵
از درد منت اگر خبر خواهد بود
درمان ز توام درد دگر خواهد بود
درمان چکنم درد ترا چون هر روز
دردی که ز تست بیشتر خواهد بود
عطار — باب چهل و یكم: در صفت بیچارگی عاشق — شمارهٔ ۱۶
ای عشقِ تو عینِ عالم حیرانی
سودای تو سرمایهٔ سرگردانی
حالِ من دلسوخته تا کی پرسی
چون میدانم که به ز من میدانی
عطار — باب چهل و یكم: در صفت بیچارگی عاشق — شمارهٔ ۱۷
جانا صد ره بمُردم از حیرانی
بار دگرم زنده چه میگردانی
چون شرح دهم این همه سرگردانی
گر من بنگویم تو همه میدانی
عطار — باب چهل و یكم: در صفت بیچارگی عاشق — شمارهٔ ۱۸
چون حسن و جمال جاودان داری تو
شور دل و شیرینی جان داری تو
چون این داری و جای آن داری تو
بس سرگردان که در جهان داری تو
عطار — باب چهل و یكم: در صفت بیچارگی عاشق — شمارهٔ ۱۹
در راه تو دانش و خرد مینرسد
با عشق تو نام نیک و بد مینرسد
هستی ترا نهایتی نیست از آنک
هر هست که در تو میرسد مینرسد
عطار — باب چهل و یكم: در صفت بیچارگی عاشق — شمارهٔ ۲۰
گر قلب نبرد بایدت اینک دل
ور عاشق فرد بایدت اینک دل
گر کعبهٔ شوق بایدت اینک جان
ور قبلهٔ درد بایدت اینک دل
عطار — باب چهل و یكم: در صفت بیچارگی عاشق — شمارهٔ ۲۱
تا دل به غمت فرو شد و برنامد
زان روز ز دل نشان دیگر نامد
در پای تو افشاند همی هرچه که داشت
دردا که به جز دریغ با سر نامد
عطار — باب چهل و یكم: در صفت بیچارگی عاشق — شمارهٔ ۲۲
گاهی چو گهر ز تیغ میتابی تو
گاه از دل پر دریغ میتابی تو
ای ماه زمین و آسمان جانم سوخت
آخر ز کدام میغ میتابی تو
عطار — باب چهل و یكم: در صفت بیچارگی عاشق — شمارهٔ ۲۳
گر دل گویم ز غایت مشتاقی
از دست بشد باده بیار ای ساقی
ور جان گویم در ره تو فانی شد
جان فانی شد کنون تو دانی باقی
عطار — باب چهل و یكم: در صفت بیچارگی عاشق — شمارهٔ ۲۴
جانا! ز غمت این دل دیوانه بسوخت
در دام بر امّید یکی دانه بسوخت
از بس که دل خام طمع سودا پخت
در خامی و سوز همچو پروانه بسوخت
عطار — باب چهل و یكم: در صفت بیچارگی عاشق — شمارهٔ ۲۵
دل بی تو چو بی سلامتی برخیزد
وز نالهٔ او قیامتی برخیزد
ور با تو دمی نشستنم دست دهد
از یک یک ذرّه قامتی برخیزد
عطار — باب چهل و یكم: در صفت بیچارگی عاشق — شمارهٔ ۲۶
دردی که ز تو رسد دوا نتوان کرد
بر هر چه کنی چون و چرا نتوان کرد
دستار ز دست تونگه نتوان داشت
کز دامن تو دست رها نتوان کرد
عطار — باب چهل و یكم: در صفت بیچارگی عاشق — شمارهٔ ۲۷
هم عاشق آن روی چو مه خواهم بود
هم فتنهٔآن زلف سیه خواهم بود
بر باد مده مرا که من در ره تو
تا خواهم بود خاک ره خواهم بود
عطار — باب چهل و یكم: در صفت بیچارگی عاشق — شمارهٔ ۲۸
جانا! غم تو فکند در کوی مرا
چون گوی روان کرد به هر سوی مرا
گر آه برآرم ازدل پرخونم
خونی بچکد از بن هر موی مرا
عطار — باب چهل و یكم: در صفت بیچارگی عاشق — شمارهٔ ۲۹
زان روز که عشق تو به من درنگریست
خلقی به هزار دیده بر من بگریست
هر روز هزار بار در عشق توام
میباید مُرد زار و میباید زیست
عطار — باب چهل و یكم: در صفت بیچارگی عاشق — شمارهٔ ۳۰
بس قصّه که بر خلق شمردم ز غمت
بس قصّه که زیر خاک بردم ز غمت
گر شادی تو در غم این مسکین است
تو شاد بزی که من بمردم ز غمت
عطار — باب چهل و یكم: در صفت بیچارگی عاشق — شمارهٔ ۳۱
در عشق توام هم نفس اندوه تو بس
در درد توام دسترس اندوه تو بس
در تنهائی که یار باید صد کس
گر نیست مرا هیچ کس، اندوه تو بس
عطار — باب چهل و یكم: در صفت بیچارگی عاشق — شمارهٔ ۳۲
در عشق تو من با دل پرخون چکنم
چون افتادم ز پرده بیرون چکنم
گفتم نفسی برآرم از دل با تو
دل رفت و نفس نماند اکنون چکنم
عطار — باب چهل و یكم: در صفت بیچارگی عاشق — شمارهٔ ۳۳
تن را که در آتش عذاب افتاده است
بر رشتهٔ جان هزار تاب افتاده است
دل را که به سالها عمارت کردم
اکنون ز می عشق، خراب افتاده است
عطار — باب چهل و یكم: در صفت بیچارگی عاشق — شمارهٔ ۳۴
خوش خوش بربود نیکوئی تو مرا
در کار کشید بدخوئی تو مرا
تلخی تو نیست شوربختی من است
شیرینی آن ترش روئی تو مرا
عطار — باب چهل و یكم: در صفت بیچارگی عاشق — شمارهٔ ۳۵
جانا! دل و جانم آتش افروز از تست
ناسازی این بخت جگرسوز از تست
شب نیست که روز دل فرومینشود
خوش باد شبت که دل بدین روز از تست!
عطار — باب چهل و یكم: در صفت بیچارگی عاشق — شمارهٔ ۳۶
دوشم غم تو وداع جان میفرمود
برکندن دل ازین جهان میفرمود
پا بر زبر جهان و جان بنهادم
یعنی که غم توام چنان میفرمود
عطار — باب چهل و یكم: در صفت بیچارگی عاشق — شمارهٔ ۳۷
در عشق تو خوف و خطرم بسیارست
خون دل وآه سحرم بسیارست
زان روز که در عشق تو شور آوردم
زان شور نمک بر جگرم بسیارست
عطار — باب چهل و یكم: در صفت بیچارگی عاشق — شمارهٔ ۳۸
دل نیست که از عشق تو خون مینشود
تن نیست که از تو سرنگون مینشود
جان از تن غم کشم برون رفت و هنوز
سودای تو از سرم برون مینشود
عطار — باب چهل و یكم: در صفت بیچارگی عاشق — شمارهٔ ۳۹
در دست جفای تو زبون است دلم
در پای غم تو سرنگون است دلم
هرچند که خون دل حلال است ترا
در خونِ دلم مشو که خون است دلم
عطار — باب چهل و یكم: در صفت بیچارگی عاشق — شمارهٔ ۴۰
دانی تو که از حلقهٔ زلفت چونم
چون حلقه منه از در خود بیرونم
شک نیست که خونی نرهد از سردار
خونی گردی اگر شوی در خونم
عطار — باب چهل و دوم: در صفت دردمندی عاشق — شمارهٔ ۱
خونِ من خاکی که بریزد آخر
با خاک به خونی که ستیزد آخر
در خون دلم مشو که من خاک توام
از خون کفی خاک چه خیزد آخر
عطار — باب چهل و دوم: در صفت دردمندی عاشق — شمارهٔ ۲
بی چهرهٔ تو چشم کرادارم من
خون میریزی که خونبها دارم من
خونی که بریختی چو بگشادی دست
در گردن من کن که روا دارم من
عطار — باب چهل و دوم: در صفت دردمندی عاشق — شمارهٔ ۳
تاکی بی تو زاری پیوست کنم
جان را ز شراب عشق تو مست کنم
گاهی خود را نیست و گهی هست کنم
وقت است که در گردن تودست کنم
عطار — باب چهل و دوم: در صفت دردمندی عاشق — شمارهٔ ۴
خواهم که همی عاشق رویت میرم
سرگشته چو موی پیش مویت میرم
دانم به یقین که زنده مانم جاوید
گر نعرهزنان در آرزویت میرم
عطار — باب چهل و دوم: در صفت دردمندی عاشق — شمارهٔ ۵
گاه از غم تو مست و خرابم بینی
گه چون شمعی در تب و تابم بینی
دوشم دیدی به خواب جان رفته ز دست
امروز چو جان رفت چه خوابم بینی
عطار — باب چهل و دوم: در صفت دردمندی عاشق — شمارهٔ ۶
جانا! تو کجائی که نیازم بینی
وین نالهٔ شبهای درازم بینی
از ضعف چنانم که نیایم در چشم
گر بازآئی مدان که بازم بینی
عطار — باب چهل و دوم: در صفت دردمندی عاشق — شمارهٔ ۷
در عشق تو راه این دل غافل گم کرد
هر روز هزار بار منزل گم کرد
چون در پهلوست جای دل عاشق تو
در پهلوی تو چرا چنین دل گم کرد
عطار — باب چهل و دوم: در صفت دردمندی عاشق — شمارهٔ ۸
در عشق تو من گرد جنون میگردم
وز دایرهٔ عقل برون میگردم
دیری است که در خون دل من شدهای
در خون تو شدی و من به خون میگردم
عطار — باب چهل و دوم: در صفت دردمندی عاشق — شمارهٔ ۹
در عشقِ تو رسوای جهان آمدهایم
و انگشت نمای این و آن آمدهایم
کردیم هزار منزل از پس هر روز
تا ما ز دل خویش به جان آمدهایم
عطار — باب چهل و دوم: در صفت دردمندی عاشق — شمارهٔ ۱۰
جان سوخته پای بست آمد بی تو
وز دست شده به دست آمد بی تو
تا خیلِ خیال تو شبیخون آورد
بر قلبِ بسی شکست آمد بی تو
عطار — باب چهل و دوم: در صفت دردمندی عاشق — شمارهٔ ۱۱
ای شمع چگل! تاتو برفتی ز برم
من کُشتهٔ هجر تو چو شمع سحرم
دور از تو چنان شدم که در روی زمین
گر بازآیی باز نیابی اثرم
عطار — باب چهل و دوم: در صفت دردمندی عاشق — شمارهٔ ۱۲
در عشقِ تو برخویشتنم فرمان نیست
وین درد مرا به هیچ رو درمان نیست
گفتی: «برهی گر ز سرم برخیزی»
برخاستنم از سر جان آسان نیست
عطار — باب چهل و دوم: در صفت دردمندی عاشق — شمارهٔ ۱۳
جانا! دل من زیر و زبر خواهد شد
در پای غمت عمر بسر خواهد شد
دم دم به دمی که نیم جانی است گرو
خوش خوش به سر کارتو درخواهد شد
عطار — باب چهل و دوم: در صفت دردمندی عاشق — شمارهٔ ۱۴
تا کی طلبم ز هر کسی پیوستت
یک ره تو طلب اگروفائی هستت
چون بر دل همچوآتشم دست تراست
دستی برنه گر چه بسوزد دستت
عطار — باب چهل و دوم: در صفت دردمندی عاشق — شمارهٔ ۱۵
جان گِردِ تو از میان جان میگردد
تن در هوست نعره زنان میگردد
وان دل که ز زنجیر سر زلف تو جست
زنجیر گسسته درجهان میگردد
عطار — باب چهل و دوم: در صفت دردمندی عاشق — شمارهٔ ۱۶
خود را ز تو بیگناه مینتوان داشت
دل جز به غمت سیاه مینتوان داشت
از دردِ تو بادِ سرد من چندان است
کز باد کُلَه نگاه مینتوان داشت
عطار — باب چهل و دوم: در صفت دردمندی عاشق — شمارهٔ ۱۷
مهری که ز تو در دل من بنهفته است
با تو به زبان اگر نگویم گفته است
وقت است که طاق و جفت گویم با تو
در طاق دو ابروی تو چشمت جفت است
عطار — باب چهل و دوم: در صفت دردمندی عاشق — شمارهٔ ۱۸
تا عشق نشست ناگهی در سر من
برخاست ازین غم دل غم پرور من
هرگز به چه باز آید مرغِ دل من
تا بازآید برین که رفت از بر من
عطار — باب چهل و دوم: در صفت دردمندی عاشق — شمارهٔ ۱۹
بی عشق نفس زدن حرام است مرا
کان دم که نه عشقِ اوست دام است مرا
با قربتِ معشوق مرا کاری نیست
اندیشهٔ فکر او تمام است مرا
عطار — باب چهل و دوم: در صفت دردمندی عاشق — شمارهٔ ۲۰
عمری به هوس در تک و تاز آمد دل
تا محرم راز دلنواز آمد دل
پس رفت به پیش باز و جان پاک بباخت
انصاف بده که پاکباز آمد دل
عطار — باب چهل و دوم: در صفت دردمندی عاشق — شمارهٔ ۲۱
گر دل گویم به پای غم پست افتاد
ور جان گویم به عشق سرمست افتاد
میشست به خون دیده دل دست ز جان
دل نیز چو خون دیده بر دست افتاد
عطار — باب چهل و دوم: در صفت دردمندی عاشق — شمارهٔ ۲۲
زانگه که دلم بر آن سمن بر بگذشت
هر دم بر من به درد دیگر بگذشت
با آنکه ز عشق هیچ آبم بنماند
بنگر که چگونه آبم از سر بگذشت
عطار — باب چهل و دوم: در صفت دردمندی عاشق — شمارهٔ ۲۳
چون درد و دریغ از دل ریشم بنشد
جان شد به دریغ ودرد خویشم بنشد
گفتم که چو سایه میروم از پس او
این نیز چه سود چون ز پیشم بنشد
عطار — باب چهل و دوم: در صفت دردمندی عاشق — شمارهٔ ۲۴
ماهی که به حسن، عالم آرای افتاد
جان در طلبش شیفته هر جای افتاد
بیچاره دلم که دست و پایی میزد
از دست بشد از آن که در پای افتاد
عطار — باب چهل و سوم: در صفت دردمندی عاشق — شمارهٔ ۱
خواهی که ز شغل دو جهان فرد شوی
با اهل صفا همدم و همدرد شوی
غایب مشو از دردِ دلِ خویش دمی
مستحضرِ درد باش تا مرد شوی
عطار — باب چهل و سوم: در صفت دردمندی عاشق — شمارهٔ ۲
در عشق اگر جان بدهی جان اینست
ای بی سر و سامان! سرو سامان اینست
گر در ره او دل تو دردی دارد
آن درد نگه دار که درمان اینست
عطار — باب چهل و سوم: در صفت دردمندی عاشق — شمارهٔ ۳
کم گوی که ترک حرف میباید کرد
واهنگ رهی شگرف میباید کرد
جانی که ازو عزیزتر چیزی نیست
در درد و دریغ صرف میباید کرد
عطار — باب چهل و سوم: در صفت دردمندی عاشق — شمارهٔ ۴
عاشق ز همه کار جهان فرد بود
از هر دو جهان بگذرد و مرد بود
پیوسته دلش گرم و دمش سرد بود
از ناخنِ پای تا به سر درد بود
عطار — باب چهل و سوم: در صفت دردمندی عاشق — شمارهٔ ۵
بس سر که به زیر تیغ خواهد بودن
کان ماه به زیر میغ خواهد بودن
تا یک نفسم ز عمر میخواهد ماند
تسبیح من «ای دریغ!» خواهد بودن
عطار — باب چهل و سوم: در صفت دردمندی عاشق — شمارهٔ ۶
برقی که ز سوی دوست ناگه برود
در حال هزار جان به یک ره برود
هر لحظه ز سوی اودرآید برقی
صد عالم در دم آرد آنگه برود
عطار — باب چهل و سوم: در صفت دردمندی عاشق — شمارهٔ ۷
کو جان که به چاره چارهٔ جان کنمش
کو دل که علاجِ دلِ حیران کنمش
دردی دارم که هیچ نتوانم گفت
دردی که بتر شود چه درمان کنمش
عطار — باب چهل و سوم: در صفت دردمندی عاشق — شمارهٔ ۸
دل را چو به دردِ عشق افسون کردم
از شهر نهاد خویش بیرون کردم
چون راز ونیاز هر دو معجون کردم
آنگاه دوای دلِ پرخون کردم
عطار — باب چهل و سوم: در صفت دردمندی عاشق — شمارهٔ ۹
دل چون دل من غم زده نتواند بود
صد واقعه بر هم زده نتواند بود
تا شربت عالم نشود خونابه
قوت من ماتم زده نتواند بود
عطار — باب چهل و سوم: در صفت دردمندی عاشق — شمارهٔ ۱۰
چندان که به جهد اسب جان میرانم
چون مینگرم هنوز در زندانم
از بس که زدم آه ز دردِ دلِ ریش
بیم است که با آه برآید جانم
عطار — باب چهل و سوم: در صفت دردمندی عاشق — شمارهٔ ۱۱
بیم است که نُه پردهٔ گردون سحری
برهم سوزم ز سوز دل چون جگری
چون بلبل مست در بهار از غم عشق
مینالم و هیچ کس ندارد خبری
عطار — باب چهل و سوم: در صفت دردمندی عاشق — شمارهٔ ۱۲
کس را چه خبر ز آهِ دلسوزِ دلم
وز واقعهٔ قیامت افروزِ دلم
امروز چنانم که به فردا نرسم
فردای قیامت است امروزِ دلم
عطار — باب چهل و سوم: در صفت دردمندی عاشق — شمارهٔ ۱۳
در عشق، خلاصهٔ جنون از من خواه
جان رفته و عقل سرنگون از من خواه
صدواقعهٔ روزفزون از من خواه
صد بادیه پر آتش و خون از من خواه
عطار — باب چهل و سوم: در صفت دردمندی عاشق — شمارهٔ ۱۴
گر مرد رهی همدم و همدردم باش
پس زن صفتی مکن یکی مردم باش
انکار چه میکنی بیا گر مردی
هم زانوی من دمی درین دردم باش
عطار — باب چهل و سوم: در صفت دردمندی عاشق — شمارهٔ ۱۵
ای قوم! اگر همدم این مسکینید
ماتم زدهای بر سر من بگزینید
وی جملهٔ ذرّات جهان میبینید
تا حشر به ماتم دلم بنشینید
عطار — باب چهل و سوم: در صفت دردمندی عاشق — شمارهٔ ۱۶
اندیشهٔ عالمی مرا افتادست
هر جاکه فتد غمی مرا افتادست
چون خوش دارم دلت که تا جان دارم
تنها همه ماتمی مرا افتادست