mabidan/ganjoor huggingface dataset:
سیاوش کسرایی — تراشه های تبر — تا شبچراغ دریا
روی دریای گران را چشمه دید
جویبار جان به دریاها رسید
ای گل غافل درین سبزینه دشت
اشک و خون است و نه آب، این سرگذشت
حال ما در لرزش شبنم ببین
یاد ما را پاک دار ای نازنین!
بانگ دریا تا برآمد از گلو
ریختند از هر کناری سوی او
چشمه سار و جویبار و شط و رود
هر کجا هر جان جوشانی که بود
نیز من یک تن ز رهپویان شدم
جستجوی جمع را جریان شدم
از تبار کوهسارم ابر زاد
سربلند و پاکدل، آزاد و شاد
قطره ای بودم ز باران آمدم
تا به جشن جویباران آمدم
پس دویدم از میان تَل و تنگ
بارها پا و سرم آمد به سنگ
صخره های سخت، بالم کوفتند
بادهای سهم یالم روفتند
دشت تشنه می کشانیدم به خاک
تُندی هر تُنده می کردم هلاک
هم نماندم در دل مرداب ها
هم رهاندم جان ز پیچ و تاب ها
گاه زیر شاخه ها پنهان شدم
گاه همچون نقره ای عریان شدم
در علف های مشوَش ریختم
با زمین و آسمان آمیختم
سرزنش ها خوردم از گل خارها
پیکرم پر خون شد از پیکارها
پای، اما پس نبردم از نبرد
کردم آن کاری که می بایست کرد
هر که را اندیشه این راه بود
پیش بردم، پیش بردم با سرود
سال ها بگذشت سنگین روز و شب
تا چو مشتاقان رسیدم بر مصب
اینک آن دریای دیگرگونه ساز
پای تا سر شور با آغوش باز
کوهه های موج و بانگ و شورها
بازی آیینه ها و نورها
پیچ و تاب و زیر و بالاهای آب
در میان بازوان آفتاب
 واله و مشتاق در هم تاختیم 
نغمه ها در نغمه ها انداختیم
تا گرفتم دامن گرداب ها
سر برآوردم به بام آب ها
خُرد گشتم در درشتی های موج
تا ز پشت موج ها رفتم به اوج
تاب دریا تا مرا در بر گرفت
دایه دریا مرا در بر گرفت
سر نهادم همچو طفلی پر فغان
بر سریر سینه در خود تَپان
بر سر آن سینه بی پا می شدم
قطره قطره موج و دریا می شدم
خوانده می شد شعر من از هر کنار
با لبان و با دهان بی شمار
جای آن باریکه جویِ بی نمود
در تنم بحری به آوا می سرود
اینک آن بی تاب بی پایان منم
هم چنان در کار فردا می تنم
تا برآرم گوهری چون شبچراغ
از تو می گیریم به هر ساحل، سراغ
سیاوش کسرایی — تراشه های تبر — سال نو سلام
باز 
 این زمین تندگام
برف را ز روی گرده می تکاند و به صد زبان 
آفتاب را 
 می دهد سلام 
باز باد خوش خبر 
 بهار شکفته می دهد پیام 
می دود میان لاله ها غزل سرا
  جامهایشان 
می زند به جام 
باز ابر باردار 
 خیمه می زند به روی بام
 باز بر شگون مجلس بهار
 بید می پرکند به رقص صوفیانه اش
گیسوان سبزفام 
 باز نبض جویبار نقره می زند به توده علف 
با گذار آبهای رام 
 روز می رسد 
روز دیگری که از نوی گرفته نام 
خاسته ز جا 
 مردمی به راه مردمی نهاده پا 
 در سرود
  در صلا 
سال نو سلام 
سال نو سلام
سیاوش کسرایی — تراشه های تبر — هیروشیما
یک باره هر چه ساختنی بود در شکست 
آنی هر آنچه زیستنی بود دود شد 
آری هر آن چه بود 
 یکباره دود شد 
 شهر و گیاه و آدم و حیوان
 در دم نبود شد 
کودک نماند و مادر
 شوهر نماند و همسر 
 آیینه ای نماند 
 گهواره ای نماند 
 نه آشیانه ای و نه بستر 
 تنها سکوت و کوهه خاکستر 
لالای مادران 
 آوای عاشقان 
عشق و امید و بوسه جوانی گل و کتاب 
 یکسر زغال شد 
شهر ترانه ها 
 یک باره لال شد 
ویرانه گشت زیست 
کوتاه گشت آه
فردا نمی رسید 
 بن بست ماند راه 
 آتش نبود و شعله و لیکن در آسمان 
 چیزی عزیز سوخته می رفت سوی ماه
سیاوش کسرایی — تراشه های تبر — در رهگذار باد
 در کوچه هم چنان 
 جنگ بزرگ باد و مباد است 
بحث بلند بود و نمود است
 بر بوم سرخ فام خیابان 
 گل گل شکوفه های آتش و دود است
  در باغ های ساده سهراب 
اما 
 در دره های پر مه و مهتاب و برگ و باد 
 رشد بهار نیمه تمام است 
 با آن که در کویر سرایش ز هیچ سوی 
 حتی سراب نیست
  کوچکترین صدا 
 از پای آب نیست
 اما 
 در قاب هم به سینه دیوار روبه رو 
قد می کشد هنوز 
 آن گوشه گیر لاله خردش کنار سنگ 
مرغی شبی به صخره نشست و غریب خواند
  پروانه ای ز دشت گذر کرد و دشت ماند 
او شعر می نگاشت
 او رنگ می سرود 
خاموش و ای دریغ
با هیچ کس نگفت که چشم انتظار کیست 
در رهگذار باد نگهبان لاله بود
سیاوش کسرایی — تراشه های تبر — گل خفته
 در باغچه نبود 
 در باغ و دشت نیز نشانش نیافتم 
 در دره ها دویدم و در کوهپایه ها 
بر سینه های صخره و در سایه کمر 
بالای چشمه سار 
 بر طرف جویبار 
جستم به هر سپیده دمانش نیافتم
 آخر به شکوه نعره برآوردم ای بهار 
کو آن گلی که خاک تو را آب و رنگ ازوست
  بر من وزید خسته نسیمی غریب وار 
 کای عاشق پریش 
 گل رفته خفته هیس
بیدار باش و عطر نیازش نگاه دار
سیاوش کسرایی — تراشه های تبر — روایتی دیگر
دارم روایتی کهن از خسته خاطری 
شوریده شاعری 
 کاندر جدالها که گاه در افتد میان خلق 
تا شعله های فتنه نخیزد 
 تا خون بی حساب نریزد 
تجویز می کنند به امید عافیت 
ذبح کبوتری
 اینک 
 من آن کبوترم 
ای تیغ تشنگان 
خونم حلالتان که بریزد و بس شود
 کشتار بی امان
سیاوش کسرایی — تراشه های تبر — خاموشانه
 من در صدف تنها
 با دانه ای باران 
 پیوسته می ایمختم پندار مروارید بودن را 
غافل که خاموشانه می خشکد 
در پشت دیوار دلم دریا
سیاوش کسرایی — تراشه های تبر — یادگار
 ای عطر ریخته 
عطر گریخته 
 دل عطر دان خالی و پر انتظار توست 
 غم 
 یادگار توست
سیاوش کسرایی — تراشه های تبر — طبیعت نیمه جان
ماه غمناک 
 راه نمناک 
 ماهی قرمز افتاده بر خاک
سیاوش کسرایی — تراشه های تبر — افسوس
باران می بارد باران 
 باران فراوان 
 دریا در جوش 
جنگل خاموش 
نیست کسی پیدا در راه بیابان 
با من اندوه 
با گل اندوه 
با همه اندوهی همچون مه پیچان 
 می خواهم حرفی گفتن
می خواهم راهی جستن 
اندر غم یاران 
افسوس که نقشم را 
بر پنجره می شوید باران 
صحرا غمگین 
 دریا لبریز 
جنگل گریان
سیاوش کسرایی — تراشه های تبر — موج
شناور سوی ساحل های ناپیدا 
دو موج رهگذر بودیم 
دو موج همسفر بودیم 
گریز ما 
 نیاز ما 
نشیب ما 
فراز ما 
شتاب شاد ما با هم 
تلاش پاک ما توام 
 چه جنبش ها که ما را بود روی پرده دریا 
شبی در گردبادی تند روی قله خیزاب 
رها شد او ز آغوشم 
جدا ماندم ز دامانش 
گسست و ریخت مروارید بی پیوند مان بر آب 
از آن پس در پی همزاد ناپیدا 
 بر این دریای بی خورشید 
 که روزی شب چراغش بود و می تابید 
 به هر ره می دوم نالان به هر سو می دوم تنها
سیاوش کسرایی — تراشه های تبر — اسیر
کسی در انتظار او نبود 
 دلی برای او نمی تپید 
 نگاه هیچ کس به خودش دلی به روی او نمی نشست 
هراس خورده بود و مات 
درون حلقه نگاههای ناشناس بی پناه 
 هوای سرد سوز می خلید 
و پاره های جامه اش به جان او 
و دشنه ای نهفته می برید
  تکه تکه از توان او 
هنوز نارسیده کال بود 
 جوانکی هنوز خردسال بود
 به او نگاه می کنم
  به من نگاه می کند
  و هر دو آه می کشیم
چه دشمنی میان ما است؟
عدوی راستین ما
همان یگانه غول سود و زر در کمین توده هاست 
اسیر بی نوا برادری غریب مانده و گم است 
 رها و بسته هر چه هست
یکی ز خیل بی شمار مردم است
سیاوش کسرایی — تراشه های تبر — شهادت شمع
قطره قطره 
 مردن
و شب جمع را به سحر آوردن 
روشنانه زیستن 
 خاموشانه مردن 
مردن با لبخند 
 و پایان بخشیدن 
 به دود تردیدی تاریخی
بودن یا نبودن
سیاوش کسرایی — تراشه های تبر — شاعر
وقتی که چتر ترس گشوده ست روی شهر
 و دلهره است آنکه به در می زند مدام 
نازک تراش خورده ترین طبع آدمی 
شاعر آیینه وجود چه تصویر افکند ؟
از خیل زندگان 
وقتی گرسنگی است که فریاد می کشد
 مادر! من نان می خواهم 
شاعر 
 گرسنه روح ترین گرسنگان
در کوچه های فقر چه بانگی برآورد ؟
 وقتی که بوسه مزه باروت می دهد 
و جنگ جنگ جنگ 
سیراب می کند مزارع بی ماهتاب را 
از جویبار خون 
 شاعر که جنگجوی ترین فردی آدمی است 
 چه جنگی به پا کند ؟
 وقتی که دست خسته آزادی 
 روز نجات را 
خط می کشد هماره به دیوار حبس خویش
شاعر 
 آزادتر خلایق 
 باید چه حک کند
بر گرده زمان
 ای دوست داشتن 
پنهان ترین بهار 
آتش بکش زبانه بکش گل کن عاقبت 
باشد به بوی تو 
بار دگر صبورترین مرغ این جهان 
آواز برکند
سیاوش کسرایی — خانگی — زمین کال
 این نکته نغز گفت به ره پیر روستا 
چون تلخ و تیره دید رفیق مرا ز من
  هر گاو گاه شخم چون کال ایدش زمین 
 بی راه می زند 
 همراه خویش را 
با شاخ های کین
سیاوش کسرایی — خانگی — با برافروختن کبریتی
همه جا صحبت اوست 
وین غم انگیز که او 
زیر چشم همه چون اشک درشتی تنهاست 
سخت تنها چو امید 
 که نمی بیند دل ها را دیگر با خویش
در خیابان و در خانه و در جان تنها 
 در نوشتن تنها 
 و در اندیشیدن 
بعد از آن شب که چراغش را توفان بشکست 
همچو ماری که ستون فقراتش را بیل 
ماند از راه و دریغ 
هر چه با ماندن او از ره ماند 
یاد در جانش زهر 
مزه در کامش گس 
جاده ها درچشمش بن بسته 
آسمان سنگی یک پارچه کور
 در دلش گر طلب چیزی هست 
 دست او چیزی دیگر جوید 
پای نافرمانش راهی دیگر پوید
  متلاشی در خویش
 و پرکنده نگاه همگان جمع در او 
گر چو خاکستر پخشی است به راه 
 گنج آتش در اوست 
 نان از او آب از اوست 
برکت خانه از اوست 
همه روشنی بال فرو برده در اوست 
پیش پا را نتوان دید جهان تاریک است 
 ای برادر که از این کوچه دل تنگ گذر داری تند 
 به درنگی به بر افروختن کبریتی
می شناسی او را
  از شباهت هایش
  از نگاهش که غروب همه عالم در اوست 
 از لب خونینش 
 وز انگشتان ملتمسش
که به قاپیدن پروانه یک شعله درنگ آورده است 
دست بر دامنت او را مددی باید کرد
  ای برادر به برافروختن کبریتی
سیاوش کسرایی — خانگی — رشد
ما را سر گلیم نشاندند وز ابتدا
 گفتند پا درازتر از آن مبادتان 
آن روز این گلیم 
بر ما چو باغ بود 
بر ما چو بیشه بود 
بر ما زمین بی بدلی بود کاندر آن 
کاخ شگفت خردی ما سر کشیده بود 
آری بر این سیاه گلیمی که یک زمان 
آن را به نام بخت به ما هدیه کرده اند 
ما شاد بوده ایم 
در جست و خیز و بازی خود تا کناره ها 
آزاد بوده ایم 
بیرون از این گلیم کسان گرم کار خویش 
وندر میانه ما 
غافل ز هست و نیست 
سر گرم پای کوبی و فریاد بوده ایم 
 اینک براین گلیم 
 ما کودکان غافل دیروزه نیستیم 
برما بسی زمان 
هر چند بی شتاب و دل آزار رفته است 
 آری بر این گلیم 
 ما رشد کرده ایم 
 ما قد کشیده ایم 
ما ریشه برده ایم به خاک سیاه و سخت 
وین بخت جامه بر تن ما کوته آمده است 
اینک شما کسان 
خیزید چاره را 
 تا نشکنیم زیر قدم باغ فرشتان 
بر راه ما گلیم زمان را بگسترید
سیاوش کسرایی — خانگی — سازندگی
دست ها چنگک چفت افتاده بر ابزار 
بازوان مفتولی تابیده 
و بدن ها ز عرق مفرغ شبنم خورده 
 هفتمین مرتبه خانه رویارو را
در دل پنجره ام می سازند 
از سر صبح بلند است صداهای کلنگ 
و سقوط آهن بر آهن 
 و فرود آمدن آجرها 
و کمی دیرتر آواز کسی از سر بام 
این سحر خیز تران از دم صبح 
 با چنین شور و خروش 
می برند از سر من خواب ولی 
کم کمک کاخ بلندی را می پردازند
سیاوش کسرایی — خانگی — سیاهه
نان به یک نرخ نمی ماند در این بازار 
 آدمی نیز به یک ارج و بها 
در جوانی پدرم 
سنگک یک من یک شاهی بر خوانش بود 
 و چه شب ها که به شوق 
پاسداری می داد 
بر در مجلس شورا تا صبح 
تا که مشروطه نیفتد به کف استبداد 
 و سرانجام ز خونی که روان شد بر خاک 
ساقه خشک پر رنگین داد 
 پدرم یک تن از جوخه آزادی بود
  آفرین بود بسی بر پدرم 
پس یک چند از آن دوره پر شور و خروش 
 مزد پیروزی ها را پدرم 
پهن می کرد به حوض خانه بساطی رنگین 
 گوش می داد به آواز قمر 
و به تار درویش
و به نقل و سخن یک دو سه تن از احباب 
 و گوارای وجود 
گلویی تر می کرد 
 و چنین شد که گل تنهای آزادی 
گل نو ریشه بی حرمت و پاس 
توی گلدان بلورین به سر رف خشکید 
کم کمک دور شد از ره پدرم 
 پدرم یک تن از جمله بی راهان شد 
 شرم بادا نفرین 
 پیر مرد اینک با پایی سست 
 و به دستی لرزان 
می خرد سنگک را شخصا هر یک دانه چار ریال
نان به یک نرخ نمی ماند در این بازار 
 آدمی نیز به یک ارج و بها 
و نمی گردد تنها این بسیار فنون چرخ و فلک می گردد 
 دوست می گردد دشمن با تو 
وز نیازی دشمن 
کینه بگذاشته می گردد دوست 
کیست کدبانوی این خانه که هر روز از نو
به حساب عمل ما برسد 
گل سرما بزند 
 یا سر ما بزند بر گل دار ؟
سیاوش کسرایی — خانگی — چاقو تیز کن
در عصرهای دلگشای ماه اسفند 
وقتی که کم کم از نفس می رفت سرما 
می آمد از دور 
لبخنده بر لب چرخاک سمباده بر دوش
 ما بچه ها می خواستیمش 
با او نوید عید می آمد به خانه 
درها به آوازش یکایک باز می شد 
نان می گرفت و کارد ها را تیز می کرد 
برق از میان دست او فواره می زد
 او ابتدای جنبشی در خانه ها بود 
روبیدن گرد از گلیم و فرش و قالی 
جمع آوری مس و تس هایی که باید پاک می شد 
گندم که در هرگوشه کم کم سبز می گشت 
گویا پرستو هم پس از او
می آمد و بر طاق هشتی لانه می زد
ما در غروب کوچه های خاک خورده 
سرگرم نوبر بستنی بودیم غافل 
کو بی خبر چون آفتاب از دست می رفت 
در خانه هامان 
 اینک مهیاست 
هم کاردهای کند و هم نان ها به انبان 
ای عصرهای دلگشای ماه اسفند
سیاوش کسرایی — خانگی — خنده
تو چه خوش می خندی 
تو چه آسان و چه راحت می خندی ای مرد 
تو چنان می خندی 
 که من آن کرم زده دندان را در دهنت می بینم 
هم چنین می بینم 
 که تکان می دهدت خنده بگسسته عنان 
و تنت با همه فربهیش میلرزد 
ای به هر آینه افتاده و تکرار شده 
دو شده ده شده صد نهصد ....و بسیار شده 
تو چه می بینی ‌ایا در من 
 سبب خنده چه می بینی در کار من و پیکر من 
 منم اینک مردی زخم به تن 
 آرزوهای بلندش همه گردیده هوار 
نه فرومانده به گل 
 نه برافراخته قد 
 گر تکاپوست به بیرون شدن از گنداب است 
نه برافروختن مشعل خورشید به شب 
این مرا دردی پیچاننده است 
و تو می خندی بر تابم و می لرزاند گریه مرا
سیاوش کسرایی — خانگی — حکایت مردی که نه می گفت
ود در کشور افسانه کسی 
 شهره در نه گفتن
 نام می خواهی ؟ نه 
 کام می جویی ؟ نه 
تو نمی خواهی یک تاج طلا بر سر ؟ نه 
تو نمی خواهی از سیم قبا در بر ؟ نه 
مذهب ما را می دانی ؟ نه 
خط ما می خوانی ایا ؟ نه 
نه ‚به هر بانگ که بر پا می شد 
نه ‚به هر سر که فرو می آمد 
نه ‚به هر جام که بالا می رفت 
نه ‚به هر نکته که تحسین می شد 
نه ‚به هر سکه که رایج می گشت 
روزی آیینه به دستش دادند
  می شناسی او را ؟
آه آری خود اوست 
می شناسم او را 
 گفته شد دیوانه است 
سنگسارش کردند
سیاوش کسرایی — خانگی — شبنم و آه
ای گلهای فراموشی باغ 
 مرگ از باغچه خلوت ما می گذرد داس به دست 
و گلی چون لبخند 
 می برد از بر ما 
 سبب این بود آری 
راه را گر گره افتاده به پای 
باد را گر نفس خوشبو در سینه شکست 
 آب را اشک اگر آمد در چشم زلال 
گل یخ را پرها ریخت اگر 
در تک روزی آری 
 روشنایی می مرد 
شبنمی با همه جان می شد آه 
اختران را با هم 
 پچ پچی بود شب پیش که می دیدم من
  ابرها با تشویش
هودجی را در تاریکی ها می بردند 
و دعاهایی چون شعله و دود 
 از نهانگاه زمین بر می شد 
شاعری دست نوازشگر از پشت جهان بر می داشت 
زشتی از بند رها می گردید 
دختر عاصی و زیبای گناه 
 ماند با سنگ صبورش تنها 
او نخواهد آمد 
 او نخواهد آمد اینک آن آوازی است 
که بیابان را در بر دارد 
 او نخواهد آمد 
 عطر تنهایی دارد با خویش
همره قافله شاد بهار 
 که به دروازه رسیده است کنون 
 او نخواهد آمد 
 و در این بزم که چتری زده یادش بر ما 
باده ای نیست که بتواند شستن از یاد 
داغ این سرخ ترینن گل فریاد 
کودکی را که در این مه سوی صحرا رفته است 
تا که تاجی بنشاند از گل بر زلفان 
یا که بر گیرد پروانه رنگینی از بیشه غم 
با چه نقل سخنی 
بفریبیمش ایا 
بکشانیمش تا آبادی ؟
پای گهواره خالی چه عبث خواهد بود 
 پس از این لالایی 
 خواب او سنگین است 
 و شما ای همه مرغان جهان در غوغا آزادید 
 شعر در پنجه مهتابی 
گریه سر داد و غریبانه نشست
سیاوش کسرایی — خانگی — کلید ها
نا خوانده میهمان 
اینک ز گرد راه رسیده است و از قضا 
دسته کلید مادر من گمشده است باز 
 در خانه های و هوی است 
 نه گل به روی میز 
نه خاک و خل ز درگه و دیوار روفته است 
 در گنجه مانده شربت و نقل و گلابدان 
قفل است گنجه ها 
هر کس به حاجتی 
بگرفته راه خانه همسایه ای به پیش
بیهوده می دوند 
بیهوده می روند ز دالان به پشت بام 
بیهوده می کنند به هم چهره ها دژم 
بیهوده می زنند به هم حرف ها درشت 
 چشمت کجاست مادراک بی حواس من
 آخر کلیدها 
 آویز حلقه های النگوی دست توست
سیاوش کسرایی — خانگی — خانگی
استخوان هایی از سفره رنگارنگش 
که به سوی ما پرتاب شده 
باوفامان کرده است 
چاپلوسانه به دور و بر پاهای کسی می پوییم 
که اتو دار شلوار سفیدش هر روز 
برق دارد کفشش
و به دستان پر انگشتری اوست مدام 
بافته شلاقی چرمین و دسته طلا 
خیز می گیریم که گاه و به او حمله کنان 
پارس بر می داریم 
 ما ولی خشمش را هیچ نمی انگیزیم 
راست این است که ما خانگی او شده ایم
 لوس و شکلک ساز و دست آموز
و در این خیل که در مطبخ او می لولند 
جان آزادی با خوی بیابانی نیست 
سگ رامی شده ایم 
گرگ هاری باید
سیاوش کسرایی — خانگی — تاریکی درتاریکی
 زنهای چادری 
 چون گله ای پرنده کور سیاه فام 
بر گرد گور تازه نشستند و نوک زدند 
یک بارخ شیونی 
بگشوده بال تیز 
 پر پر زنان به ککل کاج کهن نشست 
 آن گاه ناله ها 
بر آسمان آبی این ساحت فقیر 
یک ریز خط کشید 
 چون شام در رسید و پرکنده شد گروه 
در مزرعی که بارور از مرگدانه بود 
تاریکی و سکوت به یک بستر آمدند
سیاوش کسرایی — خانگی — در تماشاگه پاییز
برگ ریزان همه خوبی هاست 
 می بریم از هم پیوند قدیم 
می گریزیم از هم 
سبک و سوخته برگی شده ایم 
در کف باد هوا چرخنده 
از کران تا به کران 
سبزی و سرکشی سروری نیست 
 وز گل یخ حتی 
 اثری در بغل سنگی نیست 
این همه بی برگی ؟
این همه عریانی ؟
چه کسی باور داشت 
 دل غافل اینک 
 تویی و یک بغل اندیشه که نشخوار کنی 
 در تماشا گه پاییز که می ریزد برگ
سیاوش کسرایی — خانگی — خانه انسان
 آسمان 
لانه مرغ خیال 
و زمین 
 خانه انسان است 
 آسمان با همه بازی خالی است
 و زمین با همه تنگی ها پر
سیاوش کسرایی — خانگی — تاریخی
روی میدان بزرگ 
تلی از چشم فراهم گشته است 
 چشم لغزان در اشک 
 چشم غلتان در خون 
چشم بی ریشه و بند و پیوند 
چشم بی پلک و پناه 
تا فرو بنشیند 
خشم فرمانده فاتح از خلق 
که نکردند سری خم پی تسلیم بدو 
تلی از چشم کسان ساخته اند 
عبرت کوردلان 
 دیده بانی نگران در ظلمت 
 لاغر و تب زده و ترس آلود
  کوچه ها در دل شب 
متواری شده اند
  و نفس در سینه 
شهر آهنگ شمار قدم سربی شبگردان است
 راه هر بانگ به دستی بسته است 
 راه هر دید به دیواری کور
 باز و بگشوده همان چشمانی است 
که فراهم شده بر میدانگاه 
و به مرداب سیاه پوش ماه 
 چون بطی می کند آرام شنا
سیاوش کسرایی — خانگی — چه بگویم ؟
غصه نانم امان ببریده است 
و تو تکرار کنان 
آه از عشق هم آخر سخنی باید گفت 
چه بگویم از عشق ؟
 من که صد در به ادب بگشودم 
 و دو صد پند پدر وار مرا 
به سوی بیکاری سوقم داد 
به سوی بیعاری 
چه بگویم با عشق ؟
یک شماره تلفن
 که حروفش همه در دفتر من ساییده 
 و نشان و نام صاحب آن 
زیر صدها خط درخواست ز هم پاشیده است
سیاوش کسرایی — خانگی — بچه کلاغ
غوغا ! غریو! جیغ 
 راحت نمی نشینم 
فریاد می کنم 
آن بال و پر شکسته که بازیچه شما است 
 فرزند من یگانه من کودک من است 
گر زشت گر سیا است 
راحت نمی نشینم 
فریاد می کنم 
این جا جنایتی است که با دستهای شاد 
پوشیده می شود 
 یاری کنید ای همه قوم سیاه پوش
پرپر زنان و ملتهب اینک من 
تا چشم کودکان شما را در آورم 
 تا آسمان کنم به همه چشمها سیاه 
تا کودکم کلاغچه بستانم از شما 
اینک من اضطراب هزاران کلاغ زشت
سیاوش کسرایی — خانگی — شب می رود ز دست
مهتاب ناب و خلوتی پشت بامها
با چتر یک دو کاج 
و مسجدی چو غول کمین کرده در سکوت 
 و روح شهر خسته که در سایه ریزها 
خمیازه می کشد 
از دوش های خسته دیوار روبرو 
تا شاینه های کوفته چینه خراب 
بسیار رخت و جامه چو اشباح آدمی 
کت بسته با طناب 
 در رهگذر باد 
 رقص اسارتی را سرگرم گشته اند 
 اینک نشسته خواب به ناخفته دیده ها 
هم پاسبان غنودهه به سکو کنار در 
هم طفل شیر خوار و پرستار خسته اش 
شب می رود ز دست کجایند دزدها ؟،
سیاوش کسرایی — خانگی — یک دو سه
یک قناری بر دست 
 دو کبوتر بر بام 
و سه گنجشک به شاخ شمشاد
هیچ پیوندیشان با هم نیست 
انفجار خطری 
همه مرغانی هستند رهایی جو بر بال هوا
 انفجار چه خطرهاست جهان می لرزد 
 و تو تنها در خویش 
 و شما تنها در خویش
 و شما تنها تنها در خویش
 و همه ما تنها
سیاوش کسرایی — خانگی — عمر کوتاه من و قرن و مرگ
من از مراسم تدفین خویش می ایم 
 که تا نظاره کنم رونق تولد خویش
 کنار راه مرا یافتند خاک آلود درون دست چپم آفتابگردانی 
میان کتفم یک خنجر مرصع بود 
 و خون گرم مرا در پیاده رو شب پیش
 به هم در آمده با شاش عابران یک جا 
نهال های جوان جرعه جرعه نوشیدند 
 نهالهای کنار پیاده رو اما 
تمام شب نظری سوی من نیاوردند 
 شدند شاپرکان شگرف اندیشه 
 ز بیشه های خیالم رها و آواره
 کجا دوباره فراهم شوند و گرد ایند 
بهارهای بن خاک خفته می دانند 
تمام شب به زمین ماندم و به ره نگران 
و از فراز پریشیده موی من در باد 
شب شتابگری همچو اسب مست گریخت 
شکافت پهلوی دیوار قرن و قلعه قرن
 چو موم در بر آتش به خاک راه چکید 
میان پنجه غولی که سر کشید از خاک 
 قد بلند عروس زمان عروسک شد 
همه مشایعت مرده را پذیرفتند
که بود در دل تابوت رازی از همگان 
هزار چهره وحشت هزار گونه درد
 به سوگ من چه گروهی فراهم آمده بود
 نگاه کردم و دیدم که قفلهای گران 
 دریچ های گه را به چشمشان بسته است 
دهان به ندبه ولی در دهان هیچ کدام 
و پا به زیر بدنها چو چرخ می چرخید 
 و دستهای ورم آوریده همچو دو چشم
 به هر طرف پی چیزی نجسته می پویید
 به چهره ها همه تشویش ز آسمانها بود 
زمین تو گویی از سقف خویش می ترسید
 ولی توقف و گرما و تشنگی می کشت 
چه رفته بود ندانم که در تمامی شهر 
به جای سبز درختان چراغ قرمز بود
 به زیر دیده خورشید نیمروزی مرگ 
کشنده بود به تابوت تنگ و راه دراز 
زبان به شکوه گشودم که صحن گورستان 
چو جنگل تنکی از درخت آهن بود
دلم به سینه چو یک دارکوب سرگردان 
به هر درخت 
درخت خاطره نوک با وداع می کوبید 
مرا به خاک نهادند همچو دانه سبز 
بود که دایه مرگم دوباره بار دهد 
چو ترمه و کفن از روی من کنار زدند 
 به جای کالبد من زبان مردم بود 
زمانه ای است چو افسانه ها شگفت آلود
که عمر مرگ چو عمر حیات کوتاه است 
به گرد من همه کودکان همبازی 
پی گرفتن پروانه ها شتابانند 
و من چو بیشه معصوم شاپرک خاموش
به نوک خنجری کنون درون باغچه ام 
به کار کشتن یک آفتاب گردانم
سیاوش کسرایی — خانگی — قشو
بس در تلاش خواستن و رستن 
ساییده ام به راه
  این تازه کار دست 
از زبری زمین و زمان پینه بسته است 
 از دستهای من 
 مرغی پریده است دریغا که هیچ گاه 
عودت نمی کند
بر دستهای من 
 دردی ت نشسته است دریغا که هیچ گاه 
از آن نمی رود 
خشکید خون به شاخه انگشتهای من 
 مانند فلز تیره دندانه دار را 
سردی نمی کشد 
 گرمی نمی چشد
 رویینه پشت می پرد این روزگار را 
این است دست من 
دیگر به کار ناز و نوازش نمی رود 
نه نه نمی خزد به سر شانه های عاج 
 واندر نشیب گیسوی لغزان نمی دود 
اما تو ! خسته خفته من !‌ شب به شب تو را 
تیمار می کنم 
دستم به کار توست سمند بلند یال 
روزیت عاقبت 
بالنده تر ز پیش
بیدار می کنم
سیاوش کسرایی — خانگی — نوزاد
بعد از هجوم رعد که در پنجه می شکست
دیوار داربست زمان را در آٍمان 
 فریادهای آن زن بی تاب بینوا 
کم کم فرو نشست 
 وین مژده ناگهان 
 چون برق در محله ما بال و پر گرفت 
ایران زن عقیم 
 آورد بچه ای 
روشن شد عاقبت 
امشب چراغ خانه آن مرد جوشکار
 در پهنه مشوش نیلاب آسمان 
 فریاد کودکی 
چون غنچه ای سفید به باران سلام کرد
سیاوش کسرایی — خانگی — رفتگر
 دیگر نه قامتی است اگر می رود به راه
  طرح مشوشی است 
چین خورده تابدار 
 جاروب می کشد 
گویا که طرح خود را بر پرده غبار 
 تصحیح می کند
سیاوش کسرایی — خانگی — یاد دوست
یادش به خیر دلبر روشن ضمیر ما
 دلدار ما دلاور ما دلپذیر ما 
یاری که در کشکش گردابهای غم 
 او بود و دست بسته او دستگیر ما
  یادش دوید دردلم و چون نسیم خیس
بگذشت و تازه کرد سراسر کویر ما 
ما را هوای اوست در این برگ ریز مهر 
پر می کشد ز سینه دل دیرگیر ما 
 صیاد ما که بخت و کمندش بلند باد 
پرسیده هیچ گاه که : کو آن اسیر ما ؟
صبح است روی دوست چراغی از آفتاب 
او را چه غم ز شمع دل پیش میر ما
 بس نقش ها زدند ولی روز آزمون 
یک از هزارشان نشد آن بی نظیر ما
 تیر دعا رهاست در این آسمان کجاست 
مرغ دلی که سینه سپارد به تیر ما ؟
روزی به سر نیامده شامی به پای خاست 
بنگر که تا چه زود رسیده است دیر ما 
فریاد ما ز دشنه دشمن نبود دوست 
خنجر برون کشید و بر آمد نفیر ما
 آنان که لاف دایگی و مادری زدند
 خوردند خون ما و بریدند شیر ما
 آن جا که باغبان کمر سرو می زند 
و ز باغ می برد همه عطر و عبیر ما
 ای شط ره رونده تو آیینه ای بگیر
  بر روی و موی بیدبن سر به زیر ما
 می گفت پیر ما که صبوری به روز سخت
 حالی بیاورید صبوری به پیر ما 
چون عقل را به گوشه میخانه باختیم
عشق تو ماند در همه حالی دبیر ما
سیاوش کسرایی — خانگی — ویتنامی دیگر
با آن همه سلاح 
با آن همه ستوه
با آن همه گلوله که بر پیکر تو ریخت 
ارنستو 
این بار هم دروغ در آمد هلاک تو 
آنان که تند تند تو را خاک می کنند 
 آنان که زهر خند به لب دست خویش را 
 با گوشه های پرچم تو پاک می کنند 
که : دیگر تمام شد دنیا به کام شد 
تاریک طالعان تبه کار بی دلبند 
 خامان غافل اند 
 تو زنده ای هنوز که بیداد زنده است 
تو زنده ای هنوز که باروت زنده است 
 تو در درون هلهله های دلاوران 
تو در میان زمزمه دختران کوه 
در شعر و در شراب و شبیخون تو زنده ای 
آوازه خوان گذشت و لیکن ترانه اش 
گل می کند به دامنه کوهپایه ها 
خورشید های شب زده بیدار می شوند 
یک روز از کمینگه تاریک سایه ها 
مردی و یک تفنگ 
مردی و کولهباری از نان و از غرور 
آزاده ای گشاده جبین قامت استوار 
یک روز بر وزارت کوبا نشسته تند
روز دگر به خون 
در سنگر بولیوی دور از دیار یار 
آه ای پلنگ قله آه ای عقاب اوج 
گر آفرین خلقی شایسته تو بود 
مرگی بدین بلندی بایسته تو بود 
 آه ای بزرگ امید 
 اینک که مرگ می بردت بر سمند خویش
 این گونه کامیاب 
این گونه پر شتاب 
گر آرزوی دیر رست را سراغ نیست 
در قلب ما بجوی
آتش 
 آهن 
ویرانگی و خشم 
در قلب ما ببین کهویتنام دیگری است
سیاوش کسرایی — خانگی — پیش از بیداری شهر
سنگ را می ترکاند سرما 
 ولی آنان که ز سنگند سمج تر بر جا 
خیل بی کارانند 
کز دم صبح سر میدانگاه 
روز را منتظرند 
 حرفشان با هم نیست 
هیچشان ماتم نیست 
روی یک دایره تنگ به هم می لولند
 و بخارات نفس هاشان گرم 
 پیله ای می تند آنان را سست 
که به زنگ شتری می ریزد 
و شتهرها گذرانند شبح وار ز خلوتکده ای
 خالکوبی شده از نور چراغانی چند
سیاوش کسرایی — خانگی — سرود
آفتاب 
 ایستاده در میان آسمان 
سایه را لبان تشنه زمین میکده است 
 بر گیاه و سنگ و آدمی 
 نیست سایبان دیگری 
 غیر چتر زرد آفتاب 
روی خاک قاچ خورده آن چه سبز می شود 
ساقه های تشنگی است 
خشت ها و خانه ها است 
 جوی ها 
 نای های نغمه ساز غلغل آفرین
  گربههای مرده در گلو گرفته اند 
 ور صدایی از کنار گوشه ها به پاست 
باد نیست 
 خش خش زبان خشک و خاکی درختهاست 
در تمام شهر آب 
خواب چشمهای بازمانده
  شور قصه های تو به تو 
 واژه لب نیامده پریده است 
ابرهای بی ثمر 
ابرهای دوره گرد در به در 
پرده می کشند روی زخم چشم شهر 
ای سرود چشمه سار 
ای نوای جاری و نهفته در عروق سرزمین من 
ای خروش انفجار 
در کدام گوشه بر کدام سنگ عاقبت 
می دهی شکاف 
با کدام نغمه چنگ خویش ساز می کنی ؟
سیاوش کسرایی — خانگی — یک ضرب
من به جرمی که چرا کبریتی گیراندم 
یا به یک لیوان آب 
 تشنه کامان را مهمان کردم 
صورتم نقش پذیرنده سیلی گشته است 
سر هر رهگذر تاریکی 
تا به خود می پیچم سخت گریبان مرا می گیرند
 سر من می شکنند 
می درانند به تن جامه من
و مرا از همه جا می رانند 
 حیف 
 من رفیقانم را کم دارم 
 و ندارم من جز غیظ و غرور
  زیر این جامه سلاحی دیگر 
 و کسان می دانند 
 که مرا تنها وسط معرکه انداخته اند 
که در این مهلکه انداخته اند 
من به اندازه این جثه و جان 
 من به اندازه این نا و نفس 
می توانم جنگید 
ولی این یک تنه جنگیدن ها کافی نیست 
نه نه کاری نیست 
من رفیقانم را کم دارم که سر هر گذری دیگر با اوباشانی دیگر
  دست در کار زد و خوردی خونین هستند 
و دم چاقوشان
 می برد سینه و تاریکی را با یک ضرب