mabidan/ganjoor huggingface dataset:
شمس مغربی — غزلیات — شمارهٔ ۱۶۷
زد حلقه دوش بر دل ما یار معنوی
گفتم که کیست گفت که در باز کن توی
گفتم که من چگونه توام گفت ما یکیم
از بهر روی پوش نهان گشته در دوی
ما و منی و او و توئی شد حجاب تو
از خود بدینحجاب چو محجوب میشوی
خواهی که ما و او بشناسی که چون یکیست
بگذار زین منی و ازین مایی و توی
بگذر از این جهان که درین کهنه و نو است
آنگه ببین یکیست درین کهنه و نوی
نقش و نگار نقش نگار است بیگمان
مائی نهان شده است درین نقش با توی
جز مطربی بدان که درین پرتو خوش سر است
گر صد هزار نغمه و اواز بشنوی
نی‌نی غلط که مهر سپهر حقیقتی
گرچه گهی چو ذرّه و گاهی چو پرتوی
ایمغربی تو سایه خورشید مشرقی
زان سایه وارد ز پی خورشید میدوی
آنچه تو جویای آنی گر شوی بی‌تو توئی
در مثال سایه خورشید در پی میدوی
تا تو غیری را تصور کرده‌ای جویای من
کی توانی گشت یکتا با چنین شرک و دوی
دیده بگشا باری اندر خود نظر کن گر کنی
در جمالت وحدت خود شو چو یکتا میشوی
عزلتی گر زانکه میگیری بگیر از خویشتن
منزوی گر میشوی باری هم از خود منزوی
تا هر آنجا هست که میجوئی ز ‌خود گردد روا
تا هر آنچیزی که میپرسی هم از خود بشنوی
رهروانرا راه به پایان کجا پایان رسد
تا بساط راه بار هرو نگردد منزوی
رهرو و ره را بدور انداز بی هر دو برو
چونکه میدانی حجاب تست راه رهروی
تا تو با خویشی گدا و بینوا و مفلسی
تا تو بی‌خویشی قباد و کیقباد و خسروی
گرچه از خورشید تابان نیست پرتو منفصل
مغربی را خود تو خورشیدی و خود پرتوی
الغرض در مقطع از مطلع شهیدی آورم
آنچه تو جویای آنی گر شوی بیخود توی
شمس مغربی — غزلیات — شمارهٔ ۱۶۸
سبو بشکن که آبی بی‌سبوئی
زخود بگذر که دریایی نه‌جویی
سفر کن از من و مائی و مائی
گذر کن از تو و اوئی که اوئی
چرا چون آس گرد خود نگردی
چو آب آشفته سرگردان چو جوئی
پشیمانی بود در هرزه گردی
پشیمانی بود در سو بسوئی
تو باری از خود اندر خود سفر کن
بگرد عالم اندر چند پوئی
ز خود او را طلب هرگز نگردی
اگر چه سالها در جست‌جویی
گرامی بینی و از خود نپرسی
کرا گم کرده آخر نکوئی
کلاه فقر را برسر نیابی
مگر وقتی که ترک سر بگویی
کجا فقر را بر سر نیابی
مگر وقتی که ترک سر بگوئی
کجا برکوی او رفتن توانی
که طفلی در پی چوگان و گویی
تو یکرو شو که آیینه چو طومار
سیه رو کرد آخر از دوروئی
نصیب ایمغربی از خوان وصلش
نیابی تا که دست از خود نشوئی
شمس مغربی — غزلیات — شمارهٔ ۱۶۹
پیش شیران دعوی شیری مکن چون روبهی
نا خوش است از زشت و لاغر لاف حسن و فربهی
خوش نباشد با اسیری از امیری دم زدن
زشت باشد با گدائی لاف و دعوی شهی
تو سلیمانی ولیکن دیو دارد خاتمت
یوسفی اما عزیز من هنوز اندر چهی
دعوی ناکرده خودرا از خودی خود بخود
خلق را دعوی بخود کردن بود از ابلهی
تو تهی از حق از آنی کز خودی خود پری
پر ز حق آن دم شوی کز خویشتن گردی تهی
ابتدائی نیست ره را پس تو چونی مبتدی
انتهایی نیست حق را پس تو چونی منتهی
ابتدا و انتها بود آن او نه از تو است
بگذری از هر دو یکباره و از خود وارهی
طفل راهی رو طلز کن پیر ره بینی بحق
تا زمام اختیار  خود بدست او دهی
روز و شب در نور ارشادش همی رو ره را
تا قدم از ظلمت آباد دل بیرون نهی
بعد از آن چون مغربی از راه و هرهرو فارغ است
رهرو و ره را بدور انداز اگر مرد رهی
ای دیده بگو از چه سبب مست و خرابی
ول دل تو چنین مست و خراب از چه شرابی
ای سینه بی کینه تو مجروح چرایی
سوزان جگر از چه چنین گشته کبابی
ای ماه شب افروز چرا زار و نزاری
وی مهر درخشنده چرا در تب و تابی
ای چرخ چرا یک نفس آرام نگیری
در چرخ چرائی و چرا بی‌خور و خوابی
آن آب کدام است که از وی تو بخاری
وان بحر چه بحر است که از وی تو حبابی
ای یار چه در پرده نهان میشوی خود
چون غیر توئی عین توئی و تو حجابی
با مغربی ار زانکه عیانی کنی ای دوست
در آینه با عکس رخ خود  متابی
چون ناظر رخسار تو جز دیده تو نیست
سرو ز چه روی تو فرو هشته نقابی
شمس مغربی — غزلیات — شمارهٔ ۱۷۰
دارد نشان یارم هر دلبری و یاری
بینم جمال رویش از روی هر نگاری
جز روی او نبینم از روی هر نگاری
جز خط او نخوانم از خط هر عذاری
عکسی از آن جمال است هر حسن و هر جمالی
نقشی از آن نگار است هر نقش و هر نگاری
او در دیار خاتم بوده همیشه ساکن
من گشته در پی او سرگشته هر دیاری
چون یار در دل من دائم قرار دارد
پس از چه رو ندارد دل یک‌زمان قراری
چون دست برفشاند من جان براو فشانم
نبود ز بهر جانان بهتر ز‌جان نثاری
گر میروی رها کن دلرا بیادگارت
خوش باش ار بماند از دوست یادگاری
بر جویبار گیتی بخرام تا بروید
از سرو قامت تو هر سرو جویباری
روز شمار دانم اندر حساب نایم
از سرو قامت تو هر سرو جویباری
جایی که هردو عالم از هیچ کمترانند
من خود چه چیز باشم یا همچو من بزاری
روی ترا بیارم از هیچ کمترانند
از رهگذار عالم بر دیده ام غباری
با گلشن جمالت خاریست هر دو عالم
تا کی رسی به گلشن تا نگذری ز خاری
تا گشته نیست هستیت بر کنج ره بمانی
زان رو که تا تو هستی بر کنج اوست ماری
مگذار مغربی را تا در میان درآید
تا او درین میانست از تست برکناری
شمس مغربی — غزلیات — شمارهٔ ۱۷۱
تو نگاره بلطافت همگی جان و دلی
گرچه ساکن شده در مملکت آب و گلی
تو مگر باغ بهشتی که چنین مطبوعی
تو مگر فصل بهاری که چنین معتدلی
یارب این گل ز‌چه باغ است که رویش چو بدید گل
سوری رخ او زرد شده چون خجلی
چون نگار چکل خوب بخوبی تو نیست
نتوان گفت بخوبی چو نگار چکلی
بدل آن را طلبد دل که نباشد بدلش
جان بجوید دلت چونکه تو جانرا بدلی
کسل ایدوست مکن از سر کویت مارا
من چه کردم که من دلشده را در کسلی
ایدل از مسکن خود از چه بغربت رفتی
لیک باید وطن خویش ز خاطر مهلی
تو زمانی مگسل هیچ ز‌ما در دو جهان
سر  پیوند که داری که ز ما در کسلی
مغربی دیده بدیدار تو دارد روشن
گرچه باور نکند فلسفی و معتزلی
شمس مغربی — غزلیات — شمارهٔ ۱۷۲
جنون فوق عایات الجنونی
جنون من حبیب ذوالفنونی
بعشقت زان زهر مجنون فرونم
که در خوبی ز هر لیلی فزونی
برون از خویشتن عمریت جستم
نمیدانستمت کاندر در درونی
نگارا دیده اندر جستجویت
چه میگردد که تو عین عیونی
الا ای غمزه غماز دلبر
چنان پر مکر و دستان و فسونی
که اندر سحر و مکاری و افسون
زحد و وصف و اندازه برونی
دلا از چشم سرمستش حذر کن
که هم ترک است و هم سرمست و خونی
دلا در توست چون ساکن دلا را
چرا بی صبر و آرام و سکونی
ترا در چند و چونی مغربی یافت
اگر چه برتر از چندی و چونی
شمس مغربی — غزلیات — شمارهٔ ۱۷۳
مرا به خلوت جان دلبریست پنهانی
که هست جان دلم در جمال او فانی
در آنمقام که جانان جمال بنماید
بود مقام دل و جان فنل و حیرانی
سریر سلطنت ذات ایزدیست دلم
چنانکه عرش مجید است عرش رحمانی
ترا به حسن و جمال آنچنان که ثانی نیست
مرا بعشق تو هم نیست در جهان ثانی
کجا برم دل و جان را که در مقام فنا
تو هم دلی بحقیقت مرا و هم جانی
ز‌من تو جمله ربودی و جمله ام گشتی
چو جمله ام توئی اکنون مرا چه میخوانی
توئی مرا بدل دل اگر چه دلداری
توئی مرا عوض جان اگرچه جانانی
ز چشم من همه و اکنون توئی که میبینی
ز عقل من همه اکنون توئی که میدانی
ز مغربی بشنو بعد ازین اگر شنوی
ز او ندای انالحق و قول سبحانی
شمس مغربی — غزلیات — شمارهٔ ۱۷۴
چو نیست چشم دلت تا جمال او بینی
نگر بصورت خود تا مثال او بینی
اگرچه حمله جهان هست سایه اش لیکن
چو آفتاب برآید زوان او بینی
ز آفتاب رخش گر بسایه خرسندی
نگر به جمله جهان تا ظلال او بینی
خیال بازی او بین که پرده ز خیال
فکنده بر رخ خود تا خیال او بینی
خط است و خال جهان تا بکی بدیده من
جمال او ز ره خط و خال او بینی
بجنب آب زلال حیات اوست سراب
بر ازو بگذر تا زلال او بینی
به تنگنای جسد از چه گشته محبوس
بیا بعرضه دل تا مجال او بینی
چرا ز حال دل خویشتن شوی غافل
بسوی او نظری کن که حال او بینی
ز مغربی نظری کن بدوست نگر
که با دیده کامل کمال او بینی
شمس مغربی — غزلیات — شمارهٔ ۱۷۵
چه باده است که مست است میفروش از وی
کسیکه خورد نیاید دگر بهوش از وی
چه باده است که مست و خراب اوست مدام
مدام در دل خمها بجوش از وی
چه باده است ندانم که میدهد ساقی
که باده مست و خراب است و باده نوش از وی
چه چهره بود که هر سوی چهره بنمود
چه نقش بود که برخاست آن نقوش از وی
چو بحر قطره از آن می بخورد شد سرمست
بجوش آمد و در جنبش و خروش از وی
بیا بیا سخنی گو از آن صنم با من
نمیسزد که شوی پیش ما خموش از وی
بگوش هوش کس امروز می نیارد گفت
دل آنچه سمع روانش شنیده دوش از وی
چو مغربییست ترا خازن خزانه راز
در خزانه اسرار مپوش از وی
شمس مغربی — غزلیات — شمارهٔ ۱۷۶
تو میخواهی که تا تنها تو باشی
کسی دیگر نباشد تا تو باشی
از آن پنهان کنی هر لحظه مارا
زچشم خلق ناپیدا ت  باشی
چو بیما نیستی یک لحظه موجود
نمیشاید که تا بیما تو باشی
اگر دریای مارا غرقه کردی
چو قطره بعد ازین دریا تو باشی
از آن پس گرچه موج آیی به صحرا
حیات جمله صحرا تو باشی
ز‌جزوی گر بکلی باز کردی
چو گل در جمله اجزا تو باشی
دوئی اینجا نمیگنجد برون شو
که یا من باشم اینجا یا تو باشی
منم یکتای بیهمتا تو خواهی
که تا یکتای بیهمتا تو باشی
بسان مغربی خود را رها کن
بما بگذار تا خود را تو باشی
شمس مغربی — غزلیات — شمارهٔ ۱۷۷
تا تو اندر مراتب عددی
گه دهی و گه هزار و گاه صدی
لب را قشر و قشر را لبی
جسم‌را روح و روح را جسدی
نیستی هیچ خالی از کثرت
تا درین معرض و درین صددی
گاه ابری و گاه بارانی
گاه بحری و گه برآن زبدی
بلبل نوبهار بستانی
گلرخ و ماه روی و سرو قدی
خوبی روی هر پریرویی
زیب و هر زلف و خط و خال و خدی
بحقیقت ترا جهان ولد است
گرچه او را ت  این زمان ولدی
گرچه در اسم و نعت بسیاری
لیک در ذات واحد احدی
پیش از این بود مغربی ازلی
مدتی شد که گشته ابدی
شمس مغربی — غزلیات — شمارهٔ ۱۷۸
رخ دلدار را نقاب توئی
چهره یار را حجاب توئی
بتو پوشیده است مهر رخش
ابر بر روی آفتاب توئی
شد یقینم که پیش اهل یقین
پرده شک و ارتیاب توئی
بر سر بحر بینهایت او
سر بر آورده چون حباب توئی
تو سرابی به پیش اهل نظر
گرچه دعوی کنی که آب توئی
نگرفتم ترا بهیچ حساب
باز دیدم که در حساب توئی
برتو است این عذاب گوناگون
علت این همه عذاب توئی
آنکه ناخورده او می ازلی
مست گردید و شد خراب توئی
مغربی این خطاب با کس نیست
آنکه با اوست اینخطاب توئی
شمس مغربی — غزلیات — شمارهٔ ۱۷۹
شهدت فیک جمالا فینت فیبذاتی
قتلتنی بلحاظ و ذات عین حیاتی
ز چشم مست و خرابت مدام مست و خرابم
ولیس نشوءت فی الحب من کوس شقاتی
چو از جمیع جهاتست جلوه گاه تو چشمم
لقد جلوت علی عین من جمیع جهاتی
و کیف تشنه حسنا بک الملاح جمیعا
ملاح ملح اجاجی توئی که عین فراتی
بحسن و خلق و شمایل بهیچ خلق نمانی
که بس حمیده خصالی و بی جمیل صفاتی
نه هجرتست هلاکم ز وصل تست نجاتم
رایت منه هلاکی وجدت فیه نجاتی
بعزم کعبه برای دیدت رویت
قطعت وصل ثقاتی و خلت فی الفواتی
دخلت فیه ضلام لاجل وصلک حنا
که همچو چشمه حیوان نهفته در ظلماتی
شمس مغربی — غزلیات — شمارهٔ ۱۸۰
دوش ان صنم بیگانه وش بگذشت بر من چون پری
کردم سلامش لیک او دادم جوابی سرسری
گفتم چرا بیگانه‌ای گفتا که تو دیوانه‌ای
من کیستم تو کیستی در خود چرا می‌ننگری
در جامه بیگانگان خود را ز‌من کردی نهان
یعنی که من تو نیستم من دیگرم تو دیگری
من از کجا تو از کجا من پادشاهم تو گدا
تو عاری از سلطنت از فقر و فاقه من بری
صد چون ترا پیدا کنم هر لحظه و شیدا کنم
تو ذرّه‌ای سرگشته و من آفتاب خاوری
من فرضم و تو سنتی من نورم و تو ظلمتی
خود ظلمتی را کی رسد با نور کردن همسری
گفتم که ای جان جهان ای عین پیدا و نهان
وی مایه سود و زیان وی تو قماش و مشتری
تو اولی و آخری تو باطنی و ظاهری
تو قاصدی و مقصدی تو ناظری و منظری
من درّ و مرجان توام در بحر عمّان توام
من گوهر کان توام تو کان ما و گوهری
من مظهر و مرآت تو، مرآت وجه و ذات تو
نی‌نی غلط گفتم شها هم خویشتن را مظهری
ای آفتاب مشرقی وی نور چشم مغربی
من سایه مهر توام تو مهر سایه گستری
شمس مغربی — غزلیات — شمارهٔ ۱۸۱
چه باشد اگر زانکه تو گاه گاهی
کنی سوی افتاده‌گانت نگاهی
چه خوش باشد ارزان که چون من گدارا
نگاهی کند همچو تو پادشاهی
دلم را ربوده است هندوی زلفت
بجز ترک چشمت ندارم پناهی
کشیده است بر خطه روم رویت
زهند و حبش شاه‌خطت سپاهی
مدام است مایل بخال تو زلفت
سیاهی نخواهد بغیر از سیاهی
هلالی و ابری ز رخسار و ابرو
تو پیوسته داری بهرسال و ماهی
نگاهی بروی تو کردم نهانی
جز‌ آن نیم نبودست دیگر نگاهی
بود مغربی را ز اندوه هجران
غمی همچو کوهی تنی همچو کاهی
شمس مغربی — غزلیات — شمارهٔ ۱۸۲
ای حسن تو در آیینه صورا و معنی
بر دیده ارباب نظر کرده تجلی
چشم تو شده بهر تماشای رخ خویش
از دیده مجنون نگران بررخ لیلی
در مملکت حسن ت  غیر از توکسی نیست
وقت است که گویی لمن الملک بدعوی
با قامت زیبای تو و چهره رعنات
هرگز نکند دل هوس روضه و طوبی
گر نور تجلی تو بر نار نتابد
دوزخ شود از پرتو آن جنت اعلی
از جنّت و از نار بود فارغ و آزاد
آنکس که ندارد خبر از دینی و عقبا
هر طور تو از نور تجلی تو بیهوش
افتاده هزارند بهر سوی چو موسی
روی تو عیان است ولیکن چه توان کرد
ادراک اگر مینکند دیده اعمی
در مکتب او مغربی از نقش دو عالم
چون لوح فرو شست نوشتند الفبا
شمس مغربی — غزلیات — شمارهٔ ۱۸۳
تو ز مائی ولی ما را ندانی
ز دریایی ولی دریا ندانی
اگر دریا ندانی آن عجب نیست
عجب این است که صحرا را ندانی
بجان و تن ز بالائی و زیری
ولیکن زیر و بالا را ندانی
تو اشیائی و اشیا جملگی تو
اگرچه هیچ اشیا را ندانی
همه اسماء بتو هستند ظاهر
ظهور جمله اسما را ندانی
چرا غافل ز حق امهاتی
چه فرزندی که آبا را ندانی
ز آدم هن بغایت وقوفی
نه تنها آنکه حوا را ندانی
معما جهان با تو چه گویم
چو تو سرّ معما را ندانی
الا ای مغ بس عنقای مغرب
توئی با آنکه عنقا را ندانی
شمس مغربی — غزلیات — شمارهٔ ۱۸۴
ای آفتاب رویت هرسو فکنده تابی
وی از فروغ مهرت هر ذرّه آفتابی
از کیست قدر رویت چون نیست غیر تو کس
هر لحظه در لباسی هر لحمه در نقابی
ساقی و باده چون نیست الّا یکی پس از چه
در هر طرف فتاده مستی است از شرابی
دست تو در گل ما مهر تو در دل ما
نوریست در ظلامی، گنجی است در خرابی
چون کس نبود جز تو در عرصه دو عالم
کز وی کنی سوالی او را دهی جوابی
در آینه نظر کرد روی تو دید خود را
خویشتن درآمد هرلحظه در عتابی
با عکس خویش میگفت هر ساعتی حدیثی
با نفس خویش میکرد هر لحمه‌ای خطابی
ای آفتاب تابان در مغربی نظر کن
کز روی تست عکسی وز مهر توست تابی
شمس مغربی — غزلیات — شمارهٔ ۱۸۵
منم مست از لب ساقی نه از می
کز آن لب میکشم جام پیاپی
من از گفتار مطرب در سماعم
نه از آواز چنگ و ناله نی
بجان، من زنده چون باشم که جانم
ندارد زندگی یک لحظه بی وی
الا ای آفتاب سایه گستر
مگردان روی را از جانب فی
تو خورشیدی و من سایه از آنرو
گهی لاشی شوم از وی گهی شیء
زمانی در پیم‌آیی چو خورشید
زمانی آیمت چون سایه از پی
بسان سایه ام‌ای مهربانان
گهی میگستری گه میکنی طی
نیابد بیتو عالم مغربی را
که مجنون را غرض لیلی است از حی
شمس مغربی — غزلیات — شمارهٔ ۱۸۶
ای هر نفس تافته بر دل ز‌تو نوری
از سرّ توجان یافته هر لحظه سروری
در سایه جان زآتش سودای تو سوزیست
آن نیست که خاص است ظهورت بظهوری
تا پرتو خورشید تو بر کون بتابید
ذرّات جهان را نبود هیچ ظهوری
در جنّت دیدار و تماشای جمالت
باشد ز قصور ار بوَدَم میل بحوری
سرمست چنان است که از صحبت جانان
کاو را ز خود اندر دو جهان نیست شعوری
در خلوت پنهان دل از صحبت جانان
بی‌عالم عشقت نتوان یافت حضوری
ایمغربی از ملک سلیمان چه زنی دم
چون نیست ترا حوصله دانش موری
شمس مغربی — غزلیات — شمارهٔ ۱۸۷
صنما چرا نقاب از رخ خود نمیگشائی
زکه رخ نهفته داری ز‌چه رو نمینمائی
برخت چو کس نگاهی نفکند غیر دیده
چه شوی نهان ز دیده که ت عین دیده بانی
چو دل از منی و مائی نگذشت شد عیانش
که توئی و اوئی و توئی من و مائی
به‌هزار دیده خواهم که نظر کنم برویت
به‌هزار کسوت ای‌جان چو تو هر زمان برآیی
رخ اگر چنین نمائی همه وقت عاشقان را
عجب ار نداندت کس که او از کجایی
تو اگرچه بس عیانی ز ره صفت ولیکن
ز همه جهان جهانی بحجاب کبریائی
نشود کسی عراقی به حقایق عراقی
نشود کسی سنائی به معارف سنائی
مشنو حدیث آنکس که به‌عشوه گفت با تو
پسرا ره قلندر سزد ار بمن نمایی
پسرا اگر هوای سر کوی دوست داری
مگذار مغربی را مگزین ازو جدائی
شمس مغربی — غزلیات — شمارهٔ ۱۸۸
ای درخشان ز رخت مهر سپهر عالی
سایه ات از رخ ذرّات مبادا خالی
ما چو ذرّه همه در سایه خورشید توایم
بر مدار از سر ما سایه ز فارغ بالی
دلم از زلف تو پیوسته پریشان حالست
گرچه جمعست در آن جمع پریشان حالی
گرنه با غالیه از زلف تو بوئی بوده است
غالیا غالیه را کس نخریدس غالی
هم توظاهر شده در مملکت تفصیلی
هم تو مخفی شده در مرتبه اجمالی
هم توئی خوبی رخسار بتان مهوش
هم تو زیبائی زلف و قد و خط و خالی
قفس جسم کجا مانع پرواز شود
طایر جان کسی را که تو پر و بالی
ای ولی که آینه ی روی دلارام خودی
چونکه با تست دلارام چرا مینالی
مغربی با یقین روی نماید هردم
بگمانی تو مگر دیده از آن میمانی
شمس مغربی — غزلیات — شمارهٔ ۱۸۹
آنکه جان یابم از از انفاس خوشش هر نفسی
چون که کس محرم او نیست چه گویم به کسی؟
طعمه باز به گنجشک نشاید دادن
سرّ عنقا نتوان گفت به پیش مگسی
سرّ دریا به گهر گوی چه گویی با کف
درّ چو بخشی بصدف بخش چه بخشی به کسی
باور از من نکنی قصه دریای محیط
ای که هرگز نشنیدی و ندیدی ارسی
شمس مغربی — غزلیات — شمارهٔ ۱۹۰
ترا که دیده نباشد نظر چگونه کنی
بدین قدم که تو داری سفر چگونه کنی
ترا که هیچ ز احوال خود خبر نبود
بگو ز حال خود دیگران را خبر چگونه کنی
نکره هیچ مریدی چگونه شیخ شوی
پسر نبوده کسی را پدر چگونه کنی
ترا که نیست خبر از جهان زیر و زبر
ز زیر عزم جهان زبر چگونه کنی
نکرده محو فراموش نقش لوح وجود
حدیث عشق ندانم زبر چگونه کنی
چو نیست هیچ وقوفت ز صنعت اکسیر
به‌پیش اهل نظر مس زر چگونه کنی
نگشته کوکب وار صفت مسخر و مایل
نه مشتری و ز زهره قمر چگونه کنی
بمغربی چو رسیدی روان روان بگذر
از او نبرده نصیبی گذر چگونه کنی
شمس مغربی — غزلیات — شمارهٔ ۱۹۱
دلا چرا تو چنین بیقرار و مضطربی
چراست نام تو قلب از چه رو منقلبی
بدست کیست عنانت که میکشد هر سو
که هر نفس به دگر سوی و کوی منحرفی
گهی چو چرجی و گاهی چو بحر و گه ساحل
گهی چو جنت و گاهی چو نار ملتهبی
گهی چو دیری و گه کعبه و گه طایف
گهی چو رند خرابات و گاه محتسبی
بهر صفت که نماید جمال روی نگار
برش بسجده درآیی ز راه مقتربی
دلا بگو بدلارام از سر غیرت
چو نیست هیچکس  غیرت از که محتجبی
کسی ز سایه خود اجتتاب می‌نکند
منم چو سایه ات از من چرا تو مجتتبی
شعاع مهر بمهر آنچنان که منتسب است
تو همچنان بدلارام خویس منتسبی
نقاب مهر رخت مغربط است در همه حال
بنور روی خود از چشم خویش منقتبی
شمس مغربی — ترجیعات — شمارهٔ ۳
سر بخرابات مغان در نهم
در قدم پیر مغان سر نهم
در قدم پیر مغان در نهم
وز کف او جام پیاپی کشم
چون بخورم باده شوم مست ازو
نیست شوم باز شوم هست ازو
شمس مغربی — رباعیات — شمارهٔ ۱
بت گفت به بت پرست کای عابد ما
دانی ز چه روی گشته ئی ساجد ما
بر ما بجمال خود تجلی کرده است
آنکس ز تست ناظر و شاهد ما
شمس مغربی — رباعیات — شمارهٔ ۲
با آنکه دو کون سر به سر هستی اوست
انسان ز چه مغز گشت عالم زچه پوست
زین است که او مردمک چشم وی است
باز آن که بود آینه چهره اوست
شمس مغربی — رباعیات — شمارهٔ ۳
مردان همه در سماع و نی پیدا نیست
مستان همه ظاهرند و می پیدا نیست
صد قافله بیشتر پیشتر درین ره رفتند
وین طرفه که هیچگونه‌ای پیدا نیست
شمس مغربی — رباعیات — شمارهٔ ۴
کس نیست کزو بسوی تو راهی نیست
بی مستی او سنگ و گل و کاهی نیست
یک ذرّه ز ذرات جهان نتوان یافت
کاندر او ز مهر تو ماهی نیست
شمس مغربی — رباعیات — شمارهٔ ۵
نابرده بصبح در طلب شامی چند
ننهاده برون ز خویشتن کامی چند
در کسوت خاص آمده عامی چند
بدنام کننده نکو نامی چند
شمس مغربی — رباعیات — شمارهٔ ۶
پیش از پس و پیش کاین پس و پیش نبود
وین ملت و دین مذهب و دین کیش نبود
این ما و منی و این شمائی و توئی
در حضرت او بجز یکی بیش نبود
شمس مغربی — رباعیات — شمارهٔ ۷
ای حسن تو در کل مظاهر ظاهر
وی جسم تو در گل مظاهر ظاهر
از نور رخ و ظلمت زلفت دایم
قومی همه مومن اند و قومی کافر
شمس مغربی — رباعیات — شمارهٔ ۸
من دانه خال زلف چون دام  توام
من آینه روی دلارام توام
پیمانه باده غم انجام توام
هم جام جهان نمای و هم جام توام
شمس مغربی — رباعیات — شمارهٔ ۹
من شانه زلف عنبرین بوی توام
مشاطه حسن روی دلجوی توام
هم مردمک دیده جادوی توام
هم جلوه آینه روی توام
شمس مغربی — رباعیات — شمارهٔ ۱۰
من مست و خراب و می پرست آمده ام
مدهوش زباده الست آمده ام
تا ظن نبری که باز گردم هشیار
هم هست شوم از آنکه مست آمده‌ام
شمس مغربی — رباعیات — شمارهٔ ۱۱
تا من زعدم سوی وجود آمده ام
از بهر تشهد بسجود آمده ام
تا من ز قیام در قعود آمده ام
در پیش رخ تو در سجود آمده ام
شمس مغربی — رباعیات — شمارهٔ ۱۲
در روی پری رخان چو در مینگرم
جز روی تو می نیابد اندر نظرم
هر لحظه ز هر پریرخی حسن رخت
بردیده کند جلوه بوجه دگرم
شمس مغربی — رباعیات — شمارهٔ ۱۳
خرم طرب و نشاط و عیش آغازم
خود را بخرابات مغان اندازم
زآنجا بقمارخانه راهی سازم
تاهر چه مرا هست بکل دربازم
شمس مغربی — رباعیات — شمارهٔ ۱۴
تا چند برو ز ذکر افسرده ام
تاکی صفتت بادل پژمرده کنم
ناکرده نماز را قضا کردم لیک
کز عمر بود قضای این کرده کنم
شمس مغربی — رباعیات — شمارهٔ ۱۵
هادی طریق اهل تحقیق منم
عارف بفنون جمع و تفریق منم
چون علم و حیا و حلم و صدقست مرا
عثمان و عمر علی و صدیق منم
شمس مغربی — رباعیات — شمارهٔ ۱۶
آن کس که بدو میشنوم میگویم
وانکس که بدو هرطرفی می‌پویم
هم اوست زمن که هر زمان میگوید
پیدا و نهان که او من و من اویم
شمس مغربی — رباعیات — شمارهٔ ۱۷
گنجی که طلسم اوست عالم مائیم
ذاتیکه صفات اوست آدم مائیم
ای آنکه توئی طالب اسم اعظم
از ما مگذر که اسم اعظم مائیم
شمس مغربی — رباعیات — شمارهٔ ۱۸
بر چهره یار ما نقابیست در جهان
بر بحر وجود او حبابست جهان
در دیده تشنگاهن زآب هستی
در بادیه طلب سرابست جهان
شمس مغربی — رباعیات — شمارهٔ ۱۹
ای گشته عیان روی تو از جام جهان
پیدا شده از نام خوشت نام جهان
پیدای جهان توئی و پنهان جهان
آغاز جهان توئی و انجام جهان
شمس مغربی — رباعیات — شمارهٔ ۲۰
گاه گاه بنفس خویش در پیچم من
بینم چو رشته جمله در پیچم من
کی دعوی او کنم که من هیچ نیم
با آنکه چو باز بنگرم هیچم من
شمس مغربی — رباعیات — شمارهٔ ۲۱
ای مهر رخت مظهر ذرّات دو کون
ذاتت بصفت معیین ذات دو کون
وی داده به نیستی جمالت هستی
ای کرده ز نفی عین اثبات دو کون
شمس مغربی — رباعیات — شمارهٔ ۲۲
تو مست خود و ما همه مست بتو
تو هست خود و ما همه هست بتو
تا نسبت ما بتو بود از همه روی
دادیم ازین سبب همه دست بتو
شمس مغربی — رباعیات — شمارهٔ ۲۳
آن کیست که غیرت است آن کیست بگو
آن خود ز کجاست یا زخود چیست بگو
چون غیر ترا نیست حیاتی بیقین
آن کس که بجز تو بود زیست بگو
شمس مغربی — رباعیات — شمارهٔ ۲۴
از پیش خدا بهر خدا  آمده
نی از پی بازی و هوا آمده
در معرفت و عبادت ایزد کوش
کز بهر همین درین سرا آمده
شمس مغربی — رباعیات — شمارهٔ ۲۵
چون دانستی که از کجا آمده ای
یا کیست فرستاده و چرا آمده ای
برخیز قدم نه و مردانه بکوش
گر زانکه تو از بهر خدا آمده ای
شمس مغربی — رباعیات — شمارهٔ ۲۶
تو مظهر مرآت خدا آمده ای
آیینه وجه کبریا آمده ای
از ما بجمال خود تجلی کرده
از حضرت خود بدین سرا آمده ای
شمس مغربی — رباعیات — شمارهٔ ۲۷
هر چند که در ملک فنا آمده ای
در ملک فنا بی بقا آمده ای
از عالم حق بدین سرا آمده ای
بنگر زکجا تا بکجا آمده ای
خالی نشوی یکنفس از علم و عمل
گر زانکه بدانی که چرا آمده ای
شمس مغربی — رباعیات — شمارهٔ ۲۸
باما نتوان گفت چرا آمده ای
با خود تو ای که و از کجا آمده ای
از بسکه ببازی و هوا مشغولی
گوئی که ببازی و هوا آمده ای
شمس مغربی — رباعیات — شمارهٔ ۲۹
ای آنکه طریق عشق نامی سپری
باید که بکل ز خویشتن درگذری
تا با خبری ز خویشتن بیخبری
تا بیخبری ز خویشتن با خبری
شمس مغربی — رباعیات — شمارهٔ ۳۰
از مستی باده گر خروشان بدمی
کی ساقی بزم درد نوشان بدمی
از خرقه رنگ گرنه بیرون شدمی
کس واقف سرّ خرقه پوشان بدمی
شمس مغربی — رباعیات — شمارهٔ ۳۱
هر نغمه که از هزار دستان شنوی
آن را بحقیقت از گلستان شنوی
هر ناله که از باده پرستان شنوی
آن می‌گوید ولی ز مستان شنوی
شمس مغربی — رباعیات — شمارهٔ ۳۲
در خانقه از بهر جهت میبویی
در وی همه ذکر از این جهت میگویی
در هر جهتی ز بیجهت بیخبری
بگذر ز جهت چو بیجهت میجویی
شمس مغربی — رباعیات — شمارهٔ ۳۳
در جمله صور عابد و معبود توئی
زان روی که هم ساجد و مسجود توئی
زان روی که هر که عابد و معبود است
موجود یقین بدان که موجود توئی
حکیم نزاری — مثنوی روز و شب — بخش ۱ - در توحید
منّت از ذوالجلال والاکرام
بَدو آغاز و غایتِ انجام
آفریننده وجود و عدم
پیش گیرنده حدوث و قدم
برگزیننده حق از باطل
کارپرداز عامل و عاطل
ره نماینده خطابینان
مونس بی دلان و مسکینان
مالک ملک اول و آخر
واضع حق باطن و ظاهر
اولیا رازدار پنهانش
انبیا کارساز فرمانش
از صفی الله از مبادی کار
درگرفته بدایت ادوار
گرچه دانم، نگویم از گندم
ترسم از اعتراض نامردم
کرده بر موجب شماره عام
بر نبی الله آن شماره تمام
دور طوفان ز اُمتش برخاست
چه کند جز چنان نیامد راست
چون اشارت سوی خلیل آمد
خلق را وعده سلسبیل آمد
او به امت نخواست الا خیر
لیک قاصر نظر ببیند غیر
پس از آن چون رسید دور کلیم
هم نکردند امتش تعظیم
لیک فرعون اگرچه بهتان کرد
نتوانست دفع ثعبان کرد
روح را بعد از آن مجسم کرد
بی مدد، نامش ابن مریم کرد
نفسش گرچه صد جهان جان داشت
مرده جهل را چه درمان داشت
رایت معجزات برده به ماه
نوبت دعوت حبیب الله
گرچه لولاک  بود در شانش
غصه ها بُدْ ز ابن عمّانش
هرچه آید بدان کزو باشد
هرچه زو آید آن نکو باشد
که نه فرعون اختیار نداشت
بلکه موسی هم اقتدار نداشت
خضر ناجُسته آب حیوان خَورد
آن که جست و نیافت چِتوان کرد؟
ای منزه صفاتت از اوصاف
هرچه گویم بود محال و گزاف
نرسد در کمال تو ادراک
بیش از این نیست حل مشتی خاک
هم تو گویی، که گوید از تو دگر؟
نرسد در تو وهم و عقل و نظر
نرسد در صفات ذات تو کس
تو توانی رسید در خود و بس
منم و قعر بحر حیرانی
من چه گویم دگر تو می دانی
لیک نگزیرد از مناجاتم
چون تو باشی مجیب دعواتم
ورد این عاجز شکسته مدام
بس بود ذوالجلال والاکرام
حکیم نزاری — مثنوی روز و شب — بخش ۲ - مناجات با خدا و نعت پیامبر
نظری یا مفتح الابواب
سببی یا مسبب الاسباب
مرحمت کن که وقت مرحمت است
گردنم زیر بار معصیت است
هیچ کم گردد از خزانه عام
که ببخشی گناه مشتی خام؟
چون تو پروردیم به اول کار
هم به آخِر میفکنم، بر دار
گرچه از روی عفو تو خجلم
رحم کن زان که بس شکسته دلم
بر من و بی کسی من بخشای
درِ دربستۀ دلم بگشای
رهبر و رهنمای و رہ دانی
در همه حال حال گردانی
می توانی ز غم رهایی ده
نه ز پیوند خود جدایی ده
با غم خویشم آشنا گردان
نه سرم همچو آسیا گردان
بخششی کن ز خلعت خاصم
راه ده سوی صدق و اخلاصم
پرتوی ده ز نور نفس نبی
محرم حق محمد عربی
صَدَق الله یا رسول الله
رهبر امت و شفیع گناه
پیشوای مهاجر و انصار
ره نماینده اولوالابصار
خاتم انبیا به قول خدای
هادی اصفیا به هر دو سرای
حجة الحق به سوره اخلاص
مهدی انبیا به دعوت خاص
چه دگر ماند؟ شد سخن کوتاه
چون خدا خواندش حبیب الله
حکیم نزاری — مثنوی روز و شب — بخش ۳ - در مدح شمس الدین علی شاہ نیمروز
بعد توحید و نعت پیغمبر
مدحت شاه شرق اولیتر
شهریار بلند اختر و بخت
نازش و افتخار افسر و تخت
آن که از همت رفیعش هست
آسمان با علوّ قدرش پست
عالم از عدل شاملش آباد
نو سر افگنده ملک را بنیاد
تحت امرش ممالک عالم
فوق بر تخمه بنی آدم
شمس دین شاه نیمروز على
قاتل المشرکین چو شیر مَلی
آن که چون رایش انتظام کند
نور از او آفتاب وام کند
وآن که گرزش به عرصه گاه نبرد
از سر دشمنان برآرد گرد
وآن که کلکش چو در صریر آید
جان نو در جهان پیر آید
وآن که تیرش چو از کمان بجهد
فلک از راه کهکشان بجهد
وآن که لطفش چو دستگیر شود
در مفاصل شریک سیر شود
وآن که گر بر زمانه قهر کند
نوشداروش همچو زهر کند
عالَم عِلم را عَلَم باشد
صاحب السیف والقلم باشد
پیش او سر نهاده بر اطلاق
خسروان ممالک آفاق
لشکرش را نه حد نه اندازه
قاف تا قاف از او پرآوازه
آسمانش به طوع خدمتکار
آفتابش به طبع غاشیه دار
هرچه گویم به جای خود باشد
لیک او ماورای حَد باشد
هرچه آن در مناقبش آید
وز درِ رای ثاقبش آید
او از آن بیش و بیشتر باشد
که در افواه بوالبشر باشد
در همه چیز از همه ممتاز
از همه بی نیاز و با همه ساز
او چو مجموعه هنر باشد
راه او شیوۀ دگر باشد
نتوان گفت از او و از دگری
گو ببین گر ندید کژ نظری
هرچه در حد امتحان آمد
وصف ذاتش ورای آن آمد
بعد از این پس رہ دعا پویم
بلکه تا زنده ام دعا گویم
تاج دین شاه زادۀ عالم
قرة العین خسرو اعظم
بوالمعالی محمد بن على
میوه لطف باغ لم یزلی
باد در عز و نازپرورده
شاه از او او ز شاه برخَورده
حق تعالی ز چشم زخم بدان
داردش در ضمان امن و امان
عمر و اقبال باد چندانش
که نباشد پدید پایانش