mabidan/ganjoor huggingface dataset:
اوحدالدین کرمانی — الباب السابع: فی خصال الحمیده عن العقل و العلم و ما یحذو جذو هذا النمط — شمارهٔ ۱۷
علمی که ازو گره گشاید بطلب
زان پیش که جان و تن برآید بطلب
این نیست که هست می نماید بگذار
وان هست که نیست می نماید بطلب
اوحدالدین کرمانی — الباب السابع: فی خصال الحمیده عن العقل و العلم و ما یحذو جذو هذا النمط — شمارهٔ ۱۸
و آنها که به دستار سر افراخته اند
علم و عمل از مکتب آموخته اند
ترتیب ادب چو خرس دارند از آنک
زیرا که به زخم چوب آموخته اند
اوحدالدین کرمانی — الباب السابع: فی خصال الحمیده عن العقل و العلم و ما یحذو جذو هذا النمط — شمارهٔ ۱۹
تا بتوانی خسته مگردان کس را
بر آتش خشم خویش منشان کس را
گر راحت جاوید طمع می داری
می رنج همیشه و مرنجان کس را
اوحدالدین کرمانی — الباب السابع: فی خصال الحمیده عن العقل و العلم و ما یحذو جذو هذا النمط — شمارهٔ ۲۰
در دیدهٔ خود اگر نکوهیده شوی
در دیدهٔ دیگران پسندیده شوی
در آتش حلم (چو) شمع جان سوخته شو
تا دیدهٔ نور و نور هر دیده شوی
اوحدالدین کرمانی — الباب السابع: فی خصال الحمیده عن العقل و العلم و ما یحذو جذو هذا النمط — شمارهٔ ۲۱
ناجسته دوای درد خویش ار مردی
داغی چه نهی بر دل صاحب دردی
جان از بر تو چو گرد برخیزد به
زان کز تو نشیند به دلی برگردی
اوحدالدین کرمانی — الباب السابع: فی خصال الحمیده عن العقل و العلم و ما یحذو جذو هذا النمط — شمارهٔ ۲۲
هرگز نبود که در دلم جان نشوی
از گریهٔ زار من تو خندان نشوی
آری پس از این جهان جهانی دگر است
با دوست چنان زی که پشیمان نشوی
اوحدالدین کرمانی — الباب السابع: فی خصال الحمیده عن العقل و العلم و ما یحذو جذو هذا النمط — شمارهٔ ۲۳
ظلم از دل وز دین ببرد نیرو را
عدل است که او قوی کند بازو را
با معدلت ارچه کافری بدکاری
تا حشر به طبع می ستایند او را
اوحدالدین کرمانی — الباب السابع: فی خصال الحمیده عن العقل و العلم و ما یحذو جذو هذا النمط — شمارهٔ ۲۴
عدل است که ملک برقرار آید ازو
حصن دل و دولت استوار آید ازو
در دامن عدل دست زن ظلم مکن
تا سروری تو پایدار آید ازو
اوحدالدین کرمانی — الباب السابع: فی خصال الحمیده عن العقل و العلم و ما یحذو جذو هذا النمط — شمارهٔ ۲۵
ای دل اگرت بصیرت حق بین است
پیوسته براق همّتت در زین است
چون مور میان ببند در خدمت خلق
کان ملک سلیمان که شنیدی این است
اوحدالدین کرمانی — الباب السابع: فی خصال الحمیده عن العقل و العلم و ما یحذو جذو هذا النمط — شمارهٔ ۲۶
ار پیش روی زکبر محروم شوی
حاکم گردی اگر تو محکوم شوی
ای خادم مخدوم صفت خدمت کن
کز خدمت خادمانه مخدوم شوی
اوحدالدین کرمانی — الباب السابع: فی خصال الحمیده عن العقل و العلم و ما یحذو جذو هذا النمط — شمارهٔ ۲۷
در دهر هر آنک تخم خدمت پاشد
رخسار دلش به خار غم نخراشد
مخدوم شدی از آنک خادم بودی
مخدوم شود کسی که خادم باشد
اوحدالدین کرمانی — الباب السابع: فی خصال الحمیده عن العقل و العلم و ما یحذو جذو هذا النمط — شمارهٔ ۲۸
درویشان را کم آمدن افزونی است
با ناموزون بساختن موزونی است
دریا صفت آی تا مکدّر نشوی
دون القلتینی همه جای دونی است
اوحدالدین کرمانی — الباب السابع: فی خصال الحمیده عن العقل و العلم و ما یحذو جذو هذا النمط — شمارهٔ ۲۹
کوچک بودن بزرگ را کوچک نیست
آن کوچکی از کمال باشد شک نیست
گر زانک پدر زبان کودک گوید
عاقل داند که آن پدر کودک نیست
اوحدالدین کرمانی — الباب السابع: فی خصال الحمیده عن العقل و العلم و ما یحذو جذو هذا النمط — شمارهٔ ۳۰
صاحب نظران آینهٔ یکدیگرند
در منزل خود چو آینه بی خبرند
گر روشنیی می طلبی آینه وار
در خود منگر تا همه در تو نگرند
اوحدالدین کرمانی — الباب السابع: فی خصال الحمیده عن العقل و العلم و ما یحذو جذو هذا النمط — شمارهٔ ۳۱
از علم همه حلم و تواضع زاید
وز جهل همه گَند دماغ افزاید
بگذار دماغ اگر که علمت باید
پوسیده دماغ علم را کی شاید
اوحدالدین کرمانی — الباب السابع: فی خصال الحمیده عن العقل و العلم و ما یحذو جذو هذا النمط — شمارهٔ ۳۲
هر کس که زمام نفس محکم گیرد
باید که شراب وصل آن دم گیرد
آن کس که بزرگ جمع خواهد خود را
باید که زجمله خویش را کم گیرد
اوحدالدین کرمانی — الباب السابع: فی خصال الحمیده عن العقل و العلم و ما یحذو جذو هذا النمط — شمارهٔ ۳۳
شادی طلبی برو گدای همه باش
بیگانه خویش و آشنای همه باش
خواهی که تو را چو دیده بر سر دارند
دست همه بوس و خاک پای همه باش
اوحدالدین کرمانی — الباب السابع: فی خصال الحمیده عن العقل و العلم و ما یحذو جذو هذا النمط — شمارهٔ ۳۴
چون باد به کوی دوست تازان می باش
در آتش عشق او گدازان می باش
خواهی که به اثر پای یاران برسی
خاک کف پای بی نیازان می باش
اوحدالدین کرمانی — الباب السابع: فی خصال الحمیده عن العقل و العلم و ما یحذو جذو هذا النمط — شمارهٔ ۳۵
پاک آمده ای در طلب پاکی باش
رَوشاد بزی بر سرِ غمناکی باش
تو آتش و باد را به خود راه مده
خواهی که تو را آب بود خاکی باش
اوحدالدین کرمانی — الباب السابع: فی خصال الحمیده عن العقل و العلم و ما یحذو جذو هذا النمط — شمارهٔ ۳۶
از علم اگر دل تو را هست چراغ
هان تا ننهند علم تو را بر دل داغ
چون علم آمد دماغ لایق نبود
از خود تو خود انصاف بده علم و دماغ
اوحدالدین کرمانی — الباب السابع: فی خصال الحمیده عن العقل و العلم و ما یحذو جذو هذا النمط — شمارهٔ ۳۷
در راه تواضع ار سرافکنده شوی
سردار سلاطین شوی اربنده شوی
گر زنده دلی به دستت افتد روزی
در پاش بمیر تا مگر زنده شوی
اوحدالدین کرمانی — الباب السابع: فی خصال الحمیده عن العقل و العلم و ما یحذو جذو هذا النمط — شمارهٔ ۳۸
مردم زفروتنی قرین می گردد
در خاتم انبیا نگین می گردد
گر آدمیی کبر زسر بیرون کن
کز کبر فرشته ای لعین می گردد
اوحدالدین کرمانی — الباب السابع: فی خصال الحمیده عن العقل و العلم و ما یحذو جذو هذا النمط — شمارهٔ ۳۹
در عشق حمول و حمله کش می باشم
وندر صف عاشقان کش می باشم
با نیک و بد جهان مرا کاری نیست
با آنک خوش [است] و نیک خوش می باشم
اوحدالدین کرمانی — الباب السابع: فی خصال الحمیده عن العقل و العلم و ما یحذو جذو هذا النمط — شمارهٔ ۴۰
زین گونه که نعمت تو فرماید کرد
هر لحظه هزار شکر می باید کرد
بر هر مویی هزار نعمت دارم
آن شکر بدین زمان کجا شاید کرد
اوحدالدین کرمانی — الباب السابع: فی خصال الحمیده عن العقل و العلم و ما یحذو جذو هذا النمط — شمارهٔ ۴۱
شکرانهٔ آنک خواجهٔ بنده نئی
وندر پی رزق خود پراکنده نئی
چون خواهندت بده که ملکی است عظیم
آخر تو چو او نیز تو خواهنده نئی
اوحدالدین کرمانی — الباب السابع: فی خصال الحمیده عن العقل و العلم و ما یحذو جذو هذا النمط — شمارهٔ ۴۲
دلداری کن اگر دلی داری تو
هر دل که به تو رسد نگه داری تو
صد سال اگر طواف آن کعبه کنی
زان به نبود دلی به دست آری تو
اوحدالدین کرمانی — الباب السابع: فی خصال الحمیده عن العقل و العلم و ما یحذو جذو هذا النمط — شمارهٔ ۴۳
گفتم که یکی روز بپرسم خبرش
تابوک برون رود تکبّر زسرش
چون گشت کرشمه هر زمان افزونش
اکنون من و زاری و شفیعان درش
اوحدالدین کرمانی — الباب السابع: فی خصال الحمیده عن العقل و العلم و ما یحذو جذو هذا النمط — شمارهٔ ۴۴
از مهر تو بر پای دلم قَید شدَه
مپسند مرا اسیر هر کید شده
دریابم از آن پیش که چون دریابی
دامی بینی دریده و صَید شده
اوحدالدین کرمانی — الباب السابع: فی خصال الحمیده عن العقل و العلم و ما یحذو جذو هذا النمط — شمارهٔ ۴۵
جان گرچه که نیست حضرتت را درخورد
دام کرمت شیفتگان را پرورد
حال من و تو قصّهٔ آن مورچه ای است
کاو پای ملخ نزد سلیمان آورد
اوحدالدین کرمانی — الباب السابع: فی خصال الحمیده عن العقل و العلم و ما یحذو جذو هذا النمط — شمارهٔ ۴۶
ثابت قدمان راه صحبت پیوست
از دوست نشویند به هر گردی دست
از خطّهٔ آب و خاک یک شخص نخاست
تا بر رخ او گرد خطایی ننشست
اوحدالدین کرمانی — الباب السابع: فی خصال الحمیده عن العقل و العلم و ما یحذو جذو هذا النمط — شمارهٔ ۴۷
در خون جگر اگر در آغشته منم
از کس بنرنجم چو سررشته منم
از من بحلی گرچه ستمکاره توی
وز تو خجلم گرچه به غم کشته منم
اوحدالدین کرمانی — الباب السابع: فی خصال الحمیده عن العقل و العلم و ما یحذو جذو هذا النمط — شمارهٔ ۴۸
آن را که دل از راهِ صفا پر نور است
از طبع و هوا و خشم و خشیت دور است
وَر از سبکی کند کسی بی ادبی
او نیز در آن بی ادبی معذور است
اوحدالدین کرمانی — الباب السابع: فی خصال الحمیده عن العقل و العلم و ما یحذو جذو هذا النمط — شمارهٔ ۴۹
ای دوست من از هیچ مشوّش گردم
وز نیمهٔ نیم ذرّه دلخوش گردم
از آب لطیف تر مزاجی دارم
دریاب مرا وگرنه آتش گردم
اوحدالدین کرمانی — الباب السابع: فی خصال الحمیده عن العقل و العلم و ما یحذو جذو هذا النمط — شمارهٔ ۵۰
اجداد من از صدور ایران بودند
تقدیر که هر یکی سلیمان بودند
باید که به نفس خود کسی باشم من
ما را چه از آن فخر که ایشان بودند
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۱
بدخواه کسی به مقصد خود نرسد
یک ظن نبرد تا به خودش صد نرسد
من نیک تو خواهم و تو بدخواه منی
تو نیک نبینی و مرا بد نرسد
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۲
تا تو دل را زکبر و زشهوت و آز
وز حقد و حسد بجملگی نکنی باز
بویی ز وصال او نیابی هرگز
خواهی تو به روزه باش و خواهی به نماز
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۳
گر کعبه کنی خراب از بدخویی
وز آب جفا نقش شریعت شویی
باشد به از آن که همنشین خود را
در پیش ستایی وز پس بدگویی
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۴
این جلوه گری به خلق راهی دگر است
بنمودن خویش پایگاهی دگر است
مقصود تو از گوشه کلاهی دگر است
از ره دوری که راه راهی دگر است
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۵
آن را که هوای نفس او معبود است
با خلق تو بودنش همه مقصود است
من بندهٔ آن کسم که در چهرهٔ خود
آن رنگ نماید که در او موجود است
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۶
مردم همه از زرق و فسون محرومند
وز جان و دل بوقلمون محرومند
اندیشهٔ تو جان و جهانی ارزد
سبحان الله که خلق چون محرومند
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۷
رازت همه دارای فلک می داند
کز موی به موی و رگ به رگ می داند
گیرم که به زرق خلق را بفریبی
با او چه کنی که یک به یک می داند
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۸
در دل همه شرک و روی بر خاک چه سود
زهری که به جان رسید تریاک چه سود
ای غرّه به ظاهرت که آراسته ای
با نفس پلید جامهٔ پاک چه سود
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۹
دوری ز برادرِ نه صادق بهتر
دوری زبرادر منافق بهتر
خاک قدم یار موافق حقّا
از خون برادر منافق بهتر
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۱۰
یاران زمانه پیچ پیچند همه
سودازدگان بی علاجند همه
بر هیچ مرید بد به هیچی منگر
قصّه چه کنم دراز، هیچند همه
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۱۱
میدان فراخ و مرد میدانی نه
یک مرد از آنها که تو می دانی نَه
مردان بینی به بایزیدان مانند
در باطنشان بوی مسلمانی نَه
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۱۲
تو لایق نکته های باریک نئی
جز درخور طبع تنگ و تاریک نئی
من فاسقم از حضرت او دور نیم
مسکین که تو زاهدی و نزدیک نئی
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۱۳
مادام که بار عقل هستی باقی است
از ظلمت جهل وانرستی باقی است
اندر نظر روح تو تا ما و من است
در نفس تو شرک و بت پرستی باقی است
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۱۴
یک جرعهٔ می زملک کاوس به است
وز تخت قباد و مردی طوس به است
هر صبحدمی که فاسقی آه زند
از زاری صوفیان سالوس به است
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۱۵
ای دل به صلاح اگر نشستی برسی
وین لشکر نفس اگر شکستی برسی
خود را به ریا چند نمایی زاهد
گر بنمایی چنانک هستی برسی
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۱۶
بی دیده اگر راه روی بی خبری است
تمکین مطلب ازو که او رهگذری است
قومی که مکرّمند از گفتهٔ حق
تشبیه به گاو و خر کنی عین خری است
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۱۷
آنچش نه از انبیا و از خود واداشت
مردان به حیل نشاید از خود واداشت
نابودن بد توان ولیکن نتوان
بدگویان را زگفتن بد واداشت
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۱۸
آن را که حرامزادگی عادت و خوست
عیب دگران به نزد او سخت نکوست
معیوب همه عیب کسان می طلبد
از کوزه همان برون تراود که دروست
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۱۹
در حق من ار یکی وگر صد گوید
بدگوی همیشه صفت خود گوید
چون نیکی خویشتن به من می بخشد
نیکش بادا هر که مرا بد گوید
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۲۰
بی هیچ یقین چو بدگمانی باشی
بد باشی اگر چه نیک دانی باشی
تو عمر به بد گفتن من صرف مکن
من سود کنم تو در زیانی باشی
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۲۱
با برگ مژه سد سکندر سفتن
صد آتش نمرود به دیده سفتن
به باشد از آنک دوستان خود را
در پیش ستودن و زپس بد گفتن
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۲۲
خواهی که بر خدای باشی مقبول
نیک همه خلق گو و می باش حمول
بگذر زطریق غیبت ای نفس فضول
آخر بتر از زناش گفته است رسول
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۲۳
تا خانقه حرص تو ویران نشود
دشوار زمانه بر تو آسان نشود
تا بر سر آز خویشتن پا ننهی
این کافر نفس تو مسلمان نشود
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۲۴
هان ای «واحد» زباد حرصی تو اسیر
زان نیست تو را زآتش حرص گزیر
خاکت بر سر صوفی و دریوزهٔ زر
ای رفته زرویت آب درویش و امیر
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۲۵
از آتش حرص و آز تا چند نفیر
ای آب زروی رفته پندی بپذیر
ای خوار چو خاک راه تا چند امیر
ای عمر به باد داده میری کم گیر
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۲۶
گر بر سر نفس عقل را میر کنم
بر گردن او زتوبه زنجیر کنم
زنجیر گسل کند چو مرداری دید
با این سگ بی ادب چه تدبیر کنم
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۲۷
ای خواجه یقین را به گمان می طلبی
وز نکتهٔ آن اگر نشان می طلبی
با قید طمع صید فراغت مطلب
برخیز ازین اگر تو آن می طلبی
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۲۸
گر با خردی تو چرخ را بنده مشو
در پای طمع خوار و سرافکنده مشو
چون آتش تیز باش و چون آب روان
چون خاک به هر باد پراکنده مشو
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۲۹
خود را به طمع درین بلا افکندی
بگسل زطمع تا تو درو پیوندی
تا هست طمع بدان که اندر بندی
رستی تو چو دندان طمع برکندی
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۳۰
ای دل چو نصیب تست سرگردانی
از طالع شوم خود چه سرگردانی
چون رزق تو این است کز اوّل دادند
پس جهد تو هیچ است دلا نادانی
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۳۱
در راه طلب زنیست هستی خیزد
اثبات درستی از شکستی خیزد
از لقمه طمع ببُر که در هر دو جهان
آفت همه از لقمه پرستی خیزد
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۳۲
صوفی غم جان خور تو غم نان تا کی
وز پرورش این تن نادان تا کی
اندر پی طبل شکم و نای گلو
این رقص زنخ به ضرب دندان تا کی
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۳۳
از کم خوردن زیرک و هشیار شوی
وز پر خوردن ابله و بیکار شوی
پرخواری تو جمله ز پرخواری تست
کم خوار شوی اگر تو کم خوار شوی
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۳۴
قانع به یک استخوان چو کرکس بودن
بهتر که طفیل نان ناکس بودن
با قرص جوین خویشتن بهتر از آن
کآلودهٔ پالودهٔ هر خس بودن
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۳۵
معشوقه عیان بود نمی دانستم
با ما به میان بود نمی دانستم
گفتم به طلب مگر به جایی برسَمَ
خود تفرقه آن بود نمی دانستم
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۳۶
از عقل و هنر هر آنک بی مایَه بود
از مرتبه بر بلندتر پایهَ بود
وآن کس که چو آفتاب باشد زهنر
پیوسته پس اوفتاده چون سایه بود
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۳۷
تا در سر تو مایهٔ مایی و منی است
آگه نشوی که مایهٔ کار تو چیست
مایی و منی در می و مستی گم کن
تا دریابی که مایه ت از کیسهٔ کیست
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۳۸
هر ذره که در هوای او گردان است
صد چون سر کیقباد و نوشروان است
با مردم درویش تکبّر بمکن
زیرا که همیشه گنج در ویران است
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۳۹
تا هستی خود را نکنی دامن چاک
ثابت نشود تو را قدم بر افلاک
تا چند منی و من، زخود شرمت باد
تو خود چه کسی، که ای، چه ای، مشتی خاک
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۴۰
به بین نشود کس به تکبّر کردن
نتوان به تکلّف شبه را دُر کردن
از برف توان کوزه برآورد ولی
حسرت خورد آن کس به گِه پُر کردن
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۴۱
ای خلقت تو زخاک وز آب منی
چندین چه تکبّر کنی آخر چو منی
خواهی که شوی زهر دو عالم آزاد
زنهار سخن مگو تو از ما و منی
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۴۲
از کبر مدار هیچ در دل هوسی
از کبر به جایی نرسیده است کسی
چون زلف بتان شکستگی عادت کن
تا صید کنی هزار دل در نفسی
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۴۳
آن کس که سرشته باشد از آب منی
او را نرسد که او کند کبر و منی
این است حدیث مصطفای مدنی
من اکرمَ عالماً فقَد اکرمَنی
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۴۴
دردا که تو از غرور وز بی خبری
بس بی خبری از آنچ بس بی خبری
گر می خواهی که بازیابی خود را
در خود منگر چنانک در خود نگری
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۴۵
الورد یقول بعد ما کنت اناس
قد صرت من العجب مهانا واداس
العجب دعوا فاعتبروا یا جلّاس
طیبوا و تواضعوا و خلّوا الوسواس
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۴۶
ای خسته و بسته از پس بینی خویش
بینی که چه بینی تو زخود بینی خویش
بینی کنی و به خلق کمتر بینی
بینی که چه آید به تو از بینی خویش
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۴۷
از خود بینی اگر شوی مست غرور
دوران فلک بر تو شود دیدهٔ مور
چون دیده اگر شوی زخود بینی دور
در دایرهٔ نقطه شوی دیدهٔ نور
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۴۸
ای نفس به سوی حق چنین نتوان شد
در حضرت او بی دل و دین نتوان شد
از خود بینی تو را به خود پروا نیست
با این همّت خدای بین نتوان شد
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۴۹
رو دیده بدوز تا دلت دیده شود
زان دیده جهانی دگرت دیده شود
گر تو زسر پسند خود برخیزی
کارت همه سر به سر پسندیده شود
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۵۰
از خوی بد تو زان همی رنجد کس
کاندر نظرت هیچ نمی سنجد کس
یک پوست فزون نیست تو را در همه تن
چون از تو پُر است کی درو گنجد کس
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۵۱
از غایت خودپسندی و خودبینی
عالم همه نیکند و تو شان بدبینی
کس نیست که کس نیست همه کس داند
گر باز کنی دیدهٔ دل خودبینی
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۵۲
خودبین هرگز به هیچ حاصل نرسد
تا جان ندهد به عالم دل نرسد
با بدرقهٔ صدق و رفیق اخلاص
در راه طلب هیچ به منزل نرسد
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۵۳
یک دم چو نئی تو عاشق صادق عیش
کی دریابی حلاوت صادق عیش
تو از سر عجب خویش معشوق خودی
معشوقهٔ خویش کی بود عاشق عیش
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۵۴
چون خاک به زیر پایها فرسودن
به زانک به عجب آب روی افزودن
چون آتش اگر تیز شوی می شاید
چون باد سبکبار نشاید بودن
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۵۵
گر بر سر دریا نه سبک تر زخسی
دایم زچه در پی هوا و هوسی
خود را زهمه بیشترک می بینی
هر دم چو رسن تاب از آن بازپسی
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۵۶
یکچند دویدیم نه بر راه صواب
برداشته از روی خرد پاک نقاب
اکنون که همی باز کنم دیده به خواب
هم نامه سیه بینی و هم عمر خراب
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۵۷
در عمر درنگ نیست ممکن، بشتاب
آن قدر که ممکن است از وی دریاب
ترسم که چو خواجه سر برآرد از خواب
عمری یابد گذشته و خانه خراب
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۵۸
گر شیر دلی صید هراسان مطلب
دشوار شود حاصل آسان مطلب
گنجی که دفینه در زمین روم است
تو از سر غفلت به خراسان مطلب
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۵۹
دل را تو همه جگر دهی افسوس است
خود را همه درد سر دهی افسوس است
واین عمر که مایهٔ حیات ابدی است
بیهوده به باد بردهی افسوس است
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۶۰
افسوس که عمر رفت و هشیاری نیست
دردا که امید خویشتن داری نیست
گفتم که چو بیدار شوم روز شود
هیهات که روز گشت و بیداری نیست
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۶۱
تا گوش دلت به غفلت است آکنده
دل را تو مپندار که گردد زنده
شرمت ناید از آنک از خون تو بود
سلطان باشد تو را تو او را بنده
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۶۲
زین سان که تُوی دیده به خاک آکنده
دشوار توان کرد تو را بیننده
بیدار شود خفته به یک بانگ ولیک
مرده نشود به هیچ بانگی زنده
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۶۳
این دل نه همانا که تو با راه آیی
در راه بقا چو طالب جاه آیی
چون صحبت شاهان بنکردی حاصل
جایت پس در بود چو بیگاه آیی
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۶۴
صد زخم چشید نفس و افگار نشد
صد تجربه کرد عقل و بر کار نشد
از گردش چرخ صد هزاران عبرت
این دیده بدید و هیچ بیدار نشد
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۶۵
در هیچ سری مایهٔ اسراری نه
کس را خبر از اندک و بسیاری نه
هر طایفه ای گرفته کاری بر دست
وآنگاه به دست هیچ کس کاری نه
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۶۶
هرگز دل من واقف اسرار نشد
روزی به صفا و صدق بر کار نشد
بس پند که بشنید و یکی گوش نکرد
بس عبرتها که دید و بیدار نشد
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۶۷
زنهار اگرچه راست می آید کار
مغرور مشو چو شاخ در فصل بهار
چون باد خزان شاخ تو در جنباند
آنگه دانی که مفلسی از بروبار
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۶۸
می میرم ازو و صورت جان در پیش
بر آتشم و روضهٔ رضوان در پیش
در عالم عشق طرفه حالی که مراست
تشنه جگر و چشمهٔ حیوان در پیش
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۶۹
با دل گفتم درآی از خواب تمام
زان پیش که روزگار برگیرد گام
دل گفت که از من مطلب بیداری
آخر نشنیده ای که النّاس ینام
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۷۰
از جام هوس بادهٔ مستی تا کی
ای نیست شونده لاف هستی تا کی
وای غرقهٔ بحر غفلت ار ابر نئی
تر دامنی و هوا پرستی تا کی
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۷۱
ای دل اگرت زنفس معزول کنند
میلت سوی مقبلان مقبول کنند
هرگه که تو [قدر] قرب حق نشناسی
ناچار به باطلیت مشغول کنند
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۷۲
زین سان که تو را بی خودی و بی خبری است
بر حال تو باید به دو صد چشم گریست
با خویشتن آی و این همه غفلت چیست
گر مرد رهی بهتر ازین باید زیست
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۷۳
ای دل زامل به مال مایل تا کی
در راه هوس ساخته منزل تا کی
چون پیشروان و پسروان تو شدند
آخر تو درین زمانه غافل تا کی
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۷۴
ای کاش بدانمی که من کیستمی
در دایرهٔ وجود بر چیستمی
گر پنبهٔ غفلتم نبودی در گوش
بر خود به هزار نوحه بگریستمی
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۷۵
عمر تو بهار تازه را می ماند
روزی دو سه بر سر تو گل افشاند
تو معذوری از آنک بس مغروری
تا باد خزان شاخ تو در جنباند
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۷۶
سیرم زحیات محنت آکندهٔ خویش
وین روزی ریزهٔ پراکندهٔ خویش
صاحب نظری کجاست تا بنمایم
صد گریهٔ زار زیر هر خندهٔ خویش
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۷۷
دل سوختگان از تو سگالند مکن
یا از تو به حضرتش بنالند مکن
اقبال تو را گوش به هنگام سحر
با دست دعای بد بمالند مکن
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۷۸
چشم فلک از ظلم تو بگریست مکن
آخر به دور روزه عمرت این چیست مکن
خالق شودت خصم چو خلق آزاری
گر می دانی که خصم تو کیست مکن
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۷۹
در هر دلکی از تو نهیبی است مکن
افراز ملوک را نشیبی است مکن
با خلق خدا ستم مکن نیک بدان
فردات به هر سبب حسیبی است مکن
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۸۰
جانا سخنان خصم در گوش مکن
پند من مستمند بنیوش مکن
برخاسته ای به خون شهری زن و مرد
بنشین، بشنو، باش تو خاموش مکن
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۸۱
یک قطره زآب دیدهٔ مظلومی
یک آه زسوز سینهٔ محرومی
آن قطره شود سیل بسی شهر برد
وان آه شود آتش و سوزد رومی
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۸۲
تا چند ازین خلق خدا آزردن
زین عالم فانی چه توانی بردن
ای بر فلک از کبر کشیده گردن
آخر نه خدایی! نه بخواهی مُردن؟
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۸۳
امروز که در جوی حیات آبی هست
در نیکی کوش تا توانی پیوست
کز آتش ظلم خویش بدکاران را
خاکی ماند بر سر و بادی در دست
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۸۴
ظالم چو کباب از دل درویش خورد
چون در نگری زپهلوی خویش خورد
دنیا عنب است هر که ازو بیش خورد
خون افزاید، تب آورد، نیش خورد
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۸۵
ظلم آب زرخ، زور ز بازو بُبَرد
رنگ از گل وز مشک ختن بو بُبَرد
گر بر سر مظلوم نهی پای به ظلم
گر خود تو سکندری که دست «هم» او بُبَرد
اوحدالدین کرمانی — الباب الثامن: فی الخصال المذمومة و ما یتولد منها — شمارهٔ ۸۶
بیگانگی ات چو با دل خویش آید
هر جای که مرهمی زنی نیش آید
صد زخم خوری به تیغ بر تن به از آنک
یک زخم زتو بر دل درویش آید