mabidan/ganjoor huggingface dataset:
سلطان ولد — ولدنامه — بخش ۱۵۶ - در بیان آنکه حق تعالی ارواح را پیش از اشباح بنهصد هزار سال آفرید و همه را برحمت خود میپرورد و آسوده میداشت. چون فرمود الست بربکم گفتند بلی. ندا کرد که اهبطوا. از این عالم بیچون در آن عالم چون روید و در قوالب آب و گل ساکن شوید وفای عهد شما ظاهر گردد. پس هر کرا آنجا عیشی و طیشی و راحتی بود اینجا باز جویان آن شود که حب الوطن من الایمان. و هر کرا نبود چه جوید، حیوانی باشد از این عالم رسته چون گاو و خر بصورت آدمی و بمعنی حیوان. حیوان از کجا و معرفت حق از کجا.
هرکرا جان او ز عهد الست
بود بیگانه وین طرف پیوست
آشنائی بحق کجا جوید
یا در این ره بصدق کی پوید
چونکه آنجا ز حق نداشت عطا
چه کند او طلب بگو اینجا
کاله ‌ ای را که گم نکرده بود
در پی آن بهر طرف ندود
هر کرا وقت و روزگاری بود
که بد از عمر خود بدان خشنود
در زمان محن کند یادش
تا دمی ذکر آن کند شادش
چون که آن روزگارش آید یاد
از غم فوت آن کند فریاد
گوید از سوز خوش زمانی بود
بی زیان داشتم هزاران سود
هر دمی جان او ز عشق و ز سوز
از خدا جوید آنچنان خوش روز
نرود هرگز آن ز خاطر او
دائماً گوید ای دریغ آن کو
کی عجب رونمایدم آن باز
از کجا یابم آنچنان دمساز
وان که در عمر خود نیافت خوشی
نبدش حاصلی بجز ترشی
چه بیاد آورد چه جوید او
چون ندیده است حالت نیکو
هرکه خورد از قدیم خمرالست
بود از آن راح روح او سرمست
کی رود آن خمار از سر او
هر دو چشمش بود مدام آن سو
لحظه ‌ ای آن خیال از او نرود
لذت آن وصال از او نرود
غیر آن در جهان نجوید هیچ
در طلب باشد او پیچاپیچ
تا نگردد میسرش باز آن
باشد اندر خروش و آه و فغان
جملۀ اولیا چنین کردند
در پی وصل خون خود خوردند
خواب و خورشان نماند در هجران
هستی جمله شد ز عم ویران
ز اتش شوقشان بسوخت وجود
دو جهان گشت پر از آن تف ودود
تن و جان را فدای حق کردند
بعد از آن از وصال برخوردند
هستی آدمی است سد ّ و حجاب
چونکه رفت آن گشاده شد صدباب
تا که بر تست از توئی موئی
ننماید وصال حق روئی
راه ما مردن است پیش ازمرگ
هرچه غیر خداست کرده ترک
نیست گشتن ازین خودی کل ّ ی
رستن از نیکی و بدی کل ّ ی
چون حجاب ره است این هستی
نیست شو از بلندی و پستی
چون نمانی تو جاودان مانی
هست در نیستی است تا دانی
چونکه خیزی تو از میانه تمام
بعد از آن بی توئی بیابی کام
وصل حق در فنا شود حاصل
هرکه فانی شد او بود واصل
برگ بی برگی است برگ نران
مرد با برگ کمتر از زن دان
بگزین جوع را مثال کرام
دایم از عین جوع ساز طعام
راحت خویش جو ز بیداری
عزت خویش را هم از خواری
بیمرادی چو شد مراد ترا
رسدت بعد از آن وصال خدا
چون روی در فنا شوی باقی
گرددت بی شراب حق ساقی
رنج و راحت شود بر تو سوی
آخر الامر چون تمام شوی
چونکه وحدت رسد رهی ز دوی
بعد از آن هرچه هست و نیست بوی
انت تبقی به اذا جدت
انت تحیی به اذا عدت
فی وصال الحبیب انت تقیم
بعد ما کنت فی نواه سقیم
لاتری بعد وصله هجران
ینطوی فی فؤادک الاحزان
بعد ما کنت قطرة فی النهر
فی هواه تموج مثل البحر
بعد ما کنت یابساً طوراً
تکتسی من ربیعه نوراً
تلتقی فی الجنان الف جنان
ترتقی نحو ملتقی الرحمن
یتجلی علیک وجه الحق
تنمحی یا فتی اذا اشرق
هو یبقی و انت منه تقول
لا یؤل الیک منه افول
قائماً دائماً تکون به
من جیوش الردا تصون به
واصل حق شوی در این دنیا
نقد گردد ترا کنون عقبی
قطرۀ جان تو شود دریا
بی زبان وز درونها گویا
بی تنی چون فرشته نور شوی
بی قدم در یم وصال روی
خود نبینی در آن وصال فراق
باشدت دائماً تلاق و عناق
اولیائت ندیم و یار شوند
همه بهر تو جانسپار شوند
همه با تو شراب و نقل خورند
همه از خوان تو نواله برند
همه گردد چو حلقه تو چو نگین
همه همچون کهان و تو چو مهین
در چنین وصل چون شوی واصل
هرچه خواهی ترا شود حاصل
پی این وصل هست راه دگر
که بود آن برون ز خیر و ز شر
سلطان ولد — ولدنامه — بخش ۱۶۰ - در بیان آنکه عاقل را یک اشارت بس است. زیرا در او آن حالت هست، بی آنکه بگویند میداند. چنانکه دو شخص بر قضیۀ دراز واقف باشند، بیک اشارت یکی تمامت قضیه را دیگری معلوم کند، لیکن کسی را که در آن قضیه وقوفی نباشد برمزی تمامت را کی توان معلوم کردن
بلکه خود بی اشارتی معلوم
شود او را تو گر کنی مکتوم
ز آنکه اندر نهاد او آن را
پیش از این در ازل نهاد خدا
جان او بود در جهان الست
زان می و جام جاودانی مست
همچو ماهی درون آن دریا
بی شب و روز در وصال و لقا
با عزیزان بهر طرف در سیر
در جهانی که ره ندارد غیر
بی زبان و دهان بهم گویان
بی سر و بیقدم بهم پویان
چون که از امر اهبطوا آن جان
آمد و بسته شد در این زندان
در تن آب و گل قرار گرفت
از چنان دولتی کنار گرفت
شد فراموشش آن ز صحبت تن
گشت مشغول مال و بچه و زن
چونکه رمزی دهند از آن یادش
دو جهان پر شود ز فریادش
زانکه ز او ّ ل وقوف داشت از آن
لیک پیشش حجاب بد نسیان
بسته بود آن بیاد آوردی
تا که سر بر زند چنین دردی
آیدش یاد از آن جهان قدیم
آن می صاف و آن شهان ندیم
آن وطنگاه و موضع مألوف
وان سخنهای بی ظروف حروف
لیک هر گو ندیده است آن را
آنچنان دوروگشت و جولان را
زین جهان رسته است چون حیوان
چه خبر باشدش ز عالم جان
گر کنی شرح پیش او صد سال
وصف حسن جلیل بی ز زوال
اندر او هیچ آن اثر نکند
یک سخن زان بگوش درنکند
با چنین شخص گفتن بسیار
چون سخن گفتن است با دیوار
هیچ فهم سخن کند دیوار
گر بگوئی تو اندک و بسیار
لیک میگو علی العموم سخن
نورها میفشان ز علم لدن
سلطان ولد — ولدنامه — بخش ۱۶۷ - در بیان آنکه عالم چون کوهی است. و افعال و اقوال آدمیان چون صداها که بشخص وا میگردد بدی را بدی و نیکی را نیکی که انالانضیع اجرمن احسن عملا
این جزا را تو چون صدا میدان
کز که آید بوقت بانگ و فغان
گر بود بانگ سخت هم ز صدا
بانگ سخت آیدت بگاه ندا
غرش شیر را صدا از کوه
لایق غرشش رسد بشکوه
بانگ روباه را مناسب او
هم صدا باشد ای رفیق نکو
مثل بانگهاست این اعمال
که ز ما صادر است در هر حال
ور بگوئی اگر عظیم بود
هم جزا از خدا عظیم شود
ور میانه رسد میانه جزا
ور بود اندک اندک است سزا
در بدی نیز همچنین میدان
پس بخویش آو سوی بد کم ران
حق از اعمال خوب ساخت بهشت
دوزخ از فعلهای زشت سرشت
اصل هر دو توئی نکو بنگر
زاد از خیرت آن و این از شر
زان سبب در بهشت شاخ و شجر
زنده و ناطق اند همچو بشر
کز عملهای زنده ساخته شد
وز دم مؤمنان فراخته شد
سنگ و خشتش ز طاعت و ذکر است
در وبامش ز جوشش و فکر است
لاجرم زنده و سخن گوی است
در و بامی که اندر آن کوی است
گر نخواهی تو خویش را مغبون
عمر را کن بذکر حق مقرون
چند سوی هوا و نفس روی
چند دلشاد در جحیم شوی
چون که گردی تو عاقبت بیدار
بانگ و افغان کنی ز غم بسیار
دست خائی چو ظالمان در حشر
بودت خوف بی امان درنشر
ناله ‌ ات آن زمان ندارد سود
چون که اینجات درد و ناله نبود
در زمینی که غله روید از آن
تخم ننداختی ز جهل بدان
کز یکت صد هزار برداری
مست از کیمیاش زر داری
در زمینی که تخم برناید
چون بکاری ترا چه بر زاید
خود بجد اندر آن همیکاری
از چنان کاشتن چه برداری
تا ک ی از جهل باد پیمائی
باده پیما که تا بیاسائی
بادۀ عشق را ز مردان جو
ملکت و سروری ز سلطان جو
چشمۀ باده خود ولی خداست
ظل او در جهان هما آساست
لیک او را بچشم حس منگر
مشمارش تو همچو خویش بشر
کز ملایک ز لطف پنهان است
دل و جانهای زنده را جان است
سر حق است و سر بود پنهان
نیست او را مقام و نام و نشان
بر سر هرچه تو نهی انگشت
کرده باشی بسوی آن شه پشت
تا که هستی بهوش از او دوری
مست مشمار خود که مخموری
رو فنا شو ز خویش تا بینی
که تو جانی و نور هر دینی
خودی تست پرده ورنی یار
هست با تو چو در زبان گفتار
هوش در بیهشی است مردان را
بی ز جان دیده ‌ اند جانان را
هوشیاری است پردۀ عشاق
مانع آن کنار و وصل و تلاق
زان سبب با خودی که کژ نظری
از رخ خوب یار بی خبری
می نخوردی از آن تو هشیاری
بند خویشی نه بند دلداری
آنکه او گشت قابل دیدار
نیست شد زو نماند هیچ آثار
چونکه رویش بدید شد بیهوش
دل او صید گشت چون خرگوش
شد شکار چنان امیر شکار
گشت از تیغ غمزه ‌‌ هاش افکار
هر که عاشق نگشت حیوان است
گر بتن زنده است بیجان است
جان بی عشق را مخوانش جان
کز بخار تن است او جنبان
تا تنش قایم است جنبد او
چون تنش مرد از او حیات مجو
چند روز است این حیات جهان
خویش را زین حیات زود جهان
تا بیابی جز این حیات حیات
کاین بود پیش آن حیات ممات
یک حیات لطیف پاینده
فارغ از رفته و ز آینده
وصف ماضی و حال مستقبل
این جهانی است تا بوقت اجل
آن و این در جهان اجسام است
ورنه آنجا نه نقش و نی نام است
بی پس و پیش و بی یسار و یمین
بی ز بالا و زیر و شک و یقین
در جهانهای روح کن سیران
مست و بیخویش و واله و حیران
چون که گردی از این صفتها پاک
همه بر پات سر نهند افلاک
چه جهانها که بعد از آن بینی
روی بیچون حق عیان بینی
بروی بی فنا بقاف بقا
شاه مرغان شوی تو چون عنقا
نیک و بد را تو جزو خود بینی
خویش را کل بی عدد بینی
عقل جزوی شود بپیشت خوار
چون که با عقل کل بود سر و کار
دو جهان را یکی گهر بینی
در حقیقت نه خیر و شر بینی
دیدن یک دو احولی باشد
آن که یک بین بود ولی باشد
سلطان ولد — ولدنامه — بخش ۱۶۹ - در بیان این حدیث مصطفی صلی اللّه علیه و آله که ان للّه سبعین الف حجاباً من نور و ظلمة و انه لو کشفها لاحرقت سبحات وجهه کل من ادرک بصره
نیم از نور و نیم از ظلمت
هر که بگذشت یافت صد دولت
گشت او قطب آسمان و زمین
در دو عالم بزرگوار و گزین
پرده ‌ های ظلام وصف تن است
که پر از کبر و کین و ما و من است
وصف جان پرده ‌ های انوار است
چون از آن بگذرند دیدار است
مانده قومی بزیر هر پرده
هستی خود بدان گرو کرده
زان که آن پرده شان بزرگ نمود
هر گره کرد پرده ای معبود
همه پروانه ‌ وار و پرده چو شمع
در میان جمله گرد آن شده جمع
پیش ران تو ممان پس پرده
گر شدی صاف بگذر از درده
تا رسیدن بپردۀ انوار
جهدها کرد بایدت بسیار
چون که آنجا رسی مباش مقیم
زود بگذر از آن مثال کلیم
همچو عیسی بتاز سوی فلک
تا شوی سرور و امیر ملک
چون محمد گذر کن از دو جهان
تا ببینی جمال الرحمان
کانچه چشمی ندید دیده است او
راه عشاق را بریده است او
هیچ کس با مقام او نرسید
اوست تنها در آن مقام فرید
باقیان جمله گرد خرمن او
برده یک گنج و یک ز گنج تو
چون ز جمله گذر کنی تو تمام
دو جهانت ز جان شوند غلام
اولیا ز تو مایه ها گیرند
همه در زیر پای تو میرند
تا کنیشان ز نور خود زنده
تا دهیشان حیات پاینده
بر فلک ذره را چو خورسازی
اختر خرد را قمر سازی
معدن لطف و بحر جود شوی
زندۀ جملۀ وجودش وی
همه فانی شوند و تو مانی
در دو عالم کنی جهانبانی
ذات پاکت بحق بود قایم
دولت تو چو حق شود دایم
از سبوی تنت روانه روان
پیچ پیچان رود چو آب روان
سوی آن بحر که حیات از اوست
همه را عاقبت نجات از اوست
بعد از آن قطره ات شود دریا
فارغ آئی ز زیر و از بالا
وصف ذاتت بود جهان وجود
کل موجود از تو یابد جود
پیش آدم ملک چو کرد سجود
از دل و جان بامر رب ودود
پس یقین شد که پیش آن مردان
همه افلاک چاکراند بجان
زانکه مردند بیشتر ز اجل
تا که گشتند شاه و میر اجل
تا نمیری ز خود نگردی آن
ترک تن گوی تا شوی همه جان
کمی تن فزونی جان است
ترک کفران ز نور ایمان است
مرگ پیش از اجل همیباشد
تا مقامت زحق بیفزاید
گر شوی فانی و ز خود میری
در جهان بقا کنی میری
چون شود انس تو بطاعت و ذکر
هر دمی زاید از تو نکتۀ بکر
نقل کن از بشر بملک ملک
تا شوی بر ملک ملک بفلک
گرد فانی تو پیشتر ز اجل
تا شوی در بقا امیر اجل
سلطان ولد — ولدنامه — بخش ۱۷۰ - در معنی این حدیث مصطفی صلی اللّه علیه و آله و سلم که موتوا قبل ان تموتوا
بوحدیثی بیورده پیغمبر
قنق کشی که در لکن استر
ب گذر از گفت ترکی و رومی
چون از آن اصطلاح محرومی
لیک از پارسی و ازتازی
گو که در هر دو خوش همیتازی
گرچه سر در سخن نمیگنجد
کی ترازوی عقل آن سنجد
ور بحرف و بیان کسش سنجد
کی زبادی چو که گهی جنبد
حرف چون کوزه است و سر دریا
بحر از کوزه چون شود پیدا
کی در این مشگ گنجد آن دریا
کنگ ازان شد ز وصف حق گویا
گذر از پارسی و از تازی
کز زبان شرح حق بود بازی
گر بگویم بصد زبان سخنش
نشود از زبان بیان سخنش
بحر از لوله چون شود معلوم
شمس از ذره کی بود مفهوم
مگر او با تو بی زبان گوید
از ره بیره نهان گوید
از تو جو شد چنانکه چشمه زخاک
تا از آن جوششش شوی چالاک
علم او از دلت روان گردد
تنت از لطف او روان گردد
چشم دل بیند آن نه چشم بدن
کار جان است در گذر از تن
سر حق را ز گفتگوی مجوی
چون بیابی نگاهدار و مگوی
گذر از نحو صرف و محوش شو
وز ره محو زود نحوش شو
قلم اینجا رسید وسر بشکست
خانه زو شد خراب و در بشکست
نی پس و پیش ماند و زیر و زبر
نی چپ و راست هم نه خشگ و نه تر
عور گشتیم نیست ما را هیچ
ترک ما کن بهیچ هیچ مپیچ
زانکه ما در گذار آب شدیم
از می بی نشان خراب شدیم
مینمائیم نقش پیشت لیک
نیست صورت نه نقش بنگر نیک
در نمکسار چون فتد حیوان
نقش حیوان نماند الا آن
نمک محض باشد ای دانا
نبود هیچ جز نمک آنجا
گر تو در دیگ آن بیندازی
نقش نبود در آن چو پردازی
پس یقین گردد آنچه نقش نمود
کل نمک بود و هیچ نقش نمود
این کتابم چو آن نمکلان است
همه معنی و سر قرآن است
هر که دل را بدین دهد از جان
شود او محو معنی قرآن
چون گذارد در او رود با او
همچو قطره که اوفتد در جو
هر کجا جو رود بهم پوید
گل و ریحان و لاله زو روید
زان گذارش تو عین او گردی
موج دریای عشق هو گردی
عین معنی شوی رهی زصور
نکنی در صور نظر دیگر
بل صور از لقات بگریزند
همه از نور تو بپرهیزند
زانکه از نور نار کشته شود
گر بزفتی هزار پشته شود
گفت دوزخ صریح با مؤمن
بشنو این را ز لطف ای موقن
زود بگذر ز من برای خدا
تا نگردم ز نور صدق فنا
نار از نور مؤمنان میرد
نور را باز نور جان گیرد
دان که ویرانی صور گردی
خصم ظلمت چو ماه و خور گردی
مثنوی گرچه صورت است بحرف
آمده همچو آب اندر ظرف
لیک او آفت صورها شد
قوت و قوت علم بیجا شد
مثنوی معنوی است غیر صور
مثنوی آفتاب و غیر اختر
چون شود آفتاب نور افشان
همه استاره ‌ ها شوند نهان
زانکه جان غالب است و تن مغلوب
هر دو محوند دریم مطلوب
می نگنجد سخن در این اشعار
زانکه سر را بود از اینش عار
گرچه خار است همره گلشن
ورچه دارند یک مقام و وطن
لیک در خار لطف گل نبود
فهم گلشن ز خار می نشود
چیست چاره بگو که خار سخن
می نگردد جدا از آن گلشن
بی سخن آن نمیجهد ز دهان
که بگیرند خط حسن اذهان
آن قدر فهم میشود کاین خار
از قدم بوده است با گلزار
فهم این میدهد بما یاری
همچو از صنع دانش باری
این سخن را که نور ت ابنده است
جو که جوینده زود یابنده است
اندر این مثنوی همه پند است
مونس اوست کاندر این بند است
مثنوی را بصدق خوان نه بلب
تا عطاها بری ز حضرت رب
چون بصدق و صفاش برخوانی
دانک همچون ملک درآبخوانی
اندران خوان بیحد و باقی
دائماً باشدت خدا ساقی
بی کف و بی قدح شراب خوری
بی دهن نقل و هم کباب خوری
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۱
مزن شانه به زلف پرشکن را
مپوش از سنبل تر یاسمن را
دل فایز وطن دارد در آن زلف
مکن دور از وطن اهل وطن را
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۲
عجب دارم از آن زلف چلیپا
که دارد صد هزاران دل در آن جا
بت فایز! مزن شانه بر آن زلف
مکن ویرانه خود آن آشیانها
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۳
بهار آمد گلستان شد مطرا
شدند از نوعنا دل مست و شیدا
جوانی کاش فایز! بد چو گلشن
که هر ساله شدی سرسبز و خضرا
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۴
بتا آهسته تر بردار پا را
از این دام بلا بردار ما را
سراغ نیمه جان داری ز فایز
بیا بستان سر منت خدا را
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۵
اگر خواهی بسوزانی جهان را
رخی بنما بیفشان گیسوان را
بت فایز اشارت کن به ابروت
بکش تیغ و بکش پیر و جوان را
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۶
به رخ جا داده ای زلف سیه را
به کام عقرب افکندی تو مه را
که دیده عقرب جراره فایز؟
زند پهلو به ماه چهارده را
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۷
مرا خلد برین دی بودیم جا
کنونم دوزخ است امروز ماوا
نمانده دی نماند فایز امروز
خدا داند چه باشد حال فردا
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۸
به دست آن بت طاووس زیبا
میان عاشقان شد فتنه برپا
دل فایز همیشه در هراس است
که ما کشته شویم و یار رسوا
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۹
به زیر پرده آن روی دل آرا
بود چون شمع در فانوس پیدا
دل فایز چو پروانه به دورش
مدامش سوختن باشد تمنا
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۱۰
بگو آن قاصد نیکو لقا را
ببر بر دوستان پیغام ما را
همان ساعت که دیدی یار فایز
به خاطر آوری این بینوا را
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۱۱
خوش آن ملک و خوش آن دلبر خوش آن جا
خوش آن جایی که دلبر کرده ماوا
بت فایز بود هر جا بهشت است
چه ترکستان چه هندوستان چه بطحا
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۱۲
سوار خنگ خوش رفتارم امشب
روانه جانب دلدارم امشب
چو سلطان حبش فایز ز شوقش
جهان زیر نگین پندارم امشب
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۱۳
دلم در نزد جانانست امشب
چو مرغ نیم بریانست امشب
کبابی از دل فایز بسازید
که سروناز مهمانست امشب
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۱۴
نسیم روح پرور دارد امشب
شمیم زلف دلبر دارد امشب
گمانم یار در راهست فایز!
که این دل شور در سر دارد امشب
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۱۵
سحرگه زورق سیمین مهتاب
چو در دریای اخضر گشت غرقاب
بت فایز ز هامون سر بر آورد
دوباره شد شب مهتاب احباب
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۱۶
بگو با دلبر ترسایی امشب
چه می شد گر که بی ترس آیی امشب
لبان خشک فایز را ز رحمت
بر آن لعل لب تر سایی امشب
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۱۷
صنم تا کی دل ما را کنی آب
دل نازک ندارد این قدر تاب
اگر تو راست می گویی به فایز
به بیداری بیا پیشم نه در خواب
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۱۸
خروس عرش بی غوغاست امشب
طلوع صبح ناپیداست امشب
سر فایز به بالین تو ای یار!
نمی دانم چه واویلاست امشب
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۱۹
تو که ای دل مکان در کوی یار است
تو که روز و شبان آنجا قرار است
تو که با فایزت نبود علاقه
بگو دیگر تو را با ما چه کار است؟
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۲۰
نگارا شربت از لبهات بفرست
گلاب از گوشه چشمات بفرست
برای توتیای چشم فایز
کف دستی زخاک پات بفرست
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۲۱
سر زلف تو جانا لام و میم است
چو بسم الله الرحمن الرحیم است
به هفتاد و دو ملت برده حسنت
قدم از هجر تو مانند جیم است
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۲۲
مرا این زندگی از بوی یار است
وگرنه جان بدین پیکر چه کار است؟
کنون که هست فایز زنده ز آنست
دو چشم و دل به راه انتظار است
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۲۳
بتا بر طرف معجر کن نقابت
مهل بی پرده مانند آفتابت
بت فایز بپوشان رخ که ترسم
شبی نامحرمی بیند به خوابت
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۲۴
اسیرم کرده چشم مستت ای دوست
قتیلم کرده تیر شستت ای دوست
خوشا فایز رود اندر گدایی
ولی دستش بود در دستت ای دوست
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۲۵
رخ تو کعبه و محراب ابروت
صفا و مروه این چشمان جادوت
طواف کوی حسنت حج فایز
حجر آن خال باشد کوست برروت
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۲۶
دل من همچو رستم در عتابست
چو توران ملک سلم از او خرابست
رقیب گرسیوز و فایز سیاوش
فرنگیس عشق و دل افراسیابست
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۲۷
گهی دل مسکنش در کنج لبهات
گهی در حلقه زلف چلیپات
دل فایز گهی بر پشت ابروت
گهی در زیر نرگس های شهلات
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۲۸
اگر دانی که فردا محشری نیست
سئوال و پرسش و پیغمبری نیست
بتاز اسب جفا تا می توانی
که فایز را سپاه و لشکری نیست
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۲۹
رخ تو آتش و زلف تو دود است
مرا زین سردمهریها چه سود است؟
چو فایز در بیابان تشنه جان داد
چه حاصل در صفاهان زنده رود است
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۳۰
اگر از رخ براندازی نقابت
کنند مردم خیال آفتابت
از این پوشیده ای رخ یار فایز
که ترسی شب کسی بیند به خوابت؟
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۳۱
کنم مدح خم ابروت یا روت
نهم نام لبت یاقوت یا قوت
یقینم هست فایز زتده گردد
رسد بر تخته تابوت تا بوت
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۳۲
رخت تا در نظر می آرم ای دوست
خودم را زنده می پندارم ای دوست
ولی چون تو برفتی یار فایز
بگو این دل به کی بسپارم ای دوست
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۳۳
هر آن کس عاشق است از دور پیداست
لبش خشک و دو چشمش مست و شیداست
بود فایز مثال روزه داران
اگر تیرش زنی خونش نه پیداست
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۳۴
دلا امشب نه وقت قال و قیل است
نه هنگام حکایات طویل است
ببین فایز! قوافل در قوافل
به هر جانب صدای الرحیل است
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۳۵
خداوندا جوانیم بسر رفت
درخت شادکامی بی ثمر رفت
درخت شادکامی عمر فایز
سرشام آمد و بانگ سحر رفت
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۳۶
جهان رفت و جوانی و چمن رفت
گل نسرین و سرو و یاسمن رفت
پس از من دوستان گویند:«افسوس
که آخر فایز شیرین سخن رفت»
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۳۷
سر و زلف سیاهت شام یلداست
طلوع صبح در جیب تو پیداست
شب و روز تو فایز همچنین است
خوشم کاین هر دو نعمت قسمت ماست
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۳۸
نه پر دارم که پروازم به کویت
نه پا دارم گذار آرم به سویت
خدایا! چاره فایز همین است
نشیند تا بمیرد ز آرزویت
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۳۹
به دارالملک تن دل پادشاهست
جوارح در اطاعت چون سپاهست
به هر جا عزم دارد شاه فایز
که را یارا که گوید این نه راهست
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۴۰
هنوزم بوی زلفش در مشام است
هنوزم ذوق لبهایش به کام است
کجا فایز شود از ناله خاموش
مگر آن دم که در خاکش مقام است
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۴۱
برفت آن یار و از ما مهر برداشت
خیالش هم مرا آسوده نگذاشت
به فایز آنچه کرده آن جفا جو
نه باور کرد دل نه عقل پنداشت
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۴۲
دل آگه چه محتاج برید است
چه حاجتمند پیغام و نوید است؟
خبر از حال فایز یار دارد
چه لازم دیگرش گفت و شنید است؟
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۴۳
مرا در پیش راهی پر زبیم است
از این ره در دلم خوفی عظیم است
برو فایز میندیش از مهابت
که آن جا حکم با رب رحیم است
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۴۴
نه از دل می رود بیرون خیالت
نه از یادم رود یک دم وصالت
معاذالله رود از یاد فایز
رخ و زلف و لب و دندان و خالت
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۴۵
گرت با ما نگارا میل سوداست
منم بایع مبیعت این دل ماست
بت فایز مکن دیگر اقاله
که ما را هم شهود و هم سجلهاست
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۴۶
به رویش زلف اندر پیچ و تابست
همان این اضطراب از التهابست
از آن فایز سیه فام است زلفش
که دایم در جوار آفتابست
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۴۷
دلم از دست خوبان چاک چاکست
تنم از هجرشان اندوهناکست
چو فایز خورده باشد تیر غمزه
ز تیر طعنه دشمن چه باکست؟
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۴۸
ز من ببرید جانان باز پیوست
شکست عهد کن آیین نو بست
بحمدالله غمین بر خاست دشمن
به بزم دوست فایز شاد بنشست
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۴۹
نه هر بالانشینی ماهتابست
نه هر سنگ و گلی در خوشابست
نه هر کس شعر گوید فایز است او
نه هر ترکی زبان افراسیابست
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۵۰
نه چشم است آن که چشمانش ندیده ست
نه گوش است آن که صوتش ناشنیده ست
ز فایز پرس حسنش پای تا سر
که شبها رنج بی خوابی کشیده ست
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۵۱
ز هم بگسسته ای بند نقابت
که بنمایی به مردم آفتابت
مه فایز! بپوشان رخ اگر تو
ز قتل عام باشد اجتنابت
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۵۲
سرم پر شور شیدای تو کافیست
دلم داغ تمنای تو کافیست
به سیر گلستان فایز چه حاجت؟
خیال قد و بالای تو کافیست
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۵۳
سخن آهسته تر گو دلبر این جاست
بت حوراوش مه پیکر این جاست
نگر! قد و جمال یار فایز
گل این جا سرو این جا عبهر این جاست
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۵۴
بهشت است این زمین یا کوی یار است
که خاکش نافه مشک تتار است
حدیث سلسبیل و حور فایز!
بیان صورت و لبهای یار است
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۵۵
نه قامت، تازه سرو جویبار است
نه نرگس، چشم آهوی تتار است
حدیث سلسبیل و حور فایز
بیان صحبت لبهای یار است
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۵۶
اگر از روی تو مهجورم ای دوست
ز درد دوریت رنجورم ای دوست
جدا فایز ز تو نز بی وفائیست
خدا داند که من مجبورم ای دوست
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۵۷
تو خوبی او ز خوبی بی نیاز است
تو سروی آن پری رخ سرو ناز است
مرنج از راستی دلدار فایز
تو بازی آن نکو رخ شاهباز است
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۵۸
تو که هیچت ز حال ما خبر نیست
خبر زین کام خشک و چشم تر نیست
بود اندر وطن آسوده، فایز!
کسی کش دلنوازی در سفر نیست
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۵۹
مرا یاران وصیت این چنین است
که در هر جا که آن جانان مکین است
به دوش آن جا برید تابوت فایز
که جای تربتم آن سرزمین است
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۶۰
به لب خال سیاهت جایگاهست
شب من بدتر از خال سیاهست
به فایز بوسه ای زآن لب عطا کن
که گر محروم می سازی گناهست
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۶۱
دگر از نو نوای نی بلند است
مگر چون من زهجران گله مند است
چو فایز ناله اش بی موجبی نیست
کسی دور از نیستانش فکنده است
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۶۲
برو قاصد که در رفتن ثوابست
به تعجیلی برو حالم خرابست
به تعجیلی برو در پیش دلبر
بگو فایز دمادم در عذابست
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۶۳
دلم را تیر مژگانت شکار است
نه مجبوریست دل خود خواستار است
مکش از سینه فایز خدنگت
که این ز آن دست و بازو یادگار است
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۶۴
نه هر سرچشمه ای آب زلالست
نه هر لاله رخی صاحب کمالست
نه هر برگشته بختی هست فایز
نه هر گلدسته خوان مثل بلالست
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۶۵
بتا از کجرویهایت شکایت
ولی با کس نگویم این حکایت
اگر در کلبه فایز نهی گام
کنم جانم نثار خاک پایت
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۶۶
مبر نام جدایی ترسم ای دوست
که همچون مار بیرون آیم از پوست
مکش فایز که هجران کشت او را
تن مقتول آزردن نه نیکوست
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۶۷
خبر از دل ندارم نیست یا هست
برید از ما و با دلدار پیوست
گله از دل مکن فایز که پیری
تو را از پا فکند و رفت از دست
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۶۸
به چشمان تو دل دادم امانت
لب و دندان تو کرده خیانت
دل فایز به زنجیر دو زلفت
گرفتی خود چرا کردی جنایت
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۶۹
شب ابر است و دنیا تیره تار است
خیالم پاسبان کوی یار است
پلنگ نفس فایز سینه بر خاک
بکش جانا که هنگام شکار است
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۷۰
خدنگ مه جبینان دلنشین است
جفای نازنینان نازنین است
نشد رسته دل فایز از این دام
سر زلف بتان حبل المتین است
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۷۱
چرا خواهی که من آیم به غربت
چرا باید کشم این رنج و محنت
درازی عمر فایز این چنین شد
که لعنت بر چنین عمری به ذلت
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۷۲
به تیرم زد کمان افکند در پشت
که یعنی من ندانم کی تو را کشت
تو خود اثبات کردی قتل فایز
به خونم کرده ای رنگین سرانگشت
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۷۳
انیس من به جز آه سحر نیست
غذای من به جز خون جگر نیست
خداوندا بسوزش تا بداند
که آه زار فایز بی اثر نیست
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۷۴
بیا جانا که دنیا را وفا نیست
جوی راحت در این محنت سرانیست
در این ره هر چه فایز دیده بگشود
زهمراهان اثر جز نقش پا نیست
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۷۵
دلا دیدی که دلبر عهد بشکست
زما ببرید و با اغیار پیوست؟
تو فایز از جفای بی وفایان
بسایی تا قیامت دست بر دست
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۷۶
به گلشن تا ز گل نام و نشانست
حدیث بلبل و گل در میانست
جهان تا هست ذکر شعر فایز
میان دوستان این داستانست
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۷۷
بتا عشقت به جانم آتش افروخت
که تا صبح قیامت بایدم سوخت
گر از آبم برون آری بمیرم
وفاداری ز ماهی باید آموخت
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۷۸
ندانم چون کنم دل بی قرار است
به چشمم روز روشن شام تاراست
ندانم راز دل با کی بگویم
دو چشمم فایز اینک اشکبار است
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۷۹
رخ تو دلبرا مانند ماهست
رخ من از غمت چون برگ کاهست
به فایز عهد یاری بسته بودی
مگر نه عهد بشکستن گناهست؟
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۸۰
ندارم راحتی جز زجر و زحمت
به جز خواری و دشواری و محنت
دل فایز به پیری کرده پرواز
به باغ گلرخان چون اشتر مست
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۸۱
اگر دوران دهد بر بادم ای دوست
وگر هجران کند بنیادم ای دوست
مکن باور که فایز چشم و زلفش
رود از خاطر و از یادم ای دوست
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۸۲
عرق بر چهره ات گل یا گلابست
و یا پروین به روی ماهتابست؟
نشانده یار فایز نقره بر آل
و یا بر آتش تر خشک آبست؟
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۸۳
اگر در عهد، ابروت منکر ماست
ولی تصدیق تو چشمان شهلاست
لب و دندان و زلف و خال فایز!
مرا زین چار شاهد قطع دعواست
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۸۴
نه هر ویروانه دل ماوای عشقست
نه هر سینه که بینی جای عشقست
دلی همچون دل فایز بباید
که او اندر خور سودای عشقست
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۸۵
به قربان خم زلف سیاهت
فدای عارض مانند ماهت
ببردی دین فایز را به غارت
تو شاهی خیل مژگانها سپاهت
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۸۶
به گل سنبل فروهشته که گیسوست
کشیده تیغ چشمانش که ابروست
مترجم کرده ابرو یار فایز
که بسم الله اینک مصحف روست
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۸۷
چه مقصود است از این جانا بگو راست
گهی کج می نهی زلفت گهی راست
بگفت از بهر بیم خصم فایز
که یعنی مار و عقرب هر دو مار است
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۸۸
در این عالم غمم از حد فزونست
دلم از بهر خوبان غرق خونست
گله از تو ندارم یار فایز!
شکایتها ز بخت واژگونست
فایز — دوبیتی‌ها — شمارهٔ ۸۹
من از چشم تو می ترسم که مست است
که هم مست است و هم خنجر به دست است
بت فایز به ایمای دو ابروش
چرا باراست بازان کج نشسته است؟