mabidan/ganjoor huggingface dataset:
عرفی — مثنویات — شمارهٔ ۷۹
هر زمان در فتنه خوش نامهربانی میشود
وین همه غوغا برای نیم جانی میشود
عشق باغی دلنشین دارد که مرغ دل درو
گر نشیند بر گیاهی آشیانی میشود
هر که بنشیند بگرد خوان گردشهای دهر
گر ستاند یک نواله میزبانی میشود
کیمیاگر نشاه دارد که داروی مسیح
گر بدستش اوفتد درد گرانی میشود
در ره غم گر پدید آید به تسلیمش سپار
گر بدست چاره بسپاری جهانی میشود
گر بمستی هر زه قانونی فرو چیند کسی
در میان مردم عالم زبانی میشود
جان فدای همت عرفی که چون جولان کند
کز زمن گرد عنانش آسمانی میشود
عرفی — مثنویات — شمارهٔ ۸۰
آنرا که مراد حال باشد
کی رغبت قیل و قال باشد
آن جرعه که در دشکوه دارد
در ساغر من زلال باشد
از شغل غمی که گفتنی نیست
گویم بتو گر مجال باشد
هر نقش که در بهشت بینم
در کارگه خیال باشد
نقشی که نظاره بر نتابد
می جویم و آن وصال باشد
چون کینه ز طبع دوستانت
مهر از دل او محال باشد
عمر تو که عید زندگانیست
آرایش ماه و سال باشد
گفتی گله کرده ز جورم
بهتان چنین ملال باشد
عرفی — مثنویات — شمارهٔ ۸۱
کسی کز فقر جوید کام دل درویش کی ماند
دلی گر ریش باید مومیائی ریش کی ماند
چو نشتر می خلد پای تمنا در دلم آری
تمنائی که در دل بشکند از نیش کی ماند
کجا در دل گذارم ناله وصلش در نظر دارم
کسی کین صید بیند ناز کش در کیش کی ماند
تماشای معانی را اگر چشمی بدست آری
فضولیهای عقل مصلحت اندیش کی ماند
ز احسان غم آخر هر سر مویم توانگرشد
کسی کش غم ولی نعمت بود درویش کی ماند
عرفی — مثنویات — شمارهٔ ۸۲
بهشت خاص شما زاهدان نماز کنید
درون روید بفردوس و در فراز کنید
فساد صحبت ناجنس در مقام خود است
پس از مصاحب ناجنس احتراز کنید
ز زیر جلوه هستی نیاز می بارد
بجلوه گاه عدم در شوید و باز کنید
نه جای خواب و خموشی است صیدگاه جهان
حدیث واقعه کبک و شاهباز کنید
مصاحب غم عرفی شوید اگر خواهید
که استماع سخنهای جان گداز کنید
عرفی — مثنویات — شمارهٔ ۸۳
برغم تو به چون لبت پیاله بنوشد
بروی گرم تو ساقی که خون تو به بجوشد
بهای گوهر یوسف کسی چو او نشناسد
همان به است که او را کسی باو نفروشد
کسی به بندگی آرد که در شمائل طاعت
در بهشت نه بندد بروی خویش نپوشد
غبار کوچه راحت بدامنش ننشیند
لباس درد تو بر هرکه روزگار بپوشد
نگویمت که مزن تیغ جور بردل عرفی
رضا بده که پس از مرگ در لحد بخروشد
عرفی — مثنویات — شمارهٔ ۸۴
گر محبت حمله بر ناموس کفار آورد
برهمن را سبحه در گردن ببازار آورد
در میان گریه مستانه غرقم شحنه کو
تا شراب آلوده مستم برسردار آورد
گر خجل باشد زایمان لذت کفرش حرام
عابدی کش زلف او در قید زنار آورد
زین که عالم کفر گیرد کی درآرد سربه تیغ
گردل شیدای موسی تاب دیدار آورد
قحط حسن چون توئی بگشود برقع لاجرم
روزگار هجر یوسف را ببازار آورد
عابدان گویند با شب زنده داری فیضهاست
کو کسی کین مژده از دلهای بیدار آورد
عجز را ذوقیست عرفی تا شدم زنهار جوی
ورنه کو زخمی که از در دم بزنهار آورد
عرفی — مثنویات — شمارهٔ ۸۵
غم چو شبخون میزندهان دوستان لشگر کنید
جست و جویم گر کنید از بالش و بستر کنید
هیچکس در درد دل گفتن چو من فیروز نیست
هر چه گویم گر چه ناممکن بود باور کنید
اینک آمد عرفی از میخانه مست و بت پرست
هان مسلمانان دگر تعظیم این کافر کنید
عرفی — مثنویات — شمارهٔ ۸۶
چو با من در سخن آن لعل آتشناک خواهد شد
بکامم هرچه زهر است از لبش تریاک خواهد شد
هجوم عاشقان در کوی او افزود و خوشحالم
کزین پس در هلاک دوستان بیباک خواهد شد
چه غم گر دامن پاکت بخونم گردد آلود
که فردا هم بآب دیده من پاک خواهد شد
نیم نومید اگر دستم بود کوته ز دامانش
چو میدانم که در جولانگه او خاک خواهد شد
زمست افتادنم در مسجدای زاهد مشو رنجه
که صحن مسجدت فردا زمین تاک خواهد شد
چه چاک پیرهن میدوزی ای زاهد و زین غافل
که تا دامن گریبان کفن هم چاک خواهد شد
شود سودای پابوس تو افزون درسر عرفی
به این زودی همانا بسته فتراک خواهد شد
عرفی — مثنویات — شمارهٔ ۸۷
به لب آرام گیر ای جان غمگین یک دمی دیگر
که شاید در حریم سینه بفرستد غمی دیگر
چو گردم تنگ دل شرح غمت را با غمت گویم
که در شرع محبت کفر باشد محرمی دیگر
هم از غم تنگدل گشتم هم از شادی کرا خوانم
که بنماید دلمرا ره بسوی عالمی دیگر
گهی گردد عرقناک از حیا گاهی ز می هر دو
گلستان جمالش تازه دارد شبنمی دیگر
شهید غمزه او نیستم حسرت به تیغم زد
بهل ای همدم این شیون بپا کن ماتمی دیگر
قدم چون رنجه فرمودی به بالینم مرو در دم
به غایت مشرفم بر مرگ بنشین یک دمی دیگر
مشو ایمن گرت بر مسندجم دهر بنشاند
که هر دو زود گردد مسند آرای غمی دیگر
کفن شویم بخون دیده نی در چشمه زمزم
پرستار صنم را هست عرفی زمزمی دیگر
عرفی — مثنویات — شمارهٔ ۸۸
مردم و دارد جمال او دلم روشن هنوز
نور می بارد ز نخل وادی ایمن هنوز
بوی پیراهن دماغ پیر کنعان میگزد
ورنه باد مصر دارد بوی پیراهن هنوز
بسکه دوش از ردود دل کاشانه را پر کرده ام
خاک گشت و روشنائی نیست در گلخن هنوز
بعد مردن بین که از صبح ازل معشوق و عشق
روبهم تازند نی دستست و نی دامن هنوز
در بهاران می وزد باد نشاط انگیز لیک
یک گلی زین باغ نشگفته است در گلشن هنوز
حرف مسند گاه جم عرفی میاور بر زبان
با چنان مستی که میدانی ره گلخن هنوز
عرفی — مثنویات — شمارهٔ ۸۹
مده تسلیم از صلح بی مدار هنوز
که میشوم بفریبت امیدوار هنوز
اگر گشت قیامت قیامت بوعده گاه بیا
که دل نشسته در آنجا بانتظار هنوز
بدست بوس تو از ذوق جان برآمد لیک
نبرده زخم از این لذت شکار هنوز
فرو گرفت در و بام دیده را حسرت
نگشته گرم نگاهم بروی یار هنوز
خزان گرفت گلستان عیش را عرفی
ندیده خرمی فصل نوبهار هنوز
عرفی — مثنویات — شمارهٔ ۹۰
گفتم نکنم زکین فراموش
در حشر مکن همین فراموش
کو زخم کرشمه که از ذوق
بر لب شود آفرین فراموش
خون جوش نمی زند ز خاکم
از کشته مکن چنین فراموش
صیدی گذرد که از خراشی
صیاد کند کمین فراموش
از نگهت تو نسیم کرد است
بوی گل و یاسمین فراموش
صد شکر که صاحبان خرمن
کردند ز خوشه چین فراموش
چسم ارنه مطیع امر باشد
دانسته کند مکین فراموش
گر دل سپرم بکفر زلفش
دنیا شو دم چو دین فراموش
از بیم شکوه بر زبانم
چون گریه در آستین فراموش
می می کند از کرشمه تو
افروختن جبین فراموش
از کلک من از غذا گرفتن
کردی مگس انگبین فراموش
یاران بکنید یاد عرفی
می خواستمش چنین فراموش
عرفی — مثنویات — شمارهٔ ۹۱
دلی دارم که میجوشد زهر موچشمه خونش
نه آن خونی که بتوان از گرستن داد بیرونش
به افسون میکند آلوده درد عافیت بخشم
بیا ای مرگ و آزادی ببخش از ننگ افسونش
ز گلگون کی نهدمنت بدوش کوهکن شیرین
که ساق عرش غیرت میبرد بر پای گلگونش
اگر در جلوه گاه حسن آید عشق بی پرده
شود معلوم بر لیلی که لیلی بود مجنونش
نمیدانم چه امیدم بآن لبهاست میدانم
که دارد خنده بر امید من لبهای میگونش
به تیره غمزه اش نازم که صد جا بشکند در دل
بدست معجز عیسی اگر آرند بیرونش
چنان حسن قبولی در ملامت نیست عرفی را
که هر ساعت در آغوش آورد بیداد گردونش
عرفی — مثنویات — شمارهٔ ۹۲
امشبم کشت غمت عشرت فردای تو خوش
کار خود کرد بمن غم دل غمهای تو خوش
گر چنین غمزه کند کاوش دل ممکن نیست
که شود خاطرم از شغل تماشای تو خوش
فرصتم نیست که در پای تو جان افشانم
بس که می آیدم از دیدن بالای تو خوش
دیدم از زلف شکن در شکن و چین در چین
همه جا خاص تو ای دل بنشین جای تو خوش
مصر گلشن زتو ای یوسف کنعان خوشبوست
شب یعقوب تو خوش روز زلیخای تو خوش
سحر و معجز صفت چند عطا کرده تست
هم دل سامری و هم دل زیبای تو خوش
دل عرفی خبر از ناخوشیش نیست که نیست
پایدار تو خوش و پای تمنای تو خوش
عرفی — مثنویات — شمارهٔ ۹۳
منم که میکنم از درد بیکرانه خویش
مگو مگو زغم آرایش زمانه خویش
فلک بچرب زبانی گدای فرصت نیست
بمدعی ندهی گوهر یگانه خویش
ز نفخ صورنه طوفان نوح بی خطر است
چرا نتازد عنقاب بآشیانه خویش
بوعدگاه تو امید آنقدر بنشاند
که در دیار خودم سوخت شوق خانه خویش
خراب آتش رمز محبتم عرفی
که در شرار نهان میکندر زبانه خویش
عرفی — مثنویات — شمارهٔ ۹۴
کجاست نشتر مژگان دوست تا دل ریش
هزار چرخ زند بیخودانه بر سر بیش
تو هم زبتکده آئی و طوف کعبه کنی
اگر نقاب گشایم زحسن طنیت خویش
همه ز عاقبت اندیشی اند سرگردان
من این فریب نخوردم ز عقل دور اندیش
میل دارم کز می غم در بهشت آیم بجوش
یعنی اندر بزم آن حورا سرشت آیم بهوش
میل آندارم که باز از باده شوق صنم
در حرم بیهوش آیم در کنشت آیم بهوش
میل آندارم که بی باکانه یا شوخی زبزم
مست و خوش بیرون روم در طرف کشت آیم بهوش
میل آندارم که مست افتم بگلزار ارم
وز ترنمهای مرغان بهشت آیم بهوش
مستی از اندازه گر بیرون رود عرفی فتد
بر دماغ خشت خم کز بوی خشت آیم بهوش
عرفی — مثنویات — شمارهٔ ۹۵
تا برده ام بمدرسه عشق رخت خویش
دارم وظیفه از جگر لخت لخت خویش
مخمور خامشیم فراموش کرده ایم
هم عهدهای ساقی و هم روی سخت خویش
شاهی که ظلم را بمیانجی عنان دهد
تیغ عدوی ملک رساند به تخت خویش
مهلت مجو که پیشتر از عهد غنچگی
گل باز بسته بود زشاخ درخت خویش
گر دولت این بود که بدرویش داده اند
باید گریستن جم وکی را به تخت خویش
عرفی هنوز مدحت دون همتان کنی ؟
طوفان چو تند شد تو بیند از رخت خویش
عرفی — مثنویات — شمارهٔ ۹۶
هر که از خونریز من آلوده گردد دامنش
عذر ننگ این عمل در عهده شکر ازمنش
خست از اندازه بیرون میبرد دهر خسیس
آتشی بینم که میگردد بگرد دامنش
در محبت زندگی را با شهادت جنگ نیست
دیده باید که بیند خون من در گردنش
وه چه صیادی که هر صیدی که زخمی از تو یافت
سر بدنبال تو دارد تا بود جان در تنش
خلوتی کز نور شمع ما بحسن اندوده شد
کوتهی دارد کمند آفتاب از روزنش
عرفی آن تردامنی دارد که هنگام عذاب
آتش دوزخ بمیرد گر فشاری دامنش
عرفی — مثنویات — شمارهٔ ۹۷
پا بدامن درکش ایدل وز جهان ذلت مکش
سهو کردم میکش و از دامنت منت مکش
لاف مردی میزنی در انجمن با دوست باش
خویشتن را چون زنان درگوشه خلوت مکش
غمزه را بازو مرنجان زخم راضایع مکن
اینک آمد جان بلب کز کشتنم زحمت مکش
آسمانت اینکه خاکم کشته تر دامن است
آفتابست اینکه نازت میکند منت مکش
شهره در عافیت عرفی قبولی نیست لیک
آستین غم بگیر و دامن عصمت مکش
عرفی — مثنویات — شمارهٔ ۹۸
کسی کو دلگشا ماند دلش چون سنگ می‌بینم
از آن در خوشدلی هم خویش را دلتنگ می‌بینم
به راه عشق هرکس کوشش دارد به غیر از من
که دائم چند و چون در منزل و فرسنگ می‌بینم
ندانم کین پریشان دل چه می‌خواهد ز جان خود
مدام این شیشه را در گفت‌وگو با سنگ می‌بینم
همین غم‌ها به عهد جهل بود اما نمی‌دیدم
همانا این ستم‌ها را من از فرهنگ می‌بینم!
تو حق بینی و من هم ای حکیم این جنگ بی‌سوداست
تو خاصیت ز گوهر بینی و من رنگ می‌بینم
نقاب از چهره تا افکنده خورشید تابانم
ز شرم بی‌نقابی با قضا در جنگ می‌بینم
نمی‌دانم که عرفی را چه معنی می‌خلد دردل
که بازش های‌های گریه هر آهنگ می‌بینم
عرفی — مثنویات — شمارهٔ ۹۹
از آن زباده شوق تو هوش جان دزدم
که لذت غمت از کام او نهان دزدم
تو گرم رانی و سوزم که چون رسی بر من
چگونه شیوه گرمی از آن عنان دزدم
خوش آن وصال که هر دم حلاوت نگهت
دل از نگاه وز دل جان و من زجان دزدم
بجور تا کنم او را دلیر میخواهم
که فاش گویم و پنهان اثر از آن دزدم
بجرم عشق توفردا بدوزخ ار افتم
تمام آتش دوزخ در استخوان دزدم
خوش آنکه یار بمن بدگمان شود عرفی
که لذت ستم از زخم امتحان دزدم
عرفی — مثنویات — شمارهٔ ۱۰۰
کجاست برق حجابی که از تجلی آن
ستاره سوخته روزگار خود باشم
کجاست طبع سلیمی و حسن لعل لبی
که در معامله آموزگار خود باشم
خوش آن کشش که مرا آنچنان زخود نبرد
که بیخود افتم و در انتظار خود باشم
کجاست مستی عشقی که زاهد از ره طعن
ملامتم کند و من بکار خود باشم
خوش آن معامله عرفی که از زبان دو کون
تو دشمن من و من شرمسار خود باشم
عرفی — مثنویات — شمارهٔ ۱۰۱
بکوی صید بندان دوش چون فریاد میکردم
بیک صوت حزین صد عندلیب آزاد میکردم
چنان دوش از غمت مشتاق بودم بر هلاک خود
که تا صبح آرزوی تیشه فرهاد میکردم
نه تأثیر نفس بی عمر جاویدان نمیدانم
بامیدی چه پیشت در دل بنیاد میکردم
گشایم دام بر گنجشک و شادم یاد آن همت
که گر سیمرغ می آمد بدام آزاد میکردم
چنان آماده عشقم که عشق ار ممتنع بودی
بذوق جلوه حسن منش آزاد میکردم
مگو عرفی دل یاران پریشان داشتن تا کی
اگر می آمد از دستم دل خود شاد میکردم
عرفی — مثنویات — شمارهٔ ۱۰۲
از باغ چنان رخت ببستیم و گذشتیم
شاخی ز درختی نشکستیم و گذشتیم
دامن کش ما بود فریب غم ناموس
زین کشمکش بیهده رستیم وگذشتیم
هر گه که بما راحتیان راه گرفتند
لختی دل آن طائفه خستیم وگذشتیم
پا بست در آتش زدن و رفتن از این دشت
خود را بدل سوخته بستیم وگذشتیم
گفتند که از کعبه گذشتن نه زهوش است
گفتیم که ما مردم مستیم وگذشتیم
صد جا بکمند آمده بودیم درین راه
چون برق زبند همه جستیم وگذشتیم
هر گاه که چشم من و عرفی بهم افتاد
در هم نگرستیم وگرستیم وگذشتیم
عرفی — مثنویات — شمارهٔ ۱۰۳
کو عشق که در غمزدگی نام بر آرم
نامی بمراد دل ناکام برآرم
بدخوی شوم روزی و این جان غم اندیش
از غمکده سینه بدنام برآرم
سر رشته زنار جهانی بکف آید
یک رشته گر از پرده اسلام برآرم
گر روشنی را ز برون افکنم از دل
خورشید فلک را بسر بام برآرم
معشوق وقا دشمن و عیبست که در عشق
نا باخته هستی بوفا نام برآرم
از دام غم آزاد مشو کین دل عرفی
آهوی حرم نیست که از دام بر آرم
عرفی — مثنویات — شمارهٔ ۱۰۴
آهنک شادمانه بگوشش نمیزنیم
مستست این ترانه بگوشش نمیزنیم
این بس جزای طعنه زاهد که هیچگاه
قول شراب خانه بگوشش نمیزنیم
عهدش نماند کین دو جهان گشت نامراد
بی مهری زمانه بگوشش نمیزنیم
گل گوش جان گشوده و ما بلبلان باغ
یک بانگ بلبلانه بگوشش نمیزنیم
عرفی بنغمه گوش بیالود و ما هنوز
از ناله تازیانه بگوشش نمیزنیم
عرفی — مثنویات — شمارهٔ ۱۰۵
از دل غم او دریغ داریم
این می زسبو دریغ داریم
تا درسر کوی تو بلغزید
پای از لب جو دریغ داریم
دوزیم ز چاک سینه مرهم
زین رخنه رفو دریغ داریم
خود چیست متاع دین که آنرا
از روی نکو دریغ داریم
سیراب و معززیم زانرو
آب از سک کو دریغ داریم
عالم همه ریش آن مه وما
یک خنده از او دریغ داریم
تو گل بجهان فشانی وما
سنگش ز سبو دریغ داریم
عرفی بدما بگو که اسرار
از بیهده گو دریغ داریم
عرفی — مثنویات — شمارهٔ ۱۰۶
بشرح غم نفس را ریش کردیم
درون را عافیت اندیش کردیم
طمع بردیم چندان بر در عشق
که از درد غمش درویش کردیم
اگر رفتیم در جنت مکن عیب
که اول درد و غم را پیش کردیم
جنون با ما نکرد این تیغ بازی
که ما با عقل دور اندیش کردیم
اگر خواریم عرفی جرم اینست
تحملهای بیش از بیش کردیم
عرفی — مثنویات — شمارهٔ ۱۰۷
ما لذت فقریم سخا را نشناسیم
ناسوری زخمیم شفا را نشناسیم
ما طایر قدسیم سراسیمه در این دهر
کیفیت این آب و هوا را نشناسیم
مهر لب ما بشکند آشوب بهاران
ما باغ ملولیم نوا را نشناسیم
مستیم و نداریم دل عافیت اندیش
ما کشمکش روز جزا را نشناسیم
در معرکه ریب و ریا عمر بسر شد
زان چهره شناسیم وفا را نشناسیم
در راه وفا کوشش تازان سوی مستی
تا سر نرود جنبش پا را نشناسیم
یک ناله آشفته فروشیم بصد کام
آرایش بازار دعا را نشناسیم
عرفی — مثنویات — شمارهٔ ۱۰۸
دل و جان بردگی بودند و من افسانه شان کردم
چراغ خانقاه شیخ و آتش خانه شان کردم
زبیم هجر و امید وصال آشفته دل بودم
زحیرت آشنا گشتم زخود بیگانه شان کردم
ز سوز مهوشان از درد چندان سوختم خود را
که بر شمع مزار خویشتن پروانه شان کردم
سبوها دوش در مستی شکستم لیک یکیک را
دگر برچیدم و بوسیدم و پیمانه شان کردم
ببزم بیغمان دوشینه بودم میهمان عرفی
زبس کز بهر دل بگریستم دیوانه شان کردم
عرفی — مثنویات — شمارهٔ ۱۰۹
ازشش جهتم شکوه زند موج و خموشم
در زهر زنم غوطه وسرچشمه نوشم
سرتا بقدم عیبم و از دوستی خویش
عیبی نشناسم که از آن پرده نپوشم
بر خلق نخواهم که زنم ناصیه خویش
تا جمله بدانند که من بیهده کوشم
تزویر خرم بهر دو عالم بوکالت
هر گاه که در کوی ریا زهد فروشم
تا فتنه فردای قیامت نشناسی
این مغبچه امروز ببین بر سر دوشم
از درد کشان شو که من غمزده عرفی
تا بودم از آن جمع نه غم بود و نه هوشم
عرفی — مثنویات — شمارهٔ ۱۱۰
حال ما بنگر که آهوی حرم گم کرده ایم
رهبر امید را در هر قدم گم کرده ایم
میشود اسباب غم اسباب افزون گرچه ما
مایه افزایش اسباب غم گم کرده ایم
چون ترنم های مرغان بهشتی نشنوم
ما که دور افتاده و باغ ارم گم کرده ایم
طعنه کمترزن حرم جویان ره گم کرده را
این ملامت بس که ما راه حرم گم کرده ایم
پیر ما از بستن زنار لاف کفر زد
کز عبادت ما در دیر و حرم گم کرده ایم
عرفی — مثنویات — شمارهٔ ۱۱۱
ز معموری بتنگم جز دل ویران نمیخواهم
چو سلطان محبت ملک آبادان نمیخواهم
کسی تا کی پریشان جنبش و سر درهوا باشد
دگر یار جنونم عقل سرگردان نمیخواهم
نه داغ تازه میخارد نه زخم کهنه می کاود
بده یارب دلی کاین صورت بیجان نمیخواهم
به تسکین دل غم دوستم ناصح چه میگوئی
اگر شیون ندانی این زدن دستان نمیخواهم
ز عالی دودمان عشقم ز راحت بود ننگم
برهمن زادم و کیش مسلمانان نمیخواهم
گر آب خضر نوشم بایدم از عشق فرجامی
اگر خونم دهی می نوشم و فرمان نمیخواهم
میفشان نشتر الماس بر داغ دلم عرفی
تهی دستم بسر جمعیت و سامان نمیخواهم
عرفی — مثنویات — شمارهٔ ۱۱۲
هر چه با او گویم از مردم دگرگون بشنوم
باز حرفی گفته ام امروز تا چون بشنوم
واعظا درمانده رسوای عشقم دم مزن
گر توانم نکته زان لعل میگون بشنوم
تشنه غم بودم اکنون شاد گردم هر کجا
از لب غم دیدگان دشنام پر خون بشنوم
غافلم دارد جنون از حال خود بگشا نقاب
کز زبان حسن لیلی نام مجنون بشنوم
عرفی — مثنویات — شمارهٔ ۱۱۳
هرگز دل کس را بگناهی نشکستیم
وز بهر جز اطرف کلاهی نشکستیم
صد نخل نشاندیم ولی گوشه دستار
از طرف چمن شاخ گیاهی نشکستیم
از میکده بردیم دو صد شیشه بکعبه
یک شیشه دل برسر راهی نشکستیم
صدره نشکستیم سر از سنگ جنون لیک
یک ره بغلط طرف کلاهی نشکستیم
هرگز هوس روی تو نگذشته بخاطر
کز بیم تو در دیده نگاهی نشکستیم
یک ره بکمال تو ندیدیم که در دل
عرفی صفت از بیم تو آهی نشکستیم
عرفی — مثنویات — شمارهٔ ۱۱۴
ماره نشین مردم دیدار دوستیم
سختی کشیم حیف که غمخوار دوستیم
هردم خیال بازی و فکر کرشمه
دشمن تراش خاطر و آزار دوستیم
ای نوحه سنج ناله نبر روی زلب که ما
نازک دلان گریه بسیار دوستیم
ما میگزیم شهد ریا را نه زهد را
تسبیح دشمنیم نه زنار دوستیم
در عجز لذتیست تو در کار خویش باش
ما تشنه شهادت و زنهار دوستیم
ای عندلیب گلبن دستان سرا که من
منصور نغمه رسن و دار دوستیم
خلوت نشینی از من و عرفی مجو که ما
رسوائیان کوچه و بازار دوستیم
عرفی — مثنویات — شمارهٔ ۱۱۵
باز آی تا بذوق الم آشنا شویم
با شیشه وزسنگ بهم آشنا شویم
صد بحث غم بیکدرم داغ میخرند
زین ننگ با معامله کم آشنا شویم
راز محبتیم زما گوش و لب تهیست
حاشا که ما بلوح و قلم آشنا شویم
باید کشید خون شهیدان سبوسبو
تا اندکی بذوق عدم آشنا شویم
گفتی براه کعبه کنند آشنا قدم
اول رهی که با قدم آشنا شویم
عرفی — مثنویات — شمارهٔ ۱۱۶
قدح رسید لبالب خراب گوشده باشم
اگر هلاک شوم در شراب گو شده باشم
ببزم عیش روم تابکی مصیبت و شیون
خراب نغمه چنگ و رباب گوشده باشم
نه خنده و نه نگاهی ترا از این چه تفاوت
شکنجه خوار دو صد پیچ و تاب گوشده باشم
غبار کوچه عشقم زدامنم چه فشانی
عبیر پیرهن آفتاب گو شده باشم
چه شد که اهل ثوابم رهم دهند بدوزخ
شریک لذت اهل عذاب گو شده باشم
زجرم عشق کنند ار سؤال روز قیامت
بصد کتاب سخن بیخواب گوشده باشم
نظر بدر مکن و منعم از مشاهده عرفی
خراب گوشده باشی کباب گوشده باشم
عرفی — مثنویات — شمارهٔ ۱۱۷
بسهوار توبه  از می کردم و دیر مغان بستم
کسی کو بازم آرد برسر خم از جهان رستم
بقتراکم به بندد عشق وگوید دست و پاکم زن
که من بسیار از این صید زبون در خاک و خون کشتم
ردای عافیت بس خام بافست آتشی در زن
که من زین پنبه عمری رشته و زنار می رشتم
سراسر کامم و در چشمه لذت فرو رفتم
سراپا ریشم و در پنبه الماس آغشتم
نه طوبی داشت سرسبزی نه کوثر داشت نمناکی
که من در شعله زار سینه تخم ناله می کشتم
تماشای جمال حور وغلمانم کجا باشد
مرا آئینه ای باید که بینم تا چه حد زشتم
بگوشم کاتب اعمال گوید عرفی انضافی
که ننوشتم ثوابی ورگنه صد لوح دل شستم
عرفی — مثنویات — شمارهٔ ۱۱۸
دل بدست و پای کوبان از حرم یگریختم
وین سیه قندیل را از خاک دیر آویختم
توتیای دیده توفیق یعنی خاک دیر
برسر دل تهنیت گویان بمژگان ریختم
راهب دیر وصنم مست سماع ماتم اند
تا بشیون نغمه ناقوس را آویختم
گوهری کزوی بیاید دیده معنی صفا
در جهان پیدا نشد هر چند خاکش بیختم
مایه دیریم عرفی عشوه در کعبه نیز
مدتی پارنجها از پرده می انگیختیم
عرفی — مثنویات — شمارهٔ ۱۱۹
گلی ناچیده بوئی ناکشیده زین چمن رفتم
بتلخی رفتم اینک در میان این سخن رفتم
بدنیا نیست بازاری مرا این سودم ازو وی بس
که عریان آمدم اکنون چو رفتم بی کفن رفتم
نه کوششهای فرهادی نه سودای زلیخائی
از این هنگامه آخر شرمسار مرد و زن رفتم
نه یارب را جوابی آمده نی یا صنم عرفی
ز دیر و کعبه حیران تا در بیت الحزن رفتم
عرفی — مثنویات — شمارهٔ ۱۲۰
ما دل بجان خریده و برباد داده ایم
مرغ حرم گرفته بصیاد داده ایم
سهلست با قفس دل اگر رفت سوی دوست
ما مرغ کشته ایم که بر باد داده ایم
سرمایه متاع محبت بدست ماست
زین مشتهر بگوش نفریاد داده ایم
عرفی — مثنویات — شمارهٔ ۱۲۱
ز بی‌دردی به امید اجل در عشق مرهونم
نه شرم از قتل فرهاد و نه ننگ از مرگ مجنونم
و بال از هوش دانست از خرد گر همچنین خیزد
همان بهتر که ساقی در شراب انداز مجنونم
فغان العطش ناگه بگوش خضرره یابد
بیا ای عشق وبنماره بسوی چشمه خونم
که در بیرون گلشن بلبلی را در قفس دارد
که فریاد وی از عشق آتشی افروزد به بیرونم
وگر در سایه طوبی برد خوابم محالست این
که غمهای تو بر بالین نیازد صد شبیخونم
منم کز حرص تاراج متاع درد و غم عرفی
گهی در آستین دست و گهی در جیب گردونم
عرفی — مثنویات — شمارهٔ ۱۲۲
چه غم ز رفتن اینست می کشد اینم
که غمزه تو ببازیچه می برد دینم
فروغ آینه ام بی چراغ مجلس نیست
کجاست سرمه کش دیده خدا بینم
امام شهر که مستم ندیده حیران بود
بیا بگو بتماشا کنونکه رنگینم
زمن فراغت فردوس دور باد که من
بساط ما تمیان بر فراغ می چینم
ز نور ناصیه من صباح می تابد
شبی که دختر رز بود شمع بالینم
چکد زهر سرمویم هزار چشمه زهر
از آن بچشم دل اهل درد شیرینم
هزار غم سرغم کرده ام ولی دردل
غم تو ریشه فرو کرد می کشداینم
روم بمیکده عرفی که بشکنم توبه
مباد محتسب از دل برون کند کینم
عرفی — مثنویات — شمارهٔ ۱۲۳
صد پرده تصور باطل شکافتیم
تا اندکی معامله دل شکافتیم
نوری نداشت غمکده حسن از دریچه باف
روزی بآن دریچه مقابل شکافتیم
آن کشته ایم کز اثر نوحه های خویش
صد بار جامه در بر قاتل شکافتیم
در جست و جوی لذت زخم نهان تو
هر موی کشتگان ترا دل شکافتیم
بهر فسون درد تو از گوشه لحد
صدره بچاه جادوی بابل شکافتیم
عرفی خجل نشین که معمای آرزو
آخر بنام مطلب باطل شکافتیم
عرفی — مثنویات — شمارهٔ ۱۲۴
دل در شکن طره دلبند شکستیم
صد نیش بلا در دل خرسند شکستیم
سودا زدگی بین که دل همنفسان را
صد بار زنشنیدن یک پند شکستیم
ما را بکن از عشق بزهر مژه ها یاد
کین توبه بامید شکر خند شکستیم
می گفت به یعقوب محبت که بسی ما
دلهای پدر در غم فرزند شکستیم
دردا که از این عهد که دل با صنمی بست
صد داغ نهانی بخداوند شکستیم
تا کام تو عرفی ثمر آلوده نگردد
در باغ طرب نخل برومند شکستیم
هرگز گله از دوست بمحرم نفروشم
گر مشتریم دوست شود هم نفروشم
از شورش غم با در و دیوار بحرفم
رفت آنکه بآسوده دلان غم نفروشم
عرفی — مثنویات — شمارهٔ ۱۲۵
باز میخواهم که شوخ دل ربائی خوش کنم
وز برای چهره سودن خاکپائی خوش کنم
باز میخواهم که چون بلبل ز شوق نوگلی
از ترنم های درد افزا نوائی خوش کنم
باز میخواهم که دل در دست و جان در آستین
در میان دلبران افتم بلائی خوش کنم
باز میخواهم که بنشینم براه وعده
خاطر خود را بهر آواز پائی خوش کنم
باز میخواهم که در راه وفا یک دل شوم
تا بکی هردم دل خود را زجائی خوش کنم
باز میخواهم که بر خیزم زبزم عافیت
همچو عرفی گوشه محنت سرائی خوش کنم
عرفی — مثنویات — شمارهٔ ۱۲۶
در آتش آمدیم و فغانی نداشتیم
بودیم شمع شوق و زبانی نداشتیم
صد شیوه یافتیم زمعشوق روز وصل
وز بهر نیم شیوه بیانی نداشتیم
صدره بدیر وکعبه قدم رفت هیچگاه
دستی نیافتیم و عنانی نداشتیم
در شیشه کاو کاو بسی عرض کرد لیک
در شیشه ناشکسته فغانی نداشتیم
دایم زدیم غوطه در آتش برای خلق
در هیچکس بمهر گمانی نداشتیم
میلی نداشتیم بسودای کس ولی
در هیچ شهر نرخ گرانی نداشتیم
عرفی بتافت پنجه ما جور بخت پیر
شکر خدا که بخت جوانی نداشتیم
عرفی — مثنویات — شمارهٔ ۱۲۷
زمن نبود فغانی که دوش میکردم
نصیحت غم روی تو گوش میکردم
فغان نه شیوه اهل دلست ای بلبل
وگرنه من زتو افزون خروش میکردم
گرم بمجمع افسردگان قدم میرفت
بناله همه را شعله نوش میکردم
زصد وصال نیاید شب آنچه من بخیال
زشیوه های تو با عقل و هوش میکردم
چنان حلاوت لعل تو می ستودم دوش
که نیش را متأثر زنوش میکردم
اگر بر ازفشانی لبم اجازت داشت
چها بعابد طاعت فروش میکردم
نهم باینهمه تردامنی همان عرفی
که عیب زاهد پشمینه پوش میکردم
عرفی — مثنویات — شمارهٔ ۱۲۸
چند از این بند غمت فال گشادی بزنیم
بکمان آمده عنقای مرادی بزنیم
چند خوش شیشه بگیریم و بریزیم بجام
یکدو جامی زکف حور نژادی بزنیم
من از این سوی تو از آن سوی و میگویم دل
دست در دامن کسری زده وادی بزنیم
بر دل صد ورق از یاس نبندیم گره
بگشائیم دل و فال مرادی بزنیم
عرفی از مردم آلوده پریشان شده ایم
دست در دامن پاکیزه نهادی بزنیم
عرفی — مثنویات — شمارهٔ ۱۲۹
ما گریبان دل از گلهای غم پر کرده ایم
از شراب تلخکامی جام جم پر کرده ایم
مژده بادای دل نثار کام را آماده باش
کز گل پژمردگی دامان غم پر کرده ایم
هیچ از این حسرت نمی سوزیم کز بازار فیض
اهل دل حبیب مراد و ما شکم پر کرده ایم
تیغ و سر در کف بسوی عشق رفتم گفت رو
کز شهیدان عاقبت را از عدم پر کرده ایم
خوش برا عرفی زمانی با الم خاموش باش
کز هجوم ناله آزار الم پر کرده ایم
عرفی — مثنویات — شمارهٔ ۱۳۰
بیا ای درد کز راحت رمیدن آرزو دارم
بغم پیوستن از شادی بریدن آرزو دارم
بیا ای عشق و رسوای جهانم کن که یکچندی
نصیحتهای بیدردان شنیدن آرزو دارم
بیا ای بخت و تقریبی برانگیز از پی قتلم
که جانرا بسمل آن غمزه دیدن آرزو دارم
بیا ای عمر ترک بیوفائی کن که در محشر
ز زخم غمزه اش درخون طپیدن آرزو دارم
بیا ای و برگ یاری کن که بی او ناتوانستم
بخون غلطیدم اکنون آرمیدن آرزو دارم
زمن پوشیده عرفی آه خود را آه اگر داند
که من هم زهر بدنامی چشیدن آرزو دارم
عرفی — مثنویات — شمارهٔ ۱۳۱
رفتیم و با غمت دل محزون گذاشتیم
جان را بصید گاه تو در خون گذاشتیم
رفتیم و دل رمیده و شبدیز غیر را
با شوق بی عنانی گلگون گذاشتیم
رفتیم و توبه کرده ز میخانه مراد
میل قدح بآن لب میگون گذاشتیم
رفتیم و در زمانه زغم نامه های تو
نشنوده غم تو به مجنون گذاشتیم
رفتیم و انتقام ستمهای غیر را
با عادت طبیعت گردون گذاشتیم
رفتیم عرفی از چمن وصل ناامید
در دل هوای آن قدموزن گذاشتیم
عرفی — مثنویات — شمارهٔ ۱۳۲
منم که بهر دل اسباب داغ میدزدم
نسیم گلشن غم در دماغ میدزدم
دمی که بر نفس اهل درد میجوشم
هزار شعله زدود چراغ میدزدم
زبهر آنکه چکانم بکام تشنه لبان
بآستین نمک و خون داغ میدزدم
دگر بوادی ایمن رسم و گرنه که من
زگرد بادیه کحل سراغ میدزدم
زنم بفصل خزان عرفی از چمن بی فیض
ترانه ز نواهای زاغ میدزدم
عرفی — مثنویات — شمارهٔ ۱۳۳
ما دست دل ز چشمه بهبود شسته ایم
داغی بزهر داغ نمک سود شسته ایم
دل در دعای کام نفس برنیاورد
این شعله ننگ نسبت این دود شسته ایم
آسوده تر حسود که ما از ضمیر دل
اندیشه زیان و غم سود شسته ایم
بستیم روی سجده زمحراب آرزو
گر دریای از درمعبود شسته ایم
عرفی چو مایه عجز بهر چشمه برده ایم
تا لوح دل ز بود و زنابود شسته ایم
عرفی — مثنویات — شمارهٔ ۱۳۴
چه دورست اینکه نفع از گردش گردون نمی بینم
غم لیلی نمی یابم دلی مجنون نمی بینم
رواج بیغمیها بین که با آن مردم آزاری
چه مختها که میدیدم زدهر اکنون نمی بینم
بهر کامی شهید غمزه زین پیش میدیدم
در این عهد استخوان زاغ در هامون نمی بینم
مگودرمان درد از دست دل بگذار و راحت من
کدامین راحتی زین درد روز افزون نمی بینم
مگر راه خیال غمزه ات بر سینه ها بستی
که برخاک شهیدان چشمهای خون نمی بینم
نمی رنجم اگر حق وفای من نمیدانی
که با این حسنت از حسن آفرین ممنون نمی بینم
مکن آغاز صلح انگیختن عرفی تحمل کن
که رنگ آشتی با آن رخ گلگون نمی بینم
عرفی — مثنویات — شمارهٔ ۱۳۵
میفروشم راحت و عشق ستمگر میخرم
میدهم روز خوش و آسیب اختر میخرم
ای که باز افکنده در تیغ گاه رغبتم
گر متاع غم بود بکشا که اکثر میخرم
در سررشت من قبول شیوه انکار نیست
ساده لوحم هر چه بفروشند یکسر میخرم
ترک جان تلخکامست و شکر خواب عدم
جام زهری میفشانم تنگ شکر میخرم
او بخونم گرم و من زین شادمان کز شکر قتل
صدره ازوی خون خود در روز محشر میخرم
نیست غم کز درد هجران شهپرم برخاک ریخت
اینک از جبریل شوقت باز شهپر میخرم
هر متاعی کز نگاهش میخرم در بزم وصل
می نشینم گوشه وزخود مکرر میخرم
عرفی آوردم متاعی ترازو گوغم کجاست
کان متاعی کس مخر با جان برابر میخرم