mabidan/ganjoor huggingface dataset:
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۴۱
هر دم به تیز غمزه دلم را چه می‌زنی؟
خود را گذاشتم به تو خود در دل منی 
بر هم زند ابروی و چشم تو وقت من 
خود وقت کیست آنکه تو بر هم نمی‌زنی؟
ای رهروان عشق چو پرگار دورها 
گردیده در پی تو به نعلین آهنی 
سر تا سر جهان ظلمات است و یک چراغ 
مردم نهاده‌اند همه سر را به روشنی 
ما و شرابخانه و صوفی و صومعه 
او را می طهور و مرا دردی دنی 
با من سخن غرضت دلخوشیم نیست 
بر ریش پاره‌ام نمکی می‌پراکنی 
امروز خاک پای سگ دوست شد کسی 
کو کرد در جهان سری و دوش گردنی 
ای باد اگر رهت ندهد پرده‌دار دوست 
خود را چو آفتاب ز روزن در افکنی 
گویی که ای چو آب حیاتت به عینه 
پاکیزگی و خوی خوش و پاک دامنی 
تو سرو سر بلندی و چون سایه کار من 
افتادگی و مسکنت است و فروتنی 
سلمان تو در درون به هوای صنوبرش
غم را چه می‌نشانی و جان را چهع می
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۴۲
مسکین دل من گم شد و کردم طلب وی 
بردم به کمانخانه ابروی تواش پی 
خامند کسانی که به داغت نرسیدند 
من سوخته آن که به من کی رسد او کی؟
ساقی به سفال کهنم جام جم آور 
مطلوب سکندر بد هم در قدح کی 
صد بار می لعل تو جانم به لب آورد 
ای دوست به کامم برسان یکدم از آن می 
مطرب بزن آن ساز جگر سوز دمادم 
ساقی بده آن جام دلفروز پیاپی 
در شرح فراق تو سخن را چه دهم بسط؟
شرط ادب آن است که این نامه کنم طی 
بی رویت اگر دیده به خورشید کنم باز 
صد بار کند چشم من از شرم رخت خوی 
بی بویت اگر برگذرد باد بهاری 
حقا که بود بر دل من سردتر از دی 
سلمان ره سودای تو می‌رفت غمت گفت
کین راه به پای چو تویی نیست بروهی
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۴۳
ماییم به کوی یار دلجوی 
دیوانه زلف آن پری روی 
مار است بتی که تنگ خوی است 
ماییم و دلی گرفته آن خوی 
چون دردل و چشم ماست جایت 
غیر از تو که دید سرو دلجوی 
بیمار فتاده‌ام به کویت 
راز دل من، فتاده بر کوی 
باد آمد و بوی زلفش آورد 
آویخته جان ما به یک موی 
ای خال تو گوی و زلف چوگان 
در دور قمر فکنده گویی 
من ترک نگار و می نگویم 
ای واعظ عاشقان تو می‌گوی 
سلمان چه نهی بر آب و گل دل 
دست از دل و دل ز گل فرو شوی
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۴۴
از چنگ فراقم نفسی نیست رهایی 
هر روز کشم بار عزیزی، به جدایی 
خون کرد دلم را غم یک روز فراقش 
خوش باش هنوز ای دل سرگشته کجایی؟
هنگام وداعت سخن این بود که من زود 
باز آیم و ترسم به سخن باز نیایی 
رفتم که ز سر پای کنم در پیت آیم 
آن نیز میسر نشد از بی سر و پایی 
ای مژده رسان کی ز ره آیی به سلامت؟
ورین منتظران را دهی از بند رهایی؟
مگذار هوای دل و آب مژه‌ام را 
ضایع که تو پرورده این آب و هوایی 
گفتند که او با تو نیاید نشنیدم 
با آنکه دلم نیز همی داد گواهی 
ای مردم چشم ار چه نمی‌بینمت اما 
پیوسته تو در دیده غمدیده مایی 
باری تو جدا نیستی ای دل ز دو زلفش 
فرخ تو که در سایه اقبال همایی 
شد حلقه زنان آه دلم بر در گردون 
آه از تو برین دل در رحمت نگشایی 
از ضعف خیالت به سرم راه نیارد 
گر ناله سلمان نکند راهنمایی
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۴۵
تا سودا شب نقاب صبح صادق کرده‌ای 
روز را در دامن مشکین شب پرورده‌ای 
ای بسا شبها که با مهرت به روز آورده‌ام 
تا تو بر رغم دلم یک شب به روز آورده‌ای 
از بخاری چشمه خورشید را آشفته‌ای 
وز غباری خاطر گلبرگ را آزرده‌ای 
مه رخان چین به هندویت خطی داده‌اند 
زان سیه کاری که با خورشید رخشان کرده‌ای 
گر چه جان بخشیده‌ای از پسته تنگم ولی 
شد ز عناب لبت روشن که خونم خورده‌ای 
مردم چشم جهان بینت اگر خوانم رواست 
زانکه در چشم منی وز چشم من در پرده‌ای 
جاودان در بوستان عارضت سرسبز باد 
آن نبات تازه کز وی آب شکر برده‌ای 
گرد عنبر بر عذار ارغوان افشانده‌ای 
برگ سوسن بر کنار نسترن گسترده‌ای 
یار کنار چشمه حیوان به مشک آلوده‌ای 
یا غبار درگه صاحب به لب بسترده‌ای
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۴۶
لعل را بر آفتاب حسن گویا کرده‌ای
ز آفتاب حسن خود، یک ذره پیدا کرده‌ای
قفل یاقوت از در درج دهن بگشوده‌ای
گوهر پاکیزه خویش آشکارا کرده‌ای
در همه عالم نمی‌گنجی ز فرط کبریا
در دل تنگم نمی‌دانم که چون جا کرده‌ای
تا به قصد جان مسکین بر میان بستی کمر
صدهزاران جان ز تار موی در وا کرده‌ای
نکته‌ای با عاشقان در زیر لب فرموده‌ای
عالمی اموات را در یکدم احیا کرده‌ای
بعد ازین گر پیش چشمم بر کنار افکنده‌ای
در میان مردمم چون اشک رسوا کرده‌ای
گفته‌ای احوال ما اشک سلمان فاش کرد
از هوای خویش کن این شکوه کزما کرده‌ای
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۴۷
ای نور دیده باز گو جرمی که از ما دیده‌ای 
تا بی‌گناه از ما چرا چون بخت بر گردیده‌ای؟
ای کاش دشمن بودمی نی دوست چون بر زعم من 
با دشمنان پیوسته‌ای و ز دوستان ببریده‌ای
بر من نبخشاید دلت یا رب چه سنگین دل بتی 
ما ناکه یا رب یا ربم در نیمه شب نشنیده‌ای؟
از عجز و ضعف و مسکنت وز حسن و لطف و نازکی 
ما خاک خاک آستان، تو نور نور دیده‌ای 
از اشک سلمان کرده‌ای آبی روان وانگه از آن 
دامن ناز و سرکشی چون نارون پیچیده‌ای
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۴۸
در خیل تو گشتیم، بسی از همه بابی 
کردیم سوال و نشنیدیم جوابی 
خوردیم بسی خون و ندیدیم کسی را 
جز دیده که ما را مددی کرد به آبی 
من نگذرم از خاک درت خاک من اینجاست 
ای عمر تو بگذر اگرت هست شتابی 
در شرح فراقت چه نویسم که نگنجد 
شرح غم هجران تو در هیچ کتابی 
در خواب خیال تو هوس دارم و کو خواب 
ای بخت شبی بخش بدین یکدمه خوابی 
جان خواست که در لطف به شکل تو بر آید 
هم رنگی طاوس هوس کرد غرابی 
دی مدعیی دعوت من که سلمان 
تا کی ز خرابات چه آید ز خرابی 
آمد به سرم عشق که مشنو سخن او 
تو روی به ما کرده‌ای او روی به آبی
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۴۹
جان ندارد بی لب شیرین جانان لذتی 
بی عزیزان نیست عمر نازنین را لذتی 
بر سر من کس نمی‌آید به پرسش جز خیال 
جز خیالش کس ندارد بر سر من منتی 
شربت قند لبش می‌سازد این بیمار را 
کو لب او تا مرا از قند سازد شربتی؟
از غم تنهایی آمد جان شیرین نزد لب 
تا بیادش هر دو می‌دارند با هم صحبتی 
حسرتی دارم که بینم بار دیگر روی یار 
گر درین حسرت بمیرم دور از ازو وا حسرتی 
در درون دارم خروشی ای طبیبان پرسشی 
در سفر دارم عزیزی ای عزیزان همتی 
آن همایون عید من یک روز خواهد کرد عود 
جان کنم قربان گرم روزی شود این دولتی
می‌فرستم جان به پیشش کاشکی این جان من 
داشتی در حلقه زلفش به مویی قیمتی 
غیبتی کردند بدگویان به باطن زین جهت 
یک دو روزی کرد از سلمان به ظاهر غیبتی
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۵۰
خنک صبا که ز زلفش، خلاص یافت نفسی 
صبا فدای تو بادم، برو که نیک بجستی 
غلام قامت آن لعبتم که سرو سهی را 
شکست قد بلندش، به راستی و درستی 
بیا و عهد ز سر گیر، ای نگار اگر چه 
هزار عهد ببستی، چو زلف و باز شکستی 
ز زلف و چشم تو من دوش داشتم گله‌ای چند 
نگفتم و چه بگویم حکایت شب مستی 
تو تا حدیث نکردی، مرا نگشت محقق 
که چون پدید شد از نیستی لطیفه هستی؟
مرا تو عین زلالی، ولی گذشته ز فرقی 
مرا تو تازه نگاری، ولی برفته ز دستی 
به نور دیده سزاوار آنکه روی تو بیند 
تو لطف کردی و دردی به مردمان ننشستی 
ز عهد سست و دل سخت توست ناله سلمان 
تو نیز خوی فرا کن، دلا به سستی و سختی
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۵۱
ای میوه رسیده ز بستان کیستی 
وی آیت نو آمده در شان کیستی؟
جانها گرفته‌اند تو را در میان چو شمع 
جانت فدا تو شمع شبستان کیستی؟
هر کس به بوی وصل تو دارد دلی کباب 
معلوم نیست خود که تو مهمان کیستی؟
جانها به غم فرو شده اندر هوای تو 
باری تو خوش بر آمده جان کیستی؟
آن توایم ما همه بگذار آن همه 
با این همه بگو که تو خود آن کیستی؟
سلمان مشو ز عشق پریشان و جمع باش 
اول نگاه کن که پریشان کیستی؟
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۵۲
خورشید رخا سایه ز ما باز گرفتی 
وز من نظر مهر و وفا باز گرفتی 
آخر چه شده‌ای برگ گل تازه که دیدار 
از بلبل بی برگ و نوا باز گرفتی 
وجهی که بدان وجه توان زیست نداریم 
جز روی تو آن نیز ز ما باز گرفتی 
چون خاک رهم ساختی از خواری و آنگه 
پای از سر این بی سر و پا باز گرفتی 
گیرم نگرفتی دل بیمار مرا دست 
پا از سر بیمار چرا باز گرفتی؟
در حال گدایان نظری هست تو را عام 
خاص از من درویش گدا باز گرفتی 
شهباز دلم باز به قید تو اسیرست 
این صید ندانم ز کجا باز گرفتی 
دود دل سلمان ز نفس راه هوا بست 
ای سوخته دل راه هوا باز گرفتی
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۵۳
دلا راه هوا خالی نخواهد بودن از گردی 
قدم مردانه نه کانجا به گردی می‌رود مردی 
خبر داری که درد او برآوردست گرد از من 
نماندست از من خاکی به غیر از درد او گردی 
چو گردم در هوا گردان ولیکن بر دلش هرگز 
نمی‌آیم رها کن تا نیاید بر دلش گردی 
دم لعل لبش خوردیم و زاهد کرد منع ما 
نکردی منع ما زاهد اگر زین می دمی خوردی 
گهی بر آب باید زد درین ره گاه بر آتش 
بباید خو فرا کردن به هر گرمی و هر سردی 
ز آب دیده سلمان نهال حسن می‌بالد 
سحابی تا نمی‌گرید نمی‌خندد رخ وردی 
نه هر رعنا و شی باشد حریف مرد درد او 
بباید عشق جانان را درون درد پروردی
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۵۴
به نیازی که با خدا داری 
که دلم بیش ازین نیازاری 
من نیاز آرم ار تو ناز آری 
من نیاز آرم ار تو ناز آری 
دل من برده‌ای ز دست مده 
چه شود گر دلی به دست آری 
ای ز زاری عاشقان بیزار 
عاشقان چون کنند بی‌زاری 
زارم از بی زری و می‌ترسم 
که کشد بی زری به بیزاری 
چاره کار من زرست چو نیست 
زاریی می‌کنم به ناچاری 
بخت خود را به خواب می‌بینم 
کاشکی دیدمی به بیداری 
من افتاده بر توانم خواست 
از سر جان اگر کنی یاری 
ما نیاریم کرد در تو نظر 
نظری کن به ما اگر یاری 
بوی زلفت اگر مدد ندهد 
برنخیزد صبا ز بیماری 
بار دل بس نبود سلمان را 
عشق در می‌خورد به سر، باری
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۵۵
چه می‌بری دل ما چون نگه نمی‌داری؟
چه دلبری که نمی‌آید از تو دلداری؟
چرا چو نافه آهو بریده‌ای از من؟
چرا چو مشک مرا می‌دهی جگر خواری؟
به آه و ناله و زاری ز من مشو بیزار 
نکن که ما نتوانیم کرد، بیزاری 
به سوی من گذری کن که جز غریبی و عشق 
دو حالتی است مرا بی‌کسی و بیماری
به کویت آمدن ای یار، ما نمی‌یاریم 
تو یاریی کن و بگذر به ما اگر یاری 
مشو ز دود من ایمن که کار من همه شب 
چو شمع سوختن و گریه است و بیداری 
به چشم من لبت آموخت گوهر افشانی 
چنانکه داد به لعل لبت شکر باری 
سزد که در سر کارم کنی دمی چون صبح 
مگر به روز سپید آید این شب تاری 
صباست قاصد سلمان به پیش دوست دریغ 
که در صباست گران خیزی و سبکباری
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۵۶
دل بر سر کوی تو نهادیم به خواری 
جان در غم عشق تو بدادیم به زاری 
دل در غم عشق تو نهادیم نه بر عمر 
زیرا که مقیم است غم و عمر گذاری 
تا چند بگریم من و تا چند بنالم 
از شوق گل روی تو چون ابر بهاری؟
من ذره ناچیز و تو خورشید دلفروز 
صد مهر مرا هست و تو یک ذره نداری 
فریاد ز زلف تو که صد بار به روزی 
در روز سفیدم بنماید، شب تاری 
من چون به سر آرم صنما بی تو که هر شب؟
خوابم بری از چشم و خیالم بگذاری 
جان مهر لبش دارد و شرطست که جان را 
سلمان به همان مهر به جانان بسپاری
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۵۷
نمی‌پرسی ز حال ما، نه از ما یاد می‌آری 
عزیز من عزیزان را کسی دارد بدین خواری؟
دل من کز همه عالم نیاز آرد به درگاهت 
چنان دل را چنین شاید که بی‌جرمی بیازاری؟
دمم دادی که چون چشم خودم دارم به نیکویی 
چه خیزد زین درون آخر برون از ناله و زاری 
به آزار از درم راندی و رفتی از برم اکنون 
طمع دارم که باز آیی و ما را نیز با زاری 
مرا تو ماه تابانی ولی بر دیگران تابی
مرا تو آب حیوانی اگر چه در دلم ناری 
خوشا آن وقت و آن فرصت که اندر دولت وصلت 
به صبح طلعتت تا روز می‌کردم شب تاری 
رفیقان خفته و بیدار شب تا روز بخت من 
دریغ آن عهد بیداری که خوابی بود پنداری 
میان ما به غیر ما حجابی نیست می‌دانم 
چه باشد گر در آیی وین حجاب از پیش برداری 
به زاری و فغان از من چرا بیزار می‌گردی 
دل سلمان تحمل چون تواند کرد بیزاری
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۵۸
سری از سر نه ار با ما سر مهر و وفا داری 
به ترک سر بگو آنگه بیا گر پای ما داری
به سر باید سپرد این ره تو این صنعت کجا دانی 
ز جان باید گذشت اول تو این طاقت کجا داری؟
چومی بر لب رسان جان را اگر کام از لبم جویی 
چو گل بر باد ده خود را اگر برگ هوا داری 
به عهد جنس ما کم جو نشان عهد حسن از ما 
برو بلبل چه می‌خواهی ز گل بوی وفاداری 
مپرهیز از هلاک تن بقای جان اگر خواهی 
میندیش از سردار ار سردار البقا داری 
رخ زر دست و آه سرد و اشک گرم و خون دل 
نشان مرد درد ما تو زین معنی چها داری 
مس زنگار خوردم شد ز تاب مهر دویت زر 
تو خود مسکین نمی‌دانی که با خود کیمیا داری 
دل و جان با ختن شرط است سلمان در ره جانان 
اگر جان و دلی داری بباز آخر چرا داری؟
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۵۹
ترک من می‌آیی و دلها به یغما می‌بری 
روی پنهان می‌کنی، دل آشکارا می‌بری 
دی دل من برده‌ای، امروز دین اکنون مرا 
نیم جانی مانده است، آن نیز فردا می‌بری 
آنچه گفتی: بود بالایش مرا ای دل منت 
منکرم زیرا که خود را بس به بالا می‌بری 
کفر زلفت را به دین من می‌خرم زیرا به دین 
سر فرو می‌آورد، لیکن تو در پا می‌بری
من نمی‌دانم کزین دل بردنت مقصود چیست؟
بارها گفتی: نخواهم برد، اما می‌بری
چند گویی یک زمان آرام گیر و صبر کن 
چون کنم کارام و صبر و طاقت از ما می‌بری 
من چو وامق باختم در نرد سودایت روان 
زین روان بازی چه سودم چون تو عذرا می‌بری 
هیچ عاقل در سر کویت به پای خود نرفت 
زلف می‌آری به صد زنجیر و آنجا می‌بری
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۶۰
نصیحت می‌کند هر دم مرا زاهد به مستوری 
برو ناصح تو حال من نمی‌دانی و معذوری 
خیال چشم مستش را اگر در خواب خوش بینی 
عجب دارم که برداری سر از مستی و مستوری 
بدین صورت که من در خواب مستی‌ام عجب باشد 
گرم بیدار گرداند صدای نفحه صوری 
مگر تو حور فردوسی که سر تا پا همه روحی 
مگر تو مردم چشمی که سر تا پا همه نوری 
بیا جانا دمی بنشین و صحبت را غنیمت دان 
که خواهد بود مدتها میان جان و تن دوری 
دلی و همتی مردانه باید عشقبازان را 
که نتوان کرد شهبازی به بال و پر عصفوری 
شب وصلش فراغی از فروغ صبحدم دارد 
چه حاجت روز روشن را به نور شمع کافوری 
نپرسی آخرم روزی آخر چونی ای سلمان 
ازین شبهای رنجوری درین شبهای دیجوری
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۶۱
ای نسیم صبح بوی جانفزا می‌آوری 
من نمی‌دانم که این بوی از کجا می‌آوری؟
ای نسیم از خاک کوی یار، حاصل کرده‌ای 
تا نپنداری که از باد هوا می‌آوری
گلبن بارآورش ما را نمی‌بخشید بوی 
هم تو باری کز برش بویی به ما می‌آوری 
گلستان شوق را، نشو و نمایی می‌دهی 
بلبلان بی‌نوا را در نوا می‌آوری 
ناتوانی زانکه راهی بس دراز و پیچ پیچ 
از سر زلف جبینم زیر پا می‌آوری 
رفته بود از جا دل ما بازش آوردی بجای
راستی را شرط دلداری بجا می‌آوری 
گرز روی لطف یکدم می‌کنی در کوی ما
وقت ما چون صبح از آن دم با صفا می‌آوری 
قاصد سلمانی و یکدم نمی‌گیری قرار 
روز و شب یا می‌بری پیغام یا می‌آوری
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۶۲
رفتی از دست من ای یار و نه آن شهبازی 
که بدست آورمت، باز به بازی بازی 
بر تو چون آب من ای سرو روان می‌باشم 
چه شود سایه اگر بر سر من اندازی 
همه آنی همه حسنی همه لطفی همه ناز 
به چنان حسن و لطافت رسدت گر نازی 
دل و جان دادم و سر نیز فدا می‌کنمت 
چون کنم چون تو بدین هیچ نمی‌پردازی
گفته‌ای کار تو می‌سازم اگر خواهی ساخت 
ز انتظارم به چه می‌سوزی و کی‌ می‌یازی 
سوخت چون عود مرا عشق و بران می‌پوشم 
دامن از دود درونم نکند غمازی 
پرده گل ز هوا می‌درد و کی ماند 
غنچه مستور که با باد کند همرازی 
درم خالص قلبم نکند میل خلاص 
گر تو در بوته غم دم به دمش بگدازی 
پرده بردار ز رخ تا پس ازین بر سلمان 
زاهد پرده نشین را نرسد طنازی
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۶۳
ز سودای رخ و زلفش، غمی دارم شبانروزی 
مرا صبح وصال او، نمی‌گردد شبی روزی 
نسیم صبح پیغامی به خورشیدی رسان از ما 
که با یاد جمال او، شب ما می‌کند روزی 
بجز از سایه سروش، مبادم هیچ سرسبزی! 
بجز بر خاتم لعلش، مبادم هیچ فیروزی 
ز مجلس شمع را ساقی، ببر در گوشه‌ای بنشان 
که امشب ماه خواهد کرد، ما را مجلس افروزی 
بسوز و گریه چون شمع ار نخواهی گشت در هجران 
به یکدم می‌توان کشتن، مرا چندین چه می‌سوزی؟
اگر زخمی زنی بر من، چنانم بر دل آید خوش 
که بر گل در سحرگاهان، نسیم باد نوروزی 
قبای عمر کوتاهست، بر بالای امیدم 
مگر باز آیی و وصلی، شبی بر دامنم دوزی 
چه خواهی کرد ای سلمان، به هجران صرف شد عمرت 
مگر وصلش بدست آری، وزان عمری تو اندوزی
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۶۴
صنما مرده آنم که تو جانم باشی 
می‌دهم جان که مگر جان جهانم باشی 
روز عمر من مسکین به شب آمد تا تو 
روشنایی دل و شمع روانم باشی 
بار گردون و غم هر دو جهان در دل من 
نه گران باشد اگر تو نگرانم باشی 
گر به سودای تو‌ام عمر زیان است چه غم 
سودم این بس که تو خرم به زیانم باشی 
تو سراپا همه آنی و همه آن تواند 
غرض من همگی آنکه تو آنم باشی 
من نهان درد دلی دارم و آن دل بر توست 
ظاهرا با خبر از درد نهانم باشی 
جان برون کرده‌ام از دل همگی داده به تو 
جای دل تا تو بجای دل و جانم باشی 
چون در اندیشه روم گرد درونی گردی 
چو در آیم به سخن ورد زبانم باشی 
در معانی صفات تو چه گوید سلمان 
هر چه گویم تو منزه ز بیانم باشی
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۶۵
گراز دور الستت هست جامی باقی ای ساقی 
بیا بشکن که مخمورم، خمارم زان می باقی 
من از عشق تو می‌میرم، بگو: کاخر چه تدبیرم؟
که زد مار غمم بر دل نه تریاق است و نه راقی 
ز تاب لعل و آب می، فکندی آتشی بر ما 
تو در ما آخر این آتش چرا افکندی ای ساقی؟
به دردی کن دوای من که بیماران عشقت را 
کند درد تو درمانی کند زهر تو تریاقی
ز شرح شوق دیدارت، مقصر شد زبان من 
قلم را بر تراشیدم که گوید حال مشتاقی 
من از شوق تو چون پروانه می‌سوزم چرا یک شب 
دلت بر من نمی‌سوزد، نه آخر شمع عشاقی؟
تو داری طاق ابرویی که جفتش نیست در عالم 
تویی آنکس که در عالم، به جفت ابروان طاقی 
نکو رویی و بدخویی، رفیقانند و من باری 
تو را چندانکه می‌بینم، سراپا حسن اخلاقی 
ز مهر روی او عمری است تا دم می‌زنی سلمان 
به مهرش صادقی چون صبح از آن مشهور آفاقی
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۶۶
تا توانی مده از کف به بهار ای ساقی 
لب جوی و لب جام و لب یار ای ساقی! 
نوبهارست و گل و سبزه و ما عمر عزیز
می‌گذاریم به غفلت مگذار ای ساقی! 
موسم گل نبود توبه عشاق درست 
تو به یعنی چه بیا باده بیار ای ساقی!
اگر از روز شمارست سخن روز شمار 
چون منی را که در آرد به شمار ای ساقی! 
شاهد و باغ و گل و مل همه خوبند ولی
یار خوش خوشتر ازین هر سه چهار ای ساقی!
آید از بوی سمن بوی بهشت ای عارف 
خیزد از رنگ چمن نقش نگار ای ساقی!
جام نوشین تو تا پر می لعل است مدام 
می‌کشد جام تو ما را به خمار ای ساقی!
بی‌نوایم غزلی نو بنواز ای سلمان 
در خمارم قدحی نو زخم آرای ساقی!
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۶۷
ای مه برا شبی خوش، ناز و عتاب تا کی؟
وی گل نقاب بگشا، شرم و حجاب تا کی؟
ماییم تشنه و تو عین الحیات مایی 
همچون سراب ما را دادن فریب تا کی؟
دل خواست از تو چیزی، فرموده‌ای که صبری 
جانم رسید بر لب، صبر و شکیب تا کی؟
ای شهسوار خوبان، یکدم به من فرود آی 
بردن عنان ز دستم، پا در رکاب تا کی؟
در جست و جوی وصلت، ما را چو آب و آتش 
گه بر فراز رفتن، گه در نشیب تا کی؟
خواهند باز دیدن، یک روز هم حسابی 
از بیدلان ستاندن، دل بیحساب تا کی؟
خوفم مده که سلمان، در غم تو را بسوزم 
پروانه را ز آتش، دادن نهیب تا کی؟
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۶۸
نه در کوی تو می‌یابم مجالی 
نه می‌بینم وصالت هر به سالی 
مجالی کی بود بر خاک آن کوی؟
که باد صبح را نبود مجالی 
ز مهر روی چون ماه تمامت 
تنم گشت از ضعیفی، چون هلالی 
خیال خواب دارد، دیده من 
مگر کز وصل او، بیند خیالی 
تو گر برگشتی از پیمان دل من 
نگردد هرگز از حالی به حالی 
نگویم بیش ازین، با تو غم دل 
مبادا کز منت گیرد ملالی!
بیا کز دوری روی تو سلمان 
تنش از ناله شد مانند نالی
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۶۹
جز باد همدمی نه که با او زنم دمی 
جز باده مونسی نه که از دل برد غمی 
جز دیده کو به خون رخ ما سرخ می‌کند 
در کار ما نکرد کس از مردمی، دمی 
خوردم هزار زخم ز هر کس به هیچ یک 
رحمی نکرد بر من مسکین به هر مرهمی 
دریای عشق در دل ما جوش می‌زند 
ز آنجا سحاب دیده ما می‌کشد نمی 
سرمست عشق را ز دو عالم فراغت است 
زیرا که دارد او به سر خویش عالمی 
زان پیش روی بر در او داشتم که داشت 
روی زمین غباری و پشت فلک خمی 
سلمان مگوی را ز دل الا به خود که نیست 
در زیر پرده فلک امروز مرحمی
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۷۰
سوز تو کجا گیرد، در خرمن هر خامی؟
مرغ تو فرو ناید، ای دوست به هر بامی
مرد ره سودایت، صاحب قدمی باید 
کان بادیه را نتوان، پیمود به هر گامی 
بد نام ابد کردم، خود را و نمی‌دانم 
درنامه اهل دل، نیکوتر ازین نامی 
از عشق تو زاهد را دم گرم نخواهد شد 
زیرا که بدان آتش هرگز نرسد خامی 
دیوانه دلی دارم، کارام نمی‌گیرد 
جز بر در خماری، یا پیش دلارامی 
از تو نظری سلمان، می‌دارد و می‌شاید 
درویشی اگر خواهد، از پادشه انعامی 
لب را به سخن بگشا، زیرا که ندارد دل 
غیر از دهنت کامی، و آنگاه چه خوش کامی 
آغاز غمت کردم، تا چون بود انجامش 
این نیست از آن کاری، کان را بود انجامی
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۷۱
ساقی ز جام مستی ما را رسان به کامی 
تا ما ز کوی هستی، بیرون نهیم گامی 
هم نیستی که دارد، ملک فنا بقایی 
هم درد چون ندارد در دو دوا دوامی؟
ماییم و نیم جانی، بر کف نهاده بستان 
زان می به نیم جانی، بفروش نیم جامی 
عشاق را مقامی، عالی است اندرین ره 
مطرب مخالفان را بنمای ازین مقامی 
تا گرد ما نگردد، غیر قدح گرانی 
تا بر سرم نیاید، غیر از شراب خامی 
وقتی که شاهدان را، پیدا بود وفایی 
احوال عاشقان، را ممکن بود نظامی 
شوریدگی ما را، منکر مباش زاهد 
چون نیست کار ما را، در دست ما زمامی 
گر باده را نبودی، از لعل دوست بویی
کی داشتی به عالم، زین حرمتی حرامی؟
می‌گفت: ترک رندی، سلمان شنید جانش
از می جواب تلخی، وزنی شکر پیامی
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۷۲
همرنگ رویش در چمن، گل یاسمن گردید می 
دایم به بویش چون صبا، گرد چمن گردید می 
این گل به دامن چیدنم، باشد ز شوق عارضت 
کو خاری از باغ تو تا دامن ز گل در چیدمی 
در حلقه سودای او، مردی به گردی می‌رود 
من نیز سودا می‌کنم، باری بدان ار رندمی 
هر کس شناعت می‌کند، بر من که نشنیدی سخن 
گر من سخن بشنید می، چندین سخن نشنیدمی 
چون او نمی‌آید شبی، بر سر به پرسیدن مرا 
ای کاشکی خواب آمدی، تا من به خوابش دیدمی
لب بر لب من می‌نهد، چون نی دم من می‌دهد 
گردم ندادی هر دمم، چندین چرا نالید می 
بوسیدن جام لبش، گر نیست روزی کاشکی 
چون جرعه افتادی که من خاک درش بوسیدمی 
سودای پنهانم قلم، کرد آشکارات چون کنم؟
ای کاش مقدورم شدی، کاتش به نی پوشیدمی 
سلمان خیال روی او چون نامه‌ای دان در درون 
گر نیستی در خویشتن چندین چرا پیچیدمی؟
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۷۳
رسولا، خدا را به جایی که دانی 
چه باشد که از من دعایی رسانی؟
نه کار رسول است رفتن به کویش 
نسیما تو برخیز اگر می‌توانی 
مرا نیم جانی است بردار با خود 
بکویش رسان ور کند جان گرانی 
همان دم به زلفش بر‌افشان و بازا 
مبادا که آنجا به جان باز مانی 
ز خاک ره او به دست آر گردی 
ز گرد ره آور به من ارمغانی 
فروکش ز زلفش، کلامی مسلسل 
بگو از دهانش حدیثی نهانی
رها کرده‌ای طره‌اش را پریشان 
ز احوال او شمه‌ای باز دانی 
ازان چشم خوش خفته‌اش باز پرسی 
که چونی ز بیماری و ناتوانی 
صبا سست می‌جنبی، آخر چنان رو 
که با ناله من کنی، هم عنانی 
به زیر لب این نکته را از زبانم 
بگویی که ای مایه شادمانی 
تو دوری و من در فراق تو زنده 
زهی سست عهد و زهی سخت جانی! 
به امید وصل توام لیکن 
کسی را مبادا چنین زندگانی 
به یاد رخت می‌کشد، دیده هر دم 
ز جام زجاجی، می ارغوانی 
دلی پر سخن دارم و مهر بر لب 
چو نامه چه باشد مرا اگر بخوانی 
گدای توام گر نرانی ز پیشم 
زهی پادشاهی زهی کامرانی؟
نه آنم که بر تابم از تو عنان را 
ازین در گرم صدره از پیش رانی 
برآنم که بر خدمتت بگذرانم 
دو روزی که باقی است زین زندگانی 
درخت صنوبر خرام تو بادا 
چو سرو ایمن از تند باد خزانی
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۷۴
هر که از روی تواضع بنهد پیشانی 
پیش روی تو زهی روی و زهی پیشانی!
همه خواهند تو را، تا تو کرا می‌خواهی؟
همه خوانند تو را، تا تو کرا می‌خوانی؟
زان غمت یاد نیاید که منم در غم تو 
زان عزیزست مرا جان که تو هم در جانی 
سر مگردان ز من آخر که همه عمر عزیز 
خود به پایان نتوان برد به سرگردانی 
رفت در حلقه زلف تو به مویی صد دل 
دل به خود رفت از آنست بدین ارزانی 
ساقیا نوبت آنست که از دست خودم 
بدهی جامی و از دست خودم بستانی 
گفت: درد دل خود می‌طلبم چون طلبم؟
که دلم با تو و من بیخودم از حیرانی 
باد پایان سخن را تو سواری سلمان 
آفرین بر سخنت باد، که خوش می‌رانی
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۷۵
بازا که بی حضورت، خوش نیست زندگانی 
دور از تو می‌گذارم، عمری چنانکه دانی 
من آمدن به پیشت، دانی نمی‌توانم 
اما اگر تو آیی، دانم که می‌توانی 
از عمر ذوق وقتی، بودم که با تو بودم 
ذوقی چنان ندارد، بی دوست زندگانی 
چون مجمر از فراقت، دارم دلی پر آتش 
دودم به سر بر آمد، زین آتش نهانی 
از درد درد خویشم، یکدم مدار خالی 
کان است عاشقان را، اسباب زندگانی 
عهد جوانی من، بگذشت در فراقت 
بازای تا ببویت، باز آیدم جوانی 
در بزم عشق او جان، باید که خوش بر آید 
ور زانچه بر نیاید خوش باشد از گرانی 
گرچه ز من ملول است او ای صبا چنان کن 
کین نامه هر چه بادا بادا بدور رسانی 
گویی چو نامه سلمان، می‌پیچد از فراقت 
در خویشتن چه باشد، باری گرش بخوانی
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۷۶
تو در خواب خوشی، احوال بیماران چه می‌دانی؟
تو در آسایشی، تیمار بیماری چه می‌دانی؟
نداری جز دل آزاری و ناز و دلبری کاری 
تو غمخواری و دلجویی و دلداری چه می‌دانی؟
تو چون یک شب به سودای سر زلف پریشانش 
نپیمودی درازی شب تاری چه می‌دانی؟
برو زاهد چه پرهیزی ز ناز و شیوه چشمش؟
بپرس این شیوه از مستان تو هشیاری چه می‌دانی؟
دلا گفتم، غم خود خور که کار از دست شد بیرون 
تو را غم خوردن است ای دل تو غمخواری چه می‌دانی؟
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۷۷
به صنوبر قد دلکشش اگر ای صبا گذری کنی 
ز هوای جان حزین من دل خسته را خبری کنی 
چو رسی به کعبه وصل او بکنی مقام و از ره گذر 
ز پی دعا نفسی زنی ز سر صفا گذری کنی 
اگرت مجال نفس زدن بود از زبان منش بگو 
که چه باشد ار به وصالت این شب تیره را سحری کنی 
به زیارتی چه شود که بر سر خاکیان قدمی نهی
به عیادتی چه زیان دهد که به حال ما نظری کنی؟
سحری وصال تو از خدا به دعای شب طلبیده‌ام 
مگر ای سحر نفسی زنی مگر ای دعا اثری کنی 
خجلم که چون برت آورم می لعل اشک و کباب دل 
اگر از درون خراب من طمعی به ما حضری کنی
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۷۸
می‌آیی و دمی دو سه در کار می‌کنی 
ما را به دام خویشتن گرفتار می‌کنی 
دین می‌خری به عشوه و دل می‌بری ز دست 
آری تو زین معامله بسیار می‌کنی 
هر دم هزار بی سر و پا را چو زلف خویش 
برمی‌کشی و باز نگونسار می‌کنی 
دارم دلی خراب به غایت ضعیف و تو 
هر جه غمی است بر دل من بار می‌کنی 
از خواب، آن دو چشم گران خواب را ممال 
زنهار فتنه‌ای را به چه بیدار می‌کنی 
در حلقه‌های زلف خود آتش فروختی 
وین از برای گرمی بازار می‌کنی 
زان خط که گرد دایره روی می‌کشی 
روز سفید ما چو شب تار می‌کنی 
من پرده بر سرایر عشق تو می‌کشم 
لیکن تو هتک پرده اسرار می‌کنی
سلمان چو آفتاب به کویش بر آ چرا 
چون سایه سجده پس دیوار می‌کنی
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۷۹
گفتم: خیال وصلت گفتا: بخواب بینی 
گفتم: مثال قدت گفتا: در آب بینی 
گفتم: به خواب دیدن زلفت چگونه باشد؟
گفتا: که خویشتن را در پیچ و تاب بینی 
گفتم: رخ تو بینم گفتا: زهی تصور 
گفتم: به خواب جانا گفتا: به خواب بینی! 
گفتم: که روی خوبت بنمای تا ببینم 
گفتا: که در دل شب چون آفتاب بینی؟
گفتم: خراب گشتم در دور چشم مستت 
گفتا: که هر چه بینی مست و خراب بینی 
گفتم: لب تو دیدن صد جان بهاست او را 
گفتا: مبصری تو، در لعل ناب بینی 
گفتم: که روز سلمان شب شد ز تار مویت 
گفتا: نگر به رویم تا آفتاب بینی