mabidan/ganjoor huggingface dataset:
خاقانی — قطعات — شمارهٔ ۳۶۲
سعد و نحس شب سپید و سیاه
خاتم مقتفی نمی‌شاید
قرصهٔ مه کلیچهٔ سیم است
عقربش صیرفی نمی‌شاید
چون ولیعهد یوسف است امروز
خلق جز یوسفی نمی‌شاید
این رفیع پدر خر زن مزد
از پی مشرفی نمی‌شاید
در چنین تنگنای دار الضرب
زیر چنگی دفی نمی‌شاید
قاضی اسراف می‌کند در جور
این همه مسرفی نمی‌شاید
زی نبی رفت و برد نور نبی
نور دین منطفی نمی‌شاید
هست بغداد گرد کوه، در او
قاضیی فلسفی نمی‌شاید
بگذر از فلسفی که از پی خرج
شاید از فلس فی نمی‌شاید
این سمرقند نیست بغداد است
نقد او غدرفی نمی‌شاید
تا طرازد طراز سکهٔ ملک
خامه‌زن جز صفی نمی‌شاید
بهر آوردن عروس سبا
رای جز آصفی نمی‌شاید
هم صفی به که با سپاه کرم
بخل را هم‌صفی نمی‌شاید
جملةالامر با خواص عمل
نام نامنصفی نمی‌شاید
محتشم کاشانی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۵۹۹
دل خود رای مرا برده گل خودروئی
ترک خنجر کش مردم کش آتش خوئی
طفل نو سلسله‌ای شوخ تنگ حوصله‌ای
شاه دیوانه و شی ماه مشوش موئی
سر و کارم به غزالیست کزاغیار مدام
می‌کند روکش مردم به یک آدم روئی
دیده پرنور شود نرگس نابینا را
گر به گلشن رسد از پیرهن او بوئی
گوش بر بد سخنم کی منهی امروز ای گل
خورده بر گوش تو گویا سخن بدگوئی
چند سویت نگرم عشوهٔ چشمی بنما
عشوهٔ چشم نباشد گره ابروئی
عشوهٔ غلب شده بر محتشم آری چکند
ناتوانی چنین خصم قوی بازوئی
محتشم کاشانی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۶۰۰
به جائی دلت گرم سوداست گوئی
دل بی‌سر و برگ از آنجاست گوئی
تو را مستی هست پنهان نه پیدا
ولیکن نه مستی صهباست گوئی
دل نیست برجا فلک بر تو دیدی
ز جام هوس باده پیماست گوئی
به من می‌کنی لطفی از حد زیاده
مرادت ازین لطف ایذاست گوئی
بهر چشم برهم زدن بهر قتلم
ز چشمت به ابرو صد ایماست گوئی
فلک بر زمین از دو چشم تر من
گمارنده هفت دریاست گوئی
متاع قرار و سکون در دل ما
درین عهد اکسیر و عنقاست گوئی
به دل هرچه دیدند بردند خوبان
دل عاشقان خوان یغماست گوئی
پراکنده عشقی که دانم به طعنش
لب اوست گویا دل ماست گوئی
ز بزم بتان محتشم خاست طوفان
ستیزندهٔ مست من آنجاست گوئی
محتشم کاشانی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۶۰۱
هنوزت به ما کینه برجاست گویی
هنوزت سر کشتن ماست گویی
هنوزت به این کشته ناپشیمان
سر جنگ و آهنگ غوغاست گویی
هنوزت ز کین صورت خشم پنهان
در آیینهٔ چهره پیداست گویی
هنوزت به دشنام من پیش خوبان
لب تلخ گفتار گویاست گویی
هنوز استمالت دهت در عذابم
بدآموز آزارفرماست گویی
هنوز اندران خاطر اسباب کلفت
ز دیرینگی‌ها مهیاست گویی
کسی این قدر تاب خواری ندارد
دل محتشم سنگ خاراست گویی
محتشم کاشانی — غزلیات از رسالهٔ جلالیه — شمارهٔ ۶۴
هر کجا حیرانم اندر چشم گریانم توئی
روی در هرکس که دارم قبلهٔ جانم توئی
گرچه در بزم دگر شبها چو شمعم در گداز
آن که هر دم می‌کشد از سوز پنهانم توئی
گرچه هستم موج خور در بحر شوق دیگری
آن که از وی غرقه صد گونه طوفانم توئی
گرچه خالی نیست از سوز بت دیگر دلم
آن که آتش می‌زند در ملک ایمانم توئی
گرچه بنیاد حضورم نیست زان مه بی‌قصور
جنبش افکن در بنای صبر و سامانم توئی
گرچه زان گل همچو بلبل نیستم بی‌نالهٔ
غلغل‌افکن در جهان از آه و افغانم توئی
گرچه نمناکست زان یک دانهٔ گوهر دیده‌ام
قلزم انگیز از دو چشم گوهر افشانم توئی
گرچه می‌آلایم از دیدار او دامان چشم
گل‌رخی کز عصمت او پاک دامانم توئی
گرچه جای دیگرم در بندگی چون محتشم
آن که او را پادشاه خویش میدانم توئی
محتشم کاشانی — مثنویات — شمارهٔ ۱۱
سخن طی می‌کنم ناگاه در خواب
در آن بی‌گه که در جو خفته بود آب
به گوش آمد صدایی در چنانم
که کرد از هزیمت مرغ جانم
چنان برخاستم از جا مشوش
که برخیزد سپند از روی آتش
چنان بیرون دویدم بیخودانه
که خود را ساختم گم در میانه
من درمانده کز بیرون این در
به آن صیاد جان بودم گمان بر
ز شست شوق تیری خورده بودم
که تا در می‌گشودم مرده بودم
محتشم کاشانی — مثنویات — شمارهٔ ۱۲
چه گویم نطقم آن قدرت ندارد
که اینجا کلک خود در جنبش آرد
کند آغاز ناخوش داستانی
برد خوشحالی از طبع جهانی
مولانا — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۲۳۰
یا سندا لحاظه عاقلتی و مسکنی
یا ملکا جواره مکتنفی و مؤمنی
انت عماد بنیتی انت عتاد منیتی
انت کمال ثروتی انت نصاب مخزنی
قره کل منظر مقصد کل مشتری
قوه کل ناعش قدره کل منحنی
انت ولی نعمتی مونس لیل وحدتی
انت کروم نائل حول جناه نجتنی
سید کل مالک مخلص کل هالک
هادی کل سالک ناعش کل منثنی
چند خموش می‌کنم سوی سکوت می‌روم
هوش مرا به رغم من ناطق راز می‌کنی
پروین اعتصامی — مثنویات، تمثیلات و مقطعات — شمارهٔ  ۱۶۷ - قطعه
ما نیز در دیار حقیقت، توانگریم
کالای ما چو وقت رسد، کارهای ماست
ما روی خود ز راه سعادت نتافتیم
پیران ره، بما ننمودند راه راست
پروین اعتصامی — مثنویات، تمثیلات و مقطعات — شمارهٔ  ۱۶۸ - قطعه  مرد پندارند پروین را، چه برخی ز اهل فضل
از غبار فکر باطل، پاک باید داشت دل
تا بداند دیو، کاین آئینه جای گرد نیست
مرد پندارند پروین را، چه برخی ز اهل فضل
این معما گفته نیکوتر، که پروین مرد نیست
پروین اعتصامی — مثنویات، تمثیلات و مقطعات — شمارهٔ  ۱۶۹ - قطعه
گر شمع را ز شعله رهائی است آرزو
آتش چرا به خرمن پروانه میزند
سرمست، ای کبوترک ساده دل، مپر
در تیه آز، راه تو را دانه میزند
پروین اعتصامی — مثنویات، تمثیلات و مقطعات — شمارهٔ  ۱۷۰ - قطعه
بی‌رنج، زین پیاله کسی می نمی‌خورد
بی‌دود، زین تنور به کس نان نمی‌دهند
تیمار کار خویش تو خود خور، که دیگران
هرگز برای جرم تو، تاوان نمی‌دهند
پروین اعتصامی — مثنویات، تمثیلات و مقطعات — شمارهٔ  ۱۷۱ - بیت
خیال آشنائی بر دلم نگذشته بود اول
نمیدانم چه دستی طرح کرد این آشنائی را
پروین اعتصامی — مثنویات، تمثیلات و مقطعات — شمارهٔ  ۱۷۲ - بیت
بکوش و دانشی آموز و پرتوی افکن
که فرصتی که ترا داده‌اند، بی بدل است
پروین اعتصامی — مثنویات، تمثیلات و مقطعات — شمارهٔ  ۱۷۳ - بیت
دل پاکیزه، بکردار بد آلوده مکن
تیرگی خواستن، از نور گریزان شدن است
پروین اعتصامی — مثنویات، تمثیلات و مقطعات — شمارهٔ  ۱۷۴ - بیت
طائری کز آشیان، پرواز بهر آز کرد
کیفرش، فرجام بال و پر بخون آلودن است
پروین اعتصامی — مثنویات، تمثیلات و مقطعات — شمارهٔ  ۱۷۵ - بیت
با قضا، چیره زبان نتوان بود
که بدوزند، گرت صد دهن است
پروین اعتصامی — مثنویات، تمثیلات و مقطعات — شمارهٔ  ۱۷۶ - بیت
دور جهان، خونی خونخوارهاست
محکمهٔ نیک و بد کارهاست
پروین اعتصامی — مثنویات، تمثیلات و مقطعات — شمارهٔ  ۱۷۷ - ابیات پراکنده
خیال کژ به کار کژ گواهی است
سیاهی هر کجا باشد، سیاهی است
به از پرهیزکاری، زیوری نیست
چو اشک دردمندان، گوهری نیست
مپوش آئینه کس را به زنگار
دل آئینه است، از زنگش نگهدار
پروین اعتصامی — مثنویات، تمثیلات و مقطعات — شمارهٔ  ۱۷۸ - بیت
سزای رنجبر گلشن امید، بس است
بدامن چمنی، گلبنی نشانیدن
پروین اعتصامی — مثنویات، تمثیلات و مقطعات — شمارهٔ  ۱۷۹ - بیت
برهنمائی چشم، این ره خطا رفتم
گناه دیدهٔ من بود، این خطاکاری
سنایی — قصاید و قطعات — شمارهٔ ۲۰۴
در شهر مرد نیست ز من نابکارتر
مادر پسر نزاد ز من خاکسارتر
مغ با مغان به طوع ز من راست‌گوی تر
سگ با سگان به طبع ز من سازگارتر
از مغ هزار بار منم زشت کیش‌تر
وز سگ هزار بار منم زشت کارتر
هر چند دانم این به یقین کز همه جهان
کس راز حال من نبود کارزارتر
اینست جای شکر که در موقف جلال
نومیدتر کسی بود امیدوارتر
ابوسعید ابوالخیر — ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران — تکه ۳
کار چون بسته شود بگشایدا
وز پس هر غم طرب افزایدا
ابوسعید ابوالخیر — ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران — تکه ۴
خداوندا بگردانی بلا را
ز آفتها نگه داری تو ما را
ابوسعید ابوالخیر — ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران — تکه ۵
به حق هر دو گیسوی محمد
زبون گردان زبردستان ما را
ابوسعید ابوالخیر — ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران — تکه ۶
نسیما جانب بستان گذر کن
بگو آن نازنین شمشاد ما را
به تشریف قدوم خود زمانی
مشرف کن خراب آباد ما را
ابوسعید ابوالخیر — ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران — تکه ۷
چون مرا دیدی تو او را دیده‌ای
چون ورا دیدی تو دیدی مر مرا
ابوسعید ابوالخیر — ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران — تکه ۸
گر من این دوستی تو ببرم تا لب گور
بزنم نعره ولیکن ز تو بینم هنرا
ابوسعید ابوالخیر — ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران — تکه ۹
گرفت خواهم زلفین عنبرین ترا
به بوسه نقش کنم برگ یاسمین ترا
هر آن زمین که تو یک ره برو قدم بنهی
هزار سجده برم خاک آن زمین ترا
هزار بوسه دهم بر سخای نامهٔ تو
اگر ببینم بر مهر او نگین ترا
به تیغ هندی گو دست من جدا بکنند
اگر بگیرم روزی من آستین ترا
اگر چه خامش مردم که شعر باید گفت
زبان من به روی گردد آفرین ترا
ابوسعید ابوالخیر — ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران — تکه ۱۰
در شب تاریک برداری نقاب از روی خویش
مرد نابینا ببیند بازیابد راه را
طاقت پنجاه روزم نیست تا بینم ترا
دلبرا شاها ازین پنجه بیفگن آه را
پنج و پنجاهم نباید هم کنون خواهم ترا
اعجمی‌ام می‌ندانم من بن و بنگاه را
ابوسعید ابوالخیر — ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران — تکه ۱۱
هر کسی محراب کردست آفتاب و سنگ و چوب
من کنون محراب کردم آن نگارین روی را
ابوسعید ابوالخیر — ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران — تکه ۱۲
با عاشقان نشین و همه عاشقی گزین
با هر که نیست عاشق کم کن قرینیا
باشد گه وصال ببینند روی دوست
تو نیز در میانهٔ ایشان ببینیا
ابوسعید ابوالخیر — ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران — تکه ۱۳
آتش نمرود هرگز پور آذر را نسوخت
پور آذر پیش ازین آتش چو خاکستر شده‌است
تا بدین آتش نسوزی تو یقین صافی نه‌ای
خواه گو دیوانه خوانی خواه گویی بیهده‌است
ای دریغا جان قدسی کز همه پوشیده‌است
بس که دیدست روی او یا نام او بشنیده‌است
هر که بیند در زمان آن حسن او کافر شود
ای دریغا کین شریعت کفر ما ببریده‌است
کون و کان بر هم زن و از خود برون شو یک رهی
کین چنین جان را خدا از دو جهان بگزیده‌است
ابوسعید ابوالخیر — ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران — تکه ۱۴
امروز به هر حالی بغداد بخاراست
کجا میر خراسانست پیروزی آنجاست
ابوسعید ابوالخیر — ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران — تکه ۱۵
ساقی تو بده باده و مطرب تو بزن رود
تا می‌خورم امروز که وقت طرب ماست
ابوسعید ابوالخیر — ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران — تکه ۱۶
می هست و درم هست و بت لاله رخان هست
غم نیست و گر هست نصیب دل اعداست
ابوسعید ابوالخیر — ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران — تکه ۱۷
هر آن دلی که ترا، سیدی بدان نظرست
خطر گرفت اگرچه حقیر و بی‌خطرست
ابوسعید ابوالخیر — ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران — تکه ۱۸
اگرچه خرد یکی شاخک گیاه بود
که تو بدو نگری زادسرو غاتفرست
ابوسعید ابوالخیر — ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران — تکه ۱۹
هر آن دلی که نهفتست زیر هفت زمین
که تو بدو نگری همتش ز عرش برست
ابوسعید ابوالخیر — ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران — تکه ۲۰
صاحب خبران دارم آنجا که تو هستی
یک دم زدن از حال تو غافل نیم ای دوست
ابوسعید ابوالخیر — ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران — تکه ۲۱
ای ترک جان نکرده و جانانت آرزوست
زنار نابریده و ایمانت آرزوست
در هیچ وقت خدمت مردی نکرده‌ای
و آنگه نشسته صحبت مردانت آرزوست
ابوسعید ابوالخیر — ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران — تکه ۲۲
رنج مردم ز پیشی و بیشیست
راحت و ایمنی ز درویشیست
بر گزین زین جهان یکی و بس
گرت با دانش و خرد خویشیست
ابوسعید ابوالخیر — ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران — تکه ۲۳
از دوست پیام آمد کاراسته کن کار
مهر دل پیش آر و فضول از ره بردار
اینست شریعت
اینست طریقت
ابوسعید ابوالخیر — ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران — تکه ۲۴
ای روی تو چو روز دلیل موحدان
وی موی تو چنان چو شب ملحد از لحد
ای من مقدم از همه عشاق چون تویی
مر حسن را مقدم چون از کلام قد
مکی به کعبه فخر کند مصریان به نیل
ترسا به اسقف و علوی به افتخار جد
فخر رهی بدان دو سیه چشمکان تست
کامد پدید زیر نقاب از بر دو خد
ابوسعید ابوالخیر — ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران — تکه ۲۵
از دوست به هر چیز چرا بایدت آزرد
کین عیش چنین باشد گه شادی و گه درد
گر خوار کند مهتر خواری نکند عیب
چون باز نوازد شود آن داغ جفا سرد
صد نیک به یک بد نتوان کرد فراموش
گر خار بر اندیشی خرما نتوان خورد
او خشم همی گیرد تو عذر همی خواه
هر روز به نو یار دگر می‌نتوان نکرد
ابوسعید ابوالخیر — ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران — تکه ۲۶
آری چنین کنند کریمان که شاه کرد
سوی رهی بچشم بزرگی نگاه کرد
ابوسعید ابوالخیر — ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران — تکه ۲۷
هر آن شمعی که ایزد برفروزد
کسی کش پف کند سبلت بسوزد
ابوسعید ابوالخیر — ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران — تکه ۲۸
برون ز گوشه بهشت برین سقر باشد
فزون ز توشه شکر معده بار خر باشد
هر آنکه توشهٔ روزی و گوشه‌ای دارد
به راستی ملک ملک بحر و بر باشد
زیادت از سرت ار یک کله بدست آری
به خاکپای قناعت که درد سر باشد
ابوسعید ابوالخیر — ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران — تکه ۲۹
عاشقی خواهی که تا پایان بری
بس که بپسندید باید ناپسند
زشت باید دید و انگارید خوب
زهر باید خورد و انگارید قند
توسنی کردم ندانستم همی
کز کشیدن سخت‌تر گردد کمند
ابوسعید ابوالخیر — ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران — تکه ۳۰
با خلق هر کرم که کند هم خدا کند
باشد که ناگهی نگهی هم بما کند
ابوسعید ابوالخیر — ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران — تکه ۳۱
مرا تو راحت جانی معاینه نه خبر
کرا معاینه آمد خبر چه سود کند
ابوسعید ابوالخیر — ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران — تکه ۳۲
هیچ صورتگر بصد سال از بدایع وزنگار
آن نداند کرد و نتواند که یک باران کند
ابوسعید ابوالخیر — ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران — تکه ۳۳
او درین فکر تا به ما چه کند
ما درین فکر تا خدا چه کند
ابوسعید ابوالخیر — ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران — تکه ۳۴
ما دل آسوده تا خدا چه کند
خواجه در حیله تا به ما چه کند
ابوسعید ابوالخیر — ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران — تکه ۳۵
بزیر قبهٔ تقدیس مست مستانند
که هر چه هست همه صورت خدا دانند
ابوسعید ابوالخیر — ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران — تکه ۳۶
کار همه راست چنانکه بباید
حال شادیست شاد باشی شاید
انده و اندیشه را دراز چه داری
دولت تو خود همان کند که بباید
رای وزیران ترا به کار نیاید
هر چه صوابست بخت خود فرماید
چرخ نیارد بدیل تو ز خلایق
وانکه ترا زاد نیز چون تو نزاید
ایزد هرگز دری نبندد بر تو
تا صد دیگر به بهتری نگشاید
ابوسعید ابوالخیر — ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران — تکه ۳۷
خوش آید او را چون من بناخوشی باشم
مرا که خوشی او بود ناخوشی شاید
مرا چو گریان بیند بخندد از شادی
مرا چو کاسته بیند کرشمه بفزاید
ابوسعید ابوالخیر — ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران — تکه ۳۸
هر باد که از سوی بخارا بمن آید
با بوی گل و مشک و نسیم سمن آید
بر هر زن و هر مرد کجا بروزد آن باد
گویی مگر آن باد همی از ختن آید
ابوسعید ابوالخیر — ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران — تکه ۳۹
نی نی ز ختن باد چنان خوش نوزد هیچ
کان باد همی از بر معشوق من آید
هر شب نگرانم به یمن تا تو بر آیی
زیرا که سهیلی و سهیل از یمن آید
کوشم که بپوشم صنما نام تو از خلق
تا نام تو کم در دهن انجمن آید
با هر که سخن گویم اگر خواهم و گر نی
اول سخنم نام تو اندر دهن آید
ابوسعید ابوالخیر — ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران — تکه ۴۰
بده تو بار خدایا درین خجسته سفر
هزار نصرت و شادی هزار فتح و ظفر
به حق چار محمد به حق چار علی
بدو حسن به حسین و به موسی و جعفر
ابوسعید ابوالخیر — ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران — تکه ۴۱
چیست ازین خوبتر در همه آفاق کار
دوست به نزدیک دوست یار به نزدیک یار
دوست بر دوست رفت یار به نزدیک یار
خوشتر ازین در جهان هیچ نبوده‌است کار
ابوسعید ابوالخیر — ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران — تکه ۴۲
خوبتر اندر جهان ازین چه بود کار
دوست بر دوست رفت و یار بر یار
آن همه اندوه بود و این همه شادی
آن همه گفتار بود و این همه کردار
دوست بر دوست رفت یار بر یار
خوشتر ازین هیچ در جهان نبود کار
ابوسعید ابوالخیر — ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران — تکه ۴۳
حق تعالی که مالک الملکست
لیس فی الملک غیره مالک
برساند به یکدگر ما را
انه قادر علی ذلک
ابوسعید ابوالخیر — ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران — تکه ۴۴
معدن شادیست این معدن جود و کرم
قبلهٔ ما روی یار قبلهٔ هر کس حرم
ابوسعید ابوالخیر — ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران — تکه ۴۵
دریغم آید خواندن گزاف وار دو نام
بزرگوار دو نام از گزاف خواندن عام
یکی که خوبان را یکسره نکو خوانند
دگر که عاشق گویند عاشقان را نام
دریغم آید چون مر ترا نکو خوانند
دریغم آید چون بر رهیت عاشق نام
ابوسعید ابوالخیر — ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران — تکه ۴۶
نظری فگن به حالم که ز دست رفت کارم
به کسم مکن حواله که به جز تو کس ندارم
تو چو صاحب عطایی طلب منست از تو
چو تو غالبی بهر کس به تو خویش می‌سپارم
ابوسعید ابوالخیر — ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران — تکه ۴۷
بوالعجب یاری ای یار خراسانی
بندهٔ بوالعجبی‌های خراسانم
ابوسعید ابوالخیر — ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران — تکه ۴۸
همه جمال تو بینم چو دیده باز کنم
همه تنم دل گردد که با تو راز کنم
حرام دارم با دیگران سخن گفتن
کجا حدیث تو آمد سخن دراز کنم
ابوسعید ابوالخیر — ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران — تکه ۴۹
مدتی هست که ما از خم وحدت مستیم
شیشهٔ کثرت این طایفه را بشکستیم
اینکه گویند فنا هست غلط میگویند
تا خدا هست درین معرکه ما هم هستیم
ابوسعید ابوالخیر — ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران — تکه ۵۰
بس که جستم تا بیابم من از آن دلبر نشان
تا گمان اندر یقین گم شد یقین اندر گمان
تا که می‌جستم ندیدم تا بدیدم گم شدم
گم شده گم کرده را هرگز کجا یابد نشان
در خیال من نیامد در یقینم هم نبود
بی نشانی که صواب آید ازو دادن نشان
چند گاهی عاشقی برزیدم و پنداشتم
خویشتن شهره بکرده کو چنین و من چنان
در حقیقت چون بدیدم زو خیالی هم نبود
عاشق و معشوق من بودم ببین این داستان
ابوسعید ابوالخیر — ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران — تکه ۵۱
تعویذ گشت خوی بدان روی خوب را
ورنه به چشم بد بخورندیش مردمان
ابوسعید ابوالخیر — ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران — تکه ۵۲
تو چنانی که ترا بخت چنانست و چنان
من چنینم که مرا بخت چنینست و چنین
ابوسعید ابوالخیر — ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران — تکه ۵۳
با عاشقان نشین و همه عاشقی گزین
با هر که نیست عاشق کم گوی و کم نشین
باشد که در وصال تو بینند روی دوست
تو نیز در میانهٔ ایشان نه‌ای ببین
ابوسعید ابوالخیر — ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران — تکه ۵۴
ترا روی زرد و مرا روی زرد
تو از مهر و ماه و من از مهر ماه
ابوسعید ابوالخیر — ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران — تکه ۵۵
بر فلک بر دو مرد پیشه ورند
آن یکی درزی آن دگر جولاه
این ندوزد مگر قبای ملوک
و آن نبافد مگر گلیم سیاه
ابوسعید ابوالخیر — ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران — تکه ۵۶
ما و همین دوغ وا و ترب و ترینه
پختهٔ امروز یا ز باقی دینه
عز ولایت به ذل عزل نیرزد
گرچه ترا نور حاج تا به مدینه
ابوسعید ابوالخیر — ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران — تکه ۵۷
حال عالم سر بسر پرسیدم از فرزانه‌ای
گفت: یا خاکیست یا بادیست یا افسانه‌ای
گفتمش، آن کس که او اندر طلب پویان بود؟
گفت: یا کوریست یا کریست یا دیوانه‌ای
گفتمش: احوال عمر ما چه باشد عمر چیست؟
گفت: یا برقیست یا شمعیست یا پروانه‌ای
بر مثال قطرهٔ برفست در فصل تموز
هیچ عاقل در چنین جاگاه سازد خانه‌ای
یا مثال سیل خانست آب در فصل بهار
هیچ زیرک در چنین منزل فشاند دانه‌ای
فیلسوفی گفت: اندر جانب هندوستان
حکمتی دیدم نوشته بر در بت خانه‌ای
گفتم: آن حکمت چه حکمت بود؟ گفت: این حکمتست
آدمی را سنگ و شیشه چرخ چون دیوانه‌ای
نعمت دنیا و دنیا نزد حق بیگانه است
هیچ عاقل مهر ورزد با چنین بیگانه‌ای؟
ابوسعید ابوالخیر — ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران — تکه ۵۸
ای بار خدا به حق هستی
شش چیز مرا مدد فرستی
ایمان و امان و تن درستی
فتح و فرج و فراخ دستی
ابوسعید ابوالخیر — ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران — تکه ۵۹
ای ساقی پیش آر ز سرمایهٔ شادی
زان می‌که همی تابد چون تاج قبادی
زان باده که با بوی گل و گونهٔ لعلست
قفل در کرمست و کلید در شادی
ابوسعید ابوالخیر — ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران — تکه ۶۰
ایا بر جان ما ماهر چو بر شطرنج اهوازی
چو ما را شاه مات آید ترا سپری شود بازی
ابوسعید ابوالخیر — ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران — تکه ۶۱
تنگ دلی نی و دل تنگ نی
تنگدلان را بر ما رنگ نی
ابوسعید ابوالخیر — ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران — تکه ۶۲
صاحب خبران دارم آنجا که تو هستی
یا جمله مرا هستی یا عهد شکستی
یک دم زدن از حال تو غافل نیم ای دوست
صاحب خبران دارم آنجا که تو هستی
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۱
دانی چه گفته‌اند بنی عوف در عرب
نسل بریده به که موالید بی‌ادب
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۲
خیری که برآیدت به توفیق از دست
در حق کسی کن که درو خیری هست
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۳
گر سفله به مال و جاه از آزاده بهست
سگ نیز به صید از آدمیزاده بهست
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۴
کس نیست که مهر تو درو شاید بست
پس پیش تو ناچار کمر باید بست
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۵
دولت جاوید به طاعت درست
سود مسافر به بضاعت درست
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۶
گوینده را چه غم که نصیحت قبول نیست
گر نامه رد کنند گناه رسول نیست
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۷
رفتن چو ضرورتست و منزل بگذاشت
من خود ننهم دلی که بر باید داشت
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۸
هر که گوید کلاغ چون بازست
نشنوندش که دیده‌ها بازست
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۹
گر راه نمایی همه عالم راهست
ور دست نگیری هه عالم چاهست
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۱۰
خواهی که به طبعت همه کس دارد دوست
با هر که در اوفتی چنان باش که اوست
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۱۱
اگر بواب و سرهنگان هم از درگه برانندت
ازان بهتر که در پهلوی مجهولی نشانندت
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۱۲
این بار نه بانگ چنگ و نای و دهلست
کاین بار شکار شیر و جنگ مغلست
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۱۳
از مایهٔ بیسود نیاساید مرد
مار از دم خویش چند بتواند خورد
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۱۴
گمان مبر که جهان اعتماد را شاید
که بی‌عدم نبود هر چه در وجود آید
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۱۵
بیچاره که در میان دریا افتاد
مسکین چه کند که دست و پایی نزند
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۱۶
توان نان خورد اگر دندان نباشد
مصیبت آن بود که نان نباشد
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۱۷
چه کندمالک مختار که فرمان ندهد
چه کند بنده که سر بر خط فرمان ننهد
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۱۸
وقتی دل دوستان به جنگ آزارند
چندانکه نه جای آشتی بگذارند
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۱۹
گفتم که برآید آبی از چاه امید
افسوس که دلو نیز در چاه افتاد
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۲۰
دروغی که حالی دلت خوش کند
به از راستی کت مشوش کند
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۲۱
غریب شهر کسان تا نبوده باشد مرد
ازو درست نیاید غم غریبان خورد
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۲۲
سلطان که به منزل گدایان آید
گر بر سر بوریا نشیند شاید
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۲۳
در طالع من نیست که نزدیک تو باشم
می‌گویمت از دور دعا گر برسانند
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۲۴
نیافرید خدایت به خلق حاجتمند
به شکر نعمت حق در به روی خلق مبند
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۲۵
گر ز هفت آسمان گزند آید
راست بر عضو مستمند آید
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۲۶
در گرگ نگه مکن که بزغاله برد
یک روز ببینی که پلنگش بدرد
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۲۷
بشنو که من نصیحت پیران شنیده‌ام
پیش از تو خلق بوده و بعد از تو بوده‌اند
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۲۸
مرغ جایی رود که چینه بود
نه به جایی رود که چی نبود
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۲۹
خورشید که بر جامهٔ درویش افتد
از بخت نگونش ابر در پیش افتد
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۳۰
تواضع گر چه محبوبست و فضل بیکران دارد
نباید کرد بیش از حد که هیبت را زیان دارد
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۳۱
نه هر بیرون که بپسندی درونش همچنان باشد
بسا حلوای صابونی که زهرش در میان باشد
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۳۲
سگ هم از کوچکی پلید بود
اصل ناپاک از او پدید بود
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۳۳
شادمانی مکن که دشمن مرد
تو هم از مرگ جان نخواهی برد
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۳۴
گر هیمه عود گردد و گر سنگ در شود
مشنو که چشم آدمی تنگ پر شود
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۳۵
هر که دندان به خویشتن بنهاد
خیر دیگر به کس نخواهد داد
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۳۶
بخت در اول فطرت چو نباشد مسعود
مقبل آن نیست که در حال بمیرد مولود
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۳۷
ناامید از در رحمت به کجا شاید رفت
یارب از هر چه خطا رفت هزار استغفار
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۳۸
سفله را قوت مده چندانکه مستولی شود
گرگ را چندانکه دندان تیزتر خونریزتر
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۳۹
نهاد بد نپسندد خدای نیکوکار
امیر خفته و مردم ز ظلم او بیدار
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۴۰
بزرگی نماند بر آن پایدار
که مردم به چشمش نمایند خوار
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۴۱
چه داند خوابناک مست مخمور
که شب را چون به روز آورد رنجور
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۴۲
دو عاشق را به هم بهتر بود روز
دو هیزم را به هم خوشتر بود سوز
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۴۳
به شکر آنکه تو در خانه‌ای و اهلت پیش
نظر دریغ مدار از مسافر درویش
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۴۴
جایی نرسد کس به توانایی خویش
الا تو چراغ رحمتش داری پیش
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۴۵
زنده‌دل از مرده نصیحت نیوش
مرده‌دل از زنده نگیرد به گوش
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۴۶
یار بیگانه نگیرد هر که دارد یار خویش
ای که دستی چرب داری پیشتر دیوار خویش
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۴۷
کوته‌نظران را نبود جز غم خویش
صاحبنظران را غم بیگانه و خویش
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۴۸
به کین دشمنان باطل میندیش
که این حیفست ظاهر بر تن خویش
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۴۹
گر خود همه عالم بگشایی تو به تیغ
چه سود که باز می‌گذاری به دریغ؟
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۵۰
مکن عمر ضایع به افسوس و حیف
که فرصت عزیزست و الوقت سیف
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۵۱
با هر کسی به مذهب وی باید اتفاق
شرطست یا موافقت جمع یا فراق
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۵۲
بد نه نیکست بی‌خلافت ولیک
مرد خالی نباشد از بد و نیک
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۵۳
ای پیک نامه بر که خبر می‌بری به دوست
یا لیت اگر به جای تو من بودمی رسول
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۵۴
هر که آمد بر خدای قبول
نکند هیچش از خدا مشغول
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۵۵
گر بلندت کسی دهد دشنام
به که ساکن دهی جواب سلام
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۵۶
خفتی و به خفتنت پراکنده شدیم
برخاستی و به دیدنت زنده شدیم
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۵۷
دلت خوش باد و چشم از بخت روشن
به کام دوستان و رغم دشمن
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۵۸
از بهر دل یکی به دست آوردن
مطبوع نباشد دگری آزردن
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۵۹
به نیکی و بدی آوازه در بسیط جهان
سه کس برند رسول و غریب و بازرگان
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۶۰
الهی عاقبت محمود گردان
به حق صالحان و نیکمردان
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۶۱
هر که با من بدست و با تو نکو
دل منه بر وفای صحبت او
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۶۲
صاحبدل نیک سیرت علامه
گو کفش دریده باش و خلقان جامه
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۶۳
کرم به جای فروماندگان چو نتوانی
مروتست نه چندانکه خود فرومانی
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۶۴
ز خیرت خیر پیش آید، بکن چندانکه بتوانی
مکافات بدی کردن، نمی‌گویم تو خود دانی
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۶۵
اگر بریان کند بهرام، گوری
نه چون پای ملخ باشد ز موری
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۶۶
نداند آنکه درآورد دوستان از پای
که بی‌خلاف بجنبند دشمنان از جای
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۶۷
این باد و بروت و نخوت اندر بینی
آن روز که از عمل بیفتی بینی
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۶۸
آن گوی که طاقت جوابش داری
گندم نبری به خانه چون جو کاری
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۶۹
مردی نه به قوتست و شمشیرزنی
آنست که جوری که توانی نکنی
سعدی — مفردات — شمارهٔ  ۷۰
به پارسایی و رندی و فسق و مستوری
چو اختیار به دست تو نیست معذوری