mabidan/ganjoor huggingface dataset:
وطواط — قصاید — شمارهٔ ۱۹۲ - در مدح ملک اتسز
نگارا تا تو از سنبل تراز ارغوان کردی
رخ چون ارغوان من برنگ زعفران کردی
ز مشک روی من کافور پیدا گشت از آن حسرت
که تو کافور روی خود مشک اندر نهان کردی
چون ماه آسمان تا روی تو خرمن زد از عنبر
مرا از عشق سرگردان چو ماه آسمان کردی
بصنعت در جوار عدل ظلمی را امان دادی 
بحیلت از کنار شرع کفری را عیان کردی
ز عشق آتش زدی چندان بدلها در ، کز آن آتش 
همه اطراف روی خود سراسر پر دخان کردی 
گل لعلست خد تو که در مشکش وطن دادی 
شب تیره است خط تو که بر روزش مکان کردی
تو کردی روز و شب جمع و فلک زین ممتحن گردد
درین معنی همانا تو فلک را امتحان کردی
حصاری ساختی از خط بگرد عارض وزان پس 
ملاحت را درو تا حشر جانا ، جودان کردی
جهان مر نیکویی را کرد اسیر تو بدان معنی
تو چون خو را اسیر خدمت شاه جهان کردی
علاء دولت و دین ، آنکه گوید دولت و دینش : 
همیشه کامران بادی! که ما را کامران کردی
خداوندای ، که گر با خاک درگاهش قرین گردی 
جهان گوید : هنی بادت که با دولت قران کردی
چو بوسیدی کف او جرم گردون زیر پی سودی 
چو بگزیدی در او ، اسب دولت زیر ران کردی
ایا شاهی، که چشم فتنه در خوابست از آن روزی
که تو در صحن عالم عدل خود را پاسبان کردی 
اگر از بحر درخ خیزد و گر از کان گهر زاید
بجود و فضل دست و دل بسان بحر وکان کردی
بهنگام عطا دادن ، بوقت کینه آهختن
ولی را طرب کردی عدو را با فغان کردی 
چرا پیراهن صبری ندوزد خصم تو ؟ گر تو 
دلش چون دیدهٔ سوزن ، تنش چون ریسمان کردی
بسان خاک حزمت را بهر وقتی سکون دادی 
بسان باد عزمت را بهر جایی روان کردی
هر آنکس کو زبان را کرد مطلق بر خلاف تو 
تن او را اسیر حبس و محنت چون زبان کردی
تو از کاشانهٔ فطرت ، که با وصف حسن بودی
جهان را از علامات سعادت چون چنان کردی
هم اندر طینت آدم بدانشها ضمین گشتی 
هم اندر رتبت حوا بروزیها ضمان کردی
هر آن خطی که مشکل بود بر گردون فرو خواندی
هر آن سری که مجمل بود در گیتی بیان کردی
بنان خویش را در ملک بخشی تولیت دادی
بیان خویش را بر گنج دانش قهرمان کردی
شرنگ دوستانت را بلذت چون شکر کردی
بهار دشمنانت را بصورت چون خزان کردی 
چو بنمودی جبین خویش در هیجا سواران را
بسا مرد مبارز را که در صورت جبان کردی
هر آن غولی که در بیدا مضل کاروان بودی 
زبیم عدل خویش او را دلیل کاروان کردی 
بدان بقعه که کبکی بود بازی را امین کردی
در آن خطه که میشی بود گرگی را شبان کردی
سخن نور از حکم گیرد ، حکم جفت سخن کردی
بنان جاه از کرم گیرد ، کرم یار بنان کردی
بعون یار پیر و نصرة بخت جوان بنگر 
چگونه صدر خود را مرجع پیر و جوان کردی؟
هر آنچ از وی ثنا یابی ، ز بخت نیک آن جستی
هر آنچ از وی دعا بینی ، بعمر خویش آن کردی 
بسی بی خانه را دیدم که آمد سوی صدر تو 
مرو را مدتی نزدیک قطب خاندان کردی 
من بی نام و بی نانرا ، چو بگزیدم جناب تو
چنان کز جود فضل تو سزد با نام و نان کردی
بسان روبهی بودم بدام روزگار اندر
مرا در روضهٔ اقبال خود شیر ژیان کردی
بسعی خود طرب را با دل من آشتی دادی
بلطف خود فلک را بر تن من مهربان کردی
شکفته باد عیش تو ، چو باغ نو بهاران را
برای سایلان از زر چو باغ مهرگان کردی 
ز شادی رنگ و روی تو بسان ارغوان بادا
که اشک دشمنان از غم برنگ ارغوان کردی
بعقبی در ، ز پیغمبر شفاعت بی کران بادت
که در دنیا بدینش در شجاعت بی کران کردی
وطواط — قصاید — شمارهٔ ۱۹۴ - در مدح شمس الدین وزیر
تا کی از عشق تو کشم خواری؟
تا کی از هجر تو کنم زاری ؟
چند با من جفا کنی آخر ؟
شرم بادت ازین جفا گاری 
زان دو زلف چو ابر پیوسته 
بر سر من بلا همی باری 
دل ربودی ز دست من ، بحلی 
جان ربایی و دست آن داری 
آفت جانی و شگفت اینست 
که بجان کردمت خریداری !
تو دل و جان و دیده ای که نخست 
از دل و جان دیده بیزاری 
بندهٔ حضرت خداوندم 
تا چنین بی کسم نپنداری 
شمس دینم ز دست نگذارد 
اگرم تو ز دست بگذاری 
آسمان علو ، که پیشش پست 
آسمان در بلند مقداری
کامگاری ، که با تبسط او 
چرخ بنوشت فرش غداری 
نامداری، که با تحفظ او 
دهر بسترد نقش مکاری 
آنکه بی سعی او روان نشود 
مرغ روزی ز دام دشواری 
و آن که با عدل او گله نکند 
چشم فتنه ز رنج بیداری 
حشمت او ز شخص قهاران 
برکشیده لباس قهاری 
همت او ز فرق جباران 
در ربوده کلاه جباری 
دور کرده وقایع عدلش 
از دل زایران گران باری 
سرورا ، با عطای تو نزند 
بحر پرمایه لاف بسیاری 
تویی آن کس که با سخا جفتی 
تویی آن کس که با کرم یاری 
در معالی سپهر تأثیری
در بزرگی زمانه آثاری 
همچو ایمان مطهر از عیبی 
همچو دولت منزه از باری 
کی گزاید ترا رکاکت یار ؟
که تو با صدق صاحب الغاری 
سرورا ، آمدم بزنهارت 
کز حوادث تو حصن زنهاری 
حافظ جان و جاه اشرافی 
کافی نام و نان احراری
من بیمار را جوار تو هست 
بخوشی همچو سایه دیواری 
در مضیق بلا و رنج مرا 
نبود زین سپس گرفتاری 
تا بود نزد عاشقان معروف 
طرهٔ دلبران بطراری 
بادت از چرخ هر زمان اقبال 
بادت از بخت هر زمان یاری 
از سر کلک تو عدوی ترا 
چون سر کلک تو نگونساری
وطواط — قصاید — شمارهٔ ۱۹۵ - در مدح ملک اتسز
ز عشقت ، ای عمل غمزهٔ تو خون خواری 
بسی کشید تن مستمند من خواری
مراست عیش دژم تا شدی ز دست آسان 
چگونه عیشی ؟ با صد هزار دشواری
بدان دو چشم دژم عیش من دژم خواهی 
بدان دو زلف سیه روز من سیه داری 
طلب همی کنی آزار من ، خداوندا 
روا بود که مرا بی گنه بیازاری ؟
کسی که پای تو بوسد چگونه دل دهدت 
که همچنین بگزافش ز دست بگذاری ؟
بنفشه قد و سمن موی و لاله اشکم از آنک
بنفشه جعد و سمن ساق و لاله رخساری 
گهی بگریم بر یاد تو بصد حسرت 
گهی بنالم در عشق تو بصد زاری 
اگر هزار چو من در فراق خود بکشی
از آنت باک نیاید ، زهی ستمگاری! 
مکن برنج گرفتار بیش ازین دل من 
کزان بود بقیامت ترا گرفتاری 
ز دست جور توام کشته گیر ، اگر ندهد 
مرا عنایت عدل خدایگان یاری 
علاء دولت ، شاهی ، که دولت تیغش 
ببرد از سر بدخواه باد جباری 
خدایگانی کاجرام چرخ را با او 
منازعت نرسد در بلند مقداری 
بعهد دولت او در جوار افضالش 
برست دیدهٔ فتنه ز رنج بیداری 
بدوست طایفهٔ شرع را قوی دستی 
وز وست قاعدهٔ شرک را نگونساری
چو ابر بارد هنگام مکرمت کف او 
ولیک عادت او نیست جز گهرباری 
مظفرا ، تویی از خسروان ، که در گیتی 
بدانچه یافته ای ، از علو ، سزاواری 
نجوم چرخ نیارند زد همی ز حیا 
بپیش کثرت فضل تو لاف بسیاری 
ستاره را نرود با تو هیچ بوالعجبی 
زمانه را نرود با تو هیچ مکاری 
کسی که با تو طریق مخالفت سپرد 
بیک زمانه بدو چنگ فناش بسپاری 
بتیر تیز ، فلک را اگر بخواهی تو 
ز سقف دایرهٔ آسمان فرود آری
بپایگاه و برفعت تو سپهر تأثیری 
بدستگاه و بحشمت زمانه آثاری 
حریم صدر تو احرار از آن گزیدستند 
که از جفای زمانه پناه احراری
همیشه تا که جهان راست فعل بد عهدی 
همیشه تا که فلک راست پیش غداری 
امانت باد ز دست فنا و قهر ، که تو 
فنای مبتدعانی و قهر کفاری
وطواط — قصاید — شمارهٔ ۱۹۶ - نیز در مدح ملک اتسز گوید
هدی را ز سر تازه شد روزگاری 
پدیدد آمد اسلام را کار و بار ی
بشاه جهانگیر اتسز ، که گیتی 
ندید و نبیند چنو شهریاری 
نه چون او در ایوان بخشش جوادی 
نه چون او بمیدان کوشش سواری 
دهد بر کفش بوسه هر کامرانی 
برد بر درش سجده هر نامداری 
ظفر را اعلام او اعتدادی 
هنر را بایام او افتخاری 
نهیب سر تیغ کشور ستانش 
جهان کرده بر دشمنان چون حصاری
سحاب کف راد گوهر فشانش 
خزان کرده بر بوستان چون بهاری
کف مشتری بر سر او فشاند 
چو آرد ز گنج سعادت نثاری 
فلک سرمهٔ چشم اقبال سارد 
چو برخیزد از سم اسبس غباری
ایا کامگاری ، که گشت زمانه 
نیاورده مانند تو کامگاری 
ولی را ز آفاق سازنده آبی 
عدو را ز اخلاق سوزنده ناری 
نه چون تو برزم اندرون کینه توزی 
نه چون تو ببزم اندرون بردباری 
شب انتقام ترا نیست روزی 
گل اصطناع ترا نیست خاری 
چو نیلوفری از خون گردان
کند عرصهٔ معرکه لاله زاری 
ز غاری کند پیکر کشته کوهی 
ز کوهی کند طعنهٔ نیزه غاری 
ز خون دلیران جهان گشته بحری 
کزان بر نخیزد بجز جان بخاری 
بهر سو سر سرکشی او فتاده 
بخون در دهان باز چون کفته ناری 
هنر بر فنا پنجه بر کار کرده 
نجوید بجز زندگانی شکاری 
تو آثار مردانگی کرده پیدا 
در آن صعب روزی ، در آن هول کاری
خرامان بزیر اندرت باد پایی 
فروزان بدست اندرت آبداری 
بدلها در از تف رمحت لهیبی 
بسرها در از جام تیغت خماری 
ترا عصمت ایزدی یار بوده 
به از عصمت ایزدی نیست یاری 
الا تا بود اختری را مسیری 
الا تا بود گنبدی را مداری 
مبادا ز مهر تو فارغ ضمیری 
مبادا ز نام تو خالی بیاری
ترا باد نصرة کهین کارسازی 
ترا باد دولت کمین پیشکاری
وطواط — قصاید — شمارهٔ ۱۹۷ - نیز در مدح اتسز
جانا ، لب چون شراب داری
رخساره چو آفتاب داری
در پیش ضیای آفتابت
از ظلمت شب نقاب داری
جمله نمکی و جان ما را
بر آتش غم کباب داری
بی آن لب چون شکر ، تنم را
همچون شکر اندر آب داری
زان نرگس نیم خواب ، چشمم
محروم شده ز خواب داری
پیوسته ره فراق پویی
همواره سر عتاب داری
پشت طربم شکسته خواهی
باغ خردم خراب داری
ای روی تو رحمت الهی 
تا چند مرا عذاب داری؟
تو جفت ربایی و دلم را
نالنده تر از رباب داری
در انده تو درنک دارم 
در کشتن من شتاب داری
ای تافته زلف ، باز آخر
تا کی دل من بتاب داری؟
صبرم چو عقاب صید کردی
گرچه صفت غراب داری 
ای تن ، تو جزع مکن و گر چند
اندیشهٔ بی حساب داری
خوش باش ، که بارگه خسرو
از حادثها مآب داری
خوارزمشه ، آنکه از قبولش 
هم منصب و هم نصاب داری
ای آنکه دیار مشرکان را 
از تیغ در اضطراب داری
آنی که ز باد حمله در رزم 
بنیاد فلک خراب داری
وز خون عدو بروز هیجا
آفاق پر از خضاب داری
بر بر باغ امید خلق دستی
بارنده تر از سحاب داری
یک لفظ سؤال سایلان را
صد بدرهٔ زر جواب داری
کردار همه صالح دانی
گفتار همه صواب داری 
در هر سخنی که تو بگویی 
مضمر شده صد کتاب داری
دریای حیات حاسدان را
بی آب تر از سراب داری
از آتش تیغ جان گردان 
پیوسته در التهاب داری
در دست شهان عنان نپاید
تا پای تو در رکاب داری
با محمدت اتصال جویی
وز منقصت اجتناب داری
در کل جهان بفضل مردی 
کس نیست کزو حجاب داری
شاها، بدو دودمان عالی 
از دو طرف انتساب داری
و امروز ز انتساب بگذشت 
ملکی که باکتساب داری
باروی بتان نشاط کن زانک 
هم دولت و هم شباب داری
رو ملک طرب گزین ، که ملکی 
فارغ شده ز انقلاب داری 
آن به که برغم خصم پیوست
در کف قدح شراب داری
وطواط — قصاید — شمارهٔ ۱۹۸ - در مدح ملک اتسز
زهی ! جمال تو بر ماه کرده طنازی
سزاست بر سر خوبان ترا سرافرازی
بچشم طنز کنی گر کنی بماه نظر
بدان جمال ترا هست جای طنازی
بدست قهر ز لشکر گه جمال همی
سرای پردهٔ خورشید را براندازی
تو خود نتازی و ندر صف نکو رویان
همی خرامی و از نیکویی همی تازی
مرا تو گویی : بازیست عاشقی ، آری
شدست عشق تو بازی و لیک جان بازی
چو بربط از تو بسی گوشمال یافته ام 
بدان امید که چون بربطم تو بنوازی
بحسن خویش چنان غره ای ، که در عالم 
بهیچ کس زرعونت همی نپردازی
ز هجر آن لب چون انگبین چرا چندین 
مرا بر آتش حسرت چو موم بگدازی؟
بچشم جان بربایی ، مگر که چشم تو کرد 
بجان ربودن با تیغ شاه انبازی؟
علاء دولت ، خوارزمشاه ، فخر ملوک 
ابوالمظفر اتسز ، شهنشه غازی 
خدایگانی ، کز خسروان عالم اوست 
بتیغ هند نگهبان ملت تازی 
خدایگانا ، اعدای شرع بگریزند 
چو باره تازی واندر مصاف بگرازی 
گهی بکوشش جان مخالفان سوزی 
گهی ببخشش کار موافقان سازی 
بوقت انس همه بادهٔ ظفر نوشی 
بوقت حرب همه بارهٔ ظفر تازی 
طریق نشر مساعی ورزی 
بسوی کسب معالی و محمدت تازی 
بروز معرکه رعد از هوا نیارد کرد 
بپیش نعرهٔ کوس تو چیره آوازی 
کهین غلام تو در رزم رستم سگزی 
کمین ندیم تو در بزم صاحب رازی
جهان قبول کند هر چه آن تو انجامی 
فلک تمام کند هر چه آن تو آغازی 
بدست عدل تو باطل کنندهٔ ظلمی 
ز خوان جود تو سیری دهندهٔ آزی
همیشه تا صف چرخ هست غداری 
همیشه تا اثر صبح هست غمازی 
بنزد ایزد اعزاز تو فزون بادا 
که از ملوک جهان تو سزای اعزازی 
مخالف تو جز اندر عنا و رنج مباد
زرشک آنکه تو اندر نعیم و در نازی
وطواط — قصاید — شمارهٔ ۱۹۹ - نیز در ستایش اتسز
ای همایون در تو کعبهٔ بهروزی 
رایت عالی تو آیت پیروزی 
گشت بهروز هر آن کس که بتو پیوست 
خدمتت نیست مگر مایهٔ بهروزی 
روزی خلق زمین نیست مگر از تو 
آسمان ، ملکا ، کز تو بود روزی 
پشت ملکی و همی ملک بیفزاری
روی شرعی و همی شرع بیفروزی 
کار ناصح بکف راد همی سازی 
جان حاسد بتف تیغ همی سوزی 
تیغ چو گه حمله بکف گیری 
مرگ را غارت ارواح بیآموزی 
تو بنیزه همه جز سینه نمی دری 
تو بپیکان همه جز دیده نمی دوزی
بیکی تیر ، که در حرب بیندازی 
بی عدد کینه ز بدخواه بیندوزی
مال ایام باحرار همی بخشی 
وام احرار ز ایام همی توزی 
بندهٔ دست تو و چاکر جودتست
ابر نوروزی و باران شبانروزی
عید و نوروز اگر نیست ، تو باقی مان 
که جهان را بکرم عیدی و نوروزی
وطواط — قصاید — شمارهٔ ۲۰۰ - در مدح شمس الدین محمد بن علی
مراست عشقی افتاده با تو ، لم یزلی 
غزل تو گویم ، که لایق غزلی 
ز حکم لم یزلی عشق تو رسید بمن 
چگونه دفع توان کرد حکم لم یزلی ؟
منم که در همه عالم بعاشقی مثلم 
تویی که در همه گیتی بدلبری مثلی
بچهره چون قمری ، بلکه حسرت قمری
ببوسه چون عسلی ، بلکه بهتر از عسلی
اگر شکوفه نماند برخ ازو عوضی 
و گر بنفشه نپاید بزلف ازو بدلی 
گهی بطرهٔ طرار صبر من ببری 
گهی بغمزهٔ غماز جان من بخلی 
بتو بنازد خوبی ، چنانکه مجد و علو 
بشمس دین پیمبر محمدبن علی 
اجل نظام معالی ، جمال ملت و دین 
که اوست خسرو آفاق را صفی و ولی
کریم طبع بزرگی ، که فرع خدمت اوست 
کرامت ابدی و سعادت ازلی 
بنای دین هدی را دلش عماد و اساس 
قضای دین کرم را کفش وفی و ملی 
بزرگوارا ، دریا دلا ، بعلم و بحکم 
ستودهٔ اممی و گزیدهٔ مللی 
شعار شرع ز تو گشت ظاهر و در دهر 
ز هیبت تو نه زنار ماند و نه عسلی 
ز روی فضل و کرامت خزانهٔ حکمی 
بوقت جود و سخاوت نشانهٔ املی
چو نکته گویی در بزم ناشر درری 
چو خامه گیری در دست ناشر حللی 
نه آفتابی و مر اعتدال عالم را 
چو آفتاب فروزان بنقطهٔ حملی 
ضمیر پاک تو داند چگونه می یابد 
همه علوم جهان سربسر خفی و جلی
بقای مدت تو باد در حریم دول
که تو بدولت شایسته زینت دولی
وطواط — قصاید — شمارهٔ ۲۰۱ - در مدح اتسز
نگارینا ، بهر معنی تمامی 
دل از وصل تو یابد شاد کامی 
بقامت حسرت سرو بلندی 
بطلعت غیرت ماه تمامی 
ثغوزک مثل عقدالدر حسنا 
 و عقدالدر متشق النظامی 
و مجهک کالهلال اذاتبدی 
یشق سناه اودیةالظلامی
خور تابان ، که سلطان نجومست 
کند پیش جمال تو غلامی 
پریروی و پری خویی و با ما 
نه جفت جامه و نه یار جامی 
جبینک ساطع کالبرق ، منه 
جفونی هاطلات کالغمامی
و جفنک لیس یدعی الجفن الا
و فی الحاظه عمل الحسامی
ببوس و غمزه همچون نوش و نیشی 
بجعد و طره همچون صبح و شامی 
اگر رویم چو زر پخته کردی 
سزد ، زیرا ببر چون سیم خامی 
یمللنی فراقک کل میل 
علی لهب شدید الاضطرامی
ابیت و فی جفونی ماء حزن 
و ما بینالضلوع نطی غرامی
تو ، ای موی نگار ، از روی معنی 
همه مشکی ، اگر چه زلف نامی 
معطر کرده عالم را نسیمت 
مگر خلق شهنشاه انامی
کریم فی السخا کفیه بحر
خضیم زاخر الامواج طامی
شعارنهاه للایام زین 
و حصن علاء للاسلام حامی
برای او جهان ملک روشن 
بسعی او درخت عدل نامی 
جناب فرخ او زایران را 
شده چون خطهٔ کعبه گرامی 
صفاءالبشر من لعناه بادا 
و غیثالبر من غیاه حامی 
و منه الملک محمل النواحی 
و منه الشرع مرعی الذمامی 
خداوندا ، تویی کزداد و دانش 
امور دولت و دین را قوامی 
جهان را آسمان افتخاری 
هدی را آفتاب احترامی 
ولیک فی سعود و ابتهاج 
و خصمک فی عناء و اغتمامی
فهذا ساحب ذیل الامانی
و هذا شارب الکاس الحمامی 
نه همچون عزم تو شمشیر هندی 
نه همچون رای تو شعر ای شامی 
ظفر با تو خرامد ، هر کجا تو 
ز بهر نصرة ملت خرامی 
فدیتک قد عمرت برغم دهر 
بناء مفاخر بعد انهدامی 
فمنک ملکت ناصیة المباعی 
ومنک بلغت قاصیةالمرامی
مرا پیرایهٔ امنی و یمنی 
مرا سرمایهٔ نامی و کامی 
جهان پر بند و دام حادثانست 
مرا اصل امان زان بند و دامی
بقیت منعما و حماک کهف
یلوذ به جماهیر الانامی 
و قدرک راسخ البیان راس 
و مجدک شامخ الار کان سامی
وطواط — قصاید — شمارهٔ ۲۰۲ - در مدح ملک اتسز
عشق جانان غایت مقصود جان گردد همی
کلبهٔ احزان بیادش گلستان گردد همی 
وصل او پیرایهٔ شادی دل باشد همی 
هجر او سرمایهٔ تیمار جان گردد همی 
طرهٔ شبرک او بر عارض چون روز او 
غالیه گویی تراز پرنیان گردد همی 
طلعتی دارد چنان زیبا ، که خورشید فلک 
هر شبانگاهی ز شرم او نهان گردد همی 
تا بروز حشر فرش کامرانی گسترد 
هر که روزی بر وصالش کامران گردد همی 
غمزه و ابروی او ایر و کمان وز سهمشان 
قیامت چون تیر من همچون کمان گردد همی
گر سبکدل گردد از غم هست جای آن ، از آنک
بر دل من بار عشق گردد او گران گردد همی
در فراق آن نگار گل رخ شمشاد قد 
لالهٔ رخسار من چون زعفران گردد همی 
ز آب چشم من ، که با خون جگر آمیخته است 
خاک کوی برنک زعفران گردد همی
در چنین محنت چرا باید کسی کز جان و دل
بندهٔ درگاه مخدوم جهان گردد همی؟
نصرة دین ، اتسز غازی ، که رای صایش
پیشوای انجم هفت آسمان گردد همی 
آن خداوندی ، که دست او بوقت مکرمت 
آفت سرمایهٔ در یاو کان گردد همی 
آن عدو بندی ، که از عدلش در اطراف زمین 
دزد رهزن رهنمای کاروان گردد همی 
هست او صاحب قران ، نی نی ، که اندر یک زمان 
صد کس از اقبال او صاحب قران گردد همی
بارهٔ عزمش بمیدان مهمات اندرون 
با قضای آسمانی هم عنان گردد همی 
رایت فرخندهٔ او در امارات ظفر 
ناسخ نام درفشش کاویان گردد همی 
تیر طایر شکل او را در مجال معرکه 
سینهٔ ارباب بدعت آشیان گردد همی 
خصم را ز آسیب گرز او بوقت کارزار 
استخوان در تن چو مغز استخوان گردد همی 
از برای خدمت درگاه او چون بندگان 
از معجره آسمان بسته میان گردد همی 
ای خداوندی ، که از بهر ثنای بزم تو 
سوسن اندر بوستان باده زبان گردد همی 
خیل اجرام فلک را همت والای تو 
از محلی سخت عالی دید بان گردد همی 
قدر تو بر اوج گردون مستقر سازد همی 
رای تو بر گنج دانش قهرمان گردد همی 
صیت عدل تو چنان مشهور شد ، کز خوف او 
گرک مرا غنام ضایع را شبان گردد همی 
چون بمیدان اندر آیی شهپر روح الامین 
مرکب فتح ترا بر گستوان گردد همی 
گرد ، کان از نعل شبدیز تو خیزد از زمین 
توتیای چشم ابنای زمان گردد همی 
آن زمان کان نیزهٔ خطی تو بی هیچ نطق 
خط اوراق ظفر را ترجمان گردد همی 
هر که یک نظرت نه بر وفق مراد تو کند
درد و چشم او مژع همچون سنان گردد همی
هر چه در اخبار و آثار ملوک آورده اند 
خلق را ز اخلاق پاک تو عیان گردد همی 
در همه اکناف عالم در ، بعهد کودکی 
نام تو اندر معالی داستان گردد همی 
در جوانی رای پیر رای پیران کسب کردی ، لاجرم 
حضرت تو مرجع پیر و جوان گردد همی 
فرش تمکین گستراند در بسیط شرق و غرب 
هر کرا صدر رفیع تو مکان گردد همی 
تا مکان گوهر و زر عرصه های باغ و راغ 
از سخای نو بهار و مهرگان گردد همی 
باد عز و دولت تو جاودان ، از بهر آنک 
از تو عز دولت حق جاودان گردد همی
حشمت تو بی کران بادا ، که اندرون شرع 
دستبرد صولت تو بی کران گردد همی 
باد امر تو روان اندر جهان ، تا کوکبی 
در صمیم قبهٔ خضرا روان گردد همی
وطواط — قصاید — شمارهٔ ۲۰۳ - در مدح شمس الدین وزیر
صدرا ، مساعی تو مؤید بود همی 
و ز تو نظام دین محمد بود همی 
تو شمس دینی و بفضای بهای تو 
دین را جمال و زینت بی حد بود همی 
در هند و روم و ترک نباشد نشان شیر 
تا رای تو چو روی مهند بود همی 
خاک ستانهٔ تو ، که چرخ سیادتست
از روی چرخ افزون مسند بود همی
کردار تو بخیر مشهر شدست و باز 
گفتار تو بصدق مؤید بود همی 
فضل تو و سخاوت تو ده قصیده اند 
کان را ثبات ذکر مخلد بود همی 
اسباب ملک از تو مهیا شود همی 
و ارکان شرع از تو مشید بود همی 
آن زمره را که فاضل تحصیل دولتند 
اندر زمانه صدر تو مقصد بود همی 
چشم مخافان تو و روز حاسدانت 
از هیبت تو ابیض و اسود بود همی 
هر عالمی ، که مشکل آفاق حل کند 
در مجلس تو عاجر ابجد بود همی
یک نکتهٔ کمینه ز انواع دانشت 
سرمایهٔ خلیل و مبرد بود همی 
تا رونق کمال ندارد بنزد عقل 
هر جا که از علوم مجدد بود همی 
بادا مرکب از تو همه مفردات مجد 
تا در سخن مرکب و مفرد بود همی
وطواط — قصاید — شمارهٔ ۲۰۴ - درمدح تاج الدین رافع بن علی شیبانی
ای پناه همه مسلمانی 
رافع بن علی شیبانی 
تاج دینی و از مکارم تو 
همه اصحاب دین بآسانی 
در معالی بلند مرتبتی 
در معانی فراخ میدانی 
دیدهٔ عزم و حزم را بصری 
قالب علم و حلم را جانی 
همه عین وفا و مکرمتی 
همه محض سخا و احسانی 
در بزرگی ز روی اصل و نسب 
افتخار معد و عدنانی 
در سخاوت کریم آفاقی 
در شجاعت سوار گیهانی 
چون تو از بهر حمله برخیزی 
فتنه از روزگار بنشانی 
تیغ تو وحش و طیر را در دشت
کرده هنگام حرب مهمانی 
بگه بزم و رزم از کف وتیغ 
هم زرافشان و هم سرافشانی
همه در بزمگاه در پاشی 
هر چه در رزمگاه بستانی 
شاکر جود و ذاکر فضلت 
هم عراقی و هم خراسانی 
هر چه در وصف تو همی گویند 
بحقیقت هزار چندانی 
سرورا ، بنده را ستانهٔ تو 
در خوشی روضه ایست رضوانی 
درد افلاس بنده را گه جود 
باعطاهای جزل درمانی 
نظر همت مبارک تو 
برد ز احوال من پریشانی 
عز و جا هم بخدمت تو فزود 
ای بهر عز و جاه ارزانی 
منم آن کس که شکر نتوانم 
تویی آن کس که قدر من دانی 
تا که تشبیه قد خوبان هست 
در غزلها بسرو بستانی 
حفظ یزدان نگاهبان تو باد 
که نگهبان دین یزدانی
وطواط — قصاید — شمارهٔ ۲۰۵ - در مدح ملک اتسز
در آمد از غم تو ، ای بخوبی ارزانی 
بکار من چو سر زلف تو پریشانی 
کنم بطبع فدای تو دیده و دل و جان 
که تو عزیزتر از دیده و دل و جانی 
بنفشه زلفی و گل خدی و چه می گویم؟
همه سراسر خود دسته های ریحانی 
اگر بساط کف پای تو کنم دیده 
روا بود ، که سزای هزار چندانی 
بزلف و رخ صفت عدل و صورت ظلمی 
بچم و لب صفت درد و اصل درمانی 
تراست حسن پری حاصل و نیابد کس 
وصال روی تو بی دولت سلیمانی 
همیشه سست بود در وصال پیمانت 
مسلمند ظریفان بسست پیمانی 
حلال داری بی جرم خون عاشق خویش 
چنین روا بود اندر ره مسلمانی ؟
چه طبع داری ، ای بی وفا ؟که با همه کس
جفا کنی و ازان نایدت پشیمانی 
ببی وفایی و بد عهدی و جفاگاری 
نه ای زمانه و لیکن زمانه را مانی 
گرفته دیدهٔ من پیشه در چکیدن خون 
بسان کف خداوند گوهر افشانی 
علاء دولت ، شاهی که از مکارم اوست 
همه افاضل ایام را تن آسانی 
خدایگانی ، فرزانه ای ، که خوانندش 
ملوک عرصهٔ عالم سکندر ثانی 
بدیع فکرت او را ضیای خورشیدی 
رفیع همت او را علای کیوانی 
تنش نشانهٔ انواع سعد گردون 
دلش خزانهٔ الطاف فضل ربانی 
بروز معرکه اندر خراب کردن شرک 
نمود خنجر او دستبرد توفانی 
ثنای اوست بهین حرز اهل دانش را 
ز نکبت ملکی وز بلای گیهانی 
خدایگانا، آنی که تا ابد داده است 
زمانه بخت ترا مژدهٔ جهانبانی 
تویی که لؤلؤ انعام را بکف بحری 
تویی که گوهر انعام را بدل کانی 
کمال ذات معلی بجاه تست چنانک 
کمال جسم طبیعی بنفس انسانی 
قوام پیکر اقبال و کامرانی را 
بجای پنج حواس و چهار ارکانی 
ز حشمتت اثری بود جاه جمشیدی 
ز حکمتت طرفی بود علم یونانی 
اگر بعهد تو دانای روم زنده شود 
دهد گوهی بر خویشتن بنادانی 
همیشه تا که بود ذات ایزدی باقی 
مدام تا که بود جسم آدمی فانی 
ز کردگار ترا باد تحفه آسایش 
ز روزگار ترا باد بهره آسانی 
نهاد شخص عدوی تو یار رنجوری 
بنای عمر حسود تو جفت ویرانی
مباد رنج جداییت شرع و ایمان را
که تو وقایهٔ شرعی و پشت ایمانی
وطواط — قصاید — شمارهٔ ۲۰۶ - نیز در مدح ملک اتسز
زهی جاهت فریدونی ، زهی ملکت سلیمانی
بعون تو مسلم شد زهر آفت مسلمانی
غلط گفتم ، خطا کردم، کجا آید بچشم اندر
ترا جاه فریدونی، ترا ملک سلیمانی؟
نجوید دهر جز از رسم تو آثار فرخنده
نگوید چرخ جز با رأی تو آثار پنهانی
قبول حضرتت داده یکی را تاج فغفوری
علو همتت داده یکی را تخت خاقانی
بهر آموزد از لفظ بدیع تو گهر باری
خزان آموزد از کف جواد تو زرافشانی
خداوندا، جهانبانا ،تویی کز دودهٔ آدم
ترا زیبد خداونی ، ترا زیبد جهانبانی
تو اندر دیدهٔ تأیید بایسته تر از نوری
تو اندر قالب اقبال شایسته تر از جانی
تو آن قادر خداوندی که از اعدا گه هیجا
همه پشت وقفا بینی ، بجای روی و پیشانی
در ایوان تو نپذیرند کسری را بفراشی 
بدرگاه تو نپسندند خسرو را بدربانی
چو بگشایی لوای حق، بهیجا، خصم بربندی
چو برخیزی بعون دین ،بعالم گرد بنشانی
ز شخص کشتگان هر ساعتی بر سفرهٔ حربت
کنند اندر صمیم دشت وحش و طیر مهمانی
بوقت حمله آوردن بهر آشوب صد بحری
بهنگام عطا دادن بهر انگشت صد کانی
همه تشویش عالم را بحسن سعی برگیری
همه اسرار گردون را ز توح غیب برخوانی
بیک بخشش هزاران گنج وقت بزم برپاشی
بیک حمله هزاران ملک روز رزم بستانی
اگر از خط فرمان تو سر برگرداند 
همه ترکیب عالم را ازین هیئت بگردانی 
نماند اندر همه عالم ز عدل تو ، خداوندا 
مگر در زلف مهر و یان بزم تو پریشانی 
جهان از داد تو آباد شد چونانکه در گیتی 
نبیند کس مگر در خانهٔ خصم تو ویرانی 
ترا تأیید یزدانیست یار اندر همه وقتی 
نباشد هیچ یاری بهتر از تأیید یزدانی 
همی تا چون رخ دلبر بود خورشید گردونی
همی تا چون لب جانان بود یاقوت رمانی
دل اعدای جاهت باد جفت رنج و دشواری 
تن انصار ملکت باد یار ناز و آسانی 
قرین دوستانت باد دولت‌های گردونی
نصیب دشمنانت باد محنت های گیهانی
‌پناه ساعد و بازوت بادا عصمت یزدان 
که تو از ساعد و بازو پناه شرع و ایمانی
وطواط — قصاید — شمارهٔ ۲۰۷ - در مدح ضیاء الدین علی بن جعفر
ضیاء الدین، ترا در کامرانی 
هزاران سال بادا زندگانی 
وفاک الله نائبة اللیالی
وصانک من ملمات الزمانی 
تو آن صدری که در صدر تو یابند
همه انواع دانش را نشانی 
جنابک روضة الاقبال تزری
اطایبها بروضات الجنانی
بطلعت صد هزاران آفتابی 
برفعت صد هزاران آسمانی 
یشق اذا بدا بدر الدیاجی
جبینک والدجی ملقی الجرانی
تو در چشم معالی همچو نوری
تو در جسم معانی همچو جانی 
ایابن المصطفی قفت البرایا
باصناف المعالی و المعانی 
بود از خلق و خلق چون تو فرزند 
روان مصطفی را شادمانی 
غدا ولداک بل عضداک بحرا
وسیفا بالبیان والبنانی
دو تحفه گشته دین را از تو ظاهر 
کز ایشانست دین را کامرانی 
هما غیثان لکن فی العطایا
هما لیثان لکن فی الطعانی
ز شمس دین کرم را تندرستی 
ز زین دین ستم را ناتوانی 
فهذا ماله فی العلم ند
فهذا ماله فی الحلم ثانی
یکی را در مکارم پیشوایی 
یکی را بر محامد قهرمانی 
رئیس المشرقین غدوت صدرا
جمال شمال اولادالقرانی
بگاه حزم چون کوه متینی
بوقت عزم چون باد بزانی 
حوی قصب السباق من البرایا
یمینک فی العلی یوم الرهانی
اگر زیر سپهری صد سپهری 
وگر اندر جهانی صد جهانی
فسخطک کله سودالمنایا
و غلوک کله بیض الامانی
بزرگا، در فصاحت داستانم 
چنان کندر سخاوت داستانی 
فنثری دونه نثر الئالی
و نظمی دونه نظم الجمانی
مرا با حملهٔ گردون بسذه است
زبانی همچو شمشیر یمانی 
و فی طی اللسانی تری لعمری
جمال المرء لا فی الطیلسانی
و لیکن چون نبینم رونق فضل
چه سود از فضل و از چیره زبانی ؟
سکنت الارض لکن عظم قدری
ثنی عن مدح اهلیها عنانی
ندارم دانش خود را سبک سنک
نیارم جز بصدر تو گرانی 
علیک لدی الوری ماعشت اثنی
نعم و بحرمة سبع المثانی
همیشه مدح من خادم ترا باد 
که قدر مدح من خادم تو دانی 
نعش الدا علیرغم العادی
طلیق الوجه ، فیاض البنانی
ز تو دین را بقای جاودانست 
ترا بادا بقای جاودانی 
توتع دائماً مالاح فجر
برفعة منصب و علو شانی
بپیش خاطر تو باد پیدا
فلک را جمله اسرار نهانی 
اتاک الموسم المیمون فاسعد
له والبس جاابیب الامانی
وطواط — قصاید — شمارهٔ ۲۰۸ - در ستایش ملک اتسز
ای بازوی شریعت از اقبال تو قوی
تابنده از جمال تو آثار خسروی 
هر گه که در مهم معالی ندا دهی
جز پاسخ متابعت از چرخ نشوی
فتنه غنوده گشت در ایام تو، که تو
از بهر قهر فتنه همی هیچ نغنوی
در کف گرفته خنجر چون آب و پس بطبع 
آتش‌ نهاده سوی معالی همی روی 
هر روز و هر شب از فلک اندر کنار ملک 
اقبال تو نوست و در اقبال تو نوی
گشتست ملک مزرعهٔ تو، که اندرو
جز مکرمت نکاری و جز شکر ندروی
سهم تو مشرکان جهان را همی ‌کند 
اندر مضیق زاویهٔ مرک منزوی
چرخ و زمین و هرچه در این دو میانه اند
باشند در طفیل تو جایی که تو روی
از حسن نقش صورت توقیعهای تو
منسوخ گشت نقش تصاویر مانوی 
هستند از طریق مساوات نزد عقل 
جاه تو و فلک چو دو مصراع مثنوی 
عزی که بیند از تو همی خاک درگهت
هرگز ندیده مسند و ایوان کسروی
موقوف بر دعای تو تازی و پارسی
مقصود بر ثنای تو عبری و پهلوی 
لطف بر ولی تو ظلی بود ظلیل 
عنف تو بر عدوی تو دایی بود دوی
اوصاف تو مبارک و آثار تو رضی
افعال تو مهذب و اخلاق تو سوی
تو از میان زمرهٔ شاهان ممیزی
چون از میان زمرهٔ اشراف موسوی 
هرگز ز کید هیچ مصنعی تو نشکنی
هرگز بزرق هیچ مزور تو نگروی 
نهج صیانت تو صراطیست مستقیم
راه دیانت تو طریقیست مستوی
بعد از کلام ایزد و اخبار مصطفی 
در راه شرع قول تو مقبول و معنوی 
طبع تو بر دقایق ایام مطلع 
لفظ تو بر حقایق آفاق محتوی
حساد را حسام تو پی کرد و پست کرد
اقدام با تعدی و اعناق ملتوی
جاه تو ایمنست ز عین الکمال، از آنک
در جاه هر زمان تو فزون تر همی شوی
تا از حروف هست در اعجاز قافیت
تأسیس ردف و حرف صلت حایل و روی
هرگز مباد نقش جلال تو مندرس 
هرگز مباد فرش کمال تو منطوی
بر قمع کفر و نصر هدی باد تا بحشر
شمشیر تو برنده و بازوی تو قوی