mabidan/ganjoor huggingface dataset:
صادق سرمد — اشعار — برمزار علامه اقبال
یکه مردی و سخن شد زنده از اقوال تو
 نقد پاکان شد رواج از سکۀ اقبال تو
 تو اگر مردی به صورت، خود به سیرت زنده‏ای‏
 کز فنا ایمن بود جان تو و امثال تو
 تو به سیرت زنده‏ای کاندر حیات اجتماع‏
 ملتی را زنده کرد اندیشه و آمال تو
 گر نماندی تا ببینی کاروان در منزل است‏
 شد درای کاروان آوای سوز و حال تو
 گر نماندی تا نصیب از کِشتۀ خود بِدروی
‏ شد نصیب ملت تو حاصل اعمال تو
 گرچه ذوق نغمه کم دیدی، نوا شیرین زدی
‏ لاجرم شیرین نوا شد نغمۀ قوال تو
 نقش فطرت خواند فکرت از ضمیر کائنات‏
 مرحبا بر فطرت و بر فکرت جوال تو
 شاعران را گاه ساحر خوانده‏اند و گه نبی‏
 تو هم اینی و هم آنی، چیست قیل و قال تو
 شاعران را گه مفکر گاه ملمهم خوانده‏اند
 تو چنینی و چنانی، ای خوشا بر حال تو
 شاعر است آن کس که امیالش برآید از سخن
 ‏ تو همانی کز سخن پیدا بود امیال تو
 خاک پاکستان به شعرت پاک شد از لوث شرک
‏ آفرین بر شعر نغز و معجز اقوال تو
تو سخن را تازه کردی بر مذاق روزگار
 تا نگردد صید ماضی حال و استقبال تو
 چون به تبلیغ حقائق رهبر  شدی‏ 
تو به پیش امت و امت شد از دنبال تو 
تو به میزان حقیقت شعر خود سنجیده‏ای
‏ حق توان سنجید بر میزان و بر مکیال تو
 شاعران خاک پاکان را سزد در کار شعر
 شاعری ورزند بر معیار و بر منوال تو
 مرغ فکرت چون عقاب تیز پر بالا گرفت‏
 آفرین بر اوج فکر و موج پر و بال تو
 دولت پیشوایان زندگی امت است‏
 آفرین ها بر تو و بر امت فعال تو 
عمر ابناء بشر در سال و ماه آید ولیک‏ 
سال و ماه دیگران نبود چو ماه و سال تو
 گر همه عمر تو از این سال و مه یک روز بود
 خود همین بس بود با کیفیت احوال تو
 ای خجسته خاک پاکستان درود از خاک سند
 تا به پیشاور،  و بر پنجاب و بر بنگال تو
 نام تو اقبال شد زان بخت و اقبال بلند
 شد نصیب کشورت از نام فرخ فال تو
 این بود چارم قصیده کز پی ات سرمد سرود
 همچنان باقی است تفصیل تو و اجمال تو
صادق سرمد — اشعار — رخ خورشید
ماه من تابید و شد تابان رخ خورشید از او 
نازم آن ماهی که خورشید فلک تابید از او
روز بسیار است و شب در گردش خورشید و ماه 
کز افق گوید نشان ماه یا خورشید از او
نازم آن روزی که در تاریخ ایام بزرگ 
در تجلی ماه از او، خورشید از او، ناهید از او 
تا بدانی روز ما روشن تر، آن روز از چه روست 
روی او بایست دید و وصف او پرسید از او 
دیدن و پرسیدنش با چشم ایمان لازم است 
ورنه طرفی برنبندد دیدة تردید از او 
دیدة حق بین بباید، تا ببیند روی حق 
ورنه حق گوید که باید روی حق پوشید از او 
دیدة حق بین گشا و طلعت حق را ببین 
تا تو هم نادیده بگشائی لب تمجید از او 
آنکه زاد و مرد آئین ستم از زادنش 
آنکه جان داد و جهان شد زندة جاوید از او 
آنکه باطل از کسی نشنید و خود جز حق نگفت 
بی خیال از آنکه باطل حرف حق نشنید از او 
آنکه با خون بوستان معدلت را آب داد 
وانکه بنیان ستم بی شاخ و بن گردید از او 
آنکه پرچمداری اسلام را باخون خرید 
تا به پا گشت وعلم شد پرچم توحید از او 
آنکه از میلاد او تاریخ حق مبدأ گرفت 
و آنچه شد تاریخ حق، تاریخ حق گردید از او 
عاقبت دیدی که ظالم پیش پایش سرنهاد 
گرچه قد افراشت در آغاز و سرپیچید از او 
عاقبت دیدی که ظالم بر سر دولت نماند 
دولتش شد سرنگون و آنچه شد تولید از او 
دولت باطل نپاید ، ور بیاید دیر و زود 
دست حق خواهد بساط چیده اش برچید از او 
دولت حق دولت خاص حسین بن علی است 
دولتی کز مکرمت دولت بسی زایید از او 
دولت امروز ما ، از دولت آل علی است 
دولت آل علی نازم که حق پایید از او 
تو همی بینی که بر وی چشم ایرانی گریست 
خود نمی بینی که تاریخ عجم خندید از او
صادق سرمد — اشعار — روز حقوق بشر
آئین ما به قاعدۀ نوع پروری‏
 آزادی و برادری است و برابری
معمار کائنات چو گیتی بنا نهاد
 زد گونیا به قاعدۀ نوع پروری
بر پایه«مثلث رحمت»نهاد پی‏ 
حریت و تساوی و اصل برادری
پرگار زد«مهندس اعظم»به نقش کون‏
 کز دایره برون نرود حکم داوری
ارسال داشت از پی بیداری بشر 
پیک رسل به رسم بشیری و منذری
از آدم نخستین تا خاتم رسل‏ 
افراشتند پرچم ارشاد و رهبری
از معبد سلیمان تا مسجد الحرام‏ 
شد خانۀ خدای، علی رغم بتگری
«المومنون اخوه» فرو خواند بر بشر
 خیر رسل که ختم بدوشد پیمبری
بار دگر به خیر بشر زد صلای صلح
‏ کاصل بقاست صلح به زعم ستمگری
شد بارور نهال عدالت به آب علم‏ 
کامروز میتوانی از آن شاخ  بر خوری
برچیده شد بساط ستم از بسیط خاک‏ 
شد روز بسط معدلت و دادگستری
خورشید معرفت که ز مشرق طلوع کرد 
در غرب شد فروز پس چرخ چنبری
این خود گواه صادق صبح قیامت است‏
 کز باختر طلوع کند مهر خاوری
امروز مجمع بشریت، حق بشر 
اعلام می کند به صلای مبشری
امروز کاهل عالم یکی خانواده‏اند
 کس را اجازه نیست به تحقیر دیگری
امروز کاختلاف نژاد و عقیده نیست‏
 نه ننگ فقر هست و نه فخر توانگری
امروز«حکم قانون»حامی حق بود
 و امروز نیست حاجت عصیان و خودسری
امروز می‏نهند پی از صلح پایدار 
کافتد ز پایه کاخ زر و زور و قلدری
امروز سازمان بشر را ز مرد و زن‏ 
مهر برادری بود و لطف خواهری
در سازمان ما که مقام فضیلت است‏ 
جز دانش و هنر نبود شرط برتری
در سازمان ما که ملل متحد شدند
 بنیاد کار ماست به یاری و یاوری
این جا به جز ارادۀ مردم اراده نیست‏ 
کاصل حکومت این بود و رسم سروری
این جا نظام جامعه محکوم فرد نیست‏
 کاین جا مجاز نیست غرور و سبکسری
این جا سخن ز رنگ سیاه و سپید نیست‏
 تا تو ز سرخ روئی خود شاهد آوری
این جا ز هر دیار که هستی ترا دهند
 آزادی عقیده و فکر و سخنوری
این جا به هر کسی برسد آنچه حق اوست‏
 تا حق دیگران نبرد کس به جابری
این جا برفت و آمد کس گیر و دار نیست
‏ چونانکه آمدی بتوانی که بگذری
این جا برای مادر و کودک فراهم است
‏ هم عیش کودکانه و هم مهر مادری
این جا گواه وحدت ما عین کثرت است‏
 بر جمع ما پدیده وحدت چو بنگری
این جا نظر به سنت و آداب ملی است‏
 تا سر ز سر وحدت عالم به در بری
این جا سخن ز بندگی و بردگی خطاست‏ 
کآزاده‏ایم و زنده به آزاد پروری
امروز هیچکس ندهد تن به جور و جبر
 کامروز تو بزندگی خود مخیری
امروز نام«روز حقوق بشر»گرفت
‏ تا خود بشر رسد به حقوق مقرری
امروز را به مردم عالم درود گفت 
سرمد که شد سرآمد دوران به شاعری
صادق سرمد — اشعار — گاندی
گرچه از هر ماتمی خیزد غمی
فرق دارد ماتمی تا ماتمی
ای بسا کس مرد و کس آگه نگشت
از حیاتش مبدأ ای تا مختمی
وی بسا کس مرد و در مرگش نسوخت
جز دل یک چند یار همدمی
لیکن از فقدان یک مرد بزرگ
عالمی گرید به مرگ آدمی
عالمی افسرده است و سوکوار
چون بمیرد برگزیده عالمی
لا جرم در مرگ مردان بزرگ
گفت باید:«ای دریغا عالمی!»
گرچه پیش جمع استیلای فرد
قطره‏ای باشد به پیش قلزمی
لیک فردی را که مِثل و جُفت نیست
جمع باید خواند و جمع معظمی
چون بمیرد ملتی را پیشوای
ملتی میرد به مرگ مؤلمی
پیشوای ملت هندوستان
کشته شد با تیر وحشی مردمی
مردمی همچون بهائم در ضلال
وز بهائم در ضلالت بلهمی
ای دریغا محرمی از اهل راز
جان سپرد از حربۀ نا محرمی
کشور هندوستان را پی شکست
کاوفتاد از پای رکن معظمی
ریخت از بنیان استقلال هند
سقف ستواری، ستون محکمی
همت او هند را آزاد کرد
تا به آزادی فرازد پرچمی
کشتن وی کشتن یک تن نبود
کان نه یک تن بود و او را دوّمی
گرچه شمس است اختری از اختران
پیش نجمش کس نبیند انجمی
این همه مردم که بینی قاعدند
چون نکو بینی نبینی قائمی
قائم بالغیر را قائد مخوان
کز قیامش هر نفس زاید غمی
قائم بالذات مردان حقند
که نیاسایند از خدمت دمی
می خرند از بهر جان خود بلا
تا رهد خلق از بلای مبرمی
می کشند آزارِ ارباب ستم
تا ستم دیگر نراند ظالمی
صادق سرمد — اشعار — همسفر
هرجا که سفر کردم تو همسفرم بودی
  وزهرطرفی رفتم تو راهبرم بودی
  باهرکه سخن گفتم پاسخ ز تو بشنیدم
  بر هر که نظر کردم تو در نظرم بودی
  هر شب که قمر تابید، هر صبح که سر زد شمس
  در گردش روز و شب، شمس و قمرم بودی
  در صبحدم عشرت، همدوش تو میرفتم
  در شامگه غربت، بالین سرم بودی
  در خندۀ من چون ناز٬ در کنج لبم خفتی
  در گریۀ من چون اشک٬ در چشم ترم بودی
  چون طرح غزل کردم،  بیت الغزلم گشتی
  چون عرض هنر کردم، زیب هنرم بودی
  آواز چو میخواندم، سوز تو به سازم بود
  پرواز چو میکردم، تو بال و پرم بودی
  هرگز دل من جز تو، یار دگری نگزید
  ور خواست که بگزیند، یار دگرم بودی
  « سرمد » به دیار خود، از ره نرسیده گفت:
  هر جا که سفر کردم تو همسفرم بودی
صادق سرمد — اشعار — کوکبۀ عدل
 گر چه از اهل جهان روى نهان ساخته اى 
 روشن از پرتو خود روى جهان ساخته اى
 دیدن طلعت تو روى جهان بین خواهد  
که جهانى به سوى خود نگران ساخته‌اى
 آنچه پیداست به چشم تو نهانست ز ما 
 و آنچه پنهان بود از ما تو عیان ساخته‌اى
 تو چو خورشید پدیدى، ولى از فرط ظهور 
 رخ نهان از نظر پیر و جوان ساخته‌اى 
عالم جم اگر از جنگ تبه گشت چه باک  
کز پى صلح تو جا در دل و جان ساخته‌اى
 هر کجا کوکبۀ عدل تو پرچم افراشت  
عرصۀ مظلمه را مهد امان ساخته‌اى 
هادى خلقى و مهدى حق و حجت عصر 
 وز رخ اهل جهان، روى نهان ساخته اى 
به ولاى تو که فرمان ولایت با تست  
بندۀ درگه خود پادشهان ساخته اى 
هر که شد پیرو تو، پیروى از ظلم نکرد  
که زبیداد گرش دادستان ساخته اى 
صاحب امرى و از حکم تو بیرون نبود  
آنچه در دایرۀ کون و مکان ساخته اى
 تو به خود قائم و قائم به تو عالم که جهان  
قائم از عدل کران تا به کران ساخته‌اى 
حجت بالغۀ عقلى و در روى زمین  
پیرو حکم خود اعصار زمان ساخته‌اى 
دولت حق طلب ار دولت « سرمد»  طلبى  
گر بدین سود پى سود و زیان ساخته‌اى
صادق سرمد — اشعار — دیدار با خلیل الله خلیلی
آمد آن دوست که در دیدۀ من جا دارد       
 شـدم او را به تماشـا که تـــماشا دارد
بیشتر زان که به ظاهـــر نگـرم صورت او      
 خوانده بودم که چه ازسیرت و معنـا دارد
خوانده بودم که به دنیای نو، از عهـد کهن      
 تازه و کهــنه به تفصیـل، خبـرهـا دارد
خوانده بودم که خلیل است و چو گلزار خلیل     
 زآتش طبع،  هـــزاران گــل بویــا دارد
خوانده بودم کــه مرا با سخن چنـد نواخت     
 کانچه گویم به سنای سخنـش جا دارد
شکر و صد شکر که باز آمد و دریــافتمش    
 که چه شیرین سخن و منطق گویـا دارد
شاعر البته زیادست که در نظــم و سخــن     
 قافیـه سنجـد و پنـــدارد، معنـــا دارد
لیکن استاد هنرمند، از آن جمـله جداســت     
که به ابداع سخــن، طبـع توانـــا دارد
این سخن هدیه بــه استــــاد خلیلی کردم   
   که کس از دوست نه جز دوست تمنـا دارد
صادق سرمد — اشعار — شعر خلیلی در سوک سرمد
گریه بریاد یار باید کرد
کار ابر بهار باید کرد
دل زارم به یاد سرمد سوخت
نالۀ زار زار باید کرد
لالۀ داغ دار خونین را
برمزارش نثار بایدکرد
مصطفی مجیدی — مصطفی مجیدی — شمارۀ ۱
خفته بودیم
در آغاز کدامین کلمه بود
که چشم گشودیم
و کودکان را
تکه ای از تن ماه دیدیم
کدام سپیده دم بود
که طفلان
ترانۀ  جاودانگی شنیدند
و ناباورانه لب به شادی گشودند
در کجا به او برخوردیم
که هنوز در خاطرمان
باران می بارد
مصطفی مجیدی — مصطفی مجیدی — شمارۀ ۲
تن نوحۀ  پسین را می خواند
روح آواز نخستین را سرمی دهد
سفر آغاز میشود
مصطفی مجیدی — مصطفی مجیدی — شمارۀ ۳
صبح خواهد شد
سینه سرخان مرا بر بالهایشان خواهند برد
و خانه تنها خواهد ماند
مصطفی مجیدی — مصطفی مجیدی — شمارۀ ۴
عشق
نگاه شرم‌اگین یهوداست
آنگاه که نومید و خسته
سر بر شانه های باران نهاد
***
سکوت
کلام خداست
و تنهایی
میراث انسان است
***
پسر
پنجره را می‌گشاید
وماه
بر گردۀ مردگان
می‌گرید
و کودکان
به نور دیده‌شان
روح جهان را
تعمید می‌دهند
***
در شام واپسین
خورشید و آسمان
انسان را سجده می‌کنند.
مصطفی مجیدی — مصطفی مجیدی — شمارۀ ۵
خواهرانم را به باغ عدن یافتم
انگشت در انگشت هم
با گیسوان پیچیده درهم
چه می‌گفتند با آن دیدگان باکره به هم؟
مریم ایستاده است
و مادر با دامنی تمشک سویم می آید
از پی لبخندش زنجبیل است که فرو میریزد
عطر خون از دامنش بر می خیزد
همه می‌گویند:
ما هم که بمانیم تو تنهایی
مصطفی مجیدی — مصطفی مجیدی — شمارۀ ۶
آسمان
بی کاغذ هم می نویسد
شب
بی سفال هم می بارد
کسی در من نیست
عمر مدادم به یک روز هم نکشید
پس چرا
مرا
نانوشته به خانه می برند
مصطفی مجیدی — مصطفی مجیدی — شمارۀ ۷
سکوت
یعنی صعود
از پلکان واژگانی که گوش می بیند
و چشم می شنود
از زخم روز خون نمی چکد
پروانه پرده ها را کنار زد
پشت پرواز پریشان کلام
نشانی و خانه به گفتگو می نشینند
آنکه باید نمی بارد
سفره صدا نمی کند
مصطفی مجیدی — مصطفی مجیدی — شمارۀ ۸
شب میان پرده های گاه و بیگاه لبخند ورق خورد
نور در کجاوه ای خسته از کنار صدا عبور کرد
حافظه
تکیده
پشت شیشه ها قطره قطره قطره پیر شد
دریا هزار خط و یک نقطه بود
صورتها سطر های ناتمام ند
و مداد های رنگارنگ کوتاه و بلند
کنار ریلهای سپید هوا منتظرند
جملاتی بریده بریده که در هیچ بن بستی به انتها نمیرسند
اتاق یعنی انزوای ذهن
در تار و پود اشکالی که از خطوط خود گریزانند
به تکه ای از آسمان در حاشیه ی ناودان دست می‌کشم
همیشه کسی با چتر و بارانی از کنار نیمکتها می‌گذرد
انعکاسی که در انحنای شاخه ها با فضا تنها می ماند
اوقات
با ساعات مرگ برگ مدارا ندارند
پله های نگاه هیچگاه به آفاق پنجره ها نمی رسند
و در غیاب من
تکرار عکس تنی با کلاه و پیراهن که پشت سپیدار ها دور می‌شود
مصطفی مجیدی — مصطفی مجیدی — شمارۀ ۹
مادر
هوایی است که در آن نفس می‌کشم
فاصله ها
سبزه هایی که به زیر دندانهای هوا خرد می شوند
حرف در سکوت میان ما بقا می یابد
در کلیسای تنم دیگر کسی نمانده است
دریچه های خسته چشم فرو می بندند
گلدانها بی گفتگو نگاه می‌کنند
و سنگ فرشها به صدای ناقوسها در پیراهنم گوش می سپارند
در لحظه هایی که از من می گریزند
در خیابانی خلوت
تنها قدم می‌زنم
در انتظار اسب صبحم
تا رهسپار شوم
مصطفی مجیدی — مصطفی مجیدی — شمارۀ ۱۰
کوچه ها از دلم کوچ می کنند
پرستو ها از پیراهنم
طنین فاصله ها را در آغوش میکشم
تا تنها نمانم
مردمکانم دریچه نبودند
حصار بگردم کشیدند
تا در اندوه و یاس گلها بمانم
و باغ را در اعماق با خویشتن به خاک سپارم
صبحانه در آغوش صبح به خانه می آید
میز در تکرار کلماتی که ابر ها بر زبان می رانند رنگ میبازد
پنجره کنار ستونهای هوا ایستاده است
از عرض پلکان پسری عبور می‌کند
تمام کودکی مرا در چشمهایش با خود می برد
شیشه های شفاف تمنا بی گفتگو به روی دریا گشوده می شوند
اکنون از اینجا اندام نسیم را بهتر احساس می‌کنم
بی آشیانه
بی پرنده
درختی برای تدفین تبر از پله ها بالا می آید
که مرا به ابتدای راه میرساند
تنها نمی مانند
ماهی و مادر و ماه
اینهمه تصویر را بر دیوار های تنم میاویزم
و اتاق را ترک می‌کنم
پژمان بختیاری — دیوان اشعار — در جوار رود سن
شب است و دامن سن طرفه منظری دارد
                                     نسیم نرم و هوای معطری دارد
فضای باغ شد از عطر زیزفون سرشار
                                     درین بهشت خوش آن‌کس که دلبری دارد
ز گیسوان شب امشب بنفشه می‌بارد
                                     بر آنکه روی به گیسوی دختری دارد
مه از کنار افق سر کشید و بوسه فشاند
                                     بر آنکه لب به لب ماه‌منظری دارد
شراب و دلبر و دامان باغ و نکهت گل
                                     مگر بهشت جز این چیز دیگری دارد
خجسته گوهر بختی که در سیاهی شب
                                     صباح روشنی از وصل اختری دارد
سرم به دوش تو سنگینی ار نکرده بیا
                                     که هرکه را نگرم با کسی سری دارد
پژمان بختیاری — دیوان اشعار — سگ بی جهت
سحرگه به راهی گذر داشتم
                               دلی خوش چو باد سحر داشتم
سری پر غرور و تنی زورمند
                               روانی به امید و طبعی بلند
به راهم سگی کوچک آمد به پیش
                               سگی مانده دور از خداوند خویش
سگی بی‌خداوند و ویرانه‌گرد
                               نسنجیده در زندگی گرم و سرد
دلم را به دم لابهٔی نرم کرد
                               به رفتار شیرین سرم گرم کرد
به ناگه یکی استخوان‌پاره دید
                               گرفتش به دندان و از پی دوید
به پیش اندرم تیز بشتافتی
                               زدی نیشی ار فرصتی یافتی
دگر باره با طعمهٔ خویشتن
                               دویدی سراسیمه دنبال من
بدو گفتم: ای سگ تو آزاده‌ای
                               به دنبال من از چه افتاده‌ای
تو ای برتر از من به ارزندگی
                               به گردن منه رشتهٔ بندگی
به گیتی تو را مادر،آزاد زاد
                               چرا بایدت سر به زنجیر داد
چو خود استخوان جوی و خود خوری
                               چه منت ز مولایی من بری
برو جان من عزت اندیش باش
                               سگ من چرایی؟سگ خویش باش
سرانجام گشت از بد اختران
                               نصیحت‌گر سگ،سگ دیگران
پژمان بختیاری — دیوان اشعار — نمی آید بدست
در جهان ما دلی روشن نمی‌آید به‌دست
                                     یک گل خندان درین گلشن نمی‌آید به‌دست
در دل تاریک دریا جستجو کن ای رفیق
                                     گوهر اندر چشمهٔ روشن نمی‌آید به‌دست
دست اگر دست من و دامان اگر دامان اوست
                                     می‌رود این دست و آن دامن نمی‌آید به‌دست
خوش کمر بستند یاران از پی یغما ولی
                                     رزق موری هم درین خرمن نمی‌آید به‌دست
انتظار مردمی از خصم آهن‌دل خطاست
                                     نرمی از پیکان رویین‌تن نمی‌آید به‌دست
این طبیعت چیزها با بی‌زبانی گفته لیک
                                     قصهٔی روشن ازین الکن نمی‌آید به‌دست
روزن اندیشه تنگ و چهرهٔ آفاق،تار
                                     پرتوی از راه این روزن نمی‌آید به‌دست
مرگ پاینده‌ست و ما فانی و سامان حیات
                                     در ره این سیل بنیان‌کن نمی‌آید به‌دست
پژمان بختیاری — دیوان اشعار — بی دلبر
این منم،کِم نه یاری،نه دلی نه دلبری‌ست
                                     ورنه هرکس را که بینی،با دلارامی سری‌ست
می‌توان اینجا به روی دلبران،نوشید می
                                     در کنار من نباشد،در کتار دیگری‌ست
دست یزدان،دست شیطان،دست انسان،دست طبع
                                     سهم این اقلیم کرد،آنچ از دو عالم،خوشتری‌ست
هرچه می‌بینی جمیل و هرچه می‌خواهی جمال
                                     با سعادت جایگاهی،با سلامت کشوری‌ست
از چه بدبخت است هرجا نابسامان مسلمی‌ست
                                     از چه خوش‌بخت است هرجا،نامسلمان کافری‌ست
با هوس‎های طبیعت،کار ما آسان شدی
                                     گر نه عالم را خدایی،گر نه ما را داوری‌ست
لیک دنیا را خدایی عادل و بخشنده هست
                                     هست و ما را پای در بندی و سر در چنبری‌ست
این چه جود است،این چه داد است،این چه حکم است،این چه کار
                                     بس کن ای شاعر که این افسانه بیش از دفتری‌ست
پژمان بختیاری — دیوان اشعار — دیر و زود
جز خیال و خوابی از عشرت ندید
                                آدمی گر دیر ماند ار زود مرد
آنکه اندک زیست کمتر کام یافت
                                وانکه افزون ماند افزون رنج برد
آنکه مسکین بود عمری خون گریست
                                آنکه ثروت داشت عمری زر شمرد
مستی جاویدشان از یک خم است
                                جام هستی،خواه صاف و خواه درد
سرنوشت ما نه اندر دست ماست
                                نقش تقدیر است و نتوانی سترد
بار هستی گر گران آمد به دوش
                                بفکنش باری چو نتوانیش برد
ورنه،باید شوکران رنج را
                                اندک‌اندک خورد و کم‌کم جان سپرد
پژمان بختیاری — دیوان اشعار — ازدواج
ای همه عشقم رخ دلجوی تو
قبلهٔ صاحب‌نظران روی تو
خیز که روشنگر دنیا تویی
دختر من مادر فردا تویی
نسل تو از شیر تو باید خورش
شیردلان را تو دهی پرورش
پی فکن اصلح و احسن تویی
مرکز هستی تویی ای زن تویی
عهد خوش بی‌خبری گشت طی
نوبت کارست نگه دار پی
بایدت اکنون ره دیگر زدن
 پیرو ناموس طبیعت شدن
از تو و مهد تو گرفتم کنار
دوش که خفتی تو و من مست‌وار
تا چه شود صورت فردای تو
شد سرم آکنده ز سودای تو
بردمت آهسته به ایوان شو
رفتم و با کوکبهٔ آرزو
بستدم از خویش و بدو دادمت
جان منی،لیک به شو دادمت
لازم و ملزوم هم‌اند ای عزیز
مرد نکوخو،زن صاحب تمیز
بختور آن کس که کشد موی تو
دولتی آن کس که شود شوی تو
پژمان بختیاری — دیوان اشعار — دفتر راز
خفته در چشم تو نازی است که من می‌دانم
                                        نگهت دفتر رازی‌ست که من می‌دانم
قصهٔی را که به من طرهٔ کوتاه تو گفت
                                        رشتهٔ عمر درازی‌ست که من می‌دانم
بی‌نیازانه به ما می‌گذرد دوست،ولی
                                        سینه‌اش بحر نیازی‌ست که من می‌دانم
گرچه در پای تو خاموش فتادست ای شمع
                                        سایه رو سوز و گدازی‌ست که من می‌دانم
یک حقیقت به جهان هست که عشقش خوانند
                                        آن هم ای دوست مجازیست که من می‌دانم
پژمان بختیاری — دیوان اشعار — زبان عشاق
با خموشی‌ها در این محفل مرا
                                گفتگویی دلنشین با دلبرست
خواب مژگان جنبش ابروی دوست
                                در بیان عشق صدها دفترست
هر تبسم،هر تغافل،هر نگاه
                                عاشقان را ترجمانی دیگرست
گر لب عاشق ز گفتن‌ها تهی است
                                گوش معشوق از شنیدنی‌ها پرست
با نگاهی قصه‌ها گویند از آنک
                                یک نگاه از صد زبان گویاترست
پژمان بختیاری — دیوان اشعار — بخت گریان
به بزم خود گرچه راهی ندادی
                             ز باغ وصالم گیاهی ندادی
سلامی ز رافت پیامی ز زحمت
                             به سالی نگفتی به ماهی ندادی
هنوزت ز جان و ز دل دوست دارم
                             گرم ارزش پرّ کاهی ندادی
تو ای عشق،ای چشمهٔ آرزوها
                             به من غیر اشکی و آهی ندادی
مرا یک نفس بهره ای بخت گریان
                             ز لبخند وحشی‌نگاهی ندادی
جهانا نه بر من که بر مقبلان هم
                             درین عرصه آرام‌گاهی ندادی
پژمان بختیاری — دیوان اشعار — تاسف
دوش به ایام رفته در نگرستم
                          در نگرستم به مرگ عمر و گرستم
همچو زنی شوی مرده بر تلف عمر
                          تلخ گرستم،چو تلخ در نگرستم
بیهده تا کی ز مرگ عمر کنم یاد
                          گرنه چو ابناء دهر مرده پرستم
پای توان بر بساط غم زد و خوش بود
                          ساخته گر نیست هیچ کار ز دستم
آمده گر یاوه شد،نیامده برجاست
                          غم چه خورم بهر نیست گشته،چو هستم
پژمان بختیاری — دیوان اشعار — خرقه تهی کردن
جان فدای ره آن سرو سهی خواهم کرد
                                       عنقریب است که من خرقه تهی خواهم کرد
باکم از بار گنه نیست که در روز جزا
                                       عشق او را سند بی‌گنهی خواهم کرد
هم در آن لحظه که بر تخته گذارند مرا
                                       خنده بر افسر و اورنگ شهی خواهم کرد
من بی‌پا و سر اندر صف این کج کلهان
                                       ای بسا جلوه که با بی‌کلهی خواهم کرد
روسیاهم ولی از نور محبت لبریز
                                       لاجرم چارهٔ این روسیهی خواهم کرد
جان برون می‌رود از سینه‌ام ای دوست بیا
                                       که من این خانه ز بهر تو تهی خواهم کرد
پژمان بختیاری — دیوان اشعار — بازی تقدیر
در دست یک نفر به یک آیین ز یک خمیر
                                    شد ساخته دو شمع شب‌افروز یکسره
وین هر دو را لطیفهٔ تقدیر بر فروخت
                                    در یک دقیقه از دو نظر بر دو منظره
آن ریخت اشک شوق بر آیینه عروس
                                    وین ریخت اشک حسرت بر سنگ مقبره
آن سوخت در عروسی،وین سوخت در عزا
                                    تا چیست سرّ بازی این چرخ مسخره
پژمان بختیاری — دیوان اشعار — چشم پیر و جوان
سرخ گل زیباست،گر پیرش ببیند ور جوان
                                     جسم من گر پیر شد شوق نگاهم پیر نیست
عشق زیبا را ببین،رخسار زیبا،گو مباش
                                     جان به قربانت،دل گم‌کرده راهم،پیر نیست
خویشتن را،گر ز خودخواهی جوان خوانم،مرنج
                                     گر یقینم پیر باشد،اشتباهم پیر نیست
خواهشم از صد جوان،در عاشقی افزون‌تر است
                                     تکیه بر عشق تو دارم،تکیه‌گاهم پیر نیست
عشق پاکم،تا قیامت،آشنای دل مباد
                                     بر لب گورم،ولی روح سیاهم پیر نیست
پژمان بختیاری — دیوان اشعار — جانشین
ای دختر نازنین خون‌گرم
                        ای روی تو خوش،چو رنگ آزرم
آن دم که ز عشق می‌شدی مست
                        ای نو گل من،به خاطرت هست؟
یاد آور از آنکه روزگاری
                        جز عشق منت،نبود کاری
می‌سوختی از حسد که ماهی
                        برده‌ست مرا،به حجله‌گاهی
وندر ره من بگاه و بی‌گاه
                        می‌بود ترا،دو دیده بر راه
ای رفته مرا،چو جان در آغوش
                        پوشیده ز بوسه‌ام بناگوش
اکنون که به آرزو رسیدی
                        وز شاخه،گل مُراد چیدی
دانی که درین لطیف بستر
                        بر بالش او،نهاده‌ای سر؟
از راستی ار نرنجی ای دوست
                        در دیدهٔ من،تو نیستی،اوست
جانا،چه کنم که دست تقدیر
                        بر پای دلم نهاده زنجیر
این دیده که غرق اشک و خون است
                        روشنگر آتش درون است
تنگم بکش،ای پری،در آغوش
                        وین چشمهٔ اشک را فرو پوش
آبی بفشان،چنانکه دانی
                        تا آتش من فرو نشانی
ای دختر شوخ و شنگ و رعنا
                        در خورد پرستشی تو اما...
پژمان بختیاری — دیوان اشعار — بلای شادی
بازم شراب جهل کشد سوی خرمی
                                    بی‌غم مباد دل که بلایی است بی‌غمی
بوی غرور می‌وزد از باغ خاطرم
                                    یارب مباد قسمت این باغ خرمی
بیش و کم زمانه خیالی است،می بیار
                                    تا پشت پا زنیم بر این بیشی و کمی
جد من آدمی شد و آگه نبود از آنکه
                                    حیوان شود به سایهٔ فرهنگ آدمی
نامحرمان کوی حقیقت چه راحتند
                                    سودی نبرد جان من آوخ ز محرمی
عمری به راه عزلت و بیگانگی شدم
                                    کآگه نبود خاطرم از لطف همدمی
محنت سراست هستی و خوش گفت آنکه گفت
                                    <<کس را نداده‌اند برات مسلمی>>
پژمان بختیاری — دیوان اشعار — خوب کردی
ای دل مرا دیوانه کردی،خوب کردی
                                  با عالمم بیگانه کردی،خوب کردی
سر را که از باد غرور آکنده دیدی
                                  خاک در میخانه کردی،خوب کردی
ای ماه من در عاشقی دیوانه بودم
                                  ترک من دیوانه کردی،خوب کردی
ویران سرایی بود منزل‌گاه عشقت
                                  دوری ازین ویرانه کردی،خوب کردی
چشم خمار آلودت از سر برد هوشم
                                  مستم به یک پیمانه کردی،خوب کردی
پژمان بختیاری — دیوان اشعار — جهنم زندگی
ما با غمت ز شادی عالم گذشته‌ایم
                                   ور بنگری ز لذت غم هم گذشته‌ایم
این عشق را به عهد و به پیمان نیاز نیست
                                   چون در رهت ز عالم و آدم گذشته‌ایم
آگه نشد ز آمدن و رفتنم کسی
                                   کز گلشن زمانه چو شبنم گذشته‌ایم
با لذت گناه چنان خو گرفته دل
                                   کز بهر یک گنه ز دو عالم گذشته‌ایم
ما را ز بعد مرگ چه باک از جهنم است
                                   در زندگی ز کام جهنم گذشته‌ایم