mabidan/ganjoor huggingface dataset:
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر متقارب — پاره ۷
چو گشت آن پریروی بیمار غنج
ببرید دل زین سرای سپنج
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر متقارب — پاره ۸
سگالندهٔ چرخ مانند غوچ
تبر برده بر سر چو تاج خروچ
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر متقارب — پاره ۹
که بر آب و گل نقش ما یاد کرد
که ماهار در بینی باد کرد
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر متقارب — پاره ۱۰
به دشمن بر، از خشم آواز کرد
تو گفتی مگر تندر آغاز کرد
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر متقارب — پاره ۱۱
نفس را به عذرم چو انگیز کرد
چو آذر فزا آتشم تیز کرد
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر متقارب — پاره ۱۲
ز هر خاشه‌ای خویشتن پرورد
که جز خاش وی را چه اندر خورد؟
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر متقارب — پاره ۱۳
نشست وسخن را همی خاش زد
ز آب دهن کوه را شاش زد
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر متقارب — پاره ۱۴
ببادافره جاودان کردمند
به دوزخ بماند روانش نژند
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر متقارب — پاره ۱۵
یکی بزم خرم بیاراستند
می و رود و رامشگران خواستند
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر متقارب — پاره ۱۶
تن خنگ بید، ارچه باشد سپید
به تری و نرمی نباشد چو بید
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر متقارب — پاره ۱۷
کفیدش دل از غم، چون آن کفته نار
کفیده شود سنگ تیمار خوار
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر متقارب — پاره ۱۸
درخش، ارنخندد به وقت بهار
همانا نگرید چنین ابر زار
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر متقارب — پاره ۱۹
به دامم نیامد بسان تو گور
رهایی نیابی، بدین سان مشور
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر متقارب — پاره ۲۰
رسیدند زی شهر چندان فراز
سپه خیمه زد در نشیب و فراز
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر متقارب — پاره ۲۱
چه خوش گفت مزدور با آن خدیش:
مکن بد به کس، گر نخواهی به خویش
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر متقارب — پاره ۲۲
تن از خوی پر آب و دهان پر ز خاک
زبان گشته از تشنگی چاک چاک
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر متقارب — پاره ۲۳
فگندند بر لاد پر نیخ سنگ
نکردند در کار موبد درنگ
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر متقارب — پاره ۲۴
به یک باد اگر بیشتر تار رنگ
که باشد که بیشی بود بی درنگ
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر متقارب — پاره ۲۵
دو جوی روان از دهانش ز خلم
دو خرمن زده بر دو چشمش ز خیم
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر متقارب — پاره ۲۶
بهارست همواره هر روزیم
به منکر فراوان، به معروف کم
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر متقارب — پاره ۲۷
مکن خویشتن از ره راست گم
که خود را به دوزخ بری بافدم
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر متقارب — پاره ۲۸
به دشت ار به شمشیر بگزاردم
ازان به که ماهی بیو باردم
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر متقارب — پاره ۲۹
اگر باشگونه بود پیرهن
بود حاجت برکشیدن زتن
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر متقارب — پاره ۳۰
جگر تشنگانند بی‌توشگان
که بیچارگانند و بی‌زاوران
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر متقارب — پاره ۳۱
وگر پهلوانی ندانی زبان
ورز رود را ماورالنهر دان
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر متقارب — پاره ۳۲
که هرگه که تیره بگردد جهان
بسوزد چو دوزخ شود با دران
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر متقارب — پاره ۳۳
بداندیش دشمن برو ویل جو
که تا چون ستاند ازو چیز او
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر متقارب — پاره ۳۴
سرشک از مژه همچو در ریخته
چو خوشه ز سارونه آویخته
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر متقارب — پاره ۳۵
نشسته به صد چشم بر باره‌ای
گرفته به چنگ اندرون باره‌ای
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر متقارب — پاره ۳۶
لب بخت پیروز را خنده ای
مرا نیز مروای فرخنده ای
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر متقارب — پاره ۳۷
میلفنج دشمن، که دشمن یکی
فزونست و دوست ار هزار اندکی
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر متقارب — پاره ۳۸
ایا خلعت فاخر از خرمی
همی رفتی و می نوشتی ز می
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر متقارب — پاره ۳۹
جوان بودم و پنبه فخمیدمی
چو فخمیده شد دانه برچیدمی
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر متقارب — پاره ۴۰
جوان چون بدید آن نگاریده روی
به سان دو زنجیر مرغول موی
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر متقارب — پاره ۴۱
به خنیاگری نغز آورد روی
که: چیزی که دل خوش کند، آن بگوی
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر متقارب — پاره ۴۲
به چشم دلت دید باید جهان
که چشم سر تو نبیند نهان
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر متقارب — پاره ۴۳
بدین آشکارت ببین آشکار
نهانیت را بر نهانی گمار
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر خفیف — پاره ۱
تا سمو سر برآورید از دشت
گشت زنگار گون همه لب کشت
هر یکی کاردی ز خوان برداشت
تا پزند از سمو طعامک چاشت
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر خفیف — پاره ۲
نیست فکری به غیر یار مرا
عشق شد در جهان فیار مرا
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر خفیف — پاره ۳
زرع و ذرع از بهار شد چو بهشت
زرع کشتست و ذرع گوشهٔ کشت
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر خفیف — پاره ۴
اشتر گرسنه کسیمه برد
کی شکوهد ز خار؟ چیره خورد
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر خفیف — پاره ۵
هر کرا راهبر زغن باشد
گذر او به مرغزن باشد
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر خفیف — پاره ۶
دیوه هر چند کابرشم بکند
هرچه آن بیشتر به خویش تند
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر خفیف — پاره ۷
گاو مسکین ز کید دمنه چه دید؟
وز بد زاغ بوم را چه رسید؟
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر خفیف — پاره ۸
دور ماند از سرای خویش و تبار
نسری ساخت بر سر کهسار
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر خفیف — پاره ۹
گرچه نامردمست آن ناکس
نشود سیر ازو دلم یرگس
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر خفیف — پاره ۱۰
دخت کسری ز نسل کیکاوس
درستی نام، نغز چون طاوس
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر خفیف — پاره ۱۱
تبر از بس که زد به دشمن کوس
سرخ شد همچو لالکای خروس
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر خفیف — پاره ۱۲
آن که از این سخن شنید ارزش
باز پیش آر، تا کند پژهش
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر خفیف — پاره ۱۳
خویشتن پاک دار و بی‌پرخاش
هیچ کس را مباش عاشق غاش
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر خفیف — پاره ۱۴
خویشتن پاک دار بی‌پرخاش
رو به آغاش اندرون مخراش
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر خفیف — پاره ۱۵
خویش بیگانه گردد از پی دیش
خواهی آن روز مزد کمتر دیش
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر خفیف — پاره ۱۶
از بزرگی که هستی، ای خشنوک
چاکرت بر کتف نهد دفنوک
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر خفیف — پاره ۱۷
از تو خالی نگارخانهٔ جم
فرش دیبا فگنده بر بجکم
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر خفیف — پاره ۱۸
من چنین زار ازان جماش شدم
همچو آتش میان داش شدم
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر خفیف — پاره ۱۹
من چنان زار ازان جماش درم
همچو آتش میان داش درم
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر خفیف — پاره ۲۰
جان ترنجیده و شکسته دلم
گویی از غم همی فرو گسلم
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر خفیف — پاره ۲۱
باد بر تو مبارک و خنشان
جشن نوروز و گوسپند کشان
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر خفیف — پاره ۲۲
بودنی بود، می بیار اکنون
رطل پرکن ، مگوی بیش سخون
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر خفیف — پاره ۲۳
چون نهاد او پهند را نیکو
قید شد در پهند او آهو
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر خفیف — پاره ۲۴
چون به بانگ آمد از هوا بخنو
می خور و بانگ رود و چنگ شنو
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر خفیف — پاره ۲۵
از شبستان ببشکم آمد شاه
گشت بشکم ز دلبران چون ماه
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر خفیف — پاره ۲۶
ریش و سبلت همی خضاب کنی
خویشتن را همی عذاب کنی
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر خفیف — پاره ۲۷
آن که نشک آفرید و سرو سهی
وان که بید آفرید و نار و بهی
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر هزج — پاره ۱
شبی دیرند و ظلمت را مهیا
چو نابینا درو دو چشم بینا
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر هزج — پاره ۲
درنگ آر ای سپهر چرخ وارا
کیاخن ترت باید کرد کارا
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر هزج — پاره ۳
چراغان در شب چک آن چنان شد
که گیتی رشک هفتم آسمان شد
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر هزج — پاره ۴
چو یاوندان به مجلس می گرفتند
ز مجلس مست چون گشتند رفتند
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر هزج — پاره ۵
نیارم بر کسی این راز بگشود
مرا از خال هندوی تو بفنود
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر هزج — پاره ۶
اگرچه در وفا بی شبهی و دیس
نمی‌دانی تو قدر من ازندیس
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر هزج — پاره ۷
بود زودا، که آیی نیک خاموش
چو مرغابی زنی در آب پاغوش
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر هزج — پاره ۸
الهی، از خودم بستان و گم کن
به نور پاک بر من اشتلم کن
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر هزج — پاره ۹
سر سرو قدش شد باژگونه
دو تا شد پشت او همچون درونه
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر هزج — پاره ۱۰
تو ازفرغول باید دور باشی
شوی دنبال کار و جان خراشی
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر هزج — پاره ۱۱
به راه اندر همی شد شاهراهی
رسید او تا به نزد پادشاهی
رودکی — ابیات به جا مانده از مثنوی بحر هزج — پاره ۱۲
بهشت آیین سرایی را بپرداخت
زهر گونه درو تمثال‌ها ساخت
ز عود و چندن او را آستانه
درش سیمین و زرین پالکانه
رودکی — ابیات به جا مانده از دیگر مثنویها — پاره ۱
ای بلبل خوش آوا، آوا ده
ای ساقی ، آن قدح باما ده
رودکی — ابیات به جا مانده از دیگر مثنویها — پاره ۲
جوانی گسست و چیره زبانی
طبعم گرفت نیز گرانی
رودکی — ابیات به جا مانده از دیگر مثنویها — پاره ۳
با صد هزار مردم تنهایی
بی صد هزار مردم تنهایی
رودکی — ابیات به جا مانده از دیگر مثنویها — پاره ۴
جامه پر صورت دهر، ای جوان
چرک شد و شد به کف گازران
رنگ همه خام و چنان پیچ و تاب
منتظرم تا چه برآید ز آب؟
رودکی — ابیات به جا مانده از دیگر مثنویها — پاره ۵
لقمه‌ای از زهر زده در دهن
مرگ فشردش همه در زیر غن
رودکی — ابیات به جا مانده از دیگر مثنویها — پاره ۶
بگرفت به چنگ چنگ و بنشست
بنواخت به شست چنگ را شست
رودکی — ابیات به جا مانده از دیگر مثنویها — پاره ۷
فرخار بزرگ و نیک جاییست
کان موضع آن بت نواییست
رودکی — ابیات به جا مانده از دیگر مثنویها — پاره ۸
نه کفشگری که دوختستی
نه گندم و جو فرو خستی
شهریار — گزیدهٔ غزلیات — غزل شمارهٔ ۱ - مکتب حافظ
گذار آرد مه من گاهگاه از اشتباه اینجا
فدای اشتباهی کآرد او را گاهگاه اینجا
مگر ره گم کند کو را گذار افتد به ما یارب
فراوان کن گذار آن مه گم کرده راه اینجا
کله جا ماندش این جا و نیامد دیگرش از پی
نیاید فی المثل آری گرش افتد کلاه اینجا
نگویم جمله با من باش و ترک کامکاران کن
چو هم شاهی و هم درویش گاه آنجاو گاه اینجا
هوای ماه خرگاهی مکن ای کلبه درویش
نگنجد موکب کیوان شکوه پادشاه اینجا
توئی آن نوسفر سالک که هر شب شاهد توفیق
چراغت پیش پا دارد که راه اینجا و چاه اینجا
بیا کز دادخواهی آن دل نازک نرنجانیم
کدورت را فرامش کرده با آئینه آه اینجا
سفر مپسند هرگز شهریار از مکتب حافظ
که سیر معنوی اینجا و کنج خانقاه اینجا
شهریار — گزیدهٔ غزلیات — غزل شمارهٔ ۲ - مناجات
علی ای همای رحمت تو چه آیتی خدا را
که به ماسوا فکندی همه سایه هما را
دل اگر خداشناسی همه در رخ علی بین
به علی شناختم من به خدا قسم خدا را
به خدا که در دو عالم اثر از فنا نماند
چو علی گرفته باشد سر چشمه بقا را
مگر ای سحاب رحمت تو بباری ارنه دوزخ
به شرار قهر سوزد همه جان ماسوا را
برو ای گدای مسکین در خانه علی زن
که نگین پادشاهی دهد از کرم گدا را
بجز از علی که گوید به پسر که قاتل من
چو اسیر تست اکنون به اسیر کن مدارا
بجز از علی که آرد پسری ابوالعجائب
که علم کند به عالم شهدای کربلا را
چو به دوست عهد بندد ز میان پاکبازان
چو علی که میتواند که بسر برد وفا را
نه خدا توانمش خواند نه بشر توانمش گفت
متحیرم چه نامم شه ملک لافتی را
بدو چشم خون فشانم هله ای نسیم رحمت
که ز کوی او غباری به من آر توتیا را
به امید آن که شاید برسد به خاک پایت
چه پیامها سپردم همه سوز دل صبا را
چو تویی قضای گردان به دعای مستمندان
که ز جان ما بگردان ره آفت قضا را
چه زنم چونای هردم ز نوای شوق او دم
که لسان غیب خوشتر بنوازد این نوا را
«همه شب در این امیدم که نسیم صبحگاهی
به پیام آشنائی بنوازد آشنا را»
ز نوای مرغ یا حق بشنو که در دل شب
غم دل به دوست گفتن چه خوشست شهریارا
شهریار — گزیدهٔ غزلیات — غزل شمارهٔ ۳ - غزاله صبا
به چشمک این همه مژگان به هم مزن یارا
که این دو فتنه به هم می‌زنند دنیا را
چه شعبده است که در چشمکان آبی تو
نهفته‌اند شب ماهتاب دریا را
تو خود به جامه خوابی و ساقیان صبوح
به یاد چشم تو گیرند جام صهبا را
کمند زلف به دوش افکن و به صحرا زن
که چشم مانده به ره آهوان صحرا را
به شهر ما چه غزالان که باده پیمایند
چه جای عشوه غزالان بادپیما را
فریب عشق به دعوی اشک و آه مخور
که درد و داغ بود عاشقان شیدا را
هنوز زین همه نقاش ماه و اختر نیست
شبیه‌سازتر از اشک من ثریا را
اشاره غزل خواجه با غزاله تست
 صبا به لطف بگو آن غزال رعنا را 
به یار ما نتوان یافت شهریارا عیب
جز این قدر که فراموش می‌کند ما را
شهریار — گزیدهٔ غزلیات — غزل شمارهٔ ۴ - هفتاد سالگی
سنین عمر به هفتاد می‌رسد ما را
خدای من که به فریاد می‌رسد ما را
گرفتم آنکه جهانی به یاد ما بودند
دگر چه فایده از یاد میرسد ما را
حدیث قصه سهراب و نوشداروی او
فسانه نیست کز اجداد می‌رسد ما را
اگر که دجله پر از قایق نجات شود
پس از خرابی بغداد میرسد ما را
به چاه گور دگر منعکس شود فریاد
چه جای داد که بیداد میرسد ما را
تو شهریار علی گو که در کشاکش حشر
علی و آل به امداد می‌رسد ما را
شهریار — گزیدهٔ غزلیات — غزل شمارهٔ ۵ - ارباب زمستان
زمستان پوستین افزود بر تن کدخدایان را
ولیکن پوست خواهد کند ما یک لا قبایان را
ره ماتم سرای ما ندانم از که می پرسد
زمستانی که نشناسد در دولت سرایان را
به دوش از برف بالاپوش خز ارباب می آید
که لرزاند تن عریان بی برگ و نوایان را
به کاخ ظلم باران هم که آید سر فرود آرد
ولیکن خانه بر سر کوفتن داند گدایان را
طبیب بی مروت کی به بالین فقیر آید
که کس در بند درمان نیست درد بی دوایان را
به تلخی جان سپردن در صفای اشک خود بهتر
که حاجت بردن ای آزاده مرد این بی صفایان را
به هر کس مشکلی بردیم و از کس مشکلی نگشود
کجا بستند یا رب دست آن مشکل گشایان را
نقاب آشنا بستند کز بیگانگان رستیم
چو بازی ختم شد بیگانه دیدیم آشنایان را
به هر فرمان آتش عالمی در خاک و خون غلطید
خدا ویران گذارد کاخ این فرمانروایان را
به کام محتکر روزی مردم دیدم وگفتم
که روزی سفره خواهدشد شکم این اژدهایان را
به عزت چون نبخشیدی به ذلت می ستانندت
چرا عاقل نیندیشد هم از آغاز پایان را
حریفی با تمسخر گفت زاری شهریارا بس
که میگیرند در شهر و دیار ما گدایان را
شهریار — گزیدهٔ غزلیات — غزل شمارهٔ ۶ - داغ لاله
بیداد رفت لاله بر باد رفته را
یا رب خزان چه بود بهار شکفته را
هر لاله ای که از دل این خاکدان دمید
نو کرد داغ ماتم یاران رفته را
جز در صفای اشک دلم وا نمی شود
باران به دامن است هوای گرفته را
وای ای مه دو هفته چه جای محاق بود
آخر محاق نیست که ماه دو هفته را
برخیز لاله بند گلوبند خود بتاب
آورده ام به دیده گهرهای سفته را
ای کاش ناله های چو من بلبلی حزین
بیدار کردی آن گل در خاک خفته را
گر سوزد استخوان جوانان شگفت نیست
تب موم سازد آهن و پولاد تفته را
یارب چه‌ها به سینه این خاکدان در است
کس نیست واقف این همه راز نهفته را
راه عدم نرفت کس از رهروان خاک
چون رفت خواهی اینهمه راه نرفته را
لب دوخت هر کرا که بدو راز گفت دهر
تا باز نشنود ز کس این راز گفته را
لعلی نسفت کلک در افشان شهریار
در رشته چون کشم در و لعل نسفته را
شهریار — گزیدهٔ غزلیات — غزل شمارهٔ ۷ - طور تجلی
شب به هم درشکند زلف چلیپایی را
صبحدم سردهد انفاس مسیحایی را
گر از آن طور تجلی به چراغی برسی
موسی دل طلب و سینه سینایی را
گر به آیینه سیماب سحر رشک بری
اشک سیمین طلبی آینه‌سیمایی را
رنگ رؤیا زده‌ام بر افق دیده و دل
تا تماشا کنم آن شاهد رؤیایی را
از نسیم سحر آموختم و شعله شمع
رسم شوریدگی و شیوه شیدایی را
جان چه باشد که به بازار تو آرد عاشق
قیمت ارزان نکنی گوهر زیبایی را
طوطیم گویی از آن قند لب آموخت سخن
که به دل آب کند شکر گویایی را
دل به هجران تو عمریست شکیباست ولی
بار پیری شکند پشت شکیبایی را
شب به مهتاب رخت بلبل و پروانه و گل
شمع بزم چمنند انجمن‌آرایی را
صبح سرمی‌کشد از پشت درختان خورشید
تا تماشا کند این بزم تماشایی را
جمع کن لشکر توفیق که تسخیر کنی
شهریارا قرق عزلت و تنهایی را
شهریار — گزیدهٔ غزلیات — غزل شمارهٔ ۸ - در راه زندگانی
جوانی شمع ره کردم که جویم زندگانی را
نجستم زندگانی را و گم کردم جوانی را
کنون با بار پیری آرزومندم که برگردم
به دنبال جوانی کوره راه زندگانی را
به یاد یار دیرین کاروان گم کرده رامانم
که شب در خواب بیند همرهان کاروانی را
بهاری بود و ما را هم شبابی و شکر خوابی
چه غفلت داشتیم ای گل شبیخون خزانی را
چه بیداری تلخی بود از خواب خوش مستی
که در کامم به زهرآلود شهد شادمانی را
سخن با من نمی گوئی الا ای همزبان دل
خدایا با که گویم شکوه بی همزبانی را
نسیم زلف جانان کو که چون برگ خزان دیده
به پای سرو خود دارم هوای جانفشانی را
به چشم آسمانی گردشی داری بلای جان
خدا را بر مگردان این بلای آسمانی را
نمیری شهریار از شعر شیرین روان گفتن
که از آب بقا جویند عمر جاودانی را
شهریار — گزیدهٔ غزلیات — غزل شمارهٔ ۹ - حالا چرا
آمدی جانم به قربانت ولی حالا چرا
بی‌وفا حالا که من افتاده‌ام از پا چرا
نوشدارویی و بعد از مرگ سهراب آمدی
سنگ‌دل این زودتر می‌خواستی حالا چرا
عمر ما را مهلت امروز و فردای تو نیست
من که یک امروز مهمان توام فردا چرا
نازنینا ما به ناز تو جوانی داده‌ایم
دیگر اکنون با جوانان نازکن با ما چرا
وه که با این عمرهای کوته بی‌اعتبار
این همه غافل شدن از چون منی شیدا چرا
شور فرهادم به پرسش سر به زیر افکنده بود
ای لب شیرین جواب تلخ سربالا چرا
ای شب هجران که یک دم در تو چشم من نخفت
این‌قدر با بخت خواب‌آلود من لالا چرا
آسمان چون جمع مشتاقان پریشان می‌کند
در شگفتم من نمی‌پاشد ز هم دنیا چرا
در خزان هجر گل ای بلبل طبع حزین
خامشی شرط وفاداری بود غوغا چرا
شهریارا بی‌حبیب خود نمی‌کردی سفر
این سفر راه قیامت می‌روی تنها چرا
شهریار — گزیدهٔ غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۰ - ناکامیها
زندگی شد من و یک سلسله ناکامی‌ها
مستم از ساغر خون جگرآشامی‌ها
بسکه با شاهد ناکامیم الفت‌ها رفت
شادکامم دگر از الفت ناکامی‌ها
بخت برگشته ما خیره سری آغازید
تا چه بازد دگرم تیره‌سرانجامی‌ها
دیرجوشی تو در بوته هجرانم سوخت
ساختم این همه تا وارهم از خامی‌ها
تا که نامی شدم از نام نبردم سودی
گر نمردم من و این گوشه گمنامی‌ها
نشود رام سر زلف دل آرامم دل
ای دل از کف ندهی دامن آرامی‌ها
باده پیمودن و راز از خط ساقی خواندن
خرم از عیش نشابورم و خیامی‌ها
شهریارا ورق از اشک ندامت میشوی
تا که نامت نبرد در افق نامی‌ها
شهریار — گزیدهٔ غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۱ - دریاچه اشک
طبعم از لعل تو آموخت درافشانی‌ها
ای رخت چشمه خورشید درخشانی‌ها
سرو من صبح بهار است به طرف چمن آی
تا نسیمت بنوازد به گل‌افشانی‌ها
گر بدین جلوه به دریاچه اشکم تابی
چشم خورشید شود خیره ز رخشانی‌ها
دیده در ساق چو گلبرگ تو لغزد که ندید
مخمل اینگونه به کاشانه کاشانی‌ها
دارم از زلف تو اسباب پریشانی جمع
ای سر زلف تو مجموع پریشانی‌ها
رام دیوانه شدن آمده درشان پری
تو به جز رم نشناسی ز پریشانی‌ها
شهریارا به درش خاک نشین افلاکند
وین کواکب همه داغند به پیشانی‌ها
شهریار — گزیدهٔ غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۲ - آشیان عنقا
زین همرهان همراز من تنها توئی تنها بیا
باشد که در کام صدف گوهر شوی یکتا بیا
یارب که از دریا دلی خود گوهر یکتا شوی
ای اشک چشم آسمان در دامن دریا بیا
ما ره به کوی عافیت دانیم و منزلگاه انس
ای در تکاپوی طلب گم کرده ره با ما بیا
ای ماه کنعانی ترا یاران به چاه افکنده اند
در رشته پیوند ما چنگی زن و بالا بیا
مفتون خویشم کردی از حالی که آن شب داشتی
بار دگر آن حال را کردی اگر پیدا بیا
شرط هواداری ما شیدائی و شوریدگیست
گر یار ما خواهی شدن شوریده و شیدا بیا
در کار ما پروائی از طعن بداندیشان مکن
پروانه گو در محفل این شمع بی پروا بیا
کنجی است ما را فارغ از شور و شر دنیای دون
اینجا چو فارغ گشتی از شور و شر دنیا بیا
گر شهریاری خواهی و اقلیم جان از خاکیان
چون قاف دامن باز چین زیر پر عنقا بیا
شهریار — گزیدهٔ غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۳ - سوز و ساز
باز کن نغمه جانسوزی از آن ساز امشب
تا کنی عقده اشک از دل من باز امشب
ساز در دست تو سوز دل من می گوید
من هم از دست تو دارم گله چون ساز امشب
مرغ دل در قفس سینه من می نالد
بلبل ساز ترا دیده هم آواز امشب
زیر هر پرده ساز تو هزاران راز است
بیم آنست که از پرده فتد راز امشب
گرد شمع رخت ای شوخ من سوخته جان
پر چو پروانه کنم باز به پرواز امشب
گلبن نازی و در پای تو با دست نیاز
می کنم دامن مقصود پر از ناز امشب
کرد شوق چمن وصل تو ای مایه ناز
بلبل طبع مرا قافیه پرداز امشب
شهریار آمده با کوکبه گوهر اشک
به گدائی تو ای شاهد طناز امشب
شهریار — گزیدهٔ غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۴ - ساز حبیب
صدای سوز دل شهریار و ساز حبیب
چه دولتی است به زندانیان خاک نصیب
به هم رسیده در این خاکدان ترانه و شعر
چو در ولایت غربت دو همزبان غریب
روان دهد به سر انگشت دلنواز به ساز
که نبض مرده جهد چون مسیح بود طبیب
صفای باغچه قلهک است و از توچال
نسیم همره بوی قرنفل آید و طیب
به گرد آیه توحید گل صحیفه باغ
ز سبزه چون خط زنگار شاهدان تذهیب
دو شاهدند بهشتی بسوی ما نگران
به لعل و گونه گلگون بهشت لاله و سیب
چو دو فرشته الهام شعر و موسیقی
روان ما شود از هر نگاهشان تهذیب
مگر فروشده از بارگاه یزدانند
که بزم ما مرسادش ز اهرمن آسیب
صفای مجلس انس است شهریارا باش
که تا حبیب به ما ننگرد به چشم رقیب
شهریار — گزیدهٔ غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۵ - نقش حقایق
ای چشم خمارین که کشد سرمه خوابت
وی جام بلورین که خورد باده نابت
خواهم همه شب خلق به نالیدن شبگیر
از خواب برآرم که نبینند به خوابت
ای شمع که با شعله دل غرقه به اشکی
یارب تو چه آتش که بشویند به آبت
ای کاخ همایون که در اقلیم عقابی
یارب نفتد ولوله وای غرابت
در پیچ و خم و تابم از آن زلف خدا را
ای زلف که داد این همه پیچ و خم و تابت
عکسی به خلایق فکن ای نقش حقایق
تا چند بخوانیم به اوراق کتابت
ای پیر خرابات چه افتاده که دیریست
در کنج خرابات نبینند خرابت
دیدی که چه غافل گذرد قافله عمر
بگذاشت به شب خوابت و بگذشت شبابت
آهسته که اشکی به وداعت بفشانیم
ای عمر که سیلت ببرد چیست شتابت
ای مطرب عشاق که در کون و مکان نیست
شوری به جز از غلغله چنگ و ربابت
در دیر و حرم زخمه سنتور عبادت
حاجی به حجازت زد و راهب به رهابت
ای آه پر افشان به سوی عرش الهی
خواهم که به گردی نرسد تیر شهابت
شهریست بهم یار و من یک تنه تنها
ای دل به تو باکی نه که پاکست حسابت
شهریار — گزیدهٔ غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۶ - مرغ زخمی
ای جگر گوشه کیست دمسازت
با جگر حرف میزند سازت
تارو پودم در اهتزاز آرد
سیم ساز ترانه پردازت
حیف نای فرشتگانم نیست
تا کنم ساز دل هم آوازت
وای ازین مرغ عاشق زخمی
که بنالد به زخمه سازت
چون من ای مرغ عالم ملکوت
کی شکسته است بال پروازت
شور فرهاد و عشوه شیرین
زنده کردی به شور و شهنازت
نازنینا نیازمند توام
عمر اگر بود می کشم نازت
سوز و سازت به اشک من ماند
که کشد پرده از رخ رازت
گاهی از لطف سرفرازم کن
شکر سرو قد سرافرازت
شهریار این نه شعر حافظ بود
که به سرزد هوای شیرازت
شهریار — گزیدهٔ غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۷ - دل درویش نوازت
ای چشم خمارین ، تو و افسانه نازت
وی زلف کمندین ، من و شبهای درازت
شبها منم و چشمک محزون ثریا
با اشک غم و زمزمه راز و نیازت
بازآمدی ای شمع که با جمع نسازی
بنشین و به پروانه بده سوز و گدازت
گنجینه رازی است به هر مویت و زان موی
هر چنبره ماری است به گنجینه رازت
در خویش زنیم آتش و خلقی به سرآریم
باشد که ببینیم بدین شعبده بازت
صد دشت و دمن صاف و تراز آمد و یک بار
ای جاده انصاف ندیدیم ترازت
شهری به تو یار است و غریب این همه محروم
ای شاه به نازم دل درویش نوازت
شهریار — گزیدهٔ غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۸ - خودپرستی خداپرستی
تا چشم دل به طلعت آن ماه منظر است
طالع مگو که چشمه خورشید خاورست
کافر نه ایم و بر سرمان شور عاشقی است
آنرا که شور عشق به سر نیست کافر است
بر سردر عمارت مشروطه یادگار
نقش به خون نشسته عدل مظفر است
ما آرزوی عشرت فانی نمی کنیم
ما را سریر دولت باقی مسخر است
راه خداپرستی ازین دلشکستگی است
اقلیم خود پرستی از آن راه دیگر است
یک شعر عاقلی و دگر شعر عاشقی است
سعدی یکی سخنور و حافظ قلندر است
بگذار شهریار به گردون زند سریر
کز خاک پای خواجه شیرازش افسر است
شهریار — گزیدهٔ غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۹ - دیدار آشنا
ماهم که هاله ای به رخ از دود آهش است
دائم گرفته چون دل من روی ماهش است
دیگر نگاه وصف بهاری نمی کند
شرح خزان دل به زبان نگاهش است
دیدم نهان فرشته شرم و عفاف او
آورده سر به گوش من و عذرخواهش است
بگریخته است از لب لعلش شکفتگی
دائم گرفتگی است که بر روی ماهش است
افتد گذار او به من از دور و گاهگاه
خواب خوشم همین گذر گاه گاهش است
هر چند اشتباه از او نیست لیکن او
با من هنوز هم خجل از اشتباهش است
اکنون گلی است زرد ولی از وفا هنوز
هر سرخ گل که در چمن آید گیاهش است
این برگهای زرد چمن نامه های اوست
وین بادهای سرد خزان پیک راهش است
در گوشه های غم که کند خلوتی به دل
یاد من و ترانه من تکیه گاهش است
من دلبخواه خویش نجستم ولی خدا
با هر کس آن دهد که به جان دلبخواهش است
در شهر ما گناه بود عشق و شهریار
زندانی ابد به سزای گناهش است
شهریار — گزیدهٔ غزلیات — غزل شمارهٔ ۲۰ - بر سر خاک ایرج
ایرجا سر بدرآور که امیر آمده است
چه امیری که به عشق تو اسیر آمده است
چون فرستاده سیمرغ به سهراب دلیر
نوشداروست ولی حیف که دیر آمده است
گوئی از چشم نظرباز تو بی پروانیست
چون غزالی به سر کشته شیر آمده است
خیز غوغای بهارست که پروانه شویم
غنچه شوخ پر از شکر و شیر آمده است
روح من نیز به دنبال تو گیرد پرواز
دگر از صحبت این دلشده سیر آمده است
سر برآور ز دل خاک و ببین نسل جوان
که مریدانه به پابوسی پیر آمده است
دیر اگر آمده شیر آمده عذرش بپذیر
که دل از چشم سیه عذرپذیر آمده است
گنه از دور زمان است که از چنبر او
آدمی را نه گریز و نه گزیر آمده است
گوش کن ناله این نی که چو لالای نسیم
اشکریزان به نوای بم و زیر آمده است
طبع من بلبل گلزار صفا بود و صفی
که چو مرغان بهشتی به صفیر آمده است
مکتب عشق به شاگرد قدیمت بسپار
شهریاری که درین شیوه شهیر آمده است
شهریار — گزیدهٔ غزلیات — غزل شمارهٔ ۲۱ - یکشب با قمر
از کوری چشم فلک امشب قمر اینجاست
آری قمر امشب به خدا تا سحر اینجاست
آهسته به گوش فلک از بنده بگوئید
چشمت ندود این همه یک شب قمر اینجاست
آری قمر آن قمری خوشخوان طبیعت
آن نغمه سرا بلبل باغ هنر اینجاست
شمعی که به سویش من جانسوخته از شوق
پروانه صفت باز کنم بال و پر اینجاست
تنها نه من از شوق سر از پا نشناسم
یک دسته چو من عاشق بی پا و سر اینجاست
هر ناله که داری بکن ای عاشق شیدا
جائی که کند ناله عاشق اثر اینجاست
مهمان عزیزی که پی دیدن رویش
همسایه همه سرکشد از بام و در اینجاست
ساز خوش و آواز خوش و باده دلکش
اِی بیخبر آخر چه نشستی خبر اینجاست
ای عاشق روی قمر ای ایرج ناکام
برخیز که باز آن بت بیداد گر اینجاست
آن زلف که چون هاله به رخسار قمر بود
بازآمده چون فتنه دور قمر اینجاست
ای کاش سحر ناید و خورشید نزاید
کامشب قمر این جا قمر این جا قمر اینجاست
شهریار — گزیدهٔ غزلیات — غزل شمارهٔ ۲۲ - همت ای پیر
پاشو ای مست که دنیا همه دیوانه تست
همه آفاق پر از نعره مستانه تست
در دکان همه باده فروشان تخته است
آن که باز است همیشه در میخانه تست
دست مشاطه طبع تو بنازم که هنوز
زیور زلف عروسان سخن شانه تست
ای زیارتگه رندان قلندر برخیز
توشه من همه در گوشه انبانه تست
همت ای پیر که کشکول گدائی در کف
رندم و حاجتم آن همت رندانه تست
ای کلید در گنجینه اسرار ازل
عقل دیوانه گنجی که به ویرانه تست
شمع من دور تو گردم به کاخ شب وصل
هر که توفیق پری یافته پروانه تست
همه غواص ادب بودم و هر جا صدفیست
همه بازش دهن از حیرت دردانه تست
زهره گو تا دم صبح ابد افسون بدمد
چشمک نرگس مخمور به افسانه تست
ای گدای سرخوانت همه شاهان جهان
شهریار آمده دربان در خانه تست