mabidan/ganjoor huggingface dataset:
وطواط — قصاید — شمارهٔ ۱۰۴ - نیز در مدح ملک اتسز گوید
جهان سرای غرورست، نی سرای سرور
طمع مدار سرور اندرین سرای غرور
بعاقبت بحسام هوان شود مجروح
دلی که او بحطام جهان شود مسرور
فساد دین همه از جمع خواسته است و ترا
همیشه همت بر جمع خواسته مقصور
ز حال عقبی چون گمرهان مشو غافل
بمال دنیا چون ابلهان مشو مغرور
بریده کن طمع باطل از طعام خبیث 
گر اعتقاد تو حقست در شراب طهور
مده بدنیی عقبی ،که عاقلان ندهند
بدین سفینهٔ ظلمت چنان حدیقهٔ نور
ترا دلیست بدام هوی شده مأخوذ
ترا سریست بجام هوس شده مخمور
نه هیچ رسم تو اندر سبیل حقی مرضی
نه هیچ سعی تو اندر طریق دین مشکور
تو در معاصی و حور و قصور داری چشم
بدین طریق نیابد بدست حور و قصور
بخیر کوش،که الا بخیر نتواند یافت
نعیم روضهٔ خلد ونسیم طرهٔ حور
بساز کار، که وقت رحیل شد نزدیک
مدار آنچه نه دورست از دل خود دور
زبارگاه الهی رسول این بست 
که عارضین چو مشک تو گشت کافور
گناهکار، اگرچه جوان، نه معذورست
پس از طلایع پیری کجا بود معذور؟
بقهر خلق مشو شادمان ،که خواهی گشت
ز دست مرگ،اگرچند قاهری،مقهور
نگاه کن که شهنشاه شرق خانهٔ شرع
چگونه کرد باخلاق خوب خود معمور؟
ابوالمظفر، خورشید خسروان ،اتسز
که هست رایت ایمان بتیغ او منصور
خدایگانی ، کز جاه اوست در اسلام 
همه نظام عقود و همه قوام امور 
ز فیض مکرمت او نماند کس درویش
ز لطف عاطفت او نماند کس رنجور
رفیع همت او فرق ملک را افسر 
شریف خاطر او گنج فضل را گنجور
نهان چرخ همه پیش علم او مکشوف
گناه خلق همه نزد او مغفور
بروز معرکه پیکان تیر او کرده 
تن مخالف دین همچو خانه زنبور
گسسته در صف پیکار دست قدرت او
سر عدو زکنف همچو خوشه انگور
نه هیچ کار جهان در پناه او مشکل
نه هیچ راز فلک از ضمیر او مستور
هوای مجلس او را نسیم ساحت خلد
غریو موکب او را نهیب نفحهٔ صور
نموده چهره ظفر از غبار شبدیزش
چنان که روشنی صبح در شب دیجور
کمینه عامل او همچو کسری و دارا
کهینه حاجب او همچو قیصر و فغفور
زهی بعدل تو آسایش صغار و کبار
زهی بعهد تو آرامش سنین و شهور
ترا بنشر ایادی صنایع معروف 
ترا بقهر اعادی وقایع مشهور
بعلم و عدل تو رونق گرفته دولت و دین 
بنوح و موسی حرمت گرفت جودی و طور
مخالفان ترا و موافقان ترا
زکین تو همه ماتم،زمهر تو همه سور
بپیش حلم تو بس بادسار بوده جبال
بپیش علم تو بس خاکسار گشته بحور
برزمگاه تو از شخص بدسگالانت
شگرف مایده ای ساخته وحوش و طیور
خدایگانا ،سی ساله مدح خوان توام
ز مدحت تو شدم در همه جهان مذکور
بکامرانی دارم ز جاه تو توقیع
بشادمانی دارم ز جود تو منشور
گر آسیای بلا بر سرم بگردانند
ز بندگیت نگردم بغیبت و بحضور
منم که با صدمات بلا مرا دادند
تنی عظیم حمول و دلی عظیم صبور
نفور باد زمن راحت حیوة،اگر
شوم ز طاعت تو تا بوقت مرگ نفور
همیشه تا که سلامت بود ز صدق و سداد
همیشه تا که ملامت بود ز فسق و فجور
سرای عالی تو بادقبلهٔ اقبال
جناب فرخ تو کعبهٔ جمهور
ترا زمانه غلام و ترا جهان چاکر
ترا ستاره مطیع وترا فلک مأمور
بعید فطر صلوة و زکوة تو مقبول 
بماه روزه صیام و قیام تو مبرور
وطواط — قصاید — شمارهٔ ۱۰۵ - سوگندنامه در مدح اتسز
زهی بجود تو ایام مکرمت مشهور
خهی بسعی تو اعلام محمدت معمور
بهر بلاد علامات عدل تو پیدا
بهر دیار مقامات تو مشهور
ستاره قدر بلند ترا شده بنده 
زمانه صدر بزرگ ترا شده مأمور
ببارگاه تو درصف بندگان قیصر
بپایگاه تو در جمع چاکران فغفور
شده متابعت تو زمانه را توقیع 
شده مبایعت تو حیوة را منشور
نتیجه ای ز خلاف تو در دم کژدم
لطیفه ای ز وفاق تو در دم زنبور
فضایل تو بر اکرام طالبان موقوف
شمایل تو بر انعام سایلان مقصور
همه نهاد تو مجد و بمجد نامعجب
همه سرشت تو جاه و بجاه نامغرور
بزیر پایهٔ قدر تو ساحت جنت
بزیر سایهٔ صدر تو راحت رنجور 
زدام کین تو نادیده هیچکس مخلص
زجام مهر تو ناگشته هیچکس مخمور
بحسن سعی تودر شرع صدهزار فتوح
زحد تیغ تو در شرک صدهزار فتور
چو باحسام شود دست سروران موصول
چو از نیام شود تیغ سرکشان مهجور
زخون کشته شود عرصهٔ زمین غرقه
زگرد تیره شود چهرهٔ فلک مستور
سر سروران گردد تهی ز هوش و خرد
دل دلیران ماند جدا ز لهو و سرور
زباد کینه چراغ رجا شود کشته
ز تف حمله مزاج هوا شود محرور
دریده رمح تو دلها چو قرطهٔ لاله
گسسته تیغ تو سرها چو خوشهٔ انگور
حسام تو کند آن لحظه بر زمین پیدا
زشخص کشته جبال وزخون کشته بحور
گرفته فایدهٔ فتح تو زمین و زمان 
نهاده مایدهٔ تیغ تو وحوش و طیور
زهی بجود تو آسایش صغار و کبار
زهی بجاه تو آرایش سنین و شهور
تویی که هست جناب تو سجده گاه ملوک
تویی که هست رکاب تو بوسه جای صدور
هوای تو شده سرمایهٔ وضیع و شریف
ثنای تو شده پیرایهٔ اناث و ذکور
منم ،که صیت من از خدمت تو شد شایع
منم ،که نام من ازمدحت تو شد مذکور
شدم بسعی تو مقبول منتظم احوال
شدم بفیض عطای تو مستقیم امور 
همه هوای تو جویم بشدت و برخا
همه دعای تو گویم بغیبت و بحضور
خدایگانا، گفتند حاسدان بغرض 
که: شد هوای دل من ز خدمت تو نفور
بحق صانع هفت آسمان وهفت زمین
که نیست عقل در انکار صنع او معذور
بقدر دعوت مسموع و قبهٔ مرفوع
بجاه آیت مسطور و خانهٔ معمور
باعتقاد سؤالات عیسی اندر مهد
باختصاص مناجات موسی اندر طور
باشک دیدهٔ یعقوب در غم یوسف
بصدق سجدهٔ داود در شب دیجور
بنفس پاک شهیدان اهل بیت نبی
که در خزاین قدسند و در حدایق نور
بموقف عرفات و بجمع عرصات 
بحشر و نشر و بقا و لقا و حور و قصور
برزق واهب رزق و بجان قابض جان
بوحی حامل وحی و بصور نافح صور
بساکنان صوامع، بطالبان علوم
بوافقان مناسک بحافظان نفور
بعرش و کرسی و حوض و صراط و لوح و قلم 
بحشر و نشر و بقا و لقا و حور و قصور
بجان آنکه شود خلق را شفیع بهشت
بذات آنکه را دهد بنده را شراب طهور
بقدس و کعبه و جودی و یثرب و عرفات
بصورة انجیل و بحرفهای زبور
بعدل تو ،که ازو گشت ظالمی منسوخ
بقضل تو ، که ازو هست نیستی مقهور
که تا نیاید نزدیکم اضطرار فنا
زصدر تو نشوم، جز باختیار تو ،دور
همیشه تا قلم روزگار خوبان را 
کشد ز مشک رقم بر صحیفهٔ کافور
ز لطف و عنف تو بادا نهاد راحت و رنج
ز قهر و کین تو بادا اساس شیون و سور
خجسته خاک جناب تو قبلهٔ آفاق
ستوده صدر رفیع تو کعبهٔ جمهور
وطواط — قصاید — شمارهٔ ۱۰۶ - نیز در مدح مدیحه گوید
ای بتو چشم مکرمات قریر
قدر تو بر فلک نهاده سریر
آفتاب جلالتی و ترا
نیست مانند آفتاب نظیر
چاکر طبع تست بحر محیط
بندهٔ دست ترا ابر مطیر
چرخ را بر ارادت تو مدار
ماه را بر اشارت تو مسیر
باطل از لفظ تست در و گهر 
کاسد از خلق تست مشک و عبیر
فکر ثاقب تو در گیتی 
بکم و بیش عالمیست خبیر
نظر صائب تو در عالم 
ببد و نیک ناقدیست بصیر
دشمنان را خلافت افگنده 
در عذاب جحیم و هول سعیر
دوستان را وفاقت آورده 
بنعیم مقیم و ملک کبیر 
بر کشیده سپهر با عظمت 
هست در جنب همت تو حقیر
تابع دولت جوان تو شد 
در همه کارها زمانهٔ پیر 
نیزهٔ تو طویل و عمر عدو
هست از آن نیزهٔ طویل ، قصیر
بجوار تو ملک گشته عظیم
بقبول تو فضل گشته خطیر
مملکت را همی دهی ترتیب
مکرمت را همی کنی تقریر
حشمتت آمنست از تبدیل
دولتت فارغست از تغییر
از علو تو چرخ با تخجیل
وز سخای تو بحر تا تشویر
داعیان را تویی بجود مجیب
خایفان را تویی با من مجیر
کمترین ارتحال تو گه نطق
مایهٔ فکرت هزار دبیر
گرچه شبگیر لذت شاهان 
نیست در عصر جز بجام عصیر
همه لذت ترا بحمدالله
از شبیخون کفر در شبگیر 
آخر از نغمهٔ اغانی به 
بهمه حال نغمهٔ تکبیر 
هرچه تدبیر تو بود از چرخ
همه بر وفق آن رود تقدیر
من بر آنم که ملک عالم را 
بود خواهد بمجلس تو مصیر
اندر آرد فلک بطوع و بطبع
زیر احکام تو قلیل و کثیر
چاکر تو شوند خان و تگین
بندهٔ تو شوند میر و وزیر
در زمانه ز عدل تو و بخشش تو
کس نه مظلوم بیند و نه فقیر 
تا لب نیکوان بود چو عقیق
تا رخ عاشقان بود چو زریر
باد در دام تو ستاره رهین
باد در بند تو زمانه اسیر
زیر زنجیر پای دشمن تو
دست تو سوی زلف چون زنجیر
وطواط — قصاید — شمارهٔ ۱۰۷ - نیز در مدیحه گوید
ای بتو چشم مکرمات قریر
قدر تو بر فلک نهاده سریر
آفتاب جلالی و ترا 
نیست مانند آفتاب نظیر
چاکر طبع تست بحر محیط 
بندهٔ دست تست ابر مطیر
چرخ را بر ارادت تو مدار
ماه را بر اشارت تو مسیر
گشته بخل از سخاوت تو نفور
کرده ظلم از سیاست تو نفیر 
باطل از لفظ تست در و گهر
کاسد از خلق تست مشک و عبیر
فکرت ثاقب تو در گیتی 
بکم و بیش عالمیست خبیر
نظر صایب تو در عالم 
ببد و نیک ناقدیست بصیر
دشمنان را خلافت افگنده 
در عذاب جحیم و هول سعیر
دوستان را وفاقت آورده 
بنعیم مقیم و ملک کبیر
بر کشیده سپهر با عظمت 
هست در جنب همت تو حقیر
تابع دولت جوان تو شد 
در همه کارها زمانهٔ پیر
نیزهٔ تو طویل و عمر عدو 
هست از آن نیزهٔ طویل ، قصیر
بجوار تو ملک گشته عظیم 
بقبول تو فضل گشته خطیر
مملکت را همی دهی ترتیب 
مکرمت را همی کنی تقریر 
حشمتت آمنست از تبدیل 
دولتت فارغست از تغییر
از علو تو چرخ با تخجیل
وز سخای تو بحر با تشویر
داعیان را تویی بجود مجیب 
خایفان را تویی با من مجیر
کمترین ارتحال تو گه نطق 
مایهٔ فکرت هزار دبیر 
گر چه شبگیر لذت شاهان 
نیست در عصر جز بجام عصیر 
هست لذت ترا بحمدالله 
از شبیخون کفر در شبگیر 
آخر از نغمهٔ اغانی به 
بهمه حال نغمهٔ تکبیر 
هر چه تدبیر تو بود از چرخ 
همه بر وفق آن رود تقدیر
من برآنم که ملک عالم را
بود خواهد بجلس تو مصیر
اندر آرد فلک بطوع و بطبع 
زیر احکام تو قلیل و کثیر 
چاکر تو شوند خان و تگین 
بندهٔ تو شوند میر و وزیر 
در رمانه ز عدل و بخشش تو 
کس نه مظلوم بیند و نه فقیر
تا لب نیکوان بود چو عتیق 
تا رخ عاشقان بود چو زریر
باد در دام تو ستاره رهین 
باد در بند تو زمانه اسیر 
زیر زنجیر پای دشمن تو 
دست تو سوی زلف چون زنجیر
وطواط — قصاید — شمارهٔ ۱۰۸ - این قصیده در مدح خداوند عالم ملک اعظم ناج الدنیا والدین بردالله مضجعه گوید
ای دولت جوان ترا بنده چرخ پیر
در قبضهٔ ارادت تو آسمان اسیر
گردون گرفته بر خط پیمان تو مدار
و اختر گزیده بر ره فرمان تو مسیر
آن عالمی بجاه ، که از روی منقبت 
در جنب تو صغیر بود عالم کبیر
پشت ولی ز کلک ضعیف تو شد قوی
عمر عدو ز رمح طویلت شده قصیر
گر دستم ستور تو هنگام کر و فر
اندر دماغ فتح و ظفر خوشتر از عبیر
از رنج تف خنجر چون آفتاب تو
در سایهٔ سپهر وطن ساخته اثیر
جود تو داعیان رجا را شده مجیب 
جاه تو خایفان بلا را شده مجیر
فرزند خصم تو ، که ز مادر جدا شود
گردونش جام مرگ چشاند بجای شیر
طبع ولیت مایهٔ شادیست همچو زر
شخص عدوت صورت زاریست همچو زیر
چون بر سریر شرع برد نام تو خطیب 
از فخر بر ستاره رسد پایهٔ سریر
احباب را وفاق تو سازنده چون نعیم 
حساد را خلاف تو سوزنده چون سعیر
گیتی ز سهم گرز تو در نوحه و خروش 
گردون ز بیم تیغ تو در ناله و نفیر 
بیرون کشیده خصم ترا از میان ماز
انگشت اقتدار تو چون موی از خمیر
از هیبت حسام چو نیلوفرت عدو
با رنگ همچو لاله و با روی چون زریر
ای در سخا بنان تو بحری شده محیط
وی در ضیا ضمیر تو بدری شده منیر
گردون بخدمت تو و گیتی بمدح تو 
بسته میان چو رمح و گشاده دهان چو تیر
تو یک تنی که خیر دو عالم زذات تست
وان دیگران ، کثیر ، که لاخیر فی کثیر
پیش یمین تو ، که یمانی قرین اوست 
وقت سخا بسا که جزا میبرد یسیر
در عهد تو کمینه ثنا خوان صدر تو
ممدوح صد فرزدق و مخدوم صد جریر
شاها ، خدایگانا ، دانی که من رهی
در نظم بی همالم و در نثر بی نظیر
باغی شکفته دارم از سحر در بنان
گنجی نهفته دارم از فضل در ضمیر
من وصف علم خویش چه گویم ترا؟ که تو
هم عالمی خبیری و هم ناقدی بصیر
سی سال و پنج سال بمانند بلبلان 
در باغ مدح خسرو ماضی زدم صفیر
اندر فنون فضل منش بودمی امام 
وندر امور ملک منش بودمی مشیر
او رفت و تا بقا بودم در ثنای تو 
گوهر فشاند خواهم زین خاطر خطیر
مدح ترا نشاید الا چو من فصیح 
ملک ترا نشاید الا چو من دبیر
وطواط — قصاید — شمارهٔ ۱۰۹ - در ستایش مجیر الدین
ای مجیر دین ایزد ، کایزدت بادا مجیر
در معالی بی عدیلی ، در مکارم بی نظیر
داعی اعمال را کف جواد تو مجیب 
خایف ایام را سعی جمیل تو مجیر
بدسگالان را خلاف امر تو بئس القرین
نیک خواهان را وفاق صدر تو نعم النصیر
از ضیای رأی تست آرایش بالا و صدر
در پناه جاه تست آسایش برنا و پیر
رایت السلام را تأیید تو دارد بلند
روضهٔ امید را انعام تو دارد نضیر
روز و روزی نیستی ، لیکن بشرق و غرب نیست
هم چنان کز روز و روزی خلق را از تو گزیر
در بد و نیک امور و در کم و بیش علوم 
ناقدیی بس بصیر و عالمیی بس خبیر
آسمان را بر مراد رأی تو باشد مدار 
اختران را بر وفاق حکم و باشد مسیر
در عقود ملک و دولت لفظ تو در ثمین
بر سپهر دین و دولت رأی تو بدر منیر
سینهای پر عطا یابد زگفتارت نشاط
دید های بی بصر گردد ز دیدارت بصیر
نعمت هر هفت کشور پیش جود تو قلیل
رتبت هر هفت اختر نزد جاه تو قصیر
حشمت تو در دهان نایبه بشکست ناب
هیبت تو از کمان حادثه بربود تیر
ناید از غیر تو نیکو ضبط کار مملکت 
هیچ گونه دیدبانی خوب ناید از ضریر
آخری اندر وجود و اولی اندر شرف 
همچو از الوان سواد و همچو از ارکان اثیر
ناشر فضل تو بوده هم وضیع و هم شریف 
شاکر بر تو گشته هم صغیر و هم کبیر
وقت تحریر رسایل خامه گوید مدح تو
صوت مدح تست در خامه که خوانندی صغیر
گر بدریا و بصحرا بگذرت خلقت ، شود
آب دریا چون گلاب و خاک صحرا چون عبیر
چرخ اعظم با علو قدر تو باشد زمین
بحر قلزم با عطای دست تو باشد غدیر
با جلال تو محل مهر و مه باشد محال 
با یمین تو یسار بحر و کان باشد یسیر
ای ترا جاه و عریض وای ترا قدر رفیع 
ای ترا عز منیع و ای ترا فضل غریر
لفظ تو آب زلال و خط تو سحر حلال 
طبع تو بحر قعیر و دست تو ابر مطیر
یک نمونه است از وفاق تو نعیم اندر بهشت
یک نتیجه است از خلاف تو عذاب اندر سعیر
در مضا عزم تو گشته چون صبا و چون دبور
در سکون حزم تو گشته چون جز او چون زهیر
از فضالات نوالت امتی گشته غنی
وز عنایات جلالت عالمی گشته خطیر
سرورا، آنچ آید از احداث گردون بر سرم 
گر بگویم شرح آن کس را نیاید دلپذیر
بوده در دام عنا جان نژند من رهین
مانده در بند بلا شخص نوان من اسیر
رنگ شیر و قیر دارد دهر و از بیداد او
موی من گشته چو شیر و روی من گشته چو قیر
اهتمام صادق و سعی نجیح تو مرا
زانچنان ورطه برون آورد چو نموی از خمیر
گشتمی در زیر پای خیل محنت پایمال
گر مرا دست جلال تو نگشتی دستگیر
در پناه تو قوی گشتم اگر بودم ضعیف 
وز عطای تو غنی گشتم ، اگر بودم فقیر
این چنین سعیی که فرمودی ندارد هیچکس 
بر مکافات تو قدرت جز خداوند قدیر
لیک من بنده بقدر وسع طاقت بعد ازین
در ثنا و مدح تو نارم زدل در سر سریر
از ثنای تو نخواهم داشتن فارغ زبان
وز هوای تو نخواهم داشتن خالی ضمیر
در میان بوستان مدح تو چون بلبلان 
هر زمانی بر فلک خواهم رسانیدن صغیر
تا بتلخی شیر و شیره نیست مانند شرنگ 
تا بنرمی خار و خاره نیست مانند حریر
سال و مه بادا ولی صدر تو اندر طرب
روز و شب بادا عدوی جاه تو اندر زحیر
دولت باقیت را بر گوشهٔ کیوان لوا
همه عالیت را بر تارک گردون سریر
دوستان مجلس تو لعل و خندان همچو گل
دشمنان حضرت تو زرد و نالان چون زریر
وطواط — قصاید — شمارهٔ ۱۱۰ - در مدح تاج الدین وزیر
تاح دولت ، ای جوان بی نظیر
از تو عاقل تر نباشد هیچ پیر
هست در اصلت بلندی بی خلاف
خود چنین باید وزیر بن الوزیر
در میان دولت تو می زییم 
تا زجور چرخمان باشد مجیر
بهمنی ابرست اندر کوی تو 
از وجود جود آن کف مطیر
تا کمان بزم غزی یافتی
خانه شد از زخم تیرت چون خمیر
عز عالم گشتی و خصم تو هست
از مذلت سال و ماه اندر نفیر
دشمن تو سخت گیرست و شود
سست از یک تیر تو صد سخت گیر
بر کلاه کبر خصمان تیز ده 
پس بزی آنگاه بی کرم و زحیر
من ترا خوانم حبیب الملک از آنک 
بس محب گردیده ای نزد امیر
تیرها بر پشت آید خلق را
گر نباشد خلق را جاهت ظهیر
گیر در کوی تو گر مأوی کند
گبر را از کوی خود بجهان بتیر
گر بر نجت میبریم ، از ما مرنج 
ما فقیریم این پسندیست از فقیر
گوز داری تا پنیر آرم بتو
هر کرا گوزست پیش آرم پنیر
من بسوزم تا بخانه مر ترا
گر سوی خانه کنی عزم مسیر
تو کبر خور سیر در صحرای لهو
کز حسد شد زرد خصمت چون زریر
وطواط — قصاید — شمارهٔ ۱۱۱ - قصیدۀ مخذوف الالف در مدح علاء الدوله اتسز
خسرو ملک بخش کشور گیر 
که ز خلقش بعدل نیست نظیر
خسرو شرق ، کز سر تیغش 
هست دشمن همیشه جفت نفیر
قصر مجد و شرف بدوست رفیع
چشم فضل و هنر بدوست قریر
خدمتش عهده وضیع و شریف 
حضرتش کعبهٔ صغیر و کبیر
نه چو قدرش علو شمس و قمر
نه چو خلقش نصیب مشک و عبیر
همتش هست همچو چرخ بلند 
فکرتش هست همچو بدر منیر 
نیست جز عین صدق و صورت حق
هر چه لفظش همی کند تقریر
نیست جز عقد درو عقدهٔ سحر
هر چه دستش همی کند تحریر 
زرد روی و نحیف تن گشته 
دشمن دولتش چو زر و زریر
خسرو حق تویی ، که نیست ز خلق 
مثل تو جمله بخش و حمله پذیر
هر چه بخشند بحر و کان در عمر 
هست در جنب بخشش تو حقیر 
بیضهٔ مملکت ز تست مصون 
روضهٔ مکرمت ز تست نضیر
طبع بیندهٔ تو وقت خطر 
مطلع گشته بر قلیل و کثیر 
همت تو ز روی رفعت قدر 
برده بر گوشهٔ سپهر سریر
وقت بخشش ز دست مکرم تو 
بحر قلزم همی خور تشویر
شرع گشته بحشمت تو قوی 
ملک گشته بصحبت تو خطیر 
جز بحکم تو در بروج فلک 
هیچ کوکب نکرده عزم مسیر
چرخ در بند قدر تو چو زمین 
بحر در پیش قدر تو چو غدیر 
هر چه تدبیر تو بود در ملک 
پس تدبیر تو رود تقدیر 
چون ز تف خدنگ و شعلهٔ تیغ 
عرصهٔ حربگه شود چو سعیر 
عیش هر صفدری شود چو شرنگ 
روی هر پردلی شود چو زریر
تیغ هندی بسوی مرگ دلیل 
رمح خطی بصوب حرب صفیر
در چنین حربگه بدوزی تو 
دل دشمن بنوک نیزه و تیر 
بحمیم و نعیم دشمن و دوست 
کین و مهرت شود نذیر و بشیر
روزه بگذشت و روز عید رسید 
قصد عشرت کن و نبیذ بگیر
تو قرین سرور و لهو و زرشک 
دشمن تو قرین کرم و زحیر 
بندهٔ حضرت تو خرد و بزرگ 
سفرهٔ خدمت تو میر و وزیر
وطواط — قصاید — شمارهٔ ۱۱۲ - در مدح اتسز خوارزمشاه
زهی در نیکویی روی تو معجز
دل من گشت عشقت را مجاهز
نبیند چون من و تو هیچ دیده 
بعشق و حسن در آفاق هرگز
ز رویت نیکوان شهر طیره 
ز چشمت جادوان دهر عاجز
بعارض گشته ای مه را معارض 
بغمزه گشته ای دل را مغمز 
ز عنبر گرد رخسارت ترازیست 
که صنع ایزدی هستش مطرز 
دلم از عشق تو چون چشم سوزن 
تنم در هجر تو چون تار قرمز 
مرا کشتی ، نگارا در غم هجر 
بلاجرم و هذا غیر جائز 
بنالم از تو در صدر خداوند 
علاء دولت و دین ، شاه اتسز
خداوندی ، که دور چرخ نارد 
در انواع هنر چون او ممیز 
نگردد حکم او را دهر مانع 
نباشد امر او را چرخ حاجز 
در او مفخرت را گشته معدن 
کف او مکرمت را گشته حیز 
ز تیغش در تن گردان زلازل 
ز رمحش در دل شیران هزاهز 
ز انعامش حصول نعمت و ناز 
ز اکرامش وصول دولت و عز
مقالید هنر را گشته حافظ 
مواعید کرم را گشته منجز 
نهیبش بسته و سهمش گشاده 
بیک ساعت هزاران دشمن و دز 
رود در صف هیجا ، چون بخیزد 
ز آواز یلان «هل من مبارز ؟»
بفتح او مبشر در مبشر 
بنصر او مجمز در مجمز 
زهی رأی ترا دولت مؤید 
زهی جیش ترا نصرة مجهز
ترا هست از محامد حظ وافر 
ترا هست از معالی سهم فایز
بر ابنای شرف هستی مقدم 
در انواع هنر هستی مبرز
کفت اموال عالم راست باذل
دلت اسباب دانش راست محرز
فلک در دفتر جودت نبشته 
حساب مکرمت را حشو و بارز
همیشه تا بنظم و نثر خوبست 
قبول کاتب و اقبال راجز
مطیع امر تو افلاک توسن
غلام حکم تو گردون کربز
غفار ناصحت بادا حدایق 
ریاضی حاسدت بادا مفاوز
همه گفتار تو در شرع معجب 
همه کردار تو در ملک معجز
وطواط — قصاید — شمارهٔ ۱۱۳ - همه در مدح اتسز گویند
ای در نظم گشته از تو فراز 
در عدل تو بر خلایق باز 
عالمی را بخدمت تو پناه 
امتی را بحضرت تو نیاز 
قدر تو بر سپهر جوید سبق 
رأی تو با ستاره گوید راز
بدسگال تو در مضایق رنج 
نیک خواه تو در حدایق ناز
کعبه ای گشته صدر تو ز شرف 
کاسمانش برد بمعجز نماز 
طایر بخت باز کرده جناح 
گرد ایوان تو کند پرواز 
کین تو سوی محنتست دلیل 
مهر تو سوی دولتست جواز 
یافته جامهٔ معلی و مجد 
از صفات ستودهٔ تو تراز 
یک شکوه تو و هزار عدو 
یک عدد شیر و صد هزار گراز 
بر کند کوشش تو دیدهٔ شرک 
پر کند بخشش تو معدهٔ آز
گر تو در مشکلی کنی اطناب 
ور تو در نکته ای کنی ایجاز
جز بفرخندگی نینجامد
هر چه اقبال تو کند آغاز 
قدرت تو مجاور رحمت 
وعدهٔ تو مقارن انجاز
گشته دشمن اسیر صولت تو 
چون کبوتر اثیر مخلب باز
بارهٔ تست آن که از صرصر
بیکی تاختن نماند باز
چون خضای خدای سوی نشیب 
چون دعای رسول سوی فراز 
این جهان با مسیر بارهٔ تو 
نیک تنگست ، باره تیز متاز 
این هنر را بصدق تو رونق 
وی هدی را بجاه تو اعزاز 
زود بینی رسیده بی تعبی 
ملک از خطهٔ ختا بحجاز 
رایت تو کشیده در طمغاج
نایب تو رسیده در شیراز 
یک غلام تو والی بلغار 
یک وکیل تو عامل اهواز 
گشته فرمان بر تو خان ختن 
شده خدمت گر تو شاه طراز 
هر کجاست مجمعست و مداحی 
بر کشیده بمدح تو آواز
در جهان تا سعدتست و شفا
در سخن تا حقیقتست و مجاز 
عدت حشمت تو باد تمام 
مدت دولت تو باد دراز 
عید آمد، بعید شادی کن 
دل روشن بتف غم بگداز 
گاه بر گاه صفدری بنشین 
گاه بر تخت خسروی بگراز 
چهرهٔ جود و مکرمت بفروز 
رایت فضل و محمدت بفراز
همه چون جان بدسگال بسوز 
همه چون کار نیک خواه بساز 
من ز تو یافته هزار ضیاع 
ز بذمینیه ، ز نوژ اباز
می سزم ارتفاعهای شگرف 
بی غم جوی کند و رنج کراز
وطواط — قصاید — شمارهٔ ۱۱۴ - در مدح خاقان کمال الدین محمود
در هجر روی و لعل تو،ای لعبت طراز 
بر روی زرد کرده ام از خون دل تراز 
ناکامم از تو ، ور چه برآوردمت بکام 
رنجورم از تو ، ور چه بپروردمت بناز 
هستم ز حسرت بر چون سیم خام تو 
چونان که زر پخته بود در دهان گاز 
وز آرزوی آن لب چون انگبین تو 
چون موم مانده ام ز تف سینه در گداز 
ما را نیاز روی تو بی آبروی کرد 
کس را مباد نیز بروی بتان نیاز 
بر من فراز گشت در وصل تو و لیک 
درهای مکرمات خداوند هست باز 
خاقان کمال دولت ، آن خسروی که اوست 
چون شمس نور گستر و چون چرخ سر فراز
محمود ، آسمان محامد ، که در کرم
محض حقیقتست و جزو صورت مجاز
از روی او مواکب نصرة در ابتهاج 
وز رأی او مناکب دولت در اهتزاز
ایام را هدایت او بوده راهبر
اسلام را عنایت او گشته کار ساز
یک ضربت از حسامش و یک لشکر از عدو
یک تاختن ز بیژن و یک بیشه از گراز
ای خسروی ، که نیست در آفاق مثل تو 
گردی عدو گداز و جوادی ولی نواز
اندر حریم عدل تو آهو قرین شیر
وندر جوار امن تو تیهو قرین باز
از ورطهٔ خلاف تو گیتی بر اجتناب
وز حملهٔ نهیب تو گردون در احتزاز
شاها، درین میانه گهی چند بوده ام 
جفت بلا و رنج و قرین عنا و آز
بی حیله مانده در کف ایام حیله گر
چون مهره گشته در کف گردون مهره باز
کوتاه کرد بر تو ناگه زدامنم
دستی ، که بود چادثهٔ چرخ را دراز
تا عهدها نباشد بی نذر و بی یمین 
تا عقدها نباشد بی مهر و بی جهاز
جز رأی نشر سروری و صفدری مپوی
جز سوی کسب محمدت و مفخرت متاز
وطواط — قصاید — شمارهٔ ۱۱۵ - در مدح شمی الدین وزیر
هست ایام شمس دین نوروز
هست بر کامها دلش فیروز
روز حاسد ز کین او چون شب
شب ناصح ز مهر او چون روز
چرخ بیدادگر ز هیبت او
کرده جامه کبود و قامت کوز
سروری با طبیعتش مقرون 
مهتری در جبلتش مر کوز
پشت و روی مخالفان گشته 
چفته و زرد چون کمان و چو توز
ای بقدر آسمان مهر آرای
وی برای آفتاب مهر افروز
از نسیم شمایل تو شده 
همچو فصل بهار عهد تموز
نیست با علم تو بعالم در
راز مستور و نکتهٔ مرموز
یافتی هر چه خواستی از بخت 
صبر کن ، کین نمونه ایست هنوز
سرورا، در مصاف باره بتاز
از بداندیش ملک کینه بتوز
سینهٔ دشمنان بنیزه بدر
دیدهٔ حاسدان بتیر بدوز
گاه کار ولی چو عدو بساز
گاه جان عدو چو عدو بسوز
تا بسعی بهار هر سالی
نو عروسی شود جهان عجوز 
باد بختت همیشه راه نمای
باد چرخت همیشه نیک آموز
زیر سنگ صواعق گیتی 
کوفته فرق دشمن تو چو گروز
وطواط — قصاید — شمارهٔ ۱۱۶ - در مدح اتسز
زهی فروخته حسن تو در جهان آتش 
زده مرا غم تو در میان جان آتش
اگر بر آرم از اندوه عشق تو نفسی 
بگیر از نفس من همه جهان آتش
نماند از آتش دل آب چشم و ترسم از آنک 
بجای آب ز چشمم شود روان آتش
برتر از ز پیدا در میان خارا
دل مراست ز تیمار در میان آتش 
اگر نه خاره در آتش نهان بود چونست
دل تو خاره و در دل مرا نهان آتش 
چو باد می‌گذری بر من و مرا در راه
همی گذاری چونان که کاروان آتش
بجوی مهر من، ای نوبهار حسن ، که من 
بکار آیم همچون بمهرگان آتش 
منم همیشه در آتش زانده و لیک
مرا ندارد با مدح شه زیان آتش 
ابوالمظفر، خورشید خسروان، اتسز
که از صواعق خشمش کند کران آتش 
ز کف اوست ببخش کمین اثر دریا 
ز تیغ اوست بکوشش کهین نشان آتش 
از آن زبانهٔ آتش بود بشکل زبان 
که از سیاست او هست ترجمان آتش 
خدایگانا، از چشم و دل عدوی ترا
نتیجه هر نفس آبست و هر زمان آتش 
رود خدنگ تو سوی مخالفان ز کمان 
چنان‌که سوی شیاطین ز آسمان آتش 
بجنب خاطر تو کی ضیا خورشید ؟
بپیش همت تو کی شود عیان آتش ؟
نهاده لطف تو در در شاهوار صفا
فگنده جود تو در گنج شایگان آتش 
دماغ خصم تو تیره است همچون رنگ دخان
شدست تیغ تو در ضمن آن دخان آتش 
تو چرخ فتح و کمانی ترا چو آتش تیز
عجب نباشد بر چرخ در کمان آتش 
کسی که نقض تو خواهد که بر زبان راند 
شود زبانش هر لحظه در دهان آتش 
نهد بدست کرامات تو زمانه نعیم
دهد بکف سیاسات تو عنان آتش 
اگر تو قد عزم تو داشتی خورشید 
شدی جواهر اندر زمین کان آتش 
همی کند ز شررهای خویش وقت فزع 
بزیر پای تو خورشید زرفشان آتش 
چو گشت عدوی تو خاکسار از غم
بزخم خنجر چون آب در روان آتش
اگر هلاک قصب اندر آتش بطبع
چراست در قصب رمح تو نهان آتش؟
نعوذ بالله! اگر هیبت تو شعله زند 
ز قندهار رسد تا بقیروان آتش 
رفیع رأی جناب تو در مراسم شرع
مکرمست چو در کیش باستان آتش 
بهر ‌رهی که خرامد بفتح و فیروزی 
عزیمت تو، که جوید ازو کران آتش 
کلیم وار کنی همچو رهگذر دریا 
خلیل وار کنی همچو بوستان آتش 
رسیده قاعدهٔ عدل تو بدان درجه 
که پنبه را شود امروز پاسبان‌ آتش 
اگرچه آتش دوزخ مهابتی دارد 
بپیش هیبت تو آب گردد آن آتش 
شها، بنظم سخن طبع من چنان سبکست 
که در مقابلهٔ او بود گران آتش 
بروشنی و بلندی چو مدح پردازم
رفیع خاطر من هست در بیان آتش 
در تو، شاها، محراب مدح خوان تو شد
چنانکه باشد محراب زند خوان آتش 
بآب غربت دادم بطوع و طبع رضا
زدم ز بهر تو در جان خانمان آتش 
مراست آب بلاغت مطیع آتش طبع
که دیده آب بر رو گشته قهرمان‌ آتش ؟
بنظم خاطر من پرنیان همی بافد 
که دیده هرگز نساج پرنیان آتش ؟
شدست لفظ مرا بنده بی خلاف گهر 
شدست طبع مرا سخره بی گمان آتش 
ازین سپس ندهد در تنم بلا گیتی 
وزین سپس نکند در دلم مکان آتش 
خدای داند کز تو بدودمان نروم 
و گر برآرد دودم ز دودمان آتش 
بحضرت تو مرا گشت آبروی قرین 
وگرچه با دل من بود هم قران آتش 
همیشه تا که فروزد براغ و باغ بهار 
ز برگ لاله و از شاخ ارغوان آتش 
بر اهل عالم، شاها، خدایگان بادی 
چو بر طبایع عالم خدایگان آتش 
مخالفان ترا همچو هاویه جنت
موافقان ترا همچو ضمیران آتش
وطواط — قصاید — شمارهٔ ۱۱۷ - هم در مدح اتسز گوید
شهی که نقش نگین جلال شد نامش 
همه ملوک زمانه اسیر در دامش 
خدایگان جهان، شاه شیردل اتسز
که شیر چرخ بترسد ز شیر اعلامش 
جمیل گشت معالی بحسن اقبالش 
جمال یافته معانی بفرایامش 
همه اکابر گیتی رهین افضالش 
همه افضال ایام غرق انعامش
عدوی دولت او چون بدست گیرد جام 
شراب زهر کند روزگار در جامش 
در اضطراب از آنست آسمان شب و روز 
که برد هیبت شمشیر شاه آرامش 
بروز بزم کمین مطربیست ناهید
بروز رزم کهین قایدیست بهرامش
بجز خیال نماند اثر ز کلب الروم
اگر بخواب بیند خیال صمصامش
در افتد ز سریر و بر افتد ز سرور
اگر برند بموالی هند پیغامش 
عنایت ازلی عدل داده تعلیمش
سعادت فلکی خیر کرده الهامش
بنزد عقل ز گردون شریفتر باشد 
هر آن زمین که مشرف شود باقدامش 
بوام دارد بدخواه جان ز خنجر او 
شدست وقت که گردد گزارده وامش 
اگر عدوی وطن ‌گیرد از برون جهان 
هم اندر آید آفات از در و بامش
مزینست زمانه بجاه و اقبالش
مرتبست ممالک بتیغ و اقلامش
کدام عاقل دانا که او نجست هوا ؟
کدام توسن سرکش که آن نشد رامش؟
زمانه کرد ز احوال خویش آگاهش
ستاره داد ز اسرار خویش اعلامش
همیشه تا که صلاح و فساد اهل زمین 
بود ز دور سپهر و ز سیر اجرامش
نظام باد هدی را برایت ورایش 
جمال باد جهان را بنامه و نامش
بهفت قسم زمین ولایتش مرساد 
ز هفت گردون رنجی بهفت اندامش
چنان‌که کام من از خلعتش بحاصل شد
همیشه باد بحاصل ز مملکت کامش