mabidan/ganjoor huggingface dataset:
مهدی اخوان ثالث — زمستان — سرود پناهنده
نجوا کنان به زمزمه سرگرم
مردی ست با سرودی غمناک
خسته دلی، شکسته دلی، بیزار
از سر فکنده تاج عرب بر خاک
این شرزه شیر بیشهٔ دین، آیت خدا
بی هیچ باک و بیم و ادا
سوی عجم کشیده دلش، از عرب جدا
امشب به جای تاج عرب شوق کوچ به سر دارد
آهسته می‌سراید و با خویش
امشب سرود و سر دگر دارد
نجوا کنان به زمزمه، نالان و بی قرار
با درد و سوز گرید و گوید
امشب چو شب به نیمه رسد خیزم
وز این سیاه زاویه بگریزم
پنهان رهی شناسم و با شوق می‌روم
ور بایدم دویدن، با شوق می‌دوم
گر بسته بود در؟
به خدا داد می‌زنم
سر می‌نهم به درگه و فریاد می‌کنم
خسته دل شکسته دل غمناک
افکنده تیره تاج عرب از سر
فریاد می‌کند
هیهای! های! های
ای ساقیان سرخوش میخانهٔ الست
راهم دهید ای! پناهم دهید ای!
اینجا
درمانده‌ای ز قافلهٔ بیدل شماست
آواره‌ای، گریخته‌ای، مانده بی پناه
آه
اینجا منم، منم
کز خویشتن نفورم و با دوست دشمنم
امشب عجیب حال خوشی دارد
پا می‌زند به تاج عرب، گریان
حال خوشی، خیال خوشی دارد
امشب من از سلاسل پنهان مدرسه
سیر از اصول و میوه و شاخ درخت دین
وز شک و از یقین
وز رجس خلق و پاکی دامان مدرسه
بگریختم
چگونه بگویم؟
حکایتی ست
دیگر به تنگ آمده بودم
از خنده‌های طعن
وز گریه‌های بیم
دیگر دلم گرفته ازین حرمت و حریم
تا چند می‌توانم باشم به طعن و طنز
حتی گهی به نعرهٔ نفرین تلخ و تند
غیبت کنان و بدگو پشت سر خدا؟
دیگر به تنگ آمده‌ام من
تا چند می‌توانم باشم از او جدا؟
صاحبدلی ز مدرسه آمد به خانقاه
با خاطری ملول ز ارکان مدرسه
بگریخت از فریب و ریا، از دروغ و جهل
نابود باد - گوید - بنیان مدرسه
حال خوش و خیال خوشی دارد
با خویشتن جدال خوشی دارد
و کنون که شب به نیمه رسیده ست
او در خیال خود را بیند
کاوراق شمس و حافظ و خیام
این سرکشان سر خوش اعصار
این سرخوشان سرکش ایام
این تلخاکام طایفهٔ شنگ و شور بخت
زیر عبا گرفته و بر پشت پوست تخت
آهسته می‌گریزد
و آب سبوی کهنه و چرکین خود به پای
بر خاک راه ریزد
امشب شگفت حال خوشی دارد
و کنون که شب ز نیمه گذشته ست
او، در خیال، خود را بیند
پنهان گریخته ست و رسیده به خانقاه، ولی بسته است در
و او سر به در گذاشته و از شکاف آن
با اشتیاق قصهٔ خود را
می‌گوید و ز هول دلش جوش می‌زند
گویی کسی به قصهٔ او گوش می‌کند
امشب به گاه خلوت غمناک نیمشب
گردون بسان نطع مرصع بود
هر گوهریش آیتی از ذات ایزدی
آفاق خیره بود به من، تا چه می‌کنم
من در سپهر خیره به آیات سرمدی
بگریختم
به سوی شما می‌گریختم
بگریختم، به سوی شما آمدم
شما
ای ساقیان سرخوش میخانهٔ الست
ای لولیان مست بهایان کرده پشت، به خیام کرده رو
آیا اجازه هست؟
شب خلوت است و هیچ صدایی نمی‌رسد
او در خیال خود را، بی تاب، بی قرار
بیند که مشت کوبد پر کوب، بر دری
با لابه و خروش
اما دری چو نیست، خورد مشت بر سری
راهم دهید ای! پناهم دهید ای!
می‌ترسد این غریب پناهنده
ای قوم، پشت در مگذاریدش
ای قوم، از برای خدا
گریه می‌کند
نجواکنان، به زمزمه سرگرم
مردی ست دل شکسته و تنها
امشب سرود و سر دگر دارد
امشب هوای کوچ به سر دارد
اما کسی ز دوست نشانش نمی‌دهد
غمگین نشسته، گریه امانش نمی‌دهد
راهم ... دهید، ای! ... پناهم دهید ... ای!
هو ... هوی .... های ... های
مهدی اخوان ثالث — زمستان — لحظه ی دیدار
لحظهٔ دیدار نزدیک است
باز من دیوانه‌ام، مستم
باز می‌لرزد، دلم، دستم
باز گویی در جهان دیگری هستم
های! نخراشی به غفلت گونه‌ام را، تیغ
های، نپریشی صفای زلفکم را، دست
و آبرویم را نریزی، دل
ای نخورده مست
لحظهٔ دیدار نزدیک است
مهدی اخوان ثالث — زمستان — پرنده ای در دوزخ
نگفتندش چو بیرون می‌کشاند از زادگاهش سر
که آنجا آتش و دود است
نگفتندش: زبان شعله می‌لیسد پر پاک جوانت را
همه درهای قصر قصه‌های شاد مسدود است
نگفتندش: نوازش نیست، صحرا نیست، دریا نیست
همه رنج است و رنجی غربت آلود است
پرید از جان پناهش مرغک معصوم
درین مسموم شهر شوم
پرید، اما کجا باید فرودید؟
نشست آنجا که برجی بود خورده به آسمان پیوند
در آن مردی، دو چشمش چون دو کاسهٔ زهر
به دست اندرش رودی بود، و با رودش سرودی چند
خوش آمد گفت درد آلود و با گرمی
به چشمش قطره‌های اشک نیز از درد می‌گفتند
ولی زود از لبش جوشید با لبخندها، تزویر
تفو بر آن لب و لبخند
پرید، اما دگر آیا کجا باید فرودید؟
نشست آنجا که مرغی بود غمگین بر درختی لخت
سری در زیر بال و جلوه‌ای شوریده رنگ، اما
چه داند تنگدل مرغک؟
عقابی پیر شاید بود و در خاطر خیال دیگری می‌پخت
پرید آنجا، نشست اینجا، ولی هر جا که می‌گردد
غبار و آتش و دود است
نگفتندش کجا باید فرودید
همه درهای قصر قصه‌های شاد مسدود است
دلش می‌ترکد از شکوای آن گوهر که دارد چون
صدف با خویش
دلش می‌ترکد از این تنگنای شوم پر تشویش
چه گوید با که گوید، آه
کز آن پرواز بی حاصل درین ویرانهٔ مسموم
چو دوزخ شش جهت را چار عنصر آتش و آتش
همه پرهای پاکش سوخت
کجا باید فرودید، پریشان مرغک معصوم؟
مهدی اخوان ثالث — زمستان — پند
بخز در لاکتی حیوان! که سرما
نهانی دستش اندر دست مرگ است
مبادا پوزه‌ات بیرون بماند
که بیرون برف و باران و تگرگ است
نه قزاقی، نه بابونه، نه پونه
چه خالی مانده سفرهٔ جو کناران
هنوزی دوست، صد فرسنگ باقی ست
ازین بیراهه تا شهر بهاران
مبادا چشم خود بَر هم گذاری
نه چشم اختر است این، چشم گرگ است
همه گرگند و بیمار و گرسنه
بزرگ است این غم، ای کودک! بزرگ است
ازین سقف سیه دانی چه بارد؟
خدنگ ظالم سیراب از زهر
بیا تا زیر سقف می‌گریزیم
چه در جنگل، چه در صحرا، چه در شهر
ز بس باران و برف و باد و کولاک
زمان را با زمین گویی نبرد است
مبادا پوزه‌ات بیرون بماند
بخز در لاکتی حیوان! که سرد است
مهدی اخوان ثالث — زمستان — آواز کَرَک
« بده ... بدبد ... چه امیدی؟ چه ایمانی؟»
«کرک جان! خوب می‌خوانی
من این آواز پاکت را درین غمگین خراب آباد
چو بوی بال‌های سوخته‌ات پرواز خواهم داد
گرت دستی دهد با خویش در دنجی فراهم باش.
بخوان آواز تلخت را، ولکن دل به غم مسپار
کرک جان! بندهٔ دم باش ...»
« بده ... بدبد... راه هر پیک و پیغام خبر بسته ست
نه تنها بال و پر، بالِ نظر بسته ست .
قفس تنگ است و در بسته ست... »
«کرک جان! راست گفتی، خوب خواندی، ناز آوازت
من این آواز تلخت را ...»
«بده ... بدبد ... دروغین بود هم لبخند و هم سوگند
دروغین است هر سوگند و هر لبخند
و حتی دلنشین آواز ِ جفتِ تشنهٔ پیوند ...»
«من این غمگین سرودت را
هم آواز پرستوهای آه خویشتن پرواز خواهم داد
به شهر آواز خواهم داد... »
«بده ... بدبد ... چه پیوندی؟ چه پیمانی؟...»
«کرک جان! خوب می‌خوانی
خوشا با خود نشستن، نرم نرمک اشکی افشاندن
زدن پیمانه‌ای - دور از گرانان - هر شبی کنج شبستانی »
تهران، فروردین ۱۳۳۵
مهدی اخوان ثالث — زمستان — هستان
گفت و گو از پاک و ناپاک است
وز کم وبیش زلال آب و آیینه
وز سبوی گرم و پر خونی که هر ناپاک یا هر پاک
دارد اندر پستوی سینه
هر کسی پیمانه‌ای دارد که پرسد چند و چون از وی
گوید این ناپاک و آن پاک است
این بسان شبنم خورشید
وان بسان لیسکی لولنده در خاک است
نیز من پیمانه‌ای دارم
با سبوی خویش، کز آن می‌تراود زهر
گفت و گو از دردناک افسانه‌ای دارم
ما اگر چون شبنم از پاکان
یا اگر چون لیسکان ناپاک
گر نگین تاج خورشیدیم
ورنگون ژرفنای خاک
هرچه این، آلوده‌ایم، آلوده‌ایم، ای مرد
آه، می‌فهمی چه می‌گویم؟
ما به هست آلوده‌ایم، آری
همچنان هستان هست و بودگان بوده‌ایم، ای مرد
نه چو آن هستان اینک جاودانی نیست
افسری زروش هلال آسا، به سرهامان
ز افتخار مرگ پاکی، در طریق پوک
در جوار رحمت ناراستین آسمان به غنوده ایم، ای مرد
که دگر یادی از آنان نیست
ور بود، جز در فریب شوم دیگر پاکجانان نیست
گفت و گو از پاک و ناپاک است
ما به هست آلوده‌ایم، ای پاک! و ای ناپاک
پست و ناپاکیم ما هستان
گر همه غمگین، اگر بی غم پاک می‌دانی کیان بودند؟
آن کبوترها که زد در خونشان پرپر
سربی سرد سپیده دم
بی جدال و جنگ
ای به خون خویشتن آغشت‌گان کوچیده زین تنگ آشیان ننگ
ای کبوترها
کاشکی پر می‌زد آنجا مرغ دردم، ای کبوترها
که من ار مستم، اگر هوشیار
گر چه می‌دانم به هست آلوده مردم، ای کبوترها
در سکوت برج بی کس مانده‌تان هموار
نیز در برج سکوت و عصمت غمگینتان جاوید
های پاکان! های پاکان! گوی
می‌خروشم زار
مهدی اخوان ثالث — زمستان — باغ من
آسمانش را گرفته تنگ در آغوش
ابر، با آن پوستین سرد نمناکش
باغ بی برگی
روز و شب تنهاست
با سکوت پاک غمناکش
ساز او باران، سرودش باد
جامه‌اش شولای عریانی ست
ور جز اینش جامه‌ای باید
بافته بس شعلهٔ زر تار ِ پودش باد 
گو بروید، یا نروید، هر چه در هر جا که خواهد،
یا نمی‌خواهد
باغبان و رهگذاری نیست 
باغ نومیدان،
چشم در راه بهاری نیست 
گر ز چشمش پرتو ِ گرمی نمی‌تابد
ور به رویش برگ ِ لبخندی نمی‌روید
باغ بی برگی که می‌گوید که زیبا نیست؟
داستان از میوه‌های سر به گردونسای اینک خفته در تابوت ِ
پست ِ خاک می‌گوید
باغ بی برگی
خنده‌اش خونی ست اشک آمیز 
جاودان بر اسب  ِ یال افشان ِ زردش می چمد در آن
پادشاه فصل‌ها، پاییز
محمدحسن بارق شفیعی — محمدحسن بارق شفیعی — انسان فردا
من خداوندگار فردایم 
رنگ و بوی بهار زیبایم 
باش! تا چشم خلق بگشایم 
شور مستیِّ خویش بنمایم 

عشق، هنگامهٔ جهان من است 
کار، پروردگار هستی من 
آرزو، جلوه‌گاه جان من است
شعر، آیینه‌دار مستی من 

صبح فردا که نورِ چشمِ جهان 
زندگی را پُر آفتاب کند 
باز گردد جهان دوباره جوان 
همه‌جا را پُر انقلاب کند 

هرچه بینی در آن، مرا بینی 
اثر عشق و آرزوی مرا 
پیشتاز زمان مرا بینی 
ذوق پُر شورِ جست‌و‌جوی مرا 

خیره سوزد چراغ مه به فضا 
پیش خورشیدِ زندگانیِ من 
گرم و پُر‌شور و آرزو‌افزا:
قلب من، عشق من، جوانی من 

کابل ،اردیبهشت ١۳۵٠
محمدحسن بارق شفیعی — محمدحسن بارق شفیعی — انگیزهٔ زندگی
بدان‌سان که روشنگر خاوران
بوَد روشنی‌بخش روشنگران 
به هستی دهد تاب بالندگی 
به بـالندگی جنبش بی‌کران 
دلم منبع نور و تابندگی است 
تب و تابم انگیزهٔ زندگی است
بدان‌سان که روشن بُدی قرن‌ها 
دل و دیدهٔ موبد موبدان 
چـو آذرگشسپان شرقِ کهن 
ز آتش‌فروزان بلخ جوان 
دلم روشن از تاب اندیشه‌ای است 
  که چون شعله خیزد ز جان سخن 
بدان‌سان که مرغان آذرنهاد 
برآرند از نای آتش به جان 
نوای شررخیزِ جان‌آفرین 
اَبَر جنگلِ شعلهٔ جاودان 
بر آورده‌ام روزگاری دراز 
 ز نای سـخن نالهٔ آتشین 
بدان‌سان که نیروی رزمندگی 
بجوشد چو خون در رگ زندگی 
به هر موج هستی دهد جان نو
به هر جان نو سوز بالندگی 
سخن را به رگ‌های جان سال‌ها 
دمیدم بـسی خون ایمان نو
بدان‌سان که غوغای آزادگان 
بریزد ز بن بارهٔ بندگی 
چو فریاد شیـرافکن زاوُلی 
اَبَر مردِ  میدانِ تازندگی 
برآورده‌ام من به میدان شعر 
چکاچاک تیغ زبان دری 
ولیکن شنیدم ز  بی‌باوری 
که خورشیـدِ روشنگر افسرده‌است 
چه مایه به بی‌باوری زیسته‌ست
که گوید: نوا در نی‌ام مرده‌است 
 مگر تا جهان است و شعر است و من 
نخواهد صدا در گلویم شـکست. 
کابل، فروردین ١٣٦١
محمدحسن بارق شفیعی — محمدحسن بارق شفیعی — آهنگ تمنا
برخیز جوانا! 
         برخیز بهار آمده بس دلکش و زیبا   
               از بستر گل‌ها 
                   تا بام ثریا   
                      هر گوشه دل‌انگیز و صفاخیز و فریبا
رامشگر گلشن 
در بزم چمن زخمهٔ اسرار نوازد 
                 وز شور نواها   
                       دوشیزهٔ گل‌ها  
                          مستانه کند رقص به آهنگ تمنّا
تا کی من و تو سرد 
              نومید و ز خود رفته و بی‌سوزِ دل و درد    
                                                           بی باور و تنها   
برخیز جوانا! 
از نالهٔ مرغ چمن آن‌سوز بیندوز 
              کاَندر دل صحرا  
                       یا دامن کهسار وطن لالهٔ حمرا   
بر شاهد گیتی 
        زیب دگری بند چو مشّاطهٔ هستی  
                 آن‌گونه فریبا  
                            کز جلوهٔ گیرا   
                                اندیشه به شور آوَرَد هنگام تماشا  

 کابل، فروردین ۱۳۴۰
محمدحسن بارق شفیعی — محمدحسن بارق شفیعی — ای ناله!
«برندهٔ جایزهٔ ادبی رحمان بابا»
ای ناله!
          سال‌هاست که بیرون جهی ز دل،
هنگامه‌ساز و گرم 
پُر سوز و آتشین
شب‌ها به گاه تیرگی مرگبار غم
از گیر‌و‌دار دهر،
وز دست رنج‌ها،
درپیچ‌و‌تاب موج سبک‌سیرِ آهِ من،
زی آسمان به سوز تمنا شدی بلند
پُر‌درد و شعله‌خیز،
تند و شررفزای
لیکن نسوخت پردهٔ پندار گرمی‌ات 
برقی نزد شراره‌ات اندر نگاه من
نی سوختی سپهر 
نی کاخ قدرتش
نی رخنه کرده‌ای به دل پاسبان او
تا چند و تا کجا؟
در بند آن و این:
محبوس وهم و ترس 
                      گرفتار مهر و کین؟
ای ناله! 
         یا خموش و یا آسمان بسوز!
تا باز گردد آن سوی این پرده راه من.
در آن بلندجای
از قدسیان عرش
وز محرمان بزم حقیقت کنم سؤال 
کای آن‌که رسته‌اید ز غوغای مهر وکین 
آن‌جا چرا چنان؟
این‌جا چرا چنین؟
کابل ۴/٢/١٣٣۸
محمدحسن بارق شفیعی — محمدحسن بارق شفیعی — برخیز!
ای مرکز یأس و نارسایی!
ای محور فقر و بینوایی!
تا چند کرخت و سرد و بیجان،
چون پیکر خشک مومیایی؟
ننگ است به بازوی توانا
آویخته کاسهٔ گدایی
مرگ است رهین بخت بودن
با این‌همه شور کدخدایی
ای خفته به بستر مذلت!
بشنو سخنی ز این‌فدایی:
برخیز ز خواب مرگ برخیز
برخیز و به حادثات بستیز
ای بی‌خبر از رموز هستی!
افتاده به دام خودپرستی
صد ‌بار به سنگ ناامیدی
پیمانهٔ آرزو شکستی
بگذار ز بادهٔ تغافل
سرشاری و بیخودیّ و مستی
از جهل محیط زندگانی است
کانون فساد و مهدِ پستی
ای بستری ستم! خدا را
شد قافله، محملی نبستی
برخیز ز خواب مرگ برخیز
برخیز و به حادثات بستیز
ای مأمن آرزو و آمال!
تا کی به سُم زمانه پامال؟
این‌سان که تویی ندیده دوران
بیچاره و بینوا و بی‌حال 
بودی چو عقاب و آسمان ریخت
در کنج قفس تو را پر و بال 
آخر چه شد آن جهان‌گشایی
آن عصر پُر از شکوه و اجلال؟ 
تا عظْمتِ پار بازگردد 
زین ‌بعد فرو گذار اهمال 
برخیز ز خواب مرگ برخیز
برخیز و به حادثات بستیز
ای دوست! جهان نه جای خواب است
هستی همه رهنِ اضطراب است 
از بهر زمین فلک کند کار 
گل حاصل زحمت سحاب است 
هر کس ره ارتقا بپوید 
هر ذره به فکر آفتاب است
قانون تکامل است جاری 
بنگر به جهان چه انقلاب است 
آخر تو چرا نجنبی از جا 
تا کی اثر تو در حجاب است
برخیز ز خواب مرگ برخیز 
برخیز و به حادثات بستیز
امروز زمان، زمان کار است
آسوده کسی که بی‌قرار است
خشتی که به دست عشق مانند 
شالودهٔ کاخ افتخار است
آن سر که ز فکر خلق عاری است
شایستهٔ حلقه‌های دار است
از سنگ ستم شکسته بهتر
آن‌دل که به سینه بی‌شرار است
منشین، به امیدِ غیر زین بیش
میهن به ره تو انتظار است
برخیز ز خواب مرگ برخیز
برخیز و به حادثات بستیز 
کابل بهار ١۳۳۵
محمدحسن بارق شفیعی — محمدحسن بارق شفیعی — برگ گل
این‌سان که شعله‌خیز  بوَد ناله‌های من
پُر آتش است سینهٔ درد‌آشنای من
گر دل‌نشین بوَد سخنانم شگفت نیست
هر دم بلند می‌شود از دل صدای من
آن راز سر به مُهر که داغ دل من است
من دانم و دل من و داند خدای من
دعوت مکن زمانه به جاه و حشم مرا
هرگز بر استخوان ننشیند همای من
مشاطهٔ روان من اندیشهٔ نکوست
دل بی‌غبار آینهٔ قدنمای من
دایم بزرگ و پاک چو روح فرشته باش
ای آرزو ز توست همین التجای من
«بارق» ز فیض ذوق تکاپو به کوی دوست
برگ گل است آبله در زیر پای من
کابل ١١/١٢/١۳۳۴
محمدحسن بارق شفیعی — محمدحسن بارق شفیعی — بلا ردِّ بلا
روزی چپکی  از زبر شاخ به پا شد 
تا طعمهٔ نغزی به کف آرد به هوا شد
بر نول کج و پنجهٔ خونریز نظر کرد
مغرور به اسباب شکار ضعفا شد
در جست‌و‌جوی صید نگاهی به زمین کرد
بر سبزگکی صعوگکی جلوه‌نما شد
آن‌گونه فرو شد به سرش تیز که گویی:
تیری ز کمان جانب آن‌صعوه رها شد
بگرفت به سرپنجهٔ بیداد گلویش
محشر به سر صعوهٔ بیچاره به پا شد
تا خواست چپک نقشهٔ شومش شود انجام
یکباره فرو نعره‌زنان باز قضا شد
با پنجه چنان سخت بزد مغز چپک را
کآن صعوه ز پنجال  چپک رَست و رها شد
آن‌دم نفس خویش به راحت به در آورد
گفتا:«چه عجب شد که بلا ردِّ بلا شد»
کابل مرداد ١۳۳۲
محمدحسن بارق شفیعی — محمدحسن بارق شفیعی — به مرغ آزاد
همای چرخ‌تاز ای مرغ آزاد!
به پهنای تو می‌خواهم رسیدن
فضای بی‌کران را دوست دارم
همآن جا مست و بی‌پروا پریدن 
به چشم آفتاب از بام گردون 
زمین را ذرهٔ ناچیز دیدن 
ز سوز آرزو در بزم خورشید 
به قلب نوریان عشق آفریدن 
شراب خوشهٔ پروین به ساغر 
نوای زهرهٔ چنگی شنیدن 
گهی با دُختر مهتاب مستی 
گهی استاره را در بر کشیدن 
خوشا پرواز هستی
ز شور عشق و مستی
به این‌آزادگی در آسمان‌ها
زمین ما که رخشان‌اختری بود
بسی روشن‌تر از نور تمنا 
چراغ خلوت استارگان بود
به سقف نیلگون قندیل زیبا 
به ساز زهره می‌رقصید عمری 
به دورش نوریان پروانه‌آسا 
کنون سرد است و تاریک است و خاموش 
ز توفان حوادث رفته از جا 
دلش گور سیاه زندگانی است
تنش زندان شوم آرزوها
به جای نور در فانوس هستیش
همی‌رقصند اشباح من و ما
از آن در شعله مستیش 
چنین در خاک پستیش
همی‌سوزد روان کهکشان‌ها
به دام آب و گل افتاده اکنون
نه دیگر نور چشم اختران است
بوَد ماتم‌سرای حق‌پرستان
مقام عشرت اهریمنان است
حصار آرزوی ناتوانان
اسیر قدرت زورآوران است
به دژخیمان شومش می‌گذارم 
نه این‌جا مأمن آزادگان است
به سویت ره نما ای مرغ آزاد! 
مرا در سر هوای آسمان است
من و تو هر دو آزادی‌پرستیم 
مرا آن‌جا که هستی آشیان است
مپرس از من چه‌سان این‌جا اسیرم؟
عیان ما چه محتاج بیان است؟!
اگر زین‌جا پریدم
به پهنایت رسیدم 
بپردازم برایت داستان‌ها
کابل ٢۰/۵/١۳۴١
محمدحسن بارق شفیعی — محمدحسن بارق شفیعی — بهار آرزو
ای دل! ای سرچشمهٔ امّیدها
ای مرا کانون عشق و آرزو
ای دل! ای در کوره‌راه زندگی
مشعل اندیشه، نور جست‌و‌جو
گوهر شعر مرا تابندگی!
گوهری کاَندر فروغش بنگرد
چشم هوشی، نقش پای کاروان 
با سری پُرشور و قلبی استوار
تند تازد در پی سیر زمان 
تا به کف گیرد عنان روزگار 
من که با نیروی افکار جوان 
بر حوادث چیره‌دستی‌ها کنم 
با نوایی گرم و شعری آتشین
بعد از این، اثبات هستی‌ها کنم
سردجانی را نمانم  در زمین 
خاصه اندر کشور زیبای خویش
در دل نسل جوان آریا
آرزویی آفرینم گرم و پاک 
آرزوی پیشرفت و ارتقا 
جرأتی بخشم به جسم بیمناک 
ای جوان! ای گوهر عقل و امید
ای جوان! ای جلوهٔ جان جهان 
جان ببخشد چون نسیم نوبهار 
باد دامانت پی سیر زمان
گل بروید زیر پایت جای خار
دود «راکت» بر جبین مه نوشت
ارتقا منظور انسانی بوَد
مرگ بر خودخواهی و خودپروری 
افتخار مرد قربانی بود
اندکی ایثار کن تا پی بری!
از تو می‌خواهم به حکم زندگی
یار شو با این‌به‌کار‌آغشتگان 
کار کن در پرتو اندیشه‌ای 
پاک‌تر از سیرت افرشتگان
جنّتی بر پا نما در بیشه‌ای 
خیز تا اندر بهار آرزو
گلبن نورُسته‌ای را پروریم
شاید اندر غنچه‌های تازه‌اش
جلوه‌های دیگری را بنگریم
عالمی را پُر کند آوازه‌اش
۲۶/١۲/١٣۴١
محمدحسن بارق شفیعی — محمدحسن بارق شفیعی — پیام دوستی
من پیام دوستی زاَفغان‌دیار آورده‌ام
زی شما با خود درود بی‌شمار آورده‌ام
چون نسیم نوبهاران در گلستان هنر
از دیار آشنا پیغام یار آورده‌ام
من ندانم مردم خوش‌بخت شهر آفتاب
من پیام اختر شب‌زنده‌دار آورده‌ام
من سلام گرم «پیشاهنگ خلق» خویش را
بر رفیقان عزیز همجوار آورده‌ام
زی شما ای پیشتازان بزرگ انقلاب
مژدهٔ پیروزی پُر افتخار آورده‌ام
مژدهٔ جان‌آفرینِ «انقلاب ثور»  را
زی دیار انقلاب و صلح و کار آورده‌ام
ممتنع وَ سهل و بی‌پیرایه می‌گویم سخن
نز به جای شعر، زی شاعر شعار آورده‌ام
من ز باغ «عنصری» گل‌های سرخ شعر را
بر مزار «رودکی» بهر نثار آورده‌ام
سخت می‌بالم که در گلزار «مولانای بلخ»
گلبن امّید «عینی»  را به بار آورده‌ام
عشق را چون «پوشکینم» ، مر هنر را «گورکی» 
نقش «لاهوتی»  به شعر شعله‌بار آورده‌ام
مژده بر لطف نواسنجان باغم داده‌اند
گر گلستان سخن را مشت خار آورده‌ام
نیک دریابید جانم را که زی بزم شما
بعد عمری آرزو و انتظار آورده‌ام
از نسیم هر نفس هر دم شکوفا می‌شوم
غنچهٔ دل را تو گویی زی بهار آورده‌ام
گر نگردد ارمغان دلپذیر دوستان
این‌دل پُر مهر را بهر چه‌کار آورده‌ام؟!
دوشنبه، تاجیکستان ١٣۵٧
محمدحسن بارق شفیعی — محمدحسن بارق شفیعی — پیر ریاکار
باز یاران خرابات چه کردند که دوش
خم و خمخانه به هم خورد و بَرانگیخت خروش
محرمان حرم دل همه آواره شدند
شب‌نشینان خرابات مغان خانه به‌دوش
وای! این‌پیر خرابات هم از اهل ریاست
زهر در شیشه دهد جای می، این‌باده‌فروش
دیدمش دوش ز میخانه به مسجد بشتافت
دل صنم‌خانهٔ اهریمن و سجاده به‌دوش
وای بر مست سرانداز که باور می‌کرد
رقص افرشته از این‌دیو، به آهنگ سروش
قاضی و محتسب و شحنه به هم ساخته‌اند
که کشانند ورا تا برِ داروغه به دوش
ما به یک‌جرعهٔ ناخورده سزاوار جزا
پیر ما، صاحب این‌میکده در نوشانوش
ای رفیقان من، ای اهل خرابات مغان!
هان مباشید از این‌سانحه بی‌طاقت‌و‌توش
این‌خرابات شود باز به معموره بدل
باز مستانِ سرانداز بر آرند خروش
قاضی و محتسب و شحنه گریزند ز شهر
رود این‌پیر ریاکار خرف گشته ز هوش
آن‌زمان ما و شما و می و میخانه و بزم
پای‌کوبیّ و سرافشانی و آهنگ سروش
کابل، مکروریان ١٣ مهر ۱٣۵۵
محمدحسن بارق شفیعی — محمدحسن بارق شفیعی — پیمان
نه ایوان آرزو دارم، نه می‌ترسم ز زندانی
پیام زندگی گویم ز انسانی به انسانی
چو منصور ار سخن گویم، به دارم می‌کشند این‌جا
ز بینایان نمی‌یابم یکی چشم سخن‌دانی
مرا آزردگیِّ دیگران آزرده می‌سازد
به قلب من خَلَد خاری که گیرد جا به دامانی
ز من پرسید رنج ناتوانان را، که می‌داند
زبان آرزوهای پریشان را پریشانی
سموم نامرادی نخل امیّدت نسوزاند
رسانی گر دلا جان حزینی را به جانانی
سر شوریده‌ای دارم که قربان وطن سازم
رفیقان! بسته‌ام با زندگانی طرفه‌پیمانی
نبرد زندگانی مسلک و ایثار می‌خواهد
نبرد گردنی «بارق» دم تیغ هوس‌رانی
کابل، بهار ١۳۳٦
محمدحسن بارق شفیعی — محمدحسن بارق شفیعی — پیمان تو
ای جلوهٔ جان هنر ای حُسن فریبا
رؤیای درخشان منی در دل شب‌ها
ای اختر زیبا!
این‌شعر دل‌انگیز بهین‌نغمهٔ جان است
تفسیر مِهین‌خواستهٔ قلب جوان است
آهنگ روان است
فریاد غریقی است ز امواج تمنا.
ای کوکب رخشنده‌ام، ای دُختر خورشید
مهر تو در اندیشهٔ من پرتو جاوید
چون بادهٔ امّید
کز جلوه روان‌تاب کند ساغر دل‌ها.
آغاز بهاران و سر صخرهٔ کهسار
پیمان تو و خاطرهٔ بوسهٔ سرشار
وآن لالهٔ گلنار
کز جای قدم‌های تو سر برزده آن‌جا
یادی است که هرگز نتوان کرد فراموش 
روزی کنم آن صخرهٔ زیبا همه گل‌پوش
ای زینت آغوش!
کآن وعده به جا گردد و باشی به بر ما.
فریاد از آن لحظه که مانَد همه بر جای 
آن کوه و همان منظره وآن سنگ گران‌پای
دیگر شودت رای 
ما را نکنی یاد و گزینی دگری را.
کابل ۸/١/١۳۴١
محمدحسن بارق شفیعی — محمدحسن بارق شفیعی — تا به کی؟
میدان فکر مردم ما تنگ تا به کی؟
پای طلب به عرصهٔ ما لنگ تا به کی؟
دنیای نو به جامهٔ نو گشت جلوه گر 
ما می‌کنیم کهنهٔ خود رنگ تا به کی؟ 
گوی سعادت از کف ما بُرد دیگری 
چوگان به دست ما و تو بی‌ننگ تا به کی؟
دشمن ز خون خلق تو پُر کرده جام می 
بر شیشه‌اش دگر نزنی سنگ تا به کی؟
از جور ظالمان و ز تذویر خاینان 
قد زیر بار غصّه بوَد چنگ تا به کی؟ 
برخیز ای جوان و تکانی به خویش ده 
افسرده‌جان و چهره پُرآژنگ تا به کی؟
باید علاج واقعه پیش از وقوع کرد 
ای در خطر تو منتظر زنگ تا به کی؟
ظلمش به چشم می‌نگریّ و نمی‌کنی 
با خاینان خلق و وطن جنگ تا به کی؟
کابل، دی ١۳۳۳
محمدحسن بارق شفیعی — محمدحسن بارق شفیعی — تابلوی عشق
دیشب میان باغ،
نزدیک گلبنیّ و به پهلوی آبشار
آن‌جا که شامگاه
فرّاش کاینات
فرش حریر گسترَد از نور ماهتاب
نازک‌تر از روان،
رنگین‌تر از خیال من و تابلوی عشق
دامان آسمان
صد‌بار شسته‌تر ز روان فرشتگان
زآن شاعرانه‌تر
مهتاب چارده‌شبه در بزم نوریان
زین هم لطیف‌تر،
تالاب همچو دامن آبیِّ آسمان
واَندر کنار آن
لغزد به سنگ‌های کف‌آلوده قطره‌ها
سیمین و تابناک 
آن‌سان که در کرانهٔ گردون بر ابرها
رقصد ستاره‌ها
آن‌سوتَرَک به شاخ
در بزم روح‌پرور دوشیزگان باغ
خنیاگر چمن ره عشاق می‌زدی
این دل‌نشین‌سرود
با ساز آبشار
آن‌گه که ماه بود و من و باده و نگار
بر صخرهٔ سپید فراروی سبزه‌زار
در حین بی‌خودی
تفسیر آرزو بُد و انگیز لطف یار
کابل، تابستان ۱۳۳۷
محمدحسن بارق شفیعی — محمدحسن بارق شفیعی — تصویر بندگی
این‌شعله‌های شعر،
این‌حرف‌های داغ،
غیر از شرار آتش پنهان خلق چیست؟
خلقی که چشم روشن خورشید تابناک،
خلقی که چشم اختر شبگرد آسمان،
			در هیچ‌جا ندید- 
چون او اسیر پنجهٔ بی‌رحمی و ستم،
تمثال رنج و غم، 
چون او ستم‌کشیده وعریان و دردمند،
چون او اسیر درد و پریشان و مستمند 
این‌خلق نیمه‌جان،
این‌خلق بی‌پناه،
محکوم بی‌گناه، توانای ناتوان،
کز دیدگاه شاعر واقع‌گرای عصر-
	عریان‌ترین نشانهٔ اندوه زندگی است  
		        محصول اشک و آه،
                                      تصویر بندگی است 
دیگر به جان رسیده ز بیداد بیگ و خان 
تیغ ستم نشسته چنانش در استخوان، 
کاَکنون دگر به لطف کس امّیدوار نیست – 
			جز بازوان کارگر و پُرتوان خویش 
			جز دوستان پیشرو و قهرمان خویش 
ای خلق رنجبر! 
دهقان و کارگر!
از کوه و دشت و درّهٔ این مرز باستان،
چون موج‌های سرکش توفان به پا شوید،
			پُر شور و بی‌امان. 
				ما با شماستیم 
				ما از شماستیم 
				ما و شما جهان خود آباد می‌کنیم
				خود را ز ننگ بندگی آزاد می‌کنیم. 
کابل، مرداد ١۳۴٧
محمدحسن بارق شفیعی — محمدحسن بارق شفیعی — خدای من
عاشقم، عشق من خدای من است
دل من عرش دلربای من است
من ادافهم شاهد هنرم
جلوه‌های وی از برای من است
نیک و بد را برهنه‌تر نگرد
چشم جانی که آشنای من است
صوت بال فرشته نیست چنین
گوش کن، گوش کن؛ صدای من است
خیزد از دل به دل نشیند و بس
آرزو بال ناله‌های من است
فکر اهریمنی غبار رهم
هوس دوزخی بلای من است
لیک نازم به عشق و پاکی عشق
که در این‌ورطه رهنمای من است
دل و جان در ادای خدمت او
هر دو همکار باوفای من است
چرخ؛ بگذر ز فکر بندگیم
که اسیران تو سوای من است
سر تسلیم نه به پای دلم
که بقای تو در بقای من است
کابل، ۲/١۰/١۳۴١
محمدحسن بارق شفیعی — محمدحسن بارق شفیعی — دادگه
گر ساز کند سوز دل، آهنگ ترانه 
از سینه کشد شعلهٔ صد داغ زبانه 
این نالهٔ خلق است و یا شعر شررزا؟
یا زخمه زند بر رگ جان دست زمانه؟
فریاد دلِ سوخته بر سوختگان بر 
ای ناله برو در به در و خانه به خانه 
برگوی ز بیداد شه و شیخ که این‌دو 
از وحشت و وهم‌اند در این‌خطّه نشانه 
این‌اهرمنی‌خوی، زند لاف خدایی 
وآن‌گرگ‌صفت، کار شبانیش بهانه 
این بندهٔ سیم است و ستایشگر ظلم است 
وآن عامل خونخوار به افسون و فسانه 
خون دل خلق است به پیمانهٔ زاهد 
یا موج سرشکی که ستم کرده روانه؟
ناموس من و توست به دستش دل پُرخون 
یا ساقی شهزاده به مشکوی شبانه؟
زین‌بیش تحمل شکند خجلت هستی 
ای خلق ستمدیده به پا می‌شوی یا نه؟
بر خیز، زبونی مکش ای خلق از این بیش 
مردانه فکن یوغ ستم دور ز شانه 
برخیز که با داس و چکش خون بفشانیم  
سرها فتد از دوش و بدن‌ها ز میانه 
وز آن‌همگی سینه و سر خانه بسازیم 
خوانیم ورا دادگه جبر زمانه 
کابل، آذر ١۳۴۵
محمدحسن بارق شفیعی — محمدحسن بارق شفیعی — داغ عشق
در گیرد آن‌دلی که به دلدادگان نسوخت
آتش به سینه‌ای که به عشق جوان نسوخت
آهی که چرخ‌تاز نشد ناکشیده به
آن ناله نیست کاو، جگر آسمان نسوخت
کی گرم می‌کند دل نامهربان کس
فریاد من که سینهٔ کوه گران نسوخت
شرم است اگر ز باده و پیمانه بگذرد
از تاب دل هرآن که می اندر رزان نسوخت
نبوَد ز سوز سینهٔ دلدادگان خبر
آن‌کاو به داغ عشق، دلی لاله‌سان نسوخت
«بارق» دریغ بر تو که این‌آه شعله‌بار
دشمن که هیچ، طرف دل دوستان نسوخت
کابل، دی ١۳۳۳