mabidan/ganjoor huggingface dataset:
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۲۹۹
از سر کوی تو ما بی سر و سامان رفتیم 
تشنه و مرده ز سرچشمه حیوان رفتیم 
ما چو یعقوب به مصر، از پی دیدار عزیز 
آمدیم اینک و با کلبه احزان رفتیم 
چند گویند رقیبان به غریبان فقیر 
که گدایان بروید از در ما، هان رفتیم 
سالها ما به امید نظری سرگردان 
بر سر کوی تو گشتیم و به پایان رفتیم 
چون مگس گر ز سر خوان تو ما را راندند 
تو مپندار که ما از سر این خوان رفتیم 
ما چو آب گذران در قدم سرو سهی 
سر نهادیم خروشنده و گریان رفتیم 
بلبلانیم چو ما را ز بهار تو نبود 
هیچ برگی و نوایی ز گلستان رفتیم
ما نکردیم گناهی حرجی بر ما نیست 
جان سپردیم به عشق تو و بی‌جان رفتیم 
سر من رفت و نرفتم ز سر پیمانت 
لله‌الحمد که ما با سر و پیمان رفتیم 
عشق چون بی‌سر و پایی مرا پیش تو دید 
گفت حیف است که ما بر سر سلمان رفتیم
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۰۰
در راه غمت کرده ز سر پای بپویم 
ور دست دهد، ترک سر و پای بگویم 
در بحر غم عشق که پایاب ندارد 
غوصی کنم آن گوهر نایاب بجویم 
در دامن پاک تو نشاید که زنم دست 
تا ز آب و گل خویش به کل دست بشویم 
آشفته زلف تو چنانم که گل من
هر کس که ببوید شود آشفته ببویم 
خون دل من دیده روان کرده بدین روی 
دیدی که چه آمد ز دل و دیده به رویم؟
ای محتسب از کوی خرابات مرانم 
بگذار که من معتکف این سر و کویم 
بر کهنه سفال قدح می چه زنی سنگ؟
کان عهد کهن را زده بر سنگ و بسویم 
بر دوش کشد پیر مغان باده به بویش 
وز باده دوشین شده من مست ببویم 
گویند که سلمان ره میخانه چه پویی 
پویم که نسیمی زخم را ز ببویم
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۰۱
دل من زنده می‌گردد به بوی وصل دلداران 
دماغم تازه می‌دارد نسیم وعده یاران 
الا ای صبح مشتاقان بگو خورشید خوبان را 
که تا کی ذره سان گردند در کویت هواداران 
شبی احوال بیماران بپرس از شمع مومن دل 
که بیمارست و می‌سوزد همه شب بحر بیماران 
مرا ای لعبت ساقی ز جام لعل شیرینت 
بده کامی که در تلخی سر آمد عمر میخواران 
به هشیاران مده می را به مستان ده که در مجلس 
قدح خون در جگر دارد، مدام از دست هشیاران 
صبا از کوی او بویی، بجان گرمی دهد اینک 
نشسته بر سر کویند و جان بر کف خریداران
بهر یک موی چون سلمان گرفتاریست در بندت 
گرفتارت کند ترسم، شبی آه گرفتاران
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۰۲
ای آب آتش رنگ تو، بر باد داده خاک من 
در آب و آتش هر دم از خاک درت باد ختن 
آب است و آتش جام می خاک است تن با دست جان 
بنشان به آب آتشین، این گرد و خاک و باد من 
گردم زند باد از گلت کابست و آتش خاک او 
باد آتش و خاک افکند، در آْب نسرین و سمن
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۰۳
سرو من سنبل تر بر زده بر گل پرچین 
بستده لشکر رومش ز حبش لشکر چین 
رسته و بسته به دست بت من سنبل‌تر 
وز سرش رسته فرو هشته دو صد سنبل چین 
حلقه در حلقه گره در گره و بند به بند 
پیچ در پیچ و زره در زره و چین در چین 
در خطا و ختن ای خسرو خوبان خطا 
چون تو ترکی نبود در همه چین و ماچین 
خواستم تا که بچینم ز لبش شفتالود 
ابرویش گفت: «بچین!» غمزهٔ او گفت: «مچین!» 
در چنین چین و مچین مانده، اسیرم، چه کنم؟
سر زلف بت من مرهم چین بود و مچین 
حال سلمان به قلم شرح همی دادم و گفت:
خار هجرم خور و از باغ وصالم برچین
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۰۴
مسکین تنم به بویت، خو کرده است با جان 
ورنه به نسبت از تن، دورست راه تا جان 
حیف آیدم بریدن، زلفت که آن دو زلفت 
هر مورگی است کان رگ، پیوسته است با جان 
بر هر طرف که سروت، یک روز می‌خرامد
می‌روید از زمین تن، می‌بارد از هوا جان 
باد صبا ز کویت، جان می‌برد به دامن 
در حیرتم کز آنجا، چون می‌برد صبا جان؟
از شوق وصلت آمد، جان عزیز بر لب 
گر می‌شود میسر، سهل است گو بر آ جان 
در گوشه‌های چشمت جان جای کرد جانا 
زیرا نیافت بهتر زان گوشه هیچ جا جان 
جان و دلم فتادند، اندر محیط عشقت 
دل غرقه گشت و تا لب، آمد به صد بلا جان 
در خلوت وصالت، سلمان چگونه گنجد؟
سلمان تنست و آنجا جای دلست یا جان
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۰۵
هر که را مقصود، حسن عارض است از دلبران 
عارضی عشق است، نتوان نهادن دل بر آن 
حسن دریایی است بی‌پایان و آبش گوهر است 
عاشق صاحب نظر دارد مراد از دلبران 
دیگرم غیر از تو میل صحبت دیگر نماند 
آنکه مشغول تو شد دارد فراغ از دیگران 
چون نماید روی زیبا فتنه‌ها بینی درین 
درگشاید چشم جادو پرده‌ها یابی در آن 
گر به سویش راه بردی هر کسی یک سو شدی 
اختلاف قبله اسلامیان و کافران 
در درون پرده وصل تو کس را نیست بار
بر سر کوی تو می‌گردند سرگردان سران 
چاکران و بندگان بسیار داری، نیک و بد 
گیر سلمان را ز جمع بندگان و چاکران
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۰۶
ای چین سر زلفت، ماوای دل سلمان 
ماوای همه دلها، چه جای دل سلمان؟
گر عشق تو با سلمان، زین شیوه کند آخر 
ای وای دل سلمان، ای وای دل سلمان 
با شمع رخت کانجا، پروانه جان سوزد 
خود هیچ کرا باشد، پروای دل سلمان 
از رود لبت ما را، هم گل شکری فرما 
زیرا که ز حد بگذشت، سودای دل سلمان 
جان و خرد و دینم، بر بود لب لعلت 
آن روز که می‌کردی، یغمای دل سلمان 
زلفت به سر اندازی، در باخت بسی سرها 
یارب سرش آویزان، در پای دل سلمان 
بر هر طرفت خلقی، سرگشته چو سلمانند 
لیکن تو نمی‌گیری، جز پای دل سلمان
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۰۷
من هشیار با مستان ندارم روی بنشستن 
که می‌گویند بشکن عهد و بی‌شرمیست بشکستن 
حدیث دوستان در است و نتوانم شکستن در 
ولیکن عهد بتوانم که بازش می‌توان بستن 
نیم صافی که برخیزم چو صوفی از سر دردی 
چو دردی در بن خمخانه خواهم رفت و بنشستن 
همی خواهم من این نوبت ز تو به توبه کلی 
بدست شاهدان کردن، ز دست زاهدان رستن 
من مسکین به سودای پری رویی گرفتارم 
که باد صبح نتواند ز بند زلف او جستن 
به سودای تو صد زنجیر روزی بگسلم از هم 
ولیکن رشته پیوند نتوانیم بگسستن 
مرا پیوند من با من، جدایی داده است از تو 
کنون سلمان ز من خواهد بریدن، بر تو پیوستن
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۰۸
تا کی آخر خاطر اندر بند هجران داشتن؟
یوسف جان عزیزان را به زندان داشتن 
تا کی ای نور بصر کردن نظر با دیگران 
همچو چشم از مردم خود روی پنهان داشتن 
چند کردن روی در مشتی پریشان همچو زلف 
زان سبب مجموع را خاطر پریشان داشتن
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۰۹
نخواهم از سر کویش، به صد چندین جفا رفتن 
نشاید شیر مردان را، به هر زخمی ز جا رفتن 
طریق عاشقان دانی، درین ره چیست ای رهرو؟
غمش را پیروی کردن، بلا را پیشوا رفتن 
بساط حضرت جانان، به سر باید سپرد ای جان 
که جای سرزنش باشد، چنان جایی به پا رفتن 
مقام کعبه وصل تو، دور افتاده است از ما 
نه ساز رفتن است آنجا، مرانی برگ نارفتن 
ز غیرت خلوت دل را، ز غیرت کرده‌ام خالی 
که غیرت را نمی‌زیبد، درین خلوت سرا رفتن 
به بوی زلف مشکین تو تا جان در تنم باشد 
من بیمار خواهم در پی باد صبا رفتن 
خیالت آشناور شد در آب چشم من گویی 
چه واجب آشنایی را چنین در خون ما رفتن 
ازین در هیچ نگشاید، تو را سلمان همی باید 
سر راهی طلب کردن، پی کاری فرا رفتن
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۱۰
خجالت دارم از کویت، ز بس درد سر آوردن 
به پیشانی و روی سخت خاک پایت آزردن 
چو مجمر گر برآرم زین درون آتشین دودی
ز روی مرحمت باید، بر آن دامن بگستردن 
ندارم تاب سودای کمند زلف مه رویان 
ولی اکنون چه تدبیرست چون افتاده در گردن 
اگر کامم نمی‌بخشی، ز لب باری، دمی می ده 
که از آب حیاتت من هوس دارم دمی خوردن 
بده زان راه پرورده، بیادش ساقیا جامی 
که می خوردن بیاد یار باشد روح پروردن 
چرا در مجلست ره نیست یک شب تا در آموزم 
ستادن شمع سان بر پا برت خدمت به سر بردن 
اگر قصد سرم داری نزاعی نیست سلمان را 
ولیکن شرم می‌آید، مرا سر پیشت آوردن
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۱۱
خیال خود همه باید، ز سر به در کردن 
دگر به عالم سودای او گذر کردن 
زمان زمان به جهانی رسیدن عشقش 
وزان جهان به جهانی دگر سفر کردن 
به منزلی که نباشد حبیب اگر باشد 
سودا دیده نباید، در آن نظر کردن 
چو شمع در نظر او شبی هوس دارم 
به پا ستادن و خوش خدمتی به سر کردن 
مطولست به غایت حکایت عشقش 
نمی‌توان به عبارات مختصر کردن 
فرو مکش سخن موی در میان ای دل 
چه لازمست سخن را درازتر کردن 
دل مرا که به بویی است قانع از تو چو مشک 
چه باید این همه خونابه در جگر کردن؟
درین هوس که تویی باید اول ای سلمان 
هوای دنیی و عقبی ز سر به در کردن 
به باد، جان به تمنای دوست بر دادن 
ز خاک سر به تماشای یار بر کردن
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۱۲
چندان فتاد ما را، کار از شراب خوردن 
کز شوق آن ندارم، پروای آب خوردن 
بر یاد روی خوبان، می می‌خوریم والحق 
ذوقی تمام دارد، بر گل شراب خوردن 
ترکان چشم مستت، آورده‌اند رسمی 
از خون شراب دادن، وز دل کباب خوردن 
از مستی صبوحی، قطعا نمی‌توانم 
یک جام می چو عیسی، با آفتاب خوردن 
می را حساب فردا، خواهند کرد و خواهم 
ز امروز تا به فردا، می بی حساب خوردن
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۱۳
یار ما رندست و با او یار می‌باید شدن 
غمزه‌اش مست است هان، هوشیار می‌باید شدن 
تا ز لعل آتشین بر ما فشاند جرعه‌ای 
سالها خاک در خمار می‌باید شدن 
بر سر انکار ما گر رفت زاهد باش گو 
عاشقان را در سر این کار می‌باید شدن 
در صوامع خود پرستان را چه سود از زهد خشک 
پای کوبان بر سر بازار می‌باید شدن 
نامه چنگت همی باید شنید از گوش سر 
محرم این پرده اسرار می‌باید شدن 
هفت عضو دیده را می‌بایدت شستن به آب 
بعد از آنت طالب دیدار می‌باید شدن 
با تو تا مویی ز هستی هست هستی در حجاب 
بر سر کویش قلندر وار می‌باید شدن 
من نمی‌رفتم به کویش دل کشید آنجا مرا 
هر کجا دل می‌کشد ناچار می‌باید شدن 
آه من بیدار می‌دارد همه شب خلق را 
خلق را از آه من بیدار می‌باید شدن 
گر تو می‌خواهی که در چشم آیی ای سلمان چو اشک 
اولت در چشم مردم خوار می‌باید شدن
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۱۴
خواهیم چون زلیخا، یوسف رخی گزیدن 
بس دامنش گرفتن، وانگه فرو کشیدن 
بی‌جهد بر نیاید، جان عزیز باید 
جان عزیز دادن، یوسف به جان خریدن 
گم کرده‌ایم خود را، راهی نمای مطرب 
باشد مگر بدان ره، در خود توان رسیدن 
حاجی دگر نبرد، قطعا ره بیابان 
مسکین اگر تواند، یکره ز خود بریدن 
نی هر دمم ز مسجد، خواند به کوی رندی 
قول وی از بن گوش، می‌بایدم شنیدن 
از گفتگوی واعظ، مخمور را چه حاصل؟
می‌بایدش کشیدن، وز درد سر رمیدن 
باد صبا ز زلفش خوش می‌جهد ندانم 
کز بند او صبا را، چون دل دهد جهیدن 
بر هر طرف که تابد خورشید وش عنان را 
چون سایه در رکابش، خواهم به سر دویدن 
سلمان بنام و نامه، درکش قلم که خواهند 
این نام‌ها ستردن، وین نامه‌ها دریدن
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۱۵
سر کویش هوس داری، خرد را پشت پایی زن 
درین اندیشه یکرو شو، دو عالم را قفایی زن 
طریق عشق می‌ورزی خرد را الوداعی گو 
بساط قرب می‌خواهی بلا را مرحبایی زن
چو آراید غمش خوانی که باید خورد خون آنجا 
دلا تنها مخور خوان را به زیر لب صلایی زن 
ز بازار خرد سودی، نخواهی دید جز سودا 
بکوی عاشقی در شو، در عزلت سرایی زن 
صبوح می پرستانست همین ساقی شرابی ده 
سماع بینوایانست هان مطرب نوایی زن 
مرا تیر تو سخت آید که بر بیگانگان آید 
چو زخمی می‌زنی باری، بیا بر آشنایی زن 
غمش دریای بی‌پایان و ما را دستگیری نه 
گذشت آب از سرت سلمان چه پایی دست و پایی زن؟
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۱۶
مفتاح فتوح از در میخانه طلب کن 
کام دوجهان از لب جانانه طلب کن 
آن یار که در صومعه جستی و ندیدی 
باشد که توان یافت به میخانه طلب کن 
در کوی خرابات گرم کشته بیابی
رو خون من از ساغر و پیمانه طلب کن 
مقصود درین ره به تصور نتوان یافت 
برخیز و قدم در نه و مردانه طلب کن 
عاشق چو مجرد شد و دل کرد به دریا 
گو در دل دریا رو و دردانه طلب کن 
عشاق طریق ورع و زهد ندانند 
زهد و ورع از مردم فرزانه طلب کن 
ترک غم و شادی جهان غایت عقل است 
سر رشته این کار ز دیوانه طلب کن 
ای دل تو اگر سوخته منصب قربی 
پروانه این شغل ز پروانه طلب کن 
سر سخن عشق تو در سینه سلمان 
گنجی است نهان گشته ز ویرانه طلب کن
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۱۷
نو بهار است ای صنم، عیش بهار آغاز کن 
ساخت برگ گل صبا، برگ صبوحی ساز کن 
غنچه مستور در بستان ورق را باز کرد 
عارفا از نام مستوری ورق را باز کن 
گر شرابی می‌خوری، با نرگس مخمور خور
ور حریفی می‌کنی، با بلبل دمساز کن 
لاله و نرگس به هم جام صبوحی می‌کشند 
صبح خیزان چمن را مطربا آواز کن 
راستی بستان مقام دلنوازست این زمان 
خوش نوایی در مقام دلنواز آغاز کن 
می‌دهند آوازه گل بلبلان خیز ای صبا! 
از دهان غنچه رو در گوش ساقی راز کن 
باد جان می‌بازد ای گل در هوایت گر تو نیز 
خرده‌ای داری نثار عاشق جانباز کن 
از سر نازست مایل بر لب جو قد سرو 
سرو قدا بر لب جو، میل سرو ناز کن 
باش فارغ بال اگر چون بلبلی ز ارباب بال 
مست و عاشق در هوای گلرخی پرواز کن
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۱۸
جز بند زلفش ای دل دیوانه جا مکن 
بس نازک است جانب رویش رها مکن 
از من دلا منال که دادی مرا به دست 
کاین جور دیده کرد تو بر من جفا مکن 
دیدش نخست دیده و رفتی تو بر اثر 
خود رفته‌ای و دیده شکایت ز ما مکن 
درد محبتی اگرت در درون بود 
زنهار جز به داغ جبینش دوا مکن 
سودای مشک خالص اگر داری ای صبا!
مگذر ز چین زلفش و فکر خطا مکن 
یک روز وعده‌ای به وفایی بده مرا 
وانگه چنان که عادت توست آن وفا مکن 
ای دوست هر جفا که تو داری بدست خصم 
بر من بکن و لیک ز خویشم جدا مکن!
عشاق را کشیدن جور و جفاست خو 
سلمان برو به مهر و وفا خو فرا مکن
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۱۹
جان قتیل توست، بردارش مکن 
چون عزیزش کرده‌ای، خوارش مکن 
چشم مستت را ز خواب خوش ممال 
فتنه بر خوابست، بیدارش مکن 
زلف را یکبارگی بر بند دست 
در ستم با خویشتن یارش مکن 
صوفیا صافی کن از غش قلب را 
یادگر سودای بازارش مکن 
عاشق خود را چرا رسوا کنی؟
کشته شد بیچاره، بردارش مکن
لاشه سلمان ضعیف افتاده است 
بیش ازین بر دوش غمبارش مکن
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۲۰
ای وصالت آرزوی جان غم فرسود من 
خود چه باشد جز تو و دیدار تو مقصود من 
مایه عمرم شد و سود من از عشقت فراق 
این بد از بازارسودایت زیان و سود من 
تو طبیب و من چنین بیمار و شربت خون دل 
با چنین تیمارگی ممکن بود بهبود من؟
آه دود آلود من، روزی خرابیها کند 
هان هذر کن زینهار از آه دود آلود من!
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۲۱
بیخ عشق تو نشاندند بتا! در دل من 
غم مهر تو فشاندند، در آب و گل من 
تیر مژگان تو از جوشن جان می‌گذرد 
بر دل من مزن ای جان که تویی در دل من 
روز دیوان قیامت که منازل بخشند 
عرصات سر کوی تو بود منزل من 
هر کسی می‌کند از یار مرادی حاصل 
حاصل من غم یارست و خوشا حاصل من! 
نه رفیقی است که باری ز دلم برگیرد 
نه شفیقی است که آسان کند این مشکل من 
دوش در بحر غمت غوطه زنان می‌گفتم:
چیست تدبیر من و واقعه هایل من؟
می‌شنیدم ز لب بحر که سلمان مطلب 
راه بیرون شد ازین ورطه بی‌ساحل من
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۲۲
ای غبار خاک پایت توتیای چشم من
کمترین گردی ز کویت خونبهای چشم من
چشم من جز دیدن رویت ندارد هیچ رای
راستی را روشن و خوبست رای چشم من
مردم چشمی و بی مردم ندارد خانه نور
مردمی فرمای و روشن کن سرای چشم من
من ز چشم خود ملولم کاشکی برخاستی
از درت گردی و بنشستی بجای چشم من
هر کجا دردی است باشد در کمین جان ما
هر کجا گردیست گردد در هوای چشم من
تا خیالت آشنای مردم چشم من است
هر شبی در موج خون است آشنای چشم من
می‌زند چشمم رهی تر آنچنان کاندر عراق
رودها بربسته‌اند از پرده‌های چشم من
گر چه چشمم بسته است اما سرشکم می‌رود
باز می‌گوید به مردم، ماجرای چشم من
ای صبا گر خاک پای او به دست آید تو را
ذره‌ای زان کوش، داری از برای چشم من
چشم سلمان را منور کن به نور خود که هست
روی تو، آیینه گیتی نمای چشم من
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۲۳
ای درد عشق دل شکنت، آرزوی من 
عشق است عادت تو و در دست خوی من 
جز درد عشق نیست مرا آرزو، مباد!
آن روز را که کم شود این آرزوی من 
برخاستم ز کوی تو چون گرد، عشق گفت:
بنشین که نیست راه برون شد ز کوی من 
خون می‌خورم به جای می و ذوق مستیم 
داند کسی که خورد دمی از سبوی من 
از چشم من برفت چو آب و در آتشم 
کان رفته نیز باز کی آید به جوی من؟
آن سرو سرکش متمایل که میل او 
باشد به جانب همه الا به سوی من 
سلمان ز جمله خلق گرفتار برد گوی 
فی‌الجمله تا کجا رسد این گفت و گوی من؟
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۲۴
قدم خمیده گشت، ز بار بلاست این 
اشکم روان شدست، ز عین عناست این
در خویش ره نداد دلم هیچ صورتی 
غیر خیال دوست که گفت آشناست این؟
عمریست تا نشسته‌ام ای دوست بر درت!
نگذشت بر دلت که برین در چراست این؟
می‌گفت: کام جان تو از لب روا کنم
این خود نکرد جان به لب آمد رواست این 
بگذشت دوش بر من و انگشت می‌نهاد 
بر دیده گفتمش: صنما بر کجاست این؟
تهدید می‌نمود ولی گفت: چشم من 
دل می‌برد ز مردم والحق جفاست این 
او می‌کند جفا و من انگشت می‌نهم 
بر حرف عین خویش که عین خطاست این 
عهدی است تا نمی‌شنوم بویت از صبا 
از توست یا ز سستی باد صباست این
می‌زد غم تو حلقه و در بسته بود دل 
جان گفت در مبند که دلدار ماست این 
سر در رهش نهادم و گفتم: قبول کن! 
گفتا: چه می‌کنم که محل بلاست این؟
پرسیده‌ای که ناله سلمانت از چه خواست؟
آیینه را بخواه و ببین کز چه خاست این؟
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۲۵
خوش آمدی، ز کجا می‌روی؟ بیا بنشین
بیا که می‌کنمت بر دو دیده جا بنشین
همین که روی تو دیدیم، باز شد در دل
چه حاجت است در دل زدن، بیا بنشین
مرا تو مردم چشمی، مرو مرو ز سرم
مرا تو عمر عزیزی، بیا بیا بنشین
اگر به قصد هلاک آمدی هلا برخیز
ورت ارادت صلح است، مرحبا! بنشین
سواد دیده من لایق نشست تو نیست
اگر تو مردمی‌ای می‌کنی، هلا بنشین
فراغتی است شب وصل را ز نور چراغ
به شمع گو سر خود گیر یا ز پا بنشین
میان چشم و دلم خون فتاده است دمی
میانشان سبب دفع ماجرا بنشین
ز آب دیده ما هر طرف روان جویی است
دمی ز بهر تفرج به پیش ما بنشین
صبا رسول دلم بود و سست می‌جنبید
شمال گفت: تو رنجوری ای صبا بنشین!
چو گرد داد به بادت هوای دل سلمان
برو مگرد دگر گرد این هوا، بنشین
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۲۶
گر مطربی رودی زند، بی می ندارد آبرو 
ور بلبلی عیشی کند، بی گل ندارد رنگ و بو 
آهنگ تیز چنگ و نی، بی می ندارد شورشی
شیرین حدیثی می‌کند، مطرب شراب تلخ کو؟
با رود خشک و رود زن، تا چند سازم ساقیا 
آبی ندارد رود او، آبیش باز آور برو 
چون دور دور من بود، پیمانه‌ای برده به من 
من چون صراحی نیستم، کارم بجا می سر فرو 
خوردن به کاس و کوزه می، باشد طریق زاهدان 
رندان درد آشام را پیمانه باید یا سبو؟
من با می و معشوقه از دور ازل خو کرده‌ام 
امری محال است این که من وین باز خواهم کرد خو 
در راه او باید شدن گاهی به سر گاهی به پا 
سلمان نخواهد شد به سر الا چنین در راه او
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۲۷
هندوی زلف سرکشت با تو نشسته روبرو 
حال مشوش مرا با تو گشود مو به مو 
از همه سوی می‌دهد، بوی حبیب لاجرم 
می‌روم از هوای تو، همچو نسیم سو به سو 
کرد ز سر حال من، مردم شهر را خبر 
ناله من که می‌رود، خانه به خانه کو به کو 
بر لب جوی نیست چون، قامت او صنوبری
باورت ار نمی‌شود، خیز به جوی جو به جو
بس که به بوی وصل خود، هر نفسی دمی زنم
خون جگر نگر مرا، بسته چو نافه تو به تو
روی گل و بنفشه را باز چه می‌کنی به پا
سنبل چین زلف آن، آهوی مشک بو به بو
من نه چو شانه کرده‌ام در سر طره تو سر
از چه سبب نشسته است، آینه با تو رو بره رو؟
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۲۸
با آنکه آبم برده‌ای، یکباره دست از ما مشو
باشد که یکبار دگر، باز آید آب ما به جو
تا کی به بوی عنبرین زنجیر زلف سر کشت؟
آشفته پویم در به در دیوانه گردم کو به کو
من مست ورندو عاشقم، وز زهد و تقوی فارغم
بد گوی را در حق من، گوهر چه می‌خواهی بگو
ای در خم چوگان تو، گوی دل صاحبدلان
دل گوی می‌گردد ترا میلی اگر داری بگو
از موی فرقت تا میان، فرقی نباشد در میان
باریک بینی هردو را، چون باز بینی مو به مو
با سرو کردم نسبتت، گفتی که ای کوته نظر
گر راست می‌گویی چو من، رو در چمن سروی بجو
شانه شکسته بسته از زلف حکایت می‌کند
آیینه را بردار تا روشن بگوید روبرو
شمع زبان آور شبی از سر گرفت افسانه‌ام
دودش بر سر رفت از آن اشکش ازو آمد فرو
سلمان حریف یار شد وز غیر او بیزار شد
یکدم رها کن مدعی، او را به ما ما را به او
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۲۹
آمد آن خسرو خوبان جهان از باکو
می‌کند قصد جهانی و ندارد باک او
قصد جان می‌کند و جان همه عالم اوست
می‌خورم زهر فراق و ندهد تریاک او
چو رسید آن گل خوشبو ز دیار باکو
هیچ خوف و خطرش نیست زهی بی‌باک او
خسته بر خاک ره افتاده و چشمم بر راه
دید و بگذشت و مرا بر نگرفت از خاک او
گر هلال خم ابروی تو بیند مه نو
رخ به شامی ننماید دگر از افلاک او
غنچه گر بشنود او وصف گل از بلبل باز
دامن از شوق کند تا به گریبان چاک او
من چو صیدی به کمند سر زلفش شده‌ام 
تا دگر کشته در آویزدم از فتراک او
اگرش دامن ازین غصه بگیرم کو دست
وگر از جور فراقش بگریزم پاک او
در فشانیست که کردست درین ره سلمان
مرد باید که سخن گوید از ادراک او
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۳۰
باز می‌افکند آن زلف کمند افکن او
کار آشفته ما را همه در گردن او 
مکش ای باد صبا دامن گل را که نهاد 
کار خود بلبل سودا زده بر دامن او 
آتش عارض او از دل ماهر دودی 
که برآورد بر آمد همه پیرامن او 
اینکه مویی شده‌ام در غم آن موی میان 
کاج ( کاش ) مویی شدمی همچو میان بر تن او 
چه کنم حال درون عرض که حال دل من 
می‌نماید رخ چون آینه روشن او 
آهن سرد چه کوبم؟ که دم آتشیم 
نکند هیچ اثر در دل چون آهن او 
باز بر هم زده‌ای زلف به هم برزده‌ای 
که رباید دل مسکین من و مسکن او 
رحم کن بر دل سلمان که به تنگ آمده‌اند 
مردم از شیوه چشم تو و از شیون او
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۳۱
ای سر سودای من رفته در سودای تو 
باد سر تا پای من برخی ز سر تا پای تو 
گر سر من رفت در سودای عشقت گو: برو 
بر سرم پاینده بادا سایه بالای تو 
جای سروت در میان جویبار چشم ماست 
گرچه ماییم از میان جان و دل جویای تو 
گر نبینم مردم چشم جهان بین را رواست 
خود کسی را کی توانم دید من بر جای تو 
سرو لافی می‌زند یعنی که بالای توام 
سرو بی‌برگی است باری تا تو بود بالای تو 
چشم ترکت ترکتاز و حاجبش پیشانی است 
چون در آید کس به چشم تنگ ترک آسای تو 
رای من جز بندگی سرو آزاد تو نیست 
بس بلند افتاد سلمان راستی رارای تو
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۳۲
داشتم روزی دلی بر من بسی بیداد ازو
رفت و جز خون جگر کاری دگر نگشاد ازو
ناله و فریاد من رفت از زمین تا آسمان
ناله از دل می‌کند فریاد ازو فریاد ازو
در پی دل چند گردم کاب رویم ریخت دل
دست خواهم شست ازین پس هرچه باداباد ازو
می‌نشاند باد سرد دل چراغ عمر من
حاصل عمرم نگر چون می‌رود بر باد ازو
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۳۳
دورم از جانان و مسکین آنکه شد مهجور ازو
چون تنی باشد که جانش رفته باشد دور ازو
ذره حالم نمی‌گردد ز حال ذره‌ای
کافتاب عالم آرا بازگیرد نور ازو
گو نسیم صبح از خاک درش بویی دهد
بو که بستانم دمی داد دل رنجور ازو
کی به جوی چشم من بازآید آن آب حیات
تا خراب آباد جان من شود معمور ازو
ای خضر زان چشمه نوشین نشانی باز ده
کاروزی شربتی دارد دل محرور ازو
چشم مستش را ورق افشان کرد چشمم را بپرس
تا چه می‌خواهد مدام آن نرگس مخمور ازو
دل چو رازش گفت با جان من نبودم در میان
در درون او بود و بس شد راز او مشهور ازو
هرچه باداباد خواهم راز دل با باد گفت
همدم است القصه نتوان داشتن مستور ازو
بر بیاض دیده سلمان می‌کند نقش سواد
کان جو بگشاید ببارد لولو منثور ازو
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۳۴
بیمار و بر افتاد نفس دوش سحرگه
پیغام تو آورد صبا سلمه الله
چون خاک رهم بود قراری و سکونی
باد آمد و بر بوی توام می‌برد از ره
باد سحر از بوی تو بخشید مرا جان
بادم به فدای قدم باد سحرگه
ای خیل خیالت سر زلفت به شبیخون
هر نیم شبی بر سر من تاخته ناگه
از شرم عذار تو برآورده عرق گل
وز فکر جمال تو فرو رفته به خود مه
بگریست به خون جگر و زار بنالید
در نامه چو شد خامه ز حال دلم آگه
حال من شوریده چه محتاج بیان است
رنگ رخ من بین که بیانی است موجه
از خاک رهم خوارتر افتاده ه کویت
سلمان نه فتاده است که بر خیزد ازین ره
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۳۵
ای پسر نیستی ز هستی به
بت پرستی ز خودپرستی به
چون ز خود می‌رهاندت مستی
هوشیارا ز هوش مستی به
اجلم کند پای را دو سه گام
پیش دارد که پیش دستی به
از بلندی چو باز خواهی گشت
سوی پستی، مقام پستی به
با خود آ تا خداپرست شوی
ور خود از دست خود برستی به
در همه حالتی خوش است آری
ذوق مستی، وی الستی به
در هوا تیز رو مشو، چون برق
که درین ره چو باد سستی به
ای سرشته ز آب و گل آگه
نیستی کز فرشته هستی به
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۳۶
ای آنکه رخ و زلف تو آرایش دیده
گردیده بسی دیده و مثل تو ندیده
از گوشه بسی گوشه نشین را که ببینی
در میکده‌ها چشم سیاه تو کشیده
چشمت به اشارت دل من برد و فدایت
چیزی که اشارت کنی ای دوست بدیده!
زلف تو بپوشد سراپای قدت را
آن شعر قبایی است به قد تو بریده
سربسته حدیثی است مرا با تو چو مویت
فی الجمله حدیثی است به گوش تو رسیده
چشمم به مژه قصه شوق تو نوشته
دل خون شد و آنگه ز سر خامه چکیده
ناصح سخن بوالعجم می‌شنواند
سلمان همه عمر این سخن از کس نشنیده
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۳۷
سرو سهی که کارش بالا بود همیشه
پیش تو دست بر هم بر پا بود همیشه
از تنگی دهانت یک ذره گفته باشد
هر ذره کو به وصفت گویا بود همیشه
تا شاهد جمالت مستور باشد از من
اشکم میان مردم رسوا بود همیشه
دل در هوای زلف مجنون رود مسلسل
جان از خیال رویت شیدا بود همیشه
جای دل است کویت ز آنجا مران به جورش
بگذار تا دل من بر جا بود همیشه
انوار عکس رویت در دیه و دل من
چون می در آبگینه پیدا بود همیشه
هرلحظه چشمهایت بر هم زنند مجلس
آری میان مستان اینها بود همیشه
آباد چون بماند آن دل که در سوادش
از ترک تاز چشمت یغما بود همیشه؟
آن دل که در دو عالم خواهد که با تو باشد
باید که از دو عالم تنها بود همیشه
آنکس که از دو زلفت مویی خرد به جانی
زان حلقه حاصل او سودا بود همیشه
تا در کنارم آید یک روز چون تو دری
از خون کنار سلمان دریا بود همیشه
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۳۸
صوفی ز سر توبه شد با سر پیمانه 
رخت و بنه از مسجد آورد به میخانه
هر صورت آبادان کز باده شود ویران
معموره معنی دان یعنی چه که ویرانه
سودی ندهد تو به زان می که بود ساقی
در دور ازل با ما پیموده به پیمانه
دانی که کند مستی در پایه سرمستی
مردی ز سر هستی برخاسته مردانه
در صومعه با صوفی دارم سر می خوردن
ناصح سر خم برکن بر نه سر افسانه
ما را کشش زلفت صد دام جوی ارزد
زنهار که نفروشی آن دام به صد دانه
در هم گسلم هر دم از دست تو زنجیری
زنجیر کجا دارد پای من دیوانه
چون شمع سری دارم بر باد هوا رفته
جانی و بخود هیچش پروانه چو پروانه
زاهد به دعا عقبی خواهد دگری دنیا
هرکس پی مقصودی سلمان پی جانانه
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۳۹
باز بیمار خودم ساختی و خوش کردی 
خون من ریختی و جان مرا پروردی 
شرط کردی که دل سوختگان را نبرم 
دل من بردی و آن قاعده باز آوردی 
خیز و چون گرد زنش دست به دامن نه چنان 
کاستین بر تو فشاند تو ازو برگردی 
جز صبا نیست بریدی که برد نامه به دوست 
خنکا باد صبا گر نکند دم سردی 
می‌روی گردئ صفت در عقب او سلمان 
به ازان نیست که اندر عقب او گردی 
زهر هجران چش اگر عارف صاحب ذوقی 
ترک درمان کن اگر عارف صاحب ذوقی
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۴۰
دلا من قدر وصل او ندانستم تو می‌دانی 
کنون دانستم و سودی نمی‌دارد پشیمانی 
شب وصل تو شد روزی و قدرش من ندانستم 
به دشواری توان دانست قدر آسانی 
به بایدی نا گه از رویت فتادم دور چون مویت 
به سر می‌آورم دور از تو عمری در پریشانی
به آب دیده هر ساعت نویسم نامه‌ای لیکن 
تو حال ما نمی‌پرسی و نقش ما نمی‌خوانی 
حدیث کار و بار دل چه گویم بارها گفت:
که بد حال است و تو حال دل من نیک می‌دانی 
سر خود را نمی‌دانم سزای خاک درگاهت 
ولیکن کرده‌ام حاصل من این منصب به پیشانی 
الا ای بخت کی باشد که باز آن سرور رعنا را 
بدست آری بناز اندر کنار ماش بنشانی؟
صبا چون نیست امکان تصرف در سر کویش 
نگر تا حلقه اقبال ناممکن نجنبانی!
چو زلف او مرا جانی است سودایی ز من بستان 
به شرط آنکه چون پیشش رسی در پایش افشانی 
برو در یک نفس بازا که یک دم ماند سلمان را 
نخواهی یافتن بازش دمی گر دیرتر مانی