mabidan/ganjoor huggingface dataset:
سیمین بهبهانی — سیمین بهبهانی — معلم و شاگرد
بانگ برداشتم : آه دختر 
 وای ازین مایه بی بند و باری
 بازگو ، سال از نیمه بگذشت 
از چه با خود کتابی نداری ؟
می خرم ؟ کی؟ همین روزها. آه
 آه ازین مستی و سستی و خواب 
معنی ی وعده های تو این است 
 نوشدارو پس از مرگ سهراب 
از کتاب رفیقان دیگر۰۰۰
نیک دانم که درسی نخواندی
دیگران پیش رفتند و اینک 
 این تویی کاین چنین باز ماندی
 دیدهٔ دختران بر وی افتاد 
 گرم از شعلهٔ خود پسندی
 دخترک دیده را بر زمین دوخت 
شرمگین زینهمه دردمندی
گفتی از چشمم آهسته دزدید 
چشم غمگین پر آب خود را 
 پا ‌ پی پا نهاد و نهان کرد 
پارگی های جوراب خود را 
بر رُخَش از عرق شبنم افتاد 
چهرهٔ زرد او زردتر شد 
 گوهری زیر مژگان درخشید 
دفتر از قطره یی اشک تر شد 
اشک نه ، آن غرور شکسته 
بی صدا ، گشته بیرون ز روزن 
پیش من یک به یک فاش می کرد 
 آن چه دختر نمی گفت با من 
 چند گویی کتاب تو چون شد ؟
 بگذر از من که من نان ندارم 
 حاصل از گفتن درد من چیست 
دسترس چون به درمان ندارم ؟
خواستم تا به گوشش رسانم 
 نالهٔ خود که : ای وای بر من 
وای بر من ، چه نامهربانم 
 شرمگینم ببخشای بر من 
نی تو تنها ز دردی روانسوز 
 روی رخسار خود گرد داری
 اوستادی به غم خو گرفته 
همچو خود صاحب درد داری
 خواستم بوسمش چهر و گویم 
ما دو زاییدهٔ رنج و دردیم 
 هر دو بر شاخهٔ زندگانی
برگ پژمرده از باد سردیم 
لیک دانستم آنجا که هستم 
 جای تعلیم و تدریس پندست 
 عجز و شوریدگی از معلم 
 در بر کودکان ناپسندست 
بر جگر سخت دندان فشردم
در گلو ناله ها را شکستم 
 دیده می سوخت از گرمی ی اشک 
لیک بر اشک وی راه بستم 
با همه درد و آشفتگی باز 
 چهره ام خشک و بی اعتنا بود 
 سوختم از غم و کس ندانست 
 در درونم چه محشر به پا بود
سیمین بهبهانی — سیمین بهبهانی — میراث
 آرام بگیر طفل من ، آرام 
وین شادی ی کودکانه را بس کن 
بنگر که ز درد ، پیکرم فرسود 
بیدردی بیکرانه را بس کن 
آرام بگیر ،‌طفل من ،‌آرام 
 آِشفته و بی قرار و دلتنگم 
دیوانه و گیج و مات و سرگردان 
 در ماتم دوستان یکرنگم 
امروز دمی کنار من بنشین 
 بر سینهٔ من بنه سر خود را 
بازوی ظریف و خرد رابگشای 
در بر بفشار مادر خود را 
اشکش بزدا به نرمی انگشت 
 با دست ظریف خویش بنوازش 
با دیدهٔ کنجکاو خود ، بنگر 
بر دیدهٔ او ،‌ که دانی از رازش
ای کودک نازنین ، چنین روزی
 اوراق کتاب عشق را کندند 
 اوراق کتاب عشق را آن روز
در آتش خشم وکینه افکندند 
ای کودک نازنین ، چنین روزی 
بس غنچهٔ عشق و آرزو ، پژمرد 
 بس غنچهٔ عشق و آرزو را باد 
با خود به مزار ناشناسی برد 
امروز هزار حیف !‌ حتی باد 
یک لحظه شمیمشان نمی آرد 
۰۰۰
۰۰۰
 ای کودک نازنین ، نمی دانی
کاین درد به جان من ،چه سنگین است 
 می میرم و ناله بر نمی آرم 
 لب دوخته ام چه چاره جز این است ؟
 این کینه که خوانده یی ز چشمانم 
بر گیر و به قلب خویش بسپارش
از بود و نبود دهر این میراث
از من به تو می رسد .... نگهدارش
سیمین بهبهانی — سیمین بهبهانی — ناشناس
آه ، ای ناشناس ناهمرنگ 
 بازگو ، خفته در نگاه تو چیست ؟
 چیست این اشتیاق سرکش و گنگ 
 در پس دیدهٔ سیاه تو چیست ؟
 چیست این ؟ شعله یی ست گرمی بخش
چیست این ؟ آتشی ست جان افروز
چیست این ، اختری ست عالمتاب 
چیست این ؟‌ اخگری ست محنت سوز 
بر لبان درشت وحشی ی تو 
 گرچه نقشی ز خنده پیدا نیست 
 لیک در دیدهٔ تو لبخندی ست 
 که چو او ، هیچ خنده زیبا نیست 
شوق دارد ،‌ چو خواهش عاشق 
از لب یار شوخ دلبندش
 شور دارد ، چو بوسهٔ مادر 
به رخ نازدانه فرزندش
آه ، ای ناشناس ناهمرنگ 
نگهی سخت ‌آشنا داری
دل ما با هم است پیوسته 
گرچه منزل زما جدا داری
آه ، ای ناشناس !‌ می دانم 
که زبان مرا نمی دانی
لیک چون من که خواندم از نگهت 
از رخم نقش مهر می خوانی
سیمین بهبهانی — سیمین بهبهانی — آغوش رنج ها
وه !‌ که یک اهل دل نمی یابم 
 که به او شرح حال خود گویم 
محرمی کو که یک نفس با او 
قصهٔ پر ملال خود گویم ؟
هر چه سوی گذشته می نگرم 
جز غم و رنج حاصلم نبود 
چون به اینده چشم می دوزم 
جز سیاهی مقابلم نبود 
غمگساران محبتی  که دگر 
غم ز تن طاقت و توانم برد 
 طاقت و تاب و صبر و آرامش
 همگی هیچ نیمه جانم برد 
 گاه گویم که  سر به کوه نهم 
سیل آسا خروش بردارم 
رشتهٔ عمر و زندگی ببرم
بار محنت ز دوش بردارم 
 کودکانم میان خاطره ها 
 پیش ایند و در برم گیرند 
 دست القت به گردنم بندند 
 بوسهٔ مهر از سرم گیرند 
 پسرانم شکسته دل ،‌پرسند 
کیست آخر ، پس از تو ، مادر ما ؟
که ز پستان مهر ، شیر نهد 
 بر لب شیرخوار خواهر ما ؟
 کودکان عزیز و دلبندم 
 زندگانی مراست بار گران 
 لیک با منتش به دوش کشم 
 که نیفتد به شانهٔ دگران
سیمین بهبهانی — سیمین بهبهانی — کارمند
مرا امشب ای زن ،‌دمی همزبان شو 
 که تا قصهٔ درد خود بازگویم 
تو را گویم آن غم که با کس نگفتم 
که گر راز گویم به همراز گویم 
تو را دانم ای زن گر افتد گزندی
پناهی نداری مگر بازوانم 
دریغا !‌ از این ماجرا شرمگینم 
که خود بی پناهم که خود ناتوانم 
 چه دردی ست ، آوخ ، چه درد گرانی
 پی لقمه یی نان ، به هر سو دویدن 
بر ناکسان دغل ایستادن
به پای فرومایه مردم خمیدن 
بسا روزگاران که طی شد ز عمرم 
 که با خون دل خنده بر لب نهادم 
 دریغا که با سفلگی خو گرفتم 
 ز بس سفلگان را به پای اوفتادم 
 رییس است او کارمند ویم من 
 غلط رفت ! من بندهٔ پست اویم 
 که غیر از خطایش صوابی نبینم 
که غیر از رضایش رضایی نجویم 
 ندانم خطا ، باز ، از من چه سر زد 
 که امروز بار دگر خشمگین شد 
ز جا جست ناگه، خروشان و جوشان 
دو چشمش پر از خون، رخش پر ز چین شد 
چنان ناسزا گفت کز خویش رفتم 
پریشان شدم زان همه هرزه گویی
 به نرمی نگاهی به هر سو فکندم 
۰۰۰ گرینده از بیم آبرویی 
نهانی ز رحم و ز رقت نشانی
 به چشمان یاران همکار دیدم 
 سراپای من شعلهٔ خشم و کین شد 
 ز دل ناله یی آتشین برکشیدم 
لبم باز شد تا به فریاد گویم 
چه نازی که این منصب و پایه داری؟
 از آن در چنین پایه یی استواری
که از پستی و سفلگی مایه داری
کدامین هنر داری از من فزونتر 
 مگردزدی و ژاژخایی و پستی ؟
 ترا گر نبود این هنرها که گفتم 
 نبودی در این پایه کامروز هستی
ولی زان همه گفته ها برنیامد 
 ز لبهای خشکم مگر دود آهی
 که دانسته بودم که نان خواهد از من 
 زن خستهٔ ،‌ کودک بی گناهی
چو دل بسته بودم بدین زندگانی
ز آزادی و بی نیازی گسستم 
فرومایگی بین که طبع غنی را 
به پای فرومایه مردم شکستم 
 کنون بهرت آورده ام نان چه نانی 
ز خواری و از بندگی حاصل من 
خورش گر ندارد مکن ناسپاسی
 که آغشته ، ای زن !‌ به خون دل من
سیمین بهبهانی — سیمین بهبهانی — خون بها
مرکبی از توانگری مغرور 
 آفتی شد به جان طفلی خرد 
 طفل در زیر چرخ سنگینش
جان به جان آفرین خویش سپرد 
 پدر و مادر فقیرش را 
خلق از این ماجرا خبر دادند 
 آن دو بدبخت روزگار سیاه 
شیون و آه و ناله سر دادند 
مادر از جانگدازی آن داغ 
 بر سر نعش طفل رفت از هوش
خشک شد اشک دیدگان پدر 
 خیره در طفل ماند ،‌ لال و خموش
وان توانگر پیام داد چنین 
که : به درد شما دوا بخشم 
غرق خون شد اگر چه طفل شما 
غم چه دارید ؟ خون بها بخشم 
وای از این سفلگان که اندیشند 
 زر به هر درد بی دواست ،‌ دوا
زر به همراه داغ می بخشند 
داغ را زر ، دوا کجاست ، کجا ؟
بار اول ،‌ جواب آن پیغام 
 بود پیدا که غیر عصیان نیست 
لیک معلوم شد ضعیفان را 
 پنجه با زورمند ، آسان نیست 
عاقبت خون بها قبول افتاد 
 زانکه جز آن چه رفت ، چاره نبود 
که به رد عطیه و انعام 
طفل را هستی ی دوباره نبود 
 روزی آن داغدیده مادر را 
دوستی بی خبر ز یار و دیار 
 فارغ از ماجرای محنت دوست 
آمد از بهر پرسش و دیدار 
 نگهی خیره ، هر طرف ،‌ افکند 
 خانه را با گذشته کرد قیاس
با گلیمی اتاق زینت داشت 
 روی در بود پرده یی کرباس
در زوایای فقر ، این ثروت 
سخت در چشم زن بعید آمد 
 نگهش زیرکانه می پرسید 
کاین تجمل چسان پدید آمد ؟
مادر داغدیده گفتی خواند 
که چه پرسش به دیدگان زن است 
 کرد دیوانه وار ناله و گفت 
 وای !‌این خون بهای طفل من است
سیمین بهبهانی — سیمین بهبهانی — فرشتهٔ آزادی
سال ها پیش از این ، فرشتهٔ من 
بند بر دست و مهر بر لب داشت 
 در نگاه غمین دردآمیز 
 گله ها از سیاهی شب داشت 
سال ها پیش از این ، فرشتهٔ من 
 بود نالان میان پنجهٔ دیو 
پیکرش نیلگون ز داغ و درفش
چهره اش خسته از شکنجهٔ دیو
 دیو ، بی رحم و خشمگین ،‌او را 
 نیزه در سینه و گلو کرده 
 مشتی از خون او به لب برده 
 پوزهٔ خود در آن فرو کرده 
زوزه از سرخوشی برآورده 
که درین خون ، چه نشئهٔ مستی ست 
 وه ، که این خون گرم و سرخ ،‌ مرا 
راحت جان و مایهٔ هستی ست 
زان ستم های سخت طاقت سوز 
 خون آزادگان به جوش آمد 
 ملتی کینه جوی و خشم آلود 
تیغ بگرفت و در خروش آمد 
مردمی ، بند صبر بگسسته 
 صف کشیدند پیش دشمن خویش
 تا سر اهرمن به خاک افتد 
ای بسا سر جدا شد از تن خویش
 نوجوان جان سپرد ومادر او 
 جامهٔ صبر خویش چاک نکرد 
 پدرش اشک غم ز دیده نریخت 
بر سر از درد و رنج خاک نکرد 
همسرش چهره را به پنجه نخست 
 ناشکیبا نشد ز دوری ی دوست 
 زانکه دانسته بود کاین همه رنج 
پی آزادی فرشتهٔ اوست 
اینک اینجا فتاده لاشهٔ دیو 
ناله از فرط ضعف بر نکشد 
 لیک زنهار !‌ ای جوانمردان 
که دگر دیو تازه سر نکشد
سیمین بهبهانی — سیمین بهبهانی — گمشده
به زیبنده و نازنین کودکی 
پلیدان ناکس نظر دوختند 
 ربودند او را به افسون و رنگ 
به ناکس تر از خویش بفروختند 
 پدر رنج برد و به هر سوی گشت 
 ز گمگشته اما نشانی ندید 
 ببارید مادر بسی خون ز چشم 
بسی جامه از تاب دوری درید 
 بر این داستان روزگاری گذشت 
پژوهیدن و جستن از یاد رفت 
که خویشان گمگشته پنداشتند 
 که آن نوگل تازه بر باد رفت 
در آن ناامیدی در آمد کسی
که دارم ز گمگشته کودک نشان 
بتابید از این مژده از نو فروغ 
به غمخانهٔ تیرهٔ خامشان 
پدر ، شادمان ،‌ همره رهنما 
 شتابان به دیدار کودک دوید 
به بیغوله یی دید فرزند را 
 چه دیدن !‌ که ای کاش هرگز ندید 
 پسر ، لیک چون دختران ، دلفریب
دو رخ پرز گلگونه ، چون دلبران 
 دو لب بوسه جوی و زنخ بوسه بخش
دو گیسو فروهشته چون دختران 
پسر را نگه بر پدر اوفتاد 
 در آن تیره روزی پدر را شناخت 
برافروخت رخسارش از تاب شرم 
ولی آشنایی هویدا نساخت 
 پدر را مگر خوار و ننگین نخواست 
 که برخورد او با پدر سرد بود 
 نگاهش ، ولی داستان ها سرود 
 که جانسوز ، از نغمهٔ درد بود 
 مرا تا برقصم بر ناکسان 
 به مشت و به سیلی فرو کوفتند 
مرا ،‌ تا بخوانم به بزم خسان 
به دشنام و تندی برآشوفتند 
 به خون دلم ، بر رخ زدند 
که سوی فرومایگان رو کنم 
 مرا خار کردند بستر ، مگر 
به همبستری با خسان خو کنم 
پدر خواند افسانهٔ درد را 
 ز چشمان افسانه پرداز او 
 دلش خون شد از رنج آن داستان 
 که انجام او بود ،‌ آغاز او 
به او مهر او گفت :‌ چهرش ببوس
از این دام ننگین ، رهاییش ده 
 دگر باره بیگانه اش کن ز بند 
به آزادگی آشناییش ده 
 به او خشم او گفت :‌ خونش بریز 
که این مایهٔ زردی ی روی توست 
گواهت به پستی بر دشمنان 
همین کودک روسبی خوی توست 
پدر خسته جان ،‌ شرمگین ،‌ دردمند 
 نه یارای مهر و نه پروای خشم 
نبینند تا اشک اندوه او 
بتابید روی و بگرداند چشم 
پسر را همان گونه بر جا نهاد 
 وز آنجا غمش را به همراه برد 
 به آن رهنما گفت : فرزند من 
نه این است .... او دیرگاهی ست ... مرد
سیمین بهبهانی — سیمین بهبهانی — بستر بیماری
همراز من !‌ ز نالهٔ خود هر چند 
 چشم تو را نخفته نمی خواهم 
یک امشبم ببخش که یک امشب 
نالیدن نهفته نمی خواهم 
 بر مرغ شب ز نالهٔ جانسوزم 
امشب طریق ناله بیاموزم 
تب ، ای تب !‌ از چه شعله کشی در من ؟
آتش به خرمنم ز چه اندازی؟
شب ،‌ ای شب !‌ از سیاهی تو آوخ 
 من رنگ بازم و تو نمی بازی
 مردم ز درد ، رنجه مرا بس کن 
 بس کن دگر ، شکنجه مرا بس کن 
عمری به سر رسید ، سراسر رنج 
حاصل ز عمر رفته چه دارم ؟ هیچ 
امشب اگر دو دیده فرو بندم 
 از بهرکودکان چه گذارم ، هیچ 
 این شوخ چشم دختر گل پیکر 
فردا که را خطاب کند مادر ؟
راز درون تیرهٔ من داند 
 این سایه یی که بر رخ دیوار است 
 این سایهٔ من است و به خود پیچد 
 او هم ، چو من ،‌ دریغ که بیمار است 
 آن پنجه های خشک ، چه وحشت زاست 
 وان گیسوی پریش ، چه نازیباست 
پاشیده ام به خاک و نمی دانم 
شیرین شراب جام چه کس بودم 
بس ‌آرزو که در دل من پژمرد 
آهنگ ناتمام چه کس بودم ؟
در عالمی ز نغمهٔ پر دردم 
 آشوب دردخیز به پا کردم
 حسرت نمی برم که چرا جانم 
 سرمست از شراب نگاهی نیست 
یا از چه روی ، این دل غمگین را 
الفت به دیدگان سیاهی نیست 
شد خاک ، این شرار و به دل افسرد 
 وان خاک را نسیم به یغما برد 
زین رنج می برم که چرا چون من 
محکوم این نظام فراوان است 
 بندی که من به گردن خود دارم 
 دیگر سرش به گردن ایشان است 
آری !‌ به بند بسته بسی هستیم 
از دام غم نرسته بسی هستیم 
همبندهای خسته و رنجورم !
 پوسیدنی است بند شما ، دانم 
فردا گل امید بروید باز 
در قلب دردمند شما ،‌ دانم 
گیرم درخت رنگ خزان گیرد 
تا ریشه هست ، ساقه نمی میرد
سیمین بهبهانی — سیمین بهبهانی — زن در زندان طلا
 مرا زین چهرهٔ خندان مبینید 
که دل در سینه ام دریای خون است 
 به کس این چشم پر نازم نگوید 
 که حال این دل غمدیده چون است 
 اگر هر شب میان بزم خوبان 
به سان مه میان اخترانم 
به گاه جلوه و پاکوبی و ناز 
اگر رشک آفرین دیگرانم 
اگر زیبایی و خوشبویی و لطف 
 چو دست من گل مریم ندارد 
اگر این ناخن رنگین و زیبا 
 ز مرجان دلفریبی کم ندارد 
 اگر این سینهٔ مرمرتراشم 
 به گوهرهای خود قیمت فزوده 
اگر این پیکر سیمین پر موج 
 به روی پرنیان بستر غنوده 
اگر بالای زیبای بلندم 
 به بالا پوش خز بس دلفریب است 
میان سینهٔ تنگم دلی هست 
 که از هر گونه شادی بی نصیب است 
مرا عار ‌آید از کاخی که در آن 
 نه آزادی، نه استقلال دارم 
 مرا این عیش ، از اندوه خلق است 
 ولی آوخ زبانی لال دارم 
نه تنها مرکب و کاخ توانگر 
 میان دیگران ممتاز باید 
 زن اشراف هم ملک است و این ملک 
ظریف و دلکش و طناز باید 
مرا خواهد اگر همبستر من 
 دمادم با تجمل آشناتر 
 مپندار ای زن عامی مپندار 
مرا از مرکب او پربهاتر 
چه حاصل زین همه سرهای حرمت 
که پیش پای کبر من گذارند ؟
 که او فردا گرم از خود براند 
مرا پاس پشیزی هم ندارند 
لبم را بسته اند اندیشه ام نیست 
 که زرین قفل او یا آهنین است 
 نگوید مرغک افتاده در دام 
 که بند پای من ابریشمین است 
 مرا حسرت به بخت آن زن آید 
 که مردی رنجبر همبستر اوست 
 چننین زن ، زرخرید شوی خود نیست 
 که همکار و شریک و همسر اوست 
تو ای زن، ای زن جویندهٔ راه 
 چراغی هم به راه من فراگیر 
نیم بیگانه ، من هم دردمندم 
 دمی هم دست لرزان مرا گیر
سیمین بهبهانی — سیمین بهبهانی — ای زن
ای زن ، چه دلفریب و چه زیبایی
 گویی گل شکفتهٔ دنیایی
 گل گفتمت ، ز گفته خجل ماندم 
 گل را کجاست چون تو دلارایی ؟
 گل چون تو، کی، به لطف سخن گوید ؟
 تنها تویی که نوگل گویایی
گر نوبهار غنچه و گل زاید 
 ای زن ،‌ تو نوبهار همی زایی
 چون روی نغز طفل تو ، آیا کس 
کی دیده نو بهار تماشایی؟
 ای مادر خجستهٔ فرخ پی
در جمع کودکان به چه مانایی؟
آن ماه سیمگون دل افروزی
 کاندر میان عقد ثریایی
آن شمع شعله بر سر خود سوزی
بزمی به نور خویش بیارایی
 از جسم و جان و راحت خود کاهی
 تا بر کسان نشاط بیفزایی
تا جان کودکان تو آساید 
 خود لحظه یی ز رنج نیاسایی
 گفتم ز لطف و مرحمتت اما 
آراسته به لطف نه تنهایی
 در عین مهر ، مظهر پیکاری
شمشیری و نهفته به دیبایی
از خصم کینه توز ، نیندیشی
و ز تیغ سینه سوز ،‌نپروایی
از کینه و ستیزهٔ پی گیرت 
دشمن  شکسته جام شکیبایی
بر دوستان خود  سر و جان بخشی
بر دشمنان گناه نبخشایی
 چون چنگ نغمه ساز  فرو خواندی
 در گوش مرد نغمهٔ همتایی
گفتی که : جفت و یار تو ام ، اما 
نی بهر عاشقی و نه شیدایی
ما هر دو ایم رهرو یک مقصد 
بگذر ز خود پرستی و خودرایی
دستم بگیر، از سر همراهی
جورم بکش ،‌ به خاطر همپایی
زینت فزای مجمع تو ، امروز
 هر سو ،‌ زنی است شهره به دانایی
دارد طبیب راد خردمندت 
 تقوای مریمی ،‌دم عیسایی
 چونان سخن سرای هنرمندت 
طوطی ندیده کس به شکرخایی 
 استاد تو به داتش همچون آب 
 ره جسته در ضمایر خارایی
بشکسته اند نغمه سرایانت 
بازار بلبلان ز خوش آوایی
امروز سر بلندی و از امروز
صد ره فزون به موسم فردایی
 این سان که در جبین تو می بینم 
 کرسی نشین خانهٔ شورایی
بر سرنوشت خویش خداوندی
 در کار خویش آگه و دانایی
 ای زن !‌ به اتفاق ، کنون می کوش
کز تنگنای جهل برون آیی
 بند نفاق پای تو می بندد 
این بند را بکوش که بگشایی
 ننگ است در صف تو جدایی ، هان 
نام نکو ،‌به ننگ ، نیالایی
 تا خود ز خواهشم چه بیندیشی
 تا خود به پاسخم چه بفرمایی
سیمین بهبهانی — سیمین بهبهانی — من با توام
 من با تو ام ای رفیق ! با تو
همراه تو پیش می نهم گام 
در شادی تو شریک هستم 
بر جام می تو می زنم جام 
من با تو ام ای رفیق ! با تو 
 دیری ست که با تو عهد بستم 
 همگام تو ام ،‌ بکش به راهم 
 همپای تو ام ، بگیر دستم 
پیوند گذشته های پر رنج 
اینسان به توام نموده نزدیک 
 هم بند تو بوده ام زمانی
 در یک قفس سیاه و تاریک 
رنجی که تو برده ای ز غولان 
 بر چهر من است نقش بسته 
 زخمی که تو خورده ای ز دیوان 
 بنگر که به قلب من نشسته 
 تو یک نفری ... نه !‌ بیشماری
هر سو که نظر کنم ، تو هستی 
یک جمع به هم گرفته پیوند 
 یک جبههٔ سخت بی شکستی
زردی ؟ نه !‌ سفید ؟ نه !‌ سیه ، نه 
بالاتری از نژاد و از رنگ 
تو هر کسی و ز هر کجایی
من با تو ، تو با منی هماهنگ
سیمین بهبهانی — سیمین بهبهانی — سنگ گور
ای رفته ز دل ، رفته ز بر ، رفته ز خاطر
بر من منگر تاب نگاه تو ندارم 
بر من منگر زانکه به جز تلخی اندوه 
در خاطر از آن چشم سیاه تو ندارم
 ای رفته ز دل ، راست بگو !‌ بهر چه امشب 
 با خاطره ها آمده ای باز به سویم؟
گر آمده ای از پی آن دلبر دلخواه 
من او نیم او مرده و من سایهٔ اویم 
من او نیم آخر دل من سرد و سیاه است 
 او در دل سودازده از عشق شرر داشت 
او در همه جا با همه کس در همه احوال 
سودای تو را ای بت بی مهر !‌ به سر داشت 
من او نیم این دیدهٔ من گنگ و خموش است 
 در دیدهٔ او آن همه گفتار نهان بود 
 وان عشق غم آلوده در آن نرگس شبرنگ 
مرموزتر از تیرگی ی شامگهان بود 
 من او نیم آری ، لب من این لب بی رنگ 
دیری ست که با خنده یی از عشق تو نشکفت
اما به لب او همه دم خندهٔ جان بخش
مهتاب صفت بر گل شبنم زده می خفت 
بر من منگر ، تاب نگاه تو ندارم 
 آن کس که تو می خواهیش از من به خدا مرد 
 او در تن من بود و ، ندانم که به ناگاه 
 چون دید و چها کرد و کجا رفت و چرا مرد 
من گور ویم ، گور ویم ، بر تن گرمش
افسردگی و سردی ی کافور نهادم 
او مرده و در سینهٔ من ،‌ این دل بی مهر 
سنگی ست که من بر سر آن گور نهادم
سیمین بهبهانی — سیمین بهبهانی — آنجا و اینجا
 آنجا نشسته دخترکی شاداب 
با گونه های چون گل نسرینش
لغزیده بر دو شانهٔ او آرام
انبوه گیسوان پر از چینش
زان دیدگان شوخ و سیه ریزد 
 افسون دلستانی و دلداری
 وان لعل نوش بار سخن گوید 
از عشق و اشتیاق و وفاداری
نزدیکتر ، عروس فریبایی است 
اما دریغ !‌ شاد و سخنگو نیست 
آزرده ، سرفکنده ز غم در پیش
افسرده ، لب گزیده که این او نیست 
آهسته آنچنان که نبیند کس 
 اشکی نشسته بر سر مژگانش
وان اشک را زدوده به انگشتان
 تا کس نداند از غم پنهانش
اینجا زنی است خامش و سنگین دل 
 کز سرد و گرم دهر خبر دارد 
خود را ز یاد برده که اینک او 
 یک ناز دختر و دو پسر دارد 
 بر کنده چشم های هوس کز پی
چشمی به کرده ها نگران دارد
 بنشانده شعله های هوا در دل 
کاین دل  سپردهٔ دگران دارد 
قلب خموش و سینهٔ آرامش
تابوت عشق و گور جوانی هاست 
اما از آن گذشتهٔ بی حاصل 
در خاطرش هنوز نشانی هاست 
زن نیست او ، که شمع شب افروزی ست 
روشن چو روز کرده حریمی را 
از عمر خویش و عمر شبی تاریک 
آرام و نرم کاسته نیمی را 
گردش چهار تن همگی دلبند 
 شادان که شمع خانه برافروزد 
غافل که شمع بر سر این سودا 
 از جان خویش کاهد و تن سوزد
سیمین بهبهانی — سیمین بهبهانی — بازیچه
دیشب به یاد روی تو سر کردم 
آن شکوهٔ نیافته پایان را 
 در دامن خیال تو بگشودم 
 از چشم ، چشمه های خروشان را 
در پیش پای جور تو نالیدم 
کاوخ چه سست مهر و چه بدخویی
بر چهره ام ، ز لطف ، نمی خندی
با من سخن ، به مهر ، نمی گویی
 چشم تو خیره شده به من و در وی
 افسانهٔ شگفتی و حیرت بود 
کان اشتیاق و مهر و محبت را 
 نادیدنم چگونه مروت بود ؟
من شرمسار ماندم و از پاسخ
درماند این لبان سخن پرداز 
اما کنون اگر تو ببخشایی
 من با تو آشکار کنم این راز
 در من نهفته کودک بیماری ست 
هر دم بهانه های عجب گیرد 
خواهد که شعله های جنون گردد 
در دامن سیاهی ی شب گیرد 
 چشم تو همچو دیگر چشمان است 
او رازدار و فتنه گرش خواند 
لبهات گرمتر ز لب کس نیست 
 او آتشین و پر شررش داند 
 من تشنه کام درد و غمم ، دردا 
 دردا که رنگ آب نمی بینم 
 در سوز عشق و محنت ناکامی
جز جلوهٔ سراب نمی بینم 
 با من مورز مهر و مکن یاری
 من از تو جز شکنجه نمی خواهم
 دیوانه ام ،‌ چه چاره کنم ؟ دل را 
 جز دردمند و رنجه نمی خواهم 
گر زانکه خواهمت ،‌نه تو را خواهم 
خواهم که خون به ساغر دل ریزم 
افکندمش به پیش رهت زین روی
تا خاک درد بر سر دل ریزم 
شادی ازین فسانه که پنداری
معشوق نازپرور سیمینی
ای کور دل دلم به تو می سوزد 
بازیچهٔ منی و نمی بینی
سیمین بهبهانی — سیمین بهبهانی — آرزو
 آه ، ای تیر ای تیر دلدوز 
 باز در زخم جانی نشستی
 آه ، ای خار ای خار جانسوز
 باز در دیدگانم شکستی
 ای ، ای گرگ ای گرگ وحشی
 چنگ و دندان به جانم فشردی
این جگرگاه بود ،‌ آن جگر بود 
 این که بشکافتی ، آن که خوردی
آتش ای آتش ای شعلهٔ مرگ 
سوختی ، سوختی پیکرم را 
مشت خاکستری ماند از من 
سوختی باز خاکسترم را 
ای توانسوز درد روانکاه 
 رفت جانم ، ز جانم چه خواهی ؟
 ناله ام مرد در ناتوانی
 از تن ناتوانم چه خواهی ؟
غیرت و رشک او آتشم زد 
جان پر مهر من کینه جو شد 
آرزویش به دل مرد و زین پس 
 مرگ او در دلم آرزو شد
دیدهٔ دیده بر دیگرانش
سرد و خاموش و بی نور ، خوشتر 
لعل خندیده بر دشمنانش
 بسته در تنگی ی گور ، خوشتر
سیمین بهبهانی — سیمین بهبهانی — موریانهٔ غم
 خندهٔ شیرین من ،‌ ریا و فریب است 
 در دل من موج می زند غم دیرین 
چهرهٔ شادان من ثبات ندارد 
داروی تلخم نهان به ظاهر شیرین 
اینهٔ چشم های خویش بنازم 
کز غم من پیش خلق راز نگوید 
هر چه در او خیره تر نگاه بدوزی 
با تو به جز حالت تو باز نگوید 
زان همه دردی که پاره کردم دلم را 
 خاطر کس رابه هیچ روی خبر نیست 
 غنچهٔ نشکفته ام که پای صبا را 
 بر دل صد چک من توان گذر نیست
آه شما دوستان کوردل من 
 دیدهٔ ظاهر شناس خویش ببندید 
سر خوشی ی خویشتن ز غیر بجویید 
 رنجه مرا بیش از این ز خود مپسندید 
دست بردارید از سرم که در این شهر 
 کس چون من آشفته و غمین و دژم نیست 
 در دل من این چنین عمیق نکاوید 
زانکه دلم را به جز تباهی ی غم نیست 
 من بت چوبین کهنه معبد عشقم 
جسم مرا موریانه خورد و خراشید 
 دست ازین پیکر تباه بدارید 
قالب پوسیده را به خاک مپاشید
سیمین بهبهانی — سیمین بهبهانی — سکوت سیاه
ابرو به هم کشیدم و گفتم 
 چون من در این دیار بسی هست 
 رو کن به دیگری که دلم را 
 دیگر نه گرمی هوسی هست 
 رنجور و خسته گفتی : اگر تو 
بینی به گرد خویش بسی را 
 من نیز دیده ام چه بسا، لیک 
 غیر از تو دل نخواست کسی را 
جانم کشید نعره که ای کاش
این گفته از زبان دلت بود 
ای کاش عشق تند حسودم 
 یک عمر پاسبان دلت بود 
اینک در سکوت شبانگاه 
 در گوش من صدای تو آید 
 در خلوت نهان خیالم 
یادی ز چشم های تو آید 
 آن چشم ها که شب همهٔ شب 
 عمری به چهره ام نگران بود 
 چشمی که در سکوت سیاهش
صد ناگشوده راز نهان بود 
 چشمم ز چشم های تو خواهد 
 کان گفته را گواه بیارد 
دردا که این سیاهی ی مرموز
جز موج راز  هیچ ندارد
سیمین بهبهانی — سیمین بهبهانی — اگر دردی نباشد
اگر دستی کسی سوی من آرد 
 گریزم از وی و دستش نگیرم 
به چشمم بنگرد گر چشم شوخی 
سیاه و دلکش و مستش نگیرم 
به رویم گر لبی شیرین بخندد 
 به خود گویم که این دام فریب است 
 خدایا حال من دانی که داند ؟
 نگون بختی که در شهری غریب است 
 گهی عقل آید و رندانه گوید 
 که با آن سرکشی ها رام گشتی
گذشت زندگی درمان خامی ست 
متین و پخته و آرام گشتی
ز خود پرسم به زاری گاه و بی گاه 
 که  از این پختگی حاصل چه دارم ؟
به جز نفرت به جز سردی به جز یأس 
ز یاران عاقبت در دل چه دارم ؟
مرا بهتر نبود آن زندگانی
که هر شب به امیدی دل ببندم ؟
 سحرگه با دو چشم گریه آلود 
بر آن رؤیای بی حاصل بخندم ؟
مرا بهتر نبود آن زندگانی
که هر کس خنده زد گویم صفا داشت ؟
مرا بهتر نبود آن زندگانی
که هر کس یار شد گویم وفا داشت ؟
 مرا آن سادگی ها ، چون ز کف رفت ؟
کجا شد آن دل خوش باور من ؟
چه شد آن اشک ها کز جور یاران 
 فرو می ریخت  از چشم تر من ؟
چه شد آن دل تپیدن های بیگاه 
ز شوق خنده یی ، حرفی ، نگاهی ... ؟
چرا دیگر مرا آشفتگی نیست 
 ز تاب گردش چشم سیاهی ؟
خداوندا شبی همراز من گفت 
 که نیک و بد در این دنیا قیاسی ست 
 دلم خون شد ز بی دردی خدایا 
 چو می نالم ،‌ مگو از ناسپاسی ست 
 اگر دردی در این دنیا نباشد 
کسی را لذت شادی عیان نیست 
 چه حاصل دارم از این زندگانی
که گر غم نیست شادی هم در آن نیست
سیمین بهبهانی — سیمین بهبهانی — سه تار شکسته
ای سایهٔ او ز من چه خواهی؟
 دست از من رنجدیده بردار
بر خاطر خسته ام ببخشای
 بگذار مرا به خویش ، بگذار 
 هر جا نگرم  به پیش چشمم 
 آن چشم چو شب سیاهید 
وانگه به نظر در آن سیاهی
آن چهرهٔ بی گناهید 
برقی جهد از دو دیدهٔ او 
 سوزد دل رنجدیده ام را 
 چشمک زند و رَود ، چو بیند 
 این اشکِ به رخ دویده ام را 
گاهی به شتاب پیشم اید 
 بر سینهٔ من نهد سر خویش
 بر آتش سینه ام زند آب 
 با اشک دو دیدهٔ تر خویش
 گه بوسه رباید از لب من 
آن سایهٔ دلکش خیالی
 بیخود شوم و به خود چو آیم 
او رفته و جای اوست خالی
آنگه دود از پیش خیالم 
 تادامن او به دست گیرد 
 اصرار کند که اعترافی
زان دیدهٔ نیمه مست گیرد 
خواهد که در آن دو چشم بیند 
 اقرار به عشق و بی قراری
وانگه فکند به گردنش دست 
 از شادی و از امیدواری
این سایه که هرکجاست با من 
 جز جلوهٔ او در آرزو نیست 
 با من شب و روز و گاه و بیگاه 
او هست و هزار حیف ، او نیست 
دانی که چه نغز و دلپذیرست 
آنگه که سه تار نغمه ریزد ؟
 یک روز دل من آن چنان بود 
 یعنی که هزار نغمه می زد
 یک شب ‌ بر جمع نکته سنجان 
جانم به نگاهی آشنا شد 
 غم آمد و در دلم درآویخت 
شادی ز روان من جدا شد 
یکباره چه شد ؟ دلم فرو ریخت 
 از دیدن آن دو نرگس مست 
 گفتی که سه تار نغمه پرداز
 بر خاک ره اوفتاد و بشکست
سیمین بهبهانی — سیمین بهبهانی — نغمهٔ درد
این منم ، ای غمگساران این منم 
 این شرار سرد خاکستر شده ؟
 این منم ای مهربانان این منم 
این گل پژمردهٔ پرپر شده ؟
این منم یا نغمه یی کز تار عشق 
جست و غوغا کرد و خاموشی گرفت ؟
این منم یا نقش صدها آرزو 
 کاین چنین گرد فراموشی گرفت ؟
خنده بودم بر لبان زندگی
 ناگهان در وحشتی پنهان شدم 
 ناز بودم در نگاه ‌آرزو 
اشک خونین درد بی درمان شدم 
در کف بد مست بودم جام و او 
بر سر سنگی شکست این جام را 
 چهره شد تاریخ غم، تقویم درد 
 بس که بردم محنت ایام را 
این منم ؟ نه !‌ من کجا و غم کجا ؟
خنده های جانفزای من چه شد ؟
از چه رو این گونه افسردم، چرا ؟
جان شادی آشنای من چه شد ؟
از چه چون لعلش به دستم بوسه داد 
 جان دگر شیدا نشد، رسوا نشد ؟
از چه چون اشکش به پایم اوفتاد 
شور عشقی در دلم پیدا نشد ؟
از چه چشمم از نگاه او گریخت 
 اشتیاق دیده را نادیده کرد ؟
 از چه دل در پاسخ سرمستیش
سر گرانی کرد و ناسنجیده کرد 
هیچ باور می کنید ای دوستان 
کاین منم ، این شاخهٔ بی بر منم ؟
این منم این باغ بی روح خزان 
این منم این شام بی اختر منم ؟
سیمین بهبهانی — سیمین بهبهانی — آتش دامنگیر
ز شب نیمی گذشت و پرتو ماه 
به کنج کلبه ام ناخوانده سر زد 
 سپیدی بر سیاهی های جانم 
ز نو نقشی دگر ، رنگی دگر زد 
 میان چند نقش دود مانند 
یکی زان دیگرانم زنده تر بود 
رخش ازمستی او راز می گفت 
دو چشمش از شرر سوزنده تر بود 
نگاهش همره صد شکوه می ریخت 
 شرار کینه بر پیراهن او
 ز خشمی آتشین پیچیده می شد 
 به چنگش گوشه یی از دامن او 
خروشی زد که دیدی ؟ شعله بودی 
به بر بگذشتمت ، در من گرفتی
به سختی خرمنی را گرد کردم 
به آسانی در این خرمن گرفتی
تو را دانسته بودم فتنه سازی 
 ولی از فتنه ات پروا نکردم 
کجا تاج گلت بر سر نهادم 
 اگر خود را چنین رسوا نکردم ؟
بر این گفتار ، چندان تلخی افزود 
 که نازک خاطرم رنجید و آزرد 
دلم پر خون شد و چشمم پر از اشک 
غرورم پست شد ، نابود شد ،‌ مرد 
 نمی دانم ز من پاسخ چه بودش
به اشکی یا به آهی یا نگاهی
همین دانم که او این نکته دریافت 
ز جان دردمند بیگناهی
مگو کز شعلهٔ دیوانهٔ تو 
مرا دامان چرا باید بسوزد 
که گر این شعله خاموشی نگیرد 
 بسوزد آن چه را باید بسوزد