mabidan/ganjoor huggingface dataset:
همام تبریزی — غزلیات — شمارهٔ ۵۸
دردمندان را ز بوی دوست درمان می‌رسد
مژدۀ فرزند پیش پیر کنعان می‌رسد
یوسف کنعانی از زندان همی‌یابد خلاص
خاتم دولت به انگشت سلیمان می‌رسد
خضر را نور الهی رهنمایی می‌کند
کز میان تیرگی بر آب حیوان می‌رسد
امن و راحت در میان ملک پیدا می‌شود
سایه کیخسرو فرخ به ایران می‌رسد
چشم روشن می‌شود چون صبح دولت می‌دمد
این شب تاریک ظلمانی به پایان می‌رسد
می‌درفشد ابر و می‌گوید زمین مرده را
تازه و سیراب خواهی شد که باران می‌رسد
بلبلان را باد نوروزی بشارت می‌دهد
کز ره یک ساله گل سوی گلستان می‌رسد
می‌رساند عاشقان را باد پیغامی ز دوست
وه که زان همدم چه راحت‌ها به ایشان می‌رسد
همچو سلطان نبوت را ز انفاس اویس
جان ما را راحتی از بوی جانان می‌رسد
این نسیم خوش نفس و آسایش جان همام
از غبار منزل او عنبرافشان می‌رسد
همام تبریزی — غزلیات — شمارهٔ ۵۹
جان را به جای زلفت جای دگر نباشد
زین منزل خوش او را عزم سفر نباشد
جانا دلم ربودی گویی خبر ندارم
در زلف خود طلب کن زانجا به در نباشد
رویی و صد لطافت چشمی و جمله آفت
زین خوبتر نیاید زان نیک‌تر نباشد
در زیر خرمن گل داری شکرستانی
در هیچ بوستانی گل با شکر نباشد
نقشت همی‌پرستم گو سر برو ز دستم
سودای خوب رویان بی‌دردسر نباشد
جایی که تیرباران آید ز غمزۀ تو
جز جان نازنینان آنجا سپر نباشد
عاشق چنان به بویت از دور مست گردد
کاو را اگر بگیری در بر خبر نباشد
هر عاشقی که چشمش روی تو دیده باشد
گر بنگرد به غیری صاحب‌نظر نباشد
در جان همام دارد امّید روز وصلت
ای وای بر امیدش آن روز اگر نباشد
همام تبریزی — غزلیات — شمارهٔ ۶۰
چو رخسارت گل رنگین نباشد
شکر چون لعل تو شیرین نباشد
بدیدم عارض و روی تو گفتم
بدین خوبی گل و نسرین نباشد
نهان داری میان لعل پروین
به لعل اندر نهان پروین نباشد
وفا می‌کن به رغم خوب رویان
که خوبان را وفا آیین نباشد
مکن جور و جفا بر ما از این بیش
جفا بر عاشقان چندین نباشد
اگر چه عاشقان بسیار داری
ولی چون من یکی مسکین نباشد
مرا ای خسرو خوبان چو فرهاد
نصیبی زان لب شیرین نباشد
سری را کآستانت گشت بالین
دگر او را سر بالین نباشد
مرا روزی به دست آید شب وصل
ولیکن چون شب دوشین نباشد
کسی کاو جز به وصلت شادمان نیست
چرا در هجر تو غمگین نباشد
همام اندر غزل دُر می‌چکاند
ز تو باری کم از تحسین نباشد
همام تبریزی — غزلیات — شمارهٔ ۶۱
اگر بختم دهد باری که یارم همنشین باشد
زهی مقبل که من باشم زهی دولت که این باشد
نباید این چنین ماهی برون از هیچ خرگاهی
نظیرش گر همی‌خواهی مگر در حور عین باشد
میان ظلمت مویش به زیر پرتو رویش
گهی عقلم شود کافر گهی بر راه دین باشد
به شمع آسمان حاجت نباشد بعد از این ما را
چنین تابنده خورشیدی چو بر روی زمین باشد
چو بخرامد نگارینم نفیر از خلق برخیزد
نپندارم که طوبی را شمایل این چنین باشد
لب شیرین می‌گونش خرد را مست گرداند
از آن می کاب حیوانش غلام کمترین باشد
حدیثش دوست می‌دارم اگر خود هست نفرینم
که دشنام از لب شیرین به جای آفرین باشد
همام آن دم که می‌گوید حدیث زلف و خالش را
نفس‌ها کز دهان او برآید عنبرین باشد
همام تبریزی — غزلیات — شمارهٔ ۶۲
دوست آن دارد و آن است که جان می‌بخشد
مهربانی به دل اهل دلان می‌بخشد
عقل و جان هر که کند پیشکش دلبر خویش
گوهر و لعل به دریا و به کان می‌بخشد
صفت روی دلارام کنم کاو دارد
آن ملاحت که حلاوت به زبان می‌بخشد
آتش عشق توام داد حیاتی به از آنک
آب الوند به خاک همدان می‌بخشد
چشم و ابروی تو را گو که به نخجیر مرو
صید خود روح بدان تیر و کمان می‌بخشد
همام تبریزی — غزلیات — شمارهٔ ۶۳
نیِ بی‌نوا ز شکّر به نوا شکرفشان شد
چه خوش است نغمه او را که حیات جاودان شد
منگر در آن که دارد تن نازکش جراحت
بنگر که تا چه راحت ز وجود او روان شد
تن پر ز نیش دارد چو درون ریش دارد
غم و درد بیش دارد نفسش حیات از آن شد
دل و جان چو نیست نی را عجب است این که دارد
خبری ز حال دل‌ها که انیس عاشقان شد
به سخن دهن گشاده نه که سر به باد داده
چو سر و زبان ندارد ز چه صاحب بیان شد
نفسش مسیح مریم که حیات بخشد از دم
به سخن گرفته عالم چو همام مهربان شد
چو شنید مرغ جانم ز نوای نی صفیری
ز دیار تن زمانی به جوار آشیان شد
همام تبریزی — غزلیات — شمارهٔ ۶۴
نباتت بر لب شکّر برآمد
زمرد گرد یاقوتت درآمد
ز گلبرگ تو سنبل سر برآورد
زهی سنبل که از گل بر سر آمد
رخت منشور خوبی داشت بی خط
چو خطت بر مثال عنبر آمد
گواهی داد هر جا شاهدی بود
که در حسن تو خطی دیگر آمد
همام تبریزی — غزلیات — شمارهٔ ۶۵
برو ای زاهد مغرور و مده ما را پند
عاشقان را به خدا بخش ملامت تا چند
من دیوانه ز زنجیر نمی‌اندیشم
که کشیده‌ست مرا زلف مسلسل در بند
خسروان از پی نخجیر دوانند ولی
صید خوبان به دل خویش درآید به کمند
نه چنان واله آن صورت و بالا شده‌ام
که مرا با دگری مهر بود یا پیوند
گل رویت مگر از باغ بهشت آوردند
که به گلزار گلی نیست به رویت مانند
گر بود پرورش نیشکر از آب حیات
هم نسازند از آن چون لب شیرین تو قند
کردم اندیشه بدین حسن و لطافت که تویی
دگر از مادر ایتام نزاید فرزند
از تو نشکیبم و آرام نگیرم نفسی
عاشق آن است که از دوست نباشد خرسند
می‌دمد بوی خوشت هر نفس از شعر همام
لاجرم ولوله‌ای در همه آفاق افکند
همام تبریزی — غزلیات — شمارهٔ ۶۶
میان ما و شما بود پیش از آن پیوند
که جان علوی ما شد در این قفس در بند
بجز دهان لطیفت که با نسیم گل است
ندید دیده مردم گلاب‌دان از قند
لب خوشت که فدا باد آب حیوانش
نداد آبم و در جانم آتشی افکند
چگونه از ملک انسان شریف‌تر نبود
که ز آدمی چو تو پیدا همی‌شود فرزند
ز ذوق بی‌خبر است آن که می‌کند تشبیه
رخت به چشمهٔ خورشید و قد به سرو بلند
از آب و خاک نیاید کسی بدین خوبی
در آن جهان مگر از روح صورتی سازند
بگو که چاره من چیست از مشاهده‌ات
به حسن هیچ کسی چون نمی‌شود خرسند
اگر چه غیرتم آید میان شهر برآی
زبان هر که مرا پند می‌دهد دربند
همام چون که سلامت کند ملول مشو
گرش جواب نگویی به زیر لب می‌خند
همام تبریزی — غزلیات — شمارهٔ ۶۷
سر تا قدم به آب حیاتت سرشته‌اند
دل‌ها مثال نقش تو بر جان نبشته‌اند
گر زاهدان صومعه بینند صورتت
عاشق شوند بر تو وگر خود فرشته‌اند
رویی چنین به حسن و لطافت ندیده‌ام
زین نوع گل دگر به جهان در نکشته‌اند
چون آمدی به منزل دنیا که از بهشت
خوبان نازنین را بیرون نهشته‌اند
مست شبانه بود همام از شراب عشق
آن صبح‌ها که طینت آدم سرشته‌اند
همام تبریزی — غزلیات — شمارهٔ ۶۸
ماه‌رویان زلف مشکین را پریشان کرده‌اند
عاشقان دنیی و دین در کار ایشان کرده‌اند
نور صبح از پرده شب آشکارا می‌شود
گر چه عارض را به زیر زلف پنهان کرده‌اند
شاهدان در شهر عرض صورت خود داده‌اند
زاهدان میلی به راه بت‌پرستان کرده‌اند
بیدلان غوغا به کوی دوستان آورده‌اند
بلبلان مست آهنگ گلستان کرده‌اند
عقل‌های ما ز چشم مستشان لایعقیل است
زلف‌ها دل‌های ما را گوی چوگان کرده‌اند
پیش از این در مجلس روحانیان ارواح ما
با جمال شاهدان میلی فراوان کرده‌اند
جان ما در قالب خاکی نمی‌گیرد قرار
در قفس مرغان وحشی را به زندان کرده‌اند
هر نثاری لایق خوبان نباشد لاجرم
مهرورزان بر سر ایشان دل افشان کرده‌اند
تا نماند آبرویی چشمه خورشید را
آفتاب روی ایشان را درفشان کرده‌اند
چون همام آن‌ها که چشم نیم مستت دیده‌اند
پشت بر خم‌خانه‌های می‌فروشان کرده‌اند
همام تبریزی — غزلیات — شمارهٔ ۶۹
عاقلان از غافلان اسرار خود پوشیده‌اند
آب حیوان در میان تیرگی نوشیده‌اند
رنگ حرص وشهوت از آیینه دل برده‌اند
تا در آن آیینه عکس روی دلبر دیده‌اند
جان خود در زلف کافرکیش جانان بسته‌اند
کافری بگزیده وز اسلام بر گردیده‌اند
در خرابات محبت جان گروگان کرده‌اند
تا ز معشوق سقیهم یک قدح بخریده‌اند
با وصال خوب روی خویش در پیوسته‌اند
ز آفرینش فارغ از کون و مکان ببریده‌اند
تا نبیند چشم ایشان روی هر نامحرمی
خویش را چون گنج در ویرانه‌ها پوشیده‌اند
با گدایی کرده نسبت خویشتن را چون کلیم
رفته در زیر گلیمی سلطنت ورزیده‌اند
رسته‌اند از عالم صورت‌پرستی روز و شب
چون همام اندر ره معنی به جان کوشیده‌اند
همام تبریزی — غزلیات — شمارهٔ ۷۰
گرچه سیاحان جهان گردیده‌اند
مثل رویت کافرم گر دیده‌اند
مهرورزان پیش نقش روی تو
بر جمال شاهدان خندیده‌اند
ماه‌رویان ز اشتیاقت سال‌ها
پای سرو و روی گل بوسیده‌اند
شاعران کردند تشبیهت به ماه
زین سخن صاحب‌دلان رنجیده‌اند
صبح دانی ناله مرغان ز چیست؟
بوی زلفت از صبا بشنیده‌اند
از ره چشمم گرفتی ملک دل
جمله دل‌ها در بلای دیده‌اند
سرزنش کردن نمی‌باید مرا
عشق پیش از عهد ما ورزیده‌اند
عاشقان را از ملامت باک نیست
کاین گنه دیر است کآمرزیده‌اند
عشق را قومی که پنهان داشتند
شعله آتش به نی پوشیده‌اند
دوستی ز آنان نیاید ای همام
کز حدیث دشمنان ترسیده‌اند
همام تبریزی — غزلیات — شمارهٔ ۷۱
زاهدان با شاهدان همخانه‌اند
گرد هر شمعی دو صد پروانه‌اند
اهل دل در بت پرستی آمدند
شاهدان بت، دیده‌ها بتخانه‌اند
با پری‌رویان نماند عقل و هوش
جمله معذورند اگر دیوانه‌اند
روی خوب آیینه خود ساختند
در سر زلف بتان چون شانه‌اند
از لب معشوق می‌نوشند می
فارغ از خم‌خانه و پیمانه‌اند
عارفان ما را ملامت می‌کنند
آن گران‌جانان ز دل بیگانه‌اند
مردم بینا دل جوهرشناس
چون همام اندر پی دردانه‌اند
همام تبریزی — غزلیات — شمارهٔ ۷۲
نظرها محرم رویت نبودند
به مشتاقان نموداری نمودند
چو بر آب و گل آمد عکس رویت
دری از حسن بر عالم گشودند
زگل گل‌های گوناگون برآمد
که دل‌ها از لطافت میر بودند
ز عشق هر گلی صد بلبل مست
به دستان‌ها زبان‌ها می‌گشودند
اثر نگذاشت ز ایشان غیرت عشق
تو پنداری که خود هرگز نبودند
همام افسانه‌گوی دوستان است
که این افسانه گفتند و شنودند
همام تبریزی — غزلیات — شمارهٔ ۷۳
بنامیزد چنانت آفریدند
که پنداری ز جانت آفریدند
نمی‌دانم ز جان خوشتر چه باشد
که تا گویم که زانت آفریدند
لبت کاب حیات از وی چکان است
مگر زاب دهانت آفریدند
تماشاگاه جانم را بهشتی
بدان سرو روانت آفریدند
دهانت با میان هر لحظه گوید
که چون من بی‌نشانت آفریدند
به رویت کی رسد رویم که او را
برای آستانت آفریدند
قرار عاشقانت برد سحری
که در چشم و زبانت آفریدند
ز زخمت صید دل‌ها چون برد جان
که با تیر و کمانت آفریدند
همام آن روز می‌ورزید عشقت
که جان عاشقانت آفریدند
همام تبریزی — غزلیات — شمارهٔ ۷۴
این مقبلان که باخبر از روز محشرند
جان را به دین و دانش و طاعت بپرورند
از حسن خلق همچو بهشتی مزینند
یا بند روح روح چو در خویش بنگرند
در بحر فکر غوطه زنانند روز و شب
تا ره به سوی گوهر معنی همی‌برند
مرغان عرش بسته دام طبیعتند
از سدره بگذرند چو زین دام برپرند
در جوی و حوض تیره شد آب حیات علم
اصحاب نوق آب ز سر چشمه می‌خورند
رغبت بدین مآرب دنیا کجا کنند
قومی که در موارد تسنیم و کوثرند
در حسن قدسیان برمد ذهن ما ولی
این شاهدان با نمک از خاک دیگرند
همام تبریزی — غزلیات — شمارهٔ ۷۵
به کوی دوست که وهم و خیال ره نبرند
مجال کی بود آنجا که عاشقان گذرند
ندیده دیدۀ کس حسن بی‌نهایت او
ز فرق تا به قدم گر چه عارفان نظرند
چو هست آینه روی دوست حسن صور
برای عکس در آیینه‌ها همی‌نگرند
خیال بین که ز جانان وصال می‌جویند
خبر دهید به یاران که جمله بی‌خبرند
اگر شمال و صبا را روانه گردانم
به آن دیار ره دور او به سر نبرند
بخوان همام دو بیت از حدیث خوش نفسی
که عاشقان سخنش را حیات جان شمرند
گروه عشق کز اثبات محو در سفرند
به شهر نام و نشان می‌رسند می‌گذرند
چو مرغ و ماهی کاندر هوا و آب روند
نشان پی نگذارند از آن که بی‌اثرند
همام تبریزی — غزلیات — شمارهٔ ۷۶
قومی که ره به منزل خوبان همی‌برند
اقبال مایه‌ای‌ست که ایشان همی‌برند
جان می‌برند تحفه به نزدیک یار خویش
خرما به بصره، زیره به کرمان همی‌برند
جان را در آن دیار چه قیمت بود ولی
سهل است چون به پیش کریمان همی‌برند
دل برگرفته‌اند از این خاک‌دان چو خضر
تا ره به سوی چشمهٔ حیوان همی‌برند
خود را نگاه دار ز دیوان راه‌زن
کانگشتری ز دست سلیمان همی‌برند
مغرور علم و طاعت و تقوی خود مشو
کانجا از این متاع فراوان همی‌برند
چوگان و دست و پنجه مردان بهانه‌ای‌ست
این گوی را به بخت ز میدان همی‌برند
هان ای همام بنده مردان عشق شو
کایشان رهی به مجلس سلطان همی‌برند
همام تبریزی — غزلیات — شمارهٔ ۷۷
می‌روی وز پی تو پیر و جوان می‌نگرند
به تعجب همه در صورت جان می‌نگرند
هست رویت گل خندان و جهانی مشتاق
همچو بلبل به تو در نعره‌زنان می‌نگرند
غیرتم هست ولی منکر حق نتوان بود
به تفرج به گل و سرو روان می‌نگرند
گر یکی را ز نظر منع کنم می‌گوید
که تو هم می‌نگری گر دگران می‌نگرند
نتوان چشم کسی بست که در وی منگر
رایگان است نظر جمله جهان می‌نگرند
کس نداند که پری یا ملکی یا مردم
در تو حیران شده خلقی به گمان می‌نگرند
عالمی منکر سودای همامند ولی
زیر چشمت همه در چشم و دهان می‌نگرند
زاهدان نیز چو رندان همه شاهدبازند
فرق آن است که ایشان ز نهان می‌نگرند
همام تبریزی — غزلیات — شمارهٔ ۷۸
زلف ترک من صبا هردم مشوش می‌کند
تا دماغ عاشقان از بوی آن خوش می‌کند
با زمین مرده ابر نوبهاری کی کند
آنچه با من بوی زلف یار سرکش می‌کند
از لطافت ترک من گویی که هست آب حیات
خاصه آن ساعت که طبعش همچو آتش می‌کند
سبزه و آب و شراب و شاهد و رود و سرود
گر نباشد روی ترکم کار هر شش می‌کند
هر بهاری گل به دامن می‌کند زر پیشکش
تا خطابش ترک من ادنی وادش می‌کند
چون به مژگان خون عالم می‌تواند ریختن
از چه ترکم هر زمان آهنگ ترکش می‌کند
گر ز ترکی ریخت چشم ترک او خون همام
چون که صید لاغر است از ننگ ترکش می‌کند
همام تبریزی — غزلیات — شمارهٔ ۷۹
آنچه باید همه داری و نداری مانند
کس نگوید مه و خورشید به رویت مانند
اتفاق است که بی مثل جهانی لیکن
قیمت حسن تو صاحب‌نظران می‌دانند
عکس گل‌های رخ خویش در آیینه ببین
تا ز اندیشه بستان و گلت بستانند
التفاتی نبود چشم خوشت را به کسی
بر سر خاک درت شاه و گدا یکسانند
بادها عطر‌فروشان سر زلف تواند
گرد گل‌های چمن بوی تو می‌گردانند
دیده‌ای باد بهاری که گل افشان گردد
مهربانان دل و جان بر تو چنان افشانند
همام تبریزی — غزلیات — شمارهٔ ۸۰
اهل دل در هوس عشق تو سرگردانند
زاهدان شیوۀ این طایفه کمتر دانند
ذوق آموختنی نیست که آن وجدانی‌ست
عقلا جمله در این کار فرو می‌مانند
این چنین مست که ماییم ز خم‌خانه دوست
همه خواهند که باشند ولی نتوانند
بت‌پرستان رخت طایفه توحیدند
مست و دیوانه عشق تو خردمندانند
آفتابی تو و اصحاب ملاحت انجم
در حضورت همه از دیده ما پنهانند
هر یکی را سخنی در صفت منظوری‌ست
وصف روی تو که داند که همه حیرانند
مجلس افروز بهشت است جمال خوبان
نی چنان دان به حقیقت که بهشت ایشانند
هست صاحب‌نظران را هوسی با گل و سرو
کاندکی هردو به رخسار و قدت می‌مانند
گرمی از ذکر تو یابند نه از شعر همام
در سماعی که غزل‌های ورا می‌خوانند
همام تبریزی — غزلیات — شمارهٔ ۸۱
ز کوی دوست مرا ناگزیر خواهد بود
وگر گذر همه بر تیغ و تیر خواهد بود
از آب دیده من در میان منزل دوست
به هر طرف که روی آبگیر خواهد بود
ز بیم غیرت صاحب‌دلان در آن منزل
گمان مبر که کسی جای‌گیر خواهد بود
مباش منکر فریاد ما که مستان را
همیشه بر در خوبان نفیر خواهد بود
مدام تا که بود نوبهار و موسم گل
ز عندلیب چمن پر صفیر خواهد بود
تو را که بر سرگل زلف عنبرافشان است
چه احتیاج به مشک و عبیر خواهد بود
به عهد روی تو ما را شب چهاردهم
کجا فراغت بدر منیر خواهد بود
در آن زمان که ز جان یک نفس بود باقی
هنوز یاد توام در ضمیر خواهد بود
میان مجمع صاحب‌دلان حدیث همام
چو هست ذکر شما دل‌پذیر خواهد بود
همام تبریزی — غزلیات — شمارهٔ ۸۲
هر که او عاشق جمال بود
شاهدش خود گواه حال بود
گر بود پاکباز شاهد نیز
پاک و روشن‌تر از زلال بود
حال اگر برخلاف این باشد
دوستی هر دو را وبال بود
چشم خود را به آب شرم بشوی
تا که شایسته جمال بود
حیف باشد که دیده بی‌آب
تشنه مشرب وصال بود
هیمه ز آتش چو سرخ شد آخر
همه خاکستر و زگال بود
زر صافی نهاد را ز آتش
سرخ‌رویی با کمال بود
وان که او مرد حال شد چو همام
فارغ از بند قیل و قال بود
هست امیدم که بهره‌ای ز وصال
یابد و فارغ از خیال بود
همام تبریزی — غزلیات — شمارهٔ ۸۳
چشم بد دور که زیباتر از این نتوان بود
بنده روی تو خواهم ز میان جان بود
دل من در هوس آن لب چون آب حیات
بس که در تیرگی زلف تو سرگردان بود
گفته بودند که روی تو به از خورشید است
چون بدیدیم به جان تو که صد چندان بود
حسن در عهد تو مشهور به همشهری ماست
پیش از این نسبت او گرچه به ترکستان بود
آب حیوان به زمان لب تو پیدا شد
تا به امروز گر از دیدۀ ما پنهان بود
خاک پای تو گروهی که به جان بخریدند
همه انصاف بدادند که نیک ارزان بود
عندلیب است در این باغ مگر جان همام
که مدامش هوس روی گل خندان بود
همام تبریزی — غزلیات — شمارهٔ ۸۴
آن را که حسن و شکل و شمایل چنین بود
چندان که ناز بیش کند نازنین بود
وقتی در آب و آینه می‌بین جمال خویش
کز روزگار حاصل عمرت همین بود
با خود نشین و همدم و هم‌راز خویش باش
حیف آیدم که با تو کسی همنشین بود
ای دوست آن خیال جوانی بود نه عشق
هر دوستی که تا نفس واپسین بود
روزی که زین جهان به جهان دگر شوم
در جان من خیال تو نقش نگین بود
هر جا که می‌روی قدمی باز پس نگر
سرها ببین که بر سر روی زمین بود
بر آدمی ملایکه انکار کرده‌اند
معلومشان نبود که انسان چنین بود
کاغذ ز شرم پاره شود بشکند قلم
گر صورتت برابر نقاش چین بود
چون از لبت همام حدیثی کند تمام
ز آب حیات بر سخنش آفرین بود
همام تبریزی — غزلیات — شمارهٔ ۸۵
هوس عمر عزیزم ز برای تو بود
بکشم جور جهانی چو رضای تو بود
در ازل جان مرا عشق تو هم صحبت بود
تا ابد در دل من مهر و وفای تو بود
جای افسر شود آن سر که به پای تو رسد
پادشاهی کند آن کس که گدای تو بود
هست امیدم که نمایی تو خداوندی‌ها
ور نه از بنده چه آید که سزای تو بود
خجلم زان که فرود آمده‌ای در دل تنگ
چیست این منزل ویرانه که جای تو بود
روی خوب تو شد انگشت‌نمای خورشید
مه نو کیست که انگشت‌نمای تو بود
سال‌ها سجده صاحب‌نظران خواهد بود
بر زمینی که نشان کف پای تو بود
راحت روح و فتوح دل مشتاقان است
هر حدیثی که در او وصف و ثنای تو بود
سخنی لایق سمعت نبود ور باشد
هم غزل‌های همام ابن علای تو بود
همام تبریزی — غزلیات — شمارهٔ ۸۶
زینهار ای دل گرت با عشق پیوندی بود
غیرتت باید که بر پای هوا بندی بود
حسن روزافزون طلب، جاوید با وی عشق باز
حسن خوبان مجازی تازه یک چندی بود
اهل دل را گر بود میلی به صورت‌های خوب
عشق نتوان گفتن آن را لیک مانندی بود
منزل حسن است چشم و زلف و خال دلبران
عشق را با منزل معشوق پیوندی بود
جان ما در حسن فانی شد کجا یابند باز
در میان چشمهٔ حیوان اگر قندی بود
در میان عشق و جان چون صحبتی آمد پدید
شرح نتوان داد کایشان را چه فرزندی بود
جان شیرینم نباید جز برای مهر دوست
بر همام او را به مهر خویش سوگندی بود
همام تبریزی — غزلیات — شمارهٔ ۸۷
بر سر کوی تو سرها می‌رود
جان فدای روی زیبا می‌رود
نیست کویت منزل تر دامنان
هر که عیار است آنجا می‌رود
چون تو پا از خانه بیرون می‌نهی
در میان شهر غوغا می‌رود
هر که رویت دید یا بویت شنید
همچو مستان بی‌سر و پا می‌رود
تا نیاید گوهر وصلت به دست
آب چشمم همچو دریا می‌رود
ز آتش هجران او هر صبح‌دم
درد دل‌ها تا ثریا می‌رود
مردم آسوده کی دارد خبر
ز آنچه بر بیمار شب‌ها می‌رود
ما نه مرد چشم و ابروی توییم
چون درافتادیم بر ما می‌رود
هست مهمان لبت جان همام
خوش همی‌دارش که فردا می‌رود
همام تبریزی — غزلیات — شمارهٔ ۸۸
جان‌ها در آتشند که جانان همی‌رود
سیلاب خون ز دیدهٔ گریان همی‌رود
یعقوب را زیوسف خود دور می‌کنند
خاتم برون ز دست سلیمان همی‌رود
آدم وداع سایهٔ طوبی همی‌کند
خضر از کنار چشمه حیوان همی‌رود
صحرا و شهر فتنه و غوغای مردم است
تا خود چه داوری‌ست که سلطان همی‌رود
دیدی که آدمی چه کشد در وداع جان
بر ما ز هجر یار دو چندان همی‌رود
دردا که گوهری‌ست گران‌مایه صحبتش
دشوار دست داده و آسان همی‌رود
این می‌کشد مرا که درین غصه یار نیز
پر آب کرده چشم و پریشان همی‌رود
امیدوار باش درین حال ای همام
کاین جور روزگار به پایان همی‌رود
در موسم بهار کند عاقبت رجوع
حسنی که در خزان زگلستان همی‌رود
همام تبریزی — غزلیات — شمارهٔ ۸۹
عشق از صورت او آینه جان بنمود
تا در آن آینه عکس رخ جانان بنمود
حسن او عکس جمالی‌ست که بیش از نظر است
عجب است این که در آیینه امکان بنمود
آب حیوان که میان ظلمات است نهان
دوست در چشمهٔ خورشید درفشان بنمود
آن صفت‌ها که رسیده است به گوشم ز بهشت
روی او چشم مرا روشن و آسان بنمود
زلف بر عارض او چون رقم کفر کشید
باد برداشت سر زلفش و ایمان بنمود
گفتمش جز دل من هست تو را زندانی؟
در شکن‌های سر زلف هزاران بنمود
بر زبانم سخن نظم ثریا می‌رفت
خنده زد بر سخنم رسته دندان بنمود
آن که بخشید حلاوت به لب شیرینش
در حدیثم اثری زان شکرستان بنمود
می‌نماید به عنایت ز سخن‌های همام
آن لطافت که ز شاخ گل خندان بنمود
همام تبریزی — غزلیات — شمارهٔ ۹۰
بوسه‌ای را گر به جان شاید خرید
جان بباید داد روز من یزید
یافتن معشوق را چون ممکن است
از وصال امید نتوانم برید
پای اگر عاجز شود نتوان نشست
گه به پهلو گه به سر خواهم دوید
تا نفس آید نشاید دم زدن
تا رگی جنبد نشاید آرمید
عاشقان کعبه را در بادیه
ای بسا زحمت که می‌باید کشید
ساروان را گو سرود آغاز کن
تا در اشتر غیرتی آید پدید
باز ای مطرب حدیث خوش بساز
خرقه برکن از تن پیر و مرید
ساقیا می ده که مشتاقان هنوز
میزنند از تشنگی هل من مزید
از شراب جان مستانت همام
جرعه‌ای می‌خواست خود بویی شنید
همام تبریزی — غزلیات — شمارهٔ ۹۱
اگر نگار من از رخ نقاب بگشاید
به حسن خویش جهان سر به سر بیاراید
جمال خود به نقاب از نظر همی‌پوشد
به سمع او برسانید، کاین نمی‌باید
از آفریدن شاهد غرض همین بوده‌ست
که از مشاهده صاحب دلی بیآساید
به آستین و به دامان شکر کشند آنجا
که پسته را به سخن یا به خنده بگشاید
لبش به خون دلم تشنه است و من خشنود
از آن که خون منش در نظر همی‌آید
ولی گر آب حیات است خون من به مثل
دریغ باشد کاو لب بدان بیالاید
همام تبریزی — غزلیات — شمارهٔ ۹۲
بهشت روی تو را پاک دیده‌ای باید
که جز به دیدن روی تو دیده نگشاید
به آب چشم دهم غسل نور بینایی
نظر به چشمهٔ خورشید اگر بیالاید
سپیده‌دم به هوای بهار هر روزی
به شبنم سحری روی گل بیاراید
که تا به روی تو ماند مگر نمی‌داند
که غیر حسن و طراوت ملاحتی باید
به خاک کوی تو چون بگذرد نسیم بهار
حیات‌بخشی و بوی خوشش بیفزاید
دریغ عهد جوانی که بی تو رفت از دست
کجاست تا به چنین صحبتی بیاساید
ولی به دولت حسنت امید می‌دارم
که روزگار جوانی به فرق باز آید
به بخت گفتم با ما موافقت نکنی
جواب داد که گر دوست لطف فرماید
اگر زند نفسی بی حکایت تو همام
نه از حساب سخن‌دان که باد پیماید
همام تبریزی — غزلیات — شمارهٔ ۹۳
بیا دمی بنشین تا دلم بیاساید
که آن شمایل خوب انجمن بیاراید
بخند اگر چه ز خندیدنت همی‌دانم
که آفتاب به روزم ستاره بنماید
ز ناز چشم تو هشیار مست می‌گردد
چه حاجت است به ساقی که باده پیماید
مثال نقش تو می‌خواستم ز صورتگر
جواب داد که آن در قلم نمی‌آید
توان به نوک قلم صورتی نگاشت ولی
ملاحتش که نگارد چنان که می‌باید
خوش است ناز ز روی نکو ولی نه چنان
که التفات به صاحب‌دلان نفرماید
کز آفریدن شاهد غرض همین بوده است
که از مشاهده صاحب‌دلی بیاساید
رخی بدین صفت و طلعتی بدین خوبی
به اهل عشق غرامت بود که ننماید
همام را غرض از دوست ذوق روحانی ست
نظر به میل طبیعت مگر نیالاید
همام تبریزی — غزلیات — شمارهٔ ۹۴
دلم ز عهدۀ عشقت برون نمی‌آید
به جای هر سر مویی مرا دلی باید
بهای هر سر مویت نهاده‌ام جانی
زهی معامله گر دیگری نیفزاید
مدد ز بوی تو یابد هوای فصل بهار
که چون بهشت چمن را به گل بیاراید
شهید تیغ تو جان‌ها به زندگان بخشد
گدای کوی تو بر خسروان ببخشاید
به خسته‌ای که رساند نسیم بوی خوشت
اگر در آتش سوزان بود بیاساید
روان شود ز لبم چشمه‌های آب حیات
چو نام دوست مرا بر سر زبان آید
هزار بار بشستم دهن به مشک و گلاب
هنوز نام تو بردن مرا نمی‌شاید
نظر به روی تو کردن مسلم است آن را
که دیده را به جمالی دگر نیالاید
زهی خجسته صباحی که وقت بیداری
همام روی تو بیند چو دیده بگشاید
همام تبریزی — غزلیات — شمارهٔ ۹۵
رویت به از آن آمد انصاف که می‌باید
با روی تو در عالم گر گل نبود شاید
با ما نفسی بنشین کان روی نکو دیدن
هم چشم کند روشن هم عمر بیفزاید
گر هر سر موی از من صاحب‌نظری باشد
نظارهٔ رویت را چشمی دگرم باید
در زلف تو آویزم وز بند تو نگریزم
زنجیر گر این باشد دیوانه بیاساید
دیدار چو بنمودی دل‌ها همه بربودی
کو آینه تا دل را از دست تو برباید
زنهار غنیمت دان دوران لطافت را
کاین عهد گل خندان بسیار نمی‌پاید
روزی دو درین منزل از بهر توام خوش‌دل
بی صحبت منظوران دنیا به چه کار آید
از خاک درت گردی در چشم همام افشان
تا مردمک چشمش یک لحظه بیاساید
همام تبریزی — غزلیات — شمارهٔ ۹۶
چو چشم مست بدان زلف تابدار آید
اسیر بند کمندت به اختیار آید
دلی که در شکن زلف بی‌قرار افتاد
عجب بود که دگر با سر قرار آید
نظر جدا نکند از کمان ابرویت
اگر ز چشم تو صد تیر بر شکار آید
میان چشم جهان‌بین خود کنم جایش
اگر ز کوی تو گردی بدین دیار آید
روم به کوی تو پنهان و غیرتم باشد
بر آن سگی که در آن منزل آشکار آید
برای مهره مقصود پیش چندین خصم
که راست زهره که اندر دهان مار آید
فتاد کشتی ما در میان غرقابی
که راضیم که یکی تخته با کنار آید
کشم ملامت عشقت به رسم سربازان
به راه عشق سلامت کجا به کار آید
تو را ندید ملامتگرم وگر بیند
ز گفته‌های خود انصاف شرمسار آید
هزار سال به آب حیات و خاک بهشت
بپرورند مگر زین گلی به بار آید
چو بلبلان به زمستان همام خاموش است
در انتظار مگر بوی نوبهار آید
همام تبریزی — غزلیات — شمارهٔ ۹۷
سال‌ها باید که چون تو ماهی از دوران برآید
یا چو بالای تو سروی خوش زسروستان برآید
در میان کفر زلفت نور ایمان می‌نماید
پیش زلف کافر تو مؤمن از ایمان برآید
چون تماشا را در آیی ای نگارستان به بستان
نعره‌های عشق بازان از گل خندان برآید
چشم مستت گر نماید التفاتی سوی یاران
بر تو دشواری نباشد کار ما آسان برآید
چشمهٔ خورشید روزی لایق رویت نیفتد
تا قیامت گرچه گرد گنبد دوران برآید
پیش آن لب مانده حیران می‌دهم جان حیف باشد
گر بر آب زندگانی تشنه‌ای از جان برآید
کی همام خسته دل را جان بیاساید زمانی
گر نه بوی مشک‌بوی از منزل جانان برآید
همام تبریزی — غزلیات — شمارهٔ ۹۸
آن نه نقشی‌ست که در خاطر نقاش آید
فرخ آن چشم که بر طلعت زیباش آید
گر به چشم خوش او در نگرد مستوری
زهد بگذارد و در شیوه اوباش آید
حسن بسیار بود لیک زمان‌ها باید
تا یکی از همه خوبان به جهان فاش آید
چیست برگ گل رعنا که به رویش ماند
سرو خود کیست که در معرض بالاش آید
وصف آن لعل گهر‌پوش کسی را زیبد
که زبانش گه تقریر گهر‌پاش آید
عشق ورزیدن از کار سراندازان است
این نه کاریست که از مردم خوش‌باش آید
چون تمنای وصالی کند از دوست همام
ای دریغا که جواب از لب او باش آید
همام تبریزی — غزلیات — شمارهٔ ۹۹
مرا چو نام لبت بر سر زبان آید
ز ذوق آن سخنم آب در دهان آید
در آن نفس که ز رویت حکایتی گویم
ز هر نفس که زنم بوی گلستان آید
به شرح زلف دراز تو در نمی‌پیچم
که زان هزار گره بر سر زبان آید
زهی گران که نگردد خراب آن ساعت
که چشم مست تو از خواب سرگران آید
چو آن دهان نگشایند هیچ تنگ شکر
هزار سال اگر از مصر کاروان آید
اگر به دشت مغیلان گذر کنی روزی
به جای خار گل سرخ و ارغوان آید
ز ابروی تو نتابم به هیچ وجهی روی
اگر چه بر دل من تیر از آن کمان آید
به جست و جوی تو کارم همی به جان برسید
کسی که طالب جانان بود به جان آید
کجا رسد به شبستان هر گدا شمعی
که لایق نظر خسرو جهان آید
همام تبریزی — غزلیات — شمارهٔ ۱۰۰
دوستان از دوستان یاد آورید
عهد یار مهربان یاد آورید
گر ز یاری یک زمان آسوده‌اید
وقت دوری آن زمان یاد آورید
چون بگوید نکته‌ای شیرین لبی
آن لب شکر فشان یاد آورید
تشنگان را در میان بادیه
سبزه و آب روان یاد آورید
طوطی شیرین نفس را در قفس
کشور هندوستان یاد آورید
جان علوی را در این زندان خاک
مجلس روحانیان یاد آورید
آدم محبوس را در آب و گل
از بهشت جاودان یاد آورید
این جهان چون منزل راحت نبود
عیش‌های آن جهان یاد آورید
در زمان از بی‌زمانی دم زنید
در مکان از لامکان یاد آورید
از همام این نظم را چون بشنوید
بیت آن صاحب قران یاد آورید
پیل را هندوستان یاد آورید
مرغ را از آشیان یاد آورید
همام تبریزی — غزلیات — شمارهٔ ۱۰۱
دل به کنج عافیت چون پای در دامان کشید
حلقه زلف تواش در حلقه رندان کشید
بی‌نوایی ره به سوی گنج سلطان باز یافت
تشنه‌ای جان را به سوی چشمهٔ حیوان کشید
گرچه زحمت یافت دل باری مراهم راحتی‌ست
کاخر آن رنج از برای آن لب و دندان کشید
تا خرامان دیده‌ام بالای چون سرو تو را
کافرم گر دیگرم خاطر به سروستان کشید
چون نظر کردم به ابرویت مرا چشم تو گفت
با چنین بازو کمان نیکوان نتوان کشید
از برای چشم نرگس هر سحر باد صبا
خاک پایش را به سر برداشت در بستان کشید
باد چون بگذشت بر زلف پر از چین تو گفت
مشک می‌باید از این کشور به ترکستان کشید
در جهان دانی که داند اندکی حال همام
وان که جانم ز اشتیاق خدمت جانان کشید
عاجزی سرگشته‌ای داند که در راه حجاز
تشنگی‌ها از هوای گرم تابستان کشید