mabidan/ganjoor huggingface dataset:
کارو — دیگر اشعار — شب و ماه
شب است و ماه می‌رقصد ستاره نقره می پاشد
نسیم پونه و عطر شقایق‌ها ز لب‌های هوس آلود
زنبق‌های وحشی بوسه می‌چیند
 و من تنهای تنهایم در این تاریکی شب
خدایم آه خدایم صدایت می‌زنم، بشنو صدایم
از زبان کارو فریادت دهم٬ اگر هستی برس به دادم!


خداوندا! اگر روزی از عرشت به زیر آیی
و لباس فقر بپوشی
و برای لقمه نانی غرورت را به پای نامردان بشکنی
زمین و آسمانت را کفر میگویی٬ نمی‌گویی؟
خداوندا اگر در روز گرماگیر تابستانی
تن خسته خویش را بر سایه دیواری
به خاک بسپاری
اندکی آن طرف‌تر کاخ‌های مرمرین بینی
زمین و آسمانت را کفر می‌گویی٬ نمی‌گویی؟!
خداوندا اگر با مردم آمیزی
شتابان در پی روزی
ز پیشانی عرق ریزی
شب آزرده و دل خسته
تهی دست و زبان بسته
به سوی خانه باز آیی
زمین و آسمانت را کفر می‌گویی٬ نمی‌گویی؟!
خدایا! خالقا! بس کن جنایت را
بس کن تو ظلمت را
تو در قرآن جاویدت هزاران وعده دادی
تو خود گفتی که نا مردمان بهشت را نمی‌بینند
ولی من با دو چشم خویشتن دیدم
که نا مردمان ز خون پاک مردانت هزاران کاخ می‌سازند
خدایا! خالقا! بس کن جنایت را
بس کن تو ظلمت را
تو خود گفتی اگر اهرمن شهوت
بر انسان حکم فرماید تو او را با صلیب عصیانت
مصلوب خواهی کرد
ولی من با دو چشم خویشتن دیدم
پدر با نورسته خویش گرم می‌گیرد
برادر شبانگاهان مستانه از آغوش خواهر کام می‌گیرد
نگاه شهوت انگیز پسر دزدانه بر اندام مادر می‌لرزد
قدم‌ها در بستر فحشا می‌لغزد
خدایا! خالقا! بس کن جنایت را
بس کن تو ظلمت را
تو خود سلطان تبعیضی
تو خود فتنه انگیزی
اگر در روز خلقت مست نمی‌کردی
یکی را همچون من بدبخت یکی را بی دلیل آقا نمی‌کردی
جهانی را این‌چنین غوغا نمی‌کردی
هرگز این سازها شادم نمی‌سازد
دگر آهم نمی‌گیرد
دگر بنگ باده و تریاک آرام نمی‌سازد
شب است و ماه می‌رقصد
ستاره نقره می‌پاشد
من اما در سکوت خلوتت آهسته می‌گریم
اگر حق است زدم زیر خدایی....!!!
خدایا! خالقا! بس کن جنایت را
بس کن تو ظلمت را
خداوندا تو می‌گفتی زنا زشت است و من دانم که عیسی زاده طبع زنا زاد خداوندی ست
خدایا! خالقا! بس کن جنایت را
بس کن تو ظلمت را

زین سپس با دگران عشق و صفا خواهم کرد
 همچو تو یکسره من ترک وفا خواهم کرد
زین سپس جای وفا چون تو جفا خواهم کرد
 ترک سجاده و تسبیح و ردا خواهم کرد
گذر از کوی تو چون باد صبا خواهم کرد

هرگز این گوش من از تو سخن حق نشنید
 مردمان گوش به افسانهٔ زاهد ندهید
داده از پند به من پیر خرابات نوید
 کز توی عهد شکن این دل دیوانه رمید
شِکوه ز آیین بدت پیش خدا خواهم کرد

درس حکمت همه را خواندم و دیدم به عیان
 بهر هر درد دوایی است دواها پنهان
نسخهٔ درد من این بادهٔ ناب است بدان
 کز طبیبان جفا جوی نگرفتم درمان
زخم دل را می ناب دوا خواهم کرد

من که هم می ‌خورم و دُردی آن پادشهم
 بهتر آنست که اِمشب به همان جا بروم
سر خود بر در خُمخانهٔ آن شاه نهم
 آنقدر باده خورم تا ز غم آزاد شوم
دست از دامن طناز رها خواهم کرد

خواهم از شیخ کشی شهره این شهر شوم
 شیخ و ملا و مُریدان همه را قهر شوم
بر مذاق همه شیخان دغل زهر شوم
 گر که روزی ز قضا حاکم این شهر شوم
خون صد شیخ به یک مست روا خواهم کرد

ز کم و بیش و بسیار بگیرم از شیخ
 وجه اندوخته و دینار بگیرم از شیخ
آنقدر جامه و دستار بگیرم از شیخ
 باج میخانهٔ اَمرار بگیرم از شیخ
وسط کعبه دو میخانه بنا خواهم کرد

وقف سازم دو سه میخانهٔ با نام و نشان
 وَندَر آنجا دو سه ساقی به مه روی عیان
تا نمایند همه را واقف ز اسرار جهان
 گر دهد چرخ به من مهلتی‌ای باده خواران
کف این میکده‌ها را ز عبا خواهم کرد

هر که این نظم سرود خرم و دلشاد بُود
 خانهٔ ذوقی و گوینده‌اش آباد بُود
انتقادی نبُود هر سخن آزاد بُود
 تا قلم در کف من تیشهٔ فرهاد بُود
تا ابد در دل این کوه صدا خواهم کرد
کارو — دیگر اشعار — تکیه بر جای خدا ۱
شبی در حال مستی تکیه بر جای خدا کردم
در آن یک شب، خدایا! من عجایب کارها کردم
جهان را روی هم کوبیدم، از نو ساختم گیتی
ز خاک عالم کهنه، جهانی نو بنا کردم
کشیدم بر زمین از عرش، دنیادار سابق را
سخن واضح‌تر و بهتر بگویم، کودتا کردم
خدا را بندهٔ خود کرده، خود گشتم خدای او
خدایی با تسلط، هم به ارض و هم سما کردم
میان آب شستم سر به سر برنامهٔ پیشین
هر آن چیزی که از اول بود، نابود و فنا کردم
نمودم هم بهشت و هم جهنم، هر دو را معدوم
کشیدم پیش نقد و نسیه، بازی را رها کردم
نماز و روزه را تعطیل کردم، کعبه را بستم
حساب بندگی را از ریاکاری جدا کردم
امام و قطب و پیغمبر نکردم در جهان منصوب
خدایی بر زمین و بر زمان، بی کدخدا کردم
نکردم خلق، ملا و فقید و زاهد و صوفی
نه تعیین بهر مردم مقتدا و پیشوا کردم
شدم خود عهده دار پیشوایی در همه عالم
به تیپا پیشوایان را به دور از پیش پا کردم
بدون اسقف و پاپ و کشیش و مفتی اعظم
خلایق را به امر حق شناسی آشنا کردم
نه آوردم به دنیا روضه خوان و مرشد و رمال
نه کس را مفت خور و هرزه و لات و گدا کردم
نمودم خلق را آسوده از شر ریاکاران
به قدرت در جهان خلعید از اهل ریا کردم
ندادم فرصت مردم فریبی بر عبا پوشان
نخواهم گفت آن کاری که با اهل ریا کردم
به جای مردم نادان نمودم خلق گاو و خر
میان خلق آنان را پی خدمت رها کردم
مقدر داشتم خالی ز منت، رزق مردم را
نه شرطی در نماز و روزه و ذکر و دعا کردم
نکردم پشت سر هم بندگان لخت و عور ایجاد
به مشتی بندگان آبرومند اکتفا کردم
هر آن کس را که می‌دانستم از اول بود فاسد
نکردم خلق و عالم را بری از هر جفا کردم
به جای جنس تازی آفریدم مردم دل پاک
قلوب مردمان را مرکز مهر و وفا کردم
سری داشت کو بر سر فکر استثمار کوبیدم
دگر قانون استثمار را زیر پا کردم
رجال خائن و مزدور را در آتش افکندم
سپس خاکستر اجسادشان را بر هوا کردم
نه جمعی را برون از حد بدادم ثروت و مکنت
نه جمعی را به درد بی نوایی مبتلا کردم
نه یک بی آبرویی را هزار گنج بخشیدم
نه بر یک آبرومندی دو صد ظلم و جفا کردم
نکردم هیچ فردی را قرین محنت و خواری
گرفتاران محنت را رها از تنگنا کردم
به جای آنکه مردم گذارم در غم و ذلت
گره از کارهای مردم غم دیده وا کردم
به جای آنکه بخشم خلق را امراض گوناگون
به الطاف خدایی درد مردم را دوا کردم
جهانی ساختم پر عدل و داد و خالی از تبعیض
تمام بندگان خویش را از خود رضا کردم
نگویندم که تا ریگی به کفشت هست از اول
نکردم خلق شیطان را، عجب کاری به جا کردم
چو می‌دانستم از اول که در آخر چه خواهد شد
نشستم فکر کار انتها را ابتدا کردم
نکردم اشتباهی چون خدای فعلی عالم
خلاصه هرچه کردم، خدمت و مهر و صفا کردم
ز من سر زد هزاران کار دیگر تا سحر، لیکن
چو از خود بی خود بودم، ندانسته چه‌ها کردم
سحر چون گشت از مستی شدم هوشیار
خدایا در پناه می جسارت بر خدا کردم
شدم بار دگر یک بنده درگاه او گفتم:
"خداوندا نفهمیدم خطا کردم...!"
کارو — دیگر اشعار — تکیه بر جای خدا ۲
شبی در حال مستی تکیه بر جای خدا کردم
نمی‌دانم کجا بودم، چه‌ها کردم، چه‌ها کردم
در آن لمحه ز مستی حال گردان شد
خدا دیدم، وجودم محو و گریان شد
به خود فائق شدم، مستی ز سر رفت
غرور آمد، دلم از حد کم رست
خدا دیدم، خودم را بندگی کو؟
کجا شد جبر و سختی؟ بی خودی کو؟
زدم حکمی که لیلی کو و مجنون؟
زدم حکمی کجا شد جنگ و کو خون؟
چو مستی دست در جای خدا زد
به چنگیزان و نامردان قفا زد
به لیلی حکم عشق دائمی داد
به شیرین حق خوب زندگی داد
به مجنون آتشی از جنس دم داد
به فرهاد اهرمی کوهان شکن داد
چرا لیلی و مجنون باز مانند؟
چرا فرهاد از شیرین برانند؟
چرا وقتی که من مست و خدایم
چنان باشم که گویندم گدایم؟
در آن حالت که پیمانه برم بود
شرابم همدم و دل ساغرم بود
من مست و خراب حالا خدایم
ز ضعف و هجر و غم، حالا جدایم
به پیران وقت پیری می‌دهم جان
جوانان در جوانی قوت و نان
چرا آهو ز مادر باز ماند؟
چرا فرزند صیادش بنالد؟
چراها و چراها و چراها
شب قدرت گذشت و آرزوها
به سختی قامتم را راست کردم
گلوی خشک خود را صاف کردم
کنار بسترم پیمانه‌ای پر
ولی جیبم تهی از سکه و دُر
شراب از سر برفته بی تامل
نمی‌یابم اثر از تاج و از گل
همان مست و رهای رو سیاهم
غلط کردم که پی بردم خدایم!
کارو — دیگر اشعار — باز باران بی ترانه...
باز باران بی ترانه
باز باران با تمام بی کسی‌های شبانه
می‌خورد بر مرد تنها
می‌چکد بر فرش خانه
باز می‌آید صدای چک چک غم
باز ماتم


من به پشت شیشه تنهایی افتاده
نمی‌دانم، نمی‌فهمم
کجای قطره‌های بی کسی زیباست؟


نمی‌فهمم، چرا مردم نمی‌فهمند
که آن کودک که زیر ضربه شلاق باران سخت می‌لرزد
کجای ذلتش زیباست؟
نمی‌فهمم


کجای اشک یک بابا
که سقفی از گل و آهن به زور چکمه باران
به روی همسر و پروانه‌های مرده‌اش آرام باریده
کجایش بوی عشق و عاشقی دارد؟
نمی‌دانم


نمی‌دانم چرا مردم نمی‌دانند
که باران عشق تنها نیست
صدای ممتدش در امتداد رنج این دل‌هاست
کجای مرگ ما زیباست؟
نمی‌فهمم


یاد آرم روز باران را
یاد آرم مادرم در کنج باران مُرد
کودکی ده ساله بودم
می‌دویدم زیر باران، از برای نان


مادرم افتاد
مادرم در کوچه‌های پست شهر آرام جان می‌داد
فقط من بودم و باران و گل‌های خیابان بود
نمی‌دانم
کجای این لجن زیباست؟


بشنو از من، کودک من
پیش چشم مرد فردا
که باران هست زیبا، از برای مردم زیبای بالادست
و آن باران که عشق دارد، فقط جاری ست بر عاشقان مست
و باران من و تو درد و غم دارد
خدا هم خوب می‌داند
که این عدل زمینی، عدل کم دارد
کارو — دیگر اشعار — بهای نان ۱
شبی مست رفتم اندر ویرانه‌ای
ناگهان چشمم بی افتاد اندر خانه‌ای
نرم نرمک پیش رفتم در کنار پنجره
تا که دیدم صحنهٔ دیوانه‌ای
پیرمردی کور و فلج در گوشه‌ای
مادری مات و پریشان همچنان پروانه‌ای
پسرک از سوز سرما می زند دندان به هم
دختری مشغول عیش و نوش با بیگانه‌ای
پس از آن سوگند خوردم مست نروم بر در خانه‌ای
تا که بینم دختری عفت فروشد بهر نان خانه‌ای
کارو — دیگر اشعار — بهای نان ۲
دوش مست و بی‌خبر بگذشتم از ویرانه‌ای
در سیاهی شب، چشم مستم خیره شد بر خانه‌ای
چون نگه کردم درون خانه از آن پنجره
صحنه‌ای دیدم که قلبم سوخت چون جانانه‌ای
کودکی از سوز سرما می زند دندان به هم
مردکی کور و فلج افتاده‌ای در یک گوشه‌ای
دختری مشغول عیش و نوش با بیگانه‌ای
مادری مات و پریشان مانده چون دیوانه‌ای
چون که فارغ گشت از عیش و نوش آن مرد پلید
قصد رفتن کرد با حالت جانانه‌ای
دست در جیب کرد و زآن همه پول درشت
داد به دختر زآن همه پول درشت چند دانه‌ای
بر خودم لعنت فرستادم که هر شب تا سحر
می‌روم مست و شتابان سوی هر میخانه‌ای
من در این میخانه، آن دختر ز فقر
می‌فروشد عصمتش را بهر نان خانه‌ای
کارو — دیگر اشعار — کفرنامه ی من
خدایا کفر می‌گویم، پریشانم، پریشانم
چه می‌خواهی تو از جانم؟ نمی‌دانم، نمی‌دانم
مرا بی آن که خود خواهم، اسیر زندگی کردی
تو مسئولی خداوندا، به این آغاز و پایانم
من آن بازیچه‌ای هستم که می‌رقصم به هر سازت
تو می‌خندی از آن اول به این چشمان گریانم
نه در مسجد، نه میخانه، نه در دیری، نه در کعبه
من آن بیدم که می‌لرزم دگر بر مرگ پایانم
خدایی، ناخدایی، هرچه هستی، غافلی یا رب
که من آن کشتی بشکسته‌ای در کام طوفانم
تویی قادر، تویی مطلق، نسوزان خشک و تر با هم
کارو — دیگر اشعار — نوار سیاه
به جای ساعت
نوار سیاهی به مچ دستم بستم ...
زمان برای من متوقف شده ومن
پیمان خود را با هر چه زمان است
 و هر چه مربوط به آن شکستم!
کارو — دیگر اشعار — مناجات
الا ای مهین مالک آسمان‌ها
کجا گیرم آخر سراغت کجایی؟
غلام با وفای تو بودم، نبودم؟
چرا با من با وفا، بی وفایی؟
چه سازم من آخر بدین زندگانی
که فریبی است در بیکران بی ریایی
چه سان خلقت مهمل است اینکه روزم
فنا کرد، کام قدر، بر قضایی
بیا پس بگیر این حیاتی که دادی
که مردم از این سرنوشت کذایی
خداوندگارا!
اگر زندگانی ست این مرگ ناقص
به مرگ تو، من مخلص خاک گورم
دو صد بار می‌کشتم این زندگی را
اگر می‌رسیدی به زور تو، زورم
کما اینکه این زور را داشتم من
ولی تف بر این قلب صاف و صبورم
همه‌اش خنده می‌زد به صد ناز و نخوت
که من جز حقیقت ز هر چیز دورم
به پاس همین خصلت احمقانه
کنون این چنین زار و محکوم و عورم؟
چه سود از حقیقت که من در وجودش
اسیر خدایان فسق و فجورم؟
از آن دم که شد آشنا با وجودم
سرشکی نهان در نگاه سرورم
چو روزم، تبه کن تو، روز "حقیقت"
که پامال شد زیر پایش غرورم
خداوندگارا!
تو فرسنگ‌ها دوری از خاک دوری
تو درد من "خاک بر سر" چه دانی؟
جهانی هوس، مرده خاموش و بی کس
در این بی نفس ناله آسمانی...
ز روز تولد همه هر چه دیدم
همه هرکه دیدم تبه بود و جانی
طفولیتم بر جوانی چه بودی
که تا بر کهولت چه باشد جوانی
روا کن به من شر مرگ سیه را
که خیری ندیدم از این زندگانی
مگر از پس مرگ، روز قیامت
خلاصم کن زین شب جاودانی
به من بد گمانی؟ دریغا ندانم
چه سان بینمت تا چنانم ندانی؟
نه بالی که پر گیرم آیم به سویت
نه بهر پذیرایی‌ات آشیانی
چه بهتر که محروم سازم تو را من
ز دیدار خویش و از این میهمانی
مبادا که حاشا نمایی به خجلت
که پروردگار لتی استخوانی
خداوندگارا!
تو می دانی آخر، چرا بی محابا
سیه پرده شم رو را ندیدم
مرا ز آسمان تو باکی نباشد
که خون زمین می‌طپد در وریدم
من آن مرغ ابر آشیانم که روزی
به بال شرف در هوا  می‌پریدم
حیات دو صد مرغ بی بال و پر را
به رغم هوس، از هوی می‌خریدم
به هر جا که بیداد می‌گشت دادی
به قصد کمک، کو به کو می‌خزیدم
به هر جه که می‌مرد رنگی زرنگی
به یکرنگی از جای خود می‌پریدم
من آن شاعر سینه بدریده هستم
که عشق خود از مرگ  می‌آفریدم
چه سازم شرنگ فنا شد به کامم
ز شاخ حقیقت، هر چه چیدم
ولی ناخلف باشم از دیده باشی
که باری سر انگشت حسرت گزیدم
ار آنرو که با علم بر سرنوشتم
ز روز ازل راه خود را گزیدم
خداوندگارا!
ز تخت فلک پایه آسمان‌ها
دمی سوی این بحر بی آب رو کن
زمین را از این سایه شیاطین
جنین در جنین، کین به کین، رفت و رو کن
سیاهی شکن چنگ فریادها را
به چشم سکوت سیاهی فرو کن
همیشه جوانی تو، پیر زمانه
شبی هم "جوانی" به ما آرزو کن
که تا زیر و رو نسازم آسمانت
زمین را به نفع زمان زیر و رو کن
کارو — دیگر اشعار — مکافات عمل
یک شبی در راه دوری، گرگ پیری بر زمین افتاد و مرد...
لاشهٔ گندیدهٔ آن گرگ را کفتار خورد
در دل غار کثیفی پیر کفتار، زمین مرگ را بوسید و خفت...
قاصدی این ماجرا را با کرکسان زشت گفت
جسم گند آلود کفتار را کرکسان، غارتگران خوردند...
لرزه بر دامان کوه افتاد
سنگ‌ها بر روی هم هموار گشت
کرکسان هم جملگی مردند...
کارو — دیگر اشعار — برو ای دوست... برو
برو ای دوست... برو
برو ای دختر پالان محبت بر دوش
دیده بر دیدهٔ من، مفکن و نازم مفروش...
من دگر سیرم... سیر...
به خدا سیرم از این عشق دو پهلوی تو پست
تف بر آن دامن پستی که ترا پروردست
کم بگو، جاه تو کو؟ مال تو کو؟ بردهٔ زر
کهنه رقاصهٔ وحشی صفت، زنگی خر!
گر طلا نیست مرا، تخم طلا... مردم  من
زادهٔ رنجم و پروردهٔ دامان شرف
آتش سینهٔ صدها تن دلسردم من
دل من چون دل تو صحنهٔ دلقک‌ها نیست
دیده‌ام مسخرهٔ خندهٔ چشمک‌ها نیست
دل من مأمن صد شور و بسی فریاد است
ضربانش، جرس قافلهٔ زنده دلان
طپش طبل ستم کوب، ستم کوفتگان
" تِک تِک" ساعت، پایان شب بیداد است
دل من، ای زن بدبخت هوس پرور، پست
شعلهٔ آتش "شیرین" شکن "فرهاد" است
حیف از این قلب، از این قبر طرب پرور درد
که به فرمان تو، تسلیم تو جانی کردم
حیف از آن که با سوز شراری، جانسوز
پایمال هوس هرزه و آنی کردم
در عوض با من شوریده، چه کردی؟ نامرد "نا زن "
دل به من دادی؟ نیست؟
صحبت از دل مکن، این لانهٔ شهوت، دل نیست
دل سپردن اگر این است که این  مشکل نیست
هان بگیر، این دلت از سینه فکندیم بِدَر
ببرش دور ببر
ببرش تحفه ز بهر پدرت، گرگ پدر
کارو — دیگر اشعار — خاطرات گذشته...
تا بدانند سرنوشتش را
در چه مایه
بر چه پایه باید نهاد
تصمیم گرفت خاطرات گذشته‌اش را بنگارد
و به خدمت سرنوشت سازانش بگمارد...
عجبا دید که در کلبهٔ نگون بختش
حتی برای نمونه
یک مداد هم ندارد
از انبار یک تاجر لوازم التحریر
شبانه، یک میلیون مداد به سرقت برد
و تمامی یک میلیون مداد را تراشید
چرا که می‌خواست خاطرات گذشته را
بلاوقفه، بنگارد...
چرا که نمی‌خواست خاطرات گذشته را
ناتمام، بگذارد...
غرق در دریای پرواز تفکراتی فاقد فرودگاه
با سرکشیدن جرعه شرابی از آه
آغاز به نوشتن کرد...
"خاطرات گذشته" اش در یک جمله پایان یافت
و آن جمله این بود
تمامی عمرم را، تراشیدن مدادها به هدر دادند...
و سرنوشت سازان....
سرنوشت او را
با مایه گرفتن از سرگذشت او
بر پایه "هدر" نهادند...
کارو — دیگر اشعار — روز تولد
شبی که او را به گردش برده بودم
ز سر حد جنون می خورده بودم
ز ترس مرگ من، مُرد و ندانست
که من از روز تولد مرده بودم
کارو — دیگر اشعار — طبال
طبال بزن، بزن که نابود شدم
بر "تار" غروب زندگی "پود" شدم
عمرم همه رفت در کورهٔ مرگ
آتش زده استخوان بی دود شدم
کارو — دیگر اشعار — بد خط
خدایا چون نوشتی سرنوشتم
که بخت از من رمید از بس که زشتم
زبانم لال، اگر خط تو بد بود
تو می‌گفتی خود من می‌نوشتم
کارو — دیگر اشعار — آغوش
به آغوشم فشردم! گفت مُردم
چه لذت‌ها که از آغوش تو بُردم!
شبی دیگر در آغوش دگر بود
خدایا کاش کمتر می‌فشردم
خسرو گلسرخی — خسرو گلسرخی — تا آفتابی دیگر ...
رهروان خسته را احساس خواهم داد 
ماه های دیگری در آسمان کهنه خواهم کاشت 
نورهای تازه ای در چشم های مات خواهم ریخت 
لحظه ها را در دو دستم جای خواهم داد 
سِهره ها را از قفس پرواز خواهم داد 
چشم ها را باز خواهم کرد ... 
*
خواب ها را در حقیقت روح خواهم داد 
دیده ها را از پس ِ ظلمت به سوی ماه خواهم خواند 
نغمه ها را در زبان چشم خواهم کاشت .
گوش ها را باز خواهم کرد ...
*
آفتاب دیگری در آسمان ِ لحظه خواهم کاشت 
لحظه ها را در دو دستم جای خواهم داد 
سوی خورشیدی دگر پرواز خواهم کرد ...
خسرو گلسرخی — خسرو گلسرخی — صبح ... (شاعر: سهراب صمصامی)
شاعر این شعر  آقای سهراب صمصامی است که آن را در سال ۱۳۴۷ سروده‌اند و برای اولین بار سال ۱۳۵۲ در مجله مکتب اسلام شماره ۲ چاپ شده است. بعد از اطلاع این مطلب توسط ایشان به گنجور مجموعه اشعار خسرو گلسرخی با ذکر این مطلب تصحیح می‌شود.


دگر صبح است و پایان شب تار است 
دگر صبح است و بیداری سزاوار است 
دگر خورشید از پشت بلندی ها نمودار است 
 				  دگر صبح است ...
دگر از سوز و سرمای شب تاریک ، تن هامان نمی لرزد 
دگر افسرده طفل ِ پابرهنه ، از زبان مار در شب ها نمی ترسد 
دگر شمع امید ما چو خورشیدی نمایان است 
 				  دگر صبح است ...
کنون شب زنده داران صبح گردیده ،
نخوابید ، جنگ در پیش است .
کنون ای رهروان حق ، شبِ تاریک معدوم است 
سفیدی حاکم و در دادگاهش هر سیاهی خرد و محکوم است .
کنون باید که برخیزیم و خون دشمنان تا پای جان ریزیم 
دگر وقت قیام است و قیامی بر علیه دشمنان است 
سزای ِ حق کُشان در چوبه ی دار است 
 	             و ما باید که برخیزیم 
 				       دگر صبح است ...
چُنان کاوه درفش کاویانی را به روی ِ دوش اندازیم 
جهان ِ ظلم را از ریشه سوزانده ، جهان دیگری سازیم 
دگر صبح است ...
دگر صبح است و مردم را کنون برخاستن شاید ،
نهال ِ دشمنان را تیغ ها باید 
 	         که از بُن بشکند ، نابودشان سازد ...
اگر گرگی نظر دارد که میشی را بیازارد ،
قَوی چوپان بباید نیش او بندد 
اگر غفلت کند او خود گنه کار است 
 	           دگر صبح است ...
دگر هر شخص بیکاری در این دنیای ِ ما خوار است 
و این افسردگی ، ناراحتی ، عار است 
دگر صبح است و ما باید برافروزیم آتش را ،
بسوزانیم دشمن را ،
که شاید هَمرَه ِ دودش رَود بر آسمان شیطان 
و یا همراه بادی او شَود دور از زمین ها .
دگر صبح است ...
دگر روز  ِ تبه کاران به مثل نیمه شب تار است ...
خسرو گلسرخی — خسرو گلسرخی — مرد خاکی
مردی درون میکده آمد 
گفت : کشمکش ِ پنجاه و پنج .
از پشت پیشخوان
            مردی به قامتِ یک خرس
دستی به زیر برد 
           تق -
 	چوب پنبه را کشید 
و بی خیال گفت : مزه ... ؟
مرد گفت : خاک ... 
          "دستی به ته کفش خویش زد ."
الکل درون کبودی لیوان ، ترانه خواند . 
*
وقتی شمایل بطری 
              از سوزش عجیب نگهداری
و بوی تند رها شد 
آن مرد بی قرار ،
دست خاکی خود در دهان گذاشت .
ناگاه از تعجب این کار 
سی و هشت چشم ِ نیمه خمار بسته ،
 		                          باز شد 
و شگفتی و تحسین ِ خویش را 
 	مثل ستون خط و خالی سیگار 
 	در چین ِ چهره ی آن مرد ِ گرم 
 			           خالی کرد ...
*
ناگاه 
مردی صدای بَمَش را 
بر گوش پیشخوان آویخت : 
- میهمان ِ من ، بفرمایید ...
چند لحظه سکوت ، بعد 
صدای پر هیبت مردی دگر 
فضای دود ِ کافه را شکافت :
- من شرط را باختم به رفیقم 
میهمان من ، بفرمایید ...
 	     حساب شد .
*
در اوج ِ اضطراب میکده ،
آن مرد خاکی ِ ساکت ،
پولی مچاله شده 
 	بر چشم ِ پیشخوان گذاشت 
و در دو لنگه ی در ، ناپدید شد ...
خسرو گلسرخی — خسرو گلسرخی — خواب یلدا ...
شب که می آید و می کوبد پشت ِ در را ،
به خودم می گویم :
          من همین فردا 
        کاری خواهم کرد 
      کاری کارستان ...
و به انبار کتان ِ فقر کبریتی خواهم زد ،
تا همه نارفیقان ِ من و تو بگویند :
"فلانی سایه ش سنگینه 
پولش از پارو بالا میره ..."
و در آن لحظه من مرد ِ پیروزی خواهم بود 
و همه مردم ،‌ با فداکاری ِ یک بوتیمار ،
کار و نان خود را در دریا می ریزند 
تا که جشن شفق ِ سرخ ِ گستاخ مرا 
با زُلال خون ِ صادقشان 
بر فراز  ِ شهر آذین بندند 
و به دور  ِ نامم مشعل ها بیفروزند 
و بگویند :
        "خسرو" از خود ِ ماست 
       پیروزی او در بستِ بهروزی ِ ماست ...
و در این هنگام است 
و در این هنگام است 
که به مادر خواهم گفت :
 	غیر از آن یخچال و مبل و ماشین 
 	چه نشستی دل ِ غافل ، مادر 
 	خوشبختی ، خوشحالی این است 
 	که من و تو 
 	میان قلبِ پر مهر  ِ مردم باشیم 
 	و به دنیا نوری دیگر بخشیم ...
شب که می آید و می کوبد 
 	     پشت در را 
به خودم می گویم 
من همین فردا 
به شب سنگین و مزمن 
که به روی پلک همسفرم خوابیده ست 
از پشت خنجر خواهم زد
و درون زخمش 
صدها بمب خواهم ریخت 
تا اگر خواست بیازارد پلکِ او را 
منفجر گردد ، نابود شود ...
*
من همین فردا 
به رفیقانم که همه از عریانی می گریند 
خواهم گفت :
- گریه کار  ِ ابر است 
من وتو با انگشتی چون شمشیر ،
من و تو با حرفی چون باروت 
 	       به عریانی پایان بخشیم 
و بگوییم به دنیا ، به فریاد ِ بلند 
عاقبت دیدید ما ، ما صاحبِ خورشید شدیم ...
و در این هنگام است 
و در این هنگام است 
که همان بوسه ی تو خواهم بود 
کَز سر مهر به خورشید دهی ...
*
و منم شاد از این پیروزی
به "حمیده" روسری خواهم داد 
تا که از باد ِ جدایی نَهَراسد 
 	          و نگوید چه هوای سردی است 
 	          حیف شد مویم کوتاه کردم ... 
*
شب که می آید و می کوبد پشتِ در را 
به خودم می گویم 
اگر از خواب شبِ یلدا ما برخیزیم 
اگر از خواب بلند یلدا ، برخیزیم 
ما همین فردا 
          کاری خواهیم کرد 
          کاری کارستان ...
خسرو گلسرخی — خسرو گلسرخی — زخم سیاه
که ایستاده به درگاه ...؟
آن شال سبز را ز ِ شانه ی خود بردار 
*
بر گونه های تو آیا شیارها 
                        زخم سیاه زمستان است ... ؟
در ریزش مداوم این برف 
 	      هرگز ندیدمت 
زخم سیاه گونه ی تو 
 	  از چیست ؟
*
آن شال سبز را ز شانه ی خود بردار ، 
در چشم من ،
همیشه زمستان است ...
خسرو گلسرخی — خسرو گلسرخی — ای پریشانی ...
مردی که آمد از فَلق ِ سرخ
در این دم آرام خواب رفته ، 
 	       پریشان شد 
 		ویران . 
و باد پراکند 
بوی تنش را 
           میان خزر ،
ای سبز گونه ردای شمالی ام 
 	            جنگل !
اینک کدام باد 
بوی تنش را 
می آرد از میانه ی انبوه گیسوان پریشانت 
که شهر به گونه ی ما 
 	   در خون سرخ نشسته است .... ؟
آه ای دو چشم فروزان !
در رود مهربان کلامت 
جاری ست هزاران هزار پرنده ،
بی تو کبوتریَم بی پر ِ پرواز ...
خسرو گلسرخی — خسرو گلسرخی — سروده های خفته ...
۱
در رودهای جدایی ،
ایمان ِ سبز ِ ماست که جاری است 
او می رود در دل مرداب های شهر 
 	          در راه آفتاب ،
خم می کند بلندی هر سرو سرفراز ...
۲
از خون من بیا بپوش رَدایی
من غرق می شوم 
 	در برودت دعوت 
ای سرزمین من ،
ای خوب جاودانه ی برهنه 
قلبت کجای زمین است 
که بادهای همهمه را 
اینک صدا زنم 
            در حجره های ساکت تپیدن آن ؟
۳
در من همیشه تو بیداری
ای که نشسته ای به تکاپوی خفتن من !
در من 
همیشه تو می خوانی هر ناسروده را 
ای چشم های گیاهان مانده 
 		        در تن خاک 
کجای ریزش باران ِ شرق را 
 	     خواهید دید ؟
اینک 
میان قطره های خون شهیدم 
فوج پرندگان سپید 
با خویش می برند 
غمنامه ی شگفت اسارت را 
تا برج خون ملتهب بابک خرّم 
آن برج ِ بی دفاع ... 
۴
این سرزمین من است که می گرید 
این سرزمین من است 
 	  که عریان است 
باران دگر نیامده چندی است ،
آن گریه های ابر کجا رفته است ؟
عریانی ِ کشت زار را
با خون خویش بپوشان ...
۵
این کاج های بلندست 
             که در میانهٔ جنگل
           عاشقانه می خواند -
ترانه ی سیّال سبز ِ پیوستن 
 	    برای مردم شهر 
نه چشم های تو ای خوبتر ز جنگل کاج 
اینک برهنه ی تَبرست 
با سبزی ِ درخت هیاهویت ... 
۶
ای سوگوار سبز بهار ،
این جامه ی سیاه معلّق را 
چگونه پیوندی است 
 	          با سرزمین من ؟
آن کس که سوگوار کرد خاک مرا 
آیا شکست 
در رفت و آمد حمل ِ این همه تاراج ؟
۷
این سرزمین من چه بی دریغ بود 
که سایه ی مطبوع خویش را 
بر شانه های ذوالاکتاف پهن کرد 
و باغ ها میان عطش سوخت 
و از شانه ها طناب گذر کرد 
این سرزمین من چه بی دریغ بود ...
۸
ثقل ِ زمین کجاست ؟
من در کجای جهان ایستاده ام ؟
با باری ز فریادهای خفته و خونین 
ای سرزمین من !
من در کجای جهان ایستاده ام ... ؟
خسرو گلسرخی — خسرو گلسرخی — ملاقاتی
آمد .
دستش به دستبند بود 
از پشت میله ها ،
عریانی دستان من ندید 
امّا 
یک لحظه در تلاطم چشمان من نگریست 
چیزی نگفت 
رفت .
اکنون اشباح از میانه ی هر راه می خزند 
خورشید 
در پشت پلک های من اعدام می شود ...
خسرو گلسرخی — خسرو گلسرخی — با این غرور بلندت ...
در بقعه های ساکتِ بودن ،
همراه خوب من 
آن شال ِ سبز کِبر را 
 	       به دور بیفکن 
و با تمامی وسعت انسانیت بگو 
 	      که ما باغی ایم 
باغی چنان بزرگ و سبز 
 	 که دنیا 
 	 در زیر سایه اش -
خواب هزار ساله ی خود را 
 	         خمیازه می کشد .
در بقعه های خامُش ِ بودن 
از جوار ضریح 
چندی است 
طنین ضربه ی برخاستن بزرگ تو را نمی شنوم 
همراه خوب من 
از پله های بلند غرورت 
 	       بگیر دست مرا 
تا قلب شب بشکافیم
و با ردای ِ سپیده 
 	    به رقص برخیزیم ... 
*
همراه خوب من 
با این غرور بلندت 
در سرزمین یائسه ها 
تو تمامی خود نرفته ای بر باد ...
اینک 
به ریزش رگبار سرخگونه ی خنجر ، 
دست مرا بگیر 
تا از پل نگاه صادقانه ی مردم 
به آفتاب 
          سفر کنیم ...
خسرو گلسرخی — خسرو گلسرخی — تو
تن تو کوه دماوند است 
با غرورش تا عرش
دشنه ی دژخیمان نتواند هرگز
کاری افتد از پشت ،
تن تو دنیایی از چشم است ...
تن تو جنگل بیداری هاست 
هم چنان پابرجا 
که قیامت 
ندارد قدرت 
خواب را خاک کند در چشمت 
تن تو آن حرف نایاب است 
کز زبان یعقوب ،
           پسر ِ جنگل عیّاری ها 
در مصافِ نان و تیغه ی شمشیر 
 	- میان سبز - 
خیمه می بست برای شفق ِ فرداها ...
تن تو یک شهر شمع آجین 
که گل زخمش 
نه که شادی بخش دستِ آن همسایه است 
که برای پسرش جشنی برپا دارد .
گل ِ زخم تو 
 	ویران گر این شادی هاست ...
تن تو سلسله ی البرز است .
اولین برفِ سال 
 	بر دو کوه پلکَت 
خواب یک رود ِ ویران گر را می بیند 
 		  در بهار ِ هر سال .
دشنه ی دژخیمان نتواند هرگز
                         کاری افتد از پشت 
تن تو 
دنیایی از چشم است ...
خسرو گلسرخی — خسرو گلسرخی — پرنده ی خیس
می دانی
پرنده را بی دلیل اعدام می کنی
در ژرف تو
            آینه ایست 
که قفس ها را انعکاس می دهد 
و دستان تو محلولی ست 
که انجماد ِ روز را 
در حوضچه ی شب غرق می کند ...
ای صمیمی ،
دیگر زندگی را نمی توان
در فرو مردن یک برگ 
یا شکفتن یک گُل 
یا پریدن یک پرنده دید 
ما در حجم کوچک خود رسوب می کنیم 
آیا شود که باز درختان جوانی را 
                  در راستای خیابان 
                              پرورش دهیم -
و صندوق های زرد ِ پُست 
                  سنگین 
ز غمنامه های زمانه نباشند ؟
در سرزمینی که عشق آهنی ست 
انتظار معجزه را بعید می دانم 
باغبان مفلوک چه هدیه ای دارد ؟
پرندگان 
از شاخه های خشک پرواز می کنند 
آن مرد زردپوش 
که تنها و بی وقفه گام می زند 
با کوچه های "ورود ممنوع" ،
با خانه های "به اجاره داده می شود" ،
چه خواهد کرد 
سرزمینی را که دوستش می داریم ؟
*
پرندگان همه خیس اند 
و گفتگویی از پریدن نیست 
در سرزمین ما 
پرندگان همه خیس اند 
در سرزمینی که عشق کاغذی است 
انتظار معجزه را بعید می دانم ...