mabidan/ganjoor huggingface dataset:
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۶۵
یک قطرهٔ بحرم من و یک قطره نیم
احول نیم و چو احولان غرّه نیم
گویی به زبان حال یک یک ذرّه
فریاد همی کند که من ذرّه نیم
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۶۶
زان گشت دلم خراب از هر ذرّه
تا برخیزد نقاب از هر ذرّه
چون پرده براوفتاد دل در نگریست
میتافت صد آفتاب از هر ذرّه
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۶۷
هر یک ز دگر یک نگران میبینم
بر عقل سبک سران گران میبینم
چیزی که به چشم دگران نتوان دید
گویی که به چشم دگران میبینم
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۶۸
در عشق نه پیدا و نه پنهانم من
محوی عجبم نه جسم نه جانم من
فی الجمله نه کافر نه مسلمانم من
در هر چه نگاه میکنم، آنم من
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۶۹
در عشق وجود و عدمم یک سان است
شادی و غم و بیش و کمم یک سان است
تا کی گویی که فصل خواهی یا وصل
زین هر دو مپرس کاین همم یک سان است
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۷۰
در عالم عشق محو و ناچیز شدیم
بالای مقام عقل و تمییز شدیم
گویی هر دم ز عالمی صد چندین
بگذاشته و اهل عالمی نیز شدیم
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۷۱
ای بس که چه دشوار و چه آسان مُردیم
پیدا زادیم لیک پنهان مُردیم
جانی که بدو خلق جهان زنده شدند
دیریست که تا ما زچنان جان مُردیم
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۷۲
در واقعهای سخت عجب افتادم
گه می مردم صریح و گه میزادم
دانی ز چه خاست این همه فریادم
کامد یادم آنچه نیاید یادم
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۷۳
آن وقت که گفتمی که ناشاد منم
چون دانستم که بر چه بنیاد منم
در حلقهٔ نیست هست چون زنجیری
در هم افتاده وانچه افتاده منم
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۷۴
تن، سایهٔ جان رنج پروردهٔ ماست
جان، گنج تن بهم برآوردهٔ ماست
از سایهٔ خویش در حجابیم همه
کز ما ما را سایهٔ ما پردهٔ ماست
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۷۵
آن مرغ عجب در آشیان کی گنجد
وان ماه زمین در آسمان کی گنجد
آن دانه که در دل زمین افکندند
گر شاخ زند در دو جهان کی گنجد
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۷۶
آن راز که پیوسته از آن میپرسم
در جان من است و از جهان میپرسم
تا هیچ کسی برون نیاید بر من
او در دل و از برون نشان میپرسم
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۷۷
دل سوختهٔ جمال او میبینم
جان شیفتهٔ وصال او میبینم
چندان که درین دایره برمیگردم
نقصان خود و کمال او میبینم
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۷۸
ما مذهبِ عشقِ روی آن مه داریم
وز هرچه جزوست دست کوته داریم
گر درگه ما بسته شود در ره عشق
در هر گامی هزاردرگه داریم
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۷۹
پیوسته حریفِ جان فزایم باید
چون گوی ز خود بیسر و پایم باید
چون من همه وقتی همه جایی باشم
ممکن نبود که هیچ جایم باید
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۸۰
بر خاک بسی نشستم از غمناکی
تا وارستم ازین حجاب خاکی
ای بس که برفت جان من در پاکی
تا درکش گشت چونی ادراکی
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۸۱
میآیم و بس چون خجلی میآیم
آیا ز کدام منزلی میآیم
ای اهل دل! امروز دلی در بندید
کامروز چو آشفته دلی میآیم
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۸۲
چون چهرهٔ خورشید وَشَش روشن تافت
آن تاب به جان رسید و پس بر تن تافت
گفتند: «ترا چه بود» دانی که چه بود
چون نیست شدم هستی او بر من تافت
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۸۳
در محو دلم ز خویشتن مانَد باز
در توحیدم حجاب افتد آغاز
کاری که مرا فتاد با آن دمساز
کوتاه کنم قصه که کاریست دراز
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۸۴
از عشق تو آمدم به جان چتوان کرد
سرگشته شدم گرد جهان چتوان کرد
چیزی که ز مین و آسمان تشنه بدانْسْتْ
من سیر نمیشوم از آن چتوان کرد
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۸۵
گه عشق تو در میان جان دارم من
گه جان ز غم تو بر میان دارم من
آن چیز که از عشق تو آن دارم من
حقا که ز جان خود نهان دارم من
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۸۶
چون نیست زمانی سر خویشم بی تو
کاری است گرفته پس و پیشم بی تو
جمعیت جانم نشود مویی کم
هر چند که در تفرقه بیشم بی تو
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۸۷
چون دوست به دست روح، پیغامم داد
بالای دو کون برد و آرامم داد
کاری که درون پرده انجامم داد
از لطف برون پرده هم کامم داد
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۸۸
پیوسته دلم شیفتهٔ آن راز است
زان راز شگرف جان من با ناز است
گر محو شود جهان نیاید بسته
آن در که مرا به سوی جانان باز است
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۸۹
نقدی که مراست قیمتش هست بسی
آنجا نرسد هیچ گدایی نفسی
گر هر دو جهان خصم من آیند به حکم
هرگز نرسد به نقد من دست کسی
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۹۰
ای آن که درین حبس جهان مانده‌ای
در نیک و بد و سود و زیان مانده‌ای
من آنچه منم به سر‌ آن مشغولم
تو آنچه نهای تو آن، در آن مانده‌ای
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۹۱
گاهی بیخود، بی سر و بی پا برویم
گه بی همه اندر همه زیبا برویم
چندان که تو در خویش به عمری بروی
در بی خویشی به یک نفس ما برویم
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۹۲
هر سر زدهای ز سرِّ ما آگه نیست
هر بیخبری در خورِ این درگه نیست
گر مایهٔ دردی به درِ ما بنشین
ورنه سرِ خویش گیر کاینجا ره نیست
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۹۳
چندین که روی و نیک یا بد بینی
گر دیدهوری آن همه از خود بینی
احول که یکی دو دید اگر آن بد دید
تو زو بتری زانک یکی صد بینی
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۹۴
مردان می معرفت به اقبال کشند
نه همچو زنان دُردی اشکال کشند
هرچ آن به دلیل روشنت باید کرد
آبیست که از چاه به غربال کشند
عطار — باب هفتم: در بیان آنكه آنچه نه قدم است همه محو عدم است — شمارهٔ ۱
آن دید بقا که جز بقا هیچ ندید
وان دید فنا که جز فنا هیچ ندید
آن دیده بود که جز عدم خلق نیافت
وان بنده بود که جز خدا هیچ ندید
عطار — باب هفتم: در بیان آنكه آنچه نه قدم است همه محو عدم است — شمارهٔ ۲
میپنداری که در همه کون کسی است
کس نیست که دید تو غلط یا هوسی است
هر جوش که از ملایک و انسان خاست
در حضرت او،‌کم از خروش مگسی است
عطار — باب هفتم: در بیان آنكه آنچه نه قدم است همه محو عدم است — شمارهٔ ۳
در سایهٔ فقر صد جهان، وانهمه هیچ
امّید کمال و بیمِ نقصان همه هیچ
بر برف توان بُرد پی یک یک چیز
اما چو بتافت آفتاب آن همه هیچ
عطار — باب هفتم: در بیان آنكه آنچه نه قدم است همه محو عدم است — شمارهٔ ۴
با دانش او بیخبری داند بود
با غیرت او مختصری داند بود
او باشد و دیگری بود اینت محال!
تا او باشد خود دگری داند بود
عطار — باب هفتم: در بیان آنكه آنچه نه قدم است همه محو عدم است — شمارهٔ ۵
در حضرت توحید پس و پیش مدان
از خویش مدان و خالی از خویش مدان
تو کژ نظری هرچه درآری به نظر
هیچ است همه نمایشی بیش مدان
عطار — باب هفتم: در بیان آنكه آنچه نه قدم است همه محو عدم است — شمارهٔ ۶
گر بر در آفتاب روشن باشم
آن به که چو سایه نامعین باشم
چون هست کسی که اوست هر چیز که هست
هرگز نبود روا که من من باشم
عطار — باب هفتم: در بیان آنكه آنچه نه قدم است همه محو عدم است — شمارهٔ ۷
عشقش به وجود متّهم کرد تو را
خو کردهٔ صد گونه ستم کرد تو را
چون او به وجود از تو اولیتر بود
نگرفت وجودت و عدم کرد تو را
عطار — باب هفتم: در بیان آنكه آنچه نه قدم است همه محو عدم است — شمارهٔ ۸
این هر دو جهان عکس کمالی پندار
وان عکس کمال او جمالی پندار
وین هیکل زیبا که تواش میبینی
بازی و خیال است خیالی پندار
عطار — باب هفتم: در بیان آنكه آنچه نه قدم است همه محو عدم است — شمارهٔ ۹
بگذر ز حس و خیال،‌ای طالب حال
تا هر دو جهان جلال بینی و جمال
زیرا که تو هرچه در جهان میبینی
جز وجه بقا همه سرابست و خیال
عطار — باب هفتم: در بیان آنكه آنچه نه قدم است همه محو عدم است — شمارهٔ ۱۰
هر دل که به توحید ز درویشان است
بیگانهٔ عشق نیست کز خویشان است
تا کی بینی خیال معدود آخر
آن پیشان را نگر که در پیشان است
عطار — باب هفتم: در بیان آنكه آنچه نه قدم است همه محو عدم است — شمارهٔ ۱۱
ای پردهٔ پندار پسندیدهٔ تو
وی وهم خودی در دل شوریدهٔ تو
هیچی تو و هیچ را چنین میگویی
به زین نتوان نهاد در دیدهٔ تو
عطار — باب هفتم: در بیان آنكه آنچه نه قدم است همه محو عدم است — شمارهٔ ۱۲
چون محرم هم نفس نهای، تو چه کنی
شایستهٔ این هوس نهای، تو چه کنی
پیوسته به جنگ خویش برخاستهای
خود را،‌چو تو هیچ کس نهای، تو چه کنی
عطار — باب هفتم: در بیان آنكه آنچه نه قدم است همه محو عدم است — شمارهٔ ۱۳
شایستهٔ این هوس نهای، تو چه کنی
در بیقدری چون مگسی باشی تو
خود را،‌چو تو هیچ کس نهای، تو چه کنی
آخر تو که باشی که کسی باشی تو
عطار — باب هفتم: در بیان آنكه آنچه نه قدم است همه محو عدم است — شمارهٔ ۱۴
هیچ است همه، وسوسهٔ خاطر چند
از هیچ بلا، چند شود ظاهر چند
تو هیچ بُدی و هیچ خواهی گشتن
بر هیچ میانِ این دو هیچ آخر چند
عطار — باب هفتم: در بیان آنكه آنچه نه قدم است همه محو عدم است — شمارهٔ ۱۵
تا چند ازین غرور بسیار تو را
تا کی ز خیال این نمودار تو را
سبحان الله کار تو کاری عجب است
تو هیچ نهای وینهمه پندار تو را
عطار — باب هفتم: در بیان آنكه آنچه نه قدم است همه محو عدم است — شمارهٔ ۱۶
این قالب اگر بلند دیدی ور پست
مغرور مشو به پیش این خفته و مست
برخیز بمردی، که درین جای نشست
خوابیست که مینمایدت هرچه که هست
عطار — باب هفتم: در بیان آنكه آنچه نه قدم است همه محو عدم است — شمارهٔ ۱۷
دل از می عشق مست میپنداری
جان شیفتهٔ الست میپنداری
تو نیستی و بلای تو در ره عشق
آنست که خویش، هست میپنداری
عطار — باب هفتم: در بیان آنكه آنچه نه قدم است همه محو عدم است — شمارهٔ ۱۸
جان شیفتهٔ الست می‌پنداری
و اندیشهٔ ما بهانه‌ای بیش نبود
آنست که خویش، هست می‌پنداری
قصّه چه کنم، نشانه‌ای بیش نبود
عطار — باب هفتم: در بیان آنكه آنچه نه قدم است همه محو عدم است — شمارهٔ ۱۹
جانت به گُوِ تنی در افتاد و برفت
جمشید به گلخنی در افتاد و برفت
از مُوْت و حیات چند پرسی آخر
خورشید به روزنی در افتاد و برفت
عطار — باب هفتم: در بیان آنكه آنچه نه قدم است همه محو عدم است — شمارهٔ ۲۰
جمشید به گلخنی در افتاد و برفت
در فرع کجا مشبّهی افتاده است
خورشید به روزنی در افتاد و برفت
چون در نگری حقّه تهی افتاده است
عطار — باب هفتم: در بیان آنكه آنچه نه قدم است همه محو عدم است — شمارهٔ ۲۱
در فرع کجا مشبّهی افتاده است
افلاک ز یکدگر فرو آسایند
چون در نگری حقّه تهی افتاده است
یک ره همه از سفر فروآسایند
عطار — باب هفتم: در بیان آنكه آنچه نه قدم است همه محو عدم است — شمارهٔ ۲۲
آخر ره دورت به کناری برسد
با تو بد و نیک را شماری برسد
هرچند که هست بینهایت کاری
چون تو برسیدی همه کاری برسد
عطار — باب هفتم: در بیان آنكه آنچه نه قدم است همه محو عدم است — شمارهٔ ۲۳
هر چند که نیستی کمت خواهد بود
صد ساله برای یک دمت خواهد بود
یک روزه وجود را که بنیاد منی است
تا روز قیامت عدمت خواهد بود
عطار — باب هفتم: در بیان آنكه آنچه نه قدم است همه محو عدم است — شمارهٔ ۲۴
چون هستی را نیست کسی اولیتر
بازی که توداری مگسی اولیتر
زان نیست همی شوند هستان، که همه
هستند به نیستی بسی اولیتر
عطار — باب هفتم: در بیان آنكه آنچه نه قدم است همه محو عدم است — شمارهٔ ۲۵
ای بس که دل تو بیم دارد در پیش
ز آنست که دل دو نیم دارد در پیش
چندین به وجودِ اندک تن بمناز
چون جان عدمِ عظیم دارد در پیش
عطار — باب هفتم: در بیان آنكه آنچه نه قدم است همه محو عدم است — شمارهٔ ۲۶
درویشی چیست مست و مفلس بودن
بیخود خود را ز خویش مونس بودن
انگشت به لب باز نهادن جاوید
همچون ناخن زنده و بیحس بودن
عطار — باب هفتم: در بیان آنكه آنچه نه قدم است همه محو عدم است — شمارهٔ ۲۷
جز بیذاتی لایق درویشان نیست
جز بیصفتی در صفت ایشان نیست
تو نیز ز هر دو کون درویش بباش
کاین راه رهِ عاقبت اندیشان نیست
عطار — باب هفتم: در بیان آنكه آنچه نه قدم است همه محو عدم است — شمارهٔ ۲۸
با درویشان، «کن و مکن» نتوان گفت
جز از عدمِ بی سر و بن نتوان گفت
گر در فقری، زخود فنا گرد وبدانک
در فقر ز ما و من سخن نتوان گفت
عطار — باب هفتم: در بیان آنكه آنچه نه قدم است همه محو عدم است — شمارهٔ ۲۹
خلقان همه در آینهای مینگرند
مشغول خودند و ز آینه بیخبرند
کس آینه مینبیند از خلق جهان
در آینه از آینه بر میگذرند
عطار — باب هفتم: در بیان آنكه آنچه نه قدم است همه محو عدم است — شمارهٔ ۳۰
درها به فنا گشادهاند، اینت عجب!
بر هیچ قرار دادهاند، اینت عجب!
پنداشت که مانهایم و پندار وجود
در دیدهٔ ما نهادهاند، اینت عجب!
عطار — باب هفتم: در بیان آنكه آنچه نه قدم است همه محو عدم است — شمارهٔ ۳۱
تا کی غم یک قطرهٔ خوناب خوریم
زهری به گمان چند به جُلّاب خوریم
پنداری را وجود میپنداریم
تا چند ز کوزهٔ تهی آب خوریم
عطار — باب هفتم: در بیان آنكه آنچه نه قدم است همه محو عدم است — شمارهٔ ۳۲
دعوی وجود از سر مستی شوم است
از عین عدم خویش پرستی شوم است
پیش و پس سایه آفتابست مدام
گر سایه نفس زند ز هستی شوم است
عطار — باب هفتم: در بیان آنكه آنچه نه قدم است همه محو عدم است — شمارهٔ ۳۳
درویشِ تو را توانگری میبایست
نه روی سیاه بر سری میبایست
گویی که تمام نیست ناکامی فقر
با سر باریش کافری میبایست
عطار — باب هفتم: در بیان آنكه آنچه نه قدم است همه محو عدم است — شمارهٔ ۳۴
گر ما به هزار تک بخواهیم دوید
آخر طمع از خویش بخواهیم برید
فی الجمله تو هر چه بایدت نامش کن
چیزی است که ما درو نخواهیم رسید
عطار — باب هفتم: در بیان آنكه آنچه نه قدم است همه محو عدم است — شمارهٔ ۳۵
در عشق مرا چون عدم محض فزود
از هستی خویشم عدم محض ربود
چون جان و دلم در عدم محض غنود
کونین مرا چون عدم محض نمود
عطار — باب هفتم: در بیان آنكه آنچه نه قدم است همه محو عدم است — شمارهٔ ۳۶
چون در ره این کار مرا دید فزود
آمد غم کار و دیدهٔ دید ربود
چشم دل دوربین درین بحر محیط
چندان که فرو دید، فرا دید نبود
عطار — باب هفتم: در بیان آنكه آنچه نه قدم است همه محو عدم است — شمارهٔ ۳۷
از بس که در آثار نمیبینم من
جز پردهٔ پندار، نمیبینم من
از بس که به قعر نیستی در رفتم
گم گشتم و دیار نمیبینم من
عطار — باب هفتم: در بیان آنكه آنچه نه قدم است همه محو عدم است — شمارهٔ ۳۸
هیچم همه تا با خود و با خویشتنم
هستم همه تا با خود و با جان و تنم
تا میماند از «من» من یک مویی
مویی نشود پدید چیزی که منم
عطار — باب هفتم: در بیان آنكه آنچه نه قدم است همه محو عدم است — شمارهٔ ۳۹
نه فخر ز سرفرازیم میآید
نه عار ز حیله سازیم میآید
چندان که به سِرِّ کار در مینگرم
مانند خیال بازیم میآید
عطار — باب هفتم: در بیان آنكه آنچه نه قدم است همه محو عدم است — شمارهٔ ۴۰
من ماندهام و لیک بی من منییی
فارغ شده از تیرگی و روشنییی
چون حاصل شد مرا ز من ایمنییی
نه دوستیم بماند نه دشمنییی
عطار — باب هفتم: در بیان آنكه آنچه نه قدم است همه محو عدم است — شمارهٔ ۴۱
زان روز که در صدر خودی بنشستم
تا بنشستم به بیخودی پیوستم
دریای عدم شش جهتم بگرفتهست
من، یک شبنم، چه گونه گویم: هستم
عطار — باب هفتم: در بیان آنكه آنچه نه قدم است همه محو عدم است — شمارهٔ ۴۲
اول همه نیستی است تا اول کار
و آخر همه نیستیست تا روز شمار
بر شش جهتم چو نیستی شد انباز
من چون ز میانه هستی آرم به کنار
عطار — باب هفتم: در بیان آنكه آنچه نه قدم است همه محو عدم است — شمارهٔ ۴۳
عمری به فنا بر دلم آوردم دست
تا دل ز فنا به زاری زار نشست
از هیچ نترسم جز از آن کاین دل پست
با خاک شود چنانکه پندارد هست
عطار — باب هفتم: در بیان آنكه آنچه نه قدم است همه محو عدم است — شمارهٔ ۴۴
هیچم من و در گفت و شنید آمدهام
در نیست پدید و بیکلید آمدهام
این نیست عجب که گم بخواهم بودن
اینست عجب که چون پدید آمدهام
عطار — باب هفتم: در بیان آنكه آنچه نه قدم است همه محو عدم است — شمارهٔ ۴۵
این بیخودیی که من در آن افتادم
شرحش بدهم که از چسان افتادم
خورشید بتافت سایه دیدم خود را
برخاستم و در آن میان افتادم
عطار — باب هفتم: در بیان آنكه آنچه نه قدم است همه محو عدم است — شمارهٔ ۴۶
ای دل! دیدی که هرچه دیدی هیچ است
هر قصّهٔ دوران که شنیدی هیچ است
چندین که ز هر سوی دویدی هیچ است
و امروز که گوشهای گزیدی هیچ است
عطار — باب هفتم: در بیان آنكه آنچه نه قدم است همه محو عدم است — شمارهٔ ۴۷
ای بود تو پیوسته بنا بود آخر
تا کی باشی به هیچ خشنود آخر
از هیچ پدید آمدهای اول کار
گرچه همهای، هیچ شوی زود آخر
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۱
آنها که در این پرده سرایند پدید
از پرده برون همی نمایند پدید
چون پرده براوفتد دران دریا خلق
غرقه نه چنان شوند کایند پدید
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۲
هرچیز که آن برای ما خواهد بود
آن چیز یقین بلای ما خواهد بود
چون تفرقه در بقای ما خواهد بود
جمعیت ما فنای ما خواهد بود
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۳
تا هستی تو نصیب میخواهد جست
دل روی به خونِ دیده میخواهد شست
تا یک سرِ موی از تو میخواهد ماند
زان یک سرِ موی، کوه میخواهد رست
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۴
تا نفس کم و کاست نخواهد آمد
یار تو به درخواست نخواهد آمد
آن میباید که تو نباشی اصلاً
کاین کار به تو راست نخواهد آمد
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۵
آن را که درین دایره جانی عجب است
در نقطهٔ فقر بینشانی عجب است
هستی تو ظلمت آشیانی عجب است
وآنجا که تو نیستی جهانی عجب است
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۶
هرگه که بدان بحر محقّق برسی
در حال به گرداب اناالحق برسی
گر در همه میروی قدم محکم دار
تا گر همهای به هیچ مطلق برسی
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۷
گر اول کار، آتش افزون گردد
خاکستر بین که آخرش چون گردد
اوّل تن تو چو دل شود غرّه مباش
کاخر بینی کان همه دل خون گردد
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۸
فانی شده، تا بود، مشوّش نشود
باقی به وجود جز در آتش نرود
چون اصلِ وجودِ کلِّ عالم عدم است
هرکو به وجود خوش شود خوش نبود
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۹
عاشق ز کسی نکاهد و نفزاید
لب بندد و راز پیش کس نگشاید
چون کامل شد بترسد از غیرت دوست
هرگز خود را به خویشتن ننماید
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۱۰
چندین امل تو ای دل غافل چیست
چون رفتنییی درین سرا منزل چیست
چون عاقبت کار همه گم شدن است
آخر ز پدید آمدنت حاصل چیست
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۱۱
تا کی گردی ای دل غمناک به خون
از هستی خویش پاک شو پاک کنون
سی سال ز خویش خاک میکردی باز
دردا که نکردهای سر از خاک برون
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۱۲
ای دل همگی خویش در جانان باز
هر چیز که آن خوشترت آید آن باز
در شش در عشق چون زنان حیله مجوی
مردانه درا و همچو مردان، جان باز
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۱۳
هم راه تن و هم ره جان او گیرد
هر ذره که هست در میان او گیرد
از خویش چو در هستی او گم گردی
پیش نظرت همه جهان او گیرد
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۱۴
گر در هیچی مایهٔ شادی و بقاست
ور در همهای قاعدهٔ درد و بلاست
تا در همهای در همه بودن ز هواست
بگذر ز همه و هیچ میندیش که لاست
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۱۵
دلشاد مشو ز وصل اگر در طربی
دل تنگ مکن ز هجر اگر در تعبی
از شادی وصل و غم هجران بگذر
با هیچ بساز اگر همه میطلبی
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۱۶
مرد آن باشد که هر نفس پاکتر است
در باختن وجود بیباکتر است
مردی که درین طریق چالاکتر است
هرچند که پاکتر شود خاکتر است
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۱۷
آن بهٔ که زخود کرانه بینی خود را
تا محرم این ستانه بینی خود را
گر هر دو جهان به طبع تو خاک شوند
کفرست که در میانه بینی خود را
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۱۸
گر مرد رهی ز ننگ خود پاک بباش
بی هستی خویش چست و چالاک بباش
گر میخواهی که مرده خاکی نشوی
جهدی بکن و به زندگی خاک بباش
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۱۹
تا چند به خود درنگری چندینی
در هستی خود رنج بری چندینی
یک ذرّه چو وادید نخواهی آمد
خود را چه دهی جلوهگری چندینی
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۲۰
آن بهٔ که زعقل خود جنون یابی باز
ور دل طلبی میان خون یابی باز
تا یک سر سوزن از تو باقیست هنوز
سر رشتهٔ این حدیث چون یابی باز
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۲۱
گر میخواهی که بازیابی این راز
بیخود شو و با بیخودی خویش بساز
چون بیخودیست اصل هر چیز که هست
تو کی یابی چو در خودی جوئی باز
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۲۲
اول باری پشت به آفاق آور
پس روی به خاک کوی عشاق آور
گر میخواهی که سود بسیار کنی
سرمایهٔ عقل و زیرکی طاق آور
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۲۳
آنجا که روی به پا و سر نتوان رفت
ور مرغ شوی به بال و پر نتوان رفت
از عقل برون آی اگر جان داری
کاین راه به عقل مختصر نتوان رفت
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۲۴
عاشق شدن مرد زبون آمدنست
سر باختن است و سرنگون آمدنست
بر خویش برون آمدنت چیزی نیست
تدبیر تو از خویش برون آمدنست
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۲۵
گر تو بر او ز تنگ دستی آئی
در دایرهٔ خویش پرستی آئی
از نقطهٔ بیخویشتنی چند آخر
مشرک باشی کز سرهستی آئی
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۲۶
گر از همگی خویشتن فرد شوی
در کعبهٔ جان محرم این درد شوی
ور همچو زنان درین این بحر محیط
آبستن آن نظر شوی مرد شوی
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۲۷
آنرا که نظر در آن جهان باید کرد
پرواز ورای آسمان باید کرد
هرگاه که دولتی بدو آرد روی
در حال ز خویشتن نهان باید کرد
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۲۸
چون نیستی تو محض اقرار بود
هستیت ز سرمایهٔ انکار بود
هر کس که ز نیستی ندارد بوئی
کافر میرد اگرچه دیندار بود
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۲۹
یا شادی دو کون غم انگار همه
یا ملکِ جهان مسلّم انگار همه
خواهی که وجودِ اصل تابد بر تو
کونین بکلّی عدم انگار همه
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۳۰
گر فقر شود ای که چه خوش خواهد بود
در دام مرو که کیسه کش خواهد بود
تا بودن ما عظیم ناخوش چیزی است
نابودنِ ما عظیم خوش خواهد بود
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۳۱
راهی که درو پای ز سر باید کرد
ره توشه درو خون جگر باید کرد
خواهی که ازین راه خبردار شوی
خود را ز دو کون بیخبر باید کرد
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۳۲
آن جوهر پوشیده به هر جان نرسد
دشوار به دست آید و‌آسان نرسد
سر در ره باز و دست از پای بدار
کاین راه به پای تو به پایان نرسد
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۳۳
از پس منشین یک دم و در پیش مباش
در بند رضای نفس بد کیش مباش
تا کی گویی که من چه خواهم کردن
تو هرچه کنی به رایت خویش مباش
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۳۴
تا کی باشی بی سر و بن، هیچ مباش
خاموشی جوی و در سخن، هیچ مباش
تا کی گوئی که من چه خواهم کردن
تو هیچ نهای، هیچ مکن، هیچ مباش
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۳۵
آن به که همی سوزی و پیدا نکنی
خود را به تکلّف سر غوغا نکنی
هر دم گوئی که من چه خواهم کردن
چتوانی کرد یاکنی یا نکنی
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۳۶
گر تو همه داری همه در آتش باش
ور بیهمهای بیهمه گردن کش باش
هیچ است همه از همه پس هیچ مگوی
ور هیچ نداری همه داری خوش باش
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۳۷
گر بودِ خود از عشق نبودی بینی
از آتش او هنوز دردی بینی
ور عمر زیان کنی ز سرمایهٔ عشق
بینی که ازین زیان چه سودی بینی
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۳۸
گر با من خویش خاک این در آئی
از ننگ منی ز خاک کمتر آئی
من وزن آرد چون به ترازو سنجند
بیوزن آید گر به قلندر آئی
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۳۹
گاهی ز خیال دلبر آئی زنده
گاه از سخن چو شکر آئی زنده
گم گرد و خوشی بمیر و جانی کم گیر
زیرا که به جان دیگر آئی زنده
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۴۰
ای مانده به جان این جهانی زنده
تا کی باشی به زندگانی زنده
چون زیستن تو مرگ تو خواهد بود
نامرده بمیر تا بمانی زنده
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۴۱
تا هیچ وجود و عدمت میماند
نیک و بد و شادی و غمت میماند
مرده شو و دم مزن که در پردهٔ عشق
همدم نشوی تا که دمت میماند
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۴۲
پیوسته به چشم دل نظر باید کرد
وانگه به درونِ جان سفر باید کرد
خواهی که به زیرِ خاک خاکی نشوی
از حالت زندگان گذر باید کرد
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۴۳
در قرب تو گر هست دل دیوانه‌ست
جان را طمع وصال تو افسانه‌ست
چون هرچه که هست در تو می‌باید باخت
سبحان الله! این چه مقامر خانه‌ست
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۴۴
در عشق تو سودا و جنون بنهادیم
وز دیده و دل آتش و خون بنهادیم
چون پردهٔ خود، خودی خود میدیدیم
کلّی خود را هم از برون بنهادیم
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۴۵
در عشق تو رازی و نیاز آوردیم
چون شمع بسی سوز و گداز آوردیم
چون درد ترا نیافتم درمانی
کُلّی خود را به هیچ باز آوردیم
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۴۶
در عشق تو زاری وندم آوردیم
بر قُبّهٔ افلاک علم آوردیم
وآخر چو وجود سدِّ دولت دیدیم
روی از همه عالم به عدم آوردیم
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۴۷
ما هر دو جهان زیر قدم آوردیم
بر قبهٔ افلاک علم آوردیم
چون درد ترا کم آمد آمد درمان
کلّی خود را زهیچ کم آوردیم
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۴۸
گر ما همگی خویش چون ذرّه کنیم
خود را به وجود ذرّهای غرّه کنیم
ای قافله سالارِ عدم طبل بزن
تا بادیهٔ وجود را عَبْره کنیم
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۴۹
جانا ز غم عشق تو جانم خون شد
هر دم ز تو دردی دگرم افزون شد
زان روز که دل جان و جهان خواند ترا
جان بر تو فشاند و از جهان بیرون شد
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۵۰
تا شد دلم از بوی می عشق تو مست
هم پرده دریده گشت و هم توبه شکست
امروز منم هر نفسی دست به دست
از هست به نیست رفته از نیست به هست
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۵۱
با هستی خویش داوری خواهم کرد
وز هر موئی نوحهگری خواهم کرد
چون با تو محالست برابر بودن
با خاک رهت برابری خواهم کرد
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۵۲
جانا چو ره تو راه ذُلّ و عِزْ نیست
کاریست که کار قادر و عاجز نیست
پس گم شدنم به و چنان گم شدهام
کامکان پدید آمدنم هرگز نیست
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۵۳
در بحر فنا به آب در خواهم شد
چون سایه به آفتاب در خواهم شد
چون مینرسد به سرفرازی تو دست
سر در پایت به خواب در خواهم شد