mabidan/ganjoor huggingface dataset:
جامی — غزلیات — شمارهٔ ۲۵۸
خواهم ای گل که ز شوق تو بگریم چندان
که شود غنچه گلزار امیدم خندان
بی تو عاشق چو به بستان گذرد بر لب جوی
آب زنجیر شود بر وی و بستان زندان
چین در ابرو مفکن چون ز تو حاجت طلبیم
ای خم ابروی تو قبله حاجتمندان
چه اثر آه مرا در دل سخت تو که تیر
گر چه الماس بود کم گذرد از سندان
لب لعلت چه لطیف است کزان خون بچکد
گر کند تیز بر او کس به تخیل دندان
حرص بر وصل تو پیرانه سرم تا حدیست
که به صد بوسه ز لعلت نیم از خرسندان
پیر شد جامی و شیرین پسران را پدر است
چه بلاها که کشید این پدر از فرزندان
جامی — غزلیات — شمارهٔ ۲۵۹
شدم به صحبت پیر مغان سحرگاهان
ز قید هستی موهوم خود امان خواهان
ربود آگهیم را به یک دو جرعه می
که نیست رستن ازین قید کار آگاهان
فداش هستی من کز فروغ طلعت خویش
نهد چراغ هدایت به راه گمراهان
درخت وصل بود بس بلند و طرفه کزان
نچید میوه بجز دست دست کوتاهان
چه سود شوکت شاهی که در نشیمن خاک
یکیست ذل گدایان و عزت شاهان
برای پرورش جان خوش است کاهش تن
خلاف مذهب تن پروران و جانکاهان
بلاست محتسب ار ناگهان رسد جامی
حذر فریضه بود زین بلای ناگاهان
جامی — غزلیات — شمارهٔ ۲۶۰
خوش آنکه در چمن ای نازنین تو باشی و من
به پای سرو و سمن همنشین تو باشی و من
نشسته بر سر سبزه به روی ساغر می
فشانده برگ گل و یاسمین تو باشی و من
ز عکس اشک من و لعل تو درآب روان
به طرف جوی می و انگبین تو باشی و من
ز بس که از کف هم خورده جام مالامال
نه عقل مانده به جای و نه دین تو باشی و من
بود که خوی کنی با من از خدا خواهم
که مانده در همه عالم همین تو باشی و من
گرفته جای رقیبان همه به زیر زمین
به هم نشسته به روی زمین تو باشی و من
ز شهر کرده چو جامی جلا ز طعن کسان
گهی به روم شده گه به چین تو باشی و من
جامی — غزلیات — شمارهٔ ۲۶۱
عجب در عربده‌ست امروز با من ترک مست من
گریبانم به دست او و دامانش به دست من
منم پر سرو و گل باغی ز فکر قد رخسارش
که باشد تیر طعن عیب‌جویان خاربست من
به دارم سر بلندی داد آن نخل جهان آرا
چه عالی شد ببین ز اقبال عشقش قدر پست من
مرا شد عمر شست و ماهی آن ساعد سیمین
نیفتاد اندرین گرداب غم هرگز به شست من
بت من خودپرست از آینه من بت‌پرست از وی
ندارد فکر حال بت‌پرستان بت‌پرست من
فکند آن سرو سایه بر سر من چشم آن دارم
که فردا سایه طوبی بود جای نشست من
فکند آن سرو سایه بر سر من چشم آن دارم
که فردا سایه طوبی بود جای نشست من
نیم من جامی آسوده‌خاطر آن تُنُک‌جامم
که از سنگ جفا آن تندخو خواهد شکست من
جامی — غزلیات — شمارهٔ ۲۶۲
چه کاریست خوش دل به جانان سپردن
چو افتد به جان کار دل جان سپردن
به هرگام دشواریی پیشت آید
نشاید ره عشق آسان سپردن
چون آن کافر آید به یغما چه چاره
جز از دین گذشتن جز ایمان سپردن
ز وصلی که باشد طفیل رقیبان
بود خوشترم جان به هجران سپردن
چو نبود درین موج خیز آشنایی
خوشا رخت هستی به طوفان سپردن
میفزای گو خط بر آن لب که نتوان
به موران نگین سلیمان سپردن
فسون است اشعار جامی خوش افتد
به یار پری خوی دیوان سپردن
جامی — غزلیات — شمارهٔ ۲۶۳
ای ماه که می نپرسی از من
زانگاه که می نپرسی از من
آوازه فکند در همه شهر
بدخواه که می نپرسی از من
شاهی تو گدا چگونه گوید
با شاه که می نپرسی از من
پرسی همه را و جز تو کس نیست
آگاه که می نپرسی از من
طومار شکایتم بر این شد
کوتاه که می نپرسی از من
با کوه غم تو رفتم از جای
چون کاه که می نپرسی از من
از لعل تو نیست کار جامی
جز آه که می نپرسی از من
جامی — غزلیات — شمارهٔ ۲۶۴
زلفت که رفت رونق مشک سیاه ازو
مشکین شود نفس چو برآریم آه ازو
دارد دل از عنایت تو چشم یک نگاه
چندین مدار چشم عنایت نگاه ازو
این مهر نیست ماه رخت کرد جلوه ای
عکسی گرفت آینه صبحگاه ازو
زندان اهل دل بود این کاخ زرنگار
خوشوقت عارفی که بدر برد راه ازو
زینسان که زلف تو سر چاه ذقن نهفت
بس مرد رهنورد که افتد به چاه ازو
چون ابر نوبهار به خاکم چو بگذری
خیزد فغان و آه به جای گیاه ازو
جامی اگر ز لطف تو عذر گناه خواست
لطفی نما و در گذران این گناه ازو
جامی — غزلیات — شمارهٔ ۲۶۵
شد وقت گل به باده مرا طیلسان گرو
با زاهدان به توبه چه دارم زبان گرو
ماه زمین تویی چه عجب گر به نزد حسن
ماه زمین برد ز مه آسمان گرو
بوسی به نسیه ام بده از لب که می نهم
پیش تو در برابر آن نقد جان گرو
در داستان عشق تو بگذشت عمرها
رفتیم و دل هنوز بدین داستان گرو
رسوای کودکان شدم آری بدین سزاست
پیری که دل کند به غم هر جوان گرو
بی مهری است عادت تو وای آن که کرد
خاطر به دلبری چو تو نامهربان گرو
جامی به دور لعل لبت وجه می نداشت
تسبیح و خرقه کرد به کوی مغان گرو
جامی — غزلیات — شمارهٔ ۲۶۶
ای شده روی زمین زیر زمینم بی تو
روی بنما که عجب بی دل و دینم بی تو
نه تو را رحم که یکجا بنشینی با من
نه مرا صبر که یکدم بنشینم بی تو
چون روم طوف کنان روز فراقت به چمن
جز گل حسرت و اندوه نچینم بی تو
بر سر راه تو بیمار فتم بو که ز دور
بینی از گوشه چشمی که چنینم بی تو
از درت دور به بتخانه چین رو چه نهم
نقش دیوار بود صورت چینم بی تو
زودتر وعده دیدار وفاکن که مباد
غارت مرگ درآید ز کمینم بی تو
گفته ای چند به دیوار کند جامی روی
نکنم روی به دیوار چه بینم بی تو
جامی — غزلیات — شمارهٔ ۲۶۷
ای ترک نازنین بشکن گوشه کلاه
آشوب جان شاه شو و فتنه سپاه
دریوزه جمال کنان از تو روز و شب
گردند گرد خانه تو آفتاب و ماه
تیغت کشیده صد الف و زخم تیر تو
هرجا چو دو رهی به درون کرده است راه
لوحیست گوییا تن من کز غمت بر او
سر تا به پانوشته شده ست آه آه آه
خواهم ز ضعف تن شوم از دیده ها نهان
از بس که کاهشم دهد این عشق کوه کاه
تا در ره سپاه تو پنهان بایستم
ایمن ز چاوشان به جمالت کنم نگاه
تا شد به دور لعل تو معمور میکده
جامی نه میل مدرسه دارد نه خانقاه
جامی — غزلیات — شمارهٔ ۲۶۸
بر رخت گل گل که تأثیر شراب انداخته
هست برگی چند گل بر روی آب انداخته
کرده مهد از لاله و گل نرگس رعنای تو
زیر مشکین سایه بان خود را به خواب انداخته
نیست آن غنچه فراز شاخ در بستان که گل
بر رخ از شرم تو زنگاری نقاب انداخته
گیسو اندر پاکشان در دل خیالت کرده جای
شهریاری سایه بر شهر خراب انداخته
از لبت در بزم مستان چون گذشته نکته ای
آتشی در جام و شوری در کباب انداخته
آرزومند رخت چون دیده در خور تشنه ایست
بر امید آب خود را در سراب انداخته
آمده در چشم جامی میلهای آتشین
پیش رویت گر نظر بر آفتاب انداخته
جامی — غزلیات — شمارهٔ ۲۶۹
بود جمله لطف آن زنخدان ساده
ولی باشد آن غبغب از وی زیاده
نه غبغب بلورینه جامیست گویی
نهاده در او سیبی ازسیم ساده
همانا کزان عارض آب لطافت
تراویده زیر زنخدان ستاده
چو گردابی آمد ز طوفان فتنه
دراو صد دل آشنایان فتاده
زلالیست گرد آمده زابر رحمت
دوصد تشنه جان از تمناش داده
چو طوقیست از سیم کش هرکه دیده
به طوق غلامیش گردن نهاده
چه سان سر کشد جامی از طوق شوقش
که مسکین چو قمری بدان طوق زاده
جامی — غزلیات — شمارهٔ ۲۷۰
بر سر کویت ز من خشک استخوانی مانده
پیش تیرت یادگار از من نشانی مانده
در بیابان غمت تا رفته عقل و صبر و هوش
چیست دل سرگشته ای ازکاروانی مانده
زیر ابرو چشم و رخسارت بود بر روی گل
خفته ترکی مست و بر بالین کمانی مانده
تا یکی را زان دو لب پوشیده خط گویی ز من
نیم جانی گشته غایب نیم جانی مانده
جان بر اوج آسمان از آستانت دور هست
بر زمین مرغی ز عالی آشیانی مانده
بی توگفت و گو نخواهم بهر ناله در رهت
چون درآیم در دهان جنبان زبانی مانده
مانده جامی از جوانی دور و زانش باک نیست
باک ازان دارد که مهجور از جوانی مانده
جامی — غزلیات — شمارهٔ ۲۷۱
بیا ساقی که شد با می پرستان عهد گل تازه
فکند آواز بلبل در چمن زین معنی آوازه
کهن رسمیت توبه ترک آن خوشتر درین موسم
که سبزه خرم است و سوری و سوسن تر و تازه
ز باد محنت دوران شد ابتر دفتر عیشم
کند زابریشم چنگش مغنی کاش شیرازه
در ایوان خرابات آر رو ازکعبه تا بینی
علو همت بانی و حسن صنعت رازه
قیاس کار جانبازان مکن بر حال رعنایان
که باشد سرخ روی غازیان از خون نه از غازه
به طرف عارض آن خط بس، زنخدان نیست جای او
همان بهتر که ننهد پای خود بیرون ز اندازه
مکن در سینه جامی خانه شهرآشوب شوخی را
که دارد خانه از شهر وفا بیرون دروازه
جامی — غزلیات — شمارهٔ ۲۷۲
ای ز غمزه چشم تو بر جان و دل ناوک زده
دیگری در رشک ازان ناوک که بر هر یک زده
آن دهان را در رسوم دلبری کوچک مخوان
راه دل بس بر بزرگ دین که آن کوچک زده
زاستخوان سینه چون تیرت دو نیمه گشته دل
از درون فریاد نصف لی و نصف لک زده
تا رگ جان در تنم باشد نهم بر سر چو تاج
پاسبان تو شبم سنگی که بر تارک زده
چون دهان در صفحه رویت محل شک فتاد
خالهایت در حواشی نقطه های شک زده
هرکه با عیش دو عالم از تو رو برتافته
دست خویش از دولت بسیار در اندک زده
دعوی عشق تو را زلفت قوی مستمسکیست
چون ز عشقت دم زده جامی به مستمسک رده
جامی — غزلیات — شمارهٔ ۲۷۳
حلقه زلف را گشاد مده
عمر سوداییان به باد مده
کشته بادا به خنجر بیداد
هرکه آموزدت که داد مده
ناقه عزم تیزپای مرا
جز به کوی خود ایستاد مده
بنشین خوش درون دیده من
جای مردم درین سواد مده
چون دهی زاد رهروان غم و درد
هیچ کس را ز من زیاد مده
یاد من کن به لطف لیک مرا
آنچه من کرده ام به یاد مده
نامرادی مراد جامی بس
راه او جز بدین مراد مده
جامی — غزلیات — شمارهٔ ۲۷۴
تو پریرویی و عالم ز تو پر دیوانه
نیست خالی ز تمنای تو یک فرزانه
نیست همتای تو کس قیمت خود را بشناس
که تویی درج فلک را گهر یکدانه
شانه را چند دهد زلف تو مشاطه به دست
شانه از دست برون بادش و دست از شانه
خانه دولت جاوید بود منزل تو
نه به فرق سر ما پای ز دولتخانه
بخت پروانه یک پرتوم از شمع رخت
داد، کو آن که رساند به تو این پروانه
خواست پیمانه که چون جام نهد لب به لبت
پر ازین روست سبو را دلی از پیمانه
میلت ای طفل به افسانه چو جامی دانست
ساخت در عشق تو خود را به جهان افسانه
جامی — غزلیات — شمارهٔ ۲۷۵
ای ز چشمم اشک خونین ریخته
خون مردم را به خاک آمیخته
آن نه گلبرگ است بل کز رشک تو
گل شکوفه کرده خون برریخته
بر سرآشفته حالان صد بلا
زلفت از هر تار مو آویخته
چشم و ابرویت پی تاراج دین
فتنه ها از گوشه ها انگیخته
قطع میدان فراقت چون کنم
توسن صبرم عنان بگسیخته
خواسته رسم خطت نقاش صنع
سوده مشک ناب و برگل بیخته
هیچ دانی کیست جامی بر درت
بنده ای از خواجگی بگریخته
جامی — غزلیات — شمارهٔ ۲۷۶
یار زلف دوتا به هم بسته
صد کمند بلا به هم بسته
جعد مشکین او به هر حلقه
صد دل مبتلا به هم بسته
دولبش بسته شد ز ما به سخن
دو شکر گوییا به هم بسته
پیش آن روی چیست دسته گل
چند شاخ گیا به هم بسته
چون دو زلفش ازو دو دست رقیب
خوش بود از قفا به هم بسته
نامه ما به او بود سوی شاه
دوسه حرف از گدا به هم بسته
شعر جامی شنید و گفت به طنز
این همه از کجا به هم بسته
جامی — غزلیات — شمارهٔ ۲۷۷
گر هر حرام بودی چون باده مست کاره
همواره مست بودی شیخ حرامخواره
حاشا که باده نوشان ریزند جرعه بر وی
اندیشه های پنهان گر سازد آشکاره
عارف به کنج خلوت خاموش و سر عرفان
با این و آن مقلد گفته هزارباره
در قعر بحر ماهی بسته دهان و غوکان
بگشاده لب به دعوی بی معنی ازکناره
دیوانه وار واعظ گوید سخن پریشان
گرد آمده گروهی بر وی پی نظاره
سر رشته تعلق نگسسته صوفی از خود
بخیه زدن چه سودش بر دلق پاره پاره
گیرند چون شماره جامی مقلدان را
کن جهد آنکه باشی بیرون ازان شماره
جامی — غزلیات — شمارهٔ ۲۷۸
دلا بین ز توبه به کارم گره
قل استغفرالله مما کره
چو مطرب خراشد رگ چنگ را
ز کارم گشاید به ناخن گره
چو شب ماه را تیر آهم بخست
عذار تو پوشید مشکین زره
چو بینی لبش جامی از پا بیفت
همانجا که می می خوری سربنه
جامی — غزلیات — شمارهٔ ۲۷۹
ای سر کوی تو اقلیم بلا
دل در او جان کرده تسلیم بلا
بهر طفلان ره عشقت ز خط
عارض تو لوح تعلیم بلا
شحنه حسنت ز زلف تار تار
کرده بر عشاق تقسیم بلا
جدول خونین ز اشک ما کشد
چون نویسد عشق تقویم بلا
تا بلا نام تو شد بر عافیت
می کنم پیوسته تقدیم بلا
چون بلا از توست جان آید برون
از حریم تن به تعظیم بلا
دل فکن جامی درآن زلف و مترس
در بلا بهتر که در بیم بلا
جامی — غزلیات — شمارهٔ ۲۸۰
از صومعه آن به که به میخانه بری پی
جاوید نهی پشت فراغت به خم می
پوشیده قدح نوشی و هرگز نخروشی
کز کی بود آیین قدحنوشی و تاکی
اینجا نبود ازکی و تا کی قدح آشام
چندان که شود اول و آخر ز میان طی
یک لحظه فروداشت کن ای مطرب مجلس
کز دایره ام برد برون زمزمه نی
هر نغمه ات از نی که رود سوی عدم باز
بیم است که جانم برود در عقب وی
از چله کجا گرم شودصوفی خود بین
چون چله وی سردتر است از چله دی
گر زنده دلی رو به در میکده جامی
چون بهر صبوحی شنوی نعره یا حی
جامی — غزلیات — شمارهٔ ۲۸۱
ای آن که گرد مه ز خط مشکین هلالی بسته‌ای
بهر جنون ما ز نو نیکو خیالی بسته‌ای
رنگین ز خون عاشقان شد رشته فتراک تو
یا بهر زینت رخش را گلگون دوالی بسته‌ای
کم تافت عکس حال ما بر خاطرات چون آینه
تا از نم مژگان ما زنگ ملالی بسته‌ای
ز اوراق علم ای مدعی تا اوج عرفان چون بری
گر چه ز پر کاغذین بر خویش بالی بسته‌ای
بر لوح حسن از نو خطان بردی درین معنی سبق
کز لعل میمی کرده‌ای وز مشک دالی بسته‌ای
از روی و قد او دلا ترتیب وصفی کرده‌ای
رمزی به ماهی گفته‌ای نخلی به سالی بسته‌ای
از پیچش غم سرمکش جامی که می‌ندهد صدا
تاری که بر عود سخن بی‌گوشمالی بسته‌ای
جامی — غزلیات — شمارهٔ ۲۸۲
گل زد به باغ صبحدم اورنگ خسروی
برداشت بلبل از چمن آهنگ پهلوی
یعنی بساط سبزه شد از لطف باد نو
عهد نشاط را تو هم از باده ده نوی
با ما نمی زند دم لطف آن که تعبیه ست
در لعل او لطافت انفاس عیسوی
گفتم که کی شوم به در قرب تو مقیم
گفت آن زمان که از خودی خود بدر شوی
در عشق شو علم که به عالم نمانده است
جز قصه ایاز ز محمود غزنوی
کی لذت کلام چشی گرنه چون کلیم
با دوست یک دو حرف بگویی وبشنوی
جمعیت دل ارطلبی سنگ تفرقه
افکن به شیشه خانه اسباب دنیوی
مجموعه لطایف جامی سفینه نیست
بحریست پر جواهر اسرار معنوی
تبریز را تو شمس ابد پرتوی و هست
گفتار او به نام تواشعار مولوی
جامی — غزلیات — شمارهٔ ۲۸۳
چه عجب بود ز تو ای پسر که به حال ما نظری کنی
ز سر صفا قدمی نهی به ره وفا گذری کنی
توهمی روی و من از عقب به فغان که ازسرمرحمت
چو رسد به گوش تو آن صدا به سوی قفانظری کنی
چه جفا ازان بترم بود که کنی وفا به دگر کسان
به وفای تو که نه راضیم ز جفا که با دگری کنی
چو رسی به کلبه محنتم چه کشم به پیش تو ماحضر
که تو نور دیده چنان نیی که نظر به ماحضری کنی
من و دل فتاده زهم جداکرمی بود ز تو ای صبا
که به دل ز من خبری دهی و ز دل مرا خبری کنی
چو ز خود جدا نشدی دلا به هوای کعبه مکن سفر
به وصال کعبه گهی رسی که ز خود جدا سفری کنی
چو بلای جان تو جامیا نبود بغیر بتان کسی
چو رسد بتی خرد آن بود که ازان بلا حذری کنی
جامی — غزلیات — شمارهٔ ۲۸۴
با این همه کین با من بیدل که تو داری
نشکیبم ازین شکل و شمایل که تو داری
دیوانگی آرد همه ارباب خرد را
برطرف مه این طرفه سلاسل که تو داری
هر اشک مرا بر درت افتاده سوالیست
کس را نبود این همه سایل که تو داری
مپسند که چون مه ز مقابل شودم دور
این طلعت با ماه مقابل که تو داری
از غمزه تو هر طرف افتاده قتیلیست
من کشته این غمزه قاتل که تو داری
هر لحظه بری صد دل و جان بیش که دارد
زاسباب جمال این همه حاصل که تو داری
از آتش جامی شده نرم است دل سنگ
از سنگ بود سخت‌تر این دل که تو داری
جامی — غزلیات — شمارهٔ ۲۸۵
یار شد شهرگرد و هر جایی
جاکن ای دل به کنج تنهایی
رخش آلوده نظرها شد
نظر خود به وی چه آلایی
چون ز معشوقیش نیاسودی
به که از عاشقی برآسایی
گر چه بینایی بصرها شد
طلعت او به حسن و زیبایی
همنشین دیدنش به هر سفله
داد بیزاریم ز بینایی
شهره گشته ست گل به خود رویی
واو ز گل شهره تر به خودرایی
پیری و لاف عشق جامی چند
به کزین گفت و گوی بازآیی
جامی — غزلیات — شمارهٔ ۲۸۶
به شب فروخته رو خانهٔ که می‌پرسی
به شمع ره سوی کاشانهٔ که می‌پرسی
به عشوه در حرم کعبه پرسیم خانه
چه کعبه و چه حرم خانهٔ که می‌پرسی
ز زلف و خال تو دل‌های ما گرفتارند
خبر ز دامگه و دانهٔ که می‌پرسی
به هر زبان ز تو افسانه‌ای و خسته‌دلان
نهاده گوش که افسانهٔ که می‌پرسی
دل هزار کس از عشق توست دیوانه
ولی تو از دل دیوانهٔ که می‌پرسی
ز جام لعل تو مست است عقل ازو هردم
حدیث ساغر و پیمانهٔ که می‌پرسی
یکی‌ست گنج به ویرانه جهان جامی
سراغ گنج به ویرانهٔ که می‌پرسی
جامی — غزلیات — شمارهٔ ۲۸۷
ای که افسانه این دیدهٔ تر می‌پرسی
حال این غرقه به خوناب جگر می‌پرسی
نیست بر مردم روشن بصر این پوشیده
پرس ازین جان و دل سوخته گر می‌پرسی
دیده بر طلعت خوبان نگشایی زنهار
ای که از فتنه ارباب نظر می‌پرسی
عیب در مذهب ما زهد و هنر عشق بود
گفتم اینک اگر از عیب و هنر می‌پرسی
از پی شرب شبانه منم و جام صبوح
چندم از شغل شب و ورد سحر می‌پرسی
جامیا چند درین چارسوی کون و فساد
می‌نشینی و ز آفاق خبر می‌پرسی
زآنچه ناچار تو با بی‌خبری ساخته‌ای
وز چپ و راست خبرهای دگر می‌پرسی
جامی — غزلیات — شمارهٔ ۲۸۸
به سوی خویش مرا رخصت گذر ندهی
وگر به خود گذرم فرصت نظر ندهی
خوشم بدین که به دریوزه بر درت گذرم
مراد خاطر من گر دهی و گر ندهی
بهای بوسه نهی نقد جان چه خوش باشد
کزین معامله با دیگران خبر ندهی
گهی که بخش کنی غم خدا جزات دهاد
اگر نصیب من از جمله بیشتر ندهی
مباد کس که به خواب آیدت ازان ناله
که شب ز ناله من تن به خواب درندهی
به قد تو نخل تر و تازه ای و لب رطب است
عجبتر آنکه به ما غیر خار بر ندهی
مزاج یار لطیف است جامی آن بهتر
که لب ز نطق ببندی و درد سر ندهی
جامی — غزلیات — شمارهٔ ۲۸۹
شنیده ام که ز من یاد می کنی گاهی
خوش آن گدا که گهی یاد او کند شاهی
به ذوق چاشنی این لطیفه پی نبرد
جز از حقیقت اسرار عشق آگاهی
به جهد خود بسی احرام آن حرم بستم
ولی چه سود که ننمود دولتم راهی
ندارم از تو نصیبی جز اینکه هر ساعت
گشایم از مژه اشکی کشم ز دل آهی
نه سرو را به تو نسبت کنم نه گلبن را
کجا رسد به قدت هر دراز و کوتاهی
به آن ذقن به دل آن کس که جا همی کندت
همی کند ز برای هلاک خود چاهی
ز نیکوان دل جامی همین تو را خواهد
نبینمت چو وی از عاشقان نکو خواهی
جامی — غزلیات — شمارهٔ ۲۹۰
می زند راه دلم شکل سهی بالایی
که نمی بینمش از سروقدان همتایی
همچو گل ظاهرش از صفحه عارض لطفی
همچو مه لایحش از لوح جبین سیمایی
در صف تنگ قبایان و تنک پیرهنان
دیده حاسد ازو دور عجب رعنایی
همه پروانه شمع رخ اویند ولی
نیست از نخوت خوبی به کسش پروایی
خلوت من شود از پرتو رویش روشن
گر مددگار شود همت روشن رایی
زآستانش به سفر پای من از جا نرود
نیست در شهر چو من عاشق پابرجایی
جامی از مس وجود تو چه حاصل چو بر آن
کیمیایی نکند تربیت دانایی
جامی — غزلیات — شمارهٔ ۲۹۱
داغ جفا که برکسان زآتش کین خود نهی
کاش به جان عاشق بی دل و دین خود نهی
باد زمین به راه تو تارک بندگان که تا
هر طرفت فتد گذر پا به زمین خود نهی
ای بت آمده ز چین لاف زنان به روی او
زود بود کزین خطا روی به چین خود نهی
بر سر ره نشسته ام بو که چو مست بگذری
پای به سهو بر سر راه نشین خود نهی
تاجورا کجا رسد کامت ازان نگین لب
گرنه به کفه بها تاج و نگین خود نهی
رشح می از لبش دلا شهد شهادت تو بس
به که ازان ذخیره ای روز پسین خود نهی
قدرشناس گوهرت نیست زمانه جامیا
در کف سفله تا به کی در ثمین خود نهی
جامی — غزلیات — شمارهٔ ۲۹۲
ای شهره در زمانه به شیرین شمایلی
تعویذ بند حسن تو چرخ حمایلی
حاجت به قبله دگرم نیست در نماز
هرجا که می روم تو مرا در مقابلی
با استقامتی که قدت راست متصل
چون ابروان به کشتن عشاق مایلی
خوبان چو ماه از تو کنند اقتباس نور
بی عار اقتباس تو خورشید کاملی
ای آشنا چه آگهی از حال ما تو را
ما غرق و تو نظاره کنان گرد ساحلی
رندی و عاشقی همه زنج است و محنت است
خوش وقت پارسایی و از عشق غافلی
جامی ز زخم تیغ تو می داد جان و بود
ورد زبان او رحم الله قاتلی
جامی — غزلیات — شمارهٔ ۲۹۳
هرگز ای شوخ سوی خسته دلی دیدی نی
حال عشاق جگرسوخته پرسیدی نی
مرد صد تشنه به خاک رهت ای آب حیات
قطره ای بر لب یک تشنه چکانیدی نی
لطف رفتار تو را هست هزاران کشته
به سر تربت یک کشته خرامیدی نی
بود گشتن ز ره و رسم وفا قاعده ات
بهر یک بیدل ازین قاعده گردیدی نی
مرغ و ماهی همه از ناله ما نالیدند
هرگز این ناله شنیدی تو و نالیدی نی
صحبت غنچه لبان هست دلا باغ مراد
به مراد خود ازین باغ گلی چیدی نی
جامی از کوی مغان مست و کف انداز رسید
بگذر ای محتسب شهر شتر دیدی نی
جامی — غزلیات — شمارهٔ ۲۹۴
منم به کنج خرابات عشق شیفته حالی
شراب جرعه دردی قدح شکسته سفالی
نه بر سرم ز کریمان دهر منت لطفی
نه بر دلم ز لئیمان شهر گرد ملالی
به فرق من ننهاده قضا عمامه جاهی
به نام من ننوشته قدر وظیفه مالی
به نیکوان ز جهان کرده ام قناعت و زیشان
ز حاضران به نگاهی ز غایبان به خیالی
اگر چه ماه فلک گاه بدر و گاه هلاک است
به رخ همیشه چو بدری به ابروان چو هلالی
لبت علیک نگفته چو گفته ایم سلامی
جواب نیز نداده چو کرده ایم سوالی
زبان ببست ز گفتار پیش لعل تو جامی
که نیست به ز خموشی درین مقام مقالی
جامی — غزلیات — شمارهٔ ۲۹۵
نگارا بر گرفتاران ببخشای
خدا را بر گرفتاران ببخشای
که را یارا که گوید با تو یارا
که یارا بر گرفتاران ببخشای
به راهت پی سپر گشته چو مورم
سوارا بر گرفتاران ببخشای
رخ خود را به خط و خال ازین بیش
میارا بر گرفتاران ببخشای
پی آغوش یاران چون گشایی
قبا را بر گرفتاران ببخشای
چو گردد بر حریفان جام وصلت
گوارا بر گرفتاران ببخشای
گرفتار خزان شد بی تو جامی
بهارا بر گرفتاران ببخشای
جامی — غزلیات — شمارهٔ ۲۹۶
هر روز که در میدان چوگان زدن آغازی
بس کس که کند پیشت چون گوی سراندازی
دلها به دم رخشت هست از رگ جان بسته
آیند کشان از پی هر سوی که می تازی
عشاق به میدانت بازند به جد سرها
وین طرفه که سربازی پیش تو بود بازی
از ننگ نمی سازی گوی از سرما هرگز
با تنگدلان گویی داری سر ناسازی
تا خاک سم اسپت شد تاج سرم هستم
از تاجوران یکسر برتر به سرافرازی
جز بر سر من مشکن چوگان که مرا نبود
چون گوی درین معنی با کس سرانبازی
جامی سخن نادر کی فهم کند هر کس
آن به که بدوزی لب از نادره پردازی
جامی — قصاید — شمارهٔ ۱ - فی توحیده سبحانه و تعالی
آن که تسبیح حصا بر صدق او آمد گوا
گاه احصای ثنایت گفته لا احصی ثنا
چون درین احصا حصاآسا نیم گویا به صدق
به که بندم راه گویایی چو صدیق از حصا
عد نعمایت چه حد من چو حکمت درازل
ساخت شرط « ان تعدوا» را ز« لا تحصوا» جزا
تاج استغنا و نعلین سلوک راه فقر
دادیم غرقم در انعام تو از سر تا به پا
هر سر مو بر تن ار گردد زبانی شکر گوی
کی توانم کردن از شکرت سر مویی ادا
شکر هر نعمت چو باشد نعمت دیگر خرد
غیر عجز این راه را مشکل که یابد منتها
باشد از ادراک ما تا ذات تو صد ساله راه
وانقدر دیگر بود از نطق تا ادراک ما
چون بود از نطق ما تا ذات تو راه این همه
وصف ذاتت حدنطق ما کجا باشد کجا
گر زبان خود به کام اندر کشد جامی رواست
چون نگردد از زبان در وصف تو کامش روا
جامی — قصاید — شمارهٔ ۲ - مناجات
آیا کاشف الاسرار و یا فائض الانوار
ویا مقصد الابرار و یا مونس الاحرار
منم مانده گرفتار بدین نفس خطاکار
به رحمت نگهم دار ازین دشمن غدار
ایا غافر من تاب و یا مؤیل من آب
ویا حاضر من غاب و یا جابر من خاب
منم روی در اسباب ز غفلت شده بی تاب
کرم کن که ازین خواب رهم با دل بیدار
لک الرحمة و الجود بک العالم موجود
به نورک مشهود له وجهک مسجود
دل من که نپیمود بجز راه تو تا بود
ندارد ز تو مقصود بجز دولت دیدار
ایا مبدع الارواح و یا خالق الاشباح
ویا فالق الاصباح فؤادی بک یرتاح
بود لطف تو مفتاح پی مخزن افراح
سزد نور تو مصباح درین موطن اکدار
فؤادی بک مسرور علی حبک مفطور
ودادی لک موفور ولا کذب و لا زور
خوش آن عاشق مهجور که همچون من رنجور
ز پندار خودی دور کشد بر در تو بار
آیا ماحی الاثام و یا شافی الاسقام
احاطت بی الالام و ضاقت لی الایام
ندارم ز تو آرام دلم ده چو زنم گام
که آسان سوی انجام برم این ره دشوار
ایا اجود من جاد و یا اجید الاجیاد
لک الوعد و الایعاد بالاذیاء و الابعاد
درین معصیت آباد ز هر معصیت آزاد
مبادم به دل شاد بجز طاعت تو کار
ایا منجح الامال ویا مصدر الافعال
ویا مجری الاقوال علی احسن الاحوال
ز هر جاه و ز هر مال بود بر توام اقبال
جز این سایر اعمال بود مایه ادبار
ایافخر ذوی التاج و یا ذخر من احتاج
هبوطی لک معراج و نوری بک وهاج
زمن بنده محتاج مبر عمر به تاراج
درین لجه مواج درین قلزم زخار
ایا خالق الافلاک اطاعت لک الاملاک
بلاوصمة اشراک فحاشای و حاشاک
که با نفس هوسناک دل از نقش خرد پاک
چو جامی شده بیباک رسانم به تو آزار
جامی — قصاید — شمارهٔ ۳ - فی نعت النبی صلی الله علیه و سلم
نگار من شتر انگیخت رو به حجره من
پذیره شترش رفت جان ز حجره تن
ز حجره چون شترش دیده شد قطار سرشک
چو سرخ مو شتران قطره زد ز حجره من
زند ز حجره مرا سیل خون دل شترک
ز حجره کی شترش را رسم به پیرامن
چگونه پی برم از حجره راست تا شترش
که تا ویم بود از حجره صد شتر گردن
زدن به حجره درون زان شتر سوار نفس
به بام حجره بود از شتر نشان جستن
گر او شتر به در حجره ام بخواباند
شتر صفت شوم او را ز حجره زانو زن
به سوی حجره من تافت چون زمام شتر
به حجره ام شتر صبر کرده پاره رسن
ربود حلم شتر حجره کرد گربه غم
ز حجره ام ز شتر گربه های دور زمن
ز حجره تا به شتر شد سوار گشت غمش
مقیم حجره جان از شترسرای بدن
شکاف حجره دل در شتر سراش زنم
شترسراش سزد حجره مرا گلشن
اگر دهد به من حجرگی مهار شتر
به پیش اشترش از حجره برزنم دامن
چو کف زنان شترش سرزند به حجره مرا
شود به حجره تنم زان شتر سفید کفن
به حجره از شترش صبح دولتم تابد
چو از کف شترش حجره ام شود روشن
به حجره ام شترش را اگر بود سر وصل
کنم ز خار شتر حجره را پر از سوزن
ز دیده زد شتر غم به حجره دل چوک
شتر که دید که در حجره آید از روزن
شتر بزرگ و مرا حجره نیک تنگ ببین
که چون به حجره تنگ آن شتر گرفت وطن
به زیر ران شترم عنکبوت حجره بس است
به حجره آن شترم گو چو عنکبوت متن
به حجره زان شترم دل گرفت به که شوم
ز حجره بر شتر از بهر کعبه بارفکن
ز حجره بار به پشت شتر نهم که بود
شتر نشیمن شادی و حجره بیت حزن
بنای حجره کنم بر شتر که می نبرم
ز حجره جز به شتر ره به هیچ ربع و دمن
کجاوه حجره دل کش بود به پشت شتر
خوش آن که بر شتر آن حجره را کند مسکن
شتر چو قصر و کجاوه چو حجره است ز قصر
به حجرگی چو شتر حجره گشته آبستن
چو بار حمل بود حجره را به پشت شتر
به جای حجره چرا می کند شتر شیون
دمد ز حجره به پشت شتر گل طربم
چو حجره کش شتر من شود مغیلان کن
به قصد حجره حرامی شتر جهانده چو تیر
شتر نموده به ره بهر پاس حجره مجن
برای حجره درای شتر کشیده فغان
شتر به حجره چو رانده عرابی از مکمن
ز بار حجره شتر کرده پشت و پهلو ریش
به بام حجره به بوی شتر نشسته زغن
ز استخوان شتر حجره کرده مور به راه
شتر به گام بر آن مور گشته حجره شکن
شتر به حجره کعبه رسید گو روکن
به حجره گاه شتر مرکب مدینه عطن
شتر به حجره او ران که بسته اند دهان
به پیش حجره اش از مستی اشتران فتن
شتر به حجره او ران که از زمام سخط
شتردلان گنه راست حجره اش مأمن
شتر به حجره گه او کشان چنانکه کلیم
شتر کشید ز حجره به وادی ایمن
ز حجره کن شتران بلا پناه آرش
به حجره کانجا اشتر رود به پرویزن
به طیب خلق به هر حجره ای که راند شتر
توان به اشتر ازان حجره برد مشک ختن
شتر شتر برکاتش به حجره حجره رسید
شتر به حجره او زان نراند ویس قرن
ز حجره گشت عفش عفو صد شتر عصیان
به حجره در چو شتر شد پی حسین و حسن
اگر به حجره وگر بر شتر بود سزدش
پلاس حجره و حلس شتر ز برد یمن
به برزن از شتر او چو حجره یابد پی
برد پی شترش حجره رشک بر برزن
سخن چه حد تو جامی ز حجره و شترش
ز حجره و شترش بازکش زمام سخن
مکن درون شتر نعت او به حجره نطق
که حجره تنگ نماید شتر عظیم بدن
ز حجره و شترش دم مزن تو گلخنیی
رواستخوان شترکش به حجره گلخن
به سوی حجره خود روبهی کشید شتر
کا تا به حجره درآرد شتر به حیله و فن
شتر ز حجره او با هزار حلم و سکون
رمید چون شتران یقین ز حجره ظن
نه خرد شد شتر از مکر او نه حجره بزرگ
شتر گرفت شتربان و حجره را دشمن
حدیث این شتر و حجره را چو کردی گوش
ز قصه شتر و حجره اش ببند دهن
بزرگوار خدایا به حجره و شترش
که حجره سدره وش است و شتر براق سنن
که ریز صد شتر را حتم به حجره روح
ز حجره دار و شتربان او به سر و علن