mabidan/ganjoor huggingface dataset:
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۵۴
بنگر که چه غم بیتو کشیدم آخر
تا نیست شدم بیارمیدم آخر
گفتی که برس تا به بر من برسی
چون در تو رسم چون برسیدم آخر
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۵۵
در عشق نشان و خبر من برسید
وز گریهٔ خونین جگر من برسید
چندان بدویدم که تک من بنماند
چندان بپریدم که پر من برسید
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۵۶
دل از طمع خام چنان بریان شد
از آتش شوقی که چنان نتوان شد
جانی که ز قدر فخر موجوداتست
در راه غم تو با عدم یکسان شد
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۵۷
هر لحظه دهد عشق توام سرشوئی
تا من سر و پای گم کنم چون گوئی
از هر مژهای اگر بریزم جوئی
تا با خویشم از تو نیابم بوئی
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۵۸
گفتم: ز فناء خود چنانم که مپرس
گفتا:‌به بقائیت رسانم که مپرس
یعنی چو به نیستی بدیدی خود را
چندان هستی بر تو فشانم که مپرس
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۵۹
هر لحظه ز عشق در سجودی دگرم
وندر پس پرده غرق جودی دگرم
دیرست که از وجود خود زندهنیم
گر زندهام اکنون به وجودی دگرم
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۶۰
سر تا پایم نقطهٔ آرام کنید
وانگاه فنای مطلقم نام کنید
از خون دلم می و ز جان جام کنید
وایجاد مرا تمام اعدام کنید
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۶۱
از بس که دلم به بینشان داشت نیاز
بینام ونشان بماندم در تک و تاز
سی سال به جان نشان جانان جستم
من گم شدم ونیافتم او را باز
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۶۲
وقتست که بیزحمت جان بنشینم
برخیزم و بی هر دو جهان بنشینم
از عالم هست و نیست آزاد آیم
وانگاه برون این و آن بنشینم
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۶۳
از ننگ وجودم که رهاند بازم
تا من ز وجود با عدم پردازم
هرگه که وجود خود بدو در بازم
آن دم به وجود خود سزد گر نازم
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۶۴
بی جان و تنم جان و تنم میباید
بیآنچه منم آنچه منم میباید
با خویشتنم ز خویشتن بیخبرم
بیخویشتنم خویشتنم میباید
عطار — باب هشتم: در تحریض نمودن به فنا و گم بودن در بقا — شمارهٔ ۶۵
خوش خواهدبود، اگر فنا خواهد بود
زیرا که فنا عین بقا خواهد بود
این میدانم که بس شگرف است فنا
لیکن بندانم که کرا خواهد بود
عطار — باب نهم: در مقام حیرت و سرگشتگی — شمارهٔ ۱
آن راه که راه عالم عرفان است
بر هر گامی هزار دل حیران است 
تا پیش نیایدت بنتوان دانست
بر هر قدمی هزار سرگردان است
عطار — باب نهم: در مقام حیرت و سرگشتگی — شمارهٔ ۲
هر ذات که در تصرّف دوران است
اندر طلب نور یقین حیران است
هر ذره که در سطح هوا گردان است
سرگشتهٔ این وادی بیپایان است
عطار — باب نهم: در مقام حیرت و سرگشتگی — شمارهٔ ۳
چندان که نگاه میکنم حیرانی است
سرگشتگی و بی سر و بی سامانی است
در بادیهای که دانشش نادانی است
گردون را بین که جمله سرگردانی است
عطار — باب نهم: در مقام حیرت و سرگشتگی — شمارهٔ ۴
بنشین که اگر بسی گذر خواهی کرد
هم بر سر خویش خاک بر خواهی کرد
چندان که درین پرده سفر خواهی کرد
حیرانی خویش بیشتر خواهی کرد
عطار — باب نهم: در مقام حیرت و سرگشتگی — شمارهٔ ۵
بر بوی یقین درین بیابان رفتیم
وز عالم تن به عالم جان رفتیم
عمری شب و روز در تفکر بودیم
سرگشته درآمدیم و حیران رفتیم
عطار — باب نهم: در مقام حیرت و سرگشتگی — شمارهٔ ۶
گر عقل مرا مصلحت اندیش آمد
تا این چه طریقیست که در پیش آمد
روزی صد رَه دلم بجان بیش آمد
آخر متحیر شد و بیخویش آمد
عطار — باب نهم: در مقام حیرت و سرگشتگی — شمارهٔ ۷
احوالِ جهان سخت عجیب افتادهست
زیرکتر عقل بینصیب افتادهست
چون نیست به جز تحیرِ آخر کار
بیمارترین کسی طبیب افتادهست
عطار — باب نهم: در مقام حیرت و سرگشتگی — شمارهٔ ۸
مائیم و نصیب جز جگر خواری نه
وز هیچ کسی به ذرهای یاری نه
از مستی جهل امید هشیاری نه
وز رفتن و آمدن خبرداری نه
عطار — باب نهم: در مقام حیرت و سرگشتگی — شمارهٔ ۹
دانی که چهایم نه بزرگیم نه خُرد
دانی که چه میخوریم نه صاف نه دُرد
نه میبتوان ماند نه میبتوان بُرد
نه میبتوان زیست نه میبتوان مُرد
عطار — باب نهم: در مقام حیرت و سرگشتگی — شمارهٔ ۱۰
مائیم در اوفتاده چون مرغ به دام
دلخستهٔ روزگار و آشفته مدام
سرگشته درین دایرهٔ بی در وبام
ناآمده برقرار و نارفته به کام
عطار — باب نهم: در مقام حیرت و سرگشتگی — شمارهٔ ۱۱
از آرزوی یقین چو مینتوان زیست
بر خلق بباید ای خردمند! گریست
کاینجا که بود هیچ نمیداند کیست
وانجا که رود حال نمیداند چیست
عطار — باب نهم: در مقام حیرت و سرگشتگی — شمارهٔ ۱۲
ای دل هر دم غم دگرگون میخور
کم میزن و درد درد افزون میخور
سِرّی که ز ذرّهَ ذرّه میجوئی باز
چون بازنیابی چه کنی خون میخور
عطار — باب نهم: در مقام حیرت و سرگشتگی — شمارهٔ ۱۳
این درد چه دردیست که درمانش نیست
وین راه چه راهیست که پایانش نیست
هان ای دل سرگشته بدین وادی صعب
تا چند فرو روی که پایانش نیست
عطار — باب نهم: در مقام حیرت و سرگشتگی — شمارهٔ ۱۴
حالِ دلِ باژگونه مینتوان گفت
وصفی به هزار گونه مینتوان گفت
گفتم:«ای دل!‌چه گونهای»گفت:«خموش!
کاین حال مرا، چه گونه، مینتوان گفت»
عطار — باب نهم: در مقام حیرت و سرگشتگی — شمارهٔ ۱۵
دل از همه عالم به کنار آمد باز
بگریخت زلشکر به حصار آمد باز
با این همه درد و رنج آگاه نیم
تا آمدن من به چه کار آمد باز
عطار — باب نهم: در مقام حیرت و سرگشتگی — شمارهٔ ۱۶
دردا که به جز درد مرا کار نبود
وز مِهْ دِه و ده کسی خبردار نبود
عمری رفتم چو راه بردم به دهی
خود در همه ده نشان دیار نبود
عطار — باب نهم: در مقام حیرت و سرگشتگی — شمارهٔ ۱۷
آن میخواهم که جایگاهی گیرم
در سایهٔ دولتی پناهی گیرم
صد راه ز هر ذرّه چو بر میخیزد
پس من چه کنم کدام راهی گیرم
عطار — باب نهم: در مقام حیرت و سرگشتگی — شمارهٔ ۱۸
هر روز غمی به امتحانم آمد
وز حیرت دل کار به جانم آمد
از بس که وجوه مینماید جان را
بر هیچ فرو نمیتوانم آمد
عطار — باب نهم: در مقام حیرت و سرگشتگی — شمارهٔ ۱۹
دردا که ز خود بیخبرم باید مرد
آغشته به خونِ جگرم باید مرد
چون زندگی خویش نمییابم باز
هر روز به نوعی دگرم باید مرد
عطار — باب نهم: در مقام حیرت و سرگشتگی — شمارهٔ ۲۰
زانگه که بقا روی نمودست مرا
هر لحظه تحیری فزودست مرا
از بود و نبود من چه سودست مرا
چون میبندانم که چه بودست مرا
عطار — باب نهم: در مقام حیرت و سرگشتگی — شمارهٔ ۲۱
امروز منم ذوقِ خرد نادیده
انسی ز وجودِ نیک و بد نادیده
در واقعهای که شرح مینتوان داد
هرگز متحیری چو خود نادیده
عطار — باب نهم: در مقام حیرت و سرگشتگی — شمارهٔ ۲۲
آگاه نیم از دل و جانم که چه بود
پی مینبرم علم و عیانم که چه بود
این میبینم که مینبینم که چه رفت
این میدانم که میندانم که چه بود
عطار — باب نهم: در مقام حیرت و سرگشتگی — شمارهٔ ۲۳
چون عمر بشد زادِ رهم از «چه کنم»
تدبیر گشادِ گرهم از «چه کنم»
چون از «چه کنم» هیچ نخواهد آمد
آخر چه کنم تا برهم از «چه کنم»
عطار — باب نهم: در مقام حیرت و سرگشتگی — شمارهٔ ۲۴
بس رنج کشم طرب نمیدانم چیست
رنجوری را سبب نمیدانم چیست
پیش و پس و روز و شب نمیدانم چیست
کاریست عجب عجب نمیدانم چیست
عطار — باب نهم: در مقام حیرت و سرگشتگی — شمارهٔ ۲۵
چون چارهٔ خویش میندانم چه کنم
مویی کم و بیش میندانم چه کنم
در بادیهای فتادهام بی سر و پای
راه از پس و پیش میندانم چه کنم
عطار — باب نهم: در مقام حیرت و سرگشتگی — شمارهٔ ۲۶
دل نیست مرا، یکی مصیبت‌خانه‌ست
جان نیز یکی سوختهٔ دیوانه‌ست
در دارِ فنا چون خبرم نیست ز هیچ
کارم همه یا نظاره یا افسانه‌ست
عطار — باب نهم: در مقام حیرت و سرگشتگی — شمارهٔ ۲۷
سرگردانی بسوخت جانم چه کنم
سرگشتهتر از همه جهانم چه کنم
میسوزم و میپیچم و میاندیشم
جز نادانی میبندانم چه کنم
عطار — باب نهم: در مقام حیرت و سرگشتگی — شمارهٔ ۲۸
سبحان الله! بر صفتی حیرانم
کز حیرت خویش میبسوزد جانم
حال دل شوریدهٔ خود میدانم
کس را چه خبر ز درد بیدرمانم
عطار — باب نهم: در مقام حیرت و سرگشتگی — شمارهٔ ۲۹
از پای در آمدم ز سرگردانی
وز دست شدم ز غایت حیرانی
از ملک دو کون سوزنی بود مرا
در دریائی فکندم از نادانی
عطار — باب نهم: در مقام حیرت و سرگشتگی — شمارهٔ ۳۰
از دنیی فانیم جوی نیست پدید
وز عقبی نیز پرتوی نیست پدید
دردا که برفت جان شیرین از دست
وز این شورش برون شوی نیست پدید
عطار — باب نهم: در مقام حیرت و سرگشتگی — شمارهٔ ۳۱
نه در سفرم یک دم و نی در حضرم
نه خواب و خورم هست و نه بیخواب و خورم
نه باخبرم ز خویش و نه بیخبرم
چون حیرانی نشستهام مینگرم
عطار — باب نهم: در مقام حیرت و سرگشتگی — شمارهٔ ۳۲
چندان که بدین قصه فرو مینگرم
یک ذرّه نمیرسد ز جائی دگرم
هرچند که شایسته و زیبا پسرم
نه کار من است این و نه کار پدرم
عطار — باب نهم: در مقام حیرت و سرگشتگی — شمارهٔ ۳۳
امروز منم شیفتهای حیرانی
نه دین و نه دل نه کفر و نه ایمانی
از دست شده بی سر و بی سامانی
از پای در اوفتاده سرگردانی
عطار — باب نهم: در مقام حیرت و سرگشتگی — شمارهٔ ۳۴
امروز منم ز خان و از مان بیرون
چه خان و چه مان از دل و از جان بیرون
چندان که چو گوی میدوم از هر سوی
مینتوان شد از خم چوگان بیرون
عطار — باب نهم: در مقام حیرت و سرگشتگی — شمارهٔ ۳۵
گه چون مه از آرزوی حق کاسته‌ایم
گه کلبهٔ‌ دل به باطل آراسته‌ایم
از باطل و حق سیر نمی‌گردد دل
صد ره زین خوان گرسنه برخاسته‌ایم
عطار — باب نهم: در مقام حیرت و سرگشتگی — شمارهٔ ۳۶
گر برکشم از سینهٔ پرخون آهی
آتش گیرد جملهٔ عالم ماهی
زین حیرت اگر ز دل برآرم نفسی
بر هم سوزم همه جهان ناگاهی
عطار — باب نهم: در مقام حیرت و سرگشتگی — شمارهٔ ۳۷
از هم نفسانم اثری نیست امروز
وز کار جهانم خبری نیست امروز
یک خوشدلیم بیجگری نیست امروز
سرگشتهتر از من دگری نیست امروز
عطار — باب نهم: در مقام حیرت و سرگشتگی — شمارهٔ ۳۸
دل هرچه که دید خشک لب دید همه
ذرّات دو کون در طلب دید همه
بسیار به خون بگشت تا آخر کار
از بس که عجب دید عجب دید همه
عطار — باب نهم: در مقام حیرت و سرگشتگی — شمارهٔ ۳۹
چندان که مرا عقل و بصر خواهد بود
در تیهِ تحیرم سفر خواهد بود
امروز درین شیوه که من میبینم
گر قند خورم خون جگر خواهد بود
عطار — باب نهم: در مقام حیرت و سرگشتگی — شمارهٔ ۴۰
چندان که مرا عقل به تن خواهد بود
در بحر تحسّرم وطن خواهد بود
گر همچو فلک بسی به سر خواهم گشت
سرگردانی نصیب من خواهد بود
عطار — باب نهم: در مقام حیرت و سرگشتگی — شمارهٔ ۴۱
چون بیخبرم از آنکه تقدیرم چیست
اندیشهٔ شام و فکر شبگیرم چیست
مغزم همه در آتش اندیشه بسوخت
اندیشه مرا بکشت تدبیرم چیست
عطار — باب نهم: در مقام حیرت و سرگشتگی — شمارهٔ ۴۲
نی کس خبری میدهد از پیشانم
نه یک نفس آگهی است از پایانم
چون زیستنی به جهل مینتوانم
روزی صد بار میبسوزد جانم
عطار — باب نهم: در مقام حیرت و سرگشتگی — شمارهٔ ۴۳
هر لحظه تحیر به شبیخون آید
تا جان پس ازین کجا شود، چون آید
میسوزم از آن پرده که چون برخیزد
چه کار ز زیرِ پرده بیرون آید
عطار — باب نهم: در مقام حیرت و سرگشتگی — شمارهٔ ۴۴
چندان که ز هر شیوه سخن میگویم
میننماید کنه معانی رویم
و امروز اگر چه عمر در علم گذشت
تقلید نخست روزه وا میجویم
عطار — باب نهم: در مقام حیرت و سرگشتگی — شمارهٔ ۴۵
در بادیهٔ جهان دری بنمایید
وین بادیه را پا و سری بنمایید
ای خلق! درین دایرهٔ سرگردان
سرگشتهتر از من دگری بنمایید
عطار — باب نهم: در مقام حیرت و سرگشتگی — شمارهٔ ۴۶
یک بیدل و بیرأی چو من بنمایید
نه جامه و نه جای چو من بنمایید
در گردش این دایرهٔ بی سر و پای
یک بی سر و بی پای چو من بنمایید
عطار — باب نهم: در مقام حیرت و سرگشتگی — شمارهٔ ۴۷
دل رفت و جگر با دل ریش آمد باز
کی مرغِ ز دام جسته پیش آمد باز
هر گوی که او در خمِ چوگان افتاد
هرگز نتواند که به خویش آمد باز
عطار — باب نهم: در مقام حیرت و سرگشتگی — شمارهٔ ۴۸
من زین دل بی‌خبر به جان آمده‌ام
وز جان ستمکش به فغان آمده‌ام
چون کار جهان با من و بی‌من یکسانسْت
پس من به چه کار در جهان آمده‌ام
عطار — باب دهم: در معانی مختلف كه تعلّق به روح دارد — شمارهٔ ۱
ای بلبلِ روح مبتلا مانده‌ای
کاندر پی این دام بلا مانده‌ای
خو کرده‌ای اندر قفس خانهٔ تنگ
وآگاه نه‌ای کز که جدا مانده‌ای
عطار — باب دهم: در معانی مختلف كه تعلّق به روح دارد — شمارهٔ ۲
ای روح! تویی به عقل موصوف آخر
عارف شو و ره طلب به معروف آخر
چون باز سفید دست سلطانی تو
ویرانه چه میکنی تو چون کوف آخر
عطار — باب دهم: در معانی مختلف كه تعلّق به روح دارد — شمارهٔ ۳
ای مرغ عجب! ستارگان چینهٔ تست
از روز الست عهد دیرینهٔ تست
گر جام جهان نمای میجویی تو
در صندوقی نهاده در سینهٔ تست
عطار — باب دهم: در معانی مختلف كه تعلّق به روح دارد — شمارهٔ ۴
گه در غم روزگار و گه در قهری
از هرچه در اوفتادهای بیبهری
ای طوطی جان! چه میکنی در شهری
کانجا ندهندت شکری بیزهری
عطار — باب دهم: در معانی مختلف كه تعلّق به روح دارد — شمارهٔ ۵
ای جان! چو تو از عالم بیچون آیی
در حسن ز هرچه هست افزون آیی
در پردهٔ نفس ماندهای صبرم نیست
تا آنچه توئی ز پرده بیرون آیی
عطار — باب دهم: در معانی مختلف كه تعلّق به روح دارد — شمارهٔ ۶
ای روح! درین عالم غربت چونی
بیآنهمه پایگاه و رتبت چونی
سلطانِ جهانِ قدس بودی، اکنون
در صحبتِ نفس شوم صحبت چونی
عطار — باب دهم: در معانی مختلف كه تعلّق به روح دارد — شمارهٔ ۷
ای باز خرد! مباش گمراه آخر
بازآی به سوی ساعدِ شاه آخر
تو یوسفِ مصرِ قدسی ای جان عزیز!
تا کی باشی در بن این چاه آخر
عطار — باب دهم: در معانی مختلف كه تعلّق به روح دارد — شمارهٔ ۸
ای جانِ شریف! ترک این دنیی گیر
وز جسم ره عالم پر معنی گیر
ای جوهر پاک! قیمت خود بشناس
بگذر ز ملا و ملأِ اعلی گیر
عطار — باب دهم: در معانی مختلف كه تعلّق به روح دارد — شمارهٔ ۹
ای بلبل روح چند باشی مگسی
پَر باز کُن و به عرش رو در نَفَسی
تا کی بستهٔ پالان آخر
پالان نتوان نهاد بر مرغ کسی
عطار — باب دهم: در معانی مختلف كه تعلّق به روح دارد — شمارهٔ ۱۰
بر جان و تنِ بیش بها میگریم
بر فرقتِ این دو آشنا میگریم
ای جان و تنِ به یکدگر یافته انس
بر روز جدائی شما میگریم
عطار — باب دهم: در معانی مختلف كه تعلّق به روح دارد — شمارهٔ ۱۱
با ما بنشین که هر دو همدم بودیم
با یکدیگر پیش ز عالم بودیم
ای آنکه هزار ماه در تو نرسد
گویی که هزار سال با هم بودیم
عطار — باب دهم: در معانی مختلف كه تعلّق به روح دارد — شمارهٔ ۱۲
دل را که هزار باره در خون کشمش
وقت است که در خطهٔ بیچون کشمش
وان شاهدِ پردگی که جان دارد نام
مویش گیرم ز پرده بیرون کشمش
عطار — باب دهم: در معانی مختلف كه تعلّق به روح دارد — شمارهٔ ۱۳
ای آن که به قدر برتر از افلاکی
میپنداری کانچه تویی از خاکی
در خویش غلط مکن بیندیش و بدانک
ذاتی عجبی و جوهری بس پاکی
عطار — باب دهم: در معانی مختلف كه تعلّق به روح دارد — شمارهٔ ۱۴
ای آن که در این ره صفت‌اندیش نه‌ای
بی‌خویشتنی که عالم خویش نه‌ای
هرگز صفت ترا صفت نتوان کرد
صورت مکن اینکه صورتی بیش نه‌ای
عطار — باب دهم: در معانی مختلف كه تعلّق به روح دارد — شمارهٔ ۱۵
چیزی که تویی زین تن مسکین تو نه‌ای
زین هشت پسین و چار پیشین تو نه‌ای
زین ده حس و هفت عضو بگریز و سه روح
می‌پنداری که این تویی، این تو نه‌ای
عطار — باب دهم: در معانی مختلف كه تعلّق به روح دارد — شمارهٔ ۱۶
بندیش که بر زمین نهای آن که تویی
واجرام فلک نشین نهای آن که تویی
چون جوهر تو، به چشم سر نتوان دید
در خود منگر که این نهای آن که تویی
عطار — باب دهم: در معانی مختلف كه تعلّق به روح دارد — شمارهٔ ۱۷
ای وهم و خیال و حسِّ تو رهزن تو
بشناس که نیست جان تو در تن تو
این سر ز سر گزاف نتوان دانست
این جز به تفکّر نشود روشن تو
عطار — باب دهم: در معانی مختلف كه تعلّق به روح دارد — شمارهٔ ۱۸
آن ذات که جسم و جوهرش اسم بود
در جسم مدان که قابل قسم بود
فی الجمله یقین بدان که بیهیچ شکی
گر جان تو در جسم بود جسم بود
عطار — باب دهم: در معانی مختلف كه تعلّق به روح دارد — شمارهٔ ۱۹
گر مرغِ دلت کارِ روش ساز کند
دُرج دل تو خزینهٔ راز کند
ور پر ندهی ز نور معنی او را
چون بشکند این قفس، چه پرواز کند
عطار — باب دهم: در معانی مختلف كه تعلّق به روح دارد — شمارهٔ ۲۰
ای بس که فلک در صف انجم گردد
تا یک مردم تمام مردم گردد
جان تو کبوتریست پرّیده ز عرش
هرگاه که هادی نشود گم گردد
عطار — باب دهم: در معانی مختلف كه تعلّق به روح دارد — شمارهٔ ۲۱
جانی که به نورِ حق ندارد امّید
در عالم اوهام بماند جاوید
چون ذرّهٔ ناچیز بوَد در سایه
چون کودکِ یک روزه بوَد در خورشید
عطار — باب دهم: در معانی مختلف كه تعلّق به روح دارد — شمارهٔ ۲۲
جانی که نهفت زنگ دنیی او را
روشن نکند صیقل معنی او را
هر کز غم دنیی بسر آرد عمری
چه بهره بود ز ذوق عقبی او را
عطار — باب دهم: در معانی مختلف كه تعلّق به روح دارد — شمارهٔ ۲۳
هر دیده که راه بینشانی نشناخت
در پرده بماند و زندگانی نشناخت
هر چند که جاوید بقائیش دهند
میدان که بقاءِ جاودانی نشناخت
عطار — باب دهم: در معانی مختلف كه تعلّق به روح دارد — شمارهٔ ۲۴
گر نفس تو بسملی شود تا دانی
سر تا پایت دلی شود تا دانی
یک یک عضوت چو جوهری پوشیدهست
گردل نکنی گِلی شود تا دانی
عطار — باب دهم: در معانی مختلف كه تعلّق به روح دارد — شمارهٔ ۲۵
سِرّی که به تو رسد ز خود پنهان دار
امّید همه به درد بیدرمان دار
وانگاه ز جان آینهای ساز مدام
و آن آینه در برابر جانان دار
عطار — باب دهم: در معانی مختلف كه تعلّق به روح دارد — شمارهٔ ۲۶
در هر دو جهان هرچه عجب داشته‌ای
در باطنِ خویش روز و شب داشته‌ای
از جان تو اگر صبر کنی یک چندی
بیرون نشود هرچه طلب داشته‌ای
عطار — باب دهم: در معانی مختلف كه تعلّق به روح دارد — شمارهٔ ۲۷
پنهان گهریست در پسِ پردهٔ راز
وندر طلبش خلق جهان در تک و تاز
با هر دو جهان زیر و زبر میآیی
با خویشتن آی تا گهر یابی باز
عطار — باب دهم: در معانی مختلف كه تعلّق به روح دارد — شمارهٔ ۲۸
از پردهٔ خود برون شدن عین خطاست
زیرا که برون پرده گردی کم و کاست
در پردهٔ کژ چند دوی از چپ و راست
در پردهٔ دل نشین که راهت آنجاست
عطار — باب دهم: در معانی مختلف كه تعلّق به روح دارد — شمارهٔ ۲۹
هر چند که کارهای تو بسیاریست
از جزو به سوی کل شوی، آن کاریست
هر خاصیت که در دو عالم نقد است
در جوهر تو زان همه انموداریست
عطار — باب دهم: در معانی مختلف كه تعلّق به روح دارد — شمارهٔ ۳۰
هر جان که ز حق حمایتی افتادهست
در هر دو جهان عنایتی افتادهست
هر روح که هم ولایتی افتادهست
در عالم بینهایتی افتادهست
عطار — باب دهم: در معانی مختلف كه تعلّق به روح دارد — شمارهٔ ۳۱
آنجا که فروغ عالم جان بینی
خورشید و قمر را اثری زان بینی
در عالم جان چو قدسیان خوان بنهند
طاووس فلک را مگس خوان بینی
عطار — باب دهم: در معانی مختلف كه تعلّق به روح دارد — شمارهٔ ۳۲
چون آینه پشت و رو شود یکسانت
هم این ماند همان، نه این نه آنت
امروز چنانکه جانْت در جسم گم است
فردا جسم تو گم شود در جانت
عطار — باب دهم: در معانی مختلف كه تعلّق به روح دارد — شمارهٔ ۳۳
هر راز که هم پردهٔ جان تو شود
آنست که نقد جاودان تو شود
تا وارد غیبی سفریست آن تو نیست
هرگه که مقیم گشت زان تو شود
عطار — باب دهم: در معانی مختلف كه تعلّق به روح دارد — شمارهٔ ۳۴
تن از پی کارِ خویش سرگردان است
جان بر سرِ ره منتظر فرمان است
رازی که به سوزنیش کاود تن تو
دریا دریا در اندرونِ جان است
عطار — باب دهم: در معانی مختلف كه تعلّق به روح دارد — شمارهٔ ۳۵
کردم ورقِ وجودِّ تو با تو بیان
تا کی باشی در ورق سود و زیان
هر چیز که در هر دو جهان است عیان
در جان تو هست و تو برون شو ز میان
عطار — باب دهم: در معانی مختلف كه تعلّق به روح دارد — شمارهٔ ۳۶
هر سر که درین هر دو جهان داشته‌اند
از بهرِ نثارِ فرق جان داشته‌اند
هر چیز که در پرده نهان داشته‌اند
با جانت همیشه در میان داشته‌اند
عطار — باب دهم: در معانی مختلف كه تعلّق به روح دارد — شمارهٔ ۳۷
گاه از غم اودست ز جان میشویی
گه قصهٔ او به دردِ دل میگویی
سرگشته چرا گِردِ جهان میپویی
کار از تو برون نیست کرا میجویی
عطار — باب دهم: در معانی مختلف كه تعلّق به روح دارد — شمارهٔ ۳۸
ای از تن منقلب گذر ناکرده
جان را به سفر اهل بصر ناکرده
گوهر نشوی تا سفرِ جان نکنی
گوهر نشود قطره سفر ناکرده
عطار — باب دهم: در معانی مختلف كه تعلّق به روح دارد — شمارهٔ ۳۹
خوش باش که دل تمام میباز رهد
وز محنتِ ننگ و نام میباز رهد
طوطی تو از قفس اگر باز رهد
طاووسِ دلت ز دام میباز رهد
عطار — باب دهم: در معانی مختلف كه تعلّق به روح دارد — شمارهٔ ۴۰
دانی تو که مرگ چیست از تن رستن
یعنی قفس بلبل جان بشکستن
برخاستن از دو کون و خوش بنشستن
از خویش بریدن و بدو پیوستن
عطار — باب دهم: در معانی مختلف كه تعلّق به روح دارد — شمارهٔ ۴۱
مرگ است خلاص عالم فانی را
درهم چه کشی ز مرگ پیشانی را
گر مزبلهٔ تن تو را مرگ رسید
با مرگ چکار جان تو با جانی را
عطار — باب دهم: در معانی مختلف كه تعلّق به روح دارد — شمارهٔ ۴۲
یک یک نفست زمان تو خواهد بود
یک یک قدمت مکان تو خواهد بود
هر چیز که در فکرتِ تو میآید
آن چیز همه جهان تو خواهد بود
عطار — باب دهم: در معانی مختلف كه تعلّق به روح دارد — شمارهٔ ۴۳
چون اصلِ اصول هست در نقطهٔ جان
نقشِ دو جهان ز جان توان دید عیان
هرچیز که دیدهای تو پیدا و نهان
در دیدهٔ تست آن نه در عین جهان
عطار — باب دهم: در معانی مختلف كه تعلّق به روح دارد — شمارهٔ ۴۴
تا مرغ دلم شیوهٔ دمساز شناخت
در سوز روش قاعدهٔ راز شناخت
هر روز، هزار ساله ره در خود رفت
تا در پس پرده خویش را باز شناخت
عطار — باب یازدهم: در آنكه سرّ غیب و روح نه توان گفت و نه توان — شمارهٔ ۱
میپنداری که جان توانی دیدن
اسرار همه جهان توانی دیدن
هرگاه که بینشِ تو گردد به کمال
کوری خود آن زمان توانی دیدن
عطار — باب یازدهم: در آنكه سرّ غیب و روح نه توان گفت و نه توان — شمارهٔ ۲
هرگه که تو طالب گهر خواهی بود
باکوه چو سنگ در کمر خواهی بود
هرچند که دیده تیزتر خواهی یافت
در نقطهٔ کُنْه کورتر خواهی بود
عطار — باب یازدهم: در آنكه سرّ غیب و روح نه توان گفت و نه توان — شمارهٔ ۳
آن نقطه که کیمیای دولت آن است
بگذر ز جهان که بیخ آن در جان است
خواهی که تو آن پرده بدانی به یقین
اول بیقین بدان که نتوان دانست
عطار — باب یازدهم: در آنكه سرّ غیب و روح نه توان گفت و نه توان — شمارهٔ ۴
قومی ز محال در جنون افتادند
قومی ز خیال سرنگون افتادند
از پردهٔ غیب هیچ کس آگه نیست
هریک به رهی دگر برون افتادند
عطار — باب یازدهم: در آنكه سرّ غیب و روح نه توان گفت و نه توان — شمارهٔ ۵
جانهاست در آن جهان بر انبار زده
تنهاست درین بر در و دیوار زده
تا چند ز جان و تن دری میباید
هر ذرّه دری است، لیک مسمار زده
عطار — باب یازدهم: در آنكه سرّ غیب و روح نه توان گفت و نه توان — شمارهٔ ۶
از ذرّه ز اندازهٔ ذرّات مپرس
یک وقت نگهدار وز اوقات مپرس
قصّه چه کنی دراز در غصّه بسوز
در صنع نگه میکن و ازذات مپرس
عطار — باب یازدهم: در آنكه سرّ غیب و روح نه توان گفت و نه توان — شمارهٔ ۷
در عقل اصول شرع از جان بپذیر
در شرع فروع از ره امکان بپذیر
ذوقی که به شوق حاصل آید دل را
در عقل نگنجید به ایمان بپذیر
عطار — باب یازدهم: در آنكه سرّ غیب و روح نه توان گفت و نه توان — شمارهٔ ۸
قسمی که ز چرخ پرده در داشته‌ای
گر داشته‌ای خون جگر داشته‌ای
تا خواهی بود بی‌خبر خواهی بود
ای بی‌خبر از هرچه خبر داشته‌ای
عطار — باب یازدهم: در آنكه سرّ غیب و روح نه توان گفت و نه توان — شمارهٔ ۹
تا عالِمِ جهل خود نگردی به نخست
هر اصل که در علم نهی نیست درست
ای بس که دلم دست به خونابه بشست
در حسرت نایافت و نیافت آنچه بجست
عطار — باب یازدهم: در آنكه سرّ غیب و روح نه توان گفت و نه توان — شمارهٔ ۱۰
نه در صفِ صاحبنظران خواهی مُرد
نه در صفتِ دیدهوران خواهی مُرد
از سرِّ دو کَوْن اگر خبر خواهی یافت
چه سود که از بیخبران خواهی مُرد
عطار — باب یازدهم: در آنكه سرّ غیب و روح نه توان گفت و نه توان — شمارهٔ ۱۱
هر چند ز ننگِ خود خبردار نهایم 
از دوستی خویش سرانداز نهایم
عمریست که چون چرخ درین میگردیم
یک ذرّه هنوز واقف راز نهایم
عطار — باب یازدهم: در آنكه سرّ غیب و روح نه توان گفت و نه توان — شمارهٔ ۱۲
دردا که دلم واقف آن راز نشد
جان نیز دمی محرمِ دمساز نشد
چه غصّه بود ورای آن در دو جهان
کاین چشم فراز گشت و آن باز نشد
عطار — باب یازدهم: در آنكه سرّ غیب و روح نه توان گفت و نه توان — شمارهٔ ۱۳
هم عقل درین واقعه مضطر افتاد
هم روح ز دست رفت و بر سر افتاد
گفتم که گشایم این گره در سی سال
بود آن گره و هزار دیگر افتاد
عطار — باب یازدهم: در آنكه سرّ غیب و روح نه توان گفت و نه توان — شمارهٔ ۱۴
از معنی عشق اسم میبینم و بس
وز جان شریف جسم میبینم و بس
از گنجِ یقین چگونه یابم گهری
کز گنجِ یقین طلسم میبینم و بس
عطار — باب یازدهم: در آنكه سرّ غیب و روح نه توان گفت و نه توان — شمارهٔ ۱۵
جان گرچه درین بادیه بسیار شتافت
مویی بندانست و بسی موی شکافت
گرچه ز دلم هزار خورشید بتافت
اما به کمالِ ذرّهای راه نیافت
عطار — باب یازدهم: در آنكه سرّ غیب و روح نه توان گفت و نه توان — شمارهٔ ۱۶
دل در پی راز عشق، دلمرده بماند
وان راز چنانکه هست در پرده بماند
هر ساز که ساختم درین واقعه من
در کار شکست و کار ناکرده بماند
عطار — باب یازدهم: در آنكه سرّ غیب و روح نه توان گفت و نه توان — شمارهٔ ۱۷
دل بر سرِ این راه خطرناک بسوخت
جان بر درِ دوست روی بر خاک بسوخت
سی سال درین چراغ روغن کردیم
یک شعله بزد، روغنِ او پاک بسوخت
عطار — باب یازدهم: در آنكه سرّ غیب و روح نه توان گفت و نه توان — شمارهٔ ۱۸
دل خون شد و سررشتهٔ این راز نیافت
جز غصه ز انجام وز آغاز نیافت
مرغ دل من ز آشیان دور افتاد
ای بس که طپید و آشیان باز نیافت
عطار — باب یازدهم: در آنكه سرّ غیب و روح نه توان گفت و نه توان — شمارهٔ ۱۹
این دل که بسوخت روز و شب در تک و تاز
میجوشد و میجوید و میگوید راز
چندان که بدین پرده فرو داد آواز
دردا که کسش جواب مینَدْهَد باز
عطار — باب یازدهم: در آنكه سرّ غیب و روح نه توان گفت و نه توان — شمارهٔ ۲۰
دل شیوهٔ عشق یک نفس باز نیافت
دل خون شد و راه این هوس باز نیافت
سرگشتهٔ عشق شد که در عالم عشق
سررشتهٔ عشق هیچ کس باز نیافت
عطار — باب یازدهم: در آنكه سرّ غیب و روح نه توان گفت و نه توان — شمارهٔ ۲۱
رازی که دل من است سرگشتهٔ آن
وز خون دو دیده گشتم آغشتهٔ آن
تا کی به سر سوزن فکرت کاوم
سِرّی که کسی نیافت سَرْ رشتهٔ آن
عطار — باب یازدهم: در آنكه سرّ غیب و روح نه توان گفت و نه توان — شمارهٔ ۲۲
شد رنجِ دلم فَرِهْ چه تدبیر کنم
بگسست مرا زِرِهْ چه تدبیر کنم
دردا که به صد هزار انگشت حیل
مینگشاید گِرِهْ چه تدبیر کنم
عطار — باب یازدهم: در آنكه سرّ غیب و روح نه توان گفت و نه توان — شمارهٔ ۲۳
دل والِه و عقل مست و جان حیران است
وین کار نه کار دل و عقل و جان است
ای بس که بگفتهاند در هر بابی
پس هیچ نگفتهاند آن کاصل آن است
عطار — باب یازدهم: در آنكه سرّ غیب و روح نه توان گفت و نه توان — شمارهٔ ۲۴
دل او کاکح دیدار نداشت 
بیدیده بماند ونور اسرار نداشت
تا آخر کار هرچه او میدانست
تا هرچه که دید ذرّهٔ کار نداشت
عطار — باب یازدهم: در آنكه سرّ غیب و روح نه توان گفت و نه توان — شمارهٔ ۲۵
آن قوم که جامه لاجوردی کردند
بر گرد بزرگی همه خردی کردند
عمری بامید صاف مردی کردند
و آخر همه را مست به دُردی کردند
عطار — باب یازدهم: در آنكه سرّ غیب و روح نه توان گفت و نه توان — شمارهٔ ۲۶
جان معنی لطف و قهر نتواند بود
دانندهٔ سرِّ دهر نتواند بود
چون هر که چشید زهر در حال بمرد
کس واقف طعم زهر نتواند بود
عطار — باب یازدهم: در آنكه سرّ غیب و روح نه توان گفت و نه توان — شمارهٔ ۲۷
هم قصّهٔ یار میبنتوان گفتن
همه غصهٔ کار میبنتوان گفتن
سرّی که میان من و جانانِ من است
جز بر سرِ دار میبنتوان گفتن
عطار — باب یازدهم: در آنكه سرّ غیب و روح نه توان گفت و نه توان — شمارهٔ ۲۸
نه هیچ کس از قالب دین مغز چشید
نه هیچ نظر به کُنْهِ آن مغز رسید
هر روز هزار پوست زان کردم باز
مغزم همه پالوده شد و مغز ندید
عطار — باب یازدهم: در آنكه سرّ غیب و روح نه توان گفت و نه توان — شمارهٔ ۲۹
این درد جگرسوز که در سینه مراست
میگرداند گِرِد جهانم چپ و راست
عمریست که میروم به تاریکی در
و آگاه نیم که چشمهٔ خضر کجاست
عطار — باب یازدهم: در آنكه سرّ غیب و روح نه توان گفت و نه توان — شمارهٔ ۳۰
از دست بشد تن و توانم چه کنم
در حیرانی بسوخت جانم چه کنم
آن چیز که دانم که ندانست کسی
گویند بدان، من بندانم چه کنم
عطار — باب یازدهم: در آنكه سرّ غیب و روح نه توان گفت و نه توان — شمارهٔ ۳۱
در حیرانی بنده وآزاد هنوز
با خاک همی شوند ناشاد هنوز
بنگر تو که چرخ صد هزاران سال است
کاین حلقه زد و دَرَشْ بنگشاد هنوز