mabidan/ganjoor huggingface dataset:
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۳۷
کو چشم که ذرّهای جمالت بیند
کو عقل که سُدَّهٔ کمالت بیند
گر جملهٔ ذرّات جهان دیده شود
ممکن نبود که در وصالت بیند
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۳۸
اسرار تو در حروف نتواند بود
و اعداد تو در اُلوف نتواند بود
جاوید همی هیچ کسی را هرگز
برحکمت تو وقوف نتواند بود
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۳۹
ای آن که ز کفر، دین، تو بیرون آری
وز خار، ترنجبین، تو بیرون آری
از گل، گل نازنین تو بیرون آری
وز کوه و کمر، نگین، تو بیرون آری
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۴۰
عالم که پر از حکمتِ تو میبینم
یک دایره پر نعمتِ تو میبینم
بر یکْ یک ذرّه وقف کرده همه عمر
دریا دریا قدرتِ تو میبینم
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۴۱
ای رحمت و جودِ بینهایت از تو
در هر جزوی هزار آیت از تو
گر جملهٔ آفاق، ضلالت گیرد
ممکن نبود به جز هدایت از تو
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۴۲
ای شمّهٔ لطف تو بهشت افروزی
دوزخ ز تف آتش قهرت سوزی
گرنامهٔ دردِ تو فرو باید خواند
پنجاه هزار ساله دارم روزی
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۴۳
هم بر کف ودود، مُلْک بتوانی راند
هم با همه، هم بی همه، بتوانی ماند
گر مُهر نهادم ازخموشی بر لب
تو نامهٔ سر به مُهر بتوانی خواند
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۴۴
ای آن که کمال خرده دانان دانی
خاصیتِ پیران و جوانان دانی
گردر وصفت زبانم از کار بشد
دانم که زبان بی زبانان دانی
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۴۵
ای آن که به حکم، ملک میرانی تو
وز دل، خطِ نانوشته، میخوانی تو
گر باتو نگویم که چگویم در دل
نا گفته وناشنیده میدانی تو
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۴۶
جان حمد تو از میانِ جان میگوید
مستغرق تو هر دو جهان میگوید
گر شکرِ تو این زبان نمیداند گفت
یک یک مویم به صد زبان میگوید
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۴۷
گر دست دهد غم تو یک دم، آن به
آن دم چو بود به ز دو عالم، آن به
چون نیست ستایش ترا هیچ زبان
هم با تو گذاشتم ترا، هم آن به
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۴۸
هم در بر خود خواندگان داری تو
هم از درِ خود راندگان داری تو
هم خوانده و هم رانده فرو ماندهاند
ای بس که فرو ماندگان داری تو
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۴۹
ای گم شده دیوانه وعاقل، در تو
سر رشتهٔ ذرّه ذرّه حاصل،‌در تو
تادر دل من صبح وصال تو دمید
گم شد دو جهان دردلم ودل در تو
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۵۰
هم عقل ز کُنْه تو نشان میجوید
هم فهم ترا گرد جهان میجوید
ای راحت جان ودل! عجب ماندهام
تو در دل ودل ترا به جان میجوید
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۵۱
چون نیست کسی در دو جهان دمسازت
کس نتواند شناخت هرگز رازت
در حاضریت ز خویش غایب شدهام
ای حاضر غایب! ز که جویم بازت
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۵۲
چون حاضر غایبی فغان بر چه نهم
چون از تو نشان نیست نشان بر چه نهم
آخر چو تو با منی و من با تو به هم،
این درد فراق جاودان بر چه نهم
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۵۳
ای خلق دو کون ذکر گویندهٔ تو
ای جملهٔ کاینات پویندهٔ تو
هرچند به کوشش نتوان در تو رسید
تو با همهای و همه جویندهٔ تو
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۵۴
ای آن که چنانکه مصلحت میدانی
کارکِهْ و مِهْ به مصلحت میرانی
رزّاق و نگاهدار هر حیوانی
سازندهٔ کار خلق سرگردانی
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۵۵
چون ذُلِّ من از من است و چون عزّ از تو
عزْ چون طلبد این دل عاجز از تو
چون هر چه که داری تو سرش پیدا نیست
قانع نشوم به هیچ هرگز از تو
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۵۶
گه تحفه به نالهٔ سحرگاه دهی
گه تشریفم برای یک آه دهی
زان میخواهم بیخودی خویش که تو
بیخود کنی آنگاه بخود راه دهی
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۵۷
در ملک دو کون پادشاهی میکن
جان و دل ما وقف الهی میکن
چون مینتوان گفت که تو زان منی
من زان توام تو هرچه خواهی میکن
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۵۸
ای در دلِ من نشسته جانی یا نه
از پیدایی چنین نهانی یا نه
آن چیز که هرگز بنخواهم دانست
با بنده بگو که تا تو آنی یا نه
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۵۹
ملکِ غم تو هر دو جهان بیش ارزد
دردِ تو شفاء جاودان بیش ارزد
من خاکِ دَرِ توام، که خاکِ درِ تو
یک ذره به صد هزار جان بیش ارزد
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۶۰
جانا دایم میان جان بودی تو
بر خلق نه پیدا نه نهان بودی تو
دو کون بسوختیم و خاکستر آن
دادیم به باد ودرمیان بودی تو
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۶۱
هر قطره به کُنْهِ دُرِّ دریا نرسد
هر ذرّه به آفتاب والا نرسد
در راه تو جملهٔ قدمها برسید
تا هیچکسی در تو رسید یا نرسد
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۶۲
سی سال به صد هزار تک بدویدیم
تا از ره تو به درگهت برسیدیم
سی سال دگر گرد درت گردیدیم
چوبک زنِ بام و عسسِ در، دیدیم
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۶۳
کردم تک و پوی بی عدد بسیاری
وز گرد رهت نیافتم آثاری
گیرم که ترا مینتوان دانستن
با بنده بگو که کیستم من باری
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۶۴
ای خورده غم تو یک به یک چندینی
در شوق تو مَردُم و مَلَک چندینی
چون درتو نمیرسد فلک یک ذره
چه سود ز گشتن فلک چندینی
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۶۵
جانها چو ز شوق تو بسوزند همه
از هستی خود دیده بدوزند همه
در حضرت تو که آفتاب قدم است
جانها چو ستارگان به روزند همه
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۶۶
جان از طلب روی تو آبی گردد
بیداری دل پیش توخوابی گردد
گر روی تو از حجاب بیرون آید
هر ذره، به قطع، آفتابی گردد
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۶۷
دل خون کن اگر سَرِ بلای تو نداشت
جان بر هم سوز اگر وفای تو نداشت
گرچه دل و جان هیچ سزای تو نداشت
کفرست همی هرچه برای تو نداشت
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۶۸
کاری که ورای کفر و دین میدانم
آن دوستی تست، یقین میدانم
در جانِ من، آن سلسله کانداختهای
هرگز نشود گُسسته، این میدانم
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۶۹
هرجان که طریق پردهٔ راز نیافت
از پرده اگر یافت، جز آواز نیافت
کور است کسی که نسخهٔ یک یک چیز
در آینهٔ جمالِ تو باز نیافت
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۷۰
از سرِّ تو هر که با نشان خواهد بود
مشغول حضور جاودان خواهد بود
گر بی تو دمی برآید از دل امروز
فردا غم آن دوزخ جان خواهد بود
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۷۱
گم گشتن خود، از تونشان بس بودم
سودای توام ازتو زیان بس بودم
چند از دو جهان کز دو جهان بس بودم
اندیشهٔ تو قبلهٔ جان بس بودم
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۷۲
بی یادِ تو دل چو سایه در خورشید است
با یادِ تو در نهایتِ امید است
هر تخم که در زمین دل کاشتهام
جز یاد تو تخمِ حسرتِ جاوید است
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۷۳
چون مونسِ من ز عالم اندوه تو بود
شادی دلم به هر غم اندوه تو بود
درد دلِ اندوهگِنَم در همه عمر
گر بود مُفرِّحی، هم اندوه تو بود
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۷۴
ای عقل شده در صفت ذات تو پست
از حد بگذشت این همه تقصیر که هست
چبود چو به دست تست کز روی کرم
مشتی سرو پا برهنه را گیری دست
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۷۵
چون عفو تو میتوان مسلم کردن
تا کی ز غمِ گناه،‌ماتم کردن
دانی که تمام است ز بحر کرمت
یک قطره نثارِ هر دو عالم کردن
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۷۶
گر فضلِ تو عقل را یقین مینشود
زانست که تیز چشم دین مینشود
گر جملهٔ خلق را بیامرزی تو
دانم که ترا هیچ درین مینشود
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۷۷
یک ذره هدایتِ تو میباید و بس
یک لحظه حمایتِ تو میباید و بس
تر دامنی این همه سرگردان را
بارانِ عنایتِ تو میبایدو بس
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۷۸
چون دردِ تو چاره ساز آمد جان را
دردِ تو بس است این دلِ بیدرمان را
چون از سرِ فضل، ره نمایی همه را
راهی بنما اینهمه سرگردان را
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۷۹
جانا که به جای تو تواند بودن
دل را چه به جای تو تواند بودن
در هر دو جهان نیست کسی را ممکن
چیزی که سزای تو تواند بودن
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۸۰
من بی تو دمی قرار نتوانم کرد
و احسانِ تو را شمار نتوانم کرد
گر بر تنِ من زبان شود هر مویی
یک شکرِ تو از هزار نتوانم کرد
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۸۱
چون بیخبرم که چیست تقدیر مرا
دیوانگی آورد به زنجیر مرا
چون کار به علّت نکنی با بد و نیک
ترکِ بد و نیک گیر و بپذیر مرا
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۸۲
نه در صفِ صادقان قراری دارم
نه در رهِ عاشقان شماری دارم
آن در که به جز تو کس نداند بگشود
بگشای که سخت بسته کاری دارم
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۸۳
یا رب ما را راندهٔ درگاه مکن
حیران و فروماندهٔ این راه مکن
دانم که دمی چنانکه باید نزدیم
خواهی تو کنون حساب کن خواه مکن
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۸۴
روئی که به روز پنج ره میشوئیم
وز خون دو دیده گه به گه میشوئیم
زاتش بمسوز،‌تا به آبِ حسرت
بر روی تو نامهٔ گنه میشوئیم
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۸۵
زان روز که از عدم پدید آمده‌ایم
بر بیهده در گفت و شنید آمده‌ایم
گفتی: «جمع آی!» بس پریشان شده‌ایم
گفتی: «پاک آی!» بس پلید آمده‌ایم
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۸۶
یارب چو به صد زاری زار آمده‌ایم
گر عفو کنی امیدوار آمده‌ایم
وز بی‌شرمی خویشتن پیش درت
تشویرْ خوران و شرمسار آمده‌ایم
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۸۷
ای دایرهٔ حکم تو سرگردانی
وی بادیهٔ قضای تو حیرانی
دست آلاید به خون من چون تو کسی
آخر تو توئی و من منم، میدانی
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۸۸
ای آن که همه گشایش بندِ منی
یاری دهِ جانِ آرزومندِ منی
گر نیکم و گرنه، بندهٔ حکمِ توام
گر فضل کنی ورنه خداوندِ منی
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۸۹
سیر این دل خسته کی شود ازتو مرا
ره سوی تو بسته کی شود از تو مرا
گر زانکه کشی به قهر بندم از بند
امید گسسته کی شود ازتو مرا
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۹۰
ای جانِ من سوخته دل زندهٔ تو
وز خجلت فعل خود سرافکندهٔ تو
بپذیر مرا که جزتو کس نیست مرا
گر نپذیری کجا رود بندهٔ تو
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۹۱
یا رب تو مرا مدد کن از یارِی خویش
خط برگنهم کش از نکوکاری خویش
گر برگیری دستِ کرم از سر من
هرگز نرهم ز سر نگونساری خویش
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۹۲
از هیبت تو این دل غم خواره بسوخت
دل خود که بود که جان بیچاره بسوخت
یا رب بمسوز این تن سرگردان را
کز آتش تشویر تو صد باره بسوخت
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۹۳
ای یادِ تو مرهم دل خستهٔ من
هردم غم تو همدم پیوستهٔ من
گر تونکنی یاد به لطفی که تراست
که بازگشاید این درِ بستهٔ من
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۹۴
یا رب غم تو چگونه تقدیر کنم
از دست بشد عمر، چه تدبیر کنم
از جرمِ من و عفوِ تو شرمم بگرفت
در بندگی تو چند تقصیر کنم
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۹۵
هم حلهٔ فضل در برم میداری
هر افسرِ حفظ بر سرم میداری
هر چند زمن بیش بدی میبینی
هر دم به کرم نکوترم میداری
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۹۶
ای بندگی تو پادشاهی کردن
کارت همه انعام الهی کردن
من، در غفلت، عمر به پایان بردم
من این کردم، تا تو چه خواهی کردن
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۹۷
یا رب جان را بیم گنه کاران هست
دل را شب و روز ماتم یاران هست
گفتی که به بیچارگی و عجز درآی
بیچارگی و عجز به خرواران هست
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۹۸
گر من به هزار اهرمن مانم باز
به زانکه به نفس خویشتن مانم باز
از من برهان مرا که درماندهام
مگذار مرا که من به من مانم باز
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۹۹
ای در هر دم دو صد جهان پر چاره
در وادی جست و جوی تو آواره
آتشکدهٔ دلِ مرا باز رهان
از صحبتِ نفسِ گبرِ آتش خواره
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۱۰۰
جان دردو جهان کسی بجای تو نداشت
دل دیده براه، جز برای تو نداشت
یا رب سگ نفس را به صد درد بسوز
کاین ناکس بیوفا وفای تو نداشت
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۱۰۱
هم درد توام مایهٔ درمان بودست
هم شوق توام زندگی جان بودست
تعظیم تو در دلم فراوان بودست
اما سگِ نفسم نه بفرمان بودست
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۱۰۲
یا رب! برهان زنفس دشمن صفتم
ره بیرون ده زین تن گلخن صفتم
دل خستگیم نگر که بس خسته دلم
مردانگیم ده که بسی زن صفتم
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۱۰۳
تا چند تنم پردهٔ بیچارگیم
تا کی نوشم شربت غمخوارگیم
وقت است که دست گیریم تا برهم
کز پای درافتادهٔ یکبارگیم
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۱۰۴
چون جملهٔ راه، کاروان من و تست
هر جا که سیاهیییست زان من و تست
پس پردهٔ من مدر که هر جرم که رفت
سرّیست که در پرده میان من و تست
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۱۰۵
کو دل که بلای روزگارِ تو کشد
کو جان که عقوبتِ شمارِ تو کشد
من ننگِ زنان مستحاضه شدهام
کو گردنِ امردان که بارِ تو کشد
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۱۰۶
یا رب به حجاب زین جهانم نبری
جز با ایمان به مرگ جانم نبری
جاروبِ درِ تو از محاسن کردم
تا دردوزخ موی کشانم نبری
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۱۰۷
میآیم و با دلی سیه میآیم
سرگشته و افتاده ز ره میآیم
ای پاک! ز آلودگیم پاکی ده!
کالوده به انواع گنه میآیم
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۱۰۸
یا رب چو مرا ز نفسِ خود سود نبود
و او نیز ز من به هیچ خشنود نبود
زین سگ برهان مرا درین عمرِ دراز
یک دم که رضای تو در آن بود نبود
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۱۰۹
ای هفت زمین و آسمانها ز تو پُر
چون مینشود کام و زبانها ز تو پُر
ای زندگی دلم روا میداری
من دست تهی، هر دو جهانها ز تو پُر
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۱۱۰
گر من زگنه توبه کنم بسیاری
تا تو ندهی توبه، نیم بر کاری
گر نیکم و گر بدم مسلمان توام
از کافرِ نفسم برهان یکباری
عطار — باب اول: در توحیدِ باری عزّ شأنه — شمارهٔ ۱۱۱
نه در بتری نه در بهی میمیرم
نه مبتدی ونه منتهی میمیرم
در من نگر،‌ای هر دو جهان خاکِ درت
کز هر دوجهان، دست تهی میمیرم
عطار — باب دوم: در نعت سیدالمرسلین صلّی اللّه علیه و سلّم — شمارهٔ ۱
صاحب نظری که هیچ افکنده نبود
تا از نظر شفاعتش زنده نبود
سلطان دو کون وبندهٔ خاصِ حق اوست
آن بنده که خواجهتر از او، بنده نبود
عطار — باب دوم: در نعت سیدالمرسلین صلّی اللّه علیه و سلّم — شمارهٔ ۲
صدری که ز هرچه بود برتر او بود
مقصود ز اعراض و ز جوهر او بود
آنجا که میان آب و گل بود آدم
در عالم جان و دل، پیامبر او بود
عطار — باب دوم: در نعت سیدالمرسلین صلّی اللّه علیه و سلّم — شمارهٔ ۳
صدری که ز هر دو کون، در بیشی بود
در حضرت حق غرقهٔ بیخویشی بود
با این همه جاه و قدر و قربت، کو داشت،
از جمله تفاخرش به درویشی بود
عطار — باب دوم: در نعت سیدالمرسلین صلّی اللّه علیه و سلّم — شمارهٔ ۴
زان پیش که نُه خیمهٔ افلاک زدند
وین خیمه به گرد تودهٔ خاک زدند
در عالم جان برابرش بنشستند
بر قصر قدم نوبت لولاک زدند
عطار — باب دوم: در نعت سیدالمرسلین صلّی اللّه علیه و سلّم — شمارهٔ ۵
هم رحمت عالمی ز ما ارسلناک
هم مایهٔ آفرینشی از لولاک
حق کرده ندا بجانت ای گوهر پاک!
لولاک لنا لما خلقت الافلاک
عطار — باب دوم: در نعت سیدالمرسلین صلّی اللّه علیه و سلّم — شمارهٔ ۶
آن حسن که در پردهٔ غیبست نهان
وز پرتو اوست حسن در هر دو جهان
یک ذرّه اگر شود از آن حسن عیان
ظاهر گردد صد آفتاب از یک جان
عطار — باب دوم: در نعت سیدالمرسلین صلّی اللّه علیه و سلّم — شمارهٔ ۷
فرماندهِ ملکِ انبیا کیست تویی
مصداق تعزّ من تشا کیست تویی
روشن نظر لقد رأی کیست تویی
هم دامن خلوت دنا کیست تویی
عطار — باب دوم: در نعت سیدالمرسلین صلّی اللّه علیه و سلّم — شمارهٔ ۸
بر درگه حق کراست این عز که تراست
وز عالم قدس این مجاهز که تراست
حقّا که نیافت هیچ پیغامبرِ حق
این منزلت و مقام و معجز که تراست
عطار — باب دوم: در نعت سیدالمرسلین صلّی اللّه علیه و سلّم — شمارهٔ ۹
ای رحمت عالمین، رحمت از تست
عصیان از ما، چنان که عصمت از تست،
لطفی بکن و روی مگردان از ما
چون پشتی عاصیان امت از تست
عطار — باب دوم: در نعت سیدالمرسلین صلّی اللّه علیه و سلّم — شمارهٔ ۱۰
در امت تو اگر مطیعی نبود،
بر پشتی چون توئی بدیعی نبود
شاید که ز بیم معصیت خون گرید
آن را که بحق چون تو شفیعی نبود
عطار — باب دوم: در نعت سیدالمرسلین صلّی اللّه علیه و سلّم — شمارهٔ ۱۱
چون هست شفیع چون تو صاحب کرمی
کس را نبود در همه آفاق غمی
گر رنجه کنی از سر لطفی قدمی
کار همه عاصیان بسازی به دمی
عطار — باب دوم: در نعت سیدالمرسلین صلّی اللّه علیه و سلّم — شمارهٔ ۱۲
تا هست ز انگشت تو مه را راهی
میبشکافد ماه فلک، هر ماهی
تا روز قیامت که درآید از پای
دستش گیرد چون تو شفاعت خواهی
عطار — باب دوم: در نعت سیدالمرسلین صلّی اللّه علیه و سلّم — شمارهٔ ۱۳
هم چار گهر،‌ چاکر دربان تواند
هم هفت فلک، حلقهٔ ایوان تواند
جانهای جهانیان، درین حبس حواس،
اجراخور نایبان دیوان تواند
عطار — باب سوم: در فضیلت صحابه رضی الله عنهم اجمعین — شمارهٔ ۱
صدری که به صدق، صدر ثقلین او بود
در شرع، نخست، قُرَّة العین او بود
با خواجهٔ کاینات، در خلوت خاص
حق میگوید که ثانی اِثْنَین او بود
عطار — باب سوم: در فضیلت صحابه رضی الله عنهم اجمعین — شمارهٔ ۲
آن پیشروی، که شرع از او نام گرفت
دیو از بیمش جهان به یک گام گرفت
از هیبت او زلزله در خاک افتاد
وز دِرّهٔ او زلزله آرام گرفت
عطار — باب سوم: در فضیلت صحابه رضی الله عنهم اجمعین — شمارهٔ ۳
ای آن که حیا و حلم، قانون تو بود
قرآن ز مقام قرب، مقرون تو بود
خون تو سزا به صِبْغَةُ الله از انک
صبّاغی صِبْغَة الله از خون تو بود
عطار — باب سوم: در فضیلت صحابه رضی الله عنهم اجمعین — شمارهٔ ۴
صدری که گلِ طارمِ معنی او رُفت
دُرِّ صدفِ قُلزمِ تقوی او سفت
بودند دو کون سائلان درِ او
و او بود که از جمله سَلُونی او گفت
عطار — باب سوم: در فضیلت صحابه رضی الله عنهم اجمعین — شمارهٔ ۵
ای ماه ز حسن خلق تو یافته بهر
پر مشک ز عطرِ خُلق تو جملهٔ دهر
وز هر دو جهان کجا توان برد این قهر
کان آب حیات را بکُشتند به زهر
عطار — باب سوم: در فضیلت صحابه رضی الله عنهم اجمعین — شمارهٔ ۶
ای گوهر کانِ فضل و دریای علوم
وز رای تو دُرِّ دُرجِ گردون منظوم
بر هفت فلک ندید و در هشت بهشت
نُه چرخ، چو تو، پیشروِ ده معصوم
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۱
بحری که در آسمان زمین خواهد بود
آنجا وینجا همان، همین خواهد بود
از فوق العرش تاثری قطرهٔ اوست
آن دریا را قطره چنین خواهد بود
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۲
آن بحر که در یگانگی اوست یکی
یک قطره در آن بحر نسنجد فلکی
گر هژده هزار عالم افتد در وی
حقّا که از او برون نیاید سمکی
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۳
گردِ تو درآمده چنین دریایی
تو راه به یک قطره نبردی جایی
دانی که درین عالم پر سر چونی
 چون در چمن بهشت نابینایی
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۴
یک روی به صد روی همی باید دید
یک چیز، ز هر سوی، همی باید دید
پس هژده هزار عالم و هرچه دروست
اندر سر یک موی، همی باید دید
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۵
راهی که همه سلوک وی باید کرد
کی، نتوان گفت از آن، و طی باید کرد
راهیست که هر قدم که بر میگیری
اول قدمت به قطع پی باید کرد
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۶
آخر روزی دلت به درگه برسد
جان تو به مقصود تو ناگه برسد
صد عالم پر ستاره میبینی تو
چون جمله به یک برج رسد ره برسد
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۷
هر چیز که هست در دو عالم کم و بیش
از جلوهگری نور اوست ای درویش!
تا جلوه همی کند همه جلوهٔ اوست
چون جلوه کند ترک، نماند پس وپیش
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۸
عالم همه گفت و گوی خود میبیند
بر سالک جست و جوی خود میبیند
هرچیز که هست جمله چون آیینهست
در دست گرفته روی خود میبیند
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۹
پیوسته دلی گرفته از غیرت باد!
در بادیهٔ یگانگی سیرت باد!
هر نقش که از پرده برون میبینی
چون پرده براوفتد، همه،‌خیرت باد!
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۱۰
خود را، سوی خود،‌رهگذری باید کرد
وین کار قوی نه سرسری باید کرد
هر چیز که هست هر یکی آیینهست
در آینهها جلوهگری باید کرد
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۱۱
هر جان که به راه رهنمون مینگرد
چل سال به دیدهٔ جنون مینگرد
چون چل بگذشت آفتابی بیند
کز روزن هر ذرّه برون مینگرد
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۱۲
یک چیز که آن نه یک و چیز است آن چیز
کلّی همه آنست و عزیز است آن چیز
هر چیز که جان حکم کند کاین آنست
آنست و ورای حکم نیز است آن چیز
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۱۳
چیزی که دمی نه تو درآنی و نه من
کیفیت آن نه تو بدانی و نه من
گر برخیزد پردهٔ پندار از پیش
او ماند و او، نه تو بمانی ونه من
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۱۴
آن ماه که بر هر دو جهان میتابد
در مغزِ زمین و آسمان میتابد
یک ذرّه بود در او همه روی زمین
ماهیست کز آسمانِ جان میتابد
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۱۵
چیزی که ورای دانش و تمییز است
چون هر چیزش مدان که چیزی نیز است
بودیست که بودها در او نابود است
چیزی است که چیزها در او ناچیز است
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۱۶
آن کی آید در اسم، شب خوش بادت!
نه جان بود و نه جسم، شب خوش بادت!
جز هستی و نیستی نمیدانی تو
وان نیست ازین دو قسم، شب خوش بادت!
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۱۷
آن بحر که هر لحظه دگرگون آید
از پرده کجا تمام بیرون آید
یک قطره از آن بحر که ما میگوییم
از هژده هزار عالم افزون آید
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۱۸
غوّاص در اوّل قدم از فرق کند
تا در دریا سلوک چون برق کند
دریا چو نهاد روی در باطنِ مرد
با چشم زنی هر دو جهان غرق کند
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۱۹
جایی که درو نه شیب ونه بالا بود
نه جسم و جهت نه جنبشِ اجزا بود
هر چیز که جُست مردِ جوینده بسی
چون آنجا شد همه تمام آنجا بود
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۲۰
آن بحر که دم به دم فزون میجوشد
وز حسرت او هزار خون میجوشد
گویی که به نوعی دگر و شکل دگر
هر لحظه ز هر ذرّه برون میجوشد
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۲۱
بحری که در او دو کون ناپیدا بود
او بود و جز او نمایش سودا بود
آن قطره که در جستن آن دریا بود
چون آنجا شد خود همه عمر آنجا بود
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۲۲
هر دل که درین دایرهٔ بی سر و پاست
در دریاست او ولیک در وی دریاست
هر لحظه هزار موج خیزد زین بحر
کار آن دارد که بحر بنشیند راست
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۲۳
هر جان که به بحر رهنمون اندوزد
بیرون رود از خویش درون اندوزد
یک ذرّه شود دو کون در دیدهٔ او
وان ذرّه ز ذرّگی برون اندوزد
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۲۴
تا نفس پرستی تو را غم بیش است
ور دل داری ملک تو هر دم بیش است
چه جای دو عالم است کانجا که دل است
هر ذرّه ز صد هزار عالم بیش است
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۲۵
هر دل که به بحرِ بینشانی افتاد
در روغنِ مغزِ زندگانی افتاد
زان کون که جای غایبان بود گذشت
در عینِ حضورِ جاودانی افتاد
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۲۶
آن کل که بدو جنبش اجزا دیدم
در هر جزوش دو کون پیدا دیدم
چون دریایی بی سر و بی پا دیدم
چندان که برفتم همه دریا دیدم
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۲۷
مرغی که بدید از می این دریا دُرد
عمری جان کند و ره سوی دریا بُرد
گفت: «اینهمه آب را به تنها بخورم»
یک قطره بدو رسید و در دریا مُرد
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۲۸
هر جان که بجان نیست گرفتار او را
با آن دل خفته کی بود کار او را
در هر جایی که جای گیرد آن بحر
حالی بکُشد به تشنگی زار او را
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۲۹
صد قطره که یک آب نماید جمله
چون روی به اصحاب نماید جمله
هر بیداری که در همه عالم هست
در پرتو او خواب نماید جمله
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۳۰
گه جان، دل خویش، غرق خون مانده دید
گه سرگردان و سرنگون مانده دید
در دریایی که خویش گم باید کرد
چندان که درون رفت برون مانده دید
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۳۱
آن بحر که موجش گهر انداز آید
در سینهٔ عاشقان به صد ناز آید
یک بار درآمد و مرا بیخود کرد
این بار گمم کند اگر باز آید
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۳۲
چندان که تو این بحر گهر خواهی دید
بر دیده و دیده دیده ور خواهی دید
بحری است که هر باطن هر قطره از او
آرامگهِ کسی دگر خواهی دید
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۳۳
هر جان که به بحر رهنمون آید زود
بیرون رود از خویش و درون آید زود
یک ذرّه شود دو کون در دید‌هٔ او
و آن ذرّه ز ذرّگی برون آید زود
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۳۴
معنی چو ز کل به جزو بیرون آید
هر جزوی از آن جزو دگرگون آید
تا کی گویی: «جزو ز کل آید»
«چون» نتوان گفت، از آن که بیچون آید
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۳۵
آن نور که بیرون و درون میتابد
چون است چه دانی تو که چون میتابد
گویی تو ز زیر صد هزاران پرده
چیزی به یگانگی برون میتابد
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۳۶
این عین مکان همان مکان است که بود
وین عین زمان همان زمان است که بود
صد جامه اگر به ذرهای در پوشند
انگشت بر او نه که همان است که بود
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۳۷
سریست برون زین همه اسرار که هست
نوریست جدا زین همه انوار که هست
خرسند مشو به هیچ کاری و بدانک
کاریست ورای این همه کار که هست
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۳۸
در دریایی که نه سر و نه پا داشت
هر قطره از او تشنگییی پیدا داشت
هر قطره اگر چه جای در دریا داشت
اما هر یک هزار استسقا داشت
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۳۹
کس نیست که دریا همه او را افتاد
یا جنگ و مدارا همه او را افتاد
با این همه هر ذرّه همی پندارد
کاین کار به تنها همه او را افتاد
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۴۰
هر چیز که آن ز نیستی در پیوست
هستند همه از می این واقعه مست
یک ذرّه اگر ز پرده بیرون آید
شهرآرایی کنند هر ذرّه که هست
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۴۱
آن روز که آفتاب انجم میریخت
صد عالم پر قطره ز قلزم میریخت
ناگه به کلوخ آدم اندر نگریست
زان وقت ازان کلوخ مردم میریخت
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۴۲
گاهی ز نو و گه ز کهن میگویند
گاهی ز کن و گه ز مکن میگویند
هر چند فراغتیست لیک از سرِ لطف
با ما به زبان ما سخن میگویند
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۴۳
در عالم جان نه مرد پیداست نه زن
چه عالم جان نه جان هویداست نه تن
تا کی گویی ز ما و من شرمت باد
تا چند ز ما و من که نه ماست نه من
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۴۴
میپرسیدی که چیست این نقش مجاز
گر بر گویم حقیقتش هست دراز
نقشیست پدید آمده از دریایی
وانگاه شده به قعر آن دریا باز