mabidan/ganjoor huggingface dataset:
عطار — باب بیستم: در ذُلّ و بار كشیدن و یكرنگی گزیدن — شمارهٔ ۶
هر دل که طلب کند چنین یاری را
مردانه به جان کشد چنین باری را
مردی باید شگرف تا همچو فلک
بر طاق نهد جامه چنین کاری را
عطار — باب بیستم: در ذُلّ و بار كشیدن و یكرنگی گزیدن — شمارهٔ ۷
این کار که صد عالم پنهان ارزد
پیدا نشود مگر کسی کان ارزد
کاری نبود که تربیت یابد کار
هرگه که به دل رسید صد جان ارزد
عطار — باب بیستم: در ذُلّ و بار كشیدن و یكرنگی گزیدن — شمارهٔ ۸
دل عزت خویش جمله از خواری یافت
زور و زر خود ز ناله و زاری یافت
هرگز نکشد ز سرنگونساری سر
کاین سروری او زسرنگونساری یافت
عطار — باب بیستم: در ذُلّ و بار كشیدن و یكرنگی گزیدن — شمارهٔ ۹
بهتر ز گشادگی گرفتاری من
برتر ز هزار عزت این خواری من
گر دیدهوری ببین که بُردست سبق
از قدر همه جهان نگونساری من
عطار — باب بیستم: در ذُلّ و بار كشیدن و یكرنگی گزیدن — شمارهٔ ۱۰
امروز منم نه کفر و نه ایمانی
نه دانائی تمام و نه نادانی
شوریده دلی، شیفته ای، حیرانی
بر سر گردن فتاده سرگردانی
عطار — باب بیستم: در ذُلّ و بار كشیدن و یكرنگی گزیدن — شمارهٔ ۱۱
چون در ره دین نیامدی در دستم
برخاستم و به کافری بنشستم
و امروز نه کافر نه مسلمانم من
دانی چونم چنانکه هستم هستم
عطار — باب بیستم: در ذُلّ و بار كشیدن و یكرنگی گزیدن — شمارهٔ ۱۲
نه دین حق و نه دین زردشت مرا
بر حرف بسی نهند انگشت مرا
کس نیست درین واقعه هم پشت مرا
قصّه چه کنم غصّهٔ تو کشت مرا
عطار — باب بیستم: در ذُلّ و بار كشیدن و یكرنگی گزیدن — شمارهٔ ۱۳
چون من مگسم سایهٔ طوبی چکنم
با عَقْبَهْ نفس، عزم عقبی چکنم
گویند درین راه چه خواهی کردن
نه دل دارم نه دین نه دنیی چکنم
عطار — باب بیستم: در ذُلّ و بار كشیدن و یكرنگی گزیدن — شمارهٔ ۱۴
ای دل نه به کفر ونه به دین خواهی مرد
بیچاره تو ای دل! که چنین خواهی مرد
نه در کفری تمام ونه در دین هم
گه این و گه آن مُذَبْذِبِین خواهی مرد
عطار — باب بیستم: در ذُلّ و بار كشیدن و یكرنگی گزیدن — شمارهٔ ۱۵
خود را به محال خود دچار آیی تو
چون خاک رهی چه باد پیمایی تو
کم کاستی تو باشد ای بی حاصل
هرچیز که از خویش درافزایی تو
عطار — باب بیستم: در ذُلّ و بار كشیدن و یكرنگی گزیدن — شمارهٔ ۱۶
ای تن دل ناموافقت میداند
وز روی و ریا منافقت میداند
هر فعل که میکنی، بد و نیک، مپوش
گو خلق بدان، چو خالقت میداند
عطار — باب بیستم: در ذُلّ و بار كشیدن و یكرنگی گزیدن — شمارهٔ ۱۷
گه در وصف دین یگانهای میجویی
گاه از کف کفر دانهای میجویی
چون از سر خویش بر نمیدانی خاست
ای تر دامن! بهانهای میجویی
عطار — باب بیستم: در ذُلّ و بار كشیدن و یكرنگی گزیدن — شمارهٔ ۱۸
چون کرد شراب شرک و غفلت مستت
عالم عالم، غرور در پیوستت
چندان که مپرس سرفرازی هستت
تاتن بنیوفتی که گیرد دستت
عطار — باب بیستم: در ذُلّ و بار كشیدن و یكرنگی گزیدن — شمارهٔ ۱۹
تا چند به فکر نفس مشغول شوی
گه با سرِ کار و گاه معزول شوی
آن روز که مردود همه خلق تویی
آن روز درین کارتو مقبول شوی
عطار — باب بیستم: در ذُلّ و بار كشیدن و یكرنگی گزیدن — شمارهٔ ۲۰
هر دل که تمام از سردردی برخاست
هستیش ز پیش همچو گردی برخاست
آنگاه اگر مخنثّی در همه عمر
در سایهٔ او نشست مردی برخاست
عطار — باب بیستم: در ذُلّ و بار كشیدن و یكرنگی گزیدن — شمارهٔ ۲۱
گر خاصه نیی تو، عام میباید بود
ور پخته نیی تو، خام میباید بود
در کفر نیی تمام و در ایمان هم
در هرچه دری، تمام میباید بود
عطار — باب بیستم: در ذُلّ و بار كشیدن و یكرنگی گزیدن — شمارهٔ ۲۲
ای در رهِ دین و کارِ کفر آمده سُست
نه مؤمن اصلی و نه کافر بدرست
بر روی و ریا طاعت تو معصیت است
با مفسدِ فاش باش یا زاهدِ رُست
عطار — باب بیستم: در ذُلّ و بار كشیدن و یكرنگی گزیدن — شمارهٔ ۲۳
هر چند که رنج بیشتر خواهی برد
هر پی که بری تو بیخبر خواهی برد
گاهی سر او داری و گاهی سر خود
چون با دو سر این راه بسر خواهی برد
عطار — باب بیستم: در ذُلّ و بار كشیدن و یكرنگی گزیدن — شمارهٔ ۲۴
ای دل اگر از کار دگرگون آیی
فردا ز حیا پیش خدا چون آیی
کان دم به در خلد درون خواهی شد
کز عهدهٔ هر چه هست بیرون آیی
عطار — باب بیستم: در ذُلّ و بار كشیدن و یكرنگی گزیدن — شمارهٔ ۲۵
امروز چو جمله عمر ضایع کردی
فردا چکنی به خاک و خون میگردی
چون پرده براوفتد هویدا شودت
چیزی که به زیر پرده میپروردی
عطار — باب بیستم: در ذُلّ و بار كشیدن و یكرنگی گزیدن — شمارهٔ ۲۶
نه در ره اقرار، قراری داری
نه از صف انکار، کناری داری
میپنداری که کارتو سرسری است
کوته نظرا! دراز کاری داری
عطار — باب بیستم: در ذُلّ و بار كشیدن و یكرنگی گزیدن — شمارهٔ ۲۷
خود را چو زخواب و خور نمیداری باز
پس چه تو، چه آن ستور، در پردهٔ راز
آخر ز وجود خویشتن شرمت نیست
معشوق تو بیدارو تو خوش خفته به ناز
عطار — باب بیستم: در ذُلّ و بار كشیدن و یكرنگی گزیدن — شمارهٔ ۲۸
چون بحر، ز شوق راز جان، میجوشم
لیکن ز خود و ز دیگران میپوشم
ای خواجه! برو، که دُرد صافی رویی
من صافی دل اگرچه دُردی نوشم
عطار — باب بیستم: در ذُلّ و بار كشیدن و یكرنگی گزیدن — شمارهٔ ۲۹
چون بحر،‌دلی هزار جوش است مرا
تن در غم عشق، سخت کوش است مرا
گر زهد کنم زبان خموش است مرا
کاین زهد نه از بهر فروش است مرا
عطار — باب بیست و یكم: در كار با حق گذاشتن و همه از او دیدن — شمارهٔ ۱
آنجا که نه جان رسید ونه تن آنجا
نه مرد رسد هرگز ونه زن آنجا
گر هر دو جهان زیر و زبر گردانم
تا تو نرسانی نرسم من آنجا
عطار — باب بیست و یكم: در كار با حق گذاشتن و همه از او دیدن — شمارهٔ ۲
می نرهانی مرا ز من، من چکنم
سیر آمدهام ز جان و تن، من چکنم
من میخواهم که راه یابم سوی تو
تو ره ندهی به خویشتن من چکنم
عطار — باب بیست و یكم: در كار با حق گذاشتن و همه از او دیدن — شمارهٔ ۳
پیوسته دلم به جانت میخواهد جُست
دست از توبه خون دیده میخواهد شست
چندان که به خود، قدم زنم در ره تو
در هر قدمم حجاب میخواهد رست
عطار — باب بیست و یكم: در كار با حق گذاشتن و همه از او دیدن — شمارهٔ ۴
چندانکه مرا میل به رفتن بیش است
این نفس سگم بر سر کار خویش است
گر من به خودی خویشتن خواهم رفت
ای بس که ز پس ماندگی در پیش است
عطار — باب بیست و یكم: در كار با حق گذاشتن و همه از او دیدن — شمارهٔ ۵
راهی به خودم که مینماید آخر
بندی ز دلم که میگشاید آخر
چون کار ز دست جمله کردند برون
چه کار زدست ما برآید آخر
عطار — باب بیست و یكم: در كار با حق گذاشتن و همه از او دیدن — شمارهٔ ۶
گر تن گویم به خویشتن مینرود
ور جان گویم به حکم تن مینرود
تا چند به اختیار خود خواهم رفت
چون کار به اختیار من مینرود
عطار — باب بیست و یكم: در كار با حق گذاشتن و همه از او دیدن — شمارهٔ ۷
تا چند به پای جان و تن خواهم رفت
تا کی ز روش چنان که من خواهم رفت
میخواهم بود تا ابد بر یک جای
گر راه به پای خویشتن خواهم رفت
عطار — باب بیست و یكم: در كار با حق گذاشتن و همه از او دیدن — شمارهٔ ۸
از خود نتوان راه معانی کردن
آهنگ به ملک جاوانی کردن
یک قطرهای و هزار بحرت در پیش
آخر چه کنی یا چه توانی کردن
عطار — باب بیست و یكم: در كار با حق گذاشتن و همه از او دیدن — شمارهٔ ۹
خواهی که ز اضطرار و خواری برهی
وز بیادبی و بیقراری برهی
تا چند به خود کنی تصرّف در خویش
گر کار بدو بازگذاری برهی
عطار — باب بیست و یكم: در كار با حق گذاشتن و همه از او دیدن — شمارهٔ ۱۰
جان محرم درگاه همی باید برد
دل پر غم و پر آه همی باید برد
از خویش بدو راه نیابی هرگز
هم زو سوی او راه همی باید برد
عطار — باب بیست و یكم: در كار با حق گذاشتن و همه از او دیدن — شمارهٔ ۱۱
گر در سفر یگانگی خواهی بود
از جمع چرا کرانگی خواهی بود
ور تو پر و بال خویش خواهی برّید
ای بس که چو مرغ خانگی خواهی بود
عطار — باب بیست و یكم: در كار با حق گذاشتن و همه از او دیدن — شمارهٔ ۱۲
آن را که ز حق روزفزون آید کار
در پنجهٔ همّتش زبون آید کار
جان کندن بیفایده کاری نبود
باید که زمغز جان برون آید کار
عطار — باب بیست و یكم: در كار با حق گذاشتن و همه از او دیدن — شمارهٔ ۱۳
در عشق دلی خراب چتواند کرد
بیخویشتنی صواب چتواند کرد
انصاف بده که ذرهای سایهٔ محض
در پرتو آفتاب چتواند کرد
عطار — باب بیست و یكم: در كار با حق گذاشتن و همه از او دیدن — شمارهٔ ۱۴
کارتو، نکو، او بتواند کردن
یک تو و دو تو او بتواند کردن
صد عالم هست و نیست گر خواهد بود
خود کیست جز او، او بتواند کردن
عطار — باب بیست و یكم: در كار با حق گذاشتن و همه از او دیدن — شمارهٔ ۱۵
عالم چو زکاف و نون توان آوردن
پس شخص ز خاک و خون توان آوردن
این نقش که هست چون برون آوردند
صد نقش دگر برون توان آوردن
عطار — باب بیست و یكم: در كار با حق گذاشتن و همه از او دیدن — شمارهٔ ۱۶
ای دوست ز اندوه دل ریش چه سود
پیش از من و تو چو رفت از پیش چه سود
صد سال و هزار سال اگر سارَخْکی
بر سندانی همی زند خویش چه سود
عطار — باب بیست و یكم: در كار با حق گذاشتن و همه از او دیدن — شمارهٔ ۱۷
تقدیر چو سابق است تعلیم چه سود
جز بندگی و رضا و تسلیم چه سود
پیوسته ز بیم عاقبت می‌سوزی
این کار چو بودنی است از بیم چه سود
عطار — باب بیست و یكم: در كار با حق گذاشتن و همه از او دیدن — شمارهٔ ۱۸
از کارِ قضا در تب و در تفت چه سود
وز حکم ازل بیخور و بیخفت چه سود
تا کی به هزار لوح خوانم بر تو
کز هرچه همی رود قلم رفت چه سود
عطار — باب بیست و یكم: در كار با حق گذاشتن و همه از او دیدن — شمارهٔ ۱۹
گر دوزخی و اگر بهشتی امروز
پیدا نشودخوبی و زشتی امروز
دی رفت قلم آنچه نوشتی امروز
فردا ببر آید آنچه کشتی امروز
عطار — باب بیست و یكم: در كار با حق گذاشتن و همه از او دیدن — شمارهٔ ۲۰
دی حکم حیات با اجل رانده‌اند
کس را چه خبر تا چه عمل رانده‌اند
خلقان نروند تا بر ایشان نرود
هر نیک و بدی که در ازل رانده‌اند
عطار — باب بیست و یكم: در كار با حق گذاشتن و همه از او دیدن — شمارهٔ ۲۱
هر دل که زحکم رفته فرسوده شود
افسوس که فرسودهٔ بیهوده شود
زیرا که هر آنچه بودنی خواهد بود
گر جهد کنی ور نکنی بوده شود
عطار — باب بیست و یكم: در كار با حق گذاشتن و همه از او دیدن — شمارهٔ ۲۲
گر مردِ حقی مخالف باطل باش
بر هیچ مکن قرار و در منزل باش
از بندگی خویش گر اندوه کنی
باری به خداوندی او خوشدل باش
عطار — باب بیست و یكم: در كار با حق گذاشتن و همه از او دیدن — شمارهٔ ۲۳
تا رخت وجودت به عدم در نکشند
هر کار که کرده شد بهم درنکشند
سر بر خط لوح ازلی دار و خموش
کز هر چه قلم رفت قلم در نکشند
عطار — باب بیست و یكم: در كار با حق گذاشتن و همه از او دیدن — شمارهٔ ۲۴
آنجا که قرار کار عالم دادند
هر چیز که دادند مسلم دادند
این دم که تراخوش است و ناخوش بتو نیست
چون بی تو قرار این دم، آن دم دادند
عطار — باب بیست و یكم: در كار با حق گذاشتن و همه از او دیدن — شمارهٔ ۲۵
نفست چه کند چو بند نگشایندش
با ره که شود که راه ننمایندش
با نفس مکن ستیزه کاین نفس ترا
فرمان نبرد تا که نفرمایندش
عطار — باب بیست و یكم: در كار با حق گذاشتن و همه از او دیدن — شمارهٔ ۲۶
از هستی خود دمِ تولاّ چه زنیم
وز نیستی آن دمِ تبرّا چه زنیم
ای مردِ سلیم قلب! میپنداری
کاین مهره به دستِ ماست تا ما چه زنیم
عطار — باب بیست و یكم: در كار با حق گذاشتن و همه از او دیدن — شمارهٔ ۲۷
جانی اگر از حق خبری میداری
جسم ار ز سرخود نظری میداری
هر چند که مهره میزنم لیک چه سود
چون نقش ز مهرهی دگری میداری
عطار — باب بیست و یكم: در كار با حق گذاشتن و همه از او دیدن — شمارهٔ ۲۸
آنها که به علم و عقل در پیشانند
کی فعل تو و من ازتو و من دانند
ای دل نه به دستِ منِ عاجز چیزی است
من میگردم چنانکه میگردانند
عطار — باب بیست و یكم: در كار با حق گذاشتن و همه از او دیدن — شمارهٔ ۲۹
تا چند کنم گناه در گردن خویش
وز بیم گنه قصد به خون خوردن خویش
بی ما چو گنه کردن ما راندهاند
ما را چه گنه درین گنه کردن خویش
عطار — باب بیست و یكم: در كار با حق گذاشتن و همه از او دیدن — شمارهٔ ۳۰
تا چند روی بیهده از هر سویی
تا کی گویی گزاف از هر رویی
گر هر دو جهان چو زلف در هم فتدت
حکم ازلی زان بنگردد مویی
عطار — باب بیست و یكم: در كار با حق گذاشتن و همه از او دیدن — شمارهٔ ۳۱
بی حکم تو هیچ کار نتواند بود
بیحکمت تو شمار نتواند بود
چون آمد و شد به اختیارِ ما نیست
در بودنم اختیار نتواند بود
عطار — باب بیست و یكم: در كار با حق گذاشتن و همه از او دیدن — شمارهٔ ۳۲
ترسم که چو بیش ازین جهانت ندهند
از بهر زمین شدن زمانت ندهند
هرکار که میببایدت کرد بکن
یعنی دم واپسین امانت ندهند
عطار — باب بیست و دوم: در روی به آخرت آوردن و ترك دنیا كردن — شمارهٔ ۱
دنیا که برای ره گذر باید داشت
از زود گذشتنش خبر باید داشت
چون میدانی که سخت دردی است فراق
بر هیچ منه دلت که بر باید داشت
عطار — باب بیست و دوم: در روی به آخرت آوردن و ترك دنیا كردن — شمارهٔ ۲
گر مرد رهی،‌رَخْت به دریا انداز
سربار، برو، بر سرِ غوغا انداز
با رنج وبلا و محنت امروز بساز
ناز و طرب و عیش به فردا انداز
عطار — باب بیست و دوم: در روی به آخرت آوردن و ترك دنیا كردن — شمارهٔ ۳
چون مرگ در افکند به غرقاب ترا
با خاک برد با دل پرتاب ترا
چون گور ز پیش داری ومرگ از پس
چون میآید درین میان خواب ترا
عطار — باب بیست و دوم: در روی به آخرت آوردن و ترك دنیا كردن — شمارهٔ ۴
چون هرچه بود اندک و بسیار نبود
در زیر دیار چرخ دیار نبود
هر چند جهان خوشست بگذار زیاد
انگار که هرچه بود انگار نبود
عطار — باب بیست و دوم: در روی به آخرت آوردن و ترك دنیا كردن — شمارهٔ ۵
دیدی تو که محنت زده و شاد بمرد
شاگرد به خاک رفت و استاد بمرد
آن دَم مُردی که زادهای از مادر
این مایه بدان که هر که او زاد بمرد
عطار — باب بیست و دوم: در روی به آخرت آوردن و ترك دنیا كردن — شمارهٔ ۶
عمری به هوس گذاشتی خیز و برو
سر برکِه و مِه فراشتی خیز و برو
زین بیش جهان نمیرسد حصهٔ تو
چون نوبت خویش داشتی خیز و برو
عطار — باب بیست و دوم: در روی به آخرت آوردن و ترك دنیا كردن — شمارهٔ ۷
دانی تو که هر که زادناچار بمرد
به از چو من و چون ز تو بسیار بمرد
هر روز بمیر صد ره وزنده بباش
کاسان نبود ترا به یکبار بمرد
عطار — باب بیست و دوم: در روی به آخرت آوردن و ترك دنیا كردن — شمارهٔ ۸
چون قاعدهٔ بقای ما عین فناست
بر عین فنا کار بنتوان آراست
برخیز که آن زمان که بنشستی راست
چه سود که نانشسته بر باید خاست
عطار — باب بیست و دوم: در روی به آخرت آوردن و ترك دنیا كردن — شمارهٔ ۹
کارت همه چون که خوردن و خفتن بود
میلت همه در شنودن و گفتن بود
بنشین که من و تو را درین دار غرور
مقصود ز آمدن، همه رفتن بود
عطار — باب بیست و دوم: در روی به آخرت آوردن و ترك دنیا كردن — شمارهٔ ۱۰
تو بیخبری و تا خبر خواهد بود
از جملهٔ عالمت گذر خواهد بود
برخیز که اینجا که فرو آمدهای
آرامگهِ کسی دگر خواهد بود
عطار — باب بیست و دوم: در روی به آخرت آوردن و ترك دنیا كردن — شمارهٔ ۱۱
چون مردن تو چارهٔ یکبارگی است
مردانه بمیر! این چه بیچارگی است
تو خون و نجاستی و مشتی رگ و پی
انگار نبود، این چه غم خوارگی است
عطار — باب بیست و دوم: در روی به آخرت آوردن و ترك دنیا كردن — شمارهٔ ۱۲
چون پنداری در بُنهٔ ما افتاد
صد فرعونی ز ما به صحرا افتاد
پر مشغله و خروش کردی عالم
کافسوس که شبنمی به دریا افتاد
عطار — باب بیست و دوم: در روی به آخرت آوردن و ترك دنیا كردن — شمارهٔ ۱۳
بر لوحِ دلت نقشِ دو عالم رقم است
رو لوح بشوی و ز ناحق دودم است
ور با عدمت برَند اصلت عدم است
انگار نزادهای بمیر این چه غم است
عطار — باب بیست و دوم: در روی به آخرت آوردن و ترك دنیا كردن — شمارهٔ ۱۴
گر مرد رهی، حدیث عالم چه کنی
از جان بگذر زحمت جان هم چه کنی
ای بی معنی! اگر چنان جان بخشی
جان خواست ز تو، این همه ماتم چه کنی
عطار — باب بیست و دوم: در روی به آخرت آوردن و ترك دنیا كردن — شمارهٔ ۱۵
ای دل صفت نفس بد اندیش مگیر
بر جهل، پی صورت ازین بیش مگیر
کوتاهی عمر مینگر غرّه مباش
چندین امل دراز در پیش مگیر
عطار — باب بیست و دوم: در روی به آخرت آوردن و ترك دنیا كردن — شمارهٔ ۱۶
چون بسیارست ضعف در ایمانت
هرگز نبود حدیث مرگ آسانت
چندین مگری ز مرگ اگر جان داری
کان میباید که باز خندد جانت
عطار — باب بیست و دوم: در روی به آخرت آوردن و ترك دنیا كردن — شمارهٔ ۱۷
گفتی تو که مرگ چیست ای بینایی
مرگ آینهٔ فضیحت و رسوایی
یک ذره گر این حدیث برجانت تافت
با خویش ببردت که نبود آنجایی
عطار — باب بیست و دوم: در روی به آخرت آوردن و ترك دنیا كردن — شمارهٔ ۱۸
ای جان سبک روح! گران سنگی چیست
نارفته دو گام، در ره، این لنگی چیست
در آمدنت دلخوشی و شادی بود
پس در شدنت این همه دلتنگی چیست
عطار — باب بیست و دوم: در روی به آخرت آوردن و ترك دنیا كردن — شمارهٔ ۱۹
در عالم محنت به طرب آمدهیی
در دریائی و خشک لب آمدهیی
آسوده و آرمیده بودی به عدم
آخر به وجود از چه سبب آمدهیی
عطار — باب بیست و دوم: در روی به آخرت آوردن و ترك دنیا كردن — شمارهٔ ۲۰
ای آنکه همیشه نفس خشنود کنی
وین کار که نیست کردنی زود کنی
از یک یک جو چو بازخواهندت خواست
هر روز اگر جوی خوری سود کنی
عطار — باب بیست و دوم: در روی به آخرت آوردن و ترك دنیا كردن — شمارهٔ ۲۱
بر هر وجهی که بستهٔ اسبابی
مرگت کند آگه که کنون در خوابی
دستت که ز پیوستن او بیخبری
تا از تو نبرند، خبر کی یابی
عطار — باب بیست و دوم: در روی به آخرت آوردن و ترك دنیا كردن — شمارهٔ ۲۲
تا کی ز غم زیان وسودت آخر
در سینه و دل آتش ودودت آخر
روزی دو درین گلخن پر غم بودی
انگار نبودهای چه بودت آخر
عطار — باب بیست و دوم: در روی به آخرت آوردن و ترك دنیا كردن — شمارهٔ ۲۳
دردا که به درد ناگهان خواهی شد
دل سوخته در فراق جهان خواهی شد
گر خاک جهان بر سر خود خواهی ریخت
با باد به دست از جهان خواهی شد
عطار — باب بیست و دوم: در روی به آخرت آوردن و ترك دنیا كردن — شمارهٔ ۲۴
چون قاعدهٔ وجود پنداشتن است
و افزون طلبی ما کم انگاشتن است
تا چند چو کرم پیله بر خویش تنیم
چون هرچه تنیده، رَسْم، بگذاشتن است
عطار — باب بیست و دوم: در روی به آخرت آوردن و ترك دنیا كردن — شمارهٔ ۲۵
دل از طربِ زمانه برداشتنیست
و افزون طلبی ما کم انگاشتنیست
تا چند چو کرمِ پیله بر خویش تنیم
چون هر چه تنیدهایم بگذاشتنیست
عطار — باب بیست و دوم: در روی به آخرت آوردن و ترك دنیا كردن — شمارهٔ ۲۶
آن چیست مرا از غم و تیمار که نیست
وز ناکامی اندک و بسیار که نیست
از جملهٔدخل و خرج این عالم خاک
بادی است مرا در سر و انگار که نیست
عطار — باب بیست و دوم: در روی به آخرت آوردن و ترك دنیا كردن — شمارهٔ ۲۷
جانی است درین راه خطرناک شده
تن زیر زمین ز نیک و بد پاک شده
بس رهگذری که بگذرد بر من و تو
ما بیخبر از هر دو جهان خاک شده
عطار — باب بیست و دوم: در روی به آخرت آوردن و ترك دنیا كردن — شمارهٔ ۲۸
از عمر، تمام بهره، برداشته گیر
هر تخم که دل میطلبد کاشته گیر
اول برخیز و هرچه گرد آوردی
آخر به دریغ جمله بگذاشته گیر
عطار — باب بیست و دوم: در روی به آخرت آوردن و ترك دنیا كردن — شمارهٔ ۲۹
هر دیده که روی در معانی آورد
بیشک ز کمال زندگانی آورد
بر باد مده عمر که هر لحظه ز عمر
صد مُلک به دست میتوانی آورد
عطار — باب بیست و دوم: در روی به آخرت آوردن و ترك دنیا كردن — شمارهٔ ۳۰
عشاق که قصّهٔ دل افروز کنند
جان همچو چراغ در سرِ سوز کنند
با خویش حساب خود شب و روز کنند
فردای قیامتِ خود امروز کنند
عطار — باب بیست و دوم: در روی به آخرت آوردن و ترك دنیا كردن — شمارهٔ ۳۱
هر روز ز دل بر سرِ آتش میباش
خاکِ کفِ پای خلقِ سرکش میباش
هر شب ز جگر نواله درهم میپیچ
درخون میزن نواله و خوش میباش
عطار — باب بیست و دوم: در روی به آخرت آوردن و ترك دنیا كردن — شمارهٔ ۳۲
تا چند درِ فتوح جان دربندی
در پیش بُتِ نفس میان دربندی
گر میخواهی که بر تو بگشاید کار
از نیک و بدِ خلق زبان دربندی
عطار — باب بیست و دوم: در روی به آخرت آوردن و ترك دنیا كردن — شمارهٔ ۳۳
هم تن ز وجودِ جان فرو خواهد ماند
هم جان ز همه جهان فرو خواهد ماند
بگشای زبانِ لطف با جملهٔ خلق
کز نیک و بدت زبان فرو خواهد ماند
عطار — باب بیست و دوم: در روی به آخرت آوردن و ترك دنیا كردن — شمارهٔ ۳۴
گر دیدهوری جمله نکو باید دید
بر باید رفت و پس فرو باید دید
بنگر به درختِ سرنگونسار که چیست
یعنی همه شاخِ صنعِّ او باید دید
عطار — باب بیست و دوم: در روی به آخرت آوردن و ترك دنیا كردن — شمارهٔ ۳۵
گر عقل تو کامل است کم خور غم خویش
هرکس را عالمی و تو عالم خویش
کس ماتم تو، چنانکه باید، نکند
بر خود بگری و خود بکن ماتم خویش
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۱
چون نشنودی ز یک مسافر که چه بود
کی بشناسی اول و آخر که چه بود
هرحکم که کردهاند، در اول کار،
آگاه شوی در دم آخر که چه بود
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۲
گاه از سر طاعتی برون آیی تو
گه در کف معصیت زبون آیی تو
نومید مشو هرگز و امید مدار
تا آخر دم ز کار چون آیی تو
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۳
خون شد همه جانها و جگرها همه ریش
و آگاه نگشت هیچ کس از کم و بیش
خوش خوش بشنو حدیث خویش ای درویش
از پس منشین که کار داری در پیش
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۴
آن کس که تمام متّقی خواهد بود
ایمن بدنش احمقی خواهد بود
جز در دم واپسین نگردد روشن
تا خواجه سعید یا شقی خواهد بود
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۵
چندان که ز مرگ میبگویم دل را
تنبیه نمیاوفتد این غافل را
مشکل سفری است ای دل غافل در پیش
چه ساختهای این سفر مشکل را
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۶
گر تن گویم عظیم سست افتادست
ور دل گویم نه تن درست افتادست
این چندینی مصیبتم هر روزی
ازواقعهٔ شب نخست افتادست
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۷
چون خواهد بود در کمین افتادن
بر خاستنت زیرترین افتادن
انصاف بده دلا که کاری است عظیم
در ششدرهٔ روی زمین افتادن
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۸
گر دل بر امید رهنمون بنشیند
ور در غم خود میان خون بنشیند
در ششدرهٔ خوف و رجا مانده است
تا آخر کار مهره چون بنشیند
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۹
پیوسته چو ابر این دل بیخویش که هست
خون میگرید زین ره در پیش که هست
گویند: چه کارت اوفتادست آخر
چه کار بود فتاده زین بیش که هست
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۱۰
عمری که ز رفتنش چنین بیخبرم
بگذشت چو باد و پیری آمد به سرم
شد روز جوانی و درآمد شب مرگ
وز بیم شب نخست خون شد جگرم
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۱۱
دیرست که جان خویشتن میسوزم
وز آتش جان، چو شمع، تن میسوزم
ای کاش، شد آمدم نبودی که مدام
تا آمدم از بیم شدن میسوزم
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۱۲
گاهی ز غم نفس وخرد میگریم
گاهی ز برای نیک و بد میگریم
گر آخر عمر گوشهای دست دهد
بنشینم و بر گناه خود میگریم
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۱۳
زان میترسم که در بلام اندازند
همچون گویی بی سر و پام اندازند
روزی صد ره بمیرم از هیبت آنک
تا بعد از مرگ در کجام اندازند
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۱۴
تن کیست که سرنگون همی باید کرد
دل چیست که غرق خون همی باید کرد
این دم به زمین فرو شدم بس عاجز
تا سر ز کجا برون همی باید کرد
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۱۵
گفتم شب و روز از پی این کار شوم
تا بوک دمی محرم اسرار شوم
زان میترسم که چون بر افتد پرده
من در پس پرده ناپدیدار شوم
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۱۶
چون نیست طریقی که به مقصود رسم
آن به که به نابودن خود زود رسم
چون هر روزی به زندگی میمیرم
گر مرگ در آیدم به بهبود رسم
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۱۷
تا کی باشم گرد جهان در تک و تاز
سیر آمدم از جهان و از آز و نیاز
مرگی که مرا رهاند از عمر دراز
حقا که به آرزوش میجویم باز
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۱۸
در هر دو جهان یک تنهای میجویم
آزاد ز رخت و بنهای میجویم
در حبس جهان بماندهام سرگردان
بر بوی خلاص، رخنهای میجویم
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۱۹
جان رفت و ندید محرمی در همه عمر
دل خست و نیافت مرهمی در همه عمر
بِلْ تا بسر آید دم بیفایده زانک
دلشاد نبودهام دمی در همه عمر
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۲۰
از مال جهان جز جگری ریشم نیست
اینست و جز این هیچ کم و بیشم نیست
از خویشتن و خلق به جان آمدهام
یک ذره دل خلق و سر خویشم نیست
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۲۱
اشکم پس و پیش منزلم بگرفتهست
سیلاب بلا آب و گلم بگرفتهست
هر لحظه هزار مشکلم بگرفتهست
دیرست که از خویش دلم بگرفتهست
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۲۲
تا کی بینم به هر دمی تیماری
تا چند کشم به هر زمانی باری
چون عمر شد و ز من نیامد کاری
آخر در گیرد این نفس یکباری
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۲۳
نه از تن خود به هیچ خشنودم من
نه یک نفس از هیچ بیاسودم من
ز اندیشهٔ بیهوده بفرسودم من
آخر چو نبودهام چرا بودم من
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۲۴
ای تن ز زمانه سر نگون مینشوی
وی دل تو درین میانه خون مینشوی
وی جان تو ازین تن ز جان آمده سیر
آخر به چه خوشدلی برون مینشوی
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۲۵
چون نیست سری این غم بیپایان را
وقت است که فرش درنوردم جان را
ای جانِ به لب آمده ازتن بگسل
انگار ندیدی منِ سرگردان را
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۲۶
چون من بگذشتهام بجان زین دو سرا
تا کی ز گرانجانی تن بهر خدا
از پای فتادهام به روزی صد جا
خود را بدروغ چند دارم بر پا
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۲۷
امروز منم خسته ازین بحر فضول
سیر آمده یکبارگی از جان ملول
کردند ز کار هر دو کونم معزول
خود را بدروغ چند دارم مشغول
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۲۸
آن مرغ که بود از می معنی مست
پرّید و دل اندر کرم مولی بست
گیرم که نداد دولت عقبی دست
آخر ز خیال رهزن دنیی رست
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۲۹
جانا چو به نیستی فتادم برهم
در پیش درش چو جان بدادم برهم
گر نیست شدن در ره تو چیزی نیست
آخر ز تقاضای نهادم بر هم
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۳۰
گه گم شدهٔ هزار کارم داری
گاه از همه کار برکنارم داری
گر وقت آمد مرا ز من باز رهان
تا کی شب و روز بیقرارم داری
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۳۱
جز غوّاصی هوس ندارم چکنم
غوّاصی را نفس ندارم چکنم
در دریائی فتادهام در گرداب
پروای جواب کس ندارم چکنم
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۳۲
چون دل ز طلب در ره جانان استاد
نه با تن خود گفت ونه با جان استاد
آری چو شتاب و خوف بسیار شود
با یکدیگر به قطع نتوان استاد
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۳۳
یک ذره چو آن حکم دگرگون نشود
بیمرگ کسی به راه بیرون نشود
خون گشت دلمْ ز خوف این وادی صعب
سنگی بود آن دل که ازین خون نشود
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۳۴
دیرست که دور آسمان میگردد
میترسد و زان ترس بجان میگردد
چون دید که قبله گاه دنیا چونست
صد قرن گذشت و همچنان میگردد
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۳۵
از واقعهٔ روز پسین میترسم
وز حادثهٔ زیر زمین میترسم
گویند مرا کز چه سبب میترسی
از مرگ گلوگیر چنین میترسم
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۳۶
میترسم و بیقیاس میترسم من
چون خوشه ز زخم داس میترسم من
شک نیست که سخت وادیی در پیش است
زین وادی پُر هراس میترسم من
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۳۷
چون پنجه سال خویشتن را کُشتم
بر عمرِ نهاد سالِ شصت انگشتم
شک نیست که شست را کمانی باید
چون شصت تمام شد کمان شد پشتم
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۳۸
چون روی به پنجاه و به شصت آوردیم
چیزی که نشایست به دست آوردیم
امروز درین جهان دارم جز عجز
در نزد خدائیت شکست آوردیم
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۳۹
گر هیچ ندیدم من و گر دیدم من
خود را ز بدانِ بد بتر دیدم من
مویم همه شد سپید و بر خویش بگشت
امّا سرِ مویی بنگر دیدم من