mabidan/ganjoor huggingface dataset:
سلمان ساوجی — قصاید — قصیدهٔ شمارهٔ ۶۴ - در مدح امیر شیخ حسن
ای سر کوی تو را کعبه رسانیده سلام 
عاشقان را حرم کعبه کوی تو مقام 
سعی در راه تو حج است و غمت زاد مرا 
در ره حج تو این زاد همه عمره تمام
سالکان طرق عشق تو هم کرده فدا 
جان درآن بادیه بی دیه خون آشام
طایره سد ره نشین را که حمام حرم است 
از هوا دانه خال تو درآورده به دام
حسرت زمزم خاک درت آن مشرب 
جان ما را به لب آورده چو جام است مدام
بی نبات لب تو آب خضر بوده مضر 
بی هوای در تو بیت حرم گشته حرام
بر در کعبه کوی تو زباران سرشک 
ناودانهاست فرود آمده تا شام ز بام
گر بود سنگ سیه دل غمت از جا ببرد 
دل چه باشد که به مهر تو کند صخره قیام
کعبه روی صفا بخش تو در کعبه روی 
آفتابی ست بنامیزد در ظل غمام
جز به زلف سیت فرق نشاید کردن 
که کدام است جمال تو و خورشید کدام
هر کجا گفته جمال تو که عبدی عبدی 
زده لبیک لب خواجه سیاره غلام
آفتابی و چنان گرد تو دل ذره صفت 
در طواف است که یک ذره ندارد آرام 
زان لب ای عید همایون شکری بخش مرا ! 
که به قربان لبان شکرینت با دام 
حاجیادر پی مقصود قدم فر سودی 
خنک آنان که به گام می برسیدند به کام 
چه کنی این همه ره ؟ صدر رهت آخر گفتم 
کز تو تا کعبه مقصود دو گام ست دو گام 
دولت حاج نیابد مگر آن کس که به صدق 
بندد احرام در کعبه حاجات انام 
صورت لطف خدا مظهر حاجات ، اویس 
ظل حق روی ظفر پشت وپناه اسلام 
لمعات ظفر از پرچم او می تابد 
چون کواکب زسواد شکن زلف ظلام 
رای او آن که دهد پیر خرد را تعلیم 
فکر او آن که کند سر قضا را اعلام 
خوانده از چهره یامروز نقوش فردا
دیده از روزن آغاز لقای انجام 
ای زاندیشه تیغ تو بداند یشان را 
نقطه از صلب گریزان و جنین از ارحام 
عکس رای تو اگر بر رخ ماه افتادی 
خواستی مهر به عکس از رخ مه نور به وام 
شرم رای تو رخ عین کند چون دل نون 
زخم تیر تو دل قاف کند چون تن لام 
از می ساغر لطف تو حبابی ناهید 
وز دم آتش قهر تو شراری بهرام 
نظر پاک تو در کتم عدم می بیند 
آنچه اسکندر وجم دید در آیینه یجام 
دیده از کبک در ایم تو شاهین شاهی 
کرده با شیر به دوران تو گوران آرام 
چرخ بر عزم طواف در تو هر روزی 
بسته از چادر کافوری صبحست احرام 
کوه را گر تف قهر تو بگیرد نا گه 
خون لعلش به طیق عرق آید به مشام 
آب را با سخطت پای بود در زنجیر 
کوه را با غضبت لرزه فتد بر اندام 
با کفت ابر حیا داشت زیم خواهش آب 
گفت چون ملتمسی می طلبم هم زکرام 
کمترین نایب دیوان تو در مسند حکم 
آسمان را قلم نسخ کشد بر احکام 
در زوایای حریم حرم معد لتت 
شده طاوس ملایک به حمایت چو حمام 
شد به خون عدویت تیغ به حدی تشنه 
که زبان از دهان افکنده برونست حسام 
می گدازد تن خود را زر از آن شوق کجا 
لقب شاه کند نقش جبین از پی نام 
قلمم گر به ثنای تو ز سر ساخت قدم 
طبع من ریخت به دامن گهرش در اقدام 
تا کند فصل خزان ابر سیه بستان را 
یعنی اطفال چمن راست کنون وقت طعام 
مهرگان باد همایون ومبارک عیدت 
ای همایون زرخت عید وشهور وایام ! 
شب اقبال نکوه خواه تو در زیور روز 
صبح اعمار بداند یش تو در کسوت شام
سلمان ساوجی — قصاید — قصیدهٔ شمارهٔ ۶۵ - در مدح امیر شیخ حسن 
عید است بر خیز ای صنم ، پیش آر پیش از صبحدم 
در بزم جمشید زمان ، خام خم اندر جام جم 
هان پختگان را خام ده ، دردی کشان را جام ده 
اسلامیان را نام ده ، وز کفر بر ما کش رقم 
کنج مساجد عام را ، میخانه ی در د آشام را 
این پخته را آن خام را ، کاندر ازل رفت این قلم 
هیچ از ورع نگشایدت ، کاری از آن بر نایدت 
می خورد که می بزدایدت ، ز آیینه جام زنگ غم 
ملک سلیمانی برو ، سلمان ! به جامی کن گرو 
ور چنگ داودی شنو ، هر دم به رغم غم نغم 
آن پیر بین بر ناشده ، در پرده ها رسوا شده 
بر پوست رگ پیدا شده ، از لاغری سر تا قدم 
عود آتشی انگیخته ، عودی شکر ها ریخته 
عود وشکر آمیخته ، بهر دماغ وجان به هم 
تلخ است بی نی عیش می ، با باده شود دمساز وی 
کا حوال عالم را چونی ، بنیاد بر باد است ودم 
ساقی وگردون جام زر ، بردار در دور قمر 
کامروز می گیرد ز سر دور قمر او نیز هم 
چون در افق بنهفت سر ، عنقای زرین بال وپر 
بالای قافش زال وزر ، پیدا شد از عین عدم 
دیدم فلک پیراسته ، وز خلد زیور خواسته 
وز بهر عید آراسته ، مه دوشش از سیمین علم 
خورشید آنچه از خرمنش مه برد چون شد روشنش 
بستاند وغل بر گردنش ، بنهاد وکردش متهم 
دیشب در اثنای عمل ، بر یاد خورشید دول 
می ساخت ناهید این غزل ، خوش بر نوای زیر وبم 
کای در هوای بوی تو جان داده با صبحدم 
پیش جمال روی تو ، بست از خجالت ، صبح دم 
آنچه از رخت باید مرا ، از ماه بر ناید مرا 
ماه تو افزاید مرا ، مهری دگر هر صبحدم 
خواهی جمال خود عیان ، آیینه ای نه در میان 
وز دور الحمدی بخوان ، بر روی همچون صبح دم 
هر دم دلم پر خون کنی وز خون رخم گلگون کنی 
در دامن گردون کنی ، از دیده ام هر صبحدم 
چند آهنی جان مرا ، مهر تو تابد در جفا 
هر بامدادم گو ییا ، مهر آتش است وصبحدم 
در چشمت این اشک روان ، قطعا نمی آید وزان 
طوفان اگر گیرد جهان ، در خود نخواهی دادنم 
چون زلف مشک افشان ، تو خلقی ست سر گردان تو 
قد من از هجران تو ، پیوسته چون ابروت خم 
زلف تو دارد قصد دین ، در عهد دارای زمین 
آن را که در سر باشد این ، از سر بر آید لاجرم 
دارای افریدون نسب ، جمشید اسکندر حسب 
دارنده ی دین عرب ، فر مانده ی ملک عجم 
تاج سلاطین زمین ، نویین اعظم ، شیخ حسن 
حیدر دل احمد سنن ، عیسی دم یوسف شیم 
خورشید دولت رای او صبح ظفر سیمای او 
دایم به خاک وپای او ، روح ملایک را قسم 
در عهد احسانش گدا ، گرفی المثل خواهد عطا 
از کوه برلفظ صدا ، پاسخ نیاید جز نعم 
ابراز سخایش گر سخن راند به دریای عد ن 
از بیم چون کان یمن پیدا کند خون شکم 
گوید عطارد مد حتش ، این است دایم حرفتش 
آری زمغز حکمتش ، پر شد عطارد را قلم 
ای خیل بیدار ملک ، هر شب سپاهت رایزک ! 
وز هیبتت شیر فلک ، لرزان تر از شیر علم 
دستت زر کان با ختم وز زر زمین پرداخته 
بر آسمان افروخته ، رای تو رایات همم
هر جا که عدلت بگذرد ، بوم آن زمین را بسپرد 
وز پهلوی آهو خرد ، خون جگر شیرا جم 
طبع تو در روز وفا ، ابریست سر تا سر حیا 
دشت تو درگاه سخا بحریست سر تا سر کرم 
بودی زر خورنا روا ، در چار سوی آسمان 
گر نیستی نامت نشان بر چهره ی او چون درم ؟
هستم به مدحت در سخن ، من قبله ی اهل زمن 
وز دولتت هر بیت من ، با حرمت ((بیت الحرام ))
گر کم شد ستم یا گران ، عیبی نباشد اندر ان 
باشد به پیش همگنان ، گوهر گران یاقوت کم 
گرگ است در عهد شما ، از بز گریزان گوییا 
عدل تو شحم گرگ را ، مالید در لحم غنم 
دارم امید از دولتت ، کاندر ازای مدحتت 
حالم به یمن همتت ، گردد چو نظمم منتظم 
تا فتح وکسرت در میان باشند بادت در جهان 
با دوستان ودشمنان ، پیوسته فتح وکسر وضم
سلمان ساوجی — قصاید — قصیدهٔ شمارهٔ ۶۶ - درطلب آمرزش
منم ، که نیست شب و روز جز گنه کارم 
گناهکار وامید عفو می دارم 
امیدوار به فضل خدا هر روزی 
هزار بار خدا را زخود بیازارم 
شکم بسان صراحی مدام پرز حرام 
سجود می کنم وز ان سجود بی زارم 
چون من مخالف دین می زیم چو ساغر وچنگ 
چا سود گریه ی خونین و نا له زارم ؟
چو خامه نامه سیه می کنم بدان سو دا 
که زلف دلکش مشکین خطی به دست آرم 
تو آن مبین که چو زنبور خر قه ام عسلی است 
که من ز بدو ازل باز بسته زنارم 
کجا رسند ینابیع حکمتم به زبان 
که من به خاک سر چشمه دل انبارم 
در آب وگل شده ام غرق ومشکل است از گل 
ره برون شدن من که بس گران بارم 
به من به چشم بدی می نگرد که من در خود 
چو نیک می نگرم بد ترین اشرارم 
به آدمیم نخوانی دگر اگر یک ره 
کنی مشاهده پرده های اسرارم 
چو دیو ناکسم وبد سپاس وبد کردار 
مباد در همه عالم کسی به کردارم 
نماند بند خرد را مجال در سر من 
که پر شدست دماغ ازخیال پندارم 
به تن قرین مقیمان کنج محرابم 
به دل ندیم حریفان کوی خمارم 
دمید صبح مشیت رسی روز اجل 
ولی هنوز من از جهل در شب تارم 
مرا چو روز وشب آتش فروختن کار است 
یقین کا گرم بود در جحیم بازارم 
گرم چو عدم بسوزند نیست کسی را جرم 
که من به دود دل خویشتن گرفتارم 
شکسته عهد وشکسته دلم که خواهد کرد 
شکستهای مرا جبر غیر جبارم 
مهیمنا ملکا قادرا خداوندا 
تویی رئوف ورحیم وعفو وغفارم
زکرده توبه واستغفر الله از گفته 
اگر چه خوب وپسندیده است گفتارم 
در آن زمان که امید از حیات قطع کنم 
ز لطف ورحمت خود نا امید مگذارم 
اگر چه من به رضایت نکرده ام کاری 
تو رحمتی کن ونا کرده کرده انگارم
سلمان ساوجی — قصاید — قصیدهٔ شمارهٔ ۶۷ - در مدح سلطان اویس
خوش نسیمی از چمن بر خاست بر خیز ای ندیم ! 
خوش بر آور در هوای باغ یک دم چون نسیم 
صبحدم بوی عرار نجد می بخشد شمال 
جان بپرور بو که بتوان یافت در شام این شمیم 
می جهد نبض صبا خوش خوش به حد اعتدال 
تا طبایع را مزاج مختلف شد مستقیم 
چون سنم باید که طرف بوستان سازی مقام 
چون قدح باید که گرد دوستان گردی مقیم 
چون هوا در جنبش آید دل کجا گیرد قرار 
چون قدح در گردش آید عقل کی ماند سلیم 
گر تفرج خواهی اندر باغ بسم اله داری 
هر ورق بین دفتری از صنع رحمان رحیم 
صبحدم بشنو که در دیبا چه ی فصل بهار 
می دهد بلبل مفصل شرح ابواب نعیم 
از نسیمی گشت گل در غنچه پیدا چون مسیح 
با درختی در حکایت رفت بلبل چون کلیم 
سنبل از زلف نگار من سوادی یافت کج 
نرگس از چشم سیاهش نسخه ای دارد سقیم 
لاله را در سر خیال تاج گردد چون ملوک 
غنچه در دل نقش های خوب بندد چون حکیم 
نر گس از مینا وسیم زر تو گویی جمع کرد 
بر ورق های ریاحین شکل جیم وعین ومیم 
بر سریر سلطنت گل می دهد هر روز بار 
راستی در سلطنت گل شوکتی دارد عظیم 
گنج باد آورد سیم برف بود اندر زمین 
چون زر قارون فرو برد این زمان گنج وسیم 
شد به یک دم بارور چون دختر عمران زباد 
مادر بستان که شش ماهست تا هست او عقیم 
ز ابر نوروزی بسی بر شاخ با رمنت است 
گر کسی منت برد فی الجمله باری از کریم 
هست جایی آن که از لطف هوا پیدا شود 
قوت نشو ونما در شخص مدفون رمیم 
ساقی احسان سلطان گوییا بخشیده است 
آب را فیض مدام وباد را لطف عمیم 
آفتاب آسمان سلطنت سلطان اویس 
کافتابش هم چو ما هست از غلامان قدیم 
آ ن که دارد بوی خلقش باد چون گل در دماغ 
و آنکه بندد نقش نامش لعل چون زر در صمیم 
در زمن او جگر خونین ودل سوراخ نیست 
در جهان جز نامه ودر هیچ مسکین ویتیم 
گر نسیم لطف او بر آتش دوزخ وزد 
شاخ نار آرد همه گلنار بار اندر جحیم 
استواء خط رای او اگر بیند الف 
از خجالت زین سبب در پیش دارد سر چو جیم 
در سر کوه از خیال برق شمشیر فتد 
تا کمر گه کوه را از فرق سر سازد دو نیم 
اژدهای رایتت در دامن آخر زمان 
فتنه ها را چون کشف سر در گریبان یافته
از زبانتبز شمشیرت که قاطع حجت است 
دعوی عدل تو را ملک تو برهان یافته
در هوای دست بوس و پای بوست اسمان 
ماه را گاهی چو گوی و گه چو چوگان یافته
طوطی لفظ شکر خای تو بر خوان سخن 
پر طاوس ملایک را مگس را ن حیران
اندر این مدت که بود از بس غبار عارضه 
چرخ چشم روشنان تاریک وحیران یافته
روزگار اندر مزاج بدور صدر سلطنت 
انحرافی ز اختلاف چرخ گردان یافته
قرة العین جهان را یک دو روزی چشم بد 
ز تکسر ناتوان چون چشم خوبان یافته
ادل سواد مملکت را بود دور از روی تو 
چون سواد طره دلگیر و پریشان یافته
در دعایت در مساجد شب همه شب تا به روز 
مومنان را همچو شمع از سوز گریان یافته 
صبحدم زان غم که ناگه بر تو بادی بگذارد 
آتشین دل در بر خورشید لرزان یافته 
آسمان گردیده چون نرگس به بستان کرده باز 
غنچه هایش یک به یک در دیده پیکان یافته 
منت ایزد را که می بینم به یمن همتت 
چشم بیمار جهان داروی درمان یافته 
موسی عمران علم بر وادی ایمن زده 
یوسف دولت خلاص از چاه زندان یافته 
سالها گیتی نثار مقدم این روز را 
دامن دریا و کان پر در ومرجان یافته 
کرده دستت در کنار سایلان شکرانه را 
هر سرشک لعل وکان بر چهره ی کان یافته 
آتش طبعم به فر مدحتت داغ حسد 
بر جبین خان خاقانی وخاقان یافته 
در جنابت کز طهارت چون جناب مصطفاست 
بنده ی خود را گاه سلمان گاه حسان یافته 
تا بد ونیک جهان را پنج حس وشش جهت 
از نه آباء وسه روح وچار ارکان یافته 
باد با احباب واعدایت قرین هر نیک وبد 
کاسمان زآغاز تا انجام دوران یافته !
سلمان ساوجی — قصاید — قصیدهٔ شمارهٔ ۶۸ - در مدح امیر شیخ حسن
اگویی خیال قد تو ای گلستان چشم! 
سرو است راست رسته بر آب روان چشم 
تا نو بهار حسن تو بر چشم من گذ شت 
شد پر گل وشکوفه مرا بوستان چشم 
چشمم سپر بر آب فکند ست تا تراست 
گیسو کمند عارض از ابرو کمان چشم 
چشم ودلم فکنده بدین روز ومی کشم 
گاهی خسارت دل وگاهی زیان چشم 
چشم فضول خانه ی دل را خراب کرد 
یا رب سیاه باد مرا ، خان ومان چشم !
تا کی به مهر روی تو ریزند چون شهاب 
سیارگان اشک من از آسمان چشم ؟
تا چشمم از جمال تو خط نظر نیافت 
خون است در میان دل ودر میان چشم 
صد گنج شایگان کنم اندر هر آستین 
بهر نثارش از گهر رایگان چشم 
پالوده ی سرشک وکباب جگر نهم 
پیش خیال روی تو بر گرد خوان چشم 
با آنکه آب در جگرم نیست هر شبی 
باشد عیار روی توام میهمان چشم 
بنشاندش ز مردمی انسان عین من 
چون سرو تازه بر لب آب روان چشم 
وانگه زراوق عینی پیش آورم 
قرابه یزجاجی راوق فشان چشم 
چشمم چو گلستان همه پر خار محنت است 
شبنم نشسته به طرف گلستان چشم 
در گوشه ها نشسته فرو برده سر بر آب 
ازترکتاز غمزه ی تو مردمان چشم 
چشمم خیال ابروی شوخ تو بست وهست 
پیوسته این خیال کج اندر کمان چشم 
از بس که من خیال تو تحریر می کنم 
بشکسته خامه ی مژه ام در بیان چشم 
آنکش خیال لعل تو در چشم خانه ساخت 
گوهر به آستین کشد از آستان چشم 
گلگون اشک بس که براند بهر طرف 
آن کس که او کشیده ندارد عنان چشم 
در انتظار مقدم خیل خیال تو 
روز وشب است بر سر ره دیده بان چشم 
ننشاند همچو قد ورخت هیچ سر وگل 
اندر حدیقه حدقه یباغبان چشم 
در چشم تو کی آیم ازین سان که غمزه هاست 
صف بر کشیده اند کران تا کران چشم 
هندوی چشم من سفر بحر می کند 
آراسته است از آن به لالی وکان چشم 
گویی سحاب خاطر دریا وکان لطف 
سر مایه داده است به دریا وکان چشم 
آنکو عروس باصره بی رای و حسن او 
بنمود چهره در تتق پرنیان چشم 
شیرین بود ز شکر شکرش دهان گوش 
روشن به نور طلعت رویش روان چشم 
بی حسن روی صائب او جلوه گر نشد 
طاوس نور در چمن بوستان چشم
آلا که در لقای هوای مبارکش 
مرغ نظر نمی پرد از آشیان چشم
گر ابر همتش فکند سایه بر وجود 
گوهر چکد به جای نم از ناودان چشم
چشم و چراغ اهل و جودی و از وجود 
ذات شریفت آمده بر سر بسان چشم 
اوج جلالت تو نبیند سپهر اگر 
با صد هزار دیده کند امتحان چشم 
از چشم حاسدان گل بخت تو ایمن است 
کو را ز خار غصه مبادا امان چشم 
از کحل موکب تو جلاگر نیافتی 
تاریک بودی آینه روشنان چشم 
آن را که کحل دیده نه از خاک پای توست 
آب سیه برآیدش از دودمان چشم 
خصم مزور تو که روی بهیش نیست 
بر روی چون بهی فکند ناردان چشم 
با زیب خاک پایت اگر چشم یاد کند 
از سرمه باد خاک سیه در دهان چشم 
ز ادراک اوج قدر تو شد چشم نا توان 
پیداست که تا چه قدر بود آخر توان چشم
شاها بدان خدایی که فراش قدرتش 
بنهاد شمع باصره در شمعدان چشم 
برآفتاب روی نگاران خرگهی 
زابروی چون هلال کشد سایبان چشم
بر مسطر د ماغ که مشکات دانش است 
بنشانده است هندو کی پاسبان چشم
مهر وسپهر وروز وشب ومردم ونبات 
ابداع کرده حکمتش اندر جهان چشم 
از شرم آسمان فکند چشم بر زمین 
ار بیند این منا ظره اند ر میان چشم 
چشمم به مدح خاک درت کرد ترزبان 
اینک هنوز می چکد آب از دهان چشم 
تا هست گرد عارض سیمین مدار خط 
تا هست زیر سایه ی ابرو مکان چشم 
تا چشم بد خزان بهار سعادت است 
بادا بهار جاه تو دور از خزان چشم !
سلمان ساوجی — قصاید — قصیدهٔ شمارهٔ ۷۰ - در مدح امیر شیخ حسن
شکوه افسر شاهی تراز کسوت عالم 
نگین خاتم دولت نظام گوهر عالم
خداوند خداوندان شهنشه شیخ حسن نویان 
که هست اوصاف اخلاقش فزون از کیف و بیش و کم
جهانداری که تیغ اوست صبح فتح را مطلع 
جهانبخشی که دست اوست رزق خلق را مقسم
زباد خلق جان بخشش گرفته شاخ دولت بر 
ز آب تیغ سرسبزش کشیده بیخ نصرت نم
طناب خیمه افلاک باد فتنه بگسستی 
به اوتاد بقایش گر نبودی در ازل محکم
اگر نه حکمت اصلی گرفتی دامن رایش 
ز روی راستی بردی برون از پشت گردون خم
زهی همچون صدف رایم شرف را صدر تو مولد 
زهی چون مملکت را دین خرد آرای تو توام
ز حرمت قصر جاهت راست قدر جنت و کعبه 
ز عزت خاک پایت راست آب کوثر و زمزم
دم کلک تو اخبار ضمیر خلق را راوی 
دل پاک تو اسرار رموز غیب را ملهم 
تو را با سلطنت هر لحظه جاهی می شود افزون 
تو را با مملکت هر روز ملکی می شود منضم 
چو روی ماه رویان از سواد طره پرچین 
تو را پیوسته می تابد فروغ نصرت از پرچم
تو را چهر منوچهر است و زیب و فر افریدون 
تو را بازوی دستان است و نیروی تن نیزم
اگر شمشیر تیزت در خیال آسمان افتد 
ز آب تیز شمشیرت بگردد آسمان در دم 
برای توست گردون را مدار هابط و صاعد 
به داغ توست گیتی را سرین اشهب و ادهم
به بازارت درست خور ندارد قیمت یک جو
میزان تو سنگ کان ندارد وزن یک درهم
در انگشتت اگر دیدی سلیمان خاتم دولت 
سلیمان را بماندی در دهان انگشت چون خاتم
بروز آنکه همچون شب هوا خود را بپوشاند 
به مشکین کسوتت کرد از علمهای به زر معلم
ز تاریکی جهان گردد سیه چون چهره زنگی 
ز انبوهی فتد در هم سپه چون طره دیلم
کند در قطع و خصم تیغ کارگر مدحل 
شود در پرده دلها خدنگ پرده در محرم
کمند پیچ پیچ آرد سر اندر حلقه چون ثعبان 
سنان سر فراز آید برون از پوست چون ارقم 
تو از قلب سپاه آن روز در میدان رزمآرایی 
ظفر در حضرتت لازم عدو در طاعتت ملزم
گهی چون فرقدان تیغت دو پیکر سازد از فرقی 
گهی چون تو امان تیرت بدوزد هر دو ابرهم
دماغ حاسد فاسد به حال صحت کلی 
نیاید تا نیاید بر سرش تیغ مبارک دم 
خداوندا گه عیش است و فرصت می دهد دستت 
تو فرصت را غنیمت دان که آن بابی است بس معظم
بخواه آن کشتی زرین درو دریای یاقوتی 
چو دریایی پر از آب زر ملقوب و قلب یم 
می صافی که از قرابه چون در جام ریزندش
صفای جام رنگینش کند روشن روان جم
نوا از مطربی بشنو که او راد دلاویزش 
چو ناهید آورد در چرخ کیوان را به زیر و بم
الا تا پرده شب را عروس روز هر صبحی 
ز پیش خویش بردارد بدین پیروزه گون طارم
جهان را از سرورت باد سوری آنچنان عالی 
که تا روز ابد باشد مصون از رخنه ماتم
همی تا دست و دل باشد قوی از پشت مردم را 
دل و دستت قوی بادا به سلطان زاده اعظم
نهال روضه شاهی اویس آنکه از نهاد او 
بهار عدل شد سرسبز و باغ ملک شد خرم
خیال دولت نویین و نویین زاده را دایم 
به اقبال بقا بادا طناب عمر مستحکم
سلمان ساوجی — قصاید — قصیدهٔ شمارهٔ ۷۳ - دروصف زورق 
بنگر این زورق رخشنده بر آب روان 
می درخشد چون دو پیکر بر محیط آسمان 
شکل زورق گوییا برجی است آبی کاندرو 
دایمن باشد سعود ملک را با هم قرآن 
باد پایی آب رفتاری که رانندش به چوب 
آب او را هم رکاب وباد او را هم عنان 
معده یاو بگذارند سنگ خارا ز سنگ 
لیک آب خوشگوار بر مزاج آید گران 
آب جان او وهر گه کاید اش جان در بدن 
ناروان گردد تن او از گران باری جان 
او کمان قد است وتیر اندر کمان دارد مقیم 
می رود همواره پران راست چون تیر از کمان 
دشمن خاک است وهم با خاک می گیرد قرار 
عاشق آب است لیک ازآب می جوید کران 
نام خود را جاریه زان می کند تا می کشد 
روز وشب بر دوش عرش فرش بلقیس زمان 
راست گویی بیت معمور است در زیر فلک 
سایبانش ظل ممدود است بر بالای آن 
دجله چون دریا و کشتی کوه بر بالای کوه 
سایبان ابری و خورشیدی به زیر سایبان 
ساقیا آن کشتی زرین دریا دل بیار 
وان در آن کشتی زر دریا ی یاقوتی روان 
مگذر از کشتی به کشتی بگذر از دریای غم 
کز کنین دریا گذر کردن به کشتی می توان 
هر کجا آبی بیابی یا شرابی چون حباب 
گرد آن جا گرد وخود را خوش بر آور یک زمان 
در دل کشتی که هست آن لنگر موسی وخضر 
با حریفی خوش نشین بنشین به شادی بگذران 
باده ای چون آتش موسی و چون آب خضر 
نوش می کن در جوار دولت شاه جهان 
سایه حق آن که ذاتش روی خورشید جمال 
روز وشب از سایه خورشید می دارد نهان 
ذات او چون ذات عنقا کس ندید اما رسید 
صیت او چون صیت عنقا قاف تا قاف جهان 
ای به مهر دل پرستاران مهد عزتت 
دختران اختران در پرده های آسمان 
پایه ی قدر تو را گردون گردان در پناه 
سایه ی چتر تو را خورشید تابان در امان 
سایه ی چتر تو کان خورشید رای روشن است 
بر جهان تابنده وپاینده بادا جاودان
سلمان ساوجی — قصاید — قصیدهٔ شمارهٔ ۷۴ - در مدح سلطان اویس
این گلستان است ؟ یا صحن ارم ؟ یا بوستان ؟ 
این شبستان است ؟ یا بیت الحرم ؟ یا آسمان 
آسمان است این ولیکن آسمانی بر قرار 
گلستان است این ولیکن گلستانی بی خزان 
ای فلک را روزو شب بر سایه یقصرت مسیر 
وی زحل را سال ومه با هندوی بامت قرآن 
چون (سمازات البروجی ) چون ارم ( ذات العماد ) 
چون چنان ذات بر سر وری چون حرم دار الا مان 
بحر مسرور است آبت با زلال سلسبیل 
بیت معمور است صحنت یا بهشت جاودان 
بر بسات حضرتت آیات رحمت را نزول 
در حریم حرمتت سکان دولت را مکان 
با فروغ شمسه ات بر گشته ماه وآفتاب 
با صفای صفه ات خندیده گل در بوستان 
سبززارت را شمر های زبر جد بر کنار 
کوهسارت را کمر های زمرد بر میان 
با نهال جویبارت شاخ طوبی بی اصول 
وز نسیم بوستانت باغ جنت بوستان
هر درختی از بلندی ، راست گویی سدره است 
بسته بر اعضای او مرغان علوی آشیان
شیر گردون بیشه گر بر مرغزارت بگذرد 
از صفای شیر حوضت شیر آرد در دهان
باد و آب توست چون باد مسیح و آب خضر 
باد جان بخش تو جان و اب دل خویت روان
جان آب و خاکی و با کوه تا پیوسته ای 
جسم آب و خاک را پیوسته با کوه است جان
در شب تاری ز عکس شمسه ی ایوان تو 
ذره ها را در هوا یک یک شمردن می توان
دیده های روشنان گردت به کحلی می کشند 
درخم ابروی طاق وسمه ی رنگ آسمان
آسمان مزدور کار توست و هر شب می رود 
یک درست مغربی در آستین زین آستان
با گروه کاری طاقت سقف گردون از حسد 
صد گره می آورد بر طاق ابرو هر زمان
باغلامان درت اقبال و شادی خاجه تاش 
خواجه تاشان قدیمی بنده این خاندان
ای بسا شب کز برای کهگل بامت کشد 
چرخ انجم کاه خرمن را به دوش کهکشان
تا بدو باران رحمت آید از بامت فرو 
قصر چرخ از کهکشان دارد مرصع نردبان
بر درت کیوان هندو را زند بهرام چوب 
گر نباشد یک شب از چوبک زنان پاسبان
می کشی سر بر سپهر از منزلت و این پایه ات 
یافتی ازخاک درگاه خدیو کامران
داور ونیا معز الدین که در احیاء عدل 
می کند روشن روان تیره نوشین روان
آفتاب آسمان سلطنت سلطان اویس 
کاسمان چتر او خورشید را شد سایبان
آنکه سلطان ضمیرش را یزک چون آفتاب 
گاه گرد باختر گردد گهی در خاوران
در زمان او ز غیرت می زنند برچشم و رو 
آب مصر و باد چنین را خاک آذربایجان
خانه انصاف را تیغ یمانی گوهرش 
هست رکن معتبر چون کعبه را رکن یمان
تیغ مهر از جوهر پولاد تیغش داشتیم 
جوی خون لعل کردی از رگ معدن روان
راست می ماند به ماری در سر او نیزه اش 
آن زمان کز پشت دشمن می کند بیرون سنان
داد مردی داد از شرطی که مردان کرده اند 
در صف هیجا فرو نگذاشت چیزی جز عنان
در کنار مرحمت می پرورد لطفت بناز 
ملک و دین را کز ازل هستند با هم توامان
مهدی آخر زمانی اول دوران توست 
فتنه آخر زمان را وعده آخر زمان
کان ودریا خواستند از دست طبعت زین هار 
هر دو بخشیدند حالی مال بحر و خون کان
بنده را شاها بسی آزادی است از بندگیت 
در ثنایت لاجرم چون سوسنم (رطب اللسان)
زاده دریای لطف توست و فیض همتت 
هر گهر کان می چکد زین ابر طبع در فشان
زان گشایم لب به نقل شکر شکرت که من 
بسته ام ز انعام تو چون پسته مغز استخوان
گر نه عون دولتت بودی کجا بگرفتمی 
من به شمشیر زبان از قیروا ن تا قیر وان
التماس کرده ام زین در به قدر همتت 
از برای خود و رای خواهش اهل زمان
چون ندیدم ملک فانی را برت هیچ اعتبار 
کردم از درگاه تو درخواست ملک جاودان
تا به زرین خشت خورشید سپیداج سحر 
می دهد معمار گیتی زینت این نردبان 
نقد آن دولت که از محصول زرین گلشن است 
باد در گنجینه های این مبارک خاندان 
بارگاهت را چنان جایی که هر روزش ز قدر 
خادمی چون آفتاب آرد به رسم ارمغان
سلمان ساوجی — قصاید — قصیدهٔ شمارهٔ ۷۵ - در موعظه و دوری از دنیا 
ای دل آخر یک قدم بیرون خرام از خویشتن 
آشنا شو با روان بیگانه شو از خویشتن
روی ننماید هلال مطلع عین الیقین 
تا هوای ملک جان تاریک دارد گرد ظن
عین انسانیتی خواهی که ظاهر گردت ؟ 
چهره پنهان داد چون انسان عین از خویشتن
آدمی را آن زمان آرایش دین بر کنند 
کا دمش زآلایش طین پا گرداندبدن
چون زنی پیر از دنیا کهنه چرخی در کنار 
گر جوانمردی چه گردی چرخ پیرزن
لاف ردی می زنی با چرخ گردانت چه کار ؟ 
رشته پیوند بگسل چرخ را بر هم شکن
زیر زین داری براق آخر چه خسبی در گلیم 
زیر ران داری نجیب ؟ آخر چه پایی در عطن
دار دنیا را به دین دزدان دین ده چون مسیح 
راه دار ملک جان گیر از خراب آباد تن
خیمه جان بر جهانی زن که در صحرای او 
لاله زار گلشن خضر است خضرای دمن
در مقام صدق جان باید که باشد درنعیم 
جسم خواهی در تنعم باش خواهی در حذر
ذات یوسف را به مصر اندر کجا دارد زیان 
زان که در کنعان به خون آلوده باشد پیرهن 
تا به کی در باد خواهی دادن این عمر عزیز؟ 
در هوای رنگ و بوی ارغوان یا یا سمن
بس کن این آتش زبانی بس که در پایان چو شمع 
خواهدت بر باد دادن سر زبانت بی سخن 
هر زبانی کز میان او رسد جان را زیان 
شمع وار آن به که سوزد یا بمیرد درلگن 
آبروی هر دو عالم آن زمان حاصل کنی 
کز سر اخلاص گردی خاک پای بو الحسن
سلمان ساوجی — قصاید — قصیدهٔ شمارهٔ ۷۶ - در مدح سلطان اویس
نقره ی خنگ صبح را در تاخت سلطان ختن 
ساقیا گلگون کمیتت را به میدان در افکن 
خسرو چین می کند بر اشهب زرین ستام 
تا به شام اندر عقیب لشکر شتاختن 
هست گلگون باده را کامی که بوسد لعل تو 
سعی کن تا کام گلگون را بر آری از دهن 
چشمه ای بر قله ی کوهسار مشرق جوش زد 
ای پسر سیراب گردان قله را از حوض دن 
چرخ توسن را که دارد هر سرمه ناخنه 
باز می بینم که هستش چشم اختر غمزه 
باد پای عمر سر کش تند وناخوش می رود 
دست وپایش را شکالی ساز از مشکین رسند 
گر رگر دان هان کمیتت را که می گیرد سبق 
اشهب مشکین دم خاور در آهوی ختن 
صبح شب رنگ سیا وش را سر افسار بتاب 
بر گرفت از سر به جایش بست رخش تهمتن 
سبز خنگ آسمان را کش مرصع بود جعل 
زین زرین بر نهاد از بحر جمشید زمن 
شهسوار ابلق دور زمان سلطان اویس 
آفتاب آسمان ملک ظل ذو المنن
گوشه ی نعل براقش حلقه ی گوش فلک 
ابغر سم سمندش سر مه ی چشم پرند 
نه سپهر آورد زیر په سهند همتش 
دم نزند از سبز ه در مرغزار پر سمن 
هست از آن برتر براق آسمان اصطبل را 
پایگه کوه سر فرود آرد به خضرای دمن 
با محیط دست در پایش جواد او چرا 
ابرش ابر آب خور سازد ز دریای عدن 
در صفات مرکب صر صر تک جمشید عهد 
می نم تضمین دو بیت از سحر بیت خویشتن 
ملک را امید فتح از چرخ باید قطع کرد 
چشم بر گرد سمند شاه باید داشتن 
زان که هیچ از دست وپای ابلق شام وسحر 
بر نمی خیزد به غیر از گرد آشوب .فتن 
که سیاس مر کبانت سایش پنجم رواق 
وای غلام آستانت خسرو و زرین مجن 
گر براق برق را بر سر کن حکمت لجام 
هیچ نتواند زجا جستن دگر برق یمن 
با در دستت زمام آسمان تا آفتاب 
هر سحر خواهد عنان از حد مشرق تاختن
سلمان ساوجی — قصاید — قصیدهٔ شمارهٔ ۷۸ - در مدح سلطان اویس
این وصلت مبارک وین مجلس همایون 
بر پادشاه عالم فرخنده باد ومیمون 
شاهی که باز چترش هر گه که پر گشاید 
طاوس چرخش آید در سهیه یهمهیون 
فر مانروای عالم مقصود نسل آدم 
جمشید هفت کشور دارای ربع مسکون 
سلطان اویس شاهی کز سیر مر کب او 
بر روی چرخ وانجم دامن فشانده هامون 
از موکبش فلک را اطباق دیده کوحلی 
وز مدحتش ملک را اوراق طبع مشحون 
در مجلسی که طبعش عزم نشاط کرده 
بر دست ساقیانش گردیده جام گردون 
چون جام دور بزمش وقت صبوح خندد 
خورشید را بر آید از شرم روی گلگون 
با صوت رود سازش چون برکشد نباشد 
در چشم های میزان اشکال زهره موزون 
تن در نداد قطعا قدرش بدان چه دوران 
از روزوشب به قدش اطلس برید واکسون 
آن که از درون صافی پیشش کمر نبندد 
چون کوه چشمهایش آرد زمانه بیرون 
ای داوری که داری زآفات آسمانی 
چون ملک آسمانی اطراف ملک محصون 
احوال مهرا رای تو کرد روشن 
اعمال ملک ودین را عدل تو بسته قانون 
با نسبت جمالت گیتی چو چاه یوسف 
با نسبت کمالت گردون چو حوت ذو النون 
جز بحر عین ذاتت با نون نشد مغارن 
کافی که از حدودش سی منزل است تا نون 
در اهتمام کمتر لالای درگه توست 
بر قصر لاجه وردی چندین هزار خاتون 
می خواست نعل اسبت گردون نداشت وجهی 
تاج مرصع از سر برداشت کرد مرهون 
خط مسلسل تو بر نهاد لیلی 
عقل از سلاسل آن سودایی است ومجنون 
هر کس که در نیارد سر با تو چون صراحی 
همچون پیاله اش دل مادام باد پر خون 
گردون علو رطبت از در گه تو دارد 
فی الجمله بنده یتوست گر عالیست گردون 
تو وارثی کیان را چون در قرون ماضی 
داراب را سکندر جمشید را فریدون 
هر شام تا چو یوسف در چاه مغرب افتد 
خورشید وشب بر آید همراه گنج قارون 
بادا نثار عهدت هر گنج دولتی کان 
تقدیر داشت آن را از کنج غیب مد فون 
روزو شبت ملازم سورو سرور عشرت 
روز سرور سورت تا شام حشر مغرون