mabidan/ganjoor huggingface dataset:
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۳۹
عذارت خط به بخت ما درآورد
سیه بختی است ما را ما درآورد
عذرات بود بر حسن تو شاهد
جمالت رفت و خطی دیگر آورد
چو زلفت پای در دامن کشیدست
چرا خط سیاهت سر بر آورد
خیال لعل نوشینت، به شب دوش
مرا صد پی شبیخون بر سر آورد
مرا از گلبن حسن تو ناگاه
گلی بشکفت و خاری نو برآورد
گلت بر نسترن رسمی زد از مشک
گل رویت عجب رسمی برآورد!
چه صنعت کرد خط عنبرینت؟
که خورشیدش سر اندر چنبر آورد
خنک باد صبا کامد ز زلفت
نسیمی صد ره از جان خوشتر آورد
دماغ جان سلمان را سحرگاه
به راه آورد و مشک و عنبر آورد
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۴۰
ناتوان چشم توام گرچه به زنهار آورد
ناتوان دردسری بر سر بیمار آورد
چشم مخمور تو را یک نظر از گوشه خویش
مست و سودا زده‌ام بر در خمار آورد
عقل را بوی سر زلف تو از کار ببرد
عشق را شور می لعل تو در کار آورد
صفت صورت روی تو به چین می‌کردند
صورت چین ز حسد روی به دیوار آورد
منکر باده پرستان لب لعلت چو بدید
هم به کفر خود و ایمان من اقرار آورد
خار سودای تو در دل به هوای گل وصل
بنشاندیم و همه خون جگر بار آورد
با رخ و زلف تو گفتم که به روز آرم شب
عاقبت هجر تو روزم به شب تار آورد
گوییا دود کدامین دل آشفته مرا
به کمند سر زلف تو گرفتار آورد؟
رخ ز دیدار تو یک ذره نتابد سلمان
که مرا مهر تو چون ذره پدیدار آورد
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۴۱
لطف جانبخش تو جانم ز عدم باز آورد
دل آزرده ما را به کرم باز آورد
خاک آن پیک مبارک دم صاحب قدمم
که دلم هم به دم و هم به قدم باز آورد
هر سیاهی که شبان خط و خالت با من
کرد انصاف که لطفت بقلم باز آورد
می‌کنم خون جگر نوش به شادی لبت
که به یک جرعه مرا از همه غم، باز آورد
مدتی گردش این دایره ما را از هم
همچو پرگار جدا کرد و به هم باز آورد
خواستم رفت به حسرت ز جهان، باز مرا
کشش موی تو از کوی عدم باز آورد
خط به خون خواست نوشتن، به تو سلمان ننوشت
تا نگویی که فلان عشوده و دم باز آورد
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۴۲
باد سحر از کوی تو بویی به من آورد
جانهاش فدا باد! که جان را به تن آورد
دلهای ز خود رفته ما را که غمت داشت
آمد سحری بوی تو با خویشتن آورد
دلها شده‌ بودند به یک بارگی از جان
لطفت به سلامت همه‌شان با وطن آورد
شد دیده یعقوب منور به نسیمی
کز یوسف مصرش خبر پیرهن آورد
این رایحه مشک ز دشت ختن آمد؟
یا بوی اویس است که باد از یمن آورد؟
در باغ مگر بزم صبوح است، که گل را
عطار سحرگاه به دوش از چمن آورد؟
آن قطره عرق نیست که بر عارضت افتاد
آبی است که با روی گل یاسمن آورد
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۴۳
جز نقش صورتت دل، نقشی نمی‌پذیرد
تو جان نازنینی و ز جان نمی‌گزیرد
ما غرق آب و زاهد، دم می‌زند ز آتش
گو: دم مزن که این دم با ماش در نگیرد
پروانه‌وار خواهم، در پای شمع مردن
کو هر سحر به بویش، پیش صبا بمیرد
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۴۴
گرچه در عهد تو عاشق به جفا می‌میرد
لله الحمد که بر عهد وفا می‌میرد
هر که میرد به حقیقت بود آن کشته دوست
سخن است اینکه به شمشیر قضا می‌میرد
هر که در راه تو شد کشته نباشد مرده
زنده آنست که در کوی شما می‌میرد
مرغ در دام تو از روی هوا می‌افتد
شمع بر بوی تو در پای صبا می‌میرد
مرده بودم، ز می جام تو من زنده شدم
وانکه زین جام دمی خورد چرا می‌میرد؟
ای گل تازه برین بلبل نالنده خویش
رحم کن رحم، که بی‌برگ و نوا می‌میرد!
دل من طره طرار تو را می‌خواهد
جان من غمزه بیمار تو را می‌میرد
می‌شوم زنده من از درد تو ای دوست دوا
به کسی بخش که از بهر دوا می‌میرد!
می‌کند راه خرد در شب سودای تو گم
که چراغ خرد از باد هوا می‌میرد
به سر کوی غمت خاک دوایند مرا
نفس بیچاره چه داند که چرا می‌میرد؟
نفسی ماند ز سلمان، مکنیدش درمان!
همچنینش بگذارید که تا می‌میرد!
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۴۵
دل برد دلبر و در دام بلاش اندازد
دل ما برد، ندانم به کجاش اندازد
هرکجا مرغ دلی بال گشاید، فی الحال
به کمان مهره ابرو ز هواش اندازد
خوش کمندی است سر زلف شکن بر شکنش
وه چه خوش باشد اگر بخت بماش اندازد!
چشم فتان تو هر جا که بلا انگیزد
ای بسا سر که در آن عرصه بلاش اندازد
عاقل آن است که در پای تو اندازد سر
پیشتر زانک فراق تو زپاش اندازد
بوی گیسوی تو هر جا که جگر سوخته‌ایست
در پی قافله باد صباش اندازد
هر که‌را درد بینداخت، دوا چاره برد
که برد چاره سلمان که دواش اندازد؟
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۴۶
گر وقت سحر، بادی از کوی تو برخیزد
هر جا که دلی باشد در دامنش آویزد
آن شعله که دل سوزد، از مهر تو افروزد
وان باد که جان بخشد، از زلف تو برخیزد
هر دل که برد چشمت، در دست غم اندازد
هر می که دهد لعلت، با خون دل آمیزد
کو طاقت آن جان را، کز وصل تو بکشیبد؟
کو قوت آن دل را کز جور تو بگریزد؟
دل می‌طلبی جانا، آن زلف بر افشان تا
دل بر سر جان بارد، جان بر سر جان ریزد
تیغ غم عشقت را ازجان سپری کردم
هر کش سپری باشد، از تیغ بنگریزد
حاشا که بود گردی، بر دل ز تو سلمان را!
گر عشق تو خاکش را، صدبار فرو ریزد
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۴۷
آخر این درد دل من به دوایی برسد
عاقبت ناله شبگیر بجایی برسد
آخر این سینه دلگیر غم آباد مرا
روزی از روزنه غیب صفایی برسد
بر درت شب همه شب یاوه در آنم چو جرس
تا بگوشم مگر آواز درآیی برسد
بجز از عمر چه شاید که نثار تو کنم؟
که به عمری چو تو شاهی به گدایی برسد
پای را باز مگیر از سرم ای دوست که دست
گر به هیچم نرسد، خود به دعایی برسد
عمر بر باد هوا داده‌ام و می‌ترسم
که به گلزار تو آسیب هوایی برسد
سر پابوس تو دارم من و هیهات کجا
به چنان پایه، چنین بی‌سر و پایی برسد؟
رویم از دیده به خون تر شد و می‌دانستم
که به روی من ازین دیده بلایی برسد
با جفا خو کن و با درد بساز ای سلمان!
کین نه دردی است که هرگز به دوایی برسد
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۴۸
گل فردوس چه باشد که به روی تو رسد
یا نسیمش که به خاک سر کوی تو رسد
از خط سبز تو در آتشم ای آب حیات!
رشکم آید که خضر بر لب جوی تو رسد
ز آفتابم شده در تاب که در روی تو تافت
تاب خورشید چه باشد که به روی تو رسد؟
چشم بد دور ز روی تو و خود چشم بدان
حیف باشد که بدان روی نکوی تو رسد
کار شد بر دل من تنگ و بلی تنگ بود
کار هرگه که به بخت من و خوی تو رسد
نرسد هر سر شوریده به پای چو تویی
گر به پای تو رسد هم سر موی تو رسد
من به بوی توام ای دوست هواخواه بهار
کز نسیمش به دماغم همه بوی تو رسد
ساقی از درد سبو در تن من جانی کن!
جان چه باشد که به دردی سبوی تو رسد
منع می خوردن سلمان نکنی ای صوفی!
اگر این شربت صافی به گلوی تو رسد
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۴۹
جانم رسید از غم به جان، گویی به جانان کی رسد؟
وز حد گذشت وین سر گذشت، آخر به پایان کی رسد؟
حالم صبا گر بشنود، حالی رسول من شود
لیکن چنین کو می‌رود افتان و خیزان کی رسد؟
من دور از آن جان و جهان، همچون تنی‌ام بی‌روان
وز غم رسید این تن به جان، گویی به جانان کی رسد؟
کردم غمش بر جان گزین، بادش فدا صدجان ازین
جان گرچه باشد نازنین، هرگز به جانان کی رسد؟
سرو از صبا گردد چمان تا چون قدش باشد روان
ور نیز بخرامد بران سرو خرامان کی رسد؟
مه رویم آن رشک قمر، وز گل به صد رو تازه‌تر
رفت و که داند تا دگر، گل با گلستان کی رسد؟
ای دل به داغت مفتخر، درد ترا درمان مضر
جانها بر آتش منتظر، تا نوبت آن کی رسد؟
سودای وصل او مرا، اندیشه‌ای باشد خطا
سلمان به دست هر گدا، ملک سلیمان کی رسد؟
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۵۰
دلی که شیفته یار دلربا باشد
همیشه زار و پریشان و مبتلا باشد
بلی عجب نبود گر بود پریشان حال
گدا که در طلب وصل پادشا باشد
بهانه تو رقیب است و نیست این مسموع
رقیب را چه محل گر تو را رضا باشد
جفای دشمن و جور رقیب و طعنه خلق
خوش است بر دل اگر دوست را وفا باشد
اگر تو را گذری بر من غریب افتد
و یا تو را نظری بر من گدا باشد
از آن طرف نپذیرد کمال او نقصان
وزین طرف شرف روزگار ما باشد
فگار گشت به خون جگر دل سلمان
بترس از آنکه بد و نیک را جزا باشد
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۵۱
بر منت ناز و ستم، گرچه به غایت باشد
حاش لله که مرا از تو شکایت باشد!
جور معشوق همه وقت نباشد ز عتاب
وقت باشد که خود از عین عنایت باشد
من نه آنم که شکایت کنم از دست کسی
خاصه از دست تو، حاشا چه شکایت باشد؟
پادشاهی چه عجب گر ز تو درویشان را
نظر مرحمت و چشم رعایت باشد!
چاره‌ای کن که مرا صبر به غایت برسید
صبر پیداست که خود تا به چه غایت باشد
روز مهر تو نهایت نپذیرد که مرا
مطلع هر غزلی صبح بدایت باشد
خاک پای تو بجان می‌خرم، ار دست دهد
اثر دولت و آثار کفایت باشد
در بیابان تمنا همه سر گردانند
تا که را سوی تو توفیق و هدایت باشد؟
نیست این بادیه را حد و درین ره سلمان
این چنین بادیه بی‌حد و نهایت باشد
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۵۲
ما را که شور لعلش، در سر مدام باشد
سودای باده پختن، سودای خام باشد
از جام باده حاصل، یک ساعت است مستی
وز شکر لب او، سکری مدام باشد
با قد تو صنوبر، در چشم ما نیاید
او کیست تا قدت را، قایم مقام باشد؟
جان خواست لعلت از من، گر می‌برد حلالش
جان تا لب تو خواهد، بر من حرام باشد
ساقی به ناتمامان، می ده تمام و از ما
بگذر که پختگان را، بویی تمام باشد
با این همه غم دل، گر می‌کنی قبولم
اقبال هندوی من، شادی غلام باشد
ای صد هزار طالب، جویای درد عشقت!
مخصوص این سعادت، تا خود کدام باشد؟
در سلک بندگانت گر نیست نام ما را
در نامه گدایان، باشد که نام باشد
صبح ازل نشستم، بر آستان عشقت
زین در قیام سلمان، شام قیام باشد
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۵۳
اسیر بند گیسویت، کجا در بند جان باشد
زهی دیوانه عاقل، که در بندی چنان باشد
به دست باد گفتم جان فرستم باز می‌گویم:
که باد افتان و خیزان است و بار جان گران باشد
کسی بر درگه جانان ره آمد شدن دارد
که در گوش افکند حلقه، چو در بر آستان باشد
کسی کو بر سر کویت تواند باختن جان را
حرامش باد جان در تن، گرش پروای جان باشد
تو حوری چهره فردای قیامت گر بدین قامت
میان روضه برخیزی، قیامت آن زمان باشد
تو دستار افکنی صوفی و ما سر بر سر کویش
سر و دستار را باید که فرقی در میان باشد
ز چشمش گوشه‌گیر ای دل که باشد عین هوشیاری
گرفتن گوشه از مستی که تیرش در کمان باشد
بهای یک سر مویش، دو عالم می‌دهد سلمان!
هنوزش گر بدست، افتد متاعی رایگان باشد
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۵۴
صنمی اگر جفایی کند آن جفا نباشد
ز صنم جفا چه جویی که درو وفا نباشد؟
ز حبیب خود شنیدم که به نزد ما جمادی
به از آن وجود باشد که درو هوا نباشد
چو به حسرت گلت گل، شوم از گلم گیاهی
ندمد که بوی مهر تو در آن گیا نباشد
ز خمار سر گرانم، قدحی بیار ساقی
که از آن مصدعی را به ازین دوا نباشد
به نسیم می، چنان کن ملکان کاتبان را
که به هیچشان شعور از بد و نیک ما نباشد
به شکستگان شنیدم که همی کنی نگاهی
به من شکسته آخر نظرت چرا نباشد؟
ملکیم گفت: سلمان به دعای شب وصالش
بطلب که حاجت الا به دعا روا نباشد؟
دل خسته نیست با من که ز دل کنم دعایش
چه کنم دعا که بی‌دل اثر دعا نباشد
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۵۵
ما را به جز خیالت، فکری دگر نباشد
در هیچ سر خیالی، زین خوبتر نباشد
کی شبروان کویت آرند ره به سویت
عکسی ز شمع رویت، تا راهبر نباشد
ما با خیال رویت، منزل در آب دیده
کردیم تا کسی را، بر ما گذر نباشد
هرگز بدین طراوت، سرو و چمن نروید
هرگز بدین حلاوت، قند و شکر نباشد
در کوی عشق باشد، جان را خطر اگر چه
جایی که عشق باشد، جان را خطر نباشد
گر با تو بر سر و زر، دارد کسی نزاعی
من ترک سر بگویم، تا دردسر نباشد
دانم که آه ما را، باشد بسی اثرها
لیکن چه سود وقتی، کز ما اثر نباشد؟
در خلوتی که عاشق، بیند جمال جانان
باید که در میانه، غیر از نظر نباشد
چشمت به غمزه هر دم، خون هزار عاشق
ریزد چنانکه قطعاً کس را خبر نباشد
از چشم خود ندارد، سلمان طمع که چشمش
آبی زند بر آتش، کان بی‌جگر نباشد
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۵۶
مستور در ایام تو معذور نباشد
هر چند که این ممکن و مقدور نباشد
ماقوت رفتار نداریم، اگر یار
نزدیک‌تر آید، قدمی دور نباشد
مست می او گرد که مرد ره او را
اول صفت آنست که مستور نباشد
بی‌سر و قدت کار طرب راست نگردد
بی‌شمع رخت عیش مرا نور نباشد
با چشم تو خواهم غم دل گفت ولیکن
وقتی بتوان گفت که مخمور نباشد
ما جنت و فردوس ندانیم ولیکن
دانیم که در جنت ازین حور نباشد
از بوی سر زلف خودم صبر مفرمای
کین تاب و توان در من رنجور نباشد
هرکس که به کفر سر زلف تو بمیرد
در کیش من آنست که مغفور نباشد
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۵۷
دل شکسته من تا به کی حزین باشد؟
دلا مشو ملول، عاشقی چنین باشد
هزار بار بگفتم که گوشه گیر ای دل
ز چشم او که کمین شیوه‌اش کمین باشد
حدیث من نشنیدی به هیچ حال و کسی
که نشنود سخن دوست حالش این باشد
مرا دلی است پریشان و چون بود مجموع؟
دلی که با سر زلف تو همنشین باشد
دلم ربودی و گر قصد دین کنی سهل است
کرا مضایقه با چون تویی به دین باشد
بر آستان تو دریا دلی تواند زیست
که در به جای سرکشش در آستین باشد
به آروزی رخت هر گیاه که بعد از من
ز خاک من بدمد ورد و یاسمین باشد
چو سر زخاک بر آرم هنوز چون صبحم
صفای مهر تو تابنده از جبین باشد
مرا که روی تو امروز دیده‌ام فردا
چه التفات به دیدار حور عین باشد
خیال لعل لبت بر سواد دیده من
مصور است چو نقشی که بر نگین باشد
فدای یار کن این جان نازنین سلمان
چه جان عزیزتر از یار نازنین باشد
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۵۸
هر سینه کجا محرم اسرار تو باشد؟
هر دیده کجا لایق دیدار تو باشد؟
مستان دل اغیار چه لازم که درین عهد 
هر جای که قلبی است به بازار تو باشد 
هر آینه آن دل که قبول تو نیفتد
کی قابل عکس می رخسار تو باشد 
من خاک رهت گشتم و گردی که پس از من 
برخیزد ازین خاک هوادار تو باشد 
تو گرد کسی گرد که او گرد تو گردد 
تو یار کسی باش که او یار تو باشد 
غیر از تو نشاید که کسی در دلش آید 
آنکس که دلش محرم اسرار تو باشد 
سلمان اگر از یارغمی در دلت آید 
باشد که غم یار تو غمخوار تو باشد 
ای صوفی اگر جرعه این باده بنوشی 
زان پس گرو میکده دستار تو باشد 
ظاهر نشود تا همه از سر ننهی دور 
فرقی که میان سر و دستار تو باشد
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۵۹
مجموع درونی که پریشان تو باشد 
آزاد اسیری که به زندان تو باشد 
دانی سر و سامان ز که باید طلبیدن؟
زان شیفته کو بی سر و سامان تو باشد 
من همدم بادم گه و بیگاه که با باد 
باشد که نسیمی ز گلستان تو باشد 
ای کان ملاحت، همگی زان توام من 
تو زان کسی باش که اوزان تو باشد 
آن روز که چون نرگسم از خاک برآرند 
چشمم نگران گل خندان تو باشد 
خواهم سر خود گوی صفت باخت ولیکن 
شرط است درین سرکه به چوگان تو باشد 
هر کس که کمان خانه ابروی تو را دید 
شاید به همه کیش که قربان تو باشد 
دامن مکش از دست من امروز و بیندیش 
زان روز که دست من و دامان تو باشد 
خلقی همه حیران جمال تو و سلمان 
حیران جمالی که نه حیران تو باشد
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۶۰
چو زلف آن را که سودای تو باشد 
سرش باید که در پای تو باشد 
برون کردم ز دل جان را که جان را 
نمی‌زیبد که بر جای تو باشد 
خوشا آن دل که بیمار تو گردد 
دلی را جو که جویای تو باشد 
دل گم گشته‌ام را گر بجویی 
در آن زلف سمن سای تو باشد 
اگر چه حسن گل صد روی دارد 
کجا چون روی زیبای تو باشد؟
نگنجد هیچ دیگر در دل آن را
که در خاطر تمنای تو باشد 
اگر چه سرو دلجویی کند عرض
کجا چون قد رعنای تو باشد؟
سرو سرمایه‌ای دارد همه کس 
مرا سرمایه سودای تو باشد 
بسوزد سنگ بر من، گر نسوزد 
دل چون سنگ خارای تو باشد 
من بیدل کجا پنهان کنم دل؟
که آن ایمن زیغمای تو باشد 
من مسکین کدامین گوشه گیریم؟
که آن خالی ز غوغای تو باشد 
جهان هر لحظه سلمان را که در گوش
کند دری ز دریای تو باشد
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۶۱
خوش دولتی است عشقت تا در سر که باشد
پیدا بود کزین می در ساغر که باشد 
هر عاشقی ندارد بر چهره داغ دردت
آن سکه مبارک تا بر زر که باشد
هر چشم و سر نباشد در خورد خاک پایت
تا سرمه که گردد، تا افسر که باشد؟
هر دل که دید چشمت، آورد در کمندش 
ترکی چنین دلاور،در لشکر که باشد؟
گفتی که گر بیفتی من یاور تو باشم 
خوش وعده‌ای است لیکن این باور که باشد؟
ای آفتاب خوبی در سایه دو زلفت 
آن سایه همایون تا بر سر که باشد؟
تا دلبر منی تو، دل نیست در بر من 
در عهد چون تو دلبر، خود دل بر که باشد؟
حالی غریب دارم، شرح و حکایت آن 
در نامه که گنجد؟ در دفتر که باشد؟
گفتی که بر در من، منشین ز جوع سلمان 
چون با در تو گردند، او با در که باشد؟
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۶۲
مرا که چون تو پری چهره دلبری باشد 
چگونه رای و تمنای دیگری باشد؟
نه در حدیقه خوبی بود چنین سروی 
نه در سپهر نکویی چو تو خوری باشد 
نه ممکن است نبات خطت بر آن دال است 
که خوشتر از لب لعل تو شکری باشد 
خیال چشم و رخت تا بود برابر چشم 
گمان مبر که مرا خواب یا خوری باشد 
به خاک پات که در خاک پایت در اندازم 
چو گیسوی تو به هر مویم ار سری باشد 
ز عشق آن لب همچون میم، مدام از اشک 
زجاج دیده پر از باده ساغری باشد 
به حسن تو که وفا پیشه کن، جفا بگذار 
وفا مقارن حسن ار چه کمتری باشد 
ببین که پاکتر از اشک من بود سیمی 
مو یا به سکه رخسار من زری باشد 
بیا ببخش بر احوال زاری سلمان 
بترس از آن که به حشر داوری باشد
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۶۳
شبهای فراقت را، آخر سحری باشد 
وین ناله شبها را، روزی اثری باشد 
از دیده اگر آبی خواهیم به صد گریه 
آبی ندهد ما را، کان بیجگری باشد 
ما بی‌خبریم از دل، ای باد گذاری کن 
بر خاک درش باشد کانجا خبری باشد 
دانی که کرا زیبد، چون زلف تو سودایت 
آن را که به هر مویی، چون دوش سری باشد 
تنها نه منم عاشق، کز خاک سر کویت 
هر گرد که بر خیزد، صاحب نظری باشد 
من خاکت از آن گشتم امروز که بعد از من 
هر ذره‌ای از خاکم، کحل بصری باشد 
مشتاق حرم را گو: شو محرم میخانه 
باشد که ازین خانه، در کعبه دری باشد 
چون زلف به بالایت، سلمان سر و جان ریزد 
گر یک سر مو جان را، پیشت خطری باشد
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۶۴
دلم را جز سر زلفت، دگر جایی نمی‌باشد 
خود این مشکل که زلفت را سر و پایی نمی‌باشد 
دلی ارم سیه بر رخ نهاده داغ لالایی 
قبولش کن که سلطان را ز لالایی نمی‌باشد 
بخواهم مرد چون پروانه، پیش شمع رخسارت 
که پیش از مردنم پیش تو پروایی نمی‌باشد 
دلا گر غمزه مستش جفایی می‌کند شاید 
که مستان معربد را ز غوغایی نمی‌باشد 
بهار عالم جان است، رخسارش تماشا کن 
که در عالم از آن خوشتر تماشایی نمی‌باشد 
مرا دردی است اندر دل مداوایش نمی‌دانم 
ولی دانم که دردش را مداوایی نمی‌باشد 
تمنایی است سلمان را که جان در پایش اندازد 
بجان او کزین بیشش تمنایی نمی‌باشد
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۶۵
مرا هوای تو از سر بدر نخواهد شد 
شمایل تو ز پیش نظر نخواهد شد 
اگر سرم برود گو برو مراد از سر 
هوای توست مرا آن ز سر نخواهد شد 
دلم به کوی تو رفت و مقیم شد آنجا 
وزان مقام به جایی دگر نخواهد شد 
سرم برفت به سودای وصل، می‌دانم 
که این معامله با او به سر نخواهد شد 
چنان ز چشم تو در خواب مستیم که مرا 
ز خواب خوش به قیامت خبر نخواهد شد 
به نوک غمزه چون نیشتر بخواهی ریخت 
هزار خون که سر نیش‌تر نخواهد شد 
خدنگ غمزه‌ات از جان اگر چه می‌گذرد 
ولیکن از دل سلمان بدر نخواهد شد
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۶۶
من چه دانستم که هجر یار چندین در کشد؟
یا مرا یکبارگی وصلش قلم در سر کشد 
اشک را کش من به خون پروردم اندازم ز چشم 
ناله کز دل برون کردم به رغمم بر کشد 
کمترنیش بنده‌ام بر دل کشیده داغ هجر 
گر چه او را دل به خون چون منی کمتر کشد 
بر امید آنکه باز آید ز در دامن کشان 
مردم چشمم بدامن هر شبی گوهر کشد 
در کشیدن می به یاد لعل او کار من است 
پخته‌ای باید که خامی را به کار اندر کشد
بی لبش می ساقیا در جانم آتش می‌شود 
بی لب او چون به کام خود کسی ساغر کشد؟
گر چه دل را نیست از سرو قدش حاصل بری 
آرزو دارد که بار دیگرش در بر کشد 
در ره او شد صبا بیمار و می‌خواهم که او 
گر چه بیمار است، این ره زحمتی دیگر کشد 
نکته‌ای دارم چو در، پرورده دریای دل 
از لب سلمان برد بر گوش آن دلبر کشد
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۶۷
یار به زنجیر زلف، باز مرا می‌کشد
در پی او می‌روم، تا به کجا می‌کشد
نام همه عاشقان، در ورق لطف اوست
گر قلمی‌ می‌کشد، بر سر ما می‌کشد
هر چه ز نیک و بدست، چون همه در دست اوست
بر من مسکین چرا، خط خطا می‌کشد؟
بار تو من می‌کشم، جور تو من می‌برم
پرده ز رویت چرا، باد صبا می‌کشد؟
خادمه حسن توست، شمسه گردون که اوست
می‌رود و بر زمین، عطف قبا می‌کشد
حسن تو بین کز برم، دل به چه رو می‌برد
وین دل مسکین نگر کز تو چه‌ها می‌کشد
بار غمت غیر من، کس نتواند کشید
بر دل سلمان بنه، آن همه تا می‌کشد
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۶۸
می‌کشم خود را و بازم دل بسویش می‌کشد 
مو کشان زلفش مرا در خاک کویش می‌کشد 
می‌برد حسنش به روی دلستان هر جا دلی است 
ورنه می‌آید دل مسکین به مویش می‌کشد 
ما چو بید از باد می‌لرزیم از آن غیرت که باد 
می‌کشد در روی او برقع ز رویش می‌کشد 
باغ حسنش باد سبز و باردار و دم به دم 
دیده‌ام از تاب دل آبی به جویش می‌کشد؟
گل چه می‌داند که بلبل را فغان از عشق او 
هر چه می‌گوید صدا گفت و گویش می‌کشد؟
می‌کشیدم کوزه دردی ز دست ساقیی 
کین زمان هر صوفی صافی سبویش می‌کشد 
شمه‌ای از حال من شاید که آن دل بشنود 
این تن مسکین به بیماری ببویش می‌کشد 
خوی او هست از دهانش تنگ‌تر، وین ناتوان 
بار بر دل تنگ تنگ از دست خویش می‌کشد 
آرزویی نیست سلمان را به غیر از روی دوست 
چون کند چون دوست خط بر آرزویش می‌کشد؟
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۶۹
باد سحر از بوی تو دم زد، همه جان شد 
آب خضر از لعل تو جان یافت، روان شد 
بی بوی خوشت بر دل من باد بهاری 
حقا که بسی سردتر از باد خزان شد 
خاک از نفس باد صبا بوی خوشت یافت 
بر بوی خوشت روی هوا رقص کنان شد 
تا بر در میخانه جان، لعل تو زد مهر 
در مصطبه‌ها رطل می لعل گران شد 
سر چشمه حیوان به دهان تو تشبه 
کرد از نظر مردم از آن روی نهان شد 
ماه از نظر مهر رخت یافت نشانی 
زان روی جهانی به جمالش نگران شد 
گفتم به دل: ای دل مرو اندر پی زلفش 
نشنید سخن، عاقبت اندر سر آن شد 
جان بر سر بازار غمش دادم و رستم 
نقدی سره باید که بدان رسته توان شد
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۷۰
آن جان عزیز نیست که در کار ما نشد 
و آن تن درست نیست که بیمار ما نشد 
دل گوشمال یافت ز سودای زلف او 
تا این سزا نیافت سزاوار ما نشد 
در آفتاب گردش از آن ذره برنخاست 
کو دید روی ما و هوادار ما نشد 
سودی ندید آن دل بی‌مایه کو بجان 
سودای ما نکرد خریدار ما نشد 
سودی که رفت بر سر بازار شوق ما 
خود کیست آن که در سر بازار ما نشد؟
ما گنج گوهریم به کنج خراب دل 
چیزی نیافت هر که طلب کار ما نشد 
ز ارباب حال نیست چو بلبل کسی که دید 
ما را و عاشق گل و رخسار ما نشد 
در کار ما نرفت که در کار ما نرفت 
فی‌الجمله که بود که در کار ما نشد
آن دیده را که صوفی صافی به هفت آب 
هر دم نشست، لایق دیدار ما نشد 
سلمان مگر شنید حدیثی ازین دهن 
بیچاره خود به هیچ گرفتار ما نشد
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۷۱
نظری کن که دل از جور فراقت خون شد 
نیست دل را به جز از دیده ره بیرون شد 
ناتوان بود دل خسته ندانم چون رفت؟
حال آن خسته بدانید که آخر چون شد؟
تا شدم دور ز خورشید جمالت، چو هلال 
اثر مهر توام روز به روز افزون شد 
در هوای گل رخسار تو ای گلبن حسن 
ای بسا رخ که درین باغ به خون گلگون شد 
غنچه را پیش دهان تو صبا خندان یافت 
آنچنان بر دهنش زد که دهن پر خون شد 
صورت حسن تو زد عکس تجلی بر دل 
نقش خود در آیینه بر او مفتون شد 
کار برعکس فتاد آیینه و لیلی را 
آیینه لیلی و لیلی همگی مجنون شد 
پیش ازین صورت گل با تو تعلق سلمان 
بیش ازین داشت، تصور نکنی اکنون شد
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۷۲
نگارینا به صحرا رو، که بستان حله می‌پوشد 
به شادی ارغوان با گل شراب لعل می‌نوشد 
به گل بلبل همی گوید که نرگس می‌کند شوخی 
مگر نرگس نمی‌داند که خون لاله می‌جوشد؟
زبانم می‌دهد سوسن که گرد عشق کمتر گرد 
مگر سوسن نمی‌داند که عاشق پند ننیوشد؟
نثار باغ را گردون، به دامن در همی بخشد 
گل اندر کله زمرد ز خجلت رخ همی پوشد 
مرو زنهار در بستان که گر خاری به نادانی 
سر انگشت تو بخراشد دلم در سینه بخروشد 
نگارا، گر چنین زیبا میان باغ بخرامی 
کلاهت لاله برگیرد، قبایت سرو در پوشد 
وگر سلمان میان باغ، بوی زلف تو یابد 
به دل مهرت خرد، حالی به صد جان باز نفروشد
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۷۳
ز صبا سنبل او دوش به هم بر می‌شد 
وز نسیمش همه آفاق معطر می‌شد 
ز سواد شکن زلف به هم بر شده‌اش
دیدم احوال جهانی که به هم بر می‌شد 
ز دل و دیده نمی‌رفت خیالت که مرا 
با دل و دیده خیال تو برابر می‌شد 
دهن از یاد تو چون غنچه معطر می‌گشت 
سینه از مهر تو چون صبح منور می‌شد 
آهم از سینه، چو عیسی، به فلک بر می‌رفت
اشکم از دیده، چو قارون به زمین برمی‌شد 
بنشستم که فراقت به قلم شرح دهم 
شرح می دادم و طومار به خون تر می‌شد
به گلم پای فرو رفته، چندانکه زغم 
می‌زدم دست به سر پای فروتر می‌شد 
روز اول که سر زلف تو را سلمان دید
دید ‌کش جان و دل و دیده در آن سر می‌شد
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۷۴
نمی‌دانم که نی چون من چرا بسیار می‌نالد؟
دمادم می‌زند یارش، ز دست یار می‌نالد 
نشسته بر ره با دست و بادش می‌زند هر دم 
از آن رو زرد و بیمارست و چون بیمار می‌نالد 
دمیدندش دمی در تن از آنرو روح می‌بخشد 
بریدندش زیار خود، از آنرو زار می‌نالد 
ز بیماری چنانش تن نحیف و زار می‌بینم 
که بر هر جا که انگشتش نهی صد بار می‌نالد 
دمی بسیار دادندش، شکایت می‌کند زان دم 
جگر سوراخ کردندش، از آن آزار می‌نالد 
مگر در گوش او رمزی، ز راز عشق می‌آید 
دلش طاقت نمی‌آرد، ازین گفتار می‌نالد 
نفس با عود زن کز یار می‌سوزد نمی‌گرید 
مزن بادی که از هر باد نی چون یار می‌نالد 
منال از یار خود سلمان که تشنیع است بر بلبل 
اگر در راه عشق گل ز زخم خار می‌نالد 
دمی بر نی بزن نی زن، که دردی هست همراهش 
اگر دردی ندارد نی چرا بسیار می‌نالد؟
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۷۵
غوغای عشق دوشم، ناگاه بر سر آمد 
هم دل به غم فرو شد، هم جان به هم برآمد 
بر روی اهل عالم، بودیم بسته محکم 
درهای دل ندانم، عشق از کجا درآمد؟
از زلف او کشیده راهیست در دل من 
وز دل دریست تا جان، عشقش از آن درآمد 
یار آشناست اما نشناخت هر کس او را 
زیرا که هر زمانی، بر شکل دیگر آمد 
مردانه رو به کویش ای دل که رفت دیده 
در خون خود چو پیشش، با دامن تر آمد 
درویش بر درش رو، کانکس که بر در او 
درویش رفت ازین جا، آنجا توانگر آمد 
دل با سر دو زلفش، زین پیش داشت کاری 
بگذشته بود از آن سر، امروز با سر آمد 
از ماجرای اشکم، مطرب ترانه سازد 
بس قطره‌های خونین، کز چشم ساغر آمد 
هر کس که مرد، روزی دربند زلف و عشقت 
از خاک او نسیمی کامد، معنبر آمد 
بیمار توست سلمان، وانگه خوش آن مریضی 
کز آستانت او را، بالین و بستر آمد
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۷۶
جان چو بشنید که آن جان جهان باز آمد 
از سر راه عدم رقص کنان باز آمد 
ای دل رفته ز پیش من و آزرده به جان 
لطف کن با من و باز آی که جان باز آمد 
صبح اقبال من از کوه امل سر بر زد 
بخت بیدار من از خواب گران باز آمد 
رفت و می‌گفت که ‌آیم ز درت روزی باد
هر چه او گفت ازین باب بدان باز آمد
بس که چشمم چو صراحی ز غمش خون بگریست
تا به کامم چو قدح خنده زنان باز آمد
عمر ماضی چو خبر یافت به استقبالش
حالی از راه بپیچید عنان باز آمد
در پی او دل سرگشته نایافته کام
رفت و گردید همه کون و مکان باز آمد
چه طپی ای تن خشکیده چو ماهی در خشک!
جان بپرور که به جوی آب روان باز آمد
جان بر افشان به هوایش چو نسیم ای سلمان!
که بهار تو علیرغم خزان باز آمد
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۷۷
خوش آمد باد نوروزی، خوش آمد
بنفشه در چمن شاد و کش آمد
به آب و سبزه و گل می‌کشد دل
که آب و سبزه و گل دلکش آمد
خوش آمد پیش گل، می‌گفت بلبل
خوش آمدهای او گل را خوش آمد
گل خوشبوی نیکو رو ندانم
چرا فرجام کارش آتش آمد؟
تن چون پرنیان گل چه بینی؟
تو طالع بین که خارش مفرش آمد
از آن نرگس برآمد خوش چو پروین
کزین طاس نگون، نقشش شش آمد
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۷۸
گل که خوش طلعت و خوشبو آمد
عاشق روت به صد رو آمد
کاسه‌ای داشت سرم را عشقت
سر شوریده به زانو آمد
نیست از هیچ طرف راه گریز
تیرباران ز همه سو آمد
حال این چشم ضعیفم می‌گفت
قلمم، در قلمم مو آمد
سرکشی کرد و نشد با ما راست
آن سهی سرو که دلجو آمد
راز مشک سر زلف در دل
می‌نهفتم ز سخن بو آمد
سر و بالای تو می‌جست در آب
همچو سلمان که بلا جو آمد