mabidan/ganjoor huggingface dataset:
صائب تبریزی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۱۹۲
گر از نظاره خورشید در چشم آب می‌آید
ز روی لاله‌رنگش در نظر خوناب می‌آید
در آن محفل که بی‌آتش سپند از جای برخیزد
کجا خودداری از پروانه بی‌تاب می‌آید؟
ندارد صیدی از من صیدگاه عشق لاغرتر
که از قتلم به چشم جوهر تیغ آب می‌آید
مگر شد نرم یاقوت لب او از غبار خط؟
که حرف بوسه از دل بر زبان بی‌تاب می‌آید
همانا بخت من از نارسایی‌ها برون آمد
که بی‌تکلیف در ویرانه‌ام سیلاب می‌آید
دل آگاه در پیری ز غفلت بیش می‌لرزد
که وقت صبح اکثر شبروان را خواب می‌آید
چو ماهی گر برآرم پر درین دریا عجب نبود
که هر موجی به چشم وحشتم قلاب می‌آید
چنان نازک شده است از گریه کردن پرده چشمم
که آبم در نظر از پرتو مهتاب می‌آید
نباشد پرده‌پوشی تیر کج را چون کمان صائب
کجا زاهد برون از گوشه محراب می‌آید؟
صائب تبریزی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۱۹۳
مرا از غفلت خود بر سر این بیداد می‌آید
نباشد صید اگر غافل چه از صیاد می‌آید؟
به کوشش نیست دولت، پا به دامان توکل کش
که سرو از خاک بیرون با دل آزاد می‌آید
دل بی‌صبر خواهد توتیا کرد استخوانش را
به این تمکین که شیرین بر سر فرهاد می‌آید
چرا بر یکدگر دارند غیرت کشتگان تو؟
رقم یکدست اگر از خامه فولاد می‌آید
دل سخت تو سنگ سرمه می‌گردد فغان‌ها را
وگرنه کوه از یک ناله در فریاد می‌آید
اگرچه شاه را روی زمین زیر نگین باشد
به درگاه فقیران بهر استمداد می‌آید
مرا از سخت‌رویی داد گردون توبه خواهش
ز روی سخت کار سیلی استاد می‌آید
ندارد صرفه‌ای خون ریختن ما بی‌گناهان را
که خون زخم ما از دیده جلاد می‌آید
چنان شد عام در ایام ما ذوق گرفتاری
که صید وحشی از دنباله صیاد می‌آید
سرآمد نوبت خسرو، نوای بار بد طی شد
هنوز از بیستون آوازه فرهاد می‌آید
کدامین عقده دل باز کرد از زلف مشکینش؟
که دیگر بوی خون از شانه شمشاد می‌آید
از آن معمور می‌باشد خرابات مغان صائب
که آنجا هرکه غمگین می‌رود دلشاد می‌آید
صائب تبریزی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۱۹۴
به گوشم ناله اغیار دردآلود می آید
درین محفل زچوب بید بوی عود می آید
مگر بال و پر همت به فریادم رسد، ورنه
چه قطع راه شوق از پای خواب آلود می آید؟
زتمکین تو صبح محشر از جا برنمی خیزد
تو گر قامت بر افرازی قیامت زود می آید
نبیند مرگ تلخ عاشقان را هیچ سنگین دل!
هنوز از بیستون فریاد دردآلود می آید
که خود را بر دل ما خاکساران می زند یارب؟
که آه از سینه چون زنبور خاک آلود می آید
گهر بر صفحه آیینه خود را چون نگه دارد؟
عرق از چهره صافش به دامن زود می آید
اگر دل را سبک خواهی، به لب مهر خموشی زن
که دود دل برون زین روزن مسدود می آید
کسی کاینجا نشوید چهره از اشک پشیمانی
به صحرای جزا با روی گردآلود می آید
زحیرانی همان در وادی سرگشتگی محوم
اگر پیشانیم بر کعبه مقصود می آید
صائب تبریزی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۱۹۵
غم عالم به دل از دیده خونبار می‌آید
به این گلشن خزان از رخنه دیوار می‌آید
تسلی در دل آزرده عاشق نمی‌باشد
ازین ویرانه دایم ناله بیمار می‌آید
به سختی‌های دوران صبر کن ای تشنه راحت
که آب گریه شادی ازین کهسار می‌آید
فشاند آستین بی‌نیازی چون غنای حق
چه از گفتار می‌خیزد؟ چه از کردار می‌آید؟
پس از مردن به من شد مهربان جانان، ندانستم
ز خواب مرگ کار دولت بیدار می‌آید
چراغ گل ز بی‌تابی به شمع صبح می‌ماند
کدامین سنگدل یارب به این گلزار می‌آید؟
در آن وادی که قطع ره به همت می‌توان کردن
ز پای خفته کار تیغ لنگردار می‌آید
ز حبس پیله، کرم پیله هم آزاد می‌گردد
اگر زاهد برون از پرده پندار می‌آید
اگر در دل نباشد غصه دوران گره صائب
سخن یکدست می‌خیزد، نفس هموار می‌آید
صائب تبریزی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۱۹۶
دل از مژگان خواب‌آلود در زنهار می‌آید
بلای جان بود تیغی که لنگردار می‌آید
میانجی نیست حاجت نقطه و پرگار وحدت را
سر همت بلندان خود به پای دار می‌آید
ندارد جنگ با هم شیوه مستوری و مستی
ز جوش می به گوشم بانگ استغفار می‌آید
ز قید صد گره در یک گره می‌افکند خود را
کسی کز حلقه تسبیح در زنار می‌آید
تو چون طفلان ز وصل گل به دیدن نیستی قانع
وگرنه کار در از رخنه دیوار می‌آید
خلاصی از ملامت نیست سرگرم محبت را
سر خورشید هرجا رفت بر دیوار می‌آید
محال است این که داغ لاله‌رویان در جگر ماند
گل رنگین به سیر گوشه دستار می‌آید
نواسنجی که در دل زخم خاری دارد از غیرت
به جای ناله خون گرمش از منقار می‌آید
سخن را صاف خواهی، لوح دل را صاف کن صائب
که از آیینه طوطی بر سر گفتار می‌آید
صائب تبریزی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۱۹۷
درین صحرا که یارب از پی نخجیر می‌آید؟
که آهو بی‌محابا در پناه شیر می‌آید
دل بیدار می‌باید وصال زلف جانان را
ره خوابیده را طی کردن از شبگیر می‌آید
شده است از سوده الماس چون گنجینه گوهر
کجا داغ مرا مرهم به چشم سیر می‌آید؟
ز بس در سینه من می‌خورد بر یکدگر پیکان
به گوش هم‌نشینان نالهٔ زنجیر می‌آید
چنان از زلف لیلی مشکبو شد دامن صحرا
که بوی ناف آهو از دهان شیر می‌آید
ز درد و داغ دل برداشتن آسان نمی‌باشد
عجب نبود اگر جان بر لب من دیر می‌آید
فلک‌ها را ز طعن کج‌روی خونین‌جگر دارم
که حرف راست بر دل کارگر چون تیر می‌آید
به زور مرگ از هم نگسلد پیوند روحانی
هنوز از بید مجنون نالهٔ زنجیر می‌آید
مگر بازوی همت دستگیر کوهکن گردد
وگرنه از دهان تیشه بوی شیر می‌آید
اگر گرد تعلق راهرو از دامن افشاند
چه کار از دست خشک خار دامنگیر می‌آید؟
ز دلگیری به خون خود به نوعی تشنه‌ام صائب
که آبم در دهان از دیدن شمشیر می‌آید
صائب تبریزی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۱۹۸
به قتل من چنان بی‌تاب آن شمشیر می‌آید
که از جوهر به گوشم ناله زنجیر می‌آید
ز توحید آنچنان مستم که از هر جنبش خاری
به گوش من صدای خامه تقدیر می‌آید
اگرنه پیچ و تاب درد کوته سازد این ره را
چه از ایوار می‌خیزد، چه از شبگیر می‌آید؟
به چشم کم مبین در قامت خم گشته پیران
کز این پشت کمان کار دم شمشیر می‌آید
نپردازد به سیر باغ جنت، دیدهٔ حق‌بین
که مهمان از سر خوان کریمان سیر می‌آید
نباشد حسن از حال گرفتاران خود غافل
که از خلخال لیلی نالهٔ زنجیر می‌آید
چه صورت دارد از بیهوده‌گردی منع من کردن؟
که عکس من برون زآیینهٔ تصویر می‌آید
نشد باز از دم گرم بهاران عقده از کارم
چه کار از بر گریز ناخن تدبیر می‌آید؟
به حیرانی توان شد کامیاب از چهرهٔ خوبان
که حفظ صورت از آیینهٔ تصویر می‌آید
نگردد تیرباران ملامت سنگ راه من
نیستان کی برون از عهده این شیر می‌آید
مدان از سخت جانی گر نمردم در فراق تو
که جان از ناتوانی بر لب من دیر می‌آید
ز کویش چون برون آیم، که سیلاب سبک جولان
به دشواری برون زان خاک دامنگیر می‌آید
غم روزی مخور صائب اگر از سیرچشمانی
که نعمت در رکاب چشم‌های سیر می‌آید
صائب تبریزی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۱۹۹
به آیین تمام از خُم شراب صاف می‌آید
عجب فوج پریزادی ز کوه قاف می‌آید!
اگر از پرده شب ظلمت غفلت هوا گیرد
ز خط هم آن ستمگر بر سر انصاف می‌آید
مخور بر دل مرا تا برخوری از فکر رنگینم
که از مینای بر هم خورده می ناصاف می‌آید
اگر آب حیات معنیم ریزند در ساغر
به چشم وحشتم موج سراب لاف می‌آید
تراوش می‌کند خونین‌دلی از مهر خاموشی
که آهوی ختن را بوی مشک از ناف می‌آید
پرد از چهره رنگ بوالهوس از دیدن عاشق
زر مغشوش لرزان در کف صراف می‌آید
مرا دارد تماشای تو از گلزار مستغنی
کجا در دیده اهل بهشت اعراف می‌آید؟
به این آتش زبانی عاجزم در شکر بیدادش
دل من کی برون از عهده الطاف می‌آید؟
ز سنگ خاره دارم چار بالش چون شرر صائب
ز بس سنگ ملامت بر من از اطراف می‌آید
صائب تبریزی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۲۰۰
شود پاک از گنه هر کس به کوی عشق می آید
که آن دریای بی پایان به جوی عشق می آید
جز این درگاه باغ دلگشایی نیست عاشق را
اگرچه بوی خون از خاک کوی عشق می آید
مگر بی کوشش این دولت نصیب ما شود، ورنه
زما افتادگان کی جستجوی عشق می آید؟
ز شرم خود بود در پرده بیگانگی عاشق
وگرنه حسن دایم روبروی عشق می آید
گزیدم خاکساری تا شوم ایمن، ندانستم
که هر جا هست سنگی بر سبوی عشق می آید
برآ از آرزو کان قبله گاه آرزومندان
به دنبال دل بی آرزوی عشق می آید
به رنگ خود برآرد سیل را دریای بی پایان
ز بیدردان به گوشم گفتگوی عشق می آید
چو آب زندگی می نوشد و لب تر نمی سازد
اگر تیغ دو عالم بر گلوی عشق می آید
به خون خویش آسان نیست دست از آرزو شستن
ز هر ناشسته رویی کی وضوی عشق می آید؟
ندانم کیست معشوقم ز حیرانی، همین دانم
که از هر ذره خاکم هایهوی عشق می آید
اگر چون سرو حسن بیوفا ثابت قدم باشد
چو قمری طوق بیرون از گلوی عشق می آید
همین می خوردن است و گل ز روی گلرخان چیدن
درین ایام از کاری که بوی عشق می آید
درین ظلمت سرا گر هست صائب آب حیوانی
که سازد زنده دلها را، ز جوی عشق می آید
صائب تبریزی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۲۰۱
که بر بالین من با قامت چالاک می آید؟
که آه از سینه ام بیرون گریبان چاک می آید
در آن محفل که دیوار و در آتش زیر پا دارد
کجا خودداری از پروانه بیباک می آید؟
نمی آید علاج زهر خشک از سوزن عیسی
که این خار از جگر بیرون به دست تاک می آید
چراغ کشته روشن می توان کردن ز مژگانش
به چشم هر که آن رخسار آتشناک می آید
در آن کشور که از زنگار نشناسد طوطی را
چه کار از جوهر آیینه ادراک می آید؟
به خون خلق از ان تشنه است مژگان سبکدستش
که از آغوش زخم آن تیغ بیرون پاک می آید
من آن صید همایونم که اشک شادی از قتلم
به چشم جوهر شمشیر آن بیباک می آید
کدامین خانه پردازست در خلوت سرای دل؟
که گردآلود حرف از سینه غمناک می آید
ز زخم آسیا، بی حاصلان را نیست پروایی
توگر بی مدعا گردی چه از افلاک می آید؟
که می سازد نشان تیر یارب استخوانم را؟
که چون صبح از زمین بیرون گریبان چاک می آید
زجیب فکر اگر گاهی سر عاشق برون آید
به انداز کمند وحدت فتراک می آید
مدو دنبال روزی، پا به دامان قناعت کش
که گندم از زمین بیرون گریبان چاک می آید
دهان خویش صائب چون صدف پاک از شکایت کن
که جای لقمه گوهر در دهان پاک می آید
صائب تبریزی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۲۰۲
به آسانی به روی زرد ما کی رنگ می آید؟
به دور ما می لعلی برون از سنگ می آید
تپیدنهای دل در گوش من آهسته می گوید
که از تمهید صلح یار بوی جنگ می آید
اگر سیل سبکرفتار در دنبال من باشد
همان از خواب سنگین، پای من بر سنگ می آید
من دیوانه بی اودر حریم خلد اگر باشم
گل و شبنم به چشمم دامن پر سنگ می آید
زعشق پاکدامن حسن سرکش وحشتی دارد
که طوطی در نظر آیینه را چون زنگ می آید
نمی گردد حجاب اهل بینش عالم صورت
به چشم می شناسان نشأه پیش از زنگ می آید
زحسن عاقبت نومید نتوان شد به دل سختی
نه آخر ناقه صالح برون از سنگ می آید؟
زخاک افسرده تر، از باد سر گردانترم صائب
علاج درد من از آب آتش رنگ می آید
صائب تبریزی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۲۰۳
نفس از سینه ام از بس به خون آغشته می آید
سخن از لب مرا بیرون چو خون از کشته می آید
ز اشک و آه مگسل گردل روشن طمع داری
که نبض آن گهر در کف ازین سررشته می آید
شود صاحب بصیرت هر که پوشد دیده از دنیا
گشاد این حباب از چشم بر هم هشته می آید
بلای آسمان را از که می آید عنا نداری؟
که پرزورست سیلی کز فراز پشته می آید
مظفر می شود هر کس زدنیا روی گردان شد
درین پیکار فتح از لشکر برگشته می آید
کدامین شاخ گل دامن کشان زین بزم بیرون شد؟
که بوی گل به مغزم از چراغ کشته می آید
کدامین دل زپیچ و تاب گردیده است خون یارب؟
که باد امروز از زلفش به خون آغشته می آید
چه نقش تازه ای بر آب زد بیرحمیش صائب؟
کز آن کو، نامه بر با نامه ننوشته می آید
صائب تبریزی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۲۰۴
از ان گلشن دل گستاخ من گل چیده می آید
که چشم باغبان آنجا زخود پوشیده می آید
دل از گستاخی من جمع کن کز شرم رسوایی
نگاه از چشم من بیرون چو مو از دیده می آید
چرا آزاده در وحشت سرایی لنگر اندازد
که سرو از خاک بیرون ساق بر مالیده می آید
کنار بحر کشتی را کمینگاه خطر باشد
از ان دایم نفس از دل به لب لرزیده می آید
عزیز مصر غربت باد دستی می تواند شد
که چون یوسف ز کنعان پیرهن بخشیده می آید
مگر در آتش افکنده است مکتوب مرا جانان؟
که مرغ نامه بر چون موی آتش دیده می آید
نه آسان است بیرون آمدن از وادی غفلت
که خون از چشم رهرو زین ره خوابیده می آید
به مویی می توان صد کوه را برداشتن صائب
زدل تا بر زبان یک نکته سنجیده می آید
صائب تبریزی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۲۰۵
اگر درد مرا زان بی‌مروت چاره می‌آید
نه آخر چشمه هم بیرون ز سنگ خاره می‌آید؟
کلیدی نیست غیر از سخت‌رویی قفل مطلب را
به آهن این شرر بیرون ز سنگ خاره می‌آید
کدامین خانه پرداز است در جانم نمی‌دانم
که جای اشک از چشمم دل آواره می‌آید
نمی‌بیند به دنبال خود از حرص طلب غافل
وگرنه روزی از دنبال روزی‌خواره می‌آید
نظر بر چشم شیر انداختن بندد دهانش را
تو گر ثابت قدم باشی چه از سیاره می‌آید؟
بلا در آستین بسیار دارد گوشه عزلت
که گل از شاخ بیرون با دل صدپاره می‌آید
نوازش در مقام معذرت کم نیست از ریزش
که گاهی کار شیر از جنبش گهواره می‌آید
به غیر از بی‌کسی صائب که می‌گیرد خبر از من
که از یاران به سروقت من بیچاره می‌آید؟
صائب تبریزی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۲۰۶
بغیر از دل مصاف عشق دیگر از که می آید؟
زدن بر قلب آتش چون سمندر از که می آید؟
به روی تازه زیر بار دل عمری بسر بردن
درین بستانسرا غیر از صنوبر از که می آید؟
به اشک گرم چشم بیغمان را شستشو دادن
بجز سرچشمه خورشید انور از که می آید؟
علم را گر نگردد راستی بال و پر جرات
به تنهایی زدن بر قلب لشکر از که می آید؟
به آب خشک حرف طوطیان را سبز گرداندن
بجز آیینه تردست دیگر از که می آید؟
به کوشش بر نیاید ریشه جهل از دل نادان
به صیقل، بردن از آیینه جوهر از که می آید؟
گرفتم دور کردی چشم شور خاکیان از خود
حذر کردن زچشم شور اختر از که می آید؟
هوس را عشق کردن نیست کار هر گدا چشمی
ز چندین در شدن قانع به یک در از که می آید؟
بغیر از تشنه دیدار در هنگامه محشر
ندادن آب چشم خود زکوثر از که می آید؟
مزن لاف شکیبایی به زیر آسمان صائب
درین دریای پرآشوب، لنگر از که می آید؟
صائب تبریزی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۲۰۷
کدامین آتشین‌سیما به این ویرانه می‌آید؟
که از دیوار و در بوی پر پروانه می‌آید
مرا این خونبها بس از شهیدان کان بلای جان
به طوف خاک من با شیشه و پیمانه می‌آید
کف خاکستر من امشب آتش زیر پا دارد
همانا شمع بر بالین این پروانه می‌آید
چنان از خلوت آیینه می‌آید به کیفیت
که پنداری صبوحی کرده از میخانه می‌آید!
به دریا سینه خم را غلط کرده است پنداری
که ابر نوبهار امروز خوش مستانه می‌آید
چنان از مشرب من کفر و دین یکرنگ شد با هم
که از تسبیح بوی صندل بتخانه می‌آید
اگر سنگ ملامت این سبک‌روحی نفرماید
که دیگر بی‌تکلف بر سر دیوانه می‌آید؟
مبادا هیچ کس را پست دیوار اینقدر یارب
ز هرجا سیل برخیزد به این ویرانه می‌آید
ز گفت‌وگوی ناصِح پنبه چون در گوش نگذارم؟
به مغزم بوی خواب مرگ ازین افسانه می‌آید
تعجب نیست گر جان رفت با تیرش ز تن بیرون
که با مهمان برون از خانه صاحبخانه می‌آید
سبک برخیز ای خار ملامت از سر راهم
که کار سیل از زنجیر این دیوانه می‌آید
چنان از باده توحید سرگرمم درین گلشن
که خار و گل به چشم من به یک دندانه می‌آید
صدای شیر بود آواز نی زین پیش در گوشم
کنون از نی به گوشم نعره شیرانه می‌آید
اگر بر کلبه من جغد را صائب گذار افتد
به جان بی‌نفس بیرون ازین غمخانه می‌آید
صائب تبریزی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۲۰۸
گران گشتم به چشمش بس که رفتم بی‌طلب سویش
مرا از پای نافرمان چه‌ها بر سر نمی‌آید!
چه بگشاید ز ماه عید بی‌همدستی طالع؟
ز صیقل کار بی‌امداد روشنگر نمی‌آید
به گردون جنگ دارد چشم کوته‌بین، نمی‌داند
که بی‌تحریک ساقی باده در ساغر نمی‌آید
شکوه عشق هیهات است مغلوب نظر گردد
که کوه قاف عنقا را به زیر پر نمی‌آید
به آهی خرمن افلاک را بر هم زدم صائب
ز یک دل آنچه می‌آید ز صد لشکر نمی‌آید
به عشق لاابالی کوه طاقت برنمی‌آید
علاج شورش این بحر از لنگر نمی‌آید
مگر یاقوت سیرابش به داد ما رسد، ورنه
علاج تشنه ما از لب ساغر نمی‌آید
دل گردون نمی‌سوزد به آه آتشین ما
به دود تلخ، آب از دیده مجمر نمی‌آید
به دشواری توان دل از لباس فقر برکندن
به پای خود برون از بند نی، شکّر نمی‌آید
شکوه حسن او مهری به لب زد بی‌قراران را
که آواز سپند از هیچ مجمر برنمی‌آید
به داغ عشق دارد محرم و بیگانه یک نسبت
ازین آتش خلیل الله سالم بر نمی‌آید
خموشی پیشه کن تا دامن مطلب به دست آری
که بی‌پاس نفس از بحر گوهر برنمی‌آید
کدامین عنبرین‌مو می‌کند در سینه‌ام جولان؟
که از دریای دل یک موج بی‌عنبر نمی‌آید
به منزل می‌برد قطع تعلق کاروانی را
ز رهزن آنچه می‌آید ز صد رهبر نمی‌آید
صائب تبریزی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۲۰۹
نه بی‌دردی است گر اشکم به چشم تر نمی‌آید
مرا از سیرچشمی در نظر گوهر نمی‌آید
به چشم پاک کرد آیینه تسخیر آن پری‌رو را
چنین فتح نمایانی ز اسکندر نمی‌آید
نماند از سردمهری‌های دوران در جگر آهم
درختی را که سرما سوخت دودش برنمی‌آید
چنین کز عالم آب آمد آن سرو روان بیرون
نهال طوبی از سرچشمه کوثر نمی‌آید
اگر اهل دلی بر تیره‌بختی صبر کن صائب
که داغ کعبه از زیر سیاهی بر نمی‌آید
صائب تبریزی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۲۱۰
ز آهم نم به چشم چرخ بداختر نمی‌آید
به دود تلخ، اشک از دیده مجمر نمی‌آید
مگر یاقوت سیرابش به داد من رسد، ورنه
مرا سیراب گردانیدن از کوثر نمی‌آید
چنان کز زلف او آمد دلم بیرون به ناکامی
به این نومیدی از ظلمات اسکندر نمی‌آید
کمال اهل معنی در غریبی می‌شود ظاهر
که تا در بحر باشد نکهت از عنبر نمی‌آید
برآید هر که با خود، برنیاید عالمی با او
شود از مور عاجز هرکه با خود برنمی‌آید
در افتادگی زن تا ز منزل سر برون آری
که قطع این ره از مقراض بال و پر نمی‌آید
حریم سینه زندان است بر دل‌های سودایی
که چون غلتان شود خودداری از گوهر نمی‌آید
به تمکینی به آغوش من بی‌تاب می‌آیی
که می از شیشه سربسته در ساغر نمی‌آید
به تنهایی گرفت آفاق را خورشید بی‌انجم
ز اقبال آنچه می‌آید ز صد لشکر نمی‌آید
ز خودداری نشد کم گریهٔ بی‌اختیار من
علاج شورش این بحر از لنگر نمی‌آید
من بی‌تاب چون اظهار درد خود کنم صائب؟
که آواز سپند از محفل او برنمی‌آید
صائب تبریزی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۲۱۱
ز مغز من به صهبا خشکی غم برنمی آید
رسانم گر به آب این خاک را، نم برنمی آید
به خون نتوان ز روی تیغ شستن جوهر خط را
به زور باده از دل ریشه غم برنمی آید
عبث از خواری اخوان شکایت می کند یوسف
عزیز مصر گردیدن ازین کم برنمی آید
مگر چون خار و خس در دامن تسلیم آویزد
وگرنه موج ازین دریا مسلم برنمی آید
نمی آید ز دل بی عشق بیرون قطره اشکی
ز گلشن بی کمند مهر شبنم برنمی آید
عیار بدگهر از صحبت نیکان نیفزاید
به دست راست، نقش چپ زخاتم برنمی آید
ازان مغلوب می گردی که بر خود نیستی غالب
اگر با خود برآیی با تو عالم برنمی آید
اگر نه سرمه دارد در گلو صائب زآه ما
چه پیش آمد که از صبح جزا دم برنمی آید؟
صائب تبریزی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۲۱۲
مصفا تا نمی‌گردد، ز تن جان برنمی‌آید
نگردد پاک تا یوسف، ز زندان برنمی‌آید
گریبان لحد را چاک خواهد کرد اشک من
تنور از عهده تسخیر طوفان برنمی‌آید
به راه دشمنان خود کدامین خار می‌ریزم؟
که از پیش دو چشمم همچو مژگان برنمی‌آید
چو حیرت چشم‌بندی می‌کند ذرات عالم را
چرا از ابر آن خورشید تابان برنمی‌آید؟
حیا چندان که خود را می‌کشد در پرده‌پوشی‌ها
به شوخی‌های آن چاک گریبان برنمی‌آید
کدامین شب نمی‌ریزد ز کلکم مصرع رنگین؟
کدامین روز شیری زین نیستان برنمی‌آید؟
کشیدم تا قدم از کوی هستی خون عرق کردم
ازین گل پای خواب‌آلود آسان برنمی‌آید
ز چندین آه اگر یک آه اثر دارد غنیمت دان
که دایم ماه مصر از چاه کنعان برنمی‌آید
دل گرمی مگر هنگامه‌افروزی کند، ورنه
به این بزم خنک خورشید تابان برنمی‌آید
تو تا از پرده شرم و حیا بیرون نمی‌آیی
نگاه از دیده عاشق به سامان برنمی‌آید
مگر جولان او صائب قیامت را عیان سازد
وگرنه هیچ گردی زین نمکدان برنمی‌آید
صائب تبریزی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۲۱۳
خیال او به تدبیر از دل من برنمی‌آید
که هرگز خارخار از دل به سوزن برنمی‌آید
اگرنه دور باش ناله مرغ چمن باشد
ازین گلزار یک گل پاکدامن برنمی‌آید
به همت می‌توان زین خاکدان دل را برآوردن
که بی‌رستم ز قعر چاه بیژن برنمی‌آید
مکن ای عقل در اصلاح من اوقات خود باطل
که غیر از عشق کار دیگر از من برنمی‌آید
گذشتم از فلک‌ها تا کشیدم پای در دامن
که می‌گوید که کاری از نشستن برنمی‌آید؟
نگردد جامه فانوس نور شمع را مانع
حجاب جسم با دل‌های روشن برنمی‌آید
مشو زنهار بهر جان رهین منت عیسی
که خفاش از خجالت روز روشن برنمی‌آید
مرا از می‌کشان بر لاله صائب رشک می‌آید
که تا می در قدح دارد ز گلشن برنمی‌آید
صائب تبریزی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۲۱۴
زدل کاری که آید از لب خندان نمی آید
گشاد تیر از سوفار چون پیکان نمی آید
ندارد اختیاری چشم من در محو گردیدن
نظر پوشیدن از آیینه حیران نمی آید
بر آن رخسار نازک از نگاه تند می لرزم
که طفل شوخ دست خالی از بستان نمی آید
نفس در پرده داری صبح می سوزد، نمی داند
که مستوری زخورشید سبک جولان نمی آید
کناری گیر ای مژگان زچشم خونفشان من
که با دریا زدن سرپنجه از مرجان نمی آید
دل غمگین زنقل و جام هیهات است بگشاید
گشاد این گره از ناخن و دندان نمی آید
به یک کس دل نبندد دولت هر جایی دنیا
سکندر کامیاب از چشمه حیوان نمی آید
ندارد، هر که دارد پیچ و تابی، وحشت از خلوت
به پای خود برون زنجیر از زندان نمی آید
مجو آرامش از جان مقدس در تن خاکی
که خودداری زدست گوهر غلطان نمی آید
اگر روشندلی بر تیره بختی صبر کن صائب
که بیرون از سیاهی چشمه حیوان نمی آید
صائب تبریزی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۲۱۵
ز انجم نور مه در دیده روزن نمی‌آید
ز چندین چشم، کار یک دل روشن نمی‌آید
اگر خواهی سلامت از جهان، سر در گریبان کش
کز این دریا برون کس بی‌فرو رفتن نمی‌آید
دل روشن مرا دارد ز چشم باز مستغنی
که نور خانه آیینه از روزن نمی‌آید
مشو در راه امن از احتیاط ای راهرو غافل
که موسی بی‌عصا در وادی ایمن نمی‌آید
ز بی‌رحمی همان بر روی من در باغبان بندد
ز دست کوته من گرچه گل چیدن نمی‌آید
به روی نرم نتوان کامیاب از خلق شد صائب
شرر بیرون ز صلب سنگ بی‌آهن نمی‌آید
صائب تبریزی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۲۱۶
به کار سینه‌صافان دیده روشن نمی‌آید
که نور خانه آیینه از روزن نمی‌آید
سرافرازی اگر داری طمع سر در گریبان کش
کز این دریا برون کس بی‌فرو رفتن نمی‌آید
چه حاصل از سلاح آن را که نبود جوهر ذاتی؟
چو دل محکم نباشد کاری از جوشن نمی‌آید
نمی‌سازد نگین دان لعل را بی‌آب از تنگی
به افشردن برون خونم از ان دامن نمی‌آید
به حال خود نیارد چرب نرمی بی‌دماغان را
که اصلاح چراغ کشته از روغن نمی‌آید
نگه بی‌دست و پا می‌گردد از روی عرقناکش
ز جوش گل تماشایی به این گلشن نمی‌آید
مرا گرد یتیمی جزو تن گشته است چون گوهر
به رفتن گرد بیرون از سرای من نمی‌آید
به زور جذبه دریاست چون سیلاب سیر من
مرا از راه برگرداندن از رهزن نمی‌آید
به روی سخت گردد از خسیسان خرده‌ای حاصل
شرر بیرون ز صلب سنگ بی‌آهن نمی‌آید
نگیرد پرده بیگانگی جای عزیزان را
علاج چشم من از بوی پیراهن نمی‌آید
ز جمعیت نگردد خرده‌بینی کم خسیسان را
علاج چشم تنگ مور از خرمن نمی‌آید
خطر بسیار دارد راه حق، باریک شو صائب
که موسی بی‌عصا در وادی ایمن نمی‌آید
صائب تبریزی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۲۱۷
زمن راز دل صدچاک پوشیدن نمی آید
زبوی گل، نفس در سینه دزدیدن نمی آید
اگرچه خار این بستانم، اما خار دیوارم
زدست کوته من دل خراشیدن نمی آید
اگر دریای گوهر زیر دامن چون حباب آرم
زچشم سیر من بر خویش بالیدن نمی آید
زخواب نیستی برجسته ام از شورش هستی
زدست من بغیر از چشم مالیدن نمی آید
فلکها سینه می دزدند از داغ جنون من
زهر کم ظرف رطل عشق نوشیدن نمی آید
مرا مست لقا سر در بیابان جهان دادی
ندانستی ز مستان غیر لغزیدن نمی آید؟
به هر سروی که پیچم نگسلم پیوند از و هرگز
زمن چون تاک بر هر نخل پیچیده نمی آید
بشو دست از جهان گر چشم فیض از صبحدم داری
که از دست نگارین شیر دوشیدن نمی آید
به یک نیت تمام عمر می آرم بسر صائب
به هر نیت زمن چون قرعه غلطیدن نمی آید
صائب تبریزی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۲۱۸
به خاطر هیچگه آن قامت موزون نمی آید
که آه از سینه ام گلگون قبا بیرون نمی آید
نه (از) پیغام اثر، نه از اجابت نامه ای دارد
زخجلت قاصد آه من از گردون نمی آید
به یک پیمانه عمر رفته را از راه گرداند
زساقی آنچه می آید ز افلاطون نمی آید
لب خمیازه پردازم خمار بوسه ای دارد
به روی کار من آب از می گلگون نمی آید
چسان از پنجه آهن ربا دامن کشد آهن؟
به روی خاک، گنج از جذبه قارون نمی آید
چه خوش مستانه می از خلوت مینا برون آمد
چنین خورشید از ابر تنک بیرون نمی آید
زهندستان به ایران می برم بخت سیه صائب
چها بر سر مرا از طالع وارون نمی آید
صائب تبریزی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۲۱۹
زدست خواجه از ابرام زر بیرون نمی آید
ازین رگ خون به زخم نیشتر بیرون نمی آید
چه خاک دلنشین است این که صحرای عدم دارد
که از دلبستگی ز انجا خبر بیرون می آید
فرو رو در سخن تا دامن معنی به دست آری
که بی غواصی از دریا گهر بیرون نمی آید
مگر صحرایی انشا از غبار دل کنم، ورنه
زمین از عهده این چشم تر بیرون نمی آید
گریبان پاره سازد سنگ را حسنی که شوخ افتد
صدف از عهده پاس گهر بیرون نمی آید
فراغت دارد از نشو و نما تخمی که می سوزد
سر سوداییان از زیر پر بیرون نمی آید
نیم بی ظرف تا سازم سیاه از آه عالم را
چو داغ لاله آهم از جگر بیرون نمی آید
نشویی دست تا از اختیار خویشتن صائب
ترا کشتی زدریای خطر بیرون نمی آید
صائب تبریزی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۲۲۰
تمنا از دل اهل هوس بیرون نمی‌آید
که خامی از شراب نیمرس بیرون نمی‌آید
مگر آن روی آتشناک سوزد آرزوها را
که برق از عهده این خار و خس بیرون نمی‌آید
به هم می‌پیچد ارباب هوس را آرزومندی
ازین شهد شلاین یک مگس بیرون نمی‌آید
عبث مرغ چمن بر آب و آتش می‌زند خود را
گل بی‌شرم از آغوش خس بیرون نمی‌آید
نواسنجی که گل چیده است از ذوق گرفتاری
به تکلیف بهاران از قفس بیرون نمی‌آید
خموشی حجت ناطق بود جان‌های واصل را
که از غواص در دریا نفس بیرون نمی‌آید
مرا از کاروانی دور افکنده است گمراهی
که از دلبستگی بانگ جرس بیرون نمی‌آید
ز گیر و دار عقل آسوده گردد دل چو روشن شد
که در مهتاب از منزل عسس بیرون نمی‌آید
در آن محفل که من صائب تلاش گفتگو دارم
صدا غیر از سپند از هیچ کس بیرون نمی‌آید
صائب تبریزی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۲۲۱
تمنا از دل اهل هوس بیرون نمی آید
که حرص شهد از جان مگس بیرون نمی آید
به مرگ از قید تن، تن پروران را نیست آزادی
که مرغ بی پر و بال از قفس بیرون نمی آیی
زخط کوتاه شد از کوی او پای هوسناکان
که شب تاریک چون گردد مگس بیرون نمی آید
در آن وادی که من چون نقش پا از کاروان ماندم
زبیم راهزن بانگ جرس بیرون نمی آید
در آن محفل که من بردارم از لب مهر خاموشی
صدا غیر از سپند از هیچ کس بیرون نمی آید
پریشان کرد سیر باغ اوراق حواسم را
خوشا مرغی که از کنج قفس بیرون نمی آید
مگر بال و پر موجی به فریادش رسد، ورنه
به دست و پا زدن از بحر خس بیرون نمی آید
زعاجزنالی خود یافتم آن گنج پنهان را
که از دل ناله بی فریادرس بیرون نمی آید
حرامش باد رسوایی، حلالش باد مستوری
می آشامی که از بیم عسس بیرون نمی آید
چو افتادی به بحر عشق دست و پا مزن صائب
که از دریای آتش خار و خس بیرون نمی آید
صائب تبریزی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۲۲۲
نبیند زیر پای خویش، رعنا این چنین باید
نپردازد به کس، آیینه سیما این چنین باید
زشکر خنده اش هر چشم موری تنگ شکر شد
تکلف برطرف، لعل شکر خا این چنین باید
فلک را سبزه خوابیده داند قد رعنایش
قیامت جلوگان را قد و بالا این چنین باید
زگردش ماند دور آسمان چون چشم قربانی
عیار جلوه های حیرت افزا این چنین باید
به نیل چشم زخمش نیست چرخ نیلگون کافی
عزیز مصر را رخسار زیبا این چنین باید
نشد از دیده فرهاد غایب صورت شیرین
بنای بیستون را کارفرما این چنین باید
خیالش را دل سودایی من غیر می داند
زمردم عاشق شوریده تنها این چنین باید
زنقش پای من روی زمین دریای آتش شد
طلبکار ترا آتش نه پا این چنین باید
ندارد وادی ما لاله زاری غیر بوی خون
زخود رم کرده را دامان صحرا این چنین باید
زنقش بال کوه قاف دارد بر دل وحشی
گریزان از نشان خویش عنقا این چنین باید
نهادم دست تا بر دل جنون من یکی صد شد
زلنگر می شود شوریده، دریا این چنین باید
نکرد از خواب حیرت جوش دل بیدار صائب را
نگاه عاشقان محو تماشا این چنین باید
صائب تبریزی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۳۲۲۳
زدل رم می کند، چشم بلاجو این چنین باید
نمی گردد به مجنون رام، آهو این چنین باید
نگه می لغزد از رویش، خرد می لرزد از مویش
تکلف برطرف، رو آنچنان مو این چنین باید
برآورد از خمار بوی پیراهن عزیزان را
بلی همچشم ماه مصر را بو این چنین باید
به خود کرده است روی هر دو عالم چون صف مژگان
تصرف در خم محراب ابرو این چنین باید
نسیم صبح محشر غنچه خسبان را نینگیزد
سر ارباب فکرت محو زانو این چنین باید
کفن را کشتی دریایی ما بادبان سازد
طلبکار حقیقت را تکاپو این چنین باید
به وجد آمد زمین و آسمان از شورش صائب
می آشامان معنی را هیاهو این چنین باید