mabidan/ganjoor huggingface dataset:
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۴۰
دردا که جوانی ز بَرَم دور رسید
صد گونه بلای منِ رنجور رسید
کافور دمید از بناگوش برون
یعنی که: کفن ساز که کافور رسید
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۴۱
شد عقل ز دست و سخت مضطر افتاد
تا موی چو سیم و روی چون زر افتاد
عمری که ز سر غرور سودا پختم
امروز مرا چو کفک با سر افتاد
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۴۲
آن رفت که عیشِ این جهانی خوش بود
وان روز جوانی بخوانی خوش، بود
امروز که پیری به سر آمد شادم
وآن بود غلط زانکه جوانی خوش بود
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۴۳
تا کی به هوس چارهٔ بهبود کنیم
کان به که خوشی عزمِ سفر زود کنیم
چون عمرِ عزیز بود سرمایهٔ ما
سرمایه ز دست رفت چه سود کنیم
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۴۴
دردا که ز خواب بس دل غافل ما
تا موی سپید شد سیه شد دل ما
دردا و دریغا که به جز درد و دریغ
حاصل نامد ز عمر بیحاصل ما
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۴۵
افسوس که بی فایده فرسوده شدیم
وز آسِ سپهرِ سرنگون سوده شدیم
دردا و ندامتا که تا چشم زدیم
نابوده دمی بکام، نابوده شدیم
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۴۶
جان را خطرِ روزِ پسین بایددید
دل را غمِ عقلِ‌ پیش بین باید دید
دیدیم ز عالم آنچه دیدیم وشدیم
تا خود چه ز عالم آفرین باید دید
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۴۷
تا در بُنِ بحر عشق غرقاب شدیم
گُم گشتهتر از ذرّهٔ سیماب شدیم
افسانهٔ کارِ عشق چون برگوییم
کافسانهٔ تو دراز ودر خواب شدیم
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۴۸
دردا که ز دُردی جهان مَست شدیم
پشتی چو کمان و تیر از شست شدیم
آمد شدِ ما نگر که در آخرِ عمر
از پای درآمدیم و ازدست شدیم
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۴۹
رفتیم و نبود هیچ کس محرم ما
غم بود که بود روز و شب همدم ما
سبحان اللّه! به هرزه این عمرِ عزیز
امد بسر و بسر نیامد غم ما
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۵۰
ای دل همه را بیازمودیم و شدیم
بسیار بگفتیم و شنودیم وشدیم
فی الجلمه چنان که رفته بودیم شدیم
کِشتیم وفا، جفا درودیم و شدیم
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۵۱
گه دستخوشِ زمانه خواهیم شدن
گه پیشِ بلا نشانه خواهیم شدن
چون نیست به جز فسانهای کارِ جهان
در خواب، بدین فسانه خواهیم شدن
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۵۲
از آز و طمع بیخور و خفتیم همه
وز حرص و حسد در تب وتفتیم همه
چیزی که شد اندر پی آن ضایع عمر
ضایع بگذاشتیم و رفتیم همه
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۵۳
هرگز ره دین براستی نسپردیم
هرگز به مراد دل دمی نشمردیم
دردا که زغفلت شبانروزی خویش
رفتیم وبسی خصم و خصومت بردیم
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۵۴
کو تن که ز پای در فتادست امروز
کو دل که ز دیده خون گشادست امروز
در هر هوسی که بود دستی بزدیم
زان دست زدن، به دست، بادست امروز
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۵۵
از عمر گذشته عبرتی بیش نماند
وز مانده نیز حیرتی بیش نماند
عمری که ازو دمی به جان میارزید
چون باد گذشت و حسرتی بیش نماند
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۵۶
چون رفتن جان پاک آمد در پیش
تن را سبب هلاک آمد در پیش
تا عمر در آبِ دیده و آتشِ دل
چون باد گذشت و خاک آمد در پیش
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۵۷
دل در سر درد شد به درمان نرسید
جان در سر دل شد و به جانان نرسید
خوش خوش برسید عمرم ازگفت و شنود
وین قصّهٔ درد ما به پایان نرسید
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۵۸
هم کار ز دست رفت در بی کاری
هم عمر عزیز میرود در خواری
تا چون بود این باقی عمرم که نبود
از عمر گذشته هیچ برخورداری
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۵۹
دردا که دلم را تن بَطّال بکشت
مهدی مرا به ظلم دجّال بکشت
در بادیهای، چراغکی میبردم
یک صر صر تند آمد و در حال بکشت
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۶۰
افسوس که روزگارم از دست بشد
جان و دل بیقرارم از دست بشد
گفتم که به حیله کار خود دریابم
چون دریابم که کارم ازدست بشد
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۶۱
از گلشن دل نصیب من خار رسید
وز جان به لب رسیده تیمار رسید
افسوس که آفتاب عمرم ناگاه
در بیخبری بر سر دیوار رسید
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۶۲
چون لایق گنج نیست ویرانهٔ عمر
می نتوان شد مقیم هم خانهٔ عمر
وقت است که درخواب شوم، بو که شوم!
زیرا که به آخر آمد افسانهٔ عمر
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۶۳
امروز منم نشسته نه نیست نه هست
در پردهٔ نیستْ هست شوریده و مست
چه چاره کنم چو شیشه افتاد و شکست
هم دست ز کار رفت و هم کار از دست
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۶۴
رفتم که بنای عمر نامحکم بود
وین تیره سرای، سخت نامحرم بود
پندار که سوزنی ز عیسی گم گشت
و انگار که ارزنی ز دنیا کم بود
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۶۵
رفتم خط عشق وبندگی نادیده
جز حسرت و جز فکندگی نادیده
میگریم پشت بر جهان آورده
میمیرم روی زندگی نادیده
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۶۶
کارم ز دل گرم و دم سرد گذشت
هر خشک و ترم که بود در درد گذشت
عمری که ز جان عزیزتر بود بسی
چون باد به من رسید و چون گرد گذشت
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۶۷
شد عمر و دل از کرده پشیمان آمد
کارم بنرفت و کار تاوان آمد
گر راه نگه کنم بسر شد بر من
ور عمرنگه کنم به پایان آمد
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۶۸
آن شد که دلم را غمِ جانانی بود
دل خون شد و یاوه گشت اگر جانی بود
هر دم که زدم ز عمر تاوانی بود
آن نیز فرو گذشت و درمانی بود
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۶۹
زین شیوه که ازعمر برآوردم گرد
کس در دو جهان بر نتواند آورد
خون میگرید دل من از غصهٔ آنک
کاری بنکردم و توانستم کرد
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۷۰
تن پست شد از درد اگر پست نبود
جان مست شد از دریغ اگر مست نبود
از پای درآمدم که تا چشم زدم
ازدست بشد دلی که در دست نبود
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۷۱
افسوس که ناچار بمی باید مرد
در محنت و تیمار بمی باید مرد
چون دانستم که چون همی باید زیست
دل پر حسرت زار بمی باید مرد
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۷۲
دل رفت و ز آتش طرب دود ندید
جان شد ز جهان و از جهان سود ندید
چشمی که همه جهان بدان میدیدم
پر خون شد و روی هیچ بهبود ندید
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۷۳
هان ای دل خسته کاروان می‌گذرد
بیدار شو آخر که جهان می‌گذرد
آن شد که دمی در همه عمرت خوش بود
باقی همه بر امید آن می‌گذرد
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۷۴
عمری که گذشت زود انگار نبود
وز عمر زیان و سود انگار نبود
چون آخر عمر اول افسانه است
کو عمر که هرچه بود انگار نبود
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۷۵
بنیاد جهان غرور و سوداست همه
پنهان نتوان کرد که پیداست همه
چه رنج بری که حاصل عمر در آن
تا چشم کنی باز دریغاست همه
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۷۶
با این دلِ چون قیر چه خواهی کردن
با نَفْسِ زبون گیر چه خواهی کردن
در روز جوانی بنکردی کاری
امروز چنین پیر چه خواهی کردن
عطار — باب بیست و سوم: در خوف عاقبت و سیری نمودن از عمر — شمارهٔ ۷۷
میپنداری که بیخبر بتوان زیست
در بیخبری زیر و زَبَر بتوان زیست
چندانک نشینی تو و آخر بیقین
ای بی سر و بن چند دگر بتوان زیست
عطار — باب بیست و چهارم:درآنكه مرگ لازم وروی زمین خاك رفتگانست — شمارهٔ ۱
شیر اجلت چو درکمین خواهد بود
در خاک فتادنت یقین خواهد بود
در دور زمان مساز املاک و بدان
قسمت ز زمان دو گز زمین خواهد بود
عطار — باب بیست و چهارم:درآنكه مرگ لازم وروی زمین خاك رفتگانست — شمارهٔ ۲
گیرم که ترا لطف الاهی آمد
در ملک تو ماه تا به ماهی آمد
در هر وطنی سرای و باغی چه کنی
میپنداری که باز خواهی آمد
عطار — باب بیست و چهارم:درآنكه مرگ لازم وروی زمین خاك رفتگانست — شمارهٔ ۳
چون روی تو در هلاک خواهد بودن
قسم تو دو گز مغاک خواهد بودن
بر روی زمین چند کنی جای و سرای
چون جای تو زیر خاک خواهد بودن
عطار — باب بیست و چهارم:درآنكه مرگ لازم وروی زمین خاك رفتگانست — شمارهٔ ۴
از آتش دل چو دود بر خواهی خاست
وز راه زیان و سود برخواهی خاست
وین کلبه که ایمن اندر او بنشستی
ایمن منشین که زود برخواهی خاست
عطار — باب بیست و چهارم:درآنكه مرگ لازم وروی زمین خاك رفتگانست — شمارهٔ ۵
زان پیش که در عینِ هلاکت فکنند
بفکن همه پاک، بو که پاکت فکنند
زیرا که ز روزگار روزی چندی
بر تو شمرند و پس به خاکت فکنند
عطار — باب بیست و چهارم:درآنكه مرگ لازم وروی زمین خاك رفتگانست — شمارهٔ ۶
تا کی به نظارهٔ جهان خواهی زیست
فارغ ز طلسم جسم و جان خواهی زیست
یک ذرّه به مرگِ خویشتن برگت نیست
پنداشتهای که جاودان خواهی زیست
عطار — باب بیست و چهارم:درآنكه مرگ لازم وروی زمین خاك رفتگانست — شمارهٔ ۷
گاهی به قبولِ خلق خواهی آویخت
گاهی به عصا و دلق خواهی آویخت
از بهرِ شکم روز و شبان در تک و پوی
خود را به گلو و حلق خواهی آویخت
عطار — باب بیست و چهارم:درآنكه مرگ لازم وروی زمین خاك رفتگانست — شمارهٔ ۸
گر در کوهی مقیم و گر در دشتی
بر خاک گذشتگان مجاور گشتی
بر خاک تو بگذرند ناآمدگان
چندان که تو برگذشتگان بگذشتی
عطار — باب بیست و چهارم:درآنكه مرگ لازم وروی زمین خاك رفتگانست — شمارهٔ ۹
چون رفتنِ بیقیاس داری در پی
چندانک روی هراس داری در پی
ای خوشهٔ سرسبز بسی سر مفراز
چون میدانی که داس داری در پی
عطار — باب بیست و چهارم:درآنكه مرگ لازم وروی زمین خاك رفتگانست — شمارهٔ ۱۰
ره بس دور است توشه بردار و برو
فارغ منشین تمام بردار وبرو
تا چند کنی جمع که تا چشم زنی
فرمان آید که جمله بگذار و برو
عطار — باب بیست و چهارم:درآنكه مرگ لازم وروی زمین خاك رفتگانست — شمارهٔ ۱۱
هر رنگ که ممکن است آمیخته گیر
هر فتنه که ساکن است انگیخته گیر
وین روی چو ماه آسمانت بدریغ
از صرصر مرگ در زمین ریخته گیر
عطار — باب بیست و چهارم:درآنكه مرگ لازم وروی زمین خاك رفتگانست — شمارهٔ ۱۲
گیرم که جهان به کام دیدی وشدی
زلف همه دلبران کشیدی و شدی
چیزی که ترا هوا بر آن میدارد
انگار بدان همه رسیدی و شدی
عطار — باب بیست و چهارم:درآنكه مرگ لازم وروی زمین خاك رفتگانست — شمارهٔ ۱۳
ای آنکه ز نفسِ شوم در آکفتی
وز آرزوی روی بتان در تفتی
انگار که هرچه آرزو میکندت
دریافتی و گذاشتی و رفتی
عطار — باب بیست و چهارم:درآنكه مرگ لازم وروی زمین خاك رفتگانست — شمارهٔ ۱۴
بس کس که ز کوچهٔ هوس برنامد
تا از دو جهان به یک نفس برنامد
از بس که درین بادیهٔ بی سر و پای
رفتند فرود و هیچ کس برنامد
عطار — باب بیست و چهارم:درآنكه مرگ لازم وروی زمین خاك رفتگانست — شمارهٔ ۱۵
قومی که به خاک مرگ سر بازنهند
تا حشر ز قال و قیل خود باز رهند
تا کی گوئی کسی خبر باز نداد
چون بیخبرند از چه خبر باز دهند
عطار — باب بیست و چهارم:درآنكه مرگ لازم وروی زمین خاك رفتگانست — شمارهٔ ۱۶
دو چشم ز اشک خیره میباید کرد
از بس که غمم ذخیره میباید کرد
تا چند به آب پاک روشن داریم
روئی که به خاک تیره میباید کرد
عطار — باب بیست و چهارم:درآنكه مرگ لازم وروی زمین خاك رفتگانست — شمارهٔ ۱۷
تا چند ز مرگِ خویش غمناک شوی
آن بِه که ز اندیشهٔ خود پاک شوی
یک قطرهٔ آب بودهای اوّلِ کار
تا آخرِ کار، یک کفِ خاک شوی
عطار — باب بیست و چهارم:درآنكه مرگ لازم وروی زمین خاك رفتگانست — شمارهٔ ۱۸
ماتم زدگان عالم خاک هنوز
می خاک شوند در غم خاک هنوز
چندان که تهی میشود این پشت زمین
پر می نشود این شکم خاک هنوز
عطار — باب بیست و چهارم:درآنكه مرگ لازم وروی زمین خاك رفتگانست — شمارهٔ ۱۹
دنیا مطلب مباش مغرور ازو
خود را میبین ز مرگ مهجور ازو
نزدیکتر از مرگ به ما چیزی نیست
وین طرفه نگر که ما چنین دور ازو
عطار — باب بیست و چهارم:درآنكه مرگ لازم وروی زمین خاك رفتگانست — شمارهٔ ۲۰
خلقند به خاک بیعدد آورده
از حکم ازل رای ابد آورده
ای بس که بگردد در و دیوار فلک
ما روی به دیوار لحد آورده
عطار — باب بیست و چهارم:درآنكه مرگ لازم وروی زمین خاك رفتگانست — شمارهٔ ۲۱
چون رفت ز جسم جوهر روشن ما
از خار دریغ پر شود گلشن ما
بر ما بروند و هیچ کس نشناسد
تا زیر زمین چه میرود بر تن ما
عطار — باب بیست و چهارم:درآنكه مرگ لازم وروی زمین خاك رفتگانست — شمارهٔ ۲۲
بس داغ که چرخ بر دلِ ریش کشید
بس جان که به رای سوختن بیش کشید
بس شخصِ شریف و سینهٔ بی غصّه
کاین خاکِ نهنگ در دمِ خویش کشید
عطار — باب بیست و چهارم:درآنكه مرگ لازم وروی زمین خاك رفتگانست — شمارهٔ ۲۳
دل کز سرِ عمر سرنگون بر میخاست
از هر مویش چشمه خون بر میخاست
این بلبل روح بر سرِ گلبنِ جسم
از بهرِ چه مینشست چون بر میخاست
عطار — باب بیست و چهارم:درآنكه مرگ لازم وروی زمین خاك رفتگانست — شمارهٔ ۲۴
زین بحر که در نهاد آمد تا سر
فرّخ دلِ آنکه شاد آمد تا سر
جام همه خاک رفتگان عمری
میبخت وز جمله باد آمد با سر
عطار — باب بیست و چهارم:درآنكه مرگ لازم وروی زمین خاك رفتگانست — شمارهٔ ۲۵
بس خون که دلم اول این کار بریخت
تا آخر کار چون گل از بار بریخت
سر سبزی شاخ از چه سبب میبایست
چون زرد شد و بزاری زار بریخت
عطار — باب بیست و چهارم:درآنكه مرگ لازم وروی زمین خاك رفتگانست — شمارهٔ ۲۶
در حبسِ وجود از چه افتادم من
کز ننگِ وجود خود بیفتادم من
چون من مردم به صد هزاران زاری
از مادرِ خویشتن چرا زادم من
عطار — باب بیست و چهارم:درآنكه مرگ لازم وروی زمین خاك رفتگانست — شمارهٔ ۲۷
تن از دو جهان بس که حجابی برداشت
اُمّی شد و دل ز هر کتابی برداشت
چون مرگ ملازمست از هرچه که هست
مینتوانم هیچ حسابی برداشت
عطار — باب بیست و چهارم:درآنكه مرگ لازم وروی زمین خاك رفتگانست — شمارهٔ ۲۸
خلقی که درین جهان پدیدار شدند
در خانه به عاقبت گرفتار شدند
چندین غم خود مخور که همچون من و تو
بسیار درآمدند و بسیار شدند
عطار — باب بیست و چهارم:درآنكه مرگ لازم وروی زمین خاك رفتگانست — شمارهٔ ۲۹
بس عمر عزیز ای دل مسکین که گذشت
بس کافر کفر و مؤمن دین که گذشت
ای مرد به خود حساب کن تا چندند
چندین که درآمدند و چندین که گذشت
عطار — باب بیست و چهارم:درآنكه مرگ لازم وروی زمین خاك رفتگانست — شمارهٔ ۳۰
دردا که جفای چرخ پیوسته بماند
وین جان نفس گسسته دل خسته بماند
از بس که فرو خورد زمین خون جگر
بنگر که زمین چون جگر بسته بماند
عطار — باب بیست و چهارم:درآنكه مرگ لازم وروی زمین خاك رفتگانست — شمارهٔ ۳۱
ای دل دانی که کار دنیا گذریست
وقت تو گذشت رو که وقت دگریست
بر خاک مرو به کبر و بر خاک نشین
کاین خاک زمین نیست تن سیم بریست
عطار — باب بیست و چهارم:درآنكه مرگ لازم وروی زمین خاك رفتگانست — شمارهٔ ۳۲
هر ذره که در وادی و در کهساریست
از پیکر هر گذشتهیی آثاریست
وین صورتها که بر در و دیواریست
از روی خرد چو صورت دلداریست
عطار — باب بیست و چهارم:درآنكه مرگ لازم وروی زمین خاك رفتگانست — شمارهٔ ۳۳
اجزاء زمین تن خردمندان است
ذرات هوا جمله لب ودندان است
بندیش که خاکی که برو میگذری
گیسوی بتان و روی دلبندان است
عطار — باب بیست و چهارم:درآنكه مرگ لازم وروی زمین خاك رفتگانست — شمارهٔ ۳۴
هر خاک که در جهان کسی فرسوده است
تنهاست که آسیای چرخش سوده است
هر گرد که بر فرق عزیز تو نشست
مفشان، که سر و فرق عزیزی بوده است
عطار — باب بیست و چهارم:درآنكه مرگ لازم وروی زمین خاك رفتگانست — شمارهٔ ۳۵
لاله ز رخی چو ماه میبینم من
سبزه ز خطی سیاه میبینم من
وان کاسهٔ سرکه بود پر باد غرور
پیمانهٔ خاک راه میبینم من
عطار — باب بیست و چهارم:درآنكه مرگ لازم وروی زمین خاك رفتگانست — شمارهٔ ۳۶
پیش از من و تو پیر و جوانی بودست
اندوهگنی و شادمانی بودست
جرعه مفکن بر دهن خاک که خاک
خاک دهنی چو نقل دانی بودست
عطار — باب بیست و چهارم:درآنكه مرگ لازم وروی زمین خاك رفتگانست — شمارهٔ ۳۷
دی خاک همی نمود با من تندی
میگفت که زیر قدمم افکندی
من همچو تو بودهام، تو خوش بیخبری
زودا که تو نیز این کمر بربندی
عطار — باب بیست و چهارم:درآنكه مرگ لازم وروی زمین خاك رفتگانست — شمارهٔ ۳۸
هر کوزه که بیخود به دهان باز نهم
گوید بشنو تا خبری باز دهم
من همچو تو بوده ام درین کوی ولی
نه نیست همی گردم ونه باز رهم
عطار — باب بیست و چهارم:درآنكه مرگ لازم وروی زمین خاك رفتگانست — شمارهٔ ۳۹
بر بستر خاک خفتگان میبینم
در زیر زمین نهفتگان میبینم
چندان که به صحرای عدم مینگرم
ناآمدگان و رفتگان میبینم
عطار — باب بیست و چهارم:درآنكه مرگ لازم وروی زمین خاك رفتگانست — شمارهٔ ۴۰
هر سبزه و گل که از زمین بیرون رُست
از خاک یکی سبزه خط گلگون رُست
هر نرگس و لاله کز کُهْ و هامون رُست
از چشم بتی و ز جگری پرخون رُست
عطار — باب بیست و چهارم:درآنكه مرگ لازم وروی زمین خاك رفتگانست — شمارهٔ ۴۱
بر فرق تو هر حادثه تیغی دگرست
در پیش تو هرواقعه میغی دگرست
هر برگ و گیاهی که برون رُست ز خاک
از هر دل غم گشته دریغی دگرست
عطار — باب بیست و چهارم:درآنكه مرگ لازم وروی زمین خاك رفتگانست — شمارهٔ ۴۲
ای اهل قبور! خاک گشتید و غبار
هر ذرّه ز هر ذرّه گرفتید فرار
این خود چه سرای است که تا روز شمار
بی خود شدهاید و بیخبر از همه کار
عطار — باب بیست و چهارم:درآنكه مرگ لازم وروی زمین خاك رفتگانست — شمارهٔ ۴۳
از مرگ، چو آب روی دلخواهم شد
با او به دو حرف قصّه کوتاهم شد
گفتم: «چو شدی کجات جویم جانا»
گفتا که چه دانم که کجا خواهم شد
عطار — باب بیست و پنجم: در مراثی رفتگان — شمارهٔ ۱
آن ماه که از کنار شد بیرونم
در ماتم او کنار شد پر خونم
دوشش دیدم به خواب در،‌خفته به خاک
گفتم: چونی گفت: چه گویم چونم
عطار — باب بیست و پنجم: در مراثی رفتگان — شمارهٔ ۲
ماهی که چو برق کم بقا آمده بود
چون رفت چنین زود چرا آمده بود
هر کس گوید کجا شد آن دُرِّ یتیم
من میگویم خود ز کجاآمده بود
عطار — باب بیست و پنجم: در مراثی رفتگان — شمارهٔ ۳
کس بر سر جیحون رقمی جوید باز
وز کیسهٔ قارون دُر میجوید باز
گر مُرد کسیت چند جویی بازش
از دریائی که شبنمی جوید باز
عطار — باب بیست و پنجم: در مراثی رفتگان — شمارهٔ ۴
پیمانهٔ خاک گشت آن چشمهٔ نوش
وان چشمهٔ خورشید باستاد زجوش
مانندهٔ مرغ نیم بسمل بدریغ
لختی بطپید و عاقبت گشت خموش
عطار — باب بیست و پنجم: در مراثی رفتگان — شمارهٔ ۵
دردا که گلم میان گلزار بریخت
وز باد اجل بزاری زار بریخت
این درد دلم با که بگویم که بهار
بشکفت گل و گل من از بار بریخت
عطار — باب بیست و پنجم: در مراثی رفتگان — شمارهٔ ۶
ماهی که چو مهر عالم آرای افتاد
تا هر کس را به مهر او رای افتاد
دی میشد و میکشید موی اندر پای
و امروز چو موی گشت و از پای افتاد
عطار — باب بیست و پنجم: در مراثی رفتگان — شمارهٔ ۷
آه از غم آن که زود برگشت و برفت
بگذشت چنانکه باد بر دشت و برفت
چون گل به جوانی و جهان نادیده
بگذاشت هزار درد وبگذشت وبرفت
عطار — باب بیست و پنجم: در مراثی رفتگان — شمارهٔ ۸
میگریم ازان مهوشم و میگریم
شکّر چو لبش میچشم و میگریم
خاکی که بدو رسید روزی قدمش
در دیدهٔ خود میکشم و میگریم
عطار — باب بیست و پنجم: در مراثی رفتگان — شمارهٔ ۹
ای دل بگری بر من مسکین و مپرس
بیزاری کن ز جان شیرین و مپرس
کان خفتهٔ خاک من بخوابم آمد
گفتم: چونی گفت که میبین و مپرس
عطار — باب بیست و پنجم: در مراثی رفتگان — شمارهٔ ۱۰
دی بر سر خاک دلبری با دل ریش
میباریدم خون جگر بر رخ خویش
آواز آمد که چند گریی بر ما
بر خویش گری که کار داری در پیش
عطار — باب بیست و پنجم: در مراثی رفتگان — شمارهٔ ۱۱
ای ماه زمین به برج افلاک شدی
یا رب که چه پاک آمدی و پاک شدی
ناخورده در آتش جوانی آبی
چون باد درآمدی و برخاک شدی
عطار — باب بیست و پنجم: در مراثی رفتگان — شمارهٔ ۱۲
ای پشت بداده رفته هم روز نخست
برخیز که این گریهٔ ابر از غم تست
تا ابر بهار خاک پای تو بشست
بر خاک تو سبزه همچو خطّ تو برُست
عطار — باب بیست و پنجم: در مراثی رفتگان — شمارهٔ ۱۳
بر خاک تو چون بنفشهام سر در بر
بیبرگ گلت چو حلقه ماندم بر در
گر از سر خاک تو بگردانم روی
بادا ز سر خاک تو خاکم بر سر
عطار — باب بیست و پنجم: در مراثی رفتگان — شمارهٔ ۱۴
رفتی و مرا خار شکستی در دل
در دیدهنیی اگرچه هستی در دل
بر خاک تو برخاست دل پرخونم
کز دیده برفتی و نشستی در دل
عطار — باب بیست و پنجم: در مراثی رفتگان — شمارهٔ ۱۵
ای کرده شب باز پسین ماتم خویش
گِل کرده، زمین ز دیدهٔ پر نم خویش
در راحت و رنج غمگسارم تو بُدی
چون تو بشدی با که بگویم غم خویش
عطار — باب بیست و پنجم: در مراثی رفتگان — شمارهٔ ۱۶
رفتی تو و خون جگریست از تو مرا
جان بر لب و دل پر خطریست از تو مرا
یک موی ندارم که نه آغشتهٔ تست
بر هر مویی نوحه گریست از تو مرا
عطار — باب بیست و پنجم: در مراثی رفتگان — شمارهٔ ۱۷
ای نور رخت خاک سیه بگرفته
وز مرگ توآفتاب و مَه بگرفته
وین عالم چون عجوزهٔ فانی را
از آرزوی تو دردِ زَه بگرفته
عطار — باب بیست و پنجم: در مراثی رفتگان — شمارهٔ ۱۸
چون گریهٔ من ابر بهاری نبود
چون نالهٔ من ناله بزاری نبود
چون من زغم مرگ تو ای یار عزیز
در شهر به صد هزار خواری نبود
عطار — باب بیست و پنجم: در مراثی رفتگان — شمارهٔ ۱۹
ای محرم من کیست کنون محرم تو
بیم است که خود را بکشم از غم تو
خود از دل ماتم زده چتوانم گفت
کو ماتم خود بداشت در ماتم تو
عطار — باب بیست و پنجم: در مراثی رفتگان — شمارهٔ ۲۰
برخیز که ابر خاک را میشوید
تا سبزه ز خاک تو برون میروید
ای خفته اگر سخن نمیگوئی تو
این خاک تو گوئی که سخن میگوید
عطار — باب بیست و پنجم: در مراثی رفتگان — شمارهٔ ۲۱
از مرگِ تو هر دمی دگرگون باشم
گَه بر سرِ خاک و گاه در خون باشم
روزیت ندیدمی بجان آمدمی
چندین گاهت ندیدهام چون باشم
عطار — باب بیست و پنجم: در مراثی رفتگان — شمارهٔ ۲۲
گل بیرخ گلرنگ تو خاریست مرا
چشم از غم تو چو چشمه ساریست مرا
بیروی تو ای روی به خاک آورده
آشفته دلی و روزگاریست مرا
عطار — باب بیست و پنجم: در مراثی رفتگان — شمارهٔ ۲۳
گفتم همه عمر نازنینت بینم
امروز چه گونه در زمینت بینم
ای در دل خاک خفته خون کرده دلم
کی دانستم که این چنینت بینم
عطار — باب بیست و پنجم: در مراثی رفتگان — شمارهٔ ۲۴
کو کس که دل از مرگِ تو خون مینکند
تن نیز ز نوحه سرنگون مینکند
از خاک چو سبزه سرنگون کرد بسی
چون سبزه خطی سبز برون مینکند
عطار — باب بیست و پنجم: در مراثی رفتگان — شمارهٔ ۲۵
بی روی تو در ماه سیاهی آمد
مرگت به جوانی و پگاهی آمد
خفتی نه چنان نیز که برخواهی خاست
رفتی نه چنان که باز خواهی آمد
عطار — باب بیست و پنجم: در مراثی رفتگان — شمارهٔ ۲۶
ناگاه چو رخ به راه می‌آوردی
به هرچه خط سیاه می‌آوردی
دردا که به گِردِ خطّ تو خاک گرفت
خطّی که به گرد ماه می‌آوردی
عطار — باب بیست و پنجم: در مراثی رفتگان — شمارهٔ ۲۷
از ناز چه سود چون بسودی آخر
بی شمع شبی چون نغنودی آخر
اکنون به کفن در بغنودی در خاک
رفتی و تو گویی که نبودی آخر
عطار — باب بیست و پنجم: در مراثی رفتگان — شمارهٔ ۲۸
جان را چو ز رفتن تو آگاهی شد
دل در سر نالهٔ سحرگاهی شد
کو آن همه دولت تو ای گنج زمین
کی دانستی که اینچنین خواهی شد
عطار — باب بیست و پنجم: در مراثی رفتگان — شمارهٔ ۲۹
تا خاک تو گشت غم گسارم بی تو
بس خون که ز دیده میببارم بی تو
از روی چو گلبرگ و خط سبز تو ماند
برگ گل و سبزه یادگارم بی تو
عطار — باب بیست و پنجم: در مراثی رفتگان — شمارهٔ ۳۰
از کفر بتر بی تو غنودن ما را
آخر ز تو گفتن و شنودن ما را
ای روی چو ماه کرده در خاک سیاه
بی روی تو نیست روی بودن ما را
عطار — باب بیست و پنجم: در مراثی رفتگان — شمارهٔ ۳۱
در خاک ترا وطن نمیدانستم
وان ماه تو در کفن نمیدانستم
میدانستم که بی تو نتوانم زیست
بی روی تو زیستن نمیدانستم
عطار — باب بیست و پنجم: در مراثی رفتگان — شمارهٔ ۳۲
تا چند کشم ز مرگ تو درد از تو
وز سینهٔ آتشین دم سرد از تو
ای چشم و چراغ گو که تدبیرم چیست
چون بردم رنج خاک برخورد ازتو
عطار — باب بیست و پنجم: در مراثی رفتگان — شمارهٔ ۳۳
دردا که بر چون سمنت می‌ریزد
زلف سیه پرشکنت می‌ریزد
ای سی و دو سالهٔ من آخر بنگر
کان سی و دو دُر از دهنت می‌ریزد
عطار — باب بیست و پنجم: در مراثی رفتگان — شمارهٔ ۳۴
ای آن که به گِل، گُل چمن پوشیدی
در زیر زمین مشک ختن پوشیدی
دی از سر ناز پیرهن پوشیدی
و امروز به خاک در، کفن پوشیدی
عطار — باب بیست و پنجم: در مراثی رفتگان — شمارهٔ ۳۵
در ماتم تو چرخ سیه پوش بماند
ارواح ز فرقت تو مدهوش بماند
درداکه گل نازکت از شاخ بریخت
وان بلبل گویای تو خاموش بماند
عطار — باب بیست و پنجم: در مراثی رفتگان — شمارهٔ ۳۶
از مرگ تو فاش گشت رازم چکنم
چون تو بشدی من به که نازم چکنم
ای جان و دلم! بسوختی جان و دلم
من بی تو کجا روم چه سازم چکنم
عطار — باب بیست و پنجم: در مراثی رفتگان — شمارهٔ ۳۷
ای رفته و ما را به هلاک آورده
وان سرو بلند در مغاک آورده
بر خاک تو ماهتاب میتابد و تو
آن روی چو ماه را به خاک آورده
عطار — باب بیست و پنجم: در مراثی رفتگان — شمارهٔ ۳۸
از گریهٔ زار ابر، گل تازه و پاک
خندان بدمید دامن خود زده چاک
زان میگریم چو ابر بر خاک تو زار
تا بو که چو گل شکفته گردی از خاک
عطار — باب بیست و پنجم: در مراثی رفتگان — شمارهٔ ۳۹
بس زود به مرگ کردی آهنگ آخر
گویی رفتی هزار فرسنگ آخر
از ناز چو درجهان نمیگنجیدی
چون گنجیدی در لحد تنگ آخر
عطار — باب بیست و پنجم: در مراثی رفتگان — شمارهٔ ۴۰
زین پس ناید ز دیدگانم دیدن
بی روی تو تیره شد جهانم دیدن
جایی که تو بودهای نگه مینکنم
من جای تو بی تو چون توانم دیدن
عطار — باب بیست و پنجم: در مراثی رفتگان — شمارهٔ ۴۱
چون مردن تو از پی این زادن بود
برخاستن تو عین افتادن بود
از بهر چه بود این همه جان کندن تو
چون عاقبت کار تو جان دادن بود
عطار — باب بیست و پنجم: در مراثی رفتگان — شمارهٔ ۴۲
رفتی تو به خاک و یاسمن بی تو رسید
گل نیز، دریده پیرهن، بی تو رسید
گلزار شود خاکِ تو از خونِ دلم
گر برگویم آنچه به من بی تو رسید
عطار — باب بیست و پنجم: در مراثی رفتگان — شمارهٔ ۴۳
گل خندان شد ز گریهٔ ابر بهار
با ما بنشین یک نفس ای سیم عذار
بندیش که چون بسر شود ما را کار
بسیار به خاک ما فرو گریی زار
عطار — باب بیست و پنجم: در مراثی رفتگان — شمارهٔ ۴۴
روزی که ز خاک من برون آید خار
گلبرگ رخم چو خاک ره گردد خوار
بگری بگری بر سر خاک من زار
گو ای همه خاک گشته کو آن همه کار
عطار — باب بیست و پنجم: در مراثی رفتگان — شمارهٔ ۴۵
جانا رفتم بر دل پاکم بگری
بر جای سیاه سهمناکم بگری
ای گل! چو شدم به خاک، تو نیز مخند
وی ابر بسی بر سر خاکم بگری
عطار — باب بیست و ششم: در صفت گریستن — شمارهٔ ۱
چون جان دلم ز سیر،‌چون برق شدند
مستغرق او، ز پای تا فرق شدند
این فرعونان که در درونم بودند
از بس که گریستم همه غرق شدند
عطار — باب بیست و ششم: در صفت گریستن — شمارهٔ ۲
در عشق مرا چه کار با پردهٔ راز
کار من دل سوخته اشک است و نیاز
هر چند که جهد میکنم در تک و تاز
از دیدهٔ من اشک نمیاستد باز
عطار — باب بیست و ششم: در صفت گریستن — شمارهٔ ۳
دریای دلم گرچه بسی میآشفت
از غیرت خلق گوهر راز نسفت
رازی که دلم ز خلق میداشت نهفت
اشکم به سر جمع به رویم در گفت
عطار — باب بیست و ششم: در صفت گریستن — شمارهٔ ۴
خون دل من که هر دم افزون گردد
دریا دریا ز دیده بیرون گردد
وانگه که ز خاکِ تنِ من کوزه کنند
گر آب در آن کوزه کنی خون گردد
عطار — باب بیست و ششم: در صفت گریستن — شمارهٔ ۵
شب نیست که خون از دل غمناک نریخت
روزی نه که آب روی من پاک نریخت
یک شربت آب خوش نخوردم همه عمر
تا باز ز راه دیده بر خاک نریخت
عطار — باب بیست و ششم: در صفت گریستن — شمارهٔ ۶
این شیوه مصیبت که مرا اکنون است
چون شرح توان داد که حالم چونست
هر اشک که ازدیدهٔ من میریزد
گر بشکافی هزار دریا خونست
عطار — باب بیست و ششم: در صفت گریستن — شمارهٔ ۷
گر دل بشناختی که من کیستمی
سبحان اللّه چگونه خوش زیستمی
ای کاش که گر تشنگی دل ننشست
چشمی بودی که سیر بگریستمی
عطار — باب بیست و ششم: در صفت گریستن — شمارهٔ ۸
گر جان گویم جای خرابش بنماند
ور دل گویم رای صوابش بنماند
وز دیدهٔ سیل بار خود چتوان گفت
کز بس که گریست هیچ آبش بنماند