mabidan/ganjoor huggingface dataset:
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۴۵
آن سیل که از قوّت خود جوشان بود
با هر چه که پیش آمدش کوشان بود
چون عاقبت کار به دریا برسید
گویی که همه عمر ز خاموشان بود
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۴۶
آن سر عجب نه توبدانی ونه من
حل کردن آن نه تو توانی و نه من
یک ذرّه گر آشکار گردد آن سر
یک ذرّه نه تو نیز بخوانی و نه من
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۴۷
حل کردن آن نه تو توانی و نه من
تدبیر به جز غصه فرو خوردن نیست
یک ذرّه نه تو نیز بخوانی و نه من
یک ذرّه مجال سر برآوردن نیست
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۴۸
در بادیهای که پا ز سر باید کرد
هر روز سفر نوع دگر باید کرد
ایمان برود اگر بخواهی استاد
جان گم گردد اگر سفر باید کرد
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۴۹
کاریست ز پیری و جوانی برتر
وز عالمِ مرگ و زندگانی برتر
سرّیست ز پردهٔ معانی برتر
جاوید ز باقی و ز فانی برتر
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۵۰
در بند گرهگشای میباید بود
گم ره شده رهنمای میباید بود
یک لحظه هزار سال میباید زیست
یک لحظه هزار جای میباید بود
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۵۱
تخمی که درو مغز جهان پنهان بود
گم بود درو دو کون و این درمان بود
هر چیز که در دو کون آنجا برسید
چون درنگرید آن چه این بود آن بود
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۵۲
جانی که درو تیره و روشن تو بوَد
آنجا به یقین جان تو بوَد تن تو بوَد
اینجاست که تو تویی ومن من امروز
لیکن آنجا تو تو بوَد من تو بوَد
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۵۳
آن قوم که دروحدت کل آن دارند
ملک دو جهان، به قطع، ایشان دارند
گرچه به عدد نظر فراوان دارند
انگار که یک تنند و صد جان دارند
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۵۴
چون نور منوّرِ سُبُل یابی باز
در سینهٔ خود راهِ رُسُل یابی باز
در هر یک جزو فرض کن بسیاری
تا در دلِ خود عالمِ کل یابی باز
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۵۵
آن راز که هست در پس صد سرپوش
سرپوش بسوز و باز کن دیده بهوش
در یک صورت اگر نمییاری دید
پس در همه صورتی همی بین و خموش
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۵۶
در حضرت حق، جمله ادب باید بود
تا جان باقیست، در طلب باید بود
گر در هر دم هزار دریا بکشی
کم باید کرد و خشک لب باید بود
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۵۷
گر تشنهٔ بحری به گهر ایمان دار
چون بحر شدی گهر میانِ جان دار
ور دریایی به جز کفی موج مزن
پس چون دریا، گوهرِ خود پنهان دار
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۵۸
چون بحر شدی گهر میانِ جان دار
تلخست دهانت ز شکر هیچ مپرس
پس چون دریا، گوهرِ خود پنهان دار
او بود دونده و دگر هیچ مپرس
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۵۹
کی پشه تواند که ثریا بیند
یا مورچهای گلشن خضرا بیند
هر قطره که همرنگ نشد دریا را
او در دریا چگونه دریا بیند
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۶۰
گر باخبرست مرد و گر بیخبرست
آغشتهٔ این قلزم بیپا و سر است
خورشید اگر تشنه بود نیست عجب
هر ذرّه از او هزار پی تشنهتر است
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۶۱
برخیز و به بحرِ عشقِ دلدار درای
مردی کن و مردانه بدین کاردرای
از هر دو جهان چو سوزنی برهنه گرد
وانگاه به بحر، سرنگونسار، درای
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۶۲
بحری که همه عمر به یکدم بینی
دو کَوْن درو همچو دو شبنم بینی
در نکتهٔ آن بحرنشین حاضر باش
تا دایرهٔ خویش، دو عالم بینی
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۶۳
گر تو دل خویش بیسیاهی بینی
یک قطره ز دریای الاهی بینی
وان نقطهٔ توحید که در جان داری
چون دایرهٔ نامتناهی بینی
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۶۴
گردیدهوری تو دیده بر کار انداز
جان را به یگانگی در اسرار انداز
آبی کامل بر دو جهان بند به حکم
وانگاه بگیر و در نمکسار انداز
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۶۵
گرچه دل تو زین همه غم تنگ شود
غم کش که ز غم مرد به فرهنگ شود
میرنج درین حبس بلا از صد رنگ
تا آنگاهت که جمله یک رنگ شود
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۶۶
در بند خیال غیر یک ذرّه مباش
در بحر ز خویش گم شو و قطره مباش
عالم همه آینهست و حق روی درو
تو روی نگر، به آینه غرّه مباش
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۶۷
تا کی خود را ز پای و سراندیشی
پیش و پس و زیر و هم زبر اندیشی
چون جمله یکیست هرچه میبینی تو
مشرک باشی گر دگری بر اندیشی
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۶۸
هر جان که به نور قدس پیش اندیش است
از خویش برون نیست همه در خویش است
یک ذرّه خیالِ غیر در باطن تو
تخم دو هزارکوه آتش بیش است
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۶۹
چون نیست ترا کار ز سودا بیرون
زان افتادی ز پرده شیدا بیرون
ای قطرهٔ افتاده به صحرا بیرون
از بهر چه آمدی ز دریا بیرون
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۷۰
گر پرده ز روی کار بر میداری!
اندر پس پرده لعبت بیکاری
یا هر چه که هست در جهان آینه است!
با آینهٔ جمله تویی پنداری
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۷۱
تا چند کنی عزیمت دریا ساز
مردانه رو و خویش به دریا انداز
گر هست روی در بُنِ دوزخ مانی
ور نیست روی خویش کجا یابی باز
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۷۲
هر جانی را که غرق انعام بود
در عالم بینهایت آرام بود
صد قرن اگر گام زنی در ره او
چون درنگری نخستمین گام بود
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۷۳
چون بدنامی به روزگاری افتد
مرد آن نبود که نامداری افتد
گر دُر خواهی ز قعرِ دریا طلبی
کان کَفْک بود که با کناری افتد
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۷۴
چون نیست، گر از پیش روی، پیشانت
ور راه ز پس قطع کنی پایانت
صد راه ز هر ذرّه همی برخیزد
تا خود به کدام ره درافتد جانت
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۷۵
ور راه ز پس قطع کنی پایانت
آن ذرّه بر آفتاب بگزینی تو
تا خود به کدام ره درافتد جانت
پس ظاهر اوست هر چه میبینی تو
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۷۶
گر برخیزد ز پیش چشم تو منی
بینی تو که بر محض فنا مفتتنی
حق مستغنیست لیک چون درنگری
چون نیست جز او، از که بود مستغنی
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۷۷
آن را که به چشم کشف پیداست یقین
او در ره مستقیم داناست بدین
گرچند هزار گونه راهست چو موی
زان جملهٔ مو، یک رسن راست ببین
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۷۸
بنگر بنگر، ای دل! اگر مرد رهی
تا تو ز حجاب هر دو عالم برهی
این شعبدهٔ لطیف را بر چه نهی
هم حقّه از او پُر است و هم حقّه تهی
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۷۹
میپنداری که حق هویدا گردد
یا پنهانیست کاشکارا گردد
چون پیدا اوست و غیر او پیدا نیست
چون غیری نیست بر که پیدا گردد
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۸۰
هر دیده که اسرار جهان مطلق دید
جُزْو از کُل و کُل ز کُلِّ کُلْ مشتق دید
چه جُزْو و چه کُل چون همه باید حق دید
تا حق بنبینی همه نتوان حق دید
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۸۱
تا چند ازین نقش برآورده که هست
تا کی ز طلسم زنده و مرده که هست
گر برخیزد ز پیش این پرده که هست
ناکرده شود به حکم هر کرده که هست
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۸۲
آنجا که زمین را فلکی بینی تو
بسیار زمان چو اندکی بینی تو
هرگاه که این دایره از دور استاد
حالی ازل و ابد یکی بینی تو
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۸۳
هر جان که ز حکم مرکز دوران رفت
مستقبل و حال و ماضیش یکسان رفت
ما را ازل و ابد یکیست ای درویش!
ما خود چو نیامدیم چون بتوان رفت
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۸۴
آن سالک گرم روْ که در شیب و فراز
چون شمع فرو گداخت در سوز و گداز
کلّی دلش از عالم جزوی بگرفت
یک نعره زد و به عالم کل شد باز
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۸۵
هان ای دل بیخبر! کجاییم بیا
از یکدیگر چرا جداییم بیا
بنگر تو که هر ذرّه که در عالم هست
فریاد همی زند که ماییم بیا
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۸۶
دل را نه ز آدم و نه حواست نسب
جان را نه زمین نه آسمان است طلب
نه زَهره که باد بگذرانم بر لب
نه صبر که تن زنم، زهی کار عجب!
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۸۷
عشق آمد و نام کفر و ایمان نگذاشت
هر پنداری که بود پنهان نگذاشت
چون درنگریست پردهٔ غیب بدید
یک ذرّه خیالِ غیر در جان نگذاشت
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۸۸
در عشق نماند عقل و تمییز که بود
کلی دل و جان بسوخت آن نیز که بود
چون پرتو آفتاب از پرده بتافت
ناپیدا شد چو ذرّه هر چیز که بود
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۸۹
آن دل که ز شوق نور اکبر میتافت
وز حق طلبی چو شمع انور میتافت
چون نیک نگاه کرد یک حضرت دید
کز هر چیزی به نوع دیگر میتافت
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۹۰
از بس که بدیدم ز تو اسرار عجب
خون گشت دلم از چو تو دلدار عجب
بس کز همه عالمت بجستم شب و روز
تو خود همه عالمی زهی کار عجب!
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۹۱
یارب چه نهان چه آشکارا که تویی
نه عقل رسد نه علم آنجا که تویی
آخر بگشای بر دل بسته دری
تا غرقه شوم در آن تماشا که تویی
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۹۲
هر روز به حسن بیشتر خواهی بود
هر لحظه به جلوهای دگر خواهی بود
هرگز رخ خویشتن به کس ننمایی
تا خواهی بود جلوهگر خواهی بود
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۹۳
جانا غمِ عشق تو بجان نتوان داد
یک ذرّه به ملک دو جهان نتوان داد
در بادیهٔ عشق تو هردل کافتاد
هرگز دیگر از او نشان نتوان داد
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۹۴
در راه تو گم گشت دویی اینت عجب!
مشرک چه کند یا ثنوی اینت عجب!
آنجا که تویی فناءِ محضاند همه
واینجا که منم همه تویی اینت عجب!
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۹۵
آن دیده که توحید قوی میبیند
در عین فناءِ من توی میبیند
پیوسته ز سرِّ کار نابینا باد
چشمی که درین میان دوی میبیند
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۹۶
جانا ز میانِ من و تو دست کراست
گر شرح دهم چنین نمیآید راست
گر من منم، از چه میندانم خود را
ور من نه منم اینهمه فریاد چراست
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۹۷
جانا نه یکیام نه دوام اینت عجب!
نه کهنهٔ عشقم نه نوام اینت عجب!
پیوسته نشسته میروم اینت عجب!
نه با توام و نه بیتوام اینت عجب!
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۹۸
دل خستهٔ سال و بستهٔ ماه نماند
فانی شد و از نیک و بد آگاه نماند
از بس که فرو رفت به اندیشهٔ تو
اندیشهٔ غیر را در او راه نماند
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۹۹
چون باز دلم غمِ ترا زقّه نهاد
بر پردهٔ چرخ هفتمش شقّه نهاد
ز اندیشهٔ هر دو کون آزادی، رست
کاندیشهٔ هر دو کون در حقّه نهاد
عطار — باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد — شمارهٔ ۱۰۰
در عشق توام شادی و غم هیچ نبود
پندار وجودم چو عدم هیچ نبود
هر حیله که بود کردم و آخر کار
معلومم شد کان همه هم هیچ نبود
عطار — باب پنجم: در بیان توحید به زبان تفرید — شمارهٔ ۱
ماییم که نیست غیر ما، اینْت کمال!
مشغول جمال خویشتن، اینْت جمال!
میپنداری ما به تو اندر نگریم
خود کی بینیم غیر خود، اینْت محال!
عطار — باب پنجم: در بیان توحید به زبان تفرید — شمارهٔ ۲
چون ما به وجود خود هویدا باشیم
چون ما به وجود خود هویدا باشیم
تو هیچ نهیی ولیک میپنداری
تو هیچ نهیی ولیک میپنداری
عطار — باب پنجم: در بیان توحید به زبان تفرید — شمارهٔ ۳
ما را باشی بهْ که هوا را باشی
وین خلقِ ضعیفِ مبتلا را باشی
از بیخبری تو خویش رایی جمله
ما جمله ترا اگر تو ما را باشی
عطار — باب پنجم: در بیان توحید به زبان تفرید — شمارهٔ ۴
عمرت که میان جان و تن گرداند
یا قطرهٔ تو دُرِّ عدن گرداند
پیوسته تو میگریزی و حضرتِ ما
خواهد که تو را چو خویشتن گرداند
عطار — باب پنجم: در بیان توحید به زبان تفرید — شمارهٔ ۵
با خویش همیشه عشقِ خود میبازیم
وز خویشتن و جمالِ خود مینازیم
از خویش چو هیچ کس دگر نیست پدید
یک لحظه به هیچ کس نمیپردازیم
عطار — باب پنجم: در بیان توحید به زبان تفرید — شمارهٔ ۶
از عالمِ بیچون به سکون باید شد
خود را سوی خویش رهنمون باید شد
یک ذرّه اگر باشد و ما آن دانیم
یک لحظه ز خود بدان برون باید شد
عطار — باب پنجم: در بیان توحید به زبان تفرید — شمارهٔ ۷
ماییم که جز درگهِ ما درگه نیست
گرچه همه ماییم کسی آگه نیست
از خود تو به صد هزار فرسنگی دور
وز هستی ما، تا به تو، مویی ره نیست
عطار — باب پنجم: در بیان توحید به زبان تفرید — شمارهٔ ۸
ای آن که بلی گوی الست از مایی
در هر دو جهان بلند و پست از مایی
بندیش که ما ترا چو ماییم همه
به زانکه تو خویش را، چو هست از مایی
عطار — باب پنجم: در بیان توحید به زبان تفرید — شمارهٔ ۹
آن چیز کزو عالم و آدم بینم
در هجده هزار عالم آن کم بینم
میپنداری که تو تویی نی تو تویی
برخیز ز راه تات محرم بینم
عطار — باب پنجم: در بیان توحید به زبان تفرید — شمارهٔ ۱۰
ماییم که با ما نبود هیچ روا
چون هیچ نباشد نبود هیچ سزا
تو هیچ مباش تا نباشد هیچت
چون هیچ نباشی نبود هیچ ترا
عطار — باب پنجم: در بیان توحید به زبان تفرید — شمارهٔ ۱۱
با اینهمه اختلاف و تمییز که هست
ماییم همه جز همه آن نیز که هست
اسرارِ وجود ماست هرچیز که بود
اطوارِ شهود ماست هرچیز که هست
عطار — باب پنجم: در بیان توحید به زبان تفرید — شمارهٔ ۱۲
بس سرکش را کز سر مویی کُشتم
و آلوده نشد به خونِ کس انگشتم
وین کار عجب نگر که با جملهٔ خلق
رویارویم نشسته پُشتاپُشتم
عطار — باب پنجم: در بیان توحید به زبان تفرید — شمارهٔ ۱۳
گر هست دلی، ز عشق، دیوانه به است
چه عشق کدام عشق افسانه به است
روزی دو ز خانه رخت بردیم برون
با خانه شدیم زانکه هم خانه به است
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۱
صد دریا نوش کرده اندر عجبیم
تا چون دریا از چه سبب خشک لبیم
از خشک لبی همیشه دریا طلبیم
ما دریاییم خشک لب زین سببیم
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۲
این سودایی که میدواند ما را
هرگز نتوان نشاند این سودا را
گویند که خویش را فرود آر آخر
دربند چگونه آورم دریا را
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۳
زین بحر که در سینهٔ ما پیدا گشت
از پرتو آن چشم جهان بینا گشت
آن قطره –کزین پیش دلش میگفتی
امروز به خون غرقه شد و دریا گشت
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۴
دل گفت که ما چو قطرهای مسکینیم
در عمر کجا کنار دریا بینیم
آن قطره که این گفت، چو در دریا رفت
فریاد برآورد که ما خود اینیم
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۵
تا چشم دلم به نور حق بینا گشت
در دیدهٔ او دو کون ناپیدا گشت
گویی که دلم ز شوق این بحر عظیم
از تن به عرق برون شد و دریا گشت
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۶
هر دم که دلم به فکر در کار آید
هر ذرّهٔ دل منبعِ اسرار آید
هر قطره که از بحر دلم بردارم
بحری دگر از میان پدیدار آید
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۷
در قعرِ دلِ خود سفرم میباید
در عالمِ کل یک نظرم میباید
هر روز ز تشنگی راهم صد بحر
خوردم تنها و دیگرم میباید
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۸
عمری به امید در طلب بنشستیم
در فکرت کار روز و شب بنشستیم
صد بحر چو نوشیده شد از غیرت خلق
لب بستردیم و خشک لب بنشستیم
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۹
آن قطره که آب جمله از دریا خورد
پنهان شد اگرچه عالمی پیدا خورد
جانم که نفس مینزند جز بادوست
در هر نفسی هر دو جهان تنها خورد
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۱۰
هر گه که دلم ز پرده پیدا آید
عالم همه در جنبش و غوغا آید
دریای دلم اگر به صحرا آید
از هر موجش هزاردریا آید
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۱۱
در عالمِ پُر علم سفر خواهم کرد
وز عالم پُر جهل گذر خواهم کرد
در دریایی که نُه فلک غرقهٔ اوست
چو غوّاصان، قصد گهر خواهم کرد
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۱۲
از بس که دلم در بُنِ این قلزم گشت
یک یک مویش زِ شور چون انجم گشت
دی داشتم از جهان زبانی و دلی
امروز زبان گنگ شد و دل گم گشت
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۱۳
بستیم میان و خون دل بگشادیم
پندار وجود خود ز سر بنهادیم
ما را چه کنی ملامت، ای دوست که ما
در وادی بینهایتی افتادیم
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۱۴
زان روز که ما به زندگانی مُردیم
گوی طلب از هزار عالم بُردیم
راهی که در او هزار هشیار بسوخت
در مستی خویش و بیخودی بسپُردیم
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۱۵
روزی که به دریای فنا در تازم
خود را به بُنِ قعر فرو اندازم
ای دوست مرا سیر ببین اینجا در
کانجا هرگز کسی نیابد بازم
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۱۶
صعب است به ذرّهای نگاهی کردن
زان ذرّه رهی نامتناهی کردن
جانان چو گشاده کرد بر جان آن راه
گفتم: چه کنم گفت: چه خواهی کردن
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۱۷
تا عقل من از عقیله آزادی یافت
دل غمگین شد ولیک جان شادی یافت
در دانایی هزار جهلش بفزود
در نادانی هزار استادی یافت
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۱۸
در عشق دل من چو پریشانی گشت
در پای آمد بیسر و سامانی گشت
هرچند برونِ پرده حیرانی بود
چون رفت درونِ پرده سلطانی گشت
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۱۹
عمری به طلب در همه راهی گشتیم
با شخصِ چو کوه، همچو کاهی گشتیم
از خانه برون رفته گدایی بودیم
با خانه شدیم و پادشاهی گشتیم
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۲۰
روزی دو سه خانه در عدم باید داشت
روزی دو سه دروجود هم باید داشت
اکنون ز وجود و از عدم آزادیم
ما ما گشتیم از که غم باید داشت
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۲۱
ما روی ز هر دو کون برتافته‌ایم
بس سینهٔ دل به فکر بشکافته‌ایم
از پردهٔ هفتمین دل، یعنی جان
بیرون ز دو کون، عالمی یافته‌ایم
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۲۲
زان روز که آفتاب حضرت دیدیم
ذرات دو کون را به قربت دیدیم
وان سیمرغی که عرش در سایهٔ اوست
ما در پس کوه قاف قدرت دیدیم
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۲۳
از فوق، ورای آسمان بودم من
وز تحت، زمین بیکران بودم من
عمریم جهان باز همی خواند به خویش
چون در نگریستم جهان بودم من
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۲۴
چون من نه منم چه جان و تن باشم و بس
کان اولیتر که خویشتن باشم و بس
تا کی ز نبود و بود، چون در دو جهان
گر باشم وگرنه، همه من باشم و بس
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۲۵
عمرم دایم ز روز و شب بیرون است
مطلوب من از وُسْعِ طلب بیرون است
دانی تو که چیست در درونِ جانم
چیزی عجب، از چیز عجب بیرون است
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۲۶
با هستی و نیستیم بیگانگیست
کز هر دو شدن برون، ز مردانگیست
گر من ز عجایبی که در جان دارم
دیوانه نمیشوم، ز دیوانگیست
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۲۷
المنة للّه که نیم هر نفسی
مشغول، چو خلقِ بیخبر، در هوسی
گر خصم شود هر دو جهانم ندهم
با «دانمِ» خود «ندانمِ» هیچ کسی
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۲۸
تا شاگردم به قطع استادترم
تا بندهتر ز جمله آزادترم
کاری است عجب کار من بی سر و بُن
غمگین ترم آن زمان که دلشادترم
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۲۹
چیزی است عجب در دل و جانم که مپرس
مستغرق آن چیز چنانم که مپرس
زین هرچه که در کتابها میبینی
من آن بندانم، این بدانم که مپرس
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۳۰
ما جوهر پاک خویش بشناخته‌ایم
پیش از اجل این خانه بپرداخته‌ایم
از پوست برون رفتن و مرگ آزادیم
کاین پوست به زندگانی انداخته‌ایم
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۳۱
امروز چو من شفیته و مجنون کیست
بر خاک فتاده، با دلی پرخون، کیست
این خود نه منم، خدای میداند و بس
تا آنگاهی که بودم و اکنون کیست
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۳۲
مرغ دل من ز بس که پرواز آورد
عالم عالم، جهان جهان، راز آورد
چندان به همه سوی جهان بیرون شد
کاین هر دو جهان به نقطهای باز آورد
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۳۳
ما را نه به شهر و نه به منزل کاری است
کافتاده چو مرغ نیم بسمل کاری است
در پردهٔ پر عجایب دل کاری است
با کس نتوان گفت که مشکل کاری است
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۳۴
مستم ز می عشق و خراب افتاده
برخاسته دل بیخور و خواب افتاده
در دریایی که آنست در سینهٔ ما
جان رفته و تن بر سر آب افتاده
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۳۵
زین راز که در سینهٔ ما میگردد
وز گردش او چرخ دو تا میگردد
نه سر دانم ز پای نه پای ز سر
کاندر سر و پا بیسر و پا میگردد
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۳۶
چون مرغِ دلم زین قفسِ تنگ برفت
بینقش شد و چو نقش از سنگ برفت
در هر قدمی هزار عالم طی کرد
در هر نفسی هزار فرسنگ برفت
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۳۷
هر روز ز چرخ بیش میخواهم گشت
گاه از پس و گه ز پیش میخواهم گشت
با عالم و خلق عالمم کاری نیست
گرد سر و پای خویش میخواهم گشت
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۳۸
زین پیش دم از سر جنون می‌زده‌ام
وانگه قدم از چرا و چون می‌زده‌ام
عمری بزدم این در و چون بگشادند
من خود ز درون، در برون می‌زده‌ام
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۳۹
من بیخبر از جان و تنم، اینت عجب!
خود میباید خویشتنم، اینت عجب!
با خود آیم با دگری آمدهام
گویی دگری است آنچه منم، اینت عجب!
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۴۰
چون سنگ وجود لعل شد کانم را
در میبینم قطرهٔ بارانم را
برخاست دلم چنان که ننشیند باز
از بس که فرو نشاندم جانم را
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۴۱
چون وصل، غمم بر غمِ هجران بفزود
بس درد که بر امید درمان بفزود
ازمعنی بینهایتم جان میکاست
چون جمله یکی گشت مرا جان بفزود
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۴۲
تا چند ز اندیشه به جان خواهم گشت
تا کی ز هوس گرد جهان خواهم گشت
از بس که درین جهان بدان نزدیکم
گویی که ازین جهان در آن خواهم گشت
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۴۳
هرگاه که در پردهٔ راز آیم من
در گرد دو کون پرده ساز آیم من
گویند کزان جهان کسی نامد باز
هر روز به چند بار باز آیم من
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۴۴
چندان که ز عالم پس و پیشش دیدم
آن خویش ندیدمش که خویشش دیدم
در عمر دراز آن چه بدیدم یک بار
گویی که هزار بار بیشش دیدم
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۴۵
خواهی که ببینی تو به پیدایی راز
خود را ز ورای عقل سودایی ساز
گویی تو که هرچه اندرو مینگرم
چشمی است به صد هزار زیبایی باز
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۴۶
اینجا شکرم مگس فرو میگیرد
صد واقعه پیش و پس فرو میگیرد
بنگر که به صحرا طلبد آنک او را
در هر دو جهان نفس فرو میگیرد
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۴۷
هر روز حجاب بیقراران بیش است
زان، درد من از قطرهٔ باران بیش است
زینجا که منم تا که بدانجا که منم
دو کون چه باشد که هزاران بیش است
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۴۸
دایم ز طلب کردن خود در عجبم
زیرا که زیادتست هر دم طلبم
کاریز همی کَنَم به دل در همه روز
شب آب همی برم زهی روز و شبم!
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۴۹
زان روز که دل پردهٔ این راز شناخت
از پردهٔ دل هزار آواز شناخت
در هر نوعی به فکر سی سال دوید
تا آنگاهی که خویش را باز شناخت
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۵۰
در عشق مرا عقل شد و رای نماند
جان نیز ز دست رفت و بر پای نماند
دی، مِه ز دو کون بود جولانگه فکر
امروز،‌ببین که فکر را جای نماند
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۵۱
چون بحر وجود روی بنمود مرا
موج آمد و باکنار زد زود مرا
در چاه حدوث کار کردم عمری
چون آب برآمد همه بربود مرا
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۵۲
هر جان که چو جان من گرفتار آید
پیوسته درین راه طلبکار آید
تا چند روم که هر نفس صد وادی
از هر سویم همی پدیدار آید
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۵۳
در قلزمِ توحید دو عالم کم گیر
هر چیز که هست قطرهای شبنم گیر
گر دامن من بماند در دست تو هم
آنگاه به دست دامنم محکم گیر
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۵۴
ماییم بدین پردهٔ بیرونی در
هر لحظه به صد گام دگرگونی در
اکنون به جهان به جامهٔ خونی در
رفتیم به قعر بحر بیچونی در
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۵۵
در وادی عشق بیقراری است مرا
سرمایهٔ این سلوک خواری است مرا
جاییست مرا مقام کانجا در سیر
هر لحظه هزار ساله زاری است مرا
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۵۶
آنجا که منم هیچکس آنجا نرسد
جز گرم روی همنفس آنجا نرسد
چون راند آنجا هم از آنجا خیزد
بنشین که کس از پیش و پس آنجا نرسد
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۵۷
صد مرحله زان سوی خرد خواهم شد
فارغ ز وجود نیک و بد خواهم شد
از زیبایی که در پس پرده منم
ای بیخبران عاشق خود خواهم شد
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۵۸
کس را دیدی ز خود نفور افتاده
در فرقت خویشتن صبور افتاده
فی الجمله اگر نشانِ ما میطلبی
ماییم همه ز خویش دور افتاده
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۵۹
عمری دل من غرقهٔ خون آمده بود
بر درگه عشق سرنگون آمده بود
از بس که زد این در وکسش درنگشاد
او بود که از برون درون آمده بود
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۶۰
زآنروز که دل نه شادی و نه غم دید
اقبال هزار ساله در یک دم دید
هرچند که خویش را به هستی کم دید
عالم در خویش و خویش در عالم دید
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۶۱
نه سوختگی شناسم و نه خامی
در مذهب من چه کام و چه ناکامی
گویی که به صد کسم نگه میدارند
ورنه بپریدمی ز بیآرامی
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۶۲
آرام ز جانِ حاضرم میبینم
جنبش ز دلِ مسافرم میبینم
چندان که سلوک میکنم در دل خویش
نه اولِ خود نه آخرم میبینم
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۶۳
چون بادیهٔ عشق، مرا پیش آمد
هر گامم ازو ز صد جهان بیش آمد
دل رفت و درین بادیه تک زد عمری
خود بادیه او بود چو با خویش آمد
عطار — باب ششم: در بیان محو شدۀ توحید و فانی در تفرید — شمارهٔ ۶۴
آن دم که چو بحر کل شود ذات مرا
روزن گردد جملهٔ ذرات مرا
زان میسوزم، چو شمع، تا در ره عشق
یک وقت شود جملهٔ اوقات مرا