mabidan/ganjoor huggingface dataset:
عطار — باب یازدهم: در آنكه سرّ غیب و روح نه توان گفت و نه توان — شمارهٔ ۳۲
تیری که ز شستِ حکمِ جانان گذرد
از جان هدفش ساز که از جان گذرد
زان تیر سپر مجوی کز هر دو جهان
آن تیر ز خویش نیز پنهان گذرد
عطار — باب یازدهم: در آنكه سرّ غیب و روح نه توان گفت و نه توان — شمارهٔ ۳۳
گاه از شادی چو شمع می‌افروزم
گاهی چو چراغی از غمش می‌سوزم
حیران شده و عجب فرومانده‌ام
گوید: «بمدان آنچه ترا آموزم»
عطار — باب یازدهم: در آنكه سرّ غیب و روح نه توان گفت و نه توان — شمارهٔ ۳۴
جانا! ز غم عشق تو فریاد مرا
کز عشق تو جز دریغ نگشاد مرا
هر ذرّه اگر گره گشایی گردد
حل کی شود این واقعه کافتاد مرا
عطار — باب یازدهم: در آنكه سرّ غیب و روح نه توان گفت و نه توان — شمارهٔ ۳۵
زلفت که از او نفع و ضرر در غیب است
هر مویش را هزار سر در غیب است
گر یک شکن از زلف توام کشف شود
چه سود که صد شکن دگر در غیب است
عطار — باب یازدهم: در آنكه سرّ غیب و روح نه توان گفت و نه توان — شمارهٔ ۳۶
بیچاره دلم که راحت جان میجست
جمعیت ازان زلف پریشان میجست
در تاریکی زلف تو فانی گشت
کز تاریکی چشمهٔ حیوان میجست
عطار — باب یازدهم: در آنكه سرّ غیب و روح نه توان گفت و نه توان — شمارهٔ ۳۷
هم شیوهٔ سودای تو نتوان دانست
هم وعدهٔ فردای تو نتوان دانست
میباید بود تا ابد بی سر و پا
چون ره به سر و پای تو نتوان دانست
عطار — باب یازدهم: در آنكه سرّ غیب و روح نه توان گفت و نه توان — شمارهٔ ۳۸
پای از تو فرو شد به گِلم میدانی
دود از تو برآمد ز دلم میدانی
چون سختتر است هر زمان مشکل من
حل نتوان کرد مشکلم میدانی
عطار — باب یازدهم: در آنكه سرّ غیب و روح نه توان گفت و نه توان — شمارهٔ ۳۹
آنها که درین درد مرا میبینند
در درد و دریغای منِ مسکینند
چون یک سر موی از تو خبر نیست رواست
گر هر موئی به ماتمی بنشینند
عطار — باب یازدهم: در آنكه سرّ غیب و روح نه توان گفت و نه توان — شمارهٔ ۴۰
دل سِرّ تو در نو و کهن بازنیافت
سر رشتهٔ عشقت به سخن باز نیافت
گرچه چو فلک بسی بگشت از همه سوی
چه سود که خود را سر و بن باز نیافت
عطار — باب یازدهم: در آنكه سرّ غیب و روح نه توان گفت و نه توان — شمارهٔ ۴۱
جز درد تو درمان دل ریشم نیست
جز آینهٔ شوق تو در پیشم نیست
هر کس چیزی میطلبد، از تو مرا،
چون از تو خبر شد، خبر از خویشم نیست
عطار — باب یازدهم: در آنكه سرّ غیب و روح نه توان گفت و نه توان — شمارهٔ ۴۲
حالم ز من سوخته خرمن بمپرس
تو میدانی ز دوست و دشمن بمپرس
آن غصّه که از تو خوردم آن نتوان گفت
وان قصّه که با تودارم از من بمپرس
عطار — باب یازدهم: در آنكه سرّ غیب و روح نه توان گفت و نه توان — شمارهٔ ۴۳
هجرِ تو هلاکِ من بگوید با تو
دردِ دلِ پاکِ من بگوید با تو
آن قصّه که در بیان نیاید امروز
هر ذرّهٔ خاک من بگوید با تو
عطار — باب یازدهم: در آنكه سرّ غیب و روح نه توان گفت و نه توان — شمارهٔ ۴۴
غم کشته و رنج دیده خواهم مردن
ناگفته و ناشنیده خواهم مردن
صد سال و هزار سال اگر خواهم گفت
چون کبک زبان بریده خواهم مردن
عطار — باب یازدهم: در آنكه سرّ غیب و روح نه توان گفت و نه توان — شمارهٔ ۴۵
چون کار ز دست رفت گفتار چه سود
چون دیده سفید گشت دیدار چه سود
هرچند که جوش میزند جان و دلم
لیکن چو زبان مینکند کار چه سود
عطار — باب یازدهم: در آنكه سرّ غیب و روح نه توان گفت و نه توان — شمارهٔ ۴۶
گر جان گویم عاشق آن دیدار است
ور دل گویم واله آن گفتار است
جان و دل من پر گهرِ اسرار است
لیکن چه کنم که بر زبان مسمار است
عطار — باب یازدهم: در آنكه سرّ غیب و روح نه توان گفت و نه توان — شمارهٔ ۴۷
دل رفت و نگفت دلستانم که چه بود
جان شد که خبر نداد جانم که چه بود
سِرِّ دل و جان من مرا برگفتند
نه خفته نه بیدار ندانم که چه بود
عطار — باب یازدهم: در آنكه سرّ غیب و روح نه توان گفت و نه توان — شمارهٔ ۴۸
عمری دل این سوخته تن در خون داد
و او هر نفسم وعدهٔ دیگرگون داد
چون پرده برانداخت نمود آنچه نمود
ببرید زبانم و سرم بیرون داد
عطار — باب یازدهم: در آنكه سرّ غیب و روح نه توان گفت و نه توان — شمارهٔ ۴۹
جز جان، صفت جان، که تواند گفتن
یک رمز بدیشان که تواند گفتن
سِرّی که میان جان و جانانِ من است
جان داند و جانان که تواند گفتن
عطار — باب یازدهم: در آنكه سرّ غیب و روح نه توان گفت و نه توان — شمارهٔ ۵۰
جانی که به رمز، قصّهٔ جانان گفت
ببرید زبان و بیزبان پنهان گفت
تا کی گویی: «واقعهٔ عشق بگوی!»
چیزی که چشیدنی بود نتوان گفت
عطار — باب یازدهم: در آنكه سرّ غیب و روح نه توان گفت و نه توان — شمارهٔ ۵۱
در فقر، دل و روی سیه باید داشت
ور دم زنی از توبه، گنه باید داشت
ور در بُنِ بحرِ عشق دُر میطلبی
غوّاصی را نفس نگه باید داشت
عطار — باب یازدهم: در آنكه سرّ غیب و روح نه توان گفت و نه توان — شمارهٔ ۵۲
سرّی که دلِ دو کَوْن خون داند کرد
گفتی دلم از پرده برون داند کرد
نابینایی نیم شبی در بُنِ چاه
مویی به هزار شاخ چون داند کرد
عطار — باب دوازدهم: در شكایت از نفس خود — شمارهٔ ۱
چندان که تو اسرار حقیقت خواهی
ز آنجا سخنی نیست به از کوتاهی
آگاه ز سِرْ اوست ز مه تا ماهی
کس را سر مویی نرسد آگاهی
عطار — باب دوازدهم: در شكایت از نفس خود — شمارهٔ ۲
اول میلم چو از همه سویی بود
و آورده به روی هر کسم رویی بود
آخر گفتم بمردم از هستی خویش
خود فرعونی در بُنِ هر مویی بود
عطار — باب دوازدهم: در شكایت از نفس خود — شمارهٔ ۳
ناکرده وجودم بدل اینجا چه کنم
چون نیست مرا خود محل اینجا چه کنم
گویند بیا کآتش موسی بینی
با فرعونی در بغل اینجا چه کنم
عطار — باب دوازدهم: در شكایت از نفس خود — شمارهٔ ۴
آواز آمد مرا که در جستن دوست
شرط است ز پیش مغز، بشکستن پوست
هر عضو ترا جدا جدا میبُرّیم
این سهل بود بلا ز وارستن اوست
عطار — باب دوازدهم: در شكایت از نفس خود — شمارهٔ ۵
عمری چو فلک ز تگ نمیفرسودم
تا همچو زمین کنون فرو آسودم
صدباره همه گرد جهان پیمودم
چندان که شدم، حجاب من، من بودم
عطار — باب دوازدهم: در شكایت از نفس خود — شمارهٔ ۶
هرچند دریغ صدهزار است هنوز
زین بیش دریغ بر شمار است هنوز
هر روز هزار بار خود را کشتم
وین کافر نفس برقرار است هنوز
عطار — باب دوازدهم: در شكایت از نفس خود — شمارهٔ ۷
گفتم که شد از نفس پلیدم، دل، پاک
دردا که نشد پاک و شد از درد هلاک
اندر حق آنکسی چه گویند آخر
کاو غرقهٔ دریاست جنب رفته به خاک
عطار — باب دوازدهم: در شكایت از نفس خود — شمارهٔ ۸
تا با سگ نفس همنشین خواهم بود
در خرمن شرک خوشه چین خواهم بود
بسیار بکوشیدم و بِهْ مینشود
تا آخر عمر همچنین خواهم بود
عطار — باب دوازدهم: در شكایت از نفس خود — شمارهٔ ۹
هر دم سگ نفس با دلم باز نهد
با سوز دلم ستیزهای ساز نهد
هر شب به هزار حیلتش بندم راست
چون روز در آید کژی آغاز نهد
عطار — باب دوازدهم: در شكایت از نفس خود — شمارهٔ ۱۰
نفسی دارم که هر نفس مِه گردد
گفتم که ریاضت دهمش بِهْ گردد
چندان که به جهد لاغرش گردانم
از یک سخن دروغ فربه گردد
عطار — باب دوازدهم: در شكایت از نفس خود — شمارهٔ ۱۱
از آتش شهوت جگرم میسوزد
وز حرص همه مغز سرم میسوزد
چون پاک شود دلم چو این نفس پلید
هر لحظه به نوعی دگرم میسوزد
عطار — باب دوازدهم: در شكایت از نفس خود — شمارهٔ ۱۲
خون شد جگرم ز غصّهٔ خویش مرا
وز بیم رهی که هست در پیش مرا
هرگز نرسد به نوش توحید دلم
تا کژدم نفس میزند نیش مرا
عطار — باب دوازدهم: در شكایت از نفس خود — شمارهٔ ۱۳
دل را که نه دنیا و نه دین میبینم
با نفس پلید همنشین میبینم
چون شیری شد مویم و در هر بن موی
صد شیر و پلنگ در کمین میبینم
عطار — باب دوازدهم: در شكایت از نفس خود — شمارهٔ ۱۴
از جان سیرم ازانک تن میخواهد
بی یوسفِ مهر، پیرهن میخواهد
موری که به سالی بخورد یک دانه
انبار به مُهرِ خویشتن میخواهد
عطار — باب دوازدهم: در شكایت از نفس خود — شمارهٔ ۱۵
گاهم ز سگ نفس مشوش بودن
گاهم ز سر خشم بر آتش بودن
گفتی: «خوش باش» چون مرا دست دهد
با این همه سگ در اندرون خوش بودن
عطار — باب دوازدهم: در شكایت از نفس خود — شمارهٔ ۱۶
این نفس کم انگاشته آید آخر
تا چند سرافراشته آید آخر
ای بس که فرو داشتهام این سگ را
تا بوکه فرو داشته آید آخر
عطار — باب دوازدهم: در شكایت از نفس خود — شمارهٔ ۱۷
چون نفس سگیست بدگمان چتوان کرد
گلخن دارد پر استخوان چتوان کرد
گر در پیشش هزارتن مُرده شوند
او زندهتر است هر زمان چتوان کرد
عطار — باب دوازدهم: در شكایت از نفس خود — شمارهٔ ۱۸
هر دل که ز سرِّ کار آگاهی داشت
درگوشه نشست ومنصبِ شاهی داشت
چون نیست ز نفسِ تو کسی دشمن تر
پس از که امیدِ دوستی خواهی داشت
عطار — باب دوازدهم: در شكایت از نفس خود — شمارهٔ ۱۹
آنها که مدام از پس این کار شوند
در کشتن این نفس ستمکار شوند
در پوست هزار اژدها خفته تُراست
چون مرگ درآید همه بیدار شوند
عطار — باب دوازدهم: در شكایت از نفس خود — شمارهٔ ۲۰
آنجا که فنای نامداران باید
بر باقی نفس، تیرباران باید
یک ذرّه گرت منی بود دوزخ تو
از هفت چه آید که هزاران باید
عطار — باب دوازدهم: در شكایت از نفس خود — شمارهٔ ۲۱
ای نفس فرو گرفته سر تا سر تو
آلوده نجاستِ منی گوهرِ تو
گر در آتش به عمرها میسوزی
هم بوی منی زند ز خاکسترِ تو
عطار — باب دوازدهم: در شكایت از نفس خود — شمارهٔ ۲۲
ای در غم نان و جامه و آز و نیاز
افتاده به بازار جهان در تک و تاز
کاری دگرت نیست به جز خوش خفتن
گه مزبله پر میکن و گه میپرداز
عطار — باب دوازدهم: در شكایت از نفس خود — شمارهٔ ۲۳
بد چند کنی کار نکو کن بنشین
سجادهٔ تسلیم فرو کن بنشین
در خانهٔ استخوانی آخر با سگ
نتوانی زیست دفع او کن بنشین
عطار — باب دوازدهم: در شكایت از نفس خود — شمارهٔ ۲۴
هر دل که به نفس ره به آگاهی برد
به زانکه رهی ز ماه تا ماهی برد
زودا که به سرچشمهٔ حیوان برسی
گر در ظلمات نفس، ره خواهی برد
عطار — باب دوازدهم: در شكایت از نفس خود — شمارهٔ ۲۵
از کس چو سخن نمیپذیری آخر
آگه نشوی تا بنمیری‌ آخر
چندان بدوی از پی شهوت که مپرس
یک گام به صدق برنگیری آخر
عطار — باب دوازدهم: در شكایت از نفس خود — شمارهٔ ۲۶
ای عقلِ تو کرده مبتلای خویشت
از عقل، عَقیله هر زمانی بیشت
هر لحظه ز عقل، عَقْبَهای در پیشت
فریاد ز عقلِ مصلحت اندیشت
عطار — باب دوازدهم: در شكایت از نفس خود — شمارهٔ ۲۷
دردا که دلی که در جهان کار نداشت
بگذشت و ز دین اندک و بسیار نداشت
صد شب ز برای نفس دشمن بنخفت
یک شب ز برای دوست بیدار نداشت
عطار — باب دوازدهم: در شكایت از نفس خود — شمارهٔ ۲۸
مائیم به امر، پای ناآورده
یک عذر گره گشای ناآورده
هر روز هزار عهد محکم بسته
وآنگاه یکی بجای ناآورده
عطار — باب دوازدهم: در شكایت از نفس خود — شمارهٔ ۲۹
گاهی به هوس حرف فنا میخوانیم
گاهی ز هوس نزد بقا میمانیم
تر دامنی وجود خود میدانیم
بر خشک بمانده چند کشتی رانیم
عطار — باب دوازدهم: در شكایت از نفس خود — شمارهٔ ۳۰
مائیم که نه سوخته و نه خامیم
نه صاف چشیده و نه دُرد آشامیم
گرچه چو فلک ز عشق بیآرامیم
صد سال به تک دویده در یک گامیم
عطار — باب دوازدهم: در شكایت از نفس خود — شمارهٔ ۳۱
یک عاشق پاک و یک دل زنده کجاست
یک سوخته بی فکر پراکنده کجاست
چون بندهٔ اندیشهٔ خویشاند همه
پس در دو جهان خدای را بنده کجاست
عطار — باب دوازدهم: در شكایت از نفس خود — شمارهٔ ۳۲
دردا که غرور بود و بسیاری بود
یک یک مویم بتی و زنّاری بود
پنداشته بودم که مرا کاری بود
چه کار و کدام کار پنداری بود
عطار — باب دوازدهم: در شكایت از نفس خود — شمارهٔ ۳۳
بیچاره دلم که خویش حُرْ میپنداشت
با دست تهی کیسهٔ پر میپنداشت
بسیار دُر افشاند ولیکن چو بدید
جز مُهره نبود آنچه دُر میپنداشت
عطار — باب دوازدهم: در شكایت از نفس خود — شمارهٔ ۳۴
مسکین دل من تخم طلب کاشته بود
عمری عَلَمِ عِلْم برافراشته بود
از هرچه که پنداشته بود او همه عمر
فی الجمله چه گویم، همه پنداشته بود
عطار — باب دوازدهم: در شكایت از نفس خود — شمارهٔ ۳۵
گه خلوت بینِ هفت گلشن بودم
گه گوشه نشینِ کنجِ گلخن بودم
در گردِ جهان دست برآوردم من
دیار نبود بندِ من، من بودم
عطار — باب سیزدهم: در ذمِّ مردمِ ب‍یحوصله و معانی كه تعلّق به — شمارهٔ ۱
هر جان که بدان سرِّ معما نرسید
در شیب فرو رفت و به بالا نرسید
بیچاره دل کسی که از شومی نفس
در قطرگی افتاد و به دریا نرسید
عطار — باب سیزدهم: در ذمِّ مردمِ ب‍یحوصله و معانی كه تعلّق به — شمارهٔ ۲
هر دل که بجان طریق دمساز نیافت
در ذُلّ بماند و هیچ اعزاز نیافت
اقبال دو کون، ره بدو یافتن است
بیچاره کسی که ره بدو باز نیافت
عطار — باب سیزدهم: در ذمِّ مردمِ ب‍یحوصله و معانی كه تعلّق به — شمارهٔ ۳
سنگی که نه در فروغِ خور خواهد ماند
ممکن نبود که او گهر خواهد ماند
هر کو با اصل شاخ پیوسته نکرد
پیوسته شکسته شاخ، درخواهد ماند
عطار — باب سیزدهم: در ذمِّ مردمِ ب‍یحوصله و معانی كه تعلّق به — شمارهٔ ۴
مردند همه، در هوسی، چتوان کرد
من با که برآرم نفسی، چتوان کرد
دیرست که روز باز بودست ولیک
بیدار نمیشود کسی، چتوان کرد
عطار — باب سیزدهم: در ذمِّ مردمِ ب‍یحوصله و معانی كه تعلّق به — شمارهٔ ۵
کو دل که بداند نفسی اسرارش
کو گوش که بشنود دمی گفتارش
آن ماه جمال مینماید شب و روز
کو دیده که تا برخورد از دیدارش
عطار — باب سیزدهم: در ذمِّ مردمِ ب‍یحوصله و معانی كه تعلّق به — شمارهٔ ۶
گر دیدهوری مرد لقا باید شد
مستغرق وحدتِ خدا باید شد
جایی که بود وجود دریا دایم
مشغول به کُوپْله چرا باید شد
عطار — باب سیزدهم: در ذمِّ مردمِ ب‍یحوصله و معانی كه تعلّق به — شمارهٔ ۷
چون می بتوان به پادشاهی مردن
افسوس بود بدین تباهی مردن
عالم همه پرمایدهٔ انعام است
تو گرسنه و تشنه بخواهی مردن
عطار — باب سیزدهم: در ذمِّ مردمِ ب‍یحوصله و معانی كه تعلّق به — شمارهٔ ۸
ای در طلب گره گشائی مرده
در وصل بزاده در جدائی مرده
ای بر لب بحر، تشنه، با خاک شده
وی بر سر گنج در گدائی مرده
عطار — باب سیزدهم: در ذمِّ مردمِ ب‍یحوصله و معانی كه تعلّق به — شمارهٔ ۹
ای همچو سگی به استخوانی قانع
تاکی باشی به خاکدانی قانع
چون هر نَفَست هزار جان در راه است
از بهرِ چه‌ای به نیم جانی قانع
عطار — باب سیزدهم: در ذمِّ مردمِ ب‍یحوصله و معانی كه تعلّق به — شمارهٔ ۱۰
ای جان تو در ذُلِّ جدائی قانع
گشته دل تو به بی وفائی قانع
این سخت نیایدت که میباید بود
سلطان بچه‌ای را به گدائی قانع
عطار — باب سیزدهم: در ذمِّ مردمِ ب‍یحوصله و معانی كه تعلّق به — شمارهٔ ۱۱
هرگاه که سِرِّ معرفت یابی باز
هر لحظه هزار منزلت یابی باز
چه سود که خویش را به صورت یابی
کار آن باشد که در صفت یابی باز
عطار — باب سیزدهم: در ذمِّ مردمِ ب‍یحوصله و معانی كه تعلّق به — شمارهٔ ۱۲
چون مرغ دلم حوصلهٔ راز نیافت
چون چرخ، طریق، جز تک و تاز نیافت
گویند چرا میننشیند دل تو
چون بنشیند چو جای خود باز نیافت
عطار — باب سیزدهم: در ذمِّ مردمِ ب‍یحوصله و معانی كه تعلّق به — شمارهٔ ۱۳
ای مرد فسرده راز مینشناسی
یک نکته به جز مجاز مینشناسی
مردی خرفی بماندهای بر سر کوی
کوری و کری و باز مینشناسی
عطار — باب سیزدهم: در ذمِّ مردمِ ب‍یحوصله و معانی كه تعلّق به — شمارهٔ ۱۴
از مال همه جهان جوی داری تو
وز خرمن عالم دروی داری تو
تو مرد عیان نهای که از هرچه که هست
گر خواهی وگرنه پرتوی داری تو
عطار — باب سیزدهم: در ذمِّ مردمِ ب‍یحوصله و معانی كه تعلّق به — شمارهٔ ۱۵
کو عقل که قصد آن جلالت کردی
کو دل که در آن دایره حالت کردی
چیزی که بر او دلالتی خواهد کرد
ای کاش که خویش را دلالت کردی
عطار — باب سیزدهم: در ذمِّ مردمِ ب‍یحوصله و معانی كه تعلّق به — شمارهٔ ۱۶
چون حوصله نیست تا خبر خواهد شد
یک قطره ز صد بحر گهر خواهد شد
از دریایی که وصف آن نتوان کرد
جاوید همی آب بدر خواهد شد
عطار — باب سیزدهم: در ذمِّ مردمِ ب‍یحوصله و معانی كه تعلّق به — شمارهٔ ۱۷
چون بسیارم تجربه افتاد از خویش
از تجربه آمدم به فریاد از خویش
در تجربه هر که نیست آزاد از خویش
خاکش بر سر که سرنگون باد از خویش
عطار — باب سیزدهم: در ذمِّ مردمِ ب‍یحوصله و معانی كه تعلّق به — شمارهٔ ۱۸
جانا جانم غرقهٔ دریای تو بود
پیوسته چو قطره بی سر وپای تو بود
من حوصلهای نداشتم، این همه کار،
از حوصله بخشیدن سودای تو بود
عطار — باب سیزدهم: در ذمِّ مردمِ ب‍یحوصله و معانی كه تعلّق به — شمارهٔ ۱۹
این کار که عشق تو مرا پیش آورد
نه در خورِ جانِ منِ درویش آورد
من حوصلهای نداشتم، عشق توام،
چندان کامد، حوصله با خویش آورد
عطار — باب سیزدهم: در ذمِّ مردمِ ب‍یحوصله و معانی كه تعلّق به — شمارهٔ ۲۰
در بادیهٔ تو منزلی میباید
وز واقعهٔ تو حاصلی میباید
خون میگردد دلم به هر دم صد بار
در راهِ تو از سنگ، دلی میباید
عطار — باب سیزدهم: در ذمِّ مردمِ ب‍یحوصله و معانی كه تعلّق به — شمارهٔ ۲۱
گر یک دم پاک می برآید از من
صد گنج ز خاک می برآید از من
ور خود همگی عشق ترا میباشم
در حال هلاک می برآید از من
عطار — باب سیزدهم: در ذمِّ مردمِ ب‍یحوصله و معانی كه تعلّق به — شمارهٔ ۲۲
در عشق رخت علم و خرد باختهام
چه علم و خرد که جان خود باختهام
در راه تو هرچه داشتم حاصل عمر
در باختم و هنوز بد باختهام
عطار — باب سیزدهم: در ذمِّ مردمِ ب‍یحوصله و معانی كه تعلّق به — شمارهٔ ۲۳
دل در طلب وصال تو جان میباخت
در کافری زلف تو ایمان میباخت
چون محو همی گشت ز پیدائی تو
در دیده ز تو، عشق تو، پنهان میباخت
عطار — باب سیزدهم: در ذمِّ مردمِ ب‍یحوصله و معانی كه تعلّق به — شمارهٔ ۲۴
چون طاقت عشق تو ندارم آخر
در دردِ تو چون عمر گذارم آخر
رویی که به صد هزار باطل کردم
آن روی چگونه در تو آرم آخر
عطار — باب سیزدهم: در ذمِّ مردمِ ب‍یحوصله و معانی كه تعلّق به — شمارهٔ ۲۵
چون خون دلم بی تو بخوردم آخر
در خون جگر چرا نگردم آخر
در عشق تو هر حیله که میدانستم
کردم همه و هیچ نکردم آخر
عطار — باب سیزدهم: در ذمِّ مردمِ ب‍یحوصله و معانی كه تعلّق به — شمارهٔ ۲۶
در قلزم عشق تو که دیار نماند
تا غرقه شوم ز خود بسی کار نماند
بس زیر و زبر که آمدم تا آخر
ناچیز چنان شدم که آثار نماند
عطار — باب سیزدهم: در ذمِّ مردمِ ب‍یحوصله و معانی كه تعلّق به — شمارهٔ ۲۷
جان نتواند ز عشق بر جای بُدن
تن نتواند زعشق بر پای بُدن
کاری عجب اوفتاد ما را با تو
نه روی گریختن نه یارای بُدن
عطار — باب سیزدهم: در ذمِّ مردمِ ب‍یحوصله و معانی كه تعلّق به — شمارهٔ ۲۸
آهی که ز دست غم برآرم بی تو
زان آه، جهان بهم برآرم بی تو
نه طاقت آنکه با تو باشم یک دم
نه زهرهٔ آن که دَم برآرم بی تو
عطار — باب سیزدهم: در ذمِّ مردمِ ب‍یحوصله و معانی كه تعلّق به — شمارهٔ ۲۹
هر روز ره عشق تو از سر گیرم
هر شب ز غم تو ماتمی درگیرم
نه زهرهٔ آنکه دل نهم بر چو تویی
نه طاقت آنکه دل ز تو برگیرم
عطار — باب سیزدهم: در ذمِّ مردمِ ب‍یحوصله و معانی كه تعلّق به — شمارهٔ ۳۰
هر کس که ز زلف تو ندارد تابی
از چشمهٔ خضر تو نیابد آبی
گر خود همه بیدارترین کس باشد
حقا که ز بیداری او به خوابی
عطار — باب چهاردهم: در ذَمّ دنیا و شكایت از روزگار غدّار — شمارهٔ ۱
تا کی ز جهان رنج و ستم باید دید
تا چند خیال بیش و کم باید دید
حقا که به هیچ مینیرزد همه کون
از هیچ چرا این همه غم باید دید
عطار — باب چهاردهم: در ذَمّ دنیا و شكایت از روزگار غدّار — شمارهٔ ۲
دریاست جهان که تخت اینجا بنهد
دل مردم شوربخت اینجا بنهد
در هر قدمی هزار سر خاک ره است
خاکش بر سر که رخت اینجا بنهد
عطار — باب چهاردهم: در ذَمّ دنیا و شكایت از روزگار غدّار — شمارهٔ ۳
هر کز پی دنیای دنی خواهد بود
در دوزخِ فرعون منی خواهد بود
چون گلخن دنیای دنی جای سگانسْت
سگ به ز کسی که گلخنی خواهد بود
عطار — باب چهاردهم: در ذَمّ دنیا و شكایت از روزگار غدّار — شمارهٔ ۴
دنیای دنی چیست سرای ستمی
افتاده هزار کشته در هر قدمی
گر نقد شود کرای شادی نکند
ور فوت شود جمله نیرزد به غمی
عطار — باب چهاردهم: در ذَمّ دنیا و شكایت از روزگار غدّار — شمارهٔ ۵
چون هست جهان جایگه رسوایی
در جایگهی چنین چرا میپایی
چون میگویی که من نیم اینجایی
پس این همه از چه رو فرو میآیی
عطار — باب چهاردهم: در ذَمّ دنیا و شكایت از روزگار غدّار — شمارهٔ ۶
دود است همه جهان، جهان دود انگار
وین دیر نمای را فنا زود انگار
چون نابودست اصل هر بود که هست
هر بود که بود گشت نابود انگار
عطار — باب چهاردهم: در ذَمّ دنیا و شكایت از روزگار غدّار — شمارهٔ ۷
این دنیای غدار چه خواهی کردن
وین شوکهٔ پرخار چه خواهی کردن
آخر نه پلنگی تو نه خوکی نه سگی
این گلخن مردار چه خواهی کردن
عطار — باب چهاردهم: در ذَمّ دنیا و شكایت از روزگار غدّار — شمارهٔ ۸
از شعبدهٔ جهان چه برخواهد خاست
وز حُقّهٔ آسمان چه برخواهد خاست
زین گلخن دنیا و سگِ نفس تو را
جز حسرتِ جاودان چه برخواهد خاست
عطار — باب چهاردهم: در ذَمّ دنیا و شكایت از روزگار غدّار — شمارهٔ ۹
دنیا که جوی وفا ندارد در پوست
هر لحظه هزار مغز سرگشتهٔ اوست
چیزی که خدای دشمنش میدارد
گر دشمن حق نهای، چرا داری دوست
عطار — باب چهاردهم: در ذَمّ دنیا و شكایت از روزگار غدّار — شمارهٔ ۱۰
دنیا چه کنی چو بیوفا خواهد بود
درخونِ همه خلقِ خدا خواهد بود
گیرم که بقاءِ نوح یابی در وی
آخر نه به عاقبت فنا خواهد بود
عطار — باب چهاردهم: در ذَمّ دنیا و شكایت از روزگار غدّار — شمارهٔ ۱۱
ای دل تَبَعِ دُنیی غدّار مشو
همچون کرکس از پی مردار مشو
چون خلق جهان بدو گرفتار شدند
تو گر مردی بدو گرفتار مشو
عطار — باب چهاردهم: در ذَمّ دنیا و شكایت از روزگار غدّار — شمارهٔ ۱۲
گر هر دو جهان فی المثل انگشتری است
وان کرده در انگشت یکی لشکری است
گر رحم نیایدت بر آنکس همه روز
میدان تو که آن علامت کافری است
عطار — باب چهاردهم: در ذَمّ دنیا و شكایت از روزگار غدّار — شمارهٔ ۱۳
ای دل ای دل غم جهان چند خوری
و اندوه به لب آمده جان چند خوری
در گوشهٔ گلخنی که پرخوک و سگند
این لقمه که آتش به از آن چند خوری
عطار — باب چهاردهم: در ذَمّ دنیا و شكایت از روزگار غدّار — شمارهٔ ۱۴
چون نیست درین چاه بلا دسترسیت
بر پشتی کیست هر زمانی هوسیت
بر چرخ سیاه کاسهٔ بی سر و بن
صد کوزه توان گریست در هر نفسیت
عطار — باب چهاردهم: در ذَمّ دنیا و شكایت از روزگار غدّار — شمارهٔ ۱۵
یک حاجت بیدلی روا مینکنند
یک وعدهٔ عاشقی وفا مینکنند
این است غم ما که درین تنهائی
ما را به غم خویش رها مینکنند
عطار — باب چهاردهم: در ذَمّ دنیا و شكایت از روزگار غدّار — شمارهٔ ۱۶
جان رفت و به ذوق زندگانی نرسید
تن رفت و به هیچ کامرانی نرسید
وین غمکش شبرو که دلش میخوانند
هرگز روزی به شادمانی نرسید
عطار — باب چهاردهم: در ذَمّ دنیا و شكایت از روزگار غدّار — شمارهٔ ۱۷
هر دم که زنم چو جانم آید به لبم
از زندگی خویشتن اندر عجبم
عمرم همه صرف گشت در غصّه چنانک
یک خوش دلیم نبُد که خوش باد شبم!
عطار — باب چهاردهم: در ذَمّ دنیا و شكایت از روزگار غدّار — شمارهٔ ۱۸
بویی که به جان ممتحن می‌آید
از بهر هلاک جان و تن می‌آید
تا چند کمان کشم که هر تیر که من
می‌اندازم بر دل من می‌آید
عطار — باب چهاردهم: در ذَمّ دنیا و شكایت از روزگار غدّار — شمارهٔ ۱۹
گه خستهٔ لن ترانیم موسی وار
گه کشتهٔ نامرادیم یحیی وار
هر لحظه به سوزنی دگر مانده باز
در رشته کشم غمی دگر عیسی وار
عطار — باب چهاردهم: در ذَمّ دنیا و شكایت از روزگار غدّار — شمارهٔ ۲۰
هر روز درین دایره سرگشتهترم
چون دایرهای بمانده بی پا و سرم
و امروز چنان شدم که آبی نخورم
تا هم چندان خون نچکد از جگرم
عطار — باب چهاردهم: در ذَمّ دنیا و شكایت از روزگار غدّار — شمارهٔ ۲۱
تا کی باشم عاجز و مضطر مانده
بادی در دست و خاک بر سر مانده
هر روزم اگر هزاردر بگشایند
من زانهمه همچو حلقه بر در مانده
عطار — باب چهاردهم: در ذَمّ دنیا و شكایت از روزگار غدّار — شمارهٔ ۲۲
روزی نه که دل قصهٔ دمساز نخواند
یک شب نه که حرفی ورق راز نخواند
چندانکه حساب برگرفتم با خویش
چه سود که یک حساب من باز نخواند
عطار — باب چهاردهم: در ذَمّ دنیا و شكایت از روزگار غدّار — شمارهٔ ۲۳
امروز منم به جان و تن درمانده
هم من به بلا و رنج من درمانده
شوریده دلی هزار شور آورده
بیخویشتنی به خویشتن درمانده
عطار — باب چهاردهم: در ذَمّ دنیا و شكایت از روزگار غدّار — شمارهٔ ۲۴
در عشق چو من کسی نه بیچاره شود
یا چون دل من دلی جگر خواره شود
یک ذره ازین بار که بر جان من است
بر کوهی اگر نهی به صد پاره شود
عطار — باب چهاردهم: در ذَمّ دنیا و شكایت از روزگار غدّار — شمارهٔ ۲۵
تا کی خود را ز هجر دلبند کشم
غم در دل و جان آرزومند کشم
دردی که فلک ز تاب آن خم دارد
چون دل بنماند دردِ دل چند کشم
عطار — باب چهاردهم: در ذَمّ دنیا و شكایت از روزگار غدّار — شمارهٔ ۲۶
هر دم دل من زچرخ بندی دارد
هر لحظه به تازگی گزندی دارد
یک قطرهٔ خون برای اللّه! بگوی
تا طاقت حادثات چندی دارد
عطار — باب چهاردهم: در ذَمّ دنیا و شكایت از روزگار غدّار — شمارهٔ ۲۷
بر دل ز غم زمانه باری دارم
در دیدهٔ هر مراد خاری دارم
نه هم نفسی نه غمگساری دارم
شوریده دلی و روزگاری دارم
عطار — باب چهاردهم: در ذَمّ دنیا و شكایت از روزگار غدّار — شمارهٔ ۲۸
جز بیخبری هیچ خبر نیست مرا
وز اهل نظر هیچ نظر نیست مرا
هر چند که صد نوحه گرم میباید
جز نوحه گری کار دگر نیست مرا
عطار — باب چهاردهم: در ذَمّ دنیا و شكایت از روزگار غدّار — شمارهٔ ۲۹
با نااهلی که نان خورم خون شمرم
افسانهٔ او را بتر افسون شمرم
با ناجنسی اگر دمی بنشینم
حقّا که ز هفت دوزخ افزون شمرم
عطار — باب چهاردهم: در ذَمّ دنیا و شكایت از روزگار غدّار — شمارهٔ ۳۰
بگرفت ز نااهل جهانی غم ازین
مردن به از آنکه صحبتش ماتم ازین
با نااهلی اگر بهشتی بودم
دوزخ طلبم که آن عقوبت کم ازین
عطار — باب پانجدهم: در نیازمندی به ملاقات همدمی محرم — شمارهٔ ۱
دل خون شد و کس محرم این راز نیافت
در روی زمین هم نفسی باز نیافت
پر درد به خاک رفت و در عالم خاک
هم صحبت و هم درد و هم آواز نیافت
عطار — باب پانجدهم: در نیازمندی به ملاقات همدمی محرم — شمارهٔ ۲
دل را همه عمر محرمی دست نداد
دلخسته برفت و مرهمی دست نداد
من در همه عمر همدمی میجستم
عمرم شد و همدمی دمی دست نداد
عطار — باب پانجدهم: در نیازمندی به ملاقات همدمی محرم — شمارهٔ ۳
سرمایهٔ عالم درمی بیش نبود
سر دفترِ هستی عدمی بیش نبود
با همنفسی گر نفسی دستم داد
زان نیز چه گویم که دمی بیش نبود
عطار — باب پانجدهم: در نیازمندی به ملاقات همدمی محرم — شمارهٔ ۴
دردا که درین سوز و گدازم کس نیست
همراه، درین راه درازم کس نیست
در قعرِ دلم جواهر راز بسی است
اما چه کنم محرم راز کس نیست
عطار — باب پانجدهم: در نیازمندی به ملاقات همدمی محرم — شمارهٔ ۵
کو مستمعی تا سخنش برگویم
واحوالِ دلِ ممتحنش برگویم
بیخویشتنی ندیدهام در همه عمر
تا واقعهٔ خویشتنش برگویم
عطار — باب پانجدهم: در نیازمندی به ملاقات همدمی محرم — شمارهٔ ۶
این سوز که خاست با که بتوانم گفت
وین واقعه راست با که بتوانم گفت
این دم که مراست با که بتوانم زد
وین غم که مراست با که بتوانم گفت
عطار — باب پانجدهم: در نیازمندی به ملاقات همدمی محرم — شمارهٔ ۷
چشم من دلخسته به هر انجمنی
چون خویشتنی ندید بیخویشتنی
چون همنفسی نیافتم در همه عمر
در غصّه بسوختم دریغا چو منی!
عطار — باب پانجدهم: در نیازمندی به ملاقات همدمی محرم — شمارهٔ ۸
چندانکه به درد عشق میپویم من
در دردم و دردِ عشق میجویم من
کو سوختهای که جان او میسوزد
تا بو که بداند که چه میگویم من
عطار — باب پانجدهم: در نیازمندی به ملاقات همدمی محرم — شمارهٔ ۹
آنکس که غمِ کهنه و نو میداند
حالِ منِ سرگشته نکو میداند
دردِ من و عجزِ من و حیرانی من
گو هیچ کسی مدان چو او میداند
عطار — باب پانجدهم: در نیازمندی به ملاقات همدمی محرم — شمارهٔ ۱۰
کی باشد و کی که من مانم و او
وین قصّه که کس نخواند من خوانم و او
آن روز که جانِ من برآید از تن
او داند و من دانم و من دانم و او
عطار — باب پانجدهم: در نیازمندی به ملاقات همدمی محرم — شمارهٔ ۱۱
آنکس که نه غم خوارگیم خواهد کرد
دیوانهٔ یکبارگیم خواهد کرد
کس نیست به بیچارگی من امروز
که چارهٔ بیچارگیم خواهد کرد
عطار — باب پانجدهم: در نیازمندی به ملاقات همدمی محرم — شمارهٔ ۱۲
در پای بلا فتادهام، چتوان کرد
سر رشته ز دست دادهام، چتوان کرد
زان روز که زادهام ز مادر بیکس
در گشته به خون بزادهام، چتوان کرد
عطار — باب پانجدهم: در نیازمندی به ملاقات همدمی محرم — شمارهٔ ۱۳
دردا که ز درد ناکسی میمیرم
در مشغلهٔ مهوّسی میمیرم
هر روز هزار گنج مییابم باز
اما به هزار مفلسی میمیرم
عطار — باب پانجدهم: در نیازمندی به ملاقات همدمی محرم — شمارهٔ ۱۴
پیوسته زبون روزگار آمده‌ام
سرگشتهٔ چرخ بی‌قرار آمده‌ام
چون نآمده‌ام به هیچ کاری هرگز
سبحان اللّه! پس به چه کار آمده‌ام
عطار — باب پانجدهم: در نیازمندی به ملاقات همدمی محرم — شمارهٔ ۱۵
یک دم دل محنت کشم آسوده نشد
تا خون دلم ز دیده پالوده نشد
سودای جهان، که هر زمان بیشترست،
ای بس که بپیمودم و پیموده نشد
عطار — باب پانجدهم: در نیازمندی به ملاقات همدمی محرم — شمارهٔ ۱۶
ای آن که به کلّی دل و جان داده نه‌ای
در ره، چو قلم، به فرق استاده نه‌ای
چندان که ملامتم کنی باکی نیست
تو معذوری که کار افتاده نه‌ای
عطار — باب پانجدهم: در نیازمندی به ملاقات همدمی محرم — شمارهٔ ۱۷
هر دل که نه در زمانه روز افزون شد
نتوان گفتن که حال آن دل چون شد
بس عقل، که بی پرورش دایهٔ فکر
طفل آمد و طفل از جهان بیرون شد