mabidan/ganjoor huggingface dataset:
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۹۷
تیر خدنگ غمزه‌ات، از جان ما گذشت 
بر ما ز غمزه تو چه گویم، چه‌ها گذشت 
وقت صباح، بر سر شمع، از ممر باد 
نگذشت، آن چه بر سر ما از صبا گذشت 
در حیرتم، که باد به زلف تو، چون رسید 
فی الجمله چون رسید از آنجا چرا گذشت 
بر ما ز آب دیده شب، دوش تا به روز 
باران محتن آمد و سیل بلا گذشت 
یارب چه رفت، بر سر ما دوش، کان صنم 
بیگانه وش، درآمد و بر آشنا گذشت 
چندان گریستیم، که من بعد اگر کسی 
آید به سوی ما نتواند ز ما گذشت 
سلمان دوای درد دل، از کس طلب مکن 
با درد خود بساز، که کار از دوا گذشت
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۹۸
چند گویم، در فراقت کابم از سر گذشت؟
شد بپایان عمر و پایانی ندارد سرگذشت 
چون نویسم، کز فراقت، بر سر کلکم چه رفت 
باز سودایت چه بر طومار و بر دفتر گذشت 
جانم آمد، بر لب و کشتیش بر خشک اوفتاد 
آه من تا بحر نیلی رفت و زان برتر گذشت 
هر خدنگی کامد، از مشکین کمان ابروت 
در دل مسکین من، پیکان بماند و سرگذشت 
ناوکی کز دست شستت جست، آمد بر دلم 
از نسیم نوبهاری، بر دلم خوشتر گذشت 
در دو عالم، مقصد و مقصود جان عاشقان 
نیست جز خاک درت، چون می‌توان زان در گذشت 
خاک بر سر می‌کنم، چون باد و می‌گریم چو ابر 
گرچه ابرت از فراز بام و باد از در گذشت 
شمع را در گیر، امشب تا بگوید روشنت 
کز خیالت، دوش سلمان را چها بر سر گذشت
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۹۹
بر دل من تا خیال آن پری پیکر، گذشت 
کافرم گر در خیالم، صورتی دیگر گذشت 
ای بسا، کز آتش سودای آن مشکین نفس 
دود پیچاپیچ من زین آبگون چنبر گذشت 
از هوا دل گشت لرزان، در برم چون برگ بید 
هر کجا بادی بران، شمشاد و نسرین بر گذشت 
تن به پیشت، شمع سان می‌سوخت، در شب تا بمرد 
دل به کویت، چون صبا می‌داد جان تا درگذشت 
غرقه دریای بی‌پایان هجران را اگر
دستگیری می‌کنی دریاب، کاب از سر گذشت 
اشکم افتاد از نظر زان رو، فرو رفت او به خاک 
برکشیدم ناله، را تا از ثریا برگذشت 
آنچه از خیل خیالت بر سر سلمان گذشت
بر سرش بگذر شبی، تا با تو گوید سرگذشت
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۰۰
از سر دنیا و دین، مردانه در خواهم گذشت 
مست و لایعقل، به کوی یار، بر خواهم گذشت 
جان سپر کردم به پیشش، پیش از آن کاندر غمش 
بگذرد تیر از سپر زیر سپر خواهم گذشت 
از هوا، باد صبا جان می‌دهد در کوی دوست 
در هوا داری من از باد سحر، خواهم گذشت 
بعد ازین، من بر خط سودای خوبان چون قلم 
گر قدم خواهم نهاد، اول ز سر خواهم گذشت 
عمر من در کوی او با یک دم افتاد، ای رقیب 
چند گویی در گذر یکدم که در خواهم گذشت
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۰۱
آب چشمم راز دل، یک یک، به مردم، باز گفت 
عاشقی و مستی و دیوانگی، نتوان نهفت 
پرده عشاق را برداشت مطرب در سماع 
گو فرو مگذار، تا پیدا شود، راز نهفت 
لذت سوز غمش، جز سینه بریان نیافت 
گوهر راز دلم، جز دیده گریان نسفت 
تا خم ابروی شوخ او، به پیشانی است، طاق 
در سر زلفش، دل من، با پریشانی است جفت 
دست هجرانت، مرا در سینه، خار غم نشاند 
تا ازین خار غمم دیگر چه گل خواهد شکفت 
زینهار از ناله شبهای من، بیدار باش
کین زمان شبهاست، تا از ناله من کس نخفت 
در صفات عارضت، تا نقش می‌بندد خیال 
کس سخن نازکتر و رنگین تر از سلمان نگفت
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۰۲
هر که با، عشق آشنا شد، زحمت جان، بر نتافت 
درد پر ورد محبت، بار درمان بر نتافت 
هر دماغی، کز هوای خاک کویش برد، بوی 
از نسیم صبحدم، بوی گلستان بر نتافت 
پرتو دیدار جانان تافت بر جان، در ازل 
دیده جان پرتو دیدار جانان، بر نتافت 
دل ز غوغای تو و غوغای می‌آمد به تنگ 
بود ملکی مختصر حکم دو سلطان بر نتافت 
عاشق ثابت قدم، پروانه را دیدم که او 
باخت جان در عشق و روی، از شمع تابان بر نتافت 
هر جفا و جور و بیدادی که بود از دست دوست 
دل تحمل کرد، لیکن بار هجران بر نتافت 
می‌شوم خاک تو، بر من هر چه آید باک نیست 
بر زمین چیزی نیاید، آسمان کان بر نتافت 
تا دل من حلقه زلف تو را در گوش کرد 
هرچه فرمودی به مویی، سر ز فرمان بر نتافت 
قصه زلف تو می‌گفتم، رخت بر تاب شد 
بود نازک دل، سخنهای پریشان بر نتافت 
بر نمی‌تابد دلم بر تافتن روی از حبیب 
فی‌المثل گر دیگری بر تافت، سلمان بر نتافت
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۰۳
دل، در برم گرفت و پی یار من برفت 
لب بوسه داد و جان و روان از بدن برفت 
چون دید دل، که قافله اشک می‌رود 
با کاروان روان شد و از چشم من برفت 
بلبل شنید ناله من، در فراق یار 
مستانه، نعره‌ای زد و از خویشتن برفت 
آن کس که باز ماند ز جانان برای جان 
یوسف گذاشت، در طلب پیرهن برفت 
آن سرو ناز، تا ز چمن سایه برگرفت 
بنشست آتش گل و آب سمن برفت 
از زلف جمع کرد، پراکنده لشگری 
آمد، به قصد خونم و در آمدن برفت 
بشکست، قلب لشکر دلها و درپیش 
لشکر برفت و آن بت لشکر شکن برفت 
ناگفتنی است، راز دهانش ولی، چه سود 
خوردن، دریغ بر سخنی کز دهن برفت 
بازا، که عمر جز نفسی نیست و آن نفس 
یکبارگی، درآمدن و در شدن برفت 
سلمان ز شوق او اگرت جان بشد چه شد 
سودای او نرفت ز جان و ز تن برفت
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۰۴
بر سر کوی غمش، بی سروپا باید رفت 
گاه با خویش و گه از خویش جدا، باید رفت 
تا به مقصود از این جا که تویی، یک قدم است 
قدمی از پی مقصود، فرا باید رفت 
رهبری جو، که درین بادیه هر سوی رهی است 
مرد سرگشته چه داند که کجا باید رفت 
تا نگویی سفر صوب حجازست صواب 
وقت باشد که تو را راه خطا، باید رفت 
عاشقان را چو هوای حرم کعبه بود 
بر سر خار مغیلان به صفا، باید رفت 
تا غبار سر کویت نشوم، ننشینم 
وگرم خود همه بر باد هوا، باید رفت 
خنک آن دم، که به بوی سر زلف تو مرا 
به فدای قدم باد صبا، باید رفت 
غرض از کعبه و بتخانه تویی سلمان را 
چه کنم خانه پی خانه خدا باید رفت 
نقد گنجینه آن خانه، چو در سینه ماست 
به گدایی به در خانه، چرا باید رفت
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۰۵
باز دل سودای آن زنجیر مو، از سر گرفت 
آتشم بنشسته بود از شمع رویش، در گرفت 
زهد خشک و دامن تر، آتش ما، می‌نشاند 
عشقش این بار آتشی در زد، که خشک و تر، گرفت 
موکب سلطان حسن او، عنان عشق، تافت 
سوی دارالملک جان، و آن مملکت، یکسر گرفت 
نیم شب سودای حسنش، بر در دل حلقه زد 
حلقه دیوانگی زد، عقل و راه در گرفت 
یوسف از بهر دل یعقوب، باز آمد به مصر 
جان به استقبال شد، دل تنگش اندر بر گرفت 
زلف او جای دل من بود، و آمد غیرتم 
کو به جای این دل مسکین، دلی دیگر گرفت 
گرچه خورشید جمالش، روی مهر، از من بتافت 
ور چه روزی چند مهرش، سایه از من، بر گرفت 
بی لبش، چون گل، پر از خون باد، کام ساغرم 
گر لب من خنده زد، یا دست من، ساغر گرفت 
تا نپنداری که سلمان، دامن از دلبر، فشاند 
دامن از دل بر فشاند و دامن دلبر، گرفت
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۰۶
سلطان عشق، ملک دل و دین، فرو گرفت 
او حاکم است، نیست کسی را بر او، گرفت
ملک مزلزل دل دیوانگان عشق 
آخر قرار بر مه زنجیر مو گرفت 
ای گل به نازکی بنشین، بر سریر حسن 
کز حسن طلعت تو، جهان رنگ و بو گرفت 
دلها هر آنچه یافت، به یک بار جمع کرد 
شهباز ما چو باز، پی جست و جو گرفت 
خار درشت خوی، بسی تیغ زد، ولی 
عالم بحسن خلق، گل تازه‌رو، گرفت 
مطرب بساز پرده، که خون مخالفان 
ساقی دور، در قدح و در سبو گرفت 
گر سرو، پیش قد تو زد، لاف همسری 
آن راچمن، حدیث چنار و کدو گرفت 
بختم ز خواب دیده، به روی تو باز کرد 
آن فال را زمانه، به غایت، نکو گرفت 
سلمان غبار خاک رهش، داری آرزو 
مقبل کسی که دامن این آرزو گرفت
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۰۷
سر، در رهش، نهادم و کاری به سر، نرفت 
با او به هیچ حیله مرا دست، در نرفت 
پایم ز دست رفت و نیامد رهم، به سر 
در راه او برفت سرم، پا اگر نرفت 
بیچاره را چو در طلبش، پای، سست گشت 
برخاست تا به سر، برود هم به سر نرفت 
مسکین دلم، به کوی تو رفت و مقیم شد 
دیگر از آن مقام به جایی دگر نرفت 
گفتم منش، که از سر آن زلف، در گذر 
ز آنجا که بود یک سر مو، پیشتر نرفت 
دل تا درآورد، ز درش، با وصال دوست 
از هر دری، درآمد و کاری بدر نرفت 
پروردمت به خون جگر، سالها چو مشک 
وانگه چه خون که از تو مرا در جگر نرفت 
از آنچه رفت بر سر ما، از هوای دوست 
بر شمع، شمه‌ای ز هوای سحر، نرفت 
نگرفت در تو قصه سلمان و شب نبود 
کاتش ز سوز او به سر شمع، در نرفت
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۰۸
آمد به برج عاشقان، ماه مبارک منزلت 
ای ماه مهر افزون من، بادا مبارک، منزلت 
خلوت سرای چشم و دل، این شسته و آن، رفته‌ام 
فرمای و بنشین، ای صنم، هر جا که می‌خواهد دلت 
تو سرو باغ جنتی، از جوی جان بر خاسته 
یا شاخ طوبی کاسمان، بنشاند در آب و گلت 
من هودج عشق تو را، در جان و دل جا کرده‌ام 
کاندر سرای آب و گل دانم، نگنجد، محملت 
کردیم جان را منزلت، باشد که بر ما بگذری
بر ما گذر تا بگذریم، از آسمان، در منزلت 
ای مایه شادی درا، روزی به اقبال از درم
باشد کزین غمها فرج، یابم به بخت مقبلت 
دنیا ندارد حاصلی، غیر از حضور دوستان 
گر دوست حاصل می‌شود، سلمان، بس است این حاصلت
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۰۹
هر آن حدیث که از عشق می‌کند، روایت 
خلاصه سخن است آن و مابقی است، حکایت 
جهان عشق ندانم چه عالمی است، کانجا 
نه مهر راست زوال و نه شوق راست، نهایت 
بیا بیا که همه چیز راست، حدی و ما را 
ز حد گذشت فراق و رسید شوق، به غایت 
برفت کار ز دست و رسید عمر، به پایان 
بیا و مرحمتی کن، که هست وقت رعایت 
ولایت دل و چشمم سیاه شد، قدمی نه 
درین سواد ز مردم، بپرس حال ولایت 
توام ز چشم فکندی و من فتاده چشمم 
ز چشم خود گله دارم، ندارم از تو شکایت 
به رنگ روی همی دانم، آب چشم و برآنم 
که رنگ و روی تو در آب دیده، کرد سرایت 
بداد جان و بجان در نیافت، وصل تو سلمان 
که این معامله، موقوف دولت است و هدایت 
تو پادشاهی و ما را که بنده‌ایم و رعیت 
ز حضرتت نظر همت است و چشم عنایت
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۱۰
ای جهان را چو مه عید، مبارک رویت 
عید صاحب نظران، طاق خم ابرویت 
گیسوی تو، شب قدرست و درو، منزل روح 
خود که داند به جهان، قدر شب گیسویت 
گوشه ماه ز برقع بنما، تا چو هلال
شود انگشت نمای همه عالم، رویت
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۱۱
آن پری چهره که ما را نگران می‌دارد 
چشم با ما و نظر، با دگران می‌دارد 
زیر لب می‌دهم وعده، که کامت بدهم 
غالب آن است که ما را به زبان، می‌دارد 
دوش گفتم که غمت، جان مرا داد به باد 
گفت ای ساده، هنوزت غم جان می‌دارد
رایگان، چون سر و زر در قدمش، می‌بازم 
سر چرا بر من شوریده، گران می‌دارد؟
اغی گل از حال دل بلبل بیچاره بپرس 
تا این همه فریاد و فغان می‌دارد؟ 
گر به دیدار تو فرسوده‌ای، آسوده شود 
مایه حسن رخت را چه زیان، می‌دارد؟ 
خبرت نیست که در باغ جمالت، همه شب 
چشم من آب گل و سرو روان می‌دارد 
رفته بود از سر قلاشی و رندی، سلمان 
چشم سرمست تو‌اش، باز بر آن می‌دارد
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۱۲
بیا که ملک جمال تو را، زوال مباد 
به غیر طره، پریشانیی، بدو مرساد 
ز حضرتت خبری، کان به صحت است قرین 
سحر گهان، به من آورد، دوش قاصد باد 
نسیم « سلمه الله » اگر چه بود سقیم 
به من رسید و من خسته را، سلامت داد 
مرا تو جان عزیزی و جان توست، عزیز 
هزار جان عزیزم، فدای جان تو باد 
مزاج سر و تو را استقامتی است، تمام 
ز هیچ باد و هواییش، انحراف مباد 
قد بلند تو از بهر جان درازی خویش 
بسی چو سرو سهی کرد بندگان، آزاد 
از آنک جشم من از طلعت تو محجوب است 
چو اشک مردم چشم خودم، ز چشم افتاد 
همی کند به دعاهای نیمه شب، یادت 
به پرسشی چه شود گر کنی، ز سلمان یاد
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۱۳
در ازل، عکس می لعل تو در جام، افتاد 
عاشق سوخته دل، در طمع خام افتاد 
جام نمام ز نقل لب تو، نقلی کرد 
راز سر بسته خم، در دهن خام افتاد 
خال مشکین تو بر عارض گندم گون دید
آدم آمد ز پی دانه و در دام افتاد 
باد زنار سر زلف تو، از هم بگشود 
صد شکست از طرف کفر در اسلام افتاد 
دوش بر کشتن عشاق، تفال می‌کرد 
اولین قرعه که زد، بر من بد نام افتاد 
سوسن اندر چمن، آزادی قدش می‌کرد
نارون را ز حسد، لرزه بر اندام افتاد 
صنم چین، به جمال تو، تشبه می‌کرد 
نام معبودی از آن روی، بر اصنام افتاد 
عشقم از روی طبق، پرده تقوی برداشت 
طبل پنهان چه زنم، طشت من از بام افتاد 
دوش سلمان به قلم، شرح دل خود، می‌داد 
آتش اندر ورق و دود، بر اقلام افتاد
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۱۴
تشنه خود را دمی، لعل تو، آبی نداد 
خلوت ما را شبی، شمع تو، تابی نداد 
خواست که از گوشه خواب، درآید به چشم 
خانه، خیال تو داشت، مدخل خوابی نداد 
مست شدم بر درش، باز به یک جرعه می 
حرمت مستی نداشت، داد خرابی نداد 
آمدمش تشنه لب، بر لب دریای وصل
بر لب دریا مرا، شربت آبی، نداد 
بر سر خوانش شبی، رفتم و کردم سوال 
هیچ صلایی نزد، هیچ جوابی نداد 
هیچ دلی در نیافت، نعمت روز وصال
تا به فراقش نخست، تاب عذابی نداد 
نیست متمع کسی، کانچه بدست آمدش
در ره شاهد نباخت، یا به شرابی نداد 
آنکه سر کوی اوست، عین روان را سراب 
وعده سلمان چرا، جز به سرابی نداد
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۱۵
تحریر شرح شوقت، طومار، بر نتابد 
تقریر وصف حالم، گفتار، بر نتابد 
من بارها کشیدم، بار فراق، بر دل 
ترسم که دل ضعیف است، این بار، بر نتابد 
یاران مهربان را، رسم است، جور یاران
بر تافتن ولیکن، این بار، بر نتابد 
ای یار بشنو از من، گر می‌کنی، جفایی
با یار خویشتن کن، کاغیار بر نتابد 
از های و هوی رندان زاهد چه ذوق یابد 
این نکته مست داند، هوشیار بر نتابد 
کی در دماغ عاشق، سودای عقل گنجد 
آری سر قلندر، دستار بر نتابد 
آنکس رخ تو بیند، کز خود، نظر بدوزد 
هر چشم خویشتن بین، دیدار بر نتابد 
در روی یار سلمان، کم کن سخن، که نازک 
درد سر حکایت، بسیار، بر نتابد
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۱۶
اگر روزی، نگارم را سوی بستان، گذار افتاد 
همانا بر گل رویش، چو من، عاشق، هزار افتد 
بخندد غنچه بر لاله، چو لعلش، در کلام آید 
بپیچد بر سمن سنبل، چو زلفش، بر عذار افتد 
زرشک لاله رویش، سمن بر خاک، بنشیند 
ز شرم سنبل زلفش، بنفشه، سوگوار افتد 
به گرد دیده می‌گردد که تا روی و لبش بیند 
دل من زان میان، ترسم، که نا گه بر کنار افتد 
هرآنکس کان لب و دندان چو یاقوت و در بیند 
ز چشمش بی گمان لولو و لعل آبدار افتد 
ور از چین لب زلفش، صبا، بویی به باغ آرد 
چمن از نکهتش، بر لادن و مشک تتار افتد 
بیفتد بار اندوه فراقش، از دل سلمان 
ورا گر نزد آن تنگ شکر یک لحظه، بار افتد
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۱۷
نه تنها، بر سر کوی تو ما را، کار، می‌افتد 
که هر روی در آن منزل، ازین، صد بار می‌افتد 
به بویت باد شبگیری، چنان مست است، در بستان 
که چون زلفت ز مستی، بر گل و گلزار، می‌افتد 
به خون مردم چشمم، شماتت کم کن، ای دشمن 
چه شاید کرد، مردم را ازین، بسیار می‌افتد
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۱۸
من امروز، از میی مستم، که در ساغر نمی‌گنجد 
چنان شادم، که از شادی، دلم در بر نمی‌گنجد 
ز سودایت برون کردم، کلاه خواجگی، از سر 
به سودایت که این افسر، مرا در سر، نمی‌گنجد 
بران بودم که بنویسم، مطول، قصه شوقت 
چه بنویسم، که در طومار و در دفتر، نمی‌گنجد 
به عشق چنبر زلفت، چه باک، از چنبر چرخم 
سرم تا دارد این سودا، در آن چنبر، نمی‌گنجد 
همه شب، دوست می‌گردد، به گرد گوشه دلها 
که جز تو در دل تنگم، کسی دیگر، نمی‌گنجد 
حدیثی زان دهن گفتم، رقیبم گفت: زیر لب 
برو سلمان، که هیچ اینجا، حکایت در نمی‌گنجد
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۱۹
هر دمم، چهره به خون مژه، تر می‌گردد 
حالم از عشق تو، هر روز، بتر می‌گردد 
بر مگرد از من و گر زانکه تو بر می‌گردی 
دین و دنیا و سعادت، همه، بر می‌گردد
روی، پنهان مکن از من، که پری رویان را 
کار حسن، از نظر اهل نظر، می‌گردد 
فکر، در راه هوای تو، ز پا می‌افتد 
عقل، در کوی خیال تو، به سر می‌گردد 
رحم کن بر دلم ای ماه، که از آه دلم 
خانه ماه فلک، زیر و زبر می‌گردد 
آب و سنگم همه بردی و کنون دیده من 
آسیایی است که بر خون جگر می‌گردد 
تا کجا باد صبا، بوی تو در یوزه کند 
روز و شب بی سروپا بر همه در می‌گردد 
تیغ از دست تو عمر ابدی، می‌بخشد 
زهر بر یاد تو، جلاب و شکر می‌گردد 
رفت بر بوک و مگر عمر تو سلمان چه کنم 
کار دنیا همه، بر بوک و مگر می‌گردد
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۲۰
ترک چشم تو، که با تیر و کمان می‌گردد
بنشان کرده دلی، از پی آن می‌گردد 
هر که سر گشته چوگان سر زلف تو شد 
به سر کوی تو، چون گوی، بجان می‌گردد 
آنکه پرسید نشان تو و نام تو شنید 
در پی وصل تو، بی نام و نشان می‌گردد 
ما کجا در تو توانیم رسیدن که فلک 
در پیت بی سر و پا، گرد جهان، می‌گردد 
باز شست سر زلف تو، بدوش از بن گوش 
می‌کشم دایم و پشتم، چو کمان می‌گردد
نیست محتاج بیان، قصه که چون سر درون 
همه بر صفحه احوال، عیان می‌گردد 
ساقیا رطل گران خیز و سبک، می‌گردان 
هین که کار طرب از رطل گران می‌گردد 
زایر کعبه او گرد حرم، می‌گردید 
این زمان، گرد خرابات مغان می‌گردد 
شعر پاک سره خالص سلمان، نقدی است 
که به نام تو در آفاق، روان می‌گردد
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۲۱
روی تو آب چشمه خورشید می‌برد
لعلت به خنده پرده یاقوت می‌درد
گر بنگرد عروس جمالت در آینه
خودبین شود هر آینه، آن به که ننگرد
گر لاله با عذار تو شوخی کند و را
معذور دار! کز سبکی باد می‌برد
چون مجمر از درون نفس گرم می‌زنم
بر بوی آنکه لطف تو دامن بگسترد
بگریست زار مردم چشم من از غمش
لیکن چه سود؟ که غم مردم نمی‌خورد
دین می‌کنم فدای سر زلف کافرت
گر زلف کافر تو بدین سر در آورد
گفتم: به خون دل به کف آرم وصال تو
بسیار ازین بگفتم و او دم نمی‌خورد
سلمان تواند از سر دنیا و آخرت
بگذشت، لیکن از سر کوی تو نگذرد
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۲۲
به حضرت تو، که یارد، که قصه‌ای ز من آرد؟
به غیر باد و برآنم که باد، نیز نیارد
اگر نسیم نماید، کسالتی به رسالت
سلام من که رساند، پیام من که گزارد؟
نسیمی از سر زلف تو می‌خرم به دو عالم
وگر چه خود همه عالم، نسیم زلف تو دارد
خیال روی تو در چشم ما و ما، متحیر
در آن قلم که چنین صورتی بر آب، نگارد
لبم چو یاد کند، ذوق خاکبوس درت را
ز شوق مردم چشم من، آب در دهن آرد
گرم وصال تو بگذاشت پیش از این دو سه روزی
مرا فراق تو دائم که پیش ازین، نگذارد
بروز وصل خودم وعده داده بودی، سلمان
درین هوس، همه شبهای تیره روز شمارد
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۲۳
مسپار دل، به هر کس، که رخ چو ماه دارد 
به کسی سپار دل را، که دلت نگاه دارد 
بر چشم یار شد دل، که ز دیده، داد، خواهد 
عجب ار سیه دلان را، غم داد خواه دارد 
تو مرا مگوی واعظ، که مریز، آب دیده 
بگذار تا بریزم، که بسی گناه، دارد 
خبر خرابی من، ز کسی، توان شنیدن 
که دلی خراب و حالی، ز غمش تباه دارد 
من بی‌نوا بر گل، ره دم زدن، ندارم 
حسدست بر هزارم، که هزار راه ندارد 
تو به حسن پادشاهی، دل عاشقت رعیت 
خنکا رعیتی کو، چو تو پادشاه دارد 
به عذار و شاهد و خط، بستد رخت دل از من 
چه دهم جواب آن کس، که خط و گواه دارد 
نتوان دل جهانی، همه وقف خویش کردن 
به همین قدر که لعل تو خطی سیاه دارد 
به طریق لطف می‌کن، نظری به حال سلمان 
که همین قدر توقع، به تو گاه گاه دارد
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۲۴
گراز تن جان شود معزول، عشقت جای آن دارد
که در ملک دلم عشقت، همان حکم روان دارد
مرا هم نیمه جانی بود و در جان، محنت عشقت 
به محنت داد جان لیکن، محبت‌ها چنان دارد
دل از من بستد ابرویت، که چون چشم خودش دارد 
ازین معنیش پیوسته، سیاه و ناتوان دارد
مرا گویند در کویش، مرو کانجاست، هم جانان 
کسی در منزل جانان چرا تشویش جان دارد
صبا تا پرده نگشاید، زروی غنچه، ننشیند 
اگر گل می‌درد جامه و گر بلبل فغان دارد
ازین پس کرده‌ام نیت، که خاک درگهت باشم 
همه همت برین دارم، گرم دولت، برآن دارد 
قلم را سرزنش کردم، که ظاهر کرد راز دل
چه جای سرزنش بود این، نی آتش چون نهان دارد 
اگر چون شمع قصد سر کنی، بی‌جرم سلمان را 
نزاعی نیستش بر سر، سر و جان، در میان دارد
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۲۵
هر ذره که عکسی، ز رخ یار، ندارد
با طلعت خورشید بقا، کار ندارد
کوه و کمر و دشت، پر از نور تجلی است 
لیکن همه کس، طاقت دیدار ندارد 
در دل تویی و راز تو غیر از تو و رازت 
کس راه درین پرده اسرار ندارد 
دامن مکش از من، که رفیق گل نازک 
خارست و گل از صحبت او عار ندارد 
بلبل همه شب در غم گل بر سر خار است 
گو گل مطلب هر که سر خار ندارد 
در آینه‌اش، جمله خلایق نگرانند 
فی‌الجمله، یکی، زهره گفتار ندارد 
هر آینه دارد طرف روی تو، زنگار 
آن آینه کیست، که زنگار ندارد 
دریاب که افتاد، زناگه، به دیارت 
بیمار و غریب این دل و تیمار ندارد 
در چشم تو زهاد نمایند، که چشمت 
مست است و غم مردم هشیار ندارد 
دارم غم جان و دل بیمار و در این حال 
آنکس کندم عیب، که بیمار ندارد 
آورد به کفر شکن زلف تو، سلمان 
اقرار و بدین کیش، کس انکار ندارد
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۲۶
جان زندگی از چشمه پرنوش تو دارد 
دل، بستگی از سنبل خاموش تو دارد 
ای دانه و دام دل ما، حلقه کویت 
باز آی که دل، منتظر گوش تو دارد 
دوشت، همه قصد طرف خاطر ما بود 
امشب سر زلفت، طرف دوش تو دارد 
رنگی که سمن یابد، از اقدام تو یابد 
بویی که صبا دارد، از آغوش تو دارد 
در شرح پراکندگی ماست، وگرنه 
زلف این همه سر، بهر چه در دوش تو دارد؟
از نیش، نیندیشد و از زهر، نترسد 
هر کس که هوای لب چون نوش تو دارد 
این جوشش خون جگر و غلغل سلمان 
زان است که دیگ هوسش، جوش تو دارد
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۲۷
این یار که من دارم، ازین یار که دارد؟
وین کار که من دارم، از این کار که دارد؟ 
خلقی است همه، بر در امید، نشسته 
تا یار، کرا خواهد و تا یار، که دارد؟
با این همه غم، گر غم من با تو، بگویند 
کاری بود آیا غم این کار، که دارد؟
من بر سر بازار مغان، می‌روم امشب 
این زهد فروشان سر بازار، که دارد؟ 
برخاسته‌ام از سر سجاده، به کلی 
یاران هوس خانه خمار، که دارد؟
خورشید رخش کرد، بر آفاق، تجلی 
ای دیده وران، طاقت دیدار که دارد؟
در زیر فلک راست بگویید، که امروز 
بالاتر ازین قامت و رفتار، که دارد؟
تا روی ببینند و ببینید، کزین روی 
در دور قمر، عارض و رخسار که دارد؟
بر راه خیالت، همه شب، منتظرانند 
با این همه تا دولت بیدار، که دارد؟
دل برد ز سلمان و کجا می‌برد این دل؟
با آن همه دلهای گرفتار، که دارد؟
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۲۸
دام زلف تو به هر حلقه، طنابی دارد 
چشم مست تو به هر گوشه، خرابی دارد 
نرگس مست خوشت، گر چه چو من بیمار است 
ای خوشا نرگس مست تو که خوابی دارد 
رسن زلف تو در رشته جان من و شمع 
هر یک از آتش رخسار تو، تابی دارد 
خونم ازدیده از آن ریخت که تا ظن نبری 
که برش مردم صاحب نظر آبی دارد 
حال ضعف دل سودازده خود، به طبیب 
گفت سلمان و تمنای جوابی دارد
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۲۹
دل نصیب از گل رخسار تو، خاری دارد 
خاطر از رهگذرت، بهره غباری دارد 
دیده در خلوت وصل تو ندارد، راهی 
کار، کار دل تنگ است، که باری دارد 
غم ایام خورم، یا غم خود، یا غم دوست؟
غم من نیست از آن غم که شماری دارد 
دوش صد بار به تیغ مژه‌ام زد چشمت 
که به هر گوشه چو من کشته، هزاری دارد 
گله کردم، دهنت گفت: مگو هیچ که او 
مست بود، امشب و امروز خماری دارد 
عالمی غرقه دریای هوا و هوسند 
هر کسی خاطر یاری و دیاری دارد 
زین میان، خاطر آسوده کسی راست که او 
دامن دوست، گرفتست و کناری دارد 
بحر، می‌جوشد و جز باد ندارد در کف 
صدف آورده به کف، در و قراری دارد 
پای باد از پی آن، هر نفسی می‌بوسم 
که به خاک سر کوی تو، گذاری دارد 
نیست در کوی تو کاری، دگران را لیکن 
با سر کوی تو سلمان، سروکاری دارد
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۳۰
باد هوای کویت، گرد از جهان برآرد 
آب جمال رویت، ز آتش، فغان برآرد 
آبی بر آتشم زن، زان پیشتر، که ناگه 
خاک مرا هوایت، باد از میان، برآرد 
بر هر زمین که افتد، از قامت تو سایه 
تا دامن قیامت، آن خاک جان برآرد 
مثلث فلک نبیند، با صد هزار دیده 
چند آنچه دیده‌ها را، گرد جهان برآرد 
سلمان سری و جانی، یک دم اشارتی کن 
تا آن سبک ببازد، تا این روان برآرد
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۳۱
نه قاصدی که پیامی، به نزد یار برد
نه محرمی، که سلامی بدان دیار، برد
چو باد راهروی صبح خیز می‌خواهم
که ناله سحر به گوش یار برد
صبا اگر چه رسول من است بیمار است
بدین بهانه مبادا که روزگار برد
فتاده‌ایم به شهری غریب و یاری نیست
که قصه‌ای ز فقیری به شهریار برد
من آن نیم که توانم بدان دیار شدن
صبا مگر ز سر خاک من غبار برد
تو اختیار منی از جهانیان و جهان
در آن هوس که ز دست من اختیار برد
غلام ساقی لعل توام که چاره من
به جرعه می‌نوشین خوشگوار برد
بیار ساقی از آن می که می‌پرستان را
دمی به کار بدارد، دمی ز کار برد
می میار که درد سر و خمار آرد
از آن می آرد که هوش آرد و خمار برد
هزار بار دلم هست و در میان دل نیست
در این میان دل سلمان کدام بار برد؟
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۳۲
کیست که قصهٔ مرا پیش نگار من برد؟
باد به گوش او مگر ناله زار من برد
نامه نوشته‌ام بسی نیست کبوتری چرا؟
کو بر من بیاید و نامه به یار من برد
بار دل و بلای جان، من به کدام تن کشم؟
لاشه ناتوان از آن نیست که بار من برد
کار زدست شد کسی چاره من نمی‌برد
هم نظر عنایتش چاره کار من برد
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۳۳
چشمت به خواب چشم مرا خواب می‌برد
زلفت به تاب جان مرا تاب می‌برد
من غرقه خجالت اشکم که پیش خلق
چندان همی بود که مرا آب می‌برد
سودای ابروی تو مغان راز مصطبه
چون غمزه تو مست به محراب می‌برد
امشب به دوش مجلسیان را یکان یکان
بردند مست و ترک مرا خواب می‌برد
بنمای رخ که درشب تاریک طره‌ات
دل گم شده‌ست و راه به مهتاب می‌برد
دل زد در وصال تو دانم که ضایع است
رنجی که آن ضعیف درین باب می‌برد
سلمان کجا و قصه زلف تو از کجا؟
بیچاره روزگار با طناب می‌برد
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۳۴
ز کویش نسیم صبا بوی برد
به بویش دلم پی بدان کوی برد
دل از چنبر زلف او چون جهد؟
که باد سحر جان به یک سوی ‌برد
خیال کنارش بسی داشتند
ز هی پیرهن کز میان گوی برد!
به پشتی رویش قوی گشت زلف
دل عالمی را از آن روی برد
سهی سرو من تاز چشمم برفت
به یکبارگی آبم از جوی برد
که راز پریشان ما فاش کرد؟
که چون زلف او باد هر سوی برد
مگر زلف او گفت در گوش او
صبا در گذر بود از آن بوی برد
دلی داشت سلمان، شد آن نیز گم
چرا گم شد آن لعل دلجوی برد؟
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۳۵
خاک آن بادم که از خاک درت بویی برد
گرد آن خاکم که باد از کوی مه رویی برد
از هوا داری بجان جویم نسیم صبح را
تا سلامی از من بیدل به دلجویی برد
چون زهر سویی نشانی می‌دهندش، می‌دهم
خاک خود بر باد تا هر ذره‌ای سویی برد
با سر زلف مرا سربسته رازی هست ازان
دم نمی‌یارم زدن ترسم صبا بویی برد
بر سرت چندان پریشان جمع می‌بینم که گر
بر فشانی عقد گیسو هر دلی مویی برد
تاب مویت نیست رویت راز پیشش دور کن
حیف باشد نازنینی بار هندویی برد
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۳۶
یارم به وفا وعده بسی داد و جفا کرد
هر وعده که آنم به جفا داد، وفا کرد
مهر تو بر آیینه دل پرتوی انداخت
ماننده ماه نوم انگشت نما کرد
هر جور که دیدم ز جهان، جمله جفا بود
این بود جفایش که مرا از تو جدا کرد
مسکین سر زلفت که صبا رفت و کشیدش
بر بویش اگر مست نگشت از چه رها کرد؟
بر زلف تو تا این دل یکتا بنهادم
بار دل من زلف تو را پشت دوتا کرد
هرچند که چشم تو خدنگ مژه آراست
زد بر هدف سینه، بر آنم که خطا کرد
شد باد صبا بر دل من سرد از آن روز
کو رفت و حدیث سر زلفت همه جا کرد
سلمان اگر از عشق بنالد، مکنش عیب!
با او غم عشق تو چه گویم که چها کرد؟
بلبل مکن از گل گله بسیار، که آورد
صد برگ برای تو و کارت به نوا کرد
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۳۷
آخرت روزی ز سلمان یاد می‌بایست کرد
خاطر غمگین او را شاد می‌بایست کرد
عهدها کردی که آخر هیچ بنیادی نداشت
روز اول کار بر بنیاد می‌بایست کرد
داد من یک روز می‌بایست دادن بعد از آن
هرچه می‌شایست از بیداد، می‌بایست کرد
اشک من از مردم چشمم بزاد آخر تو را
رحمتی بر اشک مردم زاد می‌بایست کرد
ای دل ای دل گفتمت: گر وصل یارت آرزوست
جان فدا کن، هر چه بادا باد می‌بایست کرد
صحبتش چون آینه، گر روبرو می‌خواستی
پشت بر زر روی بر پولاد می‌بایست کرد
گر تو شاهی جهان در روز و شب می‌خواستی
بندگی حضرت دلشاد می‌بایست کرد
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۱۳۸
سحرگه بلبلی آواز می‌کرد
همی نالید و با گل راز می‌کرد
نیاز خویش با معشوقه می‌گفت
نیازش می‌شنید و ناز می‌کرد
به هر آهی که می‌زد در غم یار
مرا با خویشتن دمساز می‌کرد
نسیم صبح دلبر می‌شنیدم
دلم دیوانگی آغاز می‌کرد
خیال آب رکناباد می‌پخت
هوای خطه شیراز می‌کرد