mabidan/ganjoor huggingface dataset:
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۱۷
[چندین مخور افسوس] که نتوان دانست
می باش به ناموس که نتوان دانست
خالی شو و از سر تکلّف برخیز
پای همه می بوس که نتوان دانست
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۱۸
امروز که یار من مرا مهمان است
بخشیدن جان و دل مرا فرمان است
نامرد بود که او نسازد با کس
آن کس که بساخت با همه مرد آن است
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۱۹
دانم که بتم چو لؤلؤی مکنون است
رنگ دو رخش به رنگ آذرگون است
قدّ و خد و خال و زلف و اندام و تنش
سرو و گل و مشک و قیر و عاج و خون است
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۲۰
سرمایهٔ ما از همه عالم دلکی است
آن نیز اسیر دلبر پرنمکی است
یک دل چه بود که بوسه ای از دو لبش
صد جان ارزد بدان خدایی که یکی است
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۲۱
افسوس که دیدهٔ نکوبینت نیست
چشمی به عیوب خوش فروبینت نیست
در جملهٔ ذرّات جهان از بد و نیک
او هست ولی دیدهٔ او بینت نیست
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۲۲
در مدرسه ها مایهٔ گفتارم نیست
در بتکده ها صلیب و زنّارم نیست
سرتاسر بازار به هیچم نخرند
آخر چه متاعم که خریدارم نیست
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۲۳
در عالم دون دلِ کسی یافته نیست
کاندر تف غم به سالها تافته نیست
تا کی گویی سیه گلیم است فلان
مسکین چه کند به دست خود بافته نیست
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۲۴
آن کس که هزار عالم از رنگ نگاشت
رنگ من و تو کجا برد ای ناداشت
این رنگ همه هوس بود یا پنداشت
او بی رنگ است رنگ او باید داشت
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۲۵
افسوس که اطراف رخت خا[ر] گرفت
زاغ آمد و لاله را به منقار گرفت
سیماب زنخدان تو آورد غمباد
شنگرف لب لعل تو زنگار گرفت
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۲۶
آوازهٔ آواز تو در خلق گرفت
زاهد زتو ترک شمله و دلق گرفت
آواز تو بسته نیست لیکن دو سه روز
طعم شکر از لب تو در حلق گرفت
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۲۷
عیسی به فلک رسید خر خشم گرفت
داود زبور خواند کر خشم گرفت
از بیشه به بازار بیامد شیری
موشی به دکان پیله ور خشم گرفت
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۲۸
یار آمد و گفت خسته می دار دلت
دایم به امید بسته می دار دلت
ما را به شکستگان نظرها باشد
ما را خواهی شکسته می دار دلت
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۲۹
ای روی تو از لطافت آیینهٔ روح
خواهم که قدمهای خیالت به صبوح
بر دیده نهم ولی زتیغ مژه ام
ترسم که شود پای خیالت مجروح
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۳۰
نه مهر تو در دل حزین می گنجد
نه مُهر تو در هیچ نگین می گنجد
جان خوانمت ارچه بیش از اینی لیکن
در کالبد جسد همین می گنجد
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۳۱
از صدق دل مرده جهان بین گردد
مر صادق را کار به آیین گردد
صدق اریابی به هر بهاییش بخر
کان سرّ است که کفر از او دین گردد
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۳۲
لعلش که دو صد گنج نهانی دارد
منشور بقای جاودانی دارد
زان بر لب او سبزه دمیده است که او
سرچشمهٔ آب زندگانی دارد
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۳۳
بر برگ گلت مورچه ره خواهد کرد
بر لاله بنفشه تکیه گه خواهد کرد
بر آتش رخسار تو می دانی چیست
دودی که هزار جان سیه خواهد کرد
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۳۴
در خاک نگه کند چو با ما نگرد
از غیرت آنکه دیده بر ما فکند
زان به نبود که ما کنون خاک شویم
تا بو که بدان بهانه بر ما نگرد
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۳۵
یاد تو کنم زچشم من خون بچکد
خون از دل ابرو چشم گردون بچکد
چشمم زتو چون برید خونش بچکد
شک نیست که از بریدگی خون بچکد
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۳۶
خطها که خدت را به مصاف آمده اند
تا ظن نبری که از گزاف آمده اند
رخسار تو کعبه گشت قومی زحبش
پیرا من کعبه بر طواف آمده اند
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۳۷
خطی که بر آن عارض چون مه کردند
زان خط دل صد سوخته گمره کردند
صفر دهنش با خط مشکین می گفت
بر مرتبهٔ حسن یک ده کردند
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۳۸
هم آه من سوخته کاری بکند
وین جور تو را چرخ شماری بکند
در[د] دل و آب دیده و آه سحر
کاری نکند این همه؟ آری بکند
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۳۹
از عشق تو جان من جنون می بیند
در سینهٔ من ازو سکون می بیند
در یک حالت دو ضد آرام و جنون
جان و دل من نگر که چون می بیند
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۴۰
دل چون دل من غمزده نتواند بود
صد واقعه برهم زده نتواند بود
تا شربت عالم نشود خونابه
قوت من ماتمزده نتواند بود
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۴۱
عاشق چه کند چو دل به دستش نبود
مفلس چه سخا کند چو هستش نبود
ای حسن تو را شرف زبازار من است
بت را چه محل چو بت پرستش نبود
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۴۲
مِهر تو چو مُهر از نگینم نرود
سودای تو از دل حزینم نرود
من خود رفتم ولیک خونابهٔ چشم
تا دامن عمر زآستینم نرود
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۴۳
گر عکس رخت زدیده بگسسته شود
از هر مژه صد قطرهٔ خون بسته شود
شب تا به سحر دیده به هم برنکنم
ترسم [که] خیالت اندرو خسته شود
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۴۴
کامل صفتی راه فنا می پیمود
ناگه گذری کرد به دریای وجود
یک موی زهست او بر او باقی بود
آن موی به چشم فقر زنّار نمود
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۴۵
روی تو که مَه را زخود افزون ننهد
سر بر خط هیچ کس به افسون ننهد
آورد خطی به گرد وی تا خوبی
از وی همه عمر پای بیرون ننهد
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۴۶
من بندهٔ آنم که دلی برباید
یا دل به کسی دهد که جان افزاید
وآن کس که نه عاشق و نه معشوق کسی است
در ملک خدا اگر نباشد شاید
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۴۷
از رنگ رخش گل به فغان می آید
وز لعل لبش شکر به جان می آید
چاهی است معلّق زنخش می بینی
کز دیدنش آب در دهان می آید
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۴۸
گلبرگ ز روی چو مهت شاید چید
مشک از سر زلف سیهت شاید چید
بر رهگذری که خرّم آیی و روی
دامن دامن گل زرهت شاید چید
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۴۹
آن شاه که او ملک تواند بخشید
جز اشرف دین ملک که داند بخشید
شاهی که به سهو می ببخشد شهری
از بهر خدا دهی تواند بخشید
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۵۰
بگذار که تا زلف تو گیرم یک بار
یا در کف پای تو بمالم رخسار
انگار که سنگ پایمال است رخم
یا دست مرا شانهٔ چوبین پندار
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۵۱
زنهار در آن دو چشم مخمور نگر
واندر لب همچو نوشش از دور نگر
بر دست گرفت نور باروی چو ماه
یعنی که بیا نور علی نور نگر
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۵۲
گر بنگ خوری ای به رخ خوبان، خور
بنیوش چنان که گویمت زان سان خور
بسیار مخور، فاش مکن، ورد مساز
اندک خور و گه گاه خور و پنهان خور
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۵۳
از خوان زمانه نیم نانی کم گیر
چون مایه بود سود و زیانی کم گیر
تا کی گویی حشمت اربل مگذار
ای هیچ ندیده کُرد خوانی کم گیر
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۵۴
با دل گفتم صحبت شاهی کم گیر
چون سر بنهاده ای کلاهی کم گیر
دل گفت تو خوش باش که من آزادم
کردی دیکی و خانقاهی کم گیر
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۵۵
آنها که ندانند حقیقت زمجاز
مشغول نمازند به شبهای دراز
من فارغ از آنم که درین خلوت راز
یک لحظه نیاز به زصد سال نماز
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۵۶
در عشق توام هر نفس اندوه تو بس
در درد توام دسترس اندوه تو بس
در تنهایی که یار باید صد کس
کس نیست مرا هیچ کس اندوه تو بس
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۵۷
دارم زتو اشتیاق چندانک مپرس
دردی است به اتّفاق چندانک مپرس
دستی که به دامن وصالت زدمی
بر سر زدم از فراق چندانک مپرس
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۵۸
خود را به هوس مدار در پای دریغ
ترسم که شوی غرقه به دریای دریغ
فرمان برو بر دریغ مگذار جهان
زان پیش که سودت نکند وای دریغ
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۵۹
گر فخر به من نمی رسد عار اینک
ور نور به من نمی رسد نار اینک
گر خانقه و خرقه و شیخی نبود
ناقوس و کلیسیا و زنّار اینک
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۶۰
از دوست به هر رهگذری می پرسم
وز هر که بیابم خبری می پرسم
تا دشمن بدسگال واقف نشود
در دل وی و من از دگری می پرسم
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۶۱
در عشق تو دل رفت و زجان می ترسم
وز هجر و زمرگِ ناگهان می ترسم
گر زار کُشی مرا نمی ترسم از آن
بیزار زمن شوی از آن می ترسم
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۶۲
من عشق تو را به صد ملامت بکشم
گر آه کنم به جان غرامت بکشم
گر عمر وفا کند جفاهای تو را
آخر کم از آن که تا قیامت بکشم
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۶۳
تا ظن نبری که من کمت می‌بینم
بی‌زحمت دیده هر دمت می‌بینم
ممکن نبود که شرح آن نتوان داد
آن شادی‌ها که از غمت می‌بینم
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۶۴
تا ظن نبری که من دوی می بینم
هر لحظه فتوحی به نوی می بینم
جان و دل من جمله بُوی می دانم
چشم و سر من جمله بُوی می بینم
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۶۵
گر بنوازی بندهٔ مقبول توَم
گر ننوازی چاکر معزول توَم
با ردّ و قبول تو مرا کاری نیست
زیرا که به هر دو کار مشغول توَم
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۶۶
نه ما به سر رشته شدن بتوانیم
نه رشته به دیگری سپردن دانیم
هر یک به بهانه ای فرو می مانیم
قصه چه کنم که جمله سرگردانیم
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۶۷
در می نگرم زنیک و بد هیچ نیم
وز جملهٔ این داد و ستد هیچ نیم
با من چو تو باشی همه خود می باشم
ورنه من بیچاره به خود هیچ نیم
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۶۸
بر سینه زنان از هوس و جامه دران
چون شیفتگان جامه به هر جا مدران
رخساره به خون دیده می شوی ولیک
مگذار که آلوده شود جامه در آن
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۶۹
سهل است مرا بر سر خنجر بودن
در پای مراد خویش بی سر بودن
تو آمده ای که ملحدی را بکشی
غازی چو تویی رواست کافر بودن
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۷۰
ای دل به در دوست تولّا می کن
از دور به درگهش تمنّا می کن
نومید مشو از در او باز نگرد
در می زن و سر نیز تقاضا می کن
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۷۱
ای وصل تو مایهٔ تن آسانی من
وی هجر تو غایت پریشانی من
من خود بروم ولیک هرگز نرود
از خاک درت نشان پیشانی من
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۷۲
دل مغز حقیقت است و تن پوست، ببین
در کسوت پوست جلوهٔ دوست ببین
هر چیز که آن نشان هستی دارد
یا پرتو روی اوست یا اوست، ببین
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۷۳
ای زندگی من و توانم همه تو
جانی و دلی ای دل و جانم همه تو
تو هستی من شدی از آنی همه من
من نیست شدم در تو از آنم همه تو
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۷۴
هر چند که در خورد توام می دانی
خون مژه پرورد توام می دانی
دلسوختهٔ عشق توام می بینی
ماتم زدهٔ درد توام می دانی
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۷۵
با دل گفتم چو از مطر شاد نیی
وز بند زمانه یک دم آزاد نیی
در تجربه های دهر استادانند
شاگردی کن کنون که استاد نیی
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۷۶
در بندگیت عار بود آزادی
شاگردی عشق تو به از استادی
با درد تو خود چه قدر دارد درمان
آنجا که غمت بود چه باشد شادی
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۷۷
نقّاش رخت اگر نه یزدان بودی
استاد تو در نقش تو حیران بودی
گر داغ تو ای دوست نه بر جان بودی
در عشق تو جان سپردن آسان بودی
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۷۸
آنی که سهیلی به یمن می بخشی
یا تازه گلی را به چمن می بخشی
گفتم که تو را جان بدهم؟ گفتا نه
جان تو منم مرا به من می بخشی
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۷۹
گر یک نفس از نیستی آگاه شوی
بر هستی خود [به] نیستی شاه شوی
تو حاضر غایبی از آن بی خبری
گر غایب حاضر شوی آگاه شوی
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۸۰
بس کز تو دوم در به در و کوی به کوی
تاریک شدم چون شب و باریک چو موی
فی الجمله به هر صفت که خواهی می دار
کان پشت ندارم که بگردانم روی
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۸۱
مجروحان را دوا و مرهم تو دهی
محرومان را ملک مسلّم تو دهی
از تو کششی هست یقین می دانم
تقصیر زکوشش است آن هم تو دهی
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۸۲
انصاف بده «اوحد» اگر مرد رهی
تا کی باشی حریص را همچو رهی
خاک در بی نیاز اگر دریابی
بر تارک آرزو بنه تا برهی
اوحدالدین کرمانی — رباعیات الحاقی — شمارهٔ ۸۳
دل گرچه نه پیداست نهانش نه تویی
گیرم که دل من است جانش نه تویی
آتش چه زنی در وی، پرخون چه کنی
کآخر شب و روز در میانش نه تویی؟
اوحدالدین کرمانی — اشعار و قطعات پراکندهٔ دیگر — شمارهٔ ۱ - نسخهٔ معجون اُسقُف
تربد فلفل سیاه قاقله سمقونیا
گیر یک مثقال از هر یک اگر سازی دوا
نیمهٔ مثقال بسباسه بیاور زنجبیل
با قرنفل دارچینی آنگه جوز بوزا
از شکر ربع وقیّه جمع کن با این همه
با عسل معجون اسقف ساز اگر باید تو را
اوحدالدین کرمانی — اشعار و قطعات پراکندهٔ دیگر — شمارهٔ ۲ - در رثای شروانشاه اخستان
جمیع الناس غمگینٌ که شروان شاههم مرده است
وفات شاههم اکنون طرب من قلبهم برده است
بهذا الصرصر العاصف کزو شروان مشوّش شد
درخت القلبشان خشک و گل الارواح پژمرده است
زن و مرد بلد جمله لِاَجل تلخی موتش
خراشان وجه، گریان چشم، بریان قلب و آزرده است
اگر چه موته صعبٌ لهم الصّبر اولی تر
که انفاس همه خلقان علیهم یک یک اشمرده است
وگر باور نمی‌داری که ما قَد قلته صدقٌ
فقل لی ایُّ مکتوبٍ که اسمش مرگ نسترده است
اوحدالدین کرمانی — اشعار و قطعات پراکندهٔ دیگر — شمارهٔ ۳
مهتری باش و هرچه خواهی کن
نه بزرگی به مادر و پدر است
نافهٔ مشک را ببین به مَثَل
کاین مثالی بزرگ و معتبر است
کاو زآهو گرفت عزّ و شرف
تا به بوی لطیف مشتهر است
اوحدالدین کرمانی — اشعار و قطعات پراکندهٔ دیگر — شمارهٔ ۴
جانا به جز از یاد تو در سر هوسم نیست
سوگند خورم من که به جای تو کسم نیست
امروز منم خسته و بی مونس و بی یار
فریاد همی خواهم و فریادرسم نیست
اوحدالدین کرمانی — اشعار و قطعات پراکندهٔ دیگر — شمارهٔ ۵
اگر به حضرت عالی نمی شوم چاکر
نه آنک بهتر از آن مأمنی تواند بود
ولیک خاک جناب تو درگذشت از آن
نصیب دیدهٔ همچون منی تواند بود
اوحدالدین کرمانی — اشعار و قطعات پراکندهٔ دیگر — شمارهٔ ۶
بر زمین آن درخت چیست که او
همنژاد سرمناره بود
برو برگش زمرّد و لعل است
مگر اصلش زسنگ خاره بود
بر سر او نشسته مرغی سبز
سبز مرغی که مار خواره بود
همه آن مار میخور[د] کاو را
در دهان ماه یا ستاره بود
اوحدالدین کرمانی — اشعار و قطعات پراکندهٔ دیگر — شمارهٔ ۷
به شرط آنکه هر کاو مست گردد
شود زاین تابخانه تا به خانه
وگر او با حریفی مست خسبد
گناه خود ز خود داند زمانه
اوحدالدین کرمانی — اشعار و قطعات پراکندهٔ دیگر — شمارهٔ ۸
عنقاء مُغر بست درین دور خرّمی
گم گشت خرّمی زجهان همچو آدمی
چندانک در صحیفهٔ عالم نگه کنم
غمخواره آدم آمد و بیچاره آدمی
هر کس به قدر خویش گرفتار محنتی است
کس را نداده اند برات مسلّمی
اوحدالدین کرمانی — اشعار و قطعات پراکندهٔ دیگر — شمارهٔ ۹
ما تو را حرمتی اگر داریم
نه زاندیشه ای است یا بیمی
یا زمال تو، گر بسی داری
چشم داریم بر زر و سیمی
لیک از روی مزد می خواهیم
که تو را می کنیم تعظیمی
همه ریشت به کوه ما گفتیم
چون تو در خشم می شوی نیمی
اوحدالدین کرمانی — اشعار و قطعات پراکندهٔ دیگر — شمارهٔ ۱۰
به شب چندان خور ای جان بادهٔ ناب
که راهی وا در و دیوار بینی
نه چندانی که چون تا کاهی از خواب
درآیی ... خود چار بینی
اوحدالدین کرمانی — مصراعها و ابیات پراکنده و ناقص — شمارهٔ ۱
بر منبر و سجاده ببایست گریست
اوحدالدین کرمانی — مصراعها و ابیات پراکنده و ناقص — شمارهٔ ۲
یا نیست شود یا همگی ما گردد
اوحدالدین کرمانی — مصراعها و ابیات پراکنده و ناقص — شمارهٔ ۳
حاتم باشی با همه کس وقت سخا
چون نامه به نام ما رسد طی گردد
اوحدالدین کرمانی — مصراعها و ابیات پراکنده و ناقص — شمارهٔ ۴
زنهار زآهشان بیندیش که آه
دودی است که زیر دامن آتش دارد
اوحدالدین کرمانی — مصراعها و ابیات پراکنده و ناقص — شمارهٔ ۵
مه را به بناگوش تو نسبت کردم
زنهار که این سخن به گوش تو رسد
اوحدالدین کرمانی — مصراعها و ابیات پراکنده و ناقص — شمارهٔ ۶
خال توراست حالتی سخت عجب که هر که او
می نگرد به خال تو شیفته حال می شود
اوحدالدین کرمانی — مصراعها و ابیات پراکنده و ناقص — شمارهٔ ۷
لبش رنگ لعل و دمش بوی مشک
شراب آتش تر قدح آب خشک
اوحدالدین کرمانی — مصراعها و ابیات پراکنده و ناقص — شمارهٔ ۸
گفتم که تو را کجا توانم دیدن
گفتا که مرا کجا توانی دیدن
نوعی خبوشانی — مثنوی سوز و گداز — بخش ۱ - بسم الله الرحمن الرحیم
الهی خنده ام را نالگی ده
سرشکم را جگر پر کالگی ده
نفس را جلوهٔ آه جگر بخش
نظر را سوی خود راه سفر بخش
بجز عشق ار همه وحی است و اعجاز
از او خلوت گه دل را بپرداز
دلم را عندلیب آوازه گردان
گل باغم به آتش تازه گردان
می شوقم ده از پیمانهٔ عشق
که جوشد برلبم پروانهٔ عشق
به آتش آب ده تیغ زبانم
که جز حمدت نروید از بیانم
چو نخل ایمنم ده خانهٔ حمد
که آرایم به نامت نامه ای چند
بگیر از لطف پس با خامه دستم
که طفل خامه بر کاغذ شکستم
صریر خامه ام را لحن نی کن
سخن را چاشنی مهمان می کن
کلامم را ده از عزت خطابی
بلند افسر کن از ام الکتابی
به پا انداز حمدت کارجمند است
زبان با دل پرند اندر پرند است
ولی پائی که بر گل ناز دارد
کجا پروای پا انداز دارد
من و حمدت زبان را خاک بر سر
ادب را درع طاقت چاک در بر
سزاوارت ادای چون منی نیست
که حمد تو سزای چون منی نیست
به گاه خامشی محشر خروشم
چوشد وقت سخن صید خموشم
زبان شوریده ای گنگانه نطقم
فصاحت زاده ای دیوانه نطقم
من و یارای حمد از من نیاید
که پاس شعله از خرمن نیاید
همان بهتر چو عجزم خامه بشکست
که هم در عرض حال خود زنم دست
نوعی خبوشانی — مثنوی سوز و گداز — بخش ۲ - مناجات به درگاه قاضی الحاجات
خداوندا دلم افسردن آموخت
نظر دردیده از دل مردنم سوخت
به ناخن گربکاوی آهن و سنگ
به هرجا شعله ای بینی بر اورنگ
غرامت بین که این ناکس دل من
نه سنگ طور شد نه سنگ آهن
من و این دل که گم نام زبان باد
چنین دلها نصیب دشمنان باد
زخون این چنین دل خاک تن به
چنین دل طعمهٔ زاغ و زغن به
به جای این دل افسرده پیکر
دل پروانه ام ده یا سمندر
دل ریشی از آن اجزای جان ریش
دلی کز نام او گردد زبان ریش
دلی همپایهٔ فریاد بلبل
دلی صید گل و صیاد بلبل
دلی سر تا قدم چون شعله روشن
کشیده کسوت فانوس بر تن
که چون پروانه اش گردد هوا دار
نهد از پردهٔ دل داغ دیدار
دلی از رنگ و بوی گل سرشته
نه همچون تن ز آب و گل سرشته
دلی پروانه پرواز محبت
به صد جان خانه پرداز محبت
چنان مستم کن از جامی که دانی
که تاب مستیش هم خود توانی
ز شوقی کن سرم را سجده فرسای
که شوق از سر ندانم سجده از پای
ز چین غم جبینم ساده گردان
گشاده ابرو ترم از باده گردان
به هر کارم چو همت پیشرو کن
گره از رشته زار دل درو کن
سرم را تاج بخش از بستر درد
لبم را راح ده از ساغر درد
چه بستر خوابگاه ماه و خورشید
چه ساغر جرعه بخش جام جمشید
شهادت را شراب هوش من کن
محبت را گل آغوش من کن
هر آن خاری که ننگ از وی نفور است
مرا در کار و عشقم را ضرور است
نبیند معرفت کن در ایاغم
خرابات محبت کن دماغم
نبیدی خانه زاد نشئه طور
کزو مستی و هشیاری شود دور
که هرگه سایه اش در ساغر افتد
تو گویی آتش اندر مجمر افتد
من و نوعی ندامت زادگانیم
که چون آئینه از دل سادگانیم
ز بس صافی نهادیم از محبت
ز عیب دیگران بر ماست تهمت
زلوح دل نقوش غیر بزدای
خطای دیگران بر ما ببخشای
شب تاریک و رهبر دیده اعمی
کرامت کن چراغان تجلی
ز نور وحدتم خاطر بر افروز
به طور رؤیتم راهی در آموز
دلم را عاقبت اندیشگی ده
نهادم را شریعت پیشگی ده
عروجی ده به معراج قبولم
رهی بنما به درگاه رسولم
نوعی خبوشانی — مثنوی سوز و گداز — بخش ۳ - نعت حضرت رسالت پناه محمد مصطفی صلی الله علیه و آله و سلم
محمد صیقل مرآت بینش
نظر پیمای چشم آفرینش
شفاعت سنج جرم آباد هستی
قناعت گنج ملک تنگدستی
فلک گلدستهٔ طرف کلاهش
ملک پروانهٔ شمع نگاهش
حقیقت را گل آغوش پرور
شریعت را لوای دوش پرور
به خلقت ز انبیا پیشی گرفته
ز سبقت با خدا خویشی گرفته
دلیل قدرو اعجازش همین بس
که رهرو پیش و رهبر آمد از پس
زبان کج نغمهٔ او را و نعتش
خرد مجذوب مادر زاد نعتش
زبان با ذکر نعتش آشنا نیست
که نعتش جز به دل گفتن روا نیست
گر استغنای نعت از دل نرنجد
دگر زین مژده دل در دل نگنجد
کجا نعت سزای او توان گفت
خدا شو تا ثنای او توان گفت
ز شهرستان رحمت بی نصیبم
غریبم یا رسول الله غریبم
تو بیکس دوست من همسایه دشمن
نیا بی تا کسی بیکس تر از من
ز رحمت زار خویشم ده گیاهی
بهشتی کن گیاهم از نگاهی
گر از ننگم شفاعت ارزشی نیست
تنک سرمایه را آمرزشی نیست
همین بس کز گنه شرمندگانیم
ارادت سنج امت بندگانیم
گلی از نو بهاران تو دارم
اطاعت داغ یاران تو دارم
نوعی خبوشانی — مثنوی سوز و گداز — بخش ۵ - ادامه
ایا پروانهٔ بلبل ترنم
جگر خون غنچهٔ آتش تبسم
همی خواهم به اندک روزگاری
برانگیزانی از آتش بهاری
حدیث شمع کلکت برفروزد
که هر کس بشنود جانش بسوزد
به حرف تازه ای خرم کنی گوش
که تاریخ کهن گردد فراموش
چو این آیات وحی آمد به گوشم
سمعنا گوی شد جبریل هوشم
سر نعت سخن را برگشادم
زبان با دل به معنی غوطه دادم
دری آمد ز درج دل به دستم
که از ننگ تهی دستی برستم
کنون آن درهمی آرم به بازار
ولی جز خود نمی بینم خریدار
لعاب شعله بر کاغذ تنیدم
گهر در رشتهٔ آتش کشیدم
به مستی آن ره نا رفته رفتم
ره یکساله در یک هفته رفتم
چو این غم نامهٔ سوزان حکایت
نفس بگداخت در کام روایت
رقم زد خامهٔ معجز طرازش
محبت نامهٔ سوز و گدازش
الهی این گرامی بکر مستور
که افشاند آستین بر عصمت حور
ز پا بوس شهش ده سر بلندی
به ترویح قلوبش ارجمندی
بیا ای بسته بر خود تهمت عشق
که در مغزت گذارم لذت عشق
تو لب سوزی ز عشق آتشین نام
دلت چون داغ طفلان خام در خام
لبت از نام عشق آتش فروز است
دلت خونین کباب خام سوز است
بر این لب نام عشقت باد چون بوس
براین دل نام دل افسوس افسوس
نوای عشق از مرغ چمن پرس
گر از بلبل نمی پرسی ز من پرس
گر از دل نغمه ای بر لب دوانم
که لب را همچو دل در خون کشانم
به آهنگی زنم ناخن به مضراب
که از آب آتش از آتش چکد آب
به دستانی سرایم داستانی
کزو هرگوش گردد بوستانی
سراپا گوش و یکسر گوش دل کن
براین تیغ زبان خونت بحل کن
کنون این قصه کز یادم پریده ست
هم از چشم شنیدن به که دیده ست
نوعی خبوشانی — مثنوی سوز و گداز — بخش ۶ - در مدح پادشاه جم جاه نصفت پناه اکبر شاه وصفت عدل او
زبان شوریده کلک شعله تحریر
چنین کرد از زبان شعله تقریر
که در دوران شاه عیسی اورنگ
که عیسی خواند پیشش درس فرهنگ
جهان کیوان خدیو عدل و انصاف
اطاعت سنج امرش قاف تا قاف
فلک قدری عطارد خیل تاشی
قیامت از شکوهش دور باشی
به تیغ صبحگاه و آه شبگیر
زمین و آسمان را کرده تسخیر
گرامی گوهر نه بحر اخضر
مسمی ذوالجلال الله اکبر
خرد کامل ترین حق شناسان
سپاس آموزگار نا سپاسان
به شاهی خوی درویشان گرفته
طریق رهنما کیشان گرفته
اگر موری شدی از فتنه پامال
ز بازوی هما دادی پروبال
وگر خاری زدی برپای کس نیش
به دست خویش بردی مرهمش پیش
به عهدش طفل نومیدی نزاده
و گر هم زاده جان در راه داده
چنان آسوده عهدش از حوادث
که در مستی نگشتی فتنه حادث
جوانی زادش از عهد می اندود
تو گفتی وصل یوسف عهد او بود
بهشتی بود عهد ناشناسی
زبان پرمدح در دل ناسپاسی
زمین شوره هرجا ابر می شست
بغیر از شکر شکرش نمی رست
نبودی در چنین خرم بهاری
مقیم خاک را در دل غباری
بجز نوعی که از ناکس نهادی
مرادش شد شهید نامرادی
نوعی خبوشانی — مثنوی سوز و گداز — بخش ۷ - آغاز داستان محبت نامهٔ سوز و گداز
چنین زد نغمه پرداز حکایت
نمک با زخمه بر تار روایت
که در عهد چنین آسودگی سنج
دو بیدل را رسید از عاشقی رنج
دو هندوزادهٔ مشرب فرشته
بشر خلقت ولی قدسی سرشته
ز طفلی شیر حسرت خوارهٔ عشق
وفا پروردهٔ گهوارهٔ عشق
قلم بشکسته پیش از لوح هستی
به مشق حرف عشق و بت پرستی
چو حسن و عشق رسم آباد عالم
ز طفلی نامزد گردیده با هم
چون صنعان برارادت جسته سبقت
مبدل کرده ایمان با محبت
به مهد آوازهٔ وصلت شنیده
هوس زان نوش دارو لب گزیده
ز طفلی داغ الفت برجبینشان
نظر درباغ رؤیت خوشه چین شان
هوس گستاخ و دل در حیله سازی
به هم دزدیده می کردند بازی
به بازی چشم و دل در کار دیگر
تمنا شحنهٔ بازار دیگر
همی کردند از صبر آزمایی
ز هم پوشیده با هم آشنایی
هوس از نخل خواهش آرزومند
زصد خواهش به یک انتظاره خرسند
همی دیدند در بیراهی عمر
صلاح خویش در کوتاهی عمر
به روزی گر زخلقت راه بردند
ز بس سرعت به سالی می شمردند
به صد ناخن بنای عمر خستند
وز آن خشتی به پای خویش بستند
که بر کرسی عمر از ارجمندی
نهال قدشان گیرد بلندی
چو نخلستان خواهش یافت بالش
تقاضا صد هوس را داد مالش
هوس آتش پرست و دیده خونبار
به هم این نغمه می کردند تکرار
که چند از هم تهی آغوش بودن
قدح ناخوردن و مدهوش بودن
به مازین بیش تنهایی روا نیست
به تنهایی سزا غیر خدا نیست
به سرخشت لحد را بر نهادن
به از تنها به بالین سرنهادن
جوانی چون نسیم نوبهار است
ولی بررنگ و بوی گل سوار است
گرش دریافتی بردانشت بوس
وگر غافل شدی افسوس افسوس
به راهش گر فشاندی دماغی
زدی بر مغز روحت عطر باغی
کنون ما آن نسیم بی نصیبیم
که در عهد بهار و گل غریبیم
نه بر ما تهمتی از عطر باغی
نه شاداب از نسیم گل دماغی
سموم دوزخ از ما تازه روتر
غبار گلخن از ما مشکبوتر
اجل همسایهٔ این زندگی باد
و زین نازندگی شرمندگی باد
چو سالی انتظار از ده فزون شد
لوای طاقت از سونگون شد
هجوم شوق بر دل پا بیفشرد
شکیب اندر لگد کوب هوس مرد
چو از آغوش شوق آن شعله سر زد
پسر این نغمه بر گوش پدر زد
که بر من تلخ شد هم خواب و هم خفت
شکیبم طاق گشت از فرقت جفت
به تعمیر خراب آباد دل کوش
که از طوفان غم برخاست سرپوش
تمنای دلم کن زود حاصل
و گرنه هم تمنا مرد و هم دل
به یارم نسبت همخانگی ده
به شمعم رخصت پروانگی ده
هوس در دفع استیلای جبر است
چو شوق آمد کراپروای صبر است
اجابت کن مراد ناروایم
وگرنه از در عصیان در آیم
معاذالله زدین بیگانه گردم
گنه کار بت و بتخانه گردم
بگردانم بر آتش سومناتت
شکست آرم به لات و مهملاتت
رخ بت چون دل خوش ریش سازم
ز بت بتخانه را درویش سازم
کهن ناقوس را با نالهٔ زار
به پای ناقه آویزم جرس وار
چو تار شمع سوزم زلف زنار
بشویم صندل بت را ز رخسار
بدوزم در نظر راه حرم را
بدزدم از جگر داغ صنم را
ز شرک برهمن ز نهار جویان
ز کفر رفته استغفار گویان
مراد از کعبهٔ اسلام جویم
هم از شهد شهادت کام جویم