mabidan/ganjoor huggingface dataset:
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۲۶۱
می‌کند غارت صبر و دل و دین سودایش
آنکه او هیچ ندارد، چه غم از یغمایش؟
گر دل و جان من دلشده بودی بر جای
کردمی در دل و جان جای چو بودی رایش
رقم هستی من عاقبت از لوح وجود
برود لیک بماند اثر سودایش
لایق ضرب محبت نبود هر قلبی
که ز اخلاص حکایت نکند سیمایش
خواب ما را ز خیالش بنمود اسبابی
بعد از آن روز ندیدیم بخواب آسایش
دست در دامن او می‌زنم و می‌کشمش
تا بر غم سر من سر ننهد در پایش
عجب آن است که در بزم ریاحین گل را
زیر شمشاد نشانند و تو بر بالایش
در پی باد صبا چند رود سرگردان
دل به بوی شکن طره عنبر سایش
که خبر یابد از آمد شدن پیک نسیم
که ز بوی سر زلف تو کند رسوایش
غم عشق تو چه خوش می‌خورد اولی خونم
که به پالوده‌ام از دیده خون پالایش
هر که امروز به خلوت نفسی با تو نشست
غالبا رغبت جنت نبود فردایش
در شب تیره زلفت دل سلمان گم شد
شمعی از چهره بر افروز و رهی بنمایش
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۲۶۲
چند گویی با تو یک شب روز گردانم چو شمع
من عجب دارم گر امشب تا سحر مانم چو شمع
رشته عمرم به پایان آمد و تابش نماند
چاره‌ای اکنون به جز مردن نمی‌دانم چو شمع
می‌دهم سررشته خود را به دست دوست باز
گر چه خواهد کشت می‌دانم به پایانم چو شمع
آبم از سر درگذشت و من به اشک آتشین
سرگذشت خود همه شب باز می‌دانم چو شمع
دامنت خواهم گرفت امشب چو مجمر ور به من
بر فشانی آستین من جان بر افشانم چو شمع
بند بر پای و رسن در گردن خود کرده‌ام
گر بخواهی کشتنم برخیز و بنشانم چو شمع
گر سرم برداری از تن سر نگردانم ز حکم
ور نهی بر پای بندم بند فرمانم چو شمع
احتراز از دود من می‌کن که هر شب تا به روز
در بن محراب‌ها سوزان و گریانم چو شمع
رحمتی آخر که من می‌میرم و بر سر مرا
نیست دلسوزی به غیر از دشمن جانم چو شمع
مدعی گوید که سلمان او تو را دم می‌دهد
گو دمم می‌ده که من خود مرده آنم چو شمع
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۲۶۳
درد سری می‌دهد، عقل مشوش دماغ
کو ز قدح یک فروغ، وز همه عالم فراغ
ای دم مشکین صبح، شمع سحر برفروز
تا بنشاند دمی، باد دماغ چراغ
مهر توام در دل است، مهر توام بر زبان
شور توام در سر است، بوی توام در دماغ
ناله رسول دل است، گر تو قبولش کنی
ور نکنی حاکمی، نیست بر و جز بلاغ
این سخن گرم من، هم ز سر حالتی است
ناله نیاید به سوز از دل نادیده داغ
بینظری نیست این دیده نرگس به راه
بی سخنی نیست این غلغل بلبل به باغ
شعر تو سلمان همه، قوت دل عارف است
تا ندهی زینهار! طعمه طوطی به زاغ
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۲۶۴
ای به دیدار توام، دیده گریان مشتاق!
ز اشتیاق لب لعلت، به لبم جان مشتاق
دل به سوز تو چو پروانه به آتش مایل
جان به درد تو چو بیمار به درمان مشتاق
جان محبوس تن من به تمنای رخت
عندلیبی است مقفس به گلستان مشتاق
چون بود سبزه پژمرده به باران مشتاق
بیش از آنم من مهجور، به جانان مشتاق
خسروا بنده به بوسیدن خاک در تو
چون سکندر به لب چشمه حیوان مشتاق
به هوای دل ما، حسن رخ خوبان است
چون به انفاس صبا، لاله و ریحان مشتاق
تشنه بادیه چون است به زمزم مایل
بیش از آنست به دیدار تو سلمان مشتاق
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۲۶۵
به غیر صورت او هر چه آیدم در دل
به جان دوست که باشد تصور باطل
به کوی دوست که خاکش به آب دیده گل است
که برگذشت که پایش فرو نرفت به گل
قتیل تیغ تو خواهیم گشت تا در حشر
بدین بهانه بگیریم دامن قاتل
همی رویم به راهی که نیستش پایان
فتاده‌ایم به بحری که نیستش ساحل
گرت ارادت پیوند دوست می‌باشد
برو نخست ز دنیا و آخرت بگسل
بجز دهان توام هیچ آروزیی نیست
ولی چه سود که هیچم نمی‌شود حاصل
حسود گفت که سلمان چه می‌روی پی یار
نمی‌روم پی دلدار می‌روم پی دل
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۲۶۶
به مهر روی تو خواهم رسید، ذره مثال
نمی‌رسد به زمین پایم از نشاط وصال
مه دوهفته درین یک دو روز خواهم دید
که کس نبیند از آن ماه در هزاران سال
سواد زلف توام خواهد آمدن در چشم
که بوی عنبر تو می‌دهد نسیم شمال
به خاک پای عزیزت که تشنه است لبم
به خاک پای عزیزت چو تشنگان به زلال
چه دم زنم چو رسم با تو آن دمم باشد
مجال آنکه کنم بر تو عرض صورت حال
دلم به پیش تو می‌خواست جان فرستادن
ولی کبوتر جان را نبود قوت بال
کشیده‌ام تب هجرت، بسی و در شب هجر
نبود بر سر سلمان کسی به غیر حال
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۲۶۷
ای جان نازنین من ای آرزوی دل
میل من است سوی تو میل تو سوی دل
بر آرزوی روی تو دل جان همی دهد
وا حسرتا! اگر ندهی آرزوی دل
چون غنچه بسته‌ام سر دل را به صد گره
تا بوی راز عشق تو آید ز بوی دل
جان را به یاد تو به صبا می‌دهم که او
می‌آورد ز سنبل زلف تو بوی دل
تا دیده دید روی تو را روی دل ندید
با روی دوست خود نتوان دید روی دل
دیگر به دیده دل ندهم من کز آب چشم
هر بار خود درست نیاید سبوی دل
سلمان اگر ز اهل دلی نام دل مبر
جان دادن است کار تو بی‌گفتگوی دل
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۲۶۸
ساقی ایام گل آمد، حبذا ایام گل
خیز و در ده ساغری، یاقوت گون چون جام گل
گوش کن گلبانگ بلبل چشم نه بر بلبله
که اهل دل را می‌رساند هر یکی پیغام گل
عشق و معشوق و جوانی سبزه و آب روان
خود همه وقتی خوش آید، خاصه در ایام گل
نوبت شاهی است گل را زان سبب هر بامداد
نوبت شادی زند، مرغ سحر بر بام گل
از دم باد و نم باران، کند هر دم خراب
سقف مینا گنبد سبز زمرد فام گل
گل به صد ناز ارچه پروردست چون خوبان ولی
عاقبت در خاک ریزد نازنین اندام گل
گل به شکر خنده لب بگشاد تا باد سحر
زر نهادش در دهن وز زر برآمد کام گل
بر هوا و بوی و رنگ و خنده و شادی نهاد
گل بنای عمر ازان، آتش بود فرجام گل
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۲۶۹
ای بهم برزده زلف تو سراسر کارم 
من چو موی توام آشفته، فرو نگذارم 
کرده‌ام نرم به فرمان تو گردن چون شمع 
چه کنم من که به فرمان تو سر در نارم 
گرچه در راه تو چون خاک رهم رفته به باد 
تو مپندار کزین راه غباری دارم 
نظری کن به من آخر که چو چشم خوش تو 
مدتی شد که به هم برزده‌ای بنیادم 
مشفقی بر سر من نیست که بر آتش من 
زند آبی به جز از دیده مردم دارم 
نیست جز صبح مرا یک متنفس همدم 
کز سر مهر کند یک نفسی در کارم 
شعله آتش من سوخت جهانی و هنوز 
دم من می‌دهی و می‌نهی ای گل خارم 
خام طبعان طبع تو به مدارید زمن 
زان که من سوخته، خام خم خمارم 
هست سودای ورع در سر سلمان لیکن 
حلقه زلف بتان می‌شکند بازارم
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۲۷۰
آرزو دارم ز لعلش تا به لب جام مدام 
وز سرم بیرون نخواهد رفتن این سودای خام 
چون قدح در دل نمی‌آید مرا الا که می 
چو صراحی سر نمی‌آرم فرو الا به جام 
باده گر بر کف نهم، با یاد او بادم حلال 
باد اگر بر من وزد، بی بوی او بادم حرام 
من به بویش گه به مسجد می‌روم گاهی به دیر 
مست آن بویم ندانم این کدام است آن کدام؟
گر به دیر اندر نشان دوست یابم از حرم 
رخ به دیر آرم نگردم بازگرد آن مقام 
ساقیا من پخته‌ام، بویی تمام است از میم
خام را ده جام و کار ناتمامان کن تمام 
زاهدان خشک را در مجمع رندان چه کار؟
خلوت خاص است و اینجا بر نتابد بار عام 
دیگران گر نام و ننگی را رعایت می‌کنند 
هست پیش عارفان آن نام، ننگ و ننگ، نام 
دشمنان گفتند: کام دوست ناکامی توست 
عاقبت سلمان به رغم دشمنان شد، دوستکام
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۲۷۱
من هر چه دیده‌ام ز دل و دیده دیده‌ام 
گاهی ز دل بود گله، گاهی ز دیده‌ام 
من هر چه دیده‌ام ز دل و دیده‌ام کنون 
از دل ندیده‌ام همه از دیده دیده‌ام 
آه دهن دریده مرا فاش کرد راز 
او را گناه نیست، منش برکشیده‌ام 
اول کسی که ریخته است آب روی من 
اشک است کش به خون جگر پروریده‌ام 
عمری بدان امید که روزی رسم به کام 
سودای خام پخته‌ام و نا رسیده‌ام 
تا مهر ماه چهره تو در دلم نشست 
از مهر و ماه مهر بکلی بریده‌ام 
عشقت به جان خریدم و قصدم به جان کند 
بر جان خویش دشمن جان را گزیده‌ام 
بازا که در غم تو به بازار عاشقان 
جان را بداده و غم عشقت خریده‌ام 
شیدا صفت شراب غمت خورده‌ام بسی 
لیکن ز باغ وصل تو یک گل نچیده‌ام 
گویند بوی زلف تو جان تازه می‌کند 
سلمان قبول کن که من از جان شنیده‌ام
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۲۷۲
به چشمانت که تا رفتی، به چشمم بی‌خور و خوابم 
به ابرویت که من پیوسته چون زلف تو در تابم 
به جان عاشقان، یعنی لبت کامد به لب جانم 
به خاک پای تو یعنی، سرم کز سرگذشت آبم 
به خاک کعبه کویت، به حق حلقه مویت 
که ممکن نیست کز روی تو هرگز روی بر تابم 
به عناب شکر بارت، کزان لب شربتی سازم 
که خود شربت نمی‌ریزد، به غیر از قند و عنابم 
به صبح عاشقان یعنی، رخت کز مهر رخسارت 
نه روز آرام می‌گیرم، نه می‌آید به شب خوابم 
به دیدارت که تا بینم جمال کعبه رویت 
محال است اینکه هرگز سر فرود آید به محرابم 
به جانت کز قفس سلمان بجان آمد درین بندم 
که یابم فرصت بیرون شد، اما در نمی‌یابم
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۲۷۳
بر زلف تو من بار دگر توبه شکستم 
بس عهد که چون زلف تو بشکستم و بستم 
دریاب که زد کار جهانی همه بر هم 
چشم تو و عذرش همه این است که مستم 
در نامه چو من شرح فراق تو نویسم 
خون گرید و فریاد کند خامه ز دستم 
خورشید بلندی تو و من پست چو سایه 
آنجا که تو باشی نتوان گفت که هستم 
چشم تو به دل گفت که مست منی ای دل 
دل گفت: بلی مست تو از روز الستم 
گنجی است روان جام می و توبه طلسمش 
برداشتم آن گنج و طلسمش بشکستم 
بر سوختن و مردن من شمع شب افروز 
خندید بسی امشب و من می‌نگریستم 
روزش به سر آمد سحری گفت که سلمان 
برخیز که من نیز به روز تو نشستم
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۲۷۴
هر خدنگی که ز دست تو به جان می‌رسدم 
من چه گویم که چه راحت به روان می‌رسدم؟
خود گرفتم که به من دولت وصلت نرسد 
ناوکی آخر از آن دست و کمان می‌رسدم 
من که باشم که رسد دیدن روی تو به من 
این قدر بس که به کوی تو فغان می‌رسدم 
بلبل باغ جمال توام از گلبن وصل
گر به رنگی نرسم بویی از آن می‌رسدم
ترک سودای تو هرگز نکنم، منع چه سود؟
خود گرفتم نرسم بویی از آن می‌رسدم
ناله آمد که کند با تو بیان حال دلم
وینک اندر عقبش اشک روان می‌رسدم
راز سر بسته زلف تو نمی‌یارم گفت
که زبان می‌کشند چون به زبان می‌رسندم
از فراقت نتوانم که زنم دم کان دم
شعله شوق تو از دل به دهان می‌رسدم
از تو پنهان چه کند حال دل خود سلمان
که حکایت به دل خلق جهان می‌رسندم
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۲۷۵
من سرگشته به دست تو کجا افتادم؟
دست من گیر خدا را، که ز پا افتادم 
به کمند سر زلف تو گرفتار شدم 
تا چه کردم که درین دام بلا افتادم 
گلبن عمر مرا هجر تو از بیخ بکند 
تا نگویی که من از باد هوا افتادم 
پیش ازان کز لب و دندان تو یابم کامی 
چون زبان در دهن خلق خدا افتادم 
بود با باد صبا بوی تو بر بوی تو من 
در پی قافله باد صبا افتادم 
ای ملامت گر سلمان سر زلفش را بین 
تا بدانی که درین دام چرا افتادم
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۲۷۶
بر سر کوی دلارام، به جان می‌گردم 
روز و شب در پی دل، گرد جهان می‌گردم 
غم دوران جهان کرد مرا پیر و چه غم 
بخت اگر یار شود باز جوان می‌گردم 
دیده‌ام طلعت زیباش که آنی دارد 
این چنین واله و مست از پی آن می‌گردم 
تا نسیمی سر زلف تو بیابم چو صبا 
شب همه شب من بیمار به جان می‌گردم 
ناوک غمزه جادو به من انداز که من 
پیش تیرت ز پی نام و نشان می‌گردم 
تا مگر نوش لبی چون تو به من باز خورد 
چون قدح گرد لب نوش لبان می‌گردم 
تو چو گل در تتق غنچه و من چون بلبل 
گرد خرگاه تو فریاد کنان می‌گردم 
دامن از من مکش ای سرو که در پای تو من 
می‌دهم بوسه و چون آب روان می‌گردم 
تو مکان ساخته‌ای در دل سلمان وانگه
من مسکین ز پیت کون و مکان می‌گردم
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۲۷۷
دیشب از خود چون مه سی روزه پنهان آمدم
لاجرم همسایه خورشید تابان آمدم
عقل را دیدم سبک سر، یافتم جان را گران
سرو را بگذاشتم در کوی جنان آمدم
پیش ازین پروانه بودم، دوش رفتم پیش یار
خدمتی کردم به سر، شمع شبستان آمدم
غرقه و محبوس خود بودم ز خود رفتم برون
چون ز ماهی یونس و یوسف ز زندان آمدم
ناتوان بودم به بویش، نیم شب برخاستم
تا به کویش چون نسیم افتان و خیزان آمدم
گفت من قصد سرت دارم، همه تن سر شدم
پیش او چون گوی من، سرگشته غلطان آمدم
تا برون آید به فتح از غنچه آن گل نیم شب
بر درش آرم ز سر، تا پای دستان آمدم
بر سر کویش که می‌رفتم ازین سر من لقب
داشتم «سلمان» ولی، زان سر سلیمان آمدم
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۲۷۸
چو شمعم در غمت سوزان و اشک از دیده می‌بارم
به روزم مرده از هجران و شب را زنده می‌دارم
چو شبنم هستم امروز از هوا افتاده در کویت
الا ای آفتاب من بیا از خاک بردارم
خیال طاق ابروی تو در محراب می‌بینم
وگرنه من به مشتی خاک هرگز سر فرو نارم
به عکس بخت من پیوسته بیدار است چشم من
دریغ از بخت من بودی به جای چشم بیدارم
مرا جان داد عشق یار و می‌خواهم که این جان را
ز راه جان سپاری هم به عشق یار بسپارم
سهی سرورم که بر کار همه کس سایه می‌دارد
ز من کاری نمی‌آید که آرد سایه بر کارم
برش چون سایه سلمان را اگر چه پست شد پایه
مرا این سربلندی بس که من افتاده یارم
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۲۷۹
بی دوست من از باغ ارم یاد نیارم 
ور جنت فردوس بود، دوست ندارم 
از دست رقیبان نروم، ور برود سر 
من خاک در دوست به دشمن نگذارم 
پرورده به خون جگرش بودم و چون اشک 
از دیده من رفت و نیامد به کنارم 
آن دم که دهم جان و به خاکم بسپارند 
من خاک درش را به دل و جان نسپارم 
بر خاک درش میرم و چون خاک شوم من 
زان در نتوانند برانگیخت غبارم 
در نامه چو نامت نبود نامه نخواهم 
و آن دم که به یادت نزنم دم نشمارم 
کو دولت آنم که شبی با تو نشینم؟
کو فرصت آنم که دمی با تو برآرم؟
در نامه همه شرح فراق تو، نویسم 
بر دیده همه نقش خیال تو نگارم 
چشمان سیاه تو به اول نظرم مست 
کردند و بکشتند در آخر به خمارم 
یارب چه دلست آن دل سنگین که نشد نرم؟
از « یارب‌» دلسوز من و ناله زارم 
گویند که سلمان سر و جان در قدمش باز 
گر کار به سر می‌رودم بر سر کارم
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۲۸۰
به سر کوی تو سوگند، که تا سر دارم
نیست ممکن که من از حکم توسر بردارم
حلقه شد پشت من از بار و من آهن دل
همچنان در هوست روی بدین در دارم
ای که در خواب غروری خبرت نیست که من؟
هر شب از خاک درت بالش و بستر دارم
ساغرم پر می و می در سر و سر بر کف دست
تو چه دانی که من امروز چه در سر دارم
می‌رود در لب چون آب حیاتت سخنم
چه عجب باشد اگر من سخنی‌تر دارم؟
گفته‌ای در قدم من گهر انداز به چشم
اینک از بهر قدمهای تو گوهر دارم
کرد سلمان به فدای تو سر و زر بر سر
من غم سر چو ندارم چه غم زر دارم؟
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۲۸۱
از گلستان رویت، در دیده خار دارم
وز رهگذار کویت، در دل غبار دارم
روز الست گشتم، مست از خمار چشمت
هر دردسر که دارم، من زان خمار دارم
بیمارم از دو چشمت، آشفته از دو زلفت
این هر دو حالت از تو، من یادگار دارم
گفتی: وفا ندارم، اینم نگو و باقی
هر عیب را که گویی، من خاکسار دارم
طاووس باغ قدسم، نی بوم این خرابه
آنجاست جلوه‌گاهم، اینجا چه کار دارم؟
من هیچ اگر ندارم، زان هیچ نیست ننگم
بس نیست اینکه در سر، سودای یار دارم؟
در سینه از هوایش، گنجی نهان نهادم
در دیده از خیالش، باغ بهار دارم
دل را ز دست دادم، می‌ریزم آب دیده
کز دست دیده و دل، خون در کنار دارم
فرموده‌ای که سلمان، کمتر سگی است پیشم
یعنی که من به پیشت، این اعتبار دارم؟
از خون من اگر چه، دارد نگار دستش
ممکن بود که هرگز، دست از نگار دارم؟
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۲۸۲
من حیران نه آن صیدم که از قید تو بگریزم 
به کوشش می‌کشم خود را که بر فتراکت آویزم 
مرا هر زخم شمشیرت، نشان دولتی باشد 
ندانم عاقبت بر سر چه آرد دولت تیزم؟
پس از من بر سر خاکم، اگر روزی گذار افتد 
بیابی در هوایت من چو گرد از خاک برخیزم 
چنان بر صورت شیرین من بیچاره مفتونم 
که در خاطر نمی‌گنجد خیال ملک پرویزم 
چو آب آشفته جان بر کف روانم تا کجا سروی 
چو قد و قامتت بینم روان در پایش آویزم 
نه جای آنکه در کوی وصال یار بنشینم
نه پای آنکه از دست فراق یار بگریزم 
برو زاهد چه ترسانی مرا از آتش دوزخ 
منم پروانه عاشق که از آتش نپرهیزم 
ز چندین گفته سلمان یکی در گوش کن باری 
نه از گوهر کمست آخر سخنهای دلاویزم 
گهر در گوش بسیاری نماند لیک بعد از من 
بسی در گوشها ماند، حدیث گوهر آمیزم
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۲۸۳
صبح محشر که من از خواب گران برخیزم 
به جمالت که چو نرگس نگران برخیزم 
در مقامی که شهیدان غمت را طلبند 
من به خون غرقه کفن رقص کنان برخیزم 
گرچه چون گل دگران جامه درند از عشقت 
من چو سوسن به ثنا رطب لسان برخیزم 
چون شوم خاک به خاکم گذری کن چو صبا 
تا به بویت ز زمین رقص کنان برخیزم 
عمر با سوز تو چون شمع به پایان آرم 
نیستم دود که زود از سر آن برخیزم 
تو مپندار که از خاک سر کوی تو من 
به جفای فلک و جور زمان برخیزم 
سرگرانم ز خمار شب دوشین ساقی
قدحی تا من ازین رنج گران برخیزم 
دو سه روز از سر سجاده بر آنم سلمان 
که به عزم سفر کوی مغان برخیزم
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۲۸۴
تا نفس هست به یاد تو برآید نفسم 
ور به غیر از تو بود، هیچکسم هیچکسم 
هر کجا تیر جفای تو، من آنجا سپرم 
هر کجا خوان هوای تو، من آنجا مگسم 
پس ازین دست من و دامن سودای شما 
چند گردم پی سودای پراکنده بسم 
تو به خوبی و لطافت چو گل و آبی و من 
با گل و آب برآمیخته چون خار و خسم 
کی بود کی که به وصلت رسم ای عمر عزیز؟
ترسم این عمر به پایان رسد و من نرسم 
سخت بیمارم و غیر از تو هوس نیست مرا 
به عیادت به سرآ تا به سر آید هوسم 
نیست در کوی توام راه خلاص از پس و پیش 
چه کنم چاره ز پیش آمد و دشمن ز پسم 
ای صبا بلبل مستم ز گلستان وصال 
بویی آخر به من آور که اسیر قفسم 
کار سلمان چونی افتاد کنون با نفسی 
بر لبم نه لب و بنواز چونی یک نفسم
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۲۸۵
حاشا که من بنالم، ور تن شود چو نالم 
من نی نیم که هر دم، از دست دوست نالم 
گر خون دل خورندم، چون جام می بخندم 
ور سرزنش کنندم، چون شاخ رز ننالم 
آسودگان چه دانند، احوال دردمندان؟
آشفته حال داند، آشفتگی حالم 
پروانه وار خواهم، پرواز کرد لیکن 
کو آن مجال قربم کو آن فراغ بالم 
بوی شما شنیدم، کز شوق می‌دهم جان 
دیر است تا بدان بو، دم می‌دهد شمالم 
گرچه دلم شکستی، در زلف خویش بستی 
مرغ شکسته بالم لیکن خجسته فالم 
من صد ورق حکایت، از هر نمط چو بلبل 
دارم ولی ندارد، گل برگ قیل و قالم 
بیمارم و ندارم، بر سر به غیر دیده 
یاری که ریزد آبی، بر آتش ملالم 
سلمان مرا همین بس، کز پیش دوست هر شب 
بر عادت عبادت، آید به سر خیالم
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۲۸۶
عزم آن دارم که با پیمانه پیمانی کنم 
وین سبوی زرق را بر سنگ قلاشی کنم 
من خراب مسجد و افتاده سجاده‌ام 
می‌روم باشد که خود را در خرابات افکنم 
ساقی دوران هر آن خون کز گلوی شیشه ریخت 
گر بجویی باز یابی خون او در گردنم
زاهدا با من مپیما قصه پیمان که من 
از پی پیمانه‌ای صد عهد و پیمان بشکنم 
گر به دوزخ بگذرم کوی مغان باشد رهم 
ور به جنت در شوم میخانه باشد مسکنم 
بر نوای ناله مستانه‌ام هر آفتاب 
زهره همچون ذره رقصد در هوای روزنم 
رشته جانم بسوزاند دمادم عشق و تاب 
من چراغم گوییا عشق آتش و من روغنم 
زنده می‌گردم به می بی‌منت آب حیات 
خود چرا باید کشیدن ننگ هر تر دامنم 
من پس از صد عصر کاندر زیر گل باشم چو می 
گردد از یاد قدح خندان روان روشنم
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۲۸۷
کمترین صید سر زلف کمند تو منم 
چون تو ای دوست به هیچم نگرفتی چه کنم؟
در درونم به جز از دوست دگر چیزی نیست 
یوسفم دوست من آلوده به خون پیرهنم 
درگذشت از سر من آب ولی گر دهدم 
آشنایی مددی دستی و پایی بزنم 
جان چه دارد که نثار ره جانان سازم؟
یا که سر چیست که در پای عزیزش فکنم؟
با خیال تو نگردد دگری در نظرم 
جز حدیث تو نیاید سخنی در دهنم 
شور سودای من و تلخی عیشم بگذار 
بنگر ای خسرو خوبان که چه شیرین سخنم 
قوت کندن سنگ ارچه چو فرهادم نیست 
سنگ جانم روم القصه و جانی بکنم 
ساقیا باده، که من بر سر پیمان توام 
در من این نیست که پیمانه و پیمان شکنم 
مطربا راه برون شد بنما، سلمان را 
به در دوست که من گمشده در خویشتنم
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۲۸۸
تو می‌روی و بر آنم که در پی تو برانم 
ولیک گردش گردون گرفته است عنانم 
مگو که اشک مران در پیم، بگو: من مسکین 
به غیر اشک چه دارم که در پی تو برانم؟
تو رفتی و من گریان بمانده‌ام، عجب از من 
بدین طریق که می‌رانم آب دیده بمانم 
برید ما به جز از آب دیده نیست گر از تو 
اجازه هست بدیده همین دمش بدوانم 
ز جان خویش جدا ماندم، ای فلک مددی ده 
مرا به خدمت جانان رسان به جان مرسانم 
مرا ز پای در آورد دستبرد فراقت 
به سر به خدمتت آیم به پای اگر نتوانم 
مرا اگر بخوانی همین بس است که باری 
ز نامه تو سلامی به نام خویش بخوانم 
به مهر روی تو هر دم منورست ضمیرم 
به وصف لعل تو هر دم مرصع است زبانم 
تو گفته‌ای که ز سلمان، فتاده‌ایست، چه آید؟
من اوفتاده‌ام اما چو سایه با تو روانم
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۲۸۹
بر افشان آستین تا من ز خود دامن برافشانم 
برافکن پرده تا پیدا شود احوال پنهانم 
بسان ذره می‌رقصند دلها در هوا امشب 
خرامان گرد و در چرخ آی ای جان ماه تابانم 
بزن راهی سبک مطرب ز راه لطف بنوازم 
بده رطل گران ساقی ز دست خویش بستانم 
گر امشب صبحدم سردی کند در مجلس گرمم 
به آه سینه برخیزم چراغ صبح بنشانم 
دل من باز می‌گردد به گرد لعل دلخواهش 
نمی‌دانم چه می‌خواهد دگر بار این دل از جانم 
شکار آن کمان ابرویم، اینک داغ او بر دل 
ملامت گو مزن تیرم که من با داغ سلطانم 
برو عاقل مده پندم که من دیوانه و رندم 
نصیحت دیگری را کن که من مدهوش و حیرانم 
اگر تاجم نهد بر سر غلام حلقه در گوشم 
وگر بندم نهد بر پا اسیری بند فرمانم 
اگر بر آستانش پا نهاد از بی‌خودی سلمان 
مگیر ای مدعی بر من که پا از سر نمی‌دانم
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۲۹۰
تو می‌روی و من خسته باز می‌مانم 
چگونه بی تو بمانم، عجب همی مانم 
تو باد پای عزیمت، چو باد می‌رانی 
من آب دیده گلگون چو آب می‌رانم 
تو آفتاب منیزی که می‌روی ز سرم 
فتاده بر سر ره من به سایه می‌مانم
شکسته بسته زلف توام روا داری 
فرو گذاشتن آخر چنین پریشانم؟
بدست لطف عنان را کشیده‌دار که من 
ز پای بوس رکاب تو باز می‌مانم 
نه پای عزم و نه جای نشست در منزل 
بمانده‌ام ره بیرون شدن نمی‌دانم 
دریغ روز جوانی که می‌رود عمرم 
فسوس عمر گرامی که می‌رود جانم 
تو آن نه‌ای که کنی گاگاه سلمان را 
به نامه یاد و من این نانوشته می‌خوانم
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۲۹۱
به درد دل گرفتارم دوای دل نمی‌دانم 
دوای درد دل کاری است بس مشکل نمی‌دانم 
به چشم خویش می‌بینم که خواهد ریخت خون دل 
ندانم چون کنم با دل من بیدل نمی‌دانم 
بیابان است و شب تاریک و با من بخت من همره 
ولی بخت است خواب آلود و من منزل نمی‌دانم 
چه گویم ای که می‌پرسی ز حال روزگار من 
که ماضی رفت و حال این است و مستقبل نمی‌دانم 
مرا از دین و از دنیا همین درد تو بس حاصل
که من خود دین و دنیا را جزین حاصل نمی‌دانم 
از آنت در میان دل چو جان جا کرده‌ام دایم 
که من جای تو در عالم برون از دل نمی‌دانم 
مرا گویند عاقل گرد و ترک عشق کن سلمان 
من آن کس را که عاشق نیست خود عاقل نمی‌دانم
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۲۹۲
ز آب مژگان هر شبی خرقه نمازی می‌کنم 
سرو قدت را دعای جان درازی می‌کنم 
در رسنهای دو زلف کافرت پیچیده‌ام 
غازیم غازی، به جان خویش بازی می‌کنم 
کمترینت بنده‌ام کت عاقبت محمود باد 
سالها شد تا بدین درگه ایازی می‌کنم 
خاک پایت شد سر من بر سر من می‌گذر 
تا چو گرد از رهگذارت سرفرازی می‌کنم 
رفتن این راه دشوارست و این ره رفتی است 
دیگران رفتند و من هم کارسازی می‌کنم 
جان قلبم لایق بازار سودای تو نیست 
لاجرم در بوته دل جان گدازی می‌کنم 
صد رهم راندی و می‌گردم به گردت چون مگس 
باز خوان یک نوبتم تا شاهبازی می‌کنم 
غمزه‌ات می‌ریخت خونم گفتمش از چیست؟ گفت:
بر تو رحم آمد مرا مسکین نوازی می‌کنم 
گفتمش ناز و عتابت چیست؟ با اهل نظر 
گفت: سلمان این ز فرط بی‌نیازی می‌کنم
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۲۹۳
همیشه نرگس مست تو را بیمار می‌بینم 
ولی در عین بیماریش مردم‌دار می‌بینم 
جهان می‌گردد از سودا، سیه بر چشم من هر دم 
که چشم نازنینت را چنان بیمار می‌بینم 
ز شربتخانه لطفت دوایی ده که با دردت 
دل سست ضعیفم را قوی افکار می‌بینم 
ز باد ار می‌وزد بر من نسیم دوست می‌یابم 
به آب ار می‌رسم در وی خیال یار می‌بینم 
نشان طاق ابروی تو را پیوسته می‌پرسم 
خیال سرو بالای تو را بسیار می‌بینم 
ز باغ حسن خود بر خورد که من در سایه سروت 
جهانی را ز باغ عمر برخوردار می‌بینم 
رخت آیینه حسن است و حسنت صورت و معنی 
من این صورت که می‌بینم در آن رخسار می‌بینم 
حدیث سوزناک دل از آن با شمع می‌گویم 
که بر بالین خود او را به شب بیدار می‌بینم 
درون روشن سلمان که هست آیینه عشقت 
بحمدالله که این آیینه بی‌زنگار می‌بینم
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۲۹۴
بیم آن است که در صومعه دیوانه شوم 
به از آن نیست که هم با در میخانه شوم 
من اگر دیر و گر زود بود آخر کار 
با سر خم روم و در سر پیمانه شوم 
وقت کاشانه اصلی است مرا، می‌خواهم 
که ازین مصطبه سرمست به کاشانه شوم 
بوی آن سلسله غالیه بو می‌شنوم 
باز وقت است که شوریده و دیوانه شوم 
تن و جان را چه کنم مصلحت آن است که من 
ترک این هر دو کنم طالب جانانه شوم 
گرت ای شمع سر سوختن ماست بگو 
تا همین دم به فدای تو چو پروانه شوم 
من سرگشته سراپا همه تن سرگشتم 
تا به سر در طلب موی تو چون شانه شوم
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۲۹۵
در رکابت می‌دوم تا گوی چوگانت شوم 
از برایت می‌کشم خود را که قربانت شوم
بر سر راهت چو خاک افتاده‌ام یکره بران 
بر سر ما تا غبار نعل یکرانت شوم 
آخر ای ماه جهان تابم چه کم گردد ز تو 
گر شبی پروانه شمع شبستانت شوم 
گر کنی قصد سر من نیستم بر سر سخن 
گردن طاعت نهم محکوم فرمانت شوم 
ای سهی سرو خرامان سایه‌ای بر من فکن 
تا فدای سایه سرو خرامانت شوم 
در سرم سودای زلف توست و می‌دانم که من 
عاقبت هم در سر زلف پریشانت شوم 
در مسلمانی روا باشد که خود یکبارگی 
من خراب چشم مست نامسلمانت شوم 
گفتمش تو جان من شو گفت سلمان رو بگو 
ترک جان وانگه بیا تا جان و جانانت شوم
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۲۹۶
سؤالی می‌کنم، چیزی نه بیش از پیش می‌خواهم 
فقیرم، مرهمی بهر درون ریش می‌خواهم 
مرا از در چه می‌رانی؟ نمی‌خواهم ز تو چیزی 
ولی بستانده‌ای از من، متاع خویش می‌خواهم 
به تیغ غمزه خون ریزم که من جان و تن خود را 
شده قربان آن ترکان کافر کیش می‌خواهم 
همه کس را اگر دردی بود خواهد که گردد کم 
به غیر از من که درد عشق هر دم بیش می‌خواهم
مرا گفتی که چون می‌ری زیارت خواهمت کردن 
پس از مرگ است این امید و من زان پیش می‌خواهم 
ز تو هر جا که سلطانست چشم مرحمت دارد 
نپنداری که این تنها من درویش می‌خواهم 
عزیمت کرده‌ام سلمان که در راه غمش جان را 
ببازم همت از یاران نیک اندیش می‌خواهم
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۲۹۷
ما روی دل به خانه خمار کرده‌ایم 
محراب جان ز ابروی دلدار کرده‌ایم 
از بهر یک پیاله دردی، هزار بار
خود را گرو به خانه خمار کرده‌ایم
بر بوی جرعه‌ای که ز جامش به ما رسد 
خود را چو خاک بر در او خوار کرده‌ایم 
سرمست رفته‌ایم و به بازارو جرعه‌وار 
جانها نثار بر سر بازار کرده‌ایم 
قندیل را شکسته و پیمانه ساخته 
تسبیح را گسسته و زنار کرده‌ایم 
زهاد تکیه بر عمل خویش کرده‌اند 
ما اعتماد بر کرم یار کرده‌ایم 
صوفی مکن مجادله با ما، که پیش ازین 
ما نیز ازین معامله بسیار کرده‌ایم 
امروز با تو نیست سر و کار ما که ما 
عمر عزیز بر سر این کار کرده‌ایم 
افکنده‌ایم بار سر از دوش در رهت 
خود را بدین طریق سبکبار کرده‌ایم 
ای مدعی برندی سلمان چه می‌کنی؟
دعوی که ما به جرم خود اقرار کرده‌ایم
سلمان ساوجی — غزلیات — غزل شمارهٔ ۲۹۸
ما به دور باده در کوی مغان آسوده‌ایم 
از جفا و جور و دور آسمان آسوده‌ایم 
در حضور ما نمی‌گنجد گرانی جز قدح 
راستی ما از حضور این گران آسوده‌ایم 
زاهدم گوید که فردا خواهم آسود از بهشت 
گو: برو زاهد بیاسا ما از آن آسوده‌ایم 
چرخ در کار زمین است و زمین در بار چرخ 
هر یکی را حالتی ما در میان آسوده‌ایم 
هر که را می‌بینم از کار جهان در محنت است 
کار ما داریم کز کار جهان آسوده‌ایم 
پیش از این از کبر اگر سودیم سر بر آسمان 
بر زمین یکسر نهادیم این زمان آسوده‌ایم 
صدر جوی بارگاه قرب می‌گردد به جان 
بر بساط عجز و ما بر آستان آسوده‌ایم 
زین دو قرص گرم و سرد هفت خوان آسمان 
کس نیاسودست و ما زین هفت خوان آسوده‌ایم 
دوستان از بوستان جویند سلمان میوه‌ها 
ما به انفاس نسیم بوستان آسوده‌ایم