mabidan/ganjoor huggingface dataset:
عطار — باب پانجدهم: در نیازمندی به ملاقات همدمی محرم — شمارهٔ ۱۸
هر انجمنی، در انجمن مانده‌اند
دایم تو و من در تو و من مانده‌اند
ذرّات زمین وآسمان در شب و روز
در جلوه‌گری خویشتن مانده‌اند
عطار — باب پانجدهم: در نیازمندی به ملاقات همدمی محرم — شمارهٔ ۱۹
قومی که زمین به یک زمان بگرفتند
دل سوختگان را رگ جان بگرفتند
مردان جهان به گوشهای زان رفتند
کامروز مخنثان جهان بگرفتند
عطار — باب پانجدهم: در نیازمندی به ملاقات همدمی محرم — شمارهٔ ۲۰
با قوّت پیل، مور میباید بود
با ملک دو کون،عور میباید بود
وین طرفه نگر که حدّ هر آدمی یی
میباید دید و کور میباید بود
عطار — باب پانجدهم: در نیازمندی به ملاقات همدمی محرم — شمارهٔ ۲۱
با اهل، توان قصد معانی کردن
با نااهلان، خود چه توانی کردن
آهنگ عذاب جاودانی کردن
با نااهلیست زندگانی کردن
عطار — باب پانجدهم: در نیازمندی به ملاقات همدمی محرم — شمارهٔ ۲۲
من، توبهٔ عامی، به گناهی نخرم
صد باغ چو خلدش، به گیاهی نخرم
این ردّ و قبول خلق و این رسم و رسوم
تاجان دارم، به برگ کاهی نخرم
عطار — باب پانجدهم: در نیازمندی به ملاقات همدمی محرم — شمارهٔ ۲۳
هرکو سخنی شنود، یکبار، از من
بنشست به صد هزار تیمار از من
کو مستمعی که بشنود یک ساعت
صد درد دلم بزاری زار از من
عطار — باب شانزدهم: در عزلت و اندوه و درد وصبر گزیدن — شمارهٔ ۱
خواهی که ز پرده محرم آیی بیرون،
در پرده نشینی و کم آیی بیرون،
چون موی که از خمیر بیرون آید،
از هژده هزار عالم آیی بیرون
عطار — باب شانزدهم: در عزلت و اندوه و درد وصبر گزیدن — شمارهٔ ۲
تدبیر تو چیست بغض با حب کردن
با هستی خویشتن تعصّب کردن
چون مینتوان قصد بدان لب کردن
بنشستن و دایماً تعجّب کردن
عطار — باب شانزدهم: در عزلت و اندوه و درد وصبر گزیدن — شمارهٔ ۳
تو خسته نهیی ز عشق، ور خستهئییی
دل در غم عشق او به جان بستهئییی
گر آگهییی که گم چه گشتهست ازتو
سر بر زانو نشسته پیوستهئییی
عطار — باب شانزدهم: در عزلت و اندوه و درد وصبر گزیدن — شمارهٔ ۴
تا کی هنر خویش پدیدار کنی
بنشینی و پوستین اغیار کنی
چون در قدمی هزار انکار کنی
تنها بنشین که سود بسیار کنی
عطار — باب شانزدهم: در عزلت و اندوه و درد وصبر گزیدن — شمارهٔ ۵
بد چند کنی کار نکو کن، بنشین
سجادهٔ تسلیم فرو کن، بنشین
چون شیوهٔ خلق دیدی و دانستی
خط بر همه کش روی بدو کن، بنشین
عطار — باب شانزدهم: در عزلت و اندوه و درد وصبر گزیدن — شمارهٔ ۶
تا بر ره خلق مینشینی ای دل
در خرمن شرک خوشه چینی ای دل
گر صبر کنی گوشه گزینی ای دل
بینی که درآن گوشه چه بینی ای دل
عطار — باب شانزدهم: در عزلت و اندوه و درد وصبر گزیدن — شمارهٔ ۷
ای دل هر دم غمی دگرگون میخور
گردن بنه و قفای گردون میخور
وانگاه سری که گوی ره خواهد شد
بر زانوی اندوه نِه و خون میخور
عطار — باب شانزدهم: در عزلت و اندوه و درد وصبر گزیدن — شمارهٔ ۸
چون درد ترا تا به ابد درمان نیست
گر شاد شوی به قطع جز نقصان نیست
هرگز ز طرب هیچ نخیزد بنشین
در اندوهی که هرگزش پایان نیست
عطار — باب شانزدهم: در عزلت و اندوه و درد وصبر گزیدن — شمارهٔ ۹
ای دل همه چارهٔ تو بیچارگی است
در گوشه نشستن تو آوارگی است
نانت جگرست و آب خون خوارگیست
اینست علاج تو که یکبارگی است
عطار — باب شانزدهم: در عزلت و اندوه و درد وصبر گزیدن — شمارهٔ ۱۰
زین شیوه که اکنون دل دیوانه گرفت
کلّی کم آشنا و بیگانه گرفت
چون شادی خویش زهر قاتل میدید
در کوچهٔ اندوهگنان خانه گرفت
عطار — باب شانزدهم: در عزلت و اندوه و درد وصبر گزیدن — شمارهٔ ۱۱
جانا دل من خویش به دریا انداخت
خود را به بلا بر سر غوغا انداخت
اندوه همه جهان به تنهائی خورد
پس شادی، اگر هست، به فردا انداخت
عطار — باب شانزدهم: در عزلت و اندوه و درد وصبر گزیدن — شمارهٔ ۱۲
اوّل دل من بر سر غوغا بنشست
هر دم به هزار گونه سودا بنشست
و آخر چو بدید کان همه هیچ نبود
از جمله طمع برید و تنها بنشست
عطار — باب شانزدهم: در عزلت و اندوه و درد وصبر گزیدن — شمارهٔ ۱۳
در راه تعب ترک طرب باید کرد
وین نفس پلید را ادب باید کرد
ور در طلبی دریغ نیست ازگفتار
چندانکه ببایدت طلب باید کرد
عطار — باب شانزدهم: در عزلت و اندوه و درد وصبر گزیدن — شمارهٔ ۱۴
درعالم مرگ زندگانی دور است
در رنج جهان گنج معانی دور است
خوش باش که دور مرگ نزدیک رسید
ناکامی کش که کامرانی دور است
عطار — باب شانزدهم: در عزلت و اندوه و درد وصبر گزیدن — شمارهٔ ۱۵
مردی چه بود رند و مقامر بودن
آزاد ز اول و ز آخر بودن
یکرنگ به باطن و به ظاهر بودن
نظّارگی و خموش و صابر بودن
عطار — باب شانزدهم: در عزلت و اندوه و درد وصبر گزیدن — شمارهٔ ۱۶
از جزو به سوی کل سفر باید کرد
وز کل به کل نیز گذر باید کرد
چون هر کل و هر جزو بدیدی و شدی
آنگاه به کلِّ کل نظر باید کرد
عطار — باب شانزدهم: در عزلت و اندوه و درد وصبر گزیدن — شمارهٔ ۱۷
هر پرده که بند پرده در خواهد خاست
این پرده مثال آن دگر خواهد خاست
در پیش تو صد هزار پردهست نهان
مشتاب که پرده پرده در خواهد خاست
عطار — باب شانزدهم: در عزلت و اندوه و درد وصبر گزیدن — شمارهٔ ۱۸
گر دریائی ز شور بنشانندت
ور تیز تکی چو مور بنشانندت
بنشین که ز خاستن نخیزد چیزی
ور ننشینی به زور بنشانندت
عطار — باب شانزدهم: در عزلت و اندوه و درد وصبر گزیدن — شمارهٔ ۱۹
تا کی باشی چو آسمان در تک و تاز
در زیر قدم شو چو زمین پستِ نیاز
گر صبر کنی، صبر، کند کار تو راست
ور نه پس و پیش میدو و کژ میباز
عطار — باب شانزدهم: در عزلت و اندوه و درد وصبر گزیدن — شمارهٔ ۲۰
گر همچو فلک سالک پیوسته شوی
آخر چو زمینِ پست بنشسته شوی
ای بس که دویدم من و عشقش میگفت:
آهسته ترک که زود آهسته شوی!
عطار — باب شانزدهم: در عزلت و اندوه و درد وصبر گزیدن — شمارهٔ ۲۱
هر روز مرا غمی دگر پیش آید
کان غم ز غم همه جهان بیش آید
گر دل به چنین صبر نه درویش آید
تسلیم کند آخر و با خویش آید
عطار — باب هفدهم: در بیان خاصیت خموشی گزیدن — شمارهٔ ۱
ذوق شکر از چشیدن آمد حاصل
بحثی که نه از شنیدن آمد حاصل
آنرا که به جانان سر موئی پیوست
جاوید زبان بریدن آمد حاصل
عطار — باب هفدهم: در بیان خاصیت خموشی گزیدن — شمارهٔ ۲
فرّخ دل آن که مُرد حیران و نگفت
صد واقعه داشت، کرد پنهان و نگفت
دردِ تو نگاه داشت در جان و نگفت
اندوه تو کرد ورد پایان و نگفت
عطار — باب هفدهم: در بیان خاصیت خموشی گزیدن — شمارهٔ ۳
خود را به طریق چاره میباید کرد
وز خلق جهان کناره میباید کرد
هم دل پر خون خموش میباید بود
هم لب بر هم نظاره میباید کرد
عطار — باب هفدهم: در بیان خاصیت خموشی گزیدن — شمارهٔ ۴
امروز دلی سخن نیوش اولیتر
در ماتم خود سیاه پوش اولیتر
چون هم نفس و همدم و همدرد نماند
دوران خموشیست خموش اولیتر
عطار — باب هفدهم: در بیان خاصیت خموشی گزیدن — شمارهٔ ۵
ای دل چو شراب معرفت کردی نوش
لب بر هم نه سِرِّ الاهی مفروش
در هر سخنی چو چشمهٔ کوه مجوش
دریا گردی گر بنشینی خاموش
عطار — باب هفدهم: در بیان خاصیت خموشی گزیدن — شمارهٔ ۶
تا چند زنی ای دلِ برخاسته جوش
در پردهٔ خون نشین و خونی مینوش
بگشای نظر ببین که یک یک ذرّه
چون میگریند و جمله بنشسته خموش
عطار — باب هفدهم: در بیان خاصیت خموشی گزیدن — شمارهٔ ۷
تا چشم ز دیدارِ جهان در بستیم
وز بهرِ گریختن میان دربستیم
خوردیم غمِ عشق و فغان دربستیم
چون اهل ندیدیم زبان دربستیم
عطار — باب هفدهم: در بیان خاصیت خموشی گزیدن — شمارهٔ ۸
ای دل شب و روز چند جوشی، بنشین
تا چند چخی و چند کوشی، بنشین
چون راز تو در گفت نخواهد آمد
در قعر دلت بِهّ ار بپوشی، بنشین
عطار — باب هفدهم: در بیان خاصیت خموشی گزیدن — شمارهٔ ۹
تا کی زنی ای دل خسته جوش
در پردهٔ خود نشین و خونی مفروش
بگشای نظر ببین که یک یک ذرّه
خون میگریند جمله بنشسته خموش
عطار — باب هفدهم: در بیان خاصیت خموشی گزیدن — شمارهٔ ۱۰
ای دل به سخن مگرد در خون پس ازین
از نطق مرو ز خویش بیرون پس ازین
عمریست که تا زبانی از سر تا پای
وقتست که گوش گردی اکنون پس ازین
عطار — باب هفدهم: در بیان خاصیت خموشی گزیدن — شمارهٔ ۱۱
گر بحرنهای، ز جوش بنشین آخر
بی مشغله و خروش بنشین آخر
گر نام و نشان خویش گویی برگو
ور وقت آمد خوشی بنشین آخر
عطار — باب هفدهم: در بیان خاصیت خموشی گزیدن — شمارهٔ ۱۲
گر نام ونشان من توانستی بود
کس را غم جان من توانستی بود
ای کاش که اسرار دل پر خونم
مسمار زبان من توانستی بود
عطار — باب هفدهم: در بیان خاصیت خموشی گزیدن — شمارهٔ ۱۳
چون لوح دل از دو کون بستردم من
دو کون به زیر پای بسپردم من
ای بس سخنی را که سرم کردی گوی
آمد به گلویم و فرو بردم من
عطار — باب هفدهم: در بیان خاصیت خموشی گزیدن — شمارهٔ ۱۴
در فقر، سیاه پوشیم اولیتر
صافی دل و دُرد نوشیم اولیتر
چون صبح دمی اگر برآرم از جان
رسواگردم خموشیم اولیتر
عطار — باب هفدهم: در بیان خاصیت خموشی گزیدن — شمارهٔ ۱۵
در عشق تو از بس که خروش آوردیم
دریای سپهر را به جوش آوردیم
چون با تو خروش و جوش ما درنگرفت
رفتیم و دل و زبان خموش آوردیم
عطار — باب هفدهم: در بیان خاصیت خموشی گزیدن — شمارهٔ ۱۶
هر چند که نیست هیچ از حق خالی
سر در کش و دم مزن چرا مینالی
کان را که فرو شود به گنجی پایی
سر بر سرِ آن گنج بُرَندش حالی
عطار — باب هفدهم: در بیان خاصیت خموشی گزیدن — شمارهٔ ۱۷
چون برفکنند از همه چیزی سرپوش
چون دیگ درآید همه عالم در جوش
چون مینتوان کرد به انگشت نشان
انگشت به لب باز همی دار خموش
عطار — باب هفدهم: در بیان خاصیت خموشی گزیدن — شمارهٔ ۱۸
دل در پی راز عشق، پویان میدار
جان میکن و راز عشق، در جان میدار
سِرّی که سر اندر سرِ آن باختهای
چون پیدا شد ز خویش پنهان میدار
عطار — باب هفدهم: در بیان خاصیت خموشی گزیدن — شمارهٔ ۱۹
در عالم توحید به کس هیچ مگوی
در سینه نگه دار نفس هیچ مگوی
اینجاست کسی کسی که هر کانجا شد
هیچ است همه از همه پس هیچ مگوی
عطار — باب هفدهم: در بیان خاصیت خموشی گزیدن — شمارهٔ ۲۰
تا برجایی بجای میباش و خموش!
سر می نه و خاک پای میباش و خموش!
چیزی چه نمایی که ندانی هرگز
نظّارگی خدای میباش و خموش!
عطار — باب هفدهم: در بیان خاصیت خموشی گزیدن — شمارهٔ ۲۱
هر چند ترا محرم اسراری نیست
صبری میکن که عمر بسیاری نیست
گر همدم مائی و ترا یاری نیست
دم درکش و با هیچ کست کاری نیست
عطار — باب هفدهم: در بیان خاصیت خموشی گزیدن — شمارهٔ ۲۲
تا کی به سخن زبان خروشان داری
خود را به صفت چو باده نوشان داری
از خلق جهان تا به ابد روی بپوش
گر تو سر و پروای خموشان داری
عطار — باب هفدهم: در بیان خاصیت خموشی گزیدن — شمارهٔ ۲۳
تا چند زنی منادی، ای سر که فروش!
بیزحمت لب شراب تحقیق بنوش
تا چند زنی ای زن برخاسته جوش
در ماتم این حدیث بنشین و خموش!
عطار — باب هفدهم: در بیان خاصیت خموشی گزیدن — شمارهٔ ۲۴
گر خواهی تو که وقت خود داری گوش
دم در کشی و به خویش بازآری هوش
گر هر دو جهان چو بحر آید در جوش
تو یافه مگو ز دور بنشین و خموش!
عطار — باب هفدهم: در بیان خاصیت خموشی گزیدن — شمارهٔ ۲۵
اجزای تو جمله گوش میباید و بس
جان تو سخن نیوش میباید و بس
گفتی تو که: «مرد راه چون میباید»
نظّارگی و خموش میباید و بس
عطار — باب هفدهم: در بیان خاصیت خموشی گزیدن — شمارهٔ ۲۶
آن به که نفس ز کارِ عالم نزنی
وز دست زمانه دست بر هم نزنی
هم غصّهٔ روزگار و هم قصّهٔ خویش
مردانه فرو میخوری و دم نزنی
عطار — باب هشدهم: در همّت بلند داشتن و در كار تمام بودن — شمارهٔ ۱
خواهی که دلت محرم اسرار آید
بی خود شود و لایق این کار آید
برکش ز برون دو جهان دایرهای
در دایره شو تا چه پدیدار آید
عطار — باب هشدهم: در همّت بلند داشتن و در كار تمام بودن — شمارهٔ ۲
هر چند که در ره دراز استادی
غبن است که از سر مجاز استادی
چون روح ترا نهایتی نیست پدید
آخر تو به یک پرده چه باز استادی
عطار — باب هشدهم: در همّت بلند داشتن و در كار تمام بودن — شمارهٔ ۳
نه جان تو با سرّ الاهی پرداخت
نه در طلب نامتناهی پرداخت
دردا که به نفس آنچنان مشغولی
کز نقش به نقّاش نخواهی پرداخت
عطار — باب هشدهم: در همّت بلند داشتن و در كار تمام بودن — شمارهٔ ۴
گر میخواهی که مرد مقبول شوی
جاوید ز شغل خلق معزول شوی
آخر چو به دوست میتوان شد مشغول
غبنی باشد به هرچه مشغول شوی
عطار — باب هشدهم: در همّت بلند داشتن و در كار تمام بودن — شمارهٔ ۵
در راه طلب مرد بهمت باید
یک یک جزوش نقطهٔ حکمت باید
ور روی نمایدش جمالی که مپرس
چشمش به ادب دلش به حرمت باید
عطار — باب هشدهم: در همّت بلند داشتن و در كار تمام بودن — شمارهٔ ۶
ای مرد رونده مرد بیچاره مباش
از خویش مرو برون وآواره مباش
در باطن خویش کن سفر چون مردان
اهل نظری تو اهل نظّاره مباش
عطار — باب هشدهم: در همّت بلند داشتن و در كار تمام بودن — شمارهٔ ۷
تا مرغ دل تو بال وپر نگشاید
این واقعه بر جان تو در نگشاید
از عقل عقیله جوی، بیزاری جوی
کاین عقده به عقل مختصر نگشاید
عطار — باب هشدهم: در همّت بلند داشتن و در كار تمام بودن — شمارهٔ ۸
تا کی دل تو گرد جهان بر پرّد
چون نیست رهش کز آسمان بر پرّد
این بیضهٔ هفت آسمان بشکن خرد
تا مرغ دلت ازین میان بر پرّد
عطار — باب هشدهم: در همّت بلند داشتن و در كار تمام بودن — شمارهٔ ۹
تا چند نه آرام ونه بشتافتنت
نه سر بنهادن ونه سر تافتنت
نی دارد سود موی بشکافتنت
نه سوز طلب، نه درد نایافتنت
عطار — باب هشدهم: در همّت بلند داشتن و در كار تمام بودن — شمارهٔ ۱۰
از غیب گرت هست نشان آوردن
از عیب نشاید به زبان آوردن
کان چیز که ازدست بشد گر خواهی
دشوار به دست میتوان آوردن
عطار — باب هشدهم: در همّت بلند داشتن و در كار تمام بودن — شمارهٔ ۱۱
گر مرد رهی راه نهان باید رفت
صد بادیه را به یک زمان باید رفت
گر میخواهی که راهت انجام دهد
منزل همه در درون جان باید رفت
عطار — باب هشدهم: در همّت بلند داشتن و در كار تمام بودن — شمارهٔ ۱۲
خواهی که به عقبی به بقایی برسی
باید که به دنیا به فنایی برسی
هر چند که راه بر سر آدمی است
میرو، تو مترس، تا به جایی برسی
عطار — باب هشدهم: در همّت بلند داشتن و در كار تمام بودن — شمارهٔ ۱۳
رعنائی و نازکی رها باید کرد
مردانه مخنثی قضا باید کرد
جان را سپر تیر قضا باید کرد
دل را هدف تیر بلا باید کرد
عطار — باب هشدهم: در همّت بلند داشتن و در كار تمام بودن — شمارهٔ ۱۴
کو راه روی که ره نوردش گویم
یا سوختهای که اهل دردش گویم
مردی که میان شغل دنیا نَفَسی
با او افتد هزار مردش گویم
عطار — باب هشدهم: در همّت بلند داشتن و در كار تمام بودن — شمارهٔ ۱۵
جان را که ز تن رحیل میباید کرد
بر لشکر غم سبیل میباید کرد
دل را که به پَرِّ پشّهای مردی نیست
هر لحظه شکار پیل میباید کرد
عطار — باب هشدهم: در همّت بلند داشتن و در كار تمام بودن — شمارهٔ ۱۶
تا چند ز نیستی و هستی ای دل
در هر دویکی مقام ورستی ای دل
در بُعد، اگر رونده خواهی بودن
به زانکه به قُرب در باستی ای دل
عطار — باب هشدهم: در همّت بلند داشتن و در كار تمام بودن — شمارهٔ ۱۷
جانی دگرست و جانفزایی دگرست
شهری دگرست و پادشایی دگرست
ما بستهٔ دام هر گدایی نشویم
ما را نظر دوست به جایی دگرست
عطار — باب هشدهم: در همّت بلند داشتن و در كار تمام بودن — شمارهٔ ۱۸
آن گنج که من در طلب آن گنجم
در دیر طلسمات از آن میرنجم
آن بحر کزو دو کون یک قطره نیافت
آن میخواهم که جمله بر خود سنجم
عطار — باب هشدهم: در همّت بلند داشتن و در كار تمام بودن — شمارهٔ ۱۹
مرغ دل من که بود چون شیدایی
افتاد ز عشق بر سرش سودایی
هر لحظه به صد هزار عالم بپرید
اما یک دم فرو نیامد جایی
عطار — باب هشدهم: در همّت بلند داشتن و در كار تمام بودن — شمارهٔ ۲۰
نه جان رهِ جان فزای خود یابد باز
نه دل درِ دلگشای خود یابد باز
مرغِ دل شوریدهٔ من آرامی
وقتی گیرد که جای خود یابد باز
عطار — باب هشدهم: در همّت بلند داشتن و در كار تمام بودن — شمارهٔ ۲۱
وقتی است که دیدهیی به دیدار کنم
یک ذره نه اقرار ونه انکار کنم
هر نام نکو که حاصل عمر آن است
بفروشم و اندر سر این کار کنم
عطار — باب هشدهم: در همّت بلند داشتن و در كار تمام بودن — شمارهٔ ۲۲
با قوّت عشق تو به جان میکوشم
با واقعهٔ تو هر زمان میکوشم
چون هستی من جمله به تاراج برفت
اینست عجب که همچنان میکوشم
عطار — باب هشدهم: در همّت بلند داشتن و در كار تمام بودن — شمارهٔ ۲۳
در عشق تو هردلی که مردانه بود
در سوختن خویش چو پروانه بود
تا کی ز بهانه همچو پروانه بسوز
در عشق بهانه جستن افسانه بود
عطار — باب هشدهم: در همّت بلند داشتن و در كار تمام بودن — شمارهٔ ۲۴
درعشق گمان خود عیان باید کرد
ترک بد و نیک این جهان باید کرد
گر گوید: «ترکِ دو جهان باید داد.»
بیآنکه چرا کنی چنان باید کرد
عطار — باب هشدهم: در همّت بلند داشتن و در كار تمام بودن — شمارهٔ ۲۵
گر مرد رهی میان خون باید رفت
وز پای فتاده سرنگون باید رفت
تو پای به راه در نه و هیچ مپرس
خود راه بگویدت که چون باید رفت
عطار — باب هشدهم: در همّت بلند داشتن و در كار تمام بودن — شمارهٔ ۲۶
هر لحظه ز چرخ بیش میباید رفت
گاه از بس و گه زپیش میباید رفت
در گردِ جهان دویدنت فایده نیست
گردِ سر و پای خویش میباید رفت
عطار — باب هشدهم: در همّت بلند داشتن و در كار تمام بودن — شمارهٔ ۲۷
نردِ هوسِ وصال میباید باخت
اسبِ طمعِ محال میباید تاخت
یک لحظه سپر همی نباید انداخت
میباید سوخت و کار میباید ساخت
عطار — باب هشدهم: در همّت بلند داشتن و در كار تمام بودن — شمارهٔ ۲۸
بنشستهای و بسی سفر داری تو
هر ذرّه که هست ره گذر داری تو
صد قافله در هر نفسی میگذرد
ای بیخبر آخر چه خبر داری تو
عطار — باب هشدهم: در همّت بلند داشتن و در كار تمام بودن — شمارهٔ ۲۹
چون تو غم بیشمار خودخواهی داشت
درد دل بیقرار خود خواهی داشت
در خاکستر نشین و در خون میگرد
گر ماتم روزگار خود خواهی داشت
عطار — باب هشدهم: در همّت بلند داشتن و در كار تمام بودن — شمارهٔ ۳۰
ای آن که هزار گونه سودا داری
مردان همه ماتم، تو تماشا داری
خوش میخور و میخفت که داند تا تو
در پیش چه وادی و چه دریا داری
عطار — باب هشدهم: در همّت بلند داشتن و در كار تمام بودن — شمارهٔ ۳۱
از بس که غم دنیی مردار خوری
نه کار کنی ونه غم کار خوری
سرمایهٔ تو در همه عالم عمریست
بر باد مده که غصّه بسیار خوری
عطار — باب هشدهم: در همّت بلند داشتن و در كار تمام بودن — شمارهٔ ۳۲
از دورِ فلک زیر و زبر خواهی شد
رسوای جهانِ پرده در خواهی شد
از خواب درآی ای دلِ سرگشته که زود
تا چشم زنی به خواب درخواهی شد
عطار — باب هشدهم: در همّت بلند داشتن و در كار تمام بودن — شمارهٔ ۳۳
هر چند که دریای پر آب آمد پیش
بشتاب که کار با شتاب آمد پیش
گر غرقه شدی چه سود کاندر همه عمر
بیدار کنون شدی که خواب آمد پیش
عطار — باب هشدهم: در همّت بلند داشتن و در كار تمام بودن — شمارهٔ ۳۴
کی نیک افتد ترا که بد میباشی
جان میدهی و خصم خرد میباشی
کاریست دگر تو را نخواهند گذاشت
تا بر سر روزگار خود میباشی
عطار — باب هشدهم: در همّت بلند داشتن و در كار تمام بودن — شمارهٔ ۳۵
ای دوست اگر تو دوستدار خویشی
تا کی ز هوا بر سر کار خویشی
هر چند که بیشتر همی آموزی
میبینمت این که برقرار خویشی
عطار — باب هشدهم: در همّت بلند داشتن و در كار تمام بودن — شمارهٔ ۳۶
اوّل قدمت دولت انبوه مجوی
کاهیت نخست بس بود کوه مجوی
گر یک سرِ ناخنت پدید آمد کار
در کار شو و به ناخن اندوه مجوی
عطار — باب هشدهم: در همّت بلند داشتن و در كار تمام بودن — شمارهٔ ۳۷
ای بیخبران دلی به جان دربندید
وز نیک و بد خلق زبان دربندید
چون کار فتاد بر کناری مروید
این کار شگرف را میان دربندید
عطار — باب هشدهم: در همّت بلند داشتن و در كار تمام بودن — شمارهٔ ۳۸
تو خفته وعاشقان او بیدارند
تو غافل و ایشان همه در اسرارند
بیکاری تو چو همچنین خواهد بود
اما همه ذرّات جهان در کارند
عطار — باب هشدهم: در همّت بلند داشتن و در كار تمام بودن — شمارهٔ ۳۹
ای پای ز دست داده در پی نرسی
نظّارهٔ جام کن که در می نرسی
تو هیچ نیی در که توانی پیوست
با تست بهم، چگونه در وی نرسی
عطار — باب هشدهم: در همّت بلند داشتن و در كار تمام بودن — شمارهٔ ۴۰
دل بستهٔ روی چون نگار او کن
جان بر کف دست نه، نثار او کن
بنگر سَرِ کار و زود کار از سر گیر
پس کار و سر اندر سَرِ کار او کن
عطار — باب هشدهم: در همّت بلند داشتن و در كار تمام بودن — شمارهٔ ۴۱
گر هست درین راه سر بهبودت
بر باید خاست از سر هستی زودت
در عشق بمیر از آنکه سرمایهٔ عمر،
تا تو نکنی زیان، ندارد سودت
عطار — باب هشدهم: در همّت بلند داشتن و در كار تمام بودن — شمارهٔ ۴۲
هر دل که ز سِرِّ کار آگاهی یافت
در هر مویی ز ماه تا ماهی یافت
افسوس بود که بیخبر خاک شوی
آخر بشتاب اگر خبر خواهی یافت
عطار — باب هشدهم: در همّت بلند داشتن و در كار تمام بودن — شمارهٔ ۴۳
بی ره رفتن، رموز میاندیشی
برفیست که در تموز میاندیشی
مردان جهان هزار عالم رفتند
تو بر دو قدم، هنوز میاندیشی
عطار — باب هشدهم: در همّت بلند داشتن و در كار تمام بودن — شمارهٔ ۴۴
گر باز نماید سَرِ یک موی به تو
صد گونه مدد رسد ز هر سوی به تو
ای بیخبر، آن چه بیوفاییست آخر
تو پشت بدو کردهای او روی به تو
عطار — باب هشدهم: در همّت بلند داشتن و در كار تمام بودن — شمارهٔ ۴۵
یادست ازین هوس بمی باید داشت
یا منّتِ دسترس بمی باید داشت
گر یک نفس از دلت برآید بی او
صد ماتم آن نفس بمی باید داشت
عطار — باب هشدهم: در همّت بلند داشتن و در كار تمام بودن — شمارهٔ ۴۶
پیوسته به دست خود گرفتاری تو
کاشفته دل پردهٔ پنداری تو
چون در پس پرده مادری داری تو
وقتست که شیر دایه بگذاری تو
عطار — باب هشدهم: در همّت بلند داشتن و در كار تمام بودن — شمارهٔ ۴۷
هر گاه که گوهر محبّت جویی
تا بعد نجویی به چه قربت جویی
چون نسبت خود درست کردی در فقر
نسبت یابی به هرچه نسبت جویی
عطار — باب هشدهم: در همّت بلند داشتن و در كار تمام بودن — شمارهٔ ۴۸
ای خلق چرا در تب و تفتید آخر
نابوده و ناآمده رفتید آخر
ای بیخبران این در و درگاه عظیم
خالی مگذارید و مخفتید آخر
عطار — باب هشدهم: در همّت بلند داشتن و در كار تمام بودن — شمارهٔ ۴۹
آن را که کلید مشکلی میباید
از عمرِ دراز حاصلی میباید
برتر ز دو کون عاقلی گر یابی
ای مرده دلان زنده دلی میباید
عطار — باب هشدهم: در همّت بلند داشتن و در كار تمام بودن — شمارهٔ ۵۰
گه پیشرو نبرد میباید بود
گه پس رو اهل درد میباید بود
این کار به سرسری بسر مینشود
کاری است عظیم، مرد میباید بود
عطار — باب نوزدهم: در ترك تفرقه گفتن و جمعیت جستن — شمارهٔ ۱
تا هیچ پراکنده توانی بودن
حقّا که اگر بنده توانی بودن
از یک یک چیز میبباید مردن
تا بوک بدو زنده توانی بودن
عطار — باب نوزدهم: در ترك تفرقه گفتن و جمعیت جستن — شمارهٔ ۲
تا تفرقه میبود به هر سوی از تو
بیزار بود فقر به صد روی از تو
تا بر جای است یک سر موی از تو
کفرست حدیث این سرِ کوی از تو
عطار — باب نوزدهم: در ترك تفرقه گفتن و جمعیت جستن — شمارهٔ ۳
ای مانده ز خویش در بلایی که مپرس
هرگز نرسیدهای به جایی که مپرس
از هر چه بدان زنده دلی پاک بمیر
تا زنده شوی به کبریایی که مپرس
عطار — باب نوزدهم: در ترك تفرقه گفتن و جمعیت جستن — شمارهٔ ۴
نه جان صفت رضای او میگیرد
نه دل طلب وفای او میگیرد
هرچیز که آن در دل تو جای گرفت
میدان به یقین که جای او میگیرد
عطار — باب نوزدهم: در ترك تفرقه گفتن و جمعیت جستن — شمارهٔ ۵
چون نیست کسی را سر مویی غم تو
جز تو که کند در دو جهان ماتم تو
ای مانده ز راه! یک دم آگاه نهای
تا فوت چه میشود ز تو هر دم تو
عطار — باب نوزدهم: در ترك تفرقه گفتن و جمعیت جستن — شمارهٔ ۶
شد از تو جهان بیرخ آن ماه سیاه
گو شو که جهان سیاه گردد بیماه
او را تو برای خویشتن میطلبی
پس عاشق خویش بودهیی چندین گاه
عطار — باب نوزدهم: در ترك تفرقه گفتن و جمعیت جستن — شمارهٔ ۷
بس رنج و بلا کاین دل آغشته کشید
کو رخت به گور پاک ناکشته کشید
زیرا که برای سوزنی عیسی پاک
هر روز بسی دریغ در رشته کشید
عطار — باب نوزدهم: در ترك تفرقه گفتن و جمعیت جستن — شمارهٔ ۸
هر چند که بیرون و درون خواهی دید
مشتی رگ و استخوان و خون خواهی دید
هر روز،‌هزار پرده بر خویش تنی
با این همه پرده، راه چون خواهی دید
عطار — باب نوزدهم: در ترك تفرقه گفتن و جمعیت جستن — شمارهٔ ۹
گر جان تو در پردهٔ دین خواهد بود
با دوست بهم پردهنشین خواهد بود
وان دم که نه در حضور او خواهی زد
فردا همه داغ آتشین خواهد بود
عطار — باب نوزدهم: در ترك تفرقه گفتن و جمعیت جستن — شمارهٔ ۱۰
او را خواهی از زن و فرزند ببر
مردانه همی ز خویش و پیوند ببر
چون هرچه که هست، بند راهست ترا
با بند چگونه میروی،‌بند ببر
عطار — باب نوزدهم: در ترك تفرقه گفتن و جمعیت جستن — شمارهٔ ۱۱
گر میخواهی که باشدت خوش آنجا
از تفرقه پاک رخت جان کش آنجا
سر تا پای تو غرق آتش آنجا
بهتر بودت که دل مشوش آنجا
عطار — باب نوزدهم: در ترك تفرقه گفتن و جمعیت جستن — شمارهٔ ۱۲
با عشق، وجود خود برانداخته به
با سوختگی چو شمع درساخته به
زان پیش که در ششدره افتی، خود را،
در باز، که هرچه هست درباخته به
عطار — باب نوزدهم: در ترك تفرقه گفتن و جمعیت جستن — شمارهٔ ۱۳
دیوانه اگر مقید زنجیرست
سر تا سر کار او همه تقصیرست
تا شیوهٔ تو تصرّف و تدبیرست
یک یک چیزت که هست دامنگیرست
عطار — باب نوزدهم: در ترك تفرقه گفتن و جمعیت جستن — شمارهٔ ۱۴
تا چند ترا ز پرده بیش آوردن
در هر نفسی تفرقه پیش آوردن
دانی که عذاب سختتر چیست ترا
تنها بودن روی به خویش آوردن
عطار — باب نوزدهم: در ترك تفرقه گفتن و جمعیت جستن — شمارهٔ ۱۵
پیوستن تو به یک به یک بسیاریست
بگسل که قبول خلق مشکل کاریست
میدان به یقین که در میان جانت
هرجا که خوش آمدی بود زناریست
عطار — باب نوزدهم: در ترك تفرقه گفتن و جمعیت جستن — شمارهٔ ۱۶
آن را که بخود بر سر یک موی سر است
مجهولی او مفرّحی معتبر است
کم شو تو که تا ماندهای یک سر موی
پیری طلبیدنت خطر در خطر است
عطار — باب نوزدهم: در ترك تفرقه گفتن و جمعیت جستن — شمارهٔ ۱۷
شایستهٔ آن کمال مینتوان شد
مستطمع هر محال مینتوان شد
گر هر دو جهان کرامت ما گیرد
گو گیر که در جوال مینتوان شد
عطار — باب نوزدهم: در ترك تفرقه گفتن و جمعیت جستن — شمارهٔ ۱۸
هر لحظه هزار مشکلم پیوسته است
هیچ است ز هرچه حاصلم پیوسته است
میباز برد مرا ز یک یک پیوند
این درد که در جان و دلم پیوسته است
عطار — باب نوزدهم: در ترك تفرقه گفتن و جمعیت جستن — شمارهٔ ۱۹
نابرده می عشق، قرارت ای دل
چندین چه گرفتهست خمارت ای دل
گر میخواهی که جانت در پرده شود
پیوند بریدن است کارت ای دل
عطار — باب نوزدهم: در ترك تفرقه گفتن و جمعیت جستن — شمارهٔ ۲۰
بگذر ز خیال آن و این، کار اینست
بگشا نظر جمال بین، کار اینست
گر جیم جمال یافت در جهان تو جای
در میم مراقبت نشین، کار اینست
عطار — باب نوزدهم: در ترك تفرقه گفتن و جمعیت جستن — شمارهٔ ۲۱
گر میخواهی که وقت خودداری گوش
رنجی که به تو رسد مرنج و مخروش
گر هر دو جهان چو بحر آید در جوش
جمعیت خود به هر دو عالم مفروش
عطار — باب نوزدهم: در ترك تفرقه گفتن و جمعیت جستن — شمارهٔ ۲۲
ای آن که تو یک نفس خوداندیش نیی
در پیش همی روی و در پیش نیی
بیرون شدهای ز خویش ودر جُستن دوست
او با تو همیشه و توبا خویش نیی
عطار — باب نوزدهم: در ترك تفرقه گفتن و جمعیت جستن — شمارهٔ ۲۳
بی فکر دلی که هست خرّم دارش
نقد دو جهان جمله مسلّم دارش
در هر که نماند هیچ اندیشه و درد
دریای حقیقت است محکم دارش
عطار — باب نوزدهم: در ترك تفرقه گفتن و جمعیت جستن — شمارهٔ ۲۴
عمری که نه در حضور جان خواهد بود
گر سود کنی بسی زیان خواهد بود
یک لحظه حضور اگر از اینجا بُردی
جاوید همه عمرِ تو آن خواهد بود
عطار — باب نوزدهم: در ترك تفرقه گفتن و جمعیت جستن — شمارهٔ ۲۵
گر یک سرِ موی سرِّ جانان بینی
هر درد که هست عینِ درمان بینی
یک قطره بگیر، خواه بد خواهی نیک
پس لازمِ آن باش، همه آن بینی
عطار — باب نوزدهم: در ترك تفرقه گفتن و جمعیت جستن — شمارهٔ ۲۶
گر مرد رهی، روی به فریادرس آر
پشت از سر صدق در هوا و هوس آر
چون نیست به جز یک نفست هر دو جهان
پس هر دوجهان خویش با یک نفس آر
عطار — باب نوزدهم: در ترك تفرقه گفتن و جمعیت جستن — شمارهٔ ۲۷
تا با تو، تویی بود، کجا گیری تو
از کس سخنی به صدق نپذیری تو
هر لحظه که بیحضور او خواهی بود
کافر میری آن دم اگر میری تو
عطار — باب بیستم: در ذُلّ و بار كشیدن و یكرنگی گزیدن — شمارهٔ ۱
جان سوخته سرفکنده میباید بود
چون شمع، به سوز، زنده میبایدبود
کارت به مراد این خدائی باشد
ناکامی کش که بنده میباید بود
عطار — باب بیستم: در ذُلّ و بار كشیدن و یكرنگی گزیدن — شمارهٔ ۲
گر جان ببرد عشق توام جان آنست
ور درد دهد جملهٔدرمان آنست
هر ناکامی که باشد این طایفه را
میدان به یقین که کام ایشان آنست
عطار — باب بیستم: در ذُلّ و بار كشیدن و یكرنگی گزیدن — شمارهٔ ۳
تا نفس بود ز سِرِّ جان نتوان گفت
در پیدایی راز نهان نتوان گفت
هر ناکامی که هست چون مرد کشید
کامی بدهندش که از آن نتوان گفت
عطار — باب بیستم: در ذُلّ و بار كشیدن و یكرنگی گزیدن — شمارهٔ ۴
گفتی که نشان راه چیست ای درویش
از من بشنو چو بشنوی میاندیش
آنست ترا نشان که رسوائی خویش
چندان که فرا پیش روی بینی بیش
عطار — باب بیستم: در ذُلّ و بار كشیدن و یكرنگی گزیدن — شمارهٔ ۵
عشقش به کشیدن بلا آید راست
در عشق بلا کشی خطا آید راست
افسانهٔ عشق کار پاکی گوئی است
این کار به افسانه کجا آید راست