mabidan/ganjoor huggingface dataset:
حافظ — اشعار منتسب — شمارهٔ ۲۶
به فر دولت گیتی فروز شاه شجاع
که با کسم نبود بهر مال و جاه نزاع
بیار می که چه خورشید مشغل افروزد
رسد به کلبه درویش نیز فیض شعاع
صراحتی و حریفی خوشم زدنیا بس
که غیر از این همه اسباب تفرقست و صداع
برو ادیب به جامی بدل کن این شفقت
که من غلام مطیعم نه پادشاه مطاع
ز مسجدم به خرابات می‌فرستد عشق
حریف باده رسید ای رفیق توبه وداع
هنر نمی خرد ایام غیر از اینم نیست
کجا روم به تجارت بدین کساد متاع
ز زهد حافظ و طامات او ملول شدم
بساز رود و غزل خوان که می روم به سماع
حافظ — اشعار منتسب — شمارهٔ ۲۷
نور خدا نمایدت آینهٔ مجردی
از در ما در آ اگر طالب عشق سرمدی
باده بده که دوزخ ار نام گناه ما برد
آب زند بر آتشش معجزهٔ محمدی
شعبده باز می کنی هر دم و نیست این روا
قال رسول ربنا ما انا قط من ددی
گر تو بدین جمال و فر، سوی چمن کنی گذر
سوسن و سرو و گل به تو جمله شوند مقتدی
مرغ دل تو حافظا بستهٔ دام آرزوست
ای متعلق خجل دم مزن از مجردی
حافظ — اشعار منتسب — شمارهٔ ۲۸
دریغا خلعت حسن جوانی
گرش بودی طراز جاودانی
دریغا حسرتا دردا کزین جوی
نخواهد رفت آب زندگانی
همی باید برید از خویش و پیوند
چنین رفته است حکم آسمانی
و کل اخ یفارقه اخوه
لعمر ابیک الا الفرقدان
حافظ — اشعار منتسب — شمارهٔ ۲۹
بلبل اندر ناله و، گُل خندهٔ خوش می‌زند
چون نسوزد دل که دلبر در وِی آتش می‌زند؟
زاهدا، از تیرِ مژگانش حذر کردن چه سود؟
زخمِ پنهانم به ابروی کَمانکش می‌زند
ناخوشی‌ها دیده‌ام از زاهدِ پشمینه‌پوش
من غلامِ مطربم کابریشمِ خوش می‌زند
محتسب، با ساغرِ رندان شکستن، روز و شب
بادهٔ سرخ از صراحیّ منقّش می‌زند
حافظ عاشق، به رَغمِ زاهدِ دنیاپرست
بادهٔ نوشین به روی یارِ مهوش می‌زند
سعدی — باب دوم در اخلاق درویشان — حکایت شمارهٔ ۴۷
دیدم گل تازه چند دسته
بر گنبدی از گیاه رسته
گفتم: چه بود گیاه ناچیز
تا در صف گل نشیند او نیز؟
بگریست گیاه و گفت خاموش
صحبت نکند کرم فراموش
گر نیست جمال و رنگ و بویم
آخر نه گیاه باغ اویم؟
من بنده حضرت کریمم
پرورده نعمت قدیمم
گر بی هنرم وگر هنرمند
لطف است امیدم از خداوند
با آن که بضاعتی ندارم
سرمایه طاعتی ندارم
او چاره کار بنده داند
چون هیچ وسیلتش نماند
رسم است که مالکان تحریر
آزاد کنند بنده پیر
ای بار خدای عالم آرای
بر بنده پیر خود ببخشای
سعدی ره کعبه رضا گیر
ای مرد خدا در خدا گیر
بدبخت کسی که سر بتابد
زین در که دری دگر بیابد
سعدی — باب دوم در اخلاق درویشان — حکایت شمارهٔ ۴۸
حکیمی را پرسیدند: از سخاوت و شجاعت کدام بهتر است؟
گفت: آن که را سخاوت است به شجاعت حاجت نیست.
نماند حاتم طایی ولیک تا به ابد
بماند نام بلندش به نیکویی مشهور
زکات مال به در کن که فضله رز را
چو باغبان بزند بیشتر دهد انگور
نبشته است بر گور بهرام گور
که دست کرم به ز بازوی زور
فیض کاشانی — شوق مهدی — مقدمه
بسم اللّه الرحمن الرحیم
منت خدای را عزوجل که نخست خلیفه به جهت خلق تعیین فرمود. پس خلق خلیفه نمود. وجود امام معصوم را نبیا کان او وصیا سبب بود. آسمان و زمین ساخت و هستی او را ظاهرا کان او خفیا وسیله ثبات عالم بالا و پائین قرار داد. تا آن که قالب جمله عالم را به منزله جان شد، و مجمع تن‏های بنی ادم را به جای روان. افلاک و انجم به جهت او دائر، و زمین و زمان را برای او ساکن و سایر.
خضرت و طراوت در باغ جهان به میامن الطاف او ساری، و آب حیات در نهر دهر به برکات انفاس او جاری. چمن جهان به سرو قد و گل روی او مزین، و انجمن جهانیان به شمع جمال و آفتاب بی‏زوال او روشن. اگر یک دم در روی زمین نباشد سلسله زمان از هم بپاشد، و اگر یک نفس زمان از او خالی بماند، زمین اهلش را فرو برد.
و درود نامعدود بر روان یک یک از خلفای حق و ائمه هدی خصوصا نبینا و عترته الاوصیاء و لاسیما المهدی الهادی صاحب عصرنا و امام زماننا.
چنین گوید مؤلف این کلمات و ناظم این ابیات محسن بن مرتضی الملقب به فیض که مرا در عنفوان شباب، شور محبت امام زمان و بقیه خلفای رحمان قائم عترت و مهدی امت سلام اللّه علیه و علی آبائه در سر افتاد و شوقی عظیم به لقای کریم او در دل پدید آمد.
نه تن را به مقصود راهی و نه جان را از صبر پناهی. به خاطر رسید که کاش کلمه‏ای چند موزون در وصف اشتیاق بودی، و مضمونی چند منظوم در شرح فراق رو نمودی، تا گاهی به انشاد آن زنگ غبار از دل زدودی.
پس در اشعار فصحا گردیده شعری که ناخنی بر دل زند و تأثیری در نفس کند نیافت، مگر بیتی از غزل‏های حافظ شیرازی قدس سره که بعضی مناسب مطلوب بود، و بعضی به صرفی از معنی با تصرفی در لفظ مناسب می‏توانست شد، با آن که در بلاغت و فصاحت مرتبه قصوی و در حسن و ملاحت رتبه علیا و در شیوع و شهرت به حدی رسیده که در بلاد عالم سایر و بر السنه بنی آدم دایر بود.
و بالجمله شرایط تضمین و اقتباس در او (آن) به کمال بود و با هر کلامی که آمیخته می‏شد آن را نهایت زینت و کمال جمال می‏افزود.
با خود اندیشیدم که از نتایج افکار خود سخنی چند شکسته بسته فراهم آورم و با آن جواهر ناسفته علی وجه التضمین و الاقتباس بیامیزم تا این را از آن زینتی من حیث الصورة و آن را از این رتبتی من حیث المعنی حاصل گردد.
شاید که در این ترکیب و تألیف شرح درد دل خود کما ینبغی درج توان کرد و قصه سوز جان کما هو حقه بیان توانم نمود، و به وسیله انشاد آن داد این غم جانکاه توان داد.
با آنکه در صناعت شعر بی‏بضاعت و از فن شاعری بی‏خبر بودم، در این امر خوض نمودم به اعتماد تأیید روح القدس، بنابر حدیثی که از اهل بیت علیهم السلام وارد است که: «هیچ گوینده‏ای بیت شعری در حق ما نگوید الا آنکه مؤید گردد به روح القدس».
بحمد اللّه همچنان که در خاطر خطور کرده بود به ظهور آمد. امید که لب تشنگان وادی وصال آن زلال چشمه خلافت و ولایت و سرگشتگان بادیه فراق آن خورشید سپهر امامت و هدایت از آن منتفع و بهرور گردند، و ناظم را به دعای خیر یاد آورند.
و چون بنای این اشعار بر اظهار شوق آن حضرت است سزد که موسوم به «شوق المهدی» گردد، و چون مقرر است که دواوین غزلیات را مصدّر به قصاید سازند، قبل از شروع در غزلیات سه قصیده که مناسب مقام است ایراد کرده می‏شود، و اللّه المستعان.
فیض کاشانی — غزلیات — شمارهٔ ۱
الا یا ایها المَهدی مدامَ الوَصل ناوِلها
که در دوران هجرانت بسی افتاد مشکل‌ها
صبا از نکهت کویت نسیمی سوی ما آورد
ز سوز شعله شوقت چه تاب افتاد در دل‌ها
چو نور مهر تو تابید بر دل‌‏های مشتاقان
ز خود آهنگ حق کردند و بربستند محمل‌ها
دل بی‌‏بهره از مهرت حقیقت را کجا یابد
حق از آیینه رویت تجلی کرد بر دل‌ها
به حق سجاده تزیین کن مهل محراب و منبر را
که دیوان فلک صورت از آن سازند محفل‌ها
شب تاریک و بیم موج و گردابی چنین هائل
ز غرقاب فراق خود رهی بنما به ساحل‌ها
اگر دانستمی کویت به سر می‏‌آمدم سویت
خوشا گر بودمی آگه ز راه و رسم منزل‌ها
چو بینی حجت حق را به پایش جان‏‌فشان ای فیض
«مَتی ما تَلقِ مَن تَهوی، دَعِ الدُّنیا وَ أهمِلها»
فیض کاشانی — غزلیات — شمارهٔ ۲
اگر آن شاه دین پرور نوازد خاطر ما را
به تشریف قدومش خوش برافشانیم جانها را
ز مهر ناتمام ما جناب اوست مستغنی
به آب و رنگ و خال و خط چه حاجت روی زیبا را
من از آن نور روز افزون که مهدی داشت دانستم
که مدتها شود غائب، نتابد رایگان ما را
حدیث از شوق آن شه گوی و سرّ غیبتش کم جو
که کس نگشود و نگشاید به حکمت این معما را
به یک غارت که آوردند خیل لشکر شوقش
چنان بردند صبر از دل که ترکان خوان یغما را
برون از بهر نظم دین که در پای تو افشاند
زمین درهای دریا را، فلک عقد ثریا را
ز قول اهل دعوی تلخکامم فیض کی باشد
که مهدی در حدیث آرد لب لعل شکر خوارا
فیض کاشانی — غزلیات — شمارهٔ ۳
ای فروغ شرع و دین از روی رخشان شما
آبروی طاعت از مهر محبان شما
عزم دیدار تو دارد، جان بر لب آمده
بازگردد یا برآید، چیست فرمان شما؟
خاک شد سرها بسی در انتظار مقدمت
اندرین ره کشته بسیارند قربان شما
ای شهنشاه بلند اختر خدا را همتی
تا ببوسم همچو گردون خاک ایوان شما
ای شفیع عاصیان وی دستگیر مذنبان
در قیامت دست عجز ما و دامان شما
با صبا همراه بفرست از پیامت، شمه‏‌ای
بو که بویی بشنوم از علم و عرفان شما
کی دهد دست این غرض یارب که همدستان شوند
گوش جان ما و الفاظ دُرافشان شما
کس به دور غیبتت طرفی نبست از علم و فضل
به که نفروشند دانایی به نادان شما!
ای صبا با هم‌نشینان امام ما بگو
کی سر حق ناشناسان گوی چوگان شما
گرچه دوریم از بساط قرب، همت دور نیست
بنده شاه شماییم و ثناخوان شما
کار فیض از دست رفت آن شاه را آگه کنید
زینهار ای محرمان جان من و جان شما
می‌‏کنم از دل دعایی بشنو و آمین بگو:
روزی ما باد یارب عیش دوران شما
فیض کاشانی — غزلیات — شمارهٔ ۴
یا رب که کارها همه گردد به کام ما
نور حضور خویش فروزد امام ما
ما باده محبت او نوش کرده‏ایم
ای بی‏خبر ز لذت شرب مدام ما
هرگز نمیرد آنکه از این باده زنده شد
ثبت است بر جریده عالم دوام ما
ای باد اگر به کوی امام زمان رسی
زینهار عرضه دار به پیشش پیام ما
گو همتی بدار که مخمور فرقتیم
شاید برآید از می وصل تو کام ما
از اشک در ره تو فشانیم دانه‏ها
باشد که مرغ وصل کند میل دام ما
فیضت ز هر چهار طرف می‏کند سلام
پیکی کجاست تا برساند سلام ما
فیض کاشانی — غزلیات — شمارهٔ ۵
به ملازمان مهدی که رساند این دعا را
که به شکر پادشاهی ز نظر مران گدا را
ز فریب دیو مردم، به جناب او پناهم
مگر آن شهاب ثاقب نظری کند سها را
چو قیامتی دهد رو که به دوستان نمائی
برکات مصطفی را، حرکات مرتضی را
تو بدان شمائل و خو که ز جد خویش داری
به جهان در افکنی شور، چو کنی حدیث ما را
دل دشمنان بسوزی چو عذار برفروزی
تن دوستان سراسر، همه جان شود خدا را
چه شود اگر نسیمی ز در تو بوی آرد
به پیام آشنائی بنوازد آشنا را
فیض کاشانی — غزلیات — شمارهٔ ۶
به خدا اگر به فیضت اثری رسد ز فیضت
گذرد ز آسمان‌ها بدرد حجاب‌ها را
صبا به لطف بگو ختم آل طاها را
که فرقت تو به زاری بسوخت دل‌ها را
قرار خاطر ما هم تو می‌‏توانی شد
که سر به کوه و بیابان تو داده‌‏ای ما را
برون خرام ز مغرب که تیره شد آفاق
ز رسم خویش بگردان طلوع بیضا را
بیا بیا که حضور تو مرده زنده کند
ز آسمان به زمین آورد مسیحا را
نماند صبر و سکون بعد از این به هیچ دلی
به وصل گل برسان بلبلان شیدا را
خوش آن زمان که به نور تو راه حق سپریم
طریق و منزل و مقصد یکی شود ما را
نهد به پای تو سر فیض و جان کند تسلیم
گذشت قطره ز مستی چو دید دریا را
فیض کاشانی — غزلیات — شمارهٔ ۷
مژده آمدنت داد صبا دوران را
رونق عهد شبابست دگر ایمان را
ای صبا گر به مقیمان درش بازرسی
برسان بندگی و خدمت مشتاقان را
گر به منزلگه آن نایب حق ره یابم
خاک‏ روب در آن خانه کنم مژگان را
رفعت پایه ما خدمت اهل البیت است
نیست حاجت که بر افلاک کشیم ایوان را
بنده آل نبی باش که در کشتی آل
هست خاکی که به آبی نخرد طوفان را
ترسم آن خیره که بر شیعه او می‏خندد
در سر کار تشیع کند آخر جان را
ماه کنعانی من! مسند مصر آن تو شد
وقت آنست که بدرود کنی زندان را
یک نظر دیدن رویت ز خدا خواهد فیض
در سرش آن که به پای تو فشاند جان را
فیض کاشانی — غزلیات — شمارهٔ ۸
دل می‏رود ز دستم صاحب زمان خدا را
بیرون خرام از غیب، طاقت نماند ما را
ای کشتی ولایت، از غرق ده نجاتم
باشد که باز بینم، دیدار آشنا را
ای صاحب هدایت، شکرانه ولایت
از خوان وصل بنواز، مهجور بینوا را
مست شراب شوقت، این نغمه می‏سراید:
هات الصبوح حیوا، یا ایها السکارا
ده روزه مهر گردون، افسانه است و افسون
یک لحظه خدمت تو، بهتر ز ملک دارا
آنکو شناخت قدرت، هرگز نگشت محتاج
این کیمیای مهرت، سلطان کند گدا را
آئینه سکندر، کی چون دل تو باشد
با آفتاب تابان، نسبت کجا سها را
در کوی حضرت تو، فیض ار گذر ندارد
در بارگاه شاهان، ره نیست هر گدا را
فیض کاشانی — غزلیات — شمارهٔ ۹
کجا رسم من مسکین بدان جناب کجا
وصال بحر کجا گمره تراب کجا
در انتظار قدومت بجا نرسید دلم (کذا)
کجاست وعده وصلی از آن جناب کجا
گهی قرار دهم آن که بینمت در خواب
قرار چیست، صبوری کدام و خواب کجا
بمان بمان دو سه روزی مگر به کام رسی
کجا همی روی ای جان بدین شتاب کجا
بیا بیا که کتاب خداست بی تو غریب
کجاست دانش بی‏دانشان، کتاب کجا
چه نسبت است به علم تو دانش کس را
چراغ مژده کجا، قرص آفتاب کجا
ز علم خویش چراغی فرست تا بینم
ره خطاست کدام و ره صواب کجا
چو کحل دیده ما خاک آستان شماست
کجا رویم بفرما از این جناب کجا
به هرزه از پی او هر طرف چو پوئی فیض
صلاح کار کجا و من خراب کجا
فیض کاشانی — غزلیات — شمارهٔ ۱۰
مژده وصل آن رفیع جناب
آمد از نزد حق به نص کتاب
می‏وزد از درش نسیم بهشت
بوی رحمان از این نفس دریاب‏
اینک اینک رسید وقت لقا
السرور، السرور، یا احباب
هاتف غیبم این پیام آورد
کابشروا بالقدوم یا اصحاب
قد دنا محضری بحضرتکم
هین برون آمدیم از جلباب
وقت آن شد که وصل ما گردد
مرهم زخم سینه‏های کباب‏
العجل، العجل، بلاء مهل
الحضور، الحضور، هان بشتاب
بسته شد باب فیض بر رخ فیض
افتتح یا مفتّح الابواب
فیض کاشانی — غزلیات — شمارهٔ ۱۱
ای شاهد قدسی بگشا بند نقابت
ای مهدی هادی بنما ره به جنابت
خوابم بشد از دیده در این فکر جگرسوز
کان بقعه کدامست که شد منزل خوابت
باید که شود صرف اسیران فراقت
اندیشه آمرزش و تدبیر ثوابت
هر ناله و فریاد که کردم نشنیدی
پیداست اماما که بلند است جنابت
خواهم که ببازد سر خود در قدمت فیض
تا باز چه اندیشه کند رأی صوابت
جانها به کف و منتظر وعده دیدار
ای شاهد قدسی بگشا بند نقابت
فیض کاشانی — غزلیات — شمارهٔ ۱۲
در دل ز حق تعالی، شکریست بی‏نهایت
کو در کتاب خود کرد، در شأن تو حکایت‏
در وعده وصالت، نستخلفنّهم گفت
جان گر فشانم ارزد، این لطف و این عنایت
روزی که حق جدت، اشرار غصب کردند
کرد این خطای منکر، در آل او سرایت
کس تشنه شما را، دیگر نداد آبی
گفتی ولی شناسان، رفتند از آن ولایت
از شور کربلا شد، دلها کباب کانجا
سرها بریده بینی، بی‏جرم و بی‏جنایت
هرچند فکر کردم، جز وحشتم نیفزود
زنهار از این حکایت، فریاد از این روایت
شد در شب خفایت، راه مراد من گم
از گوشه‏ای برون آی، ای کوکب هدایت
گر تو کنی عذابم، رو از تو برنتابم
جور از حبیب خوشتر، کز مدعی رعایت
مهر امام باید، ورنه چه سود ای فیض
قرآن به سبعه خواندن در چارده روایت؟!
فیض کاشانی — غزلیات — شمارهٔ ۱۳
منم که مهر نبی و ولی پناه من است
دعای نایب حق ورد صبحگاه من است
ز پادشاه و گدا فارغم بحمد اللّه
گدای خاک ره دوست پادشاه من است
ز وصل او نشکیبم گرم به تیغ زنند
رمیدن از در دولت نه رسم و راه من است
به حال من نظری می‏کن ای امام زمان
که التفات تو کفاره گناه من است‏
مرا ز دنیی و عقبی غرض وصال شماست
جز این خیال ندارم خدا گواه من است
بر آستان شما رو نهاده‌‏ام زان روی
فرا ز مسند خورشید تکیه‏‌گاه من است
ز موج‏های حوادث مرا چه باک ای فیض
چو مهر حیدر و اولاد او پناه من است
وگرنه ذکر حقم بر زبان خروشی نیست
به دل محبت این قوم عذرخواه من است
فیض کاشانی — غزلیات — شمارهٔ ۱۴
برای دوست رفیقی که خالی از خلل است
محبت نبی و آل و علم با عمل است
صفیف شو به عمل راه آخرت تنگ است
به علم کوش که عمر عزیز بی‏بدل است
نه من ز بی‏عملی در جهان ملولم و بس
ملالت علما هم ز علم بی‏عمل است
چو غائب است امام زمانه یکباره
جهان و کار جهان بی‏ثبات و بی‏محل است
دلم امید فراوان به وصل او دارد
ولی اجل به ره عمر رهزن امل است
خدای هر دو جهان هرچه خواست کرد مگو
«که سعد و نحس ز تأثیر زهره و زحل است»
خداست فاتح ابواب و خالق اسباب
فرو فرستد آن را که کرده در ازل است
برای آن که ظهور امام زود شود
همیشه ورد سحرگاه فیض العجل است
فیض کاشانی — غزلیات — شمارهٔ ۱۵
هان مژده ای بیار صبا از دیار دوست
تا در طلب دلم شود امیدوار دوست
کحل جواهری به من آر ای نسیم صبح
زان خاک نیک‏بخت که شد رهگذار دوست
یا نامه‏ای بیار که تعویذ جان کنم
یا جان کنم نثار خط مشک‏بار دوست
خواهم ز حق که از مدد بخت کارساز
بر حسب آرزو شودم کار و بار دوست
مائیم و آستان نبی و علی و آل
جانها به کف گرفته برای نثار دوست
گر باد فتنه هر دو جهان را به هم زند
ما و چراغ و چشم و ره انتظار دوست
افلاک را برای امام آفریده‏اند
در گردشند برحسب اختیار دوست‏
دشمن اگر به رفض زند طعنه فیض را
منت خدای را که نیم شرمسار دوست
فیض کاشانی — غزلیات — شمارهٔ ۱۶
تو حق‏شناس نئی ای عدو خطا اینجاست
چو بشنوی سخن اهل دل مگو که خطاست
سری به دنیی و عقبی فرو نمی‏آمد
چرا که دوستی اهل بیت در سر ماست
در اندرون من خسته دل خیال امام
خموش کرد مرا و به خویش در غوغاست
دلم ز پرده برون شد کنون امیدی هست
اگر ز ناله و فریاد کار ما بنو است
به هر طرف من سرگشته چند پویم، چند
ره دیار امام زمان کجاست، کجاست
نبود میل جهانم ولیک در نظرم
امید آمدن او چنین خوشش آراست‏
چو شعله زاتش شوقت مدام سوزد فیض
که آتشی که نمیرد همیشه در دل ماست
فیض کاشانی — غزلیات — شمارهٔ ۱۷
صبا اگر گذری افتدت به کشور دوست
بیار سوی محبان پیامی از در دوست
وگر چنان که در آن حضرتت نباشد یار
برای دیده بیاور غباری از در دوست
غبار درگه او توتیای دیده کنیم
بدین وسیله ببینیم سوی منظر دوست
بسوختیم ز هجران شراب وصل بیار
که آب دوست نشاند شرار آذر دوست
من گدا و تمنای وصل او هیهات
مگر به خواب ببینم خیال منظر دوست
اگرچه دوست به چیزی نمی‏خرد ما را
به عالمی نفروشیم موئی از سر دوست
چه باشد ار شود از بند غم دلش آزاد
که هست فیض ثناخوان کمینه چاکر دوست
فیض کاشانی — غزلیات — شمارهٔ ۱۸
برا امام که بنیاد عمر بر باد است
بیا که قصر امل سخت سست بنیاد است
غلام همت آنم که جز محبت تو
ز هرچه رنگ تعلق پذیرد آزاد است
شنیده‏اید که در حق دوستان علی
سروش هاتف غیبم چه مژده‏ها داد است
که ای ولیّ ولیّ خدا و عترت او
نشیمن تو نه این کنج محنت آباد است‏
تو را ز کنگره عرش می‏زنند صفیر
ندانمت که در این دامگه چه افتاد است
حکایتی کنمت بشنو و شناسا شو
که این حدیث ز پیر شریعتم یاد است:
مجو طهارت مولد ز دشمنان علی
که حمل مادر این قوم از دو داماد است!
یکی پدر دگر ابلیس هر دو کرده دخول
از اختلاط دو آب آن عدوی من زاد است‏
به پای خود به جهنم رود عدو تو مگوی
که بر من و تو درِ اختیار نگشاد است
حسد چه می‏بری ای دشمن علی بر فیض
ولای آل نبی روزی خداداد است‏
فیض کاشانی — غزلیات — شمارهٔ ۱۹
به علم آل نبی هر کسی که ره دانست
درِ دگر زدن اندیشه تبه دانست
بر آستانه ایشان هر آن که راهی یافت
به روی ارض ملک را قرارگه دانست
درِ مدینه علم رسول هر که شناخت
به گنجهای حقایق تمام ره دانست
نیافت افسر حُبّ علی مگر آن کس
که سرفرازی عالم در این کلَه دانست‏
ورای دوستی خاندان ز ما مطلب
که شیخ مذهب ما غیر از این، گنه دانست
دلم ز اهل نفاق و صحابه شد بیزار
چرا که شیوه این قوم دل سیه دانست
تو پادشاه زمانی و من گدای درت
خوش آن گدا که درِ چون تو پادشه دانست
جز آستان امامم دگر پناهی نیست
سر مرا به جز این در حواله‏گاهی نیست
چرا ز درگه آل نبی بتابم روی
از این بهم به جهان هیچ رو و و راهی نیست
مدار جهل به ایشان هر آنچه خواهی کن
که در شریعت ما زین بتر گناهی نیست
امام گر نبود در زمانه خرمن عمر
بگو بسوز که بر من به برگ کاهی نیست
عنان بکش چو برون آئی ای امام زمان
که نیست بر سر راهی که دادخواهی نیست
چنین که از همه سو فیض فتنه می‏بینی
به از حمایت لطفش مرا پناهی نیست
فیض کاشانی — غزلیات — شمارهٔ ۲۰
ما را امام هست و یارا چه حاجت است
خورشید هست نور ثریا چه حاجت است‏
ای حضرت امام به سرّی که با خدای
داری دمی بپرس که ما را چه حاجت است
ای پادشاه شرع، خدا را بسوختیم
آخر سئوال کن که گدا را چه حاجت است‏
ارباب حاجتیم و زبان سئوال نیست
در حضرت کریم تمنا چه حاجت است
جام جهان نماست ضمیر منیر دوست
اظهار احتیاج خود آن‏جا چه حاجت است
حق داند و تو نیز که با ما چه می‏رود
در غیبت شما به تقاضا چه حاجت است
فیض ار چه محرم است به جان مخلص شماست
مهر شما چو نیست به تقوی چه حاجت است
فیض کاشانی — غزلیات — شمارهٔ ۲۱
مهر پیغمبر و آلش چه بود تخم بهشت
حق تعالی به کرم در ازل این حرف نوشت
خرم آن مزرعه دل که در او این کارند
بی‏سعادت که چنین دهقنت از دست بهشت
من به دل کاشتم این مهر تو خود می‏دانی
هر کسی آن درود عاقبت کار که کشت
بهر بغض و حسد خارجیان غصه مخور
که گناه دگری بر تو نخواهند نوشت‏
سر تسلیم من و خاک در اهل البیت
گر مخالف نپسندد ز حسد گو سر و خشت
راه حق راه نبی دان و علی و آلش
گشت گمراه کسی کوره دیگر ننوشت
در دم آخر اگر دامن ایشان گیری
یکسر ای فیض ز بستر ببرندت به بهشت
فیض کاشانی — غزلیات — شمارهٔ ۲۲
روضه خلد برین تربت اهل البیت است
مایه محتشمی خدمت اهل البیت است
آنچه زر می‏شود از پرتو آن قلب سیاه
کیمیائی است که در صحبت اهل البیت است
آن که پیشش بنهد تاج تکبر خورشید
کبریائیست که در حشمت اهل البیت است
دولتی را که نباشد غم از آسیب زوال
بی‏تکلف بشنو دولت اهل البیت است
قصر فردوس جزای عمل ظاهر نیست
که خصوص از جهت شیعت اهل البیت است
کلماتی که به آن توبه آدم پذیرفت
نام‏ها و لقب و کنیت اهل البیت است
از کران تا به کران لشکر ظلم است ولی
سبب بود جهان عصمت اهل البیت است
فیض اگر آب حیات ابدی می‏طلبی
منبعش پیروی سنت اهل البیت است
فیض کاشانی — غزلیات — شمارهٔ ۲۳
هر کسی کو از طریق اهل بیت آگاه نیست
هرچه گوید در حق ما جای هیچ اکراه نیست
جمع کن خاطر که آل مصطفی را پی روی
بر صراط مستقیم ای دل کسی گمراه نیست
طاعت آل پیمبر کار حق‏جویان بود
اهل باطل را به کوی آن جماعت راه نیست‏
چیست باعث بر خفای مهدی آخر زمان
زین معما هیچ دانا در جهان آگاه نیست
هردم از عمر است بر ما چون دم تیغ از فراق
این همه زخم نهان است و مجال آه نیست
هرچه هست از قامت ناساز بی‏اندام ماست
ورنه تشریف تو بر بالای کس کوتاه نیست
این همه ناقابلی از ذات خود داریم ما
ورنه منع و بخل و کوتاهی در آن درگاه نیست
فیض اگر در راه دنیا جهد و جد کم می‏کند
بنده دین است او در بند مال و جاه نیست
فیض کاشانی — غزلیات — شمارهٔ ۲۴
شد دین خراب این همه فسق جهار چیست
مهدی کجاست گو سبب انتظار چیست
از جور و ظلم خانه ایمان خراب شد
کس را وقوف نیست که انجام کار چیست
پیوند عمر بسته به موئی است ای امام
موئی شدیم از غم تو اختیار چیست
ما روز و شب دو دست دعا برگرفته‏ایم
تا در میانه خواسته کردگار چیست
تفسیر آب زندگی و روضه ارم
جز مهر آل و طاعت پروردگار چیست
این یک دو دم ز عمر غنیمت شمار فیض
غم‏خوار خویش باش، غم روزگار چیست
فیض کاشانی — غزلیات — شمارهٔ ۲۵
حاصل کارگه کون و مکان این همه نیست
دانش‏اندوز که اسباب جهان این همه نیست
علت غائی دل دوستی آل نبی است
همه اینست وگرنه دل و جان این همه نیست
از بهشت و لب جو صحبت ایشان غرض است
ورنه نزدیک خرد باغ جنان این همه نیست
پنج روزی که در این مرحله مهلت داری
سعی کن در ره ایشان که زمان این همه نیست
دل به مهر علی و آل علی روشن کن
که در اجناس عمل سود و زیان این همه نیست
حال راز دلت ای فیض به درگاه امام
ظاهرا حاجت تقریر بیان این همه نیست
فیض کاشانی — غزلیات — شمارهٔ ۲۶
یا رب سببی ساز که آن ختم امامت
باز آید و برهاندم از غم به سلامت
خاک ره آن یار سفر کرده بیارید
تا چشم جهان بین کنمش جای اقامت
فریاد که از شش جهتم راه ببستند
عجز و گنه و دوری و غم رنج و ندامت
از شوق تو پر شد دل و در سینه نگنجد
گر پرده در آن نعره زنم نیست ملامت
جان زنده جاوید شد از معرفت تو
حق کرد به ما این همه الطاف و کرامت
ای آن که تو مولائی زمان را نشناسی
ما با تو نداریم سخن خیر و سلامت
بی‏حجت حق کار جهان راست نیاید
پیوسته شد این سلسله تا روز قیامت
فیض از در تو دور شد از شومی اعدا
عصیان دگری کرده و بر ماست غرامت
فیض کاشانی — غزلیات — شمارهٔ ۲۷
سئوال طلعت از آن حضرت ارچه بی‏ادبی است
زبان خموش ولیکن دهان پر از عربی است
نهفته حق رخ و باطل به عشوه جلوه‏کنان
بسوخت عقل ز حیرت که این چه بوالعجبی است
ز شوق نور حضورش بسوخت دل آری
چراغ مصطفوی با شرار بولهبی است
به نیم جو نخرم طاق قیصر و کسری
مرا که درگهش ایوان و سایه‏اش طلبی است
علاج درد دل ما شراب وصل شماست
نه در صراحی و چینی و شیشه و حلبی است
ز فیض مهر تو دل را امیدواری‏ها
به گریه سحری و نیاز نیم‏شبی است
مپرس سرّ نهان بودن امام ای فیض
که کارهای خدا را سئوال بی‏ادبی است
فیض کاشانی — غزلیات — شمارهٔ ۲۸
برو به کار خود ای واعظ این چه فریاد است
ببین به جای که بنشسته‏ای چه بیداد است
به کام تا نرساند مرا هوای امام
نصیحت همه عالم به گوش من باد است
اگرچه شوق حضورش خراب کرد مرا
مقام رتبه من زین خرابی آباد است
حدیث سر نهان که او چراست نهان
دقیقه ‏ایست که هیچ آفریده نگشاد است
در انتظار توأم حرف خلد رفت از یاد
اسیر شوق تو از هر دو عالم آزاد است
منال فیض ز بیداد هجر دوست که دوست
تو را نصیب همین کرده است و این داد است
فیض کاشانی — غزلیات — شمارهٔ ۲۹
بیا بیا که ز هجر تو کار دل زاریست
ز دست رفت دل و کار وقت دلداری است
به آستان تو مشکل توان رسید آری
عروج بر فلک سروری به دشواری است
وصال او طلبیدن نه کار هر خامی است
بسوز ای دل اگر با منت سریاری است
عبادت و ورع و زهد و علم می‏باید
به وصل او نرسد هر که زین هنر عاری است
ولای آل پیمبر به قول ناید راست
هزار نکته در این کار و بار دین‏داری است
بهر کجا که نسیمی وزد ز خاک درش
چه جای دم زدن از نافه‏های تاتاری است
لقای او چه شود گر به خواب فیض آید
زهی مراتب خوابی که به ز بیداری است‏
فیض کاشانی — غزلیات — شمارهٔ ۳۰
مردم دیده ما جز به رهت ناظر نیست
دل سرگشته ما غیر تو را ذاکر نیست
اشکم احرام طواف حرمت می‏بندد
گرچه از خون دل خویش دمی طاهر نیست
بسته دام قفس باد چو مرغ وحشی
طایر سدره اگر در طلبت طایر نیست‏
عاقبت راه بیابد به جناب عالیت
هر که اندر طلبت همت او قاصر نیست
از روان‏بخشی عیسی نزنم پیش تو دم
زان که در روح‏فزائی چو لبت ماهر نیست
شوق خدام تو تنها نه همین در دل ماست
مَلَکی نیست که در شوق رخت طایر نیست
فیض اگر قلب و دلش کرد به راه تو نثار
مکنش عیب که بر نقد روان قادر نیست
فیض کاشانی — غزلیات — شمارهٔ ۳۱
دل سراپرده محبت اوست
دیده آئینه ‏دار طلعت اوست
سر و جانم فدای خاک رهش
تن زارم برای خدمت اوست
تا «نُریدُ نَمُنّ» حق فرمود
گردنم زیر بار منت اوست
همه کس بر طهارتش شاهد
همه عالم گواه عصمت اوست
جبرئیل امین در آن درگاه
پرده‏دار حریم حرمت اوست
هر کسی را غمی و ما و غمش
فکر هر کس به قدر همت اوست
فیض را بهره گر ز تقوی نیست
سینه‏اش مخزن محبت اوست
فیض کاشانی — غزلیات — شمارهٔ ۳۲
کس نیست که او منتظر وصل شما نیست
جان نیست که آن خاک ره آل عبا نیست
حق معرفت مهر شما در دل ما کاشت
این شدت شوق و شعف از جانب ما نیست
کس نیست که آن قدر شما را نشناسد
در هیچ سری نیست که سِرّی ز خدا نیست
دل تیره شد از ظلمت شبهای فراقت
بازآی که بی‏مهر رخت نور و ضیا نیست
بازآ که نمانده است ز اسلام مگر نام
در روی زمین بی تو به جز جور و جفا نیست‏
در هجر تو گر فیض بمیرد چه توان کرد
با هیچ دلاور سپر تیر قضا نیست
در صومعه و خانقه و خلوت و مسجد
جائی نتوان یافت که دستی به دعا نیست
فیض کاشانی — غزلیات — شمارهٔ ۳۳
روی تو کس ندید و هزارت رقیب هست
در پرده‏ای هنوز و صدت عندلیب هست‏
مردیم از فراق تو ای عیسی زمان
آیا ز خوان وصل تو ما را نصیب هست؟
هر جا روم خیال تو در دیده من است
هر جا که هست پرتو روی حبیب هست
هرچند دورم از تو که دور از تو کس مباد
لیکن امید وصل توأم عنقریب هست‏
دوری ز خدمت تو ز نقصان شوق ماست
دردا که درد نیست وگرنه طبیب هست
اظهار شوق این همه از فیض هرزه نیست
هم قصه غریب و حدیث عجیب هست
فیض کاشانی — غزلیات — شمارهٔ ۳۴
ای هدهد صبا به سبا می‏‌فرستمت
بنگر که از کجا به کجا می‌‏فرستمت
یعنی ز ما به مهدی هادی پیام بر
کو روز و شب دعا و ثنا می‏‌فرستمت
هر صبح و شام قافله‏‌ای از دعای خیر
در صحبت شمال و سبا می‏‌فرستمت
در راه عشق مرحله قرب و بعد نیست
می‏‌بینمت عیان و دعا می‏‌فرستمت
تا لشکر غمت نکند ملک دل خراب
جان عزیز خود به فدا می‌‏فرستمت
ای دل بیا که هاتف غیبم به مژده گفت
با درد صبر کن که دوا می‌‏فرستمت
ای فیض، جان به تحفه به نزدیک او ببر
بشتاب هان به وصل و لقا می‌‏فرستمت
حیف است طایری چو تو در خاکدان غم
زینجا به آشیان بقا می‏‌فرستمت
فیض کاشانی — غزلیات — شمارهٔ ۳۵
رواق منظر چشم من آشیانه تست
کرم نما و فرود آ که خانه خانه تست
نداده‏ام به کسی نقد دل به جز مهرت
درِ خزانه به مهر تو و نشانه تست
به تن مقصرم از دولت ملازمتت
ولی خلاصه جان خاک آستانه تست
تو قطب عالمی ای شهسوار ورنه چراست
که توسنی چو فلک رام تازیانه تست
چرا زیاد تو یاد خدا کنیم اگر
کلید گنج سعادت نه در خزانه تست؟
زهی جلال و جمال و زهی صفات و کمال
که در جهان همه گلبانگ عاشقانه تست!
چو فیض طالب فیضم ز خاک درگه تو
که فیض‏های الهی در آستانه تست!
فیض کاشانی — غزلیات — شمارهٔ ۳۶
راز دل با تو گفتنم هوس است
خبر دل شنفتنم هوس است
بفرست از برت نسیم وصال
غنچه دل شکفتنم هوس است‏
با تویی خویشتن به خلوت انس
در اسرار سفتنم هوس است‏
از برای شرف به نوک مژه
خاک راه تو رفتنم هوس است
در به در کوه به کوه چو فیض مدام
شرح شوق تو گفتنم هوس است
طمع خام بین که با این شوق
ذکر نامت نهفتنم هوس است