mabidan/ganjoor huggingface dataset:
محمدرضا شفیعی کدکنی — بوی جوی مولیان — از سرزمین زیتون
تا که بماند درون حافظه ی آب 
 نقش کنید ای خطوط موج به دریا 
در وزش وحشت و تلاطم پاییز 
 نسترن از شاخ و برگ خویش پلی ساخت 
بهر عبور شکوفه : کودک فردا
محمدرضا شفیعی کدکنی — بوی جوی مولیان — کیمیای عشق سبز
هیچ کس گمان نداشت این 
کیمیای عشق را ببین 
کیمیای نور را که خاک خسته را 
صبح و سبزه می کند 
کیمیا و سحر صبح را نگاه کن 
جای بذر مرگ و برگ خونی خزان
 کیمیای عشق و صبح 
 و سبزه آفریده است 
خنده های کودکان وباغ مدرسه 
 کیمیای عشق سرخ را ببین 
هیچ کس گمان نداشت این
محمدرضا شفیعی کدکنی — بوی جوی مولیان — اشراق
زان پیش تر که سدر و صنوبرها 
 که قدکشیده اند به دیدارش 
 از روی دوش هوش
آوای گام او را
از دور بشنوند 
اینجا 
 انبوه بوته ها و علف ها
آن ها که 
 نزدیک تر به قلب زمین اند
 زودتر 
 تندی و طعم سبز بهاری را
  در کام خویشتن
 احساس کرده اند
محمدرضا شفیعی کدکنی — بوی جوی مولیان — پرسش ۱
خوابیده اید زیر جبه ی ابریشم نسیم 
 تن بر سریر سبزه 
رها کرده 
 چون شمیم
 دستت به روی سبزه و سر خفته روی دست 
 دور از گزند گردش پرمای زنجره 
کز آن طرف جدار خموشی را
 سوراخ می کند 
بر سبزه زیر آبی بی ابر آسمان
 آفاق را به مردمک دیده دادی
این چیست این که لحظه ی بی خویشی تو را 
 آشفته می کند 
این تیک و تک ساعت مچ بند 
 زیر سر 
 یا این صدای چشمه ی جوشان عمر توست 
 کاین گونه قطره قطره 
 به مرداب میچکد ؟
محمدرضا شفیعی کدکنی — بوی جوی مولیان — پرسش ۲
 این نه اگر معجزه ست پاسخ تان چیست ؟
 در نفس اژدها چگونه شکفته ست 
این همه یاس سپید و نسترن سرخ ؟
محمدرضا شفیعی کدکنی — بوی جوی مولیان — وجود حاضر و غایب
چشمم به روی بیشه و 
دریاچه بود و ابر 
 و خوشه های خیس اقاقی ها 
 و روشنای آب که قلبم را 
در هرم آفتاب نشابور 
طفلان منتظر 
در کوچه ای محکمه کردند 
قلبم برهنه شد 
 آنجا به روی خاره و خارا 
 در تیز تاب دشنه ی خورشید 
 با واژه واژه پرسش آنان 
قلبم برهنه شد 
 از خویش رفته بودم 
باران نرم و ریز فرو می ریخت 
بر بازوان سبز علف ها 
 و گیسوان خیس خزه ها 
بر سطح پر تبسم امواج آب و 
 من
در هرم آفتاب نشابور
  آتش گرفته بودم
محمدرضا شفیعی کدکنی — بوی جوی مولیان — حسب حال
شب امد و گرد روز پرگار گرفت
بر صبح و سپیده راه دیدار گرفت
 چندان که درون سینه و دفتر ماند 
آواز و سرود و شعر زنگار گزفت
محمدرضا شفیعی کدکنی — بوی جوی مولیان — مزمور اول
 مرا نیز چون دیگران خنده ای هست 
و اشکی و شکی جنونی و خونی
رها کن مرا 
رها کن مرادر حضور گل و
  زمره ی نور
نور سیه فام ابلیس 
مرا دست و پیراهن آغشته گردید
 به خون خدایان 
 مرا زیر این مطلق لاژوردی
 نفس گشت فواره ی درد و دشنام 
نه چونان شمایان 
مرا آتشی باید و بوریایی
که این کفر در زیر هفت آسمان هم نگنجد 
 برابلیس جا تنگ گشته ست آنجا 
رها کن مرا 
 رها کن مرا
محمدرضا شفیعی کدکنی — بوی جوی مولیان — مزمور دوم
 از همدان تاصلیب 
راه تو چون بود ؟
 مرکب معراج مرد 
 جوشش خون بود 
نامه ی شکوی که زی دیار نوشتی
بر قلم ایا چه می گذشت که هر سطر
 صاعقه ی سبز آسمان جنون بود ؟
من نه به خود رفتم آن طریق که عشقم 
از همدان تا صلیب راهنمون بود
محمدرضا شفیعی کدکنی — بوی جوی مولیان — سال پار
سال پار 
دانه ای درون ظلمت زمین در انتظار 
وینک این زمان 
 فت سنبله 
 به روی بوته 
 زیر آفتاب 
 هفت چهره ی صبور
  سال دیگرش ببین 
 هفتصد هزار و بی شمار
محمدرضا شفیعی کدکنی — بوی جوی مولیان — از محکمه فضل الله حروفی
که تازیانه فرود آمد
  و باز شکوه نکرد 
کجای اطلس تاریخ تو می خواهی
به آب حرف بشویی
و قصر قیصر را 
و تاج خاقان را ؟
 و تازیانه فرود آمد 
 و باز شکوه نکرد 
حروف : مبدا و فعل اند و 
فعل :‌ آب و درخت 
و سبزه و لبخند 
 و طفل مدرسه و سیب 
سیب سرخ خدا 
من این عفونت رنگین را 
 به آب همهمه خواهم شست 
که واژه های من از دریا 
 می ایند 
و هم به دریا می پویند 
کجای اطلس تاریخ را 
تو می خواهی
 به آب حرف بشویی
و قصر قیصر را 
و تاج خاقان را ؟
 و تازیانه فرود آمد
 و باز شکوه نکرد 
خبر رسیده که باران دوباره
 خواهد بارید 
 خدا برهنه خواهد شد 
 و باغ خاکستر خواهد شکفت 
مسافری در راه است 
 که بادبانش از ارغوان و ابر 
 پر است 
و جسم ظلمت را 
 این هزار پای زخمی را 
 از خواب نسترن ها بیرون می افکند 
مسافرانی در راه اند 
سپیده دم را بر دوش می کشند آنان 
لباس صاعقه بر تن دارند آنان 
 برادرانم
شب را با واژه هاشان 
سوراخ می کنند 
خبر رسیده که باران درشت 
 خواهد بارید 
 خدا برهنه خواهد شد
 مگر نمی بینی 
که قلب من سبز است 
 و حالتی دارم 
که آب و آتش دارند 
به جست و جوی نظام نو حروفم و 
 وزنی
که روز و روزبهان را کنار یکدیگر 
مدیح گویم و 
 طاسین عشق را بسرایم 
که کفر من کفری ست 
که هیچ سیمرغی بر اوج آن 
 نیارد پرزد 
نگاه کن 
که بغض تندر ترکید
و تر شد مژه ی خوشه های گندم
  از شوق 
 و ارغوان ها آنجا نماز می خوانند 
و تازیانه فرود آمد 
 و باز شکوه نکرد 
کجای اطلس تاریخ را 
 تو می خواهی
به آب حرف بشویی
و قصر قیصر را 
 و تاج خاقان را ؟
 و تازیانه فرود آمد 
گذار بر ظلمات آب زندگانی را 
 به خضر خواهد بخشید 
مبین که صف بستند 
هزار خواجه نظام الملک 
 هزار خواجهی اخته 
و بر لب هر یک 
 هزار واژه ی اخته 
ببین که این ها 
 این ها 
 چگونه در باران 
رخان لاشه ی مردار شش هزاران سالی را 
 به خون گل ها سرخاب می کنند هنوز
 برای سیر چنین باغ وحش چنگیزی 
مگر به گردن زرافه ای در آویزی
و تازیانه فرود آد 
 و باز شکوه نکرد 
درون جنگل سبز 
چکاوکی پر زد 
و در نسیم آویخت
محمدرضا شفیعی کدکنی — بوی جوی مولیان — در برابر درخت
صبح زود بود 
 باغ پر صنوبر و 
سرود بود 
 سینه سرخ ها در اوج ها و اوج ها 
پر گشوده فوج ها و فوج ها 
 می زد از کران شرق 
در نگاه شان 
 شعاع شیری سحر 
موج ها و موج ها و موج ها 
هر گیاه وبرگچه در آستانه ی سحر 
 آن صدای سبز را 
زان سوی جدار حرف و صوت 
می چشید 
 آن صدا که موسی از درخت می شنید
 گر چه خویش را ز خویشتن 
 تکانده بودم و رها شده  باز هم در آن میان غریبه بودم و کسی
از حضور من خبر نداشت 
هرچه واژه داشتم نثار کردم و درخت 
لحظه ای مرا به کنه خویش ره نداد
محمدرضا شفیعی کدکنی — بوی جوی مولیان — مرد ایستاده است
در ساحت حضور نسیم و
 نماز نور 
در ساحت وقوف به زیبایی حیات 
در آفتاب از پس باران کنار راه 
مرد ایستاده است و 
 نمی خواهد 
 رز رهگذار خویش
 بر هم زند 
آرامش موقر سنجابی را 
 که 
با خوشه ی اقاقی یا ساقه ی علف 
دم لرزه می کند 
می دانم 
 آه 
 هرگز
باور نمی کند کسی از من 
کاین مرد 
تا چند روز پیش چه می کرد
 در شرق دوردست 
در آفتاب از پس باران 
کنار راه
 مرد ایستاده است
محمدرضا شفیعی کدکنی — بوی جوی مولیان — تسلی
باز می گردن با دست تهی
نه پرستویی با من نه خدایی نو
نه سبویی آواز 
دست هایم خالی ست 
 هیچ صحرایی این گونه سترون ایا 
خواب دیده ست کسی ؟
گاه می گویم 
غم این نیست که دستانم خالی ست
  کاسه ی چشم لبریز رهایی هاست
محمدرضا شفیعی کدکنی — بوی جوی مولیان — نور زیتونی
از حلب تا کاشغر
میدان ظلمت بود 
 آن روزی
که تو خون واژه را با نور آغشتی
تو سخن را سحر کردی 
 در سحر 
 دوشیزگی دادی
 آه
عاشق را همیشه بغض این غم هاست 
که به قربانگاه فردای شقایق می برد 
 ای سبز 
تو 
در ظلامی
  آنچنان ظالم 
واژه ها را از پلیدی های تکرار تهی
 با نور می شستی
نور زیتونی که نه شرقی ست نه غربی
لیکن ای عاشق 
بی گمان 
گنجای آوازی چنان را 
 در جهان 
 بیهوده می جستی
محمدرضا شفیعی کدکنی — بوی جوی مولیان — ناکجا
من و شعر وجوبار 
رفتیم و رفتیم 
به آنجا رسیدیم آنجا که دیگر 
نه جای پای کس بود 
 و نه آشنا بود 
درختان به ایین دیگر 
 و مرغان به ایین دیگر 
صدایی که می آمد از دور 
 صدای خدا بود 
رها بود 
به هنگام پرواز 
 از روی باغی به باغی
کسی زیر بال پرستو و پروانه ها را 
 نمی کرد تفتیش
شقایق 
ز طوفان نمی گشت خاموش
چراغش همیشه پر از روشنا بود 
 نمی دانم آنجا کجا بود 
 نمی دانم آنجا کجا بود
محمدرضا شفیعی کدکنی — بوی جوی مولیان — بار امانت
آن صداها به کجا رفت 
 صداهای بلند 
 گریه ها قهقه ها 
 آن امانت ها را 
آسمان آیا پس خواهد داد ؟
پس چرا حافظ گفت 
آسمان بار امانت نتوانست کشید
 نعره های حلاج 
بر سر چوبه ی دار 
 به کجا رفت کجا ؟
به کجا می رود آه 
چهچه گنجشک بر ساقه ی باد
 آسمان آیا 
 این امانت ها را 
 باز پس خواهد داد ؟
محمدرضا شفیعی کدکنی — بوی جوی مولیان — سفرنامه
 از یادها برهنه و در بادها دوان 
 همپای و پویه نفس گرم آهوان 
می کوچم از رهایی در چشم کوچه ای 
 کانجا سراچه ها همه لبریز هجرت اند 
و آواز را به خاک فرو رفته زانوان
خاموش مانده بودم یک چند 
 زیرا
 از خشم 
در شعرهای من 
دندان واژه ها 
به هم افشرده می شد
  آه 
ناگاه 
 ترکید بغض تندر 
 در صبر ابرا 
 پاشید خون صاعقه 
 بر سبزه ی جوان 
جایی که نان گرسنه شد و آب تشنه زیست 
 شمشیر در نخاع سحرگه نهاده اند 
در جاده های صبحدم
 این جمع جادوان 
 در لحظه ای که کج شد فریاد ها 
 همه 
 در زیر ثقل شب 
 ناگاه 
 برگ لاله برون آمد از محاق 
 آن گاه 
 دیدم 
 مشتی طلوع کامل بر آبها روان
محمدرضا شفیعی کدکنی — بوی جوی مولیان — پژواک
به پایان رسیدیم اما 
 نکردیم آغاز 
 فرو ریخت پرها
 نکردیم پرواز 
 ببخشای 
 ای روشن عشق بر ما 
 ببخشای 
ببخشای اگر صبح را
 ما به مهمانی کوچه 
 دعوت نکردیم
ببخشای 
 اگر روی پیراهن ما 
نشان عبور سحر نیست 
ببخشای ما را 
 اگر از حضور فلق 
روی فرق صنوبر 
 خبر نیست 
 نسیمی 
 گیاه سحرگاه را 
 در کمندی فکنده ست و 
 تا دشت بیداری اش می کشاند
 و ما کمتر از آن نسیمیم 
در آن سوی دیوار بیمیم 
ببخشای ای روشن عشق 
 بر ما ببخشای
به پایان رسیدیم 
 اما 
نکردیم آغاز 
فرو ریخت پر ها 
نکردیم پرواز
محمدرضا شفیعی کدکنی — در کوچه باغ های نشابور — دیباچه
بخوان به نام گل سرخ در صحاری شب
 که باغ ها همه بیدار و بارور گردند
 بخوان ‚ دوباره بخوان ‚ تا کبوتران سپید
به آشیانه خونین دوباره برگردند
 بخوان به نام گل سرخ در رواق سکوت
که موج و اوج طنینش ز دشت ها گذرد
پیام روشن باران
 ز بام نیلی شب
که رهگذار نسیمش به هر کرانه برد
 ز خشک سال چه ترسی
که سد بسی بستند
نه در برابر آب
 که در برابر نور
 و در برابر آواز
 و در برابر شور
در این زمانه ی عسرت
به شاعران زمان برگ رخصتی دادند
 که از معاشقه ی سرو و قمری و لاله
سرودها بسرایند ژرف تر از خواب
زلال تر از آب
تو خامشی که بخواند ؟
 تو می روی که بماند ؟
 که بر نهالک بی برگ ما ترانه بخواند ؟
 از این گریوه به دور
 در آن کرانه ببین
 بهار آمده
از سیم خاردار
 گذشته
 حریق شعله ی گوگردی بنفشه چه زیباست
هزار آینه جاری ست
هزار اینه
 اینک
 به همسرایی قلب تو می تپد با شوق
زمین تهی دست ز رندان
 همین تویی تنها
که عاشقانه ترین نغمه را دوباره بخوانی
 بخوان به نام گل سرخ و عاشقانه بخوان
 حدیث عشق بیان کن بدان زبان که تو دانی
محمدرضا شفیعی کدکنی — در کوچه باغ های نشابور — سفر به خیر
 -"به کجا چنین شتابان ؟"
 گوَن از نسیم پرسید .
-" دلِ من گرفته زینجا ،
هوس ِ سفر نداری
ز غبار این بیابان ؟"
 -" همه آرزویم، اما
 چه کنم که بسته پایم  ... "
 -" به کجا چنین شتابان ؟ "
-" به هر آن کجا که باشد به جز این سرا سرایم . "
-" سفرت به خیر !‌ اما تو و دوستی، خدا را
چو ازین کویر ِ وحشت به سلامتی گذشتی،
به شکوفه ها، به باران ،
 برسان سلام  ِ ما را ."
محمدرضا شفیعی کدکنی — در کوچه باغ های نشابور — صدای بال ققنوسان
 پس از چندین فراموشی و خاموشی
 صبور پیرم
ای خنیاگر پارین و پیرارین
چه وحشتناک خواهد بود آوازی که از چنگ تو برخیزد
 چه وحشتناک خواهد بود
 آن آواز
که از حلقوم این صبر هزاران ساله برخیزد
نمی دانم در این چنگ غبار آگین
تمام سوکوارانت
 که در تبعید تاریخ اند
دوباره باز هم آوای غمگین شان
 طنین شوق خواهد داشت ؟
شنیدی یا نه آن آواز خونین را ؟
نه آواز پر جبریل
صدای بال ققنوسان صحراهای شبگیر است
 که بال افشان مرگی دیگر
 اندر آرزوی زادنی دیگر
 حریقی دودناک افروخته
در این شب تاریک
در آن سوی بهار و آن سوی پاییز
 نه چندان دور
 همین نزدیک
 بهار عشق سرخ است این و عقل سبز
بپرس از رهروان آن سوی مهتاب نیمه ی شب
 پس از آنجا کجا
 یارب ؟
درانجایی که آن ققنوس آتش می زند خود را
 پس از آنجا
کجا ققنوس بال افشان کند
 در آتشی دیگر ؟
خوشا مرگی دیگر
 با آرزوی زایشی دیگر
محمدرضا شفیعی کدکنی — در کوچه باغ های نشابور — فصل پنجم
وقتی که فصل پنجم این سال
 با آذرخش و تندر و طوفان
 و انفجار صاعقه
 سیلاب سرفراز
آغاز شد
 باران استوایی بی رحم
شست از تمام کوچه و بازار
رنگ درنگ کهنگی خواب و خاک را
و خیمه ی قبایل تاتار
تا قله ی بلند الاچیق شب
 آتش گرفت و سوخت
وقتی که فصل پنجم این سال
 آغاز شد
 و روح سرخ بیشه
از آب رودخانه گذر کرد
فصلی که در فضایش
هر ارغوان شکفت نخواهد پژمرد
عشق من و تو
زمزمه ی کوچه باغ ها
 خواهد بود
عشق من و تو
 آنچه نهانی
گاهی نگاه و محتسبی را
 چون جویبار نرمی
 از بودن و نبودن
خاموشی و سرودن
در خویش می برد
 وقتی که فصل پنجم این سال
آغاز شد
 دیوارهای واهمه خواهد ریخت
و کوچه باغ های نشابور
 سرشار از ترنم مجنون خواهد شد
مجنون بی قلاده و زنجیر
وقتی که فصل پنجم این سال
 آغاز شد
محمدرضا شفیعی کدکنی — در کوچه باغ های نشابور — از بودن و سرودن
صبح آمده ست برخیز
 بانگ خروس گوید
وینخواب و خستگی را
 در شط شب رها کن
 مستان نیم شب را
 رندان تشنه لب را
 بار دگر به فریاد
 در کوچه ها صدا کن
خواب دریچه ها را
 با نعره ی سنگ بشکن
بار دگر به شادی
 دروازه های شب را
 رو بر سپیده
 وا کن
 بانگ خروس گوید
 فریاد شوق بفکن
زندان واژه ها را دیوار و باره بشکن
و آواز عاشقان را
 مهمان کوچه ها کن
زین بر نسیم بگذار
تا بگذری از این بحر
وز آن دو روزن صبح
 در کوچه باغ مستی
باران صبحدم را
 بر شاخه ی اقاقی
 آیینه ی خدا کن
بنگر جوانه ها را آن ارجمند ها را
کان تار و پود چرکین
باغ عقیم دیروز
اینک جوانه آورد
بنگر به نسترن ها
 بر شانه های دیوار
 خواب بنفشگان را
 با نغمه ای در آمیز
 و اشراق صبحدم را
در شعر جویباران
از بودن و سرودن
 تفسیری آشنا کن
بیداری زمان را
 با من بخوان به فریاد
 ور مرد خواب و خفتی
 رو سر بنه به بالین تنها مرا رها کن
محمدرضا شفیعی کدکنی — در کوچه باغ های نشابور — ضرورت
می اید می اید
 مثل بهار از همه سو می اید
دیوار
 یا سیم خاردار
 نمی داند
می اید
 از پای و پویه باز نمی ماند
 آه
 بگذار من چو قطره ی بارانی باشم
در این کویر
 که خاک را به مقدم او مژده می دهد
یا حنجره ی چکاوک خردی که ماه دی
از پونه ی بهار سخن می گوید
وقتی کزان گلوله ی سربی
با قطره قطره
قطره ی خونش
 موسیقی مکرر و یکریز برف را
ترجیعی ارغوانی می بخشد
محمدرضا شفیعی کدکنی — در کوچه باغ های نشابور — ایا تو را پاسخی هست
ابر است و باران و باران
 پایان خواب زمستانی باغ
 آغاز بیداری جویباران
سالی چه دشوار سالی
 بر تو گذشت و توخاموش
 از هیچ آواز و از هیچ شوری
بر خود نلرزیدی و شور و شعری
در چنگ فریاد تو پنجه نفکند
آن لحظه هایی که چون موج
می بردت از خویش بی خویش
در کوچه های نگارین تاریخ
 وقتی که بر چوبه ی دار
 مردی
 به لبخند خود
 صبح را فتح می کرد
 و شحنه ی پیر با تازیانه
می راند خیل تماشاگران را
 شعری که آهسته از گوشه ی راه
لبخند می زد به رویت
 اما تو آن لحظه ها را
 به خمیازه خویشتن می سپردی
وان خشم و فریاد
گردابی از عقده ها در گلویت
 آن لحظه ی نغز کز ساحلش دور گشتی
آن لحظه یک لحظه ی آشنا بود
 آه بیگانگی با خود است این
 یا
 بیگانگی با خدا بود ؟
وقتی گل سرخ پر پر شد از باد
دیدی و خاموش نشستی
وقتی که صد کوکب از دور دستان این شب
 در خیمه ی آسمان ریخت
تو روزن خانه را بر تماشای آن لحظه بستی
آن مایه باران و آن مایه گل ها
دیدار های تو را از غباران شب ها و شک ها
شستند
 با این همه هیچ هرگز نگفتی
 دیدار های تو با آینه روزها
 آها
در لحظه هایی که دیدار
 در کوچه ی پار و پیرار
از دور می شد پدیدار
 دیگر تو آن شعله ی سبز
وان شور پارینه را کشته بودی
قلبت نمی زد که آنک
 آن خنده ی آشکارا
 وان گریه های نهانک
آن لحظه ها
 مثل انبوه مرغابیان
 و صفیر گلوله
از تو گریزان گذشتند
تا هیچ رفتند و درهیچ خفتند
شاید غباری
 در آیینه ی یادهایت
 نهفتند
 بشکن طلسم سکون را
 به آواز گه گاه
 تا باز آن نغمه ی عاشقانه
 این پهنه را پر کند جاودانه
 خاموشی ومرگ آیینه ی یک سرودند
 نشنیدی این راز را از لب مرغ مرده
که در قفس جان سپرده
 بودن
یعنی همیشه سرودن
 بودن : سرودن ‚ سرودن
 زنگ سکون را زدودن
تو نغمه ی خویش را
 در بیابان رها کن
گوش از کران تا کرانها
 آن نغمه را می رباید
باران که بارید هر جویباری
 چندان که گنجای دارد
 پر می کند ذوق پیمانه اش را
 و با سرود خوش آب ها می سراید
 وقتی که آن زورق بزرگ
 برگ گل سرخ
 در آب غرقه می شد
صد واژه منقلب بر لبانت
جوشید و شعری نگفتی
 مبهوت و حیران نشستی
 یا گر سرودی سرودی
از هیبت محتسب واژگان را
 در دل به هفت آ ب شستی
صد کاروان شوق
صد دجله نفرت
در سینه ات بود ام نهفتی
ای شاعر روستایی
 که رگبار آوازهایت
در خشم ابری شبانه
 می شست از چهره ی شب
خواب در و دار و دیوار
 نام گل سرخ را باز
 تکرار کن باز تکرار
محمدرضا شفیعی کدکنی — در کوچه باغ های نشابور — پیغام
خوابت آشفته مباد
 خوش ترین هذیان ها
 خزه ی سبز لطیفی
که در برکه ی آرامش تو می روید
خوابت آشفته مباد
آن سوی پنجره ی ساکت و پرخنده ی تو
 کاروانهایی
از خون و جنون می گذرد
کاروان هایی از اتش و برق و باروت
سخن از صاعقه و دود چه زیبایی دارد
 در زبانی که لب و عطر و نسیم
یا شب و سایه و خواب
 می توان چشانی زمزمه کرد ؟
 هر چه در جدول تن دیدی و تنهایی
همه را پر کن تا دختر همسایه ی تو
شعرهایت را دردفتر خویش
 با گل و با پر طاووس بخواباند
 تا شام ابد
خواب شان خرم باد
 لای لای خوشت ارزانی سالهایی
که بهاران را نیز
از گل کاغذی آذین دارند
محمدرضا شفیعی کدکنی — در کوچه باغ های نشابور — دریا
حسرت نبرم به خواب آن مرداب
کآرام درون دشت شب خفته ست
دریایم و نیست باکم ازطوفان
 دریا همه عمر خوابش آشفته ست
محمدرضا شفیعی کدکنی — در کوچه باغ های نشابور — نگر آنجا چه می بینی
به هنگامی که نور آذرخش
 آن بیشه را
 از سایه عریان کرد
و باران خواب پر آب گیاهان را
 به دشت آفتابی برد
 و باد صبحگاهان
 شاخ پر پیچ گوزنان را
به عطر دشتها آمیخت
در آن خاموش که تاریک گه روشن
نگر آنجا چه می بینی ؟
شهیدی یا نه ؟
روح لاله ای در پیکر مردی
تجلی کرده
 از آیینه ی بیداری و دیدار
 در آن باران و در آن میغ تر دامن
 نگر آنجا چه می بینی ؟
درون روستای خواب
 درختان فلج و بیمار و
 آن طفلان خردینک
گرسنه زیر بار کار
و مردانی که با دستان خود
 سازند پیش چشم خود دیوار
و بالاتر و بالاتر
 تو در آن سوی آن دیوار آبستن
نگر آنجا چه می بینی ؟
محمدرضا شفیعی کدکنی — در کوچه باغ های نشابور — آن مرغ فریاد و آتش
یک بال فریاد و یک بال آتش
مرغی از این گونه
سر تا سر شب
 بر گرد آن شهر پرواز می کرد
 گفتند
این مرغ جادوست
ابلیس این مرغ را بال و پرواز داده ست
 گفتند و آنگاه خفتند
وان مرغ سرتاسر شب
 یک بال فریاد و یک بال آتش
از غارت خیل تاتارشان برحذر داشت
 فردا که آن شهر خاموش
در حلقه ی شهر بندان دشمن
 از خواب دوشینه برخاست
دیدند
 زان مرغ فریاد و آتش
خاکستری سرد برجاست
محمدرضا شفیعی کدکنی — در کوچه باغ های نشابور — به یک تصویر
دیدمت میان رشته های آهنین
 دست بسته
 در میان شحنه ها
 در نگاه خویشتن
شطی از نجابت و پیام داشتی
آه
وقتی از بلند اضطراب
تیشه را به ریشه می زدی
قلب تو چگونه می تپید ؟
ای صفیر آن سپیده ی تو
 خوش ترین سرود قرن
شعر راستین روزگار
وقتی از بلند اضطراب
 مرگ ناگزیر را نشانه می شدی
وز صفیر آن سپیده دم
 جاودانه می شدی
شاعران سبک موریانه جملگی
با : بنفشه رستن از زمین
 به طرف جویبار ها
با : گسسته حور عین
ز زلف خویش تارها
در خیال خویش
جاودانه می شدند
آنچه در تو بود
 گر شهامت و اگر جنون
 با صفیر آن سپیده
 خوش ترین چکامه های قرن را
سرود
محمدرضا شفیعی کدکنی — در کوچه باغ های نشابور — مرثیه
تبارنامه ی خونین این قبیله کجاست
که بر کرانه شهیدی دگر بیفزایند ؟
کسی به کاهن این معبد شگفت نگفت
بخور آتش و قربانیان پی در پی
هنوز خشم خدا را فرو نیاورده ست ؟
محمدرضا شفیعی کدکنی — در کوچه باغ های نشابور — حلاج
 در آینه دوباره نمایان شد
با ابر گیسوانش در باد
باز آن سرود سرخ اناالحق
ورد زبان اوست
تو در نماز عشق چه خواندی ؟
که سالهاست
بالای دار رفتی و این شحنه های پیر
از مرده ات هنوز
پرهیز می کنند
 نام تو را به رمز
 رندان سینه چاک نشابور
در لحظه های مستی
 مستی و راستی
 آهسته زیر لب
 تکرار می کنند
وقتی تو
 روی چوبه ی دارت
خموش و مات
 بودی
 ما
 انبوه کرکسان تماشا
 با شحنه های مامور
مأمورهای معذور
همسان و همسکوت ماندیم
خاکستر تو را
باد سحرگهان
هر جا که برد
مردی ز خاک رویید
در کوچه باغ های نشابور
 مستان نیم شب به ترنم
آوازهای سرخ تو را باز
ترجیع وار زمزمه کردند
نامت هنوز ورد زبان هاست
محمدرضا شفیعی کدکنی — در کوچه باغ های نشابور — کتیبه ای زیر خاکستر
در بامداد رجعت تاتار
 دیوارهای پست نشابور
 تسلیم نیزه های بلند است
 در هر کرانه ای
 فواره های خون
 دیگر در این دیار
گویا
 خیل قلندران جوان را
غیر از شرابخانه پناهی نیست
 ای تک های مستی خیام
بر دار بست کهنه ی پاییز
من با زبان مرده ی نسلی
که هر کتیبه اش
 زیر هزار خروار خاکستر دروغ
 مدفون شده ست
با که بگویم :
طفلان ما به لهجه ی تاتاری
 تاریخ "پر شکوه" نیاکان را
 می آموزند ؟
 اهل کدام ساحل خشکی
ای قاصد محبت باران
محمدرضا شفیعی کدکنی — در کوچه باغ های نشابور — پرسش
 آنجا هزار ققنوس
آتش گرفته است
 اما صدای بال زدن شان را
در اوج
 اوج مردن
 اوج دوباره زادن
 نشنیده ام هرگز
وقتی که با شکستن یک شیشه
مردابک صبوری یک شهر را
یکباره می توانی بر هم زد
ای دست های خالی! از چیست
حیرانی ؟
 گویا
 گلهای گرمسیری خونین را
 در سردسیر این باغ
بیهوده کاشتند
 آب و هوای این شهر
زین سرخ و بوته هیچ نمی پرورد
 اما
 تو آتش شفق را
در آب جویبار
در کوچه باغ ها
به چه تفسیر می کنی ؟
محمدرضا شفیعی کدکنی — در کوچه باغ های نشابور — کبریت های صاعقه در شب
کبریت های صاعقه
 پی در پی
 خاموش می شود
 شب همچنان شب است
با این که یک بهار و دو پاییز
 زنجیره ی زمان را
با سبز و زردشان
 از آب رودخانه گذر دادند
 دیدیم
در آب رودخانه همه سال
 خون بود و خاک گرم
 که می رفت
در شط
 شطی که دست مردی
 در موج های نرمش
ایینه ی خدا را
 یک روز شست و شو داد
 کبریت های صاعقه
 پی در پی
 خاموش می شد
شب همچنان شب است
خون است و خاک گرم
نظارگان مات شب و روز
بسیار روزها و چه بسیار
کبریت های صاعقه
پی در پی
شب را
 کمرنگ می کند
من دیدم و صبور گذشتن
 خون از رگان فقر و شهامت
 جاری بود
 در خاک های اردن سینا
 کبریت های صاعقه شب را
بی رنگ می کند
 چندان که در ولایت مشرق
از شهر بند کهنه ی نیشابور
سرکرده ی قبیله ی تاتار
 فریاد هم صدایی خود را
فانوس دود خورده ی تاریک
از روشنای صبح می آویزد
 کبریت های صاعقه
شب را
نابود می کند
محمدرضا شفیعی کدکنی — در کوچه باغ های نشابور — دیدار
 دیدی که باز هم
 صد گونه گشت و بازی ایام
یک بیضه در کلاهش نشکست ؟
این معجزه ست
 سحر و فسون نیست
 چندین که
 عرض شعبده با اهل راز کرد
 زان سالیان و روزان
روزی که خیل تاتار
دروازه را به آتش و خون بست
سال کتاب سوزان
با مرده باد آتش
و زنده باد باد
 از هر طرف که اید
مهلت به جمع روسپیان دادند
ما در صف کدایان
خرمن خرمن گرسنگی و فقر
از مزرع کرامت این عیسی صلیب ندیده
با داس هر هلال درودیم
بانگ رسای ملحد پیری را
از دور می شنیدیم
آهنگ دیگری داشت فریاد های او
هزار پرسش بی پاسخ از شما دارم
گروه مژده رسانان این مسیح جدید
شفا دهنده ی بیمارهای مصنوعی
میان خیمه ی نور دروغ زندانی
 و هفت کشور
از معجزات او لبریز
کسی نگفت و نپرسید
 از شما
 یک بار
میان این همه کور و کویر و تشنه وخشک
کجاست شرم و شرف ؟
 تا مسیح تان بیند
 و لکه های بهارش را
 ازین کویر
 ازین ناگزیر
بزداید
و مثل قطره ی زردی ز ابر جادوییش
به خاک راه چکد
کدام روح بهاران ؟
کدام ابر و نسیم ؟
 مگر نمی بیند
 عبور وحشت و شرم است
در عروق درخت
هجوم نفرت و خشم است
 در نگاه کویر
زبان شکوه ی خار
از تن نسیم گذشت
تو از رهایی باغ و بهار می گویی؟
مسیح غارت و نفرت
مسیح مصنوعی
کجاست باران کز چهره ی تو بزداید
نگاره های دروغین و
 سایه ی تزویر ؟
کجاست اینه
ای طوطی نهان آموز
که در نگاه تو بماند
این همه تقریر ؟
محمدرضا شفیعی کدکنی — در کوچه باغ های نشابور — پیمانه ای دوباره
 اینجا نه شادی است نه غم نه عزا
نه سرور
 دستارک سپیدش را
 در جویبار باد پلشتی
می شوید
 دزدان رستگاری
 پاییز های روح
سبزینه و طراوت هر باغ و بوته را
در غارت شبانه ی خود پاک می برند
کنون
 کاین محتسب
 کجال تماشا نیم دهد
میخانه ی کدام حریفی
پیمانه ای دوباره
از آن باده ی زلال
 این جمع تشنگان و خماران را
خواهد بخشید ؟
زین باده ای که محتسب شهر
در کوچه می فروشد و ارزان
غیر از خمار هیچ نخواهی دید
من تشنه کام ساغر آن باده ام
 کز جرعه ای
 ویران کند
 دوباره بسازد
محمدرضا شفیعی کدکنی — در کوچه باغ های نشابور — حتی نسیم را
شیپور شادمانی تاتار
در سالگرد فتح
فرصت نمی دهد
تا بانگ تازیانه ی وحشت را
در پهلوی شکسته ی آنان
 در آن سوی حصار گرفتار بشنویم
دیوارهای سبز نگارین
 دیوارهای جادو
دیوارهای نرم
 حتی نسیم را
 بی پرس و جو
اجازه ی رفتن نمی دهند
ای خضر سرخ پوش صحاری
خاکستر خجسته ی ققنوسی را
بر این گروه مرده بیفشان
محمدرضا شفیعی کدکنی — در کوچه باغ های نشابور — پاسخ
هیچ می دانی چرا چون موج
در گریز از خویشتن پیوسته می کاهم ؟
 زان که بر این پرده ی تاریک این خاموشی نزدیک
 آنچه می خواهم نمی بینم
و آنچه می بینم نمی خواهم
محمدرضا شفیعی کدکنی — در کوچه باغ های نشابور — خموشانه
شهر خاموش من ! آن روح بهارانت کو ؟
شور و شیدایی انبوه هزارانت کو ؟
می خزد در رگِ هر برگ تو خوناب خزان
نکهت صبحدم و بوی بهارانت کو ؟
 کوی و بازار تو میدان سپاه دشمن
شیهه ی اسب و هیاهوی سوارانت کو ؟
زیر سرنیزه ی تاتار چه حالی داری ؟
دل پولادوش شیر شکارانت کو ؟
 سوت و کور است شب و میکده ها خاموش اند
 نعره و عربده ی باده گسارانت کو ؟
چهره ها در هم و دل ها همه بیگانه ز هم
 روز پیوند و صفای دل یارانت کو ؟
آسمانت همه جا سقف یکی زندان است
روشنای سحر این شب تارانت کو ؟
محمدرضا شفیعی کدکنی — در کوچه باغ های نشابور — در آن سوی شب و روز
همیشه دریا دریاست
همیشه دریا طوفان دارد
یگو !‌ برای چه خاموشی
 بگو : جوان بودند
جوانه های برومند جنگل خاموش
بگو ! برای چه می ترسی
 سپیده دم اینجا
شقایقان پریشیده در نسیم
هراسان
 بر این گریوه فراوان دیده ست
به آبهای خزر
 موجهای سرگردان
 و باده های پریشان بگو بگو
 باری
 پیام برگ شقایق را
در لحظه ای که می ریزد
و می فشاند
 آن بذر سالیانه فصلش را
 به دشتها ببرند
بگو !‌ برای چه خاموشی
سپیده می دانست ایا
که در کرانه ی او
چه قلب های بزرگی را
 دوباره از تپش افکندند؟
و باز می داند ایا که در کرانه ی او
آن کران نا بکران
 در آن سوی شب و روز
چه قلب های بزرگی که می تپند هنوز ؟
خوشا سپیده دما
که سرخ بوته ی خون شما
 در آینه اش
میان مرگ و شفق
تا صنوبر و خورشید
چنان تجلی کرد
 و باز بار دگر
 سرود بودن را
 در برگ برگ آن بیشه
 و موج موج خزر
 جاودانگی بخشید
به روی گستره ی سبز جنگل بیدار
 خوشا سپیده دما وان کرانه ی دیدار
محمدرضا شفیعی کدکنی — در کوچه باغ های نشابور — سوک نامه
موج موج خزر از سوک سیه پوشان اند
بیشه دلگیر و گیاهان همه خاموش اند
بنگر آن جامه کبودان افق صبح دمان
روح باغ اند کزین گونه سیه پوشان اند
چه بهاری ست خدا را ! که درین دشت ملال
لاله ها آینه ی خون سیاووشان اند
آن فرو ریخته گل های پ ریشان در باد
 کز می جام شهادت همه مدهوشان اند
 نام شان زمزمه ی نیمه شب مستان باد
 تا نگویند که از یاد فراموشان اند
گرچه زین زهر سمومی که گذشت از سر باغ
سرخ گل های بهاری همه بی هوشان اند
باز در مقدم خونین تو ای روح بهار
بیشه در بیشه درختان همه آغوشان اند
محمدرضا شفیعی کدکنی — در کوچه باغ های نشابور — زان سوی خواب مرداب
ای مرغ های طوفان ! پروازتان بلند
 ارامش گلوله ی سربی را
 درخون خویشتن
این گونه عاشقانه پذیرفتند
 این گونه مهربان
زان سوی خواب مرداب آوازتان بلند
می خواهم از نسیم بپرسم
 بی جزر و مد قلب شما
آه
دریا چگونه می تپد امروز ؟
ای مرغ های طوفان ! پروازتان بلند
دیدارتان ترنم بودن
بدرودتان شکوه سرودن
تاریختان بلند و سرافراز
آن سان که گشت نام سر دار
زان یار باستانی همرازتان بلند