mabidan/ganjoor huggingface dataset:
سیمین بهبهانی — سیمین بهبهانی — با کولهٔ هفتاد و هشتاد
تا زنده هستم زنده هستم، تا زنده بر انصار بیداد 
 با اسبی از توفان و تندر ،  با نیزه یی از شعر و فریاد 
هر چند در میدان نبودم ،  با دیو و دد جنگ آزمودم 
 بس قصه کز میدان سرودم ،  زانجا که باروت است و پولاد 
پیرم ولی از دل جوانم ،  خوش می رود با کودکانم 
 من مامک پر مهرشانم ، گیرم که دیگر مامشان زاد 
 ای عمر احمدزاده پربار ،  ای بخت روشن با جهاندار 
 وان خیل دلبندان هشیار ،  پیروز مندی یارشان باد 
 جمعی که این سان مهربان بود ،  یک روزه ما را میزبان بود 
 فصل نشاط اصفهان بود ،  در اعتدال ماه خرداد 
رفتیم و مأمن بی امان شد ،  پر شور و شر نیم جهان شد 
 از فتنهٔ انصار بیداد ، ای اصفهان ، ای اصفهان ، داد 
 در گیر و دار ترکتازی ،  آموخت ما را سرفرازی
سروی که در آشوب توفان ،  سر خم نکرد از پا نیفتاد 
 من کاج پیر استوارم ،  از روزگاران یادگارم 
حیران نظر دارد به کارم ،  بیدی که می لرزد ز هر باد 
 بنیان کن اکوان دیوم ،  در شعر می توفد غریوم 
از هفتخوان خواهم گذشتن ،  با کولهٔ هفتاد و هشتاد
سیمین بهبهانی — سیمین بهبهانی — لعنت
خواب و خیالی پوچ و خالی ، این زندگانی بود و بگذشت 
 دوران به ترتیب و توالی،  سالی به سال افزود و بگذشت 
هر اتفاقی چشمه یی بود ،  از هر کناری چشم بگشود 
 راهی شد و صد جوی و جر شد ، صد جوی و جر ، شد رود و بگذشت 
در انتظار عشق بودم ، اوهام رنگینم شتابان 
گردونه شد بر گل گذر کرد،  دامان من آلود و بگذشت 
عمری سرودم یا نوشتم ،  این ظلم و این ظلمت نفرسود 
 بر هر ورق راندم قلم را ،  گامی عبث فرسود و بگذشت 
اندیشه ام افروخت شمعی، در معبر بادی غضبناک 
 وان شعلهٔ رقصان چالاک،  زد حلقه یی در دود و بگذشت  
 کردم به راهش گلفشانی، وان شهسوار آرمانی
چین بر جبین ، خشمی ، عتابی ، بر بندگان فرمود و بگذشت 
با عمر خود گفتم که دیری ،  جان کنده ای ، کنون چه داری 
پیش نگاهم مشت خالی ، چون لعنتی بگشود و بگذشت
سیمین بهبهانی — سیمین بهبهانی — در طول راه
پیر ماه و سال هستم ،  پیر یار بی وفا ، نه 
 عمر می رود به تلخی ،  پیر می شوم ،‌ چرا نه ؟
 پیر می شوی ؟ چه بهتر ،  زود می رسی به مقصد 
 غیر از این به ماحصل هیچ ،  بیش ازین به ماجرا ، نه 
هان ،‌ چگونه مقصد است این ؟ مرگ ؟
 پس تولدم چیست ؟آمدیم تا بمیریم ؟ این حماقت است ، یا نه ؟
زاد و مرگ ما دو نقطه ست ،  در دو سوی طول یک خط 
هر چه هست ، طول خط است ، ابتدا و انتها نه 
در میان این دو نقطه ،  می زنی قدم به اجبار 
 در چنین عبور ناچار ،  اختیار و اقتضا نه 
نه ،‌ قول خاطرم نیست ،  می توان شکست خط را 
می توان مخالفت کرد ، با همین کلام : با نه 
زاد ما به جبر اگر بود ،  مرگ ما به اختیار است 
زهر ، برق رگ زدن ، دار ، هست در توان ما، نه؟
نه ، به طول خط نظر کن ،  راه سنگلاخ سختی ست 
 صاف می شود ، ولیکن ، جز به ضرب گام ها ، نه 
 گر به راه پا گذاری ،  از تو بس نشانه ماند 
 کاهلان و بی غمان را ،  مرگ می برد تو را ، نه 
گر ز راه بازمانی، هر که پرسد از نشانت 
 عابر پس از تو گوید ،  هیچ ، هیچ ، کو ؟ کجا ؟ نه
سیمین بهبهانی — سیمین بهبهانی — دو باره می سازمت وطن
دوباره میسازمت وطن، اگر چه با خشت جان خویش
ستون به سقف تو میزنم، اگر چه با استخوان خویش
دوباره می بویم از تو گل، به میل نسل جوان تو
دوباره میشویم از تو خون، به سیل اشک روان خویش
دوباره یک روز روشنا، سیاهی از خانه میرود
به شعر خود رنگ میزنم، ز آبی آسمان خویش
اگر چه صد ساله مرده ام، به گور خود خواهم ایستاد
که بردرم قلب اهرمن، زنعره آنچنان خویش
کسی که عزم رمیم را، دوباره انشا کند به لطف
چو کوه می بخشدم شکوه، به عرصه امتحان خویش
اگر چه پیرم ولی هنوز، مجال تعلیم اگر بود
جوانی آغاز میکنم، کنار نوباوگان خویش
حدیث حب الوطن زشوق، بدان روش سازمیکنم
که جان شود هر کلام دل، چو بربرگشایم دهان خویش
هنوز در سینه آتشی به جاست، کز تاب شعله اش
گمان ندارم به کاهشی، ز گرمی دودمان خویش
دوباره میبخشم توان، اگر چه شعرم به خون نشست
دوباره میسازمت به جان، اگر چه بیش از توان خویش
سیمین بهبهانی — سیمین بهبهانی — درس تاریخ
دخترم تاریخ را تکرارکن
قصه ساسانیان را بازگفت
تا بخاطر بسپرد آن قصه را
چون به پایان آمد , از آغازگفت
بر زبانش همچو طوطی میگذشت
آنچه با او گفته بود استاد او
داستان اردشیربابکان
قصه نوشیروان و داد او
قصه یی از آن شکوه و فر وکام
کز فروغش چشم گردون خیره شد
زان جلال ایزدی کز جلوه اش
مهر و مه در چشم دشمن تیره شد
تا بدانجا کز گذشت روزگار
داستان خسروان از یاد رفت
تا بدانجا کز نهیب تند باد
خوشه های زرنشان بر باد رفت
اشک گرمی در دو چشمش حلقه بست
بر کلامش لرزهٔ اندوه ریخت
تا نبینم در نگاهش یاس را
دیده اش از دیده من میگریخت
گفت : دیدی با زبان پاک ما
کینه توزی های آن تازی چه کرد؟
گفتمش : فردوسی پاکیزه رای
دیدی اما در سخن سازی چه کرد؟
گفت: دیدی پتک شوم روزگار
بارگاه تاجداران را شکست؟
گفتم: اما اشک خاقانی چو لعل
تاج شد بر تارک ایوان نشست
گفت : دیدی دست خصم تیره رای
جلوه را از نامه تنسر گرفت؟
گفتم : اما دفتر ما زیب و رنگ
از هزاران تنسر دیگر گرفت
گفت : از پرویز , جز افسانه ای
نیست باقی زان طلایی بوستان
گفتمش:  با سعدی شیرین سخن
رو به سوی بوستان بادوستان
گفت: از چنگ نکیسا نغمه یی
از چه رو دیگر نمی آید به گوش؟
گفتمش: با شعر حافظ نغمه ها
سر دهد در گوش پندارت سروش
گفت : دیدی زیر تیغ دشمنان
رونق فرش بهارستان نماند؟
گفتمش : اما ز جامی یادکن
کز سخن گل در بهارستان فشاند
گفت : در بنیان استغنای ما
آتشی فرهنگ سوز انگیختند
گفتم : اما سالها بگذشت وباز
دست در دامان ما آویختند
لفظ تازی گوهری گر عرضه کرد
زادگاه گوهرش دریای ماست
در جهان, ماهی اگر تابنده شد
آفتابش بو علی سینای ماست
زیستن در خون ما آمیزه بود
نیستی را روح ما هرگز ندید
ققنسی گر سوخت, ازخاکسترش
ققنسی پر شور آمد پدید
جسم ما کوه است , کوهی استوار
کوه را اندیشه از کولاک نیست
روح ما دریاست, دریایی عظیم
هیچ دریا را ز طوفان باک نیست
آنهمه سیلابهای خانه کن
سوی دریا آمد و آرام شد
هر که در سر پخت سودایی زنام
پیش ما نام آوران گمنام شد
سیمین بهبهانی — سیمین بهبهانی — مرگ قهرمان
نیستی قهرمان دگر , که تورا
بر سر دوش چون سبو ببرند
چه شد آن خوان برگشاده که خلق
سهمی از افتخار او ببرند؟
ای فراموش مانده ماهی چند
نام تو بر سر زبانها نیست
از تو در محفل شبانهٔ ما
قصه ها نیست, داستان ها نیست
بار آخر به گیر و دار و تلاش
رفتی اما طلا نیاوردی
چشم ها زیرکانه پرسیدند
که چه کردی؟ چرا نیاوردی؟
تخت کشتی ـ که تخت و بخت تو بودـ
اینک افتاده در کف دگران
پیش چشمان بی تفاوت خلق
تو به حسرت به تخت خود نگران....
فن کشتی اگر چه فن تو بودی
عشق را هیچ فن نمیدانی
صف شکن بودی و طریق مصاف
با زنی دل شکن نمیدانی
بسترت دام دانه داری نیست
که دل مرغکی اسیر کند
کی تواند گرسنه چشمان را
افتخار گذشته سیر کند؟
از سیاست ـ بگو ـ چه میدانی؟
مرد آزاده نیست محرم راز
با زبانی چو شیخ شعله فروز
در کمال صفا بسوز وبساز
سر نام آوران ندارد تاب
پیش هر پا به خیره افتادن
وگر افتادن است چارهٔ کار
به که در گور تیره افتادن
نه در این روزها , که هیچ زمان
ـ زیر این گنبد بلند کبودـ
قیمت مردمی کسی نشناخت
قدر مردانگی پدید نبود؛
رستمی بود و جانفشانی کرد
تا ازو نامی و نشانی ماند
بعد یک عمر درد و رنج و نبرد
رفت و زان رفته داستانی ماند
که پس از مرگ , داستانش نیز
کار ساز حکیم توس نشد
زانکه پروردگار رستم و گیو
عنصری وش به پای بوس نشد.
اینک ای رستم زمانهٔ ما
لاشخوران پست مرده پرست
می کشندت ز شهر , دوش به دوش
می برندت به گور , دست به دست
سیمین بهبهانی — سیمین بهبهانی — فعل مجهول
 بچه ها صبحتان بخیر ..... سلام
 درس امروز ، فعل مجهول است
فعل مجهول چیست ، می دانید؟
 نسبت فعل ما به مفعول است
در دهانم زبان چو آویزی
 در تهیگاه زنگ می لغزید
صوت ناسازم آن چنان که مگر
شیشه بر روی سنگ می لغزید
ساعتی داد آن سخن دادم
حق گفتار را ادا کردم
تا ز اعجاز خود شوم آگاه
 ژاله را زان میان صدا کردم
ژاله ! از درس من چه فهمیدی؟
 پاسخ من ، سکوت بود و سکوت
ده جوابم بده ، کجا بودی؟
 رفته بودی به عالم هپروت
خنده دختران و غرش من
 ریخت بر فرق ژاله چون باران
لیک او بود غرق حیرت خویش
 غافل از اوستاد و از یاران
خشمگین ، انتقامجو ، گفتم:
 بچه ها ! گوش ژاله سنگین است
دختری طعنه زد که نه خانم
درس در گوش ژاله یاسین است
باز هم خنده ها و همهمه‌ها
 تند و پیگیر می رسد بگوش
زیر آتش فشان دیدهٔ من
 ژاله آرام بود و سرد و خموش
رفته تا عمق چشم حیرانم
 آن دو میخ نگاه خیره او
موج زن درد و چشم بی‌گنهش
رازی از روزگار تیره او
آنچه در آن نگاه می‌خواندم
 قصه غصه بود و حرمان بود
ناله‌ای کرد و در سخن آمد
 یا صدایی که سخت لرزان بود
 فعل مجهول فعل آن پدریست
 که دلم را زدرد پر خون کرد
خواهرم را به مشت و سیلی کوفت
مادرم را ز خانه بیرون کرد
شب دوش از گرسنگی تا صبح
خواهر شیرخوار من نالید
سوخت از تاب شب برادر من
تا سحر در کنار من نالید
از غم آن دو تن دو دیده من
 این یکی اشک بود و آن خون بود
مادرم را دگر نمی دانم
که کجا رفت و حال او چون بود
گفت و نالید و آن چه باقی ماند
هق هق گریه بود و نالهٔ او
شسته می‌شد به قطره‌های سرشک
چهره همچو برگ لالهٔ او
ناله من به ناله‌اش آمیخت
که غلط بود آن چه من گفتم
درس امروز قصه غم توست
تو بگو ، من چرا سخن گفتم؟
فعل مجهول ، فعل آن پدریست
که  ترا بی گناه می سوزد
آن حریق هوس بود که در او
مادری بی پناه می سوزد؟
سیمین بهبهانی — سیمین بهبهانی — در رثای منتظری
مردی که دامان شریفش، پاکیزه تر از آسمان بود
درقطرهٔ اشکش محبت، تابیده چون رنگین کمان بود
با همت وارستگی ها، در مُنتهای خستگی ها
آیات مهر و حکم عدلش، تامرز بی مرزی روان بود
بخشید معنا را تکامل، چونان که بخشد غنچه را گل
زیراوجودش نیم ِ دیگر، ازخطهٔ نیم ِ جهان بود
واگشتنش را دوست دارم، برتوبه حرمت می گزارم
هرچند بنیانی دگررا، خودازنخستین بانیان بود
اوماند و آن درهای بسته، با آن دل از جور خسته
درهرسخن باهرکلامی، هرخسته را تاب و توان بود
بافقر، صاحب جاه بودن، درکنج عزلت، شاه بودن
آیین انسانی گر این است، این فخر انسان آن چنان بود
مکتب به مسند وانهشتن، ازبهرهٔ دنیا گذشتن
درخوردهربی دست و پا نیست، آن کس که این شد ، قهرمان بود
اسطوره ای از استواری، اعجوبه ای درمهرویاری
...
سیمین بهبهانی — سیمین بهبهانی — فردا
فردا همیشه می تازد، یک روز پیش تر از من
من می دوم به دنبالش، اومی کند حذر ازمن
فردا چه گونه معنایی ست؟تا می رسم به او، رفته ست
یعنی شده ست پس فردا، پنهان و بی خبر ازمن
دیروز را و فردا را، امروز حد فاصل نیست
یعنی که حال می گیرد، این حال دربه در ازمن
ابری که زهر می بارد، در خاطرم گذردارد
آرام و خواب می گیرد، این ابر رهگذر از من
دل شور می زند دایم؛آینده چون هیولایی
تصویرچنگ و دندانش، خون می کند جگر ازمن
آفاق شرق ویران شد، کو چاره تا به کار آرم
دیوانه شد، گریزان شد، این عقل چاره گرازمن
این نخل خشک خواری زاد، فوارهٔ طلایی نیست
مشرق زمین چه می خواهد، جزاین دوچشم تر ازمن
فردا هرآنچه بادا، باد، تا کی برآورم فریاد
عمری پدردرآورده، فردای بی پدر ازمن!
باشد، ولیک بی تردید، فردا که بردمد خورشید
درکارچاره خواهی دید، هنگامه یی دگر ازمن
سنگی زدل توانم ساخت، خواهم به پای اوانداخت
فردا دگرنخواهد تاخت، یک گام پیش تر ازمن.
سیمین بهبهانی — سیمین بهبهانی — دو روز دیگر عید می رسد
همیشه‌ دلم‌ شور می‌ زند، همیشه‌ همین‌ اضطراب‌ من‌
ترقه‌ ناگاه‌ می‌ شود که‌ می‌ ترکد روی‌ خواب‌ من‌
چه‌ می‌ شود آیا چه‌ می‌ شود? به‌ هرکس‌ و هرجا که‌ می‌ رسم‌
همیشه‌ همین‌ پرسش‌ من‌ است‌، نمی‌رسد اما جواب‌ من‌
مضرت‌ ذرات‌ را بگو که‌ قدرت‌ تخریب‌ تا کجاست‌?
تصور این‌ آخرالزمان‌، گذشته‌ زحد نصاب‌ من‌
نشانه‌ ویرانی‌ دو شهر به‌ روی‌ دلم‌ مانده‌ چون‌ دو زخم‌
گواه‌ به‌ جنگ‌ و جنون‌ بس‌ است‌، همین‌ دل‌ و این‌ التهاب‌ من‌
گشودن‌ دالان‌ به‌ زیر خاک‌، کنام‌ و نهانگاه‌ اژدهاست‌
ز خوفه‌ او تیره‌ می‌ شود زمین‌ پر از آفتاب‌ من‌
خدا اگر از هسته‌ نبات‌ خراب‌ جهان‌ را درست‌ کرد
بشر کند از هسته‌ جماد درست‌ جهان‌ را خراب‌ من‌
دو روز دگر عید می‌ رسد، بگو که‌ دلم‌ شکوه‌ کم‌ کند
مگر که‌ بخندم‌ به‌ هر چه‌ هست‌ مگر که‌ بکاهد عذاب‌ من‌
مگر برسانم‌ به‌ اهل‌ دل‌ سرود و درود و خجسته‌ باد
مگر که‌ بنوشند تشنگان‌ زشعر روان‌تر زآب‌ من‌
همیشه‌ دلم‌ شور می‌ زند اگر چه‌ بگوید رفیق‌ شوخ‌
که‌ نغمه‌ ماهور بایدش‌ ز چنگ‌ من‌ و از رباب‌ من‌
سیمین بهبهانی — سیمین بهبهانی — در رثای ژاله اصفهانی
    به زنده ماندن در این دیار،چه پای سختی فشرده ام‏
چه مرگ ها آزموده ام ، ولی- شگفتا- نمرده ام‏
در آن دو مشک سفید صاف، به سینه روستایی اش ‏
چه نوش با شیر دایه بود ، که مایه از خضر برده ام؟
نه خضر، بل چون کلاغ پر ، به سبز و زرد و به گرم و سرد
گذشتن چار فصل را ، قریب سیصد شمرده ام
غم عزیزان و دوستان - یکی به غربت، یکی به بند-‏
چنین نفس گیر مانده دیر ، چو بار سنگینی به گرده ام‏
نه یک نه دو، بل که بارها ، به سوگ یاران نشسته ام
ز خیل مژگان به پشت دست ، سرشک خونین سترده ام
به قتل عام فجیع باغ ، کلام تلخم شهادتی است‏
نداده ام دسته گل به آب ، به خاک، اما، سپرده ام!‏
اگر چه در چشم بد کنش ، سلاله سم و سوزنم‏
به سخت جانی، ولی، چو کاج ، به خاک خود پا فشرده ام‏
به فسفرین استخوان خویش،هنوز کبریت می کشم
عدو مبادا گمان برد ، که چون شراری فسرده ام‏
من آن شبانم که گر شبی ، فغان بر آرم که  آی گرگ!‏
به روز، دشمن یقین کند ، که گرگ را دوش خورده ام
سیمین بهبهانی — سیمین بهبهانی — گرفتند
قلم چرخید و فرمان را گرفتند    
 ورق برگشت و ایران را گرفتند
به تیتر (شاه رفت) اطلاعات
توجه کرده کیهان را گرفتند
چپ و مذهب گره خوردند و شیخان
شبانه جاى شاهان را گرفتند 
همه از حجره ها بیرون خزیدند
به سرعت سقف ایوان را گرفتند
گرفتند و گرفتن کارشان شد
هر آنچه خواستند آن را گرفتند
به هر انگیزه و با هر بهانه
مسلمان نا مسلمان را گرفتند
به جرم بد حجابى بد لباسى
زنان را نیز مردان را گرفتند 
سراغ سفره ها نفتى نیامد
ولیکن در عوض نان را گرفتند
یکى نان خواست بردندش به زندان 
از آن بیچاره دندان را گرفتند
یکى آفتابه دزدى کرد افشا
به دست آفتابه داشت آن را گرفتند
یکى خان بود از حیث چپاول
دو تا مستخدم خان را گرفتند
فلان ملا مخالف داشت بسیار    
  (مخالفهاى ایشان را گرفتند) 
بده مژده به دزدان خزانه
که شاکیهاى ایشان را گرفتند
چو شد در آستان قدس دزدى
گداهاى خراسان را گرفتند
به جرم اختلاس شرکت نفت      
   برادرهاى دربان را گرفتند
نمیخواهند چون خر را بگیرند
محبت کرده پالان را گرفتند
غذا را چون که آشپز شور میکرد
سر سفره نمکدان را گرفتند
چو آمد سقف مهمان خانه پایین
به حکم شرع مهمان را گرفتند
به قم از روى توضیح المسائل
همه اغلاط قران را گرفتند
به جرم ارتداد از دین اسلام 
دوباره شیخ صنعان را گرفتند
به این گله دو تا گرگ خودى زد
خدایى شد که چوپان را گرفتند
به ما درد و مرض دادند بسیار
دلیلش اینکه درمان را گرفتند
مقام رهبرى هم شعر گوید
ز دستش بند تمبان را گرفتند
همه اینها جهنم،این خلائق
ز مردم دین و ایمان را گرفتند
سیمین بهبهانی — سیمین بهبهانی — برای روشنک داریوش
زن، سختکوشی و زیبایی، با تخته پاره و تنهایی
بازو گشوده و میراند، بر موجها به شکیبایی.
در بیکرانی آبی ها، پیچیده از همه سو با او
سرسام آتش خورشیدی، اوهام سرکش دریایی.
اوج و فرود و فرارفتن، ناخوانده تا همه جا رفتن
در بیکرانی آبیها، با موج، فاصله پیمایی.
زرد و کبود و درخشیدن، کولاک برق و شرف دیدن
چندان که دیده ناچارش، بیزار مانده ز بینایی.
پیغام کشتی مدفون را، بر تن رقم زده با ناخن
خطی به شیوه استادی، حرفی به غایت شیوایی.
نه دفتری که برد موجش، نه جوهری که خورد آبش
زخم است و آنهمه خونریزی، خون است و آنهمه خوانایی.
دریا به زمزمه آبش، چون گاهواره دهد تابش
مرگ است و چیرگی خوابش، با گاهواره و لالایی.
آن زخم اگر به سخن آید، از مرگ او چه زیان زاید
او با کرانه که بگشاید، آغوش را به پذیرایی.
بینند زخم و پیامش را، در مرگ، جان کلامش را
وان خط و حسن ختامش را، یعنی رسالت و زیبایی.
سیمین بهبهانی — سیمین بهبهانی — بزغاله و میمون
شنیدم باز هم گوهر فشاندی 
 که روشنفکر را بزغاله خواندی
ولی ایشان ز خویشانت نبودند 
 در این خط جمله را بیجا نشاندی
سخن گفتی ز عدل و داد و آن را 
 به نان و آب مجانی کشاندی
از این نقَلت که همچون نُقل تر بود 
 هیاهو شد عجب توتی تکاندی
سخن هایت ز حکمت دفتری بود 
 چه کفترها از این دفتر پراندی
ولیکن پول نفت و سفره خلق 
 زیادت رفت و زان پس لال ماندی
سخن از آسمان و ریسمان بود 
 دریغا حرفی از جنگل نراندی
چو از بزغاله کردی یاد ای کاش 
 سلامی هم به میمون میرساندی
سیمین بهبهانی — سیمین بهبهانی — شعله های خشم وطن
گر شعله های خشم وطن، زین بیشتر بلند شود
ترسم به روی سنگ لحد ، نامت عجین به گند شود
پر گوی و یاوه ساز شدی، بی حد زبان دراز شدی
ابرام ژاژخایی ی تو ، اسباب ریشخند شود
هرجا دروغ یافته ای ، درهم چو رشته بافته ای
ترسم که آنچه تافته ای ، بر گردنت کمند شود
باد غرور در سر تو، ، کور است چشم باور تو
پیلی که اوفتد به زمین ، حاشا دگر بلند شود
بر سر کله گشاد منه، خاک مرا به باد مده
ابر عبوس اوج – طلب ، پابوس آبکند شود
بس کن خروش و همهمه را،  در خاک و خون مکش همه را
کاری مکن که خلق خدا ، گریان و سوگمند شود
نفرین من مباد تو را ، زان رو که در مقام رضا
دشمن چو دردمند شود، خاطر مرا نژند شود
خواهی گر آتشم بزنی ، یا قصد سنگسار کنی
کبریت و سنگ در کف تو ، خاموش و بی گزند شود
سیمین بهبهانی — سیمین بهبهانی — لمعه
خون دل و گلوله و باروت ، با آن سه رادمرد چه کردند 
آن هر سه ایستاده آزاد ، اینک اسیر تربت سردند
مرد خدا و مصلح و استاد ، هریک زبان مردم خاموش
رفتند و چون تعرض فریاد ، دیگر به سینه باز نگردند 
ای زادگاه پاک من ای خاک ، ناگاه تخت سینه گشودی 
در خون خود تپیده درونت ، بسیار کودک و زن و مردند
این جاهلان که دست به کارند ، گوش سخن نیوش ندارند 
رنج است این ! به سود چه راحت،  باصلح پیشگان به نبودند 
خودرو سوار و لوله افکن ، با تندباد مرگ بتازد 
چون باره گسیخته افسار ، برمردمی که راهنوردند 
برگرد آبگیر پر از اشک، با قامت خمیده و لرزان 
تمثیل لاله های سیاهند،  این مادران که دختر دردند 
شاید بهار سبز ببارند ، شاید گیاه سبز بکارند 
دلزندگان سبز که بیزار ، از این خزان مرده زردند
سیمین بهبهانی — سیمین بهبهانی — بگو چه گونه بنویسم
بگو چگونه بنویسم یکی نه، پنج تن بودند
نه پنج، بلکه پنجاهان به خاطرات من بودند
بگو چگونه بنویسم که دار از درخت آمد
درخت آن درختانی که خود تبر شکن بودند
بگو چگونه بنویسم که چوب دارها روزی
فشرده پای آزادی به فرق هر چمن بودند
نسیم در درختستان به شاخه ها چو می پیوست
پیام هاش دست افشان به سوی مرد و زن بودند
کنون سری به هر داری شکسته گردنی دارد
که روز و روزگارانی یلان تهمتن بودند
چه پای در هوا مانده چه لال و بی صدا مانده
معطل اند این سرها که دفتری سخن بودند
مگر ببارد از ابری بر این جنازه ها اشکی
که مادران جدا مانده ز پاره های تن بودند
ز داوران بی ایمان چه جای شکوه ام کاینان
نه خصم ظلم و ظلمت ها که خصم ذوالمنن بودند
سیمین بهبهانی — سیمین بهبهانی — هرگز نخواب کورش
دارا جهان ندارد، سارا زبان ندار
بابا ستاره ای در هفت آسمان ندارد
کارون ز چشمه خشکید،البرز لب فرو بست
حتا دل دماوند،آتش فشان ندارد
دیو سیاه دربند،آسان رهید و بگریخت
رستم در این هیاهو،گرز گران ندارد
روز وداع خورشید،زاینده رود خشکید
زیرا دل سپاهان،نقش جهان ندارد
بر نام پارس دریا،نامی دگر نهادند
گویی که آرش ما،تیر و کمان ندارد
دریای مازنی ها،بر کام دیگران شد
نادر ز خاک برخیز،میهن جوان ندارد
دارا ! کجای کاری،دزدان سرزمینت
بر بیستون نویسند،دارا جهان ندارد
آییم به دادخواهی،فریادمان بلند است
اما چه سود اینجا، نوشیروان ندارد
سرخ و سپید و سبز است، این بیرق کیانی
اما صد آه و افسوس، شیر ژیان ندارد
کو آن حکیم توسی، شهنامه ای سراید
شاید که شاعر ما، دیگر بیان ندارد
هرگز نخواب کوروش،  ای مهرآریایی
بی نام تو، وطن نیز، نام و نشان ندارد
سیمین بهبهانی — سیمین بهبهانی — ندا
سجاده فرش عنف و تجاوز، ای داعیان شرع خدا را 
بر قتل‌عام دین و مروت، دست که بسته چشم شما را ؟
الله اکبر است که هر شب، همراه جانِ آمده بر لب
آتشفشان به بال شیاطین، کرده‌ست پاره پاره فضا را
از شرع غیر نام نمانده‌ست، از عرف جز حرام نمانده‌ست
بر مدعا گواه گرفتم، جسم ترانه قلب ندا را
انصاف را به هیچ شمردند، بس خون بی‌گناه که خوردند
شرم آیدم دگر که بگویم، بردند آبروی حیا را
سهراب‌ها به خاک غنودند، آرام آنچنان ‌که نبودند
کو چاره‌ساز نفرت و نفرین، تهمینه‌های سوگ و عزا را ؟
زین پس کدام جامه بپوشند، بهر کدام خیر بکوشند
آنان‌که عین فاجعه دیدند، فخر امام ارج عبا را
سجاده تار و پود گسسته‌ست، دیوی بر آن به جبر نشسته‌‌ست
گو سیل سخت آید و شوید، سجاده و نماز ریا را
سیمین بهبهانی — سیمین بهبهانی — زنی را می شناسم من
زنی را میشناسم من
که در یک گوشهٔ خانه

میان شستن و پختن
درون آشپزخانه 

سرود عشق می خواند
نگاهش ساده و تنهاست

صدایش خسته و محزون 
امیدش در ته فرداست 

زنی را می شناسم من 
که می گوید پشیمان است 

چرا دل را به او بسته 
کجا او لایق آن ست 

زنی هم زیر لب گوید 
گریزانم از این خانه 

ولی از خود چنین پرسد: 
چه کس موهای طفلم را 
پس از من می زند شانه؟ 

زنی آبستن درد است 

زنی نوزاد غم دارد 

زنی با تار تنهایی 
لباس تور می بافد 

زنی در کنج تاریکی 
نماز نور می خواند 

زنی خو کرده با زنجیر 
زنی مانوس با زندان 

تمام سهم او اینست 
نگاه سرد زندانبان 

زنی را می شناسم من.... 

زنی را می شناسم من 
که می میرد ز یک تحقیر 

ولی آواز می خواند 
که این است بازی تقدیر 

زنی با فقر می سازد 

زنی با اشک می خوابد 

زنی با حسرت و حیرت 
گناهش را نمی داند 

زنی واریس پایش را 
زنی درد نهانش را 
ز مردم می کند مخفی 

که یک باره نگویندش 
چه بد بختی ، چه بد بختی 

زنی را می شناسم من 
که شعرش بوی غم دارد 

ولی می خندد و گوید 
که دنیا پیچ و خم دارد 

زنی را می شناسم من 
که هر شب کودکانش را 
به شعر و قصه می خواند 

اگر چه درد جانکاهی 
درون سینه اش دارد 

زنی می ترسد از رفتن 
که او شمعی ست در خانه 

اگر بیرون رود از در 
چه تاریک است این خانه 

زنی شرمنده از کودک 
کنار سفرهٔ خالی 

که ای طفلم بخواب امشب 
بخواب آری 

و من تکرار خواهم کرد 
سرود لایی لالایی 

زنی را می شناسم من 
که رنگ دامنش زرد است 

شب و روزش شده گریه 
که او نازای پردرد است 

زنی را می شناسم من 

که نای رفتنش رفته 
قدم هایش همه خسته 

دلش در زیر پاهایش 
زند فریاد که بسه 

زنی را می شناسم من 

که با شیطان نفس خود 
هزاران بار جنگیده 

و چون فاتح شده آخر 

به بدنامی بد کاران 
تمسخر وار خندیده 

زنی آواز می خواند 

زنی خاموش می ماند 

زنی حتی شبانگاهان 
میان کوچه می ماند 

زنی در کار چون مرد است 
به دستش تاول درد است 

ز بس که رنج و غم دارد 

فراموشش شده دیگر 
جنینی در شکم دارد 

زنی در بستر مرگ است 
زنی نزدیکی مرگ است 

سراغش را که می گیرد 
نمی دانم؟ 

شبی در بستری کوچک 
زنی آهسته می میرد 

زنی هم انتقامش را 
ز مردی هرزه می گیرد 

زنی را می شناسم من 
زنی را....
سیمین بهبهانی — سیمین بهبهانی — جای حضور فریاد
هرچند دخمه را بسیار، خاموش و کور می بینم 
در انتهای دالانش، یک نقطهٔ نور می بینم
هرچند پیش رو دیوار، بسته ست راه بر دیدار 
در جای جای ویرانش، راه عبور می بینم
هرچند شب دراز آهنگ، نالین زمین و بالین سنگ 
در انتظار روزی خوش، دل را صبور می بینم
تن کم توان و سر پردرد، پایم ضعیف و دستم سرد
در سینه لیک غوغایی، از عشق و شور می بینم
گر غول در شگفت از من، پاس گذر گرفت از من 
با چشم دل عزیزان را، از راه دور می بینم
من کاج آهنین ریشه، هرگز مبادم اندیشه 
برخاک خود اگر موجی، از مار و مور می بینم
طوفان چو در من آویزد، ناکام و خسته بگریزد 
از من هراس و پروایی ، در این شرور می بینم
هر جا خلافی افتاده است، جای حضور فریاد است 
من رمز کامیابی را، در این حضور می بینم
هشتاد و اند من، با من، گوید خروش بس کن زن 
گویم خموش بودن را، تنها به گور می بینم
سیمین بهبهانی — سیمین بهبهانی — گفتی که می بوسم تو را
گفتی که می بوسم تورا، گفتم تمنا می کنم
گفتی اگربیند کسی ،گفتم که حاشا می کنم
گفتی زبخت بد اگر ناگه رقیب آید زدر
گفتم که با افسون گری اورا ز سروا می کنم
گفتی که تلخی های می گرنا گوار افتد مرا
گفتم که با نوش لبم آن را گوارا می کنم
گفتی چه می بینی بگو در چشم چون آیینه ام
گفتم که من خود را در او عریان تماشا میکنم
گفتی که ازبی طاقتی، دل قصه یغما می کند
گفتم که با یغماگران باری مدارا می کنم
گفتی که پیوند تو را با نقد هستی می خرم
گفتم که ارزانتر از این من با تو سودا می کنم
گفتی اگر از کوی خود روزی تو را گویم برو
گفتم که صد سال دگر امروز و فردا می کنم
گفتی اگر از پای خود زنجیر عشقت واکنم
گفتم زتو دیوانه تر دانی که پیدا می کنم
سیمین بهبهانی — سیمین بهبهانی — صدای کیست
اگر به باغ نباشی درختِ سختِ تناور،
چو برگ در تفِ توفان، دهن‌کجی کن و بگذر
گَرَت به خنجرِ دشمن، نشد مقابله ممکن
تو را معامله باید، بر آن چه هست میسَر
گر از مظالمِ جاری، به‌ تن حریر نداری
ز دوشِ حاکمِ ظالم، ردا به حیله برآور
 صدای کیست که این‌ سان، دهان گشوده به پندم؟
سزد که لال کُنیدش، که گشته گوشم ازو کر!
من این میانه‌ طلب را، چو نقطه هیچ شمارم؛
که سمت و سوی ندارد، درین محیطِ مُدوّر
چه لازم است تعامل، به دشمن از سرِ سازش؛
ازین معامله جز شرّ، چه حاصل است مقدّر؟
مرا به یاوه مترسان، ز برقِ خنجرِ بُرّان
که پیشِ تیغِ زبانم، شکسته صولت خنجر!
اگر حریر نپوشم، به حیله نیز نکوشم
مرا لباس شرف بس،  چه جای جامهٔ دیگر؟
من آن تمام‌ پسندم، که هیچ یا همه خواهم؛
به هیچ راضیم، اما سخن مگوی ز کم‌تر!
به مهر، صادقِ صادق، به قهر، آینهٔ دق
دو کفّه با دو مخالف، نشسته‌اند برابر
به هست و نیست نظر کن، که مطلقند و مسلّم؛
ازین دو واژه نیابی، مراد و معنی‌ی دیگر
اگر درخت نباشم، بگو که صاعقه باشم
که نیست را بنشانم، میان اول و آخر
مهدی اخوان ثالث — آخر شاهنامه — کاوه یا اسکندر؟
موج‌ها خوابیده‌اند، آرام و رام
طبل توفان از نوا افتاده است
چشمه‌های شعله‌ور خشکیده‌اند
آب‌ها از آسیا افتاده است
در مزار آباد شهر بی تپش
وای ِ جغدی هم نمی‌آید به گوش
دردمندان بی خروش و بی فغان
خشمناکان بی فغان و بی خروش
آه‌ها در سینه‌ها گم کرده راه
مرغکان سرشان به زیر بال‌ها
در سکوت جاودان مدفون شده ست
هر چه غوغا بود و قیل و قال‌ها
آب‌ها از آسیا افتادهاست
دارها برچیده، خون‌ها شسته‌اند
جای رنج و خشم و عصیان بوته‌ها
خشکبنهای پلیدی رسته‌اند
مشت‌های آسمانکوب قوی
وا شده ست و گونه گون رسوا شده ست
یا نهان سیلی زنان یا آشکار
کاسهٔ پست گدایی‌ها شده ست
خانه خالی بود و خوان بی آب و نان
و آنچه بود، آش دهن سوزی نبود
این شب است، آری، شبی بس هولناک
لیک پشت تپه هم روزی نبود
باز ما ماندیم و شهر بی تپش
و آنچه کفتار است و گرگ و روبهست
گاه می‌گویم فغانی بر کشم
باز می بیتم صدایم کوتهست
باز می‌بینم که پشت میله‌ها
مادرم استاده، با چشمان تر
ناله‌اش گم گشته در فریادها
گویدم گویی که: من لالم، تو کر
آخر انگشتی کند چون خامه‌ای
دست دیگر را بسان نامه‌ای
گویدم بنویس و راحت شو به رمز
تو عجب دیوانه و خودکامه‌ای
من سری بالا زنم، چون ماکیان
از پس نوشیدن هر جرعه آب
مادرم جنباند از افسوس سر
هر چه از آن گوید، این بیند جواب
گوید آخر ... پیرهاتان نیز ... هم
گویمش اما جوانان مانده‌اند
گویدم این‌ها دروغند و فریب
گویم آن‌ها بس به گوشم خوانده‌اند
گوید اما خواهرت، طفلت، زنت...؟
من نهم دندان غفلت بر جگر
چشم هم اینجا دم از کوری زند
گوش کز حرف نخستین بود کر
گاه رفتن گویدم نومیدوار
و آخرین حرفش که: این جهل است و لج
قلعه‌ها شد فتح، سقف آمد فرود
و آخرین حرفم ستون است و فرج
می‌شود چشمش پر از اشک و به خویش
می‌دهد امید دیدار مرا
من به اشکش خیره از این سوی و باز
دزد مسکین برده سیگار مرا
آب‌ها از آسیا افتاده، لیک
باز ما ماندیم و خوان این و آن
میهمان باده و افیون و بنگ
از عطای دشمنان و دوستان
آب‌ها از آسیا افتاده، لیک
باز ما ماندیم و عدل ایزدی
و آنچه گویی گویدم هر شب زنم
باز هم مست و تهی دست آمدی؟
آن که در خونش طلا بود و شرف
شانه‌ای بالا تکاند و جام زد
چتر پولادین ناپیدا به دست
رو به ساحل‌های دیگر گام زد
در شگفت از این غبار بی سوار
خشمگین، ما ناشریفان مانده‌ایم
آب‌ها از آسیا افتاده، لیک
باز ما با موج و توفان مانده‌ایم
هر که آمد بار خود را بست و رفت
ما همان بدبخت و خوار و بی نصیب
زآن چه حاصل، جز دروغ و جز دروغ؟
زین چه حاصل، جز فریب و جز فریب؟
باز می‌گویند: فردای دگر
صبر کن تا دیگری پیدا شود
کاوه‌ای پیدا نخواهد شد، امید
کاشکی اسکندری پیدا شود