maanka2/wikipedia-so huggingface dataset:
Waqooyiga Ayrland

Waa wadamada aduunyada ugu hore marsanad
waxaanay kamid ahayeen wadamada Boqortooyada Ingiriiska laysku yidhaahdo caasimada wadan ka waxa layidhaahdaa Belfast waxaanay kamid tahay wadamada ay yurub ku gaadhay heshiiska qaxoontiga ee wadamada kale isk adhiiba inlaga qaado faraha haddii uu qofka qaxoontiga.

Xog
Woqooyiga Ayrland waa gobol ka mid ah affarta gobol ee Midowga boqortooyada Britan

 Belfast
 Ayrland

Tix

Midowga boqortooyada Britan
Malaysiya

Malaysiya waa wadan ku yaalo koonfurta bari ee qaarada Aasiya. wadankaan wuxuu xuduud la leeyahay wadamada Filibiin, Tayland,Barunay, Singabuur iyo Indunisiya. Caasimada wadanka waa Kuala Lumbur. Wadanka malaysiya waxaa degan dad gaaraayo ilaa 28,250,000 oo qof,waxa uuna u dhisanyahay dhinaca federaalka. Malaysiya waxaa degan ajaanib kala duwan, waxaa u badan malaysiyaanka ama malaya oo 50% ah inta kale waa ajaanib iskuugu jirto hindi, shiinees iyo kuwo kale. Wadanka malaysiya markiisa hore wuxuu lahaan jiray magacyo badan, mar waxaa la dhihi jiray (wadanka jasiirada Malaysiya) hadaneh waxaa loo bedelay (malaya) 1946dii marka oo wadanka midoobay waxaa loo bixiyay (midowga malayaasha), kadib neh waxaa loo bedelay (federaalka malaya), 1957ii marka ee xornimada qaateen waxee la midoobay gobolo ka mid ah wadanka Singabuur, isla markaas neh waxaa loo bixiyay (malaysiya), Singabuur waxee malaysiya ka go'day waqti labo sano kayar. Isla markaas neh Wadanka Malaysiya wuxuu ku dadaalay dhaqaalihiisa.
Wadanka malaysiya waxee 50ka sano ugu horeeysay ka mid noqotay wadamada ugu dhaqaalaha fiican.

Taariikh 
Malaysiya waxee leedahay taariikh aad u dheer, waxee jiri jirtay 40,000 oo sano ka hor, waxaa wadanka soo gumeestay gumeestihii Ingriiska laga soo bilaabo sanadkii 1786 ilaa 1963, ingiriisku wuxuu maamuli jiray ama gumaysan jiray shacabka loo yaqaano malaya, ka hor intii lagu dhaqmin federaaliga.

Dalka Malaysiya, waxaa u badan dadka Muslimiinta ah ee loo yaqaan malayga waxaa la daga hindi iyo shiinayas.

Xubin
 ADB *`

 AIIB *`

 Asean *`

 Bankiga Aduunka * *`

 Qaramada Midoobay * *`

 Ururka Iskaashiga Islaamka* *

Waddnamha La Deggan Malaysiya
  31.000.000+;++

  100+[].

400,000+[].
  200+ 

  500+

  100+
  18,000+  
[].
.

 :PRChina; 50,000+++:[].
  2,000+:

  190,000++:

Sido kale fiiri
Malaysiya visa Dalalka

Aasiya
Degmada Howlwadaag

Degmada Howlwadaag waa dagmo ka tirsan degmooyinka gobolka Banaadir 17 diisa degmo waana halbowlaha ganacsiga Soomaaliya gaar ahaan magaalada muqdisho waxaana ku yaal xaruma ganacsi sida shirkada isgarsinta kuwa xawaldaha & suqa ugu weyn wadanka ee Bakaaro.

Waana degmada kaliya ee ugu Dugsiyo Sare badan waxaya leedahay Lix Dugsi Sare, waxaana ka soo bixi jiray arayda ugu faraha badan wadanka guud ahaan, waxaa kale oo ay caan ku ahayd dhnaka cayaaraha sida kubadda cagta iyo kolayga oo ah markhaati ma guurtaan siday ugu badnaayeen kooxihii wadanka ka dhisnaa ilaa heer Qaran, waxaa kale oo ay lahayd Garookii ugu weynaa xamar marka laga reebo labada garoon ee caanka sida stadium mugadishu iyo stadium konis.

H/wadag waxa ay ukala baxda Xaafado badan:- 

Wadooyinka mara waxa aya kala yihiin 30ka, Wadnaha, Warshdaha iyo Maka Al Mukaram.

Dugsiyada hoose dhexe iyo Sare 
                                                    
 Hoose dhexe Sare Howlwadaag
 Hoose dhexe Xasan Qarindi
 Hoose dhexe 21ka November
 Hoose dhexe Xamar jadiid
 Hoose dhexe sare Axmed Gurey
 Hoose dhexe abuu cubeyd
 hoose dhaxe abu rashid
 Hoose dhexe xareed
 Hoose dhexe Banaadir

Xarumaha Dawladda 

 Xarunta golaha shacabka 
 Taliska ciidanka Soomaaliyeed
 Saldhiga boliska howlwagaag
 Xarunta Wasaaradda Dalxiiska.

Hotelada 

 Hotel Baariyoow 
 Hotel Maka Al Mukarama 
 Hotel olympic
 Hotel Wehliye
 Hotel Bakiin 
 Hotel Qudus
 hotel salama
 Hotel City isgoyska H/wadaag.

Meelaha Caanka ah 
 Barmuudo
 Taalada sayidka 
 Baar Ubax
 Carwo Itko
 Hotel olympic
 Tookiyo
 isbitaal cariif
 Masaajidka Xareed
 Hormuud telecom
 masaajidka Macalin Maxamed Biyo maaloow
 geedka caanabooraha ee wadada wadnaha
 Farmashiye Tanaad.
 farmashiye danwadag
 Isgoyska Hawl wadaag
 isgooska Bakaaraha
 Cir toogte
 Suuqa Ceel Garweyne

Wadooyinka 
wadada isgosyka bakaraha ilaa blacksea shiirkole 
 Maka Al-mukarama
 Wadada Wadnaha
 Wadada Sodonka
 Wadada warshadaha
 Wadada ba* wadada Aadan Cade
 wadada hawlwadaag

lamaha howlwadag 
Waa afar oo kala ah sidaan: - 
 Sayidka
 Saqaawadiin
 Xaawo Taako
 Axmed Gurey

Jihada
Dir

Dir, magaca saxda ah: Abukar (; ), sidoo kale loo yaqaano: Dirweyn, Direed, Beesha Direed, Dhar, Dur waa beelweyn ka tirsan qabiilada Soomaalida taasi oo juquraafi ahaan degta afar wadan oo ku yaala Geeska Afrika. Beesha Dir waxaa laga helaa dhamaan deegaanada Shanta Soomaaliyeed kuwaasi oo kala ah: Djibouti(ahaan jirtey: French Somaliland(1)), Soomaaliya(ahaan jirtey: British Somaliland(2) iyo Italian Somaliland(3)), wadanka Kenya, Gobolka Waqooyi Bari(4) iyo dalka Itoobiya, deegaanka Soomaali Galbeed, iyo sidoo kale Deegaanada Oromia iyo deegaanka Canfarta(5).

Tafiirta
Odaygii Dir ama Abuukar wuxuu dhalay afar wiil, kuwaasi oo la kala odhan jirey:
 Madahweyne Dir - Gurgura, Akisho, Bursuuk
 Madaluug Dir - Gadabuursi
 Madoobe Dir - Ciise
 Meha Dir - Surre, Biimaal

Sidoo kale waxaa la sheegaa, in Dir leedahay beel kale oo lagu magacaabo Qaldho Dir.

Qeybaha
Beelaha ugu waaweyn ee Dirta maanta waa: 
 Ciisaha 
 Gadabuursi
 Isaaq
 Biimaal
 Surre 

 Gurgure "Gurgure"
 Garrire "Gerire" 
 Gurre  "Goora"

 Barsuug "Bursuk"

Sidoo kale fiiri
Beelaha Soomaalida

Tixraac

Qabiilada Soomaalida
Soomaali
Dadka Soomaaliga
Huriwaa

Huriwaa ama (Heliwaa) loona yaqaano (Hurwaay) waa degmo ka mid ah 16ka degmo ee caasimada Muqdisho ama gobolka Banaadir waxaana ku caan ah beesha duduble.

Waxey ku taalaa dhinaca woqooyiga Muqdisho. 

degmadaan waxaa mara jidka 

1: wadada balcad''.2: Heliwaa waxaa ku yaala suuqa weyn ee Xoolaha, 3: isbitaalka hooyada iyo dhalanka ee SOS.waxaana ku yaal :1: warshaddii barfuumka 2: warshadda xoolaha qasho iyo dhiga baar kulmiye iyo 3: warshada soosaarta laamiga ee Maslax .

qebaha wax barashada : 1: Dugsiga hoose dhaxe ee Ziyo, 2: dugsiyada hoose dhexe ee waxara caade,iyo 3: dugsiga dhexe ee huriwaa 4: dugsiga hoose dhaxe iyo saraba ee al-birri, 5: dugsiga hoose dh/x sare ee sheakh cali diyaar, 6: dugsiga h/ dh/x sare ablaal 7: dugsiga H/ Dh/x ibnu khusema 8: dugsiga h/ dh/x al-qudus, 9: dugsiga hoose dhaxe ee abdirahman binu coof, iyo 

11: dugsiga hoose dhexe iyo sare aqoon bile 

12: dugsiga hose dhexe iyo sare dalsandegmadu sido kale waxa ey leedahay 2 suuq 1: suuqa xoolaha oo lagu iibiyo dharka, cuntada iyo waxyaabo la mid ah. 2: sido kale suuqa hurwaa asagana suuq baaxad weyn leh laguna iibiyo quutul daruuriga. degmada waxa ey u kala qeebsan taa 4 waaxood. 1: Bandar wanaag, oo loo yaqaan xafada heliwa  2: Barwaaqo, oo loo yaqaan suuqa xoolaha.  3: Waxara cade  4: gubadleey . degmada waxa ey leedahay saldhig weyn iyo xarun degmo. 

sido kale waxa ey ledahay degmada masaajido qadiimo ah waxa ka mid ah 1: masjidka AFARTA MINAARAD LAHA waxa la dhisay sanadkii 1969 waxuu ka mid yahay melaha taariiqiga ah . 2: masjidka kuwait asagana : waxa u ka mid yahay masaajida tariikhda ku leh degmada masjidka waxa u ku yaalaa waaxda bandar wanag ama xafada heliwa dhanka alcadala. 3: masjidka weyn e heliwa : asagana waxa u ka mid yahay melaha caanka ey ku tahay degmada. sido kale degmada waxa ey ka sameysan tahay xafada aad u tira badan. waxa ka mid ah:4:masjidka weyn ee Al hidaaya Loona yaqano Tabliqa 

5: Masjidka Weyn ee Al Umah 
Degmada Huriwaa waxey kaloo leedahay Xaafado caan ah sida :- 1: Xafada Alcadala, 2: Xafada ceel muruq. 3: xafada Xcontarol 4: .Xafada SOS. 5: xafada Burdaar. 6: Xafada Ceelsilig iyo Xafada Spain.

7: Xaafada Miinaaleey .degmada waxa kalo ey ledahay shelemoyin laga wada garanayo magalada muqdisho. sida : 1: SHaleemo PUNTLAND,  2: TIYAATAR LADANE, 3: SHaleemo cabdi wayeel iyo Shalemo raas.Waxaa sidoo kalle Dagmada ku dhashayEng:Abdirizak Mohamud Hared''' oo Ah Dada magac ku dhax leh bulshada Somaliyed
Degmada waxaa ka waxkaleeya beesha duduble

Degmooyinka la leh xuduuda
Saraar

Saraar waa Gobolka  u dhexeysa Togdheer iyo gobolka Sool.

Caynaba 
Degmada Caynabo ayaa ah magalada caasimada u ah Gobolka saraar waana magalada ugu weyn, gobolka waxa ku yala   Banka saraar oo aad u Qurux badan xilliga roobka iyo barwaaqada. Waa mid weyn dherer iyo Ballac intu legyahay  waa kii Faysal Cumar Mushteeg lahaa. " Tan iyo xalay waan soo soconnee, Saraari ma jidkii Siraad baa". Waxa loogu wanqalay Gobolka Saraar oo ay Caasimad u tahay Degmada Caynaba.

Qabiil
Laamaha HJ ee Saraar ku dhaqan waxaa ka mid ah Beelaha Muuse abokor, Beesha cumar Jibriil iyo beesha Sacad Yoonis oo ka tirsan Habar Yoonis

Tirada
Dadka ku nool waxa lagu qiyaasaa Gobolka Saraar ku dhawaad Boqol Kun. 50.000 waxa doorashada inay codeeyaan iska diiwaangaliyey 31-kun oo cod bixiye.wana gobolki ugu codka badna marka laga yimado 6da gobol ee waweyn. Waa gobol xoolo dhaqato, Beeralay, iyo Ganacsato.

Waa ￼xaruntii Colkii Soocane ee Cumar Jibriil iyo reeryoonis ee uu Hoggaamiyaha ka ahaa Kite Fiqi Yuusuf (Kite Fiqe) waa xarunt abwaankii iyo Abaanduulihii Geesiga ahaa Maxamuud Jaamac Nuux (Maxamuud Daallin).

Xagga Ganacsiga waxa ka soo ￼jeeda Cabdi cawed cali (indhadeero) iyo Qaasin Qodax oo ahaa xiddigo xoolahoodu ifiyey guud ahaan dhulka Soomaalida gaar ahaanna Soomaalilaan. 

Xagga Diinta waxa ka soo jeeda Sheekh Cali Warsame oo ahaa Aasaasihii Al-itixaad qaybtii  Soomaaliya.  

Halgankii SNM waxa ka soo jeeda Mujaahid Aadan Tarabbi Jaamac (Tuug-Tarabbi) oo ahaa aasaasihii Guutada 7-aad ee SNM. Guutaale oo ahaa ninkii ugu horreeyey ee qori gaadhi saara. Cabdiraxmaan Maxamed Case oo ahaa Taliyihii Guuto koowaad snm.

Maxamuud Xaashi Cabdi oo ahaa garabkii siyaasadda SNM. 
baashe diig , oo ahaa Ninkii afduubay diyaaradii Somali airline 1984kii
Aadan Saxar, 
Xirsi Gaanni, 
Abaar Warsame, 
Maxamed yare, 
Mataanihii Alla Magan, Maxamed Cali Madoobe, Cawil Xaashi Cali-geri ( Cawil Maandhar),
Cheif Caaqil Cali Xirsi
 Cismaan Maxamuud Jaamac (Dawiil) oo ahaa Oday dhaqameed Ruug cadaa ah oo Saraar iyo Soomaalilaanba wax weyn ka qabtay.
 PRO Mahomed Dhaqane,cilmiga social  sciences ka gaadhay,darajada PHD holder.

degmooyinka gobolka saraar
caynaba xarun
degmada ceelal
Degmada Oog
Degmada waridaad
Degmada wadaamagoo 
Juqraafiga Somaliland
Somaliland
Gobolada Somaliland
Wikimedia

Ururka Wikimeda (; ) (loo soo gaabiyo WMF) waa urur Ameerikaan aan macaash-raadis ahayn, kuwaasi oo xaruntoodu ku taalo magaalada San Francisco, Kalifornia. 

Urrurka-Wikimedia waa urur weey oo ah mid aad kaheleeso maktabada waxaa Ka helee wikimedia.

Sidoo kale fiiri
Wikipedia

Tixraac

Wikipedai
Wikimedia
Bill Clinton

Bill Clinton (19 Agoosto 1946) Clinton Waxa uu ahaa Madaxweyne sanadihii 1993 ilaa 2001 waxa uuna inta uu xilka hayay sameeyay IS badal dhqaale oo weyn Aad ayaa ilaa iyo hada looga xasuutaa Xisbigiisa Dimuquraadiga iyo waliba Shacab weynaha Maraykanka waxqabadkiisa

 Hillary Clinton

Siyaasad
Qaramada Midoobey ee Maraykanka
Hillary Clinton

Hillary Diane Rodham Clinton (26 Oktoobar 1947) Waa Xogyahii 67aad ee Wasaarada Arimaha Dibadda ee Mareykanka iyo Xaaskii Madexweynihii 42aad ee Mareykanka, Waxey Marwada Koowaad ee Mareykanka Intii u dhaxeysay 1993 ilaa 2001,haweenaydaan wax ay musharax Madaxweyne xisbiga Dimuquraadiga ku lo lanatay Madaxweynaha Maraykank Barack Obama

 Bill Clinton hooyatha wuss

Qaramada Midoobey ee Maraykanka
Bill Gates

William Henry "Bill" Gates III (28 Oktoobar, 1955). Waa nin ganacsade iyo programmer ah isla markaasna ah samafale. Waana ninka ugu hodantinimo badan caalamka.
Bill gates iyo Paul Allen waxey wada asaaseen shirkada Microsoft sanadkii 1975kii.

Noloshiisii Hore 
Wuxuu ku dhashtay Seattle, Washignton 29kii October 1955kii. Waalidkiisana waxaa la yiraahdaa William Henry Gates, bill gates.

Sr. iyo Mary Maxwell Gates, waxaa la dhalatay Gates labo walaalo.

Wuxuu ku soo barbaaray yaraantiisa gates qooys magac ku leh taariikhda Siyaasadda iyo ganacsiga iyo adeega bulshada. Aabihii wuxuu ahaa Garyaqaan(Lawyer) sare, Hooyadiina waxey qabatay jago maamul jaamacada washignton. wuxuu aad ugu wanaagsanaa gates yaraantiisii iyo waliba xiligii iskuulka hoose maadooyinka sida Xisaabta iyo Scienceka, walidkiina waxey ogaadeen maskax furfurinada wiilkooda waxeyna geeyeen iskuulka (Lakeside) oo ku sareeyay heerka waxbarasho.Go'aankaasna wuxuu saameyn weyn ku yeeshtay nolosha gates waayo wuxuu markii ugu horeysay uu ku arkay Computerka.
Gates wuxuu ka mid yahay ganacsatada ugu wanaagsan ee kacaankii kumpuyuterka.
Intaas waxaa dheer in ay gabadhiisa mida wayn oo dhalatay 1996 ee saaxibo yihiin wiil soomaaliyeed oo lagu magacaabo Ayatullah Ahmed Waafi oo ku dhaqan dalka Sweden.

gatter  waa naaneystii loogu yidhi xillligii waxbarashadiisa hoose taaso la micno ah diidey iaan quusto.
Bill Gates iyo Paul Allen ayaa 1975 waxay wada aas-aaseen shirkada Microsoft.

HADDA william henary gates bill gate waxaa lagu timaamaa ninka dunida ugu lacagta badan

waxaa taariikhdan kooban ka diyaariyay

Ilyaas abdirahman mohammed.

Taariikh
 Windows 7

 Windows 8
__
 Jack Ma
__
Manchester

Manchester Yurub

Manchester waa magaaladda oo kuyaalo dalka Ingriiska.

Daadka Degaan Manchester Waddnmaha
  120,000++:
  100,000++:
  30,000+:
 20,000++:

Kubedka
 Manchester City
 Manchester United

Ingiriiska
Midowga boqortooyada Britan
Maykorosofti

Maykorosofti  waa shirkad samaysa barnaamijyada softiweerka kumbuyuutarada, waxeena xarunteedu tahay magaalada Redmond, Seattle, Washington.

Maykorosofti Corps waxeey ku dhow tahay $3” Trillion dollarka Maraykanka.!!’?… 

Hantiwadaaga suuqeeyda Aduunyahaan. Qiimaha Suuqa—Labaad hadda aan joogno ee Kaliya waa Abbal Inc. gudaha qaarada Mareykanka.!!’!!’??’!..

Maykorosofti waxay ahayd soo saaraha software-ka aduunka ugu wayn ee dakhliga ilaa 2016 iyo 2019. Waxaa loo arkaa mid ka mid ah shirkadaha waaweyn ee "Shanta" ah ee warshadaha tignoolajiyada macluumaadka ee Mareykanka, oo ay weheliyo Amazon Inc., Google LLC. ee  Alphabet Inc.,  iyo Facebook Inc.'' (Meta Platforms).
Microsoft Corporation waxaa aasaasay  Bill Gates iyo Paul Allen  taariikhda marka ee eheed Abriil, 1975. Ka hor 38_”39” sanno Google, Alphabet Inc..:•

Taariikh

Internet Explorer.

Hotmail.

Nokia.

MSN.
Yahoo.

Windows XP

Windows 7

Windows 8

Windows Vista.

Microsoft Corp. (MSFT)
Revenue (TTM): $184.9 billion
Net income (TTM): $71.2 billion
Market cap: $2.10 trillion
1-year trailing total return: 31.1%
Exchange: Nasdaq
Year Founded: 1975

[]

Linkiga Caddaynta 
 Zoom
Teknooloji
Microsoft
Al-Qaacida

Al-Qaacida waa urur islaami ah oo xambaarsan fikradda jihaadka, wuxuu abuurmay 1988 ilaa 1989kii iyo horaantii 1990, wuxuu ku baaqaa Jihaad Caalami ah, haatan waxa uu ku badanyahay xarunna u ah wadanka yemem, gaar ahaan gobolada qabiilooyinka koonfurta oo ah dhul buuro leh, kuwaas oo loo yaqaan alqaacidada jasiirada carbeed. 

ururka ayaa hawlo badan qabsaday weeraro waaweyna la beegsaday yoolal shacab iyo mid ciidamba oo ku kala yaalla daafaha aduunka ,  haba ugu caansanato weerarkii 11 sebeteembar ee saraha dhaadheer ee maraykanka lagu qaaday , hogaankooda waxoo ahaa Usaama bin Laadin, waxaana ciidamada Mareykanka ee ku dileen dalka Bakistaan. Al-Qaacida waa urur qaraxyo badan ka fuliyay wadamo badan oo caalamka ah, sida Mareykanka, Turki,Kenya,Soomaaliya,Yemen,Tansaaniya iyo meelo badan]].Al-shabaab waxey la xiriirtaa Al-qaacida, Waa urur is qarxiyo oo aaminsan fikrada al.qaacida.

Taariikh 
Alqaacida waa urur arkakaxiso ah oo wahaab ah.Waxeena aaminsanyihiin fikrada ee ka qabaan diintooda islaamka.Al-qaacida waxa la'aasasay sanadii 1988. waxa ay kubaaqdaa Jihaad caalamiya hada waxa ay aad u dagantahay Yaman waxa ay gaysatay weeraro aad u badan oo ay ugu wayntahay weerarkii 11- sibteenbar 2001 weerarkaasi waxa uu kadanbeeyay in dawlada maraykanku ay qaado dagaal ay kumagacawday ladagaalanka argagixisada. waxa laguyaqaanaa alqaacida in ay isticmaasho weerarada isbiimaynta ah iyo weerarada ama qaraxyada iskumarka kadhaca meelo kala duwan. alqaacida waxa ay markasta ku andacootaa in ay beegsanayso goobo ay joogaan xoogag ajanabi ah oo dhulka islaamka kusoo duulay.ururka alqaacida waxa ay rabaan in caalamka islaamka ay kasameeyaan dawlad islaamiya oo fakarkooda kusocota. amaba waxa looyaqaano (khilaafa al-isklaamiya)waxa ay uragtaa alqaacida in uu jiro iskaashi amaba gaashaan buur kiristan ah oo kusoo duushay ciida islaamka waxa kale oo alqaacida ay wax caadiya u argtaa oo ay xalaashatay cidii ku dhimata qaraxyada ay gaystaan xataa hadii goobtaa dad islaam ah oo aan waxba gaysani ay kujiraan.

Jihaadkoodii Afgaanistaan 
markii hore aasaasida alqaacida waxa uu ahaa ladagaalanka shuuciyadii Midowga Sofiyet oo dagaal kusooqaaday wadanka Afgaanistan waxa ay taakulo dhanwalbaleh ka helijireen Maraykanka maraykanka oo markaas u arkayay in ay tahay wax aad u fiican in lahelo dhurdurugsiga dofiyetka wax ka hortaga. isla markaas ay alqaacida kadagaalamaysay wadanka afgaanistaan waxa sii siyaaday carabta kaqaybgalaysay dagaalkaas kuwaas oo labaxay magaca (Afgaan alcarab) amaba carabtii afganistaan.kadib markii uu dhamaaday dagaalkii afganistaan xaalkii wuu isbadalay midawgii sofiyet wuu burburay. saaxiibadii shalay waxa ay noqdeen cadawga maanta alqaacidana waxa ay noqotay urur caalmiya oo jihaad raadisa oo aan ku koobnayn afganistan kaliya waxaana ka midnoqday dhmaaan carabtii ka qayb gashay dagaal sofiyetka iyo afganistan.

Mustaqbalka 
Ilaah wuxuu neceb yahay rabshadaha iyo argagixisada. Ilaah wuxuu ballanqaaday inuu baabi'in doono cabsida iyo rabshadaha iyo inuu nabad ka abuuri doono dhulka.

 Islām​—The Way to God by Submission

Islaam
Axdigii Hore

Axdigii Hore ee Baybalku intiisa badan wuxuu ka hadlayaa wax loogu yeedho Dadkii Ilaah (reer Banii Israa’iil) – dhibaatooyinkii ay soo mareen, halgankoodii, geesiyaashoodii, hoggaamiyeyaashoodii, cuqaashoodii, wadaadadoodii, iyo nebiyadoodii.
Sheekooyikaas xudduntoodu waa in Ilaah dadkiisa reer Banii Israa’iil – si walba oo ay ugu caasiyaan – uusan ka quusanayn.
Ilaahoodu mar walba oo ay ku caasiyaan garabkooda ayuu ka baxayey, ka dibna guul darro iyo dhib ayey mudanayeen, haddana Isagu sidaas kuma eeganayn ee wuxuu mar walba oo loo yaabo dhexdooda ka soo saarayey halyey waddada Ilaahooda tusa, dabadeedna u horseeda guul.
Hoggaamiyayaashaas qudhooda ayaa iyaguna sidoo kale ku kici jiray dembiyo iyo caasinimo, taas oo sabab u noqon jirtay inay xilalkooda ka dhacaan.
Reer Bani Israa’iil waxay mar walba dagaal ugu jireen sidii ay u qabsan lahaayeen una hanan lahaayeen gacan ku haynta dhulka reer Kancaan, kaas oo ay rumaysan yihiin in Eebbe iyaga u ballan qaaday markii ay ka soo qaxeen Masar.

 Kitaabka quduska
 Towraad
 Kitaabka quduska 

 Miyuu Warka Wanaagsan Ilaahay ka Yimid?

Kitaabka quduska
Cumar Sharmaarke

Cumar Sharmaarke (dhashay 18 juun 1960)  soomaaliyeed 

wuxuu ahaa Raiisul Wasaaraha Soomaaliya Laga soo bilaabo 2009 illaa 2010. Waxa uu markii dambe si kooban u adeegay danjiraha Soomaaliya u fadhiya Maraykanka sanadkii 2014. waxaa mar kale loo magacaabay Raiisul Wasaaraha Soomaaliya Bishii December 2014. Muddadiisu waxay dhammaatay 1-dii Maarso 2017 waxaana beddalay  Mudane prof Cabdi wali Cali gaas .

Noloshiisa shaqsiyadeed
Sharmarke wuxuu ku dhashay magaalada Muqdisho 1960-kii , oo ku taala koonfurta-bari ee gobolka Banaadir ee Soomaaliya.  Waa wiilka Madaxweynihii hore ee labaad iyo Raiiselwasaarihii ugu horreeyay ee Soomaaliya, Cabdirashiid Cali Sharmaarke ,

wuxuu wax ku bartay Jaamacadda Carleton ee Ottawa , halkaas oo uu ku soo qaatay darajo cilmiga siyaasada iyo dhaqaalaha siyaasadeed . In kasta oo qoyskiisu ee degenyihiin gobolka Virginia ee dalka Mareykanka , wuxuu haystaa dhalashada Soomaaliya iyo Kanada labadaba .

Tixraac

Raiisul Wasaarayaasha Soomaaliya
Dadka ka soo jeeda Muqdisho
Stockholm

Stockholm waa caasimadda Iswiidhan. Xarun dhaqameed, siyaasad, dhexe iyo dhaqaale. magaalada Lorger badda bari ku taal soohdinta u dhaxaysa duck Dega Södermanland iyo Uppland. Magaaladii waa la shanaad ee waqooyiga Sami istater madax banaan lahayn dhadhan oo aan dunida, oo waa caasimada kaliya ee adduun ee la a park magaalooyinka qaranka. Stockholm waa ku Amray Sweden iyo magaalada gobolka Nordic ee ugu weyn ku nool yihiin 2015 qiyaasay IIaa 1.515.017 deggan.

Taariikh 
bilaabmey Stockholm aasaasay 1187, sida ay natiijada Visby Franciscans The Book IIaa caasimada hore Kingdom SVEA ee, Sigtuna, dageen by Balts oo kale sanadkii. Dhaqan Dekedda badanaa Birger Jarl (oo ku saabsan 1210–1266) tirin aasaasaha magaalada 1252, hoos ilaalinta warqaddii convent Fogdö iyo Erikskrönikan. Dhow xagga woqooyi u ahayd tuulo yar, wooyinka, dhiganta Haymarket maanta. miciinka ee difaaca iyo dhibic ganacsi of view, meesha istaraatiijiga on Lake Mälaren qulqula badda bari, la xadeeyo gobollada Uppland iyo Södermanland, go'aansaday abuurka Stockholm iyo muhiimadda ay leedahay sii kordhaya. Degsiimada koray 1200s Hoos on Stadsholmen, Helgeandsholmen iyo Kidaskär, ka dib Gråbrödraholmen, maanta loo yaqaan Riddarholmen. iyo Gacan-ku-haynta dib-u Halkaan waxaad ka heleysaa Bogga internetka ee Awoowe 1260. Saalax kaniisad ku wareegsan 1260. Castle, Franciscan, klarissakloster iyo dominkankonvent dhisay, fadilay by ay ka mid yihiin Birger Jarl iyo King Magnus III (saabsan 1240–1290), iyo sidoo kale ka saaro derbiyada kadhacda magaalada.

Tan iyo markii ay magaalada dareemayso 1436, Stockholm waa kan ugu weyn oo ugu muhiimsan boqortooyada. Xaqiiqdii tahay waxay Sweden Management Center iyo tuudstad rasmiga ah. Waa in ay usha lagu noqoto bartamihii ka bartamihii ah 1634, markii qoyska, xukuumadda, baarlamaanka Bartamaha iyo rugförvaltning magaalada reer boqor IIaa.

Halkaan waxaad ka heleysaa Stockholm ah oo 30 000 oo qof oo ka bartamihii ah shirkadaha ganacsiga ee ku Yaal magaalada Stockholm, oo ah kuwa ugu Haboon ee musqusha yaqaan 'Mar jasiiradda-hodan, archipelagos isku xidhan.

Sanadkii 1998-dii, Degmada Warqadaha ilaa caasimada Europe ee dhaqanka. Sanadkii 2010, caasimada Yurub ee dhaqanka ayaa kori doona.

Tixraac 

Magaalooyinka Iswiidhan
Jilib

Magaalda Jilib waa magaalada ku taal Gobolka Jubbada Dhexe, isla markaana ah magaalo madaxdii hore ee Gobolka Jubbada Dhexe waxaana hoos yimaada tuulooyin badan. Magaaladani waxay caan ku tahay tabcashada beeraha Iyo Xoolaha Nool.  

Jilib waa magaalo dad aad u fara badani ay ku noolyihiin waxaana nawaxigeeda ku yaala warshaddii Mareeyey ee sonkorta iyo mashrucii faanole ee biyo xireenka.

Magaaldaa wa shantaraal waxa isku marta 4 wada oo kabaxdo ama so gasho waxana ku yaala hoteelo farabadan iyo shirkadaha is garsiinta telephone nada sida Hormuud iyo Nation. Hotelada ugu caansan waxa kamida ah hotel Ganane,  hotel Hombooy iyo hotel Guuleed.  waxa kalo jirta diinimadii dabka oo ku taala tuulada malende ee jilib hoos timaada.Magalada Jilib waxa ugu badan oo dega beesha SHIIKHAAL. Loobage

.
Badhaadhe

Dagmada badhaadhe waa dagamo balaaran oo hoos imaadaan dhowr deegaan badhaadhe waxay ku taalaa koonfurta fog ee somalia gobolka jubada hoose  waana dhul hood ah oo dhir badan waa dhulka waagii hore uu kubadnaa xawayaanka maroodiga dhaqaala heeda waxuu ku xiran yahay beeraha , xoolaha nool iyo kallunka waxayna dhanka badda ee xaduuda la leedahay wadanka kenya reer badhaadhe waa dad nabadeed waxaana daga beesha ugu badan daagankaas waa  BEESHA  ogaaden

Soomaaliya

Deeganada Jubaland iyo beelaha 

kismasyo= Gaal-jecel
Ogaadeen , cawramale, gaaljecel ,Majerteen

Afmadow= Absame/Ogadeen 

Badhaadhe =Ogaden(maqaabul)

Cabdala biroole= Gaal-jecel

Kulbiyo=Ogaden(Maqaabul) (Tolomoge)

Hoosiingow = Sheekhaal Reer Aw Qutub  

Jammaame= Gaal-jecel iyo Sheekhaal Ogaden

Beerxaana= [Gaal-jecel]

Raskaambooni= Ogaden maqaabul (gaaljecel) baajuun biyo maal

Liboyo-Somaali/Dhoobley  =Absame/Ogaadeen,
BuuloXaaji =[[cormale ] iyo Ogaaden Gaaljecel

Xaafadaha kismaayo 
Xaafaaha magaada xeebedka kismaayo waxay ka koban yihiin 5 xaafadood oo waa weyn ah 

1 calanley _ waxaa dagan cawramale 

2 guulwade_waxaa dagan mareexaan iyo harti

3 shaqaalaha_waxaa dagan gaaljecel

4 faanoole_ waxaa dagan dogoodiye

5 farjano_waxaa dagan ogaadeen iyo Garre
Xinbarwaaqo



Xinbarwaaqo. 
waa magaalo ku taalo gobolka Mudug
magaaladaan Waxaay dhisantahay in ka badan 1700, oo sano waa magaalo tariikh ahaan fac weyn, oo waxyaabo badan lagu xasuusto. Magaalada Xinbarwaqaqo oo ahay magaalo saldhig ciidan u ahayd beesha halkaas dagta ee Obokor-Saleyman ayaa dagaal la gashay Maamulkii gumeysiga Taliyaniga ee ka talinayay Gobolada dhexe gar ahaan hobyo.

Waa Magaalo sii balaaratay waayihii ugu dambeeyay, ka dib markii Qaar ka mid ah ganacsatada iyo dadka deeganku ay ka hir galiyan Hospital iyo iskul wayn iyo Waliba Xarun Ganacsi oo aad u balaran.
Ceelhuur

Ceelhuur ama Elhur waa magaalo Dhacda Badweynta Hindiya. Taarikkh ahaan Ceelhuur Waa Magaalo Fac Weyn, 
waxa ay dhisaneyd ka badan iilaa1800 dii.

Magaalada Ceelhuur Sanad Walba waxaa ka dhaca kulan diimaad ku saabsan Siyarada Shiikh Gadaf Maxamud oo ahaa Shiikh Weyn oo aad looga Qadariyo Deegaanada Mudug iyo Galgaduud, Isla Markaan ay Sanadkiiba Mar ay yimaadaan Siyyradiisa.
 
Sheikha magalada Waa Shiikh C/rashiid Shiikh Maxamed Cawale.oo Asaga aabihii ka dhaxlay Xirta manata uu ku haysto Magalada Ceelhuur ee Gobolka Mudug.

Dowladii siyaad Bare Waxa ay ku howlanay in magaalada Ceelhuur ay u aqoonsado Dagmo ka dib Markii Saraakiil ka tirsan Kuwa Gobolka Mudug oo kormeer Ku yimid ay ku asteyaan magalo U qalanata Dagmo, Baaxada iyo Quruxda, iyo Ilaha dhaqaalo oo ay laadahay Awgeed.

Magaaladan waxaa daga beesha Reer Xaaji Saleebaan.
Hadaaftimo

Hadaaftimo () waa magaalo qadiimi ah ku taala waqoooyiga gobolka Sanaag ee waddanka Soomaaliya. Intaas waxaa dheer, magaalada Hadaaftimo waxaa ku yaala qaar ka mid ah dhismayaasha ugu qadiimsan taariikhda Gobol ada waqooyi galbeed Soomaaliya.

Hordhac
Hadaaftimo waa magaalo aad u baaxad weyn, waxayna ka mid tahay degmooyinka Gobolka Sanaag. Waxay ahayd magaaladii labaad ee ugu faca weyn gobolka sanaag ee waqooyi bari Soomaaliya. Magaalada hadaaftimo waxaa la asaasay daartii ugu horaysayna laga dhisay 1966. Waxaa halkaas ka dhistay daar nin la oran jiray Calishire Bootaan Maxamed Xasan. reer bootaan qoyska layiraahdo, waxay ahayd meel dooxa ah oo aad loo degan yahay, waxaana la dhihi jiray Dooxada Hadaaftimo. Hadaaftimo hada waa magaalooyinka ugu waaweyn gobolka sanaag, maamul ahaana waxay hoos tagtaa Dowlad Goboleedka Maakhir State. Magaalada hadaaftimo waa magaalada uu degaanka ku yahay Suldaanka Guud ee gobolka sanaag Suldaan Siciid Suldaan C/salaan Suldaan Maxamud Cali Shire. Saldanaduna waa mid Soo jirtay ilaa 700 oo sano. Magaalada hadaaftimo waxaa kalo oo degen suldaan xasan cali jibriil oo ah salaadiinta gobolka. Degmeda hadaftimo waxay ka mid tahay degmooyinka aad ugu soo korooyo degaanada Maakhir stet hadaftimo waxay ku taalaa buuraha golis ee soomalia nolosheedu waxay ku tiirsan tahay xoolaha nool sidoo kale.

Waxbarashada
Hadaaftimo waxa ku yaala sida caadiga ah iskuulada hoose dhexe iyo sare waxana kaso baxda arday dhan walba ka dhisan.

Deegaanka
Hadaftimo waxay kutaala dooxo kaso bilabata buuraha gollis. 
Waa dhul carro san waxayna hodan ku tahay caradeedu oo ku fican tahay beerashada, iyo xoolo daaqsinkaba. 
Hadaaftimo waxay 30km u jirta magaalada badhan oo dhanka bari ka xiga. 
Caasimada gobolka ee ceerigaabo waxay u jirtaa 90km. 
Hadaafftimo waa degmo aad u weyn isla markaana ku caan baxday xadaarad    iyo il-baxnimo.

Cimilada

Cimilada waa kuwo aad u fiican isla markaana qof walba si dhib yar ula qabsan karo. 
Bilaha March, April, iyo May waxa ka da'a roobabka gu'ga ,  bilaha June, July, iyo Uagosto waxa ka dhaca xagaaga, 
Halka bilaha september, octobar, iyo noveber waxa ka da'a robab yar aan le ekayn kuwii gu'ga , bilaha December, January, iyo, Feb waa wakhtiga jilaalka dhaxan yarna wa ka dhacdaa.

Sidoo Kale Fiiri
 Saylac
 Dhisme Soomaali

Cadaymo
 Daawo muuqaalka magaalada Hadaaftinimo

Tixraac

Magaalooyinka Soomaaliya
Mareexan rer axmed

Re axmed wa laf ka tirsan  besha sade ama marexan sad u taqanan waxayna dagan gobolka gedo gar ahan deganka b/xawo. geedwayne,shatilow,doolow iyo luq iyo ceelwaq waxa lagu tiriya inay yihiin lafaha misanka culus ku leh besha sade  wana bel hada hormar badan ka samaysay xaga diinta iyo dhaqalahaba
prominet rer ahmed.  xiliban xasan abdi xirey       jamaal xasan sarey-taliyaha cidamada gobalka gedo.                                yussuf dumaal-taliyihi cidanka qaranka somaliyed
waxay daris layihiin beelaha celidheere,  howraarsame iyo habar yacquub
rer axmed waxay kamidyihiin belaha ogu dagalka badan ee besha sade.marki laga hadlo difaca gobolka gedo,markan soo qadano dagalki lagu soo weraray besha sade ee gobolka gedo,1991 dagalki dirta iyo digil iyo miriflaha,aykusoqadeen magalada luuq,waxay ahayeen kuwi ogu badnaa ee magalada difacday,sidookale dagalki caydid waxay ahayeen,beshili oogu cad cada ee kaqatay qayb libax,
Walaweyn

Wanlaweyn waa magaalo qadiimi  ah oo taariikh dheer leh wanlaweyn waa degmo aay wada dagan soomali oo dhan lakiin asal ahan degmada waxaa iskaleh oo dega Shancaleemod iyo abgaal waxayna ka degaan tuulyinka ku xeeran degmada.sido kale qabiilada  kale. wanleweyn waxa hoos yimaada 597 tuulo. waa magaalo caan ku ah ganacsiga xoolaha iyo dhaqashadisa. dadka ku nool wanlaweyn waa dad ku fiican dhaqashada xoolaha iyo beeraha. Wanlewayn waxa hoos yimaada tuuloyin aad utiro badan waxayna caan ku tahay wax soo saarka beeraha wa degmo aad ubarwaaqo ah dadkeduna waa dad nabadeed isla markaasna ku mashquul ah wax soo saarka beerahooda. Sidoo kale dadka degaanka waa xoolo dhaqato oo waxa ay dhaqdaan geela, lo'da iyo ariga hadaba degmadu waxa ay ka tirsan tahay degmoyinki ugu horeyay e la magacabo ee hoos yimaada gobolka Shabeelaha Hoose, sidoo kale degmada Wanle Wayn ama DAAFEET Waa Magaalooyin Soomaali Uku ilbaxsan Soomaali waxayna maamul ahaan Ka tirsantahay koofur galbeed Degmada Wanlaweyn waxaa ku yaalla saldhigga milatari ee Belidoogle oo ay ku sugan yihiin ciidmada gaarka u tababaran ee Soomaaliya, iyo tababerayaal Mareeykan ah.
Saakow

Saakow waa magaalo u dhexeysa Bardhere, Diinsoor iyo Bu'aale. Waxaa dega beel weenta xawaadle ee beesha cabsi yusuf iyo qowmiyada digil iyo mirifle gaar ahaan beellaha geelidle iyo macallinweyne leysaan sido kale waxa dagan beesha Murule iyo beelooyin kale ee Soomaaliyeed . Saakow Waa magaalo intaas oo dhinac laga soo geli karo. Waa magaalo dhan ka ah gol (dhul biyo leh) dhanka kalena ka ah wayaan. Hadaba beeraha ku yaala waxkasta ayaa ka baxa sida basasha, sisinta, canbaha iyo qudaarta kale, dhanka wayaantana waxaa ka baxa moordida (haruur), sisinta i.w.m 
. Waxa degmo laga dhigay 1973 xiligii dawladii kacaanka waxaa 40 km dhinaca koofureed ka xiga Danwadaagta Dajuuma oo abaartii dabadheer lasoo dejiyey in ka badan 60,000 oo lag a keeney goboladii waqooyi iyo dhexe,  Degmada waxaa Mara wabiga jubba.

Soomaaliya
Gabiley

Gabiley ama Gebiley (Arabic: غابيلي‎‎), waa magaalo dhacda gobolka Maroodi Jeex ee dalka Somaliland.

Dhacdaa 
Gabileywaxay  54 km galbeed ka jirtaa  Hargeisa, caasimada Somaliland. Gobolka ay dhacdo waxaa woqooyi ka xiga Gacanka Cadmeed,  Galbeed waxaa ka xiga  Awdal koofurna Itoobiya, barina waa Hargeysa

Taariikh 
Gabiley  waa mid ka mida magaalooyinka ugu qadiimsan gobolada waqooyiga soomaaliland markii laga soo tago Zeylac, Berbera iyo Camuud,
Dhagaxaan lagu arkay ayaa sheegaya in goor aan dhwayn meeshaas lagu noolaa.

Dadka degaanka 
Gabiley qiyaastii waxaa ku nool 79,675 dadka ku nool degaamada ku xeeran waxay gaarayaan ilaa 135,430 residents.

waxaa dega ama u badan waa Jibriil Abokor (Sacad Muuse).

Waxbarashada 
Dugsi hoose mar walba way lahayd degmadu, hase ahaatee jaamaca loogu magac daray Toma cadde ayaa la yagleelay 1999

Adeega Bulshada 
Gabiley waxay leedahay isbitaal cusub oo la furay 2010,lalkin magaaladu way sii lahyd Isbitaal weyn

hada 2016 waxaa degaanka loo doortay Mahamed-Amiin Omer Abdi.

Dadka caanka 
 Sheekh Muhumed Warsame (Reer Dalal) 
 Abdillahi Suldaan Mohammed Timacade (Reer Hareed)
 Sheikh Ali Bayle (Reer Yonis)
 Mohamed Hasan Abdullahi "Jidhif" (Reer Dalal) 
 Mohammed Abdillahi Kahin "Ogsadey" (Reer Dalal)
 Mo Farah (Deriyahan) 
 Nuh Ismail Tani (Reer Hareed)
 Ibrahim Dheere (Bahabar Adan)

Tixraac

Xigasho 
 Gabiley - Coordinates

Lifaaq banaanka 
 Gabiley news (Somali)
1958

1957 - 1958 - 1959



Dhacdooyin 
 Bishii Ogosto 3 - Yankee Stadium (1923) intii lagu jiray shirweynihii caalamiga ahaa ee Markhaatiyaasha Yehowah - Doonista Ilaah - 123,707 qof ayaa joogay garoonka, kaas oo lagu sheegay huurada xusuusta. Waxay ahayd tiradii ugu badnayd ee dad ah ee ku sugnaa garoonkan hal dhacdo.

Dhalashooyin 
 Dileita Maxamed Dileita
 Michael Jackson
 John Dramani Mahama

Dhimashooyin

Madaxda Aduunka 

Sanad
Euro

Euro (calaamad: €; code: EUR) waa lacagta rasmiga ah ee Midowga Yurub. Waqtiga hadda, 19 ka mid ah 27/28 dawladood ee xubin ka ah ayaa isticmaala euro; kooxdan dawlad-goboleedyada waxaa loo yaqaanaa aagga euro. Waa lacagta labaad ee ugu sarraysa suuqa sarrifka lacagaha qalaad kadib markii dollarka Maraykanka ah Euro waxaa loo qaybiyaa 100 senti.

Lacagta ayaa sidoo kale si rasmi ah u isticmaasha hay'adaha Midowga Yurub iyo afar dal oo Yurub ah, iyo sidoo kale iyada oo aan si toos ah looga helin laba qof kale, waxaana markaa loo isticmaalaa maalin walba by 349 milyan oo Yurub ah ilaa 2019 Qaar ka mid ah Yurub, tiro ka mid ah dhulalka dibadda ee xubnaha ka tirsan Midowga Yurub ayaa sidoo kale isticmaala euro sida lacagta. Intaa waxaa dheer, 290 milyan oo qof oo dunida oo dhan ah sida 2018 waxay isticmaalaan lacagaha lacagta 

euro-da.

Euro waa lacagta labaad ee ugu weyn ee ugu weyn iyo sidoo kale lacagta labaad ee ugu caansan adduunka ka dib marka loo eego US dollar. Laga soo bilaabo Janaayo 2017, oo ka badan € 1.1 trillion oo wareeg ah, euro wuxuu leeyahay mid ka mid ah qiimaha ugu sarreeya ee lacagaha iyo baaqyada wareega adduunka, oo ka sarre maray maraykanka.

Magaca euro waxaa si rasmi ah loo ansixiyay 16 December 1995 magaalada Madrid. Euro waxaa loo soo bandhigay suuqyada maaliyadeedka aduunka sida lacagta lagu xisaabtamayo 1 Janaayo 1999, taas oo bedeshay Qaybta Lacagta hore ee Yurub (ECU) marka loo eego 1: 1 (US $ 1,1743). Qaddarka lacagta euro-da iyo lacagta warqadaha lacagta ayaa la geliyay wareegga 1-da Janaayo 2002, taas oo ka dhigtay lacagtii howl-maalmeedka ee xubnihii asalka ahaa, illaa May 2002-kii waxay gabi ahaanba beddeleen lacagihii hore. Inkastoo euro uu hoos u dhacay US $ 0.83 muddo 2 sano gudahood ah (26 Oktoobar 2000), wuxuu ka sarre maray dakhliga Maraykanka tan iyo dhamaadkii 2002, isagoo ka helay US $ 1.60 18 July 2008.

Linkiga Caddaynta 
  

 Midowga Yurub
 Midowga Afrika
 Qaramada Midoobay

sido kale fiiri
Birr (lacag)

Birr () waa lacagta sharciga ah ee wadanka Itoobiya. Wixii ka horeeyay sanadkii 1976, wadanka Itoobiya waxaa laga isticmaali jirey lacagta dollarka taasi oo markii dambe lagu bedelay birrta aan maanta naqaano.

Sida ay sheegtay Bankiga Dhexe Itoobiya lacagta birrta dowladu soo daabacday guud ahaan ilaa sanadkii 2008da waxay ahayd 186 billion birr; taasi oo u dhiganta ilaa $14.7 billion ama €9.97 billion).

Hordhac

Lacagta birrtu waa lacagta dowliga ah ee wadanka Itoobiya. Birr waa lacagta laga isticmaalo wadanka Itoobiya, waxaayna ka mid tahay lacaga ugu qiimaha badan gobolka Geeska Afrika.

Shilimaanta

Linkiga Caddaynta

Sidoo kale fiiri
Lacag
Shilin Soomaali
Dollar

Tixraac

Itoobiya
Lacagta
Ciraaqi Diinaar

Ciraaqi Diinaar (IQD) waa Lacagta wadanka Ciraaq.

Dinar (Arabic: [diːnɑːr]) (Arabic: دينار, [(calaamadda: IQD) waa lacagta Ciraaq, waxaana soo saaray Bangiga Dhexe ee Ciraaq waxaana loo qaybiyaa 1,000 filir (FSL ), inkasta oo sicir-bararka uu soo rogay feylka laga soo bilaabo 1990-kii.
Ciraaq
Lacagta
Bakteriya

Bakteriya (; ; loogu dhawaaqo: ) 
waa noole aad u yar (ili-maqabatay ah) kaasi oo ka samaysan hal ama dhowr unug. Sida la ogyahay, noocyada ugu badan ee bakteriyada waxay leedahay midabo iyo dherer kala duwan; qaarkood waa kuwo u samaysan sida goobada, kuwo kale geeso badan leh. usgaga ama jeermiska bakteeriya waa noolayaan aan la sugi karin oo aad u yar yar isha biliaadankuna ma qabato ilaa aalad loo adeegsado way isu tagtaa oo waxa ay isugu aruurtaa meelo ay iyadu iskka leedahay oo u gaara waxa ay ka mudtahay khataraha bini aadamka dhibta wayn kuhaya khaasatan cuduro waawayn oo biniaadamka laaya asal ahaan waxa ay kasoo jeedaan iyada sida xanuuna sanbabka kudhaca ee qaaxoda.

Asalka
Boqortooyo (biyoloji) (magaca Saynis regnum, wadar ahaan regna) waa heerka labaad ee loo kala saaro noocyada noolaha. Boqortooyadani waxaa loo sii kala jebiyaa kooxo yar-yar oo Saynis ahaan loo yaqaano Fyla (Phyla). In kastoo kala qeybinta kooxaha boqortooyada ee biyoloji lagu kala duwan yahay, wadanka Maraykanka iyo Kanada waxay qeybahaasi ka dhigaan ilaa lix kooxood (Xayawaan, Dhir, Fungi, Brotista, Arjaeya, Bakteriya); halka wadanada ay ka mid yihiin Ingiriiska, Hindiya, Australia, Latin Amerika, meelo badan oo Afrika ah iyo wadano kale waxay aqoonsadeen kaliya shan koox oo ka tirsan boqortooyada, kuwaasi oo kala ah: Xayawaanka, Dhirta, Fungiga, Brotistaha iyo Bakteriyada.

Qeybaha Boqortooyooyinka

Tixraac

Bayoloji
Garbahaarey

Garbaharay waa magaalo ka tirsan magaalooyinka Soomaaliya waxeyna magaalo madax u tahay gobolka Gedo. Dadka dagan waxaa la oo qo
Garbahare (sidoo kale: Garbaharrey, Garbahaarrey ama Garbahaareey) (Carabi: جربهاري) waa caasimadda gobolka Gedo, oo ah maamul goboleed jubbaland .
Taariikhda
Xilligii qarniyadii dhexe,
K'naan

Kaynaan Warsame, waxa uu dhashay sanadku markuu ahaay 1978 waxa uuna ku dhashay Soomaaliya gobalka Banaadir magaalo madaxda Muqdisho 
gaar ahaan dagmada caanka ah ee wardhiigley. Kaynaan ayaa waxa uu ka soo tagay wadankiisa hooyo sanadkii 1991 kii, 
kadib markeey ka baxday meesha maamulkii dowladii dhexe ee Soomaalia, Kaynaan ayaa ah qof heesta dhalashada Kanada, waa Somalian Kanadian. Kaynaan waxa uu qaadaa heesaha loo yaqaano raab, hip hop, pop iyo rock. 

Knaan waxa uu aad uga duwanyahay fanaaniita somaliyeed, markaan sida leyahay waxaan ula jeda xaga tageeraha,
oo waxaa knaan aad looga jecelyahay Aduunka oo dhan, waxa uu ku hesa afkeena Hooyo ka so koow afka Ingriiska. 
kaynaan oo ah nin wadani ah runttina jecel dalkiisa hooyo sida u cadaaday dunida kadib markuu kor u tagay cawaale ama astaanta dalkeena habeen kii la furayay koobka aduunka heesaha kaynaan waxaa laga dheehan karaa af Soomaali badan waxuuna naqso noqday nin laga yaqaan aduunka kaynaan oo dunida ugu jira dalkeena hooyo

Keynaannaan waa muslim ereyga (Keynaan) ayaa ah micnahiisa marka luuqada Ingriiska la eego (traveller), oo ah saffar ama Socoto. 

Kanaan waxa uu sheegay, in u soo qaadi doono sanadkaan, heeso micno iyo murti ay ku dheehantahay, isaga oo sheegay in heesihiisu ay noqon doonaan kuwo laga iibsado, meelo badan oo dunida ah.

Knaan ma qaado heesaha Ingriiska kaliya, waxoo qaada, heesaha Soomaaliga xataa. 
knaan waxa uu magac ween u soo hooyay, dhamaan bulshada ween oo Soomaaliyeed, meel kasto ee dunida ka joogaan.
Maalintii la furaayay koobka kubada cagta ee Aduunka 2010 (af-Ingiriis: FIFA World Cup 2010) ee Koonfur Afrika, ayuu waxoo ka heesay, hees, lamagac baxday Waving Flag.

Heesta Knaan ayaa aduunka laga dawanaayay, asiga oo canlanka soomaaliya kor luxaayo. Heesta (Waving flag) asiga ayaa soo alifay, asiga ayaa ne laxanka.
k'naan ayaa sheegay mar eey laanta afka somaliga ee BBC'da wareessatay, in uu marka uu alifayay hestaan uu niyada ku hayay, 
Somalia. Knaan ayaa ILAAH heybad u siyay luuqeenta, alifida iyo laxamenta heesaha.
 
Taasi oo ah, inuu ku heeso Luqada caalamiga, ee isku fahmaan aduunka,waa luqada ingriiska. 
Knaan ayaa u muuqdo inuu gali doono booskii, oo u baneeyay heesaalihii Caanka ahaa oo xad gudbay, king of pop Michael Jackson.

Album 
Knaan waxa uu soo saray in kudhaw 5 album, wxaana ka mid ah :-
 2004: My Life Is a Movie
 2005: The Dusty Foot Philosopher (BMG Music) 
 2007: The Dusty Foot on the Road (Wrasse Records) 
 2009: Troubadour (A&M/Octone)
 2012: Country, God or the Girl (A&M/Octone)

EP 
 2012: More Beautiful Than Silence

Fanaaniinta Soomaaliya
Dad nool
Raaberyasha Soomaaliyeed
Keysaneey

Keysaneey waa isbitaal caan ah oo ku yaala Degmada Kaaraan, kaas oo wax u qabta dadka soomaaliyeed ee dhibaateysan markii hore wuxuu ahaan jiray xabsi waxaana isbitaal loo bedelay kadib markii ay burburtay xukuumadii dhexe ee Soomaaliya isbitaalkani wuxuu faa'iido weyn u noqday dadkii ku waxyooloobay dagaaladii sokeeye ee ka dhacay magaalada Muqdisho.

Isbitaal
Soomaaliya
Windows Vista

Windows Vista waa nooca 6aad ee nidaamka hawlgalka Microsoft Windows ee Microsoft.  Waa bedelka Windows XP.  Inta la samaynayo, waxa loo yaqaan Longhorn.  Bishii Luulyo 28, 2005, Microsoft waxay bixisay magaceeda dhabta ah, kaas oo ahaa Windows Vista.  Siideynta asalka ah ee Windows Vista waa la taageeray ilaa Abriil 13, 2010;  Isticmaale kasta oo Windows Vista ah wuxuu u baahan yahay inuu rakibo Xidhmada Adeegga 2 si uu u helo balastar iyo taageero taariikhdaas ka dib.  Adeegga Xidhmada 2 ee lagu rakibay Windows Vista, Microsoft waxay soo afjartay taageerada guud Abriil 10, 2012 ka dibna waxay joojisay taageeridda Windows Vista guud ahaan Abriil 11, 2017.

Qoraalada
Home Basic Edition
Home Premium Edition
Starter Edition
Business Edition
Enterprise Edition
Ultimate Edition

Taarikhda
Windows Vista waxaa loo sii daayay beddelka Windows XP. Si kastaba ha ahaatee, Windows Vista ayaa ah mid aad u xiiso yar sababtoo ah nidaamka qalliinka ee culus.

Akhriska sii wad
Windows Vista

Tixraacyada

Windows XP – Windows Vista – Windows 7

Teknooloji
Sablaale

Sablaale waa degmo ka mid ah Gobolka Shabeellaba Hoose. Sablaae waxay ka koobneyd ka hor dagaaladii sokeeye 15 xaafadood, waxay leedahay dhul beereed aad u baaxad weyn oo waraab iyo beero cirka ahba leh, maxay kaloo hodan ku tahay xoolaha nool sida Lo,da iyo ariga, geelu badanaa kuma noola sida caadiga ah sablaale maadaama ay dhooboy tahay gosha iyo gendiguna ku badan tahay, laakiin bilaha janaayo ilaa maarso ayuu geela ugu faraha badani yimaadaa nawaaxiga sablaale sannad kasta oo daaq iyo biyaba usoo doontaa.

Degmada Sablaale waxaa deris la ah tuulooyin badan waxaana ka mid ah,Haawaay, deemaay, laabkaban,arbow heerow, Eerile, Mariinyigubaay iyo waabaayo cadybara lafoli.

Tixraac 

Sablale
Madaxweyne

Madaxweyne (; ; ) waa madaxa ugu sareeya ee dowlada wadan ama dal. Sida caadiga ah, madaxweynuhu waxa uu madax u yahay dhamaan xubnaha dowlada oo dhan. Waxaa mararka qaar dhacda in ra'iisul wasaaruhu ka awood sareeyo madaxweynaha. 
Si kastaba ha ahaatee, madaxweynuhu waxaa inta ugu badan ku soo baxaa doorasho shacabka ama golle.

Dhinaca kale, ereyga "madaxweyne" waxaa sidoo kale isticmaala ururada madaxa banaan, shirkadaha ganacsiga iyo xisbiyada; kuwaasi oo macnaha ereygu u taagan yahay "qofka ugu sareeya ururkaasi ee go'aanka ugu dambeeya gaadhi kara".

Sharaxaad 
Madaxweyne waa taliyaha ugu sareeya ee dowlad kaasi oo ku soo baxa doorasho shacab ama golle. Madaxweynuhu wuxuu talada heyn karaa wakhti go'an oo inta ugu badan u dhexeysa 4 sano ilaa 8 sano. Inta ugu badan dowlada caalamku waxay leeyihiin madaxweyne iyo madaxweyne ku xigeen kuwaasi oo talada la wareega wakhti isku mid ah. Hadii madaxweynaha wax gaadhaan ama geeriyoodo waxaa talada dalkaas la wareega madaxweyne ku xigeenka.

La Xidhiidha
 Madaxweyne
 Boqor
 Madaxweyne ku xigeen
 Ra'iisal Wasaare
 Dowlad
 Siyaasad

Sidoo kale fiiri
 Madaxweyneyaashii Soomaaliya

Tixraac

Siyaasad

Madaxda
Yuusuf Alqardaawi

thumb|right|Sh. Yuusuf Alqardaawi
shiikh yuusuf al qardaawi waxa uu dhashay (9/9/1926) waxa uu ku dhashay.magaalada. saftu aturaab oo ku taala wadankla masar, qardaawi waxa uu quraanka xafida isaga oo aan gaadhin toban jir kadib. waxa uu ku biiray. jaamacada aadka u caanka ah ee alasharu shariif. halkaas. oo markii uu kaqalin jabinayay uu ahaa ama uu galay kaalinta labaad ee boqortooyadii masar ee xiligaas.marwalba waxa uu ahaa ka ugu horeeya dadkii ama ardaydii. uu wax ladhiganayay. sanadkii 1953. ayuu noqday macalin bara ardayda luqada carabiga.

dhacdooyin noloshiisa 

abihiis waxa uu dhintay isaga oo jiray laba sano. kadib waxaa soo koriyay adeerkii.waxa laxidhay qardaawi dhawr jeer waxa lagu xidhayay kamid ahaantii uu kamid ahaa dhaqdhaqaaqii ikhwaan almuslimiin.markii ugu horaysay waxa laxidhay sanadii 1949. oo ahayd xiligii boqortooyadu masar katalinaysay.kadib sadex jeer ayaa laxidhay xiligii madaxwayne jamaal cabdinaasir..
sanadii 1961.ayuu qardaawi usafray dhanka dawlada qadar.halkaas ayuu kanoqday maamulaha machadka diinta ee uhu waun wadanka gadar.sanadii 1977.ayuu qardaawi waxa uu helay dhalashada wadanka qadar, shiikhu waxa uu guursaday laba dumara takoobaad waamasriyad magaceeduna waa iscaad cabdi jawaad. waxa uu guursaday 1958. waxayna u dhashay afar gabdhood iyo sadaex wiil.talabaad waxa ay ahayd aljeeriya oo waxa ay isku barteen xili uu wax kadhigi jiray wadanka aljeeriya. magaceeduna waa. asma.waxa ay usoo shaqaysay tilifeeshinka caanka ah ee al jazeera. oo ay kasii dayn jirtay barnaamij la odhanjiray dumarka oo kaliya 
hada waa madaxa culimada islaamiga ah ee caalimaga ah
waxaa uu shiikhaasi caan ku yahay.kahadalka arimaha islaamka.sida falastiin Soomaaliya.afgaanistaan.oo aanuu marnaba afka kadhigin shiikhu waxa uu aad uga qayb qaatay kacaankii lagu riday maxamed xusni mubaarik

jaaisadihii uu qaatay 

waxa uu qaatay jaisada bangig islaamiga ah ee horumarinta islaamaka 1990
jaaisada boqor fahad 1993

qore;maxamed calanle muse

Dhimashiisa
shiiqa waxa oo ku dhintay dalka Qadar 26 Sebtembar 2022

Xigasho
Islaam
Sheekh Mukhtaar Abu-Zubeyr

Ahmed Abdi Godaneأحمدعبد جودني dhashay10 July 1977
Hargeisa, SomaliaDied1 September 2014 (aged 37)
Hawaay, SomaliaEthnicitySomaliKnown forEmir of Al-ShabaabReligionIslam (Salafism)Military careerAllegiance

 Al-Itihaad al-Islamiya
(1990's-2006)

 Islamic Courts Union
(2006-December 2007)

 al-Qaeda

 Al-Shabaab
(December 2007–2014)Years of service1990s–2014RankEmir of al-Shabaab[1]Battles/wars

Somali Civil War

War in SomaliaSheekh Mukhtaar Cabdi Raxmaan Abu Zubeyr' waa amiiraka Xarakada Mujaahidiinta Alshabab ee Al-Qaacida la xiriira.Abu Zubeyr waa nin da' yar oo asal ahaan ka soo jeeda gobollada Waqooyiga Soomaaliya, ama ba Jamhuuriyadda gooni isutaagga ee Somaliland. Beel ahaan waxa uu ka soo jeedaa Beesha Isaaq.Saraakiil ka tirsan DFKMG ayaa sheegay in magaca rasmiga ee Abu Zubeyr uu yahay (Axmed), aabahiisana la yiraahdo (Cabdi Godane).Abu Zubeyr waa nin gabyaa ah oo aad isku qariya, sawiradiisa rasmiga ahna illaa iyo hadda lama haayo.

Argagixisada
Angola

Angola oo sida dowliga ah loo yaqaano Jamhuuriyada Angola waa wadan ku yaala koonfurta qaarada Afrika oo koonfur xad kala leh wadanka Namibiya, dhinaca waqooyi xad kala leh Jamhuuriyada Dimuqaraadiga Kongo, dhinaca bari waxu xad kala leeyahay wadanka Saambiya iyo badweeynta Atlaantik kaga taal galbeed.

Waxaa magaalo madax u ah caasimada Luanda oo dhinaca ku heeysa Badwaynta Atlantika.

Wadanka Angola wuxuu xubin ka yahay Midowga Afrika, Wadamada ku Midoobay Luuqada Bortuqiiska, Midowga Latinka iyo Ururka Horumarinta Bulshoyinka Koonfur Afrika.

Tirada shacabka wadanka Angola waxa lagu qiyaasay 18,056,072 sanadkii (2012) kuwaasi oo ka kooban qoomiyada Ovimbundu (oo ku hadla luuqada Umbundu) ineey bulshada ka yihiin 37%, qoomiyada Ambundu (oo ku hadla luuqada Kimbundu) waa 25% bulshada wadanka, halka qoomiyada Bakongo la dhaho eey 13% ka yihiin bulshada wadanka Angola. Inta soo hadhay oo ah 32% waa dadka laga tirada badan yahay (waxaana ka mid ah qoomiyadahaasi Chokwe, Ovambo, iyo Mbunda).

Xubin

Midowga Afrika

Bankiga Aduunka
Qaramada Midoobay

Hayada Cuntada Aduunka
Ururka Caafimaadka Aduunka

Waddnamha Le deggan Angola

  400+

  100+

  520+ 

  200+

Taariikhda

Diinta 

Inta u badan shacabka wadanka Angola waxay aaminsan yihiin diinta Kiristaanka.

Dhaqanka

Juqraafiga 

 
Wadamada Afrika
Botswana

Botswana waa dal aan bad laheyn oo ku yaala Qaarada Afrika Qeybteeda Koofureed. Dadka u dhashay Botswana waxaa lagu magacaabaa "Botswana", Dalkaan waxaa gumeystay Ingiriiska 
waxeyna Xornimadeeda qaadatay 30 September 1966. waxey xaduud la leedahay Koonfur Afrika dhinaca koofur iyo Koofur bari, Namibie dhinaca Galbeed iyo Waqooyigaba, Zimbabawe dhinaca Waqooyibari, iyadoo meel yar kal kulanta Saambiya.

Magaaloyinka 
Gaborone
Kanye (en) 
Francistown (en)

Gobolada 
Gobolada Botswana

Juqraafi 
Saxaraha Kalahari

Dhaqaale 
Dheeman

Botswana
Wadamada Afrika