maanka2/wikipedia-so huggingface dataset:
Silcis (beel)

Silcis () waa beel ka mid ah qabiilada Hiraab ee ka farcanta Beelweynta Hawiye ee dadka Soomaalida, kuwaasi oo deegaan ku ah wadanka Soomaaliya.

Hordhac
Beesha Silcis waxay ka tirsan tahay beelweynta Hiraab, ee laga helo deegaano badan oo ka tirsan Geeska Afrika. Intaas waxaa dheer, beesha Habargidir waxay si rasmi ah u degaan Gobolada Dhexe ee wadanka Soomaaliya.

Shaxda Beesha 

Hawiye
Haba Gidir (Haber Gedir)
Sacad
Saleebaan
Cayr
Saruur

Hawiye
Hawiye () waa beel ka mida qabiilada Soomaalida, kuwaasi oo ku dhaqan deegaano ka tirsan wadanka Soomaaliya, Itoobiya, iyo Kiinya. Sida lagu xusay taariikhda, beesha Hawiye waxay walaalo yihiin Beesha Dir iyagoo ku wada abtirsada odayga Irir Samaale. Hawiye ayaa kow ama laba kaga jira badnaanta tirada qabiilooyinka soomaalida, waxay degaan caasimada Muqdisho.

Sidoo kale fiiri
Beelaha Soomaalida

Tixraac

Qabiilada Soomaalida
Soomaali
Dadka Soomaaliga
Beelaha Hawiye
Gaaljecel

Gaaljecel (; ) waa beel ka mid ah Beelweynta Saransoor ee dadka Soomaalida, kuwaasi oo deegaan ku ah wadanka Kiinya iyo Soomaaliya.

somaaliya goobaha ugu badan ay dagaan waxaa kamid ah Beledweyne, shabeelooyinka, baadiyaha Kismaayo iyo gobolada Dhexe

ARAR
Beesha Gaaljecel waxay ka dhalatay beelweynta Gugundhabe Hawiye irir samaale ee dagan deegaano badan oo ka tirsan Geeska Afrika. Iwaa afar oo kala ah: Gaaljecel Gugundhabe , Dagoodiye Gugundhabe , Baadicade Gugundhabe iyo Jiijeele Gugundhabe, morile Gugundhabe .

Sidoo Kale  Beesha 𝗚𝗮𝗮𝗹𝗷𝗲𝗰𝗲𝗹 waxey caan ku tahay dhaqashada xoolaha sida Geela iwm.

Waxaana ka dhashay beesha Halgamaagii Weynaa ee 𝗦𝗵𝗲𝗶𝗸𝗵 𝗛𝗮𝘀𝘀𝗮𝗻 𝗕𝗮𝗿𝘀𝗮𝗻𝗲.

Shaxda Beesha
Gardheere Samaale
Gaaljecel
Degoodiya
Masarre
Ciise

Samaale, waa aabaha faraca koox beelo waaweyn oo ka tirsan Soomaalida. Beelahaasi waxaa ka mid ah Dirta, Hawiyeha, Gardheere, Meyle, Ajuuraanka kuwaasi oo dhamaantood laga helo deegaano badan oo ka tirsan Geeska Afrika. Intaas waxaa dheer, beelaha Samaale waxay si rasmi ah u degaan Soomaaliya,  Itoobiya . Sidoo kale waxaa tiro fiican degan tahay gobolka NFD ee wadanka Kiinya.

Sidoo kale fiiri
Beelaha Soomaalida

Tixraac

Qabiilada Soomaalida
Soomaali
Dadka Soomaaliga
Beelaha Hawiye
Degoodi

Dagoodi (; ) waa beel ka mid ah Beelweynta Gardheere Samaale ee dadka Soomaalida, kuwaasi oo deegaan ku ah wadanka Soomaaliya, Kiinya iyo Itoobiya.

Hordhac
Beesha Degoodiya waxay ka tirsan tahay beelweynta Saransoor Gardheere Samaale ee laga helo deegaano badan oo ka tirsan Geeska Afrika. Ilma Saransoor waa afar oo kala ah: Gaaljecel Saransoor, Dagoodiye Saransoor, Ciise Saransoor iyo Masarre Saransoor.

Shaxda Beesha 

Gardheere Samaale
Degoodiya
 Gaaljecel
 Masarre
 Ciise

Samaale 
Samaale, waa aabaha faraca koox beelo waaweyn oo ka tirsan Soomaalida. Beelahaasi waxaa ka mid ah Dirta, Hawiyeha, Gardheere, Meyle, Ajuuraanka kuwaasi oo dhamaantood laga helo deegaano badan oo ka tirsan Geeska Afrika. Intaas waxaa dheer, beelaha Samaale waxay si rasmi ah u degaan Soomaaliya,  Itoobiya . Sidoo kale waxaa tiro fiican degan tahay gobolka NFD ee wadanka Kiinya.

Sidoo kale fiiri
Beelaha Soomaalida

Tixraac

Qabiilada Soomaalida
Soomaali
Dadka Soomaaliga
Beelaha Hawiye
Samaale

Samaale (; ) sidoo kale loo qoro: Samaal, Samaali, waa beelo dhowr ah oo ka tirsan dadka Soomaalida, kuwaasi oo deegaan ku ah wadanka Soomaaliya, Kiinya iyo Itoobiya. Samaale waxaa la aaminsan yahay inuu yahay meesha uu ka yimid magaca Soomaali.

Hordhac
Samaale, waa aabaha faraca koox beelo waaweyn oo ka tirsan Soomaalida. Beelahaasi waxaa ka mid ah Dirta, Hawiyeha, Gardheere, Meyle,   Ajuuraanka, Yahabur, Hubeer, Gariife, Hammarre, Harire, iyo Karuur; kuwaasi oo dhamaantood laga helo deegaano badan oo ka tirsan Geeska Afrika. Intaas waxaa dheer, beelaha Samaale waxay si rasmi ah u degaan Soomaaliya,  Itoobiya . Sidoo kale waxaa tiro fiican degan tahay gobolka NFD ee wadanka Kiinya.

Beelaha 
Sida lagu sheegay buugaag taariikhi ah, Bahweynta Samaale waa labo meelood dadka Soomaalida, waxayna salka ku hayaan sagaal oday oo kala ah:
Garre:tuuf iyo quraan 
 Irir: Dir iyo Hawiye.
 Gardhere : Gaaljecel, Degodi 
 Maqarre:  Dabarre and Irrole
 Yahabur: Hubeer
 Xammarre(Xarmalle):Ajuuraan 
 Hariire
 Karuur

Dir

Dir, magaca saxda ah: Abukar waa beelweyn ka tirsan qabiilada Soomaalida taasi oo juquraafi ahaan degta afar wadan oo ku yaala Geeska Afrika. Beesha Dir waxaa laga helaa dhamaan deegaanada Shanta Soomaaliyeed kuwaasi oo kala ah: Djibouti(ahaan jirtey: French Somaliland(1)), Soomaaliya(ahaan jirtey: British Somaliland(2) iyo Italian Somaliland(3)), wadanka Kenya, Gobolka Waqooyi Bari(4) iyo dalka Itoobiya, deegaanka Soomaali Galbeed, iyo sidoo kale Deegaanada Oromia iyo deegaanka Canfarta(5).

Hawiye
Hawiye () waa beel ka mida qabiilada Soomaalida, kuwaasi oo ku dhaqan deegaano ka tirsan wadanka Soomaaliya, Itoobiya, iyo Kiinya. Sida lagu xusay taariikhda, beesha Hawiye waxay walaalo yihiin Beesha Dir iyagoo ku wada abtirsada odayga Irir Samaale. Hawiye ayaa kow ama laba kaga jira badnaanta tirada qabiilooyinka soomaalida, waxay degaan caasimada Muqdisho.

Gardheere 
Gardheere Samaale (waa curadka Samaale). Waxaa ka farcamay oo uu dhalay Garjante Gardheere, Riyale Garjante, Mataan Riyaale, oo isna dhalay Saransoor Mataan. Ilma Saransoor waa afar oo kala ah: Gaaljecel Saransoor, Dagoodiye Saransoor, Ciise Saransoor iyo Masarre Saransoor.

Sidoo kale fiiri
Beelaha Soomaalida

Tixraac

Qabiilada Soomaalida
Soomaali
Dadka Soomaaliga
Beelaha Hawiye
Madhibaan

Madhibaan () sidoo kale loo yaqaano Midgaan, waa beel ka mid ah qabiilada laga tirada badan yahay ee ka tirsan dadka Soomaalida, kuwaasi oo deegaan ku ah wadanka Soomaaliya iyo Itoobiya.

Hordhac
Beesha Madhibaan waxay ka tirsan tahay beelaha laga tirada badan yahay ee laga helo deegaano badan oo ka tirsan Geeska Afrika. Intaas waxaa dheer, beeshani waxay si rasmi ah u degaan dhamaan magaalooyinka Somaliland. Sidoo kale, magaalada Jigjiga iyo Diridhabe waxaa ku dhaqan tiro badan oo Madhibaan ah.

Magaca beeshu wuxuu ka yimid ereyga Madhibe (qof aan dhib lahayn), markii dambe loo bedelay Madhibaan.

Taariikh
Tirokoob la sameeyay 1960kii waxaa lagu sheegay in beesha Madhibaan ahayd 20,000 qof, kuwaasi oo intooda ugu badan ku noolaayeen Waqooyiga Soomaaliya.

Waxaa taariikhda lagu sheegay in beesha Madhibaan ay kasoo farcameen  daarood ismaaciil  . Waxay ahaayeen dad ugaadhsato ah, taasi oo keentay in laga sooco bulshada inteeda kale. Dadka Soomaalida ah inteeda u badan waxay ahaan jireen xoolodhaqato iyo beeroley; taasi oo keentay in si khaldan loo arko dadka ugaadhsatada noqday.

Si kastaba ha ahaatee, beesha Madhibaan iyo dhowr qabiil oo kale waxaa loo yaqaanaa Tumaal; taasi oo asal ahaan ka timid xirfada biraha ay beelahasi ku shaqaystaan.

Dadka Caanka ah
Maryan Mursal Ciise, fanaanad ku heesta Af-Soomaaliga.

Sidoo kale fiiri
Beelaha Soomaalida

Tixraac

Qabiilada Soomaalida
Soomaali
Dadka Soomaaliga
Muuse (beel)

Muuse () sidoo kale loo yaqaano Muuse Dheriyo, waa beel ka mid ah qabiilada laga tirada badan yahay ee ka tirsan dadka Soomaalida, kuwaasi oo deegaan ku ah wadanka Soomaaliya iyo Itoobiya.

Hordhac
Beesha Muuse waxay ka tirsan tahay beelaha laga tirada badan yahay ee laga helo deegaano badan oo ka tirsan Geeska Afrika. Intaas waxaa dheer, beeshani waxay si rasmi ah u degaan dhamaan magaalooyinka Somaliland. Sidoo kale, magaalada Jigjiga iyo Diridhabe waxaa ku dhaqan tiro badan oo Madhibaan ah. Caasimada wadanka Djibouti waxaa ku dhaqan tiro badan oo Muuse dheriyo ah.

Magaca beeshu oo sax ah wuxuu ahaa Reer Sheikh Muuse.

Taariikh
Tirokoob la sameeyay 1984kii waxaa lagu sheegay in beesha Muuse ahayd 12,000 qof, kuwaasi oo intooda ugu badan ku noolaayeen Waqooyiga Soomaaliya.

Waxaa taariikhda lagu sheegay in beesha Muuse kasoo farcameen Maxamed Gorgaate Hawiye. Waxay ahaayeen dad ugaadhsato ah, taasi oo keentay in laga sooco bulshada inteeda kale. Dadka Soomaalida ah inteeda u badan waxay ahaan jireen xoolodhaqato iyo beeroley; taasi oo keentay in si khaldan loo arko dadka ugaadhsatada noqday.

Si kastaba ha ahaatee, beesha Muuse, Yibirta iyo Madhibaan iyo dhowr qabiil oo kale waxaa loo yaqaanaa Tumaal; taasi oo asal ahaan ka timid xirfada biraha ay beelahasi ku shaqaystaan.

Dadka Caanka ah

Cumar Dhuule, fanaan ku heesa Af-Soomaaliga.

Sidoo kale fiiri
Beelaha Soomaalida

Tixraac

Qabiilada Soomaalida
Soomaali
Dadka Soomaaliga
Diridhabe

Diridhaba (; ; ; laga wado. "Meel raaxo", ;  laga soo xigtey: meeshii Dir ku dhaqneyd) waa caasimad ku taala wadanka Itoobiya taasi oo degan yihiin Soomaali, Oromo, Canfar iyo Amxaaro.

Sida lagu sheegay buuga la yidhaahdo "Futuh Al Habasha: Conquest of Abyssinia", deegaanka waxaa loo bixiyay magaca Diri Dhaba markii ay soo dageen beesha Dir ee Soomaalida ah wakhti lagu qiyaaso shan qarni ka hor.

Muuqaalo

Sidoo kale fiiri
Magaalooyinka Itoobiya
Jigjiga
Soomaali Galbeed

Tixraac

Itoobiya
Soomaali
Dadka Soomaaliga
Summad kimikeed

Summad kimikeed waa Gaabin ama ka dhigis magac yar curiyeyaasha. Dhamaan curiyeyaasha dabiiciga ah waxa ay leeyihin summad ka kooban xaraf ama saddex, sida badan xarafka ugu horreya waa la weyneeyaa.

Dhammaan summadaha kimikeed waxaa laga helaa Jadwalka Curiyayaasha waxaa loo adeegsadaa Isle'eg Kimikeed :

Summado
Curiye
Summad kimikeed
Hedo Türkoğlu

Hidayet  "Hedo" Türkoğlu (; waxaa uu ku dhashay 19 Maarso, 1979 magaalada Istanbul) waa ciyaaryahan Kubadda-Kolayga oo caalami ah. Hedo waxaa uu u dhashay dalka Turkiga waxaa uuna ciyaaraha ka fadhiistay sanadku markuu ahaa 2015kii, wuxuu hore 15 xilli ciyaareed ugasoo dheelay Horyaalka Kubadda-Kolayga ee Wuqooyiga Ameeriko ee loo yaqaan NBA-da asagoo usoo saftay lix kooxood oo ka tirsan NBA-da. Hedo iminka waa Gudoomiyaha Xiriirka Kubadda-Kolayga ee dalka Turkiga.
Turki
Ciyaaraha
Rako Raaxo

Degmada Rako Raaxo Waxa Ay Ka Mid tahay Degmooyinkii gobolka Bari lagu asaasay.
waa magaalo Ku Taala Gobolka Bari Waxana La Asaasay 1930 Ku Dhowaad Waxay Ay Ku Taal Dhul Daaqsimeed Waxa Ay Caan Ku Tahay xoolaha Nool Waana Sababta Lo Degay Deegaanka 
Waxa Hoosta Degmada Ilaa 20 Tuulo iyo Kamaam Yar yar 

Degmada Waxa Ay Leedahay Goobaha Asaasiga ah Oo Dhan sida :
1.Goobaha Caafimadka oo Ila 8 Xarumood ah Kuna Kala Yaal Magalada Rako Iyo Tuulooyinka Mch Yo 

2. Dugsiga Hoose Dhexd Sare Iyo Macaahiida Shareecada iyo Cafimaadka
3. Xarumaha Ciidamada Saldhigyo Iyo Kastan
4. Xarumaha Hayada Bisha Cas Lanqeyrta Cas  
Ceelbiyood Magalada Rako 2 Ceel Biyood.

Degmada Rako  Waxay Xuduudo la Wadaagta Degmooyinka Bayla Isku Shuban Qardho waaciye.
Degmada Waxa La Magacaabay 1987 Diii
Doorashada guud ee Somaliland (2017)

Doorashada madaxtinimada Somaliland () waa doorasho la qorsheeyay in lagu qaban doono Somaliland 27 Maarso 2017 taasi oo lagu dooran doono Madaxweynaha iyo Golaha Wakiilada wadankaasi. Madaxweynaha talada haya Axmed Maxamed Siilaanyo uma ordi doono muddo labaad.

Hordhac 
Doorashada baarlamaaniga ahaayeen sabab in lagu qaban doono Somaliland ee September 2010,  iyo ayaa ugu danbeyn loo muddeeyay 26 June 2015,  laakiin ay sabab u tahay unpreparedness Guddiga Qaranka ee doorashooyinka Guurtida kordhiyay muddada xilka ee muddo 21 bilood ee hore ee September 2015. Bishii November 2015 Musa Biixi loo doortay musharaxa madaxweynaha talada haya ee Xisbiga Kulmiye. Musharaxa madaxweynaha ee Xisbiga UCID waxay noqon doontaa Jamal Ali Hussein. Hussein noqday musharraxa xisbiga ka dib markii xisbiga Faysal Cali Waraabe ayaa ku dhawaaqay inuu doonayo inuu mar dambe ma ay maamulaan ka dib markii laga badiyay labadii doorasho ee hore. Si kastaba ha ahaatee, weli Waraabe hogaamiyaha xisbiga

Tixraacyada 

 2017
 2017 doorashada ee Africa
 2017 ee Somaliland
Doorashooyinka Somaliland

Wadanka Somaliland waxaa ka dhacda doorasho Madaxweyne iyo Baarlamaan shantii sano mar. Doorashadani oo ah heer qaran waxaa codbixin (vote) sameeya bulshoweynta ku dhaqan deeganadaasi. Madaxweynaha ayaa waxaa loo doortaa inuu xilka hayo muddo shan sanno ah. 
Sidoo kale Golaha Baarlmaanka ayaa loo codeeyaa; kuwaasi oo u kala baxa Golaha Guurtida oo ka kooban 82 xubnood; iyo Golaha Wakiilada oo ka kooban 82 xubnood.
Guud ahaan, Somaliland waxaa ka jira tiro xisbiyo ah kuwaasi oo u tartama jagada madaxweynaha iyo kuraasida golayaasha.

Doorashada guud ee Somaliland, 2017 

Doorashooyinka guud ee la qaban doonaa in Somaliland ee June 2015 si loo doorto ee  Madaxweynaha iyo  Golaha Wakiilada. Bishii April 2013  Golaha Guurtida u codeeyay in ay kordhiyaan muddada baarlamaanka laba sano oo kale, si ay u simo doorashada madaxweynaha.

Doorashooyinka Soo Maray Somaliland 
L

Doorashada Madaxweynaha Somaliland 2010 
Doorashada ayaa dib u dhigay dhowr jeer ay sabab u tahay xasilooni, iyo ayaa ugu danbeyn lagu qabtay on 26 June 2010.

Doorashadii baarlamaanka 2005 

Doorashaddii Baarlamaanka ee dhacdey 2005kii wax ka dambeeyey oo gole la doorto ma jiraan, sababaha loo dooran waayeyna waxaa ka mid ah:- 1- Siyaasad cad oo doorasho lama laha.

2.Golahan wakiiladda ee la doortey oo aan diyaar u ahayn in la bedelo.

3. Kala xadaynta Xudduudaha degmooyinka oo aan wali la ansixin

4. Bulshadda reer Soomaaliland oo aan dhaqan u lahayn doorashada se ay dhaqan u leeyihiin xulashadda.

Doorashada Madaxweynaha 2003

Sidoo kale eeg 
 Jadwalka Doorashada
 Nidaamka Doorashada

Tixraacyada

Links Dibadda 
 Doorashooyinka Afrika Database
 Somaliland sharciga doorashada

 Doorashooyinka Somaliland
Codbixin

Codbixin (; ) waa nidaamka koox dad ah ku doortaan hogaamiye (sida Madaxweyne, Ra'iisalwasaare, xubin ka tirsan golle iyo wixii la mid ah). Sida caadiga ah waxaa jirta dhowr arimood oo ka horeysa codbixinta. Marka ugu horeeysa qof ayaa isa-soo-sharaxa, ka dib dadka u soo bandhiga sababta uu ugu qalmo jagadaasi. Markaas ka dib ayaa doorasho la qabbtaa taasi oo loo codbixiyo dhowr musharax ee tartanka ku jiray.

Hordhac
Codbixintu waa nidaam ka mid ah doorashada lagu doorto qof ama koox jago ka qabata meel. Doorashadu waxay noqon kartaa mid siyaasaded ama mid bulsho, sida ganacsi, urur ama koox kale oo ka mid ah bulshada.

Siyaasada
Marka laga hadlayo codbixinta waxaa muhiim ah in marka hore meesha jirto dimoqraadiyad u ogol shacabka ineey dhiibtaan codkooda.

Sidoo kale fiiri
 Doorasho
Doorashooyinka Soomaaliya
Doorashooyinka Somaliland

Tixraac

Doorasho
Cumar samatar



Taariikhdii halgamaa cumar
Halgamaa cumar samatar waxa uu ku dhashay dagmada caluula ee gobolka Bari soomaaliya sanadii 1905 halkaas oo uu kuso bar baaray wax barashadiisa asaasiga ahna uu kusoo qaatay, cumar ilaa yaraantiisi waaxa uu aad u jeclaa sidii uu dhulkiisa u difaaci lahaa oo gumaysihii xiligaas soomaaliya kusoo duulay uga xoran lahaa waana tan ku kaliftay in isaga oo dhalinyaro ah bilaabo halganka gumaysi ladirika ah.

Halgankii cumar samatar
mudo kadib halgamagu waxa uu usoo wareegay gobolada dhexe ee somalia halkaas oo ahayd meeshi uu kabilaaby halganka gumaysi ladirika ah dagaaalkii ugu horeeyay ee dhexmara cumar iyo talyaaniga waxa uu dhacay 09/november/1925 waxaana jabwayn soo gaaray gumaystaha lagana qabsaday dagmada ceel buur iyo toolooyin hoos yimaada.

20 bidhii 11 isla sanadkii 1925 dagaal lagu hoobtay oo ka dhacay meel u dhaxaysa degaanka budh-budh iyo dagmada buula burde ayaa waxa halgamayaasha u suuro gashay in ay dagaalkaas ku dhilaan horjoogihii ciidanka gumaystaha oo lagu magacaabi jiray (lieutenant colonel splendorelli), inkastoo halganku socday mudo 6 bilood ah hadana dagaaladaas isdaba jooga ahaa waxaa gumaystaha kasoo gaaray jab aad u xun waxaan gacantiisa ka baxay dhulal badan oo uu gumaysanaayay. mudo kadib talyaanigu waxa uu ku guulaystay in uu kataqaluso ciidanki uu halgamaa cumar hogaaminayay, halgamaaguna wa uu u baxsaday wadanka ethopia oo dagaal kula jirtay talyaaniga.

inkastoo aaysan dadka somaliyeed wax badan kalasocon taariikhda halgamaaga hadana goobaha taariikhiga ah ee halgamaaga loogu magacdaray waxaa ka mid ah iskuulka weyn ee magaalada Galkayo cumar samatar secondary school (CSSS)

Xiriika halgamaga iyo ethiopia 
xiriirka wada mideeyay cumar iyo Ethopia waxa uu ahaa in ay lawada dagaalamayeen gumaystihii talyaaniga waana arinta keentay in halgamaagu uu taageero saanadee ka helo boqortooydii xiligaas itoobiya katalinaysay, sido murkii uu soo dhaaday halganku waxaa halgamaaga loogu magacdaray jaamacado kuyaala Ethiopia iyo meelo kale oo halbowle u ah bulshada.
Maslax Maxamed Siyaad Barre

Maslax maxamed siyaad barre waa wiil uu dhalay madaxwaynihii
Hore ee jamhuuriyaddda federalkaa somaliya maxed siyaad barre.
Waxaa uu marar kala duwan u soo tartamay jagad xilka madaxweyne ee somaliya balse kuma guulaysan
waxa lagu xasuustaa inuu ahaa ninkii bixiyay amarkii lagu laayay dhalinyartii ka soo jeeday waqooyi ee lagu dilay dhamaantood xasuuqii jasiira
Koonfur Galbeed

Koonfur Galbeed ama   Dowlad goboleedka Koonfur galbeed ee soomaaliya sidoo kale loo yaqaan Koonfur Orsi ama Koofur Orsi waa maamul goboleed ku yaalo koonfur galbeed  Soomaaliya. Koonfur galbeed waxay ka koobantahay gobolada Baay, Bakool iyo Shabeellaha Hoose, waxayna xuduud la leedahay  doowlad goboleedyada Jubaland iyo Hirshabelle. Maamulkaan  waxaa aas aasay Xasan Maxamednuur Shaatigaduud iyo Maxamed Ibrahim Xaabsade oo kawada tirsanaa hogamiyayaashi RRA.

Taariikh
Hakan Çalhanoğlu

Hakan Çalhanoğlu (, waa cayaaryahan u dhashay wadanka Turkiga, wuxuuna hadda u ciyaaraa kooxda Bayer04 Leverkusen ee ka dhisan dalkaasi Jarmalka oo ah dalka uu ku dhashay islamarkaana kusoo barbaaray.
Turki
Ciyaaraha
Roob la Dhac

Roobla dhac[?] () magaca Saynis Arachnid, waa cayayaan (xasharaad) ka mid ah bahda dulinka yaryar taasi oo midabkeedu yahay casaan (gaduud), meelaha qaar ku nool carada, dhirta iyo xayawaanka. Dulinkani wuxuu qaniinta noolaha ay saaran tahay si ay uga hesho dhiig ay ku noolaato. 

Dulinkani wuu ka duwan yahay shillinta iyo gofaneha.

Magaca

Faallo

Roob la dhac Waa noole ka mida cayayaanka la helo xiliyada roobka iyo rayska. Waxay isku bah yihiin caarada, kuwa ugu yaabka badan cayayaanka ayuu ka mid yahay, marka labku rabo in uu u tago dheddigga wuxu minadiisa ku shubaa laan ama caleen geed, ka dib na wuxu jeexaa dhabbo tilmaameysa halka minadiisa uu dhigay, dheddiga ayaanka badan ee hela dhabbahaas ayaa raaca,  ka dib na ku fariisata minadii, halkas oo ay ku rinto.

Qoraalo Kale
Kaneeco
Tukhaan
Duqsi
Baranbar
Shillinta

Tixraac

Xasharaad
Xayawaan
Dulin
Caafimaad
Saynis
Kulqaate

Kulqaateha Kimistari ee Teermodynamika (Ingiriis : Endothermic reaction) waa falgal u baahan jabinta la xiriirta walxaha islafalgal ama ama ku dhex jira falgalka ee Tamarta kana weyn tamarta walxaha ka dhasha falgalka. Sidoo kale u baahan u rogista falgalka Kul looga keenay dibedda kaasoo ka dhigaya falgal. sidaa daraadeed waxaan oranaynaa waa falgal dhuuqaya Kulka, kulkaas la'antiis ee lagu kordhiyay maba billowdeen falgalka mana sii socdeen. Wuxuu dhacayaa falgalka dhanka dhuuqista kulka dhexbartanka wareegga.

Kororka Heerkulka sida falgalladaan oo kale waxaa ka dhalanaya kororka degdegga falgalka sidoo kale jihada falgalka ee dhanka jihada hore (ee Falgal gadismikara). Iyo falgallada nuuga kulka waana lidka falgal kul bixiye, kaasoo ka soo baxo kulka. Tussale falgal kul bixiye ku gubashada Alwaaxa Ogsajiinka hawada.

Si kastaba howsha jabinta Dabar kimikeed ee ka dhex-jirta islafagallada ee howlgal kasta kimikeed waxay u baahantahay xaddi asaasi ah ee tamarta (Tamar kicin). waxa uu u soconayaa falgalka nuuga kulka qaabkaan soo socda :
 Falgallo + Tamar ← Natiijooyinka

Tusaale : Haddii aan soo marno uumi Biyo ee oogada Dhuxul Dhagax waxaa socda falgal nuugaya kulka :

 .

Waxaa ka dhalanaya neef Hydrogen iyo neef Kaarboon hal ogsaydh.

Xogaha 

Kimistari
Konyaspor

Konyaspor () Waa koox-banooni oo ka dhisan magaalada Konya ee dalka Turkiga. Koodani waxaa la aasaasay sanadku markuu ahaa 1922dii.

Tixraac

Eeg waliba 
 konyaspor.org.tr/
 SOCCERWAY
 SOFASCORE
 FLASHSCORE
 Transfermarkt
 Globalsportsarchive

Naadiyaasha kubada Cagta
Turki
Ciyaaraha
Arrin xasaasi ah

Arrin xasaasi ah ama xarfo kala macna ah (Ingiriisi: Case sensitivity) waa halbeeg loo adeegsado in laga tusaalo qaato xaalad ah xarfo isbedela ama aan u dhigmin saami ahaan sida xarfaha waaweyn iyo xarfo yaryar xarfaha Af-Ingiriisiga ee hab kale ah mana jiro wax farqi ah oo u dhexeeya (A) iyo (a) dhawaqoodu waa isku mid laakiin qeyb ka mid ah Luqadda Borogaraaminta tusaale ahaan farqiga u dhexeeya Doorsoome Case iyo case arrinkaas waxaan leenahay  Luqadda C tusaale isku mashquulinta arrinta xarafka waxaan leenahay ma xaraf weyn baa mise xaraf yar waxaa jirta arrinkaas mid u dhigma sida Visual Basic aan loo eegin xaaladda xarafka.
Tusaale kale marka aan dooneyso in aad furto email Email waxaa laga yaabaa in aad la kulanto qoral ah waxaa laguugu wargelinayaa inaad iska hubiso keyboard Caps Lock ma shaqaynayo waa in aad qortaa Ereysir passord waxaad qori PASSWORD taasoo loola jeedo habka inuu u qaadan doono midda hore ka duwantahay midda dambe haddii ay tahay xasaasi xarfaha ee uu haysto u shaqaynay si lid ka lid ah.

Ereybixin Teknooloji
Waalo Sandheer (noole)

Waalo sandheer ) waa noole la moodo sida dooliga oo ku nool dhulka kulul ama lama degaanka ah. Waalo Sandheerta waxaa laga helaa meelo badan oo ka mid ah Geeska Afrika; gaar ahaan gobolada Waqooyiga Soomaaliya.

Muuqaal

Sidoo kale fiiri
Dooli

Tixraac 

Noole
Xayawaan
Dishiishe

Dishiishe () Mohammud Ahmed Harti Amaleh Abdi Muhammad Abdirahman Jaberti; sidoo kale loo qoro Dashiishe, Dishishe, Dashishle Waa qabiil ka tirsan hello Daaroodka, ee Dadka Soomaalida. Dishiishuhu waxay deegaan ku yihiin wadanka Soomaaliya (gaar ahaan gobolada Puntland ee  Bari, iyo Sanaag iyo, deegaano ka mid ah Dalka Cumaan, magaalada Kismaayo iyo deegaano kale oo ka tirsan  Soomaaliya. Dishiishe waxay soohdin la leeyihiin Dhanka Bari Majeerteen, Galbeedk Warsangeli. Dishiishuhu wuxuu ka mid yahay beelaha Mooracase ee hoostaga Daaroodka. Waana Beel aad loogu qadariyo tit Boosaaso iyo Hareeraheeda oo ah Degaanka ay Taariikh ahaan Degaan. 

Qabiilada Soomaalida
 Dadka Soomaaliga
 Soomaali

Hordhac

Dishiishe waa qabiil ka mid ah qabiilada Mooracase ee Daarood kana sii ah Harti. Qabiilkaan waxuu ku badanyahay woqooyiga gaar ahaan gobolada Bari & Sanaag, degaano ka mid ah dalalka Cumaan iyo Yemen. Beeshaani waxay leedahay Ugaastooyo soo jireen ah oo maamuli jirtay deegaanada beeshu degto, sidoo kale beeshaani waxay gundhig u tahay Horumarka dhaqaale, Ilbaxnimo iyo Amni ee ka hana qaaday gobolada Woqooyi Bari soomaaliya wixii ka dambeeyay Burburkii dowladii dhexe ee dalka, Waana beel bulshooyinka Soomaaliyeed ku soo dhoweysay deegaanadeeda oo ay ugu horayso Magaalada Boosaaso.

Daarood
Daarood waa beel ka mid ah beelaha Soomaalida kuwaasi oo degan Geeska Afrika. Beesha Daarood waxaay degtaa wadanka Soomaaliya (gobolada dhexe ), wadanka Itoobiya iyo deegaano ka tirsan wadanka Kiinya.
Guud ahaan, beesha Daarood waxaa ka farcama reero badan oo ka mid yihiin: Mareexaan, Ogaadeen, Harti Maxamud Harti, Maxamed Harti iyo Ahmed Harti),  reer Darawiish, Lailkase iyo beelo kale.

Lahjadaha ay ku hadlaan daaroodku waa ay kala duwan yihiin oo iskuma dhowa, tusaale ahaan meesha ay kuwa dega Itoobiya lahjad gooni ah uga hadlaan kuwa dhinaca bari degana lahjad gaara ayay ku hadlaan, kuwa sanaag segana lahjad gaara ayaabay ku hadlaan.
Asal ahaan odaygii Daarood ahaa waxa uu ku yimid Yaman Jabarti Ismaaciil isaga oo sheekh ah oo faafinaya diinta Islaamka gaar ahaana waxa uu ka soo degay meel u dhaw degmada Laasqoray ee gobolka Sanaag waxaa uu mudo diinta Islaamka ka faafinayey dhulka Bariga iyo Bartamaha Geeska Afrika. Daarood waxaa dhashay Doombiro Dir.

Sidoo kale fiiri
Beelaha Soomaalida

 Islām​—The Way to God by Submission

Tixraac

Qabiilada Soomaalida
Soomaali
Dadka Soomaaliga
Macluumaadka Soomaaliya
Qiime suuqeed

Qiime Suuqeed (Ingiriisi: market value) Waa sicirka ay wadaagaan mid ka mid ah hantida hab ku dhisan tartan. Sida badan  waxaa loo adeegsadaa qiime suuqeed isdhaafsi leh Qiime Suudeed Furan ama Qiime loo dhanyahay ama Qiime suuqeed loo dhanyahay, iyada oo ay jirto haddana ereyadaas waxa ay leeyihiin qeexitaanno u gooni ah hab ah halbeegyo kala duwan, wayna kala duwnaan karaan duruufaha qaar.

Qeexis 
Waxa loo yaqaan halbeegyada qiimayneed ee caalamiga ah Qiime suuqeed in ay tahay "qiime lawada ogyahay kaasoo ay dhacayso in la isdhaafsado hanti uun ee taariikh qiimayn ka dhexaysa iibsade diyaar ah iibiye diyaar ah ee ah hab heshiis udhexeeya dhinacyo kala madaxbannaan dano ahaan kaddib kala iibsi qumman, taasoo labada dhenac ka dhigaysa kuwo u dhaqmaya ogaal xikmadeysan iyo isdhibsi la'an."

Qiime suuqeed waa fahan ka gaar ah Sicir suuq, kaasoo lagu yaqaan in uu yahay "Sicirkii ay suuragal u ah qofka in uu qabto howl lagula macaamili karo", halka uu qiime suuqeedku yahay "qiime dhab ah ee qarsoon" sida uu qabo halbeegga aragtida. Waxaa la soo hadal qaadaa qaabkaan sida badan marka laga hadlayo xaaladaha  Suuqyada aan awoodda lahayn ama aysan jirin dhellitirnaan, taasoo aan oollin sicir suuqa ka baxsan mugdi galinaya qiime suuqeedka qarsoon ee xaqiiqiga ah. Si uu u noqdo sicirka suuqa mid qiime suuqeedkiisa loo dhan yahay, waa in uu yeeshaa suuqa awood macluumaad leh waana in uu ahaadaa mid mala awaalka la jaan qaadi kara.

Xogta 

 CAMA Resources & Technologies , (Computer Assisted Mass Appraisal & Property Tax Equalization)
 International Association of CPAs, Attorneys, and Management (IACAM) (Free Business Valuation E-Book Guidebook)

Suuqa Maaliyadda
Dhaqaale
Cilmiga bulshada
Qiyaasta dakhliga qofka

Qiyaasta dakhliga qofka waxaa loola jeedaa Af-Ingiriisi Per Capita waa Ereybixin Dhaqaale waxaa loola jeedaa madax kasta ama qof qof. Waana kan loogu adeegsiga badanyahay dhanka culuunta bulshada iyo tirakoobyada, sida badan waxa uu timaamaa dakhliga dhabta ah ee qof kali ah.

Xogta 

Tirakoob
Dhaqaale
Muhdi

Muhdi() (), waa qabiil ka tirsan beelaha
Dishiishe ee Dadka Soomaalida. muhdigu waxay deegaan ku yihiin wadamada Soomaaliya iyo Cumaan gaar ahaan gobolka Bari ee Soomaaliya Iyo gobolka Dufaar ee dalka Cumaan iyo deegaano ka mida Yemen.

Hordhac
waa beel ka mida beelaha waaweyn, waxaa la tuhmayaa tiro ahaan inay yihiin beesha ugu badan beelaha dishiishe. waxay si ballaaran u degaan gobolka Bari iyo gobolka Dhofar ee dalka Cumaan iyo meelo kale oo ka  mida Soomaaliya, Cumaan iyo Yemen.

Sidoo kale fiiri
Beelaha Soomaalida

Tixraac

Qabiilada Soomaalida
Soomaali
Dadka Soomaaliga
Danti

Daniele Lazzarin (20 Sebteembar 1981) ama Danti, waa fannaan u dhashay dalka Talyaaniga misana caan ku ah heesaha raabka, ahna mid kamid ah dadka adduunka ugu Talyaaniga.

Qaasaali

Iyadoo Two Fingerz
 2007 – Figli del caos
 2009 – Il disco finto
 2009 – Non prima delle 6:10 (iyadoo Vacca)
 2010 – Il disco nuovo/Il disco volante
 2012 – Mouse Music
 2014 – Two Fingerz V
 2015 – La tecnica Bukowski
 2015 – Danksy

Gumud
 Muusig
Xisaabaadka Qaranka

Xisaabaadka Qaranka ama Hababka Xisaabaadka Qaranka (NAS) waa fulinta farsamooyin xisaabeed dhammeystiran oo joogta ah si loo qiyaaso dhaqdhaqaaqa dhaqaalaha dal. Habkaas waxaa soo hoos galaya tallaabooyin aasaasi ah ee kala dhigdhigan kaa soo ku tiirsan Galid labajibbaaran. Dhanka qaabeynta noocaan oo kale howlaha xisaabaadka in lagu sameeyo kulliyadaha dhammaan dhinacyada qaab siman dhan kasta haba qiyaasee astaamo kala duwan, tusaale ahaan soo saarista iyo soo celiska waxa ka soo xarooda. Qaabkaan oo ah tab waxaa loogu yeeray qodobka ereybixin Xisaabaadka Qaranka ama si guud Isla-xisaabtanka bulshada. Waxaa arrinkaasi mi khilaafas sheegaya, xisaabaadka qaranka u uu yahay habab suurtagal ah in ay ka duwanaato caddeymaha dhaqaalaha ku xiran tababka. Natiijooyinka lawada wadaago in badan oo mabaadi'da guud xisaabaadka ganacsiga, waxaa laga qaataa xisaabaadka qaranka aragtiyada dhaqaalaha. Waxay ka dhigantahay Taxane xisaabaadka bulshada waa mid ka mid ah isku dhiska fahanka taasoo ka dhigan burqanka macaamilka dhaqaaleed ee uu sameeyo dhaqaale uun lana sameeyo xisaab dhammaan galinta safka tiirakeeda.

Tixraac

ön muhasebe programı

Tirakoobyo rasmi ah
Ladnaan

Ladnaan (; ) waa ereybixin guud ee xaalad qof ama koox, marka laga eego dhanka bulshada, dhaqaalaha iyo nafsad ahaan ladnaan ama caafimaad. Heerka ugu sarreeya ee istareexa waxaa loola jeedaa xaaladda qofka ama kooxda in ay tahay mid wanaagsan, halka ay xiriir la leedahay hoos u dhaca ladnaanta in ay tahay dhacdooyin xun xun. 

Waxaa loo adeegsadaa ereybixinta ladnaanta falsafadda  tilmaamaysa nooca nololeed ee qofi ku nooshahay. Daraasad falsafadeed baa lagu sheegay ladnaanta ama istareexa in ay tahay noocyo farabadan ee kala dawan dhanka aragtida. Waxaana soo hoosgalaya: aragtida reyn-reyn, aragtiyada oofinta doonista, iyo aragti liis qodobeed, Dhammaystirnaan, jihooyin ka mid ah aragtiyo isku dhex jirta. waxaa istareexa soo hoosgalaya meel muhim ah kana galaya aragtida adaabta isticmaalka hantida, waxaa ugu caansan Dantii yaqaannimo.

Dhaqaalaha waxaa ka mid ah, adeegsiga ereybixinta tirooyin fulineed qiyaas ku wajahan qiimaynta Tayada nolosha. Waana ereybixin macna wadaag ah ee Istareex iyo Hanti markaas ayaa la xadidayaa heerka ladnaanta iyadoo la isbarbar dhigayo xaaladda qof ama  koox sida uu qabo halbeeggaan.

Ladnaanta Caafimaadka

Ladnaanta Shaqada

Ladnaanta Cunnada

Tixraac

Tayada nolosha
Istareex
Ereybixinno dhaqaale
Karin (degaan)

Karin (, ) Waa magaalo ku taal Gobolka Bari Soomaaliya. Waxay kamid tahay magaalooyinka ugu facaweyn soomaaliya, 40 KM ayeey dhanka koonfureed ka xigtaa Magaalada Boosaaso waxaana la assaasay horaantii qarnigii 14-aad ee taariikhda miilaadiga, waxay ku taal deegaan Istaraatiiji ah oo ah Karinka Kala qaybsha Buuraha Calmiskaad & Calmadow, Waa qalcad dabiici ah.
 Liiska Magaalooyinka Soomaaliya
Magaalooyinka Soomaaliya

Taariikhda 
Karin waxay ku bilaabatay Beero si tartiib tartiib ah ayeeyna Isugu bedeshay magaalo,
Horaanta qarnigii 20-aad waxaa saldhig iyo xarun ciidan ka samaystay Faashiitihii Talyaaniga Xaruntaas oo ahayd mida Labaad ee ugu weyn ee Talyaanigu ku yeeshay Soomaaliya

Dhaqaalaha
Nolasha dadka oo badideed aad ugu xiran magaalada bosaso, waxay ku tiirsantahay wax soosaarka beeraha iyo maydiga (beeyada iyo fooxa) maadaama Magalaada karin ay dhexdooda kutaal labada Buurood e Calmadaw iyo  Calmiskaat kuwaaso ay kabaxaan xabkuhu.

Taariikh
Biyo kulule

Biyo kulule waa deegaan dalxiis iyo beero ku yaal meel u jirta 5 kilomitir Magaalada Boosaaso. Biyo kulule waxaa ku yaalla ceelal leh biyo diirimaad badan oo marka lagu dabaasho jirku ka helo faa’iidooyin caafimaad oo tiro badan.
Deegaan dalxiiseedkaan wuxuu ka mid yahay meelaha ugu caansan Dalka Soomaaliya ee loo dalxiiso. Tiro badan oo dalxiisayaaal ayaa booqda sanad kasta.

Taariikh
Ceelka iyo beeraha Biyo kulule waxay ka mid yihiin meelaha ugu caansan dalka Soomaaliya ee loo dalxiis tago.
Ceelka biyo kulule ka hor intuusan noqon goob dalxiis wuxuu ahaa beero iyo deegaan qurux dabiiciya leh. Xilli hore ayaa la bilaaabay in goobtan loo qaabeeyo goob dalxiis kadib markii la ogaaday inay tahay meel dalxiiska iyo caafimaadka ku wanaagsan.
Biyo kulule waxaa aad ugu soo dalxiis iyo caafimaad doonta Soomali badan oo ka yimaada gudaha iyo dibada dalka. Waxaa ka mid ah ceelasha kuwo hoos loogu dego oo aad ugu tegeyso jewi ka duwan kan caadiga ah, Inta badana ceelashaas waxaa loo isticmaalaa daaweynta cuduro badan oo kala duwan iyo u jimcinta jirka.

Tixraac
Boosaaso bari
Baalade

Deegaanka Baalade  waa deegaan aad u balaaran oo qaybo deegaan oo kala duwan leh, meelaha ugu muhiimsan deegaanka baalade waxaa ka mida Toga weyn ee baalade oo lafdhabar u ah guud ahaan deegaanka, Ceelasha baalade oo tiro badan, aaga Gaaca oo ah aag dalxiiska ku wanaagsan oo leh ilo biyoodyo aan go'in, Warro biyo jiifeen ah, Biyo dheceeno, beero iyo kaymo waaweyn oo dalxiiska iyo tamashlahaba ku wanaagsan, Deegaanka baalade wuxuu leeyahay ugu yaraan ilaa 120 (toddobo boqol) oo beerood oo isugu jira
Beero Cawsaadyo
Beero Khudaareed Waqtiile ah Iyo
Beeraha waaweyn ee ma guurtada ah ee geed miroodku ka boxo.
Waxaa kaloo deegaanku leeyahay ilaa 200 oo Xijji oo Isugu jira Beeyo & Maydi Iyo Inta badan geed xabkeedyada kale ee kala duwan.

Deegaanku wuxuu leeyahay maraaxil (Fariisino) so jireen ah oo badeecadaha lagula kala wareegi jiray walina lagula kala wareego, waxaana ka mida maraaxishaas
Fariisinka Gubato
Fariisinka Gerible
Fariisinka Isha gaaca
Fariisinka Ceelasha Baalade.
Deegaanku wuxuu leeyahay dhowr tuulo waxaana ka mida
Tuulada Conqor
Tuulada Ri'yi heshay 
Laas deero  Oo hoostaga deegaanka Iyo
Tuulada Gerible 
waxaa kaloo jira Meelo aad u fara badan oo la deegaamaystay Aanse heer tuulo gaarsiisnayn wali,

ilaha toga baalade waxay ka soo shubmaan buuraha kore ee soo foorora ee deegaanka habeeno.

Waxaana loogu magacdaray deegaanka iyo deegaanadiisa qaybo badan oo magaalada Bosaso gudeheeda ka mida sida Barxadda magaalada oo loogu magacdaray Gaaca oo ah Aag ka mida deegaanada deegaanka, Xaafada baalaade, saldhiga baalade, suuqa baalade, Iskoolka baalade, wadada baalade, meelahaan iyo meelo kale oo aad u fara badan.

Deegaanku wuxuu dhab ahaan qiimo badan u leeyahy nolosha ka jirta magaalada Boosaaso iyo nawaaxigeeda,
Boosaaso oo ah magaalo xeebeed deked ah Ajaaniib iyo Soomaali fara badani u soo ganacsi iyo xoogsi doonteen ayaa deegaanka Baalade iyo deegaanadiisu waxay qabilaan xilliga Bad xiranka ee aysan waxba dhoofin dhammaan xoolaha kala duwan ee ku xayirma Maxjarada iyo xerooyinka magaalada ee badu ka xirantay dhulal cawsaadyada kaydsan ee deegaanku si waafi ah ayeey ugu filan yihiin dhamaan xoolaha dhoofka ka baaqday tan iyo inta la gaarayo xiliga bad furanka xiga, Runtiina arintaani muhiimad weyn bey u leedahay samata bixinta dhaqaalaha iyo duunyada ummada soomaaliyeed Iyo in bosaso ahaato magaalo ganacsi ee soomaaliyeed oo leh damaanad qaad nolosha iyo quudka Xoolaha.

Dhanka kale deegaanka waxaa ku yaal Ceelka shirkada Gumco oo ah shirkada keliya ee biyaha siisa magaalada bosaso dhowaanna waxaa la fili karaa in Isha weyn ee Gaaca oo ah qaybta dhexe ee deegaanka la gasoo qabto biyo nadiif ah oo macaan oo magaaladu cabto.

 Juqraafiga Soomaaliya
Ingiriis (Dad)

Dadka Ingiriiska (; Af-Carabi: إنجليز) waa bulsho iyo qoomiyad ka soo jeeda wadanka Ingiriiska, kuwaasi oo ku hadla luuqada Af-Ingiriisi.:•

https://tv-english.club/articles-en/entertainment/25-unusual-facts-about-britain-and-british-people/.:•

https://www.businessinsider.com/elon-musk-family-tree?amp.:•

 https://www.babbel.com/en/magazine/difference-between-britain-england-and-the-uk#:~:text=English%20refers%20only%20to%20people,or%20England%20are%20considered%20British..:•

https://worldpopulationreview.com/country-rankings/english-speaking-countries.:•

https://www.aljazeera.com/amp/economy/2023/7/26/elon-musks-x-com-blocked-in-indonesia-under-curbs-on-porn.:•

https://www.lingoda.com/en/content/english-speaking-countries/#:~:text=The%20English%20language%20has%20approximately,single%20most%20popular%20second%20language..:•

Bilowggii 

Dadka Ingiriisigu waxay tixraacaan dadka haysta dhalashada Ingiriiska ama asal ahaan Ingiriiska. England waa mid ka mid ah quruumaha ka tirsan jasiiradda Great Britain. Waxay jasiiradda la wadaagtaa Scotland (Scots) iyo Wales (Welsh-ka).

England sidoo kale waa qayb ka mid ah Boqortooyada Ingiriiska oo ay weheliso Scotland, Wales iyo Northern Ireland. Sababtaas awgeed, dadka Ingiriisku waa dad Ingiriisah.

Asal ahaan, dadka Ingiriisku waxay ka soo farcameen Anglo-Saxon iyo Celts. Dadka Ingiriisida casriga ah waxay inta badan leeyihiin awoowayaal dalal kala duwan ka yimid. Badanaa, awoowayaashood waxay ka yimaadeen wadamada kale ee Yurub iyo adduunka intiisa kale.

Dhalashada 
Dad badan ayaa ka taga Ingiriiska si ay ugu noolaadaan dalalkii uu Ingiriisku gumaysan jiray. Kuwaas waxaa ka mid ah Ameerika, Australia iyo Kanada. Wadamada ay ku nool yihiin dadka ugu badan ee Ingiriisi ah, marka laga reebo Boqortooyada Ingiriiska.:• Waa Ameerika, Australia, Kanada, iyo New Zealand iyo Sub Hindiya''' Conitinent.:• !!

Dhaqdhaqaaqa jihada kale ayaa xitaa ka sii muhiimsan. Qiyaastii 40 ilaa 44 milyan oo qof oo ku nool waddamo kale ayaa gebi ahaan ama qayb ahaan ka soo jeeda Ingiriiska. Xogta tirakoobku waxay caddaynaysaa hadalladan.[8].!!

Muuqaalo 

https://www.pewresearch.org/religion/2015/04/02/religious-projections-2010-2050/.:•

Tixraac

Ingiriis (Dad)
Boqortooyada Midowday

Ururka Iskaashiga Islaamka
Gaaca

Gaaca, Ga'a; waa deegaan aad quruxsan oo soo jiidasho leh waxay Isugu jirtaa Beero iyo goob dalxiis  oo dabiici ah  oo leh ilo Biyoodyo aan go'in, Warro biyo jiifeen ah, Biyo dheceeno, Beero,  Biyo qulqulaya oo macaan  iyo  Kaymo waaweyn oo jiq ah oo dalxiiska iyo tamashlahaba ku wanaagsan, Ishana u roon. Gaaca waa deegaan barwaaqo ah waxaana ku nool Duur joog farabadan oo ay kamid yiihiin ugaadha noocyadeeda kala duwan, Noocyada shimbiraha dalka iyo noocyo badan oo Duur joogta qaybeheeda kale duwan ah.
 
Waxay ku taal Togga weyn ee Baalade, 30 KM ayeey dhanka koonfureed ka xigtaa magaalada Boosaaso.      
Gaaca waxay ka mid tahay meelaha ugu caansan ee loo dalxiis tago, waxaana aad u booqda dalxiisayaal Ajaanib & soomaali.

Barxadda Gaaca
Barxadda Gaaca waxay ku taal Ka soo horjeedka Xarunta Dowladda Hoose ee Magaalada Boosaaso, Jihada Galbeed ayeey Kaa qabaneysaa Marka la joogo Dhismaha Kowaad ee Dowladda Hoose ee Boosaaso, Barxadda Gaaca (Gaaca Square) Waa Fagaaraha Ugu ee Caansan Magaalada Boosaaso, Bartamaha barxadda waxaa ku yaal Aargada Magaalada,  waxay ku taal meel 4 Wado Isugu yimaadaan Waana Goobta kowaad ee dadweynuhu Isu Taggaan Xilliyada Fantasiyaha, Isu soobaxyada, Iidaha IWM.  
Dhismayaasha caaradka ku haya Barxadda qaybtood waxay magac wadaag la yihiin Barxadda Sida Dabaqa Gaaca oo ka mida Saraha ugu ku hareeraysan Barxadda.

Tixraac

Juqraafiga Soomaaliya
 Boosaaso
 Bari
Qorof

Wagardhac sidoo kale waxay degaan oo ah jifada labaad ee ugu balaran besha wagardhac waa degmo ku taalo gobalka galgadud. waxay udhaxeeysa degmada caabudwaaq iyo galinsoor. qiyaas ahan waxa degan 2,000 oo family. waxay leedahay laba ceel biyood. degmada waxaa degoo beesha wagardhac mareexan sade. gar ahaan waxaa degoo beesha reer allamagan. reer allamagan =waxay ukala baxaan saddex reer. waa reer maxamud allamagan, reer qeyr allamagan, iyo reer samatar allamagan. reer allamagan waa beeesha ugu badan beel weynta wagardhaceed. waxaa nabadoon u ah xasan yare cilmi. 

dadka caanka ah oo kadhashay beesha reer allamagan waxaa Ka mid ah mahamed haanoolato, oo kamid ahaa SYL. abwaan galayax, abwaan samatar murug, general abdi cigal iyo dad kale o badan. beesha reer allamagan waxay Kaloo degtaa magaalada caabudwaaq, degmada dhabad,iyo dhacdheer,Saaxo,Furinta Foore,Ramalo,Kaxandhaale.
.    2. reer alla magan ayaa ugu badan deegaankan  qorof oo guryaha ugu badan ka degan gaar ahaan reer kheyr allamagan

Deegaanada wagardhaceed waxaa ka mid ah Dhabbad,Saaxo,Kaxandhaale,Dacdheer,Balihowd,Haanbayle,Abudwaq,Furinta foore,

( 1 ) Dhabbad iyo Abudwaq waxaa ugu badan beesha ree wardheere oo ah beelaha ugu taariiqda badan mareexan Waxaana ka dhashay Prof Gacaliye, Abwaan cali dhagfiin, Abwan Xaaji ilkadahab, Abwaan Ciise isxaq, Wariye Yasin cise Wardhere , Prof Xasan Gacaliye, Dr bile salaad diini, Abwaan galad jacayl,General Abdi ashkir, General Gureeye galaal, Abdi xasan dige iyo Rag kale oo Taariikh kulahaa Geeska afrika
Wadaamogoo

Wadaamogoo waa degmo ka mida degmooyinka ku yaal Gobolada Somaliland. Waxay degmadu hoostagtaa gobolka Saraar.
Deegaanka waxa deggen beesha Solomadow

Muuqaal caan ah 

Wadaamogoo waxay u dhaxaysaa magaalooyinka Burco iyo Laascaano.

Waxaa lagu sheegay magaceeda maahmaah caan noqotay wakhtigii dagaalka SNM iyo keligii taliye Siad Barre. 

Maahmaahdaas oo ah: “Ninkii wadada Sheekh wanaag ku maroow, Wadaamogoo ayuu wadkaa yaal”.

Tixraac
Juurile

Juurile waa magaalo ku taala gobolka Bari ee wadanka Soomaaliya.
Magaalada Juurile waxay ka tirsan tahay Degmada Waaciye oo isu soo ururisa magaalooyin  iyo deegaano fara badan.

Waxbarashada
Magaalada Juurile waxay leedahay iskuulo lagu barto tacliinta assaasiga ah.

External links
jurile, Somalia

Tixraac
Mooracase

Mooracase (, ), Ahmed Harti Amaleh Abdi Muhammad Abdirahman Jaberti; sidoo kale loo qoro Moorasse, Moor'ase, Mourase waa qabiil ka tirsan beelaha Daaroodka ee Dadka Soomaalida. kuwaasi oo deegaan ku ah wadamadda Soomaaliya, Cumaan iyo Yemen.
Beelweynta Mooracase waxaa ka farcama dhamaan qabiilada Axmed Hartiga ee kala ah: Gabtaanle, Tiinle, Maganlabe, Iyo Dishiishe.

Daarood
 

Daarood waa beel ka mid ah beelaha Soomaalida kuwaasi oo degan Geeska Afrika. Beesha Daarood waxaay degtaa wadanka Soomaaliya (gobolada dhexe iyo Gedo), wadanka Itoobiya iyo deegaano ka tirsan wadanka Kiinya.
Guud ahaan, beesha Daarood waxaa ka farcama reero badan oo ka mid yihiin: Absame, Ogaadeen, Harti (reer Darawiish, Dishiishe, Majeerteen, Mooracase iyo Warsangali), Lailkase, Mareexaan iyo beelo kale.

Lahjadaha ay ku hadlaan daaroodku waa ay kala duwan yihiin oo iskuma dhowa, tusaale ahaan meesha ay kuwa dega Itoobiya lahjad gooni ah uga hadlaan kuwa dhinaca bari degana lahjad gaara ayay ku hadlaan, kuwa sanaag segana lahjad gaara ayaabay ku hadlaan.
Asal ahaan odaygii Daarood ahaa waxa uu ku yimid Yaman Jabarti Ismaaciil isaga oo sheekh ah oo faafinaya diinta Islaamka gaar ahaana waxa uu ka soo degay meel u dhaw degmada Laasqoray ee gobolka Sanaag waxaa uu mudo diinta Islaamka ka faafinayey dhulka Bariga iyo Bartamaha Geeska Afrika. Daarood waxaa dhashay Doombiro Dir.

Tixraac
Habar Awal

Beesha isaaq waxa ay kamid yihi
Beelwaynta dir
Waxyna ukala baxan 3
garhajis
habar jeclo
habar awal 
Somalilan waqoyi galbed somali
djabuuti 
Somali galbed

Abtirsinta Habar awal waa : Muse Suber Cabdiraxman/Awal Sheikh Isxaaq 
Cabdirahman sheikh isaxaaq waxa u dhalay Subeer ,Suberna waxa u dhalay Muse Muse ayaa si dhalay 6 Carura 
oo ah san io say ukala wawaynayen  :

1: Afgab Muse   2: Cali Muse 3: Cigale Muse   4: Cabdale Muse  5: Cise Muse  6: Sacad Muse 
Sas ayay ahayen Sas bayna u ka waynayen.
Cabdirisaaq Maxamuud Yuusuf (Afguduud)

Cabdirisaaq Maxamuud Yuusuf (Afguduud) Taliyihii Hore ee Ciidanka Booliska Soomaaliyeed ee Puntland Waxa uu ku Dhashay Magaalada Qardho ee gobolka Bari. Wuxuu ka mid yahay Saraakiisha Soomaaliyeed ee ugu Hawl karsan, Wadanisan, Looguna Muuqaal Aqoonsi badan yahay.

Hordhac
General Afguduud wuxuu ku dhashay magaalada qardho ee gobolka Bari sanadkii 1963,  waxbarashadiisa Dugsiga Hoose Dhexe wuxuu ku qaatay  Iskoolka Al-Azhar ee Magaalada  Qardho. Waxbarashada Dugsiga sare wuxuu ku qaatay Banadir Sare ee Magaalada Muqdisho. Wuxuu aqoonta Jaamacadeed ku qaatay  Jaamacada Umadda Soomaaliyeed "Somali National University".  

Wuxuu ku biiray Ciidanka Booliska Soomaaliya sanadii 1986, wuxuuna tababar ku qaatay kuliyadda Tababarka ciidanka Grosso  ee Magaalada Roma ee dalka Talyaaniga  Sidoo kale wuxuu tababaro dhowr ah ku qaatay meelo kala duwan oo dalka gudihiisa Iyo dibadiisa ah.
General Cabdirisaaq Afguduud wuxuu ka shaqeeyay qaybo badan oo Ciidanka Booliska Soomaaliya Iyo Ciidanka Xooga Dalka ah, Isagoo ka qabtay xilal hawlgal, xilal Tababar Iyo xilal Hogaamineed.   

General Afguduud wuxuu muujiyay Hawlkarnimo dheeri ah, Daacadnimo iyo Hufnaan mudada dheer uu ka tirsanyahay Ciidanka Booliska Soomaaliya. Wuxuu ka mid ahaa Saraakiishii ugu horaysay ee isu duway ee asaastay Ciidanka boliiska Puntland.  Xiliyadii kala duwanaa ee uu ahaa Taliyaha  Ciidanka Boliiska puntland waxaa lagu xasuustaa tababaradii  uu u kala diray dhamaaan Ciidamada Boliiska Puntland.
Sanadii 2014 markaas oo ahayd markii Labaad ee General Afguduud noqday Taliyaha Ciidamada Boliiska Puntland wuxuu u kala qaybshay ciidamada boliiska saddex qaybood  oo tababaro loogu kala  diray 
Kuliyadaha Boliiska ee dalka gudihiisa ku yaal
Xeryaha Tababarka boliiska ee Gudaha dalka Iyo      
Ciidamo Saraakiil  Iyo Saraakiil xigeen u badan oo loo qaaday Tababaro meelo kala duwan oo dalka dibadiisa ah. 
 
General Afguduud waa shaqsi ku Adadag saraynta sharciga, saraynta karaamada shacabka iyo karaamada Ciidamada Boliiska,  Waana Shaqsi ku hanweyn kuna dadaala Inuu  arko ama hogaansho ciidan tababaran, u dhamaystiran yihiin dhamaan agabyada ciidan ee daruuriga ah Kana muuqato Asluub & haykal ciidanimo.

Dhaqangelinta sharciga ee Soomaaliya
Vincent Aboubakar

Vincent Paté Aboubakar (dhashay 22 January 1992) waa laacib ciyaara kubadda cagta oo u dhashay dalka Kameroon wuxuuna hadda u ciyaara kooxda kubadda-cagta ee Beşiktaş ee ka dhisan magaalada Istanbul ee dalka Turkiga. Aboubakar waxaa lagu xusuusta goolkii u Masar ka dhaliyey daqiiqaddii 89aad ee finalkii Koobkii Umadaha Africa 2017kii, Goolkaas oo ay Kameroon ku qaaday Koobkii Umadaha Africa 2017.

Tixraac

Ciyaaraha
Yoonis (beel)

Yoonis (, ,  waa beel ka mid ah beelaha Dishiishe ee Dadka Soomaalida.  waxay deegaan wadanka Soomaaliya gaar ahaan gobolka Bari.

Hordhac
Yoonis waa beel soo jireen ah waxay leedahay mid ka mid ah Isimada soo jireenka ah ee gobolka [Gobol|Bari]]. Saldanada beesha xiligii ay sida rasmiga ah u talin jirtay waxaa fadhi u ahaa    Deegaanka Hantaara  oo ah deegaan weyn oo leh Marso taariikhi ah oo ay waxka dhoofsan jireen ganacsato  Carab u badan iyo ganacsato Soomaali ah, Beero waaweyn  iyo  Khooriga ugu weyn Dalka ee Gadiid badeedka mara Gacanka carabta gabaadsadaan  xiliyada dabayluhu kacaan  ee aan bada lagu safri karin, Gaadiidkaas oo Saldanadu ka qaadi jirtay  Khidmad.
Xirsi Gaataa

S/G Xirsi Siciid Gaataa Taliyihii ugu horeeyay Ciidanka Booliska Soomaaliyeed ee  Puntland Waxa uu ku Dhashay Magaalada  Boosaaso ee gobolka Bari Sanadii 1847. wuxuu ku dhintay Magaalada Hargeysa Sanadii 2017. Wuxuu ka mid ahaa Saraakiisha Soomaaliyeed ee Xiliga dheer soo shaqaysay, kuna caan baxay wadaniyada Iyo Hawlkarnimada.

Taariikh
 
S/G Xirsi Gaataa wuxuu ka mid ahaa saraakiisha soomaaliyeed ee Ugu saraysa uguna Go'aanka adag Xilligii xukunkooda, wuxuu caanka ku ahaa u hiilinta saraynta sharciga, dhowrista xaquuqda Iyo karaamada Ciidamada Iyo go'aan adayg. Taariikhdu markay ahayd 1947, Dusgi quraanka iyo  Dugsiga Hoose/dhexe Wuxuuu ku qaatay Magaalada Boosaaso.
Dugsiga Sare Waxa uu kaga baxay Magaalada Muqdisho ee Xarunta Dalka Soomaaliya Taariikhdu markay ahayd 1968-dii.

Markii uu dugsiga Sare dhamaystay Dawlada Soomaaliya waxay u dirtay Tababar Ciidan oo dalka Ruushka Ah, Iyadoo Sanadii 1969-kii loo qaaday Academiyada Ciidanka Ruushka ee ku taal Magaalada Odesa.
Tababar mudo qaatay ka dib 
Sareeye Guuto Xirsi dalka ayuu dib ugu soo laabtay isagoo laga bilaabo 1980-1982 Taliye Urur ka ahaa Gobolada Waqooyi Galbeed ee hada loo yaqaan Somaliland.

Laga Bilaabo 1983-1986-dii Wuxu Taliye Guuto ka ahaa Ciidanka Xooga Soomaaliya ee Fadhigoodu ahaa Magaalada Qardho ee deegaanada Puntland.
Laga Bilaabo 1987-1990 Wuxuu ahaa Taliyaha Ciidanka Xooga Soomaaliya ee Gobolada Bay iyo Bakool.
Laga Bilaabo 2000 ilaa 2003 Wuxuu Ahaa Taliyihii Ciidanka Booliiska Puntland.
Laga Bilaabo 2005 ilaa 2008 Wuxuu Taliyaha Ciidanka Asluubta puntland.

Laga Bilaabo 08-10-2016 ilaa 12-02-2017 Wuxuu ahaa Duqa Degmada Waaciye. Xirsi wuxuu ahaa Shakhsi hadal cad, Arimaha amaankana mudo badan kasoo Shaqeeyey Sida Taariikhdiisa ku xusan. Wuxuu ahaa shaqsi go'aano adag  si fududna u maareeya arimaha loo xilsaaro.
Yoonis

Kani magac ka mid ah magacyada dadka loo bixiyo

Yoonis (; ; Af Yuhuudi: יוֹנָה; Af-Laatiin: Ionas) waa magac loo bixiyo labka dadka ama raga. In kastoo magaca Yoonis inaga soo galay xaga dadka Carabta waxaa la sheegay in asal ahaan uu ka soo jeedo dadka Yuhuuda. Sida ku xusan buuga Axdigii Hore (Tanakh/Old Testament) magaca Yoonis waxaa loo bixiyay markii ugu horeeysay Nabi Yoonis (C.S.) wakhti ku beegan qarnigii 8aad C.H.
 Boqorro Fiican iyo Boqorro Xun

Dadka Caanka ah
 Nabi Yoonis

Sidoo kale fiiri
 Magacyada Soomaaliyeed
 Magacyada nabiyada

Tixraac

Magac
Magac Soomaali
Xidda

Xidda(; ) waa magaalo ka tirsan gobolka Bari Waxay kamid tahay Magaalooyinka hoos yimaada Degmada Waaciye . 

Markii u horaysay ee la dego waxay ahayd sanadku markuu ahaa 1922. Waa Magaalo qurux badan, Cimilo wanaagsan, waana magaalo dadkeedu u badan yahay dhalinyaro aad u da yar.

Guudmaris
Waxaa lagu tiriyaa inay ka mid tahay magaalooyinka aadka u koraya, waxaa ku yaala dhismayaal aad u qurux badan, masaajido fara badan, meelo lagu madadaasho, waana magaalo aad u soo jiidata dad badan xilliyada kulaylaha ee La ga soo xaggaa baxo magaalada  Boosaaso.  
Waxay ku taal goob aad ugu wanaagsan goob magaalo, waxaana ku hareeraysan deegaano aad u tiro badan oo la degan yahay.

Magaaladu waxay caanku tahay Dhallinyaro aad ugu firfircoon dhan kasta.

Waxbarashada
Marka loo eego Wasaaradda Waxbarashada Puntland Waxaa ku yaala Xidda Afar (4) Iskool Hoose dhexe Iyo Hal (1) Iskool Dugsi Sare ah. Sidoo kale waxay leedahay Madarisooyin lagu barto Quraanka Kariimka ah.