maanka2/wikipedia-so huggingface dataset:
Iskushuban



Qoraalka madaxa hore 
Iskushuban waa degmo ku taalo Gobolka Bari ee woqooyi-bari Soomaaliya.

Degmadaan waxaa degan dad ka badan 15000. qof. Waa Magaalo Taariikhiya , waxay leedahay dhul-beereed aad cajiib u ah iyo biyo dabiici ah oo alle ku manaystay Waxaa Ku Badan dhirta loo yaqaan timirta , wa meel ku haboon dalxiiska oo ad uqurux badan.sidoo kale degmadani waaa meel ku fiican dalxiiska
Biyoshub Soomaaliya
Ceegaag

Ceegaag waa magaalo Hayaag ah, kutaal gobolka Cayn ee waqooyiga Soomaaliya, gaar ahaan waqooyiga gobolka cayn.Ceegaag waxaa la dagay 6 juun 2006, waana magaalo aad u cusub.Hadana marka la bar bar dhigo deegaanada qadimiga ah sida [[Jarmal], widhwidh, Goob weyne, Ballicad, Xamar lagu xidh, Horufadhi, Saax dheer , Karin dabayl weyn, iyo Caynabo ayaa la oran karaa in ay ka horumar badan tahay kana weyn tahay dhismo ahaan iyo dhanka arimaha Bulshada iyo amniga. balse iyana waxa ka wayn oo kahorumar badan magaalooyinka Marqaan wayne, Taleex , iyo Xudun, Magaalada Buuhoodle waxay masaafo ahaan ujirtaa 70km.

Magaalooyinka Gobolka Togdheer
Somaliland
Magaalooyinka Somaliland
Juqraafiga Somaliland
Jasiirada Marshall

Jasiirada Marshall ama Jamhuuriyadda jasiirada Marshall waa wadan jasiirado ah oo ku yaalo Badweynta Baasifik dhinaca qaarada Ooshiyaaniya. jasiiradaan waxaa soo gumeestay dalka Mareykanka, waxoona xornimada siiyay 1986dii. Dhaqaalaha jasiiradaan waxee aad ugu tiirsantahay dhinaca kaluumeesga, waxeena aad ula ganacsataa wadamada mareykanka iyo Jabaan. Jasiiradaan waxa ee soo saarto waxaa ka mid ah kaluunka, saliida, biyaha macaanka,sigaarka iyo saliida timaha. Luqada looga hadlo waa af ingriis.

Juquraafi
Dowlad

Dowlad (; ) waa koox dad ah oo isu tagay oo dhaqdhaqaaqooda ku samaynaya hal meel ama hal gobol juquraafi ahaan hal meel wada dagan ama wada wadaaga oo wada hoostaga hal xukun oo ka jira goobtaas ay kunoolyihiin oo leh kala sarayn iyo maamul sidaas ayay dawlad ku yihiin dawladu waxa ay samaysaa dhaqdhaqaaq, siyaas, dhaqale, iyo mid ijtimaaci ah taas oo loola jeedo hagaajinta horumarinta mujtamaca goobtaas wada dagan caalamkuna waxa uu u qaybsamaan koox dawlada ah oo meel wada dagan. in kasta oo ay kala duwanyihiin afkaartooda iyo nidaamada ka jiraa.

Hordhac
Nooc kasta oo maamul ah ama xukuumada waxa ay leedahay ra'iisul wasaare kaas oo ah kan ugu sareeya golaha fulinta. hadaba sidee bay ku yimaadaan golaha fulinta yaase soo doorta. marka gole wsaiiro lasamaynayo soomaaliya ahaan waxaa marka hore lamagacaaba ra'iisul wasaare ka dibna ra'iiska isagaa ayaa soo magacaaba golaha fulinta goalaha fulintu waa gole ka koobnaado habda sida uu kusoo magacaabo ra'iisul wasaaraha magcaabistana waxa uu wada tashiyo badan kala sameeyaa xubnaha ugu sarsareeya dawlada sida madaxweynaha, gudoomiyaha baarlamaanka iyo xildhibaanada qaar waxaana ugu dambeyn lagu dhawaaqaa golaha lasameeyey shaqooyin badan ayey qabtaan.

Sidoo kale fiiri
 Maamul
 Dowlad

Xigasho
 "The Executive Branch". The White House. Retrieved 4 July 2015.
 "Executive Branch of Government in Canada". Parliament of Canada. Retrieved 4 July 2015.

Tixraac

Dowlad
Siyaasad
Guuleed Casoowe



Taariikh 
Mudane Guuleed Casoowe Waxaa uu ku dhashey magaalada Jigjiga ee deegaanka Soomaalida Itoobiya sanadkii 1978. Wuxuu waxbarashadiisii dugsiyada Qur'aanka, dugsiyada hoose, dhexe iyo sareba ku qaatay magaalada Muqdisho. 
Wuxuu wax ka bartay maamulka dawladnimo, wuxuuna sameyay dhaqdhaqaaq ganacsi intii uusan ku biirin ka hor Xisbiga Dimuqraadiga Shacabka Soomaalida Itoobiya ee ESPDP bishii Febraayo sanadkii 1997. Sanadkii 2001 wuxuu ka mid noqday xubnihii maamulka ee Xukuumada Degaanka Soomaalida, waxaa uuna ka soo shaqeeyay waaxyo kala duwan oo ka mid maamulka.

Mudane Guuleed Casoowe wuxuu ku hadlaa afafka Soomaali, Ingiriiska Amxaari iyo Carabiga. Intii uu joogay maamulka Dawlad Degaanka waxaa uu qabtay waxyaabo badan oo ay ka mid yihiin Dhisidda taalada Lagu Xusayo Diiriye Guure. Waxaa uu aasaasay Idaacada ugu horeeysay ee uu yeesho Degaanka Soomaalida, iyo waliba Telefeshinkii u horeeyay ee Degaanka uu u madax banaanaado.

Soomaali Galbeed
Siyaasadda Itoobiya
Shaqsiyadaad
Ibrahim Affelay

Ibrahim Affelay waa ciyaaryahan udhashay wadanka Holland kana soo jeeda Marooko. Waxuu u dheelaa qaranka dutch iyo kooxda FC Barcelona, sanadii 2007 Afellay waxaa loo abaal marin ahaan loo siiyay cayaarahanka sanadka dhanka dhalinyarada,
Afellay waxuu kamid ahaa cayaartoydii dutch uga qaybgashay Koobkii Adduunka 2010 ee wadanka Koonfur Afrika

Ciyaaraha
Bada Dhexe

Boga "Bada Mediterraniyan" halkan ayaa laga soo toosiyay.

Badda Dhexe, ( ; loogu dhawaaqo: ) waa bad ku taalo inta u dhaxeeso Yurub, Afrika iyo Aasiya.

 Kanaalka Suweys

Qoraalo Kale

Xigasho 
 The Mediterranean—A Closed Sea With Open Wounds

Juqraafi
Badweyn
Biyo
Dhul
Badaha
Turkmenistan

Turkmenistan waa wadan ku yaalo bartamaha Aasiya. wadankaan waxoo xuduud la leeyahay wadamada Usbekistan, Afqaanistan, Kasakhstan iyo Iiraan. wadankaan caasimadiisa waxaa ladhahaa Asjkhabad.

Taariikh 
Wadankaan waxaa markiisa hore xukumi jiray dad taajiriin ah, dadkii ugu horeeyay oo wadanka soo galey waxee ka imaadeen Mongolia sanadihii 700, isla markaas neh waxee wadanka ku faafiyeen diinta islaamka. wadankaan waxaa ku soo batay ajaanib ka kala imaatay wadamada carabta iyo Turkiga, gaar ahaan kuwa turkiga sanadihii 800, sidaas darteed aa wadanka looga hadlaa luqada (Turkmen) oo asal ahaan looga hadli jiray wadanka turkiga.

Turkiga (/ tɜːrkmɛnɪstæn /) / tɜːrkmɛnɪstæn / ama / tɜːrkmɛnɪstɑːn / (ku saabsan codkani wuxuu dhagaystaa); Turki / Turkiga / Turkiga, oo loo yaqaan [tyɾkmeniθtɑn]), (oo hore loo yaqaanay Turkiya) [8] , oo ay xuddun u tahay Kazakhstan xagga waqooyi-galbeed, Uzbekistan oo ah waqooyiga iyo bariga, Afgaanistaan ​​ilaa koonfur-bari, Iiraan dhanka koonfureed iyo koonfur-galbeed, iyo badda Caspian galbeed. Ashgabat waa caasimadda iyo magaalada ugu weyn. Dadweynaha dalka ayaa ah 5.6 milyan, ugu hooseeya Jamhuuriyadaha Aasiyada Dhexe.

Turkiga wuxuu ku sugnaa isbedelka dhaqameedyada qarniyo badan. Waqtigii dhexe ee dhexmari jiray, Merv wuxuu ka mid ahaa magaalooyinka waaweyn ee adduunka Islaamka iyo duruuf muhiim ah oo ku wajahan waddada Aasiya, oo ah waddo safar ah oo loo adeegsado Shiinaha ilaa qarnigii 15-aad. Boqortooyada Boqortooyada Ruushka ee 1881-kii, ayaa markii dambe ka dhex muuqday dhaqdhaqaaqa ka soo horjeeda Bolshevik ee Bartamaha Aasiya. Sanadkii 1925, Turkiggu wuxuu noqday Jamhuuriyadda Federaalka ah ee Midowga Soofiyeeti, Jamhuuriyadda Soofiyeeti ee Turkiga (Turkmens SSR); waxay noqotay mid madax-bannaan markii ay burburtay Midowga Soofiyeedka 1991-kii. 

Turkigu wuxuu leeyahay kaydka lixaad ee ugu weyn caalamka ee dabiiciga ah ee dabiiciga ah. Dalka intiisa badani waxay daboolayaan Garakum (Black Sand). Laga soo bilaabo 1993 illaa 2017, muwaadiniinta ayaa heley koronto, biyo iyo gaas dabiici ah oo lacag la'aan ah.

Turkiga waxaa xukumay madaxweynaha Saparmurat Niyazov (oo sidoo kale loo yaqaano Turkmenbashi) ilaa uu geeriyooday sannadkii 2006-kii. Madaxweynuhu wuxuu madaxweyne u doortey 2007. Sida ay ku warameyso Human Rights Watch, "Turkmenistan waa mid ka mid ah dalalka adduunka ugu cibaadeysan. xidhitaanka baaritaan madaxbannaan, warbaahinta iyo xorriyaadka diineed waxay ku xiran yihiin xaddidaadaha xakameynaya, difaacayaasha xuquuqda aadanaha iyo dhaqdhaqaaqayaasha kale waxay la kulmaan khatarta joogtada ah ee aargoosiga dowladda.” Kadib markii la hakiyay ciqaabta dilka, isticmaalka xukun ciqaabeed ah ayaa si rasmi ah loo tirtiray Dastuurka 2008.

Aasiya
Concepción

Concepción waa Caasimada labaad ee dalka Jili, sidoo kale waa caasimada Gobolka - biobio ama gobolka VIII.Magaaladaan waxaa degan dad gaaraayo ilaa 292,589 oo qof.Magaaladaan waxee daris la tahay Badweynta Baasifik.

Taariikh 

 Official Website

Jili
Lesotho

Lesotho ama Boqortooyada Lesotho waa wadan yar oo ku yaalo koonfurta hoose ee qaarada Afrika. Wadankaan wax xeeb ah badda kuma lahan, waxaa ku wareegan dalka Koonfur Afrika.
 Lesotho VIsa Dalalka

Taariikh 
Lesotho waxaa la abaabulay 1822di, waxaana gumeesan jiray gumeestihii ingriiska. wadankaan markiisa hore waxaa la dhihi jiray "Basutoland" waxaana loogu magac daray qoomiyada degan oo la dhoho "sotho".
Drogbaa

Didier Drogba (Abidjan, 11 March 1978) waa cayaaryahan u dhashay wadanka Ivory Coast , waxoona hadda u ciyaaraa kooxda Galatasaray SK ee ka dhisan magaalada Istanbul ee wadanka Turkiga, waa kaptanka sadexaad ee kooxda Drogba wuxuu ku soo biiray cayaaraha isagoo jira 15 sano, waxoona bilaabay iskuuul ku yaalo magaalo madaxda labaad ee wadanka Faransiiska, Marseille.Wuxuu ku soo biiray marseil sanadki 2000. Kow iyo tobanka ugu horaysa kooxda wuxuu u cayaarayayay mudo dhan 4 sano, isagoo dhashay 95 gool. Sanadii 2004kina waxaa la soo wareegta kooxda ee Chelsea oo la ciyaare 8 sanado. Hadda wuxu la ciyaara kooxda Galatasaray SK ee Turkiga.

Ciyaaraha
Mukhtar Hussein

Sheikh Mukhtar Mohamed Hussein Wuxu Dhashay Taarikhda Markey Ehed (1912) Sheekh Mukhtaar wuxu Ahaa Gudoomiyaha Barlamaanka Kadibna Wuxu Noqday Madaxwanaha Dalka Tarikhda markey Ehed 1969 Wuxuna Xilka Madaxtinimada Hayey Hal Isbuuc Intaaso Uu Ku Simayey Qofka Dib Lo Doran Doono. Sheekh mukhtar Wuxu U Dhashay Qabiilka "Hadame" Oo Ah Qabilka ugu badan Beesha Raxwayn Bartahama Xudur Gobolka Bakool

Xaaji Mukhtaar wuxuu ahaa madaxweynihii sadexaad oo ey yeelato dalka jamhuuriyada Soomaaliyeed. Wuxuuna qabtay jagadaan intii u dhaxaysay 15/10/1969 illaa 21/10/1969 kadib markii dil loo geystay madaxweynihii ka horeeyey ee C/rashiid Cali Sharmaarke. Xaaji Mukhtaar isagoo booska madaxweynaha buuxiyey ayaa waxaa dalka ka dhacay inqilaab oo ey soo abaabuleen ciidamadii qalabka sida. Wixii intaas ka dambeeyey, Xaaji Mukhtaar wuxuu noloshaddiisa ku dhameystiray hoygiisa ku yaal degmada Afgooye. 

Xaaji Mukhtaar waxyaabihii laga xasuusto waxaa kamid ah, bilaabinta dooda baarlamaanka oo ku saabsanaa doorasho cusub iyo wanaajinta xiriiriyaha siyaasiyiinta Soomaaliyeed.

Siyaasadda Soomaaliya
Radio Bar-kulan

Bar-kulan waa raadiye bulshada u adeega, baahiyana warar dhexdhexaad ah iyo barnaamijyo ku qotoma dhaqanka, nabadda, horumarka Soomaaliya iyo Soomaalida Qurbaha. Sidoo kale raadiyuhu wuxuu barnaamijyo madaddaallo ah ku baahiyaa bogga ama website-ka www.bar-kulan.com. Bar-kulan waxaa laga dhageysan karaa Mowjadda FM-ka 92.0 ee Muqdisho,Kismaayo,Baladweeyne,Baydhabo Livestream oo bogga idaacadda laga dhageysan karo meel kasta iyo Thaicom 5 Satellite. Bar-kulan Mar Walba iyo Meel Kasta.

''

Radio
Radio Muqdisho

Radiyo Muqdisho codka Jamhuuriyadda Soomaaliya, waa idaacad ku hadasha codka dowladda federaalka ee Soomaaliya .

Taariikh

Raadio muqdisho Waxaa la aasaasay xilligii gumeysiga talyaaniga ee Dhulka Talyaaniga ee Soomaaliya.  Raadiyo Muqdisho ayaa markii hore ku baahin jirtay wararka afka soomaaliga iyo talyaaniga . idaacadda ayaa markii ugu horreysay la bilaabay 1951 9 sano ka hor intii aan dalku xor noqon.

raadio muqdisho waxaa la xiray Dagaalkii sokeeye ee qarxay 1991, waxaana si rasmi ah dib loogu furay horaantii sanadkii 2000 dowladii ku meel gaarka ahayd ee Madaxweynihii hore ee Soomaaliya, Cabdiqaasim Salaad Xassan . 
Radio
Media ee Soomaaliya
Muqdisho
VOASomali

VOASomali waa raadio idaacadeed, waxaana laga dhageestaa dalka soomaaliya iyo deegaanada soomaalida degto. Magaca VOA waxaa loola jeedaa codka mareykanka waxeena sii deesaa idaacad ku baxda afka soomaaliga. raadiyahaan waxaa la dhageesan karaa nusaac ama halsaac oo affar jeer ah maalintii. Raadiyahaan xaruntiisa waxee ku taalaa Washington ee dalka Mareykanka.

bogga internetka ee VOA 
Voasomali

Radio
Radio Hargeysa

Radio Hargeysa ( Af-Inqiriisi  Radio Hargeisa),  (Af-Carabi  راديو هرجيسا) waa warbaahin ka shaqeysa adeegga bulshada Somaliland, xaruntiisuna waa Wasaaradda Warfaafinta, Hargeysa .

Taariikhda 
Waxaa la aasaasay 1943 ee Maxmiyaddii hore ee British Somaliland oo ahayd idaacadii ugu horeysay ee ku hadasha Afka Soomaaliga, waxay ku hadashaa inta badan afsoomaali laakiin sidoo kale waxaa lagu soo qoraa qoraalo warar ah oo ku baxa Amxaariga, Carabiga iyo Ingriiska. Channel ayaa mas'uul ka ahaa faafinta baahsan ee cusub Balwo ku sifayn horumariyo by Cabdi Deeqsi iyo Heellooy ku Kaban music in Abdullahi Qarshe dhisnayd Balwo leh.

Sidoo kale eeg 

 Warbaahinta Somaliland
 Wasaaradda Warfaafinta iyo Hanuuninta Qaranka (Somaliland)
 Dawan (wargeys)
 TV-ga Qaranka Somaliland
 Somali Music
 Cabdullaahi Qarshe
 Cabdi Deeqsi
 Cali Feiruz

Tixraacyo 

Hargeysa
Somaliland
Radio Shabelle

Radio Shabelle waa raadiyo iyo taleefishin soomaaliyeed oo laga dhageesan karo ama laga daawan karo magaalo yaal badan oo ku yaalo dalka soomaaliya. Raadiyahaan waxee xaruntiisa waxee kutaalaa degmada Waaberi ee magaalada Muqdisho.

Radio
Radio Banaadir

Radio Banaadir waa raadio oo ku yaalo magaalada muqdisho. raadiyahaan waxaa laga dhageesan karaa magaalo yaal badan oo ku yaalo dalka, woxoona sii daayaa idaacado, heeso, warar, muxaadaro, quraan iyo waxyaabo badan oo kale.

Radio
Muqdisho
Radio Garoowe

Radio Garowe waa raadio soomaaliyeed oo laga dhageesan karo magaalo yaal badan oo ku yaalo gobolada Woqooyi Bari. Raadiyahaan xaruntiisa ku taalaa magaalada Garowe ee woqooyiga dalka Soomaliya.

Radio
Media ee Soomaaliya
Garowe
Radio Tusmo

Radio Tusmo waa raadiyo oo laga dhageesto magaalo yaal badan oo ku yaalo gobolada Koonfurta dalka Soomaaliya. Raadiyahaan waxoo ka midyahay raadiyaasha loo diiday in ee isticmaalaan heesaha, Radio Tusmo waxee sii deesaa idaacado iyo warar iyo waxyaabo badan oo kale.

Radio
Radio Hornafrik

Radio Hornafrik waa raadio oo laga dhageesto muujada 99.9 FM ee magaalo yaal badan oo ku yaalo gobolada Koonfurta dalka Soomaaliya, waxaa u maleenaa in laga dhageesan karo gobolada woqooyi xataa. Raadiyahaan woxoo ahaa raadiyo cod dheer leh, waxeena ka midtahay raadiyaasha loo diiday in ee sii daayaan heesaha. raadiyahaan waxoo sii daayaa, idaacado, warar, sporti iyo wax yabao badan oo kale.
Raadiayahan qalabkiisii waxaa qaatay Al-shabaab sidaas ayuuna ku borboray oo hada ma jiro.insha allah wayso laban doontaa gor dhow idacada 
Xaqa markuu dilaaco oo wadanku nidaamkiisa uu i noohagaago waa ay soo laabanaysaa Hornafrik

Tixraac 

Radio
Radio Laascaanood

Radio laascaanood waa raadio oo laga dhageesto woqooyiga dalka soomaaliya,raadiyahaan xaruntiisa waxee ku taalo magaalada Laascaanood ee gobolka Sool woqooyiga dalka Soomaaliya, Raadiyahaan waxaa laga dhageestaa magaalo yaal badan oo ku yaalo gobolada Woqooyiga.

Radio
Dhanaane

Dhanaane waa Tuulo ka tirsan Gobolka Shabeelada Hoose waxeyna hoos timaada magaalada markcadeey ee Gobolka shabelada hoose,Degaanka dhanaane wuxuu saaranyahay xeebta waxaana dega beelaha Sheekhaal Jaziira iyo Sheekhaal Gendershe iyo biimaal afaaf oo si walaalnimo iyo  kuwad nool, dhanaane waxey 5 kilo mitir u jirtaa degaanka gandershe ee gobolka sh.hoose.
Raqay

Raqay ama xamar waa geed miro dhanaan ah waxuu ka baxaa dalka Soomaaliya iyo meelo badan oo caalamka kamid ah gaar ahaan wadamada Afrika qaarkood iyo wadamada Aasiya. geedkaan waa la cuni karaa, waxaana lagu daraa bisbaaska la shiiday ama cuntada lagu sameesto kushiinka.geedkan midhihiisa iyo caleentiisuba waa dhanaan geedkani sanadka oo dhan waa cagaar waana geed kamida dhirta sare amaba dhirta dhaadheer geedkan midhihiisa waxa laga sameeyaa waxyaabo badan oo ay kamid tahay in laga sameeyo, shayga ay soomalidu u taqaano shigniga ee lagu daro cuntada kaas oo ah in midaha geedka lagu dhex googooyo ama lagu raqdo bisbaas iyo Cusbo ama waxyaabo kale loo isticmaalo macaynta cuntada. wadan kastaa waxa uu isticmaalaa si gooniya.wadamada aadka looga isaticmaalaa waxaa ka mid ah soomaaliya iyo meelo badan oo afrika ka mid ah iyo dalka hindiya iyo wadamada dariska la ah.

halka uu kasoo jeedo geedkaan 
Geedkaan waxoo asal ahaan ka soo jeedaa dalka Suudaan oo halkaas aad uuga baxo iyo wadamo badan oo kamid ah afrika.Waxaa kale oo geedkaan waqti aad u dheer laga isticmaali jiray dalka masar xiligii faraacinta iyo waliba wadanka hindiya.Raqayga waxaa waxkhti aad u dheer laga isticmaali jiray caalamka.

Dhirta
Bayoloji
Cadaad

Cadaad () waa geed yar oo qodxo leh, geedkaan caleentiisa waxoo labada dhinac ku leeyahay caleemo badan oo qaliir ah.Ubaxiisa neh waa jaalo ama kalar isku dhaxqas ah.Miraha oo dhalo waxee u ehyihiin sida cambuulada waxee ku jiraan qolof dheer.Geedkaan waxoo ka baxaa Afrika iyo Aasiya.

 Golden Wattle—Welcoming Spring Down Under

Bayoloji
Baar

Baar waa geed ka baxo wadamada kuul oo dhan. waxoona ku badanyahay wadamada ku yaalo dhul baraha aduunka.Baarka soomaaliya aad oo uuga baxaa, gaar ahaan meelaha wabiyada iyo xeebaha, waana geed kala duwan, oo nuucyo badan leh.Mid waxaa jiro oo af ingriiska lagu dhaho (Hyphaene compressa), waa geed labo madax ama sadax madax yeeshto, waxoo aad uuga baxaa meelaha ee wabiyaasha maraan iyo dhinacyada xeebaha. geedka nuucaan oo labada madax leh waxoo u badanyahay bariga afrika.Geed timirka oo asiga neh u eg baarka balse ka balaaran ayaa waxoo u kala qeybsamaa nin iyo naag, sida geedka ba baayga oo kale. mid waxaa jiro oo timir dhaleenin mid timirta oo dhalaa. Baarka waxoo dhalaa Qumbo.

 Have You Ever Seen a Stilt Palm?

Geedaha
Waqtiga Bariga Afrika

Waqtiga Bariga Afrika waa waqtiga laga isticmaalo bariga afrika, waxeeyna +3saac ka horeysaa waqtiga (UTC) oo ah waqtiga Moskow iyo bariga Yurub xiliga Xagaaga ah ama sammarka.
waqtiyada wadamadaan mala bedelo sanadkii oo dhan.
 

 
 
 

 

 
 
 

 

 

Juquraafi

Sido kale fiiri
Luqmaan Alxakiim

Luqmaan Alxakiim Eebbe kor ahaaye wuxuu qur'aankiisa ku yiri: Oo runtii waxaanu siinay Luqmaan xikmad. Luqmaan nasabkiisa layskuma raacsano iyo goortuu noolaa. Sidoo kale layskuma raacsano ma wuxuu ahaa nebi mise nin suubban? hase ahaatee culumada badankood waxay leeyihiin wuxuu ahaa nin suubban. Xikmaddii Eebbe uu siiyeyna waxay ahayd fahamka diinta iyo caqliga.

Islaam
Azania

Azania waa Dhulka Soomaaliyeed ee dhinaca koonfurta laga soo bilaabo Baledwayne ilaa iyo Kenya iyo Ithobiya xuduudahooda laga gaaro. Magacaan waxaa bixiyay Masaaridii hore oo dhulka Soomaaliyeed u soo baayacmushtari jirtay kuwas oo ka tirsanaan jiray Faraacintii Masar maamuli jirtay dhalashadii Nabi Ciise ka hor "NNK". Masaaradii markii ay yimaadeen dhulkii Soomaliyeed waxaa ay kula kulmeen laba shay oo kala duwan oo laga kala helay dhinaca waqooyi iyo dhinaca koonfureed. Dhinaca waqooyi waxaa ay ka heleen geedo udgoon oo aad u carafa oo ay u isticmaali jireen waxyaalaha udugga; halka dhinaca koonfureedna ay ka heleen Barwaaqo, Baad iyo biyo leh taas oo ay u bixiyeen magacaan "Azania". Dhinaca waqooyi ee Soomaliya waxay u bixiyeen "Punt" dhulkii udgoonaa, dhinaca kalena "Azania" dhulkii Barwaaqada ahaa.

Dhulkaan Azania waa inta u dhaxaysa labada Webi ee Soomaliya marta. Webi Shabeelle iyo Webi Jubba. waana dhulka ugu barwaaqada badan Soomaaliya oo ay ku noolaan karaan Dad iyo Duunyo. dhulkaan waxaa isaga soo dabamaray Boqortooyin maamuli jira ilaa iyo muddo badan, waxaa ka mid ahaa Boqortooyooyinkaas: Boqortooyada Geledi, Boqortooyada Ajuuraan iyo kuwa kale. Boqortooyooyinkaan waxaa ay ka mid ahaayeen kuwii ugu fican ee Soomaaliya soo mara gaar ahaan dhinaca koonfureed waxaana ay gaarisiyeen dhulki ay maamuli jireen hor mar siyaasadeed, mid dhaqaale iyo mid bulsho. Dhinaca waqooyi waxaa maamuli jiray Boqortooyadii Zaylac.

Khubarada cilmiga casriga ah ee Taariikhda waxaa si buuxda isugu raaceen in dhulkaan uu yahay dhulka hadda ay deganyihiin, leeyihiina Bulshada Soomaaliyeed ee "Reewing" ama Raxanwayn. Ummadaan dhulka ay degto ayaa ah kan ugu barwaaqada badan Soomaliya marka laga hadlaayo khayraadka dabiicga ha oo Ilaahay nagu manaystay kaas oo Soomaalida oo dhan ay xusul duub ugu jiraan sidaa ay halkaas mar un lugta ula galin lahayn balse cashar lama ilaawaan ah ay kula kulmeen sanadka markuu ahaa 1999-kii ka dib markii si qasab ah looga soo eryaday iyagoo waliba balan qaaday in mar dambe ay cag soo saari doonin balse ay ogolyihin Soomaalinimo. Waana tii markii hore ay diidanayeen in Soomalinimada wax lagau qaybsado oo rabay in ay marka hore boob wax ku radiyaan hadase runtu run gaartay.

Sida laga soo bartay Taariikhihii iyo Ilbaxnimooyinki hore ayaa cadaynaya in Ummada walba oo degan meel biyo leh ay yihiin kuwa ugu ilbaxsan oo nabaduna ay mar walba raadiyaan si ay dannahooda ay u gaareen. dhinaca kale bulshada xoolo-dhaqatada waa midda ugu dhibka badan oo ilbaxnimadu ay ku yartahay waase ay taariikhdu cadaynayso.

 Where was Ophir, which the Bible refers to as a source of gold of superior quality?
 Put

Taariikh
Juqraafi
Booc

Calotropis gigantea
Scientific classification
Kingdom:	Plantae
(unranked):	Angiosperms
(unranked):	Eudicots
(unranked):	Asterids
Order:	Gentianales
Family:	Asclepiadaceae
Subfamily: Asclepiadoideae
Tribe:	  Asclepiadeae
Subtribe: Asclepiadinae
Genus:	Calotropis

Booc ama Geed Caanoole loona yaqaano "Booc Booc" waa geed caleemo balaaran leh oo hadii aa caleenta ka jartid caano sii deenaayo. geedahaan caanahiisa waa sun. hadii oo indhaha kaa galo indhoole aa noqon kartaa. Booc booca waxuu aad uuga baxaa koonfurta Soomaaliya iyo wadamada caalamka gaar ahaan dalalka saxaraha ah.

Bayoloji
Boolo-badeed

Boolo-badeed  waa shimbir dalqo weyn leh oo afka biyo ama malaay(kalluun ) ku qaadata.

Shumbirtani waxay u badan tahay meelaha biyo deegeenka ah ama xeebaha. Shimbiraha noocan waxaa laga helaa aduunka oo dhan.

 Pelican

Shimbir
Shimbiro
T-pain

T-pain magaciisa runta ah (Faheem Najm), waa fanaan oo ku heeso rap-ka, waxoo dhashtay 30. Sebteembar 1985, waxoona ku dhashtay gobolka Florida ee dalka Mareykanka.T-Pain waxoo

Taariikh nololeed 
T-pain waxoo ku dhashay magaalada Tallahassee ee gobolka Florida dalka mareykanka. Ninkaan Musqushiisa oo ka dhigtay meel studio ah oo heeso lagu sameeyo, waxoona muslimay asiga oo toban jir ah.

Wax qabadkiisa 

Muusig
Jasiirada Qabrus

Jasiirada Qabrus (Ingiriisi: Cyprus), beddelaada: (Qabrus),(Saybrus),(Kibris) ama Jamhuuriyadda Qabrus, waa wadan yar oo jasiirad ah, wadankaan waxaa degan labo qoomiyadood oo u kala dhashtay wadamada Giriig iyo Turkiga. labadaan qoomiyadood markii hore waxaa ka dhaxeen jiray colaad, isla markaas neh 1974ti waxaa wadanka soo galay ciidamo ka socdo wadanka Turkiga, waxeena qabsadeen woqooyiga Qabrus oo ah meesha ee ku badantahay turkida, waqtigaas ka dib, jasiirada labo ayee u kala qeebsamtay, dadka badankooda ama kuwa giriiga ah waxee u guureen koonfurta. Jasiirada waxee yeelatay Labo maamul oo kala ah kuwa turkida iyo kuwa giriiga. Jasiiradaan maanta waxee u shaqeesaa dhinaca dalxiiska, waxeena ka tirsantahay qaarada Yurub.

Tixraacyada

Yurub
Jasiirad
Banama

Banama waa wadan ku yaalo Ameerikada Dhexe. wadankaan wuuu xuduud la leeyahay wadamada Kolombiya iyo Kosta Rika wadankaan wuxuu mar ka tirsanaan jiray wadanka Kolombiya, wuxuuna ka xoroobay sanadka marka ee eheed 1903. Wadankaan waxaa dhaxmaro Kanaalka Banama oo ah meel biyo mareen ah oo isku furto badaha kala ah Badweynta Atlaantik iyo Badweynta Baasifik.

Kanaalkaan waxaa qoday Mareykanka. Wadanka Banama wuxuu ka midyahay wadamada aadka u isticmaalo maraakiibta xamuulka ah oo ka kala ganacsato wadamada caalamka.

 A Visit to Panama

 Edgardo Franco
Dagaalkii Labaad ee Aduunka

Dagaalkii Labaad ee Aduunka wuxuu ahaa dagaalka taariikhda aduunka ugu fooshaxun, dagaalkaan waxaa ku dhintay dad malaayiin ah, wuxuuna ka soo bilaawday qaarada Yurub sanadka marka oo ahaa 1939kii ilaa 1945tii. Waa markii oo wadanka Jarmalka xukumi jiray ninkii naatsiga ahaa oo la dhihi jiray Adolf Hitler. Ninkaan ciidamadiisa waxay qabsadeen wadamo badan oo Yurub ka mid ah, isla markaas neh wuxuu aad uula dagaali jiray wadan kasto oo ka hor imaado. Dagaalkiisa wuxouu gaaray Aasiya, woqooyiga Afrika ilaa Ameerika. Ninkaan waxoo xasuuqay 6 miliyan oo yahuud ah. Dagaalka oo bilaabay neh waxaa ku dhimatay 60 miliyan oo qof. Dhimasho intaas la eg wali aduunka kama dhicin, waxayna u badnaayeen dad rayid ah. Dagaalkaan inta oo socday somalia waxaa gumeesanjiray gumeestiyaashii ingriiska iyo talyaaniga. hadii aa wax ka ogtahay in oo dagaalkaan soo gaaray somalia, xiligii ee somalia gacanta uugu jirtay ingriiska iyo talyaaniga, wax waa ku dari kartaa.

Sida oo ku bilaawday dagaalka 

Dagaalka wuxuu bilaawday markii wadanka Jarmalka ku duulay dalka Boland, isla markaana wadamada Ingriiska iyo Faransiiska waxee ku dhawaaqeen dagaal ka dhan ah wadanka Jarmalka. dagaalka Aasiya wuxuu bilaawday 1937 ilaa 1945ti, waxayna Aheyd markii wadanka Jabaan uu ku duulay dalka Shiinaha.

Dagaalada
Filasoofiyada

Kalmada Filasoofiyada waxa ay kasoo goday odhaahda giriiga ah ee φιλοσοφία oo macneheedu tahay jacaylka xigmada waa dhaqdhaqaaq fikradeed oo insaanku sameeyo kuna waajahan dhamaan dhinacyada nolosha oo dhan. Haddii aynu afsoomaali ku qeexno waxa ay noqon kartaa xigmad in aad waxkasta u eegto si xeel dheer siyaabo kalo duwan ayaana looga yaqaanaa dhamaan bulshooyinka caalamka waxa la adeegsanayay mudo aad u fog gaar ahaan waxaa adeegsan jiray giriigii hore.

Waamaxay macnaha filsoofiyadu 
Magaca filasoofi waxa uu kayimi kalmada 2 kalmadood oogiriig ah oo kala ah fila oo macneheedu yahay jacaylka iyo sofi oo macneheedu yahay xigmada markaa kalmadu waa jacaylka xigmada laakiin maaha haysashada xigmada waxay tilmaamaysaa kaliya jacaylka xigmada casrigan aynu joogno waxa ay sheegaysaa
oo looisticmaalaa waxyaabaha nolosha ku qiimaha leh sida dhimashada noloshawaxyaabaha waaqiciga ah iyo haddii aynu eegno xiligii giriigii hore oo laisticmaalay filasoofiyada waxa jiray rag badan oo kucaanbaxay ama macalimiin ku ahaa sida

 sokrades Socrates
 afladon Plato
 aristo Aristotle

iyo qaarkale oobadan waxa ay filasoofiyadu sifiican u hana qaaday qarniyadii dhexe

 Filasoof

 Philosophy
 Jawaabaha Nolosha ugu Muhimsan Halkee laga Helaa?

Filasoofiyada
Pawlo Kuwelho

Pawlo Kuwelho (Paulo Coelho), waa qoraa wayn waxa uu u dhashay wadanlka Barasiil.

Taariikhdiisa 
Paulo Coelho waxa uu kudhashy magaalada Rio de Janeiro ee wadanka baraasiil sanadii 1947 
kahor intii aanuu noqon qoraaga waxa uu ahaaa soosaare riwaayadeed waxa kale oo uu ahaa saxafi, waxa kale oo uu samayn jiray heesaha waxa uu heeso u alifay in kabadan 60 heesaa oo ah kuwa uguwaawayn baraasiil waxa uu yaraantiisii kamidnoqday kooxada ruuxaaniga ah ee hippie waxa uu booqday in badan caalamka isga oo baadhaya diimo ama qawmiyada qadiimiah oo soojireena waxaanuu in badan booqday wadamada aasiya bari 
buugiisiigi ugu horeeyay waxa uu soosaaray 1982 buugasna waxa uu u bixiayay magaca kaydkii cadaabta laakiin buugaasi muu caanbixin

Buugtiisii 
 The Alchemist
 Brida-1990
 The Valkyries (sheeko)
 The Fifth Mountain
 Veronika Decides to Die
 The Devil and Miss Prym
 Eleven Minutes

ilaahada waxa laga iibsaday in kabadan 75 malyan oo kitaab buugta uuqoray waxa ugu caansan buuga The Alchemist oo soobaxay 1988.

Facebook 
Pawlo Kuwelho waxa uu xiligan tafatira qoraalda gaagaban ee ay dad badani ka qaybqaataan kuwaas oo kusaabsan weedhaah amaba kalmadaha ku haboon in uu adeegsado qoraagu. Pawlo Kuwelho waxa aad loogu bartay in uu buugtiisa kaga waramo qoraalo ruuxi ah isaga oo isticmaala badanaa kalmado aanay qorayaashu adeegsan.

Xiligan Lajooga 
Pawlo Kuwelho waxa uu sanadkan 2011 qoray Buug lamagacbaxay Alph waxa kale oo uu balanqaaday in uu soo wado buug kale oo aad ubadan.

Kuwelho
Qoraaga
Ciise juujuule

ciise juujuule waxuu kudhashay ceel oowmuude manaboolyo boondheere sanadkii markuu ahaa 1968 0606 waxuu dugsiga sare iyo hoosaba ku dhameeyay isla magaalada muqdisho waxuu noqday ganacsade ila dagaladii Soomaaliya biloowgeedii waa nin firfircoon leh saaxiibo aad ubadan kuwaasoo ubadan soomaali iyo swedhish
Masaajid Cali Guduud

Degmada Masaajid Cali Guduud wa dagmo ka tirsan Gobolka Shabeellaha Dhexe.
Degmada waxaa hoos yimaad tuulooyin badan oo ay kamidyihiin Wargaadhi, Daarasalaam, Tawakal, Geedi-xeyr, Xassan-geedi, Qaahira, Maxaa-siciid
burdacaar, baqdaad, xagareey, faqayaale, iyo kuwo kale oo fara badan.

Degmada Masaajid Cali Gaduud waxa ay caan ku tahay waxyaabo badan oo ay kamid yihiin beerah, xoolaha, iyo duur joog tiro badan. waa magaalo hodan ka ah dhinaca waxsoosaarka 
Waxaaa in muda ah ka talin jiray kooxda khawaajirta oo la hartay hormarkii eey laheed  lkn hada sameyneyso horumar dagmada masaajidka cali gaduud qabil ahan waxa daga besha Harti abgaal gar,ahaan warsangali caleed 
 

Waxaa ka Taliyo Somalia Government🇸🇴🤝
Faransiis Guyana

Faransiis Gwiiyan () waa dhul ka mid ah dalka Faransiiska, waxoona ku yaalaa Ameerikada koonfureed. Gobolkaan waxoona xeeb ku leeyahay Badda Karabiya. Magaalo madaxda gobolkaan waxaa ladhahaa Kayene.

 Copiopteryx jehovah

Ameerikada koonfureed
Faransiiska
Bander Beyla

Bandar Beyla (, ), waa magaalo xeebeed ku taala waqooyibari gobolka Bari ee wadanka Soomaaliya. Magaaladani waxay xudun u tahay Degmada Bayla.
Bander Beyla waa degmo xeebeed oo ku taalo Gobolka Bari ee woqooyiga soomaaliya. Degmadaan waxee magaalada Qardho u jirtaa  dhinaca bari.Degmadaan waxee ka midtahay meelihii ku burburay Tsunamigii dhacay 2004ta.Bandar beyla waxee daris la tahay Badweynta Hindiya.

Taariikh
Bayla waxay dhacdaa juquraafi ahaan madaxa sare ee deegaanka loo yaqaano Raas Macbar (Cape Ma'bar). Wakhtiyihii hore magaaladani waxay ahayd meel aad ugu muhiim ah badmaaxiinta iskaga gudbeysa Gacanka Cadmeed, Badweynta Hindiya iyo qaarada Afrika.

Waxyaabaha taariikhiga ah ee magaaladan qadiimiga ah lagu yaqaaney waxaa ka mid ah dhisida dooni a soohay, oon lahayn wax musbaar ah.

Badhtimihii sanadkii 2004ta waxaa dhaawac daran soo gaadhsiiyay magaaladan duufaantii (tsunami) ka dhalatay dhulgariirkii Badweynta Hindiya, kaasi oo khasaare naf iyo xoolo geystay.

Maamulka
Magaalada Bayle waxay ka tirsan tahay maamulka Puntland.

Bulshada
Magaalada Bayla waxaa ku dhaqan dad tiradoodu gaadhayso ilaa 16,700 qof. Dhinaca kale, Degmada Bayle waxay leeday bulsho gaadhaysa ilaa 14,376 qof.

Waxbarashada
Sida ay sheegtay Wasaaada Waxbarashada Puntland, magaalada Belye waxay leedahay 13 dugsi kuwasi oo ku baahsan dhamaan Degmada Bayla. Dugsiyada ugu caansan waxaa ka mid ah Rasul-Macbar, Kulule, Caris iyo Qoton.

Sidoo kale fiiri
Liiska magaalooyinka Soomaaliya dadka ku nool
Liiska magaalooyinka Soomaaliya

Xigasho
Bayla, Somalia
Duufaantii dadka laysay

Tixraac

Soomaaliya
Magaalooyinka Soomaaliya
Karkaar

Karkaar waa buuralay dhacda Woqooyi bari Soomaaliya, gaar ahaan maamul goboleedka Puntland waxayna ka dhigtay gool taasoo ayna aqoonsanayn dawladda dhexe, sida rasmiga ah waxay hoos timaadaa Gobolka Bari ee woqooyiga dalka Soomaaliya.
 
Degmooyinka ku dhow ama hoos yimaada Buuralayda Karkaar waxaa ka mid ah:
 Qardho
 Waaciye
 Rako Raaxo
 Dhudhub
 Bander bayla
 Xumbays
 Xaafuun
 Shaxda.

Caasimada Gobolka Karkaar Waa Magaaalda Qardho
Juqraafiga Soomaaliya
Tsunami

Tsunami waxaa la dhahaa Hirr ama Mowjad aad u weyn oo biyaha badda hoostooda ka soo kaco, waa marka oo Dhulgariir badda ka dhaco. Tsunamiga waxoo geestaa khasaaro aad u weyn, waxoona aad u burburiyaa guryaha xeebaha u dhow.

Tsunamiyaasha u danbeeyay 
 2011 waxaa magaalada Sendai ee dalka Jabaan ka dhacday dhulgariir aad u weyn oo tsunami kadhashtay, tsunamigaan woxoo aad u jajabshay xeebaha dalka jabaan, waxaana ku dhintay dad gaaraayo ilaa 1,897 oo qof.

 2006 waxaa jasiirad ka mid ah dalka Indonesia ka dhacay dhulgariir oo tsunami dhaliyay,waxoona ka soo bilaawday biyaha badda hoosteeda. waxaa ku dhintay dad kabadan 700 oo qof.

 2004 waxaa Badweynta Hindiya ka dhacday dhulgariir aad u weyn oo tsunami aad u culus dhaliyay, dhulgariirkaan waxoo ka soo bilaawday jasiirad ka mid ah dalka indonesia, woxoona soo maray wadamada kala ah Tayland, Siri Lanka, Hindiya, Jasiirada Maldiif, Malaysiya, Bangladesh, Mayanmar, Soomaaliya, Kenya, Tansaaniya, Madagaskar, Seyshelles ilaa Koonfur Afrika. Waxaana ku dhintay dad ka badan 230,000 oo qof.

Warka
https://www.theguardian.com/global-development/2014/dec/25/indian-ocean-tsunami-survivors-stories-aceh
https://www.france24.com/en/20191226-indian-ocean-india-sri-lanka-thailand-indonesia-tsunami-commemoration

Fiisikis
Juquraafi
Turdho

Turdho waa Degaan ka tirsan Gobolka Jubbada Hoose Waa tuulo Qurux badan oo deegaan Xeebeed ah. Waxaa daga Beesha SHIIKHAAL LOOBAGE oo u badan. Ganacsato,Siyaasiyiin iyo Culumaaudiinba. Magaalada Turdho waxay leedahay kaawada la qodo ee ugu weeyn Jubbada hoose. waa dhul beereed iyo xeeb aad u dheer oo qurux badan. Inta badan dadka degan waa xoolo dhaqato iyo beeraley Kaluumaysato iyo ganaacsato. Waxaa bur bur xun ka soo gaaray magaalada Turdho dagaaladii sokeeye ee ka dhacay dalka 1991. Waxaa bur bur xoogan ka muuqda isbitaalka weeyn ee magaalada iyo dugsigii hoose dhexe ee Turdho, ee Sheikh Hassan Maxaad Cilmi oo loo yaqaano Beesha Loobage ayaa ka mid ahaa dadkii Talyaaniga kula dagaalay.
Kosta Rika

Kosta Rika (Costa Rica) waa wadan ku yaala ameerikada dhexe waxa uu xuduudo la wadaaga laba wadan oo kala ah banama iyo wadanka nikragwa waxa uu dhanka waqooyi xuduud kala wadaagaa wadanka nikragwa dhanka koonfurna wadanka banama dhanka galbeed waxa uu xuduud ka leeyahay bada 
Badweynta Baasifik dhanka barina bada Badda Karabiya waxa qabsaday boqortooyadii isbayn sanadii 1563 waxa ay madaxbanaanida qaadatay sanadii 1821 kadib waxa gacanta ku dhigatay wadanka Meksiko waxa ay madax banaanidoodii kalasoo noqdee maksiko sanadii 1848 masaaxo ahaan dhulka ay ku fadhido dawlada costa rica waa 50700 klm dadka kunool tiradooda waxa lagu qiyaasaa 2066,000 kun oo qof caasimada wadankani waa magaalada Sankhose.

 A Visit to Costa Rica

Dadka 

Inta badan dadka kunool costarica waxa ay kasoo jeedaan wadanka isbayn waxa kale oo kunool xoogaa aan sidaas usiibadnayn oo ah dadka looyaqaano hindida cas

ciidanka qalabka sida 
costa rica waxa ay ka mid tahay wadmada aan lahayn ciidamo malateri oo habaysan ciidanka wadankan waxa lakala diray sanadkii 1948.wadankani waa mid kamida wadamada soosaara muuska.
Bartamaha Ameerika
Nikaragiwa

Nikragua ama (Nikragwa) waa wadanka ugu wayn Badhtama Ameerika iyada oo ay sidaas tahay hadana waa wadanka wadamada bartamaha amerika ugu dadka yar wadankaas dadka kunooli sida wadamada lajaarka ah oo kale waxa ay isugu jiraan hindi iyo dad kasoo haajiray wadanka isbayn caasimada wadnkan waxa lagu magacaabaa manguwa

 A Visit to Nicaragua

Bartamaha Ameerika
Halgan

Halgan waaa degmo ka mid ah degmooyinka gobolka hiiraan waxa ayna  u dhow dahay magaalada buulobarde waxey 75km u jirtaa magaalada beledweyne halka ay 41km u jirto magaalada buulobarde ,degmada halgan waxa ay ka koobantahay afar xaafadood oo kala ah : Godey,burco dheer, laanta hawada , iyo xaafadda kulanley. 
Magacyadii hore ee loo yaqaanay degmada halgan waaa: Duwacaale , korintiuuno,warsama rooti. Halka Magaca hadda loo yaqaanno uu yahay [Halgan] .
Degmada halgan waxaa ku yaalla hal school oo lagu Magacaabo[Halgan school] iyo brivate schools (biribaatiyo) fara badan.
Waxaa kaloo ku yaallo labo isbitaal oo kala ah :[Qaran hospital iyo Dayax hospital] iyo garoon lagu ciyaaro kubadda cagta la yiraahdo [Halgan stadium].
Timor

Timor waa Jasiirad ka tirsan dalka Indunisiya, waxaana loo kala qeebiyay Bariga Timor iyo galbeedka timor. bariga timor, waxaa laga qaaday codbixin oo ku aadan muqstaqbalka dadka degan jasiirada qeebteeda kale, waxeena codsadeen wadan xor ah sanadka marka oo ahaa 2002.

Jasiirad
Burcad Badeed

Burcad Badeed waa tuugo ama mooryaan oo qoryo ku hubeesan isla markaas neh bada ka soo afduubato maraakiib. Burcad badeednimada waxee jiri jireen boqolaal sano ka hor, waxaana aad looga yaqaanaa wadamo badan oo ka mid ah caalamka. Burcad Badeenimada waxee ka joogsatay wadamada galbeedka boqolaal sano ka hor, waxeena wali ku sii danbeeyaan qaaradaha koonfur ameerika,aasiya iyo galbeedka afrika.

Qarniga aa ku jirno 
Qarnigaan aa ku jirno burcad badeednimada waxee ka soo dhashteen bariga Afrika, oona waligeed laga aqoon. koonfurta aasiya iyo bartamaha ameerika burcad badeednimada waligeed wee ka jiri jireen, waxaana maanta burcad badeeda ku arkee biyaha u dhaxeeyo D
aduunka.

Badaha
[[Catego
Burcad badeeda waxa ay keenan dhibaatoyij badano oo sameysa bulshada dhan dhaqaale amni iyo iso socod.
Kuruweshiya

W:hr:Hrvatska
Kroos-AY-shə; Croatian: Hrvatska [xř̩ʋaːtskaː]), si rasmi ah Jamhuuriyadda Croatia (Croatian: Republika Hrvatska, ku saabsan codkan dhegeysiga (gargaar · info)) [b] waa waddo isgoysyada Bartamaha iyo Koonfur Bari ee Yurub, Badda Adriatic. Magaaladda Zagreb waa mid ka mid ah qaybaha hoose ee dalka, oo ay weheliso labaatan gobol. Croatia waxay leedahay aag 56,594 kilomitir oo isku wareeg ah (21,851 mayl laba jibaaran) iyo dad gaaraya 4.28 milyan, kuwaas oo intooda badani yihiin Roman Catholics.

Croats ayaa soo gaadhay aagga qarnigii 6aad, waxaanay dhul-beereedka u abaabuleen laba duchis qarnigii 9aad. Tomislav wuxuu noqday Boqorka ugu horeeyay 925, oo kor u qaaday Croatia si ay u aqoonsato boqortooyadii, taasoo haysatay awooddeeda ku dhowaad laba qarniyadood, iyagoo gaadhay heerkii ugu sarreeyay ee boqorradii Petar Krešimir IV iyo Dmitar Zvonimir. Croatia waxay ku biirtay urur shaqsi ah Hungary sanadkii 1102. 1527-kii, ayaa la kulantay qabsashadii Ottoman, Baarlamaanka Croatia ayaa u doortay Ferdinand I Habsburg inay carshigii Croatia. Bishii Oktoobar 1918, maalmaha ugu dambeeya ee Dagaalkii Dunida I, State of Slovenes, Croats iyo Serbs, oo madaxbannaan ka ahaa Austria-Hungary, ayaa lagu dhawaaqay Zagreb, Bishii Disember 1918 waxaa lagu biiriyey Boqortooyada Serbs, Croats iyo Slovenes. Ka dib dagaalkii Axis ah ee Yugoslavia bishii Abriil 1941, badi dhulka Croatia waxaa lagu daray macaamiisha taageera Nazi oo taageera dhaqdhaqaaqa is-caabinta iyo abuurista Dawladda Federaalka ee Croatia, ka dib markii dagaalku noqdo aasaas xubin ka ahaanshaha federaalka ee Jamhuuriyadda Federaalka ee Yugoslavia. 25kii Juunyo 1991kii, Croatia waxay ku dhawaaqday xornimadeed, taasoo gebi ahaanba dhaqan gelisay 8dii Oktoobar ee isla sannadkan. Dagaalkii Croatia ee madaxbannaanida ayaa si guul ah ugu dagaalamay afar sano kadib markii lagu dhawaaqay.

Xubin
 NATO
 Midowga Yurub
 Qaramada Midoobay

Waddanma Degaaan Kuruweshiya
  3000+
  2000+
  2000+

Croatia waa Jamhuuriyad lagu maamulo nidaamka baarlamaanka iyo waddan la horumariyey oo leh heer aad u sarreeya oo nool. Waa xubin ka mid ah Midowga Yurub (EU), Qaramada Midoobay (UN), Golaha Yurub, NATO, Ururka Ganacsiga Adduunka (WTO), iyo xubin ka mid ah Ururka Midawga Yurub. Ka qaybgalayaasha firfircoon ee ciidamada nabad-ilaalinta ee Qaramada Midoobay, ayaa Croatia ka qaybqaatay howlgalkii NATO ee hoggaamiyihii NATO ee ka socday Afgaanistaan ​​oo uu kursi aan joogto ah ku lahayn Golaha Amaanka ee Qaramada Midoobay muddadii u dhaxaysay 2008-2009. Tan iyo sanadkii 2000, dawladda Croatia waxay si joogto ah ugu maal-galisay kaabayaasha, gaar ahaan waddooyinka gaadiidka iyo tas-hiilaadyada ee ku yaalla hareeraha Pan-Europe.

 The Danube—If Only It Could Talk!
  Europe’s Delta of Striking Contrasts
Huriwaa (Askari)

LIXLE waxa uu ahaa mujaahid,aad u geesiya waana mujaahidiintii ugu cuslaa mana jirin nin snm ah oo ka geesisan
waxa uu geeriyooday 1984 taariikhdaa waa uu ahaa qabiilkiisa HABARYOONIS MUUSE CABDALE WAXAANU AHAA HALYAY QARAN
WAXA UU WATAY CIIDANKII BERBERA MARKII GEERIYOODAY WAA MUJAAHID TAARIIKH KU DHEX LEH UMADA REER SOMALILAND

Halyeeyada somaliland
Maxaas

Maxaas waa degmo qadiimi ah oo katirsan gobolka hiiraan waxa ay dhacdaa bariga gobolka Hiiraan Waxaa dega 3 Ali Madaxweyne ee Xawaadle. waxa ay caan kutahay dhaqashada xoolaha sida geela, lo,da iyo ariga, maxaas waa degmada ugu baaxada weyn gobolka hiiraan marka laga eego dhulka hoosyimaada waxa ay magaalada baladweyn u jirtaa160km, waxayna xuduud laleedahay degmooyinka kala ah; ceelbuur, Aadanyabaal, Buulaburte, Baladweyn iyo Guriceel.
dhanka waxbarashada magaalada waxaa ku yaal labo school oo waaweyn waxaana lagu kala magacaabaa; Sheikh Ahmed School
iyo MAHAS SCHOOL,dhanka diinta iyo barashadeeda degmadu caan bay ku tahay, waxaa ku yaallo masaajiddo looga aflaxay daraasaadka diinta.
tuulooyinka waaweyn oo hoos yimaado waxaa ka mid eh Goobo Teedaan Ganuuribad Juujuule iyo Suubo, miira jibbaale, bukurre, dabayooodley, galcadaad,

Degmooyinka Soomaaliya
Buq aqable

Buq Aqable Waa Degmo ka mid ah degmooyinka gobolka Hiiraan, waxeey 90-km dhanka koonfureed ka jirtaa xarunta gobolka Hiiraan ee Beledweyne, dhanka galbeedna waxeey 40-km u jirtaa Degmada Buuloburde. Degmada waxeey caan ku tahay in ay tahay Xarunta Ugaasyada Beesha [GAALJECEL SARANSAROOR

Taariikh 
Buq aqable waxay ka mid tahay egmooyinka ugu taariikhda dheer gobolka Hiiraan marka laga eego taariikhda ay dhisanthy iyadoo aheyd xaruntii loogaga talin jiray gobolada dhexe waqtigii gumeystaha talyaaniga heystay wadanka inta u dhaxeysay sanadihii 1927-kii illaa 1953-dii.

Dhaqaalaha iyo Waxbarashada 
Degmada Buq Aqable dhaqaalaheeda waxuu ku tiirsanyahay ganacsiga, xoola dhaqashada iyo beeraha intaba waxaa kale o Degamda caan ku tahay iney ku hareereysanyihiin Caagag (Meelaha Biyaha Fariistaan) dadka degmada u yaqaanaan Sagaalka Caag, waxa inta dheer in webiga Shabeelle u Degmada Buq Aqable u jira 25KM, waxaa kale o Degmada ganacsigeeda ku xeran yahay magaalooyinka Muqdisho iyo Beledweyne.
Dhanka waxbarashada degmada waxaa lagu tiriyaa iney tahay meelaha fara ku tiriska ah ee xagga waxbarashada ka dhisan, marka la eego gobolka, waxeey leedahay Dugsi hoose/dhexe iyo sare ah (Mercy Primary & Secondary School), waxeey kaloo leedahay Macaahid lagu barto luqadaha iyo Diinta, waxeey caan ku tahay barashada Diinta iyo ku dhaqankeeda. dagmad buqa aqable waxeey ka koobanthy Shan xaafadood oo lagu kala magacaabo Buula Dhagaxleey, Salbarwaaqa, Buula xoog, xafada eega iyo Meyd tubaka ama loo yaqaan war moog.

Muhiimada Degmada Buq Aqable 

Buq Aqable waa magaalo muhiim ah waxaa mara wadada isku xirta Muqdisho iyo Gobalada dhexe, waxaa sidoo kale ay tahay istiraatiji dhanka wadooyinka, waxaa sidoo kale kabaxa wada si toos ah u aada Magaalada Baydhabo wadadaa o ey isticmaali jireen isticmaarkii Talyaaniga, waxaa sidoo kale eey leedahay dhuldaaq aad u weyn iyo dhul howd ah oo ey ka baxaan dhirta noocyadeeda kala duwan.Buq Aqable waa magaalo ku caan ah nabad wanaaga iyo isdhexgalka bulshada iyo waliba horumarka dhanka waxbarashada.

Sidoo kale fiiri
Liiska magaalooyinka Soomaaliya dadka ku nool
Liiska magaalooyinka Soomaaliya

Xigasho
Buur aqaba

Soomaaliya
Magaalooyinka Soomaaliya
Kiribati

Kiribati waa wadan oo jasiirado ah, waxeena ku yaalaan Badweynta Baasifik.
Wadankaan waxoo ka koobanyahay 33 jasiirado ah oo aad ukala duruqsan, waxeena ku yaalaan dhulbaraha aduunka. Jasiiradahaan waxaa soo gumeestay ingriiska, waxeena xornimo siiyeen 1979ki.Luqadaha looga hadlo waa Af-Kiribati iyo Af-Ingiriis. Magaalo madaxda waa Sooth Tarawa.

  Christmas Island​—Why We Visited It

Jasiirad
Janaale

Degmada
Janaale waa Degmo ku taalo Gobolka Shabeellaha Hoose.Waa meel la iskuugu yimaado xagga ganacsiga maalinta jimcaha. Waxaa laga soo kala yimaadaa gobolada kale sida caasimada muqdisho.Dhaqaalaha ka soo gala magaalo madaxda
Qoryooley

Qoryooley waa magaalo kutaala koonfurta Soomaaliya gaar ahaan gobolka Shabeellaha Hoose. Degmadaan waxey ka kooban tahay sedex xaafadood oo kal ah hodan xalane iyo wadajir waxee caan ku tahay xoolaha beeraha, waxee soo saartaa Galeyda, Sisinta, Digirta. Tubaakada, Suufka, Cambaha, Yanyada, Canuuniga, Qasabka, bariiska iyo waxyaabaha kale oo la mid ah.
Waxaa sidoo kale ay soo saartaa Caanaha geela iyo kuwa looda oo sida badan ka soo gala tuulooyin aan sidaa uga fogeyn, Ukunta, Subaga Lo'da iyo waliba maqaarka xoolaha oo sida badan loo soo dhoofiyo magaalada muqdisho meelo kalena uga sii gudba amaba inta lagu warshadeeyo waxyaabao kale laga soo saaro.
Waxaa mara Degmada Qoryooley Wabiga shabeele oo inta badan looga faa'iideyso waraabinta beeraha, iyo waliba xoolaha, waxaa sidoo kale inta badan ee magaaladaasi ku soo wareega Canal weyn oo lagu magacaabo liibaan kaasoo ayba magac ahaan la qaadatey oo ah Liibaantii Qoryooley.

Sidoo kale fiiri
Liiska magaalooyinka Soomaaliya
Shabeellaha Hoose
Liiska magaalooyinka Soomaaliya dadka ku nool

Tixraac

Shabeellaha Hoose
Soomaaliya
Mindi

Kani waa maqaal ku saabsan Midida.

Midi, Mindi, Madi (ingiriis: knife; carabi: سكين) sidoo kale loo yaqaano "Tooreey" waa bir af khafiif ah leh oo lagu kala gooyo wax walba. Noocyo badan oo kala duwan oo biraha ka mid ah ayaa la odhan karaa madi, laakiin guud ahaan madidu waa bir af dhuuban oo loogu talo-galay in wax lagu kala jeexo, dalooliyo ama kala gooyo. Meelaa qaar mashiinada wax lagu kala jaro ee waaweyn ayaa loo yaqaan ineey qeyb ka yihiin Midiyaha.

Guud ahaan waxaa jira noocyo badan oo madida ah midaasi oo loo isticmaalo siyaabo badan oo kala duwan, kuwaas waxaa  ka mid ah Soodhka (Bowie-class knife) oo ah mid loogu talo-galay in wax lagu dilo waxaana inta badan isticmaala ciidanka, midiyaha yaryar ee lagu isticmaalo xaafada, qalab waaweyn oo mashiino ah oo lagu kala gooyo biraha, looxa, dhagaxa iyo walxo kale.

Qalab
Dad
Ilbaxnimo
Muuriitaaniya

Muuriitaaniya (Af-Faransiis: Mauritanie), si rasmi ah Jamhuuriyadda Islaamiga ah ee Mauritania, waa waddan Waqooyi-galbeed Afrika. Waa waddanka kow iyo tobanaad ee ugu weyn Afrika, waxaana xuduud u leh Galbeedka Atlantik ee galbeedka, Sahra Galbeed oo waqooyi iyo waqooyi-galbeed, Aljeeriya ilaa waqooyi-bari, Mali ilaa bari iyo koonfur, iyo Senegal oo koonfur galbeed ah.
Waddanku wuxuu magaciisa ka soo qaatay boqortooyadii hore ee Berbera ee Mauretania, oo ka jiray min qarnigii 3aad ee BCE illaa qarnigii 7aad ee Woqooyiga ee waqooyiga ee casriga ah ee Morocco iyo Algeria. Qiyaastii 90% dhulka Mauritania wuxuu ku yaalaa Sahara; Sidaa darteed, dadku waxay ku badan yihiin koonfurta, halkaas oo roobabku aad u sarreeyo. Magaalada caasimada ah iyo magaalada ugu weyn waa Nouakchott, oo ku taalla xeebta Atlantic, kaas oo ku yaal saddex meelood hal meel 4,3 milyan oo qof. Xukuumadda ayaa lagu afgembiyay 6-dii August 2008-dii, kaas oo ah madax-furasho milatari oo uu hoggaaminayo General Mohamed Ould Abdel Aziz. 16kii Abriil 2009, Aziz ayaa iska casilay millatariga si uu ugu tartamo madaxweynaha doorashadii 19-kii July, kaas oo uu ku guuleystay. 
Qiyaas ahaan 20% dadka reer Mauritania waxay ku nool yihiin wax ka yar US $11.25 maalintii.

Xubin
 AIIB * 
 Comesa * * 
 Midowga Afrika * *
 Jaamacada Carabta * *
 Qaramada Midoobay * * *

Xigasho 

Wadamada Afrika
Mauritius

Mauritius waa wadan Jasiirado ka kooban, waxeena ku yaalaan bartamaha Badweynta Hindiya.jasiiradahaan waxee 900 u jirtaa jasiirada weyn ee Madagaskar.

Xubin

 IORA *`

Midowga Afrika * *`

Qaramada Midoobay * *`

Waddnamha La Degaan Mauritius   

  200+:

  350:+  

  200+:

  100+:

  200:+

 https://fr.wikipedia.org/wiki/Arabes

, Hindustan1’400@,000,000:+++;!!'?
Billions+++::;()£&@“‘“.,???!’

 https://www.cs.mcgill.ca/~rwest/wikispeedia/wpcd/wp/e/European_Union.htm .

 https://www.cs.mcgill.ca/~rwest/wikispeedia/wpcd/wp/a/African_Union.htm.

https://www.cs.mcgill.ca/~rwest/wikispeedia/wpcd/wp/u/United_Kingdom.htm
San Marino

san marino waa jamhuuriyad kutaala badhtamaha wadanka Talyaaniga dhankasta waxa ka xiga dhulwaynaha wadanka taliyaaniga luqada lagaga hadlo wadanka san marino waa luqada taliyaaniga

juquraafi ahaan 

wadanka sanmarino waxa uu gabi ahaan ku dhexyaalaa wadanka taliyaaniga wadanka sanmarino malaha bad mana laha wax wabiyaal ah laakiin waxa wadankaasi uu leeyahay buuro aad u dhaadheer waana wadan aad u yar masaafo ahaaan waa wadan u qaastahay madax manaanidiisa waxoo leeyahay wadanka sanmarino pasaboor la aqonsan yahay

dadka kunool 
wadanka sanmarino dadka kunool waxa lagu qiyaasaa 30.000 kun oo qof..

nidaamka siyaasadeed 

wadanka sanmarinoo waa jamhuuriyad barlamaani ah barlamaankaa wadankaa shantii sanaba mar ayaa lasoo doortaa

caasimada wadankani waa san marino
Jaamacadda Muqdisho

Jaamacada Muqdisho (, ) waa jaamacad madaxbanaan oo ku taala caasimada Muqdisho, wadanka Soomaaliya. Warbixin la soo saaray 2012, waxaa laga sheegay in Jaamacada Muqdisho gashay kaalinta 40aad ee jaamacadaha Qaarada Afrika.

Linkiyo kale

 Official website

Sidoo kale fiiri
Liiska Jaamacaddaha Soomaaliya
Waxbarashada Soomaaliya

Tixraac

Jaamacadaha Soomaaliya
Muqdisho
Waxbarashada Soomaaliya