maanka2/wikipedia-so huggingface dataset:
Bahmajeelo

Bahmajeelo waa mid kamida beelaha ugu balaadhan geyiga soomaalida gaar ahaan soomalilnd barigeeda wxanay degta beeshani burco brbra saraar sanaag sool iyo gobolo kle oo soomlilnd kamida sida hargysa waloow aanay ku badnayn beeshani waa beeltaariukh kuleh soomalida dhexdeeda waana beeshii lahyd saddex xiniyoodlaha 
Jeelo waxay ahyd hooyada dhashay

1.isixaaq adaraxman muuse abokor
2.cabdlleh adaraxman muuse abokor
3.ismaacil adaraxman muuse abokor

Saddexdan nin ee walalaha isku bahda ahaa wxa lawallal ahaa oo ila adadaxman ahaa 

1. Yoonis adaraxman muuse abokor
2. Barre adaraxmaan muuse abokor
Dhalinta reerka ugu cadcad intaan ka aqaano waxa ka mida.     

1.Hal abuur Zuldam ziciid zaleeban Googoyeh

2.iskuduwe ibraahim saleeban caateeye

4.naaleeye axmed yuusuf

5.ex xildhibaan jaamac axmed

6.cabdilhi X gubadle

7.cabdi diiriye
Looge maxamed

Looge maxamed
Waa reer ka tirsan beelaha reeryoonis ee muuse abokor kana tirsan habarjeclo
Waa beel ku dhax  leh sumcad qabilada ay degan wadaga yihin iyo dhamaan somaliland ba waxa ka dhashay Rag uso jihaday xoraynta dalkan iyo qaar la garab taagna maal iyo manfacba waxana kamid ahaa maxamed yare, cabdi cawad iyo qarkalo badan 
Beesha looge maxamed waxay degtaa gobolada sool sanaag saraar togdheer iyo saaxil sidoo kale waxay degtaa degmoyin ka waridaad iyo Wadaamagoo, Mugaca iyo caynaba

Dadka caanka ah ee looge

cabdi cawed cali (indhadeero)
xil:-axmed maxamed jaamac (axmed dheere)
abwaan calanle muuse maxamed
jamac cawed cali indhadeero
axmed maxamed jaamac
jaamac xaaji axmed 
mustafe cabdi cawed
cheif caaqil faarax xaaji diriye cateye
Dr:- maxamed cawil axmed yare
 xildhibaan yaasin jaamac cawed
 mayor cabdirisaaq 
 mayor cabdilaahi jama
 weriye garaad maxamed jaamac
 maxamed warab
 abwan xirsi diiriye
 ganacsade siciid cabdile
 fanaan cabdale Maxamud (abdale bidixo)

Jilibada Looge maxamed

1-looge maxamed
2- Faahiye looge
2- maxamed looge
3- Liibaan maxamed 
4- -Abtidoon liiban
4- Hagar liiban
5- Shire hagar (reer shire)

5- Abokor abtidoon(reer abokor)
5- Muuuse abtidoon 
6- Faarax muuse(Faarax Jabane)
6- Samatar muuse(Rer Samatar)
6- Guuleed muuse 
6- Reer Guutaale

dhulka ay degto beesha loge maxamed

Beesha looge maxamed waxay degtaa gobolada sool sanaag saraar togdheer iyo saaxil sidoo kale waxay degtaa degmoyin ka waridaad iyo Wadaamagoo, Mugaca iyo caynaba
Maxamed barre

Maxamed barre
Waa mid kamida beelaha habarjeclo gaar ahaan muuse abokor waxana la dhashay oo ay walalo yihin cali barre iyo yoonis barre oo ah biciide yoonis iyo buraale yoonis, beesha maxamed barre waxay degtaa magaalada Oog ee gobolka saraar barkada calixirsi iyo sidoo kale degmada baliyociise oo ka tirsan gobolka buuhoodle... beeshu waxay si nabada ula degan tahay beelaha kale ee ay walaalaha yihin,

Belaha la dhashay
 biciide
 reeryoonis
 cali barre
 uduruxmiin muuse
 idarays muuse
Bahmajeelo
 maxamed barre
buraale yoonis
Karamaan

Karamaan........ waaa ban aaad u balaadhan oo ku yaaala Gobolka Sanaag oo dhuul aad u baaxad weyn oo barwaaqo ah oo xooluhu daaqan waxa ka baxa cowska sidaa uu caanka ku yahay gobolka sanaag waxa lagu dhaqdaa idaha ugu badan geyiga somalida taasna waxa sababay banan ka faraha badan ee cowsku ka baxo.....
Banka karaman waxa dega beelaha 'biciide ee muuse abokor kana mida  habarjeclo'
Bancade

Bancadde waa mid kamida nimcada eebe ku manaystay gobolka sanaag waa ban ama dhul daaqsimed ku yaala koonfurta gobolka sanaag waxana ka baxa cows badia ku filan xoolaga gobolka sanaag oo aad loogu dhaqdo waa dhul cagaaran oo aad u qurux badan '''waxaa dega bancade beelaha' Sacad Yonis  oo ka Tirsan Garxajis iyo Biciide oo ka tirsan Habar Jeclo
Axmed Faarax

Qabiilka Axmed Faarax Biciide () waa mid  kamida beelaha Habar Jeclo kuwa ugu badan gaar ahaan muuse abokor.

Axmed Faarax Biciide waa beel leh taarikh facweyn oo soo jireen waxa ka dhashay dad magac iyo maamusba kuleh Soomaalida dhexdeeda waxaana ka mid ah wasiirkii ugu firfircoona dowlada Somaliland ee Dhoolayare iyo sidoo kale hogaamiyihi ururki Daraawishta ee Shire Kirid

Beeshu waxay degtaa gobolka sanaag magaaloyyinka Ceerigaabo iyo Ceelafweyn ee gobolka Sanaag iyo waliba magaalada Burco ee gobolka Togdheer iyo magaalada Caynaba ee gobolka Saraar.

Jilibada Axmed Faarax biciide
Xasan  Axmed
Cabdalla Axmed
Cali Axmed
Xuseen Axmed
 *Cabdi Xuseen
Cabdalla Axmed
Ceel Cabdale
Maxamed Cabdale

Isaxaq Cabdale, waa Cabdale axmed wuxu dhalay
cali Isaxaq 
cismaan cali
Axmed cismaan, reer cawed iyo reer oogle 
Jamac cismaan
Diiriye cismaan
xuseen cismaan,

Sicid Cabdale
Cismaan Cabdale
Yoonis Cisman
Maxamed Cisman
Cabdule Maxamed
Xuseen Maxamed
Siciid Maxamed
Cali Maxamed
Abakor Maxamed (Ilkaguduud)
Cali Axmed
Yabaal Cali
Samatar Cali
Muumin Cali
Muuse Cali
Amare Muuse
Axmed Muuse
Cali Muuse
Cabdalah Muuse
Cali Muuse
 Axmed Cali
 Maxamed Cali
samatar cali
maxamed samatar
cigaal samatar
cabdi samatar
muuse samatar
Dhanaano

|Degmada Dhanaano oo ka Tirsan Gobolka Saraar Waa Degmada Ugu faca weyn Deegamad Gobolka Saraar Dhanaano ayaa Xukunta Tuulooyinka Aad u Faro Badan Oo ay ka mid Yihiin;
1. Qori-dheere 

2.. Berkada Cali Xirsi 

3..Dhudhubka 

4.Ceel-lahelay 

5.Ceegsaar 

6.Hareeri-Sagaal ah 

7.Dudumo Haraad 

8. Xundhurgaal 

9.Bali-Godcarmo 

10. Kal-Naagood 

11. Xundhurgaal 

Maayirka Degmada Dhanaano Maxamed Axmed Muuse (M.Furre)

Maayir Ku-Xigeenka Waa Ina Macalin Ciise 

xoghayaha Deg. Dhanaano Cali Shire Ducaale 

Adeegyada Bulsho Ee ka shaqeeya Degmada Dhanaano waa :

1. Saldhiga Degmada Dhanaano 

2. MCH Shaqeeya 

3. Dugsiga wax-barasho iyo Quraan

4. Guriga Maamulka Degmada oo Dhamaystiran

5. Animal Healthpost
Cabdi Indhadeero

Cabdi Cawad Cali oo loo yaqaano Indhadeero, waa aasaasihii iyo mulkiilihi shirkada DEERO GROUP oo kamida shirkadaha ugu hantida badan soomaalida dhexdeed. Ganacsigeedu wuxuu guud ahan gaadhay Somaliland ilaa Ethiopia iyo gobolada Puntland. Shirkada hantideeda waxaa lagu qiyaasay markii ay warbixino ka diyaarisay shirkad ajanib ahi tijaarta dalka hanti gaadhaysa 761million oo dollar.
Shirkadu waxa kalo ay leedahay dhismayaal waaweyn oo ku kala yaala Hargeisa, Burco, Berbera, Wajaale, Boorama Iyo Gebilay. Shirkadu waxay soo dejisaa dhamaan maciishadaha kala duwan shirkadaha geeya ganacsiga ugu weyn dalka Ethiopia.
Habariheshay

Habari Heshay waa degmo ka tirsan gobolka Saraar waxayna Caynaba u jirtaa 20km oo ay kaga beegan tahay koonfurta magalada. Waxay ku taalaa dhul daaqsimeed qurux badan. Waxaa dega Beesha reeryoonis oo aasaasay degmada qarnigii 18aad.

Dad caan ah oo degmada ka soo jeeda 

Populated places in Sool, Somaliland
Uurjire, Bari, Soomaaliya



Uurjire 
Uurjire (Af Ingiriis : Urjire; Af Carabi : اورجري) Waa magaalo ku taal gobolka Bari ee Soomaaliya  Magaaladani waxay ka tirsan tahay Degmada Rako Raaxo,  Dhinaca kale, magaalda uurjire wuxuu dhacaa 9°33'13"N 49°38'33" E isla markaana leedahay 233 mitir ka sareeysa jooga bada.Soomaaliya

Hordhac 
Uurjire hadda waa Deegaan samayay hormar aad u sareeya, waxaa laga heli karaa goobihii waxbarashada, caafimaadkii, Riigii biyaha, sportkii, maxadadiid diiniga, ururo bulsho oo kala duwan iyo dhaamaan waxyaabihii asaasiga u ahaa nolosha bini aadamka.

Goobo caanka ah 
Deegaanada caanka ah ee ku teedsan waxaa ka mid ah: Ceelka Uurjiraha weyn, Ceelka Uurjiraha yar, Galool-dhigato, Mad-gees, Libaax-yaale, Madka  iyo Dooxada Bedeemis

Bulshada 
Deegaanka ayaa lagu qiyaasaa dadka ku nool celcelis ahaan 1300 ilaa 1700 Qoys. Dadka deegaanka ayaa ku tiirsan dhaqashada xoolaha nool

Deegaanka Uurjire waxaa dega laba reer oo kamida Beesha Ibraahim Aadan, ee beelweynta  Ugaar Saleebaan "Muuse Saleebaan" Majeerteen  

 Bah idigfacle  
 Yuusuf Samatar
 Muse Yusuf
 Ismail Yusuf (Reer Dhaal)
 Cali Yusuf
 Samatar Yusuf

 Farah Idiris

Sidoo kale fiiri 

 Rako raaxo
 Duud-hooyo
 Qararsoor
 Qalwo
 Adin-geri
 Kalabayr
 Kurilaalo
 Cambaar hoose
 Dawacalay 
 Dabqax 
 Camaan
 Dhafaruryo 
 Af onkode 
 Mubarak 
 Mandeeq
 Majayar

Xigasho 
Waxaa xogtaan inta badan iga saacidey dad deegaanka dagan oo uu ka mid yahay

 Cabdirisaaq Khalif Wagad Habarwaa ahna Asaasihii Deegaanka Uurjire
Higlo

Higlo wa degmo ka mida  Gobolka togdheer,  waxay magalada burco  u jirta 74km meel kaga beegan dhinaca bariga waxay u dhowdahay degmada qoryale oo ay u jirta waxyar sidoo kale  waa magalo quruxbadan hada waxana oo kuyaala dhul ku haboon beeraha iyo  xoolaha waxana ilaahay ku manestay ceelal  farabdan oo biyo macaan ah  waxa aasaasay allah ha u naxariste sugaal fara dheere
Waxa dega beelaha reeryoonis, habarjeclo,

Wadada ceerigaabo

Qabilada dega'
Waxa dega beelaha reeryoonis gaar ahaan allamaga sida reer siciid,   reer maxamed xidig,  iyo hayiile

.... waxa mayir ka ah ibrahim sugaal faradheere oo reer sicid ah
Kalmac

Kalmac.... waxay u dhowdahay magalada ceelafweyn waxayna ka xigtaa dhinaca waqooyi waxayna u jirtaa 20km waa degmo aad uqurux badan kuna haboon dalkisa waxa ay caan ku tahay dhirta oo ay dadka degan ku beeren qaybaha degmada  waa dhul daqsimed leh ceel biyood ku haboon beer iyo xooloba 
Degmada waxa dega beesha Reer Cabdi ee muuse Tuurwaa oo ka tirsan habar Yoonis
TryBishop

Trybishop ama TRYBISHOP wuxuu ku dhashay Jeremy Hicks oo kutaal Saint Paul gudaha Minnesota ee dalka Maraykanka ahna [[Ameerikaan] qoobka ciyaariste, farshaxaniiste iyo soo saare kanasoo jeeda Minnesota.

Wuxuu sidhow ulashaqeeyay farshaxaniistayaal caan ah kuwaas oo xusid badan mudan. T-pain, Jeezy, Dolla, 1500 ama Nothin, Da Internz iyo Curtis Williams.

Taariikh nololeedkiisa
Wuxuu kudhashay Jeremy Hicks gudaha Saint Paul, Minnesota.

Xiisayntii muusiga ee TryBishop waxay bilaabatay markii uu jiray lix sano. Xiisayntiisa muusigu uu sii kordhay sanadahaas sida uu usoosaaray muusig asaga ugaar ah.iyo lanashaqeeyay kuwabadan oo xusid mudan xaga qoobka ciyaarka, raabka iyo farshaxanka ee gudaha dalka Maraykanka.

Xirfadda
Sanado badan kadib, Trybishop wuxuu soosaaray heeso kala duwan iyo bandhig farshaxano badan. (1)

Wax soosaarkiisa
Trybishop wuxuu soosaaray heesta “Movin It” taasoo Tech N9ne, Beatnick, wrekoniz, iyo K-salaam. Iyo sidoo kale waa soosaare buuga sawirada (waa dhibaato) by Da' T.R.U.T.H.

Heesa kale oo uu soosaaray TRybishop waxaa ka mid ah heesta loogu talagalay Big K.R.L.T.

Bandhig
Sanadkii 2012, Trybishop wuxuu soo bandhigay heesta by Christopher Dotson. iyo sidoo kale heestii “ thing now” oo leh T-pain. Intaas waxaa dheer, Trybishop wuxuu sidoo kale soo bandhigay farshaxano aadka looya qaan ee Dolla iyo Jeezy.

Trybishop wuxuu kaloo soo bandhigay heestii xayawaanka (shinbirihii) 2014 kii, sidoo kale wuxuu ka dhex muuqday buuga sawirada ee Curtis Williams.

Sanadkii 2015 kii, Trybishop oo kaashanaya EP ayaa soo bandhigay 1500 ama Nothin, Childish Major, Da’Internz iyo Prem Midha.

Inta badan dhawantii 2019. Trybishop wuxuu ka dhex muuqday buuga sawiradii Vernia oo leh Erick Sermon.

Tixraac

Muusig
Buurdhuxunle

Buurdhuxunle waa degmo kamid ah degmoyinka gobolka Bakool, Degmada waxa la aas aasey sanadi 1957 waxayna dagmada Xudur u jirtaa 90km. Buurdhuxunle  waxaa daga beesha hadame oo degta gobolada Baay iyo bakool waana magaalo ganacsiyeed oo aad u mashquul badan.Dagmada Buurdhuxunle Waxey Ka Koobantahay 5-Xaafadood Sida
1-Towfiiq 2-Hormuud 3-Mubaarak 4-Howlwadaag 5-Farjan

Bakool
Ceeryaan

Degmada ceeryan waxay ku taala koonfurta bari ee magalada ceerigaabo waa dhul buuraley ah waxa ku yaala toga dheer ee kasoo rogmada buuraha daalo, ceeryaan waxa dega habarjeclo, muuse abokor,
biciide, gaar ahan beesha Basan buur,

Ceeryaan waxay ku haboon tahay dhul daasimeedka xoolaha iyo geela sido kale waxay ku haboontahay beeraha madama dhul togag kusoo rogmanayan uu yahay....
Waxa kasoo jeeda dad sharaf ku dhex lahaa  
Biciide iyo somaliland ba  waxana kasoo baxay abwaano iyo fananin caan ka ahaa gobolka sanaag

Gobanimada reer ceeryaan

Waxa sanadki 2018 ka dhacay dil fool xuma  iyo lagu agoomeyay in ka badan 30 caruur oo ay dhalen laba nin oo walalo ahaa oo u dhashay deganka ceeryan oo la dilay iyado lagu soo weeraray iyago salaad ku tukanaya masjidka magalada, dhacdadas foosha xun waxay kuso beegantay xalinti dagaladi degaanka ceelafweyn oo ay gacan uun ku hayeen ergooyin ka yimid galbedka somaliland. Si aanay xeedho iyo fandhaal ukala dhicin beeshi degaan ceeryan ee werarka laguso qaday wax talaba may qadin si aany u niyad jabin dad reer somaliland , taa bedelkeda dadki waararka kuso qaday magalada, waxay raali galin iyo garowshiyoba ka bixiyen gobanimada, dadkas reer ceeryaan, ee walalahood ah
<ref>https://youtu.be/jCYX0F1S-yQ
Laasmuuse

laasmuuse waa tuulo ku taalo gobolka saaxil ee woqooyiga somaliland, waa barta uu ku aasanyahay sheekh muuse abokor oo ah shekhi ay ka tafirmen beela weynta muuse abokor habar jeclo, waa tuulo qadiima oo taarikhiya oo ku taala bariga magalada Berbera.

dhaqaalaha
magalada dadka ku dhaqan waxay ku tiirsan yihiin kaluumaysiga  oo ah il khyraad dabiiciya sidoo kale wxa lagu dhqdaa xolha nool 
waa meelihi uu codka ka helay xisbiga kulmiye ee sida culus u taagerayay.

tuulooyinka gobolka saaxil
somaliland
woqooyi galbeed
Qabiilada Jubaland

Jubaland Waa Maamul Goboleedka labaad ee ugu Dhulka balaaran maamul goboleed yada Soomaaliya.

Waana gobolka ay wada dagan yihiin dhamaan qabiilada Somaliyed sida.
Dir:
Wardeey
Biyamal
Sure
ReeOwsaciid
Issaq

Beesha 5aad:
Jareerweyne

Daarood:
Ogadeen
Mareexaan

Hawiye:
Sheekhaal
Geeljecel
Ajuuraan 

Sigil iyo Mirifle:
Hubeer
Galadle
Jiidle
Bixin

Waa degmo ka tirsan gobolka sanaag ee somaliland waxay caan ku tahay dhul beeredka waxay laga Raraa dalaga sida kaabshka, xabuubta,  basasha, batruulka, saladhka, sidoo kale hadhudhka galayda, iyo sarenka, waxana la geeya magalada ceerigaabo sidoo kale ceelafweyn'' iyo gobolka sanaag oo dhan. Waxa dega habarjeclo, muuse abokor, biciide''', Beesha Iidle Biciide.
Marehan clan

waa Somali ahaan adh haha jags kshsbs jshsbs skkfuahs aisgs

Hahsjshsushshs auisjshshshshssgshs ahshsbs hajajahsh

Shshshshajaus sksjshs Aisha ajahaba aka a ajsjshhs

Abshshshshshshhsh suwhsbwbg shsusbshsus sjsbs shshsbs s 

Ahshsbhshsbsbshshshshsbs shshhs shshbshhs shsbsbhshshs

Sbsbsnjshsbshshsbushsbhshs absbbab she's.  Shsbsbjahsbbs. Sbsbbs

Sbbs

Sh

Shshhshshsus shshshdh
Lassader

Lassader waa tuulo oo Bakhad Faarax garaad Si'iid Harti ah. Waxay u dhaxeysa Widhwidh iyo Ade Adeye ee ahayd caasimadda saddexaad ee Darwiish. Waxaa ka horayay caasimadda Darwiish labaad ee ku taalneed Weylahed; oo waxaa ku xigay caasimadda Darwiishian afaraad ee ku taalneed Halin.

Soomaaliya
Halin

Halin waa tuulo ee ku nool Ugaasyo Bah Nugaal Dulbahante ah. Waxay ku taala Sool oo ahayd caasimadda afaraad ee Darwiish. Waxaa ka horayay caasimadda Darwiishian ee saddexaad ee ku taalneed Lassader.

Soomaaliya
Weylahed

Weylahed waa magaalo oo Baharsame ah oo u dhow Las Anod. Waxay ahayd caasimadda labaad ee Darwiish ee sanadka 1901. Waxay ku xigtay caasimadda ku taalneed Buuhoodle ee Qoob Fardood. Waxaa ku xigay caasimadda ku taalneed Lassader.

Juqraafiga Soomaaliya
Reeriidle

Waa beesha degta. Magaalada  ceerigaabo, ee  ee caasimada gobolka sanaag. Sidoo kale magaaloyinka garadag sincaro oog iyo guud ahaan gobolka sanaag waa mid kamida reeraha ugu tirada badan habarjeclo.
Reer iidle waxaa ka dhashay rag badan oo taariikhda magac Ku LEH SIDA ina nuur amaan cawad bare,
Sidoo kale waxa ka soo jeeda cali maxamed (biikalo).

jilibada beesha reer iidle

iidle          faarax
cabdi          iidle
bayle          iidle
maxamud  iidle
cali            iidle
xuseen      iidle   
faarax        iidle
guuleed    iidle
Cismaan iidle
Maxamed  iidle
    *1.Cabdi iidle 
     *•Iidle cabdi 
     *•yuusuf cabdi
     *•maxamed cabdi
     *•maxamuud cabdi 

   2.Cisman iidle 
    •Cabdi cisman
    •cigaal cisman 
    •samatar cisman 
    •cabdule cisman 
    •maxamuud cisman 
    •maxamed cismaan 
    •jibriil cismaan 

   3.maxamuud iidle 
    •Faarax maxamuud 
    •Maxamed maxamuud 
    •Xaamud maxamuud 

4.bayle iidle
Faarax bayle 
.cali bayle
. Naaleeye bayle

   

'Erigavo sanaag somaliland' 
Dabayl
Beesha Baho

Beesha baho waxay ka mid tahay qabiilka habarjeclo gaar ahaan muuse abokor ee isaaq. beeshu waxay degtaa gobolka sanaag gaar ahaan ceerigaabo iyo ceelafweyn dararwayne iyo guud ahan sanaag sidoo kale waxay khaas ahaan udegaan tuulooyinka  Dararweyne, Beerweeso, xamilka, garabcad, karinbiyood, dhadhiinyaxye , bocoolo, boodhlay, galiyoqac,  siigadheer,  sincaro, magaalodalas, goodcaanod iyo dhuxulaalay durdur) galciidle))

Jilibada beesha 

roobsuge faarax
wacays faarax
geedi faarax
faahiye faarax
cumar faarax
muuse faarax
sahal faarax

Dadaka caanka ee ka dhashay
 Cabdirixin awyusuf oo ah duqa  magalada ceelafweyn
 Boqor cisman aw maxamud buirmadow oo ah mid ka mid ah madax dhaqameedka somaliland.
 Xilldhibaan aadan shire oo kamida golaha guurtida Somaliland  sidoo kale waxaa 

 Boqor maxamed jaamac cumar( guray)
 ugaas cali nuur yuusuf(cali ganle)
 xildhibaan cumar jaamac faarax

 mulkiilaha shirkada Al ikhwa 
 Daahir muuse barre

 maxamuud axmed oogle oo leh( oogle spareparts)

Taliye gamca yare

 maxamuud saraaf
 
≈=====Dhalinyarada ugu caansan.

 maxamed aadan digaale (maayir)
 axmed maxamuud jaamac diidii (madax ka mid ah federaalka)
Muuse cabdi qasin (muuse koos) (ciyaartooy)
 axmed saalax calaawi(ciyaartooy)
cabdicase saleeban axmed oogle (ciyaartooy)
Shacayb maxamed cadho (ciyaartooy)
maxamed siciid cawed siikaawe ( ciyaartooy)
 cabdikariin xuseen Sandheere (aqoonyahan)
cabdikariin maxamed ducaale (nuune)(aqoonyahan)
maxamed saleebaan jaamac (werdi) (aqoonyahan)
nuux saleebaan yuusuf bulay( aqoonyahan)
DR cabdishakur guure cashuur(aqoonyahan)
baashe maxamed diiriye liig (suxufi)
maxamed suute (suxufi)

Iyo tuug aad ubadan.

•cismaan jaamac xuseen Tikokers
Beesha Bahsanbuur

waa beelaha muuse abokor ( BICIIDE)
Beeesha basanbuur... waa beelaha sida nabada ahu ugu wada nool bartanka magalaada ceerigaabo ee caasimada gobolka sanaag ee somaliland,
Waa mid kamida qabilada habarjeclo
Kuwa ugu waaweyn, sidoo kale waxay degtaa beeshu degmooyinka 
yufle, 
gudmo biyocas,
Shalcaw
Kamuuda
Uur Wayn
ceeryaan,
kalsheekh, 
godcaanod,iyo 
dagaar.
  *Bixin
 *ilad-Garro
ilad-dugbax
Daryale: Waxa deegaanka Aasaasay Ibraahim yuusuf Faarax (Samaysane) iyo Maxamed Kaar Faarax
Kal-daray
Durdur
 Oo dhamaantod hoos yimada degmada ceerigaabo sido kale beeshu waxay degtaa magaloyin hoos yimada degmada ceelafweyn... oo  la dagaan walahod axmed faarax(habarjeclo), iyo beesha Baho, oo degan ceelafweyn sido kale gobolka saaxil

jilibada basanbuur

samatar biciide(bah sanbuur)
reer raage
bah adaraxmaan
bah muuse
Waadhawr biciide(bah sanbuur)
bah cimraan
bah muxumud
xildiid muxumud
samatar muxumud
bah hawal (Axmed)
 Cali Axmed 
Xasan Axmed 
Bah-jibraahiil
maxmed xasan 
Jibriil Xasan
Bah Cabdale Xaamud
 Cali xasan 
        ****** Faarax cali 
        ****** Axmed Cali 
        ****** Adaraxmaan Cali 
        ****** Cabdi Cali 
        ****** Ismaaciil Cal
 Ibraahin Xasan 
       ****** Dhunkaal ibraahin 
       ****** Saalax Ibraahin 
       ****** Cigaal Ibraahin 
       ****** Buraale Ibraahin 
       ****** Maxamed Ibraahin 

'Erigavo sanaag somaliland.

dadka caanka 
 Xirsi Aftiir (Badmaax) 
Sayidku Gabaygiisi Kuso Qaatay Tuduc ka mid ah ( Waxaana Gaajooneen Ina Aftiir Iyo Gabanadiisa )

 Kornayl Axmed Xaji Xassan: Hogaanka Qaran ee madaafiicda dowlada Somalia 1975-1978

Mujaahidiintii SNM ee Beesha Basanbuur 

.Maxamed Shire Maxamed 'Maaweel Shire'

.Maxamed Maxamuud Maxamed 'Hilaac'
muj.Gadhle cirobay
muj.cabdilahi masyar
muj.Axmed samaysane (binate samaysane)
muj.sicid salax dibow
muj.awoowe jirdagal
Ashraf. Axmed warsame (ina Oriye)
Ashraf. Axmed cali manne
siyaasi. Aniis saalax x.xasn
Siyaasi: Ahmed Shire Baandheeye
.Mujaahid Aadan samaysane 

.Axmed Cali Dhuux

.Sahal shire Cumar

.Jaamac Maxamed Saalax 'caga raran'

.Ibraahim Cabdule 'Budh yar'

.Ibraahim Nuur Xasan 'hilfa u qaad'

.Saalax Ismaaciil Maxamed 'dhoore'

.Daahir Maxamed Xasan 'rarane'

.Rooble Saalax Axmed 'Xabeeb' 

.Ibraahim Axmed Saalax 'La shiide'

.Cabdulaahi Cabdi Saalax 'gadhba joof'

Sidoo kale mulkilaha Asli mayid barkhad 
Ha ilaawin siyaasi cali yufle'''. Siyaasi Cabdilahi Carey'Sidoo kale waxan kazoo beesha bahsanbuur maayiradii ugu horeeyay ceerigaabo 
mud:xaaji xasan
Mud: jibriil xaji ducaale
Xil: Cawil siciid ducaale
Xil: Maxamuud cawaale dayuurad
Xil: Ahmed cabdi kariin Walhad(Wakiiladda )

====
Beerta Rays

Beerta Rays Waxay ku taalaa Magaalada Boosaaso ee Xarunta gobolka Bari Puntland, Soomaaliya. Waa goob nasniino oo laga heli karo adeegyo kala duwan, cuntooyin, hoolalka Shirarka iyo aroosyada iyo deegaan qurux badan oo indhaha u wanaagsan.

Sanadkii 2017 ayaa si rasmi ah Beerta Rays waxaa Xariga Si wada jir ah uga jaray Xurmadle Ugaas Xasan Ugaas Yaasiin Iyo Madaxweyne Maxamed Cabdulaahi Farmaajo. Rays waxay ka mid tahay meelaha ugu quruxda badan ee loo Nasashada tago Magaaalada Boosaaso. 
Inta badan waxay beertu marti gelisaa Shirarka waaweyn, kulamada aqoon is-weydaarsiga (Seminars), bandhigyada, iyo munaasabadaha aroosyada, meherka, dhalashada iyo kuwa la midka ah.

Cuntooyinka

Waxaad ka heleysaa cunooyin nadiif ah, oo tayo wanaagsan leh, cabitaano diyaarsan kulayl iyo qaboow, Waxaadna heleysaa goobo si khaas ah (special) aad ugu cuntayn karto.

Jirdhiska (GYM) Iyo Garoomada
Waxaa heli kartaa xarunta jir dhiska oo casri qalab casri ah yaalo. Garoomo lagu ciyaaro kubadda cagta, orodada iyo ciyaaraha jimicsiga.

Guuf ahaan waxaa laga heli karaa Beerta jewi degan oo cidkasta nasniino gelinaya.

Tixraac
Deero bridge

Deero bridge.jpg
Waa brijka weyn ee isku xidha bartamaha iyo bariga magaalada burco sidoo kale wa halka ay kaso galan kawadhigada ka yimada koonfurta somalia waxa dhistay dadka reer burco oo ay ugu horeeyan 
Shirkada DEERO GROUPS ,  

built started 2004
end 2006
Cabdisalaam Bashiir Cabdisalaam

Cabdisalam Bashiir Cabdisalam (, ) waa siyaasi Soomaali sweedhish ah. Waa duqa haatan ee Magaalada Boosaaso oo ah Magaalada saddexaad ee Soomaaliya ugu weyn, Xarunta Ganacsiga iyo saqaafada Puntland, Soomaaliya. 6dii Sebteembar  2018 ayaa golaha deegaanku si wada jira ugu doorteen Abdisalaam duqa xiga muddo 5 sano ah. . Ka hor Cabdisalaam wuxuu ahaa Duqa Degmada Waaciye ee Gobolka Bari, Puntland, Soomaaliya.

Tixraac 

Siyaasiyiinta Somaliyeed
Xuduudkii 1908

Xuduudkii 1908 ee Darwiish oo af ingiiriis loo tarjuma "1908 Darwiish borders" waxaa lugu tilmaami karaa xuduudkii uu Diiriye Guure uu direy General Cordeaux. Tilmaamka xuduudihii waxay ahayd xaggay galbeed Buuhoodle, Badweyn iyo Jidbaale. Xagga waqooye nah, xuduudka waxay ahayd Geel Wayta. Waxaa tilmaamaaya xuduudahaas hadalkan uu Diiriye Guure yiri: "Buuhoodle, fardahaagana ka celi Badweyn iyo dooxada Caymeed ugana yeero jaajuustaada Jidbaale ... haddaba haddaad doonaysid waddanka nabaddiisa, ii daa deganaansho inta dulka u dhexeesa Isaaq iyo Warsangeliye (Geel Wayte)".

Dhaqan
Dareemo Caddo

Dareemo Caddo waa ceel ku yaalo Buuhoodle ee ahayd caasimadda kowaad ee Darwiish. Taariikh ahaan, waa deegaan oo Caraale Mahad ah. Laakiin Caraale Mahad waxay u guureen Dhilaalo.

Soomaaliya
Besha caraale mahad waxa layirahda asalkooda aadan axmed 
Waxayna walalo yihin 
Wacays adan hagar aadan faarax 
 Waxaana dhalay mahad aadan oo ahaa caraale aabihi saadarteed faarax adan hagar aadan iyo wacays adan caraale  adeer bay uyihiin oo waxay lawalaal yihin mahad
Xuduudkii Darwiish

Xuduudkii 1908 ee Darwiish oo af ingiiriis loo tarjuma "1908 Darwiish borders" waxaa lugu tilmaami karaa xuduudkii uu Diiriye Guure warqad ahaan u direy General Cordeaux sanadka 1908. Tilmaamka xuduudihii waxay ahayd xagga galbeed Buuhoodle, Badweyn iyo Jidbaale. Xagga waqooye nah, xuduudka waxay ahayd Geel Wayta ee ku taal Sanaag. Waxaa tilmaamaaya xuduudahaas hadalkan uu Diiriye Guure warqadaas ku yiri: "Buuhoodle, fardahaagana ka celi, Badweyn iyo dooxada Caymeed ugana yeero, jaajuustaada Jidbaale ... haddaba haddaad doonaysid waddanka nabaddiisa, ii daa deganaansho inta dhulka u dhexeeya Isaaq iyo Warsangeliye (Geel Wayte)".

Dhaqan
Beesha Rikhaaye

Beesha Rikhaaye waa naanaysta qabiilka Ugaadhyahan Siyaad hoos yimaaada ee loo yaqaano Naleeye Axmed. Rikhaaye (ama Naleeye Axmed) waa qeybta ugu weyn ee Ugaadhyahan ah, oo waliba badh gaadheysa.

Qabiilada Soomaalida
Khea

Ivo Alfredo Thomas Serue, oo magaciisa la yiraahdo Khea (Mar del Plata, Buenos Aires County, Argentina, Abriil 13, 2000), waa heesaa u dhashay dalka Argentine.

Taariikh 
Laga soo bilaabo da 'yaraa wuxuu soo saaray dhadhankiisa muusigga, sidaa darteed wuxuu go'aansaday inuu naftiisa u hibeeyo muusikada. Tallaabada ugu horeysa ee warshadaha muusikada ee Khea waxay ahayd inay ka qayb gasho xaflado muusig oo dhowr ah waxayna qabatay shaqooyin yaryar qaab firfircoon oo u horseeday inuu si qoto dheer oo qoto dheer ula galo wejigan horumar dhammaystiran.

Bishii Maajo 2019, waxay gaartay tirada 14 milyan dhagaystayaasha bil kasta ah ee ku saabsan barnaamijka 'Spotify', iyagoo iska dhigaya 180. Inta badan adduunka ayaa laga dhageystaa.

Tixraacyada
Ludvika

Ludvika  waa degmo magaalo madaxbanaan iyo xarunta degmada Ludvika, Gobolka Dalarna ee kuyaal dalka Iswiidan, oo ay ku nool yihiin 14,498 qof sanadkii 2010.

Dulmar guud 
Degmooyinka Ludvika waxaa lagu balaariyay waxaa ka mid ah degmada Smedjebacken, halkaas oo ku dhawaad 400 ay ku nool yihiin. 

Ludvika waxay ku taal harada Väsman oo ku taal qaybta koonfur-bari ee degmada. 

Dadweynaha Ludvika ilaa 2005 oo ay u kala qaybiyeen degmooyinka:

Dhaqaalaha 
Loo shaqeeyaha ugu weyn ee Ludvika waa injineerinka korontada ee conglomerate-ka ABB, kaasoo howlihiisa magaalada ay ka mid yihiin koronto- dhaliyeyaal, koronto-dhaliyeyaal, agab-jabiyayaal iyo qalab loogu talagay koronto-dhalinta tooska ah ee hadda jirta .

Dadka caanka ah 

 Stefan Anderson 
 Dan Andersson 
 Munaafaqnimo (band) 
 Kee Marcello 
 Christina Lampe-Önnerud 
 Charlie Norman 
 Birgit Ridderstedt 
 Fredrik Söderström 
 Anders Wendin 
 Anders Winroth 
 Anders Ilar

Ciyaaraha 
Naadiyada isboortiga ee soo socdaa waxay ku yaalliin Ludvika: 

 Ludvika FK 
 Östansbo IS

Iskuulada 

 Lorensberga

Tixraacyada 

Iswiidhan
Magaalooyinka Iswiidhan
Xuduudkii Darwiish 1915

Xuduudkii Darwiish 1915 waa xuduudkii uu Daraawiishta la biirsanaa xagga ciidanka Ingiriiska. Xuduudkii Darwiish dinaca galbeed wuxuu ahaa Conkor, Sanaag, ilaa Dhur Cilaan, Sanaag, Badweyn, Sool, iyo Buuhoodle.

Dhaqan
Geshiishaye

Geshiishe (ama bahgeri dhulbahante) waa qabiil oo bah Ali Gheri Dhulbahante ah. Geshiishe (bahgeri dhulbahante), oo sii kale loo yaqaana bahgheri dhulbahante, waxaa ku jira Odala, Egal, Warfa, Cigaal naleeye, Adanyo iyo Xassan A Garaad oo hoos yimaada bah Ali gheri.

Dhulbahante
Farax Garaad
 Bah Ali Gheri
Geshiishaaye (Bahgeri Dhulbahante) 
 Odala, Cigaal Naleeye, Warfa Axmed, Xassan Axmed

Qabiilada Soomaalida
Hilaalee dynasty

Boqorkii ugu horreeyay ee Maldivian-ta Hilaalee wuxuu ahaa Xasan I oo reer Maldives ah, isagana waxaa lagu dhawaaqay boqornimada sanadkii 1388 AD. Dawladdii Hilali waxay ahayd Dawladdii Somaalida . Qoraallada taariikhiga ah iyo taariikh-dhaqameedyada qaarkood waxay muujinayaan in Daroodkan uu ka soo jeedo soomalida . Waxay u muuqataa inay ahaayeen safar iyo ganacsadeyaal Ajuran Empire halkaas oo ay gumeysi ka sameeyeen jasiiradaha Maldive . Waxay degeen Hlhule 'lab' atoll. Qaar ka mid dukumiintiyada taariikhiga ah waxay muujinayaan in Hilali Kalo Hassan uu xukunka ka tuuray King Uthman Rasgefaan, kaasoo ahaa boqorka xukunka wakhtigaas isla markaana ay ka caroodeen isaga iyo wasiirradiisa oo dhan. Kadib Hilai Kalo Hassan waxay bilaabatay Dawladii Hilai. Dawladdii Hilaalee waxay ahayd mid ka hooseysa boqortooyadii Garen Dynasty .   

Markii Ibnu Battuta booqday jasiiradahaas, gudoomiyaha jasiiradda waagaas wuxuu ahaa Cabdicasiis Al Mogadishawi, oo Soomaali ah .  oo ka mid ahaa xubnaha ugu caansan ka mid ah guri ammaan Hilaalee, Oo isna wuxuu ahaa taliyihii ah oo ka mid ah jasiiradaha Maldives. Abd al-Aziz sidoo kale wuxuu ku caanbaxay soo dhaweyntiisii Ibnu Battuta ee maxkamaddiisa, wuu u hibeeyay ka hor intuusan siin caqabad uu ku sii wado safarkiisa.  

Jiritaanka iyo mowqifka sare ee Abd al-Aziz waxa uu carrabka ku adkeeyay isku xirnaanta dhow ee u dhaxaysa Maldive-ta Maldives iyo Soomaalidii ka timid Muqdisho ee ka shiraacday Badweynta Hindiya . 

Maldives waxay noqotay middii ugu weyneyd ee addoomo loo diro Koonfurta Aasiya dhammaadkii qarnigii 16aad. Addoommada Maldivian waxaa loo diray Pasai markab Gujarati.  Qaar ka mid ah ganacsatada sida kuwa ka yimid Banten ayaa doorbiday inay naftooda u safraan Maldives si ay u iibsadaan addoomo.  

Dukaamada Cowrie ee Maldives waxay ahaan jireen lacagta ugu weyn galbeedka Afrika qarniyo, waxayna ahayd dhoofinta ugu weyn ee dhoofinta muddada-dhexe inta lagu gudajiray ganacsiga  .

references 

 Liistada Sultans of Maldives 
 Liiska magacyada Sunnida Muslimka
Daraawiishnimada

Daraawiishnimada waa fikradda jiri jirety dhulka Dhulbahante iyo Fiqishini wakhtiga gumeysiga. Guud ahaan, daraawiishnimada waa fikrada dadka Dhulbahante, iyo siyaasadooda guud ahaan oo hal mudnaan loo arko.

Dhaqan
Caasimadaha Daraawiish

Boggan wuxuu kuu tusaya caasimadaha Qaranka Diiriye Guure sanadka 1896 ilaa 1920.

Liiska
1896 - 1898 Dareemo Caddo, Buuhoodle
1899 - 1900 Sacmadeeqa, Qoob-fardood - Buuhoodle
1901 (qaybtii hore) Samala (guumeys), Baran (Sool) Afbakayle (Sool), Weylahed (Sool)
1901 (qaybtii dhexe) Ano Harigli/Caanoxadighle (kalabaydh), Beretable (Boocame)
1901 (qaybtii dambe) Fardhiddin + Yahelli (Sool), Docmo/Damot (Bookh)
1902 - Laasader/Laasadhaar (Shulux), Baran (Sool)
1903 - Halin (Sool), Gumburka Cagaare (degmo: Bookh)
1904 (hore) Halin (Sanaag), Xudun + Jidali
1904 (dambe) Kheman (Sanaag), Kalgaraf (Sanaag)
1905 - 1907 Eyl & Illig (Puntland)
1908 - 1909 Halin (Sool)
1909 - 1910 Qawlo/Gaulo + Goriasan (degmo: Taleex)
1919, Jiidaali (Sanaag)
1910 - 1920, Taleh (Sool)

Dhaqan
Geshiisha

Geshiisha (ama bahgeri dhulbahante) waa qabiil oo bah Ali Gheri Dhulbahante ah. Geshiishe (bahgeri dhulbahante), oo sii kale loo yaqaana bahgheri dhulbahante, waxaa ku jira Odala, Egal, Warfa, Cigaal naleeye, Adanyo iyo Xassan A Garaad oo hoos yimaada bah Ali Gheri.

Dhulbahante
Farax Garaad
 Bah Ali Gheri
Geshiisha (Bahgeri Dhulbahante) 
 Odala, Cigaal Naleeye, Warfa Axmed, Xassan Axmed

Qabiilada Soomaalida
Gumburka Cagaare

Gumburka Cagaare waa tuulo kamid ah gobolka doollo waxayna degmada domco u jirtaa 50 km taas oo hoos tagta degmada Bookh gumburka cagaare sida aad ka dareemaysid waa deegaan taariikh fog, deegaankaan wuxuu ahaa daad mareen qarniyo hore, waxaana asal ahaan deganaan jirey beesha madhibaan oo asalkoodii aas aasay laakiin maanta waxa u badan beesha dhulbahante iyo xoogaa majeerteen ah, 

Beesha Darawiish
Bookh

Bookh waa degmo ku ku taalo gobolka Doollo ee dalka Itoobiya.magaladaan waa magaalo qadiimi ah, waxaana dega beelaha daarood gaar ahaan majeerteen, dhulbahante iyo beesha madhibaan  Tuulooyinka u dhow degmada Bookh waxaa ka mid ah:

Docmo
Gumburka Cagaare
  Santarka burburis 
Santarka marqaan

Doollo
Qabiil ahaan waxaa daga Reer maxamuud ibraahiim iyo Reer biciidyahan.
Duubcad

Duubcad waa naanaysta bulshada Si'iid Harti oo Daraawiish ahaa. Gabayaaga oo ereyga isticmaaley waxaa ka mid ah:

emiirka Diiriye Guure oo gabay soo saaray:
Oo aan dunjiga Cali Garaad (boqorkii Dhulbahante), duub cad wada saaray (Somali)
That made the land of Ali Garaad (i.e. the Dhulbahante lands), one of white turbans (i.e. Daraawiish) (English)

Gabayaa kale oo tilmaamkaas isticmaalay waa Qamaan Bulxan oo la hadlaaya Ali Dhuux baa yiri reer Hagar waa rag Daraawiish ah:
Dagaallama nindoorkii la laa duubcaddii Hagare (Somali)
Go Fight! Your best men were also killed, the white turbanned (i.e. Daraawiish) Reer Hagar (English)

Beesha Darawiish
Duubcaddii

Duubcaddii waa naanaysta bulshada Dhulbahante oo Daraawiish ahaa. Gabayaaga oo ereyga isticmaaley waxaa ka mid ah:

Emiirka Diiriye Guure oo la hadlaayo Boqorka Warsangeli:
Oo aan dunjiga Cali Garaad (boqorkii Dhulbahante), duub cad wada saaray (Somali)
That made the land of Ali Garaad (i.e. the Dhulbahante lands), one of white turbans (i.e. Daraawiish) (English)

Gabayaa kale oo tilmaamkaas isticmaalay waa Qamaan Bulxan oo la hadlaaya Ali Dhuux baa yiri reer Hagar waa rag Daraawiish ah:
Dagaallama nindoorkii la laa duubcaddii Hagare (Somali)
Go Fight! Your best men were also killed, the white turbanned (i.e. Daraawiish) Reer Hagar (English)

Beesha Darawiish
Aw Obsiiye Seed Magan

Aw Obsiiye Seed Magan wuxuu ka mid ahaa aasaasaha Darwiish. Aasaasayaasha darwiish ee kale waa Maxamuud Dheri iyo Aadan Seed Magan iyo Aw Cabbaas Xuseen Muse.

Taariikhda Soomaaliya
Aadan Seed Magan

Aadan Seed Magan Udaweyne wuxuu ka mid ahaa aasaasaha Darwiish. Aasaasayaasha darwiish ee kale waa Maxamuud Dheri iyo Aw Obsiiye Seed Magan iyo Aw Cabbaas Xuseen Muse.

Taariikhda Soomaaliya
Aw Cabbaas Xuseen Muse

Aw Cabbaas Xuseen Muse wuxuu ka mid ahaa aasaasaha Darwiish. Aasaasayaasha darwiish ee kale waa Maxamuud Dheri iyo Aw Obsiiye Seed Magan iyo Aadan Seed Magan.

Taariikhda Soomaaliya
Aasaaska Darwiish

Aasaaska Darwiish waxay dacday sannadka 1897 ee magaaladda Qoryaweyn. Waxaa aasaasay Daraawiishta niman oo wadaad ah: oo waxaa ka mid ahaa Maxamuud Dheri, Aw Obsiiye Seed Magan, Aadan Seed Magan, Aw Cabbaas Xuseen Muse iyo Diiriye Guure.

Caddaynta
Waxaa caddaynaaya aasaasaha boggag oo ka mid ah Diiwaanka Gabayadii emiirka Diiriye Guure ee hordhaca oranaysa:

"1897kii isaggoo koox wadaaddo ah wata ..." (i.e. Aadan Seed Magan,  Obsiiye Seed Magan,  Aw Cabbaas Xuseen Muuse, Maxamuud Dheri) .... "wuxuu halkaa (Qoryaweyn) ka abuuray ururkii ugu horreeyey dhiskii Daraawiisheed". 

(translation) "In 1987 him (the Sayyid) and a group of fellow clergymen travellers ..." (i.e. Aadan Magan, Obsiiye Magan, Aw Abbas Xuseen, Mahamuud Dheri) ... "there (at Qoryaweyn) they founded the very first nascent Darwiish group"

References

Taariikh
Aasaasayaasha Daraawiish

, Maxamuud Dheri, Aw Obsiiye Seed Magan, Aw Cabbaas Xuseen Muse, iyo Diiriye Guure]]

Aasaaska Darwiish waxay dacday sannadka 1897 ee magaaladda Qoryaweyn. Waxaa aasaasay Daraawiishta suldaan nuur ahmed ammaan

Caddaynta
Waxaa caddaynaaya aasaasaha boggag oo ka mid ah Diiwaanka Gabayadii emiirka Diiriye Guure ee hordhaca oranaysa:

"1897kii isaggoo koox wadaaddo ah wata ..." (i.e. Aadan Seed Magan,  Obsiiye Seed Magan,  Aw Cabbaas Xuseen Muuse, Maxamuud Dheri) .... "wuxuu halkaa (Qoryaweyn) ka abuuray ururkii ugu horreeyey dhiskii Daraawiisheed". 

(translation) "In 1987 him (the Sayyid) and a group of fellow clergymen travellers ..." (i.e. Aadan Magan, Obsiiye Magan, Aw Abbas Xuseen, Mahamuud Dheri) ... "there (at Qoryaweyn) they founded the very first nascent Darwiish group"

References

Taariikh
USP

USP ama Kooxdii Xaashi ama United Somali Party ee cusboonayn, waxaa hormuud ka ahaa nin reer Darawiish oo la yidhaahdo Mohamed Abdi Hashi. Tii hore waxay ahayd xisbi sanadka 1959kii dhanka Harti Waqooyi iyo Samaroon, iyo sanadihii 1980yadii iyo 1990yadii waxay ahayd jabhad, dawlad iyo dhaqdhaqaaq oo ujeedadeedu ahayd xorayneed oo ay ababuleen beelaha Harti Galbeed oo ka tirsan Warsangeli iyo reer darawiish. Waxaa ay ku jiraan shaqsiyaad ka mid ah  Mohamed Abdi Hashi oo madaxweynta ka ahaa USP. Mohamed Abdi Hashi wuxuu ahaa madaxa beesha Nugaaled iyo Maakhir xitaa. Jabhadan oo ilaa iminka uu ka sii taaganyahay raaskii guryihii ay dhiseen waxana ka mid ah xisbiga siyaasiga ah ee Khatumo, Maakhir iyo Darwiishland. 

Taariikh
Sacmadeeqa

Sacmadeeqa waa sumadda dhulka uu emiirka Diiriye Guure ku dhashay oo reer caraale ahaa. Sumaddaas waxaa ku yaala taallo. Sacmadeeqa wuxuu ku yaala meel u dhow ceelka Qoob Fardood oo Buuhoodle dhawr ama toban kilometer isku jira. Taariikh ahaan, Sacmadeeqa waxaa ugu horeyd socdaalkeyd dadka oo Caraale Mahad iyo Cali Geri ahaa. Ta kale booqashada Sacmadeeqa waxaa ugu badhan Caraale Mahad iyo Cali Geri.

References

Taariikh
Dhulka Biritishka ee Somaliland

British Somaliland Protectorate ama (Maxmiyada Ingiriis ee Somaliland ) waxa ay ahayd dawlada kuxigeenka ee Xeebta Soomaaliyeed ee Masar.  Waa na mustacmarad hore oo katirsanayd Midowga boqortooyada Britan waxa ay kutaalay Geeska Afrika. Kadib markii ay madax banaanideeda qaadatay waxa ay lamidawday somalilada qaybtii taliyaanigu gumaysan jiray.
Gobolkani wuxuu madaxbanaanida ka qaatey gumeystihii Ingiriiska 26 Juun 1960kii maalintaasi oo ah Maalinta Xoriyada Somaliland

Ilaalinta Xeebta Soomaalidda ee Ingiriis

Qarniyadii dhexe waxa ay ahayd boqortooyo awood aad usaraysa leh oo la odhan jiray Saldanadii Cadal bilawgii qarnigii 19aad ayay ingiriisku qabsadeen xeebaha wadankan.laakiin ingiriisku si fiican gacanta ugumaydhigin ilaa ay kala wareegeen masar oo markaas gacanta kuhaysa dagaalkii labaad ee dunida waxa Dhulka Biritishka ee Soomaaliya ay gacanta u gashay ciidamada taliyaaniga ilaa ingiriisku ay markale dib u qabsadeen.waxa ay madaxbanaanida qaadatay 26-06-1960 maalmo kadib waxa ay lamidawday dadka somaliyeed qaybtii taliyaanigu gumaysan jiray sanadii. 1991 waxa ay dib ulasoo noqotay madaxbanaanideeda (Eeg Somaliland)

Xigasho
 answers.com
 britishsomaliland.blogspot.com
 britannica.com

Sidoo kale fiiri
 Maalinta Xoriyada Soomaaliya
 1 Luuliyo 1960kii

Tixraac

Somaliland
Xeebta Soomaaliyeed
Waylahed

Weylahed waa tuulo oo Baharsame ah oo u dhow Las Anod. Waxay ahayd caasimadda labaad ee Darwiish ee sanadka 1901. Waxay ku xigtay caasimadda ku taalneed Buuhoodle ee Qoob Fardood. Waxaa ku xigay caasimadda ku taalneed Lassader.

Juqraafiga Soomaaliya
Cayn
Sarajevo

Sarajevo
Bosniya

Sarajevo waa casimada  bosniya iyo magaalada ugu weyn ee Bosnia iyo Herzegovina , oo leh 275,524 dadweyne oo xadka u dhigan xaddidan. Deegaanka Sarajevo magaalo weyn , oo ay kujirto Sarajevo Canton ,Bariga Sarajevo iyo degmooyinka ku dhow, waxay hoy u yihiin 555,210 degane. Waxaa lagu hayaa dooxada weyn ee Sarajevo ee Bosnia , waxaa ku wareegsan Dinaric Alps oo ku yaal hareeraha Wabiga Miljacka oo ku yaal bartamaha Balkans
Sarajevo waa caasimada iyo xarunta dhaqanka ee Bosnia iyo Herzegovina .Waxay ku taal dooxada cidhiidhiga ah ee Webiga Miljacka ee hoosta Mount Trebević. Magaalada ayaa leh dabeecad adag oo muslimiin ah, oo leh masaajiddo fara badan, guryo alwaax leh oo leh alwaaxyo qurxoon, iyo suuqdii qadiimiga ahayd ee Turkiga (Baščaršija); inbadan oo kamid ah dadku waa muslim. Masaajidada ugu waaweyn magaalada waa Masjidka Gazi Husreff-Bey , ama Begova Džamija (1530), iyo Masjidka Cali Pasha (1560-66). Husreff-Bey wuxuu kaloo dhisay medrese (madrasah), oo ah iskuul muslimiin ah oo cilmiga fiqiga; the Imaret, oo ah jikada bilaashka ah ee loogu talagalay saboolka; iyo hamam , musqulaha dadweynaha. Dhamaadkii saacaddii qarnigii 16aad ayaa ku xigailaa Begova Džamija. Madxafyada waxaa ka mid ah "Mlada Bosna" ("Da'da yar ee Bosnia"), oo ah liistada matxafka magaalada; Matxafka Kacaanka, oo soo afjaraya taariikhda Bosnia iyo Herzegovina ilaa 1878; iyo madxafka Yuhuudda. Sarajevo waxay leedahay jaamacad (1949) oo ay ku jiraan kulliyadaha macdanta iyo teknolojiyada, akadeemiyada cilmiga sayniska, kulliyada farshaxanka, iyo isbitaallo dhowr ah. Wadooyin dhowr ah oo loogu magacdaray ganacsatada ayaa ka badbaaday asal ahaan 37, iyo Kazandžviluk (baaraha wax daabaca) ayaa lagu keydiyay qaabkeedii asalka ahaa.

Sido Kale fiiri
 Yurub
 Bosniya

Tixraac
Ismaaciil ibrahim

Reer ismaciil,  waa qabiil ka mid ah Majeerteen Darod Beshani waxa ay inta badan degtaa gobalada Puntland sida mudug iyo bari iyo sidoo kale gobalada konfurta sida kismayo iyo degmada c/casiis ee gobalka banadir , Beeshani waxay ka mid tahay beelaha ugu faca weyn deegaanada soomaalidu ay dagto .

dadka caanka ah

Suldaan ahmed Jama suldaan of north WEST Mudug 1920

Shiikh cismaan  shiikh somaliyeed 

Rage warsame  Gabayaa somaliyeed 

Iyo dad badan oo aan halkaan lagu soo koobi karin

Jifooyinka Ismaciil ibrahim 

Beshu waxay u kala baxdaa laba jifo oo kala ah reer garaad iyo reer Samakaab labadaa beelna midkasta jifooyin ayaa ka sii baxa

Meelaha ay aadka u dagaan dagaan ama ku badanyihiin

Ceel Howd 

Isqanbuus

Bacaadweyn

 Bali Har 

 Doogsan 

 Qurac dheer

Tixraac 
http://www.abtirsi.com/view.php?person=6461
Jakarta

Jakarta waa caasimada dalka IndunisiyaWaana magaalo aad u quruxbadan magaladan waxa ay caasimad utahay dalka ay kunoolyihiin muslimiinta ugu badan.
magaalada weyn ee asiya, indonesia, cimilada kulaylaha roobka iyo kulaylaha xagaaga ee caasimada, jakarta aag weyn oo metro ah, indonesia oo ah wadan G20 ah oo ku dhex jira ururo ganacsi, dad badan oo ka badan 6 milyan oo qof ayaa ku nool aaga metro jakarta.

sido Kale fiiri

Sunda Degaanka tectonic
Inistigaram

Instagram waa adeeg la wadaaga sawir iyo muuqaal Maraykan ah oo adeega xidhiidhka bulshada ee ay aasaaseen Kevin Systrom iyo Mike Krieger. Bishii Abriil 2012, Meta, Inc. (ka dibna Facebook Inc.) waxay ku heshay adeegga qiyaastii US$1 bilyan oo caddaan ah iyo kayd. Wuxuu u oggolaanayaa isticmaaleyaasha inay soo galiyaan warbaahin lagu tafatiran karo filtarrada oo lagu habeeyo hashtag-ka iyo sumadeynta juqraafiyeed.  Qoraalada waxaa lala wadaagi karaa si guud ama kuwa raacsan horay loo ansixiyay.  Isticmaalayaashu waxay ku baadhi karaan macluumaadka isticmaalayaasha kale iyagoo isticmaalaya calaamado iyo goobo oo waxay ku eegi karaan macluumaadka isbeddelaya. Isticmaalayaashu way jeclaan karaan sawirada oo waxay raaci karaan isticmaalayaasha kale si ay ugu daraan nuxurkooda quudinta shakhsi ahaaneed.

Adeeggu waxa kale oo uu ku daray sifada fariimaha, awoodda in lagu daro sawiro badan ama muuqaalo hal boosto ah, iyo muuqaal 'sheekooyin'—ah oo la mid ah mucaaradka ugu weyn ee Snapchat—kaas oo u oggolaanaya isticmaalayaasha in ay ku dhejiyaan sawirro iyo fiidiyowyo quudin isdaba-joog ah, boosto kasta  ay heli karaan kuwa kale 24 saacadood midkiiba. Laga bilaabo Janaayo 2019, sifada Sheekooyinka waxaa isticmaala 500  milyan oo isticmaale maalin kasta.

Asal ahaan waxaa loo soo saaray iOS Oktoobar 2010, Instagram si degdeg ah ayuu caan u helay, iyada oo hal milyan oo isticmaaleyaal ah la diiwaan geliyay laba bilood gudahood, 10 milyan sannadkii, iyo 1 bilyan laga bilaabo Juun 2018. Nooca Android waxa la sii daayay Abriil 2012. Laga bilaabo Oktoobar 2015, in ka badan 40 bilyan sawir ayaa la sameeyay  uploaded.  In kasta oo lagu ammaanay saamayntiisa, Instagram ayaa noqotay mawduuca dhaleecaynta, gaar ahaan saamaynta xun ee caafimaadka maskaxda ee dhallinta, isbeddellada siyaasadda iyo is-dhexgalka, eedaha faafreebka, iyo macluumaadka sharci-darrada ah ama aan habboonayn ee isticmaalayaashu soo geliyaan.

Laga bilaabo Juun 2021, qofka ugu badan ee raacaa waa xirfadle kubbadda cagta Burtuqaal Cristiano Ronaldo oo leh in ka badan 300 milyan oo taageerayaal ah.

Laga bilaabo Janaayo 14, 2019, sawirka aadka loogu jeclaa Instagram waa sawirka ukun, oo lagu dhejiyay akoontada @world_record_egg, oo loo sameeyay ujeedada kaliya ee lagu dhaafinayo rikoorkii hore ee 18 milyan oo jeclaan ee boostada Kylie Jenner.  Sawirku hadda waxa uu leeyahay in ka badan 55 million oo jeclaan. Sawirka labaad ee aadka loo jeclaan yahay waa sawirka arooska oo Ariana Grande iyo ninkeeda Dalton Gomez. Instagramku waxa uu ahaa abka afraad ee ugu badan ee la soo dejiyo 2010-kii.

Xusuusin

Tix 
 Technology​—Your Master or Your Servant?
Qabiilada Soomaalida

Qabiilada Soomaali,ugu waaweyn waa labo jareer iyo jileec
Kuwa yar-yarna waa jiraan. Sida kuwa  waayadaan dambe. Waxaa jira qabiilo oo naaneys lagu bixiyo, tusaale ahaan, Digil & Mirifle waxaa lagu magac daraa Rahanweyn, iyo reer darawiish waxaa lagu magac daraa  beelaha Ciid-Nugaal, ama Si'iid Harti ama reer darawiish.

Qabiilada Soomaalida
 mareexan waa the arab clan of somalia
Cabdi Bile

Cabdi Bile Cabdi (عبدالله بله عبدالله; Abdi Bile; * 28.12.1962,wuxuu ku dhashay magaalada Laascaanood ee gobalka sool. cabdi waa oradyahan caan ah oo umada somaliyeed aad u jeceshahay wuxuuna somali gaarsiyay guul ayna waliged gaarin. wuxuu noqday Somaligii ugu horeeyay ee ku guulaysta oradka aduunka ee 1500 mitir oo ka dhacay magaalada Rooma sanadkii 1987 kuna guulaystay bilada dahabka. cabdi wuxuu kaloo kaalinta sadexaad ka galay oradka aduunka sanadkii 1993 dii oo ku guulaysta bilada naxaasta. wuxuu kakloo cabdi ka galay ciyaaraha fudud ee afrika kaalinta sedexaad wuxuuna ku guulaystay bilada silferka. sanadka 1995 cabdi waxaa la soo daristay guul daradii ugu wayanayd wuxuuna ciyaaraha aduunka ka galay kaalinta lixaad kaas ayaana ahaa ciyaarihii olombikada ee ugu dambeeyay ee uu ka qayb galo.Halyayga Cabdi Bile waxaa lagu sharfay inuu calanka usido orodyahana Somalia umatalaya ciyaaraha olombikada ee London ka dhacay sanadkii 2012. Bile oo ah halyay somalidu si fiican u jeceshahay waxaa uu kunool yahay wadanka maraykanka. Cabdi Bile yaraan tiisii wuxuu ku ordi jirey buurta Diiriye Guure oo kutaala magaalada laascaanood.

Qoraalo la xidhiidha
 Mo Faarax
 Henry William Carr

Tixraac

Orodyahanda soomaalida
Ciyaaryahan
Xasuuqii Dhulbahante-Darwiish

Qabiilka Dhulbahante waxaa la xasuuqay wakhtiga Daraawiishta. Waxaa xasuuqay Dhulbahante dawladdaha Xabashka, Ingiriiska, Talyaaniga iyo dadka raaci jirey. Qarnigga 19ka, tiradda Dhulbahante waxay ahaan jirtey 3 boqollaal tiradda Habr Jeclo. Laakin Daraawiishta ka bacdi waxay noqdeen tiro oo isku siman.

Taariikh
Shavkat Mirziyoyev

Shavkat Miromonovich Mirziyoyev ( dhashay 24-kii Luulyo 1957) waa madaxweynaha dalka Usbekistan iyo Taliyaha Guud ee Ciidamada Qalabka sida ee Usbekistan laga soo bilaabo sanadkii 2016. Wuxuu soo noqday Raiisel Wasaaraha Usbekistan sanadkii 2003 illaa 2016. Bishii Oktoobar 2021, Shavkat Mirziyoyev ayaa mar labaad loo doortay Madaxweynaha Uzbekistan.

Taariikh nololeedkiisa

tixraac

siyaasada usbekistan
Usbekistan
Badhtamaha Aasiya

Badhtamaha aasiya waa gobol ay kamid yihiin dalal badan oo hoos ka muuqda

Badhtamaha Aasiya waa gobol ka bilaabmaya Badda Casbiyanka ee dhinaca galbeed ilaa Shiinaha xagga bari, iyo Afghanistan iyo Iran xagga koonfureed ilaa Ruushka xagga woqooyi.  Gobolku wuxuu ka kooban yahay jamhuuriyadihii Soviet ee hore ee Kazakhstan, Kyrgyzstan, Tajikistan, Turkmenistan, iyo Uzbekistan. [1]  Waxaa sidoo kale loogu yeeraa "stans" sida wadamada guud ahaan loo tixgeliyo inay ku dhex jiraan gobolka dhammaantood waxay leeyihiin magacyo ku dhammaanaya dabaysha Faaris "-stan", oo macnaheedu yahay "dhul". [2]

Xilliyadii ka horaysay Islaamka iyo wakhtiyadii hore ee islaamka, badhtamaha Aasiya waxaay badanaaba Iran ahaayeen,  Kadib fiditaanka dadka Turkida, Bartamaha Aasiya waxay kaloo noqotay wadankii loogu talagalay Kazakhs, Uzbeks, Tatars, Turkmen, Kyrgyz, iyo Uyghurs;  Luqadaha Turkic-ga ayaa si weyn u beddelay afafka Iiraan ee aagga looga hadlo.

Badhtamaha Aasiya taariikh ahaan waxay xidhiidh dhow la leedahay dadkeeda reer guuraaga ah iyo Wadada Xariir. [5]  Waxay u dhaqaaqday sidii marin loogu talagay dhaq dhaqaaqa dadka, alaabada, iyo fikradaha u dhexeeya Yurub, Galbeedka Aasiya, Koonfurta Aasiya, iyo Bariga Aasiya. [6]  Jidku wuxuu xiraa dhulal muslimiin ah dadka reer Yurub, Hindiya iyo Shiinaha. [7]  Mowqifkan isgoysyada ayaa sii xoojiyay isku dhaca u dhexeeya qabyaaladda iyo dhaqanka iyo casriyeynta. [8]

Laga soo bilaabo bartamihii qarnigii 19-naad ilaa ku dhowaad dhammaadkii qarnigii 20aad, badiyaa badhtamaha Aasiya waxay qayb ka ahaayeen Boqortooyadii Ruushka iyo markii dambe Midowgii Soofiyeeti, labadaba waddammada Slavic-ka badan, iyo shanta hore ee Soofiyeeti “-stans” wali waxay hoy u yihiin  qiyaastii 7 milyan oo qoomiyada Russia iyo 500,000 Yukreeniyaan ah. [9] [10] [11]

Bartamaha Aasiya (2019) waxaa ku nool dad gaaraya 72 milyan, oo ka kooban shan jamhuuriyadood: Kazakhstan (pop. Khaladaad Muujin ah: Astaamaha astaamaha ee loo yaqaan "[million.)", Kyrgyzstan

List dalalka badhtamaha aasiya