Jarso

Qabiilka Jaarso wuxuu dagaa wadanka Ethiopia gaar ahaan kililada somalida , magaaloyinka ay asal ahaan u dagan ,  Harar ,  shawa Diredawa, Jinacsani, tulli guled [jigjiga[]], Ejersa Goro,  Muliso,  Mudhi Daawe,  Horufadhi  ,  jinacsani,   Gursum,  Bombas, Ordo, Hawaday,Fayaanbiro, Qundhudho.Fayaan Hujubo, Kombulsho, Haramaya, Diridawa, Dadar,  Chiro  ,  Daaru Laabu  ,  Dhangago  , qaybo ka mid ah Awash,  Shawa  ,  Walaga  iyo gobolada Jarar, Baali, Daawe dun dun cadiyo Liibaan]] sidoo kale dalalka  Somaliland iyo Soomaaliya  .

Umada Jaarso waa umad taariikh wayn ku leh Geeska Afrika waana qabiilki ugu hor yeeshay boqortooyo maamuli jirtay in badan oo ka mid ah wadanka Ethiopia Waxaana la odhan jiray Jaarso Sultanate boqortooyadani waxay kulmin jirtay oo hoos imaan jiray dhawr boqortooyo oo caanka ah Geeska Afrika ilaa hadana taariikhdooda lagu barto kuliyadaha, jaamacadaha iyo iskoolada wadanka Ethiopia waxaana ka mid ahayd boqortooyadii waynayd ee la odhan jiray Sultanate of Dawaro ee uu Amiirka ka ahaa Sheekh Ḥaydar (Haydara), (Dawaro waa beel ka mid ah qabiil waynaha Jaarso ), Boqortooyadaasi waxay lahayd xeer caan ahaa oo ay ku maamuli jirtay in badan oo ka mid ah dalka ethiopia xeerkaas oo loo yaqaan xeerka ilaa iyo hadana ay isku maamulaan dadka ku aftirsada qabiil waynaha .

Taariikh 
Fir iyo Isir ahaan Beesha Jaarso wax ay Ka soo jeedaa beelaha Direed Khasatan Madaxweyne Direed in kastoo iyagaa iyo qeybo beelaha Hawiye kamida ba ah ay Oromada Dhex Dagaan.

 Taariikhaha Dhulka Beelwaynta Jaarso
Qabiil waynaha wuxuu Rabbi ku manaystay dhul barwaaqa ah oo aad u wanaagsan kuwasoo raadad taariikheed leh. raadadka taariikheed ee dhulka caanka ku tahay waxaa ka mid ah 

 
waxaa kale oo ay lee tahay misena ay ku faani kartaa xeerka soo jireenka ah ee lagu magacaabo Xeerka Jaarso kaasoo u kala baxa Laba Qaybood , xeerarkaas oo ay qabiilada kale usoo doonan jireen si loogu kalo saaro marka ay is qabtaan dhexdooda iyagoo odhan jiray waa in aynu ku kala baxnaa xeerka , xeerkaas oo lagu aas aasay tuulada qadiimiga ah ee lagu magacaabo  Foqosho. Qabiil waynaha Jaarso waxay ku fadhiyaan dhul aad u balaadhan oo ka mid ah dalka Ethiopia.

Qabiilka Jaarso waa beel nabad jecel isla markaana aad u ixtiraamta beelaha ay wada degaan waxaana daliil kugu filan qabiilada kale ee ay soo dajiyeen dhulkooga iyagoo siiyay beero ay quutan iyo deegaan u gaar ah taasina waa dabeecadaha ay caanka ku yihiin.

Beelwaynta Jaarso waxay u kala baxdaa: 
Jaarso wuxuu dhalay (6) wiil sida la sheegana Sadex waa isku bah sadexda kalana waa isku bah waxaana loo kala qaybiya Labada Bahood iyo waxayna kala yihiin 
 

Beesha Dhaqo ( Reer Dhaqo )
Beesha Sayo ( Reer Sayo )
Beesha Oogo (Reer Oogo)
Beesha Walaabi
Beesha Dawaro
Beesha OROMO

 

1. Beesha Dhaqo waa (7) Jilib
               *Reer Yan’a
               * Reer Yaanyo Igo
               * Reer Maxamed
               * Reer Yaanyo Guyo
               * Reer Akaako
               * Reer Areelo
               * Reer Karayu
 
2. Beesha Sayo waa 3 jilib 
               *Reer Buuko
               * Abayu
               * Waaji
 
3. Beesha walaabi waa 3 jilib
               *Reer Cusmaan 
               * Reer Cumar 
               * baalcad
  
4. Beesha Dawaro cusman waa 3 Jilib
         * Reer Heebaan     
         * Reer botor 
         * Reer bare            

          
5. Beesha Oromo 
              * Reer Xamido
              * Reer Cali
              * Reer Diyo
            
 

6.Beesha Oogo

      

SADDEXDA BAH MIDIG WAXAY UKALA BAXDA.

1.DAWARO CUSMAAN 

2.WALAABI

3.Oromo

SADEXDA BAH BIDIX WAXAY UKALA BAXDA 

1.REE DHAQO
2.REE SAYO
3.REE OOGO