maanka2/wikipedia-so huggingface dataset:
Wadoweyn

Wadoweyn () sidoo kale loo yaqaano Jidweyne, waa wado dadka ka dhexeysa taasi oo loo isticmaalo socdaalka.
Wadooyinka waaweyn waxay ka samaysan yihiin dhowr haad (qaarkood ilaa 10 haad) oo u kala socda labo jiho oo lid isku ah. Inta ugu badan wadooyinka waaweyn waxay ka xidhan yihiin dadka lugeynaya, baaskiiladaha iyo aqalada si loo ilaaliyo amniga dadka. Sidoo kale waxay leeyihiin meelo loo isticmaalo nasiimada iyo xaaladaha degdega ah. Dhinaca kale, wadooyinka waaweyn waxay isku xidhaan deegaano badan oo kala duwan.

Muuqaalo

Sidoo kale fiiri
Laami
Wado
Jid

Tixraax

Jid
Laami

Laami () waa aalad la dulsaaro meelo ka mid ah oogada dhulka, si looga sameeyo wado siman oo dadka ama gaadiidku ku dulsocon karaan si sahal ah. Sida ugu badan laamiga waxaa laga sameeyaa quruurax (dhagaxaan la jajabshey), sibidh, dhoobo iyo gaamur la iskuqasay. 
Meelaha qaar laamiyada waxaa laga sameeyaa sibid iyo jaajuur la iskudhex laaqay.

Waddo

Wado sidoo kale loo yaqaano Jid, waa meelo la simay oo dadka ka dhexeysa taasi oo loo isticmaalo socdaalka.
Wadooyinka waaweyn waxay ka samaysan yihiin dhowr haad (qaarkood ilaa 10 haad) oo u kala socda labo jiho oo lid isku ah. Inta ugu badan wadooyinka waaweyn waxay ka xidhan yihiin dadka lugeynaya, baaskiiladaha iyo aqalada si loo ilaaliyo amniga dadka. Sidoo kale waxay leeyihiin meelo loo isticmaalo nasiimada iyo xaaladaha degdega ah. Dhinaca kale, wadooyinka waaweyn waxay isku xidhaan deegaano badan oo kala duwan.

Muuqaalo

Sidoo kale fiiri
Wadoweyn
Wado
Jid

Tixraax

Jid
Wado

Wado () sidoo kale loo yaqaano Jid, waa dariiq ama meel ka mid ah dhulka oo la simay isla markaana laga dhisay laami ama sibidh si turxaanta looga ilaaliyo. Wadooyinku waxay ka mid yihiin waxyaabaha dadku isticmaali jireen tan ilaa horaantii ilbaxnimada.
Wadooyinka waxaa isticmaala dadka, gaadiidka, baaskiiladaha, xoolaha iyo wixii la xidhiidha.

Laami

Laami waa aalad la dulsaaro meelo ka mid ah oogada dhulka, si looga sameeyo wado siman oo dadka ama gaadiidku ku dulsocon karaan si sahal ah. Sida ugu badan laamiga waxaa laga sameeyaa quruurax (dhagaxaan la jajabshey), sibidh, dhoobo iyo gaamur la iskuqasay. 
Meelaha qaar laamiyada waxaa laga sameeyaa sibid iyo jaajuur la iskudhex laaqay.

Waddoweyn

Wadoweyn sidoo kale loo yaqaano Jid, waa meelo la simay oo dadka ka dhexeysa taasi oo loo isticmaalo socdaalka.
Wadooyinka waaweyn waxay ka samaysan yihiin dhowr haad (qaarkood ilaa 10 haad) oo u kala socda labo jiho oo lid isku ah. Inta ugu badan wadooyinka waaweyn waxay ka xidhan yihiin dadka lugeynaya, baaskiiladaha iyo aqalada si loo ilaaliyo amniga dadka. Sidoo kale waxay leeyihiin meelo loo isticmaalo nasiimada iyo xaaladaha degdega ah. Dhinaca kale, wadooyinka waaweyn waxay isku xidhaan deegaano badan oo kala duwan.

Muuqaalo

Sidoo kale fiiri
Wadoweyn
Wado
Jid

Tixraax

Jid
Gujis

Gujis () waa gaadiid biyo-mareen ah taasi oo quusta biyaha hoostooda ayadoo wada dad, hub, alaabo iyo badeecad. Gujisku wuxuu ka samaysan yahay farsamo bir ah, taasi oo u suurtgelisa in biyuhu soo dhexgalin.

Muuqaalo

Sidoo kale fiiri
Markab dagaal
Dooni

Tixraac

Teknooloji
Gaadiidka biyaha
Liiska ergeda dibloomaasiyiinta Soomaaliyeed

Dawladda Soomaaliya waxay safaarado ku leedahay wadamo badan oo caalamka ah; kuwaasi oo tirsan dhamaan qaaradaha aduunka.

Wasaaradda Arrimaha Dibedda Soomaaliya iyo safaaradaha ayaa masuul ka ah xidhiidhka, heshiisyada iyo cilaaqaadka dowlada Soomaaliya la leedahay dunida inteeda kala.

Afrika

 Jabuuti (safaarad)

Qaahiro (Safaarad)

 Addis Ababa (safaarad)

 Nairobi (safaarad)

 Tripoli (safaarad)

 Kigali (Embassy)

 Pretoria (Embassy)

 Juba (Embassy)

Khartoum (Embassy)

 Kampala (Embassy)

Ameerika

 Washington, D.C (Embassy)

Sidoo kale fiiri
Xiriirka Arrimaha Dibadda Soomaaliya
Golaha Wasiirada Soomaaliya
Safaaradaha Soomaaliya

Tixraac

Soomaaliya
Dawladda Soomaaliya
Liiska xiriirka Soomaaliya

Tixraac

Soomaaliya
Siyaasada Soomaaliya
Dawladda Soomaaliya
Liiska ergeda dibloomaasiyiinta ku sugan Soomaaliya

Waa Liiska ergeda dibloomaasiyiinta ku sugan Soomaaliya. Inta badan safaaradaha waxa ay ku yaallaan, Muqdisho.

Safaaradaha jooga Muqdisho

Safaaradaha Dib loo furay

Safaaradaha aan joogin Muqdisho
Addis Ababa

Cairo

Dar es Salaam

Djibouti

Khartoum

Nairobi

New York

Pretoria

Sana'a

Sidoo kale fiiri
Xiriirka Arrimaha Dibadda Soomaaliya
Golaha Wasiirada Soomaaliya
Safaaradaha Soomaaliya

Caddaymaha

Liiska
Danjiye yaasha Soomaaliyeed
ISO 3166-2:SO

ISO 31166-2:SO waa qayb u gaar ah dawladda Soomaaliya ee ISO 3166-2, waana qayb ka mid ah halbeegga ISO 3166 ay faafisay Ururka calamiga ee midaynta qiyaasta  (ISO), kaasoo laguna yaqaan summadda magacyada qaybaha muhiimka ah (sida gobollada, jihooyinka, ama maamul goboleed ) dhammaan dalalka ee Summad ISO 3166-1.

Waxa ay ka kooban tahay summad kasta laba qaybood ee kala go'an ee xiriira. Qaybta koowaad waa , waa summad iyo ISO 3166-1 alpha-2 ee dal. Laakiin qaybta labaad waa wax ah xaraf ama  laba xaraf waxaana loo suntaa qaybinta laamaha ama waaxaha.

Sidoo kale eeg 
Gobollada Soomaaliya

Furaha jira
Qaybinta magacyada sida ISO 3166-2 heerka caalamiga ah ee ISO 3166 wakaaladda (ISO 3166/MA).

Guji botoonka.

Linki dibedda ah
 Ururka caalamiga ah ee midaynta qiyaasta ISO 3166-2:SO

Tixraac

Degmooyinka Soomaaliya
SO
ISO 3166-2

ISO 3166-2 Waa fure magacyada dalalka iyo meelaha oo ay soo gudbiyeen Ururka caalamiga ah ee halbeegyada. Marki ugu horraysay waxaa la soo gudbiyay sannaddii 1998. ISO 3166-2 lagana soo qaatay Liiska dalalka hadba halbeeg caalamiga ah ee ISO 3166-1.

Waxa uu ka koobanyahay dalalka oo kaliya.

Magacyada dalalka iyadoo la soo gaabiyay

Isbedellada 
ISO 3166/MA horumarin iyo wax ka bedel ISO 3166-2 Marka ay tahay lagama maarmaanka, waxaa lagu soo gudbinayaa ogaysiiska wararka Newsletter.

Waxaa soo maray ISO 3166-2 11 tan iyo intii la sameeyay isbedel ah, 9 caadi ah, 1 asaasi ah ee 2007 iyo 1 caadi ah kaddib wax ka bedelkii asaasiga.

Xogta 

ISO 3166
Göbekli Tepe

Göbekli Tepe () waa goob taariikhi ah oo ku taalo koonfur-bari dalka Turkiga, gaar ahaan gobolka Şanlıurfa. waxay 12 km (7 mi) dhanka wuqooyi-bari ka xigtaa magaalada Şanlıurfa. Göbekli Tepe waa meeshii ugu horeysay ee aadamahu uu ka dhisto goob uu ku cibaadaysto ama macbad 12,000 oo sano ka hor (10,000 C.H).

Tixraac

Goobaha qaddiimiga ah ee Turkiga
Anatooliya
ISO 3166

Halbeegga ISO 3166 waa halbeeg ka soo baxay Ururka caalamiga ah ee halbeegyada (ISO) waxa uu bixiyaa summadaha dalalka Meelha aan madax bannaanayn iyo meelaha gaarka ah ee leh ahmiyad juqraafi qaybaheeda maamulka asaasiga ah. Magaca rasmiga ah ee halbeegaas waa «Summado ka turjimaya ama ka dhigan magacyada dalalka iyo qybaheeda maamul» .

Qaybaha 
Waxa uu ka koobanyahay halbeeggaan saddex qaybood:
 ISO 3166-1: Magaca rasmiga ah ee qaybtaan waa «Sumadaha ee ka turjumaysa magacyada dalalka iyo maamulka gobollada - qaybta 1: Furaha dalka» waxa uuna tilmaamayaa sumadaha magacyada dalalka iyo meelaha aan madax bannaanayn iyo meelaha gaarka ah ee leh ahmiyad juqraafi. Qaybtani waxa ay xaddidaysaa saddex kooxood ee summadaha dalalka:
 ISO 3166-1 alpha-2: Kooxdaan wax ay bixinaysaa summado ka kooban laba xaraf, waana koox summado ee ugu badan kooxda saddexaad waxaa loo adeegsadaa sida badan Internet iyo Habka sare summadaynta dawladda (marka laga reebo inyar oo kooban).
 ISO 3166-1 alpha-3: Kooxdani wax ay bixisaa summado ka kooban saddex xaraf, waxa ay oggolaanaysaa ka bedelnaan dhanka aragga muuqda ah summadaha dalalka ee adeegsiga summado ka kooban laba xaraf oo kaliya.
 SO 3166-1 numeric: Waa koox summado ah kana kooban saddex lambar waxa ay aad ugu egtahay kooxda summadaha laga adeegsado qaybta tirakoobyada ee Qaramada Midoobay oo ay hormariyaan, sidoo kale waxa ay faaiido u leedahay habka qorista ee aan adeegsan xarfaha laatiinka.
 ISO 3166-2: Magaca rasmiga ah ee qaybtaan waa «Summadaha u dhigan magacyada dalal iyo qaybaheeda maamul - qaybta 2: Summad qaybaha maamul gobol ee dal» waxa ayna tilmamaysaa qaybaha maamul rasmiga ah (sida Degmooyinka ama gobollada) ee dhammaan dalalka oo uu leeyahay dal summadaha ee ISO 3166-1.
 ISO 3166-3: Magaca rasmiga ah ee qaybtaan waa «Summadaha ka dhigan magacyada dalalka iyo qaybaheeda maamul - qaybta 3: Summado magacyo dalal ee horay loo adeegsan jiray» waana mid xaddidaya summada dalal taasoo la baabi'yay dhanka ISO 3166-1 ilaa intii la baahiyay markii ugu horraysay caalamka 1974.

Soo saaris 
Waxaa la baahiyay soo saarkii ugu horreeyay ee halbeeggaan sanaddii 1974 kaasoo ka koobnaa kaliya summado juqraafi daleed. Sidoo kale waxaa la baahiyay soo saarkii labaad ee sanaddii 1981 kaasoo lagu kordhiyay summado lambarro ah. Waxaa la baahiyay soo saaristii saddexaad sanaddii 1988 kii afaraadna wuxuu ahaa 1993. Laakiin soo saarista shanaad waxaa la baahiyay intii u dhaxeysay sanadihii 1997 iyo 1999 Halka waxaana lagu kordhiyay saddex qaybood waxaa lagu gordhiyay sumadaha qaybaha gobollada iyo dalal hore.

Tixraac

Sidoo kale eeg 
 Summado dalal hadba halbeeg ISO 3166-1

ISO 3166
Gegada diyaaradaha Berbera

Gegada Diyaaradaha Berbera (; ) waa gego diyaaradeed ku taala magaalada Berbera, maamulka Somaliland. Inkastoo caalamku ku tiro madaar Soomaaliyeed, Garoonka Berbera wuxuu hoostegaa Wasaarada Gaadiidka iyo Duulista Somaliland.
Dib u cusboonaysiin lagu sameeyay sanadkii 2015ka ayaa waxaa laga dhisay wado laami ah oo dhan 12 km.

Garoono Kale Somaliland
Gobolka Geeska Afrika waxaa ku yaala tiro badan oo gegooyin diyaaradeed ah; kuwaasi waxaa ka mid ah Garoonada waawayn ee Somaliland.

 Berbera
 Hargaysa
 Boorama
 Burco
 Laascaanood
 Ceerigaabo
 Taleex

La Xidhiidha
 ICAO
 Aeronautical chart at SkyVector

Sidoo kale fiiri
Gego Diyaarad
Gegada Diyaaradaha Muqdisho
Baligubadle

Tixraac

Somaliland
Garoonada Somaliland
Socdaalka Somaliland
Diyaaradaha Somaliland
Gegada diyaaradaha Kismaayo

Gegada diyaaradaha Kismaayo (); , waa gego diyaaradeed ku taala magaalada Kismaayo, wadanka Soomaaliya.

Garoono Kale Soomaaliya
Gobolka Geeska Afrika waxaa ku yaala tiro badan oo gegooyin diyaaradeed ah; kuwaasi waxaa ka mid ah Garoonada waawayn ee Soomaaliya, Somaliland iyo Puntland.

 Berbera
 Boosaaso
 Gaalkacyo
 Hargaysa
 Muqdisho
 Caabudwaaq
 Boorama
 Burco
 Jowhar
 Cisaleey
 Garoowe
 Caluula
 Baydhabo
 Baardheere
 Beledweyne
 Ceerigaabo
 Eyl
 Garbaharey
 Guriceel
 Kismaayo
 Hobiyo
 Qandala
 Qardho
 Taleex
 Baladweyne

La Xidhiidha
 (ASN|BXX)
 Aeronautical chart at SkyVector

Sidoo kale fiiri
Gego Diyaarad
Socdaalka Soomaaliya
Liiska Diyaaradaha Soomaaliya
Garoonada Soomaaliya
Liiska Gegooyinka Diyaaradaha Soomaaliya

Tixraac

Awdal
Garoonada Soomaaliya
Socdaalka Soomaaliya
Diyaaradaha Soomaaliya
Gegada diyaaradaha Cabdullahi Yuusuf

Gegada diyaaradaha Cabdullahi Yuusuf () , wakhtiyadii hore lagu magacabi jirey Garoonka Gaalkacyo,  waa gego diyaaradeed ku taala magaalada Gaalkacyo, gobolka Mudug wadanka Soomaaliya.

Markey taariikhdu ahayd 25kii Maarso 2012, xaflad xusitaan madaxdii hore ah ayaa madaxweynihii hore Dowlada Ku Meelgaarka Sheekh Shariif Axmed wuxuu ku dhawaaqay magaca cusub Gegada diyaaradaha Cabdullahi Yuusuf ee garoonka Kaalgacyo, kaasi oo loogu magacdaray Kolneel Cabdullaahi Yuusuf Axmed.

Garoono Kale Soomaaliya
Gobolka Geeska Afrika waxaa ku yaala tiro badan oo gegooyin diyaaradeed ah; kuwaasi waxaa ka mid ah Garoonada waawayn ee Soomaaliya, Somaliland iyo Puntland.

 Berbera
 Boosaaso
 Gaalkacyo
 Hargaysa
 Muqdisho
 Caabudwaaq
 Boorama
 Burco
 Jowhar
 Cisaleey
 Garoowe
 Caluula
 Baydhabo
 Baardheere
 Beledweyne
 Ceerigaabo
 Eyl
 Garbaharey
 Guriceel
 Kismaayo
 Hobiyo
 Qandala
 Qardho
 Taleex
 Baladweyne

La Xidhiidha
 (ASN|BXX)
 Aeronautical chart at SkyVector

Sidoo kale fiiri
Gego Diyaarad
Socdaalka Soomaaliya
Liiska Diyaaradaha Soomaaliya
Garoonada Soomaaliya
Liiska Gegooyinka Diyaaradaha Soomaaliya

Tixraac

Awdal
Garoonada Soomaaliya
Socdaalka Soomaaliya
Diyaaradaha Soomaaliya
Gegada diyaaradaha Caabudwaaq

Gegada diyaaradaha Caabudwaaq (), waa gego diyaaradeed ku taala magaalada Caabudwaaq, gobolka Galgaduud ee wadanka Soomaaliya.

Garoono Kale Soomaaliya
Gobolka Geeska Afrika waxaa ku yaala tiro badan oo gegooyin diyaaradeed ah; kuwaasi waxaa ka mid ah Garoonada waawayn ee Soomaaliya, Somaliland iyo Puntland.

 Berbera
 Boosaaso
 Gaalkacyo
 Hargaysa
 Muqdisho
 Caabudwaaq
 Boorama
 Burco
 Jowhar
 Cisaleey
 Garoowe
 Caluula
 Baydhabo
 Baardheere
 Beledweyne
 Ceerigaabo
 Eyl
 Garbaharey
 Guriceel
 Kismaayo
 Hobiyo
 Qandala
 Qardho
 Taleex
 Baladweyne

La Xidhiidha
 (ASN|BXX)
 Aeronautical chart at SkyVector

Sidoo kale fiiri
Gego Diyaarad
Socdaalka Soomaaliya
Liiska Diyaaradaha Soomaaliya
Garoonada Soomaaliya
Liiska Gegooyinka Diyaaradaha Soomaaliya

Tixraac

Awdal
Garoonada Soomaaliya
Socdaalka Soomaaliya
Diyaaradaha Soomaaliya
Gegada diyaaraha Burco

Gegada diyaaraha Burco ()  waa gego diyaaradeed ku taala magaalada Burco, maamulka Somaliland.
Horaantii sanadkii 2012ka, garoonka waxaa lagu bilaabay dib u habayn iyo dhismo cusub kaasi oo jiheynayso Hay'ada Duulimaadka Qaramada Midoobay.

Garoono Kale Soomaaliya
Gobolka Geeska Afrika waxaa ku yaala tiro badan oo gegooyin diyaaradeed ah; kuwaasi waxaa ka mid ah Garoonada waawayn ee Soomaaliya, Somaliland iyo Puntland.

 Berbera
 Boosaaso
 Gaalkacyo
 Hargaysa
 Muqdisho
 Caabudwaaq
 Boorama
 Burco
 Jowhar
 Cisaleey
 Garoowe
 Caluula
 Baydhabo
 Baardheere
 Beledweyne
 Ceerigaabo
 Eyl
 Garbaharey
 Guriceel
 Kismaayo
 Hobiyo
 Qandala
 Qardho
 Taleex
 Baladweyne

La Xidhiidha
 (ASN|BXX)
 Aeronautical chart at SkyVector

Sidoo kale fiiri
Gego Diyaarad
Socdaalka Soomaaliya
Liiska Diyaaradaha Soomaaliya
Garoonada Soomaaliya
Liiska Gegooyinka Diyaaradaha Soomaaliya

Tixraac

Awdal
Garoonada Soomaaliya
Socdaalka Soomaaliya
Diyaaradaha Soomaaliya
Gegada diyaaradaha Garoowe

Gegada diyaaradaha Garoowe (  waa gego diyaaradeed ku taala magaalada Garoowe, maamulka Puntland.

Garoono Kale Soomaaliya
Gobolka Geeska Afrika waxaa ku yaala tiro badan oo gegooyin diyaaradeed ah; kuwaasi waxaa ka mid ah Garoonada waawayn ee Soomaaliya, Somaliland iyo Puntland.

 Berbera
 Boosaaso
 Gaalkacyo
 Hargaysa
 Muqdisho
 Caabudwaaq
 Boorama
 Burco
 Jowhar
 Cisaleey
 Garoowe
 Caluula
 Baydhabo
 Baardheere
 Beledweyne
 Ceerigaabo
 Eyl
 Garbaharey
 Guriceel
 Kismaayo
 Hobiyo
 Qandala
 Qardho
 Taleex
 Baladweyne

La Xidhiidha
 (ASN|BXX)
 Aeronautical chart at SkyVector

Sidoo kale fiiri
Gego Diyaarad
Socdaalka Soomaaliya
Liiska Diyaaradaha Soomaaliya
Garoonada Soomaaliya
Liiska Gegooyinka Diyaaradaha Soomaaliya

Tixraac

Awdal
Garoonada Soomaaliya
Socdaalka Soomaaliya
Diyaaradaha Soomaaliya
Wax soo saarka gudaha

Wax soo saarka gudaha (GDP) waa Qiime suuqeed kama dambaysta ah ee dhammaan badeecadaha iyo adeegyada gudaha ee la  is la wada yaqaan oo uu soo saaray dal uun xilli aha mudda kooban. Inta badan waxaa la eegaa wadarta wax sooraaka gudaha ee qofka (Per Capita) tusha Heerka nolosha ee dawladeed.
Lama xisaabo wadarta guud ee wax soo saarka gudaha ee qofka iyadoo laga qiyaas qaadanayo Dakhliga. Sida aya tahay aragtiga dhaqaalaha, waxaa isle'eg wadarta guud ee waxa soo saarka gudaha ee qof gabi ahaan wadarta guud ee dakhliga gudaha ee qof GDI   .
Waxaa la xiriira wadarta guud ee wax soo saarka gudaha Xisaabaadka Qaranka, waa maaddo ku saabsan Dhaqaalaha guud (Macroeconomics). Waxaa lagama maarmaan ah in aadan isku qaldin  Wadarta guud ee wax soo saarka gudaha iyo wadarta guud ee wax soo saarka qaranka (GNP) kaa oo u gooni ah wax soo saarka hadba milkiyadda.

sido Kale fiiri
 Dunida

Tixraacyada 

Dhaqaalaha guud
Dakhli
Kayserispor

Kayserispor Waa koox-banooni oo ka dhisan magaalada Kayseri ee dalka Turkiga, Kooxdani waxaa la aasaasay sanadku markuu ahaa 1966dii, waxayna ku guuleystay Koobka-Turkiga sanadku markuu ahaa 2008dii sidoo kale waxay soo qaadeen koobka UEFA Intertoto Cup sandku markuu ahaa 2006dii.

Tixraac

Eeg waliba 
 SOCCERWAY
 SOFASCORE
 FLASHSCORE
 Transfermarkt
 Globalsportsarchive

Naadiyaasha kubada Cagta
Turki
Ciyaaraha
Gegada diyaaradah Caluula

Gegada diyaaradah Caluula ()  waa gego diyaaradeed ku taala magaalada Caluula, gobolka Bari ee maamulka Puntland, wadanka Soomaaliya.

Garoono Kale Soomaaliya
Gobolka Geeska Afrika waxaa ku yaala tiro badan oo gegooyin diyaaradeed ah; kuwaasi waxaa ka mid ah Garoonada waawayn ee Soomaaliya, Somaliland iyo Puntland.

 Berbera
 Boosaaso
 Gaalkacyo
 Hargaysa
 Muqdisho
 Caabudwaaq
 Boorama
 Burco
 Jowhar
 Cisaleey
 Garoowe
 Caluula
 Baydhabo
 Baardheere
 Beledweyne
 Ceerigaabo
 Eyl
 Garbaharey
 Guriceel
 Kismaayo
 Hobiyo
 Qandala
 Qardho
 Taleex
 Baladweyne

La Xidhiidha
 (ASN|BXX)
 Aeronautical chart at SkyVector

Sidoo kale fiiri
Gego Diyaarad
Socdaalka Soomaaliya
Liiska Diyaaradaha Soomaaliya
Garoonada Soomaaliya
Liiska Gegooyinka Diyaaradaha Soomaaliya

Tixraac

Awdal
Garoonada Soomaaliya
Socdaalka Soomaaliya
Diyaaradaha Soomaaliya
Gegada diyaaradaha Baydhabo

Gegada diyaaradaha Baydhabo ()  waa gego diyaaradeed ku taala magaalada Baydhabo, gobolka Baay ee wadanka Soomaaliya.

Garoono Kale Soomaaliya
Gobolka Geeska Afrika waxaa ku yaala tiro badan oo gegooyin diyaaradeed ah; kuwaasi waxaa ka mid ah Garoonada waawayn ee Soomaaliya, Somaliland iyo Puntland.

 Berbera
 Boosaaso
 Gaalkacyo
 Hargaysa
 Muqdisho
 Caabudwaaq
 Boorama
 Burco
 Jowhar
 Cisaleey
 Garoowe
 Caluula
 Baydhabo
 Baardheere
 Beledweyne
 Ceerigaabo
 Eyl
 Garbaharey
 Guriceel
 Kismaayo
 Hobiyo
 Qandala
 Qardho
 Taleex
 Baladweyne

La Xidhiidha
 (ASN|BXX)
 Aeronautical chart at SkyVector

Sidoo kale fiiri
Gego Diyaarad
Socdaalka Soomaaliya
Liiska Diyaaradaha Soomaaliya
Garoonada Soomaaliya
Liiska Gegooyinka Diyaaradaha Soomaaliya

Tixraac

Awdal
Garoonada Soomaaliya
Socdaalka Soomaaliya
Diyaaradaha Soomaaliya
Gegada diyaaradaha Baardheere

weruioewrj34 rm,34jro342n5 r435u348j5n t34m5t34h58tirk345ti34thoi34t
t45ituj534itkj834itn6 5k34u8tj35tk35 t345ituh54nt 345kj3458tn 53t,54jt8i45n tm54tj458tn 5mt45tb45
5t;l54jtin5k 4mt 45t345t34toi34htrb 34mtr34j2n trk34tj345nt5 34kt5345ih5tb 34mt5345oijtn 43tm345itrh34b2 trk234rh2b tr34tr34htbr 43t34o5tjon3 4tk34tj34n trk34ti3jn t34kt34jnkt 43t34ot5jn 43
fl4jo3r4
Gegada diyaaradaha Beledweyne

Gegada diyaaradaha Beledweyne () sidoo kale loo yaqaano Duqow Ahmed Fiidow  waa gego diyaaradeed ku taala magaalada Beledweyne, gobolka Hiiraan ee wadanka Soomaaliya.

Garoono Kale Soomaaliya
Gobolka Geeska Afrika waxaa ku yaala tiro badan oo gegooyin diyaaradeed ah; kuwaasi waxaa ka mid ah Garoonada waawayn ee Soomaaliya, Somaliland iyo Puntland.

 Berbera
 Boosaaso
 Gaalkacyo
 Hargaysa
 Muqdisho
 Caabudwaaq
 Boorama
 Burco
 Jowhar
 Cisaleey
 Garoowe
 Caluula
 Baydhabo
 Baardheere
 Beledweyne
 Ceerigaabo
 Eyl
 Garbaharey
 Guriceel
 Kismaayo
 Hobiyo
 Qandala
 Qardho
 Taleex
 Baladweyne

La Xidhiidha
 (ASN|BXX)
 Aeronautical chart at SkyVector

Sidoo kale fiiri
Gego Diyaarad
Socdaalka Soomaaliya
Liiska Diyaaradaha Soomaaliya
Garoonada Soomaaliya
Liiska Gegooyinka Diyaaradaha Soomaaliya

Tixraac

Hiiraan
Garoonada Soomaaliya
Socdaalka Soomaaliya
Diyaaradaha Soomaaliya
Gegada diyaaradaha Ceerigaabo

Gegada diyaaradaha Ceerigaabo ()  waa gego diyaaraded u adeega bulshada magaalada Ceerigaabo, gobolka Sanaag ee Somaliland.

Dhismaha
Madaarka Ceerigaabo wuxuu dhacaa joog dhan  biyaha bada korkeeda. Sidoo kale wuxuu garoonku leeyahay wado laami oo dhererkeedu le'egyahay .

Garoono Kale Somaliland
Gobolka Geeska Afrika waxaa ku yaala tiro badan oo gegooyin diyaaradeed ah; kuwaasi waxaa ka mid ah Garoonada waawayn ee Somaliland.

 Berbera
 Hargaysa
 Boorama
 Burco
 Laascaanood
 Ceerigaabo
 Taleex

La Xidhiidha
 (ASN|BXX)
 Aeronautical chart at SkyVector

Sidoo kale fiiri
Gego Diyaarad
Socdaalka Soomaaliya
Liiska Diyaaradaha Somaliland
Garoonada Somaliland
Liiska Gegooyinka Diyaaradaha Somaliland

Tixraac

Sanaag
Garoonada Somaliland
Socdaalka Somaliland
Diyaaradaha Somaliland
Jooga bada

Jooga badda () waa iskucelceliska dhererka biyaha badaha marka la barbardhigo jooga dhulka intiisa kale. Cabirka jooga bada waxaa loo isticmaala si loo ogaado dhererka joog ee meeli leedahay marka la barbardhigo heerka jooga biyaha bada. Tusaale ahaan, magaalada Boorama, Gobolka Awdal waxay leedahay joog dhan 1472.05 m (4829.57 ft); taasi oo macnaheedu tahay in magaalada Boorama ka sareyso 1472.05 m (4829.57 ft) biyaha bada. Dhinaca kale, magaalo-madaxda Muqdisho wadanka Soomaaliya waxay leedahay joog dhan 9 mitir biyaha bada, sababtoo ah magaaladu bada ayay dhinaca ku haysaa.

Sidoo kale fiiri
Bad
Joog
Dherer

Tixraac

Biyo
Badweyn
Xisaab
Juquraafi
Gegada diyaaradaha Eyl

Gegada diyaaradaha Eyl ()  waa gego diyaaradeed ku taala magaalada Eyl, gobolka Nugaal ee wadanka Soomaaliya.

Garoono Kale Soomaaliya
Gobolka Geeska Afrika waxaa ku yaala tiro badan oo gegooyin diyaaradeed ah; kuwaasi waxaa ka mid ah Garoonada waawayn ee Soomaaliya, Somaliland iyo Puntland.

 Berbera
 Boosaaso
 Gaalkacyo
 Hargaysa
 Muqdisho
 Caabudwaaq
 Boorama
 Burco
 Jowhar
 Cisaleey
 Garoowe
 Caluula
 Baydhabo
 Baardheere
 Beledweyne
 Ceerigaabo
 Eyl
 Garbaharey
 Guriceel
 Kismaayo
 Hobiyo
 Qandala
 Qardho
 Taleex
 Baladweyne

La Xidhiidha
 (ASN|BXX)
 Aeronautical chart at SkyVector

Sidoo kale fiiri
Gego Diyaarad
Socdaalka Soomaaliya
Liiska Diyaaradaha Soomaaliya
Garoonada Soomaaliya
Liiska Gegooyinka Diyaaradaha Soomaaliya

Tixraac

Awdal
Garoonada Soomaaliya
Socdaalka Soomaaliya
Diyaaradaha Soomaaliya
Gegada diyaaradah Guriceel

Gegada diyaaradaha Guriceel (), waa gego diyaaradeed ku taala magaalada Guriceel, gobolka Galgaduud ee wadanka Soomaaliya.

Garoono Kale Soomaaliya
Gobolka Geeska Afrika waxaa ku yaala tiro badan oo gegooyin diyaaradeed ah; kuwaasi waxaa ka mid ah Garoonada waawayn ee Soomaaliya, Somaliland iyo Puntland.

 Berbera
 Boosaaso
 Gaalkacyo
 Hargaysa
 Muqdisho
 Caabudwaaq
 Boorama
 Burco
 Jowhar
 Cisaleey
 Garoowe
 Caluula
 Baydhabo
 Baardheere
 Beledweyne
 Ceerigaabo
 Eyl
 Garbaharey
 Guriceel
 Kismaayo
 Hobiyo
 Qandala
 Qardho
 Taleex
 Baladweyne

La Xidhiidha
 (ASN|BXX)
 Aeronautical chart at SkyVector

Sidoo kale fiiri
Gego Diyaarad
Socdaalka Soomaaliya
Liiska Diyaaradaha Soomaaliya
Garoonada Soomaaliya
Liiska Gegooyinka Diyaaradaha Soomaaliya

Tixraac

Galgaduud
Garoonada Soomaaliya
Socdaalka Soomaaliya
Diyaaradaha Soomaaliya
Gegada diyaaradaha Hobyo

Gegada diyaaradaha Hobyo ()  waa gego diyaaradeed ku taala magaalada Hobyo, gobolka Mudug ee wadanka Soomaaliya.

Garoono Kale Soomaaliya
Gobolka Geeska Afrika waxaa ku yaala tiro badan oo gegooyin diyaaradeed ah; kuwaasi waxaa ka mid ah Garoonada waawayn ee Soomaaliya, Somaliland iyo Puntland.

 Berbera
 Boosaaso
 Gaalkacyo
 Hargaysa
 Muqdisho
 Caabudwaaq
 Boorama
 Burco
 Jowhar
 Cisaleey
 Garoowe
 Caluula
 Baydhabo
 Baardheere
 Beledweyne
 Ceerigaabo
 Eyl
 Garbaharey
 Guriceel
 Kismaayo
 Hobiyo
 Qandala
 Qardho
 Taleex
 Baladweyne

La Xidhiidha
 (ASN|BXX)
 Aeronautical chart at SkyVector

Sidoo kale fiiri
Gego Diyaarad
Socdaalka Soomaaliya
Liiska Diyaaradaha Soomaaliya
Garoonada Soomaaliya
Liiska Gegooyinka Diyaaradaha Soomaaliya

Tixraac

Awdal
Garoonada Soomaaliya
Socdaalka Soomaaliya
Diyaaradaha Soomaaliya
Gegada diyaarada Qandala

Gegada diyaarada Qandala ()  waa gego diyaaradeed ku taala magaalada Qandala, gobolka Bari ee wadanka Soomaaliya.

Garoono Kale Soomaaliya
Gobolka Geeska Afrika waxaa ku yaala tiro badan oo gegooyin diyaaradeed ah; kuwaasi waxaa ka mid ah Garoonada waawayn ee Soomaaliya, Somaliland iyo Puntland.

 Berbera
 Boosaaso
 Gaalkacyo
 Hargaysa
 Muqdisho
 Caabudwaaq
 Boorama
 Burco
 Jowhar
 Cisaleey
 Garoowe
 Caluula
 Baydhabo
 Baardheere
 Beledweyne
 Ceerigaabo
 Eyl
 Garbaharey
 Guriceel
 Kismaayo
 Hobiyo
 Qandala
 Qardho
 Taleex
 Baladweyne

La Xidhiidha
 (ASN|BXX)
 Aeronautical chart at SkyVector

Sidoo kale fiiri
Gego Diyaarad
Socdaalka Soomaaliya
Liiska Diyaaradaha Soomaaliya
Garoonada Soomaaliya
Liiska Gegooyinka Diyaaradaha Soomaaliya

Tixraac

Bari
Garoonada Soomaaliya
Socdaalka Soomaaliya
Diyaaradaha Soomaaliya
Gegada diyaaradaha Qardho

Gegada diyaaradaha Qardho () , sidoo kale loo yaqaano Gardo Airport, waa gego diyaaradeed ku taala magaalada Qardho, magaalo-madaxda maamulka Puntland ee wadanka Soomaaliya.

Warbixin
Gegada diyaaradaha Qardho waxay leedahay joog dhan  ka sareeya jooga bada. Sidoo kale wuxuu leeyahay garoonku laami dhererkiisu le'eg yahay .

Garoono Kale Soomaaliya
Gobolka Geeska Afrika waxaa ku yaala tiro badan oo gegooyin diyaaradeed ah; kuwaasi waxaa ka mid ah Garoonada waawayn ee Soomaaliya, Somaliland iyo Puntland.

 Berbera
 Boosaaso
 Gaalkacyo
 Hargaysa
 Muqdisho
 Caabudwaaq
 Boorama
 Burco
 Jowhar
 Cisaleey
 Garoowe
 Caluula
 Baydhabo
 Baardheere
 Beledweyne
 Ceerigaabo
 Eyl
 Garbaharey
 Guriceel
 Kismaayo
 Hobiyo
 Qandala
 Qardho
 Taleex
 Baladweyne

La Xidhiidha
 (ASN|BXX)
 Aeronautical chart at SkyVector

Sidoo kale fiiri
Gego Diyaarad
Socdaalka Soomaaliya
Liiska Diyaaradaha Soomaaliya
Garoonada Soomaaliya
Liiska Gegooyinka Diyaaradaha Soomaaliya

Tixraac

Bari
Garoonada Soomaaliya
Socdaalka Soomaaliya
Diyaaradaha Soomaaliya
Gegada diyaaradaha Taleex

Gegada diyaaradaha Taleex () sidoo kale loo yaqaano Garoonka Diiriye Guure waa gego diyaaradeed ku taala magaalada Taleex ee wadanka Khatumo.

Garoono Kale Khatumo
Gobolka Geeska Afrika waxaa ku yaala tiro badan oo gegooyin diyaaradeed ah; kuwaasi waxaa ka mid ah Garoonada Khatumo ee Khatumo.

 Garoonka Laascaanood
 Garoonka Buuhoodle
 Ceerigaabo
 Taleex

La Xidhiidha
 (ASN|BXX)
 Aeronautical chart at SkyVector

Sidoo kale fiiri
Gego Diyaarad
Socdaalka Khatumo
Liiska Diyaaradaha Khatumo
Template:Garoonada Khatumo
Liiska Gegooyinka Diyaaradaha Khatumo

Tixraac

Sanaag
Garoonada Khatumo
Socdaalka Khatumo
Diyaaradaha Khatumo
Liiska Diyaaradaha Soomaaliya

Halkan waxaa jira liiska diyaaradaha ka howlgala Soomaaliya.

Sidoo kale fiiri
Gego Diyaarad
Socdaalka Soomaaliya
Liiska Diyaaradaha Soomaaliya
Garoonada Soomaaliya
Liiska Gegooyinka Diyaaradaha Soomaaliya

Tixraac

Diyaarad
Garoonada Soomaaliya
Socdaalka Soomaaliya
Diyaaradaha Soomaaliya
Air Somalia

Air Somalia waa diyaarad si khaas loo leeyahay oo xarunteedu tahay wadanka Soomaaliya.

Hordhac
Diyaarada Air Somalia waxaa la aasaasay sanadkii 2001da, waxaana si khaas ah u leh koox ganacsato madax banaan ah.

Diyaaradahani waxay ka howlgalaan wadanka Soomaaliya, meelo ka mid ah qaarada Afrika iyo Bariga Dhexe.

Gudoomiyaha Air Somalia waa Cali Farah Abdulleh.

Liiska Diyaaradaha Soomaaliya
Halkan waxaa jira liiska diyaaradaha ka howlgala Soomaaliya.

Sidoo kale fiiri
Gego Diyaarad
Socdaalka Soomaaliya
Liiska Diyaaradaha Soomaaliya
Garoonada Soomaaliya
Liiska Gegooyinka Diyaaradaha Soomaaliya

Tixraac

Diyaarad
Garoonada Soomaaliya
Socdaalka Soomaaliya
Diyaaradaha Soomaaliya

Diyaaradaha Soomaaliya
Diyaarada Jubba

Diyaaradda Jubba () waa diyaarad si khaas loo leeyahay oo ka howlgasha wadanka Soomaaliya. Diyaaradaha Jubba waxaa xarun u ahaan jirtey Gegada Diyaaradaha ee Aadan Cadde ee magaalada Muqdisho; laakiin sanadkii 2014ka waxay u guurtey magaalada Nairobi, Kenya, isla markaana samaysay xarumo cusub oo caalamka intiisa kale ah.

Liiska Diyaaradaha Soomaaliya
Halkan waxaa jira liiska diyaaradaha ka howlgala Soomaaliya.

Sidoo kale fiiri
Gego Diyaarad
Socdaalka Soomaaliya
Liiska Diyaaradaha Soomaaliya
Garoonada Soomaaliya
Liiska Gegooyinka Diyaaradaha Soomaaliya

Tixraac

Diyaarad
Garoonada Soomaaliya
Socdaalka Soomaaliya
Diyaaradaha Soomaaliya

Diyaaradaha Soomaaliya
Diyaarada Soomaaliya

Diyaarada Soomaaliya () waxay ahayd diyaarada sida calanka wadanka Soomaaliya, taasi oo xarunteeda sare ahayd magaalo-madaxda Muqdisho. Diyaarada Soomaaliya waxaa la aasaasay sanadkii 1964dii waxayna duulimaadyo ku samayn jirtey wadanka dhexdiisa iyo dibadiisaba.

Hordhac
Guud ahaan, diyaaradaha Soomaaliya waxay u kala duulijireen wadano badan oo ku yaala Afrika, Bariga Dhexe, Aasiyada Fog iyo Yurub. 
Si kastaba ha ahaatee, badhtamihii sanadkii 1991kii markii uu qarxay dagaalkii sokeeye waxaa burburay dhamaanba adeegii diyaaradaha Soomaaliya. Dhinaca kale, dadaal dheeri ah oo Laanta Duulista Dowlada Federaalka ay sameeysay ka dib waxaa suurtogal noqotey in dib loo soo celiyo adeega diyaaradaha dhamaadkii 2013.

Taariikh

Diyaaradaha Soomaaliya waxaa la aasaasay  wakhtigaasi oo ay curatay dowladii qaranka Soomaaliya, waxaa laga dhigay dhigay diyaarada qaranka wadanka.

Muuqaalo

Liiska Diyaaradaha Soomaaliya
Halkan waxaa jira liiska diyaaradaha ka howlgala Soomaaliya.

Sidoo kale fiiri
Gego Diyaarad
Socdaalka Soomaaliya
Liiska Diyaaradaha Soomaaliya
Garoonada Soomaaliya
Liiska Gegooyinka Diyaaradaha Soomaaliya

Tixraac

Diyaarad
Garoonada Soomaaliya
Socdaalka Soomaaliya
Diyaaradaha Soomaaliya

Diyaaradaha Soomaaliya
Tiro atam

Tirada Atamka ama lambarka atamka (Z) (Ingriis: Atomic number) Waa ereybixin loo adeegsado Kimistari iyo Fiisikis ee ka socda tirada Borotoonnada ee ku jirta bu'da Atamka. Atamka waxaa ku jira danab dheellitiran, waxa ay noqonaysaa tirada Elektaroonno isle'eg ee tirada atam.

Tirada Atamka waxaa xaddida nooca Curiyaha Kiimikada e Jadwalka Curiyayaasha. 
 Tirada atamka waxa ay la mid tahay 1 haydarojiin oo ay ka koobantahay bu'diisa la dulsaaray 1 Borotoon, 
 iyo Hiliyaam tiradiisa atamku waa 2 bu'diisna waxaa ku jirta 2 oo ah Borotoonno iyo 2 ah Niyutaroonno), 
 Kaddib waxaa ku xiga Liithiyaam ee Jadwalka Curiyayaasha waxaa bu'diisa ku jira 3 Borotoon (tiradiisa atamna waa 3) iyadoo lagu darayo 4 Niyutaroonno, 
 Sidaas oo kale bay u sii kordhayaan tirada atam ee ee curiyayaasha ، ilaa laga gaaro curiyayaasha culus sida Balambam (tiradiisa atam waa 82) iyo Yuraaniyam (tiradiisa atam waa 92) .

Waxaa la jira Tirada Atamka Z Tirada Borotoonada aan doonayno waa Kimistariga iyo Fiisikiska sidoo kale Cufka atamka "A" waa kooxda Borotoonnada iyo Niyutaroonno ee bu'da atamka, lagu magacaabo A Tiro cuf.

Tixraac

EEg sidoo kale 
 Aysotoob
 Jadwalka Curiyayaasha.

Astaamaha Kimikada
Atam
Golahi Sare Kacaanka Soomaaliya

'''Gollaha Sare ee Kacaanka (, ) wuxuu ahaa golle maamul dowladeed ka talin jirey wadanka Soomaaliya wakhtiyadii u dhaxaysay 1969 ilaa 1976.

Xubnaha
Hoos waxaa ku xusan liiska xubnihii Golahi Sare Kacaanka Soomaaliya February 1970:

Sidoo kale fiiri
Taariikhda Soomaaliya
Liiska Xisbiyada Siyaasadda Soomaaliya
Dowlada Soomaaliya

Tixraac

Siyaasadda Soomaaliya
Siyaasadda
Xisbiyada Siyaasadda Soomaaliya
Aragti

Aragti (; ) waa aragtida, fikrada, aaminka iyo sida ay wax ula muuqdaan qof, koox ama bulsho. Sida saxda ah aragtidu waa waxa uu qof aaminsan yahay inay tahay saxda. Intaasi waxaa dheer, dunida maanta waxaa jira tiro badan oo aragtiyo ah, kuwa ugu muhiimsan waa:
Aragti siyaasadeed: oo ah fikradaha iyo odhaahda uu qof aaminsan yahay ineey tahay tan ugu haboon.
Aragti urur: oo ah nidaamka iyo qaabka howsha urur ama koox wax u maamulaan.
Aragti kooxeed: oo noqoneysa sida ay koox dad ah u taageersan yihiin mabda' iyo fikrad u gaar ah taasi oo dad badan oo kale kaga duwan yahay.

Sidoo kale fiiri
Siyaasad
Xisbi

Maqaalo kale

 Aragtiyo urursan 
 Elections in Somalia

Tixraac

Siyaasadda Soomaaliya
Siyaasadda
Xisbiyada Siyaasadda Soomaaliya
Xisbi siyaasad

Xisbi siyaasad (; ) waa koox dad ah kuwaasi oo ku midoobay aragti isku mid ah, isla markaana qorshohoodu yahay ineey ka qeybqaataan doorasho ayaga oo u tartamaya sidii ay u qaban lahaayeen tallada dowlad.

Aragti
Aragtida ayaa ah fikrada, aaminka iyo sida ay wax ula muuqdaan qof, koox ama bulsho. Sida saxda ah aragtidu waa waxa uu qof aaminsan yahay inay tahay saxda. Intaasi waxaa dheer, dunida maanta waxaa jira tiro badan oo aragtiyo ah, kuwa ugu muhiimsan waa:
Aragti siyaasadeed: oo ah fikradaha iyo odhaahda uu qof aaminsan yahay ineey tahay tan ugu haboon.
Aragti urur: oo ah nidaamka iyo qaabka howsha urur ama koox wax u maamulaan.
Aragti kooxeed: oo noqoneysa sida ay koox dad ah u taageersan yihiin mabda' iyo fikrad u gaar ah taasi oo dad badan oo kale kaga duwan yahay.

Sidoo kale fiiri
Siyaasad
Aragti
Xisbi

Maqaalo kale

 Aragtiyo urursan 
 Elections in Somalia

Tixraac

Siyaasadda Soomaaliya
Siyaasadda
Xisbiyada Siyaasadda Soomaaliya
Midowga Soomaaliweyn

Xisbiga Midowga Soomaaliweyn (, (GSL)) wuxuu ahaa xisbi siyaasadeed ka shaqayn jiray wadanka Soomaaliya.

Taariikh
Xisbiga Midowga Soomaaliweyn wuxuu ka samaysmay hadhaagii Xisbigii SYL; waxaa hogaan u ahaa Xaaji Maxamed Xuseen.

Liiska Xisbiyada Siyaasada

Tan iyo wakhtigii dadka Soomaalidu qaateen xoriyada waxaa jiray xisbiyo siyaasadeed. Sanadkii 1969kii ayaa waxaa talada wadanka la wareegay Golaha Sare Kacaanka (SRC) kuwaasi oo dhowr nooc oo xisbiyo ah soo bandhigay; sida Xisbigii Kacaanka Hantiwadaaga.
Si kastaba ha ahaatee, waxaa wadanka Soomaaliya ugu horeeyay Xisbiga SYL, kuwaasi oo ahaa xisbigii la dagaalamay gumaystihii wadanka. 

Markii Jaale Siyaad Barre la wareegay talada wadanka, waxaa meesha ka baxday dhamaan xisbiyadii bulshada ee madaxa banaanaa, wakhtigaasi oo wadanka Soomaaliya iskubedelay nidaamka shuuciyada ee laga keenay wadanka Ruushka iyo Shiinaha. Ka dib, markii uu dhacay dagaalkii sokeeye ee wadanka sanadkii 1991kii ayaa waxaa meesha ka baxday dhamaanba nidaamkii dowladnimo ee wadanka Soomaaliya. Si kastaba ha ahaatee, dadaalo badan oo dawlad dhisid ah ka dib waxaa Soomaaliya dib uga soo noolaaday nidaamka xisbiyada kuwaasi oo ilaa maanta daciif ah.

Sidoo kale fiiri
Liiska Xisbiyada Siyaasadda Soomaaliya
Taariikhda Soomaaliya 
Xisbiyo

Maqaalo kale

 Somali Youth League 
 Elections in Somalia

Tixraac

Siyaasadda Soomaaliya
Siyaasadda
Xisbiyada Siyaasadda Soomaaliya
Xisbiga SANU

Xisbiga SANU ( (SANU); ) wuxuu ahaa xisbi siyaasadeed ka howlgali jirey wadanka Soomaaliya. Xisbigani wuxuu matali jirey dadka ku dhaqan xeebta gobolka Banaadir.

Liiska Xisbiyada Siyaasada

Tan iyo wakhtigii dadka Soomaalidu qaateen xoriyada waxaa jiray xisbiyo siyaasadeed. Sanadkii 1969kii ayaa waxaa talada wadanka la wareegay Golaha Sare Kacaanka (SRC) kuwaasi oo dhowr nooc oo xisbiyo ah soo bandhigay; sida Xisbigii Kacaanka Hantiwadaaga.
Si kastaba ha ahaatee, waxaa wadanka Soomaaliya ugu horeeyay Xisbiga SYL, kuwaasi oo ahaa xisbigii la dagaalamay gumaystihii wadanka. 

Markii Jaale Siyaad Barre la wareegay talada wadanka, waxaa meesha ka baxday dhamaan xisbiyadii bulshada ee madaxa banaanaa, wakhtigaasi oo wadanka Soomaaliya iskubedelay nidaamka shuuciyada ee laga keenay wadanka Ruushka iyo Shiinaha. Ka dib, markii uu dhacay dagaalkii sokeeye ee wadanka sanadkii 1991kii ayaa waxaa meesha ka baxday dhamaanba nidaamkii dowladnimo ee wadanka Soomaaliya. Si kastaba ha ahaatee, dadaalo badan oo dawlad dhisid ah ka dib waxaa Soomaaliya dib uga soo noolaaday nidaamka xisbiyada kuwaasi oo ilaa maanta daciif ah.

Sidoo kale fiiri
Liiska Xisbiyada Siyaasadda Soomaaliya
Taariikhda Soomaaliya 
Xisbiyo

Maqaalo kale

 Somali Youth League 
 Elections in Somalia

Tixraac

Siyaasadda Soomaaliya
Siyaasadda
Xisbiyada Siyaasadda Soomaaliya
Cuf atam

Cufka Atamka waa wax ka mid ah astaamaha dhamaan Isotope Curiye (waxaa sidoo kale lagu magacaabaa Saamiga Cufka Atamka ama Culeys atomeed) waa Cuf Atom kaliya halbeega (Ururta Cufka Atamka U.C.A. taasoo u dhiganta 1 Garaam \ Mole) tusaale ahaan Karboonka-12 waxa uu leeyahay cuf atam u dhigma 12. mana jiraan wax u dhigma waxa uu leeyahay Isotope cuf qaab ahaan ah Abyoone marka laga eego saamaynta Tamar is-haynta. 

Cufka atamka waxa uu leeyahay Isotope qiyaastii waxa uu noqdaa Tiro Abyoone, inta badan xaaladdu waxa ay noqonaysaa lambarka koowaad waxa uu ka dambeeyaa calaamadda tobanaale eber ama 9. lambarkaas waxaa lagu magacaabaa tirada atamka, waa wadarta guud ee tirada Borotoonno iyo Niyutaroonno ee Bu'da Atamka.

Eeg sidoo kale 
 Tiro cuf
 Jadwalka Curiyayaasha
 Isotope

Linkiyo dibedda ah 
 Cuf atam dhamaan Aysotoobyada
 

Astaamaha Kimikada
Atamada
Cuf
Dadka Baajuuni

Dadka Baajuuniga () waa dad laga tiro badan yahay oo ku dhaqan Gasiirada Baajuuniga, xeebaha ku hareersan wadanka Kiinya, iyo meelo ka mid ah Koonfurta wadanka Soomaaliya. Tirokoob laga soo xigtay Ururka Qaramada Midoobay, dadka Baajuuniga ah waxaa lagu qiyaasay wax ku dhow 100,000 qof kuwaasi oo intooda ugu badan ku nool yihiin wadanka Kiinya. Dhinaca kale, wadanka Soomaaliya waxaa ku nool tiro lagu qiyaasay ilaa 20,000 qof kuwaasi oo intooda ugu badan ku dhaqan koonfurta dalka.

Hordhac

Dadka Soomaalidu waa kuwa ugu badan ee ku dhaqan wadanka Soomaaliya; ayadoo lagu qiyaasay ilaa 85% oo bulshada ahi ineey tahay Soomaali sax ah, halka inta kale ka soo jeedaan meelo kale oo caalamka ah. 

Intaasi marka laga yimaado Soomaalidu waxay isku qeybisaa reero iyo qabiilo kuwaasi oo guud ahaan ah 4 beelood.

Bulshada Soomaaliga

Bulshada Soomaaliya waa mashruuc xambaarsan macluumaad badan oo ku saabsan beelaha, reeraha, luuqadaha, tirada bulshada, heerka waxbarasho, caafimaadka, dhaqaalaha, diimaha iyo qodobo kale oo saamayn ku leh bulshada.

Dadka Soomaalida
Dadka Soomaalid waa bulsho ku dhaqan Geeska Afrika; gaar ahaan wadanka Soomaaliya, Jabuuti, deegaano ka tirsan wadanka Itoobiya, deegaano ka mid ah wadanka Kenya iyo meelo badan oo caalamka ah. Dadka Soomaalida ah waxay ka mid yihiin kooxaha Bulshada Soomaaliya; waana dadka ugu badan bulshada ku nool wadanka Soomaaliya.
Intaas waxaa dheer, dadka Soomaalidu waxay ku hadlaan Af-Soomaali oo kamid ah luqadaha Kushitiga Faraceeda Afro Aasiya.

Soomaalida waxaa kala qaybiyey gumeysigii qarnigii 19aad, kaas oo ukala qaybsaday 5 qaybood oo kala ah: Talyaani Oo haystay Koofurta Soomaaliya; Ingriiska oo haystay Waqooyiga Soomaaliya (Somaliland); Faransiiska oo haystay Xeebta Soomaaliya (Jabuuti); Itoobiya iyo Ingiriiska oo haystay Soomaali Galbeed (Soomaali galbeed); iyo Kenyaoo haystay deegaanka NFD.

Sidoo kale fiiri
Bulshada Soomaaliya
Dadka Soomaalida

Tixraac

Soomaaliya
Dadka Soomaaliga
Dadka Baantuga Soomaaliya

Dadka Baantuuga (), sidoo kale loo yaqaano Jareer, Gosha, iyo Mushunguli, waa dad laga tiro badan yahay oo ku dhaqan koonfurta wadanka Soomaaliya, meelo u dhow Wabiga Jubba iyo Wabiga Shabeelle. Dadkani waxay asal haan ka soo jeedaan dadka Baantuuga kuwaasi oo asal ahaan ku dhaqan koonfurbari qaarada Afrika. Dadka Jareerta Soomaaliya waa kuwo lagu keenay wadanka nidaam gumaysi ah.

Hordhac
Dadka Soomaalidu waa kuwa ugu badan ee ku dhaqan wadanka Soomaaliya; ayadoo lagu qiyaasay ilaa 85% oo bulshada ahi ineey tahay Soomaali sax ah, halka inta kale ka soo jeedaan meelo kale oo caalamka ah. 

Intaasi marka laga yimaado Soomaalidu waxay isku qeybisaa reero iyo qabiilo kuwaasi oo guud ahaan ah 4 beelood.

Bulshada Soomaaliga

Bulshada Soomaaliya waa mashruuc xambaarsan macluumaad badan oo ku saabsan beelaha, reeraha, luuqadaha, tirada bulshada, heerka waxbarasho, caafimaadka, dhaqaalaha, diimaha iyo qodobo kale oo saamayn ku leh bulshada.

Dadka Soomaalida
Dadka Soomaalid waa bulsho ku dhaqan Geeska Afrika; gaar ahaan wadanka Soomaaliya, Jabuuti, deegaano ka tirsan wadanka Itoobiya, deegaano ka mid ah wadanka Kenya iyo meelo badan oo caalamka ah. Dadka Soomaalida ah waxay ka mid yihiin kooxaha Bulshada Soomaaliya; waana dadka ugu badan bulshada ku nool wadanka Soomaaliya.
Intaas waxaa dheer, dadka Soomaalidu waxay ku hadlaan Af-Soomaali oo kamid ah luqadaha Kushitiga Faraceeda Afro Aasiya.

Soomaalida waxaa kala qaybiyey gumeysigii qarnigii 19aad, kaas oo ukala qaybsaday 5 qaybood oo kala ah: Talyaani Oo haystay Koofurta Soomaaliya; Ingriiska oo haystay Waqooyiga Soomaaliya (Somaliland); Faransiiska oo haystay Xeebta Soomaaliya (Jabuuti); Itoobiya iyo Ingiriiska oo haystay Soomaali Galbeed (Soomaali galbeed); iyo Kenyaoo haystay deegaanka NFD.

Muuqaalo

Sidoo kale fiiri
Bulshada Soomaaliya
Dadka Soomaalida

Linkiyo kale

UNHCR Publication Refugees about the Somali Bantu
The Somali Bantu: Their History and Culture
Differences That Matter: The Struggle of the Marginalised in Somalia
The Somali Bantu Experience
Refugees USA
Somali Bantus Arrive In Salt Lake City
Somali Bantu Community – Development Council of Denver

Tixraac

Soomaaliya
Dadka Soomaaliga
Dadka Xarla

Dadka Xarla (), sidoo kale loo yaqaanay  Xarala, waxay ahaayeen dad ama qabiil kamid ah qabiilka Daarood Ismaaciil waxayna walaalo yihiin qabiilada Harti Koombe, Geri Koombe, Jiraan Koombe iyaguna waa Xarla Koombe balse hada wey tafiir go'een oo waxay ku dhexmilmeen bulshooyinka kale, kuwaasi oo beryihii hore ku noolaan jirey deegaano ka mid ah Soomaaliya iyo wadanka Itoobiya.

Hordhac

Dadka Soomaalidu waa kuwa ugu badan ee ku dhaqan wadanka Soomaaliya; ayadoo lagu qiyaasay ilaa 85% oo bulshada ahi ineey tahay Soomaali sax ah, halka inta kale ka soo jeedaan meelo kale oo caalamka ah. 

Intaasi marka laga yimaado Soomaalidu waxay isku qeybisaa reero iyo qabiilo kuwaasi oo guud ahaan ah 4 beelood.

Bulshada Soomaaliga

Bulshada Soomaaliya waa mashruuc xambaarsan macluumaad badan oo ku saabsan beelaha, reeraha, luuqadaha, tirada bulshada, heerka waxbarasho, caafimaadka, dhaqaalaha, diimaha iyo qodobo kale oo saamayn ku leh bulshada.

Dadka Soomaalida
Dadka Soomaalid waa bulsho ku dhaqan Geeska Afrika; gaar ahaan wadanka Soomaaliya, Jabuuti, deegaano ka tirsan wadanka Itoobiya, deegaano ka mid ah wadanka Kenya iyo meelo badan oo caalamka ah. Dadka Soomaalida ah waxay ka mid yihiin kooxaha Bulshada Soomaaliya; waana dadka ugu badan bulshada ku nool wadanka Soomaaliya.
Intaas waxaa dheer, dadka Soomaalidu waxay ku hadlaan Af-Soomaali oo kamid ah luqadaha Kushitiga Faraceeda Afro Aasiya.

Soomaalida waxaa kala qaybiyey gumeysigii qarnigii 19aad, kaas oo ukala qaybsaday 5 qaybood oo kala ah: Talyaani Oo haystay Koofurta Soomaaliya; Ingriiska oo haystay Waqooyiga Soomaaliya (Somaliland); Faransiiska oo haystay Xeebta Soomaaliya (Jabuuti); Itoobiya iyo Ingiriiska oo haystay Soomaali Galbeed (Soomaali galbeed); iyo Kenyaoo haystay deegaanka NFD.

Sidoo kale fiiri
Bulshada Soomaaliya
Dadka Soomaalida

Tixraac

Soomaaliya
Dadka Soomaaliga
Ogaadeen (beel)

Ogaadeen (, ) waa qabiilka ugu badan beesha Daaroodka, ee ku nool dhulbaxsinta konfuur iyo galbeed, ee Dadka Soomaalida. Ogaadeenku waxay deegaan ku yihiin Itoobiya (gaar ahan deegaanka Ogaden), wadanka Soomaaliya (gaar ahaan koonfur), iyo wadanka Kiinya. Deegaan ahaan, wuxuu Ogaadeen soohdin qabiil la leeyahay Isaaq iyo reer darawiish dhinaca waqooyi, iyo qowmiyadda Oromo dhinaca galbeed, iyo dhinaca koonfur wuxuu Ogaadeen soohdin la leeyahay Rahanweyn.

Daarood
Daarood waa beel ka mid ah beelaha Soomaalida kuwaasi oo degan Geeska Afrika. Beesha Daarood waxaay degtaa wadanka Soomaaliya, wadanka Itoobiya iyo deegaano ka tirsan wadanka Kiinya.
Guud ahaan, beesha Daarood waxaa ka farcama reero badan oo ka mid yihiin: Absame, Ogaadeen, Harti (Reer Darawiish, Majeerteen iyo Warsangali), Dishiishe, Lailkase,  iyo beelo kale.

Lahjadaha ay ku hadlaan daaroodku waa ay kala duwan yihiin oo iskuma dhowa, tusaale ahaan meesha ay kuwa dega Itoobiya lahjad gooni ah uga hadlaan kuwa dhinaca bari degana lahjad gaara ayay ku hadlaan, kuwa sanaag segana lahjad gaara ayaabay ku hadlaan.
Asal ahaan odaygii Daarood ahaa waxa uu ku yimid Yaman Jabarti Ismaaciil isaga oo sheekh ah oo faafinaya diinta Islaamka gaar ahaana waxa uu ka soo degay meel u dhaw degmada Laasqoray ee gobolka Sanaag waxaa uu mudo diinta Islaamka ka faafinayey dhulka Bariga iyo Bartamaha Geeska Afrika. Daarood waxaa dhashay Doombiro Dir.

Sidoo kale fiiri
Beelaha Soomaalida

Tixraac

Qabiilada Soomaalida
Soomaali
Dadka Soomaaliga
Absame

Absame waa qabiil ka tirsan beelaha Daaroodka, ee Dadka Soomaalida. Absamuhu waa magaca guud ee beelo ka farcama Daaroodka. Kuwaasi waxaa ka mid ah beesha ( baalcad absame ama mohamed absame oo ah curadki absamaha waxayna deegan ku yihin dds,kiiniya iyo jubooyinka dhexe iyo hose baalcad waa beel ku suntan daris wanaga iyo culimada diinta .) [jidwaaq oo ah  saladanadi absame garaadada waxayna dagaan dds Iyo jubada dhexe iyo jubada hoose |Beesha [[Ogaadeen]] oo deegan ku ah Itoobiya (gaar ahan deegaanka Ogaden), wadanka Soomaaliya (gaar ahaan koonfur), iyo wadanka Kiinya, |Beesha

Wayteen Absme)) oo leh isna saldanadii Absame Sayid Nimada, Wayteen Wuxuu Deegaan Ku Yahay Soomaliya, kenya ethiopia, Somaali Galbeed & Jubada Hoose iyo jubada dhexe iyo Shabelada Dhexe & NFD, Kenya, puntland iyo Banaadir

Hordhac
Beesha Absame waxay ka mid tahay qabiilada ugu waaweyn dadka Soomaalida. Intaasi waxaa dheer, Absamuhu wuxuu deegaan ku yahay magaalooyin badan oo ku yaala koonfurta Soomaaliya, gaar ahaan deegaanada Jubooyinka.

Ogaadeenka
Ogaadeenku waa qabiil ka tirsan beelaha Daaroodka, ee Dadka Soomaalida. deegaan ku yihiin Itoobiya (gaar ahan deegaanka Ogaden), wadanka Soomaaliya (gaar ahaan koonfur), iyo wadanka Kiinya,

Daarood
Daarood waa beel ka mid ah beelaha Soomaalida kuwaasi oo degan Geeska Afrika. Beesha Daarood waxaay degtaa wadanka Soomaaliya wadanka Itoobiya iyo deegaano ka tirsan wadanka Kiinya.
Guud ahaan, beesha Daarood waxaa ka farcama reero badan oo ka mid yihiin: Absame, Jidwaaq, Wayteen Ogaadeen, Harti (reer Darawiish, Majeerteen iyo Warsangali), Dishiishe, Lailkase, Mareexaan iyo beelo kale.

Lahjadaha ay ku hadlaan daaroodku waa ay kala duwan yihiin oo iskuma dhowa, tusaale ahaan meesha ay kuwa dega Itoobiya lahjad gooni ah uga hadlaan kuwa dhinaca bari degana lahjad gaara ayay ku hadlaan, kuwa sanaag segana lahjad gaara ayaabay ku hadlaan.
Asal ahaan odaygii Daarood ahaa waxa uu ku yimid Yaman Jabarti Ismaaciil isaga oo sheekh ah oo faafinaya diinta Islaamka gaar ahaana waxa uu ka soo degay meel u dhaw degmada Laasqoray ee gobolka Sanaag waxaa uu mudo diinta Islaamka ka faafinayey dhulka Bariga iyo Bartamaha Geeska Afrika. Daarood waxaa dhashay Doombiro Dir.

Sidoo kale fiiri
Beelaha Soomaalida

Tixraac

Qabiilada Soomaalida
Soomaali
Surre (beel)

Surre (, ), sidoo kale loo yaqaano Dirta Dhexe,  waa qabiil ka tirsan Beelaha Dir, ee Dadka Soomaalida. Beesha Surre waxaa loo yaqaanaa Cabdalle iyo Qubeys waxayn deegaan ku yihiin gobolada dhexe ee wadanka Soomaaliya iyo deegaano ka mid ah Soomaali Galbeed wadanka Itoobiya.

Hordhac
Gobolada Bari iyo Nugaal waxaa deegaan ku ah qeybo ka mid ah Beelweynta Dir, kuwaasi waxaa lagu magaacaabaa Surre ama Cabdale iyo Qubeys.

Dir

Dir, magaca saxda ah: Abukar waa beelweyn ka tirsan qabiilada Soomaalida taasi oo juquraafi ahaan degta afar wadan oo ku yaala Geeska Afrika. Beesha Dir waxaa laga helaa dhamaan deegaanada Shanta Soomaaliyeed kuwaasi oo kala ah: Djibouti(ahaan jirtey: French Somaliland(1)), Soomaaliya(ahaan jirtey: British Somaliland(2) iyo Italian Somaliland(3)), wadanka Kenya, Gobolka Waqooyi Bari(4) iyo dalka Itoobiya, deegaanka Soomaali Galbeed, iyo sidoo kale Deegaanada Oromia iyo deegaanka Canfarta(5).<ref>http://dspace-roma3.caspur.it/bitstream/2307/4150/1/Clanship,%20conflict%20and%20refugees_An%20introduction%20to%20Somalis%20in%20the%20Horn%20of%20Africa.pdf 

CLANSHIP, CONFLICT AND REFUGEES: AN INTRODUCTION TO SOMALIS IN THE HORN OF AFRICA Guido Ambroso
Gurgura (beel)

Gurgura, Gorgorah ama Gurgure (, ) waa qabiil ka tirsan Beelaha Dir, ee Dadka Soomaalida. Qabiilka Gurgure waxaa intooda ugu badan degaan ku yihiin deegaanka Oromada (Kilidhka 4aad) wadanka Itoobiya. Sidoo kale waxaa laga helaa deegaanada Soomaali Galbeed, deegaanka Canfarta iyo meelo ka mid wadanka Soomaaliya.

Hordhac 

Beesha Gurgure waxay ka mid tahay Madaxweyne Dir, taasi oo iskuxidha Gurguraha, Gurreha iyo Gariireha iyo beelo kale oo Madaxweyne Dir ka tirsan.

Dir

Dir, magaca saxda ah: Abukar waa beelweyn ka tirsan qabiilada Soomaalida taasi oo juquraafi ahaan degta afar wadan oo ku yaala Geeska Afrika. Beesha Dir waxaa laga helaa dhamaan deegaanada Shanta Soomaaliyeed kuwaasi oo kala ah: Djibouti(ahaan jirtey: French Somaliland(1)), Soomaaliya(ahaan jirtey: British Somaliland(2) iyo Italian Somaliland(3)), wadanka Kenya, Gobolka Waqooyi Bari(4) iyo dalka Itoobiya, deegaanka Soomaali Galbeed, iyo sidoo kale Deegaanada Oromia iyo deegaanka Canfarta(5).

Sidoo kale fiiri
Beelaha Soomaalida

Tixraac

Qabiilada Soomaalida
Soomaali
Dadka Soomaaliga
Habar Gidir

Habar Gidir () waa beel ka mid ah Beelweynta Hawiye ee dadka Soomaalida, kuwaasi oo deegaan ku ah wadanka Soomaaliya.

Hordhac
Beesha Habargidir waxay ka tirsan tahay beelweynta Hawiye, ee laga helo deegaano badan oo ka tirsan Geeska Afrika. Intaas waxaa dheer, beesha Habargidir waxay si rasmi ah u degaan Gobolada Dhexe ee wadanka Soomaaliya.

Shaxda Beesha 

Hawiye
Haba Gidir (Haber Gedir)
Sacad
Saleebaan
Cayr
Saruur
Sifaadle

Hawiye
Hawiye () waa beel ka mida qabiilada Soomaalida, kuwaasi oo ku dhaqan deegaano ka tirsan wadanka Soomaaliya, Itoobiya, iyo Kiinya. Sida lagu xusay taariikhda, beesha Hawiye waxay walaalo yihiin Beesha Dir iyagoo ku wada abtirsada odayga Irir Samaale. Hawiye ayaa kow ama laba kaga jira badnaanta tirada qabiilooyinka soomaalida, waxay degaan caasimada Muqdisho.

Sidoo kale fiiri
Beelaha Soomaalida

Tixraac

Qabiilada Soomaalida
Soomaali
Dadka Soomaaliga
Beelaha Hawiye