Degmada domco

Magaaladda Domco waa magaalo taariikh fog leh oo ku taala, Deegaanka soomaali galbeed waxayna ka tirsan tahay gobolka doolo degmadda bookh.
Qabiilada dega waxaa kamid ah beesha dhulbahante,beesha madhibaan, iyo beesha majeerteen.
Taariikhda magaaladdan waa mid aad u fog waxaana soo maamulay laba boqortooyo oo kala ahaa boqortooyadii Ajuuraan iyo boqortooyadii Daraawiishta.

Magaaladan  waxaa ay ahaan jirtay goob ceelal leh kuna taal meel muhiim ah marka loo eego noloshii xilligaa oo ahayd mid ay aad u yarayd goobaha laga heli karo biyaha. 

Domco, walwaal iyo nugaal waxaa ay ahaayeen goobaha ay u  kala aroori jireen  dadka Degan Gobolada SSCD (Sool, sanaag, cayn, doolo) laysku dhaho ilaa wixii ka soo rogan mudug, sidda laga dhex arki karo Gabayadii abwaanadii soomaaliyeed, oo ay ka mid tahay silsilada Guba.

Inta dawlad na gu maamushee madax na loo keennay,
-Ama Maxamed Shiikh iyo Darwiish na gu maqaafaysay,
-Ama maqadimiinti Ingiriis moodhar na gu qaadday,
-Ilaa Milillikh maarshaalladii Maaryan iyo Xayle,
-Ee calan masiixiya la sudhay mi'a (100) wax baa dheer e...
.... 

Aadan-Mahad Afdhurbo (EHUN). 

Waagaan garaadsadey wixii odayo gawdiidey,
Gudidii dhisnayd iyo raggii geedka imanaayey,
Garoonkii Docmood lagama helo gole-kayeedhkii e.
Aadan-Mahad Afdhurbo 

Domco iyo Hartaa lagu ogaa dalawadiisiiye 
Qamaan Bulxan 

Markabeey dalkii waxaa banaan in aadan doonayne
Docmo iyo kaymihii duri ahaa la isku dacareeye
Ismaaciil Mire 

Jidka lebidusmaale iyo Domcaa jar uga muuqdaaye
Jeedaalo dheerey korbay wax uga jeedaaye
Maxamuud Xadhaadhe 

“Curcurada docmood iyo nugaal ciirsi soo bida e” 
Geelle cumar cashuur 

-kheyr cabdigu dhanaakii docmood yey dhubqinayaane.   

             Yawle aun 

-dalku kala muhiimsane docmoy nagu muraadeene.   Aadan mahad Afdhurbo AUN 

Domco iyo Hartaa lagu ogaa dalawadiisiiye 
Qamaan Bulxan 

Markabeey dalkii waxaa banaan in aadan doonayne
Docmo iyo kaymihii duri ahaa la isku dacareeye
Ismaaciil Mire 

Jidka lebidusmaale iyo Domcaa jar uga muuqdaaye
Jeedaalo dheerey korbay wax uga jeedaaye
Maxamuud Xadhaadhe 

“Curcurada docmood iyo nugaal ciirsi soo bida e” 
Geelle cumar cashuur Aun 

“Docmo iyo Marqaan-weyne iyo, damasha Buuhoodle”
   Cabdi Casayr AUN

-kheyr cabdigu dhanaakii docmood yey dhubqinayaane.   

             Yawle aun 

Nugaal baa durdur wayday Docmana aroor qabay dad miyuu aqbalayaa.

       FanaanadiiSahra axmed.

Magaaladda waxaa ku yaal goobo muujinaya taariikhdaa fog oo ay ka mid tahay wadada HARAQLAYSO, oo marta laba buurood ee ay magaaladdu caanka ku tahay hoostooda.

Sidoo kale waa magaalo ku wanaagsan Dalxiiska. Oo waxaa ay leedahay dooxooyin caan ah oo ay ka mid tahay dooxada Higlo laasbayle,dooxada farasqawle, dooxada laba dusmaale, duxeeda qaydarka iyo dooxada hadhwanaag oo ah ta ay ku yaalaan ceelasha ugu badan.

Waxaana jira erey caan ah oo ay dhahaan reer domcood marka ay rabaan in ay cabiraan quruxda dooxooyinkeeda magaaladu marka ay roobsato oo ah"HADAAD DOMCO ARAGTO MIAMI U MA BAAHNID"  Miami waa magaalo dalxiis oo ku taal maraykanka.

1977-dii waxaa gacan ku dhigay hogaamiyihii  awooda badnaa ee soomaaliyeed ee maxamed siyaad bare.

1978-diina  waxaa dib ula wareegay dawladda Ethiopia.

Hadda waa magaalo samaysay hormar aad u sareeya, waa laga heli karaa goobihii waxbarashada,caafimaadkii, Riigagii biyaha,sport-kii,laydhkii oo afar iyo laabanta saac ah(24) hours maxadadiid diiniga, ururo bulsho oo kala duwan iyo dhaamaan waxyaabihii asaasiga u ahaa nolosha bini aadamka.

W/Q. Jaamac cali fanax( Gaashaan).