Asharaaf

ASHARAAF Qaabka ay Soomaaliya kusoogaleen
Qabiilka Asharaaf waxay Soomaaliya kusoogaleen faafinta Diinta Islaamka ayagoo umaraya wadada tarbiyada wanaagsan ee waxbaridda.
Asharaaf waxa ay waddanka Soomaaliya soogaleen Hijriyadii ugu horeysay ee Asxaabta Nabiga SCW ay usoo hijrodeen Ethiopia/Habasha, marlabaad taariikhda marka ay ahayd 519 Hijri.
Waxa ayna ahaayeen Dadkii ugu horeeyey ee Muslimiya Qowmiyadda Geeska Afrika degta (Ethiopia, Tanzania, Kenya iyo Soomaaliya) ayagoo ah cawaan duurjoog ah oo ugaarsato ah, ayagoo markii uguhoreysay kala kulmay dagaal iyo weeraro joogta ah taasoo ay kaga hortagayeen difaaca dadka Khamiiska kulabisan maadaama Qowmiyadaha dega Geeska Afrika ahaayeen Dad cawaana oo qaaqaawan.
Waxaa loomaray dariiqa tacliinta iyo waxa looyaqaano Digriga ama Xadrada.

GOOBAHA AY KASOO GALEEN
Waxa ay kasoogaleen 
A. Harar (Ethiopia/Habashi
B. Baraawe 
C. Muqdisho
D. Kismaayo 

Dadka ugu caansanaa uguna aqoonta badnaa qarnigii tagay waxaa kamid ahaa
1. Sheekh Shariif Mohamed Aamiin Barkhadle oo ahaa Caalim kutakhasusay Cilmiga Tafsiirka, Axaadiista, Cilmu Luuqaha (Naxwo, Sarfi, Mandiq, Curuud iyo Balaaqo).
Waxa uuna ahaa Sheekh Mufti ah oo dhamaan Geeska Afrika Cilmi loogasoo doonan jiray.
Waxa uuna dhalay 
1. Sheekh Shariif Maxamed
2. Shariif Macalin Cabdulle iyo walaashood
3. Xaajiyo Xamarow.
Oo dhamaantood Diinta bartay dadkana barayey. 

Sheekh Shariif Maxamed Sheekh Maxamed Aamiin Barkhadle wuxuu yaraantiisa marka Aabihii geeriyooday u bakhoolay dhanka Gobolka Gedo oo ilaa hada uu kunoolyahay taasoo uu Diinta dada kubaraayey, wuxuu kabilaabay Dugsi Quraan iyo Kutubo Axkaam iyo Axaadiis ah oo ilaa waagan uu akhriyo, halka Walaashii ay kugeeriyootay Deegaanka Rowla Shariif oo walaalkii Macalin Cabdulle ilaa hada uu ku noolyahay. 

= 
Asharaaf  waa qabiil Soomaaliyeed oo ka mid ah qabiilada ugu balaaran , waxay asal ahaan ka soo jeedaan carabta. gaar ahaan gabadhii nebi Muxamed scw fatimah iyo cali bin abitalib.

Abtiriskooda wuxuu ku tagaa illaa saxaabiga caan ka ah Cali Ibn Abi Dhaalib (RC) kaasoo ah Nabiga (SCWS) ina adeerkii, waxaana Dhashey Faadhimatu Sahraa' o ah Gabadhii Nabigeena Mohamed NNKH. Waxay u kala baxaan xasan iyo xuseen waxeyna ka soo jeedaan Cali ibn Abi Dhaalib iyo Faadumo Bintu Rasuul.

Shariifka ugu caansanaa xagga diinta Shariif haashim iyo Shariif caqiil waa qabaailga asharaafta ugu weyn Reerr jamaalulleyl bin nadiir.

Meelaha uu dego
Qabiilka wuxuu degaa gobolada kunfureed gobolada gedo ,  jubadda hoose 
Iyo meelo badan 
 Shalaanbood, Shangaani, Kismaayo,Hiiraan, Baraawe, Harar, Godey, Qabridahar,wardheer, Qabribayax, Feerfeer, Dollo addo, Luuq, Kismaayo, Moolimaad, Baardheere,saranley ,buulo asharaaf Baqdaad, faaxfaxdhuun,war gaduud, Rowlo Shariif, Asalan, Warqadey, biyooley  Sarmaan, Baaqey, iyo magaloyin badan o halkan lagu so kobi karin. Meelaha taarikhiga ah ee beeshu dagto waxa kamid ah Jameecada Aw xaaji Isaaq Aadan degto baqdaad, iyo Jameecada aw sheekh Mad dhaahir ee Jawaarey, Rowlo ee uu aas'aasey Sharif nuur Aamin Barkhadle iyo sida Tuulada Sarmaan oo ay Aas'aaseen shariif Cumar Wiyeed  Shariif Wardheere wiyeed iyo  shariif Daaye oo ah Ilmo Shariif Cimran. Beesha asharaaf waxey ubadanyihin Koonfurta Soomaaliya.

Dadka ugu caansan0
Culimadda ugu caansan ee Asharaaf waxaa kow ka ah Sheekh Yuusuf Alkowney9 sayid caydaruus  al nadiri sayid murshid sayid cabdalla==== sayid caydaruus iyo sayid murshid waxay ahayeen  qoraa wax ka qoray taarikhda muslinka gaar ahaan asharafta waxa kale ay ahayeen shucaro ama abwano ku xeel dheer  gaar aha afka carabiga oo aha midkay wax ku qori jireen  . [Sheekh Cumar Faaruuq, waxa uu aha ninki qoraanka oo dhan si fasiix umada ugu turjumay  luqada afka somaliga  waxa uu ah nin  ka soo jeeda bacalawi alhuseni nasab haana galla  sayid axmed bin ciisa ..axmed almuhajir Xaji dahir,
Waxa kaloo kamid ah Sheekh Sharif Cabdinuur(aabihii xadiiska), Sharif Hasan Sheikh Adan, Sharif Mohamed Salah Ali,  Sayid  Murshid sayid abdalla -- sayid mohamed siraaji sayid ahmed ..sayid sadiiq sayid axmed  ..sayid maxbuub sayid sadiiq shariif axmed sayid siraaji]] Sheekh Shariif Nuurow Aamiin Barkhadle oo ahaa Caalim weyn oo Diinta Islaamka faafinaayey, waana Aasaasihii Jameecada Rowlo oo ku caanbaxdey fidinta Dacwada Islaamka. 
Waxaa kaloo ka mid ah sida Sayid axmed sayid abdulwahid oo ahaa ninkii qarnigii 19aad ugu cilmiga badna afrika, sida ay shegaan culimada reer Makka, abahiina [[Sayid Abdiwahid---somalia waxa uu yimid 1806 muqdisho ] waxa u aha sheekh dariiqada salixiyada..axmadiya ,,raxmaniya ..dadku qaar waxay u yaqaaninn  mawlana cabdiraxman ]. waxa ay usoo haajireen africa, kuwaas oo kala haa [alnadiir -- axmed.sheekh yusuf alkownayn..jabalulayl..cabdalla al,hashimi...al saqaaf..al basakuty...alkuwayni alxamdaan  almaqbuul oo dhamantood ahaa bacalawi waxayna  wada ahayeen ilmo adeero  ] ahaan ilmo sayid axmed bin ciisa  loona yaqaano axmed almuhajir  ku asan yaman gaar ahaan xadar moot 317 H. Kadib waxay u kala hajireen wadanka Soomaaliya ilaa geeska afrika.
Markii horena ka so galeen dhanka biladul xamash ama Itoobiya, fadhigoodu waxuu ahaa harar oo ila hada qarkood waxan ay lahayeen 110 magalo ay fadhi u ahayd  asharaafta  ku dambeyaan dariiqoyinka ay lahayen waxa ka mid ah dariiqada salixiyada iyo axmadiyada dariiqada gobaha ay dganayd waxa ka mid ah labashilindi -- faafaan -- taleex oo sayid mahamed cabdule xasan aya kamid ha dadkii u ijasada siiyey sayid mahamed salah isga iyo mahdi suudaan -- cumar muqtarki libiya --iyo sayid siraad sayid axmed aya mar ka wada yimid makka oo ilmo sayid axmed iyo ilmo sayid maqbuul iyo walaki abdalla '''' iyo ilmo sayid ibrahim rashiid waxan ugu dambeey oo sayid ibrahim rashiid wax kacbada hayey daganyeen ila hadan qarkod ehelkodi dagaan yahiin Ashraaf waxaa ka mid ah sayid maqbuul sayid axmed, shariif Nuurow Aamin Barkhadle, sayid baacalawi , Shariif Yuusuf Alkowneyn iyo Culamo kale oo tiro badan. Dadkani badanaa waxaa loo yaqaan Shariif, oo diinta ayeey ku dheereeyaan. 
Asharaafta aad beey u tacliin badan yihiin waxaana badanaa lagu yaqaan ganacsiga, qaalliyaasha, macallinimada iyo kuwo badan, waxeeyna leeyahiin beero. Badanaa waxeey dagaan guriyaha waagii hore la dhisan jiray, ku waasoo la yiraahdo [Sar ama Saro]] oona badanaa laga helo magaalooyinka Marka, Baraawe iyo degmooyinka Xamar Wayne iyo Shangaani oo ahayd..meshi ay asharftu ku so dagtay  27 rajab 1003H  dadku qaar ay dhahan waa magladii asharafta  kuna yaalo caasimadda wadanka.asharfat alxasani runtii aad uga badan alhuseni gaar ahaan inta somalia joogta waxay ahayeen dad diiinta iyo xikmada lagu  yaqano .asharaaf sarman--inkasta magaca sarmaanay tahay magaladii ugu horaysay ee asharaftu dagto amageed magaciis waxa uu ah magac magalo asharaftu leedahy  
 hassan iyo xusen asharafta hassan ee ee dhinaca ethopia dagan waxaka mid ah ashariif  xasan bin ahmed alwafi binamiin bin jibriil bin osmaan  bin saqaf alhasani...oo isagu alah ilmo aad u fara  badan sharifka dhashisa waxa ka  mid aha    shariif cali shar mohamed shriif muse qariib abaadir  iyo qaar kale oo  badan asharafta bayiyo bakooldagan oo aadu fara badan sida ku xusan  kitaabkauu qoray Shariif Caydaruus Alnadiir waxauu ku sheegay inay ku so odageen  xamar  gaar ahaan asharafta shangani markay ka yimadeen  dhanka iyo ethopia ka dib qaar u si gudbeen dhankaiyo gobolada dhaxe ee somalai oo dhan kismayo bay bakool  Gado ilaa    dalka kenya  waqtigahada la joogo waxay leeyahiin culumo aad u qiimo badan ooo  ah kuwa diinta wax laga waydiiyo  sida culumada waabgale  iyo sagaal xajiile asharaaf xasan qaar baa ila ahda ku dhax jira oromada dhanka ethopia

Dadka kale ee caanka ah:
1. Shaadiyo Sharaf(fanaanad)
2. Hani Uk(fanaanad)
3. Doni B(fanaan)
4. Najma Nuura
5. King Khalid(fanaan)
6. Sharif Bastow(fanaan)
7. (Shariif xassan)

Tixraac
Qabaa'ilada Soomaaliya
Afgooyefeer feer Shekhal Reer Aw Xasan baa dago