Woqooyiga Ameerika

Waqooyiga Ameerika (; Af Carabi: أمريكا الشمالية) waa qaarada shanaad ee ugu wayn deegaanda dhulka. Qaaradani waxaa ku yaala sadex wadan oo kali ah, kuwaasi oo kala ah:
Waqooyiga Ameerika waa mid ka mid ah guud ahaan Waqooyiga Xeebta iyo ku dhowaad dhammaanba qaybta Galbeedka Galbeed; waxaa sidoo kale loo tixgeliyaa qaar ka mid ah inay noqdaan jihaad dhinaca waqooyi ee Ameerika. [4] [4] Waxaa xuddun u ah waqooyiga by Arctic Ocean, bari bari by Atlantic Ocean, galbeedka iyo koonfur by Badbaadada Pacific, iyo koonfur bari ee South America iyo badda Caribbean.

Waqooyiga Ameerika waxay ka kooban tahay qiyaastii 24,709,000 oo kiilomitir oo isku wareeg ah (9,540,000 oo mayl laba jibaaran), qiyaastii 16.5% dhulka dhulka iyo 4.8% wadarta guud. Waqooyiga Ameerika waa waddanka saddexaad ee ugu weyn adduunka, ka dib Asia iyo Afrika, [5] iyo afraadkii dadwaynaha ka dib Asia, Afrika, iyo Yurub. Sanadkii 2013, dadkeeda waxaa lagu qiyaasay 579 milyan oo qof oo ku nool 23 gobol oo madaxbannaan, ama qiyaastii 7.5% dadweynaha adduunka, haddii jasiiradaha ku dhow (gaar ahaan Kariibiyaanka) lagu daro.

Waqooyiga Ameerika waxaa soo gaadhay dadkoodii ugu horreeyay ee bini'aadamka intii lagu jiray xilligii nasashadii ugu dambaysay, iyada oo la mariyey buundada Bering Land oo ku dhow 40,000 ilaa 17,000 oo sano ka hor. Waqtiga loogu yeero Paleo-Hindiya waxaa loo qaaday si uu u sii socdo illaa 10,000 oo sano ka hor (bilowga wakhtigii hore ee Mesaic ama Meso-Indian). Heerka Classic ayaa qiyaastii qarniyadii 6aad ilaa 13aad. Xilligii hore ee Columbus wuxuu ku dhammaaday 1492-kii, iyo guuritaanka transatlantic-soo-galayaasha reer Yurub intii lagu jiray da'da Discovery iyo xilliga Casriga ee Hore. Maaddooyinka dhaqameed iyo qowmiyadeed ee maanta jira waxay ka tarjumayaan noocyada kala duwan ee isdhexgalka ee u dhexeeya gumeysiga yurub, dadka asaliga ah, addoonada Afrika iyo faracadooda.

Saamaynta Yurub waa kuwa ugu xoogan qaybaha waqooyiga ee qaaradda iyada oo dadka asaliga ah iyo Afrikaanka ay saameyn ku yeeshaan koonfurta .Continue the history of colonialism, badankooda Waqooyiga Ameerika waxay ku hadlaan Ingiriis, Isbaanish ama Faransiis iyo bulshooyin iyo dawlado caadi ah caadooyinka.

Wadamada madaxabanaan

Hordhac

Woqooyiga Ameerika waa qaarad dhacda qeybta waqooyi ee Dhulka. Waxa dhinaca waqooyi ka xiga Badweynta Arktik, dhinaca bari waxaa ka dhaca Waqooyiga Badweynta Atlaantik, dhanka koonfurbari waxaa ka dhaca Bada Kaaribiyaanka, waxaa koonfurta iyo galbeedka ka dhaca Badweynta Baasifiga; halka Qaarada Koonfur Ameerika ka xigto koonfurbari. Guud ahaan, qaarada Waqooyiga Ameerika waxay ku fadhidaa dhul baaxadiisu le'eg yahay 24,709,000 square kilometers (9,540,000 square miles), taasi oo u dhiganta 4.8% oogada dunida ama ilaa 16.5% baaxada qaaradaha. Tirokoob dadka ah oo la sameeyay Luuliyo 2008, waxaa qaaradan ku noolaa dad gaadhaya 529 milyan.
Dhinaca kale, qaarada Waqooyiga Ameerika waa tan sadexaad ee ugu weyn qaaradaha aduunka; waxaa ka wayn kaliya Aasiya iyo Afrika. Sidoo kale qaaradani waa mida afaraad ee ugu dadka badan; waxaa ka horeeya Aasiya, Afrika, iyo Yurub. Qaarada Waqooyiga Ameerika iyo Koonfur Ameerika waxaa loo yaqaanaa Ameerika, taasi oo ah magac ay wadaagaan.

Sida ku xusan taariikhda, labadan qaaradood waxaa loogu magac-daray nin sahamiye ahaa oo u dhashay wadanka Talyaaniga kaasi oo magaciisa la odhan jirey Amerigo Vespucci. Ninkani wuxuu qaaradahan sahan ku tagay wakhtiyadii u dhaxaysay 1497 iyo 1502.

Qaaradaha