maanka2/wikipedia-so huggingface dataset:
Kooxda Horumarka Qaramada Midoobay

''Boga "UNDG" halkan ayaa laga soo toosiyay.

Kooxda Horumarka Qaramada Midoobay (, loo soo gaabiyo: UNDG) waa koox ka mid ah wakiilada Ururka Qaramada Midoobay taasi oo hoostegta Xafiiska Xoghaynta Qaramada Modoobay. Ururkan oo la aasaasay sanadkii 1997 ayaa hadafkiisu yahay inuu horumariyo iyo ka shaqeeyo horumarinta adeega Qaramada Midoobay u qabato wadanada caalamka.

Qoraalo La Xidhiidha
Qaramada Midoobay
Bankiga Aduunka
Ururka Caafimaadka Aduunka
Hayada Cuntada Aduunka
UNESCO
UNICEF
ICAO
WHO
WFP

Ku saabsan Qaramada Midoobay

Linkiyo Kale

 United Nations Development Group 
 UNDP and the United Nations

Tixraac

Qaramada MidoobaySiyaasad
Ururada caalamiga ah
Wadan
Dhul
Waaxda Warbixinta Bulshada Qaramada Midoobay

''Boga "UNDPI" halkan ayaa laga soo toosiyay.

Waaxda Warbixinta Bulshada Qaramada Midoobay (, loo soo gaabiyo: UNDPI) waa urur ka tirsan Qaramada Midoobay taasi oo shaqadeedu tahay ineey ka talobixiso khatarta soo fool leh bulshooyinka caalamka iyo taageerida shaqada. Sidoo kale ururkan wuxuu faraha kula jiraa horumarinta warisgaadhsiinta iyo xidhiidhka bulshooyinka.

Qoraalo La Xidhiidha
Qaramada Midoobay
Bankiga Aduunka
Ururka Caafimaadka Aduunka
Hayada Cuntada Aduunka
UNESCO
UNICEF
ICAO
WHO
WFP

Linkiyo Kale

  UNDPI.org  NGO Information interchange, created by the NGOs, not the UN.

Tixraac

Qaramada MidoobaySiyaasad
Ururada caalamiga ah
Wadan
Dhul
Barnamijka Deegaanka Qaramada Midoobay

''Boga "UNEP" halkan ayaa laga soo toosiyay.

Barnamijka Deegaanka Qaramada Midoobay (, loo soo gaabiyo: UNEP; ) waa wakiilka Ururka Qaramada Miboobay u qaabilsan daryeelka iyo ilaalinta deegaanka kaasi oo daba socda dhaqdhaqaaqa iyo isbedelka dad-sameega ah ee ku yimaada deegaanka.
Ururkan waxaa fadhi u ah caasimada Nayroobi ee wadanka Kiinya.

Qoraalo La Xidhiidha
Qaramada Midoobay
Bankiga Aduunka
Ururka Caafimaadka Aduunka
Hayada Cuntada Aduunka
UNESCO
UNICEF
ICAO
WHO
WFP

Linkiyo Kale

www.UNEP.org websiteka ururka
websiteka Qaramada Midoobay

Tixraac

Qaramada MidoobaySiyaasad
Ururada caalamiga ah
Wadan
Dhul
Habka Caawinta Horumarka Qaramada Midoobay

''Boga "UNDAF" halkan ayaa laga soo toosiyay.

Habka Caawinta Horumarka Qaramada Midoobay (, loo soo gaabiyo: UNDAF) waa barnaamij ukala dabqaada dowladaha aduunka iyo Golaha Wadanada Qaramada Midoobay, kaasi oo xidhiidhiya Qaramada Midoobay iyo wadanada xubinta ka ah howlaha ka dhexeeya.
Shaqada UNDAF waxaa ka mid ah hagaajinta iyo ka warbixinta mashruucyada iyo masuuliyada ay wakiilada Qaramada Midoobay ka fuliyaan dowladaha xubinta ka ah Qaramada Midoobay.

Qoraalo La Xidhiidha
Qaramada Midoobay
Bankiga Aduunka
Ururka Caafimaadka Aduunka
Hayada Cuntada Aduunka
UNESCO
UNICEF
ICAO
WHO
WFP

Ku saabsan Qaramada Midoobay

Linkiyo Kale

United Nations Development Group

Tixraac

Qaramada MidoobaySiyaasad
Ururada caalamiga ah
Wadan
Dhul
Maalgelinta Lamaane Caalamiga Qaramada Midoobay (UNFIP)

''Boga "UNFIP" halkan ayaa laga soo toosiyay.

Habka Caawinta Horumarka Qaramada Midoobay (, loo soo gaabiyo: UNFIP) waxaa sameeyay Xoghayihii hore ee Qaramada Midoobay mudane Kofi Annan bishii Marjo 1998. Shaqada ugu horeeysa ee ururka UNFIP waa maamulida iskuxidhka wakiilada Qaramada Midoobay, waaxyaha ururka, iyo barnaamijyada khaaska loo leeyahay.
Guud ahaan ururku wuxuu ka dhex shaqeeyaa qeybaha iyo waaxyada Qaramada Midoobay.

Qoraalo La Xidhiidha
Qaramada Midoobay
Bankiga Aduunka
Ururka Caafimaadka Aduunka
Hayada Cuntada Aduunka
UNESCO
UNICEF
ICAO
WHO
WFP

Ku saabsan Qaramada Midoobay

Linkiyo Kale

United Nations Fund for International Partnerships website
UN Fund for International Partnerships

Tixraac

Qaramada MidoobaySiyaasad
Maalgelinta Dadka Qaramada Midoobay

''Boga "UNPF" halkan ayaa laga soo toosiyay.

Maalgelinta Dadka Qaramada Midoobay (, loo soo gaabiyo: UNPF) wakhtiyadi hore loo yaqaanay Maalgelinta Dhaqdhaqaaqa Bulshada Qaramada Midoobay (United Nations Fund for Population Activities) waa urur ka tirsan Ururka Qaramada Midoobay kaasi oo fadhigiisu yahay caasimada New York ee cariga Maraykanka. Shaqada ururka UNFPA waa ineey dhiirigeliso: "xuquuqda dumarka, raga iyo ciyaalka iyo in ilmo kasta helo nolol cadaalad iyo caafimaad ku dhisan."

Qoraalo La Xidhiidha
Qaramada Midoobay
Bankiga Aduunka
Ururka Caafimaadka Aduunka
Hayada Cuntada Aduunka
UNESCO
UNICEF
ICAO
WHO
WFP

Ku saabsan Qaramada Midoobay

Linkiyo Kale

United Nations Population Fund website

Tixraac

Qaramada MidoobaySiyaasad
Ururada caalamiga ah
Wadan
Dhul
Barnamijka Deegaanka Dadka Qaramada Midoobay

''Boga "UN-HABITAT" halkan ayaa laga soo toosiyay.

Barnamijka Deegaanka Dadka Qaramada Midoobay (, loo soo gaabiyo: UN-HABITAT; ) waa wakiil khaas ah oo Ururka Qarama Midoobay u qaabilsan deegaanka dadka iyo kobcinta horumarka magaalooyinka.
Ururka UN-HABITAT waxaa la sameeyay 1978 magaalada Faannkuver wadanka Kanada wakhtigaasi oo la odhan jirey "Habitat I".

Ururku wuxuu xarunta sare ku leeyahay magaalada Nayroobi wadanka Kenya.

Qoraalo La Xidhiidha
Qaramada Midoobay
Bankiga Aduunka
Ururka Caafimaadka Aduunka
Hayada Cuntada Aduunka
UNESCO
UNICEF
ICAO
WHO
WFP

Ku saabsan Qaramada Midoobay

Linkiyo Kale

BBC News Special Report – Urban Planet
United Nations Population Fund website

Tixraac

Qaramada MidoobaySiyaasad
Ururada caalamiga ah
Wadan
Dhul
Xafiiska Gudiga Sare Xuquuqda Dadka Qaramada Midoobay

''Boga "OHCHR" halkan ayaa laga soo toosiyay.

Xafiiska Gudiga Sare Xuquuqda Dadka Qaramada Midoobay (, loo soo gaabiyo: OHCHR; ) waa xubin ka tirsan wakiilada khaaska ee Ururka Qaramada Midoobay taasi oo dhiirigelisa isla markaana difaacsa xuquuqda dadka taasi oo cuskanaysa sharciyada caalamiga ah ee Xuquuqda Aadamaha. Xafiiskan waxaa asal ahaan abuuray Golaha Sare ee Qaramada Midoobay markey taariikhdu ahayd 20 Diisambar 1993 taasi oo ka dab qaadanaysay Shirkii Xuquuqda Aadamaha ee 1993.

Qoraalo La Xidhiidha
Qaramada Midoobay
Bankiga Aduunka
Ururka Caafimaadka Aduunka
Hayada Cuntada Aduunka
UNESCO
UNICEF
ICAO
WHO
WFP

Ku saabsan Qaramada Midoobay

Linkiyo Kale

United Nations Rule of Law: The Office of the High Commissioner for Human Rights , on the rule of law work conducted by the Office of the High Commissioner for Human Rights.

Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights website

Tixraac

Qaramada MidoobaySiyaasad
Ururada caalamiga ah
Wadan
Dhul
Golaha Xuquuqda Dadka Qaramada Midoobay

''Boga "UNHRC" halkan ayaa laga soo toosiyay. Haku khaldin "UNHCR.

Golaha Xuquuqda Dadka Qaramada Midoobay (, loo soo gaabiyo: UNHRC; ) waa Nidaam Qaramada Midoobay xidhiidhiya dowladaha 47 xubnood ee Qaramada Midoobay si ay u ilaaliyaan Xuquuqda Aadamaha ee aduunka.

Ururkan UNHRC waa waax ku xigta Gudiga Xuquuqda Aadamah iyo xubin hoostagta Golaha Sare Qaramada Midoobay.

Qoraalo La Xidhiidha
Qaramada Midoobay
Bankiga Aduunka
Ururka Caafimaadka Aduunka
Hayada Cuntada Aduunka
UNESCO
UNICEF
ICAO
WHO
WFP

Ku saabsan Qaramada Midoobay

Linkiyo Kale
 UN Human Rights Council – official website
 International Service for Human Rights  A Geneva-based, international NGO providing analysis and reporting on developments at the Human Rights Council
 UN Watch A NGO based in Geneva monitoring the work of the Human Rights Council
 UN Human Rights Council legal news and resources
Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights website

Tixraac

Qaramada MidoobaySiyaasad
Ururada caalamiga ah
Wadan
Dhul
Machadka Cilmibaadhista Cadaalada iyo Dabagalka Dambiyada Qaramada Midoobay

''Boga "UNICRI" halkan ayaa laga soo toosiyay.

Machadka Cilmibaadhista Cadaalada iyo Dabagalka Dambiyada Qaramada Midoobay (, loo soo gaabiyo: UNICRI) waa xubin ka mid ah  shanta Cilmibaadhis iyo Machad Tababar ee Qaramada Midoobay kaasi oo bulshada caalamku aasaastay sanadkii 1968 si uu ugargaaro ilaalinta dambiyada iyo maxkamadaynta falalka dambi.

Taariikh
Sanadkii 1965, waxa fikrada dhisitaanka machad baadha dembiyada caalami keenay Golaha Dhaqaalaha iyo Bulshada (ECOSOC) si loo helo xarun hoostimaada Qaramada Midoobay.

Qoraalo La Xidhiidha
Qaramada Midoobay
Bankiga Aduunka
Ururka Caafimaadka Aduunka
Hayada Cuntada Aduunka
UNESCO
UNICEF
ICAO
WHO
WFP

Ku saabsan Qaramada Midoobay

Linkiyo Kale

UNICRI website

Tixraac

Qaramada MidoobaySiyaasad
Ururada caalamiga ah
Wadan
Dhul
Machadka Cilmibaadhista Hubkadhigista Qaramada Midoobay

''Boga "UNIDIR" halkan ayaa laga soo toosiyay.

Machadka Cilmibaadhista Hubkadhigista Qaramada Midoobay (, loo soo gaabiyo: UNIDIR) waxaa aasaasay Golaha Sare Qaramada Midoobay sanadkii 1980 si ay ula xaajoodaan uguna wargeliyaan bulshada caalamka arimaha amaanka saamaynta ku leh aduunka oo dhan (ugu yaraan deegaano badan). Golaha Sare wuxuu u aqoonsaday ururka UNIDIR inuu si madaxbanaan u qabto mashruucyo cilmibaadhis la xidhiidha hubka dhigista iyo horumarinta bulshooyinka caalamka taasi oo hadafkeedu yahay ka hortega in musiibooyinka dagaalku fidaan.

Faalo Kooban
Ururka UNIDIR maadaama ay madaxbanaan tahay waxay si gaar ah u qabsataa shirar, cilmibaadhis iyo warbixino ku saabsan meelaha ay dabagalka ku hayaan. Goortii ururku helo warbixin cilmiyaysan oo dhamaystiran ayuu soo bandhigaa ajandaha iyo meelaha u baahan waxka qabashada.

Qoraalo La Xidhiidha
Qaramada Midoobay
Bankiga Aduunka
Ururka Caafimaadka Aduunka
Hayada Cuntada Aduunka
UNESCO
UNICEF
ICAO
WHO
WFP

Ku saabsan Qaramada Midoobay

Linkiyo Kale

UNIDR website

UNIDIR Homepage

Tixraac

Qaramada MidoobaySiyaasad
Ururada caalamiga ah
Wadan
Dhul
Machadka Cilmibaadhista iyo Tababarka Qaramada Midoobay

''Boga "UNITAR" halkan ayaa laga soo toosiyay.

Machadka Cilmibaadhista iyo Tababarka Qaramada Midoobay (, loo soo gaabiyo: UNITAR) ururkan waxaa la aasaasay sanadkii 1963 ka dib markii Sharciga Golaha Sare Qaramada Midoobay  la ansixiyey, kaasi oo dhigayay in ururka QM iyo wakiiladiisa ineey helaan ilo warbixino iyo cilmibaadhis lagu kalsoon yahay oo ku saabsan xaqiiqada".

Qoraalo La Xidhiidha
Qaramada Midoobay
Bankiga Aduunka
Ururka Caafimaadka Aduunka
Hayada Cuntada Aduunka
UNESCO
UNICEF
ICAO
WHO
WFP

Ku saabsan Qaramada Midoobay

Linkiyo Kale

UNITAR official website
1962 General Assembly resolution on UNITAR 
CERN official website
UNOSAT official website
UNITAR website

Tixraac

Qaramada MidoobaySiyaasad
Ururada caalamiga ah
Wadan
Dhul
Badweyn Qaramada Midoobay

''Boga "UN-Oceans" halkan ayaa laga soo toosiyay.

Badweynta Qaramada Midoobay (, loo soo gaabiyo: UN-Oceans) mararka qaar loo soo gaabiyo UN-O waa wakaalad xidhiidhisa Qaramada Midoobay iyo bulshada caalamka, isla markaana ilaalisa badweynta (iyo badah) iyo xeebaha dhammaan aduunka. Sidoo kale ururkani wuxuu qayb ka yahay sharciyeynta xadadka badaha iyo ilaalada xadadka badaha caalami een la kala lahayn.

Ururka UN-Oceans waxaa si rasmi ah loo sameeyay bishii Sebtember 2003.

Qoraalo La Xidhiidha
Qaramada Midoobay
Bankiga Aduunka
Ururka Caafimaadka Aduunka
Hayada Cuntada Aduunka
UNESCO
UNICEF
ICAO
WHO
WFP

Ku saabsan Qaramada Midoobay

Linkiyo Kale
 United Nations-Oceans 
 UN Atlas of the Oceans
UNITAR website

Tixraac

Qaramada MidoobaySiyaasad
Ururada caalamiga ah
Wadan
Dhul
Ururka Mulkiyada Garaadka Aduunka

''Boga "WIPO" halkan ayaa laga soo toosiyay.

Ururka Mulkiyada Garaadka Aduunka (, loo soo gaabiyo: WIPO; ) waa xubin ka mid ah 17ka wakiil khaas ee gaarka u ah Ururka Qaramada Midoobay.

Ururka WIPO waxaa la aasaasay sanadkii 1967 "si uu u dhiirigeliyo dhaqdhaqaaqa wax-abuuris, taageero garaadka fiican ee waxku soo kordhin kara dhamaan caalamka."

Wakhti xaadirkan waxaa ururka WIPO xubin rasmi ah ka ah 188 wadan, waxayna maamushaa 26 heshiis oo caalami ah, waxaana xarunta sare ku leedahay magaalada Jeniifa, wadanka Iswisarland.

Qoraalo La Xidhiidha
Qaramada Midoobay
Bankiga Aduunka
Ururka Caafimaadka Aduunka
Hayada Cuntada Aduunka
UNESCO
UNICEF
ICAO
WHO
WFP

Ku saabsan Qaramada Midoobay

Linkiyo Kale
 
 List of member states
WIPO website

Tixraac

Qaramada MidoobaySiyaasad
Ururada caalamiga ah
Wadan
Dhul
Ururka Haweenka ee Qaramada Midoobay

Boga "UN Women" halkan ayaa laga soo toosiyay.

Hay'ada Haweenka ee Qaramada Midoobay (; ) sida dowliga ah loo yaqaano Waaxda Sinaanta Jinsi iyi Awoodaynta Dumarka ee Qaramada Midoobay (United Nations Entity for Gender Equality and the Empowerment of Women'') waa urur hoostega Qaramada Midoobay kaasi oo loogu talogalay inuu quwad iyo taageero siiyo dumarka caalamka.

Ururkan Haweenka Qaramada Midoobay wuxuu shaqada bilaabay Janaayo 2011.

Qoraalo La Xidhiidha
Qaramada Midoobay
Bankiga Aduunka
Ururka Caafimaadka Aduunka
Hayada Cuntada Aduunka
UNESCO
UNICEF
ICAO
WHO
WFP

Ku saabsan Qaramada Midoobay

Linkiyo Kale
Official Website
General Assembly Resolution 64/289 
UN Women website

Tixraac

Qaramada MidoobaySiyaasad
Ururada caalamiga ah
Wadan
Dhul
Ururka Dalxiiska Dunida

''Boga "UNWTO" halkan ayaa laga soo toosiyay.

Ururka Dalxiiska Dunida (; ; loo soo gaabiyo UNWTO) waa wakiilka u qaabilsan Qaramada Midoobay dhiirigelinta iyo ka shaqaynta sidii walba u heli lahaa dalxiis amaan ah, masuuliyad leh oo qof walba awoodo. Ururkan WTO waa wakiilka ugu horeeya ee faraha kula jira arimaha dalxiiska caalamka dhan kaasi oo looga dambeeyo warbixin, talosiin, taageero xaga farsamada iyo tabobaro caalami ah.

Sidoo kale ururku wuxuu xooga saara sidi bulshada caalamku isfahan guud u yeelan lahayd, kaasi oo sahli kara (waa sida ururku aaminsan yahay e) in isdhaxgal dhaqan iyo dhaqaale yimaado.

Qoraalo La Xidhiidha
Qaramada Midoobay
Bankiga Aduunka
Ururka Caafimaadka Aduunka
Hayada Cuntada Aduunka
UNESCO
UNICEF
ICAO
WHO
WFP

Ku saabsan Qaramada Midoobay

Linkiyo Kale

WTO website

Tixraac

Qaramada MidoobaySiyaasad
Ururada caalamiga ah
Wadan
Dhul
Midowga Umadaha

Midowga Umadaha (; ) wuxuu ahaa urur caalami ah oo la aasaasay 10 Janaayo 1920 ka dib markii in badan oo wadanada caalamka ah shir ku galeen magaalada Baariis ee Faransiiska; si loo xaliyo colaadii Dagaalkii Koowaad ee Aduunka.

Midowga Umaduhu wuxuu ahaa ururkii ugu horeeyay ee bulshada caalamku samaysatay si loo ilaaliyo nabada aduunka.

Guud ahaan ururkani waxaa bedelay Qaramada Midoobay sanadkii 1945 ka dib markuu dhamaaday Dagaalkii Labaad ee Aduunka.

Qoraalo La Xidhiidha
Qaramada Midoobay
Bankiga Aduunka
Ururka Caafimaadka Aduunka
Hayada Cuntada Aduunka
UNESCO
UNICEF
ICAO
WHO
WFP

Ku saabsan Qaramada Midoobay

Linkiyo Kale

Midowga Wadanada website

Tixraac

Qaramada MidoobaySiyaasad
Ururada caalamiga ah
Wadan
Dhul
Calanka Qaramada Midoobay

Calanka Qaramada Midoobay (; ) waxaa la sameeyay Diisambar 7, 1946, waana calanka iyo astaanta Qaramada Midoobay kaasi oo ka samaysan sumad qariirada aduunka oo leh midab cad (macno ahaan u taagan  nabad) iyo cirtuu.

Nashqada

Sumada calanka Qaramada Midoobay sidan ayaa loo sharaxay:

Khariirada aduunka oo xudun u tahay Cidhifka Waqooyi, dhexda ka marayaan layman siman oo qeybiya dhowr koox, . . .  Baladhka khariiradu waxay fidsan tagay ilaa 60 degree dhigta koonfureed, waxaana ku dhex jira shan goobo oo isku wareegsan.

Qoraalo La Xidhiidha
Qaramada Midoobay
Bankiga Aduunka
Ururka Caafimaadka Aduunka
Hayada Cuntada Aduunka
UNESCO
UNICEF
ICAO
WHO
WFP

Ku saabsan Qaramada Midoobay

Linkiyo Kale

 United Nations Development Group 
 UNDP and the United Nations

Tixraac

Qaramada MidoobaySiyaasad
Ururada caalamiga ah
Wadan
Dhul
Calamada
Durbaan

''Haku khaldin narsada

Durbaan, Durmaan (; ) waa qalab ka samaysan alwaaxyo iyo harag la isku giijiyay kaasi oo la garaaco (tumo) si uu u sameeyo shanqadha cod muusig. Durbaanku wuxu ka mid yahay qalabka ugu da'da weyn ee dadku isticmaali jireen tan iyo horaantii ilbaxnimada.

Faalo

Durbaanku wuxuu ka samaysan yahay dahaar (inta ugu badan harag) lagu duubay weel adag (inta badan geed la qoray) kaasi oo lagu garaaco hal ama labo ulood ama gacmaha si uu u sameeyo shanqadh hadba nooca loo garaaco ku xidhan. Sida badan durbaanka Waxaa garaaca hal qof kaasi oo isticmaalaya gacmaha ama ulo, Sidoo kale Waxaa jirta in tiro badab oo durmaano ah hal mar la wada garaaco si ay u sameeyaan shanqadh aad u balaadhan.

Isticmaalka
Ujeedada durbaanka loo isticmaalo waxay ku xidhan tahay dadka, deegaanka iyo dhaqanka. Laakiin guud ahaan Waxaa loo isticmaalaa in uu qurxiyo cod, hees, gabay, geeraar, ciyaar iyo wixii la mid ah. Tusaale ahaan, deegaanada dadka Soomaalida ku nool yihiin waxaa durmaanka la isticmaalaa wakhtiyada dabaaldega, xafladaha, arooska iyo wixii la mid ah.

Muuqaal

Qoraalo La Xidhiidha
Heeso Soomaali
gitaar
kaban
turunbo
narso
durbaan
biyaano
gabay
hees
laxan
muusig
qaaci
qaraami

Linkiyo Banaanka
 Sawiraan Durbaanka Soomaalida 
 Oud Cafe
 shanqadha kabanka

Tixraac

Hees
Fan iyo Suugaan
Hiddo iyo dhaqan
 Muusiga
Gabayada
 Filimaanta
 Qalabka Muusiga
Narso

''Haku khaldin durbaan

Narso (; ) waa nooc ka mid ah durbaanka kaasi oo leh labo dhinac oo laga garaaco. Narsadu waxay kaga duwan tahay durbaanka waa qaabka ay u sameeysan tahay. Halka durbaanku inta ugu badan ka leeyahay hal dhinac oo laga garaaco si uu cod u sameeyo, narsadu waxay leedahay labo dhinac oo isku mar la garaaci karo. Sidoo kale narsadu waxay sameeysaa shanqadh ka fudud kan durmaanku sameeyo.

Guud ahan narsadu waa nooc ka mid ah durbaanka, kaasi oo ah qalab ka samaysan alwaaxyo iyo harag la isku giijiyay kaasi oo la garaaco (tumo) si uu u sameeyo shanqadha cod muusig. Durbaanku wuxu ka mid yahay qalabka ugu da'da weyn ee dadku isticmaali jireen tan iyo horaantii ilbaxnimada.

Faalo

Si la mid ah noocyada durbaanka ayaa narsadu waxat ka samaysan tahay dahaar (inta ugu badan harag) lagu duubay weel adag (inta badan geed la qoray) kaasi oo lagu garaaco hal ama labo ulood ama gacmaha si uu u sameeyo shanqadh hadba nooca loo garaaco ku xidhan. Sida badan durbaanka Waxaa garaaca hal qof kaasi oo isticmaalaya gacmaha ama ulo, Sidoo kale Waxaa jirta in tiro badab oo durmaano ah hal mar la wada garaaco si ay u sameeyaan shanqadh aad u balaadhan.

Isticmaalka
Ujeedada durbaanka loo isticmaalo waxay ku xidhan tahay dadka, deegaanka iyo dhaqanka. Laakiin guud ahaan Waxaa loo isticmaalaa in uu qurxiyo cod, hees, gabay, geeraar, ciyaar iyo wixii la mid ah. Tusaale ahaan, deegaanada dadka Soomaalida ku nool yihiin waxaa durmaanka la isticmaalaa wakhtiyada dabaaldega, xafladaha, arooska iyo wixii la mid ah.

Muuqaalka

Qoraalo La Xidhiidha
Heeso Soomaali
gitaar
kaban
turunbo
narso
durbaan
biyaano
gabay
hees
laxan
muusig
qaaci
qaraami

Linkiyo Banaanka
 “The Drum With a Thousand Faces”
 Sawiraan Durbaanka Soomaalida  
 Oud Cafe
 shanqadha kabanka

Tixraac

Hees
Fan iyo Suugaan
Hiddo iyo dhaqan
 Muusiga
Gabayada
 Filimaanta
 Qalabka Muusiga
Gitaar

Kani waa maqaal ku saabsan gitaarka. Sidoo kale fiiri Kaban.

Gitaar (; ) waa qalab ka samaysay alwaax iyo xodhko kaasi oo sameeya shanqad muusig ah. Giitaarka Waxaa loo isticmaala in lagu qurxiyo heesaha, gabayada, maahmaahda iyo wixii la mid ah.

Gitaarka waxaa isticmaala kooxaha fanka iyo suugaanta, gaar ahaan waxaa loo garaacaa fanaaniinta. Inkasto gitaarka la isticmaalo Waxaa dhulka Soomaalida caan ku ah kabanka oo ah mid u sameeysan qaabka ubada (leh madax wareegsan iyo dabo dhuuban). Gitaarku wuxuu leeyahay 4 ilaa 16 xadhig midaasi oo ka duwan kabanka. Sidoo kale wuxuu leeyahay ugu yaraan hal dalool (qaarkood ilaa labo dalool) kuwaasi oo codka iyo shanqadhu ka soo baxdo.

Dunida maanta giitaarku wuxuu caan ka yahay dhamaan caalamka. Intaas Waxaa dheer, Waxaa jira nooc ku shaqeeya korontada, kaasi oo leh shanqadh awiod badan oo ka dhawaaq dheer Giitaarka caadiga ah iyo kabanka.

Magaca

Si la mid ah luuqadaha kale, Af Soomaaligu wuxuu ereyga gitaar ka soo amaahdey luuqada Ingiriiska "guitar" kuwaasi oo laftoodu ka soo xigtay luuqada Latinka ereyga cithara''.

Noocyada

Sida ugu badan gitaarka aan korontada lagu xidhin wuxuu leeyahay 6 xadhig, laakiin Waxaa jira qaar kale oo leh 4 xadhig ilaa 16 xadhig kuwaasi oo loo isticmaalo siyaabo kala duwan.

Taariikh

 

Cilmibaadhis qoto dheer oo la sameeyay waxaa lagu ogaaday in gitaarka lagu isticmaali jirey deegaano ka mid ah Bariga Dhexe tan iyo wakhtiyo aad u horeeyay.
Warbixintu waxay sheegtay in Mesobotaamiya lagu garaaci jiray wax u eeg kabanka wakhti imika laga joogo 3,500 sano. Sidoo kale waxaa la helay dhagax-gacanku samaysan ah oo jira 3,300 sano kaasi oo uu ku xardhan yahay qof garaacaya (ku ciyaarayna) kaban. Dhagaxaas Waxaa la aaminsan yahay in la sameeyay wakhtigii boqortooyadi kowaad Baabiyloon.

Garaacitaanka

Marka dusha laga arkayo Waxaa la moodaa wax fudud oo qof walba garaaci karo, laakiin sida runta ah gitaarku wuxuu u baahan yahay xirfad, aqoon iyo gacan furnaan badan. Qofka gitaarka sida fiican u garaaca waxay ku qaadataa dhowr sano inuu si fiican ula qabsado, sababtoo ah marka ugu horeeysay wuxuu bahalku dhaawaca faraha.

Si ka duwan kabanka, gitaarku wuxuu leeyahay 6 xadhig kuwaasi oo samaysan nidaam kala sareeya, isla markaana dhawaqa ay sameeyaan kala duwan yahay. Xadhkaha sare ayaa ugu dhawaq weyn halka kuwa hoose ugu dhawaqa khafiifsan yihiin. Hadaba marka gitaarka la garaacayo Waxaa la isticmaala labada gacmood, mid waxaa lagu garaacaa xadhkaha halka gacanta kale oo lagu qabto qoorta gitaarka si loogu adkeeyo ama xoojiyo shanqadha ay faraha hore sameeynayaan.

Muuqaalka

Xubnaha Gitaarka (Sawiro)

Qoraalo La Xidhiidha
Heeso Soomaali
kaban
turunbo
narso
durbaan
biyaano
gabay
hees
laxan
muusig
qaaci
qaraami
 Ricky King
 Larry Graham
 George Benson

Linkiyo Banaanka
 Instruments In Depth: The Guitar  An online feature from Bloomingdale School of Music (October 2007)
 Stalking the Oldest Six-String Guitar 
 Guitar physics 
 International Guitar Research Archive
 The Guitar

Tixraac

Hees
Fan iyo Suugaan
Hiddo iyo dhaqan
 Muusiga
Gabayada
 Filimaanta
 Qalabka Muusiga
Qaaci

Haku khaldin qaraami

Qaaci ( {fiirogaar}) waa nooc ka mid ah heesaha Soomaalida taasi oo leh dhandhan ka duwan noocyada kale ee Suugaanta. Qaacigu waa hees caadi ah oo loo tumayo kaban ama gitaar, durbaan iyo sacab kali ah. Mararka qaar waxaa muusiga qaaciga lagu daraa turunbo. Heesaha qaacigu waa kuwo degan, dhandhan fiican leh, oo inta ugu badan si sahlan loo sameeyo.

Fanka Soomaalida waxaa in badan ku jira heeso qaaci ah oo la sameeyay wakhtiyo la baashaalayo.

Taariikh
Guud ahaan heesaha aan maanta naqaano ee Af Soomaaliga lagu qaado waxay soo bilaabmeen 1930meeyihii. Taas macnaheedu ma ahan in dadka Soomaalida heesta aqoonin wixii ka horeeyay 1930kii, laakiin Waxaa wakhtigan bilaabmey heesaha leh muusiga, kabanka, durmaanka, turunbada iyo wixii la mid ah. 

Heesaha la qaadi jiray ka soo biloow 1930meeyihii ilaa laga soo gaadho 1970kii waxaa sida guud loo yaqaanaa qaraami, halka kuwa wakhtiyadii 70aadki ka dambeyay isla markaana kaban loo garaacayo loo yaqaano qaaci. 

Sharaxaad Kooban
Waxa hubaal ah in qofkasta ku khalkhalayo farqiga qaaci iyo qaraami. Qaacigu waa nooc ka mid ah heesaha kuwaasi oo la qaado ayadoo (fanaanku) fadhiyo, loo garaaco sida badan kaban iyo sacab kali ah, laakiin qaarkood lagu daro durmaan ama narso iyo turunbo. Si taasi ka duwan, qaraamiga Waxaa la garaacaya noocyo badan oo qalabka muusig ah, fanaaniintu way taagan yihiin ciyaarayaan (isruxayaan) ama way fadhiyaan.

Heesaha Qaaciga Caanka
Heesaha hoos ku xusan waa kuwo dhowr jeer oo kala duwan la qaaday. Waxaa laga yaaba inaad aragtey heesta oo leh muusig ama la soo cusboonaysiiyay. Kuwa aan halkan ku soo bandhigay waa nooc qaaci ah.Maandeeq iyo Daa'uud, heesta Daalo 
Axmed Mooge, Waayaha AduunkaHeesta Kabuldheh  wada qaadan Hibo Nuura iyo Saalax Qaasim

Qoraalo La Xidhiidha
Heeso Soomaali
gitaar
turunbo
narso
durbaan
biyaano
gabay
hees
laxan
muusiga
qaaci
qaraami

Fiirogaar
Dabcan luuqada Ingiriisku malahan eryga qaaci, laakiin waxaan isticmaalaya ereyga "Bossa nova" oo u dhigma qaaciga, kaasi oo sharaxaya nooc muusig caan ka ah wadanka Baraasiil aad ugu qaab dhow qaaciga Af Soomaaliga. Hadii aad taqaano erey la micno ah qaaci oo Af Ingiriis ah fadlan ku qor boga wadahadalka ee maqaalkan.

Linkiyo Banaanka
 Sawiraan Kabanka Soomaalida iyo Masa 
 Oud Cafe
 shanqadha kabanka

Tixraac

Hees
Fan iyo Suugaan
Hiddo iyo dhaqan
 Muusiga
Gabayada
 Filimaanta
 Qalabka Muusiga
Qaraami

Haku khaldin qaaciga

Qaraami waa nooc ka mid ah heesaha Soomaalida taasi oo leh dhandhan ka duwan noocyada kale ee Suugaanta. Qaraamigu waa heesaha Af Soomaaliga ee la qaaday wixii ka horeeyay 1985kii kuwaasi oo loo tumayo noocyo badan oo qalab muusig ah sida kaban, gitaar, durbaan, biyaano iyo turunbo. Mararka qaar waxaa muusiga qaraamiga loo garaacaa tiro Kooban oo qalabka muusig ah. Si ka duwan heesaha qaaciga, qaraamiga waxaa laga dulqaadayaa masrax halkaasi oo fanaaniintu ku muujiyaan qoobkaciyaar iyo isrux.

Fanka Soomaalida waxaa in badan ku jira heeso qaraami ah oo la sameeyay wakhtiyadii fanka Soomaalidu hanoqaaday.

Taariikh
Guud ahaan heesaha aan maanta naqaano ee Af Soomaaliga lagu qaado waxay soo bilaabmeen 1930meeyihii. Taas macnaheedu ma ahan in dadka Soomaalida heesta aqoonin wixii ka horeeyay 1930kii, laakiin Waxaa wakhtigan bilaabmey heesaha leh muusiga, kabanka, durmaanka, turunbada iyo wixii la mid ah. 

Heesaha la qaadi jiray ka soo biloow 1930meeyihii ilaa laga soo gaadho 1970kii waxaa sida guud loo yaqaanaa qaraami, halka kuwa wakhtiyadii 70aadki ka dambeyay isla markaana kaban loo garaacayo loo yaqaano qaaci. 

Sharaxaad Kooban
Waxa hubaal ah in qofkasta ku khalkhalayo farqiga qaaci iyo qaraami. Qaacigu waa nooc ka mid ah heesaha kuwaasi oo la qaado ayadoo (fanaanku) fadhiyo, loo garaaco sida badan kaban iyo sacab kali ah, laakiin qaarkood lagu daro durmaan ama narso iyo turunbo. Si taasi ka duwan, qaraamiga Waxaa la garaacaya noocyo badan oo qalabka muusig ah, fanaaniintu way taagan yihiin ciyaarayaan (isruxayaan) ama way fadhiyaan.

Heesaha Qaraamiga Caanka
Heesaha hoos ku xusan waa kuwo dhowr jeer oo kala duwan la qaaday. Waxaa laga yaaba inaad aragtey heesta oo leh muusig ama la soo cusboonaysiiyay. Kuwa aan halkan ku soo bandhigay waa nooc qaraami ah.Maandeeq iyo Daa'uud, heesta Daalo 
Axmed Mooge, Waayaha AduunkaHeesta Kabuldheh  wada qaadan Hibo Nuura iyo Saalax Qaasim

Qoraalo La Xidhiidha
Heeso Soomaali
gitaar
turunbo
narso
durbaan
biyaano
gabay
hees
laxan
muusiga
qaaci
qaraami

Linkiyo Banaanka
 Sawiraan Kabanka Soomaalida iyo Masa 
 Oud Cafe
 shanqadha kabanka

Tixraac

Hees
Fan iyo Suugaan
Hiddo iyo dhaqan
 Muusiga
Gabayada
 Filimaanta
 Qalabka Muusiga
Qalab muusig

Qalabka Muusiga (; ) waa dhamaan agabka loo isticmaalo in dhawaqa muusig lagu sameeyo si loogu qurxiyo iyo macaaneeyo hees, gabay iyo ereyo loogu talogalay in dad lagu madadaaliyo.

Dunida maanta aad ayay casri u noqotey waxaana la isticmaalaa noocyo badan oo qalabka muusiga ah, kuwaasi Waxaa ugu caansan kabanka, gitaarka, durbaanka, biyaano iyo turunbo. Dhinaca kale taariikhda qalabka muusigu waa mid aad u qoto dheer waxaana la aaminsan yahay in dadku isticmaali jireen qalabyo kala duwan tan iyo 6,500 sano ka hor.

Taariikh
Qalabka muusiga sida kabanka Waxaa la isticmaali jiray wakhti imika laga joogo 6,500 sano.

Noocyada
Guud ahaan Waxaa jira noocyo badan oo qalab muusig ah, kuwaasi Waxaa ugu caansan wakhti badan la soo isticmaali jirey kuwan:

Kaban
Durbaan
Narso
Turunbo
Gitaar
Biyaano

Muuqaalka

Qoraalo La Xidhiidha
Heeso Soomaali
gitaar
turunbo
narso
durbaan
biyaano
gabay
hees
laxan
muusig
qaaci
qaraami

Linkiyo Banaanka
 Agabka Muusiga 
 Oud Cafe
 shanqadha kabanka

Tixraac

Hees
Fan iyo Suugaan
Hiddo iyo dhaqan
 Muusiga
Gabayada
 Filimaanta
 Qalabka Muusiga
Laxan

Laxan (; ) waa habka iyo nidaamka dhawaqa hees leedahay, taasi oo fanaan ku luuqeeyo. Laxanka waxaa loo sameeyaa si heesaha loo kala sooco isla markaana loogu qurxiyo iyo macaaneeyo dhadhanka hees, gabay iyo ereyo loogu talogalay in dad lagu madadaaliyo.

Sida caadiga ah heesaha Waxaa marka hore alifa abwaan, ka dib ayaa laxanka la saara, muusig loo sameyaa, ilaa ugu dambeynta fanaan ku luuqeeyo.
Sidoo kale, heesta marka laxanka la saaro ayaa muusiga loo samayn karaa. Guud ahaan laxanadu way kala duwan yihiin, kala macaan yihiin. Laxanka heesaha Soomaalida wuxuu ka tirsan yahay shan dhawaaq nooc la yidhaahdo.

Taariikh
Heesaha iyo guud ahaan Suugaanta waxaa tan iyo wakhti hore loo samayn jiray laxan, si loo macaaneeyo dhageeysiga. Waxaa la aaminsan yahay in laxanku jiro dhowr kun sano.

Asalka Ereyga

Si la mid ah kalmado badan oo ku jira Af Soomaaliga, ereyga laxan waxaan ka soo amaahanay luuqada Carabiga.

Qoraalo La Xidhiidha
Heeso Soomaali
gitaar
turunbo
narso
durbaan
biyaano
gabay
hees
laxan
muusig
qaaci
qaraami

Linkiyo Banaanka
 Agabka Muusiga 
 Oud Cafe
 shanqadha kabanka

Tixraac

Hees
Fan iyo Suugaan
Hiddo iyo dhaqan
 Muusiga
Gabayada
 Filimaanta
 Qalabka Muusiga
Biyaano

Biyaano (; ) (loogu dhawaaqo ˈpjaːno; waa ereyga pianoforte oo la soo gaabiyay, loogu dhawaaqaa pjanoˈfɔrt) waa nooc ka mid ah qalabka muusiga taasi oo leh muusig lagu duubay, kuwo diyaar ah, iyo faro badan oo la garaaco (taabto) si ay shanqadh u sameeyso. Biyaanada Waxaa loo garaacaa si loogu qurxiyo iyo macaaneeyo dhadhanka hees, gabay iyo ereyo loogu talogalay in dad lagu madadaaliyo.

Biyaanadu waa qalab muusig taasi oo leh faro la taabto si ay u samayso cod muusiko. Sida caadiga ah waxaa biyaanada loo isticmaala heesaha qaraamiga, kalaasiga iyo jaaska kuwaasi ooy u sameyso dhadhan la jaanqaadaya heesta. Sidoo kale, biyaanadu waxay ka mid tahay qalabka ugu qaalisan agabka muusiga, waxayna inta badan leedahay miisaan culus.

Biyaanadu waxay ka samaysan tahay qolof sare oo alwaax ah, xadhko bir ah, iyo tiro badan oo faro madoow iyo cadaan iskugu jira. 

Biyaanada waxaa alifey nin u dhashay wadanka Talyaaniga oo magaciisa la odhan jirey Bartolomeo Cristofori.

Taariikh

Biyaanadu waxay ka mid tahay qalabkii ugu horeeyay ee la sameeyay wakhtiyadii xadaaradu aadka u koraysay. Jaadii ugu horeeyay ee biyaano ah Waxaa sameeyay nin u dhashay wadanka Talyaaniga oo magaciisa la odhan jiray Bartolomeo Cristofori. 

Qarnigii 17aad wixii ka dambeeyay aad ayaa loo horumariyay biyaanada waxaana lagu daray faraha cadaanka iyo madowga ah ee maanta lagu yaqaano.

Muuqaalka

Qalabka Muusiga
Guud ahaan Waxaa jira noocyo badan oo qalab muusig ah, kuwaasi Waxaa ugu caansan wakhti badan la soo isticmaali jirey kuwan:

Kaban
Durbaan
Narso
Turunbo
Gitaar
Biyaano

Qoraalo La Xidhiidha
Heeso Soomaali
gitaar
turunbo
narso
durbaan
biyaano
gabay
hees
laxan
muusig
qaaci
qaraami

Linkiyo Banaanka
 A World of Music at Your Fingertips
 A Classical Pianist Explains His Faith
  Can You Tell the Difference?
 History of the Piano Forte, Association of Blind Piano Tuners, UK
 Section Table of Music Pitches of the Virginia Tech Multimedia Music Dictionary
 The Frederick Historical Piano Collection
 The Pianofortes of Bartolomeo Cristofori, Heilbrunn Timeline of Art History, The Metropolitan Museum of Art
 Five lectures on the Acoustics of the piano 
 Agabka Muusiga 
 Oud Cafe
 shanqadha kabanka

Tixraac

Hees
Fan iyo Suugaan
Hiddo iyo dhaqan
 Muusiga
Gabayada
 Filimaanta
 Qalabka Muusiga
Tix

Tix () waa ereyada ay ka samaysan tahay heesi kuwaasi oo la isku raaciyo kooxo. Sida caadiga ah tix waxaa la odhan karaa waa bayd ka tirsan gabay ama geeraar, kuwaasi oo marka laxan la saaro laga dhigo hees.

Tusaale

Heesta Hal Qudha waa mid ka mid heesaha qaraamiga heerka dhexe ee suugaanta Soomaaliyeed midaasi oo si talan-taali ah u wada qaadaan fanaaniinta kala ah Hibo Maxamed Hudoon (Hibo Nuura) iyo C.Qadir Macalin Jubba.

Heestu waxay soo baxdey sanadkii 1987.

Ereyada heesta waxay u qoran yihiin sidan:
Jubba:

Waa Sheeko Hodan ah ee
Aan ka jaro hingaadee
Hallow Hallow

Hibo:

Nafbaa ku heeybineeysoo
Kuu Hamuun qabtee
Hallow Hallow

Jubba:

Sida heego Rooboo
Hilimadeeda haliimiyo
Inta uu nugaal helay
Haradii biyeeyo
Mudo badan ku hooray
2x

Dhirtuu ka haqab beeshoo
Ubaxii ka hagac yidhi
Oo loo wada han weeyn yahay
2x

Markaan helo warkaageey
Naftu hii kacdaayoo
Farxad ku hambalyeeyaa
2x

Hood iyo aayaan iyo
Calaf ha isku keen simo
2x

Hibo:

Raggu kala haboonee
Halyeeyada wakhtiga kacay
Kii ugu horeeyee
Naftu ku hiiraneeysoow
2x

Sida hanad aan dhalay baan
Himiladaada wacan iyo
Horumarkaaga jecelahay
2x

Oo aan hurgumadiyo
Aaan halista kaaga dhoowraa
2x

Markaan hello warkaagay
Naftu hii kacdaayoo
Farxad ku hambeelyaa
2x

Halqudheynu nahayoo
Kaama hadhi karaayee
Hood iyo ayaan iyo
Calaf ha isku keen simo
2x

Heesta Halqudha oo cod dhagaysi ah waxaad ka heli kartaa Halkan

Qoraalo La Xidhiidha
Heeso Soomaali
gitaar
turunbo
narso
durbaan
biyaano
gabay
hees
laxan
muusig
qaaci
qaraami

Linkiyo Banaanka
 Gabayo Quduus ah oo Qalbi Qaboojis iyo Waxbarid Keena
 Tix iyo Tiraab
 tixaha heeso badan
 tixaha heeso qaaci, qaraami iyo kuwo cusub
 Agabka Muusiga 
 Oud Cafe
 shanqadha kabanka
 Sabuurradii
 Gabaygii Sulayman

Tixraac

Hees
Fan iyo Suugaan
Hiddo iyo dhaqan
 Muusiga
Gabayada
 Filimaanta
 Qalabka Muusiga
Hal Abuur

Halabuur (; ) waa qof haybad u leh diyaarinta ereyada ay ka samaysan tahay heesi. Sida caadiga ah qofka halabuurka lehi wuxuu awood iyo aqoon uleeyahay inuu sameeyo tix, dhowr bayd gabay ama geeraar ah, kuwaasi oo marka laxan la saaro laga dhigo hees.

Qofka halabuurka ahi wuxuu samayn karaa gabay, geeraar, buraanbur, majaajilo iyo wixii la mid ah. Sidoo kale, halabuurku waa nooc ka mid ah abwaanimada.

Tusaale

Heesta Hal Qudha waa mid ka mid heesaha qaraamiga heerka dhexe ee suugaanta Soomaaliyeed midaasi oo si talan-taali ah u wada qaadaan fanaaniinta kala ah Hibo Maxamed Hudoon (Hibo Nuura) iyo C.Qadir Macalin Jubba.
Heestu waxay soo baxdey sanadkii 1987.
Ereyada heesta waxay u qoran yihiin sidan:
Jubba:

Waa Sheeko Hodan ah ee
Aan ka jaro hingaadee
Hallow Hallow

Hibo:

Nafbaa ku heeybineeysoo
Kuu Hamuun qabtee
Hallow Hallow

Jubba:

Sida heego Rooboo
Hilimadeeda haliimiyo
Inta uu nugaal helay
Haradii biyeeyo
Mudo badan ku hooray
2x

Dhirtuu ka haqab beeshoo
Ubaxii ka hagac yidhi
Oo loo wada han weeyn yahay
2x

Markaan helo warkaageey
Naftu hii kacdaayoo
Farxad ku hambalyeeyaa
2x

Hood iyo aayaan iyo
Calaf ha isku keen simo
2x

Hibo:

Raggu kala haboonee
Halyeeyada wakhtiga kacay
Kii ugu horeeyee
Naftu ku hiiraneeysoow
2x

Sida hanad aan dhalay baan
Himiladaada wacan iyo
Horumarkaaga jecelahay
2x

Oo aan hurgumadiyo
Aaan halista kaaga dhoowraa
2x

Markaan hello warkaagay
Naftu hii kacdaayoo
Farxad ku hambeelyaa
2x

Halqudheynu nahayoo
Kaama hadhi karaayee
Hood iyo ayaan iyo
Calaf ha isku keen simo
2x
<div style="text-align:right;">
</div>

Heesta Halqudha oo cod dhagaysi ah waxaad ka heli kartaa Halkan

Qoraalo La Xidhiidha
Heeso Soomaali
gitaar
turunbo
narso
durbaan
biyaano
gabay
hees
laxan
muusig
qaaci
qaraami

Linkiyo Banaanka
 tixaha heeso badan
 tixaha heeso qaaci, qaraami iyo kuwo cusub

 Agabka Muusiga 
 Oud Cafe
 shanqadha kabanka

Tixraac

Hees
Fan iyo Suugaan
Hiddo iyo dhaqan
 Muusiga
Gabayada
 Filimaanta
 Qalabka Muusiga
Ruwaayad

Ruwaayad (; ) waa bandhig faneed iskugu jira heeso, tixo, majaajilo, sheeko iyo shactiro, kaasi oo loogu talogalay in lagu madadaaliyo dad. Ruwaayada Waxaa lagu all bandhiga meel masrax ah, qaar kale waxaa la soo gudbiyaa ayagoo u habaysan sida filimaanta.

Guud ahaan waxaa ruwaayada marka hore alifa abwaan, ka dib waa la qoraa, waxaana lagu daraa heeso, muusig, iyo majaajilo ilaa ugu dambeynta loo dhiibo fanaaniin iyo jilaa soo bandhiga ruwaayadaas.

Taariikh
Ruwaayadaha iyo guud ahaan Suugaanta waxaa tan iyo wakhti hore loo samayn jiray si habsami iyo halabuur leh.
Ruwaayadaha Af Soomaaliga waxay bilaabmeen badhtamihii qarnigii 20aad.

Ruwaayadaha Caanka
 Shabeel Naagood
If iyo AakhiroAakhiro
Habloyahow Hadmaad Gursan doontaan?
Romeo and Juliet (ruwaayada ugu caansan Ingiriis ka)

Qoraalo La Xidhiidha
Heeso Soomaali
gitaar
turunbo
narso
durbaan
biyaano
gabay
hees
laxan
muusig
qaaci
qaraami

Linkiyo Banaanka
 Agabka Muusiga 
 Oud Cafe
 shanqadha kabanka

Tixraac

Hees
Fan iyo Suugaan
Hiddo iyo dhaqan
 Muusiga
Gabayada
 Filimaanta
 Qalabka Muusiga
Sacab

Haku khaldin sacab (gacan)

Sacab () waa shanqadha ay sameeyaan marka la iskudhufto gacmaha. Dadku inta ugu badan waxay sacbiyaan marka wax dhiirigelinayaan, amaanayaan, iyo u muujinayaan ogolaansho. Sidoo kale sacabka waxaa lagu daraa heesaha si uu dhadhan ugu sameeyo.

Isticmaalka Muusiga

Muusiga ay ka mid tahay qaaciga iyo qaraamiga waxaa caan ku ah sacab-tumista si loogu macaaneeyo heesta.

Caafimaadka
Sida lagu sheegay cilmibaadhis dhowaan la sameeyay, sacab-tumistu waxay caawisaa jidhka dadka. Waxaa la sheegay in sacbintu u fiican tahay isla markaana caawiso wareega dhiiga.

Laxan saarista
Sacabka waxaa inta ugu badan lagu isticmaala marka hees cusub laxan la saarayo. Tix hees ah marka loo sameeynayo dhawaaq waxaa la tuntaa sacab si shanqadh la jaanqaadi karta loo helo.

Aduunyada
Markeey taariikhdu ahayd 5tii  Maay 2014, nin lagu magacaabo Eli Bishop oo ku nool magaalada Boston wadanka Maraykanka wuxuu sameeyay rikhoodhkii ugu badnaa ee sacab tumista caalamka. Ninkani wuxuu halkii daqiiqo garaacay 1020 sacab.

Qoraalo La Xidhiidha
Heeso Soomaali
gitaar
turunbo
narso
durbaan
biyaano
gabay
hees
laxan
muusig
qaaci
qaraami

 Maahmaahyadii 
„Dadyowga oo dhammow, kulligiin sacabka tuma,
Oo Ilaah cod guuleed ugu qayliya.”

Linkiyo Banaanka
 Brown, T. Pierce (2002). "Is Clapping Hands in Worship Appropriate?", GospelGazette.com''.

Tixraac

Hees
Fan iyo Suugaan
Hiddo iyo dhaqan
 Muusiga
Gabayada
 Filimaanta
 Qalabka Muusiga
Sukhaar

Kani waa maqaal ku saabsan nooc ka mid ah hilibka cuntada. Qoraalo kale fiiri wasladBoga "suqaar" halkan ayaa laga soo toosiyay

Sukhaar (; ) waa hilib loo jarjaray si afargees yaryar ah, kaasi oo lagu darsado cuntada. Hilibka sukhaarka waxaa laga diyaariyaa jiidhka digaaga ama jiidhka xoolaha, hadba kii laga diyaariyo ayaa magac ahaan loo yaqaana. Tusaale ahaan, hadii aad makhaayad gasho ood sukhaar dalbato waxaa caan ah in lagu weeydiiyo nooca suqaar aad rabto.

Hilibka sukhaarka waa la shiila ama lagu dhex kariyaa suugo.

Dadka Soomaalida

Si la mid ah shacabka caalamka, bulshada Soomaalidu waxay isticmaalaan noocyada kala duwan ee sukhaarka, gaar ahaan wakhtiyada arooska, xaflada, dabaaldegyada, ciidaha iyo maalmaha la baashaalayo. Inta ugu badan waxaa lagu darsadaa cuntooyinka wakhtiga quraaca, qadada iyo cashada, laakiin wakhtiyadu intaas kuma koobna. Noocyada wasladu ee deegaanada Soomaalida ku caanka ah waxaa ka mid ah xaniidka iyo waslada cad. Dadka Soomaalidu waxay waslada ku diyaariyaan hilib, khudaar, milix, saliid, biyo iyo xawaash kuwaasi oo si xirfad leh loo karkariyo ilaa ay gaadho heer nooca loogu talogalay ah.

Noocyo kala duwan
Sukhaar cas
Sukhaar cas

Muuqaalka

Qoraalo La Xidhiidha
 Bariis
 Makaroone
 Suugo
 Xaniid

Linkiyo Banaanka
 Pictures and diagrams of beef cuts
 USDA recommended temperatures for beef 

National Museum of Pasta Foods – Rome, Italy 
Pasta Facts – Facts about pasta

Tixraac

Firiley
Caafimaad
Cunto
Dhir
Geed
Midho
Dad

Beeraha
Beer
Juquraafi
Cunto Soomaali

Kani waa maqaal ku saabsan nooc ka mid ah cuntada dadka Soomaalida. Qoraalo kale fiiri cunto iyo raashin

Cunto Soomaali (; ) waa cuntada ay caanka ku yihiin dadka Soomaalida meel kasta ooy aduunka kaga nool yihiin. Cunto Soomaaliga waxaa ka id ah cuntada hido iyo dhaqanka, casuumadaha, cuntada maalin kasta la isticmaalo iyo dhamaan raashinka dadka Soomaalidu isticmaalaan sida hilibka, sukhaarka, bariiska, baastada, garowga, heeda iyo wixii la mid ah.
Sidoo kale waxa cunto Soomaaliga ka mid ah habka iyo qaabka dadka Soomaalida u diyaariyaan (kariyaan) cuntada, iyo noocyada u khaaska ah dadka Soomaalida.

Guud ahaan, shacabka caalamka waxaa caado u ah in dhaqanka, luuqada, iyo aqoonta la kala amaahdo. Sidaas darteed waxaa jira waxyaabo badan oo dadka Soomaalida ah ka soo amaahdeen wadanada jaarka ah, noocyo Soomaalidu aliftey, iyo waxyaabo khaas u ah bulshada Soomaalida. 
Cuntooyinka Soomaalidu ku caanka tahay waxaa ka mid ah canjeerada/laxooxda, sambuus, xalwo, sabaayada, malawaxa, qureebaad, canbuulada iyo sukhaarka.

Dadka Soomaalida

Si la mid ah shacabka caalamka, bulshada Soomaalidu waxay hido iyo dhaqan u leeyihiin noocyo badan oo cunto ah, kuwaasi oo deegaanada ku kala duwan yihiin. Cuntooyinka Soomaalidu waxay ku kala duwan yihiin wakhtiyada kuwaasi oo siyaabo kala duwan loo diyaariyo wakhtiyada kala duwan. Inta ugu badan waxaa lagu darsadaa cuntooyinka wakhtiga quraaca, qadada iyo cashada, laakiin wakhtiyadu intaas kuma koobna. Noocyada wasladu ee deegaanada Soomaalida ku caanka ah waxaa ka mid ah xaniidka iyo waslada cad''. Dadka Soomaalidu waxay waslada ku diyaariyaan hilib, khudaar, milix, saliid, biyo iyo xawaash kuwaasi oo si xirfad leh loo karkariyo ilaa ay gaadho heer nooca loogu talogalay ah.

Noocyo kala duwan

Muuqaalka

Qoraalo La Xidhiidha
 Bariis
 Makaroone
 Suugo
 Xaniid

Linkiyo Banaanka
Cooking Spaghetti Giulia’s Way
 Pictures and diagrams of beef cuts
 USDA recommended temperatures for beef 
National Museum of Pasta Foods – Rome, Italy 
Pasta Facts – Facts about pasta

Tixraac

Firiley
Caafimaad
Cunto
Dhir
Geed
Midho
Dad

Beeraha
Beer
Juqraafi
Laxoox

Sidoo kale fiiri canjeero. Boga "kimis" halkan ayaa laga soo toosiyay.

W:es:Laxoox
Laxoox (, Af Yuhuudi: לחוח) (sidoo kale loo yaqaano Kimis) waa cunto ka mid ah canjeerada taasi oo laga cuno deegaanda Jabuuti, Soomaaliya, iyo Yemen.Mohamed Diriye Abdullahi, Culture and Customs of Somalia, (Greenwood Press: 2001), p. 113. Sidoo kale, loxooxda waxaa laga cunaa wadanka Israaiil, halkaasi ooy geeyeen Yuhuuda ka qaxday wadanka Yaman. Loxooxdu waxay la mid tahay canjeerada cuntada Soomaalida, waxay kaga duwan tahay loxooxdu ma lahan khamiir badan sida canjeerada.

Deegaanada Waqooyiga Soomaaliya iyo Jabuuti, loxooxdu waxay ka mid tahay qureeca dadka ee maalin kasta. Sido kale loxooxda waxaa lagu daraa suugo, subag, shaah, bun iyo saliid macsar. Dhinaca kale, loxooxda waxaa laga isticmaala wadanka Yamanta, halkaasi oo lagu iibiyo wadooyinka dhamaan magaalooyinka wadankaasi.

Diyaarinta Loxooxda
Laxooxda waxaa laga diyaariyaa daqiiq lagu qasay fixiso, khamiir, biyo diiran, yeast iyo milix taasi oo si fiican loo garaaco (tumo) si ay iskudhexgalaan iskudarkaasi, ka dib meel la dhigo mudo saacado ah si ay u khamiirto. Sida ugu badan daqiiqda laga diyaariyo laxooxda waxaa laga sameeyaa garowga.

Laxooxda waxaa lagu dubaa bir wareegsan oo loogu talogalay taasi oo loo yaqaano daawo''. Wadanada qaar, gaar ahaan qurbaha waxaa la isticmaala maqle.

Isticmaalka
Sida caadiga ah, laxooxdu waxay ka mid tahay qureec iyo cashada meelo badan oo dadka Soomaalidu ku dhaqan yihiin. Waxaa laga yaabaa in dadka qaar xataa ku qadeeyaan laxooxda. Sidoo kale, loxooxda waxaa lagu darsadaa subag, malab ama suugo iyo koob shaah ama bun ah. Laxooxda la cuno wakhtiga qadada waxaa lagu darsadaa suugo ama maraq.

Qoraalo La Xidhiidha
 Bariis
 Makaroone
 Suugo
 Xaniid

Linkiyo Banaanka
 Recipe for Yemeni 'Lahoch'

Tixraac

Firiley
Caafimaad
Cunto
Dhir
Geed
Midho
Dad

Beeraha
Beer
Juquraafi
Xalwo

Boga "xalwad" halkan ayaa laga soo toosiyay.

Xalwo (; ) (sidoo kale loo yaqaano Xalwad) waa nooc ka mid ah cuntada fudud ee laga cuno meelo badan oo caalamka ah, gaar ahaan Soomaaliya, Bariga Afrika, Bariga Dhexe, iyo meelo kale.
Ereyga xalwa wuxuu ka yimid luuqada Carabiga ( ḥalāwah /  ḥalwá), taasi oo ah iskuqas laga sameeyay noocyo kala duwan oo la isku kariyo. Xalwadu waa mid macaan isla markaana leh midabo kala duwan.
Guud ahaan xalwada caalamka nooc kasta oy tahay waxay ku salaysan tahay labo nooc:

Nooc-daqiiq noocani waa mid yara jilicsan waxay ka samaysan tahay daqiiq, gaar ahaan nooca cad. Sidoo kale waxaa lagu daraa subag, saliid iyo sonkor.
Nooc-loos leh xalwada noocan ah waa mid adag oo ka samaysan iskudhafka sinin, loos jajaban, midho yaryar, subag iyo sonkor.

Guud ahaan, midabka xalwada waxaa saamayn ku leh nooca khudaar, midho iyo sacfaraan la isticmaalay. Meelaha qaar waxaa xalwada lagu daraa khudaar la jarjaray.

Magaca
Si la mid ah xarfo iyo magacyo badan oo luuqada Af Soomaaligu ka soo amaahday luuqadaha caalamka, gaar ahaan Carabiga, ayaa ereyga Xalwa wuxuu inaga soo galay deegaanada Carabta.
Ereyga xalwa wuxuu ka yimid luuqada Carabiga ( ḥalāwah /  ḥalwá) taasi oo la aaminsan yahay ineey aduunyada ku fiday qiyaastii 1840kii ilaa 1850kii. Sidoo kale ereyga xalwa (حلو ḥelw'') micnaheeda Af Carabigu waa "macaan".

Noocyada
Guud ahaan noocyada kala duwan ee xalwadu waxay ka sameeysan tahay sonkor, malab iyo walxo kale. Noocyada qaar waa kuwo adag, kuwo kale waa jileec, waxayna guud ahaan xalwadu ku kala duwan tahay midabada.
Sidoo kale, xalwadu waa cunto fudud oo macaan ah.

Xalwada Daqiiqda Ka Samaysan
Xalwada noocan ah waxay ka samaysan tahay daqiiq la shiilay midaasi oo lagu qasay saliid, daqiiq iyo sonkor.

Semolina (suji)

Xalwada noocan ah waxaa laga cunaa wadano badan oo Aasiya ah, gaar ahaan Hindiya, Afganistaan, Neebaal, Bangaladhesh, Bakistaan ilaa wadanka Turkiga.

Diyaarinta Xalwada
Xalwada waxaa laga diyaariyaa daqiiq lagu qasay fixiso, khamiir, biyo diiran, saliid iyo sonkor taasi oo si fiican loo qaso (tumo) si ay iskudhexgalaan iskudarkaasi, ka dib meel lageliyo koorno ama dab lagu kariyo. Sida ugu badan daqiiqda laga diyaariyo xalwada waa mid cadaan khafiif ah.

Isticmaalka
Sida caadiga ah, xalwadu waxay ka mid tahay cuntada cuwaafta ah ee la isticmaalo wakhtiyada xafladaha, arooska, ciidaha iyo dabaaldegyada.

Muuqaalka

Qoraalo La Xidhiidha
 Bariis
 Makaroone
 Suugo
 Xaniid

Linkiyo Banaanka
 Recipe for Yemeni 'Lahoch'

Tixraac

Firiley
Caafimaad
Cunto
Dhir
Geed
Midho
Dad

Beeraha
Beer
Juquraafi
Canbuulo

Boga "fuul" waxaa laga soo toosiyay halkan.

Canbuulo, Fuul (, ; loogu dhawaaqo: fūl midammis&nbsp, fuːl meˈdæmmes) waa cunto laga diyaariyo digir waweyn, saliid, xawaash, liin qarboosh, basal, kamsar, toon, iyo basbaas. Sidoo kale waxaa marka la karinayo lagu daraa noocyo kale oo cunto ah si dhadhanka loo macaaneeyo. Sidoo kale, cuntadan fuulka waxaa lagu qasaa suugada midaasi oo lagu darsado noocyada kala duwan ee raashinka. Fuulka ama canbuulada waxaa loo diyaariyaa noocyo kala duwan. Deegaano badan oo ka mid ah dhulka Soomaalidu degto waxaa fuulka lagu kariyaa biyo, milix iyo saliid kaliya; marka ay bislaato waxaa lagu darsadaa subag, saliid macsar, sonkor, malab iyo caano. Intaas waxaa dheer in fuulka loo diyaarin karo qaabka suugada ayadoo la shiilayo.

Guud ahaan cambuulada waxaa laga cunaa meelo badan oo caalamka ah, gaar ahaan Bariga Afrika, Bariga Dhexe, Waqooyiga Afrika iyo meelo kale oo caalamka ah.

Taariikh
Qaar ka mid ah qoraaga caalamka waxay sheegeen in fuulka laga beeran jirey deegaanada Masartii hore iyo nawaaxigeeda wakhti ku beegan qarnigii 5aad C.H.

Sidoo kale, cilmibaadhis arkiyooloji ah waxaa lagu ogaaday in wakhti imika laga joogo 2,600 sano ka hor in cambuuladu ka bixi jirtey deegaanka Nasareeth ee Bariga Dhexe.

Nafaqada
Inkastoo nafaqada cambuuladu ku tiirsan tahay nidaamka loo kariyo iyo waxyaabaha lagu daro, 200 giraam fuul ahi wuxuu leeyahay nafaqadan:
 Kaloriy: 342
 Duxda (g): 27
 Baruurta (g): 4
 Kolestarool (mg): 0
 Kaarbonhydrate (g): 20
 Borotiin (g): 7

Muuqaalka

Qoraalo La Xidhiidha
 Bariis
 Makaroone
 Suugo
 Xaniid

Linkiyo Banaanka
 Step-by-step guide
 Ottolenghi, Yotam. "The perfect hummus debate", The Guardian'', June 29, 2010.
 Cuisine and Culture: A History of Food and People by Linda Civitello

 Pictures and diagrams of beef cuts
 USDA recommended temperatures for beef 

National Museum of Pasta Foods – Rome, Italy 
Pasta Facts – Facts about pasta

Tixraac

Firiley
Caafimaad
Cunto
Dhir
Geed
Midho
Dad

Beeraha
Beer
Juqraafi
Hobolada Waaberi

Waaberi (, ) waxay ahaayeen koox hobolo, fanaaniin, heesaa, majaajilo, ruwaayado, iyo bandhigyo faneed ku caan ahaa oo u dhashay wadanka Soomaaliya. Hobolada Waaberi waxay wax ku soo bandhigi jireen Af Soomaali, Carabi iyo Ingiriis, waloow ay Af Soomaaliga u badnaayeen.

Hordhac
Hobolada Waaberi waxay ahaayeen koox ka tirsan xubnaha Fanka Soomaalida kuwaasi oo ka koobnaa abwaano, halabuur, curiyeyaal, qoraa, fanaaniin, muusikyahano, majaajileystayaal iyo qeybo kale oo badan. Hobolada Waaberi waxay soo baxeen badhtamihii 1970kii, waxay wakhti yar ku noqdeen hormuudka fanka.

Fanaaniinta Caanka ah
Hobolada Waaberi waxaa ku jiray qaar ka mid ah fanaaniinta ugu caansan gayiga Soomaaladi, kuwaasi waxaa ka mid ahaa:
 Maxamed Saleebaan Tubeec
 Hibo Nuura
 Xasan Aadan Samatar
 Xaliimo Khaliif Magool
 Maryan Mursal
 Cabdiqaadir Macalin Jubba

Qoraalo La Xidhiidha
Heeso Soomaali
gitaar
turunbo
narso
durbaan
biyaano
gabay
hees
laxan
muusig
qaaci
qaraami

Linkiyo Banaanka
 Tix iyo Tiraab
 tixaha heeso badan
 tixaha heeso qaaci, qaraami iyo kuwo cusub

 Agabka Muusiga 
 Oud Cafe
 shanqadha kabanka

Tixraac

Hees
Fan iyo Suugaan
Hiddo iyo dhaqan
 Muusiga
Gabayada
 Filimaanta
 Qalabka Muusiga
15 (tiro)

15 waa habka qoraalka xisaabta ee tirada lambarka Toban iyo shan.

Liiska Tirada

Qoraalo La Mid Ah 
 Aasaaska Tiro
 Aasaaska Xisaabta
 Lambar
 Tiro
 Jajab
 Iskugeyn
 Iskudhufasho
 Kalagoyn
 Iskuqeybin
 Dhaban
 Kinsi
 10ka Lambar ee u Horeeya Xisaabta
 Xisaab

Xigasho 

Aasaaska xisaabta
Lambar
Tiro
Aqoon
Tiro
Aasaaska Tirada
Tiro
Aqoon