Masharaafta Kacbada

Masharaafta Kacbada (af-carabi ميزاب) waa qeeb ku dhagan dusha sare ee kacbada dhanka Wuqooyi una jeeda xaga Dhagaxa Ismaaciil kana saarta biyaha fariista sakxada sare ee kacbada marka la dhaqaayo iyo kuwa Roobka. 
cidii ugu horeysay oo kacbada masharaaf u yeesha waxay ahaayeen Qureysh Nabiga c.s.w 35 ka hor soo diristiisii waagaa wiixii ka horeyay ma laheyn kacbadu saanqaaf. 
siduu sheegay taariikhyahanki Ibnu Hishaam oo ka wariyay Ibnu Isxaaq wuxuu yiri <<markuu garay Nebiga c.s.w shan iyo sodon gu' Qureysh baa waxay go'aamiyeen inay kacbada dhisaan,  tasoo in badan ku taamayeen inay Saanqaaf saaran,waxayna ka hebeesanayeen duminteeda,waxayna u ekeed wax aan jooga dheereen, markaa bee doneen inay kor u qaadaan oona saanqaaf u yeelaan >>

markuu Cabdullaahi bin Zubeyr dhisaayay wuxuu u yeelay masharaaf ujeeda  dhanka Dhagaxa Ismaaciil sidey Qureysh sameesay oo kale.  
Xajaan bin Yuusuf markuu dhisaayay kacbada ayuu ka dhimay wax kastoo Cabdullaahi bin Zubeyr ku kordhiyay oo ku ekaa sidii Nebi Ibraahiim u dhisay,  waayo Qureysh ma wada dhisan kacbada qabyee ooga tageen taasoo ugu wacneed qarash yari. markaa buu ka yeelay masharaafta halkeedii hore ee dhanka wuqooyi.

masharaafta haataan ee kacbada waatii waagii uu sameeyay Suldaan Cabdulmajiid khaan, oo lagu sameeyay magaalada qusdandiiniyah ee hada loo yaqaan Istanbul markaa baa lagu dhajiayay 1276H , waxaana ku dahaaran Dahab, kadib waxaa lagu sameeyay habeen oo loo yeelay musbaaro looga dhajay dhanka saro si Qooleedu(shimbirahu) u fuulin, kadib markay xirmatay sakxadii waagii Boqor sacuud bin cabdiziiz .

marka la tilmaamayo, wuxuu yiri Al-azraqiy: dheerarka masharaaftu waa afar dhudhun, dhumucdeeduna waa sideed farood,masharaaftu waxaa ku ku dhagan safeexado Dahab ah, qof Dahab u yeela waxaa u horeeyay Waliid bin Cabdulmalik,waxaana dhacda in la badalo masharaafta kacbada sharfoon,, taasoo ugu wacantahay labo mid,.mid waxa weeye markii ey baaba'do in labado, iyo mida kaloo ah, in Boqorada iyo hantiilayaasha muslimiinta inay u hadyeeni jireen kacbada  masharaaf markaa baa lugu xiri jiray kacbada lagana furi jiray tii hore. 
waxaa laga qaadanayaa inay masharaaftu tahay qaab Laydi ah oo dusha sare u banaan, una banaan dhanka gadaal ee sakxada kacbada sidoo kale u furan dhanka hore ee banaanka soo jirta ee ku beegan Dhagaxa Ismaaciil , wuxuuna gaarayaa dhirirka masharaafta 2.58 mitir, balaceedana 25 cm, dhumucdana 21cm, waxana dhanwalbaa ka xiga alwaax 2cm ah iyo safeexado Dahab ah oo dhan 24 qiraad.

Siday u kala horeeyeen
 masharaaftii ugu horeysay ee kacbada loo sameeyo waxay aheyd tii Qureysh u sameeyeen Nebiga c.s.w 35 sano ka hor soo diristiisa
 waxaa xigtay masharaaftii Cabdullaahi bin Zubeyr markuu dhisaayay Kacbada sanadkii 65H
 waxaa xigtay masharaaftii Xajaaj bin Yuusuf oo dib u dhisay Kacbada sanadkii 73H xiligii Cabdulmalik bin Marwaan
 waxaa xigtay masharaaftii uu saaray Sheykh abuu qaasim ramashat sanadkii 537H / 1142M
 waxaa xigtay masharaaftii khaliifkii Cabaasiyiinta Al-muqtafi li'amrilaah sanadkii 541H/1146M
 waxaa xigtay masharaaftii Khaliifkii Cabaasiyiinta Al-naasir lidiini laah sanadkii 622H / 1279M
 waxaa xigtay masharaaftii Suldaan Suleymaan Al-qaanuuni ee Cusmaaniyiinta sanadkii 959H/ 1551M
 waxaa xigtay masharaaftii laga keenay Masar sanadkii 962H / 1554M
 waxaa xigtay masharaaftii Cabdulmajiid Al-awal ee Cusmaaniyiinta sanadkii 1021H /1612M
 waxaa xigtay masharaaftii Suldaan Axmad Al-awal bin Maxamed sanadkii 1021H/1612M
 kadib waxaa xigtay masharaaftii loo dhiibay xaajigii Ridaa baashaa ee Cusmaaniyiinta sanadkii 1276H / 1859M
 Tan hada kacbadu leedahay waa midii xiligii Boqor Fahad bin Cabdulcaziiz la saaray, kabid markii laga badalay midii hore oo loo yeelay mid cusub oo xoog leh kana adag tii hore isku qaabna ah.

Xigasho 

 Islām—The Way to God by Submission (en)