maanka2/wikipedia-so huggingface dataset:
Midig iyo bidix baabuur wadis

Midig iyo bidix baabuur wadis (; ) waa labo nidaam oo caalami ah oo wadanada caalamka laga isticmaalo marka laga hadlayo baabuur wadista iyo isticmaalka laamiga.
sida caadiga ah dunida maanta waxaay leedahay labo nidaam oo baabuur wadista laamiga ah. Wadano badan waxay isticmaalaan nidaamka midiglaha ah halka tiro badan oo caalamka ah ay isticmaalaan nidaamka bidixlaha. Sharciga noocan ah waa aasaaska xeerarka wado-marista baabuurta ee dhamaan caalamka oo dhan. Tiro koob ay sameeyeen ururo caalami ah waxaa lagu ogaadey in dunida maanta in ka badan 65% bulshada caalamka ay ku dhaqan yihiin wadano laga isticmaalo nidaamka baabuur wadista ee midiglaha. Taasi macnaheedu waa in 35% ay isticmaalaan nidaamka bidixlaha ah.

Sidoo kale fiiri
Baabuur
Laami
Gaadhi

Xigasho
  On Which Side of the Road Do You Drive?

Dhul
Baabuur
Degmooyinka Turkiga

Turkiga waxa ay u qabsantahay maamul ilaa 81 Gobol . Qaybinta dawladda Turkiga gobollo waana howl bilaabatay sanaddii 1867 (arrinkaas ka hor waxaa jiray "Ayalaat" bedelkeeda gobollo. mid ka mid ayalaatka waa eyalet). Markii la aasaasay jamhuuriyadda Turkiga waa hab siyaasadeed ka tagista kadib lagu bedelay erayga vilayet carabiga erayga "il" Turkiga (waa eray laga soo qaatay  Afkii turkiga ee hore taasoo laga helay mangooliya. Gobolada qofka xukuma turkiga ilaa iyo hadda waxa ay ku magacaabaa balaowli vali, waxaa soo magacaaba wasiirka arrimaha gudaha Ankara. Gobol kasta waxa uu u qabsanyahay qaybo ilçe (horay waxaa loo oran jiray qali kaza). dhamman gobol ku dhexyaal qayb dhexe (merkez ilçe) waxaa xumi jiray kuxigeenka waalliga, laakiin qaybaha kale ee gobolka waxa xukumaya maqaam gooni ah bay leeyihiin (kaymakam). Maamulka waa meelaha ay doorashada ka soo galayaan Baarlamaan.

Waxaa si guud loo dooranayaa madaxda degmooyinka (belediye başkanı), iyo madaxda tuulooyinka (muhtar).

Qariiradda gobolada turkiga

Liiska Gobolada

Eeg 
 Liiska Maqaalooyinka Turkiga

Link dibadda ah
Buundada Fatih Sultan Mehmet

Buundada Fatih Sultan Mehmet () Waa buundo ka mid ah seddexda buundo ee waaweyn ee isku xira labada daamood ee magaalada Istanbul ee Asia iyo Europe, (Kuwa kale waa Buundada Yavuz Sultan Selim iyo Buundada Halyeeyadii 15ka Luuliyo). Waxaa dhismaheeda la bilaabay sanadku markuu ahaa 1986 waxaana la daah furay 3dii Luuliyo 1988.

Sidoo Kale Fiiri
Buundada Halyeeyadii 15ka Luuliyo
Buundada Yavuz Sultan Selim

Tixraac

Turkiga
Waddooyin Buundooyin Turkiga
BIU

Jaamacada caalamiga ah ee baydhabo (BIU)  waxay idin haysaa waxbarasho tayo leh iyadoo casharada ay bixib doonaan macalimiin aqoon durugsan u leh maadooyinka ay dhigayan oo master iyo PHD haysta casharada jamacadana waxay yihiin kuwo leh theory iyo practical. Sidoo kale jamacada waxay aqoonsi ka haysataa wasaarada waxbarashada  hidaha iyo tacliinta sare ee  dowlada federal ka soomaaliyo iyo  wasarada hidaha iyo tacliinta sare ee maamulka koonfur galbeed ee soomaaliya waxayna xariir waxbarasho la leedahay wadamo ay ka mdi yihiin india china malesiya yaman iyo suudan. Iyo jaamacadaha wadanka gudihiisa ku yaala.
  
BIU waxay idin haysaa progarmyada soo socda:
1.	Faculty  of Education 
Department of the faculty:
A.	Islamic studies 
B.	Social studies 
C.	Biology and Chemistry
D.	Math and physics 
2.	Faculty of Medicine and Health science   
Department of the faculty:
A.	public health
B.	nursing
C.	nutrition  and Dietetics  
D.	General Medicine and surgery
E.	Medical Laboratiry 
3.	Faculty of Agriculture and Animal Science 
Department of the faculty:
A.Agriculture
B.Vetinery  Medicine 
4.     Faculty of Technology and Computer Science 
Department of the faculty:
A.	Information Technology (IT)
B.	Computer Science (CS) 
4.	Faculty of Economics and managment Science
Department of the faculty:
a.	Buseness administration 
b.	Economics 
c.	Accounting 
d.	Public Administration

Sidoo kale jamacada waxay idin haysaa 
Diplomas.
1.English Language 
2.Math And Physics 
3.Networking           
4.Community Health 
5.Auxillary  Nursing  
6.Project Management  
7.Certificate in animal health and production.

Jamacada waxay ku taala magalaada baydhabo ee gobolka baay xafada berdaale wadada isku xirta hotel caalami iyo boqolayda berdaale.
Af-Turkigii Cusmaaniyiinta

Af-Turkigii Cusmaaniyiinta () nuuc ee Af-Turkiga ee la adeegsan jiray habka maamulka iyo afka fanka Cusmaaniyiinta, waa ka mid ahaansho Amaah ee laga soo amaahday Af-Carabi iyo Af-Faarisi waana la qoray bedelka carabiga. waxa ayna saamayn ku yelatay af-turkiga cusb si weyn afka cusmaaniyinta ee turkigii hore.

Afafka
Af-Turki
Degmada Cadaado

Degmada Cadaado (; ) waa degmo ku taala badhtamaha gobolka Galmudug, taasi oo ah xarunta dhaqdhaqaaqa ganacsiga gobolkaasi. Degmadan waxaa xarun u ah magaalada Cadaado.

Sidoo Kale Fiiri
 Cadaado
 Galmudug

Xigasho
Waqooyiga Soomaaliya

Waqooyiga Soomaaliya (af-ingiriis: "northern Somalia" ama "north Somalia") waa goobaha u dhexeysa Awdal ilaa Sanaag iyo Sool. Waqtiga gumeysiga, waqooyiga Soomaaliya waxaa la kala oran jirey British Somali Coast non-protectorate, dhanka Awdal, iyo British Somali Coast protectorate, dhanka maroodi Jeex ilaa Sarar, iyo Darawiish, dhanka deegaanada Khatumo iyo Maakhir. Waqtiga qarniga 19ka, dhanka maatida, Waqooyiga Soomaaliya dhulkeed wuxuu ku magac dheeraa dhulka waqooyiga Soomaaliyeed.

Soomaaliya
Degmada Saylac

Degmada Saylac AMA Gobolka Salal (; ) waa fadhiga degmada wadanka Somaliland. Xarunta degmadani waa caasimada qadiimiga ah ee Saylac.

Bulshada
Deegaanada hoosyimaada Degmada Saylac waxaa lagu cabiraa dhul baaxadiisu le'eg tahay ilaa 18,566 km kaasi ooy ku dhaqan yihiin dad gaadhaya ilaa 105,000 Oo Ah Beesha Gadabuursi. Sida caadiga degmadani waxaa xarun u ah magaalada qadiimiga ah ee Saylac. Magaalooyin kale oo hoosyimaada maamulkani waxaa la mid ah Lughaya, Caasha Cado, Xariirad, Jidhi iyo Lawyacado kuwaasi oo dhamaantood ah magaalooyin iyo tuulooyin.

Sidoo kale fiiri

Xigasho                                                  Eng: Rashid mohamed Ali

Tixraac iyo Linkiyo
Administrative map of Zeila District

Awdal
Maamulka Saylac & Lughaya

Maamul Goboleedka Saylac & Lughaya ee Soomaaliya () (sidoo kale loo yaqaano Saylac & Lughaya State,  sida dowliga ah loo yaqaano Maamul Goboleedka Saylac & Lughaya ee Soomaaliya) waa maamulgoboleed dhaca waqooyigalbeed wadanka Soomaaliya, kaasi oo dhinac ahaan ka tirsan dhulka maanta loo yaqaano Somaliland. Xarunta degmadani waa caasimada qadiimiga ah ee Saylac.

Bulshada

Deegaanada hoosyimaada Degmada Saylac waxaa lagu cabiraa dhul baaxadiisu le'eg tahay ilaa 18,566 km kaasi ooy ku dhaqan yihiin dad gaadhaya ilaa 105,000. Sida caadiga degmadani waxaa xarun u ah magaalada qadiimiga ah ee Saylac. Magaalooyin kale oo hoosyimaada maamulkani waxaa la mid ah Lughaya, Caasha Cado, Xariirad, Jidhi iyo Lawyacado kuwaasi oo dhamaantood ah magaalooyin iyo tuulooyin.

Faallo
Maamulida iyo talada deegaanadan waxaa in badan isku heystay maamulka Somaliland, maamulgoboleedka federaalka ah ee Awdalland iyo qeybo kale oo dhamaantood sheegtay ineey si gaar ah u maamulaan deegaankaasi.

Gobolka Saylac iyo Lughaya waa maamul goboleed ka mid ah maamul goboleedyada Soomaaliya, waxa uuna ku yaalaa waqooyiga Soomaaliya. Magaalo madaxda gobolkaan waa Saylac.

Muuqaalo Taariikhi ah

Magaalooyinka Maamulka Saylac iyo Lughaya

Sidoo kale fiiri
 Degmada Baki
 Degmada Boorama
 Degmada Saylac
 Degmada Lughaya
 Awdal
 Awdalland
 Saldanadii Cadal

Xigasho

Tixraac iyo Linkiyo
Administrative map of Zeila District

Awdal
Caasha Cado

Caasha Cado () waa magaalo ku taala waqooyigalbeed gobolka Awdal, wadanka Soomaaliya. Magaaladani waxay ku taala deegaano ka tirsan banka Geriyaad ee dhexmara waqooyiga gobolkaasi. Intaas waxaa dheer, magaaladani waxay dhacdaa wadada iskuxidha magaalada Boorama iyo wadanka Djibouti. Magaalada Caasha Cado waxay 75 kilomitir u jirtaa magaalada Cabdulqaadir (degmo).
Juquraafi ahaan magaaladan waxay ka tirsan tahay Degmada Saylac, waxay marar badan si toos ah u hoostegtaa Maamulka Saylac & Lughaya.

Bulshada
Sida lagu xusan tirokoob madaxbanaan oo Qaramada Midoobay hay'ado ka mid ah sameeyeen sanandkii 2012, waxaa la sheegay in bulshada magaalada Caasha Cado dhan tahay iaa 950 qof kuwaasi oo iskugu jira xoolo-dhaqato iyo ganacsato.  Bulshada ku dhaqan magaaladan waxay u badan yihiin dad Soomaali ah, kuwaasi oo ka soo jeeda beelaha Gadabuursi iyo tiro kooban oo Beesha Ciise ah.

Caasho Cado waa magaalo katirsan gobolka salal gaar waxay udhawdahay magaalada Saylac, magaaadani waa meel ganacsi waana magaalo caan ah waxaana marta baabuurta Jabuuti tagaysa iyo kuwa ka imanaya.

Magaalooyinka Maamulka Saylac iyo Lughaya

Sidoo kale fiiri
 Degmada Baki
 Degmada Boorama
 Degmada Saylac
 Degmada Lughaya
 Awdal
 Awdalland
 Saldanadii Cadal

Xigasho

Tixraac iyo Linkiyo
Administrative map of Zeila District

Awdal
Ceel Gaal

Ceel Gaal ) waa magaalo ku taala deegaanada waqooyi bari ee Gobolka Awdal ee wadanka Jamhuriyada Somaliland.

Magaalooyinka Maamulka Saylac

Sidoo kale fiiri
 Degmada Baki
 Degmada Boorama
 Degmada Saylac
 Degmada Lughaya
 Awdal
 Awdalland
 Saldanadii Cadal

Xigasho

Tixraac iyo Linkiyo
Administrative map of Zeila District

Ceel Gaal, Somalia

Bari
Jidhi

Jidhi waa magaalo ku taala waqooyigalbeed gobolka Awdal, wadanka Somaliland. Magaaladani waxay ku taala deegaano ka tirsan banka Geriyaad ee dhexmara waqooyiga gobolkaasi. Intaas waxaa dheer, magaaladani waxay dhacdaa wadada iskuxidha magaalada Boorama iyo wadanka Djibouti. Magaalada Jidha waxay u dhaxaysaa magaalada Caasha Cado iyo Cabdulqaadir (degmo).
Juquraafi ahaan magaaladan waxay ka tirsan tahay Degmada Saylac.

Bulshada
Sida lagu xusan tirokoob madaxbanaan oo Qaramada Midoobay hay'ado ka mid ah sameeyeen sanandkii 2012, waxaa la sheegay in bulshada magaalada Jidhi dhan tahay iaa 487 qof kuwaasi oo iskugu jira xoolo-dhaqato iyo ganacsato.  Bulshada ku dhaqan magaaladan waxay u badan yihiin dad Soomaali ah, kuwaasi oo ka soo jeeda beelaha Gadabuursi iyo tiro kooban oo Beesha Ciise ah.

Jidhi waa magaalo katirsan gobolka salal gaar waxay udhawdahay magaalada Saylac, magaaadani waa meel ganacsi waana magaalo caan ah waxaana marta baabuurta Jabuuti tagaysa iyo kuwa ka imanaya.

Magaalooyinka Maamulka Saylac iyo Lughaya

Sidoo kale fiiri
 Degmada Baki
 Degmada Boorama
 Degmada Saylac
 Degmada Lughaya
 Awdal
 Awdalland
 Saldanadii Cadal

Xigasho

Tixraac iyo Linkiyo
Administrative map of Zeila District

Awdal
Degmada Baki

Degmada Baki () waa degmo ka tirsan gobolka Awdal ee briga wadanka Somaliland.

Degmada Baki waxaa xarun u ah magaalada qadiimiga ah ee Baki.

Sidoo kale fiiri
 Degmada Baki
 Degmada Boorama
 Degmada Saylac
 Degmada Lughaya
 Awdal
 Awdalland
 Saldanadii Cadal

Xigasho

Tixraac iyo Linkiyo

Administrative map of Baki District
Administrative map of Zeila District

Awdal
Degmada Boorama

Degmada Borama (; ), (sidoo kale loo yaqaano Degmada Borame) waa degmo ka tirsan gobolka Awdal ee bari wadanka Somaliland.

Degmada Boorama waxaa magaalo-madax u ah caasimada Boorama.

Sidoo kale fiiri
 Degmada Baki
 Degmada Boorama
 Degmada Saylac
 Degmada Lughaya
 Awdal
 Awdalland
 Saldanadii Cadal

Xigasho

Tixraac iyo Linkiyo

Districts of Somalia
Administrative map of Borama District
Administrative map of Zeila District

Awdal
Degmada Lughaya

Degmada Lughaya (; ) waa fadhiga Degmada Lughaya ee dhaca Bariga wadanka Somaliland. Xarunta degmadani waa caasimada xeebta ah ee Lughaya.

Faallo

Maamulka Saylac & Lughaya,  sida dowliga ah loo yaqaano Maamulka Saylac & Lughaya ee Soomaaliya, () ayaa maamula oo ka arimiya deegaanadan oo ku yaala waqooyigalbeed Soomaaliya.

Bulshada
Deegaanada hoosyimaada Degmada Lughaya waxaa lagu cabiraa dhul baaxadiisu le'eg tahay ilaa 10,421 km kaasi ooy ku dhaqan yihiin dad gaadhaya ilaa 182,706. Sido kale waxaa Dagan ree Maxamad case oo ah Bahabar Muuse oo kala'ah
Ali Madoobe, Madax Madoow, Akaraa, Adam Muuse.
Sida caadiga degmadani waxaa xarun u ah magaalada xeebta ah ee Lughaya. Magaalooyin kale ee ku hareersan ama xidhiidhka leeyihiin waxaa ka mid ah Saylac, Caasha Cado, Xariirad, Jidhi iyo Lawyacado kuwaasi oo dhamaantood ah magaalooyin iyo tuulooyin.

Magaalooyinka Maamulka Saylac iyo Lughaya

Sidoo kale fiiri
 Degmada Baki
 Degmada Boorama
 Degmada Saylac
 Degmada Lughaya
 Awdal
 Awdalland
 Saldanadii Cadal

Xigasho

Tixraac iyo Linkiyo
Administrative map of Zeila District

Awdal
Magaalo Cad

Magaalo Cad () waa degmo ku taala waqooyigalbeed gobolka Maroodi eex ee wadanka somaliland.

Bulshada
Sida lagu xusan tirokoob madaxbanaan oo Qaramada Midoobay hay'ado ka mid ah sameeyeen sanandkii 2012, waxaa la sheegay in bulshada magaalada Magaalo Cad dhan tahay iaa 322 qof kuwaasi oo iskugu jira xoolo-dhaqato iyo ganacsato.  Bulshada ku dhaqan magaaladan waxay u badan yihiin dad Soomaali ah, kuwaasi oo ka soo jeeda beelaha Sacad muuse  Habar awal isaaq.

Magaalooyinka Maamulka Saylac iyo Lughaya

Sidoo kale fiiri
 Degmada Baki
 Degmada Boorama
 Degmada Saylac
 Degmada Lughaya
 Awdal
 Awdalland
 Saldanadii Cadal

Xigasho

Tixraac iyo Linkiyo
Magala-Cad 
Administrative map of Zeila District

Awdal
Hofors

Hofors waa magaalo iyo xarunta  Dowlad Hoose Hofors, ee Degmada Gävleborg, taasi oo ku taala wadanka Iswidhan. Magaaladan waxaa ku nool dad tiradoodu gaadhayso 6,681 sanadkii 2010.

Deegaano
Born                    
Böle
Bönhusberget
Centrum
Göklund
Hammaren
Lillån
Muntebo
Rönningen
Silverdalen
Standarn
Västerhöjden
Robertsholm
Fagersta by
Långnäs
Barkhyttan
Stenshyttan

Dadka caanka ah ee ku nool 
Andreas Johansson, ciyaartooy
Ulf Söderström, ciyaartooy hokiga barafka 
Lasse Åberg, farshaxanyahan, muusigiiste, atoore iyo jilaa.

Ciyaaraha
Magaalada Hofors waxaa degan kooxdani:

 :en:Hofors AIF

Xigasho 

Yurub
Iswidhan
Dacawo

Boga "Dawaco" halkan ayaa laga soo toosiyay.

Dacawo (; ) (sidoo kale loo yaqaano Dawaco) waa xayawaan hilibcun iyo dhircun taasi oo ka tirsan naasleyda. Sida caadiga ah, dacawadu waxay le'eg tahay eyga inkastoo qaarkood kaba xajmi iyo jidh weyn yihiin, halka kuwo kale ka yaryar yihiin.

Muuqaalo

Sidoo kale fiiri
Ay
Yey

Xigasho

Xayawaan
Noole
Lamadegaan la mood

Lamadegaan la mood (; ) waa nooc ka mid ah cimilada deegaanada hella roob aad u yar sanadkii, kuwaasi oo ka baxaan noocyo kooban oo dhir ah.

Lamadegaanka

Lamadegaan (; ) (sidoo kale loo yaqaano Saxare) waa deegaan aan lahayn biyo iyo dhir; isla markaana leh heerkul aad u kulul wakhtiga maalintii iyo qaboow daran habeenkii. Lamadegaanku waa meelo aad ugu yar yahay roobku taasi oo keentay biyo la'aan daran iyo abaaro joogto ah. In kastoo ay ku kala duwan yihiin bixitaanka dhirtu aad ayay ugu yar tahay ama kamaba jirto ayaa la odhan karaa deegaanada saxaraha ah; sababta ugu weeynina waa biyo la'aanta ka jirta lamadegaanka. Af Soomaali ahaan ereyga "lamadegaan" (Lama-Degaan) wuxuu ka turjumayaa deegaano aan la degi karin ama nolosha dadka iyo xoolaha taageeri karin. Ereyga "Saxare" waxaa laga soo xigtay luuqada Carabiga, waana la micno ereyga Lamadegaan.
In ku dhow hal meel sadex meelood (1/3) oo ah oogada dhulka ayaa ah lamadegaan ama saxare-lamood (badh-lamadegaan; "semi desert"). Dhulkaasi waxaa ka mid ah xataa cidhifyada aduunka (Cidhifka Waqooyi iyo Cidhifka Koonfur) halkaasi oo leh roob aad u yar, mararka qaarna looguba yeedho "Lamadegaanka Qaboow". Saxaraha waxaa lagu kala soocaa ayadoo la fiirinayo xadiga roob ee meeshaas ka da'a, heerkulka ay gaadho, waxyaabaha sababey saxaranimada deegaankaasi iyo meesha uu dhaco dhulkaasi juquraafi ahaan.
Carada saxaraha inta ugu badan waa mid bataax ah oo ka kooban budo iyo boodh, sababtoo ah marka heerkul aad u sareeya oo kuleyl badan iyo hawo awood badani isku hesho carada ayaa waxay keentaa in burubur toos ah ku dhaco dhismaha caradaasi, taasi oo inta badan ka dhigta mid bataax iyo boodh ka samaysan.

Guud ahaan inkastoo ay kooban tahay nolosha ka jirta deegaanada lamadegaanka ah waxay u baahan tahay la qabsiimo khaas ah si eey ugu sii noolaadaan nolosha adag ee saxaraha. Tusaale ahaan, dhirta ka baxda lamadegaanku waa mid caleemo yaryar (mararka qaar aan lahayn wax caleen ah) si u yaraato biyo-baxa geedahaasi. Sidoo kale xayawaanada ku dhaqan saxaraha, sida geela oo kale, waa kuwo leh dhogor badan oo ka difaacda kuleylka iyo qaboowga daran, xubno gaar ah oo u keeydiya biyaha, lugo balaadhan oo u suurtogeliya dhex socodka bataaxa saxaraha, awood adkeysi badan oo gaajada iyo haraadka ah. 
Dadka iyo duunyada ku dhaqan lamadegaanku waxay in mudo ah ku jireen nolol adag. Maadaama biyaha iyo dhirtu ku yartahay ayaa waxaa khasab noqotey ineey bulshooyinka ku dhaqan saxaruhu noqdaan kuwo reer guuraa ah si ay u helaan daaqsiimo iyo waraab ay noolaadaan iyaga iyo xoolohoodu.

Lamadegaan la moodka kulul

Lamadegaan la mood cimilo kulul leh (juquraafi ahaan loo yaqaano: "BSh") waxaa laga helaa deegaanada waxyar ka baxsan dhulbadheha. Cimilada deegaanadan waxaa lagu yaqaana kuleyl saa'id ah, mararka qaar xadka dhaafa, gaar ahaan wakhtiga gu'ga iyo jawi diiran wakhtiga jiilaalka.

Lamadegaan la moodka qaboow
 

Lamadegaan la mood cimilo qaboow leh (juquraafi ahaan loo yaqaano: "BSk") waxaa laga helaa deegaanada cimilada qaboow leh. Cimilada noocan ah waxaa lagu yaqaanaa badhtamaha qaaradaha ka fog biyaha.

Sidoo kale fiiri
 Cimilo
 Jawi
 Lamadegaan

Tixraac

Dhul
Juquraafi
Aagga Dhaqaalaha Soomaaliya

Aagga Dhaqaalaha ee Soomaaliya  oo ah 830,389 km2 ee Badweynta Hindiya. waana masaafo dhan 200 mayl-badeed xarriiqa asaasiga ah, taasoo ku dherersan dhul-badeed lagu qiyaasay. Sida uu qabo xeelka tirsigiisu yahay L. 37 kaas oo soo baxay 1972, Aagga dhaqaale ee u madax bannaan.

Sharciyadda

Xeer Lambar. 37 ee ku saabsan dhul-badeedka iyo dekadaha

Xeerka Badaha ee heshiiskii badaha qaramada midoobay

Xeerka Badda Soomaaliya

Xadayn

Wax soo saarka dabiiciga

Eeg sidoo kale
Juqraafiga Soomaaliya
Dhaqanka Soomaaliya
Beeraha Soomaaliya
Dastuurka Soomaaliya

References

External links
Proclamation by the President of the Federal Republic of Somalia
Table of Somali Laws Relevant to Maritime Law Enforcement 

Dhaqaalaha Soomaaliya
Soomaaliya
Beeraha
Maamulgoboleedka Soomaaliya

Sida sharciga ah wadanka Soomaaliya wuxuu u qeybsamaa 18 gobol Shan ka mid waxay ku taala Somaliland inta kale waxay uu kala baxa dhowr maamulgoboleed sida gobolada waqooyi-bari iyo badhtamaha ay gacanta ku hayso Puntland.
Intaasi waxaa dheer, tiro kale oo maamulgoboleedyo ah ayaa ka jira koonfurta iyo waqooyiga wadanka. Waxaa ka mid ah: Galmudug, Jubaland iyo tiro kale oo cusub. 

Si kastaba ha ahaatee, dhamaan maamulgoboleedyada waxaa laga rabaa ineey qeyb ka noqdaan Dawladda federaalka Soomaaliya, taasi oo wakhti xaadirkan u xilsaartey Baarlamaanka Federaalka inuu sameeyo isla markaana soo xaqiijiyo xuduudaha saxda ah ee maamulgoboleedyada ka jira wadanka Soomaaliya.

Maamul Goboleedyada

Xigasho

Tixraac iyo Linkiyo
Administrative map of Zeila District

Siyaasada Soomaaliya
Juqraafiga Soomaaliya

Soomaaliya waa dal dhaca bariga qaaradda Afrika ee aagga loo yaqaan Geeska Afrika. Waxa ay xad-wadaag ka yihiin Yemen dhanka Gacanka Cadmeed, waxaa sidoo kale bari ka xigta Badweynta Hindiya dhanka galbeedna waxa ka xiga Itoobiya iyo Jabuuti koonfur galbeedna waxaa ka xiga Kiinya. Soomaaliya waa midda dhanka bare ee ugu fog Afrika, bedkeedu wuxuu gaarayaa 637,540 kiiloomitir labajibbaaran.

Meesha iyo bedka 

Soomaaliya waxay dhacdaa bariga fog ee qaaradda afrika taasoo u muuqaal eg qaabka ay u samaysanyahay geeska wayiyisha kaasoo ku badan qaaradda afrika sidaa daraadeed waxaa loogu magacdaray geeska afrika. waxay soomaaliya ku fidsantahay inta u dhaxeysa loolka 10 waqooyi dhigta 49 bari. wuxuu gaarayaa bedka Soomaaliya 637,657 kiiloomitir iskuwareeg ah waxaa ka mid ah 10,320 kiiloomitir iskuwareeg ah waxay biyaha ka hayaan ilaa 1.6% ee bedeka guud ee dalka waxay waxyar uun ka yartahay gobolka Texas ee maraykanka. Sidoo kale waxay Soomaaliya leedahay xuduud barri ah oo dhererkeedu gaaraya 2,340 km ee kala berta dhammaan Jabuuti masaafo dhan 58 kiiloometer, Itoobiya masaafo dhan 1,600 kiiloomiter iyo Kiinya masaafo dhan 682 km, sidaa daraadeed Soomaaliya waxay leedahay xeebta ugu dheer guud ahaan qaaradda Afrika, iyadoo gaareesya xeebta Soomaaliya dhererkeeda  3,025 kiiloomitir ; dhul badeedka Soomaaliya wuxuu gaarayaa ilaa  200 Mayl Bad gudaha Badweynta Hindiya.

Qaabka dhulka

Bey'ada

Cimilada

Tixraax 

Juqraafiga Soomaaliya
Noolaha aan qatar ku jirin

Noolaha aan qatar ku jirin (; ) waa koox noole ah kuwaasi oo Ururka Ilaalada Nolosha Dabiiciga ee Caalamka (International Union for Conservation of Nature) ku qiimeeyeen in aanay halis ama khatar ku jirin noloshooda iyo jiritaanka.
Sida caadiga ah, marnaba koox noole ah laguma dari karo xayndaabka noolaha aan khatarta ku jirin ilaa lagu sameeyo daraasad qoto dheer, taasi oo lagu ogaanayo bulshada noolahaas, tafiiranka iyo aayaha uu yeelan karo.

Sidoo kale fiiri
Noole
Xayawaan

Tixraac

Noole
Gobolka Marmara

Carriga Marmara Waa mid ka mid ah toddoba aag juqraafi, ee dhacda woqooyi galbeed Turkiga waxa uu gaarayaa bedkeedu 67,000 Kilomitir labajibbaaran.
Wadarta guud ee dadka ee carriga marmara in ka badan 23 Malyan sida uu qabo tirakoobkii dhacay 2009. Waxa ay ku hormartay dhanka warshadaha, Ganacsiga, Dalxiiska, Beeraha iyo hurumarintooda.
Dhaqdhaqaaqa warshadaha oo ugu badan carriga marmara. Waxyaabaha ugu muhiimsan oo ay soo saaraan warshadaha: Dhig ka mid ah farsamada baabuurta, Bariha kala duwan, Cunada la farsameeyay, labiska  diyaarka ah Shamiintada waxyaabaha kiimikada iyo Xaanshiyaha, Sifeenta Batroolka.

Degmooyinka 

Degmooyinta guud ahaan isku celcelis Carriga Marmara:

 Degmada Edirne
 Degmada Istanbuul
 Degmada Kırklareli
 Degmada Kocaeli
 Degmada Tekirdağ
 Degmada Yalova

Degmooyinka sida guud ee carriga Marmara :

 Degmada Balıkesir
 Degmada Bilecik
 Degmada Bursa
 Degmada Çanakkale
 Degmada Sakarya

Degmooyin qayb ahaan uga tirsan Carriga Marmara:

 Degmada Bolu
 Degmada Düzce
 Degmada Eskişehir
 Degmada Manisa

Kuwa xeebaha leh waxa ka mid ah :

 Istanbuul

Tirakoobka Dadka 

 Istanbuul    13.304.000
 Bursa        2.979.234
 Kocaeli      1.561.000
 Tekirdağ    1.276.347
 Sakarya        893.000
 Tekirdağ       691.549
 Çanakkale      464.975
 Edirne         402.606
 Kırklarelir     328.461
 Bilecik        216.475
 Yalova         213.908

Qaybo ka mid ah dadka Carriga Marmara 
 Osmangazi  791.000
 Yıldırım   625.000
 Nilüfer    301.000
 İnegöl     275.895
 Kağıthane  345.239
 Tuzla      525.520
 Gebze      301.400
 Bandırma   137.000
 Çorlu      259.000
 Çerkezköy  165.000
 Lüleburgaz 105.000
 Körfez     130.000
 Derince    125.000
 Gölcük     138.000
 Darıca     152.000
 Gemlik     100.975
 Mustafakemalpaşa 101.890
 Çayırova   91.000
 Kartepe    95.000

Juqraafiga 

Juqraafiga Marmara waa mid kala jaad ah, iyada oo ku taalla xeeb ay ku dhawyhiin Jasiirado ...  Waxa ay ka haysataa bed weyn buuraha loo yaqaan Istaar. ee u dhow xudduudda Bulgaariya.

Cimilada

Buuraha

Hawdka

Webiyada iyo badaha

Tixraac

Gobollada Turkiga
Gobolka Marmara
Siyaasadda Turkiga

Turkiga waa dal dimoqraadi ah oo matalaad leh dhanka Baarlamaanka. Ilaa xilliyadii la aasaasay Jamhuuriyadda sanaddii 1923, Turkiga waxaa laga dhigay mid lagag daydo cilmaaniyadda. Waxaa dalka haga dastuurka turkiga. Asiga ayaana xaddida shruucda aasaasiga ah ee fulinta Turkiga waa dal leh Dawlad dhexe oo qura.

sido kale fiiri

 Turkey

Tixraaca

Siyaasadda Turkiga
Diyaarada Turkiga

Diyaarada Turkish (; ; ) waa shirkad diyaaradeed oo xarunteeda ku taalo Garoonka Dayuuradaha Caalamiga ee Atatürk Airport ee magaalada Istanbul. Diyaaradaan waxee shaqadeeda bilaabatay 1933di, maantana diyaaradaan waxee ka shaqeesaa wadamada kor u dhaafaya 115 dal oo ku kala yaala qaaradaha Afrika, Aasiya, Ameerika iyo qaaradda Yurub. Turkish Airlines waa mid ka mida ah diyaaradaha ugu waaweyn uguna koboca badan dhamaan shirkadaha dayuuradaha dunida, waana shirkada kaliya oo caalami ah oo ka hawlgasha Garoonka Diyaaradaha Muqdisho.

Tixraac

Turki
Dollarka Maraykanka

{{Infobox Currency
|currency_name = 
| image_1 = USDnotes.png
| image_title_1 = Bankiga Dhexe Federaalka
|iso_code = USD (num. 840)
|using_countries = 

|unofficial_users =

Dollarka Maraykanka   () (Astaanta: $;  koodhka caalami: USD; sidoo kale loo soo gaabiyo:  US$ loo yaqaano dollar, U.S. dollar, ama American dollar) waa lacagta dowliga ah ee wadana Maraykanka iyo dhamaan deegaanada ay ka taliso dowladaasi .  

Dollarka Mareykanka (calaamad: $; code: USD; sidoo kale waxaa loo soo gaabiyey US $ oo loo yaqaan USD, Dollar Dollar, ama Dollar Mareykanka) waa lacagta rasmiga ah ee Mareykanka iyo dhulalka qotoda dheer ee Dastuurka Maraykanka tan iyo 1792 Ujeedooyinka ugu badan ee la taaban karo, waxa loo qaybiyaa 100 qaybood oo yar (¢), laakiin marmar ayaa loo qaybiyaa 1000 miro (₥) ujeedooyin xisaabeed. Lacagta waraaqaha wareegsani waxay ka kooban tahay Fikradaha Kaydka ee Fedaraalka ah ee lagu calaamadiyay dollarka Maraykanka (12 USC § 418).

Laga soo bilaabo ganaaxii 1971 oo ah beddelka lacagta caddaanka ah ee lacagta caddaanka ah ee metal kasta, Qiimaha Maraykanku waa lacag, xaqiiqda, lacagta fiatka Sida ugu badan ee loo isticmaalo macaamilada caalamiga ah, dollarka Mareykanka waa lacagta aasaasiga ah ee adduunka. Dhowr waddan ayaa u adeegsanaya lacagtooda rasmiga ah, iyo kuwa kale oo badani waa lacagta lacagta lagu leeyahay. Marka laga reebo Maraykanka, waxaa sidoo kale loo isticmaalaa lacagta kaliya ee ka jirta laba Ingiriis oo dibadda ah ee Kariibiyaanka ah: British Virgin Islands iyo Turks iyo Caicos Islands. Dhowr waddan ayaa isticmaala Foomamka Kaydka Federaalka ee loogu talagalay lacagta waraaqaha, iyagoo wali ku biirin kara lacagta, ama sidoo kale lacagta doolarka Mareykanka (sida Sacagawea ama doolarka madaxweynaha). Laga soo bilaabo Sibteembar 20, 2017, waxaa jiray qiyaastii $ 1.58 trillion oo wareeg ah, taas oo $ 1.53 trillion ay ku jirtay waraaqaha kaydka federaalka ($ 50 bilyan oo kale ayaa ku jirta qaabka lacagta).

Sidoo kale fiiri
Lacag
Dollar
Banki
Xawaalad

Tixraac

Lacag
Maraykanka
Boqortooyadii Walashma

Boqortooyadii Walashma () waa boqortooyo Muslim ah taasi oo ka talin jirtey Geeska Afrika wakhtiyo hore. Sida lagu sheegay buugaag wakhti hore la qoray, boqortooyadani waxay wakhti maamuli jirtey Saldanadii Cadal iyo Saldanadii Iftaar kuwaasi oo si kala duwan uga talin jirey dhulka maanta loo yaqaano Somaliland, Djibouti iyo bariga Itoobiya.

Hordhac
Boqortooyadii Walashma iyo dhamaan deegaanada ay maamuli jirtey waxay wakhtigaasi qaateen dhaqanka dadka Carabta ah, taasi oo u saameysay si toos ah iyo si dadban labadaba.

Luuqada
Taariikhyahanka Itoobiyaanka ah ee lagu magacaab jirey Asma Giyorgis wuxuu sheegay qarnigii 19aad in Boqortooyadii Walashma maamulkeeda sare ahaa ama asal ahaan ka soo jeeday dhulka Carabta, kuwaasi oo ku hadli jirey luuqada Af Carabiga..

Sidoo kale fiiri
Saldanadii Cadal
Saldanadii Iftar
Saldanadii Ajuuraan

Tixraac

Soomaaliya
Taariikh
Soomaalidii hore
Boqortooyadii Darawiish

Boqortooyada Daraawiish ama Dawlada Daraawiish (; ) waxay ahayaayeen saxiix-diidayaasha boqortooyada Diiriye Guure ee magangalka diiday ee dhulka SSC-Khatumo. Halabuurkeed waxaa lahaa waraaqda iclaanta  aaya ka talinta uu qorey Emiirka ee ahaa Sayid ina Abdulle Xasan, oo dhulka Ciid-Nugaal dawlad nooc gumeysi-diid ah ku faafiyey Dareemocaddo oo jiray 1895kii ilaa 1920gii, dhulkii beelaha Dhulbahante, 
 deegaano ka mid ah beelaha saxiix-la'aan, heshiis-la'aan ama balanqaad-la'aan ahaa dhanka gumeysiga, iyo meelaha ay ku dhaqan yihiin. Ismaamulkan waxaa aasaaskiisa lahaa bulshada Dhulbahante iyo Sayid Maxamed Cabdulle Xassan, oo ahaa hogaamiye diineed, abaanduulihii ciidamada Daraawiishta, hogaamiye bulsho iyo gabayaa caan ka ahaa geyiga Soomaaliyeed oo dhan. Diiriye Guure wuxuu ahaa boqorka Dhulbahante iyo boqorka Darawiish.

Hordhac
Dowladii boqortooyada ee Daraawiishtu waxay halgan xornimo doon ah la galeen dhamaan gumeystihii dhulka joogay wakhtigaasi oo ugu horeeyay Ingiriis oo heystay gobolada Waqooyiga iyo Talyaaniga oo ka ariminayay gobolada koonfureed. After a quarter of a century of holding the British at bay, the Dervishes were finally defeated in 1920.
Xarunta daraawiish wuxuu ku yaali jirey waqooyada dhulbaxsinta, gar ahaan Buuhoodle (1897), Taleex (1910) iyo Jidali (1920). Waxay waliba ahayd dhaqdhaqaaq oo horjeeday gumeysiga dawladaha reer Galbeed. Hoogaamiyaha ciidanka Daraawiish wuxuu ahaa Ismaaciil Mire. Abaanduulkii guud ee Darwiish na wuxuu ahaa Ismaaciil Mire. Dhiirigelinka bulshada Darwiish na wuxuu ahaa Ismaaciil Mire. Ismaamulkan waxaa aasaaskiisa lahaa Sayid Maxamed Cabdulle Xassan, oo ahaa madaxa qusuusiga iyo madaxa dawlada.

Caasimadda
Caasimadda koowaad waxay ahayd Dareema Caddo, Buuhoodle; ta labaad na Buuhoodle, Qoob Fardood (1896 ilaa 1899). Caasimadda labaad waxay ahayd Lassader (1900 ilaa 1904). Caasimadda saddexaad ee dirir ah, waxay ahayd Halin (1908 ilaa 1909). Caasimadda afaraad waxay ahayd Taaleex (1910 ilaa 1920).

Dilkii Corfield
Corfield waxaa dilay Xirsi Cartan Boos.

Heshiiskii Illig
Heshiiskii Illig waxay dhacday 1905kii.

Kooxaha

Garaad
Sayyidate

Sawirro

Asalka

Sidoo kale fiiri
Saldanadii Cadal
Boqortooyadii Walashma
Saldanadii Ajuuraan

Tixraac

Boqortooyo Hore
Taariikh
Tolga Zengin

Tolga Zengin (Hopa, Octobar 10, 1983) Waa Gool Hayyaha kooxda kubadda cagta ee Beşiktaş. Horey wuxuu soo noqday gool hayyaha Xulka Qaranka Dalka Turkiga, sidoo kale wuxuu waqti dheer (in ka badan sideed sano) usoo ciyaaray kooxda kubadda cagta ee Trabzonspor ee ka dhisan magaalada Trabzon ee wuqooyi bari dalka Turkiga.

Tixraac

Turki
Ciyaaraha
Yalova

Yalova (; ) Waa magaalo ku taalo wuqooyi-Galbeed dalka Turkiga gaar ahaan Bariga Badda Marmara, Yalova waxaa ku nool inka badan boqolkun oo qof, waxayna 100km dhanka koonfureed ka xigta caasimadda Istanbul.

Muuqaalka

Magaalooyinka la mataanka ah 
Magaalooyinka Kayseri ay mataanka latahay waxaa ka mid ah:

Sidoo Kale Fiiri
Istanbuul
Adana
Ankara
Antalya
Bursa
Edirne
Eskişehir
Gaziantep
Gebze
Kayseri
Konya
İzmir
İzmit
Mersin
Samsun
Trabzon
Yalova

Tixraac

Magaalooyin Turkiga
Liiska magaalooyinka Soomaaliya

Hoos waxaa ku xusan diwaanka caasimadaha iyo magaalooyinka ku yaala wadanka Soomaaliya.
-_-__-_-_-__-_—_-_-_-_-_-_-_-_-_-__-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-__-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_:.

Aadan Yabaal
Afurur
Caabudwaaq
Cadaado
Afgooye_*
Afmadow_*
Alol Lamma(Gad)
kamsuuma
Number 50_*
Buulo mareer
Baydhabo
Balcad_*
Baalade
Ballidagaruen
balanballe
Bandiiradley
Baraawe_*
Bardhere
Beled Xaawo
Beledweyne
Belhanhumei
Buq aqable
Beyra
Boosaaso_*
Bu'aale
Bur Saalax
Burane
Burgaban_*
Burtinle
Burdhubo_*
Buurhakaba
Buurweyn_*
Camaaran_*              
Ceelbuur_*
Ceeldheer_*
Cadale_*
Ceel-Baraf
Caadley
Cadadley
Ceel Huur_*
Ceel Cali
ceel cado
Colgula
Daharro
Dalweyn
Dhamasa
Dhuusamarreeb
Diinsoor
Docol
Doolow
Duulin Maaxato
Elgaimeddo
Elguriasamo
Eyl_*
Faddhitehele
Gabaa
Galcad*(Governer’s)*
Galinsoor
Gaalkacyo
Gaacan
Garbahaarreey
Garoowe
Godaalo
Goldogob
Gosoweyna
Guriel
Haangale
Habo
Xaafuun
Xidda
Xarardheere
Hobyo
Xudur
Jamaame_*
Jariban
Juurile
Jilib
Jowhar_*
Jiingada
Jiifyarey
Jilyaale
Kulanxagay
Kismayo
Karin Bari_*
Lanwaley
Lazkibohol
Luugudeey
Luuq
Leego
Mukayle 
Mahas
Matabaan
Mahadaay Weyn_*
Masagawaa
Miir taqwa
Merca_*
Mogadishu_*_*
Qandala_*
Qardho_*
Qaan Dhoole
Qansax dheere
Qeedi Haan
Qoryale
Qoryoley
Qosoltire                                        * shalambood
Rako Raaxo_*
Ras Kamboni
Rigomane
Roox_*
Ruun Nirgood
Sarcade
Sarmanyo_*
Sheekh
Tile
Turdho_*
Waaciye
Wajid
Warsheikh 
warshiikh_*
Wisil
Wobxo_*
Yalho_*
Ufayn_*

Sidoo kale fiiri
Liiska magaalooyinka Soomaaliya dadka ku nool

Xigasho
National Geospatial-Intelligence Agency - Geographical areas in Somalia

Tixraac
 

Soomaaliya
Magaalooyinka Soomaaliya
Alol Lamma Gad

Alol Lamma Gad waa tuulo dhacda koonfurgalbeed Gobolka Baay ee wadanka Soomaaliya. Waxaa lagu qiyaasay in tuuladan u dhowdahay magaalada Buurhakaba.

Xigahso

Tixraac
Administrative map of Bay Region - Buur Hakaba District

Soomaaliya
Liiska magaalooyinka Soomaaliya dadka ku nool

Halkan waxaa ku soo ururinaynaa liiska caasimadaha iyo magaalooyinka wadanka Soomaaliya ayadoo loo fiirinayo bulshada. Sida lagu sheegay tirokoob sanadkii 2012ka, wadanka Soomaaliya waxaa ku dhaqan dad tiradoodu gaadhaysao ilaa 10,085,648 oo qof. 

Sidoo kale, tirokoob madaxbanaan oo la sameeyay sanadkii 1992kii ayaa waxaa la xisaabiyay magaalooyinka leh bulsho ku dhaqan oo tiradoodu ka badan tahay 2,000, ayadoo isla wakhtigaasi la tirokoobayay bulshada guud ee gobolada iyo wadanka oo dhan. T

Liiska Magaalooyinka

Sidoo kale fiiri
Liiska magaalooyinka Soomaaliya dadka ku nool
Liiska magaalooyinka Soomaaliya

Xigasho
Somalia Cities
Magaalooyinka oo dhan

Tixraac

Soomaaliya
Magaalooyinka Soomaaliya
Beyra

Beyra waa magaalo yar oo ku taala waqooyiga gobolka Mudug ee wadanka Soomaaliya. Sida caadiga ah waxay magaaladani dhacdaa meel u dhaxaysa Galdogob iyo Gaalkacyo, waxayna hoos tegtaa maamulka Puntland.

Sidoo kale fiiri
Liiska magaalooyinka Soomaaliya dadka ku nool
Liiska magaalooyinka Soomaaliya

Xigasho
Beyra, Somalia
Administrative map of Mudug
Climate of Beyra
Satellite images of Beyra

Cagaaran

Tixraac

Soomaaliya
Magaalooyinka Soomaaliya
Saldanadii Hobyo

Saldanadda Hobyo (, ), sidoo kale loo yaqaanay Saldanadii Obbiya, waxay ahayd boqortooyo Soomaali qarnigii 19aad ka jirtey deegaanada waqooyibari ilaa badhtamaha wadanka Soomaaliya, taasi oo markii dambe awoodeedu gaadhay ilaa bariga wadanka Itoobiya.
Boqortooyadan waxaa aasaasey 1870kii nin la odhan jirey Yusuf Ali Kenadid, kaasi oo ilma-adeer ahaayeen boqorkii wakhtigaasi xukumayay Saldanadii Majeerteenka, Cusmaan Maxamuud.

Hoogaamiye

Yusuf Kenadid
Cali Kenadid
Cismaan Kenadid

Sidoo kale fiiri
Saldanadii Cadal
Saldanadii Warsangali
Cismaan Yuusuf Keenadiid

Xigasho
Aasaaska boqortinimo

Tixraac

Soomaaliya
Magaalooyinka Soomaaliya
Dhulka Ilaalada Somaliland

Dhulka Ilaalada Somaliland (; sida dowliga ah loo yaqaanay "Dhulka Ilaalada Somaliland ee Gacanta ku heyso Talyaaniga") wuxuu ahaa Deegaan Ilaliso Qarama Midoobay kaasi oo maanta ku beegan waqooyibari, badhtamaha iyo koonfurta wadanka Soomaaliya. Deegaankani waxaa gacanta ku hayay wadanka Talyaaniga laga soo bilaabo 1950 ilaa 1960.

Sidoo kale fiiri
British Somaliland
Liiska magaalooyinka Soomaaliya
Soomaaliweyn

Xigasho
Wakhtiyadii Gumaystaha

Tixraac

Soomaaliya
Magaalooyinka Soomaaliya
Heeso Soomaali

Heeso Soomaali () waa qeyb ka mid ah Fanka iyo Suugaanta Soomaalida taasi oo leh noocyo badan. Sida caadiga ah heesaha Soomaalidu waxay ka kooban yihiin ereyo (ereyo heeseed), laxan iyo muusik kuwaasi ooy ku luuqeeyaan (cod) fanaan. Samaynta heesta waxaa ka qeyb qaata tiro badan oo dad ah, kuwaasi oo leh heerar kala duwan.

Hordhac
Heeso Soomaaligu waa nooc ka mid ah suugaanta dadka Soomaalida ah kuwaasi oo ku baxa luuqada Af-Soomaaliga.

Noocyada Heesaha
Fanka Soomaalida waxaa ku jira noocyo badan heeso ah kuwaasi waxaa ka mid ah: qaraamiga, qaaciga, hees-howleedka, iyo heeso-gaagaabka.
Waxa hubaal ah in qofkasta ku khalkhalayo farqiga qaaci iyo qaraami. Qaacigu waa nooc ka mid ah heesaha kuwaasi oo la qaado ayadoo (fanaanku) fadhiyo, loo garaaco sida badan kaban iyo sacab kali ah, laakiin qaarkood lagu daro durmaan ama narso iyo turunbo. Si taasi ka duwan, qaraamiga Waxaa la garaacaya noocyo badan oo qalabka muusig ah, fanaaniintu way taagan yihiin ciyaarayaan (isruxayaan) ama way fadhiyaan.

Qaaciga

Qaacigu waa nooc ka mid ah heesaha Soomaalida taasi oo leh dhandhan ka duwan noocyada kale ee Suugaanta. Qaacigu waa hees caadi ah oo loo tumayo kaban ama gitaar, durbaan iyo sacab kali ah. Mararka qaar waxaa muusiga qaaciga lagu daraa turunbo. Heesaha qaacigu waa kuwo degan, dhandhan fiican leh, oo inta ugu badan si sahlan loo sameeyo.

Fanka Soomaalida waxaa in badan ku jira heeso qaaci ah oo la sameeyay wakhtiyo la baashaalayo.

Heesaha Qaaciga Caanka
Heesaha hoos ku xusan waa kuwo dhowr jeer oo kala duwan la qaaday. Waxaa laga yaaba inaad aragtey heesta oo leh muusig ama la soo cusboonaysiiyay. Kuwa aan halkan ku soo bandhigay waa nooc qaaci ah.
Maandeeq iyo Daa'uud, heesta Daalo Axmed Mooge, Waayaha Aduunka

''Heesta Kabuldheh  wada qaadan Hibo Nuura iyo Saalax Qaasim

Hees-Howleedka
Hees-howleedku waa heeso ka mid ah Suugaanta Soomaalida taasi oo inta badan isticmaalaan dadka shaqaynaya ama howl-maalimeed ku jira. Heesani waxay caan ka yihiin deegaanada miyaga ah halkaasi oo xoolo-dhaqata iyo beeralaydu qaadaan heeso kala duwan wakhtiga lagu gudo jiro shaqada xoolaha ama beeraha. Tusaale fiican waxaa ah heesta la isticmaalo marka xoolaha la waraabinayo:
''Geelu geel fulay gaadhi maaye haka daba-fulo....

Heestan waxaa la isticmaala marka beeraha lagu qodayo dibiyada:
Bisinkii nin ku bilaabayIlaahayna baryaaya
Balaayo uma timaadoMarka beertu bislaato
Waa laguu badhi goynTaana beerka ku haay...'''.
Guud ahaan, heesahani ma lahan muusig ama qalab la garaacayo; kaliya waa codka qofka ama kooxda qaadaysa oo kali ah.

Nooca muusiga casriga ah 
Waayahaan dambe heeso Soomaaliyeed oo casri ah ayaa ka duwan kuwii hore ee caanka ahaa, heesaha dhaqanka ayaa ah kuwo jaceyl ah halka heesaha casriga ah ay soo bandhigaan noocyo kala duwan.  Muusiga Soomaaliyeed ee maanta waxaa ka mid ah noocyo kala duwan oo ay ugu horreeyaan raabka, oo dhowr fanaan ay caan ku noqdeen.

Muusiga casriga ah ee Soomaaliya waxaa inta badan loogu yeeraa "jiilka cusub" sababtoo ah fannaaniinta da'da yar.

Sidoo kale fiiri
 Fanka Soomaalida
 Dhaqan Soomaali
 Gabay

Tixraac

Suugaanta
Af-Soomaali

Hees
Abwaanada
Gabayada
Aagga Dhaqaalaha

Aagga Dhaqaalaha  oo laga soo gaabiyo  waa dhul lagula leeyahay, laakiin dalku dhaqaale ahaan masuul ka yahay oo khayraadka ku jira ka faa'iidaysan karo ama kala bixi karo. Dalka xeebta leh ma xannibi karo maraakiibta halkaas maraysa ama diyaarahada dul maraya. Waa aag aad maamulkiisa masuul ka tahay, khayraadkiisana kala bixi kartid, laakiin waa meel lagula leeyahay. Sida uu qabo xeerka badaha waa meel ay Fiiloyinka (cable) iyo tuubooyin ay gashan karaan dalalka kale.

Warshadaha Kalluumaysiga
Cilmiga qeexa biyaha
Xeerka badaha
Dhul-badeed

Dhul-badeed  ama  waa qayb kamid ah badda oo ah hanti uu leeyahay dal, taas oo la mid ah dhulka berriga ee dal, sida magaalada ka mid ah dalka ama gobol ka mid ah dal ama degmo. Waa dhulbadeed uu leeyahay dal xeeb leh, wax kasta oo ku jirana uu dalkaasi leeyahay, sida shidaalka, macdanta, kalluunka iyo khayraad kasta oo kujira, waxa dali leeyahay hawada ka saraysa dhulka badda ka hooseeya kana sarreeya, waa dhul-badeed aan dal kale kula lahayn. Tusaale Soomaaliya Dhul-badeed waa 200 nautical miles (mayl-badeed). Waa aag aysan soo geli karin maraakiib dagaal ee shisheeye oo aan ogolaansho cad ka haysan dalka xeebtaas leh.

Cilmiga qeexa boyaha
Xeerka badaha
Soohdin badeed
Biyaha caalamiga
Xiriirka caalamiga
Soohdin
Mayl-badeed

Mayl-badeed waa halbeeg dherer. una dhigma qayaastii daqiiqad xagaleed ee ka mid ah loolka ee ku qotama dhigaha. Mayl-badeedku ka mid maaha halbeegyada habka caalimiga ah, laakiin adeegsigiisa ayaa caan ku ah badmarid meel kasta jooga ee gaadiidka badda iyo duulimaadyada. Waxaa la adeegsadaa Mayl-badeed sidoo kale xeerka caalamiga iyo heshiisyo, gaar ahaan arrimaha ku saabsan biyaha caalamiga. Waxaa la adeegsadaa gunud qiyaasta xawaaraha hadba mayl-badadeed, iyadoo uu mayl-badeedku saacaddii la mid yahay guttin.

Qiyaas 
Qiyaas Mayl-badeed hadba halbeeg caalami ah: 1 Mayl-badeed = 1,852 Kiilomitir sida dhabta ah.

U rogis 
Hal Mayl-badeed waxa uu la mid yahay:
 1,852 Kiilomitir.(sugan)
 1.150779 Mayl. (sugan: 57,875\50,292 mayl)
 2,025.372 Yaardi. (sugan: 2,315,000\1,143 Yaardi)
 6,076.1155 Cag. (Sugan: 2,315,000\381 Cag)

Xogta

Link dibadda ah 
 Website u roga Kiilomitir iyo Mayl-badeed  

Badmarid
Halbeegga fogaanta
Kiilomitir

Kiilomitir

Kiilomitir waa qiyaas caalamiha oo lagu qiyaaso dhererka iyo masaafada labo barood. 
Kiilomitir summaddiisu waa km
, waxayna ka mit tahay Nidaamka Caalamiga ee Halbeega.

Halbeega Kiilomitir 

 1 km = 1000 mitir

 1 km = 0.621 Mayl 

 1 km = 1094 Yaardi 

 1 km = 3,281 Cag (halbeeg) 

 1 km = 0.540 Mayl-badeed 

 1 km = 6.68 × 109 Cabirka cilmi dayaxeed 

 1 km = 1.057 × 1013 Ileys sanadeed 

 1 km = 3.24 × 1014 Isu socodka meerayaasha 

Halbeeg
Saynis
Dherer
Qiyaasaha Masaafooyinka
Qurbo

Haku khaldin xayawaanka bada Quba

Qurbe, Qurbo () waa wadan ka duwan midka qof u dhashay, sharci ka heysto iyo muwadin ka yahay. Sida caadiga ah, qurbe waa wadan fog, leh luuqad, dhaqan, midab, diin, iyo nolol ka duwan mida aan naqaano wadankeena dhexdiisa.
Ka dib dagaaladii sokeeye ee Soomaaliya, dad badan ayaa u guuray wadanada qurbaha fog. In badan waxay u tageen si ay nabad iyo nolol fiican u helaan.

Sidoo kale eeg 
Qurbo Joog

Wadan
Dad
Qurbo Joog

Qurbo Joog ama Dibad Joog waa dadka u qaxay ama u guuray wadamada dibada ah oo ka maqan dalka ay u dhasheen. qurbo joog qofka waxaa ka dhigi kara shaqo dowladeed oo uu ka hayo ama dhib ka dhacay dalkiisii oo ku kalifay inuu u dal kale ku noqdo qorbe joog.

Dadka ugu qorbe joogta badan aduunka 
Dadka caalamka ugu badan ee qurba joogta ah waa dadka Falastiin, suudaan iyo soomaalida. waxaa tobankii sano ee u dambeeyay ku biiray ku waas Dadka Ciraaq, Suuriya iyo Afgaanistaan.

Dhibta Qurbaha 
Qurbaha ayaa dhibaato badan leh sida dhaqan badal, cadaadis jinsiyad, midab takoor, iyo shaqo yari ama xoriyad yar. waxaa u sii dheer hilowga dalkii loo qabo.

Sidoo kel eeg 
Dal Joog
Dal Joog

Dal Joog waa dadka dalkooda jooga iyagoon meelna uga bixin si walboo wadankooda uga dhacaan xasilooni yari iyo qalalaase. ame dagaallo sokeeye. soomaalida ayaa isu qaybisa Dal joog iyo Qurbo Joog.

Sidoo kale eeg 
Qurbo Joog.
Buuraha Oogo

Silsilada Buuraha Oogo () sidoo kale loo yaqaano Buuroleyda Galgodon, waa deegaan buuroley ah oo dhaca Waqooyiga Soomaaliya. Silsilada buurahan waxay dhex maraan gobolada Sanaag iyo Togdheer; kuwaasi oo meesha ugu dheer gaadhayso ilaa  2,450 mitir (8,038 ft). Intaas waxaa dheer, guud ahaan juquraafiga deegaanka silsiladani dhexqaado waa mid qalalan oo u dhow lamadegaan la mood.

Qaabdhismeedka
Silsilada buuraha Oogo waa kuwo dhaca deegaan joogiisu sareeyo kaasi oo ku kooban waqooyiga wadanka Soomaaliya. Deegaankani wuxuu leeyahay cimilada deegaanada jooga sare leh ee Aasiya oo kale. Waxaa deegaankan aad ugu qaab dhow yahay Lamadegaan la mood.

Cimilada
Iskucelceliska heerkulka sanadkii ee silsilada buuraha Oogo waa . Roobku wuxuu si fiican u da'aa bisha Maarso, halka ugu yar yahay bisha Ogosto.
Isku celcelis waxaa sanadkii ka da'a deegaankaasi roob dhan 500-700 mm.

Sidoo kale fiiri
Buuraha Soomaaliya
Buurta Libaaxley
Buuraha Oogo

Tixraac

Xigasho

Buuraha
Buuraha Soomaaliya
Buuraha Somaliland
Buurta Baxaya

Buurta Baxaya () waa buurta labaad ee ugu dheer buuraha wadanka Soomaaliya.
Buurta Baxaya waxay dhacdaa bariga magaalada Boosaaso, waxayna buurtu dhinaca ku heeysa xeebta Buruc ee Badacas.

Sidoo kale fiiri
Buuraha Soomaaliya
Buurta Libaaxley
Buuraha Oogo

Tixraac

Xigasho

Buuraha Somaliland
Buuraha
Buuraha Soomaaliya
Dul Madooba

Dul Madooba () waa silsilad buuroley taasi oo dhererkeedu le'eg yahay ilaa  kana soo bilaabanta koonfurbari magaalada Burco ee waqooyigalbeed wadanka Soomaaliya. Buuraha Dul Madooba waxaa ka dhacay dagaalo caan ka ah deegaanadaasi.

Dagaalada

Sida lagu sheegay buugaag laga qoray waxaa dagaal adag dhex maray ciidamadii Boqortooyadii Ingiriiska iyo ciidamadii Diiriye Guure. 
Dagaalkaasi waxaa ka qeybqaatay ragga Diiriye Guure iyo nin caan ahaa oo la odhan jirey Richard Corfield.

Dagaalkaasi waxaa si daran loogu jabiyay ciidamdii Ingiriiska waxaana meeshaas lagu dilay abaanduulihii ciidanka Ingiriiska.

Guusha ay heleen daraawiishta iyo sidii loo jabiyay gumaystahaasi ayaa emiirka Diiriye Guure ka tiriyay gabaygiisa caanka ahaa:

Sidoo kale fiiri
Buuraha Soomaaliya
Buurta Libaaxley
Buuraha Oogo

Tixraac

Xigasho
Bartholet, Jeffrey. It's a Mad, Mad, Mad, Mad World, Newsweek, Oct. 12, 2009, pp. 43–47.
Battersby, Henry Francis Prevost. Richard Corfield of Somaliland (1914), ASIN: B000WFUQT8.
Jardine, Douglas. The Mad Mullah of Somaliland.
Skoulding, F.A. With 'Z' Unit in Somaliland, RAF Quarterly 2, no.3, (July 1931), pp. 387–396.

Buuraha
Buuraha Soomaaliya
Buuraha Somaliland
Eren Derdiyok

Eren Derdiyok Waa cayaaryahan u dhashay wadanka Switzerland, wuxuuna hadda u ciyaaraa kooxda Galatasaray SK ee ka dhisan magaalada Istanbul iyo xulka qaranka dalka Switzerland, Derdiyok wuxuu asal ahaan kasoo jeedaa dalka Turkiga.

Tixraac

Ciyaaraha
Saldanadii Majeerteen

Suldanadda Majeerteen (, , ), sidoo kale loo yaqaanay Majeerteeniya iyo Migiurtinia, waxay ahayd boqortooyo Soomaaliyeed taasi oo u talin jirtey deegaano badan oo ka mid ah waqooyibari iyo koonfurbari wadanka maanta loo yaqaano Soomaaliya. Saladanadani waxay ka mid ahayd kuwa ugu awooda badan badhtamaha Soomaaliya, waxaana hormuud u ahaa Boqor Cusmaan Maxamuud.

Taariikh
Saldanada Majeerteen waxaa la aasaasay dhamaadkii qarnigii 17aad, deegaanada waqooyiga Soomaaliya. Waxaa rukunada u dhigay saldanadani dad badan oo deegaanka ku dhaqan, waxaase lafdhabar u ahaa beesha Majeerten oo qeyb ka ah beelweyta Daarood.

Muuqaalo

Sidoo kale fiiri
Boqortooyadii Walashma
Saldanadii Cadal
Saldanadii Ajuuraan
Saldanada Isaaq

Tixraac

Taariikh
Soomaaliya
Soomaalidii hore
Lamadaya

Lamadaya () waa biyo-shub ku yaala buurta Cal Madoow ee waqooyiga gobolka Sanaag ee Jamhuriyada Somaliland.

Muuqaalo
Muuqaalada biyodhaca Lamadaaye ee ku yaala Cal Madoow.

Xigasho

Biyoshub Soomaaliya
Sanaag
Garweyn

Garweyn ( ) waa qalab ka mida qalab hawleed loo adeegsado qodida dhulka iyo duminta dhagaxa ama carada adag, daka beeraleyda ayaa aad u adeegsada.
magaalo iyo miyiba waxbey ku qotaan laga bilaabo dhismaha guryaha ilaa xabaalaha. Waxay leedahay laba ganood oo midna ballaaran tahay tan kalena dhuuban tahay oo gan kasta loo adeegsado hawl gooniya.

Qalab
Maqaraf (Xagaafad)

Maqaraf ama xagaafad (   ) waa badeel yar oo gacanta lagu qaato, waxaa lagu darsadaa shamiitada carada iyo dhoobada, iyadoo lagu malaasayo ama lagu simayo darbi ama dhul la doonayo in la simo. waxaa kaloo loo adeegsada in lagu qodo qododka wax lagu abuuro ama waxa lagu aaso. ugu dambayn waa badeel yar oo hal gacan loo adeegsan karo.

Qalab
Badeel (majarafad)

Badeel ama Majarafad  ( ) waa qalab loo adeegsado dhismaha iyo qodida gododka isku qasida shamiitada quruuruxa iyo carada, waxaa kaloo loo adeegsadaa qodida gododka, ama gurida carada.

Badeelka ayaa noocyo badan leh isagoo isugu jira mid loogu talo galay beeraha iyo mid kaloo baabuurta ku xiran.

 Shovel

Jaadadka badeelka 

Qalab
Samsun

Samsun (; ) Waa magaalo xeebeed ku taalo Badda Madow ee wuqooyiga dalka Turkiga. Samsun waa caasimadda isla gobolka Samsun, Samsun waa magaalo aad u horu marsan waxaana ku yaalo dakad weyn iyo garoon diyaaradeed oo caalami ah, Labo Jaamacadood, Xarumo Caafimaad, kuwo ganacsi, warshado iyo waliba xarumo isboorti iyo ku madadaalo.

Sidoo Kale Fiiri
Istanbuul
Adana
Ankara
Antalya
Bursa
Edirne
Eskişehir
Gaziantep
Gebze
Kayseri
Konya
İzmir
İzmit
Mersin
Samsun
Trabzon
Yalova

Tixraac

Magaalooyin Turkiga