maanka2/wikipedia-so huggingface dataset:
Kirgistan

Kirgistan ama jamhuuriyadda Kirgistan waa wadan Dhax kujir ah.

Jamhuuriyadda Kurdiga (Kyrgyz: Republic of Kyrgyzstan), Kyrgyz Republican Republic, Kyrgyz Republican Republic, Kyrgyz Republic, Transit, Qatar Republic, or simply Kyrgyzstan, iyo sidoo kale loo yaqaano Kirghizia (Kyrgyz: Kyrgyz, translation) Kyrgyzstan [qɯrʁɯsstɑn]; Ruush: Kirghiziya, tr. Kirgiziya [kʲɪrɡʲizʲɪjə], waa gobol madax banaan oo ku yaala bartamaha Asia. Kyrgyzstan waa dal aan wali lahayn dhul-dhuleed. Waxaa xuddun u ah Kazakhstan oo waqooyiga, Uzbekistan ku leh galbeedka iyo koonfur-galbeed, oo ku yaalla koonfur galbeed iyo Shiinaha ilaa bari. Magaalada caasimada ah iyo magaalada ugu weyn waa Bishkek.

Taariikhda diiwaangalinta ee Kyrgyzstan ayaa ku jirta 2,000 oo sanno, waxa ku jira dhaqanno kala duwan iyo boqortooyooyin. Inkastoo juquraafi ahaan ay go'doomiyeen dhulalkoodii aadka u sarreeyay, taas oo gacan ka gaysatay ilaalinta dhaqankeedii qadiimiga ahayd, Kyrgyzstan waxay ku jirtay isbeddelada dhowr quraan oo waaweyn oo qayb ka ah waddooyinka Waddooyinka iyo jidadka kale ee ganacsiga iyo dhaqanka. In kasta oo ay muddo dheer ku nooleyd qabaa'il madaxbannaan iyo qabaa'illimo, haddana Kyrgyzstan ayaa si ku-meel-gaar ah u dhacday xukunka shisheeye isla markaana ay u dhalatay dawlad qaran-dawlad kaliya ka dib burburkii Midowga Soofiyeedka 1991-kii.

Tan iyo markii xorriyadda, Kyrgyzstan waxay si rasmi ah u ahaan jirtay Jamhuuriyad baarlamaan oo midaysan, inkastoo ay sii wado in ay adkeyso isku dhacyada qowmiyadda,  kacdoonka, dhibaatooyinka dhaqaale, dawladaha ku meel gaadhka ah iyo khilaaf siyaasadeed. Kyrgyzstan waa xubin ka mid ah Dawlada Federaalka Ku-Meel Gaarka ah, Ururka Midowga Yurub, Ururka Iskaashiga Amniga Wadajirka, Ururka iskaashiga Shiinaha, Ururka Iskaashiga Islaamka, Golaha Turkiga, Beesha Türksoy iyo Qaramada Midoobay.

Kirgistan waxee ku taalaa dhaxbartan Aasiya.

 A Visit to Kyrgyzstan

Aasiya
Kosofo

Kosofo ama Jamhuuriyadda Kosofo, (Af-Albanian: Republika e Kosovës; Af-Serbian: Република Косово). Xilligan, Jamhuuriyadda Kosovo waxaa aqoonsan 93 ka mid ah 193 xubnood oo UN ka ah. Dowladda Serbia uma aqoonsana Kosovo inay tahay dowlad madaxbanaan, laakiin waxay bilowday xiriir caadi ah oo ay la laheyd dowlada Kosovo, si kastaba ha noqotee, si waafaqsan Heshiiska Brussels. Heshiiska ayaa la soo gabagabeeyey 19 Abriil 2013.

Xubin
 Qaramada Midoobay
 CEFTA

Daadka degaan Kosovo
  3000+
  400+
  3000+

Magaalo madax: Pristina

Madaxweyne: Hashim Thaçi

lacagta: Euro, Serbian dinar

dadka:
 -ayaga oo damaantooda: 1 859 203 (2014)
 -albanian: 88 %
 -serbian: 7 %
 -muslimiin: 1,7 %
 -turkish: 1 %

Sido Kale fiiri
 Albania
 Turkey
 Greece
 Bosniya

Yurub
Laos

Laos (lɑːoʊs / (ku saabsan codkani waa dhagaystaa), [8] / laʊs, lɑːɒs, leɪɒs /; [9] [10] Lao: ລາວ, Lao: láːw], Lāo; Muwaadiniinta Dimoqraadiga ah (Lao: ເມືອງ ລາວ, Muang Lao), waa waddan baddan oo ku yaal wadnaha jasiiradda Indochina ee gobolka Woqooyi Bari ee Koonfur-bari, waxaa xuduud u leh Myanmar (Burma) iyo Shiinaha oo waqooyi-galbeed, Vietnam ilaa bari, Cambodia ilaa koonfur-galbeed, iyo Thailand ilaa galbeed iyo koonfur-galbeed [11]
Liibaaniya maanta ayaa raadineysa aqoonsigeeda taariikheed iyo dhaqameed ee boqortooyada Lan Xang Homo Khao (Boqortooyada Milyan Elephants ee ku jirta White Parasol), taas oo jirtay afar qarniyadood oo ka mid ah boqortooyooyinkii ugu ballaadhnaa ee Koonfur Bari Asia. Maaddaama Lan Xang uu ku yaalo bartamaha jamhuuriyada Aasiya, boqortooyadu waxa ay awood u yeelatay in ay noqoto xarun caan ah oo ganacsi miyir-beel ah, oo dhaqaale ahaan iyo dhaqan ahaanba hodan ku ahaado. [12] Ka dib markii muddo colaado ah, Lan Xang wuxuu u gooyey saddex boqortooyo kala duwan - Luang Phrabang, Vientiane iyo Champasak. Sanadkii 1893, waxa uu noqday ilaaliye Faransiis, iyada oo saddexda dhuleed ay midoobeen si ay u sameeyaan waxa haatan loo yaqaano waddanka Laos. Waxay si kooban u heshay xorriyaddii 1945 ka dib markii ay shaqeynaysay Japan, laakiin waxaa laga codsaday Faransiiska ilaa ay ku guuleysteen madaxbannaanidii 1949-kii. Laos waxay madaxbannaanayd 1953-dii, iyada oo xukunka dastuuriga ah ee hoos yimaada Sisavang Vong. Muddo yar ka dib xorriyadda ka dib, dagaallo sokeeye oo dhaadheer ayaa soo afjarey xukunkii, markii dhaqdhaqaaqa Communist-ka Xisbigu u yimid awoodda 1975-kii. Sanadihii ugu horreeyay ee xukunka Communist, Laos wuxuu ku tiirsanaa kaalmo milatari iyo mid dhaqaale oo ay taageerto Midowga Soofiyeeti illaa iyo intii ay burburtay 1991 .

Aasiya
Waqooyiga Kuuriya

Woqooyi Korea (북조선, 北朝鮮) ama  Jamhuuriyadda Dimoqraadiga Shacabka ee Kuuriya (조선민주주의인민공화국, 朝鮮民主主義人民共和國) waa wadan yar oo ku yaalo bariga qaarada Aasiya. Waqooyi shacabka waxa ay ka go'day Koonfur Kuuriya oo markeedi hore la isku dhihi jiray Kuuriya, sanadka markii uu ahaa 1950kii. ayaga oo dagaal xun dhaxmaray oo ilaa hadda ee colaad dhex taagantahay. woqooyi iyo koonfurtaba waxaa soo gumeystay wadanka Jabaan. Kuuriyada Woqooyi ayaa si weyn loogu eedeeyaa inay malaha tahay tii ugu xumayd ee xagga xuquuqda aadanaha adduunka. Rasmi ahaan, Kuuriyada Waqooyi waa dawlad aan diin lahayn.

Aasiya
Koonfur Kuuriya

Koonfur Kuuriya (남한, 南韓) ama Jamhuuriyadda Kuuriya (대한민국, 大韓民國) waa wadan yar oo ku yaalo bariga Aasiya. magaalo madaxda wadanka waa Seoul. Koonfur Kuuriya iyo Waqooyiga Kuuriya markii hore waxaa la isku dhihi jiray Kuuriya, waxeena kala go'een sanadka marka oo ahaa 1950kii, marka ee dagaalo xun dhaxmareen labada qeebood. Korea oo dhan waxaa soo gumeestay wadanka japaan 1910kii ilaa 1945kii.
Dalka kuuriya koon fured waa dal kuyaalo qaarada aasiya.

Xubin

 IMF*`
 ADB*`
 AIIB*` 
 OECD*`

Bankiga Aduunka **`

Kooxda Labaatanka **`

Qaramada Midoobay **`

Waddanamaha Degaan Koonfur korea
  2,100+ 
  3000+
  2,310+
  13,500+
  20,000+ 
  2000+

Xogta
Kuuriya

Kuuriya waa gobol ku yaal bariga Aasiya  ka kooban Jasiiradda Kuuriya , Jasiiradda Jeju , iyo dhowr jasiiradood oo yaryar oo u dhow Jasiiradda. Korea ayaa loo kala qaybiyey laba dal oo kala madax banan tan iyo 1948 inta u dhaxaysay, Waqooyiga kuriya iyo Koonfur Kuuriya. Kuuriya waxaa xadka la wadaaga Ruushka dhanka woqooyi-bari, Shiinaha dhanka waqooyi-galbeed, iyo jaarka la ah Japan ee dhanka bari iyada oo loo sii marinayo Kuuriyada Waqooyi iyo Badda Japan (Badda Bariga).

 The Hanbok—Korea’s National Costume

yaa ladhihi jiray kuriya

Dalka kuriya waxa la isku oranjiray Waqooyiga kuuriya iyo Konfur kuriya intii aysan laba dal kala noqon 

Wadankan waxa gumaystay dalka japan

Kuuriyaan
Kuuriyaan
Somali Formal Education Network

Daladda isku xirka wabarashada Nidamiga soomaaliyeed ee SOFEN SOMALI FORMAL EDUCATION NETWORK,Magaca daladda sofen waxa lagasoo gabshay magacan kor ku xusan,waxayna kashaqeysaa gudaha somalia waxana la asasay 26 june 2004 waxana lagu asasay magalada mugadishu waxana loo asasay in ay haqabtirto bahida dadka soomaaliyeed ay uqaban waxbarashadda kadib markii lawayay dowladii dhexe ee soomaaliyeed islamarkasna waxa sameysmay daladdo waxbarasho waxana kamid ah daladdaha SOFEN oo kashaqeyso koonfurta iyo bartamaha soomaaliya waxayna leedahay dugsiyo isgu jiro kuwo nidaami ah iyo kuwo emergence education ah tiradda dugsiyadda waxay garayaan haatan 55 formal ah iyo 21 iskuuladka degdega ah dagalada waxay galafteen 25 iskuul oo uu burbur kudhacay waa dagalada hada socdo daladu waxa gacan siyo hayadaha qaramada midobay oo ay kamid yihiin UNICEF,UNESCO,UNDP,iyo kuwo kale Sida EDC,EAT,NRC iyo Jaaliyadaha soomaaliyeed,daladdu waa mid ka madax banaan arimaha Siyaasadda dalka,Daladda xafiiskeda ugu sareyo waxa uu kuyaalaa magaladda mugdishu.degmadda Dharkeenleey,

Kalaxiriir sofen_m@hotmail.com
skype: sofen_m
Tel: +2521620909/+252615537430/

 Urur

Waxbarasho
Hungariya

Dalka jamhuuriyada Hungary (hu: Magyarorszag). Dalka Hurgary waxa uu ku yaalaa bariga qaarada yurub wadamada xuduuda la wadaaga ee ay jaarka yihiin waxa kamid ah dalalka Serbia, Romania, Islofaakiya , Ukrain , Austria iyo Croatia. Caasimada dalka jamhuuriyada Hungarya waxa la yidhaa Budapest waxana ay ku taalaa badhtama jamhuuriyada Hungary dadka ku dhana waxa ay gaadhaan 1milyan iyo lix boqol oo ruux. Bedka jamhuuriyada Hungary waxa lagu qiyaasaa 35,919.08 (mayl laba jibaaran) una dhiganta

93,030.00, oo (kiiloo mitir laba jibaaran). Qiyaas ahaan baaxada dalka Hungary waxa ay ku dhowday Bedka uu ku fadhiyo gobolka ( Indiana) ee dalka Maraykanka. Dadka ku dhaqan dalka Hungary waxa ay kor u dhaafaan 9milyan iyo sagaal boqol oo ruux, waana tirakoobkii laqaaday sanadkii 2010.

 Roma (qaran)

juquraafi ahaan 

Dalka Hungary waxa uu kamid yahay wadamada Yurub ee kujira xaalada hoos u dhaca korodhka dadka waxana la saadaaliyay in dadka reer Hungary ee sanadka 2050 ay hoo ugu dhici doonaan ilaa 7milyan iyo sideed boqol oo ruux, taas oo ka dhigan iyo la waayi doono 2milyan oo kamid ah dada reer Hungary. Luuqadaha lagaga hadlo dalka waxa ugu horeysa luuqada Maxaliga ah ee Hungarian-ka taas oo ay ku hadlaan dad gaadhaya boqolkiiba 98.2%, wadarta luuqadaha kale ee lagaga hadlo dalka Hungary waxa lagu qiyaasaa ilaa boqolkiiba 1.8%. dadka aqoonta leh ee u dhashay dalka Hungary waxa ay gaadhaan boqolkiiba 99.0% taas oo muujinaysa heerka uu dalka Hungary ka gaadhay aqoonta iyo sida uu ula dagaalamay Jahliga. Diimaha laga haysto dalka Hungary waxa kamid ah diinta 

Roman Catholiga oo dadka haysta lagu qadaro ilaa boqolkiiba 67.5%, kamid ah dadka Hugarian-ka ah diinta Calvinistiga waxa iyadna haysta dad lagu qiyaaso boqolkiiba 20%, halka diinta Lutheranka ay ka haystaan boqolkiiba 5%, diinta atheist iyo isku gaynta diimah kale dadka haysta waxa lagu qiyaasaa boqolkiiba 7.5%. ragga ku dhaqan dalka Hungary celceliska cimrigoodu waxa uu gaadhaa ilaa 67-sano halka dumarka uu ka gaadho 76-sano.

Qaabka ay u shaqayso Dawladda dalka Hungary waa nidaamka Baarlamaaniga ah 

(Government Type parliamentary democracy) lacagta laga isticmaalo dalka waxa la yidhaa 

Forint waxana qoraalkeeda loo soo gaabiyaa (Ft). 

Warshadaha dalka Hungary waxa lagu farsameeyaa qalabka dhismaha, dunta, kiimikooyinka, Cunto diyaarinta, iyo baabuurta. Sidoo kale warshaha dalka Hurgarya waxa ay badhkood ka shaqeeyaan macdanaysiga. Beeraha dalkana waxa laba beera dalagyo ay kamid yihiin Qabidiga/Sareenka, Galayda, Baradhada, Sonkorta iyo Ubaxa. Dhina xoolahana waxa lagu dhaqdaa dalka Lo’da oo hab caaneed loo isticmaalo iyo Digaaga dhulka la adeegsado ee dalka waxa lagu qiyaasaa boqolkiiba 51% khayraadka dabiiciga ah ee dalka Hungary waxa kamid ah dhuxul dhagaxda, Gaaska dabiiciga ah, Carada beeraha ku wanaagsan ee fur furan nafaqadana leh (fertile soils) iyo bauxite.

 Hungary

Yurub
Madagaskar

Madagaskar ama Jamhuuriyadda Madagaskar waa wadan Jasiirad ah, oo ku yaalo Badweynta Hindiya ama Badda Weeyn ee Afrika. dhinaca Koonfurbari ee xeebta Afrika
Waxee u jirtaa Musaanbiiq 400 kilomitar. Madagaskar waa jasiirada affaraad oo ugu ween Aduunka, waxeena afrika ka go'day sanado milliyan kabadan. dadka degen Madagaskar asalkooda waa dad afrikaan iyo Indonesian ah. jasiirada waxaa ku badan geedo iyo xayawaanaad u gaar ah oo wadamada kale lagu arki karin.
madagaskar waa jasiirada sideedaad oo ugu dadka tiradabadan Aduunka. 

.jpg|thumb|Lei malgahs an de originas  mescladas austronesiana (Asia dau sud èst) e Banto (Africa de l'èst).]]

Luqada looga hadlo
dadka badankooda waxee ku hadlaan luqada Malagasy.

Tixraac

Afrika
Ido

Ido (; ) waa koox ka mid ah xoolaha kuwaasi oo ah bahda naasleyda isla markaana la nool aadamaha. Sida caadiga ah, iduhu waxay qeyb ka yihiin oo lagu tiriyaa adhiga sababtoo ah waxay qaraabo dhow yihiin ri'yaha kuwaasi oo ayaga laftoodu qeyb ka ah bahda adhiga.

Hordhac
Iduhu waxay ka tirsan yihiin bahda adhiga. Dunida maanta waxaa ku nool tiro badan oo ido ah, kuwaasi oo lagu qiyaaso 1.25 bilyan ido ah oo ku kala dhaqan dacalada dunida. Iduhu waa xoolo la dhaqdo kuwaasi oo laga manaafacaado caano, dhogor, hilib iyo waxyaabo kale.
Dhinaca kale, iduhu waxay ka kooban yihiin lax (dhedig) iyo wan (lab).

Muuqaalo

Sidoo kale fiiri
 Adhi
 Ri'yo
 Xoolo

links Dibadda 
 Adhi: riyo iyo ido

  The Shepherd

 Xoola

Tixraac

Xoolo
Xayawaan
Adhi
Jasiirada Maldiif

Jasiirada Maldiif waa wadan jasiirad ah, oo ku taalo, Badweynta Hindiya.
jasiirada Maldiif waa wadanka ugu yar Aasiya.Waana dawlad Islaam ah oo inta badan dadka kunooli waa Muslim. Wadanka Maldiif waxa mudo gaadhaysa 78 sano soo Xukumaayay Midowga boqortooyada Britan waxa ay maaldiif madaxbanaanideeda qaadatay sanadkii 1965.

Wadanka Maaldiif waa xubin kamida ah Ururka Komonwels.

Taariikh 
Waxa ay sheegayaan Daraasadaha lagu sameeyaay luqada iyo caadaadka wadankaasi in dadakaasi ay  soo gaadheen taariikhdu markii ay ahayd, 300 Kahor Dhalashaddii Ciise C.S waxa kale oo ay daraasadaahi sheegaaan in dadakaasi ay ka yimaadeen Dhanka qaarada Aasiya waxa ay ahaayeen Ugaadhsadayaal Kadib waxa ay dageen Jasiiradaha Maldiif. wadanka Maldiif waxa
uu Islaam ku Gaadhay Sanadkii 1153 ee taariikhda dhalashada Nibi Ciise C.S.waxan filayaa waxbaa ka qaldan taariikhdan

Xubin 
 Qaramada Midoobay
 IORA

Waddamaha degaan 
 Hindustan 2,000+

  10+

Tsunami          
Maalintii 26-Diseembar-2004 kadib markii uu Dhul gariir baaxad wayn lihi uu ku dhuftay baddawaynta Hindiya waxaa Wadanka Maldiif jiidhay majado Tsunamiah waxa ka badbadaaday kaliya 9 jasiiradood halka 56 Jasiiradood ay qar qoomeen waxaa halkaas ku dhintay dada gaadhaya ilaa 108 qof.

Siyaasadda 
Siyaasadda jamhuuriyada maldiif waa mid kusalaysan jamhuuriyada madaxwayne leh doorashada madaxwaynihu waxa ay dhacdaa 5 sanaba mar.

Cimilada 
Badweynta Hindiya ayaa saamayn aad u wayn ku yeelatey Cimilada jasiiradaha Maldiif,mar marka qaarkood waxayira xaraarada iyo dhaqdhaqaaqa jawiga halkaas oo marmarka qaarkood la dareemo hawo xidhan darajada xaraardu waxa ay u dhaxaysaa inta badan sanadkii 24 ilaa 33 darajo.

Sido kale fiiri

 Luuqadda Calaamadaha ee Maldives
 Jasiirada Maldiif visa Dalalka

Aasiya
Tuulada geelkusooran



taariikhda tuulada geelkusoora 
Tuulada geelkusooran oo ilaa 15Km dhanka koonfur galbeed kaga beegan magaalada buuuhoodle isla markaana ka tirsan dhulka ay ethiopia iska sheegato waa tuulo taariikhi ah oo soo jiri jirtay ilaa boqolaal kun oo sano ka hor tuuladan ayaa soomartay marxalado kala duwan mararka qaar waxay ahaan jirtay caasimad boqotooyo mararna magaalo aad u wayn.
tuuladan ayaa waxaa lagu arkaa waxyaabo la la yaabo mararka qaar waxaa laga helaa qalabkii dadkii hore ku dagaalami jireen,isku qurxin jireen,kabihii cagba cagta la'odhan jiray,
sidoo kale tuuladan waxay hodan ku tahay noocyada macdanta dabiiciga ah,
mararka qaar ayaa la'arkaa diyaarado helicopters oo ku dagaya lamana oga sababtaasi
tuuladan ayaa waxaa degan beesha maxamed muuse oo katirsan beelaha reer darawiish
Beljim

Beljim ama Belgium () (Af-Holandees: België) Somalina waaxa lagu dahaa Biljim. Biljim waa wadan ku yaala yurub , waxa ay dhacdaa waqooyi galbayd yurub , biljim waxa daris la ah wadamada Farnsiiska Jarmalka iyo Holland iyo wadanka logsonberg dhinaca bada waxa uu daris kala yahay Egland. caasumadna waxa u ah Brossel , waana isla caasimada yurub Brussel, Biljim waxa ay u qeybsantaa sadex qaybood, qaybta 1aad waxa la dhahaa vlaamsvlaandaren waxayna xigtaa dhinaca Holand ama Naderland, qaybta 2 aad waxa la dhahaa Wallonie waxayna xigtaa dhinaca Franceska, qaybta sadexaadna waxa la dhahaa Dutchs. biljim waxa ay haysataa 10 gobol; Biljim waxa ay leedahay wabiyo badan lkn 5 wabi baa u mihiim ah, Biljim malahan madaxwayne waxa ay leedahay ra isul wasaare iyo boqortooyo boqorka magiciisa waxa la dhahaa boqor filip. Biljim waxa ku nool dad lagu qiyaaso 11 malyan oo qof waana wadan fican waxaana dagan dad aad u fican, cimilada Biljim waxa ay u badantahay qabaw baraf iyo roobab waana wadan yar oo barwaaqo ah.

Liiska

 Maria Hernalsteen

]]

Tixraac

Yurub
Bosniya iyo Hersegofina

Bosniya iyo Herzegovina waa wadan ku yaalo koonfur bari ee Yurub. Bosniya iyo Herzegovina, waxee markeeda hore ka tirsanaa jiray, wadankii la dhihi jiray Jaguslaafia.
Caasimada dalkan waa  Sarajevo

Xubin
 IMF *

 Bankiga Aduunka * 

 Qaramada Midoobay * *

Waddnamha Degaan Bosniya
  300+
  300+
 100+

  500+:

  50+

  100+ 

  “P.R.” 100+++:;
Isbania

Isbaaniya (spania) ama boqortooyada Isbaaniya waa wadan ku yaalo Koonfurta Galbeed ee qaarada Yurub. Wadankaan waxoo xuduud la leeyahay wadamada Andorra, Faransiiska, Gibraltar iyo Bortuqaal, wadankaan waxoo aad uugu dhawyahay xuduudka Maroko oo u dhaxeeso Badda Dhexe. Shacabka degen spania waxee gaarayaan ilaa 46,468,102 oo qof. magaalo madaxda wadanka waa Madrid. Wadanka Isbania waxoo leeyahay 17 gabol iyo 15 magaalo oo waa weyn oo muhiim u ah. w:es:espania

Taariikh 
Aadanaha casriga ahi markii ugu horraysay waxay yimaadeen jasiiradda Iberian ee ku dhow 35,000 oo sano ka hor. Dhaqamada Iberian oo ay weheliyaan dhaqanno qadiimiga ah ee Fiktooriya, Giriiga iyo Carthagini ayaa lagu horumariyey badhtamihii illaa iyo intii uu xukunka Roomaanka ku jiray ilaa 200 BCE, ka dib markii gobolkani magaciisa lagu magacaabo Hispania, oo ku salaysan magacii hore ee Spian ama Spania. Dhamaadka Boqortooyada Roomaanku waxay qabsadeen qabaa'ilka reer yurubiyaanka ah ee ka yimid Yurubta Dhexe, waxay ku soo duuleen jasiiradda Iberian waxayna aasaaseen dhinacyo badan oo madaxbannaan oo ka jira gobollada galbeedka, oo ay ku jiraan Sueves, Alans iyo Vandals. Ugu dambeyntii, Visigoths ayaa si adag u dhex gali lahaa dhammaan xudduudaha madaxbanaan ee ku yaala jasiiradda, oo ay ku jiraan gobollada Byzantine, oo ah Boqortooyada Toledo, kaas oo midba midka yar ama mid yar midoobaya siyaasad ahaan, si caddaalad ah iyo sharci ahaanba dhammaan goboladii Roomaanka ahaa ama boqortooyooyinkii guusha ka ahaa wixii markii danbe loo aqoonsaday Hispania.

Boqolkii 8aad ee boqornimada Boqortooyada Visigothic waxay ku dhacday Moors, kuwaas oo u yimid inay u xukumaan badmaaxa sanadka 726, iyaga oo ka tegaya mugdi yar oo masiixiyiin ah oo woqooyi ah, ilaa toddoba qarniyo Boqortooyada Granada. Tani waxay tagtay dagaalo badan intii lagu jiray muddada dheer ee dib-u-heshiisiinta ee Jasiiradda Iberian, taas oo horseeday abuurista Boqortooyada Leon, Boqortooyada Castille, Boqortooyada Aragon iyo Boqortooyada Navarre oo ah boqortooyooyinka boqortooyada ee ugu muhiimsan ee soo wajahda duullaanka. Ka dib markii lagu guuleystey Moorish, Yurubiyiintu waxay billaabeen nidaam tartiib tartiib ah oo lagu soo celinayo gobolka Reconquista, [11] kaas oo qarnigii 15aad ku dhammaaday soo ifbaxay Spain oo ah waddan midaysan oo ka hooseysa Boqortooyada Katoolikada. Xilligii casriga ahaa ee loo yaqaan 'Golden Golden Era', wuxuu noqday mid ka mid ah taariikhda caalamka ugu horeeya taariikhda caalamka, sababtoo ah isku xirka Isbaanishka ee Ameerika, oo ka tagay dhaqan iyo luuqad kala duwan oo ay ka mid yihiin in ka badan 500 milyan oo Hispanophones ah, ugu badnaa luuqadda hooyo, ka dib Mandarin Chinese.

Xubin
 IMF*
 Midowga Yurub * 
 Bankiga Aduunka * *
 Qaramada Midoobay * *`

Waddanmaha La Deggan Isbania
 20,000+:
 450,000++:

 Commons
 Francisco de Enzinas
 Luis de León
 Michael Servetus
 Alfonso de Zamora
Ameerikaanka Asalka ah

Kani waa maqaal ku saabsan dadka loogu tegay qaaradaha Ameerika.

Dadka Asalka Ameerika, Hindida Cas (ingiriis: Indigenous peoples of the Americas; carabi: أمريكيون_أصليون) waa dad asal ahaan ka soo jeeda qaaradaha Waqooyiga Ameerika iyo Koonfur Ameerika, kuwaasi oo ah kuwo asal ahaan deegaan ku ahaa dhulkaasi kumanaan sano.

Maraykanka assalkoodii waxee ahaayeen, dad u dhashtay Waqooyiga Ameerika iyo koonfurba, markoodi hore waxee ahaayeen, dad indian iyo inuit ah intii yurubiyanka gumeesanin ameerika. nin la dhhi jiray Kristoffer Kolombus ayaa helay ameerika, markaas oo mooday in oo helay dalka Hindiya, marka oo arkay dad u eg aasiyaan. waxoo uugu magac daray (wadanka indianka) IN. Maraykanku wuxuu aasaasmay.

 Native Americans—The End of an Era
 Native Americans and the Bible
 Celebration and Information for Native Americans in New York City

Maraykanka
Dad
Dhalo

Dhalo ama Qaaruurad  (af-carabi الزجاجة ama القارورة, ingiriis: bottle) wa walax u samaysan sidii dhululbo oo dareeraha lagu shubto sida saliida iyo biyaha waxaa laga sameeya nooc bacaadka ka mida ama balaastiig, noocyo badan bay leedahay, waxaa meel wayn kaga jirtaa agabka wax lagu shubo iyo qalabka dhismaha sida daaqadaha iyo albaabada, sidoo kale baabuurta ayaan looga maarmin,

dhalooyinka ayaa u loo sameeya hadba qaabka iyo midabka loo rabo, qaarbaa fidsan qaarna waa sida weel, qaar baa madow xigeen ah sida kuwa daawada lagu shubo qaarna waa  cadaan sida kuwa biyaha,.

Gallery

gumud
Tufaax

Tufaax

miro ah cunada ka timaada geedaha aduunka, midabbada kala geddisan iyo noocyada kala geddisan ee kala duwan, oo loo isticmaalo macmacaan ahaan cuntooyin noocyo badan oo ka baxa noocyada geedaha ee kala duwan.

„Sida geedka tufaaxa ahu uu dhirta duurka ku dhex yahay,
Ayuu gacaliyahayguna wiilasha ku dhex yahay.
Hooskiisaan fadhiistay anigoo aad u faraxsan,
Oo midhihiisuna way ila dhadhan macaanaayeen.”

 Apple (malus)

Tixraac

Dhir
Midho
Geed
Dileita Maxamed Dileita

Dileita Maxamed Dileita waa ra'iisul wasaaraha dalka Jabuuti. waxoona ra'iisul wasaare ahaa ilaa sanadka marka oo ahaa 2001.
markiisa hore waxoo madaxweyne kuxigeen ka ahaa Xisbiga talada ee dalka jabuuti RPP. Dileita waxoo ku dhashtay wadanka Jabuuti, waxoona wax ku soo bartay, dalalka Qaahiro iyo Aljeeriya. Dileita waxoo mar ka shaqeen jiray dhinaca safaaradaha ee jabuuti ku leedahay, dalalka faransiiska, itoobiya iyo Ugandha.
 

Jabuuti
Siyaasad
Tayland

Thailand (Af-Thai: ราชอาณาจักรไทย. waa wadan ku yaalo Koonfurtabari ee qaarada Aasiya. wadanka markiisa hore waxaa la dhihi jiray Siam , waa wadan boqortooyo xakunto. wadanka waxoo xuduud laleeyahay wadamada Laos,Burma, iyo kambodiya, koonfurta neh waxaa ka xiga Gacanka thailand iyo Malaysiya.
thailand waxee ka midtahay wadanka kaliya ee koonfurtabari ee Aasiya oo wax gumeysi ah soo marin, inta aa ka eheen wadamada ee dariska tahay burma iyo jabaan, marka ee soo galeen thailand waqtigii dagaalada aduunka kii labaad.

Wadanka waxoo jirijiray 40.000 oo sano. magaalo madaxda wadanka waa Bangkok.

Xubin

 ADB 
 AIIB 
 ASEAN
 Bankiga Aduunka 
 Qaramada Midoobay

Waddnamha degaan Thailand
  600,000+
  54,000+
  1000+
  200,000+
  20,000+

The provinces

Aasiya
Kambodiya

Kambodiya ama Boqortooyada Kambodiya af-khmer: ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា. waa wadan ku yaala Koonfurta Bari ee qaarada Aasiya. wadanka waxoo xuduud la leeyahay wadamada Thailand, Laos, Vietnam iyo gacanka thailand oo ka xiga Koonfurta. magaalo madaxda wadanka waa Phnom Penh. xukunka kanboodiya waa boqortoyo barlamaani ah boqorka hada joogaa waa calanka masaafada kamboodiya waxa ay dhantahy. 181,035 klm oo isku wareeg ah dadka kunoolina waxa ay tirahaan gaadhayaan qiyaastii 14 milyan oo qof dadka reen kamboodiya waxa ay ka koobanyihiin laba qawmiyadood oo kala ah qawmida Khmer iyo qawmiyada kale ee lagu magaacabo terafada laakiin wxa kale oo wadanka kunool dad muslim ah oo badan. dhaqaalaha ugu wayn ee kambodyaa waabeeraha inkabadan $59 waa beeralay.

A Visit to Cambodia

Taariikh

Aasiya
Beijing

w:zh:北京市

Beijing (北京) waa magaalo madaxda wadanka Shiinaha.
magaca Beijing micnihiisa waa (waqooyiga Caasimada), micnaha "Nanjing" (南京) neh waa (Koonfurta caasimada). magaalada Bejjing waxee eheed magaalada ugu ween aduunka ilaa sanadka marka oo ahaa 1828ii iyo wixii ka horeeyay.
Mina: [pèi.tɕíŋ] (Ku dhawaad ​​dhageysigaan dhagaysta)), oo horey loo oran jiray Peking, waa caasimadda jamhuuriyadda China, waa magaalada labaad ee ugu caansan dunida, iyo inta badan magaalada caasimadda. Magaalada, oo ku taal woqooyiga Shiinaha, waxaa lagu maamulaa degmo toos ah oo hoos yimaad dawladda hoose oo leh 16 magaalo, xaafad, iyo degaannada miyiga ah. Magaalada Beijing waxaa degan Gobolka Hebei iyada oo laga reebo degmada Tianjin ee deriska ah ee koonfur-bari; wadajir saddexda qaybood ayaa ka kooban gobolka caasimadda Jingjinji iyo gobolka caasimadda ee dalka Shiinaha [13] Maadaama magaaladu isku xirayso qaab dhismeedka casriga ah iyo dhaqanka, Beijing waa mid aad u hodan taariikhda.

Shiinuhu wuxuu saameyn weyn ku leeyahay siyaasadda, ganacsiga iyo dhaqaalaha, suugaanta, waxbarashada, taariikhda, dhaqanka, naqshadeynta, farshaxanka, isboortiga, casriyeynta, sayniska iyo tignoolajiyada. , dalxiiska, iyo luqada aduunka. Magaaladu waxay ku tiirsan tahay heerka raasumaal, saameyn caalami ah, tayada nolosha, heerka isticmaalka, iyo dhaqaalaha. Joogitaanka mid ka mid ah magaalooyinka ugu booqashada caalamka, Beijing waxay ku taallaa qaar ka mid ah meelaha soo jiidashada dalxiiska ee caalamka ugu caansan. Iyadoo 3000 sano oo taariikh ah, Beijing waa mid ka mid ah magaalooyinka adduunka ugu da'da weyn waxayna haystaan ​​rikoodhada awoowayaasha bini-aadanka oo dib ugu noqda ilaa 700 000 oo sano. Beijing waa magaalada labaad ee Shiinaha ee ugu weyn magaalooyinka ka dib magaaladan Shanghai oo ah xarunta siyaasadeed, dhaqanka, iyo xarumaha waxbarashada qaranka. Waa gurigii ugu weynaa ee Shirkadaha ugu waaweyn ee Shiinuhu leeyahay, waana xarun weyn oo loogu talagalay wadada weyn ee wadada, jidka, gawaarida, iyo shabakadaha xawaaraha sare. Madaarka Caalamiga ah ee Beijing Capital ayaa ah kan labaad ee ugu mashquulka badan caalamka marka la raaco 2010, ilaa 2016-ka, mareegta tareenada ee magaalada ayaa ah kan ugu mashquulsan uguna dheer adduunka oo dhan, ka dib markii tareenka tareenka ee Shanghai.
Wadada W Chang-an St Xidan Beijing, Shiinaha

sido kale fiiri
Aasiya
Shiinaha
Dollar

Dollarka Hong Kong (Shiinaha: Ganacsiga, Cantonese Yale: Góng bàih; saxiix: HKD; code: HKD) waa lacagta rasmiga ah ee Hong Kong. Waxaa loo qaybiyaa 100 senti. Hay'adda Hantidhawrka Hong Kong waa golaha lacagta dawlada iyo sidoo kale bangiga dhexe ee Hong Kong iyo Hong Kong iyo dollarka Hong Kong.
Iyadoo la raacayo liisan ka socota Hay'adda Lacagta ee Hong Kong, saddex bangi ganacsi ayaa ruqsad u haysta in ay soo saaraan waraaqaha lacageed ee loogu talagalay wareegtada guud ee Hong Kong. Saddexda bangiyo ee ganacsiga, HSBC, Bank of China iyo Standard Chartered ayaa bixiya naqshadeynta lacagta lagu soo daabacay ee HK $ 20, HK $ 50, HK $ 100, HK $ 500 iyo HK $ 1000, iyada oo dhammaan naqshaduhu ay la mid yihiin kuwa kale ee isku mid ah bangiga. Si kastaba ha noqotee, HK $ 10 bangiga iyo lacagaha oo dhan waxaa bixiya Dawladda Hong Kong.
Laga bilaabo Abriil 2016, lacagta Hong Kong waa lacagta saddexaad ee ugu badan dunida. Marka laga reebo isticmaalka Hong Kong, dollarka Hong Kong waxaa sidoo kale loo isticmaalaa Macau deriska ah, halkaasoo Hong Kong ay ku wareegsanyihiin wadada Macau.
Gambool(nuur warsame

Diiriye Guure. emiirka Diiriye Guure (Soomaaliya 1856 - Iimeey, Itoobiya 1920) Dhalashaddii emiirka Diiriye Guure Wax lala yaabo ma aha haddii nin wadaad ahi dadku ka dhashay ka tago ama ka guuro. oo degmo kale dhex dego ha yaqaano ama yuu aqoone, ha ka fogaadeen, ama ha u dhowaadeen, sidaa suna waa culimada alabkeeka, meel kastna ha joogeene maxaa yeelay ninka wadaadka ahi wuxuu yahay oo dadka meeshaa uu tegey deggan la walaal yahay, oo iyaguna diinka ka baranayaan, isna xoolo iyo xurmaba ka helaayo. 

Taariikhda aan la xasuusan, cidna sheegi karin ayaa Sheekh xasan nuur oo emiirka Diiriye Guure awoowgiis ahaa ka tegay Gobolka Qallaafo. oo ah dhulka wabiga shabeelle ku magacaaban, halkaas oo beeshuu ka dhashay degganayd. Waxuu u kacay Nugaal oo ahayd dal wanaagsan duunyadana hodan ka ah, si fiicanna loogu noolaan karey, culimaduna had iyo jeer u xoola doonan jireen. 
2.NUUR WARSAME YOONIS (Gambool) Gambool wuxuu ahaa nin been sheegin, oo aan runta ka gaban. Wuxuu nin u dhashay beesha Ciise Maxamuud ee degta Nugaal. Qisooyin badan ayaa jira oo uu Diiriye Guure iyo ciidankii daraawiishta ay sameeyeen si ay u ogaadaan inuu Gambool been sheego iyo in kale
Ayslaan

Aysland () ama loo yaqaan jamhuuriyada Aysland waa wadan ku yaala woqooyiga Badweynta Atlaantik.
waxay u dhaxaysaa wadamada Giriinland iyo wadanka Britan. Aysland waxaa degan dad gaaraayo 325.000 oo qof, caasimada wadanka waa Reykjavík.

President:  Guðni Th. Jóhannesson

 Iceland

Wadamada Yurub
Buur

Buuraha waxee ka sameesmaan Fulkaano. ama caleemha dhulka marka ee isku durqaayaan.
Buuraha Soomaaliya waxee ku yaalaan waqooyiga soomaaliya. meesha ugu dheer wadanka neh waa buurta Shimbiris.

Akhriska sii wad
 Mountains—Why We Need Them
Shimbiris

Buurta Shimbiris (sidoo kale loo yaqaano Shimbibiris) waxaa ay dhacdaa Waqooyiga Soomaaliya gobolka Sanaag.
waana meesha ugu dheer Soomaaliya. Buurta dhirirkeeda waa 2,460 mitir, waxayna kamid tahay buuraha Cal Madow.
buurta shimbibiris waa fiinta ug sareysa dalka somaliya waxayna badda kasareysa 2,407M waxayna kutaal meel udhow ceerigaabo ee gobalka sanaag.
Juqraafiga Soomaaliya
Buuraha Soomaaliya
Buuraha Somaliland
Buuraha

Waa buuro cajiib ah oo ay geedo badani ay ku yaallaan, waxaana la odhan karaa waa meelaha dhif iyo naadirka ah ee ka bed-baaday dhuxulaysatada dhibta badan ee dhulkeenna xaalufiyay.

Buurta waxa ku yaalla guryo qadiim ah oo uu Sayid Maxamed Cabdulle Xassan dhistay xiligii uu gumaystaha Ingiriiska la dagaallamaayay.

Buurtan oo cilmi badani uuku duuganyhay waxaannu ka diyaarinay muuqaal cajiib ah, waxaananu soo galin doonnaa pageka (Miiraale), dhab ahaantii buurahani waa buuro dalxiiseed cajiib ah oo aysan dadka badankoodu ku baraarugsanayd.

Xassan Cali.
Cal Madow

Buuraha Cal Madow  waxay ku yaalaan gobolka Sanaag. Cal madow waxay wax yar u jirtaa magaalada Laas Qoray buurtaan waa buur aad u qurux badan oo markeeda hore loo dalxiis tagi jiray.Buurta dherekeeeeda waxay u dhaxaysaa 700 ilaa 800 oo mitir.waxay buurtan dhereran tahay ilaa ceerigaabo ilaa meel udhow xuduuda gobolka bari ee puntland Somalia.

Sidoo kale fiiri
Buuraha Soomaaliya
Buurta Libaaxley
Buuraha Oogo

Tixraac

Xigasho

Buuraha
Buuraha Soomaaliya
Buuraha Somaliland

Juqraafiga Soomaaliya
Somaliland
Cismaan Kaluun

Cismaan Jaamac Kaluun. waxoo ahaa nin siyaasi oo dhashtay sanadka marka oo ahaa 1941dii. waxoo ahaa Ra'iisul wasaaraha DKMG ee Soomaaliya taariikhda marka ee eheed 28Oktoobar 2001 ilaa 12 Nofeembar 2001.

Siyaasadda Soomaaliya
Xasan Abshir

Xasan Abshir Faarax wuxuu dhashtay sanadka marka oo ahaa 1941dii, wuxuu ahaa nin siyaasi militari ah. Xassan abshir wuxuu mar ahaa taliyaha ciidanka militariga Soomaaliya waqtigii oo mudane Maxamed Siyaad Barre madaxweyne ahaa.
1970kii Xassan abshir wuxuu ahaa Guddoomiyaha magaalada muqdisho. wuxuuna maamul ka ahaa Shabeellaha Hoose iyo Bakool. Xasan abshir wuxuu mar ka shaqeen jiray safaaradaha ee soomaaliya ku lahaan jirtay dalalka Jabaan iyo Jarmalka.
madaxweynaha DKMG Abdullahi Yusuf wuxuu Xasan abshir u doortay wasiirka maamulka Puntland, sanadka marka oo ahaa 1999.
Xassan abshir waxaa loo doortay Raiisul wasaaraha DKMG ee soomaaliya sanadka marka oo ahaa 12 Nofeembar ilaa 8 Diseembar 2003.
2003 DKMG waxee xassan abshir u dooratay wasiirka kaluunka. laakiin wuxuu aad uugu dadaali jiray dhinaca nabadeenta dalka soomaaliya.

Siyaasadda Soomaaliya
Raiisul Wasaarayaasha Soomaaliya
Carta

Carta waa magaalo ku taalo koonfurta bari ee dalka Jabuuti.
waxaa degan dad gaaraayo ilaa 11,043 oo qof.

Taariikhda
Sanadkii 1963, wakiillo ka kala socday labada jinsiyadood ee Jabuuti, Cafar iyo Ciise, waxay sameeyeen "Baaqa Carta", oo ay ku cadeeyeen wadashaqeyn ka dhan ah ilaalinta Faransiiska. Waxay ka doodeen saameynta wadamada deriska ah ee madaxbannaan ee Itoobiya iyo Soomaaliya iyo ka hor imaanaya mid ka mid ah wadamadaas. Carta waa magaalada lagu qabto shirarka nabada Soomaaliya.

Cimilada Carta
 

Jabuuti
Shariif Xasan Sheekh Aadan



Wasiirka Ganacsiga 
Ra'iisul wasaarihii cumar cabdirashiid ayaa mar u doortay shariif xassan in oo noqdo wasiirka ganacsiga taariikhda marka ee eheed Febraayo 20 keeda 2010.
lkn mudo yar kadib ayaa hadane lo dhariye gudoomiyaha baarlamaanka.
waxa uu ahaa nin qabiir ah oo aqoon wanaagsan uleh qaabka loo maamulo golaha baarlamaanka iyo qeybaha kala duwan ee siyaasada.
arinta kale ee layaabka noqotay ayaa ah inuu aha qof kawaaya aragsan dadka wata shahaadooyinka jaamacadaha ee dalka ama dibada wax kasoo bartay waxaana lagu xasuustaa inuu ahaa qof yaqaano sida xildhibaanada caqligooda lo xado.

markii labaad ee Gudoomiye Baarlamaan 
Shariif xassan waxaa markale loo doortay gudoomiye baarlamaan ee DKMG taariikhda marka ee eheed 25May 2010.Gudoomiyenimadiisa labaad wuxuu shariif bilaabay in oo khalalaas aad u badan ku bilaabo baarlamaanka.murankii ugu xumaa waxee dhacday taariikhda marka ee eheed Oktoobar 14 2010, waa markii la rabay in oo baarlamaanka ansixiyo ra'iisul wasaarihii cusbaa ee Maxamed farmaajo.Shariif xassan wuxuu rabay in ee xildhibaanada si qarsoodi ah ee codka ugu qaadaan,waa arin ku cusbeed baarlamaanka oo markasto wax ku ansixi jiray gacantaaga.Qaar ka mid ah xildhibaanada ayaa ka soo horjeestay, isla markaas neh oo meesha muran ka bilaawday.

Shirkii kambala 
Siyaasiinta Dawladda kumeelgaar ah waxaa ka jiray khilaafaad, taasi u dhaxeeyay shariif axmed iyo shariif xassan, waxeena ku saabsaneed waqtiga oo ku egyahay kumeel gaarka iyo xiliga oo dalka galaayo doorasho madaxweyne, isla markaas neh waxaa dalka yugandha lagu qabtay shir lagu xalinaayo khilaafaadkaas. Shariif xassan wuxuu ku dhawaaqay in la diro ra'iisul wasaaraha farmaajo isla markaas neh 1 sano loogu daro Dawladda kumeel gaarka, wuxuuna la saxiixay hishiiskaas madaxweynaha shariif axmed.
Aaden Nuur

Sheekh Aaden Maxamed Nuur oo ku magac dheer Sheekh Aaden Madoobe waa nin siyaasi ah, waxoona ahaa gudoomiyaha baarlamanaka DKMG ee Soomaaliya sanadka marka oo ahaa 2007ii ilaa 2010. waxoona mar ahaa madaxweynaha DKMG ee soomaaliya, kadib markii oo mudane Abdullahi Yusuf Ahmed oo is casilay sanadka marka oo ahaa Diseembar 2008dii .

Siyaasadda Soomaaliya
Basal

Basal waa geed ka baxdo dhulka, waxeena ka midtahay qudaarta lagu kariyo cuntada.
basashu waxa ay kamidtahay bahda toonta ee leh urta aadka u xooga badan basashu caafimaadka aad iyo aad ayay ugu fiicantahy

waddanamaha Basal Dundia Milyan Tons

  20,000,200 Tons
  3,300,000 Tons
  500,000 Tons
  500,000 tons
   1,400,000 Tons
  2,000,000 Tons
  500,00 Tons

Khudaar
Deero

Deero (; ) waa xayawaan duurjoog gaar ahaan asalka naasleyda ah, oo ku nool qaaraha oo dhan gaar ahaan meelaha kulul,

Deerada ayaa lagu tiriyaa noolayaasha aduunka ugu dheereeya tiyada oo ordi karta 100 km saacadii, afrika iyo koonfur aasiya ayay aad ugu badantahay,

Noocyada deerada ayaan lasoo koobi karin, waxaan lagu qiyaasa ilaa 15 nooc.

deerada ayaa jecel inay u socoto raxan-raxan,

deerada lab ayaa layidhaahdaa [ LIIG ] ta dhadigna loo yaqaano [DEERO].

Deerada ayaa ku dhasha shanbilood sida cawsha oo kale

Tilmaanta 
Deerada dhedig ayaa leh indho waaweyn oo madmadow,  halka lab iyo dhedigba ka simanyihiin geesaha fiiqfiiqan oo dhuudhuuban

Jaadadka deerada 
Noocyada deerada ayaan lasoo koobi karin, waxaan lagu qiyaasa ilaa 15 nooc.

Qaab samayska 

deerada ayaa ku kala duwan xaga wayniga qaar baa dhaadheer, qaarna gaagaab bay u samaysanyihiin, halka kuwo qoordheeryihiin sida garanuugta, waxaa ka mida jaadadka deerada:
 Garanuug
 Eelo
 Cala kud

 Cawl
iyo kuwo kale oo badandadka qaar ayaa xataa biciidka ku dara inuu deerada ka midyahay.

Hab dhaqanka 

deerada ayaa aad u cabsata aadna u feejigan, cadowgeedana uga baxdsata orod, qaar yar oo ka mida deerada ayaa is difaaca oo dagaal la gala bahalaha inay cunaan raba, labka ayaa difaaca una diga markii dareen jiro,

Deerada iyo aadanaha 

Dadka aya deerada u gaarsada si ay hilib uga helaan, wadamada saaran dhulbaraha ayaa aad looga cunaa hilibka deerada isagoo ka difaaca xanuuno badan

Sidoo kale eeg 
 Eelo
 Cala kud
 Garanuug
 Biciid
 duurjoog
 ugaar
 naasaley  (Af carabi: غزال, ama ظَبْي'; Af Ingiriis : Antelope ama Gazelle       sida loo turjumay sax ma ahan antelope and gazelle are not same every gazelle is antelope but every antelope is not gazelle  , arabiga xitaa waa ku khalad waa kala duwan yihiin   غزال, ama ظَ

Tixraac
Sonkor

Sokor (; ) waa dareere laga miiray geedka qasabka ka dib la qalajiyay oo la jejebiyay. Sida caadiga ah sokortu waa wax macaan oo lagu sameeyo cuntada.

Sokorta waxaa laga sameeyay Qasabka ama Sokor beet.

 Sugar

Tixraac

Cunto
Shini

Shini waa xaywaan yar oo baalaley ah waana xaywaanka soo saara malabka waxow shabahaa xaywaanka loo yaqaan Xuunka iyo Quraanshada, waxaana lagu yaqaanaa wax gurbiska ama isla shaqeenta iyo sameeenta Malabka. 
                
Shaqo
shiniyaasha waxeeleeyihiin Boqorad oo Nektar u qeebiso ciyaalkeeda si ee ugu faraxsanaadaa shaqada ee gurigooda ka qabanaayaan. halkii guri waxaa degen in ka badan 80.000 oo shini.

 The Landing Strategy of the Honeybee
  Meet Australia’s Stingless Bees
  As Busy as a Carniolan Bee

Xayawaan
Ubax

'Ubax' waxoo aad uuga baxaa geedaha, weena kala duwanyihiin, qaar waxaa jiro oo ubax dhalo marka ee Miro ka soo baxaayaan. Ubaxa waxaa lagu yaqaanaa carafta iyo kalarada oo leeyahay.

Geedaha
Saynis
Dhir
Qeybaha Geedka
Noole
Juquraafi
Kheyraadka DabiicigaDhul
Bayoloji
Ensiim

Ensiim waa Biomolikule oo xowli ama boobsiis ku sameeyo waxyaabaha kimikaalka dibusocodka leh. Ensiim badankooddu waxay ka sameesanyihiin protein.Shaqooyinka ugu badan ee ka dhaca Unuga, waxa ugu badan ee ay isticmaalaan waa Ensiim, si ee shaqada u dhakhsato. Micnaha Ensiimka waxa uu yahay in uu wax boobsiiyo ama xowli ku daro waxyaabaha qaarkood oo dibusocodka leh, wuxuuna u shaqeeyaa sida katalaysyaasha kale, wuxuu soo ridaa energiga hooseeya (Ea ama ΔG‡), si uu uga dhashto dibusocod, taasna waxaa ka soo baxo, dibbu socod aad u xoogan, oo malyan jeer ka xoogan, xowliga kuwa aan katalaysyaasha ahayn. Dibusocodka noocan ah looma isticmaalo Ensiim, waxay badiyaan ama saa'iidiyaan kuwa kale ee dib u socodka leh ee ay isku midka yihiin. Ensiimka waxa oo uga go'an yahay katalasyaasha waxaa ka mid ah: si sax ah ayuu wax u keenaa, waxaana lagu yaqaanaa in uu badiyo ama ka dhigo Kombondiga Orgaaniga ah ilaa 4000 oo dib u socod ah. Nin la dhihi jiray (Eduard Buchner) oo Jarmal ahaa, wuxuu Ensiimka mar ka soo saaray wax la idhaa (DNA polymerase), waana meesha laga soo alifay DNA'ga.

Bayoloji
Kimisteri
Kimikal dibusocod

Kimikal dibusocod waa marka ee Atomka iyo/ama Molikylka ee isku imaan karin. waa marka oo waxa aa rabto ma ahan ee wixiisa kale isku bedelaayaan.
isbedelida waxa keenaayo waxaa ugu wacan, marka oo kimikal yaasha la isku dardaro kuwa dibusocodka leh.

Kimisteri
Noor Foundation

Noor Foundation waa hay'aad khayri ah oo ka howl gasha gobolada Bari iyo Karkaar. Waxeey ee waax u qabada carruurta oo waax barasho bilaash ah lo fidiya. Ila iyo hada lacagaha ee hay'adda ee ku howl gasho waxey ka yimaadaan qurbo joogta Soomaaliyeed. Noor Foundation

Mashaariic Weli Socda 
 
 Iskuulka Cali Fahiye Geedi ee Qandala
 Iskuulka Balidhidhin
 Iskuulka Carmo (Wada shaqeyn)
 Iskuulka Xumbays (Wada shaqey la raabo)
Yazidi (yasiidi)

yasiidiya waa koox ama daa ifad ku nool wadamada ciraaq.suuriya.turkig yaman waadad taariikh dheer ama asal dheer leh 
laakiin lama garanayo taariikhdooda dhabta aha waxa lagaheli karaa oo kale inkasta oo aany ku badnayn wadamada iran joorjiya iyo meelo kale oo badan
inta badan wadamada reer galbeedku waxa ay ku eedeeyaaan islaamku in uu cabudhis ku sameeyay.dadka haysta diinta yasidi.waxaa kunool wadamada .yurub.in kabadan

Diin
Cabdiwaaxid Cilmi Goonjeex

Cabdiwaaxid Cilmi Goonjeex waxaa lagu wadaa inuu noqdo Ra`iisal wasaaraha cusub ee bedeli doona cabduwali sheikh ahmed mohamed maalmaha foodda inagu soo haya.

Taariikhdiisana dib baan idiinka soo sheegi doonnaa, iyada oo dhamaystir

Siyaasadda Soomaaliya
Ahlu sunno waljamaaca

Ahlu sunno waljamaaca ama af carabiga lagu dhaho (أهل السنة والجماعة) waa qoomiyad ka mid ah islaamka. muslimiinta aduunka oo dhan 100kiiba 90 waa sunno.

 Islām​—The Way to God by Submission

 Shi'a

Kooxaha Islaam
Suufi

Suufi waa dad wanaagsan oo ku dayasho mudan suufi waxaa eh qofkii dunida iyo quruxdeeda ilaahey iyo cibaadadiisa ka doortay  una koay ilaahey - 

Suufi waa firqo kamida firqooyinka islaamka. Waxaa ay badanaa kasoo horjeedaan fikradda Wahaabiga ah. 

Hadaad kuxiratid suufiyaasha Xadrooyinkooda sida dareeqooyinka Qaadariyada, Salixiyada, Axmadiyada iyo kuwa kale  waxay kugu xirayaan  Jaceelk Rabigeena iyo rasuulkeena (Scw), nuur iyo amni iyo imaan iyo qabuul iyo caafimaadna waad ka heleesa. 

Suufiga waxa lagu gartaa Cibaado, Jaceel iyo Nabad uu dadka iyo waxa Alle uu abuuray oo idil uhaayo uuna uduceeyo. Waxaa tawassul aasaasi ka ah Soomaaliy waa tariqada Salixiya.

 Islām—The Way to God by Submission (en)

Kooxaha Islaam
Bandarjadiid

Magaalada bandarjadid waxa ay ku talaa Gobolka Jubada Hoose waxa ayna u jirta magalada jammaame 7km bandarjadid waxaa magaalo loo aqoonsaday 1780 boqortoyadi beesha surre Ee ka talin jirtay koonfurta iyo bartamaha Soomaaliya magalada waxaa ku nool qiyaasti ugu danbeysay 2009 dad gaaraya 13kun oo qof magalada waxaa degaan ahaan u leh Beelaha surre gaar ahaan Qubeys inkasto ay jiraan bela kale oo somaliyed hogaamiyasha caanka ah ee magalada soo maray waxaa ka mid ah Sh.maxamed daahir xaaji cali ahaana qaadigi ugu horeyay ee diinta islaamka wax ku kala xukumay gobolka jubada hoose sido kale waxa magalada ka soo jeedo SIID ABDIQADIR XAAJI CALI oo mudo ka talinayay GOBOLKa liibaan ILAA MAGALADA BAYDHABO 
masuuliyin badan ayaa ka soo jeeday magalada bandarjadid xaga militry waxaa isna ka soo jeeda CORNEL BARRE XAAJI CUMAR , BASHIIR SH.NADIR CABDALA CABDU CUUD IYO RAG BADAN OO ISU BAD BADALAY
HALGANKI WADANKA LAGU XOREYAY WAXA DOOR MUHIIM AH KA SOO CAYAARAY mujaahid Aadan axmed dhibe (aadan kareeto) Allah unaxariistee.

BANDARJADIID dadka degan waa Ganacsato, xoolo dhaqato iyo Beeraley, 

Qabaa'ilaadka dega weybadan yihiin Waxaana u badan Dir Gaar ahaan BIIMAAL/DIINMAAL, 

Magaalada waxaa ka jira maamul hoosaad oo dadka deegaanka ay dhisteen,

Laga soo bilaawo 2008 ilaa hada Magaalada Bandarjadiid waxaa Gacanta ku haayo URURKA AL SHABAAB,

Odeyaasha ugu Caansan Magaalada Bandarjadiid waxaa ka mid ah

SHeeq Cabduqaadir Cali Jibriil 

Cabdi xasan Cusmaan (Cabdi shanle)

Macalin Cali 

Macalin Cilmi 

MACALIN ABUUKAR MALAAS

Axmed Hagoogane 

Max amed Aadan Axmed dhibe 

Odey Cabdow 

Cali doobiyo 

Cusmaan cali Jibriil (hadaafow)

Magaalada Bandarjadiid waa magaallo leh 

Dhul beereed balaaran, Bad qurux badan lkn xoogaa ka yara fog, iyo wadooyin isku xira Kismayo iyo Jamaame.

Qore: Dr Hussein Ali Jibriil (Guuleyste).
Ceelbarde

Magaalooyinka xadka kuyaala, ee ay kamid yihiin:

-Ceelbarde
-Aato
-Yeed

Magaalooyinka  kor ku xusan, waxaa degta beesha Cawlyahan 

Magaalooyinkani /Tuulooyinkan waxay leeyihiin 
dhaqaalo aad ubadan, gaar ahaan dagmada ceelbarde. Ceelbarde waa dagmo hodan ah.

Degmada ceelbarde waxaa hoos imaado tuulooyin ay kamid yihiin:

1: Qudhacjoomo 2: Salkudhooble 3: habarey 4:higlooley iyo kuwo kale oo badan.
Waajid

Waajid waa Degmo oo ku taalo Gobolka Bakool ee dalka Soomaaliya.

Degmada Waajid waxee caasimada Muqdisho u jirtaa 302km dhanka waqooyi Galbeed, waxee u dhowdahay xuduudka itoobiya oo qoyaas ahaan u jirta 70km. Degmadaan waxaa dega qabiilada  digil iyo mirifle, si gaar ahna waxa u leh beesha jirroon   qaybo digil iyo mirifle Magaalooyinka Soomaaliya
Rabdhuure

DEGMOIYINKA GOBOLKA BAKOOL dagamad washaqo somali 
. Xudur 
. Rabdhuure
. Buurdhuxunle
. Ceelbarde
. Wajid
. Tiyeeglow  washaqo somalia 

Dagamad washaqo somali bakool waxee ku tala gobolaka bakool waxa daga Qabiibaka gaadsan Dir waxee ku tala xadaka somali iyo Itoobiya udhexeeya dagamad washaqo somali bakool waxeeya can ku tahay xoolaha.

Noolawaxan ku yaal suuQa ugu wena gobolka bakool ee xoolaha lagu kalagato AMA lagukala iibasado xoolaha  geela  ariga loda iyo faraday iyo xoolaha kalagadisa  AMA luubanata malamak xabaga hadiga maqaraka xoolaha iyo ganacasiga jimalad bagashaka Itoobiya lageeyo waa dagamado soo Korasa dagamad washaqo somali ku soo dhawad ganacasiga kasocodo washaqo somali iyo washaqo Itoobiya ku soo dhawad malakasato dunida ku nooshaha welcome washaqo Af Soomaali.

Rabdhuure waa degmo  ka tirsan  gobolka  bakool oo ah degmo aad qadiimi u ah waxayna dhacdaa galbeedka gobolka bakool waxayna 90km dhinaca galbeed ka jirtaa degmada xudur oo ah magaala madaxda gobolka dhinaca waqooyi bari waxaa ka xiga degmada ceelbarde galbeed dagmada washaaqo koofur waxaa ka xiga degmada waajid oo jirta 90 km.

Rabdhuure waxa dego beesha hadamo/likse oo ka katirsan beesha ilaa tuulooyinka hoos yimaado dhaqaalaha degmada waxa uu ku tiirsanyahay beeraha iyo xoolaha nool.
Yeed

degmoda   Yeed waa  degmoda ugu faca wayn  

degmooyinka dhaca degaanka bakool beeraha  waxay kamid aheyd degmooyinkii dalka Soomaaliya waxay degmonimada qaadatay Juun 1971 dii, Waxay ka mid tahay degmooyinkii burburay kadib dagaaladii dhaxmaray Soomaaliya iyo Itoobiya 1977 -dii ilaa 1982 -dii. Yeed waxaa loo raray tuulada Rabdhuure si ku meel gaar ah  u dhaxeysa Burdhuhunle yeed gaar ah waxaana DIB loogu celiyey yeed kadib markay xaalku caadigusii kudoo noqday yeed la aqoonsaday inay nabad galiyo buuxdo ka jirto  guddoomiyihii degmada yeed ee ugu dambeeyey 1987-1990 wuxuu ahaa abdi faqid duwane  . YeedWaxay xuduud la leedahay degmoda baarey ee gobalka afdheer somali State of ethiopia (Ogaden) yeed  Waxay caan ku tahay Xabagta fooxa (beeyada), Xoolaha nool, waa dhul caro san ah oo ay xoolahu si fiican ugu dhaqmaan. Degamada rabdhuure Waxaa -, laga billaabo Xildhibaanada la doortay ee her federal inta aan ka xasuusto waxaa xildhibaan loo doortay .

Degmoda yeed

1: Bare  ugaaz geedi

2: Mohamed J Mursal

Gobolka Bakool, dalka Soomaaliya

Masuulkan waxaan ka qoray warbixin dheer oo ku saabsan taariikhda gobolka Bakool gaar ahaan taariikhda degmooyinka yeed  Ceelbarde iyo tiyeeglow. 1960-kii xorriyadda dalka Soomaaliya kadib.

Gobolka Jubbada sare (alt Juba) ayaa la isku dhihi jirey Bay,  Bakool iyo Gedo gobollada hadda loo yaqaanno waxaa laga xukumi jirey Baardhere

Markaas jubbada sare waxay aheyd degmooyinka Baydhabo, Xuddur, Baardheere, Luuq iyo Buurhakabo.

1971-dii ayaa la magacaabay degmoiyin waxaa degmooyin qaatay bishii 6. 1971: 1. Rabdhuure 2. Waajid 3. Tiyeegloow Xuddur oo ah xarunta gobolka Bakool ee cusub sidaas Gobolku wuxuu ku noqday 4 degmo.qore aqoonyahan somaliyed mudane 

Arab ahmed Ibrahim

Koonfur- Waajid
Galbeed- Washaaqo 
Waqooyi- Baareey Itoobiya
Bari - Xuddur
Waqooyi Bari - Ceelbarde.

Deegaanada ay xuduuda la leedahay waxaa kamida:
Allamo, darmaajiid, qorofdhurwaa, dhamaajaaleey, dhax-xirleey, ceel-la-Helay, qoracleweyne, yeed, boodaan, wardhutileey, lagalaay, gubato, ceel ka-riigga, iwm.
Guddoomiyaha degmada rabdhuure ee maanta waa Cabdulaahi iidow.

By: DC
Dolo

Dolo waa magaalo ku taalo Koonfur Bari ee dalka Itoobiya.
magaalada waxee ka midtahay Dawlad Deegaanka Soomaalida, waxeena xuduud la leedahay wadanka Soomaaliya. Dolo waxaa degan dad gaaraayo ilaa 30,970 qof, dadka degan waa wada somali.

Itoobiya
Jasiiradaha Jubbada Hoose

Jasiiradaha Bajuun jasiirada koyoma ayaa ka mid ah Kuwa ugu weyn jasiiradaha dhaca gobolka jubbadda hoose Ee somalia

Magacyada jasiiradaha qaar 
 jasiiradaha jubada hoose (waxa ayku talaa meel ujirta 15 km magaalada saylac ee waqoyiga Soomaaliya)
 Buurgabo
Istanbuul
 [Jawaay]
 [Juula]
 [Kalbiyow]
 [Koyoma]
 [Kudhaa]
 [Kufaaye]
 [Madhawa]
 [raaskambooni]
 [fuuma]
 [Ceebaad]
 [Suqadara]
 [Samha]
 sacadadiin

Tixraac 

Gasiiradaha Soomaaliya

 juwaiyo jawaay
Af-Baraawe

Af-Baraawe waa luqad looga hadlo magaalada Baraawe iyo meelaha u dhow ee gobolka Shabeellaha Hoose. Luqaddani waa lahjad ka mid ah afka Sawaaxiliga. Af Baraawe waxaa ku hadlo reer Baraawe, oo iyaga neh yaqaaniin afka Soomaaliga. Afka Baraawe sida oo ku imaaday lama yaqaano, dad waxay leeyihiin waxoo ka imaaday Bortuqiiskii weeraray magaalada Baraawe, dadna waxay leeyihiin Carabtii qabsatay xeebaha gobolka Banaadir.

Lahjadaha looga hadlo Soomaaliya