maanka2/wikipedia-so huggingface dataset:
Gaajo

Kani waa maqaal ku saabsan gaajada. Qoraalo kale fiiri macluul, "abaar"Boga "baahi" halkan ayaa laga soo toosiyay.

Gaajo (; ) marka laga hadlayo siyaasada, caawimaada baniaadamnimo, iyo cilmiga bulshada, gaajada waxaa lagu sharaxaa xaalad qofku dareemo ah baahi cunto si u taageero shaqada unugyada jidhka. Sidoo kale waxaa lagu sharaxaa in gaajadu tahay cunto la'aan ama cunto yari taasi oo keenta nafaqodaro ku dhacda qofkaasi ugu dambeyntana keenta caafimaaddaro iyo geeri. Inta la ogyahay taariikhda, tan iyo waayo hore waxaa jiray tiro badan oo dad ah oo gaajo ku soo noola meelo badan oo aduunka ka mid ah.

Hadaba inta ugu badan, gaajada waxaa keena khalkhal ku yimaada silsilada cuntada taasi oo salka ku heeysa musiibo dabiici ah (sida daad, duufaano, abaaro, roob-la'aan, xanuuno iwm) ama musiibo dad samee ah (sida dagaal, cunoqabateyn, sicirbarar iwm). Wixii ka dambeeyay Dagaalkii Labaad ee Aduunka waxaa aad u horumaray wadano badan oo caalamka ah, sidoo kale waxaa la horumariyay aqoonta iyo teknoolojiyada beeraha iyo dhirta waxaana dowlado iyo ururo badan u xaglo xidheen tafiir goynta iyo ka hortaga gaajada aduunka; taasi oo keentay hoos udhac balaadhan oo laga gaadhay gaajada. Sidaas ay tahay wadano badan oo aduunka ah, gaar ahaan wadanada soo koraya, waxay ku guuldareeysteen ineey quudiyaan bulshooyinkooda, waxaana meelo badan laga helayaa dad aad u baahan oo gaajo iyo macaluul wehel u tahay.

Magac Ahaan
Inkastoo isticmaalka ugu badan ee ereyga gaajo yahay baahida cunto qof ama xayawaan u qabo; waxaa sidoo kale ereyga gaajo loo isticmaalaa magac ahaan. 

Tusaale ahaan, marka qof lagu tilmaamayo inuu yahay "bakhayl" (qof aan waxba bixin) waxaa lagu magacaabaa gaajo. Sidoo kale waxaa gaajo lagu magacaabaa dadka aan cunto badan cunin (ama haysan).

Guud ahaan, ereyga gaajo waxaa la xidhiidha haraad taasi oo ah baahida qof ama xayawaan (noole) u qabo biyo. Dadka iyo xayawaanku waxay noolaan karaa wakhti dheer ayagoo cunto cunin (gaajoonaya), laakiin biyo la'aan ma noolaan karaan wax ka badan maamlo dhowr ah.

Xalca
Runtii, Yehowah Ciise dib buu u soo nooleeyay oo wuxuu ka dhigay malaaʼig xoog weyn oo aan dhiman karin. Ciise xertiisu way arkeen markii uu samada aadayay.„Oo dhulka waxaa jiri doona hadhuudh badan xagga buuraha dushooda.” Cunto badan oo nafaqo leh: “Dhulku wuxuu soo saaray midhihiisii, waxaa ina barakayn doona Ilaah, oo ah Ilaaheenna qudhiisa.” Macnaha mustaqbalka: Qof kastaa wuxuu heli doonaa cunto badan oo caafimaad leh. Ma jiro qof seexan doona gaajo ama nafaqodarro - ma sii jiri doonto.

Qoraalo La Xidhiidha
Qaxooti
Ururka Cuntada iyo Dalaga
Hayada Cuntada Aduunka

Linkiyo Kale

World Food Programme | WFP
Action Against Hunger | ACF-USA
Action Against Hunger | ACF-UK
The Global Food Security and Nutrition Forum (FSN Forum) 
Ten Things you can do to Fight World Hunger  The Nation, 13 May 2009
United Nation 2007 report
Hunger Relief research on IssueLab

Tixraac

Qaramada MidoobayDad
Cunto
Ururada caalamiga ah
Wadan
Dhul
Liiska Hayadaha Qaramada Midoobay

Wakiilada Khaaska () sidoo kale loo yaqaano Hay'ad Khaas waa ururo wakiil iskeed isku maamusha kuwaasi oo hoostaga Qaramada Midoobay iyo midba kooxda ay ku xidhan tahay ee dhaqaale iyo saamiyad la wadaagto iyo shaqo intaba. Inta ugu badan hayadaha u adeega Qaramada Midoobay waxay si toos ah ama dadban u hoostegaa xafiiska Golaha Dhaqaalaha iyo Bulshada Qaramada Midoobay halkaasi oo ay warbixin siiyaan ama ka warqaataan Xoghayaha Guud ee Waaxda Iskuxidhka. Wakiilada khaaska ah waxay iskugu jiraan kuwo ay abuurtey Qaramada Midoobay iyo kuwo ururo kale sameeyeen laakiin waxay dhamaan ku shaqeeyaan nidaamka Qaramada Midoobay kaasi oo saldhig u yahay Dastuurka Qaramada Midoobay.
Wakhti xaadirkan (2015) guud ahaan waxay Qaramada Midoobay leedahay 15 haayadood khaas ah kuwaasi oo qabta shaqooyin kala duwan ayagoo matalata Qaramada Midoobay. 

Hadaba 15ka wakiil khaaska ahi waa kuwan:

Ururka Cuntada iyo Dalaga (FAO)

Ururka Cuntada iyo Dalaga Qaramada Midoobay (, loo soo gaabiyo: (FAO); ) waa wakiil khaaska ah Qaramada Midoobay kaasi oo hogaamiya dadaalka ka hortaga iyo cidhibtirka gaajada aduunka. Hayadani waxay si siman ugu adeegtaa wadanada horumaray iyo kuwa soo koraya, waxayna ka shaqeeysaa in si cadaalad ah umaduhu u qeeybsadaan kheyraadka isla markaana galaan heshiisyo loo dhan yahay. Intaas waxaa dheer, hayada Cuntada iyo Dalaga (beeraha) waxay wadano badan oo caalamka ah ka caawisaa (xag aqoon iyo talobixin) horumarinta beeraha, keymaha iyo kheyraadma kaluumaysiga si markaa shacabku u helaan cuntooyin nafaqo leh isla markaana amaan ah.

ICAO

Ururka Adeega Duulista Caalamiga () waa hayad khaas u qaabishan Qaramada Midoobay Gaadiidka Diyaaradaha Rayidka ah. Astaanta ururkan waa I C A O oo laga soo gaabiyay magaca.
Waxaa la sameeyey 4 Abril, 1947 waxaa xarunta uguwayn kutaalaa wadanka Kanada, shaqadeeduna waxa ay tahay habaynta iyo iskudubaridka howlaha duulimaadyada si looga nabadgalo dhibaato ka dhacda howlaha duulimaadyada.

Liiska Dhamaan Hayadaha

Wakiilada QM iyo Ururo La Xidhiidha

Qoraalo La Xidhiidha
Qaramada Midoobay
Bankiga Aduunka
Ururka Caafimaadka Aduunka
Hayada Cuntada Aduunka
UNESCO
UNICEF
ICAO
WHO
WFP

Linkiyo La Xidhiidha
 UN official site
 Flow chart of the UN system

Tixraac

Qaramada MidoobaySiyaasad
Ururada caalamiga ah
Wadan
Dhul
Golaha Kalsoonida Qaramada Midoobay

Golaha Kalsoonida Qaramada Midoobay (, loo soo gaabiyo: (UNTC); ) waa xubin ka mid ah xubnaha ugu muhiimsan Qaramada Midoobay taasi oo loo sameeyay si ay u caawiso maamulka iyo gacan ku haynta deegaanada lagu aaminay Qaramada Midoobay. Sidoo kale ula jeedada ururku wuxuu ahaa inuu gacan ka geysto maamulida deegaanada aan weli madaxbanaanida qaadan isla markaana hoostegin wadanadii gumeystaha, iyo inuu ilaaliyo xidhiidhka iyo nabada caalamiga ah.

Si kastaba ha ahaatee, Dagaalkii Labaad ee Aduunka wixii ka dambeeyay waxaa deegaano badan noqdeen wadano xor ah taasi oo meesha ka saartey farogelintii iyo maamulkii Golaha Kalsoonida Qaramada Midoobay.

Qoraalo La Xidhiidha
Qaramada Midoobay
Bankiga Aduunka
Ururka Caafimaadka Aduunka
Hayada Cuntada Aduunka
UNESCO
UNICEF
ICAO
WHO
WFP

Linkiyo Kale

 Homepage of the UN Trusteeship Council
 UN Decolonization page

Tixraac

Qaramada MidoobaySiyaasad
Ururada caalamiga ah
Wadan
Dhul
Ururka Shaqaalaha Aduunka

Kani waa maqaal ku saabsan hayada shaqaalaha QM. Qoraalo kale fiiri Hayadaha Qaramada Midoobay."Boga "ILO" halkan ayaa laga soo toosiyay.

Ururka Shaqaalaha Aduunka ee Qaramada Midoobay (, loo soo gaabiyo: (FAO); ) waa xubin ka mid ah wakiilada Qaramada Midoobay taasi oo ka shaqeeysa arimaha shaqaalaha, gaar ahaan heerka shaqaalaha caalamka, ilaalada bulshada, iyo fursad shaqo oo siman dhamaan dadka (shaqaaleysiin cadaalad ah). 

Ururka Shaqaalaha Aduunka waxaa loo soo gaabiyaa ILO waxaana xubin ka ah 186 wadan: taasi oo ah 185 ka mid ah 193 wadan ee xubnaha Qaramada Midoobay iyo gasiiradaha Kook.

Sanadkii 1969, ururkan waxaa la gudoonsiiyay bilada Nobel Peace Prize taasi oo u ku mutaystay kaalinta lixaadka leh ee uu ka geeystay horumarinta nabada, shaqooyin fiican iyo cadaalada sinaan ah dhamaan shaqaalaha, iyo gargaarida caawimo ee wadanada soo koraya.

Qoraalo La Xidhiidha
Qaramada Midoobay
Bankiga Aduunka
Ururka Caafimaadka Aduunka
Hayada Cuntada Aduunka
UNESCO
UNICEF
ICAO
WHO
WFP

Linkiyo Kale

 
 The International Training Centre of the ILO
 Nobel Peace Prize 1969 for the ILO

Tixraac

Qaramada MidoobaySiyaasad
Ururada caalamiga ah
Wadan
Dhul
Gudida Sare Qoxootiga Qaramada Midoobay

Kani waa qaxooti waa maqaal ku saabsan hayada qoxootiga  QM. Qoraalo kale fiiri Hayadaha Qaramada Midoobay. Haku khaldin "UNHRC"
''"Boga "UNHCR" halkan ayaa laga soo toosiyay.

Gudida Sare Qoxootiga Aduunka ee Qaramada Midoobay (, loo soo gaabiyo: (UNHCR); ) sidoo kale loo yaqaano Wakaalada Qoxootiga QM,  waa xubin ka tirsan wakaaladaha khaaska ee Ururka Qaramada Midoobay taasi oo shaqadeedu tahay ineey difaacdo iyo caawiso qoxootiga meel kasta ooy joogaan, ayadoo tixgelinaysa codsiga dowlad ama Qaramada Midoobay lafteeda. Hayadani waxay qoxootiga ka caawisaa dib u dejinta, taageerida nolosha barakacayaasha, badbaadinta dadka halista ku jira, dejinta qoxooti wadan kale iyo u raadinta magangelyo.

Hayada Qoxootiga Aduunka waxaa u saldhig ah magaalada Janiifa, wadanka Iswiserland waxayna xafiisyo muhiim ah ku leedahay dhamaan qaaradaha aduunka.
Sidoo kale hayadani waxay ka tirsan tahay Kooxda Horumarka Qaramada Midoobay. Wakhtiyadii 1954 iyo 1981 hayada UNHCR waxay tiraba labo jeer ku guuleysatey abaalmarinta Nobel Peace Prize.

Taariikh

Qoraalo La Xidhiidha
Qaramada Midoobay
Bankiga Aduunka
Ururka Caafimaadka Aduunka
Hayada Cuntada Aduunka
UNESCO
UNICEF
ICAO
WHO
WFP

Linkiyo Kale

UNHCR's "Refworld" refugee document and news web site
Bottled Water Program in Support of the UNHCR 
News from UNHCR official website
"Basic facts" from official website
Measuring Protection by Numbers, Report from official website
United Nations Rule of Law: The United Nations High Commissioner for Refugees 
History of the United Nations – UK Government site
"Who is a Refugee and who is not – the Crisis of Identity as a Challenge to Protection" 
USCRI's Campaign to End Refugee Warehousing 
USCRI's joint Statement Calling for Solutions to End the Warehousing of Refugees 
"Prisons of the Stateless: The Derelictions of UNHCR" by Jacob Stevens
Nine Million
EarthWater

Tixraac

Qaramada MidoobaySiyaasad
Ururada caalamiga ah
Wadan
Dhul
Barnamijka Horumarka Qaramada Midoobay

Kani waa maqaal ku saabsan hayada horumarka QM. Qoraalo kale fiiri Hayadaha Qaramada Midoobay. Haku khaldin "UNDPI""Boga "UNDP" halkan ayaa laga soo toosiyay.

Barnaamijka Horumarka Qaramada Midoobay (, loo soo gaabiyo: (UNDP); ) waa shabakada horumarka Ururka Qaramada Midoobay.
Waxa fadhi u ah magaalada New York, wadanka Maraykanka; howlaha ugu muhiimsan ee hayada UNDP qabato waxaa ka mid ah u ololeynta isbedel waxtar leh iyo xidhiidhinta wadanada iyo aqoonta (sida horumarinta waxbarashada iyo aqoonta). Sidoo kale, hayadani waxay ka caawisaa wadanada iyo bulshooyinka ineey helaan waayoaragnimo aqooneed iyo kheyraadka lagu caawin karo dadka si eey horumar u gaadhaan. Waxay bixisaa siminaaro, tabobaro, aqoon korodhsi qurbaha ah (scholarship), agab teknooloji iyo waxyaabaha kale ee muhiimka ah.

Si kastaba ha ahaate, hayada UNDP waxay hoostagtaa gudida talada xafiiska Golaha Sare Qaramada Midoobay, kaasi oo ah xafiiska sadexaad ee ugu awooda badan Ururka Qaramada Midoobay, waxa ka horeeya kaliya Xoghayaha Guud iyo ku xigeenka Xoghayaha Guud.

Qoraalo La Xidhiidha
Qaramada Midoobay
Bankiga Aduunka
Ururka Caafimaadka Aduunka
Hayada Cuntada Aduunka
UNESCO
UNICEF
ICAO
WHO
WFP

Linkiyo Kale

 Official UNDP web site
 Official UNDP job site
 Official UNDP Twitter Stream
 Official UNDP Facebook Page
 Official UNDP LinkedIn Page
 Official UNDP Instagram Account
 Official UNDP Google Plus Page
 UNDP for Beginners .
 United Nations Rule of Law: United Nations Development Programme 

 Declaration on Social Progress and Development
 UNDP Europe and CIS 
 Twitter Europe and CIS Stream
 Knowledge Pilot Platform for Latin America and the Caribbean 
 / UNDP International Policy Centre for Inclusive Growth

Tixraac

Qaramada MidoobaySiyaasad
Ururada caalamiga ah
Wadan
Dhul
Wakaalada Awooda Atomik Aduunka

Kani waa maqaal ku saabsan hayada awooda nukliyeerka QM. Qoraalo kale fiiri Hayadaha Qaramada Midoobay. Haku khaldin"Boga "IAEA" halkan ayaa laga soo toosiyay.

Wakaalada Awooda Atomik Aduunka (, loo soo gaabiyo: (IAEA); ) waa urur caalami ah oo ka shaqeeya isla markaana dhiirigeliya isticmaalka awood nukliyeer amaan ah oon cidna halisgelin kari, iyo in laga maarmo (tanaasulo) haysashada hub nukliyeer oo loo isticmaali karo awood ciidan (milatary power)

Ururkan IAEA waxaa la aasaasay 29 Luuliyo 1957, ayadoon cidina ka war qabin. Hadab inkastoo ururkan la aasaasay si madax banaan ka dib markii wadano dhowr ahi heshiiska saxeexeen, wuxuu maanta si toos ah u hoostagaa isla markaana warbixin siiyaa Golaha Sare Qaramada Midoobay iyo Golaha Amniga.

Guud ahaan ururka IAEA waxaa xaruntasare ku leeyahay magaalada Fiyeena ee wadanka Austriya. Sidoo kale wuxuu labo xafiis oo khaas ah ky leeyahay magaalada Toronto, Kanada, iyo Tokyo, Jabaan. Ururkani wuxuu kormeera isla markaana ilaaliyaa isticmaalka awood nukliyeer oo looga faa'iideysto si aan waxyeelo u lahayn dadka iyo deegaanka.

Qoraalo La Xidhiidha
Qaramada Midoobay
Bankiga Aduunka
Ururka Caafimaadka Aduunka
Hayada Cuntada Aduunka
UNESCO
UNICEF
ICAO
WHO
WFP

Ku saabsan Qaramada Midoobay

Linkiyo Baxsan
 IAEA website
 NUCLEUS – The IAEA Nuclear Knowledge and Information Portal
 Official IAEA YouTube channel
 In Focus : IAEA and Iran
 IAEA Bulletin 
 Agreement on the Privileges and Immunities of the International Atomic Energy Agency, 1 July 1959
 A Pictorial History of "Atoms for Peace", ISBN 978-92-0-103807-4
 IAEA Department of Technical Cooperation website
 Programme of Action for Cancer Therapy (PACT) – Comprehensive Cancer Control Information and Fighting Cancer in Developing Countries

The Woodrow Wilson Center's Nuclear Proliferation International History Project

Tixraac

Qaramada MidoobaySiyaasad
Ururada caalamiga ah
Wadan
Dhul
Xoghayaha Guud Qaramada Midoobay

''Maqaalkani wuxuu ku saabsan yahay madaxda Golaha Xoghaynta QM. Haku khaldin Madaxweyne Golaha Sare Qaramada Midoobay

Xoghayaha Guud Qaramada Midoobay () waa hogaanka sare ee Xoghaynta Qaramada Midoobay, qeyb ka mid ah xubnaha ugu muhiimsan Qaramada Midoobay. Sidoo kale Xogahaya Guud ee Qaramada Midoobay waa afhayeenka iyo hogaanka guud ee Qaramada Midoobay.

Wakhti xaadirkan waxaa Xoghaye Guud ka ah Qaramada Midoobay Ban Ki-moon oo u dhashay wadanka Koonfur Kuuriya, kaasi oo xafiiska ku wareegay horaantii bishii Janaayo 2007.  Jaale Banki Moon wuxuu xilku ka dhamaaday 31 Diisambar 2011, waxaana si muran la'aan au dib loogu doortay mar labaad 21 June 2011. 

Hadaba Banki Moon wuxuu xilku ka dhamaanayaa Diisambar 21, 2016ka, wakhtigaasi oo doorasho loo qaban doono cida xilka la wareegi doonta, maadaama mar sadexaad aan loo cusboonaysiin doonin sida uu dhigayo Dastuurka Qaramada Midoobay.

Qoraalo La Xidhiidha

 Ururka Caafimaadka Aduunka
 Hayada Cuntada Aduunka
 Qaramada Midoobay
 Bankiga Aduunka

 UNESCO
 UNICEF
 ICAO
 WHO
 WFP
 IMF

Linkiyo Kale
 UN Secretary-General webpage
 How is the Secretary-General appointed?
 Global Policy Forum – UN Secretary-General
 Report on the process of appointing a new Secretary-General
 Who Will be the Next Secretary-General? (website on the 2006 campaigns)
 UNSGselection.org

Tixraac

Qaramada MidoobaySiyaasad
Ururada caalamiga ah
Wadan
Dhul
Ban Ki-moon

''Kani waa maqaal ku saabsan xoghayaha QM. Qoraalo kale fiiri Xoghaynta Qaramada Midoobay

Ban Ki-moon (Af-Kuuriyaan: 반기문; Af-Hanja: 潘基文; ) (dhashay 13 Juun 1944) waa siyaasi iyo hogaamiye u dhashay wadanka Koonfur Kuuriya kaasi oo wakhti xaadirkan ah hogaankii sideedaad ee xil ka qabta Golaha Xoghaynta ee Qaramada Midoobay.

Xilka Qaramada Midoobay

Mudane Banki Moon waa Xoghayaha Guud Qaramada Midoobay jagadaasi oo ah hogaanka sare ee Xoghaynta Qaramada Midoobay, qeyb ka mid ah xubnaha ugu muhiimsan Qaramada Midoobay. Sidoo kale Xogahaya Guud ee Qaramada Midoobay waa afhayeenka iyo hogaanka guud ee Qaramada Midoobay.

Wakhti xaadirkan waxaa Xoghaye Guud ka ah Qaramada Midoobay Ban Ki-moon oo u dhashay wadanka Koonfur Kuuriya, kaasi oo xafiiska ku wareegay horaantii bishii Janaayo 2007.  Jaale Banki Moon wuxuu xilku ka dhamaaday 31 Diisambar 2011, waxaana si muran la'aan au dib loogu doortay mar labaad 21 June 2011. 

Hadaba Banki Moon wuxuu xilku ka dhammaanayaa Diisambar 21, 2016ka, wakhtigaasi oo doorasho loo qaban doono cida xilka la wareegi doonta, maadaama mar sadexaad aan loo cusboonaysiin doonin sida uu dhigayo Dastuurka Qaramada Midoobay.

Qoraalo La Xidhiidha
Qaramada Midoobay
Bankiga Aduunka
Ururka Caafimaadka Aduunka
Hayada Cuntada Aduunka
UNESCO
UNICEF
ICAO
WHO
WFP

Linkiyo Kale
 UN Secretary-General webpage
 How is the Secretary-General appointed?
 Global Policy Forum – UN Secretary-General
 Report on the process of appointing a new Secretary-General
 Who Will be the Next Secretary-General? (website on the 2006 campaigns)
 UNSGselection.org

Tixraac

Qaramada MidoobaySiyaasad
Ururada caalamiga ah
Wadan
Dhul
Xoghaynta Qaramada Midoobay

Kani waa maqaal ku saabsan golaha xoghaynta QM. Qoraalo kale fiiri Waaxyaha Qaramada MidoobayHaku khaldin Xoghayaha Guud Qaramada Midoobay

Golaha Xoghaynta Qaramada Midoobay (; ) waa xubin ka mid ah lixda waaxood ugu muhiimsan Qaramada Midoobay kuwaasi oo kala Golaha Sare; (t) Golaha Amnigal; (j) Golaha Dhaqaalaha iyo Bulshada; (x) Golaha Kalsoonida (waaxdani ma shaqeeyso hada); iyo (kh) Maxkamada Cadaalada Caalamiga.  Hadaba Golaha Xoghayntu waa waaxda talogoynta Ururka Qaramada Midoobay.

Golaha Xoghayntu waxaa horsocda Xoghayaha Guud kaasi oo qabta shaqo aad u muhiim ah, sida go'aan goynta, diyaarinta qorshooyinka ururka iyo isku xidhka dhamaan waaxyaha Qaramada Midoobay.

Xoghayaha Guud
Jagada Xoghayaha Guud waa hogaanka sare ee Golaha Xoghaynta Qaramada Midoobay, qeyb ka mid ah xubnaha ugu muhiimsan Qaramada Midoobay. Sidoo kale Xogahaya Guud ee Qaramada Midoobay waa afhayeenka iyo hogaanka guud ee Qaramada Midoobay.

Wakhti xaadirkan waxaa Xoghaye Guud ka ah Qaramada Midoobay Ban Ki-moon oo u dhashay wadanka Koonfur Kuuriya, kaasi oo xafiiska ku wareegay horaantii bishii Janaayo 2007.  Jaale Banki Moon wuxuu xilku ka dhamaaday 31 Diisambar 2011, waxaana si muran la'aan au dib loogu doortay mar labaad 21 June 2011. 

Guud ahaan Ururka Qaramada Midoobay waxaa soo maray sideed xoghaye oo ka soo jeeda qaarado kala duwan ee caalamka.

Xoghayaha Hada Talada Haya

Ban Ki-moon (Af-Kuuriyaan: 반기문; Af-Hanja: 潘基文; ) (dhashay 13 Juun 1944) waa siyaasi iyo hogaamiye u dhashay wadanka Koonfur Kuuriya kaasi oo wakhti xaadirkan ah hogaankii sideedaad ee xil ka qabta Golaha Xoghaynta ee Qaramada Midoobay. 

Mudane Banki Moon waa Xoghayaha Guud Qaramada Midoobay jagadaasi oo ah hogaanka sare ee Xoghaynta Qaramada Midoobay, qeyb ka mid ah xubnaha ugu muhiimsan Qaramada Midoobay. Sidoo kale Xogahaya Guud ee Qaramada Midoobay waa afhayeenka iyo hogaanka guud ee Qaramada Midoobay.

Wakhti xaadirkan waxaa Xoghaye Guud ka ah Qaramada Midoobay Ban Ki-moon oo u dhashay wadanka Koonfur Kuuriya, kaasi oo xafiiska ku wareegay horaantii bishii Janaayo 2007.  Jaale Banki Moon wuxuu xilku ka dhamaaday 31 Diisambar 2011, waxaana si muran la'aan au dib loogu doortay mar labaad 21 June 2011. 

Hadaba Banki Moon wuxuu xilku ka dhamaanayaa Diisambar 21, 2016ka, wakhtigaasi oo doorasho loo qaban doono cida xilka la wareegi doonta, maadaama mar sadexaad aan loo cusboonaysiin doonin sida uu dhigayo Dastuurka Qaramada Midoobay.

Qoraalo La Xidhiidha
Ururka Caafimaadka Aduunka

Hayada Cuntada Aduunka
Qaramada Midoobay
Bankiga Aduunka

UNESCO
UNICEF
ICAO
WHO
WFP

Linkiyo Kale

 UN Secretariat
 Kofi Annan: strengthening the United Nations, in larger freedom, 21 March 2005.
 United States Department of State – UN Division
 The Four Nations Initiative
 UNSGselection.org

Tixraac

Qaramada MidoobaySiyaasad
Ururada caalamiga ah
Wadan
Dhul
Xuquuqda dadka

Kani waa maqaal ku saabsan dadka xaqa dadka. Maqaalo kale fiiri Taariikhda Xuquuqda AadamahaBoga "Xuquuqda Aadamaha" halkan aya laga soo toosiyay.

[[File:English_Bill_of_Rights_of_1689.jpg|thumb|Sharciga Xuquuqda (1689)]]

Xuquuqda Aadamaha (; ) marka la tixraacayo sharciga, xuquuqda dadku, waa xoriyada qofka ee nafsada, maalka, diinta, jinsiga, fikrada, taageerida, isirka, wadanka iyo guud ahaan jiritaanka qof xor ah. Intaas waxaa dheer xuquuqda aadamuhu waa fikrada in dadku siman yahay dhamaantoodna xaq leeyihiin:
Dhamaan dadku waxay ku dhasheen xoriyad iyo sharaf isku mid ah, waxayna leeyihiin xaq.
Sida uu dhigayo Maqaalka 1aad Qaramada Midoobay ee Xuquuqda Dadka Caalamiga (UDHR)

Hadaba maanta qodobada xoriyada dadka waa mid ay ilaaliyaan sharciyada wadanada iyo sharciyada caalamiga ahi.
Sidoo kale xuquuqdaasi waxaa loo yaqaanaa  kuwo caalami ah,'' sababtoo ah waa kuwo qof kasta xaq u leeyahay ayadoon la fiirinaynin midabka, qolada, diinta, wadaniyada, da'da, jinsiga (sidoo kale xuquuqda haweenka), fikirka siyaasadeed (ama fikrado kale noocay rabaan ha noqdeen), caqliga, naafonimada, iyo wixii kale ee la halmaala.

Qof kasta waxaas oo dhan ayuu leeyahay (iyo waliba xuquuq kale oo badan), waxaana macquul ahayn in qofka badh ka mid ah xuquuqdaasi loo diido, sida uu xusayo heshiiskan:
Dhamaan xuquuqda dadku waa mid siman, caalami ah (dhamaan dunida), mid la kala qeybin karin (ama badh laga tegi kari), waa mid isku xidhan oo qaraabo ah. Bulshada caalamku waa ineey ugu dhaqmaan xuquuqda dadka caalamiga ah si cadaalad iyo sinaan leh, taasi oo ku salaysan wanaag iyo xaqdhowr. Shirkii Xuquuqda Aadamaha Aduunka, Fiyeena, 1993

Taariikh

Fikrada ku saabsan xuquuqda dadka waxay asal ahaan ka soo jeedaa diimaha iyo cilmiga filosofiga.

Qoraalo La Xidhiidha
Qaramada Midoobay
Qoxooti
Ururka Caafimaadka Aduunka
Hayada Cuntada Aduunka
UNESCO
UNICEF
ICAO

Linkiyo Kale

 United Nations: Human Rights
 UN Practitioner's Portal on HRBA Programming  UN centralised webportal on the Human Rights-Based Approach to Development Programming
 Simple Guide to the UN Treaty Bodies  (International Service for Human Rights)
 Country Reports on Human Rights Practices U.S. Department of State.
 International Center for Transitional Justice (ICTJ)
 The International Institute of Human Rights
 IHRLaw.org

Tixraac

Qaramada MidoobaySiyaasad
Ururada caalamiga ah
Wadan
Dhul
Qoxooti
Dad
Nolol
Gaboow

Kani waa maqaal ku saabsan isbedal ku yimaada jidhka dadka. Maqaalo kale fiiri Geeri

Gaboow ( iyo ageing''; ) waa habka bayoloji ee jidhku isku bedelo intii mudo ah taasi oo keenta daciifnimo iyo ugu dambeynta geeri. Markaan tixraacno sharaxaada saynis ee gaboowgu waa koritaanka da'da xubnaha iyo unugyada jidhka dadka, xayawaanka iyo walax kale oo nool. Sidoo kale mararka qaar marka laga hadlayo Cilmiga Bulshada waxaa gaboowga loo isticmaalaa koox dad ah, sida badan koox dad da' weyn leh.

Marka laga hadlayo dadka, gaboowgu waa isbedel ku yimaada unugyada iyo xubnaha jidhka intii wakhti ah.

Qoraalo La Xidhiidha
 Da'
 Gaboow
 Noole
Nolol
Geeri
Jidh
Da'

Linkiyo Kale
Global AgeWatch Statistics on population ageing and life expectancy
HelpAge International and UNFPA (2012). Ageing in the 21st Century – A Celebration and A Challenge.

Tixraac

NooleXayawaan
Dad
Wadan
Dhul
Qoxooti
Dad
Nolol
Caqli

Kani waa maqaal ku saabsan caqliga. Boga "Garaad" halkan aya laga soo toosiyay

Caqli (; ) waxaa loo sharaxay noocyo badan kuwaasi waxaa sal u ah in caqligu yahay tayada qof ee fahanka, garaadka, xalinta, xasuusta, ogaanshaha, helitaanka, taxadirka, xidhiidhka, wax-barashada, dareenka, qorshaynta, abuurida iyo xalinta dhibaatooyinka.
Waxa laga yaabaa ineey qodobada lagu sharaxo caqligu ka badan yahay intani, laakiin guud ahaan dadka iyo xayawaanku weey ku kala duwan yihiin qodobadaas aan kor kusoo sheegnay.

Caqligu wuxuu ka mid yahay mowduucyada ugu badan ee aadka loo darso maanta, sidaas ay tahay weli ma jiraan isku afgarasho caalami ah oo ku saabsan qodobkaasi. Sidoo kale waxaa la darsaa caqliga xayawaanka; waxaa iyadna jirta Caqliyeda Khiyaaliga oo ah aaladaha dadku sameeyeen sida softwareka, koombuyuterka iwm.

Qoraalo La Xidhiidha
Nolol
Geeri
Jidh
Maskax

Horjeeda
Aqoondarro

Linkiyo Kale
 Are They “Intelligent”?
 Artificial Intelligence​—Is It Intelligent?
APA Task Force Examines the Knowns and Unknowns of Intelligence  - American Psychologist, February 1996
 The cognitive-psychology approach vs. psychometric approach to intelligence  - American Scientist
 History of Influences in the Development of Intelligence Theory and Testing 
  The Limits of Intelligence: The laws of physics may well prevent the human brain from evolving into an ever more powerful thinking machine
 A Collection of Definitions of Intelligence
(journal homepage)
(homepage)

Tixraac

NooleXayawaan
Dad
Wadan
Dhul
Qoxooti
Dad
Nolol
Naafo

Kani waa maqaal ku saabsan dadka naafada ah. Boga "curyaan" halkan aya laga soo toosiyay

Naafo (; ) waa kala dhinaanta iyo dhaawac wayn ee soo gaadha xubnaha, maskaxda, dareenka, garaadka, horumarka caqliga iyo isku darta dhamaantood. Naafadu kuma koobna muuqaalka jidhka oo kaliya, laakiin dareenka iyo maskaxda ayaa laga naafooba. Sidoo kale waxaa loo yaqaanaa Curyaan, naafadu waa mid dadka qaar ku soo dhashaan kuwo kalena noqdaan wakhtiga ay noolyihiin.

Ururka Caafimaadka Aduunka (loo yaqaano WHO) waxay naafada ku sharaxday:

„Naafadu waa dalad, midaasi oo kulmisa guud ahaan curyaanimada, laxaad la'aanta, dhaqdhaqaaq yarida, iyo awood la'aanta guud.
Laxaad la'aantu waa dhibaato ku timaada shaqada jidhka ama muuqaalka iyo xubno ka mid ah, kuwaasi oo joojiya wada shaqeeynta xubnaha kale isla markaana awood u waaya ineey si toos ah u shaqeeyaan. Naafonimadu waa mid waxyeelaysa wada-shaqeeynta iyo habsamida jidhka, taasi oo qofka ku ridaysa awood la'aan iyo taagdari.”

Guud ahaan, naafada waxaa soo hoosgala Itaala'aanta maskaxda, indho la'aanta, dhego la'aanta, lugo la'aanta, gacmo la'aanta, maskax xumida, xusuusla'aanta, faham la'aanta, khalkhalka, awood la'aan joogto ah, otismo iyo kuwo kale oo badan.

Intaas waxaa dheer, waxaa naafo noqonaya qofku haduu wakhtiyo hore curyaan soo ahaan jirey ama astaamo la wadaago koox naafo ah. 

Intaasi waxaa dheer qofku wuxuu naafo noqon karaa hadii uu beelo xubin ka mid ah laxaadka, tusaale ahaan hadii gacan ama lug qofka ka go'do wuxuu toos ugu biirayaa dadka naafada ah, maadaama jidhkiisii kala dhantaalan yahay.

Curyaan
Ereyga curyaan wax badan kama duwana naafo, wuxuu u taagan yahay qof laxaad la'; laakiin isticmaalka ereyga curyaan micno gaar ah ayuu sameeyaa, gaar ahaan Waqooyiga Soomaaliya. Guud ahaan naafo waxaa loo isticmaala dadka wax ka dhiman yihiin ama si uun u laxaad la' (ha noqoto il la'aan, dhego la'aan iwm); laakiin curyaan waa qof lugo la' ama gacmo la'.

Balanqaadyo diimeed 
Ilaah wuxuu ballanqaaday inuu dhowaan meesha ka saari doono cudur kasta iyo naafonimo kasta oo yar iyo weynba. Dhowaan dunida jannay noqon doontaa: Mar dambe ma jiri doonaan gaboobid, curyaannimo iyo dhimasho: “Oo kan halkaas deggan ma odhan doono, Waan bukaa.” Ilaahay “indhahooda ilmo kastuu ka tirtiri doonaa, oo dhimashona mar dambe ma jiri doonto, oo mar dambena ma jiri doonaan murug iyo oohin iyo xanuun toona.”

Qoraalo La Xidhiidha
Nolol
Geeri
Jidh
Maskax

Linkiyo Kale
 Naafo
Itaala'aanta maskaxda
 When Your Child Is Disabled

Tixraac

NooleXayawaan
Dad
Wadan
Dhul
Qoxooti
Dad
Nolol
Garaad

Garaad waa hoggaamiyaha reer daraawiish oo ah beelweyn oo ka tirsan beelaha soomaaliyeed ee ugu faca weyn uguna taariikh dheer Afrika. 

Garaadnimadu waa boqornimo lakala dhaxlo waxaana caan ku ah Beesha Si'iid Harti (reer darawiish).

dhaqan
Ururka Badaha Aduunka

Kani waa maqaal ku saabsan Ururka Badaha QM. Bogag kale fiiri "hay'adaha QM". Boga "IMO" halkan ayaa laga soo toosiyay

Ururka Badaha Caalamiga (; ) (loo soo gaabiyo IMO'') wakhtiyadii hore loo yaqaanay Ururka Talobixinta Badaha Dowladaha (Inter-Governmental Maritime Consultative Organization; IMCO) waa wakiilka khaaska Qaramada Midoobay u qaabilsan socdaalka maraakiibta iyo gooshitaanka badweynta caalamka. Sanadkii 1948 ayaa magaalada Jeniifa lagu aasaasay ururka IMO wuxuuna shaqo bilaabay toban sano ka dib, wakhtigaasi oo talaabada ugu horeeysay qaaday sanadkii 1959.

Taariikh

Qoraalo La Xidhiidha
Qaramada Midoobay
Bankiga Aduunka
Ururka Caafimaadka Aduunka
Hayada Cuntada Aduunka
UNESCO
UNICEF
ICAO
WHO
WFP

Linkiyo Madaxbanaan
 International Maritime Organization
 List of IMO member states on www.imo.org 
 IMO: What It Is(2001)
 Convention:
 status
 text 
 IMO moved to Piccadilly in 1970

Tixraac

Qaramada MidoobaySiyaasad
Ururada caalamiga ah
Wadan
Dhul
Cabsi

Kani waa maqaal ku saabsan dareenka. Boga "baqdin" halkan ayaan laga toosiyay

Cabsi (; ) waa dareen noolaha (dadka iyo xayawaanka) muujiyaan marka ay u arkaan in naftooda dhibaato soo gaadhayso. Dareenka cabsidu waxaa keena isbedel ku yimaada shaqada maskaxda taasi oo amar ku bixisa in halis'' soo waajahdey jidhka noolahaas. Qofka cabsanaya waxaa astaan u ah qaylo, orod, isqarin, oohin iyo wixii la mid ah.

Ilaahay doonistiisa waa binu'aadanku inay weligood dunida ku noolaadaan: Cabsi ma jiri doonto. Dadku si run ah bay u farxi doonaan.

Qoraalo La Xidhiidha
 Naxdin
 Oohin
 Baqdin

Tixraac

Dad
Caafimaad
Dareen
Xayawaan
Geed
Midho
Dad
Baasto

Kani waa maqaal ku saabsan nooc ka mid ah cuntada. Boga "pasta" halkan ayaan laga toosiyay

Baasto (; ) waa cuntoA Visit to Italy bisil oo asal ahaan ka soo jeeda wadanka Talyaaniga, taasi oo la aaminsan yahay in lagu isticmaali jirey ila sanadkii 1154. Baastadu waxaa laga sameeyaa midhaha firileyda ah oo la ridqay (burburiyay) ka dib lagu qasay ukun iyo biyo. Sidoo kale, baastadu waa mid dhaadheer, dhuuban, aad u jilicsan marka la kariyo.

Baastada, meelaha qaar looga yaqaano Baasto gaagaab, waa cunto ka mid ah raashinka dadku isticmaalaan maalin kasta, gaar ahaan waxaa baastada la isticmaalaa cashada iyo qadada. Sidoo kale, waxaa jira noocyo badan oo baasto ah, taasi oo leh midabo kala duwan, dhadhan iyo nafaqo kala duwan. Farqiga baastada waxaa keeni kara midhaha iyo waxyaabaha laga sameeyay.

Baasto Soomali

Si la mid ah shacabka caalamka, bulshada Soomaalidu waxay isticmaalaan noocyada kala duwan ee baastada. Inta ugu badan waxaa la cunaa baastada wakhtiga qadada iyo cashada, laakiin wakhtiyadu intaas kuma koobna. Jaadyada baastada ee deegaanada Soomaalida ku caanka ah waxaa ka mid ah baasto iskudhax karis iyo baasto iyo suugo''.

Jaadyada

Baasto Cusub

Bastada cusub waa mid ka samaysan midho feresh ah taasi oo lagu diyaariyo xaafadaha ama deegaanada lagu isticmaalayo. Baastada noocan ah waxaa inta ugu badan laga sameeya daqiiq cusub oo lagu xashay ukun iyo xawaash fudud.

Baasto Qalalan

Baastada qalalan waa nooca lagu diyaariyo wershadaha sababtoo ah waxaa mashiino lagu sameeyaa wax badan oo loogu talogalay baayacmushtar iyo ganacsi. Sida badan laguma daro ukun, laakiin waxaa laga yaaba in noocyo ka mid ah lagu daro waxyar oo ukun ah.

Muuqaalka

Qoraalo La Xidhiidha
 Bariis
 Makaroone
 Suugo

Linkiyo Banaanka
 Cooking Spaghetti Giulia’s Way
National Museum of Pasta Foods – Rome, Italy  
Pasta Facts

Tixraac

Firiley
Caafimaad
Cunto
Dhir
Geed
Midho
Dad

Beeraha
Beer
Juqraafi
Makaroone

Kani waa maqaal ku saabsan nooc ka mid ah cuntada. Boga "baasto makarone" halkan ayaan laga toosiyay

Makaroone (; ; loogu dhawaaqo: ) waa nooc ka mid ah baastada qalalan kaasi oo leh qaab dhuuban oo wareegsan isla markaana gaaban. Sidoo kale, makaroonahu waa cunto diyaar ah oo asal ahaan ka soo jeeda wadanka Talyaaniga, taasi oo la aaminsan yahay in lagu isticmaali jirey ila sanadkii 1154. Makaroonaha waxaa laga sameeyaa midhaha firileyda ah oo la ridqay (burburiyay) ka dib lagu qasay jiis (cheese) iyo biyo. Makaroonuhu wuxuu kaga duwan yahay noocyada kale ee baastada waxaa ka mid ah dhererka, iyo waxyaabaha laga sameeyo. 

Makaroonaha, meelaha qaar looga yaqaano Baasto gaagaab, waa cunto ka mid ah raashinka dadku isticmaalaan maalin kasta, gaar ahaan waxaa baastada la isticmaalaa cashada iyo qadada. Sidoo kale, waxaa jira noocyo badan oo baasto ah, taasi oo leh midabo kala duwan, dhadhan iyo nafaqo kala duwan. Farqiga baastada waxaa keeni kara midhaha iyo waxyaabaha laga sameeyay.

Dadka Soomaalida

Si la mid ah shacabka caalamka, bulshada Soomaalidu waxay isticmaalaan noocyada kala duwan ee baastada. Inta ugu badan waxaa la cunaa baastada wakhtiga qadada iyo cashada, laakiin wakhtiyadu intaas kuma koobna. Noocyada baastada ee deegaanada Soomaalida ku caanka ah waxaa ka mid ah baasto iskudhax karis iyo baasto iyo suugo''.

Noocyada

Baasto Cusub

Bastada cusub waa mid ka samaysan midho feresh ah taasi oo lagu diyaariyo xaafadaha ama deegaanada lagu isticmaalayo. Baastada noocan ah waxaa inta ugu badan laga sameeya daqiiq cusub oo lagu xashay ukun iyo xawaash fudud.

Baasto Qalalan

Baastada qalalan waa nooca lagu diyaariyo wershadaha sababtoo ah waxaa mashiino lagu sameeyaa wax badan oo loogu talogalay baayacmushtar iyo ganacsi. Sida badan laguma daro ukun, laakiin waxaa laga yaaba in noocyo ka mid ah lagu daro waxyar oo ukun ah.

Muuqaalka

Qoraalo La Xidhiidha
 Bariis
 Makaroone
 Suugo

Linkiyo Banaanka
Cooking Spaghetti Giulia’s Way

National Museum of Pasta Foods – Rome, Italy 
Pasta Facts

Tixraac

Firiley
Caafimaad
Cunto
Dhir
Geed
Midho
Dad

Beeraha
Beer
Juquraafi
Buskud

Kani waa maqaal ku saabsan nooc ka mid ah cuntada fudud. 

Buskud (; ) waa cunto la dubay oo ka samaysan daqiiq. Sidoo kale buskudku waa cunto fudud  bisil.
Guud ahaan waxaa jira noocyo badan oo buskud ah kuwaasi oo ku kala duwan dhadhanka, midabka iyo qaabka.

Buskud Soomaali

Si la mid ah shacabka caalamka, bulshada Soomaalidu waxay sameeyaan noocyo kala duwan oo buskud ah, kaasi oo lagu isticmaalo xaafadaha iyo ganacsi ahaanba. Inta ugu badan waxaa la cunaa buskudka waxaa la cunaa wakhtiyada xafladaha, aroosyada iyo dabaaldega, inkastoo la cuni karo wakhti kasta.

Muuqaalka

Qoraalo La Xidhiidha

 Canjeero
 Loos
 Khudaar
 Midho

Linkiyo Banaanka
Video: "Baking Biscuits" , The Martha Stewart Show'', 3 June 2008
Buttermilk Biscuits Recipe Video

Tixraac

Firiley
Caafimaad
Cunto
Dhir
Geed
Midho
Dad

Beeraha
Beer
Juqraafi
Suugo

Kani waa maqaal ku saabsan nooc ka mid ah cuntada. 

Suugo (; ) waa nooc ka mid ah cuntada taasi oo inta badan lagu kor daro bariiska, baastada, makaroonaha, canjeerada, rootida, sabaayada, malawaxa iyo wixii la mid ah. Sida la ogyahay suugadu waxay ka sameysan tahay khudaar, saliid, hilib, xawaash, milix iyo biyo la isku kariyay.
Suugadu waa dareere mararka qaar khafiif ah, jaamud ama dhexdhexaad ah.
Sidoo kale, suugada waxaa la cunaa inta ay kulushay, laakiin meelaha qaar waxaa la isticmaalaa suugo qaboow.
Dadka khabiirka ku ah cuntada waxay diyaariyaan noocyo badan oo suugo ah, taasi oo leh midabo iyo dhadhan kala duwan. Marka la diyaarinayo suugada waxyaabaha la iskudaro ayaa inta ugu badan si xirfad leh loo kululeeyaa ka dib lagu daraa xawaash udgoon ka dhiga.

Dadka Soomaalida

Si la mid ah shacabka caalamka, bulshada Soomaalidu waxay isticmaalaan noocyada kala duwan ee suugada. Inta ugu badan waxaa la cunaa suugada wakhtiga quraaca, qadada iyo cashada, laakiin wakhtiyadu intaas kuma koobna. Noocyada suugada ee deegaanada Soomaalida ku caanka ah waxaa ka mid ah suugo cas iyo suugo cad''. Dadka Soomaalidu waxay suugada ka diyaariyaan hilib, khudaar, milix, saliid, biyo iyo xawaash kuwaasi oo si xirfad leh loo karkariyo ilaa ay gaadho heer nooca loogu talogalay ah.

Noocyo kala duwan

Muuqaalka

Suugada iyo Cuntooyin Kale

Qoraalo La Xidhiidha
 Bariis
 Makaroone
 Suugo
 Waslad

Linkiyo Banaanka

National Museum of Pasta Foods – Rome, Italy 
Pasta Facts – Facts about pasta

Tixraac

Firiley
Caafimaad
Cunto
Dhir
Geed
Midho
Dad

Beeraha
Beer
Juquraafi
Waslad

Kani waa maqaal ku saabsan nooc ka mid ah cuntada. Qoraalo kale fiiri Xaniid

Waslad (; ) waa nooc ka mid ah hilibka xoolaha, gaar ahaan hilibka laga jaro garabka, jeeniga, lugta, dhabarka iyo meelaha leh jiidh saafi ah. Sidoo kale wasladu waa hilibka laga gooyo muruqa xoolaha kaasi oo leh waxyar oo baruur ah, laakiin inta badan jiidh saafi ah. Waslada waxaa laga diyaariyaa hilibka lo'da, geela, adhiga iyo doofaarka. Hilibka kaluunka iyo digaaga iyo shimbiraha laga sameeyn karo waslada.

Hilibka waslada marka la dubo (dab lagu shiilo) waxaa loo yaqaanaa xaniid. Sidoo kale, waslada waxaa laga diyaariyaa maraqa iyo suugada. 
Si taasi ka duwan, wadanada caalamka meelo badan waxaa waslada loo yaqaana hilib shiilan oo laga ilaaliyay biyaha kaasi oo laga sameeyay noocyo kala duwan oo xoolo ah. Retrieved on 23rd December 2014.

Dadka Soomaalida

Si la mid ah shacabka caalamka, bulshada Soomaalidu waxay isticmaalaan noocyada kala duwan ee waslada. Inta ugu badan waxaa lagu darsadaa cuntooyinka wakhtiga quraaca, qadada iyo cashada, laakiin wakhtiyadu intaas kuma koobna. Noocyada wasladu ee deegaanada Soomaalida ku caanka ah waxaa ka mid ah xaniidka iyo waslada cad''. Dadka Soomaalidu waxay waslada ku diyaariyaan hilib, khudaar, milix, saliid, biyo iyo xawaash kuwaasi oo si xirfad leh loo karkariyo ilaa ay gaadho heer nooca loogu talogalay ah.

Noocyo kala duwan

Muuqaalka

Qoraalo La Xidhiidha
 Bariis
 Makaroone
 Suugo
 Xaniid

Linkiyo Banaanka
 “When Serving Beef . . .”
National Museum of Pasta Foods – Rome, Italy 
Pasta Facts – Facts about pasta

Tixraac

Firiley
Caafimaad
Cunto
Dhir
Geed
Midho
Dad

Beeraha
Beer
Juquraafi
Xaniid

Kani waa maqaal ku saabsan nooc ka mid ah cuntada. Qoraalo kale fiiri waslad

Xaniid (; ) waa hilibka waslada marka lagu shiilo dab kali ah. Sidoo kale xaniidku waa nooc ka mid ah hilibka xoolaha, gaar ahaan hilibka laga jaro garabka, jeeniga, lugta, dhabarka iyo meelaha leh jiidh saafi ah. Sidoo kale wasladu waa hilibka laga gooyo muruqa xoolaha kaasi oo leh waxyar oo baruur ah, laakiin inta badan jiidh saafi ah. Waslada waxaa laga diyaariyaa hilibka lo'da, geela, adhiga iyo doofaarka. Hilibka kaluunka iyo digaaga iyo shimbiraha laga sameeyn karo waslada.

Hilibka waslada marka la dubo (dab lagu shiilo) waxaa loo yaqaanaa xaniid. Sidoo kale, waslada waxaa laga diyaariyaa maraqa iyo suugada. 
Si taasi ka duwan, wadanada caalamka meelo badan waxaa waslada loo yaqaana hilib shiilan oo laga ilaaliyay biyaha kaasi oo laga sameeyay noocyo kala duwan oo xoolo ah. Retrieved on 23rd December 2014.

Dadka Soomaalida

Si la mid ah shacabka caalamka, bulshada Soomaalidu waxay isticmaalaan noocyada kala duwan ee waslada xaniidka, gaar ahaan wakhtiyada arooska, xaflada, dabaaldegyada, ciidaha iyo maalmaha la baashaalayo. Inta ugu badan waxaa lagu darsadaa cuntooyinka wakhtiga quraaca, qadada iyo cashada, laakiin wakhtiyadu intaas kuma koobna. Noocyada wasladu ee deegaanada Soomaalida ku caanka ah waxaa ka mid ah xaniidka iyo waslada cad''. Dadka Soomaalidu waxay waslada ku diyaariyaan hilib, khudaar, milix, saliid, biyo iyo xawaash kuwaasi oo si xirfad leh loo karkariyo ilaa ay gaadho heer nooca loogu talogalay ah.

Noocyo kala duwan

Muuqaalka

Qoraalo La Xidhiidha
 Bariis
 Makaroone
 Suugo
 Xaniid

Linkiyo Banaanka
 Beefsteak
 Pictures and diagrams of beef cuts
 USDA recommended temperatures for beef  
National Museum of Pasta Foods – Rome, Italy 
Pasta Facts – Facts about pasta

Tixraac

Firiley
Caafimaad
Cunto
Dhir
Geed
Midho
Dad

Beeraha
Beer
Juquraafi
Xarunta Ganacsiga Aduunka

Qora By Abdifatah Mohamed Adam
Kani waa maqaal ku saabsan waax ka mid ah Ururka Ganacsiga Aduunka. Boga "ITC" halkan ayaa laga soo toosiyay

Xarunta Ganacsiga Aduunka (; ) (loo soo gaabiyo ITC) waa wakaalad hoostagta Ururka Ganacsiga Aduunka (WTO) iyo Shirka Ganacsiga iyo Horumarka Qaramada Midoobay (UNCTAD) taasi oo ka talabixisa arimaha khuseeya ganacsiga caalamka.
Halka Ururka Ganacsiga Aduunku inta ugu badan ku mashquulsan yahay sameeynta sharciyada ganacsiga caalami, iyo UNCTAD ka shaqeeyso cilmibaadhis iyo gargaarid, Xarunta Ganacsiga Aduunku waxay si hoose oo ayada u khaas ah uga shaqeeysaa caawinta horumarka dhaqaalaha iyo hirgalinta ganacsiga wax dhoofinta iyo soo dhoofsashada wadanada. Inkastoo ururkani dhinac ahaan ka tirsan yahay Qaramada Midoobay hadana shaqada uu Ururka Xarunta Ganacsiga Aduunku qabto ma ahan mid hayadaha kale farogalin iyo ka qeyb qaadasho ku leeyihiin.

Guud ahaan, Xarunta Ganacsiga Aduunku waxay xarunta sare ku leedahay magaalada Jeniifa, wadanka Iswisarland iyo hal xafiis Caasimada Meksiko.

Shirka Ganacsiga iyo Horumarinta QM

Shirka Ganacsiga iyo Horumarka Qaramada Midoobay (, loo soo gaabiyo: (UNCTAD); ) waa hay'ad ka tirsan Ururka Qaramada Midoobay taasi oo la aasaasay sanadkii 1964.
Ururka UNCTAD waa xubin aad muhiim u ah oo ka tirsan Golaha Sare ee Qaramada Midoobay taasi oo shaqadeeda ugu muhiimsan tahay ganacsiga, maalgashiga iyo waxyaabaha la xidhiidha horumarka.

Hadafka koowaad ee ururku waa: "in kor loo qaado ganacsiga, maalgashiga ajaanib, iyo fursadaha horumarin ee wadanada soo koraya. Sidoo kale ururku wuxuu u hiilan yahay oo diyaar u yahay inuu caawiyo dadaalada isla markaana tilmaan iyo talobixin siiyo dhaqdhaqaaqyada lagu horumarinayo dhaqaalaha."

Intaas waxaa dheer in ururka UNCTAD ka qeyb qaato xidhiidhka iyo horumarinta ganacsiga, gargaarka baniaadamtinimo, socdaalka, dhaqaalaha, iyo teknoolojiyada. Sida caadiga ah xubnaha ururku waxay kulmaan halmar afartii sano, xafiiska xoghaynta wuxuu si rasmi ah ugu yaala magaalada Jeniifa.

Qoraalo La Xidhiidha
Qaramada Midoobay
Bankiga Aduunka
Ururka Caafimaadka Aduunka
Hayada Cuntada Aduunka
UNESCO
UNICEF
ICAO
WHO
WFP

Linkiyo Banaanka
International Trade Centre (ITC)

Tixraac
Abdifatah mohamed adam shardi
Qaramada MidoobaySiyaasad
Ururada caalamiga ah
Wadan
Dhul
Shirka Ganacsiga iyo Horumarka Qaramada Midoobay

Kani waa maqaal ku saabsan wakaalada ganacsiga QM. Qoraalo kale fiiri Hayadaha Qaramada Midoobay. Haku khaldin "UNCITRAL"Boga "UNCTAD" halkan ayaa laga soo toosiyay.

Shirka Ganacsiga iyo Horumarka Qaramada Midoobay (, loo soo gaabiyo: (UNCTAD); ) waa hay'ad ka tirsan Ururka Qaramada Midoobay taasi oo la aasaasay sanadkii 1964.
Ururka UNCTAD waa xubin aad muhiim u ah oo ka tirsan Golaha Sare ee Qaramada Midoobay taasi oo shaqadeeda ugu muhiimsan tahay ganacsiga, maalgashiga iyo waxyaabaha la xidhiidha horumarka.

Hadafka koowaad ee ururku waa: "in kor loo qaado ganacsiga, maalgashiga ajaanib, iyo fursadaha horumarin ee wadanada soo koraya. Sidoo kale ururku wuxuu u hiilan yahay oo diyaar u yahay inuu caawiyo dadaalada isla markaana tilmaan iyo talobixin siiyo dhaqdhaqaaqyada lagu horumarinayo dhaqaalaha."

Intaas waxaa dheer in ururka UNCTAD ka qeyb qaato xidhiidhka iyo horumarinta ganacsiga, gargaarka baniaadamtinimo, socdaalka, dhaqaalaha, iyo teknoolojiyada. Sida caadiga ah xubnaha ururku waxay kulmaan halmar afartii sano, xafiiska xoghaynta wuxuu si rasmi ah ugu yaala magaalada Jeniifa.

Xarunta Ganacsiga Aduunka

Xarunta Ganacsiga Aduunka (; ) (loo soo gaabiyo ITC) waa wakaalad hoostagta Ururka Ganacsiga Aduunka (WTO) iyo Shirka Ganacsiga iyo Horumarka Qaramada Midoobay (UNCTAD) taasi oo ka talabixisa arimaha khuseeya ganacsiga caalamka.
Halka Ururka Ganacsiga Aduunku inta ugu badan ku mashquulsan yahay sameeynta sharciyada ganacsiga caalami, iyo UNCTAD ka shaqeeyso cilmibaadhis iyo gargaarid, Xarunta Ganacsiga Aduunku waxay si hoose oo ayada u khaas ah uga shaqeeysaa caawinta horumarka dhaqaalaha iyo hirgalinta ganacsiga wax dhoofinta iyo soo dhoofsashada wadanada. Inkastoo ururkani dhinac ahaan ka tirsan yahay Qaramada Midoobay hadana shaqada uu Ururka Xarunta Ganacsiga Aduunku qabto ma ahan mid hayadaha kale farogalin iyo ka qeyb qaadasho ku leeyihiin.

Guud ahaan, Xarunta Ganacsiga Aduunku waxay xarunta sare ku leedahay magaalada Jeniifa, wadanka Iswisarland iyo hal xafiis Caasimada Meksiko.

Qoraalo La Xidhiidha
Qaramada Midoobay
Bankiga Aduunka
Ururka Caafimaadka Aduunka
Hayada Cuntada Aduunka
UNESCO
UNICEF
ICAO
WHO
WFP

Linkiyo Kale
 United Nations Conference on Trade and Development
 UNCTAD member states
 Research Guide about UNCTAD (UN Library at Geneva)  
 International Trade Centre
 UNCTAD: Time to Lead (Focus on the Global South) 
 Global Policy Forum – UNCTAD
 International Trade Debates
 ODI Briefing Papers on the UNCTAD

Tixraac

Qaramada MidoobaySiyaasad
Ururada caalamiga ah
Wadan
Dhul
Iskuxidhka Dowladaha Isbadalka Cimilada

Kani waa maqaal ku saabsan wakaalada isbadalka cimilada QM. Qoraalo kale fiiri Hayadaha Qaramada Midoobay. "Boga "IPCC" halkan ayaa laga soo toosiyay.

Gudida Iskuxidhka Dowladaha ee Isbedelka Cimilada (, loo soo gaabiyo: (IPCC); ) waa hay'ad ka tirsan Ururka Qaramada Midoobay

Qoraalo La Xidhiidha
Qaramada Midoobay
Bankiga Aduunka
Ururka Caafimaadka Aduunka
Hayada Cuntada Aduunka
UNESCO
UNICEF
ICAO
WHO
WFP

Linkiyo Kale

Tixraac

Qaramada MidoobaySiyaasad
Ururada caalamiga ah
Wadan
Dhul
Ururka Horumarinta Warshedaha Qaramada Midoobay

Kani waa maqaal ku saabsan hayada horumarinta wershadaha QM. Qoraalo kale fiiri Hayadaha Qaramada Midoobay.
Haku khaldin "UNDP"
''Boga "UNIDO" halkan ayaa laga soo toosiyay.

Ururka Horumarinta Wershadaha Qaramada Midoobay (, loo soo gaabiyo: (UNIDO); ) waa wakiil khaas ah ee Qaramada Midoobay taasi oo degan magaalada Fiyeena, Austriya. Hadafka koowaad ee ururku waa horumarinta, talobixinta, dhiirigelinta iyo caawinta wershadaha.
Ururkani wuxuu xubin buuxda ka yahay Kooxda Horumarka Qaramada Midoobay.

Qoraalo La Xidhiidha
Qaramada Midoobay
Bankiga Aduunka
Ururka Caafimaadka Aduunka
Hayada Cuntada Aduunka
UNESCO
UNICEF
ICAO
WHO
WFP

Linkiyo Kale
 Official website of UNIDO
 Website of UNIDO's Making It magazine

Tixraac

Qaramada MidoobaySiyaasad
Ururada caalamiga ah
Wadan
Dhul
Midowga Warisgaarsiinta Caalamiga

Kani waa maqaal ku saabsan hayada warisgaarsiinta QM. Qoraalo kale fiiri Hayadaha Qaramada Midoobay.
Haku khaldin "ITC"
''Boga "ITO" halkan ayaa laga soo toosiyay.

Midowga Warisgaadhsiinta Qaramada Midoobay (, loo soo gaabiyo: (ITU); ) waa wakiil khaas ah ee Qaramada Midoobay taasi oo degan magaalada Jeniifa, Iswisarland. Ururkani wuxuu masuul ka yahay diyaarinta macluumaadka la xidhiidha teknoolojiyada warisgaadhsiinta.

Qoraalo La Xidhiidha
Qaramada Midoobay
Bankiga Aduunka
Ururka Caafimaadka Aduunka
Hayada Cuntada Aduunka
UNESCO
UNICEF
ICAO
WHO
WFP

Linkiyo Kale

 
 History of ITU Portal (official site)
 ITU Telecom World 2011
 Protect Global Internet Freedom Coalition
 ITU defines the future of mobile communications
 U.N. Summit to Focus on Internet – 

 Ryan/Glick: The ITU Treaty Negotiations: A Call for Openness and Participation
 Renda, Andrea. The U.N., Internet Regulator?, 

 Thierer, Adam.  Does the Internet Need a Global Regulator?
 Cerf, Vinton. Keep the Internet Open, 
 Harrington, Matt. House lawmakers to consider proposal for United Nations to Regulate the Internet

Tixraac

Qaramada MidoobaySiyaasad
Ururada caalamiga ah
Wadan
Dhul
Barnamijka Iskuxidhka HIV/AIDS Qaramada Midoobay

''Boga "UNAIDS" halkan ayaa laga soo toosiyay.

Barnamijka Iskuxidhka HIV/AIDS Qaramada Midoobay (), loo soo gaabiyo: (UNAIDS); ) waa wakiil khaas ah ee Qaramada Midoobay taasi oo degan magaalada Fiyeena, Austriya.

Qoraalo La Xidhiidha
Qaramada Midoobay
Bankiga Aduunka
Ururka Caafimaadka Aduunka
Hayada Cuntada Aduunka
UNESCO
UNICEF
ICAO
WHO
WFP

Ku saabsan Qaramada Midoobay

Linkiyo Kale
 Official website of UNIDO
 Website of UNIDO's Making It magazine

Tixraac

 UNAIDS

Qaramada MidoobaySiyaasad
Ururada caalamiga ah
Wadan
Dhul
Ururka Sadaasha Hawada Aduunka

Kani waa maqaal ku saabsan hayada saadasha hawada QM. Qoraalo kale fiiri Hayadaha Qaramada Midoobay.
''"Boga "WMO" halkan ayaa laga soo toosiyay.

Ururka Saadasha Hawada Qaramada Midoobay (, loo soo gaabiyo: (UNIDO); ) waa wakiil khaas ah ee Qaramada Midoobay taasi oo degan magaalada Fiyeena, Austriya.

Qoraalo La Xidhiidha
Qaramada Midoobay
Bankiga Aduunka
Ururka Caafimaadka Aduunka
Hayada Cuntada Aduunka
UNESCO
UNICEF
ICAO
WHO
WFP

Linkiyo Kale
 Official website of UNIDO
 Website of UNIDO's Making It magazine

Tixraac

Qaramada MidoobaySiyaasad
Ururada caalamiga ah
Wadan
Dhul
Waaxda Sharciga Ganacsiga Caalamiga Qaramada Midoobay

''Boga "UNCITRAL" halkan ayaa laga soo toosiyay.

Waaxda Sharciga Ganacsiga Caalamiga Qaramada Midoobay (, loo soo gaabiyo: (UNCITRAL)) waa urur ay aasaastay Golaha Sare ee Qaramada Midoobay 17 Diisamber 1966 si u horumariso xidhiidhka iyo midnimada sharciga ganacsiga caalami.

Ururka UNCITRAL waxay shaqadeeda ku soo bandhigtaa shir sanadle ah oo ay ku qabato caasimada New York cariga Maraykanka.

Qoraalo La Xidhiidha
Qaramada Midoobay
Bankiga Aduunka
Ururka Caafimaadka Aduunka
Hayada Cuntada Aduunka
UNESCO
UNICEF
ICAO
WHO
WFP

Ku saabsan Qaramada Midoobay

Linkiyo Kale
 UNCITRAL Official website
 What's new at UNCITRAL? Blog
 UN Arbitration, Recognition and Enforcement

Tixraac

Qaramada MidoobaySiyaasad
Ururada caalamiga ah
Wadan
Dhul
Maalgelinta Horumarka Sare Qaramada Midoobay

''Boga "UNCDF" halkan ayaa laga soo toosiyay.

Maalgelinta Horumarka Sare Qaramada Midoobay (, loo soo gaabiyo: UNCDF) waa wakiilka Ururka Qaramada Midoobay ee taageerida iyo hagida 48ka wadan ee ugu dhaqaalaha yar. Hay'adani waxay fursado dhaqaale u abuurtaa bulshooyinka faqiirka ah si ay u helaan maalgashi iyo horumar koboca dhaqaalaha ah. 

Inta ugu badan ururka UNCDF waxay diirada saartaa wadanada Afrika iyo kuwa faqiirka ah ee qaarada Aasiya; khaas ahaan wadanada ay aafeeyeen dagaalada iyo colaada.

Qoraalo La Xidhiidha
Qaramada Midoobay
Bankiga Aduunka
Ururka Caafimaadka Aduunka
Hayada Cuntada Aduunka
UNESCO
UNICEF
ICAO
WHO
WFP

Linkiyo Kale
Official UNCDF Website 
About Least Developed Countries 
About the Millennium Development Goals
 UNCDF Microfinance Distance Learning Program

Tixraac

Qaramada MidoobaySiyaasad
Ururada caalamiga ah
Wadan
Dhul