maanka2/wikipedia-so huggingface dataset:
Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya

Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya loo yaqaano Golaha Shacabka Soomaaliya (; ) waa Baarlamaanka Qaranka Soomaaliya. Waxaa la unkay Agoosto 2012, xaruntiisana waxay ku taalaa Muqdisho waxa uuna ka koobanyahay laba aqal, oo ukala baxa Aqalka sare iyo Aqalka hoose.

Af-hayeenka 
20 Agoosto 2012, waxa afhayeen si kumeel gaar ah uqabtay Muuse Xasan Sheekh Sayyid Cabdulleh nin ka tirsan Ciidanka Soomaaliya, Cod bixin dhacday 28 agoosto 2012, Waxaa ku guuleeystay Maxamed Cusman Jawaari kadibna waxaa ku xigeeno loo doortay Jaylaani Nuur Iikar iyo Mahad Cabdalla Cawad

Qaab dhismeedka 
Baarlamaanka Federaalka, waa mid ah Golaha sharci dajinta oo ukala baxa Aqalka sare iyo Aqalka hoose waana kuwaan Liiska Xubnaha Baarlamaanka Federaalka ee Soomaaliya ee lasoo ban dhigay 17 agoosto 2012.

Aqalka sare 
Waxa 54 Matalaya Doowlad goboleeyada wali ilaa iyo ahdda lama dhisin.

Aqalka hoose 
Waa 275 xildhibaan oo matalaya shacabka

Cod bixinta 
Habka Codaynta waxa uu qabaa Qodobka: 47 ee Dastuurka Federaalka Kumeel gaarka waxa qeexi doona sharci gaar ah oo ay dajiyeen Golaha baarlamaan Federalka.

Shaqadiisa 
 Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya, Waxuu udiyaariyaa Xukuumadda sharciyadii ay ku howl gali lahayd.

 Waxa uu doortaa Gudoomiyeyaasha iyo ku xigoonadooda, waxa uuna leeyahay awooda sharci dajineed ee dalka.

 Waxaa taa udheer in ay soo xadeeyso xuduudaha Dawladda gobaleedyada ee ku dhax yaal Jamhuuriyadda Soomaaliya.

Gudiyada Baarlmaanka 
 Arrimaha dibadda

 Arrimaha gudaha

 Arrimaha difaaca

 Arrimaha federaalka

Xigasho 

Soomaaliya
Siyaasadda Soomaaliya
Dawladda Soomaaliya
Soomaaliya
Liiska Xubnaha Baarlamaanka Federaalka ee Soomaaliya

Golaha sharci dajinta oo ukala baxa Aqalka sare iyo Aqalka hoose waana kuwaan Liiska Xubnaha Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya ee lasoo ban dhigay 17 agoosto 2012.
Waxaa ka maqan lixdameeyo xildhibaan oo aan wali lasoo gudbin.

 siyad cabdiraxman yasiin
C/lahi maxamad nuur

Axmed warwaaq 
1,Ree Nuur faarax

2,Ree cali dhere

3,Ree Xajji

REE NUUR FAARAX

1,Dugoow nuur

2,jillacoow nuur

3,sharmarke nuur

dugout nuur

1,Ree cali Aamin

2,ree qassin Aamin 

3,ree cadde Aamiin

4,ree ibrahiin Aamiin

5,ree cali shariif
6,ree maxamed Aamin

Siyaasadda Soomaaliya
Dowladda Soomaaliya
Soomaaliya
Soomaaliya
Liiska Afhayeenada Baarlamaanka Soomaaliya

Kuwani waa Liiska Afhayeenada Baarlamaanka ee Soomaaliya. Waxaana ka mid ah midka hadda xilka haya ee Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya, Maxamed Cusman Jawaari.

Afhayeenka golaha sharci dajinta ee hore

Af hayeenada golaha qaranka

Gudoomiyaha joogtada ah ee Golaha shacabka

Af hayeenadii Kumeel gaarka ahaa iyo Dowladda federaalka kumeelgaarka

Af hayeenada Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya 
Siyaasadda Soomaaliya
Liiska Afhayeenada Baarlamaanka Soomaaliya

|-
|Mohamed Mursal Sheikh Abdurahman
|April 30, 2018 hadda jooga
Golaha Wasiirada Soomaaliya

Golaga Xukuumadda Waa golaha wasiirada ee Dawladda federaalka Soomaaliya. Waxayna ka koobantahay wasiiro uu soo xulay Ra'iisul wasaaradaha somalia

Xubnaha golaha wasiirada 
Waxaa la magacaabay November 4, 2012, Golaha wasiirada ee Dawladda Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya waana sidaan

Xigasho 

Wasaaradaha Soomaaliya
Siyaasadda Soomaaliya
Soomaaliya

Oceanmedia.so
Doorashooyinka Soomaaliya

Doorashaddii ugu dambeeysay ee Soomaaliya waxay dhacday Sideetanaadkii Xiligii Dawladdii Kacaanka.
 
Waxay ahayd in ay dhacdo doorasho guud ee dadku sameeyaan 2012 laakiin ma dhicin, Baarlamaankana waxaa soo xulay Odayaal dhaqameed, Walina ma jiro wax Dastuur ah oo la iskau raacay waloow uu jiro mid kumeel gaar ah kaas oo wali dadku aysan Afti ku ansixin Dastuurka Soomaaliya.

Doorasho loo dhanyahay waxaa ugu dambaysay Somalia in la qabto sanadkii 1980s, xilligi dawaladi hanti-wadaaga. Inkastoo Doorashooyn dadwayne la qorsheeyey in la qabto 2012, laakin ma dhicin. Dastuurka ku meel-gaarka ah ee Soomaliya wuxu xusayaa habka doorashada axsaabta. waxan ladonya in si casaal ah loo simo  dadka somaliyed oo loo firen qabyalka ka soo jaydaan .

Guud mar
Waqtigii maamulkii madaniga ahaa ee jiray, ka hor inta uusan xukunka qabsan Golihii saree e kacaanka (Supreme Revolutionary Council) 1969-kii, waxaa jiray tiro xisbiyo siyaasadeed. Waxaa inta badan laga xasuusan karaa xisbiyadaas hore Ururka Dhalinyarada Soomaliyeed Somali Youth League, ahaana Urur siyaasadeedkii ugu horeeyey ee dalka, lana filayay inuu xukunka qabto. Golihiii sare e kacaanka uuna hogaaminayay Siad Barre, wuxu mamnuucay dhamaan xisbiyadii siyaasadeed, isagoo higsanayay nidaamka hanti-wadaaga cilmiyaysan(scientific socialism)  ee ikhtiraaceen Marxism-kii China iyo isutaga Miwadawga Soviet Union.Kadib Dagaalkii sokeeeyey ee 1990s (civil war), dalkana laga saaray siyaad barre, inyar oo ka haray xisbiyadii faraha badnaa, waxay isugu tageen maamul goboleedyadii waqoooyi, inta soo hartayna waxay u kala jajabeen kooxo maleeeshadkii ka samaysmay koonfurta. Kadib dhowr iskudayo aan guulaysan oo dib u heshiiisyo qaran aha, waxa sandii 2004 la asaaasay, dawlad federal kumeel gaar ah(Transitional Federal Government) oo loo idmaday in dalka u samayso dastuuur cusub ahaatana mid loo dhanyahay. .

Kumeel Gaarka kadib 
Sanadkii 2011-kii, waxaa waqti kordhin loo sameeyey Madaxwaynihii xilligaaas, Gudoomiyaha Baarlamaanka iyo ku xigeenadisa ilaa August 2012, Intaa kadibna waxaa la qorsheeyey inay diyaariyaan doorashooyin cusub. 
Sida uu qorayay “Tub-raac logu dhamaystirayay kumeel-gaarka”, Madaxda Soomalidu waxay ku kulmeen magalada waqooyiga barre ee Garowe  bishii Feberaayo 2012, waxaana looga hadlay qorshahi looga bixi lahaa kumeel gaarkanimada. Kulanka waxaa isugu yimi goob-joogayaal calaami ah madaxda Soomalida; Maxawaynihii dawlada ku meel-gaar ahaa Sharif shiikh axmad, Ra-isal waasare Cabdiwali Maxamad Cali, Gudoomiyaha baarlamaanka Sharif Adan sharif xasan, Madaxwayaha Puntland Cabdiraxman Maxamed Faroole, Madaxwayanaha Galmadug Maxamad Aadan Caalin iyo Khalif Cabdulkadir oo matalayay Ahlu Sunnah Wal jama’a. Waxa lagu heshiiyay:
a) In la sameeyo xubno baarlamaanka oo ka kooban 2 aqal; Aqalka sare 54, Aqalka hoose 225;
b) 30% waxa loo qoodneeeyo dumarka;
c) In Madaxwayaha lagu doorto doorasho dastuuriya Barlamaanka; iyo 
d) Raisalwaarahana waxaa magacaaabaya madaxwayanaha, kadibna wuxu soo dhisayaa  golaha dawlada. .
Doorashadii madaxwaynaha ee baarlamaaniga ahayd waxaa la qabtay septeembar 2012, taasoo lagu doortay Hassan Sheikh Mohamud madaxwayne.

Tix-Raac
Doorashada Madaxtinimada Soomaaliya, 1986

Doorashada Madaxtinimada Soomaaliya Waxay dhacday Diseembar 23, 1986 waxayna ahayd markii ugu horay oo la qabtay Doorashooyin Guud ee Doorasho Madaxweyne taasoo eheyd doorasho hal dhinac ah oo codka la siinayayXisbiga Hantiwadaagga Kacaanka Soomaaliyeed XHKS isla xoghayaha xisbiga ahaana Madaxweynihi xukunki kaligi taliska ahaaMaxamed Siyaad Barre ayaa ahaa Murashaxa kaliya ee u taagnaa xilkaas asagi ayaana ku guuleeystay.

Codadkii uu helay 

1986 Soomaaliya
Doorashooyinka
Doorashada Madaxtinimada Soomaaliya, 2012

Doorashada Madaxtinimada  aan toos ahayn ayaa ka dhacday Soomaaliya 10kii Sebteembar 2012. Baarlamaanka Federaalka Ayaa doortay Xasan Sheekh Maxamuud asigoo ah Madaxweynihii ugu horeeyey burburkii ka gadaal.
Xasan sheik waa madaxweynaha kaliya oo kala firdiyey shacabka adeegsadey musuqmaasuq
Waxaana uu isku diray hawiye iyo daarood. Waxaan waa been qofkii qoray nacalaa ku yaal.

Raad Raac 
Markii uu dhacay Dagaalkii sokeeye december 1990kii lana eryey Siad Barre January 26, 1991  waxaa xukunka  si ku meel gaar ah loogu doortay Cali mahdi Muxamad 29-kii Jannaayo 1991-dii, waxaa 2000-2004 La soo doortay Madaxweyne Cabdiqaasim Salaad Xassan dowladii lagu magacaabi jiray TNG oo iyana ay ka horyimideen Hogaamiye Kooxeedyo. waxaa markaas hadana la soo doortay Madaxweyne Cabdullaahi Yuusuf Axmed Dowladda federaalka kumeelgaarka TFG oo iyadana ka horyimideen isla Hogaamiye kooxeedyadii Muqdisho waxaa sii xigay Ciidamo Itoobiya Ka socda oo dalka qabsaday iyagoo gacan siinaya Dawladda, Iscasilaadii Cabdullaahi Yuusuf Axmed kadib waxaa la soo doortay Sheekh Shariif Axmed Dawladiisiina waxaa ka horyimid Al-Shabaab dagaallo farabadan oo dhiig ku daatay ayaa dhacay, waxaa meeshaas ku dhamaaday Kumeel Gaarnimo.
Dawladda Soomaaliya Gacanteeda kuma jirto Dul fara badan ee Jamhuuriyadda ilaa Dagaalkii sokeeye ee Soomaaliya , Waxaa Dawladda Gacansiiya Ciidamada AMISOM, 
Xasan sheekh MaxamuudShariif sheekh Axmed

Doorashooyinka
Fulinta (Dawlad)

Awooda Fulinta (; ) waxaa loo adeegsadaa qayb kamid ah dawladda ee ka masuulka ah siyaasadda si ku dhisan habka Baarlamaanka udhajiyey, waxayna ku dhisantahay qaabab kala duwan (Ra'iisul wasaare, Hogaamiye, ama Madaxweyne jamhuuriyadda) waxaana hoos yimaada madaxweynaha Wasiirada, Maamulka Siyaasadda ee joogtada ah iyo kuwa meertada ah sida Sida Booliska iyo militariga.

Golaha fulinta waa awood uu leeyahay wadan walba waxa ay golahu qabtaan adeegyada ay ubaahanyihiin bulsahadoda. Tusaale ahaan waxa ay ka doodayaan dhibaatada dhacda sida qaraxyada, dagaalada, iyo abaaraha waxa ay soo saarayaan war murtiyeeed ku saabsan waxa ay dawlada ama xukuumada ka go'aansatay dhibta dhacday. Marka aan ku hadleyno soomaaliya waxa ay leedahay golo fulineed oo ay dadka soomaalidu uyaqaanaan golaha xukuumada.

Hordhac
Nooc kasta oo maamul ah ama xukuumada waxa ay leedahay ra'iisul wasaare kaas oo ah kan ugu sareeya golaha fulinta. hadaba sidee bay ku yimaadaan golaha fulinta yaase soo doorta. marka gole wsaiiro lasamaynayo soomaaliya ahaan waxaa marka hore lamagacaaba ra'iisul wasaare ka dibna ra'iiska isagaa ayaa soo magacaaba golaha fulinta goalaha fulintu waa gole ka koobnaado habda sida uu kusoo magacaabo ra'iisul wasaaraha magcaabistana waxa uu wada tashiyo badan kala sameeyaa xubnaha ugu sarsareeya dawlada sida madaxweynaha, gudoomiyaha baarlamaanka iyo xildhibaanada qaar waxaana ugu dambeyn lagu dhawaaqaa golaha lasameeyey shaqooyin badan ayey qabtaan golaha waxaa ka mid ah shaqooyinkooda:
 Maamulka maaliyada, 
 Maamulka hawada, 
 Maamulka shaqada iyo shaqaalaha, 
 Maamulka caafimaadka, 
 Maamulka amniga,
 Maamulka ciidamada sida Ciidanka Xooga, nabad sugida  iyo booliiska iyo shaqooyinka kale oo badan

Sidoo kale fiiri
 Maamul
 Dowlad

Xigasho
 "The Executive Branch". The White House. Retrieved 4 July 2015.
 "Executive Branch of Government in Canada". Parliament of Canada. Retrieved 4 July 2015.

Tixraac

Dowlad
Siyaasad
Baasaboorka Soomaaliya

Baasaboorka Soomaaliga waa basaboor uu adeegsado muwaadinka Soomaaliga ah si uu dibadda ugu dhoofo, waana aqoonsiga qofka wata dalka uu ka soo jeedo.

Hay'adda Socdaalka iyo Jinsiyadaha ee Jamhuuriyadda Fedraalka ee Soomaaliya waxaa hogaankeeda haya :

Agaasimaha Guud G/Sare Maxamed Aaden Jimcaale (Kofi) & Ku-xigeenka Agaasimaha Guud Mudane Cabdullaahi Xaaji Bashiir Ismaaciil.

Hordhac

Baasaboorka Soomaaligu waa nooca casriga ee loo yaqaan E-Passport, waxaa loo qoondeeyey in qofku isticmaalo mudo 5 (shan) Sano ah, ka dib waxaa lagu bedelayaa mid cusub, Waxaana gudihiisa ku xardhan naqshado qurxoon oo lagu bilayo quruxda Baasaboorka, ayadoo ay naqshadahaas ku dhex daabacan yihiin calaamado qarsoon oo si gaar ah loogu ilaalinayo inaan si sharci darro ah loogu xad-gudbin Baasaboorkaas.

Baasaboorka Soomaaliga waxaa hadda lagu daabacaa 2 (labo) madbacadood oo ku yaalla magaaladda Muqdisho, ka dibna waxaa lagu qaybiyaa Xarunta, waxaana sidoo kale loo diraa Goboladda iyo Safaaradaha Jamhuuriyadda Fedraalka Soomaaliya ay ku leedahay Caalamka. Baasaboorka Soomaaligu waxuu ka kooban yahay noocyo kala duwan oo ay kala qaataan Dadweynaha, Shaqaalaha, Mas'uuliyiinta, iyo Dibloomaasiyiinta ama Madaxda Qaranka, qof walba kan uu xaqqa u leeyahay.

Maamulka
Agaasinka Guud ee Socdaalka iyo Jinsiyadda Soomaaliya, waxaa hadda xarun looga dhigay ex-gurigii Ururka Shaqaalaha Soomaaliyeed, wadada Maka Al-Mukarama, magaalo madaxda Soomaaliya ee Muqdisho, waxuuna xafiisyo ku leeyahay Degmooyinka Dowlad-Goboleedyadda ka tirsan Jamhuuriyadda Fedraalka ee Soomaaliya, waxaana fadhiya xafiisyadaas iyo kuwo ku yaala Safaaradaha iyo Qunsuliyadaha Soomaaliya ay dibadda ku leedahay, Shaqaale loo carbiyey dalabka, xareynta, iyo soo saaridda Baasaboorka Soomaaliyeed.

Agaasime-Guud Sareeye Gaas Cabdullaahi Gaafow Maxamuud, iyo Agaasime-Guud Xigeen Mudane Cabdullaahi Xaaji Bashiir Ismaaciil, iyo Saraakiil heerar kala duwan iyo waayo-aragnimo durugsan u leh Arrimaha Socdaalka iyo Jinsiyadda, oo dhamaantood ka tirsan shaqaalaha Jamhuuriyadda Fedraalka Soomaaliya, ayaa hogaanka u hayey shaqada iyo Siyaasadda lagu horumarinayo Hay'adda, ayadoo aad looga dharagsan yahay halka ay ka soo bilaabeen howlaha Socdaalka 2006, iyo halka ay maanta mareyso baaxad iyo qiimo ahaanba.

Sidoo kale fiiri
Xiriirka Arrimaha Dibadda Soomaaliya
Golaha Wasiirada Soomaaliya
Safaaradaha Soomaaliya

Tixraac

Soomaaliya
Dawladda Soomaaliya
Liiska xiriirka Soomaaliya
Doorashada Baarlamaanka Soomaaliya, 1964

Doorashada Baarlamaanka waxay ka dhacday Soomaaliya 30 Maarso, 1964 .

Doorashadaan waxay ahayd tii ugu horaysay abid ee laga sameeyaa Jamhuuriyadda Soomaaliya kadib midowgii Dhulka Biritishka ee Soomaaliya iyo Dhulka Talyaaniga ee Soomaaliya 1960 waxaana doorashadaas ku guuleeystay Xisbigii Dhalin-yarada SYL .

Natiijooyinka 

1964 Soomaaliya
Doorashooyinka
Dakkar

Dakkar(Jinacsani) waa caasimadii labaad ee boqortooyadii Adal Sultanate ka dib markii ay boqortooyadu ka soo guurtey Saylac, waxay ku taal Bariga Ethiopia waxay 24 Km u Jirtaa magaalada Jigjiga, Dakkar wakhtigan la jooga waxaa loo yaqaan Jinacsani

Magaaladani waxay ka mid tahay meelaha dhifta ah ee laga helo taariikhdii Halgamaa Imaaam Axmed Guray, Sidoo kale magaaladan waxaa u jirta 5km waxka yar tuulada qadiimiga ah ee uu ku dhashay Imaam Axmed Gurey laguna magacaabo Derbiga.

Magaaladina waxay caan ku tahay buur wayn oo bartanka magaalada ku taal waano magaalo leh raadad taariikhi ah, raadadkasna waxaa ka mid ah Masaajidki uu isagu gacantiisa ku dhisay Imaam Axmed Guray ilaa iyo wakhtigana lagu cibaadaysto kaasoo ku yaal isla tuulada uu ku dhashay Imaamku ee lagu magacaabo Derbiga sidoo kale magaaladu waxay ku caan tahay saldhigyo Milatary.
 
File:Imaam Axmed Guray.jpg
Masaajidkii Imaam Axmed Guray kuna yaal Tuulada Derbiga

Jinacsani/Dakkar waxay ka tirsanaan jirtay Ismaamulka Soomaalida Ethiopia wixii ka horeeyay 2004 kii balse afti dad wayne laga qaaday dadka ku nool magaaladaas iyo tuulooyinka u dhow dhow ayay waxay u codeeyeen in ay ku biiraan Ismaamulka Oromada, wakhtigan la joogana waxay ka tirsan tahay Ismaamulka Oromada,
Magaalada Dakkar jinacsani waxaa ku yaal xero ciidan oo aad u wayn waana meelihii dagaaladii ugu cusla ay ka dhaceen 1977 kii waa meelihii jugta culus lagu gaadhsiiyay ciidamadii kaligii taliskii Mengista Xayle Maryam, sidoo kale waxay saldig u ahayd Jabhaddii Somaali Galbeed iyo Jabhaddii Horyaal ee dagaalka hubaysan kula jirtay xukumadii derkiga,
1977-dii waxaa qabsaday ciiidamadii xooga dalka somaliyeed waxaase dib u qabsaday sanadkii 1978-dii bishii 9aad ciidamadii gumaysiga.
xerada ciidamada magaalada jinacsani waxaa lagu soo tababary Cutubyadii ugu Horeeyay ciidamadan loo yaqaan Liyuu Police ka ee DDSI.
Derbiga

Derbiga (Derbi) waa tuulo qadiimi ah kuna taal Bariga Ethiopia waxayna u dhaxaysaa Harar iyo Saylac dhankan kale waxay 8 km u jirtaa magaalada Jinacsani (Dakkar)oo ahayd caasimadii labaad ee Boqortooyadii Adal Sultanate.

Tuulada Derbiga waxaa ku yaala masaajidkii uu dhisay Imaam Axmed Guray masjidkaas oo ilaa iyo hada lagu cibaadaysto, sidoo kale tuuladani waxay ka mid ahaan jirtay saldhigyadii Imaam Axmed Guray ilaa iyo wakhti xaadirkan waxaa ka muuqo raadadkii Imaamka Raximuhulaah.

Waa deegaan caan ku ah waxsoo saark beeraha sida haada,hadhuudhka arabikhida  waxa dega qabiilka jibriil yoonis & reer ugaas.
Dharkayn-Geenyo

Dharkayn-Geenyo Waa tuulo Ka Tirsan Gobolka Sool , Waxay Hilaadii 70KM dhanka Koonfur Galbeed Kaga Beegan tahay Magaalada Laascaanood Ee Xarunta Gobolka Sool, Dharkayn-geenyo Waa Magalo Qadiim ah Waxaana ay leedahay Taariikh soo jireen ah.

Dharkayn-Geenyo Waxay Xarun u ahayd Halgankii Barakaysnaa Ee Daraawiishta, Magaca Maagaaladu Wuxuu Ka Kooban Yahay Labo Magac Oo Kala ah Dharkayn Iyo Geenyo, Magacan Wuxuu ku baxay Dhacdo Taariikh ah
oo lawada garanayo
dharkayn geenyo waxay mar xarun u ahayd ciidankii SSC ee halganka waday 2010 ee xoraynta gobolada SSC 
Dharkayn wa meesha xad beenaadka  Soomaaliya iyo Itoobiya u dhexeeya uu maro. Waxaa ka socda horumar balaadhan oo dhinac kasta xaga diinta,maadiga,siyaasadda,dhaqaalaha,waxay deris la ledahay tuulada Domco ee 
waxa kuso noqnoqday dagaalo sokeeyo oo'ay sababeen maamulada khatumo'iyo s/land ilahay hakala qaboojiyo. Waxaa deggan  beelaha Ciid-Nugaal, ama Si'iid Harti ama reer darawiish gaar ahaan beelaha baharsame  iyo Qayaad.
Tuli Guled

Tuli guled waa magaalo taariikhi ah, waxay ku taal bariga Ethiopia, waxay u jirtaa magaalada Jigjiga ilaa 30 Km, dhanka galbeedna waxaa ka xiga magaalada Jinacsani,
Tuli guuleed waa magaalo beeralay ah waxayna ka mid tahay degmooyinka ugu wax soo saarka badan Kililka Soomaalida Ethiopia.

waa degmooyinkii ugu horeeyay ee ka horyimid kaligii taliyayaashii Xayla Siilaasiiyo Mengista Xayle Maryam, tuli guleed waxay ka mid tahay meelihii lagu soo dhaweeyay qoraakii taariikhda geeska afrika ee la odhan jiray Richard F. Burton. 
Tuli guleed waxay ka mid ahayd magaalooyinkii looga qaadi jiray qamadiga iyo hadhuudhka wakhtigii ay abaarihii ba'naa ka dhaceen wadamadii india iyo china. sidoo kale waxaa raashiin looga qaadi jiray abaarihii ka dhacay wadama yurub wakhtiyadii ay socdeen Dagaalkii Labaad ee Aduunka sanadku markuu ahaa 1938-dii.

waxaa kaloo lagu xasuustaa dagaaladii badnaa ee ka dhacay degmada oo uu ugu darnaa dagaalkii Kanooniga ee u dhaxeeyay qabiilka cabdi kuumade iyo boqor Xayla Siilasi.tuli guleed waxaa daga qabiilka cabdi kuumade 
gar ahaan waleenbo cabdi kuumade  ahaan
Tuliguuleed

Tuli guled waa magaalo taariikhi ah, waxay ku taal bariga Ethiopia, waxay u jirtaa magaalada Jigjiga ilaa 30 Km, dhanka galbeedna waxaa ka xiga magaalada Jinacsani,
Tuli guuleed waa magaalo beeralay ah waxayna ka mid tahay degmooyinka ugu wax soo saarka badan Kililka Soomaalida Ethiopia.

waa degmooyinkii ugu horeeyay ee ka horyimid kaligii taliyayaashii Xayla Siilaasiiyo Mengista Xayle Maryam, tuli guleed waxay ka mid tahay meelihii lagu soo dhaweeyay qoraakii taariikhda geeska afrika ee la odhan jiray Richard F. Burton. 
Tuli guleed waxay ka mid ahayd magaalooyinkii looga qaadi jiray qamadiga iyo hadhuudhka wakhtigii ay abaarihii ba'naa ka dhaceen wadamadii india iyo china. sidoo kale waxaa raashiin looga qaadi jiray abaarihii ka dhacay wadama yurub wakhtiyadii ay socdeen Dagaalkii Labaad ee Aduunka sanadku markuu ahaa 1938-dii.

waxaa kaloo lagu xasuustaa dagaaladii badnaa ee ka dhacay degmada oo uu ugu darnaa dagaalkii Kanooniga ee u dhaxeeyay qabiilka  beesha jaars0 iyo boqor Xayla Siilasi.

Garaaadka oo wakhtiga Ka talin jiray gayiga somaalida
Suldanada Dawaro

Sultanate of Dawaro (Soomaali Saldaanada Jaarso) waa boqortooyo ka talin jirtay Gobolka Harerge, Gobolka Baali iyo Gobolka Shawa ee dalka Ethiopia sanadkii 1210 ilaa 1239 kii waxaana Amiir ka ahaa Sheekh Ḥaydar (Haydara), Dawaro waa beel ka mid ah qabiilka Jaarso.

Sultanate of Dawaro waxay ka mid ahayd boqortooyinkii ka far camay Boqortooyadii waynayd ee Jaarso Sultanate ee uu hogaamin jiray Halgamaa Sheekh Abuubakar Waale Raximuhlaah ka dib markii ay burburtay saldanadaasi sanadkii 1200kii,

burburka ka dib waxaa awoodii boqortooyadii Jaarso la wareegay Saldanadan Dawaro iyadoo maamulkeeda ku balaadhisay meelo ka baxsan dhulkii ay saladanadii hore maamuli jirtay, inkastoo loo arkayay Saldanad beel gaar ah lee dahay ayay hadana dadaal dheer oo ay galeen madaxdii saldanadan oo uu ugu horeeyay Amiirkii boqortooyada Sheekh Ḥaydar (Haydara) waxay ku guulaysteen in ay qanciyaan umadahii kale, iyagoo awoodoodina ku balaadhiyay Bariga iyo Bartamaha Ethiopia kana mid noqday boqortooyoyinkii mandaqadan soo maray kuwii ugu awooda badnaa uguna waynaa ilaa iyo hadana la xuso taariikhdooda.

Sultanate of Dawaro waxaay markii danbe u xuub siibatay boqortooyadii Ifat Sultanate ee uu hogaaminayay Sultan SabiradDīn Maḥamed sanadku markuu ahaa 1329kii. sababihii keenayna in ay u xuubsibata waxaa ka mid ahaa boqortooyadan oo loo arkayay in ay xambaarsan tahay magac beel loona baahnayn boqortooyo magac beel xambaarsan in ay umada hogaamiso hadaba si loo helo magac kulminaya Muslimiinta Geeska Afrika ayaa la isku raacay in magaca lagu bedelo Ifat Sultanate sidaasayna boqortooyadii waynayd ee Sultanate of Dawaro iskugu badashay Ifat Sultanate sanadkii 1239kii madaxna waxaa looga dhigay Sultan SabiradDīn Maḥamed.

Faanka Afrika
Taariikh
Doorashada Baarlamaanka Soomaaliya, 1979

Doorashada Baarlamaanka waxay ka dhacday Soomaaliya 30 Diseembar 1979.
Doorashadaani waxay ahayd tii ugu horeeysay ilaa iyo 1969 waxayna ku dhacaysaa mid ka duwan kuwii hore oo waafaqsan dastuurka loo codeeyey ee aftidii loo qaaday agoosto 1979, ee dalka dhigtay Dawlad-hal xisbi ah. Natiijadiina, waxay noqotay XHKS cidda kaliya ee tartamaysa doorashooyinka, waxaana lakala dooranayay liis 171 xubnood haa iyo maya. Waxaa lasoo wariyey 99.91% in ay ku codeeyeen haa. Golaha qaranka waxay doorteen Siad Barre sida Madaxweyneyaashii Soomaaliya, kaasoo isisoo sharaxay kadibna soo sharaxay lix ka mid ah baarlamaan.

Natiijooyinka

Xigasho 

Siyaasadda
Doorashada Baarlamaanka Soomaaliya, 1969

Doorashada Baarlamaanka waxay ka dhacday Soomaaliya 26 Maarso 1969. Waxaana ka qabgalay 64 xisbiyo siyaasadeen, qayba kamid ah xisbiyadaas waxaa la aasaaasay doorashada inta aaneey dhicin. Natiijooyinka doorashada waxaa ku soo baxay [[SYL], iyagoo helay 73 baarlmaankuna uu ka koobnaa 123 Kursi. Wadarta, 27 xisbi ayaa helay, laakiin wax yar uun kadib doorashada, qaybo badan oo ka mid ah xildhibanada xisbiyada yeryer waxay ku biireen SYL. Markaas SYL Waxay heshay 109 kursi dhamaankii bishii Maajo, waxaa kaloo la si jirta iyagoo gacan ka helayey xisbiga SNC. taasna, waxay dhalisay, in ay fursad uhelaan SYL kalsoonida 120 ee 123 kursi.

Natiijada

Xigasho 

Siyaasadda
Doorashada Baarlamaanka Soomaaliya, 1984

Doorashada Baarlamaanka waxay ka dhacday Soomaaliya 15 November 2021.

dalka waxaa raisal wazaarw ka ahaa oo doorashasa dardae galinaayay mudane Maxamed xuseen rooble.

Natiijooyinka

Xigasho 

Siyaasadda
Afti Dastuurka Soomaaliya, 1961

Aftida Dastuurka Waxay ka dhacday Soomaaliya 20 Juun 1961 si loogu codeeyo dastuurka cusub ee dalka waxaa soo abuubulay Dhulka Biritishka ee Soomaaliya iyo Dhulka Talyaaniga ee Soomaaliya. Waxayna ku ansixiyeen 90.56% ee codad.

Natiijada

Xigasho 

Siyaasadda
Afti Dastuurka Soomaaliya, 1979

Aftida Dastuurka waxay ka dhacday Soomaaliya 25 Agoosto 1979. Waxaa dastuurkaan cusub lagubadalay kii 1961, wuxuuna ka dhigay Dawlad-hal xisbi ah madaxwenaha ayaa ahaanaya cidda kaliya ee saraysa. Waxaana lagu ansixiyey 99.78% ee codad.

Natiijooyinka

Xigasho 

Siyaasadda
Daahir Cilmi

S/G Daahir Aadan Cilmi taliyaha cusub ee Ciidanka Xooga Dalka Soomaaliyeed Waxa uu ku Dhashay, magaalada Gaalkacyo ee gobolka Mudug sanadkii 1948.

Taariikh 
General Daahir Aadan Cilmi oo loogu yeero "Indhoqarsho" waxbarashadiisi Dugsiga Hoose waxuu ku soo qaatay (Sudan Interior Mission School) ee magaalada Buuloburde, Dugsiga Dhexe waxuu ku soo qaatay ( American Minnenite Mission) oo la oran jiray "Shabeelle Intermediate School" ee magaaladda Jowhar, Dugsiga Sare wuxuu ku soo qaatay Banaadir Sare ee magaalada Muqdisho, waxuu aqoonta Jamacadeed ku soo qaatay Maraykanka "University of Massachusetts Boston". wuxuu kasoo jeedaa beesha sheekhaal

Wuxuu ku soo biiray Ciidanka Xogga Dalka Soomaaliyeed 1968, wuxune tababar ku soo qatay Kuliyadda Tababarka Ciidanka ee magaalada Odessa ee dalkii Midowga Sofiyet hadana ah Yukrayn, Sidoo kale wuxuu tababarro guud iyo kuwo khaas ku qaatay dalka gudihiisa (Tababar Abbanduul) iyo dibeddiisa (Command General Staff College, Kansas, USA).

General Daahir Aadan Cilmi Wuxuu ka soo shaqeeyay qeybo badan ee Ciidanka Xogga Soomaliyeed (Qeybta 60-aad, Qeybta 21-add, Qeybta 26-aad), isagoo ka qabtay xilal howlgal iyo mid hogaamiyeed.

Sidoo kale wuxuu jagooyin kala duwan ka qabtay Taliska Guud ee Wasaaradda Gaashaandhiga Soomaaliya iyo Kuliyadihii waxbarashada ee Xogga Dalka Soomaaliyeed. General Daahir Aadan Cilmi wuxuu mudadii Ciidanka uu ka tirsanaa muujiyay Hawlkarnimo, Hoggaamin, Maamul Hufan iyo Geesinimo.Waxuu sidoo kale qaatay billad dahabka ciidanka xooga dalka soomaaliya oo uu gudoonsiiyey General Maxamed Siyaad Barre waxuuna ku muteeystay wacdarihii u ka dhigay dagaalkii 1977 dii ee Xorayntii Soomaali galbeed ahaana guutadii qabatay qabri daharre waxay ahayd magaaladii labaad ay qabsadaan Ciidanka Soomaaliya.

.

Taariikh
Taariikhda Soomaaliya
Siyaasadda Soomaaliya
Shaqsiyadaad
Ciidanka Soomaaliya
Galatasaray SK

Galatasaray SK waa koox-banooni oo ka dhisan magaalada Istanbuul ee wadanka Turkiga. Galatasaray SK waxaa la aasaasay sanadku markuu ahaa 1905, waxa ayna ku dheelaan garoon ay ayaga leeyihiin ee lagu magacaabo Türk Telekom Arena waxa uuna qaada garoonkaas in ka badan 52500 oo daawadayaal ah. kooxdani waa tan ugu guulaha iyo koobabka badan kooxaha kubadda ee dalka Turkiga. Galatasaray sidoo kale waxey ka mid tahay kooxaha ugu taageerayaasha badan dunida, ayadoo aduunka dacaladdiisa oo dhan ku leh taageeroyaal kor u dhaafaya ilaa 40 milyan oo qof.

Tartanka Ka Dhexeeyo Galatasaray SK, Fenerbahce SK Iyo Beşiktaş JK 

Derbiga Qaardaha Caalamka, (Kitalar Arasi Derbi); waa magaca ciyaar kasta oo dhexmarta Galatasaray S.K iyo Fenerbahce S.K. Labadan koox ayaa ah kuwa ugu guulaha badan islamarkaana loogu taageeridda badanyahay guud ahaan dalka Turkiga waxayna ka kala dhisanyihiin labada daamood ee magaalada Istanbul; Galatasaray waxay ka dhisantahay garoonka Turk Telekom Arena oo ku yaala daanta Yurub ee magaalada halka Fenerbahce ay ka dhisantahay garoonka Kadikoy Stadium ee ku yaal daanta Aasiya ee Istanbul. 

Sida caadada ah ciyaar kasta oo dhex marta labadan koox waa mid xamaasad badan lagana daawado dunida dacaladeeda oo dhan sawaxanka, foorida iyo qoobka ciyaarka taageeroyaasha ayaa xiiso usii yeela ciyaaraha Galatasaray iyo Fenerbahce dhexmara. Kooxahaan tartankooda ayaa ka talaaba kubada cagta oo gudubba suuqa kala iibsiga ciyaartooyda, dhaqaalaha, taageeroyaasha iyo qaybo kale. 

Sidoo kale waxaa jira koox seddexaad oo lagu magacaabo Besiktas J.K oo kooxahaan xifaaltan adag kala dhexeeyo ciyaaraha dhex marana aad loogu taxan yahay , Galatasaray, Fenerbahce iyo Besiktas waxaa la isku dhahaa seddexda waaweyn.

Tixraac

Eeg waliba 
 GALATASARAY SK
 SOCCERWAY
 SOFASCORE
 FLASHSCORE

Ciyaaraha
Naadiyaasha kubada Cagta
Turki

Ciyaaraha
Liiska Xisbiyada Siyaasadda Soomaaliya

Halkan waxaa ku jira dhamaan liiska xisbiyada siyaasada wadanka Soomaaliya.

Hordhac
Tan iyo wakhtigii dadka Soomaalidu qaateen xoriyada waxaa jiray xisbiyo siyaasadeed. Sanadkii 1969kii ayaa waxaa talada wadanka la wareegay Golaha Sare Kacaanka (SRC) kuwaasi oo dhowr nooc oo xisbiyo ah soo bandhigay; sida Xisbigii Kacaanka Hantiwadaaga.
Si kastaba ha ahaatee, waxaa wadanka Soomaaliya ugu horeeyay Xisbiga SYL, kuwaasi oo ahaa xisbigii la dagaalamay gumaystihii wadanka. 

Markii Jaale Siyaad Barre la wareegay talada wadanka, waxaa meesha ka baxday dhamaan xisbiyadii bulshada ee madaxa banaanaa, wakhtigaasi oo wadanka Soomaaliya iskubedelay nidaamka shuuciyada ee laga keenay wadanka Ruushka iyo Shiinaha. Ka dib, markii uu dhacay dagaalkii sokeeye ee wadanka sanadkii 1991kii ayaa waxaa meesha ka baxday dhamaanba nidaamkii dowladnimo ee wadanka Soomaaliya. Si kastaba ha ahaatee, dadaalo badan oo dawlad dhisid ah ka dib waxaa Soomaaliya dib uga soo noolaaday nidaamka xisbiyada kuwaasi oo ilaa maanta daciif ah.

Xisbiyada
Xisbiga Midowga Dhalinyarada Soomaaliyeed (loo soo gaabiyo: SYL) wakhtiyadii hore loo yaqaaay Kooxda Dhalinyarada Soomaaliyeed (Somali Youth Club) (SYC), waxay ahaayeen xisbi siyaasadeed ka shaqayn jirey wadanka Soomaaliya. Xisbigani wuxuu ku bilaabmey urur dhalinyaro ah, markii dambe isku bedelay xisbigii dhaqdhaqaaqa ugu horeeyey ee Madaxbanaanida wadanka Soomaaliya sanadihii u dhexeeyay 1950kii ilaa 1960kii.

Ururka SYL (laga keenay: Somali Youth League) waxaa la'aasaasay 15 Maajo sanadkii 1943 wuxuuna qeyb wax ku ool ah ka qaatay Xoriyadii dalka Soomaaliya ee lahay 1960kii waxaana ku midaysnaa dhalin yaro Soomaaliyeed oo da, yar ah. Dhalin yartii u istaagay xornimada Soomaaliya waxey ahaayeen kuwo u baahnaa in wadanku xor noqdo isla markaana ka hoos baxo gumaystihii wakhtigaasi haystay.

Xisbiyada Qaranka

Wadanka Soomaaliya waxaa maanta ka jira tiro badan oo xisbiyo siyaasadeeda ah, kuwa ugu muhiimsan waxaa ka mid ah:
Xisbiga Midnimo 
Midowga Dhalinta Soomaalida (SYL)
Midowga Soomaaliweyn
Xisbiga Hawl iyo Hantiwadaag
Xisbiga SANU
Xisbiga Cagaaran Soomaaliya
Xisbiga Dimuqraadiga Soomaaliya
Xisbiga Qaranka Soomaaliya
Xisbiga Tayo 
Xisbiga Nabadda iyo Horumarka 
Daljir
Xisbiga CAHDİ
Xisbiga Tiir
Hiil Qaran

Xisbiyada Maamulgoboleedka
Puntland
Xisbiga Horseed

Sidoo kale fiiri
Liiska Xisbiyada Siyaasadda Soomaaliya
Taariikhda Soomaaliya 
Xisbiyo

Maqaalo kale

 Somali Youth League 
 Elections in Somalia

Tixraac

Siyaasadda Soomaaliya
Siyaasadda
Xisbiyada Siyaasadda Soomaaliya
Bankiga Dhexe ee Soomaaliya

Bankiga Dhexe ee Soomaaliya (; ) waa bankiga dhexe ee dowlada wadanka Soomaaliya. Shaqooyinka bankiga waxaa ugu horeeysa maamulka iyo iskudheelitirka dhaqaallaha wadanka, xisaabinta miisaaniyada dowlada, ilaalinta qiimaha lacagta wadanka iyo nidaaminta koboca dhaqaalaha wadanka. Intaas waxaa u dheer, maamulka iyo dejinta siyaasada dhaqaalaha iyo maalgeshiga dowlada.

Wasaaradda Maaliyada

Wasaaradda Maaliyadda Soomaaliya  waa wasaarada gacanta ku haysa isla markaana maamusha dhaqaalaha dowlada, canshuuraha, iyo kharashka wadanka Soomaaliya. Intaas waxaa dheer, wasaaradani waxay masuul ka tahay habaynta, dejinta iyo diyaarinta siyaasada dhaqaalaha iyo maamulka miisaaniyada dowlada fedraalka ah.
Sanad kasta bisha Oktoober, Wasaarada Dhaqaalahu waxay hortimaadaa Gollaha Baarlamaanka si ay u sharaxdo miisaaniyada sanadle ee dowlada federaalka.
Guud ahaan, Wasaaradda Maaliyada Soomaaliya waxay hoostegtaa Wasiirka Maaliyada; wakhti xaadirkan waxaa wasiir ah Maxamuud Aadan Ibraahim.
Bankiga Dhexe ee Soomaaliya waa bankiga dhexe ee dowlada wadanka Soomaaliya. Shaqooyinka bankiga waxaa ugu horeeysa maamulka iyo iskudheelitirka dhaqaallaha wadanka, xisaabinta miisaaniyada dowlada, ilaalinta qiimaha lacagta wadanka iyo nidaaminta koboca dhaqaalaha wadanka. Intaas waxaa u dheer, maamulka iyo dejinta siyaasada dhaqaalaha iyo maalgeshiga dowlada.

Qaabdhismeeka Wasaarada
 Wasiirka Maaliyada
Wasiir ku xigeen
 Xoghayaha Guud
 Ku xigeenka Xoghayaha Guud
 Waaxda Dhaqaalaha
 Waaxda Xisaabta
 Xafiiska Miisaaniyada
Bankiga Dhexe
 Waaxda Nidaaminta
 Waaxda Maamulka iyo Habaynta

Sidoo kale fiiri
Dhaqaallaha Soomaaliya
Golaha Wasiirada Soomaaliya
Wasaaradda Maaliyadda Soomaaliya

Xigasho

Wasaaradaha Soomaaliya
Siyaasadda Soomaaliya
Dawladda Soomaaliya
Dhaqaalaha Soomaaliya
Muqdisho
Wikipadia:Tusmo


<div style="-moz-border-radius-topleft:20px; -moz-border-radius-topright:20px; display:block; border:1px solid #9bbb59; vertical-align:center; width:100%; background-color:#ffffff; margin-bottom:7px; margin-top:5px; padding-bottom:5px;">
  Tusmada Portalada
<div style="padding-left:4px;padding-right:4px;vertical-align:top;">

X 
 Portal:Xisaab

Tusmo
Xiriirka Turkiga-Soomaaliya

Xiriirka Turkiga-Soomaaliya waa xiriir diblomaasi ee udhexeeya Soomaaliya iyo Turkiga. Xiriirkaan oo ah mid taariikhdiisa fogtahay ayaa waxa aan ku soo xasuusan karnaa dawladii cusmaaniga oo uu hogaaminaye cusmaan oo soo gaaray koonfurta dalka soomaaliya dawladaan oo aheyd dowlad islaam ah oo ka dhisneen dalka turkiga magaalo madaxna u aheyd istanbul ayaa dawladaan ayaa soomaaliya ka talineyse ku dhawaad 300 oo sano.

Halka Xiriirka Soomaaliya-Turkiga xiriirkooda uu si sax u bilaabday xiligii Suldaan Suleymaan AL-Qaanuuni.

Sidoo kale fiiri
Xiriirka Arrimaha Dibadda Soomaaliya
Golaha Wasiirada Soomaaliya
Safaaradaha Soomaaliya

Tixraac

Soomaaliya
Dawladda Soomaaliya
Liiska xiriirka Soomaaliya
Siyaasadda
Kalandar:11 Abriil



Dhacdooyinka 
 3 - Safiir loo magacaabay Kenya Axmed Cabdisalaan Safiirka Kenya.

Dhalasho 
 2 - Cali mataan Ciidan Soomaalia

Dhimasho 
 1 - Tomas, Falaago Ingriiska.

Munaasabad am Ciid 
 Maanta waxay ku beegantahay maalintii uu dhintay Sayid maxamed Cabdulle.

Abriil
Kalandar:12 Abriil



Dhacdooyinka 
 1960 - Sanad Guurrada 53aad Ee Aas Aaska Ciidammada Xoogga Dalka Soomaaliya.

Dhamasho

Ciidaha iyo Dabaadagga 
 Maalinta Cirbixiyeenada, Dabal dag caalami ah Yuuri Gaagariin Nin kii ugu horeeyey.

Abriil
G-Spot

Xarunta G-Spot ayaa ah mid ka mid ah goobaha ugu xaraarada badan dhanka kacsiga waana goob inta badan ragga aysan aqoon ama qaarkood aysan waligood maqal . Goobtaas loogu magac daray G-Spot ah ayaa ah qeyb ka tirsan xubinta taranka haweenka waana goob yar oo ku taal meesha sedexaad ee ka sareysa darbiga hore ee xubinta haweenka waan meel aad u dareen badan marka la taabto . 

Rag iyo dumar badan ayaan goobtaas qaarkood aqoon ama iska indha tira in ay raaxo waali leedahay , goobtaani aad ayay haweenka uga kacsadaan raaxo afka ay la qalashana waa ay ka helaan . 

Goobtaan G -Spot loo yaqaan waxa ay ka kooban tahay xooga xidido u aruursan sida kubadii waxaan ka buuxa dareen waxa ayna afka xubinta haweenka ka fog tahay 4 ilaa 10 santi mitir waxa ayna ka soo horjeedaa kintirka . Taabashada goobtaan waxa ay shabahdaa laab laabka ku jira dhanxananka sare ee afka marka aynu carabka ku taabaneyno dhabxananka
Fiiro Gaar Ah : Carabkaada Ku Taabo Dhaxananka Sare Ee Afka Goobtaas G-Spot mararka qaar waxa ay soo deysaa dareero maadama ay u dhawdahay kaadi hayska ,waxa ayna dumarka qaarkii u maleyaan kaadi taasi oo keeneysa in ay diidaan in loo dhawaado balse xaqiiqda wax ay tahay waa uun dareero xita malaha wax shiir ah waxa uuna u nugul yahay in uu durbo qalalo . 

Sidee Goobtaan G-Spot Ku Heli Karaa Oo Aan Ku Soo Saari Karaa . Ragga ayaa aamisaneyn in helitaanka bartaas ay tahay mid sahal ah kaliya waxaa ninyahow aan xariifka aheyn lagaaga baahan yahay in aad usii diyaargaroowdo(Marxalada fara ka cayaarka , baashalka ka hor ) maxaa yeelay goobtaas ma soo muuqato in illaa haweeneydu ay ka gaarto kacsi ay la ooyso oo uu afka la qalalo . 
Ninyahoow ogaaw goobtaas horay dareenkeeda kama kacayo sida kintirka ee waxa ay u baahan tahay xogaa daqiiqado . Goobtaan waxa si weyn loogu kiciyaa cadaadis xoogaa dhex dhexdaad ah oo aad ku sameeyso malabyarwoga ama gacanta . 

Goorma Ayaan Oganayaa In G-Spot Aan Kululeeyay (Meeshii La Rabay Gaarsiiyay) G-Spot marka si weyn loo kiciyo waxa uu soo daayaa dheecaano yar markaas ayay gabarta u qaadaneysa in ay u baahan tahay in ay kaadi hayso oo waxa ay ku leedahay waan soo soo xaajoonayaa , waxaana muhiim ah in gabarto ay soo baneyso kaadi hayska ka hor kulanka macan ee sariirta thumbnail

Taranka
Saxaax
Xiriirka Maraykanka-Soomaaliya

Xidhiidhka Soomaaliya iyo Marykanka waa xiriir diblomaasi ee udhexeeya Soomaaliya iyo Maraykanka.

Sidoo kale fiiri
Xiriirka Arrimaha Dibadda Soomaaliya
Golaha Wasiirada Soomaaliya
Safaaradaha Soomaaliya

Tixraac

Soomaaliya
Dawladda Soomaaliya
Liiska xiriirka Soomaaliya
Siyaasadda
Xiriirka Qadar-Soomaaliya

Xiriirka Soomaaliya iyo Qadar waa xidhiidhka arimaha dibeda iyo iskaashiga labada wadan ee Soomaaliya iyo Qadar.

Sidoo kale fiiri
Xiriirka Arrimaha Dibadda Soomaaliya
Golaha Wasiirada Soomaaliya
Safaaradaha Soomaaliya

Tixraac

Soomaaliya
Dawladda Soomaaliya
Liiska xiriirka Soomaaliya
Siyaasadda
Xiriirka Talyaaniga-Soomaaliya

Xidhiidhka Soomaaliya iyo Talyaaniga waa xidhiidhka arimaha diblomaasi ee u dhexeeya wadanada Soomaaliya iyo Talyaaniga.

Sidoo kale fiiri
Xiriirka Arrimaha Dibadda Soomaaliya
Golaha Wasiirada Soomaaliya
Safaaradaha Soomaaliya

Tixraac

Soomaaliya
Dawladda Soomaaliya
Siyaasadda
18 Abriil



Dhacdo 
 Kalsan TV - Oo ku soo biiray TVda Soomaalida kaasoo la furay maanta.

Dhalasho

Dhimasho

Dabaaldag iyo munaasabado 
 Maalinta xoriyadda Simbaabwi.
 Dabaaldagga ciidanka Iiraan.

Abriil
Telefonka gacanta

Telefanka Gacanta oo luuqada qalaad loo yaqaano (ingiriis: Mobile Phone) waa aalad yar oo loo isticmaalo in lagula hadlo shakhsi kale oo meel kale jooga iyadoo la adeegsanayo shabakada khadka. 

Telefanka Gacantu waa uu yar yahay taasina waxay awood u siineysa qofka wata in uu cid kale la hadlo ama lala soo hadlo isagoo jooga meelo kala duwan.

Marka laga yimaado isticmaalka wada hadalka, telefanada gacanta ee casriga ahi waxay leeyihiin adeegyo fara badan sida dirista qolaalada gaaban (SMS), kamarad wax lagu sawiro, qeeybo codka lagu dhageeysto iyo waliba internet.

Taariikhda Telefon Gacmeedka 

Taariikhda Kala Duwan ee Telefon Gacmeedku soo Maray

Muuqaalada Telefonka Gacanta 

Muuqaalada iyo Qeeybaha Telefonka Gacanta
fiiri sidoo kale|Smartphone

SIMI Kaadh 

Simi Kadhka Telefonka Gacantu ku Shaqeeyo
 (ingiriis: Sim Card) oo loo soo gaabiyay Subscriber Identity Module

Shirkadaha Sameeya Telefonka Gacanta 
Suuqa Shirkadaha Sameeya Telefanka Gacanta

Teknooloji
Ganacsi
Isgaarsiinta
Gaadiid

Kani waa maqaal ku saabsan guud ahaan Gaadiidka. Maqaalo kale fiiri Baabuur (Gaadhi)

Gaadiid (Ingiriis: vehicle; carabi: مركبة) waa aalad mashiin ah oo qof ama labo jiheeynayaan oo loo isticmaalo in lagu safriyo dad ama alaabo. Guud ahaan kalmada Gaadiid waa magaca la isku yidhaahdo dhamaan baabuurta, diyaaradaha, tareenada, markabyada, mootooyinka iyo bushkuleetiyaasha, laakiin si gaar ah waxaa loo yaqaanaa aaladaha dad-sameega ah ee mara laamiyada. Sida dhamaan noocyada baabuurta, tareenada IWM.

Guud ahaan Gaadiidku wuxuu isticmaalaa biyo, shidaal, saliid iyo waxyaabo kale. Gaadiidku wuxuu maraa laamiyada, biyoha (sida badaha, webiyada iyo haraha waaweyn) dushooda iyo [[cir]ka dhexdiisa.
Guud ahaan gaadiidka waxaa laga isticmaalaa meel kasta oo dunida ka mid. 

Teknooloji
Saynis
Xadaarada Aadamaha
Xasharaad

Xasharaad ama Cayayaan waa qeeyb ka mid xayawaanka bilaa laf-dhabarta ah kuwaas oo jidhkoodu u sameeysan yahay sadex qeeybood: Madax, Ubuc iyo dabo, kuwaas oo leh lix logood, tiro badan oo indho ah iyo labo gees oo dareemayaal ah. Xasharaadka waxa uu ka kooban yahay qeeybo aad u fara badan oo kor u dhaafaysa hal milyan oo nooc.

Cimriga xasharaadku wuxuu u dhexeeyaa (noocyo hal maalin nool ilaa noocyo dhowr sano gaadha), laakiin dhamaantood waxay ka dhashaan ukun.

 Copiopteryx jehovah

Saynis
Bayoloji
Xayawaan
Isuduwaha Waqtiga Caalamiga

Isuduwaha Waqtiga Caalamiga, UTC (Af-Talyaani: Tempo coordinato universale, Af-Ingriis: Coordinated Universal Time) waa halbeegga ugu sareeya ee lagu cabiro deegaanada wadaaga saacada. sidoo kale waxaa loo yaqaan waqtiga madaniga ama rayadka UTC.

Wakhti
Xorta ah

Sidoo kale fiiri "Xoriyad"
Xorta ah () waa dhamaan noocyada kala duwan ee shaqo, xirfad, aqoon, cilmi, farshaxan, alifaad iyo noocyada kale ee shaqada taasi oo mulkiilaha (qofka xuquuqda iska leh) u ogol yahay in qof kasta u isticmaalo si ka faa'iideysi. Intaas waxaa dheer, akhbaarta ku jirta dhamaan xeedhasha xorta ah waa kuwo loo isticmaalo si bilaa lacag ah.
Fekradda xorta ah waa fekrad ku saabsan inaad wax allifi karto taasoo aan ku xirnayn shuruudo ama xakamayn.

Sidoo kale waxaa lagu soo koobaa howl kasta ee si gaar ah looleeyahay sida xuquudka qoraha, faafinta iyo mid dadka kawada dhaxeeysa.

Tixraac
Xiriirka Ingiriiska-Soomaaliya

Xidhiidhka Soomaaliya iyo Ingiriisku waa xidhiidhka xiriir diblomaasi ee udhexeeya Soomaaliya iyo Boqortooyada Biritayn.
Xoghayaha Arrimahja Dibedda ee Biritan William Hague ayaa furay 22 sano kadib safaaraddii ay ku lahaan jirtay Soomaaliya 25 abriil, 2013.

Sidoo kale fiiri
Xiriirka Arrimaha Dibadda Soomaaliya
Golaha Wasiirada Soomaaliya
Safaaradaha Soomaaliya

Tixraac

Soomaaliya
Siyaasadda
Kalandar:25 Abriil



Dhacdooyinka 
 2013 - Xoghayaha Arrimaha Dibadda ee Biritan William Hague oo booqasho ku tagay Muqdisho ayaa furay munaasabadda lagu furayay safaaradda ingiriiska.

Dhalasho

Ciidaha iyo Dabaadagga 
 Maalinta wacyi gelinta Cudurka Duumada

Abriil
25 Abriil



siil ween tii ku dhashay was wecel 
 2013 - Xoghayaha Arrimaha Dibadda ee Biritan William Hague oo booqasho ku tagay Muqdisho ayaa furay munaasabadda lagu furayay safaaradda ingiriiska.

Dhalasho

Ciidaha iyo Dabaadagga 
 Maalinta wacyi gelinta Cudurka Duumada

Abriil
Isuduwe Habka Juqraafiga

Isuduwe Habka Juqraafiga Waa hab Loolka iyo Dhigta ee ka soo bilaabata labada Xarriiq ee eberta ah waana Dhig-dhexada iyo Dhul-baraha kuwaas ah bar kulankooda Gacanka Gaana.

Loolka iyo Dhigaha 

Dhigaha waa xarriqo xoodan oo lagu cabiro xaglaha kuwaas oo ka bilaawda (0) wadartooduna waa 360 waxayna iska jeraan laba cirif ee dhulka.

Loolka oo isna ah xarriiq beenaad barbarre ah tiradooduna waxay gaareeysaa 180 waana kaalmeeye Isuduwe Habka Juqraafiga si loo abaaro Baraha Juqraafi, Waqti iyo heer-kulka.

Juqraafi
26 Abriil



Dhacdooyinka

Dhalasho

Dhimasho 
 Ku-xigeenkii garyaqaanka guud ee dawlada Soomaaliya oo xalay lagu dilay magaalada Muqdisho Axmad Shiikh Nuur Maalin.

Ciidaha iyo Dabaadagga 
 

Abriil
Chernobyl

magaalo ku taal europa oo looyaqaanay shilkii nukliyeerka 1980s iyada oo lagu tijaabinayo cadaadiska falcelinta ayaa sababtay qarax weyn, oo sababay carqalad iyo dabaylo agagaarka aagga bariga yurub.

Ukrain
Dhibaato
Muusa Guudwaa

Muuse Guudwaa oo loo yaqaano Guudwaa waa beel ka mid ah beelweynta Jijeele, beeshu waxaay ukala baxaa laba oday oo kala ah Doollow iyo Maxamed Kheyr. Muuse Guudwaa waa beel facweyn ku leh Bartamaha iyo koofurta Soomaaliya. Beeshu waxaay degtaa Soomaaliya iyo Ethopia gaar ahaan Soomaaliya waxaay ka degtaa Hiiraan, Bakool, Bay, Gedo, Shabelada Hoose iyo Banadir, hal ka Ethopia ay ka degaan Dollo Ado, Mustaxiil iyo Godey. Beeshu waxaay caan ku tahay dhaqashada xoolaha nool sida Geela iyo Ariga. Waxaa kale at beeshu ku can tahy farxad marwalaa iyo dabeecad wanaag. Ileen waxaa ka dhashay non lo yaqan (cumar dayax axmed aadan) waxaw ahaa non karti badan.
Daladda isku xirka wabarashada soomaaliyeed

Tariikhdii Daladda isku xirka wabarashada soomaaliyeed ee SOFEN SOMALI FORMAL EDUCATION NETWORK daladda sofen waxa lagasoo gabshay magacan kore,waxayna kashaqeysaa gudaha somalia waxana la asasay 26 june 2004 waxana lagu asasay magalada mugadishu waxana loo asasay in ay haqabtirto bahida dadka soomaaliyeed ay uqaban waxbarashadda kadib markii lawayay dowladii dhexe ee soomaaliyeed waxa sameysmay daladdo waxbarasho waxana kamid ah daladda SOFEN oo kashaqeyso koonfurta iyo bartamaha soomaaliya waxayna leedahay dugsiyo isgu jiro kuwo nidaami ah iyo emergence education ah tiradda dugsiyadda waxay garayaan haatan 55 formal ah iyo 21 iskuuladka degdega ah dagalada waxay galafteen 25 iskuul oo uu burbur kudhacay waa dagalada hada socdo daladu waxa gacan siyo hayadaha qaramada midobay iyo kuwo kale oo ay kamid yihiin UNICEF,UNISCO,UNDP,EDC,EAT,NRC iyo dadweynaha soomaaliyeed,daladdu waa mid ka madax banaan arimaha Dawladda iyo kooxaha Siyaasadda dalka ku hardamaya mudo 20 sanadood,xafiiska ugu sareyo daladda waxa uu kuyaalaa magaladda mugdishu.

Waxbarasho
Cali Cadde

Cali Cadde waa magaalo xeebeed oo ku taalo gobolka Cali Sabiix ee dalka Jabuuti.
Ali Adde taariikhda dib dhowr qarniyo, iyo waa mid ka mid ah magaalooyinka ugu qadiimsan ee Jabuuti ka dib markii Tajuura iyo Obokh. Sida ay sheeko hore duug ah, dhul-maanta of Ali Adde ee qariyeen by geedaha, oo leh Wadi a gudbaya goobta. Cali Cadde waxa uu leeyahay culeys duug ah oo u dhow Danan Wadi ah, taasoo la dhisay by Ciidamada Faransiis ee qarnigii 19aad.

Magaalooyinka Jabuuti
Jabuuti
Xasan Diiriye

Xassan Diiriye waa fanaan caan ah oo soomaaliyeed waxaa uu ku dhashay magaalada Seylac 

waxaanu ku barbaaray buuhoodle oo ayeeyooyinkii iyo awoowayaashii deganaayeen markii uu isaga oo 1 sano jira uu wada 

waayay aabihii iyo hooyadiiba sanad qudha wada dhinteen waxaana la dhashay wiil qudha oo la yidhaahdo xuseen ilaa imikana ku nool hargeysa

markii uu noqday waxoogaa xasan diiriye ayuu u soo wareegay magaalada hargeysa oo uu kaga biiray fanka 

waxaanu ka mid ahaa ragii ugu danbeeyay walaalaha hargeysa xasan diiriye waxa uu ku geeriyooday wadan ka mida wadamada khaliijka oo la yidhaahdo Kuwait kuna aasan yahay waxaanu ifka uga tagay 9 caruur ah iyo 34 ay dhaleen waxaana lagu naaneysi jiray wadaniga 

Sababtuna waxay ahayd heesihiisa oo u badnaa wadani waxaanu ahaa ninka ugu heeso wadani badan fanaaniinta soomaaliyeed

waxaan ilaahay uga baryaynaa inuu janadii ka waraabiyo dhamaan inta afsoomaaliga ku hadashana samir iyo iimaan ka siiyo 

Xassan Diiriye AUN Wuxu geeriyooday 

25 july 2008 in al sabah hospital kuwait.mahadsanidin'
May 2013

Madaxweynaha Puntland Dr.Cabdiraxman Maxamed Farole ayaa galabta 27 May,2013 xarunta PDRC ee magaalada Garowe uga qaybgalay banaamij xogwaran ah oo ku saabsan Puntand iyo Somalia.

Xafiiska warfaafinta ee Madaxtoyada Puntland ayaa soo qaban-qaabiyey barnaamijkan looga hadlay Amaanka ,Geedi socodka Dimoqraadiyada Puntland ,Dhaqaalaha ,Dhalinyarada iyo Arrimaha Federaalka Somalia.

Amaaanka 
Madaxweynaha ayaa sheegay in dunida oo idil la tacaalayaan arimaha amaanka ,isagoona xusay in Puntland ay ku guuleysatay adkeynta amaankeeda sida dib u habaynta ciidamada ,tababarkooda ,dagaal ay ku qaadeen Al-shabaab buuralayda Galgala iyo kooxaha burcad badeeda ah.
Ciidamada amaanka Puntland ayuu ku amaanay dadaalka ay u galeen xoojinta xasiloonida iyo geesinimada ay muujiyeen ,waxana uu raaciyey in Muqdisho ciidanka deeq-bixiyaashu mushaharkooda bixiyaan halka Puntland ay dowladeedu siiso ciidanka xuquuqdiisa.

Geedi socodka Dimoqraadiyada

Geedi socodkan ayuu ku tilmaamay madaxweyne Farole wadadii Puntland horey ugu dhaqaaqi lahayd ,waxana uu ku booriyay dadweynaha inay si isku mid ah uga qayb qaataan doorashooyinka deegaanka ee bartamaha July si Puntland mustaqbal wanaagsan u hesho.

Dhaqaalaaha

Madaxweynuhu waxa uu ka hadlay hoosu dhaca ku yimid Shilinka Somaliga oo saamayn ku yeeshay bixin mushaharaadka shaqaalaha iyo ciidanka,islamarkaasina keentay in Doolar lagu qaado cashuurta laguna bixiyo kharashaadka Dawladda sida ay samaysey DF Somalia.

Heshiiskii DF iyo Puntland galeen March 2013 oo qayb ka ahayd soo daabicida Shilin Somali ayuu sheegay inaan ilaa iyo hadda wax talaabo ah laga qaadin,isagoona raaciyay in Puntland ay ka tashan doonto xalka lacagahaasi.

Bilaha
Taran

Taran Xisaab ahaan  waa natiijada Iskudhufasho laba walxoox. Kala hormarinta ay imaanayso tirooyin maangal ah ama kakan ee howlgalka iskudhufashada kumana lahan wax saamayn ah qiimaha taranta. Tani waa gaar ahaansho loola jeedo howsha iskudhufas bhada ee Kala-hormarinta.

Si kooban Taran waa wixi ka soo baxa laba tiro oo la isku dhufto sida 2*2= 4 markaa afar waa Taranta 2*2.

Taran laba tiro

Taran laba tiro tirsiimo 

Dhig tirooyin kubbado ah qaab ah laydi tirooyinka sadaradiisa  tiri qotimadiisa  wuxuu ku siinayaa :

kubbad.

Taran laba tiro tirsiimo 

Haddii si kale loo dhigo:
 Tranta laba tiro tabaneyaal ah waxay la midtahay tiro togan.
 Taranta tiro taban iyo tiro togan waxay la midtahay tiro taban.
 Taranta tiro togan iyo tiro taban waxay la midtahay tiro taban.
 Taranta laba tiro oo togan waxay la midtahay tiro togan.

Taranta laba jajab 
Taranta laba jajab waa jajab sareeyihiisu la midyahay taranta laba jajab fudud hooseeyihiisu wuxuu la midyahay taranta hooseeyahay laba jajab, sida lagu muujiyay habkaan soo socda:

Taranta laba taxane 
Si ay u noqoto laba taxaneyaal

 و 

Tarantoodu waa:

Website dibedda ah 
 Taran ee websiteka mathworld

Iskudhufasho
Ducooyinka galista Suuliga



DUCADA GALISTA MUSQUSHA Marka Musqusha la galayo waxaa lagu ducaystaa Ducadan (ALLAHU MA INII ACUUDU BIKA MINAL KHUBSI WAL KHUBAA'IS) oo macnehed yahay (Allow waxaan kaa magan galaya shaydaanka kiisa dhedig iyo kiisa lab ba. waxaa la hor galinaya lugta BIDIX. marka laga soo boxo waxa la soo hor saaraya lugta MIDIG waxaana la dhahaya (Qufraanaka).
Beesha Aw saciid

Beesha Reer-Awsaciid, Waa beel kamid ah beelaha SOMALIYEED. Walow aay Kursi xildhibaan kuqaataan beelweynta Dir micnaheda ma ahan in aay Dir tahay besha . , Hawiyana ma ahan Daarood na ma ahan. reer-awsaciid waxay degtaa goboladan hoos ku qoran. 

Besha Waxay go laha barlamankaa kasoo gashaa Jubbaland Kismayo . 

Beesha waxay deg taa 
1.Gobolka baay 
Degmada (buurhakaba,ufurow,bulafulay)
2.G.shabelada hoosee (qoryoley,Mubarak,toretorow,mustaqbal,afgooye)
3.G.jubada/hose 
(kismayo)
4.G.jubada/dhexe
(jamame,jilib,saakow)
5.waxay degantahay magalada dirdhabe Dagmada Saakoow na waxeey beeshu ku leedahay ama ka dagan dad aad u badan oo gaaraya Boqolkiiba %40 Caanaha iyo