maanka2/wikipedia-so huggingface dataset:
Mareeg State

Haji-Iman-Gadow Iman Gadow Haji iman Gadow, Gal-Guduud, Somalia

Qoraa:Abdirizak Osmam Warsame 
    {JEEBGALE,TUSMEEYE}

Xaaji Imaan Gadow 

Deegaan ka Xaji Iman Waxaa Taariikhdiisa Halkaan Idinkugu Reebay/Qoray Abdirizak Osman Warsame Tusmeye/Jeebgale

Xogta Kala Xiriir Abdirizak Tusmeeye 0615048870
Faysal Cilmi

Faysal Xaaji Cilmi (noolaa 1969 ilaa 2012) waxa uu ahaa agaasimaha xafiiska ra'iisul wasaaraha soomaaliya, ahna agaasimaha guud ee wasaarada maaliyada.

Taariikh nololeedka faysal xaaji cilmi 
Faysal xaaji cilmi waxa uu dhashay 21 apriil 1969, wuxuu ku dhashay magaalada Dhuusamareeb ee gobolka Galgaduud. Faysal wuxuu wax ku bartay magaalada dhuusabareeb.Waxaa uu bilaabay quraanka kariimka, taariikhda marka ee eheed 1978, kadib wuxuu galay skoolkii weynaa ee magaalada dhuusamareeb, wuxuu wax ka bartay dugsiga hoose iyo sare ee dhuusamareeb.

Siyaasadda 
Faysal xaaji wuxuu xilal badan ka soo qabtay dowladihii soomaaliya soo maray.Wuxuu saaxiib khaas ah la ahaa ama ee isla soo koreen ra'iisul wasaaraha soomaaliya ee cabdi wali maxamed.Taariikhda marka ee eheed 2009 waxaa uu helay shahaadada ama abaalmarinta qofka ugu nabada jecel ee aduunka ahna xildhibaan soomaaliyeed.

Geeridiisa 
faysal geeridiisa waxay timid markii uu ka qeybgalay munaasabad loogu dabaaldagaayay tv'ga SNTV oo ku beegneed sanadguuradii 28 markii la aasaasay radiyaha tvga ku hadla codka Dawladda kumeelgaarka.Taas oo ku beegneed 28 oktoobar 2012.Munaasabadaas oo ka dhacday xarunta tiyaatarka qaranka ee magaalada muqdisho.Intii ee munaasabadaas si fiican u bilaaban, waxaa irida hore soo dhaafay, gabar kumiineysneed waxyaabaha qarxa, gabartaas oo la rumeysnaa in ee ka tirsaneed al shabaab ayaa waxay isku qarxisay dadkii ku signaa meesha, waxaana ka mid ahaa dadkii dhaawacmay faysal xaaji oo ka mid ahaa masuuliyiintii ka soo qeybgashay munaasabada.Faysal waxaa uu ka mid ahaa masuuliyiinta sida xun ugu dhaawacmay, waxaana loo qaaday isbitaal ku yaala magaalada nayroobi ee dalka kenya asaga iyo xildhibaan kale oo la dhoho mawliid macaane. wuxuuna ku geeriyooday isla magaalada nayroobi.

Siyaasadda Soomaaliya
Shaqsiyadaad
Dadkii dhintay
Xariirad

Xariirad () waa magaalo ku taala waqooyigalbeed gobolka Awdal, wadanka Soomaaliya. Magaaladani waxay ku taala deegaano ka tirsan banka Geriyaad ee dhexmara waqooyiga gobolkaasi. Intaas waxaa dheer, magaaladani waxay dhacdaa wadada iskuxidha magaalada Boorama iyo wadanka Djibouti. Magaalada Xariirad waxay dhacdaa 150 kilomitir koonfurta magaalda Saylac iyo 3 km (2 mi) waqooyiga xadka wadanka Itoobiya.
Intaas waxaa dheer, magaaladani waxay leedahay joog dhan 972 mitir biyaha bada ka kor, waxaana ku hareersan buuro waaweyn oo ka mid ah Silsilada Golis.
Juquraafi ahaan magaaladan waxay ka tirsan tahay Degmada Saylac, waxay marar badan si toos ah u hoostegtaa Maamulka Saylac & Lughaya.

Taariikh
Sida lagu sheegay dhaqanka dadka deegaanka, meesha magaalada Xariirad hada dhacdo waxay ahaan jirtey meel aad u dhir badan oo geedo noocyo badan leh ka baxaan. Waxaa intaas dheer, magaaladan waxay waligeed ku caan ahayd biyo nadiif ah, taasi ooy sababtey dhinac ahaan in lamadegaan ka saaran tahay.

Bulshada
Sida lagu xusan tirokoob madaxbanaan oo Qaramada Midoobay hay'ado ka mid ah sameeyeen sanandkii 2012, waxaa la sheegay in bulshada magaalada Xariirad dhan tahay iaa 827 qof kuwaasi oo iskugu jira xoolo-dhaqato iyo ganacsato.  Bulshada ku dhaqan magaaladan waxay u badan yihiin dad Soomaali ah, kuwaasi oo ka soo jeeda beelaha Gadabuursi iyo tiro kooban oo Beesha Ciise ah.

Juquraafiga
Magaalada Xariirad waxay dhacdaa deegaan buuroley ah, waxaana dhowr dhinac kaga wareegsan dooxooyin ka bilaabma dhulka sare. Magaalada agagaarkeeda waxaa caan ku ah noole badan oo duurjoog ah; kuwaasi waxaa ka mid ah: dacawoda, bisad duurjoogta, yayga, daanyeerka, noocyo badan oo shimbiro ah iyo weliba xayawaano kale oo badan.

Cimilada
Cimilada magaalada Xariirad waa mid lamadegaan la mood. Sidoo kale wuxuu deegaanku leeyahay "Cimilada Buuroleyda", taasi oo ah kuleyl iyo qalayl wakhtiga gu'ga iyo qaboow wakhtiga jiilaalka. Waxaa xusid mudan jooga magaalada oo ah ilaa 972 mitir ka saraysa biyaha bada.

Magaalooyinka Maamulka Saylac iyo Lughaya

Sidoo kale fiiri
 Degmada Baki
 Degmada Boorama
 Degmada Saylac
 Degmada Lughaya
 Awdal
 Awdalland
 Saldanadii Cadal

Xigasho

Tixraac iyo Linkiyo

Xariirad Dix Gudban, Somalia

Magala-Cad 
Administrative map of Zeila District

Awdal
Garisa

Gerisa waa tuulo katirsan gobolka Salal, tuuladaan waxee ku taalaa meel isku xidha Jabuuti iyo Boorama ilaa Hargeysa.waxaa kuxeeran tuulooyin badan oo dhamaantod ee deganyihiin Beelaha maxamed case gaar ahaan bahaber abokor oo rer siciid ah iyo bahaber muuse gerisa . Tuuladaan waxee xidhiidh dhaqaale lawadaagtaa dalka jabuuti. Wax iskuul ah maamulka somaliland kama dhisin waxaa ka jira xarumo waxbarasho oo dadku is xilqaameen
waxaa ku dhashay magaaladan madaxweynihii hore ee jabuuti xaaji xasan guuleed abtidoon waana deegaan aad u dad badan xaga cufnaanta dadka marka la eego

Salal
Tuulooyinka Somaliland
Juqraafiga Somaliland
Somaliland
Magaalooyinka Somaliland
Moos Bukeeni

Moos bukeeni waa nooc ka mid ah mooska ay Soomaalidu isticmaasho, qaas ahaan koonfurta Soomaaliya. Mooskaan wuxuu ka mid yahay 3 nooc oo ah mooska Soomaaliya laga helo. 1) Moos caadi ah, 2) Moos sokorow, 3) Moos bukeeni. Moos bukeeni wuxuu u eg yahy mooska caadiga ah, laakiin wuu ka yara balaaran yahay, halka moos sokorowga uu yahay nooca ugu yar mooska Soomaaliya, lehna dhadhan aad u macaan. Moos bukeeni waa moos la karsado ee looma isticmalo sida labada nooc oo kale.

Miro
Cali Xaydh

Cali Xaydh waa degmo ka tirsan Gobolka  Awdal.

Tilmaan 
waxay ku talaa meel u dhaw xeebta Gacanka Cadmeed. Waxay leedahay 
jawi wanaagsan waa meel roob badan oo buuralay ah waxaa marta wado iskuxidha Jabuuti, Hargeysa ,Boorame iyo Lughaya
Degmadan waxaa daga beelaha maxamed case gaar ahan  belaha Ilma MUUSE.
waxana Aasaskeda laha BEESHA AADAN MUUSE.
Waxay leedahay dugsi hoose-dhexe, Madarasad iyo dhaqtar MCH oo ay ka caawisay dhinaca caafimaadka hayadda world-vision.
Degmadan Calixaydh

Billaabay 
waxa ASAASAY [XAAJI DAAHIR BARRE GOULED ]
Sanadku markuu Ahaaaa 1955kii
waxanu xajigu ka soo shaqeeyey dawladihii iyo gumays tayaashii dhulka somalida ee kala ahaaaa Faransiiska Ingiriiska IYO Talyaaniga
oo uu afkooda ku hadlo iyo waliba af carabi oo uu ku hadlo 
waxanu ka soo shaqeeyey dalalka Jabuuti iyo somaliland.

Tuulooyinka Somaliland
Magaalooyinka Somaliland
Somaliland
Awdal
Bulaxaar

Bulaxaar waa magaalo xeebeed oo qadiim ah oo ku taalo gobolka Salal ee somaliland. Degmada waxay kutaala xeebta Lughaya.
Bulxaar waa magaalo ku fiican kalluumeysiga iyo xoolaha waxa daga beelahaa celeyeh  ee besha yonis muse gar ahaan beesha reere geedi iyo kuul l, bulxaar waxa ku yaaley dugsi boarding school ah oo soo saarey dad baxan oo nolosha meel sare ka gaadhey waxaana ka mid ahaa suldaan maxamuud siciid maxamed Dr Ahmed cabdi shaqele Dr caagane garyaqaan crahmaan Ibrahim caalin yasin dhuxule iyo dad badan oo caana dadka reer bulhaar waa bulsho suugaan yahan ah oo gabayada iyo heesaha aad u alifa sidoo kale waa dad aftahama ah rag badan oo eroyo dhaxala ka tagey ayaa ku noolaa waxaana ka mida Farah cali dhagaseyn dayuur baarud uurmaax Tahar Yusuf (ganagana) waa magaalada uu ku dhashey abwaan ka weyn xasan xaaji claahi xasan geney

Taariikh
Bulxaar  waa degmo qadiim ah waxay magaalada Berbera ujirtaa 70km 
Hargeisa oo ka xigto dhinaca waqooyi beri waxay u jirtaa 170km 
oo ka xigto dhinaca beri waxay u jirtaa 16km. Goobta ayaa la rumeysan yahay inay la xiriirto Dekadda Ganacsi ee qadiimka ahayd ee (Isis) oo uu sharxay aqoonyahankii Pliny the Elder . Sida laga soo xigtay Pliny, Dekadda Isis waxay xarun u ahayd ganacsiga malmalka.

somaliland
Lowyacado

Lawyacado (; sidoo kale loo yaqaano Lowyacado) waa magaalo ku taala waqooyigalbeed gobolka Awdal ee wadanka Somaliland. Magaaladani waxay saaran tahay xadka Somaliland la wadaagto wadanka Djibouti.
Maamulka dowlada magaalada Lawyacado waxay hoostegaan Degmada Saylac.

Bulshada
Sida lagu ogaadey tirokoob madaxbanaan oo la sameeyay sanadkii 2012, magaalada Lawyacado waxaa ku si joogto ah ugu dhaqan dad bulsho ah oo gaadhaya ilaa 1,600. Bulshada ku dhaqan magaaladan waxay u badan yihiin dad Soomaali ah, kuwaasi oo ka soo jeeda Beesha Gadabuursi iyo tiro kooban oo Beesha Ciise ah.

Guud ahaan, Lowyacado waa magaalo yar oo  ku yaala xadka u dhexeeya Somaliland iyo Jabuuti. Waxay leedahay dekedd yar iyo waxa uu ku yaalaa ee gobolka Salal ee Somaliland.

Sidoo kale fiiri
 Degmada Baki
 Degmada Boorama
 Degmada Saylac
 Degmada Lughaya
 Awdal
 Awdalland
 Saldanadii Cadal

Tixraac

Awdal
Cabdulqaadir (degmo)

Cabdulqaadir (; ) waa magaalo ku taala waqooyigalbeed gobolka Awdal, wadanka Soomaaliya. Magaaladani waxay ku taala deegaano ka tirsan banka Geriyaad ee dhexmara waqooyiga gobolkaasi. Intaas waxaa dheer, magaaladani waxay dhacdaa wadada iskuxidha magaalada Boorama iyo wadanka Djibouti.
Juquraafi ahaan magaaladan waxay ka tirsan tahay Degmada Saylac.

Bulshada
Sida lagu xusan tirokoob madaxbanaan oo Qaramada Midoobay hay'ado ka mid ah sameeyeen sanandkii 2012, waxaa la sheegay in bulshada magaalada Cabdulqaadir dhan tahay 567 qof oo si joogto ah u degan.  Bulshada ku dhaqan magaaladan waxay u badan yihiin dad Soomaali ah, kuwaasi oo ka soo jeeda beelaha ciise.

Waa magaalo katirsan gobolka Salal ee waqooyiga Soomaaliya ee maanta loo yaqaano Somaliland. Magaaladan waxay leedahay dugsi caan ah oo qadim ah waxaa daga qeeybo ka mid ah beelaha ciise.
Magaalada Cabdiqaadir waxay saarantahay buuralayda Maar-maar.

Magaalooyinka Maamulka Saylac iyo Lughaya

Sidoo kale fiiri
 Degmada Baki
 Degmada Boorama
 Degmada Saylac
 Degmada Lughaya
 Awdal
 Awdalland
 Saldanadii Cadal

Tixraac

Awdal
Millimeter

Millimeter Waxaana loo soo gaabiyaa (mm)
Waxa ay ka koobantahay weedha (Milli) Oo ah micnaheeda Kunkiiba hal (Meter) waa halbeega ay aduunka oo dhan isticmaalaan ee lagu cabiro dhererka ama dhirirka, Sidaas daraadeen Millimeter Waxa uu la egyahay Kunkiiba hal oo loo qoro sidaan  waxaan loo adeegsadaan dhererka yer. 

Qiyaasaha Masaafooyinka
Centimetre

Waa halbeeg cabir Centimeter ka ee aduunka oo dhami isticmaalaan waxaana loo soo gaabiyaa (cm) 

waana cabirka ka wayn Millimeter Ka
 1 cm = 0,01 m
 1 cm = 0,1 dm
 1 cm = 10 mm

Qiyaasaha Masaafooyinka
Halbeeg
Saynis
Dherer
Hectometre

Hektoomitir waa halbeeg cabireed ay aduunka isticmaalaan wayna yertahay in la adeegsadaa waxaana loo suntaa (hm) waxa ayna udhigantaa 100 Mitir

Qiyaasaha Masaafooyinka

fr:Mètre#Multiples et sous-multiples du mètre
Kaliber

Kaliber waa wax loo adeegsado tilmaamid cabir ahaan inta uu le egyahay dhuun ama tubo afkeed dhexroor badanaa waxaa loo isticmaalaa Hubka sida adigoo maqla Hoobiyaha nuuca 60 , 80 iyo 120 dabcan waa Millimeter Qoriga ay somalida uqaan Jiibta waa 120 mm dhexroorkiisa Waxaad maqli jirtay Bistoolad la yiraah Kalibreo 9 oo macnaheedu yahay Bistoolad Cabirkeedi yahay dhexroorka afka 9mm.

Qiyaasaha Masaafooyinka
Atom

Atamku waa wax yer oo ilmaqabata ah, waana qayb ka tirsan Maatarka waxaan ognahay in uu yahay maatarka wixii cufleh culaysnaleh meelmadhana buuxin kara.
 
Atamka waa walxaha ugu yar kimikada waxa ay ka timid Atamos Gariiga oo macnaheedu yahay ma qaybsanto.

Atam kastaa waxa uu koobanyahay, Borotoono (+) Togane ah , Niyutaroono (0) iyo Elektaroon (-) Tabane ah, marka laga reebo maatarka loo yaqaan Hydrogen, taas oo aan lahayn Niyutaroono.

Niyutaroonka iyo Borotoonka waxay ku yaalaan Bu'da atomka, waxaana la ogaaday in xoog wayni ku hayo, xoogaas oo aan ahayn xoog danab maxaa yeelay waxay leeyihiin danab isku cayn ah kaas oo ah Togane, mida kale xoogaasi ma'aha mid cuf-isjiidad maxaa yeelay xoog cuf-isjiidadku aad ayuu u yaraan lahaa, markaa xoogaasi waa mid u gaara Borotoonka iyo Niyutaroonka waxaana loo bixiyay xoog isku-dabar bu'eed.

Fogaanta ay isku jiraan laba Borotoon hadii ay ka bataan dhexroorkoodu inta uu dhanyahay waxaa abuurmaya xoog danab kaladid.

Haddaba cufka Elektaroonka negi waa 9,1093826 × 10−31 kg

Kan Borotoonkuna waa 1,6 × 10−19

Kan Niyutaroonkuna waa 1,674 927 29 × 10−27 kg

Borotoonku waxa uu ka culusyahay Elektaroonka 1827jeer. Elektaroonadu waxa ay maraan majiiro go'an oo ku wareegsan bu'da atommka. Atammka danabkiisu waa eber(0), waayo inta elektaroon iyo inta borotoon ee ku jirtaa way isleegyihiin 

Fiisikis
Kimisteri
Maatar



Walax 

Walax (ingiriis:Matter) waa waxii mug leh meel marrana buuxin kara.

Marka laga dhigayo jamac (plural) ereyga walax waxaa loo qoraa ama akhriyaa Walxo. 

Koonkan aynu ku noolnahay waxa u ka kooban yahay walxo isku xidhan, haddii aad fiiriso agagaarkaaaga shay walba waa walax.

Qeeybaha Walxaha 

Walxaha waxaa loo qeybiyaa 3 qeybood oo kala ah Adke (solid), Dareere (liquid), iyo Neef ama Hawo (air).

Barashada Walaxda 

Cilmiga loo yaqaan Kimisteri ayaa si fiican u sharaxa walxaha iyo dhamaan wixii la xidhiidha. 

Kimisterigu waa barashada maatarka iyo sida uu isu bedbedalo, kimistarigu waa barashada walxaha iyo isbedelkooda. 

Walax waa wixii aan tamar ahayn, koonkan waxauu ka kooban yahay tamar iyo maatar, tamarta waxaa kamida ileyska, kulka, korontoda Birlabta IWM.

 atom
 molikylka

 A Universe Full of Surprises

Aqoon
Waxbarsho
Kimisteri
Fiisikis
Borotoon

Borotoon waa wax kamid ah Atomka eray ahaan waxaa loola jeedaa biloow iyagoo mooday Brotoon ka wax ka yar in aaney jirin Borotoonka waxa uu ku yaalaa Bu'da atomka waana Togan waxaana loo suntaa p, p+, N+ , Cufka Borotoon ka waxaa lagu qiyaasaa 1,6726231 × 10-27 kg Borotoonku waxa uu ka culusyahay Elektaroonka 1827jeer. 

Fiisikis
Kiilogaraam

Kiilogaraam
 

Kiilogaraam waa mid kamid qaybaha miisaanka wax lagu cabiro ee aduunka oo dhan laga isticmaalo Ksm waxaana lagu cabiraa Cufka walxaha, waxaana loo suntaa (kg).

Soomaalida waxa ay wax ku cabran jireen halbeega ah Suus , Madaal iyo IWM.

Halbeega Kiilogaraam 

Halbeeg
Saynis
Dherer
Qiyaasaha Masaafooyinka
Toshiro Mifune

Toshiro Mifune (三船 敏郎), 1920-1997, Filimaanta (Jabaan).

runtii waxaa jira aflaan badan oo ay soomaaliga dhikto waxaana sii jiro ruwaayado badan oo ay soomaalida taariikhda ay u kashay oo la dhigay lexdamaadkii marka waxaa aaminsanahay bulshada soomlida in ay ku hormarsantahay dhinaca maskaxda ayagoo wax walbo si dhaqsa ah ku fahmo soomaalidana dhaqankeeda waa soo jireen ilaa 200 labo boqol oo sano ka hor ayay jilayeen ruwaayado ama caadooyinka hidaha iyo dhaqanka marka waxaan soo diyaari doonaa taariikhda ruwaayadaha iyo aflaanta soomaalida dhawaan iin shaa alaah 

   waxaa qoray ugaas liibaan ugaas cabdi
    
   mahadsanidiin

Farshaxanka
Aasiya
Filimaanta
Ilbiriqsi

Ilbiriqsi

 
Ilbiriqsigu (ingiriis: Second) sumad (S) waa halbeega ugu yar qiyaasta wakhtiga. Ilbiriqsi waxa ka wayn daqiiqad, waxayna kamid tahay Todobada Halbeeg ee loo yaqaano Nidaamka Caalamiga ee Halbeega ee aduunka laga adeegsado.

Sidaas oo kale waxa ay ka mid tahay kun amin oo ka mid ah 60 daqiiqo; waxa ay kasii mid tahay 3600 amin oo ay saacadu ka koobantahay. 

Saacadu waa 60 daqiiqo, hal Daqiiqona waa 60 Ilbiriqsi.

Cabirka Ilbiriqsi 
Ilbiriqsi oo ah cabirka ugu yar halbeega wakhtiga ayaa marka la barbar dhigo halbeegyada kale sidan u dhiganta:

 1/60 daqiiqo
 1/3,600 Saacad
 1/86,400 Maalin
 1/31,557,600 Sanad

Halbeeg
Saynis
Wakhti
Qiyaasaha Masaafooyinka
Ambeer

Ambeer ama Ampere (calaamad: A), oo inta badan lagu soo gaabiyo amp, waa unugga hadda korantada ee Nidaamka Caalamiga ah ee Unugyada (SI).  Hal ampere waxa ay la mid tahay 6.241509074×1018 elegteroon qiimihiisu waxa uu dhaafayaa dhibic ilbiriqsi gudaheed.

Waxaa loo magacaabay ka dib markii xisaabyahan Faransiis ah iyo fisiigis André-Marie Ampère (1775-1836), loo arkaa aabbihiis elegteromagneetism oo uu weheliyo physicist Danish Hans Christian Ørsted.

Xisaab
1 Maayad (ampere) = 1 kulaam\1amin (ilbirisi) 

Qaanuunka (ohm) sida uu qabo 1 maayad = 1 volt\ ohm

Tamar-kayd = Maayad X Caabi
 · Tamar-kaydka halbeegeedu waa Volt.
 · Maayada halbeegeedu waa Ampere.
 · Caabiga halbeegiisu waa Ohm.

Milli ampere  =1000/1 ee maayad.

Mikro ampere =1000,000/1 ee maayada.

Tixraac

Fiisigis
Kelfin

Kelfin (; ) waa halbeeg lagu xisaabiyo heerkulka. 
Ereyga Kelfin waxaa loogu magac daray Injineer reer England Baron Kelvin (1824–1904) kaas oo sameeyay Halbeeg cabir dhamaystiran. 

Halbeegan waxaa loo soo gaabiyaa K (Kelfin). 

Qiyaasta halbeegan jabjab ahaan waa 1/273.16). Cabirkan oo inta badan lagu qiyaaso kuleylka iyo qaboowga ayaa wuxuu lambar todoba ka yahay Halbeegyada Caalamiga ah ee dunida. 

Marka halbeega Kelfin loo bedelaayo Salsiyas waa +273.16.

Tusaale ahaan haddii heerkulka maanta yahay 30 °C markaad Kelfin u bedelayso waa +273.16 taas oo u dhiganta 303.16 K.

Taariikhda Kelfinka

Isbarbardhiga Halbeegyada

Kilven waxa uu ka midyahay halbeega cabir ee heerkulka waxaana loo suntaa (K), waxa uu lamid yahay cabirada kale ee lagu cabiro kuleelka.

Derajada Kilven = sentigaret + 273,15, oo udhiganta K = °C + 273,15

Darajada Kilven = (Fahrenhayt + 459.67)/1.8 K = (°F + 459,67) / 1,8 

 

Halkaan waxaad ka arki kartaa sida la isugu bedbedeli karo

Halbeegyo Kale 

 Salsiyas
 Fahrenhayt
 Rankine
 Delisle
 Newton

Xigasho 
 The Awesome Universe What the Big Bang Explains—What It Doesn’t

)

Halbeeg
Saynis
Heerkul

Fiisikis
Mole

Mole ku waa qiyaasta lagu cabiro maatarka kimisteri iyo molekuleyaasha Fiisikiska 

Tusaale ahaan

Karboon uu Atom kiisu yahay 12 waxaan leenahay 1 mole oo Karboon ah waa 12 Garaam

Cabirka mole ka 

Kimisteri
Garaam

Garaam waa mid kamid ah Halbeeg cabireedka Cufka

Cabirada 
 Magaca qaybta = Garaam
 Sumada = g
 Cabirkeedu = Cuf
 Horgale = Kiilogaraam 
 kudhufo = 10-3 Kiilogaraam 
 Habka = Horgale (Fiisikis)
 Adeegsi = badanaa waxaa loo isticmaala Miisaan 
 Tusaale = 1 Mililiter oo biyo ah waxa uu la mid yahay 1 g
 Aduunka = 10 Disigaraam = 1 g = 0.1 Disi Garaam = 0.001 kg
 Soomaalida = 1 g ≈ 0.0353 Suus ≈ 0.00220 Madaal

Taariikhda Halbeega

Isticmaalka Halbeega Garaam 

Halbeeg
Saynis
Dherer
Qiyaasaha Masaafooyinka
Qiyaasaha Masaafooyinka
Xerojaale

Degmada Xerojaale waxay dhacdaa galbeedka Gobalka Mudug waxayna u dhaxay saa degmada Galdogob iyo Beyra waana magaalo qadiimi ah oo aad ku arkayso wax yaabo layaab sida dhisme hore

Taariikh 
Degmadan ayaan in badan waxay ahayd mid aan ladegi xilayadii gumaystaha dalka uu qabsanyey wakhtigaas waxay ahayd meel furin ah halka markii soomaalidii hore ay ku dagaalami jireen

dhanka kale Degmadan Xero jaale ayaa sida aad magaca aad ka dareemayso ah meel doog badan oo illaahay ku manaystay waxaana hada degmadaas ku sugan dadkii u dhashay deegaankaas oo markii horana daganaa waxayna degmadan dhismatay wakhtigii dawlada dhexe ee soomaaliya ay wadanka ka ariminaysay iyadoo xilaagaa aan loo aqoonsanay Degmo laakiin wakhtigan waxay ku tirsan tahay degmo katirsan Gobalka Mudug.
Laydi

Jometeriya xisaabta Laydi waxa uu leeyahay qaab laba jibaaran waxa uu leeyahay 4 dhinac iyo afar xaglood oo quman, Labo dhinac oo kasta oo iska joo horjeeda waa isla egyihiin, wuuna qilaafsanyahay Barbaroole maxaa yeelay xaglihiisa waa kuwa quman ama Toosan, sidoo kale waxa uu qilaafsanyahay Labajibaarane maxaa yeelay Laydiga laba dhinac kasta ee iska soo horjeeda waa isla egyihiin.

Dhinaca ugu dheer ee Laydi waxaa lagau magacaabaa Dherer, Dhinaca ugu gaabanna waxaa lagu magacaabaa Balac, Bedkiisu waxa uu noqonayaa Dherer X Balac 

Tusaale ahaan BedKa Laydi 5 Dherer 4 Balac Haddii la isku dhufto waa 20, oo sidaan ah 5 × 4 = 20.

Laakiin haddii Salka iyo Jooga ee Laydi Waxaa lala suntaa  iyo  Waxaa uu noqonayaa Bedkiisa  Wareegiisa  

Afar geesle
Labajibaarane

Jometeriya xisaabta Labajibaarane waxa uu leeyahay qaab laba jibaaran waxa uu leeyahay 4 dhinac iyo afar xaglood oo quman, afarta dhinac kasta waa isla egyihiin.

Si loo helo bedka waxaad arkaysaa in Sal iyo Joog ba isla egyihiin
 Bed = 
Si aan uhelno wareega waxaa meeshaan kaaga muuqata in ay isla egyihiin dhamaan dhinacyada
 Wareeg = 

Afar geesle
Barbaroole

Barbaroole ama Qardhaas La mood: Waa afar dhinacle oo labadii dhinac ee iska soo horjeeda ay barbaroole yihiin, saas oo kale labadii dhinac ee iska soo horjeeda waa isku cabir dherer kooda, Xaglahiisa iskubeeganna waa kuwa isla eg, labada xariiq ayaa isjara dhammaan xaglahiisu waa 360°.

Waxyaaba uu la goonida yahay:

 Waxaa Bedka Barbaroole lagu helaa A = (BH) waxa ay ka dhigantahay (B) Dhere ka salka، (H) Dhereka joogga.

 Waxaa kaloo lagu heli karaa Bed iyadoo la isku laba jibaaray Saddax-xagal ka samaysmaya xariiqimaha mara dhexda.

 Xariiq karta waxa uu ka gooyaa dhexbartanka xariiqa kale.

 Xaglaha iska soo horjeerda waa isla egyihiin.

 Dhinacyada iska soo horjeeda waa kuwa isla siman.

Afar geesle
Joometeri xisaab
Godobjiran

Italic textGodobjiran waa dagmo katirsan gobolka Nugaal waxaa la aas aasay 1961di.

Faahfaahin dheeri ah  Degmada godob jiiran waa magaalo qadiimi ah kana tirsan gobolka nugaal .magaalada wixi ka danbeeyey dagaaladii sokeeye ee dalka ka qarxay waxaa laga dareemayey koboc dhanka horumar ah ..sida waxbarashada caafimaadka iyo ganacsigaba .

 Magaalada waxaa dagan beesha surre dir gaar ahaan saleebaan cabdalle

Taariikhda degmada 

Godobjiran waxaa markii ugu horaysay Degay odayaal reer puntland ah o ay kamid yihiin: salaad timir, Cabaase xirsi mire, Xaaji saxan iyo xasan maxamed cadde.

waa degmo kaduwan degmooyinka somalidu degto wax yaabah layaabka leh ee ilaahay ku manaystay waxaa kamid khayraadka dabiiciga ah sida.beeraha.xoolaha.kalluunka. 
Waa dhul aad ugu haboon beeraha  intabadan dadka degan godob jiraan waa xoolo dhaqato beeraley. 

waxa ay leeyihiin ari farabadan.geel iyo lo'

waa dhul eebe ku manaystay nimcooyin farabadan 
degmada waxaa kukyaala schoolo secandary iyo intermediate intaba

waxaa kasoo baxa dadka aad uleh hal abuurka waxaa ka soo jeeda madax waynihii hore ee puntland Abdirahmaan Maxamed Faroole 

degmadan waa degmo dadkeedu ay ku fiican yihiin soo dhawaynta waxaa kuyar hayb sooca qabiilka kusalaysan 

waxaa dega soomalida noocyadeeda  kala duwan 

waxaa qoray ABdirahman geelle 

{{Degmooyinka Gobolka mudug
Hiilebi

Beesha Hilibi daarandoole Mudulood oo ka mid beelweeynta Mudulood hiraab hawiye. Beesha Hilibi daarandoole Mudulood waa beel aad iyo aad u nabadoon waana beel taariikh ku leh Soomaaliya sanaddii 1977 dagaalkii dhax maray Somalia iyo Ethopia oo dad fara badan uga dhinteen beesha.

Beesha Hilibi waxeey degtaa Meelo badan oo ka mid geeyga somaliyeed gaar ahaan labada Shabeele iyo Jubbada Hoose.Meeylaha aay degto waxaa ka mid ah degmada Balcad oona ka Mid ah degmooyinka aay leeydahay beeshu,wexee kaloo degaan Magaalooyinka kala ah Muqdisho iyo Baraawe .waxa kaloo jiro tuulooyin faro badan oo aay beeshu degto waxaa mid ah Daniga ,Kulunta Shancawo Garasweeyne Muusaaleey iyo kuwa kale oo fara badan Beesha Hilibi Daarandoolle Mudulood waa beel aad iyo aad ah u nabadoon oo Mar waliba ka shaqeeysa xasilinta iyo kala dambeeynta Dadka iyo umadda Soomaaliya.
 Beesha Hilibi Daarandoolle Mudulood wexe u kala baxdaa sida tan.

Lafaha Hilibi Darandoole Waa 2 Lafood (oo u kala baxdo):[wax ka badal | wax ka badal xogta] 
Tolweyne:

1- Moodajecel oo loo yaqaanoTolweeyne

2- Miirwaaq oo loo yaqaan Yabadhaale.

Tolweyne Waa 6 laf oo kala ah

 Dhagoweeyne
 Reer Duleey
 Gacal Maxaad Muuse
 Cumar Caalin > 8 usii kalabaxaa
 Faqi
 Ximin Nacbe

Yabadhaale Waa 6 Laf oo kala ah

 Guudcadde
 Abroone
 Cosoble
 Gacal Waaq
 Galbi

Beesha Hilibi Waxay Caan ku yihiin Nabadda, Xaqdhoowrka iyo Daris Wanaaga.

Beesha Hilibi waxa ayee caan ku yihiin derisnimada  iyo Martisoorka.

Banadair Region/Mogadishu

Madiino: Dharkeynley iyo Wadajir.

Kaaraan.

Yaaqshiid: Suuq Bacaad, Fagax,

Boondheere. 

Shangaani.

Hiliwaa.

Towns/Districts

Baraawe.

Balcad.

Tuulooyinka

baqal iyo xawaaleey ayee deganyihiin iyo muusaaleey, ceelasha Biyaha, Markazka, Lafoole.
Julian Assange

Julian Assange (15 janaayo 1971). waa Suxufi iyo qoraa aad ugu firfircoon dhanka internetka waxa uu ku dhashay wadanka Australia.waxa uu kusoo caan baxay samyntii iyo ka qayb galkii boga caanka ah ee WikiLeaks sanadkii 2009 waxa uu ku guulaystay jaaisad ay gudoonsiisay ururka looyaqaano Amnesty International ee xuquuqda aadmiga u dooda. Assange waxa uu leeyahay wiil dhashay sanadkii 2007. Assange waxa uu aad ubartay cilmiga computerka iyo internetka waxa uu bogiisa wikileakis kusoo ban dhigay dukumeentiyo badan oo aad iyo aad u sir ah sida hadalo ay isdhaafsadeen madaxda sar sare ee dawldaha caalamka taas oo dawlado badan oo caalamka ahi ay ka qayliyeen halka Assange iyo kooxo xuquuqda aadmiga u doodaa ay kudoodayaan in ogaanshuhu uu yahay waajib iyo in aan waxba laqarin ee dabada loosoosaaro.

Shaqsiyadaad
2012

2011 - 2012 - 2013



Dhacdooyin 
 10 Sebteembar 2012 waxaa Soomaaliya laga doortay Madaxweyne cusub ee Xasan Sheekh Maxamuud.
 7 Oktoobar - Dhulgariir ka dhacay Guatemala
1 December - Shil bas dilaa ah oo ka dhacay Miami
14 December - Toogashada Dugsiga ee Connecticut
 Shir Gaar ah oo Laga Qabtay Dalka Israaʼiil

Dhalashooyin

Dhimashooyin

Madaxda Aduunka 

Sanad
Maxamed gorgaate

1:maxamed Gorgaate (Madhiban) Waa curadka Gorgaate hawiye.GORGAATE YAA KA WEYN OO WAMBAR LOO DHIGAA), iyo dame Gorgaate , oo eey ku abtir sadaan Beelaha Hiraab sida Ujeejen, habar gidir, , sheekhal loobage , wadalan, boqortoyeda silcis, Duduble , moobalen, Hilibi dalandole, wacdaan, iyo abgal. Gorgorte hawiye wa nimanka wadanka madaxwayeni yal ka noqodaye kana ah wa nimanka . Hawiyeha lasheego oo wadanka mamula wa gorgorte hawiye nimankas hirab.

= maxamed gorgate Waa curudka hawiye, ilmo Gorgaarte aya hilibki baqtiga cuunen dhuurka Ratiga oo ga dhume marki laga so noqde dhurka aye isku margate fureen ine maxamed oo curadka aha baqtiga cuuney oo ey ku nabeen marka walkod aye qalad ka galeen sidas ayu maxamed goorgarte oo ga caroodey walalahod lakinse hadi baqti la cuney ilmo goorgarte ayaan baqtiga cuneen. 
LKN  wlaalkis karinle ayaa si indho LA, an ah Ku sheegte curudka hawiye taas oo aheed arimo siyaasada Ku saabsan, xiligii shirkii salbalaarta ee 1991.
Arinkaaa waxaa rixae Nin aan hawiye aan ahayn lkn  ka tirsanaa walaalaha karinle.
Shabiixa

Shabiixa () waa wadarta shabiix, oo ah qof qowlayste mooryaan iyo calooshiis u shaqayste ah,  shabiixa ayaa ah erey lahjad carbeed ah oo soo ifbaxay sideetamaadkii, kooxda magacaas loo bixiyo ayaa adeegsta xoog iyo handadaad ay kula kacaan qof ay ka awood badanyihiin. kooxdan ayaa  u shaqaysa qof ama maamul awood u leh inuu dhibaato y geysto wixii isaga ka horyimaada,

Ereyga Shabiix 
Erayga carabiga ah ee شبح ayaa micno ahaa waxa uu udhigmaa reer aakhiraad halkaas ayayna ka imaatay kalimadaan Shabiixa, oo halka qofna waa Shabiix. waxaa kaloo la sheegaa inuu ereyga kasoo jeedo shabiix oo la macno ah in qof lagu xiro labo dhakowyo dhexdood, si loo ciqaabo,

Hada caan ka yihiin 
waayadaan waxaa ay aad u buuxaan wadanka Suuriya waa koox calooshood u shaqystayaal iyo Maleeshiyo qowlaysato ah oo ka jirta wadanka Suuriya, kuwaas oo taageera Madaxweynaha dalkaas Bashar al-Assad.
Maleeshiyadaan ayaa magacooda adduunka caan ka noqday laga bilaabo 2011 kadib markii uu bilwday Kacdoonka Suuriya.

Argagixisada
Koox
Yawunde

Yaoundé (, ; Faransiis ja.unde; Jarmal: Jaunde) waa caasimada wadanka Kamiruun ee Galbeedka Afrika.
taasi oo leh bulsho ku dhow 2.5 milyan. Intaas waxaa dheer, Yawunde waa caasimada labaad ee ugu weyn wadankaas waxayna dhacdaa badhtamaha dalka halkaasi oo leh joog dhan 750 mitir (2,500 ft) ka sareysa jooga bada.

Taariikh

Tixraac

Afrika
Mesut ozil

Mesut ozil

' (Afka Jarmalka: [],Afka Turkiga: [
Wuxuu dhashay 15 Oktoobar 1988) Waa ciyaaryahan K/Cagta u ciyaara kooxda Arsenal kana ciyaara qadka dhexe, waxa uu u ciyaari jiray Xulka Qaranka Dalka Jarmalkan balse sanadkii 2018 ayu shaaciyay inuu ka fariistay u ciyaarista Jarmalka maadaama lagu cunsuriyeeyay sawir uu la galay madaxweynaha Turkiga oo uu Arooskiisa ku casuumay taas oo loo arkay dano siyaasadeed maadaama uu asal ahaan Turkiga u dhashay. Waxaa loo wareejiyay kooxda Fenerbahçe ee 2021.

(). Ozil waxa uu xubin ka ahaa xul qaran illaa iyo 2006, waxa uuna ka mid ahaa xulka qaranka Jarmalka illaa iyo 2009.
Radio Studio 54 Network

Radio Studio 50s Network waa xarun Raadiyeeed oo ku taala Locri ee wadanka Talyaaniga, waxeyna leedahay web ku qoran Af-Taliyaani.

Webkooda 

 Radio Studio 54 Network webkooda Rasmiga
 Webcast waa Studio 54 Network

Talyaaniga
Radio
Teknooloji
Marqaanweyne

Marqaan waa magaalo Tariikhi ah oo ku tala Ismamul gobaleedka Soomaalida Itoobiya. Magaladaan waxay caan ku tahay xoolaha. Waxay ku taalaa dhul daaqsimeed aad u wanaagsan, waxana dega qabiilka tariikhda Soomaalida ugu caansan Cali gari axmed, ee beelaha Ciid-Nugaal, ama Si'iid Harti ama reer darawiish iyo beesha reer horogle ee madhibaan. Magaalada marqaan waxay caan ku tahay xoolaha sida geela iyo adhiga. 
''maagaca magaaladu waxuu ku qotomaa ceel biyood la oran jiray (Marqaad-wayne) micnaheedu yahay ceel mug-wayn  halkaas oo dadku ugu dhawaaqay marqaan wayne'' Aasaaska magalada waxa leh reer daraawiish oo aha reer Cali gari. magaaladu waxay leedahay kaabayaal dhaqaale oo fiican. magaalada waxaa ku dhaqan in ka badan 58.000 oo qof waana magalada sedexaad ee ugu dadka badan dhulka  beelaha Ciid-Nugaal, ama Si'iid Harti ama reer darawiish marka laga tago Laascaanood iyo Buuhoodle waxaa magaalada hoostaga oo laga xukumaa magaalooyin badan.oo ay ka mid Tahay,goob Wayne, burburis ,jarmal,wanaagsan 
Adhimaal ,Dameercad,

Tuulooyinka hoostaga 
 Madax gaal
 Xagarburburis 
 Wanaagsan
 Cuumbaal
 jiingadda
 goob Wayne
 burburis
 dameercad
 Jarmalka
 qararo

Murtida iyo Abwaanada 
waxaa magaalada ka soo jeeda abwaanada Soomaalida ugu caansan oo ay ka midyihiin
 faarax guulled samatar fanaan somaliyeed 
 calidhuux 
 ismaaciil mire 
 cali food 
 cali Qamar 
 jaamac saliid 
 dhagacadde 
 dayl
 shabac Ahmed cali dhuux
 ducaale lugbuur 
Cabdiraxman sooyaal
rayfal qubato 
 gacamay xirsi tore 
 cabdilaahi jama dhible
 Shiine Max'ed Jibriil
 Dhaarsane
 Sayid Max'ed C/lle xasan
 Cabdi kamas

Waxbarashada 
waxaa magaalada marqaan wayne Ku yaala goobo waxbarasho oo 20kii sano ee ugu dambaysay magaalada marqaan ka dhigay Hoyga waxbarashada ee deegaanka ku hareeraysan oo dhan iyadoo deegaankaasi ka aga dhow oo dhan ay usoo waxbarasha doontaan gaar ahaan dhanka Cilmiga Diiniga waxaa ka mida Iskuulada İyo Machadada Ku yaala magaalada marqaanwayne:
 Dugsiga hoose dhexe sare ee Cali dhuux Adan (Ali Dhuh Primary and Secondary School)
 Machadka Imaam Nawaawi
 Machadka Imaam Shaafi
 Dugsiga boodhinka ee shikh jama seed boarding school 

waxaa İntaasi dheer qurba joogta iyo ardayda kasoo jeeda deegaanka waxay aad Ugu hanwaynyihiin Inay mar uun ka hirgelin Waxbarashada heerka jaamacadeeda.

Dad magac ku leh magalada

Waxaa magaalada magac ku leh:

• Jaamac dhible

• Darwish Jamac Bixi Kidin

• sheikh jama seed 

• Garaad soffe Duran 

• sheikh Hussein jaawali 

• cismaan cabdi hashi
 
• cali faarax bog cadeeye 

• haybe aw cali 

. Dhuux afcad  

. Garad C/lahi Garad soofe 

. Aadan Galaydh 

.  

 

Magaalooyinka Soomaali Galbeed
Caajis

Caajis (, ) (Saynis ahaan loo yaqaano Fatigue) waa dareen jidhka dadka iyo xayawaanka haleela taasi oo la xidhiidha daciifnimo iyo awood la'aan.

Daalka ayaa ka turjumaya xaalad hawl la'aaneed ee qofka haysata ama daal xaa murqaha qofka hawl uu qabtay awgeed, waxaa suura gal ah daalku inuu ahaado mid jireed ama mid maskaxeed, caajiska iyo daalka qofka ayaa lagu sifeeyaa inuu yahay walax qabashadood oo loo kici waayo iyadoo ay jirto awoodii lagu qaban lahaa, saamaytiisa ayaana u badan markii cadaadiska xaga shaqada ahi uu bato,

Caajiska xaga maskaxda ayaa isma ka yimaada daal xaga maskaxda ah, oo ka yimaada soo jeed badan ama hurdo yari, waxaa kaloo keena xanuun soo haya qofka , caajiskaas ayaa wata lulmo ama gamaayo qofka la dhacdhaco,

 Sleep Debt—A Growing Problem?

Tixraac

Dad
Noole
Geed Jaceyl

Geed Jaceyl waa xaafad ku taala degmada wardhiigley ee gobolka Banaadir. Xaafadaan waxaa lagu xusuustaa qeybo badan oo dhalintu ay ku caweyso.
Xaafadda Geed jaceyl dhinac ahaan waa xaafad strategy ah waayo waxey dhinac ka saaran tahay xarunta laga arimiyo dalka oo idil ee Villa Somalia/Madaxtooyadda, waa xaafad ey kasoo jeedaan aqoonyahano iyo Rag kaloo magac ku dhex leh Bulshada Soomaaliyeed, Soomaalinimo dhab iyo wadaniyad waa halka ey astaanteedu tahay. waana Meel aan Laga Aqoon Qabiil iyo Qabyaaladba oo dadka dagani ay isugu Wada Jiraan Jufooyinka Somaaliyed oo idil. 

Dadka dagan Xaafadani Geedjaceyl Waa dad aad ujecel Marti Soorka ama soo Dhaweynta dariskooda dagan xaafadaha iyo degmooyinka Nawaaxiga la ah Xaafada, Waxey Daris Latahay GeedJaceyl xaafadaha:   Barxada, Buurhindi, e|Xararyaale], Xamar Bile, |buulo Hoose], [Xamar Jadiid],   iyo Siinaay. oo Dhamantood ka wada Tirsan Degmada Wardhiigley/Warta Nababadda.

Meelaha Caanka ee Ku Yaal Geedjaceyl

GeedJaceyl Waxey Caan ku Tahay Maqaayadaha/Baar Ama Goobaha Shaaxa Laga Cabo ee Liiskugu Yimaad Waxa ka Mid ah Goobahaasi:

Maqaayada Alwaasac oo Startigic place ah iyado Saarned isgoska Geedjaceyl.

Hotel Daamey oo SIdoo Kale kaso Horjeday Maqayada Alwaasac oo Odayasha Masulinta xafada ay isugu Iman Jireen.

Farmashiye Mowliid (c/llahi Dheeman). oo ahaa Goob Cafimaad isla markaan neh Caan ka Ah Xaafadani.

Photo One iyo Photo Alpha oo Caan ka aha Xaafada.

Masjidka Cabdala iyo Cawareere iyo Alkhaaliq. ceelka fatxi iyo maqaayada fatxi iyo 
isbitaalka albiri dabaqa Neero iskuulka hatiwadaag iyo iskuulka salaaxudiin 
Forna Muna, Farmashiuye Burji, rugtii caafimaadka Salad Januune Iyo Meelo Kale 
oo Caan ah aan Halkan Kuwada Xusi Karin..

Dadka caanka ah ee xaafadaan kasoo jeedo waxaa ka mid ah:
ODay Xuseen Cumar, Macmaceyste, Dhagajuun Sperparts, C/kariim Henry. AUN 
Cabdi siciid, Goley, Siciid Sona iyo odayaal iyo dhalin yaro badan
oo aan halkan lagu soo koobi karin.
Gudoomiyaha xiriirka kubbada cagta Soomaaliya Cabdiqani Siciid Carab.
Macalinkii kooxda Jeenyo iyo Qaranka Salaad Faarax Xasan ”Salaad Jardheeye”
Macalinka kooxda Jeenyo iyo Galmudug Axmed Tahliil Cali. 
Ahmed Abdikarim waayo-arag oo baraha bulshada aad loogu yaqaano. 
Bashiir Jeenyo
Garsoore kubbada cagta Axmedeey Baroodo.
iyo qaar kaloo badan. 

Banaadir
Qubi

Qubbi waa dagmo katirsan gobolka Erar ee Somaligalbeed [ Dawlad degan ka somalida itoobiya Qubbi waxay kutaalaa dhinaca Waqooyi Galbeed ee dawlada degan ka somalida itoobiya  waxay xuduud la,leedahay gobolka Ismaamulka Oromiya.

Faahfaahin 
Qubbi waxay ku taalaa dhul aad ubalaadhan oo kudhareran xuduuda oromiya iyo gobalka Somali Galbeed. Waxaa daga beelo badan oo beelwaynta  reer sacad ah.
Degmadaan waxay ka midtahay degmooyinka Khyraadka Badan eebbe ku mannaystay lkn aan marna laga faaiidin. waxay dagmadu leedahay dhul-beereed, Dhir, daaq iyo togag biyo badan oon intaba laga faa`iidaysan marna.

Colaadaha Oromada iyo Somalida ee Degmada 
Qubi waxaa inbadan ka  dhaca Colaado ku salaysan Degaan, deeqa iyo siyaad una dhexeeya Oromada oo dhul-balaasi ku socota iyo Dadka degaanka ee Somalida Colaadaas oon inta badan xal waara  laga gaadhin. sidoo kale waxaa Degaanka ku soo guray Dadkale  oo Oromadu soo bar-kicisay ama Dhulkoodii laga soo eryay oo Somali ah Sida Beesha Camar iyo beesha Obo (Akishe) oo iyaku hadda Degmada ku cusub.

khayraadka dagmada iyo waxyaabaha laga helo 
Degmadaan waxaa laga helaa xabagta, malmalka ,hadiga,fooxa,beeyada,iyo dhamaan noocyada xabagta ee kala duwan. dhinaca xoolaha waxaa kayimaada markii la,eego dhica gobolka Ogaden waa xoolaha oogu waawayn ee deegaanka tusaale ahaan adhiga dagmada Qubi iyo midka kale ee laga keeno gobolada kale isku mid ma,aha xitaa geela. dagmada qubbi ayaa waxay deegaan ahaan ku taalaa dagaan aad barwaaqo u ah oo ay ku dhaqmi karaan xooluhu waxaa dhinaca shishe ka mara wabi xagga soke ee dhinaca fiiqeedna waxaa ka mara togga erereed isku soo wada duuduuboo dagmada qubbi waa dagmo higsanaysa mustqabal iftiimaya dhawaana haddii alle yidhaahdo dhaafi doonta magaalooyin boqol sano dhisme ahaan ka horeeyay.qubbi waxay kaloo laga helaa dahab taas oo haddii la isticmaalo ay tgabi ahaan ba ay gobolka Delgado d ay deeqsiin karto waxaa kaloo laga helaa mercury ama qayb ka mid ah unugyada dareera taas oo badaanaa ay reer galbeedka iyo china huba uu raadinayo oo gabi ahaanba caalamka intiisa badan aan laga helaynin xilligan 

   

Soomaali Galbeed
Degmooyinka Soomaali galbeed
Itoobiya
Sedjibeke

Sedjibeke

Saddexjibaarane (cube) Waxa uu leeyahay 6 dhinac oo isku beegan, 12 gees, 8 xagal dhamaantoodna dhinac kasta waa qaab labajibaaren ah, Xaglahiisuna waa kuwa quman, Balacyada oo dhanna waa isla egyihiin.

Mugga Sedjibeke waxaa lagu helaa adigoo isku dhufta :

Qaacidada 
Seddex jibaarnaha waxaa loo eegaa geesaha inta ay isku jiraan d,

Mug
Manchester City FC

Naadiga Kubadda Cagta Manchester City waa koox kubbadda cagta ah oo xirfadle ah oo Ingiriis ah oo fadhigeedu yahay Manchester, England, kana ciyaarta Premier League. Naadiga waxaa la aasaasay 1880 sida St. Mark's (Galbeed Gorton). Sannadkii 1884-kii naadigu waxa uu magaciisii ​​u beddelay Gorton AFC, 1887kii waxa loo beddelay Ardwick AFC, 1894-kiina waxa naadigu loo bixiyey magaca hadda. Tan iyo 2003, Manchester City waxay ku ciyaartay gurigeeda City of Manchester Stadium (Etihad Stadium). Laga soo bilaabo 1923 ilaa 2003, Maine Road waxay ahayd garoonkii kooxda. Naadigu wuxuu bilaabay isticmaalka funaanadaha guriga ee buluugga ah 1894, kaas oo la isticmaalayey ilaa hadda.

Manchester City ayaa ku guuleysatay horyaalka Ingariiska sideed jeer, FA Cup-ka lix jeer iyo sideed jeer. Waxa ay sidoo kale ku guuleysteen lix jeer Community Shield iyo Koobka Ku guuleystayaasha Koobka hal mar.[8] Forbes ayaa bishii May 2015 kooxda ku qiimeysay kaalinta shanaad ee ugu qanisan Yurub, qiimaheeduna waa $1.375 bilyan.

2008 dii, Manchester City waxa ay Abu Dhabi United Group ku iibsatay £210 milyan (qiyaastii 2.5 bilyan oo karoon) waxayna ka heshay maalgalin dhaqaale oo la taaban karo oo ay ku ciyaarto shaqaalaha iyo guryahaba. Tusaale ahaan, Etihad Campus waxaa lagu dhisay 150 milyan oo ginni (1.7 bilyan karoon) oo ku taal Bariga Manchester, halkaas oo kooxdu ay hadda ku leedahay xarunteeda. Intii uu maamulayay Pep Guardiola, kooxda ayaa ku guuleysatay Premier League 2018, iyadoo noqotay kooxda kaliya ee Premier League ee abid 100 dhibcood ku guuleysatay hal xilli ciyaareed. 2019, City waxay ku guuleysatay wadar ahaan afar koob, iyagoo dhammaystiray "xaaqid" aan horay loo arag oo dhammaan koobabka gudaha ee England oo ay noqdeen kooxdii ugu horreysay ee ragga Ingiriis ah ee ku guuleysata seddexda koob.

Tixraac

Eeg waliba 
 mancity.com
 SOCCERWAY
 SOFASCORE
 FLASHSCORE
 Transfermarkt
 Globalsportsarchive

Ciyaaraha
Naadiyaasha kubada Cagta
Yalale

Yalale waa mid ka mida beelaha soomaaliyeed,ee dega koonfurta soomaaliya,boqol hore oo ah beesha ay gasho,ama ay ka mid tahay laftan yar ee yalale,ayaa waxa ay ka koobantahay afar laf oo kala ah Yalale,Eemid,Qoomaaal iyo Disoow,lafatn yalale waxaa loo kala saaraa ilaa labo jilib,waxaan ka sii farcama Awooloow,Ali yare iyo kharaboole,yalale waxa uu deegaan ahaan u badan yahay baay,bakool,shabeelada hoose banaadir iyo goobo kale,waxan ka mid ah goobaha ay baadiyaha ka degaan Hugeey,oo ah baadiyo ay caan ku yihiin qoladan,waxaana u sii badan Awooloowga,yalale waxa ka dhashay dad caan ah sida siyaasiga weyna allaha u naxriistee Maxamed ibraahim yalale,sidoo kale waxa ay caan ku yihiin magaalada baydhabo,ayadoo dadka ugu caansan ee halkaa laga yaqiinaa y ka mid yihiin SHziyaar,cabdiwahaab iyo kuwo kale.
waa laf caan ku ah sida dhabta ah maslaxada iyo nabad ku noolaansho,waxa ayna sanadihii abaaraha ka hor 2009,2010ka ay bilaabeen naqshado hormarineed oo ah beershada iyo wax ka sooo saarka dhulka waxaan hore looga beeri jirin gaar ahaan tuulada hugeey ee ka ag dhow degmada tiyeegloow,waxaana wax soo saarkoodii saameeyey magaalooyinka ay ka mid tahay magaalada beledweyne oo wax soo saarka beeraha caanka ku ah.
laftu waxay ka mid tyahay beelaha sideed ee mirifle.

Sheekha ugu caansan Yalale gobolka bakool :´´Sheekh ibraahim cali yalale ´´
Abtirsiimadiisa:-
Sheekh ibraahim caliyow Ureeyin ,Maalin mad xasin ,Masuusi eedin Yarow ,Wariidiris edi ,ibdillaaw eedin ,Eedin xaaji ,Xaaji muxamed ,Usli garaari,Daawli cali ,Yaxduur samaali ,Luxum ludmaar,Kumal kowsham ,Agiith cabdull mudallib .  Waxaa uuna ka tirsan yahay lafta ``Abdilli´´ 
Sheekhu marka uu dhintay waxaa uu ka tagay caruur iyo Labo xaas .
Xaasaska uu k tagay :
1-Xabiibo ibraahim Mursal mad ciise  (Aboolow).
2-Faadumo macallin nuurow isxaaq eedin mursal (Abdilli )
Haddii intaas aan uga gudubno waxaan ka hadlaynaa 
Reer eedin mursal iyo reer aw maalin maxamed 
Reer Eedin mursal :-
1-Maalin aliyow isxaaq eedin mursal 
2-Maalin nuurow isxaaq eedin mursal 
3-Maalin xasan xuseen eedin mursal 
4-Ibdiraan isxaaq eedin mursal (Ibdilli gaadur )
5-Xaawo ali nuur isxaaq eedin mursal (Xaaji xaawi)
intaas waa Odayaasha ugu caansan reer eedin mursal waxaa ay dhaleen Dad farabadan isugu jira ganacsato caan ah Aqoon yahanno .
Waxaan kahadlaynaa #Reer aw maalin maxamed .
Reer aw maalin maxamed :
1-Ibdiraan ureeyin maalin maxamed (Wiilkiisa isxaaq abdilli)
2-Salaad maalin eedin ureeyin maalin maxamed 
3-Mukhtaar mad mad mursal maalin maxamed 
4-Maadini abdillaaw mad mursal maalin maxamed (waa hooyada muslimo mad mad uu qabo ilyaas xaaji ureyin )
5-Caliyow ibdilli mad mursal maalin maxamed (Waa aabaha xildhibaanad timiro oo ah aqalka sare ee baarlamaanka federaalka soomaaliya )
6-Xabibo abdilli mad mursal maalin maxamed (Waa hooyada ganasade xasan duba ) 

Waxaa jiro malaaqa guud ee yalale Malaaq qaadi mad ureeyin isagana waa reeraw edin keerow 
Mahadasanidin.
Erayga soomaali

Ereyga soomaali ayaa ka soo jeeda laba eray  oo kala ah soo oo ah soco iyo maal oo ah lis, dadyowgii Soomaaliya iman jiray ayaa dadka soomaaliyeed ka maqli jiray inta badan soo-maal oo la macno ah soo-lis,sidaa darteed ayey Soomaal ugu bixiyeen magacuna ku baxay.
Beer Xaano

Beerxaana Waa Degmo ka mid ah Gobolka Jubbada Hoose.
waxaanna degan  beesha Doqondiide oo ka mid ah beel weynta Geeljecel. Waa degmo xaga beeraha iyo xoolo dhaqashada aad ugu wanaagsan, waxeyna u dhowdahay magaala madaxda gobolka ee Kismaayo. waa meesha looga Keeno waxyaabaha asaasiga u ah nolosha magaalada Kismaayo sida caanaha, dalaga beeraha qeybahiisa kala duwan, dhuxusha iwm.
Degmada waxaa ku yaala suuqa ugu weyn oo lagu iibiya xoolaha.
Dadka ku dhaqan degmadan waxaa lagu yaqiin waxbarashada diinta suuban ee islaamka.
Dwgmada waxaay dhaqaalaheeda ugu badan ka hesha xoolaha sida geela, lo'oda iyo ariga.
Degmadan waxaa ku dhashay Masuuliyiin iyo Culima sare sida:
1. Suldan Maxamed Cali Sulgaraar (uur xuub)
2.  Xuseen Daafeedow
3. Cismaan Kusow
4. Weydow Waranle
5. Xaaji Ibraahim
6.Xaaji Cabdirisaaq
7. Sheikh Cabdullaahi Baalbayeeri
8. Agaasime Maxamed Xusseen (Madnuur)
9. Halgamaa Cabdi Xasan
10. Macalin Ciise Xasan Dhukuble
11. Halgamaa Ibraahim Macalin
12. Eng. Cabdullaahi Cabdi (Jacel)
13. Halgamaa Aden Dheemow
14. Aqoonyahan/Halgamaa Axmed Cumar Cismaan
15. Xasan Shaale Madnuur
16. Halgamaa Cali Cabdi Guuled
17. Xaaji Maxamed (Gaabow)
18. Wasiir Cabdinuur Cali Aden jiidow
19. Cabdullaahi Aadan Shaacir
20. Eng. Cabdi Buule
21. Col. Maxamed Buule
22. Suldaan Rashiid Dhurre Omar
22. Dr. Xaamud Muxumed Ibraahin
24. Taliye Mahad Cabdi (Faragurow)
25. Cabey Sankuus
26. Col. Cabaas Cadow
27. Sayid Isaaq
28. Aqoonyahan Cabdikarim Cumar Cismaan(Mzungu).29.halgamaa cabdiqaadir Cumar cismaan

Beerxaano waxay kismayo u jirtaa 53 km woqooyi 
Degmada waxaa hoos yimaada tuulooyin badan sida:
1. Qabri shariif 
2.Dhalaja 
3.Kubikibir 
4.faaf garseey 
5.Qotey gaduud 
6.Ceel cad 
7.Canjeel 
8.Hararmiin 
9.Hareeri Balaa 
10.Galool shimbi 
11.Libi kuus
12.Nambar
13. Awoodan
14. Kaam jaroon
15. Buula xaaji
16. Yaaq shiniile
17.Janaa Cabdalla
18. Shabac
19. Xaar Xaar
20.Ool oole
21. Kaliil
22. Murush
23.Yaaq Raar
24. Birta Dheer
25.Yaaq Dabeel
26.dharkeenaruur
27.yaaqxaluul
28.cabdidhoore
29.gaabowgabdhoole
30.afnool
31.habaaqaa
32.yaaqacalaan
Hubeer

<div style="text-align: justify;">
Beesha Hubeer wa qabiil katirsan beelaha D&M ee Soomaliyeed. Waxayna ku abtirsataa beeshu Ali Yaabuur Samaale. Beeshu waxa dagan ahan lagu yaqana goboladda laysku yirahdo Koonfur Galbeed Somalia iyo ""Jubaland"" .Beesha Hubeer oo beeraley, aqoonyahano iyo xoolo dhaqato u badan balse waxaa kale ee beeshu leedahay xirfado kale ee ganacsiyadeed oo ay noloshoodu ku mareyan melkasta oo ay ka degan yihin gudaha dalka Soomaaliya.

 Abd Al Muttalib
 Abu Tabil
 Aqiil
 Hiil
 Samaale
 Yaabuur
 Ali
 Hubeer

 Hubeer waxuu u kala baxaa 4 oo kala ah:-
 Hayaame
 Haraa
 Gaalbiyeed
 Huliye

 Hayaame oo ah curudka Hubeer waxuu ukala baxaa 2.
Sarmaanle
Baroole
Sarmaale waxuu usii kala baxaa 5 oo kala ah:-
Labo aw guriyow (nuuri guri iyo birkaan guri)
Sadex gamaas (reer awoow, reer shanle igo reer awle
Baroole waxuu usii kala baxaa labo oo kala ah:-
Reer macalin iyo Gamaasaraad

 Haraa waxuu ukala baxaa 4 oo kala ah:-
Garwaale
Reer ware
Reer aalin
Nin koole

 Gaalbiyeed waxuu ukala baxaa 3 oo kala ah:-
Abdi fale
Aliyow birkaan
Awriinle
 Huliye oo ah yaraanka waxuu ukala baxaa 2 oo kala ah:-
Ree reejiIyaanle
Re reejii waxuu usi kala baxaa:-
hartiyow iyo Umurow
Reer hartiyow waxuu usii kala baxaa 
Beri hartiyow 
Cabdalla hartiyow oo loo yaqaan (Hareed)
Iyaanle waxuu usi kala baxaa 8 oo kala ah:4 Culimo iyo 4 alan gumeed
afarta  culumada waxay kalayihiin (Usmaan Foge,Usmaan Nuure,Eedin Karkaar iyo Amadyiro Sheekhey.
afarta Alan gumeed(reer aw Duurow,
Hurgume
Culeys

Culeyska Waa awooda cuf-jiidashada ee dhulka, waxaana ogaaday aqoonyahakii Isxaaq Niyuton waxaana lagu cadeeyey Buuga lagumagacaabo Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica 

g Waa Cuf isjiidka

Tusaale ahaan Haddii ay Cufnaanta walaxi tahay 200 Garaam, Cuf isjiidka waxa uu noqonayaa 2 Niyuton oo macnaheedu tahay Culeys ka.

Haddii ay tahay Cufnaanta Walaxi dhulka guudkiis 1000 Garaam oo ah 1kg ,Cuf-jiidka dhulka waxa uu noqonayaa ku dhawaad 10 Niyuton,taa Oo macnaheedu yahay 1kg  waa Ku dhawaad 10 Niyuuton.

Cuf isjiidka meerayaasha hawada sare 

Jadwalkaan waxa uu kutusayaa xiriirka kadhaxeeya dhulka iyo Meerayaasha kale.

Fiisikis

vi:Tương tác hấp dẫn#Trọng lực
Qardhaas

Qardhaas Waa mid kamid ah joometeriya afar xagal leh, afartiisa dhinacna ay isla egyihiiin, waxa uuna u egyahay laba saddax-xagal oo kala jeeda oo hal sal ka dhaxeeya

Bedka 

Bedka ama Badka Qardhaas waxaa loo xisaabi karaa afar qaab:

<ol>
 Barbaroolayaasha oo dhan, Waxa ay ka samaysmaan Salka , Waxa ay la jaan qaadeeysaa dhinacyada iyo jooga : 

 Adigoo dhexroorka dheer ku dhifta  Dhexroorka gaaban  Oo aad markaas uqaybiso 

Adigoo laba laaba si aan u helno

 Adigoo ku dhufanaya goobada  Gacanka  Wareegeeda
.

 Ugudamayntii adigoo uxisaaba sida afar xafal  Xaglaha gudaha adigoo isku dhufta

Afar geesle
Koor

Koor waxa ay leedahay afar xagal laba xarriiq oo kamid ah waa Barbaroolayaal oo is dhinac socda.

Bedka Koorta waxaa loo xisaabaa Dhererka xarriiqa salka + xarriiqa barbarada la ah oo lagu dhufto Joogga oo laba loo qaybshay.

Tiro
Dhululubo

Dhululubo Waa joomateri ay masaaxad saleedyadiisu yihiin goobo, taa oo masaaxada isku xirta salalku tahay laydi golxo leh
Bedka xaddidan

 + 

Habka loo cabiro

(r) waa dhexroorka salka 

(h) waa jooga dhululubada 

(A) Waa bedka salka 

(P) Wareega Salka waxaana loo cabiri karaa sidaan 

Bedka

 BedKa dhinaca = Wareega Salka × Jooga = 
 Bedka Salka Sare = 
 Bedka Salka Hoose = 
 Bedka Guud = 

Mugga

 Mugga waxaa lagu helaa:
 (V) = 
 Iyadoo la isku dhufto Bedka salka iyo jooga = 
 Sidoo kale Habkaan 
Adigoo sidaan u cabira = 

Dul
Toobin

Toobin Waa joomateri ay masaaxad saleedkiisu goobo tahay, masaaxada isku xirta salalkuna tahay Toobin

 Qaacidadaan waa Toobinta usamaysan Salkeeda sida Goobada
 r : Gacanka Salka.
 h : Joogga Toobinta.
 A : Bedka Salka.
 P : Wareega salka.
 V : Mugga Toobinta.
 g : Dheerer garaaf toobineed ee gooba quman ah.

Bedka 
 Bedka dusha sare ee toobin Goobeed quman = 
 Bedka salka toobinta = 
 Toobin goobeed quman haddii la gooyo ee barbarra la noqda waxaa ka dhalanaya : 
 Halka (a) Waa bedka gabalka la jaray, iyo (k) Fogaanta halka laga jaray madaxa.

Mugga

Mugga  Jooga toobin  Gacanka Salka  iyo  Mugga dhulubo. Sidaas daraadeed:

Joometeri xisaab