maanka2/wikipedia-so huggingface dataset:
Bariga Afrika

Bariga Afrika (; ) waa gobolka dhaca bariga qaarada Afrika, taasi oo aad ugu kala duwan deegaan ahaan, juquraafi ahaan iyo siyaasad ahaan. Sida ku xusan qawaaniinta gobolada ee dejisay Jimciyada Qarama Midoobay deegaanka Bariga Afrika waxay ka kooban tahay ilaa 20 wadan, kuwaasi oo kala ah:

 Tanzania, Kenya, Uganda, Rwanda, Burundi iyo Koonfurta Suudaan – wadanadan oo dhaca Badhtamaha Bariga Afrika waxay dhammaan xubin ka yihiin ururka Bulshada Bariga Afrika (East African Community) (EAC).
 Soomaaliya, Djibouti, Eritrea iyo Ethiopia– dhowrkan wadan waxaa loo yaqaana Geeska Afrika.
 Comoros, Mauritius iyo Seychelles – kuwani waa gasiirado ku dhex yaala Badweynta Hindiya.
 Réunion iyo Mayotte – gasiirado yaryar oo gacanta ku hayso wadanka Faransiiska.
 Mozambique iyo Madagascar – kuwaasi oo marar badan lagu xisaabiyo wadanada Koonfurta Afrika.
 Malawi, Zambia iyo Zimbabwe.

Faalo Kooban

Bariga Afrika waa bariga Qaarada Afrika:
 Soomaaliya, Jabuuti, Eratareya iyo Itoobiya, oo iyagana marka laso gaabiyo lagu magacaabo wadamada Geeska Afrika. 
 Tansaaniya, Kiinya, Yugandha, Ruwanda iyo Burundi, iyadoona Ruwaanda iyo Burundi mar marka qaarkood lagu daro wadamada ku yaala bartamaha Afrika.

Sidoo Kale Fiiri
 Badhtamaha Afrika
 Galbeedka Afrika
 Waqooyiga Afrika
 Koonfurta Afrika

Tixraac

Afrika
Salaad

Salaada: Waa tiirka labaad ee shanta Tiirarka Islaamka waana laf dhabarka diinta. Waxaa la tukadaa Salaada Subax, Salaada Duhur, Salaada Casir, Salaada Magrib iyo Salaada Cishe.

Tixraac
 Islām​—The Way to God by Submission

Sidoo kale fiiri 
 Salaada Subax
 Salaada Duhur
 Salaada Casir
 Salaada Magrib
 Salaada Cishe

Tiirarka Islaamka
Amxaari

Amxaari (; ; Amarəñña, IPA: [amarɨɲːa]) waa luqad looga hadlo waqooyiga dhexe ee Itoobiya, waana luqada rasmiga ah ee Dawladda Federaalka ee Itoobiya. Luqadaha Semitiga.

Hordhac
Af-Amxaari waa mid ka mid ah luqadaha Itoobiyaanku, kuwaas oo ah Qayb ka mid ah qaybta hoose ee laanta Semitic ee luuqadaha Afroasiya. Waxaa lagu hadlaa afafka ugu horeeya ee Amhariska iyo lingua franca dad kale oo ku nool magaalooyinka iyo magaalooyinka waaweyn ee Itoobiya. Luuqaddu waxay u adeegtaa luqadda rasmiga ah ee shaqada ee Itoobiya, sidoo kale waa luuqada rasmiga ah ama luuqadaha shaqada ee dhowr waddan oo ka tirsan nidaamka federaalka. Iyadoo 21,811,600 wadarta wadaxaajoodka laga soo bilaabo 2007, oo ay ku jiraan ku dhowaad 4,000,000 L2 ku hadla, Amxaariyadu waa luqadda labaad ee ugu badan ee lagu hadlo af-Soomaaliga, ka dib Carabi.
Amharic waxaa loo isticmaalaa habka bidix-ku-xigga adoo isticmaalaya nidaam ka soo baxay qoraallada Geese, oo loogu yeero luqadaha Itoobiyaanka ah, Fidäl, "nidaamka qoraalka", "warqad", ama "dabeecad" ama abugida (አቡataanዳ ), laga soo bilaabo afartii calaamadood ee ugu horraysay, taas oo keentay ereyga casriga ah ee abugida.

Ma jiro qaab la isku raacay oo loo yaqaan 'Amharic' oo loo yaqaan 'script'. Tusaalayaasha Amharic ee qaybaha hoose waxay isticmaalaan hal nidaam oo caadi ah, inkasta oo aysan ahayn mid caalami ah, oo ka mid ah luqadaha ku hadla luqadaha Semitic ee Itoobiya.

Qoraalka

 Amxaari አማርኛ 

Luqadaha Semitiga
Itoobiya
Shiilaabo

Shiilaabo waaa magaalo taarikhi ah oo ku taala bariga gobalka Ogaden. Waana caasimada Gobalka Doh. 
Shilaabo waxay caan ku tahay khayraadka dabiiciga gaar ahaa shidaalka iyo saliida cariinka ah, waxay kaloo caan ku tahay xoolaha nool.

Magaalada Shilaabo oo ah magaalo madaxda GObalka Doh waxay gubatay ugu yaraan 3 jeer waxayna ka dhisan tahay meeshii afraad hada.

Shilaabo waxaa ku dhashay oo ka soo jeeda dad badan oo caan ka ahaa taariikhda geeska afrika iyo guud ahaanba afrika.

Waxaana ka mid Diiriye Guure oo ahaa halyaygii xorriyada geeska afrika iyo somalida guud ahaanba.

Waxaa ka mid ahaa oo kale oo ku dhashay sareeye guuto Maxamed siyaad barre oo ahaa madax waynihii Soomaaliya intii udhaxaysay 1969 ilaa 1991,
iyo qaar kale oo badan.

Shilaabo waxay kaloo caan ku tahay dhinaca isgaarsiinta iyo isu socodka, waana magaalo isku xirta inta badan magaalooyinka geeska afrika. Waxaana mara jidad badan oo u kala goosha guud ahaan geeska afrika.

waxay leedahay Gagi ama garoon diyaaraded oo caalami ah kaas oo qayb wayn ka qaatay isku socodka wadamada geeska Afrika iyo ganacsiga magaalada shilaabo.

Magaalada shilaabo waxay daris la tahay dhinaca koonfurta iyo bariga Somalia, dhinaca galbeedka Qabridahar, dhinaca Waqooyiga wardheer, koonfurgalbeedna Godey.

Dadka ugu caansan ee wax ka dhisay magaalada Shilaabo waxaa ka mid ah Adan sacab Kunool, Xaalays iyo Aw cabdi Aw Mohamed Daman oo ah ninkii Shilaabo aaskeeda lahaa, ayna ku Baxaday magaalo laga cararay camirahayaw Cabdi aw maxamed.
Soomaali Galbeed
Nashiido

Nashiido Ereygaan oo asalkiisa uu Carabi yahay ayaa micnahiisu yahay in codka kor loo qaado iyadoo lagu qurxinaayo gabay,waxeyna caan ku tahay Nashiidada muusik la'aan.

Nashiido waxay door weyn ka ciyaartay Dhaqanka Umadaha Islaamka, waxaana loo adeegsadaa qaabab kala duwan, iyadoo laga dhowrayo waxyaabaha fisqiga ah ee Muusigga Gaalada looga daydo.

Nashiidadu waxay leedahay shuruudo, qofka qaadayana ay tahay inuu shuruudahaasi ka soo baxo, waxaana kamid ah:-

1-In Nashiidadu aysan u ekaanin sida Heesaha dadka halleysan ay ku heesaan.

2-Haddii Nashiidadu ay qaadeyso haweeneey, ragga uma banaana inay dhageystaan sida ilaahey qur'aankiisa uu ku yiri (ولا تخضعن بالقول )

3-Nashiidadu waa inay noqotaa gabay wanaagsan, kana maran yihiin erayada jaceylka iyo haasaawaha ee ragga iyo dumarka ka dhaxeeya.

Muusig
Axmed Bukhaadir

Axmed Bukhaadir (Carabi: احمد بوخاطر‎) waa nin qaada nashiidoyinka islaamiga ah una dhashay wadanka imaaraadka carabta waxow dhashay 16 October 1975, waxowna ka soo jeedaa qoys caan ka ah wadankiisa waxow ka qeyb qaatay xaflado badan wadana kala duwan.

Albumadiisa 
 Xasanaat - 2007
 Dacaanii - 2005
 Samtan - 2004
 Fartaqi - 2003
 Alqudus Tunaadiinaa - 2001
 Intisaaf Alleyl - 2000

 Islām—The Way to God by Submission 

Shaqsiyadaad
Islaam
Mona Lisa

Mona Lisa waa sawir gacmeed uu sawiray farshaxankii samir
aa ee Talyaaniga ahee ee magaciisa la odhan jiray Leonardo da Vinci waxa uu sawirkan sawiray sanadii, 1615 waana sawir gacmeedka ugu caansan dunida maanta waayo waxa uu koobay waxyaabo badan 
waxa aad waxloola yaabo ah sida uu u sawiray farshaxankani qosolka ama dhoolo adaynta gabadhan iyo qaabka wajigeedu u muuqdo sawirkani hada waxa uu yaalaa, guri dhaqameedka Louvre sawirkan waxa di vinci ka iibsaday boqorkii la odhanjiray Francis II, Holy Roman Emperor
Mona Lisa (luuqada Talyaaniga): Monna Lisa [mɔnna liːza] ama La Gioconda [la dʒokonda], Faransiis: La Joconde [la ʒɔkɔd]) waa farshaxan sawir ah oo nusqaan ah oo uu sameeyay farshaxanka Talyaaniga Leonardo da Vinci waxaa lagu sharxay "sida ugu caansan, ugu booqashada ugu badan, qoraalka ugu badan ee ku saabsan, ugu heesaha badan ee ku saabsan, shaqada ugu caansan ee farshaxanka adduunka". [1] Mona Lisa sidoo kale waa mid ka mid ah sawirada ugu qiimaha badan adduunka. Waxay haysataa Diiwaanka Guinness World World ee qiimaha ugu sarreysa ee caymiska ee taariikhda $ 100 milyan sannadkii 1962, [2] taas oo u dhiganta qiyaastii $ 800 milyan sannadka 2017. [3]

Rinjiyeynta waxaa loo maleynayaa inay tahay sawir galka Lisa Gherardini, xaaskiisa Francesco del Giocondo, waxayna ku jirto saliid ku jirta guddi cadaan ah Lombardy. Waxaa la rumaysan yahay in la rinjiyey inta u dhexeysay 1503 iyo 1506; Si kastaba ha ahaatee, Leonardo ayaa laga yaabaa inay sii wado shaqadeeda dhammaadka 1517. Shaqooyinka waxbarashadu waxay soo jeedinayaan in aan la bilaabin 1513 ka hor. [5] [6] [7] Waxaa soo iibsaday King Francis I oo Faransiis ah oo hadda waa hantida Jamhuuriyadda Faransiiska, oo muujinaysa joogtayn joogto ah Matxafka Louvre ee Paris tan iyo 1797. [8]

Mawduuca mawduuca, oo si joogta ah loogu sharraxo inuu yahay mid adag, [9] muxuu ka kooban yahay qaabka, qaabka ugu fudud ee qaababka, iyo dabeecadda atmospheric ah ayaa ah tayada cusub ee ka qaybqaatay xiisaha joogtada ah iyo barashada shaqada.
 http://www.louvre.fr/

Farshaxanka
Leonardo da Vinci

Leonardo da Vinci, wuxuu dhashay 15 april 1452. waxa uuna ku dhashat magaalada lagu magacaabo frazione Anchiano oo u dhow Vinci Toscana, Italien. Leonadro wxa uu dhintay markay taarikhdu ahayd 2 may 1519 meesha uu ku dhintay waa Amboise oo ku taala Frankrike. leonardo waxa uu ahaa nin italian ah oo ku caan sawiraada gacmaha lagu sawiro. Leonardo ayaa xitaa ahaa sawire, injineer, farsamo yaqaan, soo saare, iyo kuwa dhirta baara, leonadro waxa uu ka qayb ahaa renässansens oo kuwa oogu qiimaha badan.asaga sawirkiisa uu caan lu yahay waa Mona Lisa, waxa uuna sameeyay sanadkii 1503-1506 iyo fresken Nattvarden, waqtigii 1498. Leonardo magaciisa buuxa ayaa la dhahay Leonardo di ser Piero da Vinci, taaso micneheeda uu ahaa Leonardo, herr Pieros wiilkiisa. magacaan ayuu haystay sababtoo ah waxa uu ahaa wecel.

Farshaxanka
Mishelangelo

Mishelangelo di Lodofiko Buonarroti Simoni waxoo ku dhashtay wadanka Talyaaniga 1475ii waxoona dhintay 1564tii. waxyaabaha oo khatarta ku ahaa, waxaa ka mid ah, sharaxaadaha oo ku kor sawiray, kaniisadaha waaween oo ku yaalo Rom, talyaaniga. Sida Sistine kabel.

dhalinyaronimadiisa
Mishelangelo marka oo ahaa, dhalinyaro, waxoo qaatay aabihiis jidka oo la rabay, oo ahaa wax sawir.
waxoona guul ween ka gaaray, wax sawirkii, oo aabihiis la rabay. Markaas oo noqday gacanyare asiga oo 13jir.

Taariikh
Talyaaniga
Farshaxanka
Xaj

Xajka waa camal cibaado ah ay muslimiinta sameeyaan, wuxuuna ka mid yahay shanta tiir ee islaamka  Qofkastoo muslim ah waxaa waajib ku ah inuu mar guto xajka cimrigiisa oo dhan  qofkaa dhaqaalo u heynin ama dhinac laga heesto, qasab ku ma ahan inuu xajiyo. Xajka sanad kasto waxaa guto dad ka badan 2 miliyan oo qof oo daafaha aduunka ka kala yimaado.

Acmaasha la qabto xajka inta lagu jiro waxaa ka mid ah dawaaf oo kacbada lagu wareego 7 jeer, orodka safa iyo marwa dhexdooda 7 jeer la dhax ordo iyo in la istaago banka carafo.

Wuxuu Nabiga scw yiri "Qofkii xajiya oona xumaan iyo faasuqnimo ku dhax sameyn wuxuu u laabanaa sidii maalinkii hooyadii dhashay" .

Taariikda

Acmaasha xajka

Fadliga xajka

Xigasho 

Islaam
Tiirarka Islaamka
Tiirarka Iimaanka

Tiirarka Iimaanka waa lix tiir 

 Rumaynta Ilaahay nasahnaa oo korreeye:- oo ah in addoonku rumeeyo kalinimada Ilaahay, isla markaana uu qalbiga ka rumeeyo in Ilaahay mooyee aanu jirin Ilaah xaq lagu caabudaa, rumeeyana in Ilaahay nasahnaa oo korreeye uu abuuray adduunka iyo waxa ku gudo jiraba cir iyo dhulba,isaguna uu iska leeyahay wax kastoo uuman, Eebbana yahay arin iyo taloo dhamiba ay gacantiisa ku jirto, cid la wadaagta maamulidda uunkanna aanay jirin.o 
 Rumaynta Malaa'igta:- oo ah in addoonku uu rumeeyo jiritaanka Malaa'igta oo ah addoomo Ilaahay , amaradiisana ku shaqeeya wuxuu fara sameeya, waa addoomo Ilaahay ka abuuray nuur, dadkuna aanay arki karin ciddii Ilaahay tuso mooyaane. 
 Rumaynta Kutubta Ilaahay soo dejiyay:- Oo ah in addoonku uu rumeeyo kutubtii Ilaahay ku soo dejiyay Rusushii uu u soo dirayay addoomadiisa si ay u raacaan jidka toosan ee uu Ilaahay addoomadiisa kaga raalli ahaaday, jidkaas oo ah in Eebbe nasahnaa oo korreeye ay caabudaan, jidkaas oo ah ka ay dhammaan Rusushii Ilaahay naxariis iyo nabadgalyo Eebbe korkooda ahaataye ay ugu baaqayeen addoomadiisa. 
 Rumaynta Rusushii Ilaahay soo diray:-Oo ah inaynu rumaynu dhammaan Rusushii Ilaahay (naxariis iyo nabadgalyo Eebbe korkooda ahaatee) uu u soo diray addoomadiisa si ay u gaarsiiyaan amarada iyo distuurka uu Ilaahay nasahnaa oo korreeye u dejiyay addoomadiisa inta ay adduunka sii joogaan si aanay u raacin jidka uu Shaydaan la doonayo inay raacaan si uu uga leexiyo jidkaas toosan ee uu Eebbe nasahnaa oo korreeye uu addoomadiisa raalli uga noqday. 
 Rumaynta Maalinta Qiyaame:- Oo ah in addoonku uu rumeeyo jiritaanka maalin dadka oo dhan lasoo bixin doono marka la wada dhinto, lana xisaabin doono, maalintaas oo noqon doonta maalin Ilaahay nasahnaa oo korreeye uu xisaabin doono addoomadiisa, qof kastana uu heli doono abaal marin wixii uu gaystay ah intii uu adduunyada joogay xumaan iyo samaanba, waana maalinta dadku ay taagan yihiin maxkamaddii uu Eebbe nasahnaa oo korreeye uu ku ballan qaaday inuu dadkoo dhan taagi doono maalintaas, maalintaas oo sida uu Eebbe nasahnaa oo korreeye Quraanka innoogu sheegay maalin ku adag ah dadka argagaxa wayn ee jira darteed, si aynu sawir guud uga qaadanno 
 Rumaynta Qadarka (U garashada Eebbe addoonkiisa u garto) sharkiisa iyo khayrkiisa:- Oo ah in addoonku rumeeyo wixii Eebbe nasahnaa oo korreeye uu qadaro inta nolosha adduunka la joogo, qadarkaas oo noqon kara mid khayr ah iyo mid dhib ah, iyadoo uu addoonku qalbigiisa ka rumaynayo in adduunkan hagistiisu ay Ilaahay nasahnaa oo korreeye gacantiisa ku jirto,wax aanu Ilaahay dooninna aanu adduunkan ka dhici karin wax uu doonay inuu ka dhacana cid horjoogsan kartaa aanay jirin ,
Afguri

Afguri ama Lahjad waa af shabaha luqada, waxana badanaa ku hadla dad meel wada dagan sida magaalo ama gobolo.
Luqad waliba waxay leedahay lahjado u gaar ah.

Faah faahin dheeraad ah 
Ereyga lahjad (laga soo bilaabo lahjadda Laatiinka, lahjadaha, laga soo bilaabo ereyga Giriiggii hore διάλεκτος, diálektos, "hadal", laga bilaabo διά, diá, "iyada oo loo marayo" iyo "," legō, "Waan ku hadlaa") waxaa loo adeegsadaa laba siyaabood oo kala duwan oo loola jeedo laba nooc oo ifafaale afeed kala duwan:

Hal adeegsi waxaa loola jeedaa luqado kala duwan oo astaamo u ah koox gaar ah oo ku hadasha luqadda. Qeexitaankan, lahjadaha ama noocyada luqad gaar ah waa isku dhowyihiin, inkasta oo ay ku kala duwan yihiin, badiyaaaba waa kuwo inta badan la wada fahmi karo, gaar ahaan haddii ay isku dhowyihiin lahjadda sii socota. Ereyga waxaa badanaa loo adeegsadaa qaababka hadalka ee gobolka, laakiin lahjad ayaa sidoo kale lagu qeexi karaa arrimo kale, sida dabaqadda bulshada ama isirka. Lahjad la xiriirta dabaqad bulsho oo gaar ah waxaa lagu magacaabi karaa dhaqan-yaqaan, lahjad la xiriirta qoomiyad gaar ah ayaa lagu magacaabi karaa isir-dhaqameed, iyo juquraafi ahaan.

Luqadaha
Bursaalax

GURIGA NABADA          

'''''' () waa degmo ku taala bartamaha waqooyi galbeed ee gobolka Mudug ee dowlad gobaleedka Buntuland Soomaaliya.  Waxaa degmada Bursaalax ku dhaqan dad gaaraya ilaa 80,000 oo qof kudhawaad.  Degmadan ayaa koboc ballaaran samaysay muddooyinkii u danbeeyay waxaana laga dhisay jidad, xarumo wax barasho caafimaad iyo biyo
d
degmadaan Waxaa Wada daga beela Majeerteen iyo Reer Xirsi Muumin

Faalo
Bursaalax waxay u dhaxaysa Beyra iyo Rigoomane.

Waxaa dagmo laga dhigay xiligii xukuumada Cabdiwali Gaas.

Degmada waxaa asaasay oo loogu magac-daray nin la odhan jiray Salah Mahammed Jama Karshe oo Wabeeneye ah, Reer Cali ah. Isago deegan ahan uga dhistay aqal soomaali isaga iyo reer kiisa ku dhawaad 1894 (miilaadiga).

Isku socodka
Waxaa hada ( sanadka 2018) gacanta lagu hayaa oo dhisme ku socdaa wado laamiya oo isku xiri doonta Bursaalax iyo magaalada Gaalkacyo, oo ah magaalo madaxda gobolka Mudug.

Waxbarashada
Degmada Bursaalax waxaa wakhti xaadirkan (2018)ku yaala tiro dugsiyo hoose oo shan ku dhow, iyo labo dugsi sare.

Sidoo kale fiiri
Liiska magaalooyinka Soomaaliya dadka ku nool
Liiska magaalooyinka Soomaaliya

Xigasho
HISTORY OF READ HORN OF AFRICA (BUR SALAH PROJECTS)
Bur Saalax

Tixraac

Soomaaliya
Magaalooyinka Soomaaliya
Bu'aale

Bu'aale waa degmo ka tirsan Gobolka Jubbada Dhexe isla markaana ah magaalo madaxda Gobolka Jubbada Dhexe degmadan  waa magaalo istaraatiiji ah waxaa magaaladaan mara wabiga jubba magaalada waxaa ka howl ka degan waa beeroleey iyo xoolo dhaqato.

Sidoo kale fiiri
Liiska magaalooyinka Soomaaliya dadka ku nool
Liiska magaalooyinka Soomaaliya

Xigasho
Cagaaran

Tixraac

Soomaaliya
Magaalooyinka Soomaaliya
Kurtunwaarey

Kurtunwaarey Waxay Kamid Tahay Magaalooyinka Beesha Jiido Cali oo Ah Beesha Ugu Tirada Badan Gobolka Shabeellaha Hoose.

Odeyga ibraahim arbow oo lagu naaneso (beymuud)
Wuxu dhaley 3 wiil iyo labo gabar 
Sedexda wiil mid ka mid ah wuu dhintey 
Gabdhaha neh waxa guursadey odey Cid markas la degnaayen

Beesha beymuud waxey kula baxda Burgess iyo modole 
Burgess oo ka Kooban 6 jufo 
Halka modole uu ka kobanyahay 5 jufo oo waa ween 
Beesha beymuud waxey degta dhamaan gayiga somaliyeed gaar ahaan koonfurta somalia sida gobolka banadir #shabeelaha hoose, baay,bakool,iyo jubada dhaxe iyo jubada hoose sido kale 
Beesha beymuud waxey aad u degaan dalka itoobiya gaar ahaan aag dirirdhabe ilaa xadka anfarta waana beel aad u tiro iyo tayo wanaagsan.

Halgemiyasha ka dhashey beesha beymuud waxa ka mid ah illahey ha u naxriiste halgema Ahmed Muslim geele 
Oo anfarta ka hor istaagey iney dhulka somaliyed cagta soo dhigaan sido kale neh xasuuq ba,an ugeestey dagaalo uu la galey xiligi 1748 ilaa 1783 di 
Sido kale waxa ka mid aha illahey ha u naxriste halgema Hassan xusen gaatimow 
Isaga neh kaalin ween kula guulihi kasoo hooyen dagaalki u dhaxey beesha jiiddo iyo qowmiyada oramada .
Somaliweyn

Macnaha Soomaaliweyn, waxa weeyi, shan qaran oo wadaga magaca iyo qomiyada somali sadex ka mid ahina ay madaxbananyihiin labana ay haysan dowladaha kenya iyo Ethiopia,
Somaliweyn wa shantan Djibouti,somaliland,somalia,NFD,somaliregion

Taariikh
Degmooyinka Gobolka Banaadir

Degmooyinka Muqdisho waa degmooyinka ay ka kooban tahay caasimada dalka Soomaaliya ee Muqdisho ama Xamar.
 Boondheere 
 Cabdicasiis
 Deyniile 
 Dharkeenley 
 Hodan
 Wadajir 
 Warta nabada 
 Xamarjajab
 Xamarweyne 
 Yaaqshiid
 Buurdhuxunle
 Caleemow
Howlwadaag 
 Huriwaa
 Kaxda
 Kaaraan 
 Shibis 
 Shingaani 
 [[Waaberi
Af Oromo

Af Oromo waa luqad kamid ah baahda Afro-Aasiyatik. 38 millyan oo qof ayaa ku hadla, Af-oromadu, waa luqada ugu wayn Qooska Kushiitiga. Wadamada lagaga hadlo waxaa ka mid ah, Itoobiya, iyo Somaliland.

 Afaan Oromoo

luqada oromo
Luqadaha itoobiya
Luqadaha Kenya
Riyaal Madrid

riyaal madrid waa naadi taarikh weyn kuleh kubada cagta caalamka, naadiga waxa la aasaasay 1905tii
iyada oo barigaa lo yaqaanay { madrid football club}. magaca real isbanishku waxa ay u yaqaanan royal amd boqor. naadiga riyaal madrid markii uu taarbuuunkisu ugu badna waxa uu ahaa 85,454 tageere, maalinta goroonku muu lahayn kursi madhan wuukakakak buxay waxayna ahayd ciyaartii barcelona vs real madrid 2009kii. garoonka bernabeu waxa la dhisay 1947. naadigani waa naadiga ugub qanisan dunida lacagtoodu waxay gaadha 3.3 billion euro, waxa uu kamid yahay saddexda naadi ee aan weligood ku dhicin serie b league spain. riyaal madrid waxa uu ciyaara ciyaar la yidha ( el clasico) isga oo la ciyaara naadiga barcelona, riyaal madrid waxa uu haysta 32 liga, 20 copa del roy, 9 koobka boqorada ah, iyo hal copa la liga. dhinaca yurub waxa uu haysta 11 champions league ah, saddex koobka naadiyaasha addunka, labo uefa ah, iyo hal super cup ah.
naadiga waxa lagu naanaysa los blancos.
naadiga da-adiisu waa 111 sano. 
kooj: zinden zidan
madax weynaha naadiga: floreinto perez

el calsico 
ciyaartani waxa ay dhex marta labada naadi ee riyal iyo barca. barcelona waxa ay badisay 104, riyal 94. natiijadi ugu weynayd riyaal 11-1 barca.

laacibinta riyal madrid 
num magac dhalasho
<...>

Tixraac

Eeg waliba 
 realmadrid.com
 Globalsportsarchive

Ciyaaraha
Naadiyaasha kubada Cagta
Abbal

Abbal Inc., Shirkad caalami ah waa  Shirkadda tignoolajiyada Mareykanka ee fadhigeedu yahay Cupertino, California. oo soo samaysa kumbiyuutarada Macs Kambuyuutaris iyo talefoonada gacanta iPhone da iyo qalabada MP3 Player ah oo muskigga laga dhageysto oo loo yaqaan iPad. Qaabka ganacsi ee Abbal Inc. waxa uu ku salaysan yahay hal-abuurnimo iyo qalabyada udub dhexaad u ah macaamiisha. Waxay awoodaan inay ilaashadaan saldhigooda sababtoo ah naqshadaha sahlan ee loo isticmaali karo iyo u guuritaanka xogta ee khadadka alaabta cusub. Dollarka ugu sarreeya ee iPhone's, iStudios, iWatches.  Laptops-ka & desktops-ka MacBooks, iyo adeegyada sida Apple TV iyo Apple Music.

Labada shirkadoodba ee Abbal Inc., Maykorosofti Shirk. waxay ku faanaan suuq-geyn ka badan:  €2 Tiriliyoon, Euro, lacagta rasmiga ah ee Yurub ama Ameerika` ama Ustareliya Markay tahay $3 Tiriliyoon, Apple Inc way ka weyn tahay waxyaalahan oo dhan.   Abbal waa shirkadda ugu qiimaha badan adduunka - waxayna gacanta ku haysaa lacag caddaan ah si ay u caddeyso.!!’?!?!?’!!.

Waxaa Sameeyey Saddex nin oo Maraykanka ah, Kaas oo mid ka hadhay, halka labadii kale isku raaceen inay sameeyaan shirkadaas, halka ka hadheyna aaminsanaa in aanay waxba soo baxayn. Shirkadda waxaa aasaasay Steve Jobs iyo Steve Wozniak Sanadihii 1975. Abbal Inc..!!’?!?!?!!?.

Waa mid ka mid ah shirkadaha tignoolajiyada macluumaadka ee Shanta Mareykanka ee  Qaarada Ameerika, oo ay weheliso Amazon.com, `Inc., Google LLC. ee  Alphabet Inc., iyo Facebook Inc.'' (Meta Platforms) . HECHO#33. La religión de Steve Jobs era el budismo.!!’!!’:::??’?!’!!’.

Abbal Inc. waxaa aasaasay Steve Jobs iyo Steve Wozniak bishii Abriil 1975; 19` sanno Amazon.com,Inc. intaan la aasaasin.
Ogosto; 1997 - "Waa maalintee? Maalintii Abbal Inc. iyo Microsoft Corps. ay nabad sameeyeen.!!’?!." Apple Computers Inc. markii hore ayeey aheeyd Apple Macintosh. Waana shirkadaha caalimi Apple Computer Inc...!!`?…. By Billal & Emraan Kaahn.!!`... Byye!!`,Byyye.!!?.??!!`.

Taariikh
LG.
Filibs.`
Nokia.
Firefox.`
Samsung.

Apple Inc. (AAPL)
Revenue (TTM): $378.3 billion
Net income (TTM): $100.5 billion
Market cap: $2.65 trillion
1-year trailing total return: 37%
Exchange: Nasdaq
Year Founded: 1975**.!!`?

  

Teknooloji
Kiristiyano Ronaldo

Cristiano Ronaldo Dos Santos Aveiro (dhashay 5 febraayo 1985 Madeira Portugal) waa ciyaaryahan bortuqiis ah,waxa uu u dhelaa kooxda Manjistar Yuneytid waana gooldhaliyahay ugu sareeya kooxda waxa uu dhaliyay goolala gaaraya 365 gool tan iyo markii uu uga soo biiray koox reer ingiriis ee Manchester united waa mid kamid ah ciyaaryahana loogu jecelyahay aduunka waana gooldhaliye halis ah waana ciyaar yahan keliya ee ilaa hada dhaliyay wax kabadan 50 gool sandkii shan xili ciyaareed , rekoorkiisa gool dhalinta ayaa aduunka ka noqday wax la yaab ah kamana daalo inuu gool dhaliyo xili walba malaha weeba u fududyihiin, waa kabtanka xulka qarankiisa ee bortaqiiska waana kan ugu safashada badan taariikhda kooxda qaranka maxamed boqortiqiiska waxana u sii dheer inuu yahay kan ugu goolasha badan , 2016 ciyaaraha qaramada yurub ayuu ku hogaamiyay qarankiisa guul taariikhi ah waxa uuna u qaaday koobkoodiii ugu horeeyay ee heer caalami ah , sandkii 2014 kadib markii uu xiriirka dalka borturqiiska u dabaal dagay sanad guuradi boqolaad ee ka soo wareegatay markii la aas aasay ayaa waxaa loogu codeeyay looguna aqoonsaday in cristiano Ronaldo yahay laacibkii ugu fiicnaa abid ee u dhashay bortaqiiska  ciyaaryahan lamid ah isaga uma dhalan doono abidkood waa laacib ku fiican goolasha madaxa waxaa uuna dhulka ka boodi kara joog kasareeya ciyaryahanada ciyaara kubada basket ballka Cristiano Ronaldo xidigan ayaa lashega Inuu ka mid yahay ciyaar yahanadii aabid so mara tariikhda kubada cagta xidigan ayaa lashega inuu aabihi kasoo jeedo Brazil hoyadiina Portugal xidigan ayaa haysta shan kubadood oo dahabi iyo 4 European golden boot xidigan aya gabadha u dhashy wiilkiisa yar ee Cristiano ronaldo jr inuu lacag siyay wararka yaaa shegaya Inuu ku dhashay wacalnimo ama garac ronaldo ayaa lagu yaqaana bakhayl nimo oo jecel inuu kubada cagtiisa ku maamulo.

 Andriy Mykolayovych Nesmaczny
Dirisame

Dirisame Waa Beel Weyn Oo Kamida Beesha Gaaljecel Samoow

Dirisame Waa Beel Weyn Oo Kamida Beesha Gaaljecel Samoow

Dirisame waxuu u kala baxaa labo 

1-waasuge 
2-haaji girgiris

Oday Waasuge waxuu sii dhalay sideeda Waasuge:

Abdinuur Waasuge ,
Cilmi Waasuge ,
Axmey Waasuge ,
Oradow Waasuge ,
Cali Waasuge ,
Soomane Waasuge ,
Wacays Waasuge 
Cismaan Waasuge ,

Oday xaaji girgiris waxuu sii dhalay:

Dalab xaaji girgiris,
Mahad alle xaaji girgiris ,

Dagmooyinka sida rasmiga u dagto beesha waxaa ka mid
G.Hiirain
Dagmada beledweyn ,
Dagmada ceel cali,
Dagmada buq goosaar,
Deegaanka caag xoog,
Deegaanka wabxo,
Deegaanka joogjoog,
Dagmada buq aqable,

G.bokool
Dagmada tiyeeglow,
Deegaanka burdho,

Jubaland 
Dagmada kismaayo 50%,
Dagmada afmadow 30%,
Dagmada kudhaa 80%,
Dagmada buurgaabo 100%,
Deegaanka galaf (hoos tago dhobley),
Dagmada Jilib ,
Dagmada buaale ,

Kenya 
Dagmada war-dirisame South wajir,
Degmada libooyo-Kenya, 
Nairobi ,
Mombasa,

Chief Caaqil, hogaamiye Khaliif Idiris Ordaaye,Nabadoonka ugu caansanaa gayga soomaaliyeed hogaamiye sare oo tan iyo 1970 kii ilaa 2010 soo hogaaminayey Beesha Dirisame, kana shaqeynayey Muddo dheer nabad kula noolashaha beelaha deriska la ah. Wuxuu ahaa ninka ugu da'da weyn beesha oo cimrigiisa alle u barakeeyey, wuxuu ahaa codkar caadil ah, culumo, nabadoon, deeqsi hogaan suuban leh.

Alle naxariistii janno fardowso allaha ka waraabiyo Chief Caaqil, hogaamiye Khaliif Idiris Ordaaye,
wuxuu  ku geeriyooday Magaalada Beledweyne sanadka November 2019 

Beesha Dirisame waxay lee dahay matalaad ahaan:
 
1 Xildhibaan Dowlada federalka ah ,
2 Xildhibaan hirshabelle,
1 Xildhibaan jubaland ,

-Wasiirka caafimaad Dowlada federal,
-labo wasiir oo hirshabelle ,
-Hal wasiir oo jubaland ,

-Gadoomiye ku xigeenka ka kowaad gobalka hiiraan,

-Taliyaha asluubta hirshabelle ,
-Abaanduulaha Qeybt 27aad militarga somalia,
Caad

Degmada "Caad" Gobolka Mudug Somalia

Gabay 
„Bal eeg, Ilaah waa weyn yahay, oo annana isaga ma aannu naqaan;
Oo cimrigiisu intuu yahayna lama soo baadhi karo. Waayo, isagu wuxuu kor u jiitaa dhibicyaha biyaha, Oo wuxuu ka dhigaa ceeryaamo roob noqota, Oo daruuraha ka soo da'a, Oo binu-aadmiga aad ugu dul shubma. Ninna miyuu garan karaa daruuraha kala faafintooda,
Iyo onkodyada taambuuggiisa? Bal eeg, isagu hareerihiisa wuxuu ku faafiyaa nuurkiisa, Oo badda salkeedana wuu daboolaa. Waayo, isagu kuwaasuu dadyowga ku xukumaa, Oo cunto badanna wuu siiyaa. Gacmihiisuu hillaac ku daboolaa, Oo wuxuu ku amraa inuu ku dhaco calaamadda uu ku liishaamay. Sanqadhiisu isagay wax ka sheegtaa, Oo weliba xayawaankuna wax bay ka sheegaan waxa soo socda.”

Tixraac 
 Adduunku Waxba Kama Laalaado
 Cloud
 Clouds​—They Tell a Story
 Signs of Trouble?

Aqoon
Cimilo
Juqraafi
Nayroobi

Nayroobi waa caasimada dalka Kiinya, waxaana degan dad gaaraayo ilaa 3,138,295 oo qof (dad tiriskii 2009).Magaca Nayroobi waxoo ka imaaday afka Masaayda, waxaana laga wadaa biyo qaboow. nayroobi waa magaalada affaraad oo ugu weyn afrika, markii laga reebo Qaahiro, Lagos iyo Johannesburg, lama oga in ee ka weyntahay Muqdisho. Magaalada Nayroobi waxaa la aas aasay taariikhda marka ee eheed 1899, waxaana waqtigaas la rabay in laga dhigo meel tareen isteeshin u ah tareenka ka soo baxo Yugandha isla markaas neh soo maro Mombaaso si oo u istaago nayroobi. Magaalada waxaa labedelay sanadka marka oo ahaa 1900 markii oo dab wada qabsaday magaalada.Taariikhda marka ee eheed 1907 Nayroobi waxee noqotay caasimada Bariga Ingriiska oo markaas la isku dhihi jiray wadamada Yugandha iyo Kenya. 1963 waxee magaalada noqotay caasimada dalka Kenya, waa markii oo wadanka xornimadiisa qaatay. Nayoobi waxaa ku yaalo garoonka diyaaradaha caalamiga ee Jomo Kenyatta International Airport, waxoona ku yaalaa geeska magaalada nayroobi iyo garoon kale oo asiga neh ku yaalo gees kale oo magaalada ka mid ah, laakiin uma weyno sida Jomo Kenyatta. magaalada waxee leedahay sadax laami oo waaweyn oo kala tago mmbaaso iyo magaalo yaal badan oo yar yar iyo mid tago garoonka diyaaradaha caalamiga.

 Nairobi—A “Place of Cool Waters”

Cimilada Nayroobi 

 Weerar lagu qaaday hotel ku yaala dalka Kiinya
 Toogashada Suuqa Ganacsiga Kiinya

Tixraacyada 

Kiinya
Muslim

Muslim (; ) wadariisu waa muslimiin, waa hogaansane iyo hogaansanayaal, waa qof ama dad walba oo si dhab ah u raaca diintii uu la yimid nabi muxamad scw ee islaamka.

 Islām—The Way to God by Submission (en)

Asalka Ereyga 
Waa  erey carabi ah, macnihiisuna yahay hogaansane sida islaamkuna ku waafaqay ugana dhigay erey bixin iyo macgac lagu Garto qofka haysta diinta islaamka,

Qoraanka ayaa sheegay qofkii ugu horeeyay ee ereygaan adeegsada inuu ahaa nabi ibtraahin calayhi salaam ee ku jirta aayadaan:  (وَجَاهِدُوا فِي اللَّهِ حَقَّ جِهَادِهِ هُوَ اجْتَبَاكُمْ وَمَا جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِي الدِّينِ مِنْ حَرَجٍ مِّلَّةَ أَبِيكُمْ إِبْرَاهِيمَ هُوَ سَمَّاكُمُ الْمُسْلِمِينَ مِن قَبْلُ وَفِي هَذَا لِيَكُونَ الرَّسُولُ شَهِيدًا عَلَيْكُمْ وَتَكُونُوا شُهَدَاء عَلَى النَّاسِ فَأَقِيمُوا الصَّلاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَاعْتَصِمُوا بِاللَّهِ هُوَ مَوْلاكُمْ فَنِعْمَ الْمَوْلَى وَنِعْمَ النَّصِيرُ)

Qeexida muslim 
waa midka qira ashahaadada ( أن لا إله إلا الله وأن محمدا رسول الله) oo salaada ooga, bisha ramadaan sooma, sakada bixiya, oo xajiya markuu awood u helo.

xaga macaamilka waxaa muslin la yiraahdaa midk dadku ka nabad galaan afkiisa iyo gacantiisa,
Aadaan

Aadaan waxaa la adimaa markii ee salaada soo gasho, waxaana badanaa laga adimaa misaajidada. Aadaanka waxoo ka koobanyahay ashahaadanka.

 "الله أكبر" afar mar 
 "أشهد الا إله إلا الله" laba mar 
 "أشهد أن محمداً رسول الله" laba mar 
 "حيّ على الصّلاة" laba mar 
 "حيّ على الفلاح" laba mar 
 "الله أكبر" laba mar 
 "لا إله إلا الله" hal mar

 Islām​—The Way to God by Submission

Islaam
Siwaarqoon

Siwaaqroon ();
Siwaqroon waa beel ka mid ah beelaha Soomaaliyeed.waana beel ka tirsan beelwaynta majeerteen
Dadka ka soo jeeda beesha Siwaqroon waxey badi degaan gobolka Gardafu , Gobalka ,Bari ,gobolka sanaag Jubbada Hoose, iyo dalalka Yaman iyo Cummaan iyo Imaaraadka Carabta. 
Beeshu waxey caan ku tahay Xadaarada Beesha Siwaqroon degmooyinka ugu qadiimsan soomaliya ee dhaca labada badood bada gacanka cadmeed iyo badwaynta hindiya ahana cirfka ugu danbeeya ee cariga soomaliya waa degmada caluula ilaa xeebta Degmada baargaal,dagamada caluula ama goboolka casayr,degamada baargaal,bareeda,xaabo ,muudiye ilaa deagaanka xaafuun waa dad ay ka muuqato dhaqankii awayaal ee dir iyo daarood waayo wali waxay joogaan oo ku hareen meeshii la oranaya waxaa ku wada kulamay aqalakoodiina lag dhisay ayeeyo doonbiro iyo awoowe daarood.
Siwaqroon waxaa uu u kala baxaa labo qeybood, Aadan & Abokar, jilibka Aadan waa sidatan.! 
1: Gaheyle Siwaqroon maxaned Daabuud 6) Adan Abdirahman 
Ibrahim Abdisamad 
yoonis Abdisamad 
Mohamud Abdisamad 
7) Abokar Abdirahman 
ciise Cawlyahan , 
Jibriil Cawlyahan 
Hashim Cawlyahan ====== 

Beesha Siwaqroon waxeey ka qeyb gashay la dagaallanka gumeystayaasha Talyaaniha Burtuqiiska iyo Ingiriiska.
 
 

Qabiilada Soomaalida
 Dadka Soomaaliga
 Soomaali
Godaalo

Degmada Godaalo waa magaalo qadiim ah oo ku taal xudunta degaanka nugaal iyada oo kala badha dul daaqsimeedka sare ee soolasha iyo dhulka godon ee loo yaqaan dhoodi godaalo waxay caan ku tahay dul daaqsimeed Allaah ku manaystay iyada oo ay ku yaaaliin dooxooyin caan ah oo waaweyn waxaana ugu caansan dooxada qori ku xaar, damal dhaareed ,xaadhaadh ,balanbalay iyo durdurka caanka ah ee dhidaya kaas oo il biyood u socda sida webiyada xiliyada barwaaqada ah waxaa kale oo maagalad godaalo ay leedahay goobo taariikhi ah sida magaalada qadiimka ah ee loo yaqaan maduunaha waana dhul daaqsimeed inta badan barwaaqo ah waana dhul ay ku dhaqmaan dhamaan meesiyada xooleed ee caanka ka ah dalka soomaaliya sida geela ,lo'da , idaha ,riyaha iyo gamaanka fardood oo godaalo ay caanka ku tahay iyada socod gaabana u jirta magaalada taariikhiga ah ee Taleex godaalo waxyaaba aya caanka ku tahay waxaa ka mid ah inuu ku hana qaaday ninka caanka ahaa ee xaga hantida soomaalidu ku faanto horyaalka u ahaa Xasan saalax Ilbuur (uurcad) oo ahaa a caaqilka degaanka hoos yimaada degmada godaalo oo ahaa ninkii ugu geela iyo fardaha badnaa soomalida qarnigii aan kasoo gudubnay

Soomaaliya
Habdhiska Dheefshiidka

Meeqa ayuu uqeyb samaa 

Habdhisdhiska dheefshiidku wuxuu ka koobanyahay qaybahan soo socda 

1- Afka 
2-Hunguriga
3-Caloosha
4-Beerka
5-Xameetida iyo Ganaca
6-Mindhicirka yar (xiidme) 
7-Mindhicirka wayn(xiidme) iyo Malawadka

Xubnahana aan soo sheegnay midkasta waxuu qabataa shaqo ugaara. Habdhiska dheef shiidku waxuu ka bilaabmaa afka.
Afku waxa uu inaga caawiyaa inaan cuntada calaalino. Taas oo ay ilkuhu burburiyaan ama kala furfurayasaa cuntadii oo ay u qaybiyaa qaybo yar yar.
Afku waxa uu soo daaya dhareer ama candhoof sida dhareerka loo yaqaano (enzyme) ka.dhareerka ansiimku wuxuu kala daadiyaa cuntada. 
sidoo kale dhareerka enzyme ku wuxuu difacaya amaba ka hortgaa wixii bakteriya ah ee soo raaca cuntada. Waxay kaloo dareerku inaga caawiyaa inan cuntadii sifudud u liqno. Ka dibna contadii waynu liqaynaa iyada oo sii maraysa hun guriga.

Hugurigu waa sidii tuubo oo kale waxaanu fududaynayaa in aya cutadii hoos usii socoto.
Cuntadii waxay ku dhacaysaa kiishka caloosha,ama caloosh.

Caloosha waxay leehaday muruqyo kuwaas oo kolba dhinac u wereejina cuntada.
Caloosho waxay leedahay dheecaano kuwaasoo aad awuud u leh inay cuntad ay burburiyaan ama shiida,cajiimaan. 
waxaykoo ku soo daysaa cuntadii dheecaano kulul oo sidii (acid) oo kale ah kaaso cuntada burburinaya amaba qaybinaya.
sidoo kale waxay dilaysaa bakteeriyaada (bacterial) waxay kale oo ay furfurayasa wixii nafaqada ah sida (protein) ka.
intaad ka dib waxay u sii diraysaa mindhicirka yar.

Cunadu marka ay soo gaarto xiidmaha yaryar ama mindhicirka yar waxaa lagusoo daraa bile oo ah dheecaan lagusoo diyaariyo beerka laguno keydiyo xameetida.
Mindhicirka yar waa halka dheef nuugh uu ka dhaco ayada oo cuntada nafaqada ku jidhay la raacinayo dhiiga halka dheef nuugu uu ka dhaco waa daldaloolyada yaryar ee loo yaqaan villi.

Haraadigii cunada marka uu soo gaaro mindhicirka weyn ama xiidmaha weyn waxaa lagala sii haraa biyaha halkaas oo haraadiga cuntada loo saaro wasaq ahaan loo yaqaan saxaro.

madhamaystirna ee lasoco intaas ayan wakhti u helay 

waan soo dhamaystiri doo insha alaah 

Bayoloji
Falastiin

Falastiin, (Carabi: فلسطين, Af-Cibriga:  ארץ ישראל ) waa wadan ku yaalo bariga dhexe ee Qaarada Aasiya.
Falastiin, waxa ay Xuduud la leedahay wadamada Masar, Urdun, suuriya, Lubnaan iyo Israaiil. Markii hore dhulka waxaa degenaan jiray carab falastiin ah iyo yahuud aad u yareed, waxaana lagu qiyaasaa in ee falastiinta ee gaarayaan in ka badan 8 miliyan oo qof, (dad tiriskii 1997), qaxootiga falastiinta waxee kala degenyihiin wadamada Urdun 3miliyan , Lubnaan 400,000 iyo wadamada kale ee carabta in kabadan 800,000 oo falastiin ah, Qaar neh waxee kala degenyihiin wadamada aduunka, Yurub, Ameerika, iyo Aasiya, Falastiinta badankooda ama 3diiba 1 waxuu ku jiraa Kaamamka qaxootiga.dadka reer falastiin hadii ay hal meel wada degaan yuhuuda waxay ku keeni kartaa war war aad u badan.

Taariikh 
Shaxdan tusmada waa in la hagaajiyaa.
Taariikhda Falastiin waxa ay inbadan kuxusantahay qoraalada diiniga ha ee yuhuudiga masiixiga iyo islaamka.falastiin waa dhulka nabiyda iyo rususha,waana qibladii islaamka ee ugu horaysay. Falastiin waxa ilaa hada kadhisan dhismayaal taariikh aad iyo aad udheer leh oo cadaynaya taariikhda soojireenka ah ee israaiil ay leedahay. falastiin waxa ayleedahay taariikh soo jiitamaysay xiliyo aad iyo aad u fog waa dhulkii ay kunoolaayeen shacabkii looyaqaanay Kanaan magaca falastiin cidiibixisay waxa ay ahaayeen giriigii hore markaas oo ay magaca falastiin u bixiyiin dhulka xeebaha ah ee wadnka falastiin.xiliyada qaar magaca falastiin waxa loogu yeedhi jiray dhulka falastiin iyo wadanka Urdun oo wadan socda.

Kaalinta Diimeed 
Falastiin ahmiyad wayn ayay u leedahay sadexda diimood ee samawiga ah amaba diimaha samada kasoo dagay .Yuhuudiga Kiristanka iyo Islaamka.taariikha Falastiin soomaray,waxaa kamid ahaa qaar dagaalada iyo muranada kataagnaa ay ahaayeen murano iyo dagaalo diimeed.Sida Weeraradii Siliibiyiinta sidoo kale marmarka qaarkood dagaalka ka dhexeeya carabta iyo israaiil waxa uu noqdaa dagaal diimeed.

Islaamka 
Islaamka kaalin wayn ayay falastiin kuleedahay,waa dhulkii barakaysnaa ee ilaahay Qur'aankiisa ku sheegay,ilaahay suurada Isra waxa uu kusheegay "in Misaajidka Al-Aqsa iyo hareerihiisuba ay barakaysanyihiin". Ilaahay markalale kitaabkiisa kariimka ayuu ku sheegay "Dhulka Falastiin marka uu yidhi kor ahaaye"

Xubin

 Jaamacada Carabta
 Qaramada Midoobay
 Unionka Mediterraneanka

Sidoo kale Eeg 
 Maamulka Falastiin
 Daanta galbeed
Ceeldheera

Ceeldheera waa degmo ku taalo gobolka Shabeellaha Dhexe.Degmadani waxay kamidtahay degmooyinka ugu caansan gobolka.Waxayna dhacdaa galbeedka magaalada jowhar oo u jirto qiyaas ahaa 80km .Waxay caan ku tahay suuqweyne oo lagu iibiyo xoolaha iyo dalagbeereed.
Dhiig

Dhiig waa dareere gaar ah oo laga helo jirka xayawaanka kaas oo qaada waxyaalaha lagama maarmaanka u ah nolosha unugyada xayawaanka sida neefta oksijiinka iyo nafaqada asagoo misana kasoo qaadaya waxyaalaha wasaqda ah si dibedda looga saaro jirka noolaha.
Waxa uuna qaata 7% ee miisaanka jirka xayawaanka.

Dhiigga Waxa uu ka kooban yahay unugyada Gaduudan ama cascas, unugyada Cad, platelets ka iyo plasma, waxa uuna muhiim u yahay dhammaan noolaha sida bini'aadamka iyo xayawaanka, waxaa kaloo uu qabtaa shaqo muhiim ah sida, In uu qaado cunnada iyo neefta oksijiin iyo in uu ka saaro jirka wasaqda karboonka iyo hormoonada , waxa uu difaac siiya jirka , sido kale waxa uu sameeyaa xinjirayn marka dhiigbax yimaado si uu u joojiyo dhiigga baxaya.

Noocka
Dhiig "O"
Dhiig "A"
Dhiig "B"
Dhiig "AB"

Waxa loo kala qaybiyaa dhiiga 2qaybood oo kala ah plasma (55%) oo ah qaybta dareeraha ah iyo qaybta unugyada ah (45%).

Qaybta unugyada ahi waxa ay kasamaysanta sadex qaybood oo unugyo ah oo kala ah ; Unugyada dhiiga ee cas cas ( Red blood cells ) , Unugyada dhiiga ee cad cad ( White blood cells ) iyo unugyada plateletska loo yaqaan.

Shaqada unugyada cas cas waa inay qaadaan oksijiinta ayagoo gaynaya unugyada kana soo qaadaya hawada wasaqaysan ee kaarboonka.

Shaqada unugyada dhiiga ee cad cad waa inay difaacaan jirka kana difaacayaan waxyaalaha dibada kaga iman ee cudurada dhalin karaya iyo inay baabi`iyaan saaraana unugyada jirka ee duqoobay ama dhintay ee gudaha jirka.

Unugyada platelets ka shaqadooda waa in ay sameeyaan xinjiraynta dhiiga markuu uu yimaado dhiig bax si ay ujoojiyaan dhiiga baxaya.

Qaybta dareeraha ah waxa ay kasamaysan tahay 92% biyo oo muhiim u ah dareerinta ama socodsiinta jirka unugyadiisa dhammaan maadaama ayna unugyada kale dareere ahayn iyo 8% iskujir kuwaasoo ay kamidyahiin protien , Glucose , iyo kuwo kale oo muhiim u ah nolosha unugyada jirka noolaha.

ҡaҡa ҡɨռɢ ҡaʟċɛ ʏaʀɛ 
ռɨռ ʟaʏaզaaռ Yaɦʏɛ ɖʊʊɖʊʊ

sido Kale fiiri

zDhiig "O"
Dhiig "A"
Dhiig "B"
Dhiig "AB"

Dhiig iyo diin 
Adduunka oo dhan kumanyaal dhakhaatiir waxay adeegsadaan farsamooyin dhiigga lagu dhawro markay qalniinka waaweyn oo dhiig shub laʼaanta ah sameynayaan. Farsamooyinkaas oo kale waxaa xitaa laga isticmaalaa waddammada soo koraya waxaanna dalbado dad badan oo Markhaatiyaasha Yehowah ka mid ahayn.

Xigasho

Bayoloji
Astaanta Qaranka ee Soomaaliya

Astaanta Qaranka Soomaaliya waxay ka kooban tahay: Gaashaan buluug furan oo leh xidaayad dahabi ah, dhexdana ku leh xiddig shan geesley ah oo dheeh qalan ah leh.
Gaashaan dushiisa waxaa ku yaal rukumo carbeed oo xardhan, lehna shan madax oo dahabiya oo ay labada geesaha ku yaalla ay kala qaaran yihiin, hareerahana waxaa ka haya laba shabeel oo dabiici ah oo isku began kuna kala taagan laba waran oo isku waydaarsan caarada hoose ee reste, ayna weheliyaan laba caleen cawbaar dabiici ah, diilin caddina ku qoofalan tahay.

Taariikh Kooban
Astaanta Ciidanka ee wadanka Soomaaliya waxaa la sameeyay Oktober 10, 1956. Waxay ka kooban tahay labo harimacad iyo gaashaan dhexda ku leh xidig cadaan ah; taasi oo dabcan laga soo xigtay Calanka Soomaaliya.

Noocyadii Kala Duwaanaa ee La Soo Isticmaalay

Xigasho
Somalia at Flags of the World

Tixraac

Astaannta Qaranka
Soomaaliya
Naadiyaasha Qaranka ee Kubadda Cagta

Naadiyaasha Qaranka ee Kubbada Cagta

Hordhac 
Naadiyaasha Qaranka Soomaaliyeed ee Kubbada Cagta waxay ka koobanyihiin 10 naadi oo dhamaantood caasimada Xamar ama Muqdisho ay hoy u aheyd.

Taariikh 
Naadiyaasha Qaranka Soomaaliyeed ee Kubbada Cagta waxaa ay kooxdii ugu horeysay ciyaartey iyada oo magac iyo maaliyad naadi sitada sanadkii 1957.

Naadiyaasha oo saldhigoodu ahaa Muqdisho waxaa ay inta badan mataleyeen hogaan ama urur jira sida ciidanka xooga, ciidanka amaanka ama booliska; tusaale Naa1979n diga Horseed wuxuu ku ciyaari jirey magaca ciidanka qalabka sida ama militeriga Soomaaliya. Naadiyaasha qaar kale waxay matali jireen warshado, wasaarado, iskaashatooyin iyo hay'adaha Dawladda.

Naadiyaashii 1957-1988 

Naadiyaasha kubadda cagta Soomaaliyeed oo mar iyo labo jeer tiro ahaan gaarey ilaa 12 naadi ayaa inta badan waxaa si rasmi ah u jirey 10 naadi oo iyaga soo maray marxalado badan soona if bixiyey ciyaartooy aad iyo aad caan uga noqday wadanka Soomaaliya iyo meelo badan oo ka mid ah aduunka.

Koobka Qaranka 
Ciyaarta is reereebka Koobka Qaranka waxaa lagu soo bandhigi jirey cayaaro wacdaro badan. Kooxda Horseed ayaa ugu koob badneyd xiliyadii uu dhacay koobka naadiyaasha oo mar walba lagu qaban jirey Muqdisho. Reer Muqdisho si aad iyo aad ah ayey u camiri jireen garoonka Staadiyo Kooni iyo Staadiyo Muqdisho oo markii dambe la dhisay.

Koobka Janaraal Daa'uud 
Naadiyaasha waxay u tartarmi jireen Koobaka Janaraal Daa'uud oo xiisaha iyo rabitaanka hanashaddiisa uu garab yaalay midka horyaalka Qaranka.

Janaraal Daa'uud oo ahaa halyey Soomaaiyeed ayaa dowladii Kacaanka ugu magacdartey dugsi badan iyo xusidii ugu weyneyd oo aheyd koobka kubada Cagta iyo kubadda kolleyga.

Guuleystaha Koobaka Naadiyaasha oo Matala Qaranka 
Kooxda ama naadiga ku guuleysta koobka horyaalka Naadiyaasha ayaa u safan jirey ciyaaraha Qaranka Soomaaliya.

Inta badan sida caadada aheyd Horseed iyo ciyaartoyda u safnaa oo aan magacooda halkaan lagu soo koobi karin ayaa u safri jirey garoonada caalamiaga ee Africa iyo Carabaha.

Horseed waxaa labeeyay Naadiga Jeenyo oo loo yaqaanay Jeenyo Gaalo Jebis. Horseed waxay qaaday koobka horyaalka in ka badan 5 jeer waxaana uu koobka qabsoomay tiro ahaan 35 sano iyada oo ay jireen sanado badan oo uusan suurtogelin qabsoomidiisa sida xiligii dagaalkii 1977-1978 iyo xiliyadii dagaalka sokeeye 1991-2002.

Dib U Habeyntii Ciyaaraha Naadiyaasha iyo Koobka Gobollada 

Xiisaha ay dadweynaha u muujiyeen daawashada iyo guud ahaan taageerada noocyada kala duwan, gaar ahaan, ciyaaraha kubada cagta waxay sababtey 1970yadii in dowladii Kacaanka ay dib u habeyn casriyeysan oo dhan walba ka dhisan ku sameyso horumarinta Isboortiga Soomaliyeed.

Dhismihii Istaadiyo Muqdisho 

Sanadkii 1974 ayay Dawladda Shiinaha dhistey Istaadiyo Muqdisho. Wuxuu garoonka noqday mid martigelin kara kooxaha ka yimaada Koobka Bariga iyo Bartamaha Africa ama CECAFA Cup.

Sidoo kale kooxa ka yimaada Ururka Carabta ayaa lagu martigelin jirey Istaadiyo Muqdisho.

Ciyaaraha
Wanlaweyn

Wanlaweyn () waa magaalo ku taala koonfurbari gobolkaShabeellaha Hoose ee wadanka Soomaaliya. Magaalada Wanlaweyn waxay ku taala 50 miyl (80 kilomitir) waqooyigalbeed ee caasimada Muqdisho. Sidoo kale, magaaladani waxay xuddun u tahay Degmada Wanlaweyn.

Bulshada
Magaalada Wanlaweyn iyo nawaaxigeeda waxaa ku dhaqan bulsho gaadhaysa ilaa 26,700 oo qof. Sida lagu xusay tirokoob la sameeyay sanadkii 2001da, guud ahaan Degmada Wanlaweyn waxaa ku dhaqan tiro dad ah oo ka badan 155,643 oo qof.

Faallo
Wanlaweyn waa degmo ka tirsan degmooyinka Shabeellaha Hoose waxaa hoos yimaada tuulooyin badan dhaqaalaha dadka degmada ee ku tiirsanyihiin waxaa ka mid ah beeraha, xoolaha. Sidoo kale, Wanlaweyn waa degmo istaraatiji ah waxay muqdisho ujirtaa 90 kilomitir. Degmadu waxay caan ku tahay in loo caano doonto xiliga fasaxyada ama xiliga uu iskulku xiran yahay. Degmada Wanlewayn waxa kaloo ay caan ku tahay Shir taasoo sanadle ah oo sandkiba mar la qabto iyadoo ay isugu yimaadaan qabaailadas shanta ah ee walaalaha ah ee dega degmada taaso lagu shirbaayo waxa markaasi dhaca sanadka gudihiisa.

Wanlewayn waxa hoos yimaada tuuloyin aad utiro badan waxayna caan ku tahay wax soo saarka beeraha wa degmo aad ubarwaaqo ah dadkeduna waa dad nabadeed isla markaasna ku mashquul ah wax soo saarka beerahooda. 
Sidoo kale dadka degaanka waa xoolo dhaqato oo waxa ay dhaqdaan geela, lo'da iyo ariga hadaba degmadu waxa ay ka tirsan tahay degmoyinki ugu horeyay e la magacabo ee hoos yimaada gobolka Shabeelaha Hoose, sidoo kale degmada Wanle Wayn ama DAAFEET waxaa ku yaala Garoonka Millateriga ee Ballidoogle oo saldhig u ah dowlada Maraykanka.

Meelaha Caanka
Magaalada Wanlaweyn waxaa 7 kilomitir u jira Gego diyaaradaha Baligubadle.

Sidoo kale fiiri
Gegada Diyaaradaha Borama
Gegada Diyaaradaha Muqdisho
Baligubadle

Tixraac

Wanlaweyn, Somalia
Shabeellaha Hoose
Soomaaliya
Awdheegle

Awdheegle waa degmo ka tirsan degmooyinka Gobolka Shabeellaha Hoose waxey caan ku tahay dhul beeraadka.iyo wax soo saarka  Degmada Awdheegle waxaa dago Beesha Begediga qeybaheeda kala duwan sida quriile quraabane abaasaad abaa abaa iyo abaajibil iyo Besha Garre dhamaantoodaba waa dad ahlu diin ah, muruqooda maalato ah nabadda iyo deris wanaagga aad u tixgelisa. Ka hor dawladii kacaanka shacbiga umada soomaaliyeed ee maxamed siyaad bare awdheegle waxeey ka mid aheed meelaha daqliga dawaladiisa kasoo gali jirtay waxeeyna ahayd dhulalka qudaarta inta badan laga dhoofin jiray dalkeena soomaaliya aadna uqeyraadsanaa wax soo sarkiisa xitaa la isku dayay in shidaal laga qodo iyo macdano qaali kadibna suurta galiweyday arintaasi shacabkiina diidan.  

4- Abaajabal 

5- Reer Cumar
Qargistan

Qargistan (Кыргызстан) Rush ahaan, Waa dal ku yaala Eshiyada dhaxe waxa ay xad la leedahay shiinaha, Tajakistan,uzbakistan iyo Qasagistan, Magaala madaxdeedu waa Bashkik.
1991 waxa ay ka xuroowday Midowgii soofiyeet.
(ˌKɜːrɡɪstɑːn / KUR-gih-STAHN; [8] Kyrgyzstan: Kyrgyzstan (Kyrgyzstan): [qɯrʁɯsstɑn]); Ruush: Kirgiziya [kʲɪrɡʲizʲɪjə] ama Kyrgyzstan [kɨrɡɨstan] Kiriqiyaanka Jamhuuriyadda Dimuqraadiga Jamhuuriyadda Dimuqraadiga Jamhuuriyadda Dimuqraadiga Jamhuuriyadda Dimuqraadiga Jamhuuriyadda Dimuqraadiga Jamhuuriyadda Dimuqraadiga Jamhuuriyadda Dimuqraadiga Jam. Waxaa ka xayiray Kazakhstan, waqooyiga, Uzbekistan, dhanka galbeed iyo koonfur galbeed, dalka koonfur galbeed iyo Shiinaha oo ku yaalla bariga, magaaladeeda iyo magaalada ugu weyn waa Bishkek.

Taariikhda diiwaangalinta ee Kyrgyzstan ayaa ku jirta 2,000 oo sanno, waxa ku jira dhaqanno kala duwan iyo boqortooyooyin. Inkastoo juquraafi ahaan ay go'doomiyeen dhulalkoodii aadka u sarreeyay, taas oo gacan ka gaysatay ilaalinta dhaqankeedii qadiimiga ahayd, Kyrgyzstan waxay ku jirtay isbeddelada dhowr quraan oo waaweyn oo qayb ka ah waddooyinka Waddooyinka iyo jidadka kale ee ganacsiga iyo dhaqanka. In kasta oo ay muddo dheer ku nooleyd qabaa'il madaxbannaan iyo qabaa'illimo, haddana Kyrgyzstan ayaa si ku-meel-gaar ah u dhacday xukunka shisheeye isla markaana ay u dhalatay dawlad qaran-dawlad kaliya ka dib burburkii Midowga Soofiyeedka 1991-kii.

Tan iyo markii madax-bannaanida, Kyrgyzstan waxay si rasmi ah u ahaan jirtey jamhuuriyad baarlamaan oo midaysan, inkastoo ay sii wado in ay adkeyso isku dhacyada qowmiyadda, kacdoonka, dhibaatooyinka dhaqaale, Kyrgyzstan waa xubin ka mid ah Dawlada Federaalka Ku-Meel Gaarka ah, Ururka Midowga Yurub, Ururka Iskaashiga Amniga Wadajirka, Ururka iskaashiga Shiinaha, Ururka Iskaashiga Islaamka, Golaha Turkiga, Beesha Türksoy iyo Qaramada Midoobay.

Qowmiyadaha qowmiyadaha kala duwan ee reer galbeedka waxay ka kooban yihiin 6 milyan oo qof. Giriiggu wuxuu aad ugu dhow yahay luuqadaha kale ee Turkiga, inkastoo Ruushku uu si ballaaran u hadlay oo uu yahay luqad rasmi ah, oo ah dhaxal qarnigii Ruushka ah. Inta badan dadka ayaa ah muslimiin aan diin ku lahayn. Marka laga soo tago asalkiisa Turkiga, dhaqanka Kiristaanka wuxuu ka kooban yahay qaybo ka mid ah saamiga Farsiga, Mongolian, iyo Ruushka.

 A Visit to Kyrgyzstan

Aasiya
Mareeg

Mareeg Waa magaalo qadiim ah, taariikhdeedu fog tahay oo ku taalla gobolka Galguduud dhanka bari ee xiga dhinaca xeebta Badweynta Hindiya. Waxeyna ka tirsantahay maamulka Galmudug ee bartamaha soomaaliya. Magaaladaan waxa ay ka koobantahay saddax degmo oo kala ah Degmada Ceeldheer, Degmada Galcad iyo Degmada (Bud Bud ama Dur Dur.)

Taariikh 
Magaalada Mareeg waxaa la abaabulay qarnigii 16 waxaana aas-aasay sh Da'ud Culusow Cubeyd Cali Magaaladaan waxey ka mid tahay magaalooyinka taariikhda dheer leh Soomaaliya. Waa magaalo xeebeed, waxaa kale oo magaalada loo sameeyay suldaano, qarnigii 15aad iyo 19aad inta u dhaxaysay.
Labadaa qarni waxaa ka talin jiray boqorro iyo salaadiin ilaa laga soo gaaro gumeystihii Talyaaniga, kaas oo ka dhigtay xaruntiisa 3aad oo uu ka xukumo dalka Soomaaliya. Mareeg hadda waa magaalo ka mid ah Galmudug State.

Degmooyinka Gobolka Galguduud