maanka2/wikipedia-so huggingface dataset:
Sheekh, Somaliland

Sheikh (, ); sidoo kale loo yaqano Shiikh) waa magaalo kutaala somalinad hoos timaada gobolka SAAXIL ee Somaliland. waxa ay magaalada burco u jirtaa 60km waa magaalo aad u hawo fiican waxa ay kutaalaa dhul aad u sareeya oo badda ka sareeya 1500 feet. Degamada sheekh waxa degmo ahaan loo aqoonsaday 1973 gudoomiyahii ugu horeeyay wuxuu ahaa gaashanle dhoobey degamada sheekh waxay xukuntaa 27 tuulo Degmada Sheekh waxay yeelatay 5 gole deegaan 
Waxa maayiro ka soo noqday 
1.Xasan Cali Maxamed 
2.Buux Cabdiraxmaan X.Jaamac
3.Ibraahin Cabdilaahi Cabdiiye
Oo laba jeer noqoday duqa degamada 
5.Eng Ismail Hussein Cali [Xabeeb]
Tirada golaha deegaanka degamadu waa 13 mudane

Taariikh
Magaaladaa loo yaqaanay Fardawsa, waxa qoraalada qaar tilmaamayaan inay goobtaasi ahayd magaalo ganacsi, kuna aasaasantay markii hore fiditaankii diinta Islaamka. Arrinku si kastaba ha ahaadee magaalada Sheekh waxa ku yaalla ilaa maanta xabaalo aad u farabadan oo lagu qiyaaso inkabadan 6000 oo xawaal, kuwaasoo dhinaca isku wada haya, oo aan la garanayn xilligii lagu aasay goobtaas. 

Culimada taariikhaha u dhuun-daloola waxay ku qiyaaseen in goobtaa la degenaa in kabadan 1000 sannadood ka hor, inkastoo baadhitaan dhowaan lagu sameeyay goobtaa loo yaqaanay Fardawsa ay tilmaamayaan inay goobtaasi ahayd magaalo qarnigii 16-naad. 

Sheekh Qudub oo qudbigiisu ku yaallo magaalada Sheekh ayaan la garanayn xilligii qudbigaa la dhisay, waana ugu yaraan dhawr boqol oo sannadood ka hor, Magaaladuna waxay magaca ka sidataa Sheekh Qudub (Khutub).

Horraantii qarnigii 19-aad waxa soo degey magaalada Sheekh Sayid Adam oo halkaa ka aasaasay dugsi diinta islaamka lagu barto. 1888-kii oo ay koox ingiriis ahi soo dhinac mareen deegaanka loo yaqaan "Guriga Dariiqada" oo ahayd bilawgii magaalada Sheekh, ayaa sidan uga warramay: "waxaanu soo dhinac marnay xaafad uu ku wareegsanyahay gidaar dhagax ah. 
                                                                                               
Goobtaa waxa ka dhex muuqday masaajid weyn. Waxaanu doonay inaanu gudaha galno, laakiin waa naloo diidey, oo waxa naloo sheegay inaan loo ogolayn qof aan muslim ahayni inuu gudaha galo." Warbixintaas oo nin la socday kooxdaasi qoray, waa sannadkii 1888-kii, balse goobtaa Guriga Dariiqada waxa la deggenaa ilaa bilawgii qarnigii sagaal iyo tobnaad. Waxaana ka horraysay oo uu Sayid Adam deegaan ka sameeyey magaalada Xaaxi oo aad ugu dhow Magaalada Oodweyne. magaalada shiikh waa magaalo aad iyo aad ugu qurux badan waxa ay leedahay buuro dhaadheer.magaalda shiikh waxa ay kamidtahay meelaha ugu quruxda badan somaliland oo hawo fiican marka loo eego qaarada africa dhamaanteed,

Sidoo kale fiiri
Magaalooyinka Somaliland

Tixraac

Gobolka togdheer
Somaliland
Sao Tome iyo Prinsipe

São Tomé iyo Príncipe (Premetoria), Premetoria, Premetoria, [9] Bortuqiis: [sɐw tumɛ i pɾĩsɨpɨ], si rasmi ah Jamhuuriyadda Dimuqraadiga ee São Tomé iyo Príncipe, waa jasiiradda Gacanka Guinea, ka baxsan xeebta galbeed ee Bartamaha Afrika. Waxay ka kooban tahay laba jasiiradood oo ku yaalla labada jasiiradood ee ugu waaweyn: São Tomé iyo Prinogu, oo ku yaal 140 kiilomitir (87 mayl) iyo 250 iyo 225 kiiloomitir (155 iyo 140 mayl), siday u kala horreeyaan, ka baxsan xeebta waqooyi-galbeed ee Gabon.
Jasiiradaha lama degganeyn illaa ay heleen baadhitaan ay sameeyeen Bortuqiiskii Bari ee qarnigii 15aad. Si tartiib ah u xayiray oo uu degay Bortuqiiskii qarnigii 16aad, waxay si wadajir ah ugu adeegeen xarun ganacsi oo muhiim u ah ganacsiga addoonta Atlantic. Qodobbada hodanka ah ee reer hodanka ah iyo ku dhowaanshaha udhaxeeya Equator wuxuu sameeyey São Tomé iyo Príncipe oo loogu talagalay beerashada sonkorta, iyadoo la raaco dalagyada iibka ah sida kafeega iyo kookaha; Dhaqaalaha beeritaanka qaali ah wuxuu si aad ah ugu tiirsanaa addoonada Afrika ee dibadda laga keeno. Wareegyo xasillooni darro bulsheed iyo xasillooni darro dhaqaale oo dhan qarniyadii 19aad iyo 20aad waxay ku dhammaadeen xornimo nabad ah 1975-kii. São Tomé iyo Princeton ayaa tan iyo markii uu ka mid ahaa waddamada ugu xasiloon uguna dimoqraadiyadda Afrika.
Dadweynaha 208,818 (Tirakoobka 2018), São Tomé iyo Princeton waa wadanka labaad ee ugu yar Afrika ka dib Seychelles, iyo sidoo kale wadanka ugu yar ee ugu hadla dalka Portugal. Dadku waxay ku badan yihiin Afrikaanka iyo mesticho, oo leh badi cibaadada Roomaaniga. Dhaxalka sharciga Portuguese wuxuu sidoo kale ka muuqan karaa dhaqanka waddanka, caadooyinka, iyo muusigga, kaas oo khatarta saameynaya Yurub iyo Afrika.

Sao Tome iyo Prinsipe ama jamhuuriyada saw tome iyo Prinsipe waa wadan ku yaala qaarada afrika waxa uu wadannkani ka koobanyahy laba jasiiradood waxa uu ku yaalaa gacanka gini caasimadana sidoo kale waxaa lagu magacaabaa 
São Tomét masaaxada wadan kani waxa ay kusimantahy 1001 klm kaliya dadka kunool waxaa lagu qiyaasay 206 kun oo qof tirakoobkii la sameeyay 2008 dii

Juquraafi ahaan 
labada jasiiradood ee ay ka koobantay jamhuuriyada São Tomé waxa ay ku yaalaan masaafo ujirta 240 klm xeeba galbeedka afrika

Dadka 
dadka kunool São Tomé waxa lagu qiyaasaa ilaa 206 kun oo qof tira koobkii udanbeeyaya ee la sameeyay sanadii 2008da %15 waa jaahiliin shacabka wadankaas, waxa ay ka koobanyihiin burtaqiis iyo afrikaan is dhexgalay waxa kale oo kunool jaaliyado kayimi wadamo kale oo kamida afrika

Jawiga 

heerka kulku waxa uu gaadhaa xiliga kulaylaha 30 darajo halka halka heerkulka wadankaasi uu yahy 24 darajo roobabku waxa ay da aan bisha 10aad ilaa bisha shanaad wadankan waxa uu kamidyahay tobanka wadan ee ugu yaryar wadmada afrika
Isuzu

Isuzu Motors 

Af jabaan (いすゞ自動車株式会社 Isuzu Jidōsha Kabushiki-Kaisha), waa shirkad sameysa Baabuurta oo laga leeyahay Dalka Jabaan xarunteedana ay tahay Tokiyo, waxeyna Farsameysaa Baabuurta yar yar iyo kuwa waaweyn.

Sidoo kale fiiri 
http://www.isuzu.co.jp

Shirkadaha Baabuurta lagu sameeyo
Shirkadaha Jabaan
Kombuyuuterka Dhabta

Haku khaldin "Kumbuyuutar"

Kombuyuuterka Dhabta () waxaa kaloo loo yaqaan Notebook Waa komyuutar shaqsiyadeed loogu talagalay dadka aan shaqada ku qabanin meel joogto ah, oo gala safaro ha noqdeen kuwo dhaadheer ama kuwo magalada gudaheeda ah. Laptop ayaa ku shaqeeya Batari kaas oo Jaarjer (kaariko) ku shaqeeya.

Qoraalo Kale
 Internet
 Kumbuyuutar
 Kombuyuuterka Dhabta
 Software
 Bot

Tixraac

Internet

Kumbuyuutarada
Jacar

Jacar

Waadeegaan ku yaala Bartamaha Gobolka Galguduud, waxaana dhanka Bari  ka xiga  Tuulada Bargaan ee hoostagta Dagmada Gal-hareeri ee isla Gobolka Galguduud, Dhanka Qorrax udhaca waxaa ka xiga Dagmada Ceelbuur ee Gobalka Galgaduud  , dhanka koofureed waxa ka xiga Dagmada Ceeldheer.
waxay kutala meel istiraatiiji u ah isku xirka dhowr tuulo, deegaano, iyo qaba ka mida Gobolada dhexe, waa meel ay jecel yahiin Dadku in ay kusii nastaan inta ay kujiraan safarka dher ee Xamar ila Xarardheere iyo hobyo.

Jacar waxaa kunool Dad tiradooda lagu qiyaaso 50,000 ilaa 60,000 (lixdan iyo shankun ilaa Todobaatan kun oo qof), Dadku waxay iskugu jiraan beeraley, xoola dhaqato iyo ganacsato.
Waxyaabaha ay caanka kutahay:
jacar waxay caan kutahay Geed Raqay ah o wayn oo dhexda uga yaala, Koox wayn (meel banan) oo Guryuhu ku wareegsan yahiin, Buuro kasamaysan carro bacaad oo kaga yaala magaalada daanta waqooyi iyo tan koofureed.
Wax soosaarka jacar:
Jacar waxay caan kutahay wax soosaarka xaga beeraha gaarahaan tabaca digirta, Qaraha iyo Falkada sidookale ganacsiga oo ay can kutahay kagana soocantahay tuulooyinka kale. 
Digirta iyo falkada waxa loo suuq geeya  Gobalka Galguduud oo dhan iyo Golabada ku xeraan  Sida Hiiran iyo Mudug

Deeganada jacar laga xakumo 
Tuulada jacar waxaa hoos taga Deegana badan oo ay ka mid yihiin: Daafeed, Baraagta xasanyabar, Baraagta Cabdale, carrawayne, raaga xume, dhuumoot , qodqod iyo tulada tarambi.

Gudoomiyaha jacared 

Jacar waxay leedahay Gudoomiye lagu magaceabo Ismaciil Axmed Dhuxuloow oo ka talinayo ila iyo dowladi Maxamed siyaad Barre.

Dhanka Waxbarashada 

Tuuladu waxay leedahay Iskuul Hoose DHexe iyo sare ee dhuxulow primary and secondary school, Isbtaalki tuuladu hada ma shaqeeyo sidoo kale waxay ledahay dhowr Masjid , Ceelal iyo Malcamadaha Quraanka lagu barto.

Jacar waxa kasoo jeeda aqoon yahana badan oo Dalka Gudihiisa iyo Dibaddiisa wax kubartay, Ganacsato muuq leh, Siyaasiyiin gaaray ila heer Wasiiro, saraakiil ciidan, Odayaal Dhaqameed caan ka ah Soomaliya oo dhan.

Magaalooyinka Soomaaliya
Maydh

Maydh' waa magaalo xeebeed ku taala xeebaha jamhuuriyada Somaliland. Magaalada Maydh waxa ay maamul ahaaan ka tirsantahy gobolka Sanaag.

Tariikhda iyo deegaanka maydh 

Magac ahaan Xeebaha Maakhir Coast oo dhaca waajahada Gacanka Berbera ayaa ka kooban dhul ku teedsan bad-eega Buuraha Silsilada Golis oo dherer ahaan ah buuro isaga gudba Somaliland ilaa Itoobiya, marka la eego kala saraynta dhulka oo lagu sheego Somaliland inay ka kooban tahay Xeeb, Oogo , Iyo Hawd aya xeebaha loo kala qaadaa Saddex heer iyadoo loo eegayo heerkooda dherer ay ka sareyaan Jooga biyaha bada,(Sea level)- Saddexdaasi heer ayaa afsomaliga lagu yidhaahdaa Guban, Galan, Iyo Gadoob, haddii aan intaa ku soo koobno Juquraafiyada Dhulkaas ayaa waxaa laga tilmaami karaa Magaalooyin qadiima oo jiray dhowr boqol oo sanadood, kasoo bilow Dhanka Bari, Ceelaayo , Laasqoray, Laasasurad, Maydh, Xiis,Shalcow Iyo Karin afwayn guud ahaan dhulkan ayaa waxaa ka jiray Xadaarado ganacsi oo xidhiidh xoog badan la lahaa wadamada Jasiirada carbeed , gaar ahaan Magaalada Cadan, Masaafo ahaan ma dheera gacankaas biyaha ee u dhexeeya Yemen iyo Gobolka Sanaag.

Magaalada Maydh oo u ku duugan yahay Aaabaha dhalay Qowmiyada Isaaqa ayaa ka mida Magaalooyionka ugu qadiimisan Xeebaha loo yaqaano Maakhir koos, Magaaladan oo lahayd Deked la dhisay waqtigii Guumaystaha Ingiriisku joogay ayaa mar ahayd Deked ay wax uga soo degaan Gobolada Woqooyi gabi ahaantoodba waqtigii Dawlada Soomaaliya, Wadada ka tagta Magaalo madaxda Gobolka Sanaag ee Ceergaabo ilaa iyo degmada Maydh ayaa sii marta buuraha aadka u dhaadheer, ee uu caanka ku yahay Gobolka Sanaag waa Daallo Iyo Surade, Wadadaas oo magaceeda layidhaahdo Tabca, waxaana lagu dhisay Askartii talyaaniga ee lagu qabtay dagaalkii dhex maray Talyaaniga iyo Ingiriiska, waxaa ku yaala Tunelka ugu dheer Somaliland, Tabca aaya ah wado leh hal Haad oo keliya isla markaan aanay suurta gal ahayn in ay isku dhaafaan laba baabuur meeleha qaar kooban mooye waxaa ku yaala tobaneeyo tuulo oo beeralay u badan waxa ka baxa Liinta iyo Jaadka oo hatan aan aad loo beerin,

Waxaa cadaan ah haddii Magaalada Maydh ay soo noqoto haybadii ay lahayd sanadihii Sideetanaadkii In Gobolkaas go'doonka ahi uu noqon karo Gobol Horumar la taaban karo yeesha , dawlada Somaliland ayaa lagu eedeeyaa inaanay samayn wax qorshe ah oo ay u dejisay, horumarinta xeebahaas.

Isku soo wada duuboo haddii dadka reer saanag u tafaxaytaan soo noolaynta iyo rajo soo celinta Dekeda maydh waxa hubaala in wax badan wax laga qaban lahaa , gobolkuna uu ka bixi lahaa ciilka u haya horumarka iyo horusocodka.

Shabakada Wararka ee SanaagNews kala soco Arrimaha Gobolka
sawirada waxaa isku ururisay Shabakada. fadlan dhowr xuquudooda.

Somaliland
Gobolada Somaliland
Somaliland
Somaliland
SSC (dhulka Darawiish)

SSC ama dhulka habarjeclo waa meesha ka salaysan Sool, Sanaag iyo Cayn ee ah hoggaanka hadbaadinta iyo mideynta Maakhir iyo Khaatumo ee cidhifyada Marinka qorilugud

Taariikh

Caasimadeyda waxay ehayd Buuhoodle ama Las Anod. Waxay ahayd jabhad iyo maamul oo ka soo horjeedo maamulada la dariska ah, gaar ahaan maamulka puntland iyo somaliland oo ah maamul gooni isu taag. SSC waxee ka koobantahay gobolada Sool, Sanaag iyo Cayn. Maamulkaan runtii waa maamul wadani ah oo leh taariikh aad u dheer, dhulka maanta loogu yeero SSC waxee markeeda hore eheed dhulkii daraawiishta.Waa jabhad iyo maamul oo wadani ah oo aad u taageerto midnimada shacabka soomaaliyeed.Shacabka SSC waxee mararka qaar maamul ahaan hoostagaan Maamulka Puntland.

Taariikhda SSC

Taariikhda SSC waxee raacsantahay taariikhdii Daraawiishta oo ah taariikh aad u dheer, waa marka loo fiiriyo deegaanada ee ka koobantahay SSC.Magaca SSC waxaa la abaabulay wixii ka danbeeyay burburkii dowladii dhexe, waana magac ee soo alifeen dadka u dhashay deegaanada SSC, waa mid lagu abaabulay sidii shacabka deegaanadaas loo badbaadin lahaa loona mideyn lahaa.Dadka qaarkood waxee SSC u maleeyaan in ee tahay Ciidamo difaacaayo deegaanada SSC oo kaliya, balse run ahaantii SSC waxaa la isku dhahaa dhamaan shacabka degan gobolada ee ka koobantahay SSC, iyo ka dib, dallacsiiyaasha Darawiish oo ka kooban ciidanka Falaaluug. Abuuridda waxay ku dhisneyd dawladda Darawiish iyo xuduudkii 1908.
Xisbiga UDUB

Ururka Dimuqraadiga Ummadda Bahawday () wuxuu ahaa xisbi siyaasadeed ka howlgali jirey dalka Somaliland, oo ah dowlad jamhuuriyad aanu weli caalamku aqoonsan isla markaana hoostegta wadanka Soomaaliya.
Xisbiga UDUB wuxuu ka mid ahaan xisbiyadii ugu horeeyay ee ka sameysma maamulka Somaliland, waxaana aasaaskiisa lahaa madaxweynihii hore Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal sanadkii 2001. 
Si kastaba ha ahaatee, Xisbiga UDUB wuxuu burburay dhamaadkii 2010ka wakhtigaasi oo xubnihiisii ku kala biireen xisbiyo kale.

Faallo
UDUB waa xisbi siyaasadeed oo kajira somaliland.

Liiska Xisbiyada Siyaasada

Tan iyo wakhtigii dadka Soomaalidu qaateen xoriyada waxaa jiray xisbiyo siyaasadeed. Sanadkii 1969kii ayaa waxaa talada wadanka la wareegay Golaha Sare Kacaanka (SRC) kuwaasi oo dhowr nooc oo xisbiyo ah soo bandhigay; sida Xisbigii Kacaanka Hantiwadaaga.
Si kastaba ha ahaatee, waxaa wadanka Soomaaliya ugu horeeyay Xisbiga SYL, kuwaasi oo ahaa xisbigii la dagaalamay gumaystihii wadanka. 

Markii Jaale Siyaad Barre la wareegay talada wadanka, waxaa meesha ka baxday dhamaan xisbiyadii bulshada ee madaxa banaanaa, wakhtigaasi oo wadanka Soomaaliya iskubedelay nidaamka shuuciyada ee laga keenay wadanka Ruushka iyo Shiinaha. Ka dib, markii uu dhacay dagaalkii sokeeye ee wadanka sanadkii 1991kii ayaa waxaa meesha ka baxday dhamaanba nidaamkii dowladnimo ee wadanka Soomaaliya. Si kastaba ha ahaatee, dadaalo badan oo dawlad dhisid ah ka dib waxaa Soomaaliya dib uga soo noolaaday nidaamka xisbiyada kuwaasi oo ilaa maanta daciif ah.

Sidoo kale eeg
Liiska Xisbiyada Siyaasadda Somaliland
Taariikhda Somaliland 
Xisbiyo

Maqaalo kale

 Somali Youth League 
 Elections in Somalia

Tixraac

Siyaasadda Somaliland
Siyaasadda
Xisbiyada Siyaasadda Somaliland
Xisbiyada Somaliland
Siyaasadda Somaliland
Siyaasad
Xisbiga UCID

Ururka Caddaalada iyo Daryeelka (, ), waa xisbi siyaasadeed ka howlgala dalka Somaliland.

Hordhac
UCID (loo soo gaabiyay Ururka Cadaalada Iyo Daryeelka) waa xisbi siyaasadeed ka mid ah xisbiyada siyaasada wadanka ismagacaabay ee Somaliland.

Sidoo kale eeg
Liiska Xisbiyada Siyaasadda Somaliland
Taariikhda Somaliland 
Xisbiyo

Maqaalo kale

 Somali Youth League 
 Elections in Somalia

Tixraac

Siyaasadda Somaliland
Siyaasadda
Xisbiyada Siyaasadda Somaliland
Xisbiyada Somaliland
Siyaasad
Balau

Balau ama Jamhuuriyadda Balau waa wadan Jasiirad ah oo aad u yar waxoona ku yaalaa Badweynta Baasifik. Jasiiradaan waxee 800km u jirtaa wadanka Filibiin.

Waxa ay ka kooban tahay 16 gobol caasimadeeduna waa Melekeok.

Taariikh 

Xiligii u horaysay ee wadankan cidi degtaa waxa ay ahayd 1000 kahor dhalashadii nabi ciise csl 

Sida ay7 cadaynayaan calaamado laga helay goobo wadankaa kuyaalaa dadkii ugu horeeyaya ee halkaas lugohooda dhigay waxaa lacadeeyay in ay kayimaadeen wadanka Indunisiya

Dadka 
Dadka kunool wadankaas waxaa lagu qiyaasay ilaa 20 kun ooqof.

 Problems in “Paradise”
Warcibraan

Warcibraan waa maagaalo taariikhiya waxay kutaala Gobalka Togdheer ee Jamhuuriyada Somaliland, waxaa daga dad xoola dhaqato ah waxa ku yaala banka weyn ee xoolahu daqaan ee Buulalay waana meel inta badan ah barwaaqo waxayna ka mid tahay dhulka loo yaqaan Hawd ee caanka ku ah carada Cas. Waxay ku taala marka laga leexdo Buundada Qoryaale ee laamiga isku xidha Magaalooyinka Burco iyo Laascanood. Warcibraan waxaay ka tirsan tahay Dagmooyinka Gobolka Togdheer hoos taga.waxaa dega Reer xagaa, Reer xarbi ,ciise cibraan ,reer Cigale reer cabdale iyo reer badeed. 

Somaliland
Togdheer
Dagmooyinka Gobolka Togdheer
Asmara

Asmara waa caasimada dalka Ereteriya, waxaana degan dad gaaraayo ilaa 579000 oo qof. waxa ay kutaalaa meel bada kasaraysa 7628 mitir. Magaca asmara waxaa af tigri ahaan laga wadaa mideeya ama mid ka dhiga.
Asmara (Tigrinya: ኣስመራ), oo loo yaqaan "Asmera" (macneheedu waa "jimicsi [dheddig-jimicsi] waxay isku mideeysan yihiin" Tigrinya), waa magaalada caasimada ah iyo magaalada ugu weyn ee Eritrea. Hoyga dadweynaha oo ka kooban dad ka badan 800,000 oo qof, [1] waxay fadhisaa kor u kac 2,325 mitir (7,628 ft), lixda caasimadood ee ugu sarraysa aduunka. Magaaladu waxay ku taallaa cirifka xudduudaha labada gobol ee waqooyi-galbeed ee Eritrea iyo Dooxada Great Rift Valley ee Itoobiya. Sanadkii 2017, magaalada waxaa lagu dhawaaqay inay tahay UNESCO Mashruuca Hiddaha Adduunka. [2]
Asmara waxay ku taallaa gobolka Maekel ee bartamaha Eritrea. Waxaa loo yaqaanaa qaabdhismeedka casriga ah ee suugaanta talyaaniga. [3] Magaaladu waxay u qaybsan tahay toban iyo toban degmo oo kala duwan: Acria, Abbashaul, Edaga Hamus, Arbaete Asmara, Mai Temenai, Paradizo, Sembel, Godaif, Maekel Ketema ama Downtown, Tiravolo, Gejeret, Tsetserat iyo Gheza Banda.

Asmara waxay bilowday inay si deg deg ah u korto markii uu ku sugnaa Talyaaniga 1889. Guddoomiye ku xigeen Ferdinando Martini wuxuu ka dhigay caasimadda Eritrea ee Italia 1897, doorbidayaan dekedda Badda Cas ee Massawa. Qarnigii 20aad, Tareenka Eritera waxaa loo dhisay xeebta, isaga oo u soo maraya magaalada Ghinda, oo hoos timaadda Carlo Cavanna. 1913 iyo 1915tii magaaladu waxay ku dhaawacmeen wax yar oo dhulgariir ballaaran. [6]
Bulsho Talyaani ah oo wayn ayaa horumariyey. Sida laga soo xigtay tirakoobkii 1939, Asmara waxa ku nool dad tiradoodu ahayd 98,000, oo 53,000 ay ahaayeen Talyaani. 75,000 qof oo keliya ayaa ku noolaa dhammaan Ereteriya, oo ka dhigtay magaalada caasimadda ah xaruntooda ugu weyn. [7] (Isbarbardhig tani oo ku saabsan gumeysiga Talyaaniga ee Liibiya, halkaas oo dadka degan degaanka, inkastoo ay sii ballaadheen, in ka badan kala firdhiyey.)

Fiat Tagliero station
Caasimada waxay heshay muuqaal naqshad talyaani ah. Dadka reer Yurub waxay u isticmaaleen Asmara "si ay u tijaabiyaan naqshado cusub oo xagjir ah". [8] Markii la gaadhay 1930kii, Asmara waxaa loo yaqaan 'Piccola Roma' (Little Rome). [9] Maanta dhismayaal badan ayaa ka yimid asal ahaan talyaaniga, dukaamada ayaa weli leh magacyo Talyaani ah (tusaale, Bar Vittoria, Pasticceria moderna, Casa del formaggio, iyo Ferramenta).

Asalka magac 
waxaa lasheegay in qarnigii afraad in goobta magaalda Asmara kutaalaa ay ahayd meel dagaal iyo muran badani uu kataagnaa ilaa ay usuurto gashay afar dumari in ay nabad kasameeyaan oo ay heshiisiiyaan dadkii goobtaad daganaa sidaas ayaa loogu bixiyay magaca Asmara oo macnihiisu yahay (midaysay) ama heshiisiisy

Taariikh

sido kale fiiri
Eritrea

<ref>

Magaalooyinka Ereteriya
Konakri

Konakri waa caasimada Guinea waana dakad ku taala Badweynta Atlaantik waxa ku nool ku dhawaaad dad gaadhaya 2.000.000 sida lagu sheegay tirakoob lagasameeyay magaaladaa sanadii (2002)

taariikh 
sida loo badinayo magaca konakri waxa uu kayimi magacyada kona(cona) iyo kalmada (nakari)
Injamiina

Injamiina waa caasimada Jad. tirada dadka kunool waxa lagu qiyaasaa 721000 oo qof horay waxaa loo odhan jiray magaca Fort-Lamy, waana magaalada ugu wayn wadanka jad.

Ilaha dhaqaalaha ee Injamiina waa shaqo beereed. Qiyaastii 80% dadweynaha ku nool Injamiina waxay ka shaqeeyaan warshadaha beeraha ku salaysan, oo ay ku jiraan beerashada dalag iyo xoolo sii kordhaya. Dhaqaalaha Injamiina ayaa sidaas awgeed ku dhawaad ​​si buuxda ugu tiirsan cimilada wanaagsan, taasoo dhaqaalaha ka dhigeysa sannadihii badnaa ee roobabku hooseeyeen. Injamiina wuxuu kaalmo dhaqaale ka helayaa Baanka Adduunka, iyo sidoo kale Bangiga Horumarinta Afrika. Waxaa jira dalab aad u sareeya oo loogu talagalay shaqaalaha xirfadlayaasha ah ee Injamiina si ay u shaqeeyaan waaxda saliida iyo gaasta, iyo sidoo kale shaqaale u shaqeeya ururrada aan dawliga ahayn ee ajaanibta ah, adeegyada caafimaadka iyo Ingiriisiga. Deganayaasha Injamiina waxay mas'uul ka yihiin inay bixiyaan canshuur ilaa ugu badnaan 60% dhammaan dakhliga saafiga ah. Magaalada ayaa sidoo kale ku jirta wadada Wadada 6-aad ee wadada Afgooye ee Suudaan iyo djabotui iyo dekedda somaliland taas oo heerkul iyo heerarba ay wanaagsan tahay in la sii wado ciys of Nayjeeriya iyo Galbeedka Afrika Meteropolis.

Injamiina, kaliya boqolkiiba lix-iyo-lixaad ayaa ka mid ah magaalooyinka. Inta badan dadka reer Jad waxay ku nool yihiin magaalada caasimadda, N'Djamena, ama Gobolka Occone ee koonfureed ee caasimadda. Qiyaastii kala badh dadweynaha waxay ka yar yihiin da'da shan iyo toban jir. Dadkaan, waa qaybta labiska ee labka iyo dheddigga. Inkastoo kala qaybinta u dhaxaysa jinsiyadu ay xitaa tahay, kala qaybsanaanta kooxaha qowmiyadeed iyo diinta ayaa aad u kala duwan. Diimaha kala duwan ee magaalada ayaa lagu dhaqmaa magaalada, laakin waxaa ku jira diin cad oo Islaami ah. Qeybaha ugu muhiimsan jinsiyadaha waa: Daah (16.97%), Carabiyaasha Chad (11.08%), Hadjeray (9.15%), Ngambaye (6.41%), Bilala (5.83%), Kanembu (5.80%), Maba (4.84%), Kanuri (4.39%), Gor (3.32%), Kuka (3.20%), Sara (2.24%), iyo Barma (2.10%).

Cimilada

Taariikh 
Magaladani waxa ay ku barbaartay magaca fort lamy oo ay u bixiyeen faransiisku oo ahaa gumaystihii wadanka jad gumaysaty iyaga oo ugu magac daray askari faransiis ahaa oo xiligaa faransiiska ka dhintay taariikgduna waxa ay ahayd 1900.

Tixraacyada
Pretoria

Pretoria waa caasimada Koonfur Afrika

Pretoria waa mid ka mid ah saddexda magaalo ee caasimada dalka Koonfur Afrika ku yaala. Waa fulinta (maamulka) iyo caasimadda dalka. Labada caasimadood ee kale waa Cape Town (sharci-dejin) iyo Bloemfontein (xaakimka). Magaaladu waxay ku taal qaybta waqooyi ee gobolka Gauteng, Koonfur Afrika.

Pretoria (Afrik: [prəˈtʊəria] (dhagayso)) waa mid ka mid ah saddexda magaalo madax ee Koonfur Afrika, oo u adeegta sidii fadhiga waaxda fulinta ee dawladda, iyo marti-geliyaha dhammaan safaaradaha shisheeye ee Koonfur Afrika.  Kab town waa caasimadda sharci-dejinta halka Bloemfontein ay tahay caasimadda garsoorka.

Pretoria waxay dul martaa Wabiga Apies waxayna ku fidsan tahay dhanka bari ilaa buuraha Magaliesberg. Waxay sumcad ku leedahay magaalo waxbarasho iyo xarun cilmi baaris, iyadoo hoyga u ah Jaamacadda Tshwane ee Teknolojiyadda (TUT), Jaamacadda Pretoria (UP), Jaamacadda Koonfur Afrika (UNISA), Golaha Cilmi-baarista Sayniska iyo Warshadaha ( CSIR), iyo Golaha Cilmi-baarista Sayniska Aadanaha. Waxa kale oo ay martigelisaa Aasaaska Cilmi-baarista Qaranka iyo Xafiiska Heerarka Koonfur Afrika. Pretoria waxay ahayd mid ka mid ah magaalooyinka martigeliyay Koobka Adduunka ee FIFA 2010.``

Ugaarsiga Ganacsatada Soomaaliyeed 
Magaaladaan waa magaalada ugu xun aduunka marka la fiiriyo dhinaca tuugada ama mooryaanta. Cape town waa meesha kaliya ee aduunka oo lagu soo raasado ganacsatada soomaaliyeed.Magaaladaan dad badan oo ganacsato soomaaliyeed aa lagu dilaa ayaga oo waxba sameenin, dadka la soo ugaarsado waa soomaalida kaliya ayada oo halkaas ee joogaan qoomiyado kale oo wadankaas ka ganacsato. tuugada so raasato waa madowga Kooonfur afrika oo diidan in ee shacabka soomaaliyeed ka furtaan ganacsi dalkooda, siyaasiinta koonfur afrika neh maka hadlaan. Wadanka Koonfur Afrika waa meesha ugu cusuriga badan caalamka, waana meesha ugu tuugada badan.
Caasimadaha afrika
Koonfur Afrika
Gabayada abwaanada hawiye

{{nutshell|Ciwaanka bogan iyo macluumaadka ku qoran waa

Abwaanada Caanka ah 

Magaajaajilo ilaa curinta sheekada masraxa waxaa wada lahaa hobaladii caanka ahaa

Qaybta X 
 Dr. Xuseen Sheekh Axmed ( Kadare)
 Xasan Garqaniyo
 Xassan Yabarow
 Xuseen Cabdulle Deeroow
 Xasan Cunshur Axmed

Qaybta S 
 Sh. Axmed Wacdiyow
 Siciid Gacameey
 Sugaal Cabdulle Cumar

Qaybta C 
 Cali Warsame(Cali Lugey)
 Cabdi Bashiir Indhabuur
 Cabdinuux Yuusuf Guure
 Cabdule Guure
 Cali Cilmi Xasan ( Cali Maanso )
 Cali Deeq Xaashi
 Cabdulle Aw Muuse
 Cabdulle Geedanaar
 Cabdulle Raagge Taraawiil
 Cilmi Barrow Waceer
CABDALLA YUSUF HANUNIYE
Cali Xaashi gooryan
xaashi cali barre

𝗔𝗕𝗪𝗔𝗡𝗔𝗗𝗔 𝗖𝗘𝗬𝗥 F 
𝗬𝗔𝗕𝗔𝗥𝗗𝗛𝗢𝗪𝗥𝗔𝗞𝗔𝗖𝗘. Faarax Gololeey
𝗕𝗔𝗕𝗔𝗡𝗦𝗛𝗘. Faarax Seefeey ( “minee fatuura *𝗖𝗔𝗕𝗦𝗜𝗜𝗬.fiiq tiraah ninkii fadhaa maa fiyo 
𝗬𝗔𝗕𝗔𝗥𝗗𝗛𝗢𝗪𝗥𝗔𝗞𝗖𝗘. Faarax Shuuriye
𝗬𝗔𝗕𝗔𝗥𝗗𝗛𝗢𝗪𝗥𝗔𝗞𝗖𝗘. Faarax Qoor dheere
𝗬𝗔𝗕𝗔𝗥𝗗𝗛𝗢𝗪𝗥𝗔𝗞𝗖𝗘. Foojaar Ciise Gabay
𝗛𝗔𝗕𝗔𝗥 𝗘𝗝𝗜 Gacaneey Cali Madoow
𝗔𝗬𝗔𝗔𝗡𝗟𝗘. Geele Ismaaciil 
𝗬𝗔𝗕𝗔𝗥𝗗𝗛𝗢𝗪𝗥𝗔𝗞𝗖𝗘.Jimcaale Dhegataag
𝗕𝗔𝗕𝗔𝗡𝗦𝗛𝗘.Jimcaale Jaamac 
YABADHAALE . cabdulle guure

Qaybta K 
 Kheyre Gabay
 Kulan Xassan Jurun

== Qaybta M

A 
 Abshir Nuur Faarax "Bacadle"
 Abwaan Caraboow
 Abwaan Garqaniinyo
 Abwaan Abuukar Axmad Fanaxow
 Abwaan Qaamuus
 Abwaan Axmed Dhaqane (Subagle)
 Ali Aadan (Ali Dheere)
 Abwaan Axmed Abshir Dhoore (Axmed Daljir)
 Axmed Caalin (Aabihii Caashaqa)
 Abwaan Laashin Muluq
 Abwaan Aadan Muudeey
 Abwaan Axmad Muudeey
 Abwaan Aadan Raage (aadan raage miyaa laga rayn karaa)
cumar huseen caalin ,cumar dhurwaa
Aweis A. Ali

 Abwaan Taraawiil 
abwaan sheeq cali qeeyr 
abwaan maxamed cabdi cibaar 
laashim faarax dhicisow (walageey)
Farxiya Fiska

Farxiya Fiska waa fanaanad ku heesta luuqada Af-Soomaali taasi oo xarunteedu tahay magaalada London ee Cariga Ingiriiska. Fiska ayaa caan ku ah fanka badan ee ay caanka ku tahay, waxay dad badan u haystaan ​​inay tahay fanaanad astaan ​​u ah fanka Soomaalida. Waxay leedahay heeso badan oo caan ah oo ay ka mid yihiin, "Wadada Ku Qul Qul" iyo "Dhag Dhag".

Taariikh Nololeed 
Fiska waxa ay ku dhalatay Wabxo, Ceel Buur, Galguduud, Soomaaliya. Heesha Fiska ma ahayn mid caan ah ilaa ay soo saartay "Dhag Dhag" (2012) heestan ayaa aad ugu guulaysatay dalkeeda hooyo.

Ee 2015, Fiska waxay soo saartay hees kale oo guulaysata "Waddada Ku Qul". Ee 2016, Fiska waxay bandhig faneed ku qabatay magaalada Muqdisho, waxaana ka soo qeyb galay dad badan. Ee 2021, Fiska ayaa mar kale bandhig faneed ku qabatay Muqdisho, waxaa ku soo biirtay Faadumiina.

Xigasho

Fanaan
Fanaaniinta dumrka Soomaaliyeed
Dad nool
Qafqaas

Qafqaas' afka ruushka ( Кавка́з, ) waa mandaqad siyaasadeed oo ay wadaagaan wadamo aad u badani
waxa ay ku taalaa xuduuda u dhaxaysa yurub iyo Aasiya waxana kuyaala buuraha caanka ah ee quuqaas badanaa waxaa loo qaybiyaa laba dhinac bari iyo galbeed

Gobolada Yurub

an:Caucas
ar:القوقاز
az:قافقاز
be:Каўказ
bg:Кавказки регион
br:Kaokaz
bs:Kavkaz (geografska regija)
ca:Caucas
ce:Ковказ
ckb:قەوقاز
cs:Kavkaz (region)
cv:Арамаçи
cy:Cawcasws (ardal)
de:Kaukasien
el:Καύκασος
en:Caucasus
eo:Kaŭkazio
es:Cáucaso
et:Kaukaasia
eu:Kaukasia
fa:قفقاز
fi:Kaukasia
fr:Caucase
fy:Kaukasus
gl:Cáucaso
gv:Yn Choagaash
he:קווקז
hi:कॉकस
hif:Caucasus
hr:Kavkaz (regija)
hu:Kaukázus (régió)
hy:Կովկաս
id:Kaukasus
io:Kaukazia
is:Kákasus
it:Caucaso
ja:コーカサス
jv:Kaukasus
ka:კავკასია
kbd:Къаукъаз
kk:Кавказ
ko:캅카스
krc:Кавказ
ku:Kafkasya
ky:Кавказ
lbe:Ккавкказ
lez:Къавкъаз
lt:Kaukazas
lv:Kaukāzs
mr:कॉकेशस
ms:Caucasus
mzn:قفقاز
nl:Kaukasus (gebied)
nn:Kaukasia
no:Kaukasia
oc:Caucàs
os:Кавказ
pa:ਕਾਕਸ
pl:Kaukaz (kraina historyczna)
pt:Cáucaso
ro:Caucaz
ru:Кавказ
sah:Хапхаас
scn:Caucasu
sh:Kavkaz (region)
sk:Kaukaz (geografická oblasť)
sq:Kaukazi (regjion)
sr:Кавказ (регион)
su:Kaukasus
sv:Kaukasien
th:คอเคซัส
tl:Caucasus
tr:Kafkasya
tt:Кавказ
uk:Кавказ
ur:قفقاز
vi:Kavkaz
war:Caucaso
xmf:კავკაცია
zh:高加索
Buraan

Buraan waa degmo ka tirsan degmooyinka gobolka Sanaag ee Soomaliland; waxeena ka midtahay degmooyinkii ugu da,da weyn sanaag.

Sidoo kale fiiri
Liiska magaalooyinka Soomaaliya dadka ku nool
Liiska magaalooyinka Soomaaliya

Xigasho
Cagaaran

Tixraac

Soomaaliya
Magaalooyinka Soomaaliya
Cudur

Cudur; jiro (; ) waa wax xanuun ku dhaca jidhka noolaha, kaasi oo keena awooddari, daciifnimo ah, iyo geeri. Biniaadanka cudur waxee dhahaan wax kasto oo xanuun ku ah, waxee noqon kartaa waxyaabo badan. xarafka cudur malahan wax u gooni ah. dhakhaatiirta badanaa waxee isticmaalaan xarfo kale, waxeena cudur u adeegsadaan waxyaabaha la aqoonin ama la fahamsaneen.

Mar dambe ma jiri doonaan gaboobid, curyaannimo iyo dhimasho: “Oo kan halkaas deggan ma odhan doono, Waan bukaa.” (Ishacyaah 33:24). Boqortooyada Ilaahay baa masaxi doonta jirrada iyo dhimashada.

Qoraalo kale
 Xaalad dabadheeraad ah
Xanuun
Bakteriya
 Faafida

Tixraac
 Disease—How to Reduce the Risk
 Protect Yourself From Disease

 Kitaabka Caawimaad Muu Ka Bixiyaa Jirrada Joogtada ah?

Aqoon
Noole
Montenegro

Montenegro waa wadan ku yaalo koonfurta Yurub. wadankaan magaciisa waxaa laga wadaa "buurta madow" waxoona xuduud la leeyahay wadamada Kroatia,Serbia, Bosniya iyo Badda Atriatik, caasimada wadanka waa Podgorica.

Taariikh 

 The Danube—If Only It Could Talk!
  Europe’s Delta of Striking Contrasts
Seerbiya

Seerbiya (sr: Србија) ama Jamhuuriyadda Seerbiya waa wadan ku yaala koonfurta qaarada Yurub. Seerbiya markeeda hore wuxuu ahaa wadan xor ah, wuxuuna mar la midoobay dowladii ladhihi jiray Yugoslaafiya, hadana wuxuu la midoobay wadanka Moontenegro, waxayna kala go'een 2006dii. Wadanka Seerbiya iyo wadanka Kosofo waxay kala go'een 2008dii.Seerbiya waxay maanta leedahay maamul goboleed oo la yiraahdo Vojvodina. Caasimada wadanka Seerbiya waa Belgaraad.

 Roma (qaran)

Xubin
 Qaramada Midoobay
 Non-Aligned Movement / Dhaqdhaqaaq aan la xoojin

Waddanmaha degaan Serbia

  3200+
  1000+
  3000+
  500+
  600+
  1000+

Taariikh 

 The Danube—If Only It Could Talk!

sido kale fiiri
 Đuro Daničić
Dugsiyada Dadweynaha Minneapolis

Dugsiyada Dadweynaha Minneapolis (Minneapolis Public Schools, MPS) ama Dugsiga Gaarka ee Degmada lambar 1 (Special School District Number 1) waa dugsi degmadeed, waxoona qaabilaa dhamaan magaalada Minneapolis ee gobolka Minnesota. Dugsiyada Dadweynaha Minneapolis waxaa ka diiwaangashan 36.370 arday oo dhigato dugsiyada bulshada iyo dugsiyada sare.Degmada waxee maamushaa qiyaas ahaan boqol dugsi oo ah kuwa dadweynaha, waxaana ka mid ah affartan iyo shan dugsiyada hoose, todobo dugsiyada dhexe, todobo dugsiyada sare, sideed dugsiyada si gaarka ah wax u baro, sideed(alternative schools) toban iyo sagaal (contract alternative schools) iyo shan (charter schools).Ardayda waxee ku hadlaan sagaashan luqadood oo kala duwan marka ee joogaan gurigooda,wadahadalka iskoolka neh waxaa loogu qoraa af ingiriis, af Hmong, Af isbaanish, iyo Af soomaali.

External links 
 Dugsiyada Dadweynaha Minneapolis  (soomaali)
 Dugsiyada Dadweynaha Minneapolis (ingiriis)

Waxbarasho
Qaramada Midoobey ee Maraykanka
Mahadaay Weyn

Mahadaay Weyn waa degmo ku taalo gobolka shabeelaha Dhexe, waxeyna qiyaastii  ka xigta dhinaca waqooyi galbeed caasimada Gobolka Shabeellaha Dhexe ee Jowhar. Degmada oo caan ku ah magaca Mahadaay Weyn waxaa dhanka qorax u dhaca ka mara Wabiga Shabeelle. Sidaas daraadeed shacabka ku nool magaalada waxay caan ku yihiin beer falashada iyo dhaqashada xoolaha sida lo'da iyo ariga. Mahadaay Weyn waxaa ku dhashay Mdaxweyne Sh Shariif oo Lagu doortay Shirkii Jabuuti , Degmada Mahadaay Weyn waxaa hoos yimaada tuulooyin ay ka mid yihiin [[Buurfuule, Miirtaqwe, Shaan, Oombaale, Cil foldhere Xudur ciise Diinlaawe,iyo biyo cade.

Warshadaha Mahadaay waqtiga la aas aasay 
Gobolka shabeelaha dhexe wuxuu lahaan jiray warshado badan, waxaana ka mid ah warshadaha waaweyn ee caan ka ahaan jiray sida warshada sonkorta oo kutaal caasimada gobolka ee Jowhar iyo weliba Warshaddii hubka fudud iyo Rasaasta ee Dowlaadii Kacaanka ka haqabtiri jirtey baahida ciidanku u qabo rasaasta iyo hubka fudud.
Aadan Yabaal

Aadan Yabaal waa degmada magaalada 

Aadan Yabaal waa degmo ka tirsan degmooyin gobolka sh. Dhaxe, waxaana demo loo magacaabay sanadkii 1962dii.

Aadan yabaal waxeey ka mid tahay degmooyinka qadiimiga ah ee ku yaalo shabeelada dhaxe degmadaan waxaa degan qabiilka abgaal cusmaan gaar ahaan owbakar gaabane,Agoonyar gaabane, Ciise Harti, Warsangeli Harti iyo jilibyo kale oo yabaal ah balse aysan tiradoodu badnayn.
degmadu waxy leedahay taariikh deer oo soo jireen ah...
Waxaa ku yaalla cell ciid oo ka mid ah ceelashii ay ajuuraankii qaxayey dungeon oo ciid uun laga saaray.
Waxaa ka mid ah cuqaladii ugi caansanaa Ee Bulshada Dhaqanka u haayey:
Take Maxaad Mahdi
Xasan Cali Maxamuud Nuur
Xaaji Axmed Cabdulle oo ku magac dheeraa Xaaji Daboole.
Waxaa ka talin jiray dhulkaas boqortooyadii Reer Yacquub ee xukumayey gobollada shabeellooyinka..hiragana.. galgaduud iyo mudug.
Intaas Laguna soo kobi karo taariikhda Degmada faca weyn ee Aadan Yabaal,
Waxaan rajeyneynnaa in uu noqdo barnaamij taxane ah oo qeybt lahayn doona haddii Alle Idmo.
Waxaa Qoray Cabdullaahi Ibraahin Cabdulle
Ruun Nirgood

Degmada Ruunirgod waa degmo dhacda Koonfur Bari ee Gobolka Shabeellaha Dhexe (Shabeelaha Dhexe) ee dalka Soomaaliya. Degmada oo qiyaastii 240 km u jirta magaalada Muqdisho ayaa ah magaalada ugu bariga fog ee gobolkaasi waxay xad la wadaagtaa Ceeldheere oo ka tirsan gobolka Galgaduud oo dhanka Bari ah, Cadale oo dhanka Koonfur Galbeed ah, Aadan yabaal oo dhanka Galbeed ah iyo Badweynta Hindiya oo dhanka Koonfureed ah. Dhaqaalaheeda inta badan waxa uu ku salaysan yahay dhaqashada xoolaha iyo tabcashada. 

Ruunnirgood waa degmo ka tirsan gobolka Shabeellaha Dhexe ee dowladd goboleedka Hirshabelle.
Degmadu waxey dhacdaa Xadka kala qeybiya Galmudug iyo Hirshabelle dhanka xeebta.

Degmadani waxa ay ka midtahay degmooyinka dhul ahaan iyo tiro dad iyo daaq ahaanba ugu weyn degmooyinka gobolka Shabeellaha Dhexe, ee koofurta wadanka Soomaaliya. Degmadaan, degaan ahaan waxaa dega dadka kasoo jeeda qabiilka (Abgaal Cismaan), gaar ahaan Jilib ka midha bahweynta Wacbuudhan Abgaal oo layiraahdo Isaaq Daauud. 

Tuulooyinka hoos yimaada degmada waxaa ka mid ah:-

 1:Ceelbacad

2:Cad-Cadeey

3:Cali Ahmed

4:Dumaaye

5:Ceel Maxmed Cali

6:Hilowle Gaab

5:Cali weyd

6:Xagar Guul

7:Abaaji

8:ceel cali muuse 9:On-Torrey

10:Garas Afrax

11:Leba Xurow

12:Cadaan Lixey 

13:Naawir

14:Kudkudaaley

15:Daarul Nicma 

Waxaa ka taliyo Somali Government🇸🇴🤝

degmadan waxa ay caan Ku tahay ganacsiga waxaana xusid mudan in ay tahay suuqa ay wax Ku kala iibsadaan dadka xoolaleyda ah ee dega deegaanada kor Ku xusan waxaa kala oo ay degmadani caan Ku tahay soo dhaweynta dadka musaafurka ah ee soo mara maaadama ay degmadani dhex marto wadada dheer ee xaeiirisa magaala madaxda dalka ee Muqdisho iyo deegaanada dhaca waqooyi bari Somalia. Ruun-nirgood waa degma cimila wanaagsan waana dhul Ku haboon beeraha. Waxay ledahay cara cad iyo cara gaduud degmadani sanadihi lasoo dhaafay waxa Ka socday horumaro baaxad leh ayadoo laga hirgaliayay isbitaal iyo xarunta degmada oo loo dhisay hab casri ah dadka dega degmada kowooda dibadaha jooga iyo kuwa gudaha dalka Ku nool ayaa wacad Ku maray in ay degmada horumarinteeda Sii wadi doonan.

wadooyinka soogalo ruunnirgood:-

wadooyinka galo ruunnirgood waxaa ka mida wadada dheer ee katimaado magalada Muqdisho ee loo yaqaan xarar-dheere, wadada kale ee kasoo baxda ceelcabcad iyo mida yar ee katimaado dugsiga Macalin Cali Macalin Masan

( Dagmada waxa ay ubaahan tahay in bulshadda ku ab tirsada ay maalgashi ku sameystaan ayna hormariyaan kaaba yaasha dhaqaale sida caafimaadka, waxbarashadda, biyaha, Korontadda, xarun boolis oo casri ah iyo xarun DAGMO ooo casri ah mahadsanidiin).
Qalimow

Qalimow waa degmo kamid Shabeellaha Dhexe
Qalimoow waxey isku xertaa Degmada Balcad iyo Caasimada Hirshabeele 
ee Jowhar.
degmada Qalimoow waa degmo dhul beereedka caan ku ah degmada waxaa hoosyimada deegano badan sida Gololey keeysaney  saarsaare Jameeco Buurfule Gawaaney Malkaroor Doonka lafogare

Xafadaha degmada Qalimow waa 2 xaafad

1:Buulo macaaney     2: kiimka xafada ugu wayn waa buulo macaney

Qalimoow waa deegaan cagaran dhulberadka ku fiican isku xira muqdisho iyo jowhar Caasimada Hirshabeele degmada qabiilada degan waxaa ugu badan Udejeen iyo moobleen . Abgaal
Biya Cade

Biya Cade ama Biyd-cadde waa tuulo ku taala gobolka Shabeellaha Dhexe ee koonfurta Soomaaliya.

Degmada waxay qiyaas ahaan u jirtaa magaalada jowhar 42km dhinaca bari.
waa deegaan caan ku ah, beerashada dalagga iyo xoolaha.
dhaqaale ahaan wuxuu kujiraa kaalinta sedaxaad dhanka wax soo saarka
«

biyacade waa magac meel biya galeen ah ee ku taal duleedka degmada biyacade ee ka jirta dhinaca degmada cadale
waxaa la oran jiray halka degmada ay ku taalo DOOM QALAAN QAL oo aheyd meel uu ka boxo geed la oranjiray CAADYOON, OO MICNEHEEDA GARAN KARAAN KALIYA DADKA MEESHAAS DEGA WAA MAGAC MURTI QAALI AH AY KUDHEEHANTAHAY.
Biyacade waa meel caan ku ah bulsha wanaag , dhaqan fiican , nabad jaceyl.
Biyacade waxaa dega Harti abgaal iyo dad la dega oo fara badan..

biya cade waa deeganka ugu badan ee loo suuq tago marka laga hadlayo dhammaan tuulooyinka ku teedsan waa magaalo ganacsi waxay caan ku noqotay xagga amaanka taas oo usuura gelisay inay dad intaa la,eg u soo suuq tagaan 
www.biyacade.com

tuuladaa waxaa ka soo jeeda shiikh shariif shiikh axmed
cali mahdi maxamed madaxweeynihii 1991

Biyacade waxeey soo martay xaalad kala duwan. waxeeyna yeelatay in ka badan shan gudoomiya 
kuwaasoo kula ahaa cadoow sheikh axmed xilli doowladii siyaad barre

sheikh maxamuud jilcane gudoomiyihii midowha maxaakiimta uu hgaaminayay shiikh cali dheere

cabdi raxmaan cadoow shiikh gudoomihii xillii maxame dheere uu heystay shabella dhece

Mar dhaw filo #BIYACADE oo loo magacaabi rabo degmo insha allaah

Godoomiyaha haatan deegaanka biyacade waa cabdi cadow qoorgaab (indhagiir)

) By shariif cadow shiikh
Miir-Taqwo

Miir-Taqwo waa degmo ku taalo gobola  Shabeellaha Dhexe ee koonfurta Soomaaliya

Faah Faahin ku aadan Degmada 

waa deegaan dhaca gobalka shabeelada waxee xuduud la leedahay degmooyinka kala ah mahadaay,Adanyabal,Cadale,iyo deegaano kale 
Degmada waxaa leedahy xarun degmo ,shool,hospital iyo suuqweyn loo Soo ganacsi tago
Caadleey

Caadleey waa degmo ku taalo gobolka Shabeellaha Dhexe ee koonfurta Soomaaliya.Wabiga Waxa Uu U Jiraa 20km

Faah Faahin ku aadan Degmada 
Caadleey waa tuulo ama deegan ka tirsan deeganada gobalka sh/dhexe 
Waxa ey xakun ahaan soo tagdaa degmada mahadayweyne ee gobalka sh/dhexe caadleey waxa ey kamid tahay deeganada la isku yiraahdo afarta tuulo oo ah 
1* miirtaqwa 
2* biyacade
3* caadley
4* ceelbaraf
Deeganka caadley wxa uu dhacaa inta u dhexeyda deeganka califooldheere iyo miirtaqwa ee gobalka sh/dhexe caadleey dadka degan ayaa inta badan ah beesha abgaal cismaan ayadoo ey ugu badantahay beesha agoonyar gaabane 

W/Q: muqtar sh xasan yuusuf
Jirriiban

Wadanka.  
Deegan.caduun ama wadaagsin

Jariiban  tuulo ku taalo Gobolka Mudug. Puntland.Somalia .tuuladaan  lqiyaasaa in ee degenyihiin 20,000 oo 
Qoys . Degaan ahaan waxa lagu qiyaasaa 40,000 oo qof inay ku noo shahay waxana ku nool degaan xoolaha ugu tirada badan Puntland xagga. Arigga iyo idaha 

{waxaa hoos yimaada tuulolyin ay ka mid tahay garacad balibusle labilamaane seemade salax iyo qaar kaloo badan}

magaca jarii ban waxaa lasheega inuu bixiyay suldaan cali shire
Qarxis

Qarxis waa tuulo kamida tuulooyinka degmada eyl ee bobolka Nugaal

Faahfaahin 
Qarxis waxaa la asaasay sanadihii 1998kii, waxaa asaasay xaaji muuse ciise(muuse buur), Xaaji Cabdi Saciid Aw-yuusuf, Xasan ceegaag iyo cabdi maxamed caraale.Qarxis waxay kutaal meel udhexaysa Eyl iyo Dangorayo, waana magaalo aad u kobcaysa marka loo fiiriyo deegaanada kale ee Nugaal.
Budunbuto

Budunbuto Waa tuulo ku taal Degmada Dangorayo waxa ay ku taal inta u dhaxaysa Tuulooyinka Baarweyn iyo Qarxis, waxayna Garoowe u jirtaa (120KM). Budunbuto Waa tuulo ku caan ah dhul caro san ah una bdan xoolo daaqiin waxaana ku yaala dooxooyin waaweyn oo waqtiga naqa ah aad u camirma degmadaan waxa ay biyaha ka hesha baraago badan oo ku yaal, Budunbuto waxaa asaastay marwadii madaxweynihii hore ee Soomaliya Adan Cabdule Cisman sanadii 1962,waana deegaanka taariikhi ah, kadibna waxaa degay dad kooban oo deegaanka Budunbuto kasoo jeeday, iyo dad kale oo hada intooda badani aysan ifka ku sugnayn. Dadkaas waxaa kamid ahaa Allaha unaxariistee: Abshir Cismaan, Faarax Cali Karood, Ilma Muuse Mataan, Maxamed Ciise Gurey, Axmed food iyo dad kaloo badan kuwaas oo halkaas berkedo ka dhistay. Deegaanka Budunbuto waa deegaan istiraatiiji ah kuna haboon falashada beeraha waxayna caan ku tahay caro san oo aad u jilicsan....Nugaal.

Degmooyinka Gobolka Nugaal
Xingalool

Xingalool waxay ka tirsan tahay gobolka Sanaag ee dalka Somalia gaar ahaan bariga gobolka Sanag waxayna daris la tahay magalooyin badan sida Badhan  dhahar ceel buuh baragaha qol degmada xingaloool waxa la dagay sanadii markii ay ahayd 1960 degmada xingalool

Somalia
Somalia
Gar adag

Garadag waa magaalo hoostimaado gobolka Sanaag ee  Somaliland. Degmadu waxay u dhowdahay degmada Xudun oo kaga beegan dhanka Woqooyi Galbeed. Degmada waxa deega beelaha habarjeclo gaar ahan  muuse abokor qabiilka  biciide khasatan reer iide

Tilmaan 
Magaaladaan waxay hodan ku tahay xolaha nool Somaliland, Magaaladaan waxaa degan dad gaaraaya ilaa 8000 oo qof, nawaaxigeeda neh waxaa degan dad gaadhaya ilaa 36,000-40,000 oo qof.Degmada Garadag waxay ku caantahay xoolaha iyo dhaqashadood, waan dhul baad iyo bilicsan oo ku taala inta u dhaxaysa Dooxada nugaal iyo Gubanka.Waa dhul uu Illaahay ku manaystay xoolo dhaqashada.Reer garadag degmada waxey sanadkii ka dhoofiyaan xoolo lagu qiyaaso ilaa 30,000 oo neef.Sidoo kale maamul ahaan degmada garadag waxay ku caantahay xalinta khilaafaadka iyadoo taariikh facwayn ku leh dhinaca xalinta khilaafyada.Waxaa degmada ka baxo geed caan ka noqday degmada oo la yidhaahdo (Gobka Garadadg), waa geed markii ee dadka coloobaan lagu heshiisiiyo, heshiiska ka dhacaana aan bid laysugu qabsanin.Mararka qaar ayaa degmooyinka yar yar ee degenyihiin dadka xoolo dhaqatada ah ama reer baadiyaha ah waxaa ka dhacdo colaad u dhaxeeso beelo walaalo ah.Degmada garadag waxaa hadda ka hor ka dhacday colaad beeleed, waxaana ka mid ah shirkii lagu heshiisiiyaya, beelaha reer darawiish, Habarjeclo iyo Habaryoonis waxaa kale oo garadag lagu qabtay Shirkii Habarjeclo.Degmada Garadag waxay caan ku tahay sidoo kale waxbarashad, waxeyna ka midtahay degmooyinka ugu waxbarasho fiican gobolka sanaag.Magalada waxaa ku yaala 3 dugsi hoose iyo 1 dugsi sare.Degmadaan waxee leedahay hoteelal raaxo leh iyo kuwa kaleba sida (Digaale Hotel) oo ku yaala meel aad u haboon. degmada garadag waxay sidoo kale tahay meel aad looga xiiseeyo waxbarashada inkasta oo ay beryahan danbe dib u dhac ku yimi kaalmihii sarsare ee ay degmadu gali jirtay waxaana dugsiyada hoose/dhexe ugu danbaysay waqti ay gobolka sanaag kaalimo mug leh ka soo hooyaan sannadkii 2011/ 2012 markaas oo sida la sheego laba arday oo walaalo ah kala galeen kaalimaha 1koowaad iyo labaad kuwaas oo lagu  kala magacaabi jiray ALI SAEED DUALE oo keenay imtixaankaas 538 iyo ABDIRAHEEM SAEED DUALE oo isna keeny 530. Gaadhigii Garadag u bixi jiray waxa sannadihii 1955-1970-kii waxa iska lahaa Tarabbi Jaamac Tuug-Tarabbi aabbihii. Saafi Ducaale Dhagaxey ayuu Gar'adag ka qaaday oo Burco geeyey. Saafi oo noqotay Fannaanad caan ah oo asalkeedii reer Gar'adag ahayd. 

Degmooyinka Gobolka Sanaag

Sido Kale fiiri
 Somaliland
 Berbera
Dararwayne

Dararwayne waa degmo ku taalo gobolka Sanaag waxay bari kaga beegan tahay ceelafweyn una jirta qiyaasti 60km waana degmo buuxda waxa dega beelaha habarjeclo boho faarax biciide , iyo sacad yoons isaaq habar yuunis lwww.maplandia.com/somalia/sanaag/ceerigaabo-erigavo/dararweyne/ |title=Dararweyne Map — Satellite Images of Dararweyne}}</ref>

Tixraac

Sidoo kale fiiri
Dararweyne
 Magaalooyinka Somaliland
Tuulooyinka Somaliland
Magaalooyinka Somaliland
Somaliland
Sanaag
Dhabbad

Dhabbad waa degmo ku taalo gobolka Galguduud waxa aay u dhaxeeysaa degmada Galinsoor iyo Caabudwaaq.Degmadaan waxaa hoos yimaada tuulooyinka Dacdheer,Miro Cowleed, Biyo Gaduud,Kaxandhaale iyo Qorof.deegaanadaan waxaa dega beesha (wagar dhac) ee sade daarood.

Sida ee u taalo magaalada
Bargaan

Bargaan waa degmo dhacdo bariga gobalka Galgaduud, waxa ayna ka tirsantahay maamul gobaledka  Galmudug, waxaa ku nool dad kor udhaafaya ilaa 50, 000 (Konton kun) oo qofood. Waxaa kuyaalo magaalada Bargaan, Iskool Hoose Dhexe, Isbitaal iyo Saldhig Boolis*. 

Sidookale kooxa magaalada waaa ku yaalo 2 suuq oo kala ah suuqa caana iyo suuqa xoolaha, Suuqa caanaha waxaa lagu iibiyaa caanaha iyo dalagyada kale ee ka baxo degmada, halka suuqa xoolahana lagu iibiyo Ariga Lo'da iyo Geela.

Dhaqaalaha  
Bargaan waxaa ay caan ku tahay wax soo saarka digirta , falagta,sisinta iyo waxaaba kale.
Sidoo kale waxay caan ku tahay dhaqashada xooloaha sida ari'ga , Idaha, lo'da, Geela,Fardaha iyo dameeraha.

Juquraafi 
Bargaan waxaa ay dhanka koonfur bari kaga beegan yahay Dagmada Ceel buur qiyaas ahaan 59KM 

Bargaan Waxaa  daris la ah degmooyinka Jacar ,galhareeri,iyo ceeldheer.

Degmada Jacar Waxay Ujirtaa 19KM, Galhareeri Waxay Ujirtaa 21KM Ceeldheere Waxay Ujirtaa 60KM.

Degmada waxaa dego beelweynta Murusade, Gaar ahaan waxaa ku badan beesha Abakar Majabe.
Godinlabe

Godinlabe waa degmo ku taalo gobolka Galguduud
dagmada godinlabe waxey kamidtahay dagmooyinka ugu waaweyn gobolka galgaduud waa dagmo aad ubaaxad weyn, waxayna udhaxaysaa degmada CADAADO ee xarunta maamulka  GALMUDUG iyo degmada DHUUSAMAREEB ee xarunta gobolka galgaduud, waxaa ka taliya maamulka  GALMUDUG waana magaala madax ku xigeenka  GALMUDUG waxaana ku taala madaxtooyada labaad ee  GALMUDUG, waxaa daga hawiye habar gidir(reer xaaji saleebaan)iyo ( Ceyr Cabsiiye), degmada waa dagma qadiimi ah oo waxa ay ka mid tahay magaloyinka ugu facweyn deeganada GALMUDUG, Dhaqaalaha dabiiciga ah degmada waxa ay leedahay dhaqaalo aad ufara badan waana mid aan lasoo koobi karin balse waxa kamid ah waxa laga dhoofiyaa qeybaha kala duwan ee xoolaha sida geela, lo'da iyo eriga IWM, sidoo kale waxaa laga dhoofiyaa dhuxusha iyo qoryaha, waxa sidoo kale laga safriyaa nuucyada kala duwan ee qudaarta, caanaha , subaga iyo raashinka, degmada waxaa ku yaala warshado ay kamid tahay warshad soo saarta coca cola, sprite, 7up iyo fanta, warshada mooya saxada ama caafiga, warsha barafka iyo kuwo kale, dagmada waxay leedahay schools oo ay ka burqato lagana barto qeybaha kala duwan ee culuumta sharciga ah iyo kuwa maadigaa waxayna daarasadu socotaa maalin iyo habeen.
Cadakibir

Dagmada Cadakibir waxey ka tir san tahay gobolka Galgaduud, waxey 70km dhanka bari kaga beegan tahay dagmada Cadaado ee xarunta maamul goboleedka Ximan iyo Xeeb. Cadakibir waxaa labineeyay 1980. 1985 waxaa laga qoday ceel biyoodkii ee ugu horeeyay.

Cadakibir waxey ka tirsantahay maamulka galmudug. Cadakibir waa magaalo ciid gaduudan kuna wanaagsan dhul beereedka; waxyaabaha lagu beero waqtiga xili roobaadka waxaa ka mid ah: qare iyo digir. Magaaladu waxay leedahay school hoose dhexe iyo isbitaal MCH ah iyo garoomada kubada cagta, waxeyna leedahay koox cubada cagta ah oo ka qeyb gasha tartanka ciyaaraha ee dagmooyinka maamulka galmudug.

Tuulooyinka hoostaga dagmada Cadakibir waxaa ka mid ah :
1. Ardo 
2. Qaayib
3. Baaladheer
4. Ciinle
5. Cadawilif
6. Abooray 
7. Gubata dheer
8. Quraar
9. Qaayib
10. Meygaag-duub
12. Laan mareer
13. Magyoolay
<p>14. Shillan-weyne
15. sadax barin
<p>16. dhagaxdheer<p>
<P>17. maygaag-gudle<p>
<P>18. maraayo <p>
<P>19. laan-caduuray<p>
<P>20. shuuriye jigo<p>MAAMULKA DEGMADA
<P>1. Daahir ugaas daa'uud,(MADAALE) 
gudoomiye.

<P>2. Cabdikariin axmed dhagataag (waabarA)
G/xigeen.

 𝚜𝚑𝚒𝚔𝚑 𝚊𝚋𝚍𝚒 𝚔𝚊𝚛𝚒𝚗 𝚌𝚊𝚋𝚍𝚞𝚕𝚊𝚑𝚒(𝚛𝚊𝚊𝚍𝚢𝚊𝚛𝚎)
 𝚜𝚑𝚒𝚔𝚑 𝚜𝚊𝚌𝚒𝚍 𝚊𝚡𝚖𝚎𝚍 𝚖𝚊𝚡𝚊𝚖𝚎𝚍
 𝚜𝚑𝚒𝚔𝚑 𝚗𝚞𝚛 𝚜𝚑𝚒𝚔𝚑 𝚊𝚋𝚍𝚒 
 𝚜𝚑𝚒𝚔𝚑 𝚊𝚕𝚒 𝚊𝚡𝚖𝚑𝚊𝚕𝚍𝚑𝚊𝚊
 𝚘𝚍𝚘𝚢𝚊𝚊𝚜𝚑𝚊 𝚍𝚑𝚊𝚚𝚊𝚗𝚔𝚊''' 
 𝚐𝚎𝚕𝚕𝚎 𝚊𝚡𝚖𝚎𝚍 𝚚𝚘𝚛𝚊𝚢𝚊𝚛𝚎𝚎𝚢
 𝚜𝚊𝚕𝚊𝚍 𝚊𝚋𝚍𝚒 𝚍𝚑𝚊𝚐𝚊𝚝𝚊𝚊𝚐   3 𝚌𝚒𝚕𝚖𝚒 𝚊𝚍𝚊𝚗 𝚐𝚊𝚌𝚊𝚗𝚊𝚢 
 𝚖𝚊𝚡𝚊𝚖𝚞𝚍 𝚍𝚒𝚛𝚒𝚢𝚎 𝚊𝚡𝚖𝚎𝚍
 𝚡𝚊𝚜𝚊𝚗 𝚐𝚞𝚞𝚛𝚎 𝚌𝚒𝚛𝚒𝚋𝚊𝚢
 𝚊𝚡𝚖𝚎𝚍 𝚆𝙴𝙷𝙴𝙻𝙸𝚈𝚎 𝚐𝚊𝚊𝚜𝚑𝚊𝚊𝚗
 Cali Maxamed Shuuriye badal
 Nuur Salaad Abtidoon    

 <p>Waxaaidiin diyaariyey qoraalkaan MAXAMUUD CALI CABDI (FIIDHACYO)
 
𝚍𝚊𝚑𝚒𝚛 𝚞𝚐𝚊𝚊𝚜  (𝚖𝚊𝚍𝚊𝚊𝚕𝚎)

waxaa Sidoo Kale Diyaariyay Aqoon Yahan En-Abdinur Shiekh Ali Salad