maanka2/wikipedia-so huggingface dataset:
Biciid

Biciid (; ) waa xayawaan ku dhaqan duurka, kaasi oo ka mid ah bahda naasleyda ee ay qaraabada yihiin goodirka iyo deerada. Sida ugu badan biciidku waxaa asal ahaan laga helaa ilaa maantana aad ugu dhaqan yahay qaaradda Afrika.

Biciid waa nooc ka mid ah ugaarta. wuxuu leeyahay geeso dhaadheer. wuxuu u egtahay sida ri'da oo kale laakiin waa ka weyn yahay.
Qabiil ka mid ah qabaa,ilka Soomaalida gaar ahaan woqooyiga ayaa la yidhaahdaa Biciide ayagoo loogu magac daray biciidka, maadaama biciidku yahay mid fara badan oo ku noolaan jirey Soomaaliya gaar ahaan gobolka Sanaag oo beeshani degan tahay.

Waa antelope saxare ah oo adag. Ugaarsatada ayaa dilay orgigii duurjoogta ahaa ee ugu dambeeyay ee ka badbaaday 1972-kii, laakiin waxaa mahad iska leh dad yar oo ku nool xayawaannada kala duwan, xayawaankan quruxda badan ayaa badbaaday. Hadda waxay si xor ah ugu wareegaysaa dhawr meelood oo la ilaaliyo oo ku yaal Jasiiradda Carabta.

Sidoo kale eeg 
 Eelo
 Dafo
 Garanuug
 Biciid
 Duurjoog
 Naasley
 Libaax
 Kaluun
 Haramcad
 Malaay
 Shimbir
 Shabeel
 Xayawaan
 Waraabe
 Yeey 
 Xamaarato

Tixraac 
 A Closer Look at Today’s Zoos

Xayawaan
Cilminafsi

Cilminafsi (; ) waa cilmiga iyo barashada maskaxda iyo dabeecada dadka.

sidoo kale cilmi nafsiga waxaa lagu macneeya ain uu saldhig un yahay in qofku isku qaato wax uusan aheeyn
Cilmi nafsigu waa barashada nafta iyo dabeecadeheeda iyadoo laga eegayo dhinacyo badan waxaa la ogaadaa naftu waxay diidayso iyo waxay doonayso iyo siday jawaab uga bixiso waxa la soo dersa oo jawaab bixintaasi isugu jirta mid dareen ah iyo mid hadal ama fal ay u soo gudbiso,haddaba nafba nafta kale sababaha ay uga gedisan tahay marka loo eego dhaqanka iyo dabeecada u gaarka ah waxaa dib loogu celiyaa oo loo sababeeyaa taariikh nololeedkeedii iyo waxyaalihii ay hore ula soo kulantay oo isugu jira deegaanka ay naftaasii ku noolayd iyo dadka ay la soo dhaqantay sidoo kale aqoon iyo waayo aragnimo nooca ay soo kasbatay ilaa iyo taariikh nololeedkeedii iyadoo naftu ku salaynaysa macluumaadka ku kaydsan maskaxdeeda ayaa nooca jawaab bixinteedu ku aroortaa hadba qarada iyo tayada iyo nooca ay kayd ahaan maskaxdeeda ugu hayso,haddaba waxa qofka la soo dersa oo Ingiriisiga la yidhaahdo effect,Carabigana musiir waxa jawaab celinta la yidhaahdaa react(ion)Carabigana mustajaab,waa waxa qofka ku soo derinaya iyo siduu ula dhaqmayo ama jawaab bixintuu keenayo,sidaynu hore u soo tilmaannay jawaab bixinta qaabkeeda iyo dabeecadeedu waxay ku xidhan yihiin oo dib ugu noqonayaan macluumaadka ku kaydsan qofkaa maskaxdiisa ha ahaadeen kuwo cilmi ah ama kuwo waayo aragnimo oo uu soo kasbaday noloshiis

2.cilmo nafsigu waa barashada nafta iyo dabeecadaheeda iyadoo oo loo eegayo dhinacyo tusale ahan waxa lagu ogada naftu waxey dooneyso iyo waxey diideyso iyo sidey jawab oga bixiso waxa la soo dersa oo jawab bixintas iskugu jirto mid dareen ama hadl ah iyo mid ficil ah iskugu jiro sido kale waxa jirta in uu qofku amino wax usan ahayn sida qofka oo aamina inu yahay qof xanuunsan laga yaabe inuusan xanuun hayn hada SaaS ooy tahay maskaxdiisa ayu ka dhaadhiciya 
tusaale ahan aan meel dhaw kaaga so qabto kulliigeen waxbarasho waa soo marnay markii aad wax dhiganaysa maalinka lagu so diro su'aalo oo anaad ka shaqayn waxa dhacaysa inaad dhahdid waan xanuunsanahay haa qofka kasta oo waxbarasho soo maray haa ayu kudhahay 

3.waxa dhacda mararka qaar inu qofka isaga oo wax ubahan inu dhaho Uma baahni sidaas awgeed cilmi nafsiga waa noocyo badan yahay dadka cilmiga nafsiga bartay waxay dhahaan qof waxa lagu garta shakhsiyadiisa sida ficilka hadalka iyo dareen IWM 

Cilminafsi]
SMS

SMS (afingiriis:SMS, afcarabi: الرسالة القصيرة )waa adeega farriimaha gaagaban ee laysu diro ama lays waydaarsado waxana lagasoo gaabiyaya kalmadaha (Short message service ) waxana laga qoraa badhamada talfoonka laqaato,

kuma koobna kaliya in taleefan gacmeedka laga diro ee sidoo kale waayadaan waxaa adeegsada shirkadaha doonaya in ogaysiino u sameeyaan macaamiishooda, taasoo ay u marinayaan internetka iyagoo iska bixinaya qarash aad u yar, waxay u diri karan hal ilaa boqolaal qof markiiba,

Fariinta gaaban waxay noqotay xayasiin ay ka faaidaystaan shirkadaha isgarsiinta iyagoo u diraya macaamiishooda hadba adeega iyo beec jabinta cusubee ay sameeyeen, ama qalabka shaqada ay ku soo kordhiyeen. 

 What Should I Know About Texting?

Teknooloji
Kansar

Kansar (; ) waa Cudur khatar ah oo lagu dhinto. Cudurkaan jirka oo ku bataa woona ku weynaadaa.cudurka kansarka ah waa cudur lagu dhashto, laakiin kuwo waxaa jiro oo laga qaado waxyaabaha shucaaca sida shucaaca qoraxda oo kale iyo wixii la mid ah. Cudurada Kansar woo kala duwanyahay. waxeena ukala baxaan sida hoostaan ku qoran.
 kansarka jirka
 kansarka baarka
 kansarka mindhicirada caloosha
 kansarka kaadida(sigaarka badan oo la cabo)
iyo waxbadan

Daweynta 
Daaweynta cudurka kansarka aad ayee u adagtahay,Maanta waxaa la daaweyn karaa cudurada kansarka kuwo ka mid ah.

cudurkano waxa uu ku dhacaa xayawaano sida jiirka ,daanyerka iyo eyda
Saynis

Saynis (; ; ) waa wax kasta ee ku saabsan aqoon iyo dhaqan gelin
 Saynis ku dhisan qeexitaan iyo ulajeeddo sida fiisikis
 Mid ku dhisan khibarad ee laga qaatay dabiicadda

Qeexis 
Saynisku waa cilmi kasta oo la xaqiijin karo, iyadoo la isticmaalayo tijaabo sayniseed. Xaqiijintiisuna kuma xirna goob, xilli, sidoo kalena sayniska iyo saynisyahanku wax xiriir ah malaha!
Tusaale: haddii la doonayo in la xaqiijiyo in biyuhu samaysmeen ka dib markii labo curriye (labo atam oo haydrojiin ah iyo hal atom oo ogsajiin) ay falgaleen, sida ugu fudud ee loo xaqiijin karo waa in la soo qaataa labadii curriye, ka dibna la falgeliyaa! Maxsuulka mar walba ka soo baxaya tijaabadaas waa "biyo".
Saynisku waa cilmiga ka madax bannaan dhaqanka ay bulsho leedahay iyo waxa ay aaminsan tahay

Macnaha Sayniska 
Saynisku waa waxa lagu kala garto noolaha iyo manoolaha

Sayniska aan Muuqan waa sida hawada 
Hawada lama arkee waa la dareemaa

Hawadu waa ay fidaa marka la kululeeyo

Hawadu waa ay isku soo ururtaa marka la qaboojiyo ama ay qabowdo

Saynis dadku sameeyeen

Sayniska Inta uu ka koobanyahay 

 Saynis…
 How Science Affects Your Life

Saynis
Portal Kimistari/Maqaallo Ku Saabsan
Afareey

Afareey waa qeyb ka mid ah Maahmaahda laakiin ka kooban afar qeybood.
 Afar layskuma daro: Waan guuri; Waan guursan; Geel baan qaadi; Geenyaan gadan.
 Afar waa afar: Noloshu waa Niyad; Naftu waa qaali; Nacaybkuna waa olol; Nabsigu waa qaraar
 afarlama eego cowro qaawan
Caad roobad calool buuran iyo col soosocda

Suugaanta

Afar Afar baa leh 
1-Deeq nin kii baxshaa leh
2-Dal nin kii yaqaan Ba leh 
3-Diina Ninki bartaa leh 
4-Duunyona Ninkii Dhaqdaa leh
Goronyo

Goronyo waa shimbir ween oo ku nool Afrika, gaar ahaan bariga afrika.
Goronyada wee kala duwan yihiin. Goronyo waxaa jirta oo ku nool Soomaaliya kaliya, oo la dhoho Goronyo soomaaliyeed. waa shimbir caan ka ah soomaaliya.

 Goronyo - Wikipedia

Shimbir
Sadaxleey

Saddexleey waa qeyb ka mid ah Maahmaahda oo ka kooban saddex qeybood.

Rag saddex lama raaco: 
Ma fikire
Ma faa'idayste
Ma foorarsade.

Rag waxa ugu liita:
Ma hadle
Ma heenseeye
Ma haasawshe.

Rag waxa ugu liita:

 Looma maahmaahe

 Looma sheekeeye
 Looma soo gale

Ragi saddex bay u kala baxaan:
Wax tegay ka hadhidii
Wax jooga ka hadalkii
Wax soo socdaaaa ka haloosigii.

Ragu saddex waa iskaga mid
Magaca
Magta
Muuqa.

Saddex baa rag u liita:
Matoshe
matashade 
matashiishe

Saddex Ilaahey waa karaa, mase suurowdo:
Ilaahow guursan maayee wiil i sii
Ilaahow shaqaysan maayee xoolo i sii
Ilaahow ku caabudi maayee jannada i gee

Saddex markaan bartaan ka gaboobay:
Dab ollolintiis
carruur aamusinteed 
awr carraabintiis

Saddex wer-werkay kugu kordhiyaan: 
Faraska xun
Naagta xun
Hoyga xun

Saddex la lama dego
Doqon fiiro taqaan
Fulay daandaansi yaqaan 
Bakhiil damac yaqaan

Saddexna la lama saaxiibo 
nin aan rabi aqoon
nin aan rag aqoon 
nin aan run aqoon

Saddex raggu way ku halaagman: 
Hami beenah
Hanti booli ah
Hooto dagaal
Aqriste

Aqriste ama Akhriste ( ) waa qof walba oo wax akhriya ha ahaato Buug, Joornaal ama wax kale.

Erayga Ilaahay waa inaan maalin kasta akhrisanno.

 Accurate Reading
 Why Reading Is Important for Children​—Part 1: Read or Watch?

 Maxay Akhrisku Muhiim Ugu Tahay Caruurta—Qaybta 1: Wax Akhriso Ama Daawato?

Aqoon
Hanti maguurto

Hantida maguurtada ah waa dhulka, Beeraha iyo Guryaha.

Hantida maguurtada ahi way ka duwan tahay hantida gaarka ah, taas oo aan si joogto ah ugu xidhnayn dhulka, sida baabuurta, doomaha, dahabka, alaabta guriga, qalabka, iyo qalabka beeraha caadiga ah.
Nuujin

Nuujin  (, )  waa siinta caanaha hooyadu siiso marka ay caanuhu naaskeeda  ku soo dhacaan, waxaa kaloo lagu magacaabaa lnuujin labada sano ee caruurta la nuujiyo,  waa marka uu xoolaha diyaar u noqdo in la liso ama caano laga maalo. 

waa arin ay maraan naasleyda oo dhan markay wax dhalaan,

Bayoloji
Sariir

Sariir (en: bed) waa qayb alaab guri ah oo ay dadku ku seexdaan.  Caadiyan waxa ay leedahay furaash jilicsan oo sariirta saaran.  Sariiro badan ayaa sidoo kale leh go'yaal sariir si ay u daboolaan furaashka iyo go'yaal dheeraad ah oo ay dadku ku seexdaan. Dadku sidoo kale waxay isticmaalaan barkin madaxyada hoostooda.  Sariirtu waxay ku timaadaa cabbirro kala duwan oo ay ku jiraan hal, labanlaab iyo cabbir boqor.

Saabaan
Alwaax

Alwaax (; ) (sidoo kale loo yaqaano qori) waa gobol, qeyb iyo waaxyo laga soo jaro jirida iyo qeybo kale oo dhirta ka mid ah. Alwaaxa waxaa asal ahaan laga keenaa qeybaha geedka, waxaana loo isticmaalaa in laga sameeyo agab lagu isticmaalo aqalka, xafiisyada iyo guud ahaan qalabka dadku adeegsadaan. Alwaaxa waxaa laga sameeyaa waxyaabo badan, sida: miiska, kursiga, Armaajada, qeybo ka mid ah baabuurta, albaabada, iyo waxyaabo badan oo ka mid ah agabka maalin walba la isticmaalo.

Sidoo kale fiiri
 Geed
 Dhir

Tixraac
 Wood That Helps to Keep People Awake!
 Exploring the Age-Old Beauty of Wood

Geedaha
Digri

Digri waa wax la digriyo, micnaha waxaa waaye in la xasuusto ilaaheey, digriga waxaa digriyo dadka muslimiinta.gaar ahaan, wadamada carabta. Soomaaliya aad aa looga Digriyaa. dadbadan ayaa aamin saneen digriga, oo ufahamsan khilaaf, ama in oo qalad yahay.
digriga waxaa la digriyaa galabtigii ama habeenkii.
digriga caanka ka ah soomaaliya waxaa ka mid ah (shiikh cabdi qaadir sheylilaah, uweys axmed waliya allah), waxaa aad looga yaqaanaa, Koonfurta soomaaliya. hadda neh, waxaa dagaal kula jiro wadaadada al shabaab, oo diidan in la digriyo, ayaga oo gacanta ku haayo, koonfurta soomaaliya oo dhan.

Islaam
Kung fu

Kung fu (功夫) waa dagaalka Shiinaha. Nuuca laadka iyo Feedhka. Barashada Kung fu waxee qaadataa waqti dheer, waana barasho aad u adag, waxeena ku tusi kartaa, xooga oo jirka biniaadanka leeyahay. Kung fu waxaa aad loogu yaqaanaa, wadamada Shiinaha, Jabaan ama Tayland.

Taariikhda Ciyaarta 
Waxaa lasheegaa in Ciyaarta maba qaabdagaalka Kunfu uu soo jiray in kabadan 1500 oo sano. Xiligii wadanka Shiinaha ay kajireen dagaaladii sokeeye. Xilagaas oo wadanka Shiinuhu uu kala qaybsanaa. Unakala qaybasanaa laba qaybood oo kala ah Koonfur iyo waqooyi.xiligaas waxaa wadanka Shiinaha yimi hindi buudiyiin ah oo aad iyo aad utiro badan. Waxaanay ahayd xiligii diinta buudigu ay aadka u fidaysay. Markaas ayay hano qaaday ciyaarta kung fu.

Shiinaha
Wadno

Wadno waa muruq dhiiga ku faafiyo Jirka oo dhan. Waxkasto oo ilaaheey abuuray oo dhiig iyo Xidid leh wadno ayoo leeyahay. Sida Shimbiraha, Xayawaanaadka, dadka, Bulaca ama Raha. Wadnaha waxoo ku yaalaa feeraha dhinaca bidixda, waxoona garaacaa, 60 ilaa 100 jeer halkii minit. Dhiiganeh waxoo gaaraa faryareeyda lugta ilaa madaxa. Wadnaha weeninkiisa, kuwa dadka ku yaalo, waa gacan la kuusay. Wadnaha waxoo leeyahay xidid Koronto ah oo kashaqeesiiso oo dhiiga ku faafiyo, korka biniaadanka iyo xayawaanaadka. Wadnaha waxaa ku daboolan feeraha oo ka sameesan laffo adag. Wadnaha marka oo dhiiga ku faafinaayo xididada, haddii oo duleelka wadnaha xirmo, waxaa dhici karto in laga qaado cudurada, dhiigshubka ah, ama qalalka, wadnaha neh woo istaagi karaa haddii oo dhiiga faafin waayo.

 What’s in a Heartbeat?

Bayoloji
Cishe

Salaada Cishe, waa salaada shanaad ee salaadaha faralka ah, waxeyna u dhexeysaa Magribka iyo Subaxa, waxeyna kujirtaa salaadaha fadligooda badanyahay, Nabi Muxamed S.C.W. Wuxuu yiri ninkii tukada labada bardeyn Janada ayuu galayaa, waxayna ka koobantahay 4 rakco.
Salaada cishaha malahan waxaa ka danbeeyo labo rakco oo sunna ah.

Sidoo kale fiiri 
 Subax
 Duhur
 Casir
 Magrib
 Cishe

 Islām​—The Way to God by Submission

Islaam
Nuur Al-Maliki

Nuuri al-Maaliki wuxuu dhashay 20kii Juun, 1950kii, wuxuuna ahaa Ra'iisul wasaarihii hore ee wadanka Ciraaq. Nuur Al-Maaliki waxaa la doortay bisha 20kii Maajo, 2006dii.

Ciraaq
Siyaasad
Cayn

Cayn waa gobol ka tirsan  SSC Khatumo, waxayna ahayd xarunta ee Darawiish ee ugu horaysay. Magaalada ugu weyn ee Cayn waa Buuhoodle, magaalo ka mid ah gobol ku yaala Somalia., taasi oo 90 mile bari  xigta magaalada Burco ee  gobolka Togdheer.

Baro taariikhda degmada goljano ee gobolka cayn

Sharaxaad Kooban

Gobolka Cayn wuxuu ka kooban yahay 3, Degmooyin Kuwaasi oo kala ah:

 Buuhoodle oo caasimada ah
 Widhwidh
 GOLJANO

Tixraac 

Cayn
Xabiib Sharaabi

Xabiib Sharaabi waa Fanaan, caan ka ah, dalka Soomaaliya ama guud ahaan dadka soomaaliyeed oo dhan.Fanaanka oo aad loogu yaqaano heesaha macaan ee Banaadiriga iyo weliba kooxda iftin. Sharaabi maanta waxa uu ku nool yahay dalka Sweden, meel u dhow caasimada Stockholm, asiga oo xaaladiisa ay aad u degentahay. sharaabi markiisa hore wuxuu ku noolaa magaalada Toronto ee dalka Canada, laakiin waxaa aad aga helay dalka Swedan. Sharaabi waxoo aad aga heli jiray Tiyaatarka Qaranka. asiga oo wali xiiseenaayo, in oo mar wadankii oo ku laabto, si oo heestii uugu danbeesay ka qaado, laakin rajadaas ee aad u yartahay, madaama oo wadanka dagaalo ka jiro wali. Sharaabi waxuu soo saari rabaa albumo cusub, inta uu joogo Yurub.
sharaabi heeso badan oo macaan ayuu sameeyay, laakiin heesta ugu caansan waa 
 salaama
 Saan Miyaa

Sidoo kale heesaha fanaankan waxaad ka heli kartaa web-ka Maalmo oo webka keedka heesaha somaliyeed

Muusig
Miraha Mucjisada

Miraha Mucjisada ama (Berry Mucjiso) waxoo ka baxaa, galbeedka Afrika, waa Miro marka aa cunto, macaan aad ah kaaga dhigaayo, Liin dhanaanta ama waxa dhanaanka ah. Miraha naftirkiisa, ayaa sida sokorta u dhadhamaayo, miraha waxoo dhaxda ku leeyahay, Hilibkii miraha, marka aa cuntid neh, waxyaabaha dhadhamka ah, ee carabkaaga ku dhagaayaan, markaas neh, waxa dhanaanka ah, ee kuu noqonaayaan wax macaan ah ilaa 15–60daqiiqo.

Bayoloji
Miro

Miro sidoo kale loo yaqaano Midho (  ) waa maxsuulka taranka geedka. Midhuhu waxay ka samaysmaan marka bacariminta ubaxu dhaco, waxaana badhtanka ku jira lafta tafiiranka dhirta. 

Midhuhu waa cunto la cuni karo. Miraha badankooda waxay dhexda
kuleeyihiin hilib macaan oo lacuni karo.

Midhuhu weey kala duwan yihiin, qaarkood waa sun aanu xayawaanku cuni karin, qaar kale aad ayay u macaan yihiin oo bini aadanka iyo noolaha kale ayaa quuta.
Luuqad ahaan midhaha waxaa loo yaqaan kuwa hilibka haragga ama maqaarka hoostiisa ku leh, kana sii hooseeyaan miro (dib loo abuuri karo) sida: tufaaxa, cambaha, liinta, canabka seeytuunka iyo kuwa la midka ah. Dhinaca kale, waxaa jira midho (dalag)kale oo aan loo aqoon midho sida: digirta, galeeyda, masagada, bariiska iyo kuwa la midka ah. 
Midhuhu, sida badan waxaa eey ka sameeysmaan wax ka badan hal ubax oo isu tagay (bacrimay). Ka dib bacrimintaas, midhuhu waxaa uu ka abuurbaa hal ubax si midhuhu uga helo nafaqo joogto ah geedka uu ka abuurmayo. Midhahaas marka uu bilaabmo koritaankiisa, waxaa uu yeeshaa harag ama maqaar si hilibkii gudaha uGu abuurmo ugana xafidmo ciida iyo cayayaanka. Ka dib waxaa uu maraa koritaan badan sida: cagaar aan la cuni Karin iyo inuu weeynaado oo ka dibna bislaado.

Miraha beerta Ceeden. 
Ilaahay baa miro abuuray.
Aadan iyo Xaawa waxay ku noolaayeen beertii Ceeden. Taasi meel qurux badan bay ahayd oo waxaa ku yaallay webi iyo geedo miro leh iyo xayawaan kala duwan baa ku noolaa. Ilaahay Aadan wuu ka mamnuucay inuu cuno geedka aqoonta wanaagga iyo xumaanta.  Ilaahay wuxuu ku yiri geedaha mid ka mid ah waxba ha ka cunina.

Midho
Cirbadii dhimashada

Cirbadii dhimashada waa nooc ka mid ah bahda Dabaqaroofka kaas oo ah kan ugu sunta badan aduunka.
haddii oo ku qaniino, ama cirbada kugu mudo, xanuunka dartiis aa ku dhimaneesaa.
Jiis neh woo kaa dhigaa, nervaha dhan oo istaajinaa. Koma neh woo kuu diraa. daqiiqado gudahood ayaa ku dhiman kartaa. Bahalkaan waxaa ku arki kartaa woqooyiga afrika meelaha sahaarada ah, iyo bariga Dhexe. wadamada oo uugu badan yahay, waxaa ka mid ah. wadamada Soomaaliya, Aljeeriya, Tchad, Masar, Itoobiya, Libya, Mali, Niger, Suudaan, Tuniisiya, Ciraaq, Israaiil,Falastiin Urdun, Kuwayt, Lubnaan, Cumaan, Iiraan, Bakistaan, Qatar, Sacuudi Carabiya, Suuriya, Turki, Imaaraatka Carabta, iyo Yemen.
(magaca Cirbada dhimashada, waa magac aa ku qiyaasay) haddii aa bahalkaan dabaqaroofka ah, magac dheeraad uu leeyahay, waa bedeli kartaa.Yaasiin lagama gaare aa u maleenaa, dabaqaroofyada sunta ah waxee ku badanyihiin oo aan ku arkay degmada Dayniile.

Xayawaan
Woqooyi Bari, Kiinya

gobolka waqooyi bari (( North Eastern Province))waa gobol kamida wadanka Kiinya, dhamaan dadka kunoolina waa somali.laakiin kama tirsana wadanka Soomaaliya. Waa gobol kamida wadanka kiinya. gobolkan waxa uu wadanka kenya lagu daray, xiligii gumaysiga waxa jirtay in dhamaan dadka kunool gobolkaas laga qaaday cod bixin, cod bixintaas oo dhamaan ay ku raacaeen ama ay ku dooneen dhamaantood, in ay ku biiraan wadanka Soomaaliya, maadama ay yihiin somali lakin taasi madhicin, kadib markii xoog lagu qasbay wadnkaas, waxa dhacday in gumaystihii ingiriisku uu si qasaba u raaciyao dawlada kenya. Dadka kunool gobolka dhamaantood waa somali badankooduna waxay ka soo jeedan waqooyiga somaliya iyo somali galbeed tiradooduna waxa ay dhantahay.1.762370 tirada ama masaxada uu ku fadhiyo gobolka waqooyi bari waa 126.186, gobolku waxa uu ka koobanyahay deegaamo magaalooyinka ugu waawaynina waa ama waxay kala yihin

magaalooyinka ugu waawayn gobolk 
 wajeer
 ceel waaq
 mandheera
 gaarisa
 Lafey

gaarisa 
gaarisa waa caasimda gobolka waqooyi bari ee wadanka kiinya, waana magaalda ugu wayn gobolkaas waxa ay leedahay ama katirsan degmooyin iyo xaafado badan oo ay kamidyihiin
borofes
buulo sheekh
buulo bundhe

Kiinya
Gaarisa

Gaarisa, waa magaalo ku taalo, dalka kiinya ee gobolka Woqooyi bari.
Magaalada, waxaa degen qabiilada dagodia, Ogaden dad qiyaastiisu gaareyso ilaa 200,000. Gaarisa waxaa dhaxmaro wabi dheer oo lagu magacaabo wabitana.

Dhaqaalaha 
Wax soosaarka magaalada gaarris, dhinaca Beeraha iyo Xoolaha ayaa dadka Soomaalida ee Degmadaasi degan si wanaagsan ugama faa'iidaysan jirin waxaayna u beec geyn jireen waxsoo saarka xagga Beeraha iyo Xoolaha Wadanka Kiinya Goboladiisa kale ee uu ka koobanyahay, dadkaasi oo lacag adag ku iibsan jiray inta aay dibadda u iibgeeyaan.

1991 wixii ka dambeeyay soomaali fara badan ayaa ka soo hayaantay dhulkoodii soomaaliya kadib markii halkaasi aay ka dhaceen dagaalo sakeeyo, kuwaasi oo ilbaxnimo badan iyo ganacsi kala duwan baray soomaalida ku dhaqan Gobalka waqooyi Barri, gaar ahaan Degmada Gaarris oo aay ku yaalaan 3 xero oo ku xaraysan Qaxooti fara badan oo dhulkoodii ka doo tagay.

dabayaaqadii sanadkii 2006-da, waxaa gobalka waqooyi bari ee Kiinya ka bilaawday Ganacsiga wax soosaarka Beeraha oo dibadda loo beec geeyo, sida Muuska, Cambaha, Babayga, liin Balbeelmada iwm. taas oo ilbaxnimo iyo ganacsi weyn u abuurtay soomaalida Kiinya.

Soomaalida waxaa caado u ah in aay isku daydaan haddii aay arkaan ganacsi cusub oo aayna horey u arag, taas oo caqab ku noqoto kor u socodkii waxqabadkooda hadda dad badan ayaa ku biiray, dadka soomaalida oo aad u fara badan lagana yaabo in aay beecsharadooda hoos u dhogto

Dadka Dego: Magaalada Gaarisa soomaali ayaa kunool.

Tixraacyada 

Kiinya
Wajeer

Wajeer waa magaalo ku taalo gobolka waxaana iska leh qabiilka dagodia waxaa ugu badan lafta fai,abrisha,jibrailWoqooyi Bari ee dalka Kenya, sidoo kale waxay magaalada caasimad u tahay Kawntiga Wajeer iyo degmada Bariga Wajeer. Magaalada waxayna ka mid tahay dhulalka ay Soomalida dagto oo ka tirsan dalka Kiinya.
Magaalada waxaa deggan dad gaaraayo, in ka badan 32,207 qof.
Magaalada Wajeer waxa deggan Islam’s leh qabiilka Dagodiye,oo ah saransoor.

Magaaladaan waxa ka dhacay meel u dhaw xasuuq daran oo dad badan oo Soomaali ah lagu laayay waliba si naxariis daro xasuuqaas wuxuu dhacay 1984 meesha xasuuqa ka dhacay oo lagu magacaabo waagala ayaa 15 km (9 mi) ka xigta dhanka galbeed magaalada Wajeer.
Wajeer waa magaaladii ugu horreysay gobolka Waqoyi Bari ee noqoto magaalo. Waa magaalo aad u qurxoon, waana magaalada ugu ballaaran gobolka Waqooyi Bari. Magaalada waxaa deggan beel ka mid ah beelaha samaale oo gardheere. Samaale gaar ahaan waxa deggan dagoodiye. Waxay magaalada mataano la tahay Mandheere oo iyadana ay degganyihiin mid ka mid ah beelaha Gardheere Samaale wa Garre. 

Kiinya beenlow
Magaalada ma waxaa dagan dagoodi kaligiis mise karanlaa dagan kir
Dafo

Dafo waa shimbir weyn, oo samada ku duulo. Shimbirtaan, waxey cuntaa, hilibka xayawaanka. Dafada waxaa lagu yaqaannaa, in ay inta si aayar ah ugu soo dhawaata dhulka ay dabadeed si xoog ah ku dafto ugaarteeda (badanaa jiir ama hilib).Sawirka waa khalad Dafo ma aha.

 Lessons From the Birds of the Heavens

Shimbir
IHH



Taariiq 

İHH (Af-Turki u dhiganta: (İnsan Hak ve Hürriyetleri ve İnsani Yardım Vakfı), waa hayad aan dawli ahayn oo laga leeyahay wadanka Turkiga kana shaqaysa amaba ka hawlgasha in kabadan 100 wadan oo dunida dacaladeeda ah waxaana la asaasay sanadkii 1992 dii iyadoo si rasmi ahna uga halgashay Istanbuul 1995 tii .

İHH waxay gargaarka bina aadmnimo gaadhsiiyaan meelaha ay ka qarxan dagaaladu ama masiibooyinka dabiiciga ah sida abaarta,dhulgariirka iyo waliba isku dhacyada.Waxaana ay xidhiidh wada tashi la leyihiin jamciyada quruumaha ka dhaxaysa laanteeda dhaqaalaha iyo arimaha bulshada laga soo bilaabo 2004.

Gargaarka 

Hay adan oo ah hay ad asal ahaan asaaseen gargaraar uruuriyeyaal Islaami ah si ay gargaar u gaadhsiiyaan muslimiintii bosniya badhtamihii 1990 kii.
İyadoo markii danabena ka qayb qaadatay hawl galo caawimeed oo wadamo badan sida Soomaaliya , Bakistaan, Itoobiya, Lubnaan, Indunisiya, Ciraaq, Falastiin, Suudaan, Gaana, Mongolia, Barasiil, Arjantiina iyo wadamo kale oo fara badan.

İn kasta oo lagu sheego inay tahay hay ad Islaami  ah hadana gargaarkaeedu uma kala cayina diimaha e waa mid ku wajahan dhamaan bina aadamka u baahan gargaarkaas. İHH waxay hawlo galo firfircoon ka wada Turkiga , Asiya ,Yurub, Koonfur Ameerika, iyo Afrika na. Ahna isku duba ridaha projectiga lagu dagaalamo indhala aanta Afrika ee african cataract project.

Gargaarda ay fidiyana waxaa ka mid ah xidhiidhka bulshada iyo midka dhaqan dhaqaale,hawl galo caafimaad oo in ka badan 100 wadan ka wadan,projectiga katarakt ka ee afrika oo ilaa toban wadan oo Afrika ah ka hir galay,waxaa kale oo qabtan kalkalin caafimaad iyo hawlo biyo galineed.

Turki
OGAAL

Waa wargeys madaxbannaan oo ka soo baxa Magaalada Hargeysa. Wargeyska waxa la aasaasay sannadkii 2005. Wargeyska waxa uu ka qoraa barnaamijyo badan oo xiise leh kuwaas oo ay ka mid yihiin

 Bugaag (Sheeko)
 ROGE (Buug Sheeko xiise badan
 Maanafaay (Sheeko Jacayl Xiise badan)
 Saamayntii Dagaalkii Qaboobaa ee Adduunka (21 Century)

 Barnaamijyo
 Saymaha Kursiga
 Xiddigiska
 Caafimaadka
 Madasha Wargeyska (Madadaallo iyo Dhacdooyinka)
 Mareegaha Taxan
 Haweenka (Todobaadle Gorfeeya Arrimaha Haweenka)

iyo Qaar kaloo badan

Eeg waliba 
Ogaal News website 

Media ee Soomaaliya
Mombaaso

Mombaaso waa magaalada labaad oo ugu ween, dalka Kiinya. waxeena leedahay, dekada labaad oo uugu ween wadanka kiinya, waxeena ku taalaa dhinaca Badweynta Hindiya. waxeena leedahay, garoon diyaaradeed.
magaalada waxaa dhaxmaro, jid Tareen, oo tago Nayroobi, kana siibaxo ilaa wadanka Yugandha. magaalada waxee u shaqeesaa, dhinaca dalxiiska, gaar ahaan xeebaha.

Cimilada Mombaaso

Tixraacyada 

Kiinya
Kilimanjaaro

Kilimanjaaro waa buurta ugu dheer Afrika. buurta waxee leedahay sadax Fulkaano. waxeena ku taalaa woqooyiga bari ee wadanka Tansaaniya. Buurta dhirirkeeda waa 5,893 mitir. waa buurta 4aad oo ugu dheer Aduunka.

Run ahaantii Kilimanjaaro waa wax ka badan buur oo kaliya, waxay la mid tahay tiro yar oo saddex buurood ah: Kibo, Mawenzi iyo Shira.  Saddexdaasi waxay u eg yihiin saddexda sare ee hal buur, markaa khalad ma aha in la yidhaahdo Kilimanjaro waa buur.

Juquraafi ahaan, Kilimanjaaro hadda waa foolkaanno hurday.  Dusha sare ee gaaska Kibo ayaa wali ka soo baxaya.  Kaydka maxalliga ahi waxay hayaan macluumaad ku saabsan qarax 1730kii.

Meesha ugu sarreysa ee Kibo waxaa lagu magacaabaa xorriyadda.  Qofkii ugu horeeyay ee gaaray meesha ugu sareysa wuxuu ahaa Johannes Kinyala Lauwo oo u dhashay Marangu oo hogaaminayay Jarmalka Hans Meyer iyo Ludwig Purtscheller Oktoobar 6, 1889 xilligii gumeysiga Jarmalka.  Waqtigaas waxay ugu yeereen "Kaiser-Wilhelm-Spitze" (Jarmal: Kaiser Wilhelm's Peak) si ay u sharfaan Boqortooyada Jarmalka.

Kibo waxay leedahay baraf iyo dhowr baraf oo yaryar.

Sawirka

Afrika
Buuraha
Meksiko

{{Dalalka
|native_name                   = Gobolada Midoobay ee Meksiko
|conventional_long_name        = Estados Unidos Mexicanos
|common_name                   = Meksiko
|qaarada                       = Woqooyiga Ameerika 
|sawir_calan                   = Flag_of_Mexico.svg
|sawir_qaran                   = Coat_of_arms_of_Mexico.svg
|astaan_calan                  = Himno Nacional Mexicano"Astaanta Qaranka Meksiko"
|image_map                     = Mexico_(orthographic_projection).svg
|caasimada                     = Magalada Maksiko
|luuqadaha                     = Af-Isbaanish
|Dawladda                       =  
|magac_hogaamiye1              =  andarees manweel lobees obradoor
|sovereignty_type              = Ka xoroobey
| GDP_PPP_per_capita = $10,425.
| GDP_PPP_per_capita_rank = 
| GDP_nominal = $1.205 trillion.
| GDP_nominal_year = 2017
| GDP_nominal_rank = 
| GDP_nominal_per_capita = $10,550
| GDP_nominal_per_capita_rank = 
|sovereignty_note              = Gumeystihii Ispania
|established_event1            = Taakiikh
|established_date1             = 16 Sebteembar, 1810
|area                          = 1,972,550 km2 
|areami²                       = 761,606  
|biyo                          = 2.5
|population_estimate           = 112,322,757
|population_estimate_year      = 2010
|lacagta                       = Beeso(MXN)
|wakhti                        = UTC -8
|furaha_debeda		       = +54
|footnote1                     = 
|footnote2                     = 
}}

W:es:Mexico
Meksiko (Mexico) ama Gobolada Midoobay ee Meksiko Af-Isbaanish Estados Unidos Mexicanos'' waa wadan ku yaalo, Woqooyiga Ameerika, waxoona xuduu la leeyahay, wadamada Mareykanka, Guatemala, iyo Belise, galbeedka neh waxaa kaga dhagan, Badweynta Baasifik, bariga neh, Gacanka Meksiko iyo badda karabiya. Wadankaan waxaa looga hadlaa luqada af isbaanishka oo ah luqada rasmiga oo looga hadlo.
Waayadii hore Meksiko waxee eheed meesha ee ku badnaayeen dadka indianka ah gaar ahan Dadka Maya iyo asteker.Guushii oo ka gaaray Gumeestihii Isbanishka dadka astekerka ah taariikhda marka ee eheed 1521, waxaa wadanka meksiko u bilaawday gumeeysigii yurubiyaanka.
shacabka meksiko waxee weeydiisan jireen xornimo taasi oo isku badashay dagaal aad u dheer oo dhamaaday waqtigii ee xornimada heleen taariikhda marka ee eheed 1821. Marka ee meksiko xornimada ka heshay isbaanishka wadanka meksiko tartiib tartiib oo u yaraaday. Dhulka Woqooyiga meksiko waxaa laga geday ama ka qaateen ajaaniibta mareykanka, waa marka oo meesha ka bilaawday Dagaalkii Mareykanka iyo meksiko. 1860kii wadanka waxaa joogay ama ka talinjiray ciidamo ka socdo dalka Faransiiska, waxaana wadanka ka saaray ciidamada meksiko oo hogaaminaayay madaxweynihii Benito Juárez. Xukunkii dheeraa ee Porfirio Diaz' waxoo dhaliyay kacaankii meksiko oo dhacay 1910.

Xubin

 IADB *
 Bankiga Aduunka * *`
 Kooxda Labaatanka * *`
 Qaramada Midoobay * *`

Waddamha la Degaan Mexico

  121,000+  .
  40,000+
Mongolia

''Bogga "Mongoliya" halkan ayaa laga soo toosiyay."

Mongoliya (Afka Mangoliyaan: Монгол Улс/Mongol Uls) waa dawlad kutaala bariga badhtamaha aasiya 
waxa ay u dhaxaysaa wadamada Ruush iyo Shiinaha waxaana u caasimada magaalada Ulan Bator waxa ay kujirataa meel xidhan mana laha wax dakada amaba meelna bad ugama dhawa.mangoliya waxa gumaysanaysay waedanka shiinaha intii u dhaxaysay 1691 ilaa 1911 kadib waxa gacanta kudhigay wadankii Midowga Sofiyet 1919 ilaa 1929 kadib waxa ay madaxbanaani qaadatay sanadii 1929 laakiin waxa ay kuxidhnayd midawgii saofiyet ilaa intii uu kadhacay 1990.mangoliya waxa lagaga hadlaa luqada rasmiga ha ee wadanka oo looyaqaano Lahalah luqada ugu isticmaalka badani waa luqada ruushka.

 A Visit to Mongolia

Dhulka iyo dadka 
masaafada wadanka mangooliya waxa aygaadhaysaa 1,565,000 kiiloo mitir oo isskuwareeg ah waana wadan aad uwayn. laakiin dadka kunool mangooliya marka looeegoo wadankooda oo aad iyo aad uwayn iyagu waxa ay gaadhayaan sadax milyan oo qof waana dad aad uyar.

Aasiya
Muusig

Muusigu waa hiddo qaab farshaxan oo adeegsada codka habaysan ee wakhtiga.  Muusigu sidoo kale waa nooc ka mid ah madadaalada oo isku dhejiya dhawaaqyada si ay dadku u jecel yihiin, u helaan xiiso ama qoob ka ciyaarka.  Muusiga intiisa badan waxaa ka mid ah dadka ku heesa codkooda ama ku cayaaraya qalabka muusiga, sida biyaano, gitaarka, durbaannada ama violin-ka.

Tixraacyada
 Muusika Caabudaadda

 Wolfgang Amadeus Mozart

Muusig
Baligubadle

Baligubadle waa magaalo ku yaala Gobolka Maroodi Jeex, Somaliland.
Magaalada, waxee xuduud laledahay Itoobiya,Hada Waa caasimada Gobolka Hawd. waana magaalo Qadiimi ah oo Taariikh dheer leh,

Xiriiriye banaanka ah

Tixraac
Walter Dostal, Wolfgang Kraus, Shattering tradition: custom, law and the individual in the Muslim Mediterranean, (I.B.Tauris: 2005), p. 313.
African Defence Journal, Issues 78-88, (The Journal: 1987), p. 22.

Somaliland

Somaliland
Galgala

Galgala waa magaalo ku taalo woqooyiga, gobolka Galbeedka Bari ee Maakhir. Magaalada waxee ka midtahay maamul goboleedka puntland, waana magaalooyinka soo wenaanooyo, oo dhismaheeda iyo bulshada kor u soo socdo. Magaalada waxaa degen dad gaaraayo 20,000.

Juqraafiga Soomaaliya
Galbeedka Bari

Galbeedka bari waa dhul loogu yeero galbeedka gobolka Bari ee waqooyiga Soomaaliya. Dhulkaan waxaa maro wado dheer oo isku xirto Boosaaso iyo magaalooyinka kale ee somaaliya.iyo ufayn waa degmada ku taala gobalka bari ee somaliya waan degmo ku caan baxday waxbarashada puntlada

ufayn waa degmada ku taala gobalka bari ee somaliya waan degmo ku caan baxday waxbarashada puntlada

Juqraafiga Soomaaliya
Maakhir

Maamul goboleedka Soomaaliyeed ee Maakhir waa maamul goboleed ka mida ah kana tirsan jamhuuriyadda Soomaaliya. Maakhir waxa ay ku taalaa waqooyi Bari soomaaliya waxaana dega qabiillo badan, waxaa ay ku abtirsataa gobalada Sanaag H/land iyo Galbeedka Gobolka Bari, waana maamul midnimo soomaaliyeed raba Waxa ay bahwadaagyihiin Maamulka Khaatumo.

Administrative divisions

Maakhir claimed the following administrative divisions:

Sanaag
Ceerigaabo
Badhan - former capital of Maakhir
Las Khorey
Carmale
Hadaaftimo
Damalla-Hagare
Yubbe
ceelbuh
mindigale
shinbiraale
markad
rad and laako
durduri
geelweyto
biyaguduud
Haylaan
Dhahar
Ceelaayo
Baragaha Qol
Gacal guule
Hingalol
Buraan
kaladhacda
cawsane
balibusle
Barri
Boosaaso
Galgala
Ceel daahir
Majiyahan
AFURUR
DHALAN
JINBAC
duudshabeel

Cities and towns

The biggest cities in the area claimed by Maakhir Authority were Badhan, Las Khorey, Dhahar, Buraan, Elaayo, Galgala, Hingalol, Damalla-Hagare, Baragaha qol and Erigavo.

Politics and government
Amxaaro

Amxaaro, waa dad ku nool dalka Itoobiya, waxa aynaa ku hadlaan, afka Amxaariga, oo ka mid ah luqadaha rasmiga ah ee Itoobiya.
Amxaarada tira ahaan waxa ay gaaraayaan ilaa 19.8 milliyan oo qof. waana 26% shacabka Itoobiya oo dhan.

Linkiga Caddaynta 

Itoobiya
Af-Cafari

Af-Cafari waa luqad looga hadlo, Itoobiya, Eratareya iyo Jabuuti.

Af-Cafari waxee aad uugu dhawdahay, af-Saho.
Af-Cafari waxoo ka midyahay luqadaha 9ka gaaraayo oo rasmi ka ah wadanka Eratareya.
laakiin waxaa aad loo isticmaalaa, Af-Tigrinya iyo Af-Carabi, oo loo adeegsado, idaacadaha, joornaalyaasha iyo taleefishinada. laakiin dadka Cafari ku hadlo waxee ka helaan luqada af carabiga, ayga oo u tahay luqadoodii labaad.
dadka af-Cafari ku hadlo waxee gaarayaan 1.4-1.5 milyan. Waxey Kaloo Bahwadaag la yihiin affaf ka Somaliga iyo Oromada afka waxa uu kamid yahay affaf ka Kushiitiga.

Afafka
George H. W. Bush

George H. W. Bush (12 juun 1924 - 30 nofeembar 2018), wuxa ahay madaxwaynaha 41aad oo dalka Mareykanka, ee sanadka 1989-1992. Madaxwaynaha aa sii gu hooroyo waa Ronald Reagan. Wiilkiisa George W. Bush wuxu ahay madaxweynaha Maraykanka ee sanadka 2000-2008.

Siyaasad
Madaxweyneyaasha Mareykanka
Gerald Ford

Gerald Ford 13 juni 1913-26 december 2006 waa madaxwaynaha mareykinka 38 sanadka 1974-1977. Gerald Ford wuu oo haay madawayne waqdii yaar. 3 sanuud aya joogey guriga white house. Gerald Ford xaskika waa betty ford. Gerald ford iyo betty ford 4 ilmo waa isku heesadeen. Ilmoohdo waa Michael Ford iyo John Ford iyo Steven Ford iyo Susan Ford.

Siyaasad
Ey

Ey (; ; ) (magaca Sayniska Canis lupus familiaris) waa xayawaan caqli kaliya, oo ah bini aadanka saxiibkood.
Eyaha wee kala duwan yihiin. kuwo waxaa jiro oo guri joogta ah, ama la xanaaneeyo.

Kuwo neh waxee ku noolyihiin duurka, dadka ayee cunaan.
ayga sanka ayoo wax ku raadiyaa, asiga oo wax ka urin karo meel aad u fog waxaa lagu isticmaalaa, militariga ama askarta xuduudka iyo booliiska. dadka indhoolaha neh woo caawiyaa.Eyga marka oo qoyanyahay waa xaaraan, in la taabto.

 Dog
  The Smallest Dog in the World

Xayawaan
Dowladda Federaalka Kumeelgaarka

Dowladda federaalka kumeelgaarka ama DFKMG waxa ee eheed dowlad kumeelgaar ah oo caalamka u aqoonsaday jamhuuriyada soomaaliya ilaa 20 Agoosto 2012, markii ee Dawladda xiligeeda dhamaatay waxaa bedelay Dawladda federaalka Soomaaliya. Dawladda federaalka kumeelgaarka soomaaliya waxee eheed dowlad dagaal kula jirtay al shabaab si ee kuunfurta dalka ula wareegto, waxeena taageero ka heli jirtay Beesha caalamka, Midowga afrika mareykanka iyo Midowga Yurub. Kadib shirkii Kampala, Bishii juun 2011, waxaa DFG loogu daray waqti hal sano ah oo ku ekaa agoosto 2012.

 Haramcad
 Dirka Somalia
 Dhiska Somalia 
 Alanka Somalia
 Bluug iyo Adaan

Gumud
Siyaasadda Soomaaliya
Siyaasiinta Soomaaliya

Siyaasiinta Soomaaliya waxee la qaribay 1991dii, markii la riday dowladii dhaxe ee Maxamed Siyaad Barre. waa markii oo dagaaladii bilaawday, oo wadankii la qaribay oo kala go' go'ay. Soomaaliya ma leheen wax dowlad ah ama siyaasiin ilaa 2004ta., shacabka soomaaliyeed ayaga aa ismaamulaayay intaas oo sano. 2004 waxaa la sameeyay, dowlad KMG ah oo 5 sano heesato iyo baarlamaan KMG ah, oo 275 kursi leh.
inti ee jirtay Dawladda KMG 3dii sano, wax isbedel ah kuma soo celin soomaaliya ayaga oo wadamada kale ku noolaa.
2007dii ayaa waxaa dhalatay, maxkamadaha Islaamiga, ayaga oo soomaaliya nabad u soo celin rabo, ayaa Dawladda KMG dagaal ku qaaday maxkamadaha, ayaga oo ciidamada itoobiyaanka garab ka helaayay. dad aad ubadan oo rayid ah, ayaa ku dhintay.

Siyaasadda Soomaaliya
Baarlamaan

Baarlamaan

Barlamaanka waa meel xukun dowladeed lagu sameeyo.
waa meel siyaaiinta ku kulmaan. Baarlamaan waa goobta ugu sareysa ee Sharci dejinta dawlada halkaas oo lagu abuuro xeer kadibna lagu ansixiyo ama lagu meel mariyo sharci ay soo abuurtay qaybta fulinta ee dawladu. Badanaa meel marinta qawaaniinta distooriga ahi waxay u dhacdaa qaab gacan taag ah. soomaaliya maanta malahan wax baarlamaan ah, waxaana jiro qaar is xil saaray oo gaaraayo wax ka badan 500, mararka qaar neh wee is qabqabsadaan. baarlamaankii hore waxoo ahaa, baarlamaan caalami ah oo aad u weyn, waxoo ahaa, mid labo dabaq ah oo si casri ah loo dhisay.
baarlamaankii hore ee soomaaliya waxaa ka shaqeen jiray dad wadaniyiin ah, oo runtii ku fikirin jeebkooda balse umada soomaaliyeed.kuwa maanta jiro waa kuwo jahwareersan oo runtii aqoon dhinac loo wado Siyaasadda baarlamaanka.

qaabka baarlamaanka 
baarlamaanka sidiisaba waa sharci dajin, waxeena u kala baxaan xisbiyo.
soomaaliya maanta malahan xisbiyo dowli ah, sababtoo ah, waa wadan dhibaato ka jirto, laakiin waxaa lagu shaqo jiraa sameynta xisbiyada dalka.

Sido Kale fiiri
 Baarlamaanka Waddanmaha

Baarlamaanada
Kudhaa

Kudhaa 

Waa magaalo xeebeed ku taala koonfurta gobolka jubada hoose. Magaalada Kudhaa waxeey magaalada Kismaayo kaga beegan tahay koonfur waxeeyna qiyaasti u jirtaa 100 Km ama 62 Mile. Magaalada waxaa la aasaasay horaantii 1900-1920 sida eey taariikhda ku hayaan jiilkii deganaa ama xiligan degan. Inta aanan lagu magaacaabin magaca hada ee Kudhaa waxaa la oran jiray laanta Gobta iyo Kulmis .Dadka degan Kudhaa waa dad nabada jecel, is ixtiraamo, iscaawiyo markeey dhibaato timaado. Dadka degaanka degan waa dad isku duuban ma jeclo in loo kala saaro qabiil. 

Burburkii Soomaaliya ka hor, magaaladu waxaa ahayd meel loo dalxiis tago sida eey sheegeen dadka degaanka oo amaan ah. Waxaana xiligaa imaan jiray dadka ajanabiga ah iyo maamulka gobolka. Magaalada Kudhaa waxaa lagu amaanaa in uusan ka dhicin dagaal qabaa'il ah gudaha iyo nawaaxigeedaba. Waxeey magaaladu lahayd biyo maceyn iyo meel cusbada lagu beero.

Dadka degaanka waxaa soo wajahay dhibaato badan oo ka soo gaaray burburkii dwolada dhexe ee Soomaaliya. Dagaalkii sokeeye waxaa lagu dilay dad degaanka u dhashay laguna barakiciyey. Dadka degaanka waxeey dhibaato weyn ka sheegteen maamuulkii Dooxada Jubba. Dhibaatooyinka eey kala kulmeen waxaa ka mid ahaa in magaaladu eysan lahayn baraha caafimaadka, waxbarashada iyo maamul fiican. Maamulkii Dooxada Juba wuxuu degaanka ka bilaabay dhoofinta dhuxusha, kaluumeysiga halkaasoo dhaqaale fara badan ka soo gali jiray balse dadka degaanka waxba kama soo gaari jirin dhaqaalahaas.

Dadka degaanka waa dad u badan Kaluumeeysato, xoolaleey iyo dhanka beeraha oo aan sidaas usii weyneyn.

Tixraac 

Gasiiradaha Soomaaliya

Jubbada Hoose
Andorra

Andorra (; Dhawaaqa: ) waa wadan yar oo ku yaalo Koonfurta galbeed ee Yurub. Wadankani wuxuu xuduud la leedahay wadamada Isbayn iyo Faransiiska. Andorra waa wadanka lixaad oo uugu yar Yurub.

Waxaa madax u ah boqorka katalooniya iyo madaxweynaha faransiiska labadaba.

 Andorra​—The Pearl of the Pyrenees

Tixraac

Yurub
Aserbiijaan

Aserbiijaan (Azerbaijani Azərbaycan) waa dowlad kamida ah lixda dawladood oo asal ahaan kasoojeeda wadanka turkiga kuna yaala inta u dhaxaysa yurub iyo aasiya gaar ahaan wadankan waxa uu ku yaalaa mandaqada aadka u baaxda wayn ee qafqaas waxa uu dhanka bari xuduud kala leeyahay Bada Qaswiin dhanka waqooyina wadanka ruushka wadanka joorjiya dhanka waqooyi galbeed dhanka galbeed kana wadanka Armania dhanka koonfureedna wadanka iiraan waxa kale oo wadankani uu xuduud aad u yar la leeyahay wadanka turki

Azerbaijan: Azərbaycan [Azərbaycan [ɑːzæɾbɑjdɛʒɑn]), si rasmi ah Jamhuuriyadda Azerbeyl (Azerbaijan: Azərbaycan Cumhuriyeti [ɑːzæɾbɑjd͡ʒɑn ɾespublikɑsɯ]), waa wadan ku yaal Koonfurta Caucasus ee Eurasia ee iskutallaabta ee Bariga Yurub iyo Galbeedka Aasiya. Waxaa xuduud u leh badda Caspian oo ku taal bariga, Ruushka waqooyiga, Georgia ee waqooyi-galbeed, Armenia ee galbeedka iyo Iran si koonfurta. Nakhchivan oo ku taala Armenia ayaa ku xiran waqooyiga iyo bari, Iran oo ah dhinaca koonfureed iyo galbeed, waxana uu ku yaal xudduudda 11km oo dheer leh Turkiga waqooyi galbeed.
Jamhuuriyadda Dimuqraadiga ah ee Azerbaijan ayaa ku dhawaaqday xoriyadeeda sannadkii 1918, waxayna noqotay waddankii ugu horreeyay ee dimoqraadiga ah ee dunida Muslimka ah. Wadanku wuxuu ku biiray Midawga Soofiyeeti 1920kii oo ahaa Jamhuuriyadda Soofiyeeti ee Soofiyeeti. Jamhuuriyadda casriga ah ee Azerbaijan waxay ku dhawaaqday xoriyaddeedii 30kii Agoosto 1991, ka hor inta aan si rasmi ah loo tirtirin USSR bishii Disembar 1991-kii. Bishii Sebtembar 1991kii, badi Ermeni ah ee ka soo horjeeda gobolka Nagorno-Karabakh ayaa ka gaabsaday inay samaystaan ​​Jamhuuriyadda Artsakh. Gobollada iyo toddoba degmo oo xaafad ka baxsan waxay u noqdeen kuwo madaxbannaan oo dhammaystirmay dhammaadkii dagaalkii Nagor-Karabakh 1994. Gobolladaasi waxaa loo aqoonsaday inay yihiin kuwo caalamku aqoonsan yahay oo qayb ka ah Azerbaijan, iyadoo xal waara xaaladda Nagorno-Karabakh, laga helo wadahadal ay fududeeyeen OSCE.

Taariikh 
Wadankani waxa uu horay uga mid ahaan jiray Midowga Sofiyet waxa uu wadankani aad ugu qani yahay shiidaalka hada waxa madaxwayne u ah xaydar caliyeef waana wadan kamida wadamada ururka islaamka caasimada wadanka waxa lagu magacaabaa Baku.

Tixraac

Aserbiijaan
Awstriya

Awstriya Jamhuuriyadda Awstriya ama (de: Republik Österreich) waa wadan Dhul xiran oo ku yaalo dhaxbartanka Yurub macnaha Austaria waxa ay kadhiganahay marka somali loorogo Jammhuuriyada bariga.waa xubin kamida jamciyada quruumaha ka dhaxaysa ilaa 1955 laga bilaabo 1995 waxay kamid noqotay wadamada Midawga Yurub dhanka waqooyi waxa kaga aadan wadanka Jamhuuriyadda Fadaraaliga ah ee Jarmalka iyo Jamhuuriyadda Jek Dhanka barina wadamada Isloveeniya iyo Taliyaaniga Koonfurna waxa kaga toosan wadamada Iswisarland iyo Liechtenstein.

Xubin
 Qaramada Midoobay
 Midowga Yurub
 OECD

Waddnamha degaan Austria
  115,000+
  34,000+
Awstriya wee xee ku jiirtaa madawaga yurob Ilaa 1995
Luqadaa Awstriya lagaga hadloo waa jarmal 
dhulkaa Awstriya wuxoo garaa 83,872 Kiiloo murabaac
waxaa Awstriya ku nool 8,316,487 (2007) Qoof 
Calamadaa intara netka (at)
Furahaa Telefonka (+43)

Goboladaa 
Wadankaa Awstria woxoo oo kala baxaaa 9 gobol 

               
 Austria
 The Danube—If Only It Could Talk!

 Leopold Engleitner
 Rudolf Redlinghofer
 Mia Beyerl
Butaan

Butaan ama Boqortooyada Butaan waa wadan Dhul xiran oo ku yaalo koonfurta Aasiya
Bhutan (/ buːtɑːn /; འབྲུག་ ཡུལ་ Druk Yul), si rasmi ah Boqortooyada Bhutan (འབྲུག་ རྒྱལ་ཁཁབ་ Druk Gyal Khap), waa waddan baddan oo ku yaal Koonfurta Aasiya. Waxay ku taallaa dhinaca waqooyiga bari ee waqooyiga, gobolka Sikkim ee Hindiya iyo dooxada Chumbi ee Tibet ee galbeedka, gobolka Arunachal Pradesh ee bariga Hindiya, iyo dalalka Assam iyo West Bengal ee koonfurta. Bhutan waa joqraafi ahaan Koonfurta Aasiya waana gobolka labaad ee ugu tirada badan gobolka ka dib Maldives. Thimphu waa caasimadeeda iyo magaalada ugu weyn, halka Phuntsholing waa xarunta dhaqaalaha.

Madax-bannaanida Bhutan waxay ku jirtey qarniyo badan, waligeedna weligeed laguma dhicin taariikhdeeda. Waxaa lagu soo bandhigay waddada Tibaaxda ee Waddada Tibet, Hindiya iyo Koonfur Bari ee Asia, gobolka Bhutanese waxay soo saareen aqoonsi qaran oo kala duwan oo ku salaysan Buddhism. Waxaa hoggaaminaya hoggaamiye ruuxi ah oo loo yaqaano "Zhabdrung Rinpoche", dhulku wuxuu ka kooban yahay fiefdoms badan oo lagu xukumo sida Buddhist fiqi ahaan. Ka dib dagaalkii sokeeye qarnigii 19aad, Golaha Wakiilku wuxuu dib u midoobey waddanka waxana uu xiriir la sameeyey Boqortooyada Ingiriiska. Bhutan waxay sii wadeen iskaashi istiraatiiji ah oo lala yeeshay Hindiya intii lagu jiray kor u kaca wada xaajoodka Shiinaha, waxaana xuduud la leh xuduudaha dalka China. Sannadkii 2008, waxay ka gudubtay Boqortooyadii buuxsantay Boqortooyada Dastuuriga ah waxayna qabatay doorashadii ugu horreysay ee Golaha Qaranka ee Bhutan. Golaha Qaranka ee Bhutan wuxuu ka mid yahay baarlamanka xorta ah ee dimoqraadiga Bhutanese.

Muuqaalka dalka waxaa uu ka bilaabmaa bannaanka hoose ee dhulka hoostiisa ee koonfurta ilaa buuraha sare ee waqooyiga ee waqooyiga, halkaas oo ay ku jirto dusha sare ee 7,000 mitir (23,000 ft). Buuraha ugu sarreeya ee magaalada Bhutan waa Gangkhar Puensum, taas oo sidoo kale ah musharax adag oo loogu talagalay buurta ugu sarraysa aduunka oo dhan. Waxaa sidoo kale jira duur joogta kala duwan oo ku yaal Bhutan.

Koonfurta Aasiya, Bhutan ayaa markii ugu horreysay ku jirta xorriyadda dhaqaalaha, fududaynta ganacsiga, iyo nabadda; labaad ee dakhliga qofkiiba; waana waddanka ugu musuqmaasuqa badan ilaa 2016. Si kastaba ha noqotee, Bhutan ayaa weli ah waddanka ugu horumarsan. Hydroelectricity waxay xisaabisaa saamiga ugu badan ee dhoofinta.  Dawladdu waa dimuqraadiyad baarlamaani ah; Madaxa dawladda waa Boqorka Bhutan, oo loo yaqaan 'Dragon King'. Bhutan waxay xiriirka diblomaasiyadeed la leedahay 52 waddan iyo Midowga Yurub, laakiin xiriir toos ah kuma laha shan ka mid ah xubnaha joogtada ah ee Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay. Waa xubin ka mid ah Qaramada Midoobay, SAARC, BIMSTEC iyo dhaqdhaqaaqa aan ku haboonayn. Ciidammada Bhutan waxay ku sii jirayaan xiriir xooggan oo ciidamada militariga ah la leh ciidamada Hindiya.

Bhutan sidoo kale waa la xusuusin karaa hormarinta fikradda farxada guud ee qaranka.

 Luqadda Bhutanese/Dzongha

Aasiya
Kasakhstan

"Kazakhstan: IPA: [kəzɐxstan]), si rasmi ah Jamhuuriyadda Kazakhstan (Kazakh: Қазақстан Ҷумҳурии, translation. Qazaqstan Jamhuuriyadda Afqanistaan, Republic of Kazakhstan, Republic of Kazakhstan), [4] [13] waa waddanka ugu ballaaran adduunka, iyo sagaalaadkii ugu weynaa adduunka, oo leh qiyaastii 2,724,900 oo kilomitir (1,052,100 sq mi). [14] Kazakhstan waa waddanka ugu weyn ee Dhexe Aasiya dhaqaale ahaan, taasoo dhalinaysa 60% GDP-ga gobolka, ugu horrayn iyada oo loo marayo warshad saliideed / gaas ah. Waxa kale oo uu leeyahay khayraadka macdanta oo ballaaran.

Kazakhstan waxay si rasmi ah u aheyd dimuqraadiyad, cilmaani, jaamacadeed, dastuuri ah oo leh dhaqamo kala duwan. Kazakhstan waxay xuduudaha la wadaagtaa Ruushka, Shiinaha, Kyrgyzstan, Uzbekistan, iyo Turkiga, iyo sidoo kale qayb weyn oo ka mid ah badda Caspian. Goobta gawaarida waxaa ka mid ah dhulal-dhuleed, steppe, taiga, canyons dhagax, buuraha, deltas, buuraha barafka lagu daboolo, iyo lamadegaanka. Kazakhstan waxaa lagu qiyaasay 18 milyan oo qof sida 2014. Marka la eego dhulkeeda ballaadhan, cufnaanta dadweynaha waxay ka mid tahay kuwa ugu hooseeya, iyada oo in ka yar 6 qof halkii kilomitir oo isku wareeg ah (15 qof halkii sq). Caasimaddu waa Astana, halkaasoo laga soo qaaday 1997 oo ka timid magaalada Alaska ee magaalada ugu weyn.

Xuduudda Giriiggu waxay taariikh ahaan ku nool yihiin reer miyiga Turkiga kuwaas oo raadinaya awoowo ay u lahaayeen waddammo badan oo Turkiga ah sida Turkic Khaganate iwm. Qarnigii 13aad, dhulku wuxuu ku biiray Boqortooyada Midowday ee ku taal Genghis Khan. Qarnigii 16aad, Kazakhstan waxay u muuqatay koox gooni ah, oo loo qaybiyay seddex moos (laanta aabaha ee ku yaal dhulal gaar ah). Ruushka waxay bilaabeen in ay ka hor tagaan bartamaha Kazakhstan 18-aad, iyo qarniyadii 19-aad, waxay si toos ah u xukumeen dhammaan gawaarida oo qayb ka ah Boqortooyada Ruushka. Ka dib 1917 Ruushka Ruushka, iyo dagaalkii sokeeye ee xigay, dhul-beereedka waxaa la sameeyay dhowr jeer. Sanadkii 1936-kii, waxaa loo doortay Jamhuuriyadda Soofiyeeti ee Soofiyeeti, qayb ka mid ah Midowga Soofiyeeti.

Kasakhstan ama jamhuuriyadda kaskhastan waa wadan ween oo Dhax kujir ah, waa wadanka 9aad oo ugu ween aduunka.kasakhstan waxee ku taalaa galbeedka Aasiya.

 A Visit to Kazakhstan

Aasiya