maanka2/wikipedia-so huggingface dataset:
Boocame

Boocame () waa magaalo qadiimi ah oo ku taala bariga gobolaka Sool oo ka tirsan wadanka Somaliland.

Hordhac
Boocame waa dagmo kutaala gobolka Sool ee Somaliland. Degmada boocame oo ah dagmo kucaan baxday xaga beeraha iyo xoolo dhaqatada ayaa waxaa kuyaala ceelka aad u caana oo ladhoho ceelka boocame .

Boocame oo magaala madaxda gobolka sool ujirta 75KM kagabeegan xaga bari iydoo inyar ujirta gobolka nugaal

Sidoo kale fiiri
Liiska magaalooyinka Soomaaliya dadka ku nool
Liiska magaalooyinka Soomaaliya

Xigasho
Cagaaran
Boocame 
allboocame.com
Taariikhda Boocame

Tixraac

Soomaaliya
Magaalooyinka Soomaaliya
Sool (SSC-Khatumo)
Bochotnica

Bochotnica waa magaalo ku taalo koonfur-bari ee dalka Boland, waxayna u dhaxaysaa Puławy iyo Lublin iyo wabiga Wisłar. Waxay ee deegaanka Puławy iyo Lublin Voivodeship. Dadka degan: 1500 qofood (sanadkii 2010).

Boland
Dugsiyada Sare ee Dadweynaha ee Saint Paul

Dugsiyada Dadweynaha ee Saint Paul (Af-Ingiriis: Saint Paul Public Schools) loo soo gaabiyo (SPPS) waa tiro dugsiyo hoose, dhexe iyo sare oo kulmiso magaalada Saint Paul, Minnesota.

Dugsiyada Dadweynaha ee Saint Paul oo ay maalgeliso dowlada ayaa waxaa waxbarasho gaadhsiisaa tiro dad ah oo gaadhaya ilaa 38,380 ardey ah. Maamulka degmadu waxaa hoos yimaada ilaa 67 dugsiyo kala duwan oo iskugu jira 48 dugsi hoose, 8 dugsi dhexe, 7 dugsi sare, 3 goob (meel) waxbarasho iyo hal dugsiga dadka baahida gaarka ah loogu talo galay.
Sidoo kale, degmada Saint Paul waxay shaqaaleysiisay in ka badan 6,500 iskugu jira macalimiin iyo shaqaale. Intaasi waxaa dheer, dhamaan dugsiyada oo dhan waxay ka qeyb qaataan mashruucyo waxbarasho ah oo ay soo saarto Jaamacada Minnesota (University of Minnesota).

Dhinaca kale dugsiyada degmadu waxay ka qeybqaataan mashruucyada waxbarashada bulshada sida waxbarashada dadka waawayn, waxbarashada barbaarinta ubadka iyo ilmaha yaryar, GED diploma, barnaamijyo lagu barto luuqada iyo fursado badan oo kala duwan oo waxbarashada lagu horumarin karo midaasi oo u furan dhamaan dadka da' kasta ah.

Sanadkii 1993, Saint Paul waxay noqotey caasimadii ugu horeeysay ee Maraykanka yeelata dugsiyo xor ah oo bulshadu maalgeliso, midaasi oo imika laga helo inta ugu badan gobolada wadankan Maraykanka. Wakhti xaadirkan Saint Paul waxaa ku yaalaa 21 dugsi oo ah xor isla markaana ku tiirsan deeqaha iyo maalgelinta bulshada.

Waxa xusid mudan, sanadkii 2006 Dugsiyada Dadweynaha ee Saint Paul waxay u dabaaldegeen sanad-guuradii 150aad ee jiritaankooda. Shaqsiyaadka caanka ah ee ka qalin-jebiyey Dugsiyada Dadweynaha ee Saint Paul waxaa ka mid ah Xaakimkii Sare ee Cadaalada Maraykanka Harry Blackmun iyo Warren Burger, hogaamiyaha xuquuqda bulshada Roy Wilkins, farsamo yaqaanka sameeyay Peanuts cartoons Charles M. Schulz, iyo tiro dad ah oo aad u badan isla markaana waxyaabo badan soo qabtey.

External links 
 Dugsiyada Sare ee Dadweynaha ee Saint Paul 
 Dugsiyada Sare ee Dadweynaha ee Saint Paul
Maktabadda Dadweynaha ee Minneapolis

Magaca cusub ee Maktabada fadlan fiiri Maktabadda Degmada Hennepin

Maktabada Dadweynaha ee Minneapolis waxay ahayd shabakad maktabado isku xidhan oo u adeega dadka degan magaalada Minneapolis, Minnesota iyo agagaarkeeda ee wadanka Maraykanka. Maktabadaasi waxaa ugu horeeyna la sameeyay sanadkii 1885 ayada oo ka mid ahayd shabakada Waaxda Maktabadaha Minneapolis ee si toos ah u hoostagi jirey Xarunta Caasimada Minneapolis.
Si kastaba ha ahaatee, sanadkii 2008 duruufo dhaqaale awgeed ayaa maktabadaha dadweynaha ee Minneapolis lagu bedelay Maktabada Degmada Hennepin taasi ooy si toos ah u maamulaan dowlada degmada Hennepin.
Sidoo kale nidaamka cusub ee maktabadaha waxaa ku bahoobay Maktabada Dhexe ee Minneapolis (Minneapolis Central Library) ee ku taala farasmagaalaha (badhtamaha) Minneapolis iyo afar-iyo-toban xarumood oo kale.
Buugaagta iyo alaabta laga helo maktabadahani waxaa lagu qiyaasay ilaa 3.1 milyan kuwaasi oo ilaa 2.2 milyan laga helo maktabada dhexe.

Xigasho 

Taariikh
Aqoon
Kalandar
Af-Hawsa

Hawsa () (Yaren Hawsa ama Harshen Hawsa) waa afka Chadic (laan ka mid ah qoyska afka Afro-Luqatul) oo leh tirada ugu badan ee ku hadla, hadlay sida luqaddooda kowaad ay ku saabsan 34 milyan oo qof, iyo sidii luqad labaad by qiyaastii 18 milyan oo dheeraad ah, total qiyaastii waa 52 milyan oo qof.

Tixraacyada 
 Hausa

Afafka
Nayjar
Nayjeeriya
Ugaas Nuur Ugaas Rooble

Ugaas Nuur Ugaas Rooble (dhashay qiyaastii 1835kii, dhintey qiyaastii 1898kii) wuxuu ahaa abwaan, gabayaa, halabuur, hogaamiye ciidan, taariikhyahan, filasoofar iyo Ugaaska beesha Gadabuursi wakhtiyadii 1848 ilaa 1898kii.

Sida dad badani isku raaceen, Ugaas Nuur wuxuu ku dhashay Gobolka Awdal. Sidoo kale, ugaaska isaga oo da’a yar ayaa waxa loo boqray ugaasnimada Qabiilka Gadabuursi, isaga
oo ka soo jeeday qoyska Reer Ugaas ee beesha Makayl-Dheere.

Ugaaska ka sakow xilka loo igmadaye waxa uu ahaa qof shaqsiyadiisa ay ka mid tahay xilsaarid
uu iska xilsaaray masuuliyada ka saaran dhulka iyo dadka uu masuulka ka yahay.
Masuuliyada uu iska saaray iyo kalgacaylka uu u qabayna waxa inoo cadayhana gabaygii
qaaliga ahaa ee “Kabaal nagi” oo aad badi ahaan garanaysaan.
Siyaasiyan muu ahayn qof ku mashquulay arrimaha gudaha amase arrimahii ugaasyada iyo
salaadiinta kale ee somaliyeed ay ku koobnayeen ee ahaa in uu ilaaliyo danaha beeshiisa
kana ilaaliyo beelaha kale ee soomaliyeed. Laakiin Ugaas Nuur waxa uu ahaa qof
dublumaasi ah oo gude iyo dibadba la leh xidhiidh masaalix iyo siyaasidina ka dhaxaysay.
Taariikhyanada soomaaliyeed ayaa waxa ay ku sheegaan in uu yahay ugaaskii iyo abwaankii
soomaaliyeed ee u horeeyay ee xidhiidh la yeesha isla markaana ka gabya guumaystaashi
xiligaa dunida haystay.

Reer maxamad rooble axamed gaabane hirijire warsame salebaan madarkicis hiraab daame gorogaarte hawiye iri
SSC Napoli

{{ infobox
| title  = SSC Napoli
| image  = 
| label1 = 
| data1  = Società Sportiva Calcio Napoli
| label2 = Waxaa la Assaasay
| data2  = 1 Agoosto 1926 iyadoo loo bixiyey: Associazione Calcio Napoli
| label3 = Naaneesaha
| data3  = Azzurri  (Baluug)
| label4  =
| data4  =
| label5 = Titles
| data5  = 3
| label6 = Midabada Kooxda
| data6  = Baluug
| label7 = Madaxweynaha kooxda
| data7  = Aurelio De Laurentiis
| label8 = Horyaalka 
| data8  = Serie A
| label9 = Website
| data9  = http://www.sscnapoli.it/
}}

Società Sportiva Calcio Napoli ama SSC Napoli (1 Agoosto 1926) waa koox-banooni'' oo kuyaalo magaalada Napoli ee dalka Talyaaniga

Tixraac

Eeg waliba 
 sscnapoli.it

Naadiyaasha kubada Cagta
Ciyaaraha
Pontifícia Universidade Católica de Minas Gerais

Pontifícia Universidade Católica de Minas Gerais (PUC-MG) waxa ay ku taala magaalada Belo Horizonte, Minas Gerais, Barasiil.

 Jaamacadda PUC-MG

Barasiil
Jaamacadaha
Caaqilka gahayle gabay

Gabaygan waxa tiriyay abwaan chief caaqil cali xaaji nuux caaqilka beesha gahayle(siwaaqroon)

dunidaa ilaahay intuu daayin ku abuuray
waxa noogu debin daabyo badan duulka muuse ah
hadii aanay abaal dumis ahayn nama dagaaleene.

Taariikhda duuga ah hadaan dib ogo faaloodo
hadaan hadalka kii daacad ah laga dulboodaayo
oo aan dacaayad iyo ceeb la iska deynaynin
Bal aan dayo diiwaan baa qornaa tan iyo Daa'uude.

Anagoo ilaah daayini dacalka noo buuxshey
oo dad iyo duunyo iyo dahaba noo dhiibay
oo meesha aan soo degnaba malab dareeraayo
Aanu dawlad nahay oday duqoo daalan baa yimid.

Ma danaynin, dad qoladuu ka yahay daarad uu galo'e
Dar ilaahigay waxanu nidhi waa nin daalibahe
dejinay oo intii loo degdegay , dadabna loo gooy'e
duunyiyo, hablaansiinay oo loo dabaal degay.

Halkaasay ka soo daalaceen diricyadiisii'e
waa duul ilaahay damacsanaa in ay dambaabaane
dureemada sideeday duni ku faafeene.

Damacooda goortii la deyey deris nacaybkooda
ninkii raga dareen baa ka galay in ay duraayeene
doqonta iyo caamaduse waa u dabecasanaadeene.

waxba yeey anaga noo damqanoo diirka noo nixine
habaryarihii daadihiyey iyo hooyadii dihatay
dusha iyo docdaba dumarkii siday kama ducaystaan.

Baqayuu dhashiisa uma dayo in ay dilaayaane
intuu meel dugsi ah seexiyuu hilib u doonaaye
kama daalo jeeray dalkiyo debed u raacaane
markuu toban diraacood wado bay dalow ka tuuraane.

Anagana waxay nagu dageen yaan la daayicine
daryeelkiyo inoo daayadii dib uma eegaane
Mas dumdume beley nagu noqdeen oo dad laaye'ah

Deegaanse nimaad wadaagtaan haduu daacad noqon waayo
adigoo dantiis gelin haduu duurka kugu toogto
oo uu dulqaadkaaga badan doqon ku moodaayo
oo uu diboow qodax leh iyo dacar ku leefsiiyo

Adigoo dawakhay maalin baad cadho ku duushaaye
waxa dakharka dhiigale na baday duurtidii hore eh
talo malaha dabo la qabsadee waa dib loo gocaye

haday odayadii dayriyaan nama dal riixeene
Allahayoow da'adii hore maxay daalin nagu beertay.

N/B Gabayga waxaa ku jirtay " baqayuu dhashiisa uma dayo in ay dilaayaane" inta aan garanayn baqayuhu waa bahal marka uu dhashiisa koriya ayaa markuu uu gaboobo ay dalow ka tuuraan.
in aad kaydisaan xogta aan idiin soo gudbinayno ayaan idinka codsnaynaa.

Qore:Abdirashiid Abokor Ali Danab
Liiska Dalalka Hadba Keydkooda Lacaga Ajnabiga

Liiska Dalalka Hadba Kaydka ugu badan ee lacagha Shisheeye (, ) waa lacagaha ay dowladi ku hayso bangiyadeeda shaqo ama sarif. taasoo ah lacag ajnabi ah oo wadamo kale ay leeyihiin.

Tixraac 

Lacag
Bangi
Budka Suflera

Budka Suflera waa koox Boland ah oo ciyaarto heesaha rock.

Kooxda 
 Krzysztof Cugowski
 Romuald Lipko
 Tomasz Zeliszewski
 Łukasz Pilch
 Mirosław Stępień

Muusig 
 1975: Cień wielkiej góry
 1976: Przechodniem byłem między wami
 1979: Na brzegu światła
 1980: Ona przyszła prosto z chmur
 1982: Za ostatni grosz
 1984: Czas czekania, czas olśnienia
 1986: Giganci tańczą
 1988: Ratujmy co się da!!
 1993: Cisza
 1995: Noc
 1997: Nic nie boli, tak jak życie
 2000: Bal wszystkich świętych
 2002: Mokre oczy
 2004: Jest
 2009: Zawsze czegoś brak
2020: 10 lat samotności
Boland
Muusig
James of Plymouth

James Of Plymouth waa geesigeeda ah Order ee Knights ee Rhodes , oo sidoo kale loo yaqaan Knights of St. John iyo Hospitallers . Wuxuu ku dhashay 1370 ee Plymouth , Ingiriiska. Oo ay dhab tahay ay James Scott ( James Skot ) , laakiin ka dib geesigeeda ah wax laga beddelo.
James waxa uu ku dhashay kuna soo barbaaray Plymouth , South West Ingiriiska iyo hawl galaan yar ee kalluumaysiga . Mar dambe, in 1387 by guri keniisad maxali ah sida aqoon ah , laakiin in jasiiradda ee Rhodes diray ergo ah oo lagu taageerayo Knights Hospitallers ah . Waxaa James loo tababaray in ay la tacaalaan hubka.

Ilo
Céline Dion

Céline Marie Claudette Dion (Quebec, 30 maarso 1968) waa fanaanad oo Kanada ah.
Céline Marie Claudette Dion CC OQ ChLD (/ diːɒn /; [2] Faransiiska: [selin djɔ]; dhashay 30 Maarso 1968) waa codka Canadian. Wuxuu ku dhashay qoys ballaadhan oo ka soo jeeda Charlemagne, Quebec, Dion wuxuu u soo muuqday xiddig da'yar oo ku nool dhulkeedii hooyadeed waxaana la socday albumyo badan oo Faransiis ah intii lagu jiray 1980-yadii. Dion waxay markii hore heshay aqoonsi caalami ah iyada oo ku guulaysatay labadii sanno ee 1986-kii Yamaha World Song Song iyo 1988 Eurovision Song Contest halkaasoo ay ka timid Switzerland. Kadib barashada Ingiriisiga, waxay ku saxiixday Diiwaanka Epic ee Maraykanka. Sanadkii 1990, Dion wuxuu sii daayay albaabkii ugu horeeyay ee Ingiriisi ah, Unison, isaga oo u abuuray inay tahay fanaan caan ah oo ku nool Waqooyiga Ameerika iyo meelaha kale ee Ingiriiska ku hadla.

Inta lagu guda jiro 1990-maadkii, waxay ku guuleysatay caan ka dib markii ay sii daysay dhowr albaabadood oo Ingiriis ah oo badan oo iibsanaya sida Falling to You (1996) iyo Let's Talk About Love (1997), labadoodaba labaduba waxay ahaayeen dheeman aqoonsi Maraykanka. Waxay sidoo kale dhalisay tiro is-gaarsiineed oo caalami ah, oo ay ka mid yihiin "Awoodda Jacaylka", "Marxaladda Labaad", "Sababtoo ah Waxaad I Laabtay", "Dhamaantiis Ayuu Igu Noqon Doonaa", "My Heart Will Go On", iyo "Anigu waxaan ahay Angel". Dion wuxuu sii waday sii-deynta fasaxyada Faransiis ee u dhexeeya rikoor kasta oo Ingiriis ah D'eux (1995) wuxuu noqday midka ugu badan ee lagu iibiyo gabayada luqadda Faransiiska ee waqtiga oo dhan, halka S'il Yaqiisto (1998), Sans 'Attendance (2012), iyo Encore un (2016) . Sannadkii 2000, Dion waxay ku dhistay sumcaddeeda inay noqotey mid aad uwanaagsan oo lagu noolaan karo oo leh Maalin Cusub ... ee Las Vegas Strip (2003-07), oo weli ah meesha ugu sarraysa ee ku salaysan xafladaha joogtada ah ee waqtiga oo dhan, iyo sidoo kale Kaalinta Aduunka Tour (2008-09), mid ka mid ah riwaayadaha ugu sareeya ee xafladaha oo dhan.

Muusikada Dion waxaa saameyn ku yeeshay jaangooyooyin ka kala yimid dhagax iyo R & B ilaa injiilka iyo casharka. Rikoodheeda waxay badanaa ku leedahay Faransiis iyo Ingiriis, inkastoo ay sidoo kale heeso ku qoran Spanish, Talyaani, Jarmal, Laati, Japanese iyo Mandarin Chinese. Inkasta oo ay sii deynsanaayeen inta badan waxay heleen soo dhaweyn culus, waxaa loo arkaa inay tahay mid ka mid ah codadka ugu saameynta badan muusikada. Dion wuxuu ku guuleystay shan abaalmarin ee Grammy, oo ay ku jiraan Album of the Year iyo Record of Year. Waa gabadha labaad ee ugu caansan haweenka Mareykanka intii lagu jiray xilligii Nielsen SoundScan. Sanadkii 2003, Dion waxaa sharfay Xiriirka Caalamiga ah ee Warshadaha Warshadaha (IFPI) ee iibinta in ka badan 50 milyan oo album oo Yurub ah. Dion wuxuu weli yahay fanaankii ugu fiicnaa ee Canadian-ka iyo mid ka mid ah fannaaniinta ugu badan ee iibiya markasta oo leh rekoor rikoodh oo ka badan 250 milyan oo nuqul oo adduunka 
 Céline Dion

Muusig
Furaha Internetka

soomaaliya maha soomaaliya waa can kutaha iniskadhaafta midnima omadee soomaaliyed taase waxee kartaa in cadowga kufarxo walaalayaa aan gacmaha is qabsano waxaan cadeso in soomaaliya walaalo tahay hista calankeena soomaaliyed ooea soomaaliye toos toos toos kutersanaa hada ba kii lataa katareney taakira weeligen waxa lagaadhay wakhtigii doqonkeena iyo maangaabkeena aynu ka  xoroobi lahayn waxay inoogu sheekeen jireen
Shirkadaha ugu waaweyn Soomaaliya

Mudo qarni ku dhow ayaa waxaa jira magacyo shaqsiyaad iyo ganacsiyo ama shirkado caan ka ahaa gegiya Soomaaliya. In kasta oo uusan jirin diiwaan tixraac oo xafiis dowladeed ama kitaabkayd ku diyaarsan, hadana maskaxda dadka ayaa ah kaydka xogta Shirkadaha ugu waaweyn ee Soomaaliya .

Diiwaanka Shirkadaha ug Waaweyn Soomaaliya 
 Dahabshiil - Xawaalaad, isgaarsiinta, bank
 Haas - shidaalka, gaadiidka iyo adeegyo kale
 Shirkada Towfiiq - Adeegyo iyo ganacsi isku dhaf ah
 Shirkada Hormuud - Isgaarsiinta
 Golis - Isgaarsiinta
 Somtel - Isgaarsiinta
 Nationlink Isgaarsiinta
 Shirkada Danab - Qalabka Korontada iyo Ganacsiga guud
 Red Sea General trading Company === ( Qalabka Dhismaha iyo Ganacsiga guud )
 Almaliki Group Of Companies 
 MASH General trading Company === ( Qalabka Dhismaha iyo electronics ka

 SAABAAN ( Shirkad ) - Agabka guryaha iyo xafiisyadda
Dalish Business Group Import and Export Company LTD (doofinta iyo soo dajinta alaabaha kala duwan sirkada )

Wasaarada Ganacsiga ayaa diyaarinta hab-maamulka ganacsiyada waaweyn laga rabaa sida caadada u ah wadamada iyagu xakameeya ganacsiga iyo ganacstada.

Siyaasada Dhaqaalaha 

Hubinta hanaan u socodka dhaqaalaha waxaa ka mid ah in diiwaan sugan laga hayo shirkadaha iyo shaqsiyaadka ganacsiga waaweyn ku dhex leh wadan. Soomaaliya waayadii hore wax walba xakamayn iyo nidaam ay raacaan ayaa loo darjin jiray shirkadaha wadanka iyo shaqsiyaadka dhaqdhaqaaqooda ganacsi uu baaxada lahaa.

Dowlada Soomaaliya oo wada howlo ay ku xakamaynayso maamulka shirkadaha si siyaasada wadanka ay ula jaanqaadaan. .

Ganacsatadii jiri jirtay waxaa ka mid ah:

 Dalfac
 Jirde Xueen
 Uunlaaye 
 Xoosh
 Oomaar
 Indhadeero

Raadraac 
 Shirkadaha Waaweyn http://Sogasho.so/Sogasho
 Shirkadaha Isgaarsiinta http://Sogasho.so/english/?p=4
Washaaqo

Washaaqo waa dagmo ku taala xuduuda Somalia iyo itoobiya, somalia bakool ayay dhinaciisa galbeed dhacdaa. 
washaaqo waa dagmo alaah ku manaystay biyo sida magaceeda aadku aragtaan washaaqo waxa xad la leedahay koonfur dagmada 
. Koonfur: degmada Luuqgobolka Gedo
. woqooyi:  degmada Barey ee ethiopia . 
. bari degmada Ceelbarde 
washaaqo dhaqaaleheda waa waxsoo saarka beeraha iyo xoolaha nool 
Qabiilka dago dagmada washaaqo waa qomiyada direed gaar ahaan maxamed xiniftire gaar ahaan beesha gaadsan washaaqo waa degmo taariikho kala duwan leh dalka somalia
Washaaqo waxa ay aqoonsiga degmonimo heshay 2011 waxaana shahaadada degmonimo siiyay Madaxweymihii 7aad ee Soomaaliya Shariif Sheikh Axmed
washaaqo waxay dhacdaa xuduuda labada wadan ee Somalia iyo DDS Soomaalida oo ay degmada Baareey ee gobolka Afdheer ujirto masaafo dhan 80KM oo ay kaga beegantahay dhinaca galbeed, waxay dagmada dhuuray u jirtaa 25km  konfur, dhinaca waqooyi waxay dagmada ceel barbde u jirtaa 70 km, waxay sidoo kale 40 km dhanka Gobolka Gedo kaga beegan magaalada Luuq ganaane,
dhulkeeda iyo tuulooyinka hoostagaba 250km square 
dadkeeda   163000

Tuulooyinka Hoos yimaado:

Ceelgaras, diidocanaani, qooneey, shimbiro, dhuureey, karaban,gorayaale iyo kuwa kale
Boholgaras

Boholgaras waa dagmo ka tirsan gobolka gedo. Dagmada waxay caan ku tahay wax soosaarka beeraha iyo dhaqashada xoolaha gaar ahaan Loda waxaa magalada kuwareegsan banan xoolaha daaqaan   iyo waadiyaal, bananka caanka ah waxaa kamid ah banka balay kabo kutacab banka awseero iyo ceelka durdurka ah ee guraajo dagmda waxay udhaxaysaa dagmooyinka doolow luuq iyo dagmada doolobaay ee ethiopia dagmadan dhaqaaleheeda waa wax soo saarka sida beeraha milixda xoolaha beeyada dagmada waxaa dago  beesha surre fiqi muxumed.tirikkoob lagu sameeyay bulashada ku nool magalada boholgaras aya lasheegay inay ku noolyihiin 4000 oo qoys .
besha surre faqi muxumed waxay daganyihiin inta ugu badan gobolka gado.sida deegmooyinka. Luuq, dolow,qooneey,boholgras,Baladxaw, Baladusalaam . Sido kale tuulloyin aad ufarabadan.

Gedo
Xarfo

Xarfo waa Degmo ka tirsan Gobolka Mudug ee wadanka soomaaliya.
Xarfo waxay u dhaxaysa magaalo madaxda dawlad goboleedka Puntland ee Garowe oo ay jirto fogaan dhan 190km Koonfur Galbeed iyo magaalada GALKACYO ee xarunta goboka mudug oo ay u jirto fogaan dhan 70km waqooyi bari.
Xarfo waa magaalo ay ku nool yihiin dad gaaraya in ka badan 50,000 {konton kun} oo qof, waana magaalo ku taal dhul buuralay ah.
Xarfo waa magaalo aan kulalayn qaboobayna, waxayna leedahay jawi dhex dhexaad ah, xiliyada roobka waxay la wadaagta degaanada Puntland.
Xarfo waa degmo ay hoosyimaada in kabadan 40 {afartan} tuulo iyo magaalada Bacaadweyn oo xarfo dhinaca bari ka xigta 27km.
Degmada xarfo waxaa degmo ahaan loo aqoonsaday sanadkii 2006dii waxaana aqoonsaday dawladii xiligaas ka talinaysay Puntland ee uu hogaaminayay Mudane Cade Muuse Boqor.
Sanadkii 2006di waxaa gudoomiyihii ugu horeeyay noqday Qumbe Ciise Qulaan, waxaana labo sano kadib badalay mudane Bashiir Faarax Bile oo noqday gudoomiyihii 2aad ee degmada, waxaana sidoo kale noqday gudoomiyihii 3aad mudane Cabdulaahi Faarax Bayle {takarooni} isagoo xilka hayay intii u dhaxaysay sanadihii 2009-2014 isla 2014 waxaana badalay oo xilka guddoomiye nimo loo doortay  Mudane Cabdifitaax Daahir {GURUU}.
sanadku markuu ahaa 2016 waxaa xilka guddoomiye nimo loodoortay Bashiir Daahir Nuur.
Sanadku markuu ahaa 2019 waxaa xilka qabtay C/qaadir Cumar maxamed
Lambar 50



Italic textLambar50 waa dagmo katirsan gobolka shabeellaha hoose waxay 50 km u jirta magalada Muqdishu galbeed waxaa ka xiga wobiga shabeele dhanka barina badweynta India. Degmada Lambar50 waxay leedahay airport oo lo yaqaan KM50 airport, 5 misaajid, 3 ceelbiyood, schoolka Hoose, Dhexe,iyo Sare ee KM50, waxay kalo ku yaalo dukaamano, farmashiyo, makiinado saliid, makiinado cajiin, garaashka Ali waandoo, iyo maqaayado laga cunteyo. Degmada waxay caan ku tahay beerahada, xoolaha iyo ganacsiga. Lambar50 waxaa ku nool qiyaas ahaan 55 000 oo qof (( kontan iyo shan kun oo qof )) lkn weli tiri koob sax ah laguma sameen tirada intas way ka badan kartaa wayna ka yaraan karta. KM50 waxa hoos yimaada dhoor tuulo oo yar yar sida Buushka, Lambar60, Ceelbiyoole, Saliine, Balafleey, Buulo xaansho, Buulo cadeey, Abooco, Fed muuse, Muure, Idimo, iyo Laanta buur. Dadka ku dhaqan Lambar50 waa dad aad iyo aad nabada u jecel waa dad ahlu diin ah oo aadna isku jecel, waa degmo dadkeda qabyaalada aqoonin. Degmada lambar50 waa goob loo dalxiis tago oo cimilo wanaagsan. KM50 lambar50 waxuu kale ay ledahay labo garoon banoone lagu ciyaaro mid caro cad ah iyo mid madow
Qoryale

Qoryaale () waa magaalo yar oo ku taalaa gobolka Togdheer ee Gobolada Waqooyiga Soomaaliya, maanta loo yaqaano Somaliland.

Faallo
Qoryale waa fadhiga dowlada Degmada Qoryaale. Magaaladan yar waxay si toos ah ugu xidhan tahay jidka dheer ee toos u tega magaalada Burco.

Waxbarashada
Dusgsi sare ayaa laga dhisay magaaladaasi wakhti dhowayd.

Xigasho

Tixraac
Building of the school

Togdheer
Soomaaliya
Huurshe

Huurshe waa dagmo ka tirsan degmooyinka gobolka galgaduud. Waxyna dhacdaa waqooyiga gobolkaas. 

Huurshe waa magaalo dhextaal u ah degmooyinka Caabudwaaq, Cadaado, Xeraale iyo Dhuusamareeb ayakoo ka kala jira afarta jiho. Magaalda waxaa so gala wadooyin gacan fal ah oo kasoo galo afartaas jiho oo ay kakala jiraan afartaas degmo sidoo kale Huurshe waa magaalo qadiimi ah waxaana la,aasaasa qiyaashtii abaara 1930kii
Beesha: beesha dagan magaaladaan  waa beesha  surre gaar ahaan fiqi maxamed
Tirada dadka population huurshe waxaa kunool 10727 qof
Huurshe waa magaalo caan ku ah mudo fog barashada diinta islaamka waxaana kasoo jeedoo ku,aasan sheikha caanka ka ah somalia sheikh yousuf Direed sidookale huurshe waxay hada aad ugu horamarsanataha barashada dhanka maadiga iyo labo sano oo iskuxigta 2021_2022 iyo 2022_ 2023 ay kaalinta 1aad kagaleen arday Huurshe kasocota imtixaankii shahaadiga dugsiga dhexe ee ay wasaarada waxbarashada Galmudug qaaday
Huurshe waxaa hoos yimaada deegaano aad ufara badan sida bangeele,hogdugaag,miirxayley,laanxayo,indhokay,geednaagood,hawsar,mareere,laandheer,qodadka,miirokhalaf,mareere iyo deegaano kaloo badan
Cabdi Xosh Ashkir

Abdi Hosh Ashkire waa ganacsade Soomaaliyeed oo caan  ah isaga oo ka soo jeeda qoyska reer "Xoosh."

Abdi Hosh Ashkire, ganacsade hawlgab ah, waxay ku dhowdahay 38 sano oo jawi ganacsi oo firfircooni ah gudaha iyo dibedda dalka.

Xilligii 1970aadkii Abdi Hosh wuxuu bilaabay howlgal ballaaran oo ganacsi ah oo la xiriira dhoofinta ilaha badda iyo guryaha hantida maguurtada ah, isaga oo ka dhigaya mid ka mid ah ragga ugu taajirsan wakhtigiisii gudaha somalia

Dhoofinta Soomaaliya 
Cabdi Xoosh wuxuu ka mid noqday ganacsato faro-ku-tiris ah oo dhoofinayay malayga badda Soomaaliya.

Sanadadii berisamaadkii ee Soomaalida kala wareegtay shisheeyaha dhoofinta dallaga beeraha iyo khayraadka badda ayuu maraakiib tiro leh ku bilaabay inuu dhererka badda Soomaaliya ka jilaabto kaluunka kala duwan sida:

 Yuumbi, 
 daambiri
 jeedaal
 sayban
 qajaar 
 batroolka
 saliid

Hantida 
Waxaa uu Xoosh Degmada Wadajir ee galbeed koonfureed ee Muqdisho ka dhisay dhul balaaran oo markii dambe loogu magac daray "Xaafada Xoosh" halkaas oo dhismayaal iyo  ganacsiyada  iyo dalxiis leh magaalada Xamar caan kaga noqday, cabirka tan ayaa ah 1000x1000 mitir 

Waxaa intaa dheeraa inuu Hosh lahaa guryo badan oo shirkado, ganacsato iyo daljirayaal ay ka kiraysan jireen kuwaas oo dhammaan Xamar ku yiilay. 

Hantida caanka ah ee uu Abdi Hosh lahaa waxaa ka mid ahaa hoteelada Florence iyo Indian Ocean oo labaduba Hamar ku yiilay sidoo kale loo yaqaanno Muqdishu

Wuxuu maal galiyay ganacsiyada kale oo aduunka oo dhan, ooykujiraan New York ,Malaysia, Arabia iyo meelo kale

Maalgashi Cusub iyo Cabdi Xoosh 
Abdi Hosh wuxuu waayahan dambe maalgashi ku samaynayaa deegaanka Soomaali Galbeed sdia magaalada Jig Jiga halkaas oo fursado badan ka jiraan.

Xigasho 
 Cabdi Xoosh 

 Hantiile Cabdi Xoosh oo Maalgashanyo Jigjiga http://www.xogtashacabka.com/latest-news/499-cabdi-xoosh-oo-jigjiga-maal-gashi-wada-hadalo-kale-u-jooga.html
Machadka Sidam

Machadka Sidam waa kulliyad caan ah oo ku taala faras magaalaha magaalada [Muqdisho], gaar ahaan Degmada Shingaani. Sidam waxaa afka qalaad lagu yiraah Somali Institute of Development Administartion and Management) iyada oo la soo gaabiyana isla ereyadaas SIDAM.

Taariikh 
Kulliyada Sidam waxay ka mid ahayd jaamacadihii tacliinta sare ee [Soomaaliya] sida [Jaamacada Ummada], [Kulliyada Gaheyr] iyo [Jaamacada Lafoole].

Taariikhda la furay Machadka Sidam 1971 waxaana uu maanta machadkii Sidam si dadban uga jiraa Magaalada Hargaysa  halkaas oo arday badani dhigtaan machad sita isla magacaas waayahaan dambe ee nidaamxumada iyo boobka hantida iyo magacyadii lagu sameeyay.

Magaca Guracan ee Sidam 
Sanadkii 1999 ayaa waxaa kulliyad abaalmarisa shahaadooyin dhexe oo 2 sano waxaa aas aasay iyo rag kale ayaa magaca xarfo is waydaariyay ka dibna ka dhigay Sidam. Sanadkii 1989 ayaa waxaa hadana la shaaciyay in magacan Sidam oo bililiqo ahaa mudo hana jaamacad laga dhigayo.

Ardayda Sidam 
Waxaana sanad walba imtixaan u gali jirtay arday 2,000 gaaraya walow arday 300 ka yar ay fadhi ka heli jireen laamaha kala duwan ee kullyada Sidam bixin jirtay ka hor burburkii qaran ee sanadkii 1991. 

Afka iyo fulinta manhajka Kulliyada Sidam wuxuu barbardhig la ahaa midka Jaamacada Lafoole. Ardayda dhigtaa iyo barnaamijyada Sidam waxay ahaayeen taqasus 2 sano ah halka ay sidoo kale ka jireen qaybo heer 2 sano oo shahaado dhexe (diploma)ah. Machadka waxaa nidaam ahaan uu hoos imaan jiray Wasaarada Hidaha iyo Tacliinta Sare ee Soomaaliya.

Laamaha Sidam 
Sidam hal xarun oo ku tiilay degmada Shingaani aaga Hotel Shabeelle ee Wadada Shabeelle ayuu ku yiilay machadka Sidam. Laamaha cilmiga la baran jirayna waxay kala ahaayeen:

 Maamulka 
 Maaraynta
 Afka Ingiriiska
 Xisaabiyenimo
 Dhaqaalaha

Wararka Cusub 
Dowlada Soomaaliya ee 11ka gobol ee koonfurta dalka ku dadaalaysa inay ka arimiso ayaa heshiis dhawaan la gashay dowlada Ciraaq inay dib u dayactirto una qalabayso Wasaarada Howlaha Guud iyo labo xarun oo Muqisho aad looga yaqaanay kalana ahaa Kulliyada Sidam iyo isbitaalkii Lanzerti oo "Laansalooti" loo yaqaanay. 

Wasaarada Howlaha Guud ayaa ka codsatay wadanka Ciraaq inay Soomaaliya ka caawiso mashruucan oo guud ahaan ku kacaya aduun dhan 15 milyan oo Doolar.

Xigasho 

 Machadkii Sidam oo Hargaysa ka furan! 

 Xasan Sheekh Maxamuud oo Machadkıı Sıdam u badalay Sımad - bılılıqo qaran  

 Kulliyadii Sidam oo dib loo dhisayo  

Waxbarasho
Jaamacadaha Soomaaliya
Al-Jamaaca Al-Islaamiya

Al-Jamaaca Al-Islaamiya () waa urur Islaami ah oo u dhaqdhaqaaqa soo noolayta  Islaamkii saxda ahaa ee Nabi Muxamed S.C.W  la yimid waxuuna bilaabay Dhaqdhaqaaqiisa sanadihi sideetamaadkii , ururka waxu diirada saaraa tacliinta Asalka Islaamka ee ah Tawxiidka, towxiidkaasoo hadii la waayo uu Islaamkii meesha ka baxayo sida Quraanku sheegay, Jamaacada ayaa leh Madaaris iyo Iskuullo lagu baro dadka tawxiidka, waxayna leeyihiin hogaan iyo madax iyo nidaam u dagsan oo ay quraanka iyo sunnaha ka qaateen. waxay kaloo ay ku leeyihiin  magaalooyinka soomaaliya masaajid fara badan oo ay ugu talo galeen inay diinta saxda ah dadka ku baraan,intaasi waxaa sii dheer in cadowga islaamka oo ay ugu horeeyaan murji'ada casrigaan iyo wadaadada diinta sheegta in ay jamaacada aflagaadeeyaan oo weliba ay ka iftaroodaan oo waxay u bixiyeen magaca ah "التكفير"..." الخوارج"ahmarka si mabaadi'da jamaacada iyo afkaarteeda iyo waxa ay u daliishanaayaan oo minal kitaabi wasunnah ah loo ogaado jamaacadu waxa ay leedahay masaajidu iyo madaaris magaalo walba oo ay joogaan oo soomaali ka mid ah iyo caalamka intiisa kale waa lala xiriiri karaa si wax badan looga ogaado qofkii magaaladiisa ama wadankiisu aynan joogin jamaacada waxa uu ka ogaan karaan arimahaas baraha internetka we jamaacada oo kala ah:-www.towhed.com iyo www.towxiidka.com labadaan website ee Ku kala hadla afka carabiga iyo afka soomaaliga iyo cinwaankooda baraha bulshada sida:Facebook.com/tusmo media iyo YouTube. .. Tusmo media iyo Twitter ka waa isla tusmo media .. Fadlan sidaasi baa layiri waxaa kaaga roon anigaa soon arkay fadlan dadweynow wax iska hubiya intaad dunida joogtaan oo ay nafta idinkugu jirto ka hot inta aydaan dhimanin ... Waa abuu-ibraahim asc.

 Islām​—The Way to God by Submission

Tixraac 
Kooxaha Islaam
Tawxiid
Diin
الجماعة الاسلامية في الصومال
Windows XP

Windows XP waa nooc ka mid ah nidaamka hawlgalka Microsoft Windows ee kombiyuutarada gaarka ah.  Xarfaha "XP" waxay u taagan yihiin eXPerience.  Microsoft waxay soo saartay Windows XP 25 Oktoobar, 2001. Windows XP waxay beddeshay Windows 2000 iyo Windows ME, taas oo ka caawisay in la isu keeno noocyada NT iyo 9x ee Windows.  Waxaa lagu beddelay Windows Vista 2006.

Taarikhda
Windows XP waa nooca ugu iibinta fiican ee daaqadaha. Taageerada noocaan ayaa la joojiyay 8 Abriil, 2014.

Tixraacyada

Windows ME – Windows XP – Windows Vista

Teknooloji
Garoonka Diyaaradaha ee Bender Qaasim

Garoonka diyaaradaha ee Bender Qaasim, wuxuu xambaarsanyahay magaca taariikhiga ah ee hore loo oran jiray magaalada Boosaaso ee Bender-Qaasim.

Waa garoon caalami ah waxa uuna ku yaalaa magaalada Boosaaso ee caasimadda ganacsiga dawlad-goboleedka Puntland ee Somaliyeed, waxaana astaan u ah .

Garoonada Soomaaliya
Boosaaso
Siigeysi

Siigeysiga micnihiisu waxa waaye in dareenka xubnaha taranka lagu kiciyo salaax ama taataabasho si loo gaaro raaxeysi xallad ah oo lagu qanco. Wiilasha iyo nimanku waxay badanaa ku gaaraan salaaxa guska, halka gabdhaha iyo naaguhu farafareeyaan kintirka iyo daloolka siilka.

Ilaah wuxuu u qorsheeyay galmada inay tahay jacayl u dhexeeya ninka iyo naagta. Laakiin marka qof siigaysto, ama si xun u isticmaalo xubnihiisa taranka si uu ugu raaxaysto galmada, asaga ama ayada waxay u isticmaalayaan galmada si aan nadiif ahayn.

 Masturbation—How Can I Fight the Urge?
Axmed Da'ud Oglo

Axmed Dafutoglu Waa Ra'iisulwasaarahii hore ee dalka Turkiga intii u dhexeysay Agoosto 2014 ilaa May 2016. Waxaana xilkaasi loo xushay taariikhdu markay ahayd 29 Agoosto 2014. Waa aqoonyahan, diblumaasi ah, wuxuu horey usoo qabtay xilal ay ka midyihiin wasiirka arimaha dibadda iyo madaxa latiliyaha ra'iisulwasaarihi hore, hadana ah madaxweynaha Turkiya Rajab Dayib Erdogaan.

Taariikh Nololeed 
Mudane Axmed Dafutoglu wuxuu ku dhashay Degmada Taşkent ee gobolka Konya ee dalka Turkiga sanadku markuu ahaa 26 Febaraayo 1959.

Brofesoor Axmed Dafutoglu wuxuu waxbarashadisii hoose, dhexe iyo sare ku qaatay magaalada Istanbul, kadibna wuxuu ku biiray Jaamacadda Boğaziçi halkaasoo uu ku qaatay shahaadada heerka 1aad ee jaamacadda barashada dhaqaalaha iyo xidhiidhka caalamiga ah, halka masterkana uu ku qaatay maamulka iyo maareynta, sanadkii 1984 ayuu dhameystay tacliinta sare ee phdiiga asagoo ku diyaariyey Siyaasadda iyo Xidhiidhka Caalamiga. Intaas ka dib wuxuu bare jaamacadeed kasoo noqday jaamacadaha: Marmara, Bilkent iyo jaamacadda Islaamiga ee Maleeysiya.

Ra'isulwasaare Dafutoglu siyaasada ka sokow waa cilmi baadhe waxaa uuna qorey in kabadan 200 oo boog oo siyaasadda, dhaqaalaha, diblomaasiyadda iwm isugu jira. Waxaana ka mid ah buugiisa caanka ah ee saamaynta balaaran kuleh siyaasadda arimaha dibadda dalkaasi ee lagu magacaabo Istiraatiijiyadda Qotodadheer.
Turki
Siyaasad
Maxamed Shaakir-Bootaan

Cabdikariin shaakir-Bootaan waa wiil soomaaliyeed. wuxuu dhashay sanaddii 2000/10/8/. wuxuu ku dhashay degmada sool ee gobolka Sool.
Waana aqoonyahan

Qoyskiisa 

Aabbe Cabdicasiis Maxamed Bootaan Alle ha xafidee wuxuu ku noolyahay magaalada Laascaanood ee Gobolka Sool.

Waxbarashadiisa 
Maxamed wuxuu waxbarashadiisa hoose, dhexe iyo sare ku qaatay degmeda Laascaanood
Camanje

Camanje wuxuu ahaa Abwaan soomaaliyeed oo kasoo jeeda beesha Jidwaaq. 

Xuseen Yogol Fure Camanje wuxuu lahaa gabayo aad u faro badan oo xigmadaysan. 

Waxaa ka mid ahaa gabayadiisa:
 
 
 
Nimanyohow hashiinii ma arag waana la hubaaye

Waa taan hudheelaha galaa, hogoga Iidoore 

Waa taan hariirsade gubaa, dhuxuli hoos taale 

Waa taan makhaayado hurshaa, halow i leefaaye 

Haweenkaygu waateey midgaha, hilib ka iibshaane

Suugaanta
Gabayada
Edmond Debeaumarché

Edmond Debeaumarché waa geesi ah oo iska caabin ah inta lagu jiro dagaalkii labaad ee adduunka.

Duubay iyo durriyaddii 
 Uu aaska lagu qabtay Paris barxadda of Invalides ah.
 Square A la odhan jiray ka dib markii in Dijon.
 Wadada A la odhan jiray ka dib markii in Mantes-la-Ville.
 Uu uga go'an oo uu salaamayo soo bandhiga stamp u balanqaaday in uu u eg.
 A cover maalinta ugu horeysa waxaa lagu muujiyey in uu magaciisa soo saaray March 26, 1960.
Middle Shabelle

Shabeellaha Dhexe waa gobol ka tirsan gobolada Soomaaliya wuxuu ku taalaa koonfurta dalka Soomaaliya. Gobolkaan waxaa mara webiga caanka ah ee Webi Shabeelle iyo Badweynta Hindiya, magaalo madaxdiisuna waa Jowhar. Dhaqaalaha gobolkaan wuxuu ku xiran yahay Beeraha iyo xoolaha sida ariga iyo Geela. Dadka Deggan Gobolka waxa u badan beesha abgaal oo dagta dhamaan dagmoyinka gobalka shabelaha dhexe iyo sido kale waxa daga   beelaha kale ee mudulood oo kala ah Hilibi, Moobleen udajeen oo qeyb yar ka daga sidowaxa dagan beesha   barsane gaaljecel  iyo beesha wa adeere tigaale oo ka tirsan badicadde iyo sido kale waxa daga belaha jarerweyne qasatan shidle iyo iyo shabelle  iyo  kuwa kale. Gobolakani waa gobol aad iyo aad u weyn oo leh bad iyo berriba. Waana gobol aad iyo aad barwaaqo u ah. Wax yaabaha gobolkan lagu xasuusankaro ayaa waxaa kamid ah in gobolku uu xudud la leyahay afar gobol kuwaas oo kala ah G. Hiiran, G. Sh/hoose, G.banaadir, G. Galgaduud iyo badweynta India, sidoo kale gobolku wuxuu caan ku yahay in uu noqday gobolkii ugu horeyay oo bariis lagu beero iyo in u gobolku horey u lahaa warshado wax soosar. Gobolku waxaa kale u aad ugu fiicnaay isbortiska uu meela sare ka garaay.

Distracts 

1 Jowhar Magaalo madax

2 Balcad

3 Aadan-yabaal

4 Cadale

5 Mahadaay

6 Warshiikh

7 Ruun-nirgood

Oceanmedia.so
Masarre

Waxaa la dhashay. Beelaha ciise Saransoor, dagoodi Saransoor iyo gaaljecel Saransoor

Abtirka Masarre 

Marka hore Masare saransoor garjan waxaa dhalay; Aabe: Saransoor Garjan Riyaale iyo Hooyo: Faadumo Maxamed oo ah Asharaaf, abtirkiisana waa sida tan: Massare Saransoor Garjan Riyaale Mataan Riyale Garjante Xajibadood Lo'gade Lixingade Wayalcase Axmed Gardheere Samaale Hiil Abroone.

Deeganada uu Masarre Dego 

Beeshan waxa ay dagaan dhul aad u balaaran oo isku xiran,waxaana lagu qiyaasaa ilaa kun iyo dhowr boqol oo kilo mit.

Kenya NFD: 

 Wajir, 
 Mandheera
 Rhamu 
 Takabo
 Tarbaj
 Qorof-xaraar
 Hadhaadho
 Wagala
 Bangal,
 Kutulo
 Giriftu
 Asaxaabo
 Lafaaleey
 Wajir-boor
 Booko

Dhanka Ithiopia 

 Filato 
 Dooloow Addo
 Suftu
 qurac masare
 Nagayle
 Xayo-suuftu Nimcaan

Soomaaliya 

 Afgooye 
 Qoryooley 
 Muqdisho 
 Kismaayo 
 beydhabo 

Suldaabka Guude Ee beesha Masare Saransoor:

 Suldaan Sheikh Abdullahi Madey 

Madaxda Beesha Massare Saransoor  Ee dowlada Kenya:

 Xildhibaan Aden Daud Maxmed- Member of Parliament Kenya
 Xilidhibaanat Faatumo Abdi Jeexow- Member of Parliament Kenya 
 Xildhibaanat Sulekha Hulbale Harun -Member of Parliament Kenya
 Senator Cabaas Shiekh Mahamed ( Cabaas KK)- member of Senate Kenya 
 Deputy governor Mandera County Dr Ali Mahamud. 
 Chief of air defense of Kenya General Rashid. Elmi Raaxow   

Madaxda masare saransoor Ee ismaamulka Somaalida Ethiopia:

 Wasiir Ku xigeenka qoraheynta  Suurow Mohamed Diima 
 Gudoomiyaha Dolow Ado Faysal Xuseen 

Madaxda Massare Ee Dowlada Soomaaliya:

 Golaha baarlmanka X. Amina Maxamed Mursal 
 Taliye ku xigeenka Ciidanka Xooga dalka somaaliaya General Maxamed Cali Barise 
 Xilidhbaan heer Maamul Goboleed Cali cadow jibriil ku magac dheer Alkutuby

Abe Xassan Killi o ahaa halyey saransor, Cabdi Hiraab Xujaale Xaaji axmed cilmi caalimka weyn ee masare saransoor ee ku nool degmada bowolmanyo ethiopia, aba muxumad cilmi(kooraar)   oo ah ninki ugu horeyey oo aay dowlada ethiopia mishaar uqorto isaga oo odi dhaqameed ah Colonel; Maxamed Xuseen Cunshur oo ahaa, colonel ka tirsanaa Dowladii kacaanka aheyd ee uu ka talinayey Jaalle Maxamed Siyaad Barre.
Waxa lagu amaanaa deris wanaaga marti soorka, bad-baadinta safarrada iyo waliba bixinta maganta,oo qof ka mid ah ku magan siiyo ama maago inuu ku bixiyo,ma jiro qof kugu soo xad-gudbi karaa, waxa ay ka simanyihiin u hogaansamidda awaamirta cuqaashooda.
Masare saransoor waa qabiil madax-banaan misena nasab ah oo aan cidna ku tiirsaneen.
Waxaa kale oo uu masare saransoor dabeecad uleeyahay daganaanta iyo badbaadinta beelaha dariskiisa ah marka loo fiiriya afarta saransoorna waa geesigooda waana manaxa an gardaro yaqaanin in lagu qaldamo maahine.
Deefow

DEGMADA Deefow waa dagmo ka tirsan gobolka hiiraan waxaana dagmo loo aqoonsaday 1984 dagmada waxay caan ku tahay wax soo saarka beeraha iyo xoolaha nool dagmada waxaa wada dega beesha dir gaar ahaan surre gaar ahaan  faqi Muxammad.

Degmada Deefow waxaa marto ama kutaalo Buundo looyaqaano Buundo liiq-liiqato oo uu dhisay Gumeystihii Talyaaniga, waxaana ku yaali jiray waqtigii barisamaadka Saldhig Ay ku lahaan jirtay Dowladdi dhexe ee dalka.

Degmada Deefow waxey leedahay Afar xaafadood ama waaxood oo kala ah: waxaada koowaad Bacaad, labaad Buulo banaan, sedexaad qurac dheer  iyo afaraad bartamaha.

Degmada Deefow Magacedii Hore Haxa La Dhihi Jiray "Dhaaifa" Waxa Deefow U Bixiyay Hoogamiyihii Gameysthii Taliyaniga Oo Markuu "Dhaaifa" Kari Waayay Uu Yiri "Deefow" Marka Magaca Hada Ay Wadato Dagmada Ma'ahan Magacii Saxda Ahaay Oo La'oran Jiray.
Kamsuuma

Kamsuuma waa dagmo ka tirsan Gobolka Jubbada Hoose degmada waxaa dagmo laga dhigay 1974 dagmada waa dagmo dhul beereed ah waxaa maro Wabiga Jubba waxayna leedahay buundo wayn waana degmo ganacsi waxana hoos yimaada tuulooyin farabadan hal cisbitaal aya ku yala Waxa ku taalo 6 masjid 3 hotel
Beled Xaawo

ioeru8234op235b53ui2o5y23uefkewqjtnhrweqt wqem,thqw3uitb q4wnmthw3 lerjweioqr wejtrwejt4w tw3tw4tw4
t4ituj48o3twe4 btj4t6h34u64o63 4634j634o6 346234ioj6346 34kl6jk34io634tw4,rjwe,fse m,twerjtwe tm,wetjiowe t,mwetjwe4b tw4kjthw4b tw4
t4wejotrhetertmnwe tiwe4htb wejthwetbewbt wetrjwetn we4ktjw4n twke4tjwer termjtern tkerthw4b tw4mth4wt w4jth4bt4
rw4htrnw4e tewrt4jent etj4e t4emtje4iwt w4tj4wetb retnre tretjert reterwt wertwelrjtnwert ewrtjwetb werntwertb ew4te4
trethrrektrejtnertet
ertoerjitne rtre
r
eterltjkretnerktiioertkretjret mretrjetert
er
teprktertklertjeriym
Gooryaanka

Gooryaanka waa cudur uu sababay noolaha gooryaanka gooryaanka dheer. Cudurka wax aastaamo maku lahan wax kabadan 85% oo sababta, gaar ahaan hadii tirada gooryaanka uu yaryahay. Xanuunada way ka sii kordhaan tirada gooryaanka ee ku jira iyo waxaa ku jira neefsiga oo yaraada iyo qandho oo bilawga cudurka ah. tani waxaa raaci karo aastaamaha bararka caloosha, calool xanuunka iyodaacuun. carruurta ayaa inta ugu badan ay saameysaa, iyo kooxda da’da yar cudurka sidoo kale wuxuu keeni karaa culeys kordha, nafaqo la’aan iyo dhibaatooyinka barashada.

<!—Sabata iyo Farsamada -->
Cudurka wuxuu imaadaa markaad cuntid ama cabtid biyo ku wasaqeysan ukunta Goryaanka ee saxarada. ukumaha waxay ku dilaacaan caloosha, oo ka galo godka dhinaca mandhiciirka darbiga, iyo usii gudba sambabada oo ay kagalaan dhiiga. Halkaas waxay jabiyaan duleelada saabka iyo waxay u gudbiyaan ilaatuubada, oo meesha lagu qunfacayo iyo lagu laqo. Tixriga ayaa markaas ka dib u gudbiya caloosha oo waqtiga labaad ah oo mandhiciirta ah meeshaas oo ay ku noqdaan gooryaan weyn. 

<!—Ka hortaga iyo Daaweynta -->
Ka hortaga waa wanaajinta nadaafada, oo ay ku jirto wanaajinta helida musqulo iyo saxaro ku haboonsaxarada. Gacmo-ku dhaqida saabuun waxay u muuqataa ka hortag. dhinacyada meesha in kabadan 20% oo tirada dadka ayay saameysay, ku daaweynta qofwalba duritaanka joogtada waa lagu taliyay. soo noqnoqshada cudurka waa caadi. Majiro talaal. Daaweynada ay ku taliyeen Hay’ada Caafimaadka Aduunka daawooyinka maalbendazole, mebendazole, levamisole ama pyrantel pamoate. daawooyinka kale ee wanaagsan waxaa ka mid ah tribendimidine iyo nitazoxanide.

Qiyaastii 0.8 ilaa 1.2 bilyan oo dad oo aduunka ah ayaa qaba cudurka gooryaanka oo dadka badanaaba ay aadka u saameysay ay ku noolyiin Lama-Dagaanka Hoose ee Afrika, Latin America, iyo Asia. Tani waxay sameyneysaa gooryaan nooca ugu caansan ee gooryaanka carada laga qaado. ka bilaw 2010 waxay sababtay ku dhawaad 2,700 dhimasho ee kazoo bilaw hoos 3,400 ee 1990. Nooc kale oo Gooryaanka wuxuu saameeyaa doofaarka.

Tixraacyada
Sistesokosis

Sistesokosis waa unugcaabuqsababa unug (sistesokosis) ee gooryaan qansiireed ("Taenia solium "). Bilo ama sannado kadib kuuskuus waxayna noqon karaan xanuun iyo barar kadibna la xaliyo. Wadamada soo koraya tani waa sababta ugu weyn ee qallalkas.

Waxaa inta badan lagu qaadaa cunida cuntooyinka ama biyaha ay ku jiraan ugxamaha gooryaanada. Khudaarta aan la karinin waa meelalaha ay ka dhashaan ee ugu weyn. Ugxamaha gooryaanka waxa ay ka dhashaan saxarada qof qaba gooryaan weyn, oo xaalada loo yaqaan tiniyaasis. Tiniyaasis waa cudur ka duwan waxaana sababa cunida fiixda ee qansiirka aan si fiican loo karin. Dadka la nool qofka qaba gooryaanka waxay halis weyn ugu jiraan inuu ku dhoco sistisekosis. Cudur ogaanshaha waxaa lagu sameyn karaa doonista fiixa. Sawiro ku qaadista maskaxda Sawir kombuyuutar (CT) ama muuqaal jabaqcelin bir-labeed (MRI) waa mida ugu waxtarka badan ee lagu ogaanayo cudurka maskaxda. Sii siyaadida tirada qurubaha cadcad ee dhiiga, waxaa loogu yeeraa Iisinafel, ee gudaha dheecaan lafdhabareedka maskaxda dhiiguna sidoo kale waxaa loo isticmaalaa sidii tilmaame ahaan.

Caabuqa waxaa si waxtar leh loogu hortagi karaa nadaafada shaqsiyanka ah iyo fayodhawrka.Tani waxay isugu jirtaa: si fiican iyadoo loo kariyo hilibka qansiirka, oo habboon musqusha iyo gelin biyo nadiif.Daaweynta kuwa qaba tiniyasis waa muhiim si looga hortago faafida. Daaweynta cudur aan saameyn ku laheyn habdhiska neerfaha ma loo baahan karo. Daaweynta kuwa qaba niyuurosistikikosis waxaa laga yaabaa inay noqoto daaweyn praziquantelama albendazole. Kuwani waxaa loo baahan karaa mudo dheer. Steroid ee loogu talogalay -lidka caabuqa inta la daweynayo, iyo lid--daaweynta qallalka waxaa laga yaabaa in loo baahdo.  Qaliinka waxaa mararka qaar loo sameeyaa in laga saaro fiixa.  

 
Gooryaanka qansiirka hilibkiisa ku dhex nool waxa uu caan ku yahay dalalka Aasiya, Saxaraha-Sare ee Afrika, iyo Latin America. Goobaha qaar waxaa la rumeysan yahay in dadka 25% ay saameysay. Dunida horumartay caan kuma aha. Adduunka oo idil 2010 waxay sababtay 1,200 oo dhimasho ah, ilaa iyo 700 sanadkii 1990. Sisitesokoosis waxay sidoo kale saameyn ku yeelataa doofaarda iyo lo'da laakin waxay si qaalib ah sababtaa astaamaha iyadoo badankooda cimrigoodu raageyn. Cudurku waxa uu ku dhacay bini'aadanka sida taariikhdu qortay. Waa mid ka mid ah cudurada la dayacay ee wadamada kuleylaha ka jira.

Tixraacyo
Raabiyada

Raabiyada waa keeno cudurka sababo bararka maskaxda oo daran oo aadanaha iyo kuwa kale dilaa-diiran xayawaanada. Calaamadaha hore waxaa ku jira kara qandho camaamasho oo dhinaca banaan. Calaamadahaan waxaa raaco hal ama ka badan oo calaamadaha xiga: dhaqaaqyo rabsho leh, farxad aan xakameysnen, fiigsanaan biyaha ah, tabar la'aan oo dhaqaajinta qeybo jirka ka mid ah, jahwareer, iyo miir lumid. Calaamadaha markay muuqdaan, raabiyada marwalba waxay keentaa dhimasho. Waqtiga u dhaxeeyo xiliga cudurka kugu dhacay iyo bilowga calaamadaha sida caadiga ah waa hal ama sadex bilood. Si kastaba, xiligaan waxay ku kala duwanaan karaan wax ka yar hal isbuuc ilaa wax ka badan hall= sanno. Waqtiga waxay ku xirantahay fogaanta faayruska in uu gaaro habdhismeedka dareenka dhexe. 

Raabiyada waxay ka qaadaan aadanaha xayawaanada. Raabiyada waxaa la qaadi karaa goortii xayawaan qaba cudurka uu xoqa ama qaniino xayawaan kale ama aadanaha. Candhuufta ka imaato xayawaanka cudurka qaba sidoo kale way gudbin kartaa raabiyo hadii candhuufta ay gaarto xuubta dhacaanka xayawaan kale ama aadane. Dacwadaha raabiyada ee aadanaha badanaaba waxaa keena qaniinyada eeyga. Inka badan 99% oo dacwadaha raabiyada ee wadamada meesha eeyada sida caadiga ah ay u qabaan raabiyada waxaa keeno qaniinada eeyga. ah Kibileyda Ameeerikaanka,  waa mida ugu weyn oo sababto raabiyada, iyo in ka yar 5% oo dacwadaha raabiyada ee aadanaha waxay ka imaadeen eeyaha. Dooliga sidoo kale marmar ayuu ku dhacaa raabiyada. faayruska raabiyada wuxuu maraa maskaxda iyadoo ku xiga habdhismeedka neerfaha. Cudurka waxaa lagu garan karaa kaliya kadib markay bilawdaan calaamadaha.

Xakameynta iyo barnaamijka tallaalka wuxuu yareeyay halista raabiyada eeyga oo meelo badan oo aduunka ah. Tallaalida dadka ka hor inta uusan ku dhicin waalagula talinayaa kuwa halis sareysa ku jira. Kooxda halista -ku jirta waxaa kujira dadka la shaqeeyo kibileyda ama ku isticmaalo waqtiyo dheer dhinacyada aduunka meelaha raabiyada ay caadi katahay. dadka horay ugu dahacay raabiyada, tallaalka raabiyada iyo mararka qaar tallaalka raabiyada waxay wax ku ool u tahay ka hortaga cudurka hadii qofka uu helay daaweyn ka hor bilawga aastamaha raabiyada. dhaqida qaniinyada iyo xanqariifada oo 15 daqiiqo oo saabun la jirto iyo biyo, kiimakada (povidone iodine), ama oomo sida laga yaabo in ay disho faayruska sidoo kale waxay u muuqataa in ay si u wanaagsantahay oo ka hortaga kala qaadista raabiyada ah. Kaliya dad yar ayaa ka badbaaday cudurka raabiyada iyo tani waxay aheyd daaweyn waasac ah, oo loo yaqaan sida Qaynuunka Milwaukee.

Raabiyada waxay sababtaa 26,000 ilaa 55,000 dhimasho aduunka oo odil sannad kiiba. Inka badan 95% oo dhimashadaan ah waxay ka dhacday Asia iyo Africa. Raabiyada waxay ka jirtaa in kabadan 150 wadamo iyo dhammaan qaaradaha oo dhan laakin Antarctica. Inka badan 3 billion oo qof gobalada aduunka oo ay raabiyada ka dhacdo. Badanaa Europe iyo Australia, raabiyada waxaa kaliya oo ay kujirtaa kabileyda Jasiirada yar oo wadamo badan oo caalamka ah maqabaan raabiyada.

Tixraacyada 
 Louis Pasteur—What His Work Revealed
Aqal Soomaali

Aqal Soomaali, Buul, 'Buulo'
Hoori waa aqal dadan oo asal ahaan dadkii hore ee Soomaalidu dhisan jireen;
 gaar ahaan reer guuraagu ay dhistaan. 
Sida caadiga ah waxaa aqal Soomaaliga laga sameeya dhigo, loolal, raro , aamo , ududbo iyo xadhko. 
waa aqal rarmi kara oo furfurmi kara oo kolba halkii looguurayo loo rarto. 
Dhulalka miyiga soomaaliya ayaa laga dhista aqal somaaliga. 

waxaana loo dhisa hab fuduud oo sahlaya in hadhow dib loo furfuro.
 Caadi ahaana waxaa ugu horeya dhigaha waxaan ku xiga udbaha ka dib ayaa inta kale lagu xidha. loolka,heeryaha,xariir ayaa hoosta ka dibna lagaaga xidha. 
Aakhrina albaabka ayaa loo sameya hal iyo laba albaaba waa loo sameya waxaan la dhah kabad
waxaan loo qaybiya 3 qaybo oo kala ah          
1 Laba daryaale “Aqalka arooska
2.Guri xaas “Aqalka  shan iyo wixii ka badan ay ku noolyihiin”
3.Ganbis “ Aqal soomali u samaysan qaabka Mutulaha”

Soomaali
Banaadir

Banaadir waa gobolka ugu yar misna ugu dadka badan dalka Soomaaliya, wuxuuna ka kooban yahay 17 degmo iyo 3 deegaan dagmo waana  magaala madaxda dalka Soomaaliya, Xamar iyo baadiyaha ku xeeran. Banaadir waxaa waqooyi ka xiga gobolka Shabeellaha Dhexe koonfurna Shabeellaha Hoose iyo bari oo ay ka xigto Badweynta Hindiya. 
Bulshada ku nool gobolka Banaadir waa dad ilbax waxayna martigeliyaan Soomaalida inteeda kale waxayn isku jiraan xoolo dhaqato iyo kaluumaysato waxaana ka mid ah qabaa,ilka ugu badan gobolka wacdaan, Reer xamar sido kalana mursade,gaaljecel,
habargidir waxaa kaloo jiro qabaa,il kale oo keeno magaalada xoolahq nool iyo caanaha,dhuxusha waxaana ka mid ah gaaljecel kuwaso ku yimid ganacsi Balse Qabailka ugu faca weyn waa Wacdaan Cusman Abgal Cusmaan iyo Reer xamar 
Banaadir waxaa la isku dhihi jiray qarnigii 19aad Magaalooyinka Soomaaliyeed ee ku yaal xeebaha Badweynta Hindiya laga bilaabo Warshiikh laguna geeyo magaalada Baraawe. Waaguu gumaysiga Talyaaniga koonfurta Soomaaliya katalin jirey iyo horaantii madaxbanaanida dalka Soomaaliya, Banaadir waxay ka koobanayd gobolada hadda loo kala yaqaan Shabeellaha Dhexe, Shabeellaha Hoose iyo Banaadir balse waxaa la bedelay 1982 markii ay Dawladda Kacaanka bedeshey soohdimaha gobolada Dalka Soomaaliya. Magaalada muqdishu hada layiraah gobolka banaadir waxay ahayed degmo ka mid ah degmooyimkii uu ka koobnaa Gobolkii Exbanadir sida Warshiikh, Jaziira, Gandarshe, Marka, Barrawe.