maanka2/wikipedia-so huggingface dataset:
Kristoffer Kolombus

Kristoffer Kolombus wuxuu ahaa nin Talyaani ah, wuxuu noolaa 
sanadihii 1451 ilaa 1506. Kristoffer wuxuu ahaa badmaaxiye ah oo aad u safri jiray, wuxuu raadin jiray dhulalka ama qaaradaha. Kristoffer wuxuu ahaa ninka helay qaarada Ameerika sanadka marka oo ahaa 1492. Kristoffer wuxuu ku dhashtay magaalo ku taalo waqooyiga talyaaniga oo la dhoho Genova, wuxuu badda ku safri jiray asigoo da' yar. Aabihiis waxaa ladhaa Domoniko Kolumbus, hooyadiis neh Susana Fontanarosa.

Dhulka oo helay markiisa ugu horeysay 
Sanadka marka oo ahaa 1478kii, karistofer wuxuu tagay wadanka Boortuqaal, isla markaas neh wuxuu dhinaca galbeed ka raadinaayay, jidka tago wadanka Hindiya ee dhinaca badda. Kristoffer waxaa caawiyay dad ka mid ah boqortooyada Bortuqiiska, isla markaas neh waxay ku heshiiyeen haddii uu dhul helo in ee ayaga lacag ka helaayaan dhulkaas. Sanadka marka uu ahaa Agoosto 1492 ayaa waxaa bilaawday safarkoodii, 3 maraakiib ah oo saaran 90 qof ayaa u safartay dhinaca galbeedka ee badweynta atlaantik, kadib waxay tageen Ameerika, iyaga oo rabay in ay tagaan hindiya. Isla sanadkii Waxay tageen Meel jasiirad ah, wuxuuna helay wadanka Kuuba, hal markab ayuu uga tegay meesha, marka ee dhacday in ee dadka saarnaa markabkaas in ee raadiyaan Dahab. sanadka marka oo ahaa 1493dii Kristoffer dib oo u soo noqday, asiga oo 8 indian ah soo afduubtay.waxa uu ahaa nin tuuga oo musuq maasuq ku caan ahaa

Safarkiisa labaad 
Sanadka marka oo ahaa 1493, karistoffer wuxuu ka safray magaalo ku taalo dalka Spania, oo la dhoho Kadis, markaan wuxuu kaxeestay 17 maraakiib iyo dad gaaraayo 1200 oo qof. Isla sanadkaa waxeey heleen, jasiirado ka mid ah qaarada ameerika oo ku wareegsan wadanka Dominika, markaas oo uu 46 jasiiradood  hal  jeer booqday inta uusan tegin jasiirada weeyn ee Hispaniola, meeshaas oo uu safarkiisii hore uuga tagay, dadkii la safraayay qaar ayaga ka mid ah weey dhinteen, markii aay isbaanishku si xun ula dhaqmeen dadkii dariskooda ahaa. Kristoffer lacag buu ku bixiyay dib u dhiska hispaniola. Maraakiibta kristoffer waxeey u sii safreen wadanka Kuuba sanadka markii uu ahaa 1494tii. Kristoffer wuxuu cilimi baaris ku haayay, Jasiiradaha Kuuba iyo Jamayka.
isla sanadkaa agoosto, kristoffer dib ayuu u soo laabtay asiga iyo dadkiisa, ayaga oo wato dad 100 kabadan oo adoomo ah. Dadka adoonsiga lagu soo watay, badanaa tahriibka kuma noolaanin, Markii uu markabkii soo galay wadanka spania , boqorooyada isbanishka makala jecleen adoomaha, isla markaas  qaar  baa la sii daayay. Kristoffer wuxuu rabyay, in uu lacag badan ka helo adoomada, sababtoo ah wax dahab ah masoo helin.

Safarkii sadaxaad

Linkiga Caddaynta 
 Christopher Columbus

Taariikh
Amiin Caamir

Amiin Caamir (, ) waa nin farshaxanyaqaan ah oo u dhashay wadanka Soomaaliya, maanta ku nool wadanka Kanada. Amiin wuxuu ku dhashay meel u dhow magaalada Muqdisho 30kii Ogosto ee 1960kii. Amiin Caamir wuxuu caan ku yahay sawirgacmeedka sida fariin siyaasad ah, taasi oo inta badan ka turjumeysa marxalada iyo xaalada wadanka Soomaaliya iyo guud ahaan dunida.

Nolosha shakhsi
Amiir wuxuu dhashay sanadkii 1960. Markii ay bilaabmeen Dagaaladii sokeeye ee Soomaaliya sanadkii 1990kii, Amiin wuxuu u soo ambobaxay wadanada qurbaha, halkaasi oo kula kulmay marxalado kala duwan.

Si kastaba ha ahaatee, sanadkii 2000 ayaa Amiir Caamir u soo guuray wadanka Kanada, halkaas oo markii dambe uu soo qaaday qoyskiisa.

Amiin oo aad looga yaqaano guud ahaan soomaalida oo dhan. Amin waxoo sameeyaa Sawiradda farshaxanka ah, oo ku saabsan siyaasiinta iyo shacabka soomaaliyeed, waxaana laga daawada sawiradiisa ciwaanka uu leeyahay oo ah (aminarts.com) ama bog yaasha kale ee idaacadaha soomaalida.
sawirada amin waxoo aad uuga hadlaa siyaasiinta soomaaliya iyo shacaba soomaaliyeed, , asiga oo soo gudbiyo sawiro qosol leh oo watto fikrado iyo su'aalo kala duwan oo 10 miliyan kabadan.Amin waxoo ku dhashay magaalada boosaaso,

Tixraac

Amiin CAMIR waa nin sawiraanta gata ooo lacag kaga badasha siyasiyiinta kii aan lacagtaas siinina sawiraan beened fadexad a ka sameeya
Fan
Amiin CAMIR waa nin sawiraanta gata ooo lacag kaga badasha siyasiyiinta kii aan lacagtaas siinina sawiraan beened fadexad a ka sameeya
Dadka Tigreega

Dadka Tigriga waa dad dago Koonfurta woqooyiga iyo dhaxbartanka Ereteriya. meelaha kale ee deganyihiin waxaa ka mid ah woqooyiga dalka Itoobiya gaar ahaan gobolka Tigray iyo magaalo yaasha kale oo u dhaw. Dadka tigriya 100 kiiba 96.6% waxee degenyihiin gobolka Tigray ee dalka itoobiya, waxeena shacabka itoobiya ee daboolaan 100kiiba 6.2%, waa 4.5 milyan oo qof, 2.25 miliyan oo qof waxee degenyihiin dalka ereteriya, ayaga oo 50% daboolo shacabka ereteriya. haku qaldamin Dadka Tigregaga ah oo ku hadlo luqada Af-Tigre.

Linkiga Caddaynta 

Ereteriya
Itoobiya
Af-Tigre

Af-Tigre ትግረ ama xaasa oo looga yaqaano dalka Suudaan Af-Carabi, الخاصية waa lahjo ka mid ah luqada Af-Tigrinya, waxaa ku hadlo Dadka Tigrega ah, waxaana looga hadlaa dalka Ereteriya.

dadka ku hadlo luqadaan waxee gaarayaan ilaa 800,000 oo qof oo ku nool dalka ereteriya.

 Af-Tigre (ትግርኛ)

Afafka
Sahel

Sahel waa dhul suun oo kale ku taala woqooyiga Afrika. suunkaan wuxuu u dhaxeeyaa, meelaha Saxaarada ah oo ku taala woqooyiga afrika iyo meelaha qaleelka ama cooska ka baxo ee koonfurta afrika. Suunkaan wuxuu ka bilaawdaa Badweynta Atlaantik ilaa Baddacas.Balaciisa wuxuu ka badanyahay 1000km, dhiirkiisa neh wuxuu ka badanyahay 6000km. Wadamada oo suunkaan dhaxmaro waxaa ka mid ah Sinigaal, Moritaaniya, Maali, Burkina Faso, Aljeeriya,Niger, Nayjeeriya, Chad, Suudaan, Soomaaliya, Itoobiya, iyo Ereteriya. waaxanay lwwyihiin dawladahani urur loo yaqaana xeebta iyo saxaraha oo lagu aasasay wadanka liibiya

Juquraafi
Pangea

Pangea waa magac (Af-Ingiriis oo duq ah) waxaa laga wadaa aduunka oo dhan. 370 ilaa 245 miliyan oo sano ka hor, pangea waxee markeeda hore ahaan jitay hal qaarad, inta ee kala durqin waqti laga joogo 200 oo miliyan oo sano.

Juquraafi
Taariikh
Ismaamulka Falastiin

Ismaamulka Falastiin (Af-Carabi السلطة الوطنية الفلسطينية)
waa Dowlad loo sameeyay shacabka falastiin sanadka marka oo ahaa 1993dii.
Dawladdaan waxee ka koobantahay Marinka Gaza iyo Daanta galbeed.
wadamada badankooda wee aqoonsanyihiin jiritaanka Dawladda falastiin, laakiin waxaa jiro wadamo ka mid ah wadamada galbeedka oo wali aqoonsaneen. Ismaamulka Dawladda Falastiin kama mid ahan Qaramada Midoobay sabab la xiriirta aqoonsi la'aanta. Dawladdaan malahan ciidamo qalab sida oo difaaca shacab falastiinta sabab la xiiirta gumeesiga yahuuda oo diidan in ee ciidamo yeeshtaan cabsi ee ka qabaan darteed.

Waqtigii la abaabulaayay Maamulka 
Maamulka falastiin waxaa la aas aasay sanadka marka oo ahaa 1993, waa markii oo dhacay Kulankii Oslo, waxaana ka soo qeeb galay madax ka kala socoto falastiiin iyo israaiil. Kulanka oslo waxoo ku saabsanaa in ee labada qeebood hishiis ku kala gaaraan, kala qeebsiga dhulka falastiin iyo joojinta guryo dhiska ee yahuuda kawadeen.

Fiiri xattaa 
Falastiin

Aasiya
Bariga Timor

Bariga Timor waa wadan oo bariga kaga dhegan jasiirada Timor, waxeena ku yaalaan qaarada Aasiya.
wadanka waxoo u dhaxeeyaa Indonesia iyo Australia. wadankaan markiisa hore waxaa soo gumeesan jiray bortuqiiska ku dhawaan 400 oo sano, ka dibneh waxaa qabsatay ciidanka indonesia oo heestay ilaa 25sano, wadanka waxoo xurnimada qaatay, taariikhda marka ee eheed 2002da
Timor-Leste (/ timɔːr lɛʃteɪ /; Tetum: Timór Lorosae), si rasmi ah Jamhuuriyadda Dimuqraadiga ah ee Timor-Leste [11] (Portuguese: República Democrática de Timor -Leste, [12] Tetum: Repúblika Demokrátika Timór-Leste), [13] waa waddan madax-bannaan oo ka tirsan badda badda South Asia. Waxay ka kooban tahay qaybta bari ee jasiiradda Timor, jasiiradaha u dhow Atauro iyo Jaco, iyo Oecusse, oo ka baxsan dhinaca waqooyi-galbeed ee jasiiradda ku wareegsan Indonesia Timo Timor. Australia waa deriska koofurta waddanka, oo ay kala soocaan badda Timor. Cabbirka waddanku waa qiyaastii 15,410 km2 (5,400 sq m). [7]

Bariga Timor waxa loo soo dhiibay Portugal sannadkii 16aad, waxaana loo yaqaan Timor Portork ilaa 28-kii Nofember 1975-kii, markii Khidada Kacaanka ee Bariga madaxa-bannaan ee Timor-ka (Fretilin) ​​uu ku dhawaaqay xornimadiisa. Sagaal cisho ka dib, waxaa lagu soo weeraray waxaana qabsaday Indonesia, waxaana lagu dhawaaqay gobolka Indonesia 27-keedii sanadka soo socda. Shaqaaqada Indonesian ee East Timor waxaa lagu gartaa khilaaf aad u xoog badan tobanaan sano oo u dhexeeyay kooxaha kala ah (gaar ahaan Fretilin) ​​iyo milatariga Indonesia.

Xubin
Qaramada Midoobay

Waddnamaha degaan East Timor
  200+
  500+
  2000+
  100+

Sanadkii 1999-kii, ka dib markii ay qabatay go'aankii Qaramada Midoobay ee madax-bannaanida, isxilqaantu waxay joojisay xukunka dhulka. East Timor wuxuu noqday dalkii ugu horreeyay ee madaxbannaan ee qarniga 21-aad ee 20-kii Maajo 2002 wuxuuna ku biiray Qaramada Midoobay iyo Bulshada Bariga Afrikada Bari. Sanadkii 2011, East Timor waxa uu ku dhawaaqay inuu doonayo inuu xubin ka noqodo Ururka Ururka Aasiyadaha Aasiyada Koonfur Aasiya (ASEAN) isagoo codsanaya inuu noqdo xubin kow iyo tobnaad. East Timor waa qayb ka mid ah ganacsiga bilaashka ah, Timor-Leste-Indonesia-Australia Growth Triangle (TIA-GT). [16] Waa mid ka mida laba qowmiyadood oo Christian ah oo ku yaal Koonfur Bari Asiya, mid kale oo ah Filibiin.
Aasiya
Maryan Mursal

Maryan Mursal ciisse bootaan waa fannaad soomaaliyeed oo caan ah. Maryan waxay dhalatay sanadka marka uu ahaa 1950kii, waa naag aad looga yaqaano guud ahaan Soomaalida oo dhan.

Taariikh Nololeed 
Maryan mursal waxay ku soo kortay dalka Soomaaliya ayada iyo 4 caruur ah.
marka ee maryan mursal dhalinyaro ahaan jitay, waxee khatar ku ahaan jirtay heesaha, waxayna heeso ku samayn jirtay tiyaatarada waaweyn ee Muqdisho.Heesaha maryan mursal waa heeso mix ah, oo isku qasan musik somali jazz ah iyo heesaha waabariga, iyo westernka. Maryan mursal waxay ahaan jirtay gabadh wadi jirtay taxi iyo baabuur inataree ah. Maanta waxay ku nooshahay magaalada Aarhus ee dalka [[Denmark. waxay leedahay laba wiil oo ay u dhashay fanaanka caanka ah ee Axmed Cali Cigaal.
Waxay ka mid tahay fanaaniinta ugu caansan looguna jecel yahay dhamaan dhulka somalidu dagto, maryan waxay qaadaaa heeso badan oo qaraami iyo casriba ah.
Waa fanaanada kaliya ee somaliyeed ee ka heestay fagaare caalami ah oo ay joogaan kumanaan qof oo jinsiyado kala duwan ahi.
Waa fanaanad aan codkeedu isbedelin, fanaanin badan ayaa markii da'doodu kortay codkooda isbedel ku yimid, lakin maryan maalinba maalinta ka dambaysa codkeedu wuu sii fiicnaanayaa.
Maryan waxaanu u rajaynaynaa guul.

Sidoo kale fanaanada heesaheeda waxaa laga heli karaa webka [[Maalmo] iyo dhamaan websityada somaliga ah.

Muusig
Liberia

Liberia waa wadan ku yaalo galbeedka Afrika, waxeena ka midtahay wadamada Mareykanka oo u isticmaali jiray dhinaca adoonsiga, wadankaan waxaa laga joojiyay adoonsinimada sanadka marka oo ahaa 1822, waxoona xornimada helay 1847. Liberia waxee ka midtahay wadamada yurubiyanka soo gumeesanin. Wadankaan waxaa ka jiri jiray dagaal sokeeyay taariikhda marka ee eheed 1980kii ilaa 2003.

Xayawaanka ku yaala xeebaha waxaa ka mid ah geedaha mangrove-dulqaad leh, oo inta badan dhul-daaqsimeeduna uu leeyahay dhul-beere ah oo u furan dhul-beereedka cawska. Cimiladu waa siman, oo leh roobab ballaaran xilliga roobabka bisha May-bisha 10aad iyo harmattan adag oo ah inta ka dhiman sanadka. Liberia waxay haysataa ku dhawaad ​​afartan boqolkiiba inta ka hartay roobabka Guinean ee soo hadhay. Waxay ahayd wax soo saarka muhiimka ah ee caag ah qarnigii 20-aad.
Jamhuuriyada Liberia waxay bilowday inay dejiso qadarinta ururada American Colonization Society (ACS), oo aaminsan in dadka madowga ah ay wajihi doonaan fursadaha wanaagsan ee xorriyadda iyo barwaaqada Afrika marka loo eego Maraykanka. Waddanku waxay ku dhawaaqday xornimadeeda 26-kii July, 1847-kii. Maraykanku ma aqoonsan madax-bannaanida Liberia ilaa 5-ta February, 1862, intii lagu jiray dagaalkii sokeeye ee Mareykanka. Intii u dhaxaysay Janaayo 7, 1822, iyo Dagaalkii sokeeye ee Maraykanku, in ka badan 15,000 oo qof oo xor ah oo xor ah oo xor ah ayaa la kulmay xuduudaha sharci ee Maraykanka, iyo 3,198 Afro-Kariibiyiin ah oo lagu dejiyey degsiimada. Dadka degaanka madow waxay la wadaagaan dhaqankooda iyo dhaqankooda iyaga oo jooga Liberia. Dastuurka Liberian iyo calanka ayaa la mideeyay ka dib markii Maraykanku ahaa Bishii Janaayo 3, 1848, Joseph Jenkins Roberts, oo ah nin Maraykan ah oo Afrikaan ah oo lacag la'aan ah oo ka soo jeeda Virginia oo degenaa Liberia, ayaa loo doortay madaxweynihii ugu horreeyay ee Liberia markii ay dadku ku dhawaaqeen xorriyadda. [ 9]

Afrika

=Sido kale fiiri

Midowga Afrika
New Zealand

Niyuusiilaand Dalka New Zealand waxa uu kamid yahay wadamda Oceana waxana uu dhinaca koonfur galbeed kaga beeganyahay dalka Ustareliya. Dalka New Zealand waxa uu ka koobanyahay laba jasiiradood oo waaweyn. Caasimada dalka New Zealand waxa layidhaa Wellington. Bedka uu ku fadhiyo dalka New Zealand waxa lagu qiyaasaa 103,737.93, oo (mayl laba jibaaran una dhiganta 268,680.00, oo (mayl laba jibaaran). Dalka New Zealand waxa uu dhul ahaan le’eg yahay bedka uu ku fadhiyo gobolka (Colorado) ee dalka Maraykanka. Dadka reer New Zealand waxa ay kor u dhaafaan (227,436) ruux, waana tirakoobkii dadka ku dhaqan jasiiradaha New Zealand laga qaaday sanadkii 2010-kii. Dadka reer New Zealand ee sanadka 2050-ka waxa lagu wadaa in ay noqon doonaan 4.8 milyan oo ruux. Luuqadaha lagaga hadlo jamhuuriyadaha New Zealand waxa kamid ah luuqada Ingiriisiga (English) oo ah luuqada koowaad ee dalka iyo luuqada Maori.

Xubin
 ADB
 Qaramada Midoobay

Dadka aqoota leh ee dalka New Zealand waxa lagu qiyaasaa boqolkiiba 99%. Diimaha ay kala haystaan dadka reer New Zealand waxa kamid ah diinta Anglican oo ay haystaan boqolkiiba 24%, diinta Presbyterian-ka waxa hasyta boqolkiiba 18%, diinta Roman Catholic waxa haysta boqolkiiba 15%, diinta Methodist boqolkiiba 5%, Baptist boqolkiiba 2%, Protestant boqolkiiba 3%, dadka aan diimahooda la garanayn iyo dadka bilaa diinta ah waxa iyagan tiradoodu gaadhaa boqolkiiba 33%.
Ragga reer New Zealand waxa cimrigoodu gaadhaa 75-sano, halka dumarka reer New Zealand ka gaadhaan 81-sano. Qaab dhismeedka Dawladda New Zealand ama habka ay u shaqaysaa waa nidaamka Barlamaaniga ah (Government Type parliamentary democracy). 

Warshadaha dalka waxa lagu farsameeyaa: cuntooyinka, looxa, waraaqaha, dunta, mashiinada, qalabka isgaadhsiinta, baanaka iyo insurance, macadam qodashada iyo dalxiiska. Beeraha dalkana wax laga beeraa dalayo ay kamid yihiin Qamadiga, Heeda, Baradhada iyo khudaarta; waxa kale oo dalka ka jirta dhaqasahda xoolaha oo uu ugu horeeyo Adhigu. dunta dhogorta Adhiga laga sameeyo iyo Lo’da oo caanaheeda laga ganacsado. Kaluunkuna waa mid kamid ah waxsoo saarka dalka New Zealand. Dhulka la isticmaalo ee
Dalka New Zealand waxa lagu qiyaaasaa boqolkiiba 9%. Khayraadka dabiiciga ah ee dalka New Zealand waxa kamid ah gaaska dabiiciga ah (natural gas), iron ore, caro furfuran, dhuxul dhagaxda, geedka timber-ka, awooda biyaha laga dhaliyo ee (hydropower), dahabka iyo macdano kale.

Sido kale fiiri

Juquraafi
Washitoon

Kani waa maqaal ku saabsan magaalo madaxda wadanka Maraykanka.
Haku khaldin madaxweynihii ugu horeeyay Maraykanka ee George Washington iyo gobolka galbeedka Maraykanka Washington (gobol)

Caasimada Washington (Af-Ingiriis Washington, District of Columbia ama haddii la soo gaabiyo D.C oo micnaheedu yahay (District of Columbia), waa caasimada dalka Mareykanka. Magaalada washington waxaa la aas aasay taariikhda marka ee eheed Luuliyo 16, 1790kii. waa magaalo oo degan dad gaaraayo ilaa 599,657 oo qof. Magaaladaan waxee u dhaxeesaa gobolada Virginia iyo Maryland. Magaalada waashington waxaa ku yaalo Kongriska, Maxkamada sare, Aqalka cad iyo guryo badan oo Dawladda mareykanka degentahay.Saldhiga Difaaca (Pentagon) waxoo ku yaalaa gobolka virginia. Magaalada waxaa ku yaalo guryo badan oo taariikhda laga barta "Matxaf" iyo maktabado badan.

Taariikhda magaalada 
magaalada markeeda hore waxaa degenaan jiray dad mareykan ah oo asalkooda ahaa (Nacotchtank) oo ku hadlo luqada (Algonquian). washington waxee mar ahaan jirtay caasimada Filadelfia ee gobolka Pennsylvania. dad badan ayaa jecleesan in ee caasimada ka mid noqoto gobolo, 1790kii waxaa la sameeyay magaalo cusub oo caasimada ah, waxeena u dhaxeesaa gobolada Virginia iyo Maryland, dhulka caasimada laga dhigay waxaa loogu magac daray (District of Columbia), waqtigaas magaca Columbia caan ee ka eheed mareykanka.

Maraykanka
Ameerikada waqooyi
Kalifornia

Kalifornia ama California, waa gobol ka mid ah 50ka gobol ee Mareykanka. Gobolkaan waa gobolka ugu dadka tirada badan wadanka mareykanka. waana gobolka 3aad oo ugu ween mareykanka. California waxaa ku yaalo hollywood, waa meesha filmada badanaa lagu sameeyo.
California waa dawlad Maraykan ah oo ku taal Gobolka Pacific ee Maraykanka. Iyadoo 39.5 malyan oo dadka deggan, California ay tahay gobolka ugu badan ee ku yaala Maraykanka iyo kan saddexaad ee ugu weyn. Caasimada gobolka waa Sacramento. Aagga Greater Los Angeles iyo Aagga Gacanka San Francisco waxay yihiin gobollada magaalooyinka labaad iyo shanaad ee ugu badan, oo ay ku nool yihiin 18.7 milyan iyo 8.8 milyan oo qof. Los Angeles waa magaalada ugu weyn magaalada California, iyo dalka labaad ee ugu tirada badan, ka dib markii New York City. Kaluunka California waxaa kale oo leh gobolka ugu badan gobolka, gobolka Los Angeles; degmo ahaan ugu weyn gobolka, San Bernardino County; iyo tan shanaad ee gobolka ugu dad badan, San Francisco.

Dhaqaalaha California ee $ 2.8 trillion wuxuu ka weyn yahay mid ka mid ah dawlad kale. Haddii ay ahayd waddan, California waxay noqon doontaa dhaqaalaha shanaad ee ugu weyn adduunka, iyo kan 36-aad ee ugu dad badan sannadka 2017. Meelaha Greater Los Angeles iyo Aagga Gacanka San Francisco waxay yihiin magaalooyinka labaad ee saddexaad ee dhaqaalaha magaalooyinka ($ 1.2 trillion iyo $ 821 bilyan siday u kala horreeyaan 2016), ka dib markii magaaladan weyn ee magaalada New York. Aagga San Francisco Bay PSA wuxuu ahaa midka ugu sarreeya ee qarameedka sannadka 2016 (~ $ 94,000), waxaana uu ku nool yahay afar ka mid ah tobanka shirkadood ee adduunka ugu weyn ee suuqyada waaweyn iyo afar ka mid ah tobanka adduunka ugu qanisan.

Californiya waxaa loo tixgeliyaa inay tahay isbedel caalami ah oo kuyeelan dhaqan, caan ah, iyo siyaasad. Waxaa loo tixgeliyaa asal ahaan ka soo jeeda filimka filimka Maraykanka, hippie counterculture, Internet, iyo kombiyuutarka shakhsiyeed, iyo kuwo kale. Aagga San Francisco Bay iyo Meelaha Greater Los Angeles waxaa loo arkaa inay yihiin xarumaha tiknoolijiyada caalamka iyo madadaalada madadaalada, siday u kala horreeyaan. California waxay leedahay dhaqaale aad u kala duwan: 58% dhaqaalaha gobolka wuxuu ku salaysan yahay maaliyadda, xukuumadda, adeegga guryaha, tiknoolajiyada, iyo adeegyada ganacsiga, farsamooyinka iyo farsamada. Inkasta oo ay ka dhigan tahay 1.5% dhaqaalaha gobolka, California waa beeraha beeraha ugu sarreeya ee dowlad kasta oo Mareykan ah.

Tix

Ameerikada waqooyi
Maraykanka
Texas

Tegsas, Texas waa gobol ka mid ah 50ka gobol ee dalka Mareykanka.
Gobolkaan waa gobolka ugu weyn dalka mareykanka. magaca Texas (Teksas) micnaheedu waa "saaxiib".
 Austin
 Houston
 Dallas
 San Antonio
 Houston

Ameerikada waqooyi
Maraykanka
Florida

Florida waa gobol ka mid ah 50ka gobol ee dalka Mareykanka.
Florida oo ku magac dheer (gobolka qoraxda), waa gobol kulul oo ku yaalo koonfurta bari ee dalka mareykanka. gobolkaan waxoo leeyahay xeeb ku wareegan oo gaareeso ilaa 2,170 km.florida waa gobolka badanaa laga dhoofiyo liin bambeelmada iyo liin dhanaanta.

Ameerikada waqooyi
Maraykanka
Ciidamada Midowga Afrika

Ciidamada Midowga Afrika

Amisom

(Af-Ingiriis African Union Mission in Somalia haddii la soo gaabiyo Amisom waa ciidan nabad ilaalin u joogo dalka Soomaaliya.Ciidankaan waxoo ka socdaa Midowga Afrika waxaana maal galiyo QM. Ciidamada amisom waxey soomaaliya u joogaan in ee taageeraan Dawladda KMG.Waa in ee nabada ilaa liyaan, in ee tabo baraan ciidamada Dawladda iyo in ee ilaaliyaan ama difaacaan heyaadaha gaargarka biniaadinimada. Ciidamada amisom waxey gaarayaan 7000 ilaa 11000 oo askar ah, waxaana loogu tala galay in ee ka saaraan kooxaha argagaxisada gobolada dhexe ilaa gobolada koonfurta, laakiin waxee muqdisho ka bixi la'yihiin meel aad uyar. ciidamadaan waxey ka gala socdaan wadamada Yugaandha iyo Burundi.

Siyaasadda Soomaaliya
Cismaan Foodcade

Xaaji cismaan foodcadeحاج عسمان فودعدي wuxuu ahaan jiran ganacsade 1955-1983.kan dibna waxuu u noqday beeraley iyo 
nabadoonka qabiilka maceeye,dibna iska wareejiyey xilkaas asigoo ku wareejiyey nabadoon cabdi cali muxumed oo hadda haayo nabadoonnimada.
alaha u naxariistee marxuumka waxuu geeriyooday maalin arbaco ah bisha 20.10.2010.

Taariikkh nololeedkii xaaji cismaan foodcade 

Shaqsiyadaad
Dadkii dhintay 2010
Buluuto

Bluto (, , ; astaan:  ama  ) waa meere yar oo ka samaysan dhagaxaan iyo baraf oo ku yaala cidhifka Bahda Midaysay Qoraxdu. Bluto waa meeraha tobanaad (10) ee ugu cufka iyo mugga weyn Bahda Midaysay Qoraxdu, sidoo kale waa 1/6 xajmiga dayaxa dhulka. 

Meerahani wuxuu u jiraa qoraxda masaafo lagu qiyaaso 4.4 - 7.4 bilyan kilomitir, waxayna ku qaadataa ilaa 49 sanno in uu hal mar qoraxda ku wareego. Taas micnaheedu waa halka sanno ee Bluto wuxuu u dhigmaa 49 sanno dhulka. 

Meerehan waxa la helay sanadku markuu ahaa 1930kii, isla markaana lagu daray tirada Bahda Midaysay Qoraxdu. 

Meeraha Bluto wuxuu leeyahay shan (5) dayax oo kala ah:

 Charon oo ah dayaxa ugu weeyn kaas oo le'eg kala badh xajmiga Bluto. 

 Nix

 Hydra

 Kerberos, iyo

 Styx

Taariikhda Docay

Tirada Dayax ee Bluto 

Meeraha Bluto wuxuu leeyahay shan (5) dayax oo kala ah:

 Charon oo ah dayaxa ugu weeyn kaas oo le'eg kala badh xajmiga Bluto. 

 Nix

 Hydra

 Kerberos, iyo

 Styx

Buluuto : Clyde William Tombaugh, 1930.

Saynis
Cilmi Falag
Saynis
Cilmiga Xidigaha
Xiddigis
Bahda Midaysay Qoraxdu
Koon
Juqraafi

Xiddigis
Uraano

Uraano (; astaan:  ama  ) waa meere ka mid ah Bahda Midaysay Qoraxdu.

Faalo
Meeraha Uraano waa kan todobaad ee qoraxda ugu dhow (asagoo u jira masaafo dhan 19.2 AU) iyo 14 jeer muga iyo miisaanka dhulka, kaasi oo ah kan ugu fudud dhammaan meerayaasha Bahda Qoraxdu Midaysay. Uraano wuxuu leeyahay ubuc dhexe oo ka qaboow badan oogada sare. 
Meeraha Uraano wuxuu leeyahay tirada sadexaad ee ugu badan taasi oo dhan 27 dayax, kuwa ugu waawayni waa Titania, Oberon, Umbriel, Ariel iyo Miranda.

Meerayaasha Baxsan

Afarta meere ee banaanka u baxsan waa meereyaasha Neefaha Waawayn ee Bahda Qoraxdu Midaysay kuwaas oo ah 99% walxaha ku wareega qoraxda. Cirjeex iyo Raage ayaa waxay yihiin tobanaan kun oo jeer miisaanka iyo muga dhulka, waxayna ka samaysan yihiin isku dhisyo haydarojiin iyo hiliyaam. Dhanka kale, Uraano iyo Docay waxay leeyihiin 20 jeer laab muga dhulka waxayna ka samaysan yihiin macdano dhalaali kara oo ka kooban baraf.

Dayaxyada Uraano 
Meereha Uraano wuxuu leeyahay tirada sadexaad ee ugu badan bahda qoraxdu midaysay kuwaas oo dhan 27 dayax.

Meerahan Uraano wuxuu leeyahay tiro badan oo dayaxyo ah, kuwaas waxaa ugu caansan:

 Titania
 Oberon
 Umbriel
 Miranda

Muuqaalo

Qoraalo La Mid ah
 Koon
 Xidig
 Meere
 Bahda Midaysay Qoraxdu
 Qorax
 Dusaa
 Waxaraxir
 Dhul
 Farraare
 Cirjeex
 Raage
 Uraano
 Docay
 Neefaha Waawayn
 Cir
 Meere Dhagaxley
 Dayax
 Dayaxa meere

Xigasho 
 The Wonders of Creation Reveal God's Glory—Slide Show

Dayaxa Meere
Cilmi Falag
Saynis
Cilmiga Xidigaha
Xiddigis
Cilmi Fallag
Bahda Midaysay Qoraxdu
Meere
Koon
Saynis
Ilbaxnimo
Dhul
Juquraafi
Noole
Nolol
Cilmi Falag
Saynis
Cilmiga Xidigaha
Xiddigis
Bahda Midaysay Qoraxdu
Koon
Xiddigis
Raage

Raage sidoo kale loo yaqaano Saxal (;   Af-oromo : Lafqubellaa) waa meeraha 6aad ee Bahda Qoraxdu Midaysay. 
Meerahani wuxuu ka mid yahay 4ta meere ee loo yaqaano Neefaha Waawayn. 
Sidoo kale, meerahani Raage wuxuu leeyahay tiro dhan 62 dayax taasi oo ka dhigaysa Raage meeraha labaad ee ugu dayaxa badan bahda qoraxdu midaysay.

Dayaxyada Raage

Meereha Raage waa kan labaad ee leh tirada ugu badan daxayada ee Bahda Qoraxdu Midaysay, wuxuuna leeyahay 62 dayax. 

Tirada dayaxyada ee meerahan Raage aad ayay u badan tahay, dhamaantoodna aqoon fiican looma laha, laakiin kuwa ugu caansan waxaa ka mid ah:

 Titan
 Lapetus
 Enceladus
 Tethys
 Mimas
 Hyperion
 Dione
 Phoebe
 Janus
 Epimetheus
 Prometheus

Muuqaalo

Sidoo kale fiiri
Meere
Dhul

Xigasho

Cilmi Falag
Saynis
Cilmiga Xidigaha
Xiddigis
Cilmi Fallag
Bahda Midaysay Qoraxdu
Meere
Koon
Saynis
Ilbaxnimo
Dhul
Juquraafi
Noole
Nolol
Cilmi Falag
Saynis
Cilmiga Xidigaha
Xiddigis
Bahda Midaysay Qoraxdu
Koon
Cirjeex

Cirjeex (Jupiter) ama loo yaqaano magacyada kala ah (Cirjiir) ama (Mushtari) waa meeraha 5aad ee ugu dhow qoraxda ayadoo u jirta masaafo dherer dhan 5.2 AU, iyo 318 jeer muga dhulka. Sidoo kale, Cirjeex waa kan ugu weyn meerayaasha Bahda Qoraxdu Midaysay. Waa meere neef (gas) ah, oo jawigiisuna ka samaysan yahay isku dhisyo Haydarojiin iyo Hiliyaam, oo tartiib u noqda haydarojiin dareerto ah. 

Waxaa suurto gal ah in meeruhu lee yahay bu’ is haysata oo dhagax iyo baraf ah. Jurmiweynidu oo qabo awgeed, Cirjeex wuxuu lee yahay cufisjiidad aad u weyn, wuxuuna soo jiidaa dibdheerooyin (kometer) iyo dhadhaabyo (asteroider) oo isaga ku dul dhaca, haddi kalena dhulka ayey kusoo dhici lahaayeen.

Dhinaca kale, meeraha Cirjeex wuxuu lee yahay gobol weynoo ah jiid ama jaziirad guduudan, oo meeraha ku wareegata. Waa dabayl xoog leh oo weli ku meereysato tan iyo intii la og yahay oo aan awood u helnay inaan meerahan ku eegno doorbinnada waaweyn (teleskop).

 Meeraha Cirjeex (Jupiter) waa meeraha shanaad ee qoraxda ugu dhow (masaafo dherer dhan 5.2 AU u jira qoraxda) iyo 318 jeer muga dhulka. Wuxuu ka samaysan yahay meerahani isku dhisyo u badan haydarojiin iyo hiliyaam. 

 Dhinaca kale, meeraha Cirjeex waa kan ugu leh tirada ugu badan ee dayax asagoo leh 67 dayax. Afarta ugu wayn lo, Ganymede, Callisto, iyo Europa waxay leeyihiin qaabdhismeed u dhow meerayaasha dhagaxleyda ah, sida foolkaanaha iyo gudo kulul. Ganymede oo ah satelaytka ugu wayn Bahda Qoraxdu Midaysay, ayaa wuxuu ka wayn yahay meeraha Waxaraxir (mercury).

Bilaha Cirjeex 

Cirjeex waxuu leeyahay 67 dayax taasi oo ka dhigtay midka koowaad ee ugu dayaxa badan dhamaan meereyaasha Bahda Qoraxdu Midaysay. 
Ilaa hadda waxaa weli la helaa dayaxyo cusub. Haseyeeshee afarta dayax ee ugu waaweyn waxay kala yihiin: Io, Europa, Callisto iyo Ganymedes, waxa soo hor helay Galileo sanadkii 1609. 

Dayaxaya ugu weyn, Ganymedes, waa mid ka weyn meeraha Dusaa. Afarta dayax ee ugu waaweyn waad arki kartaa haddii aad u kaashato doorbin caadi ah.

Xogta Cirjeex 

 Dhexroorka(diameter)
 143 884 km. 

 Fogaanta
 u jiro qoraxda: 741,816 millyan km ama 5.2 AU.

 Mudada Udub-wareega (rotation)
 9 saacadood 50 daqiiqo iyo 30 ilbiriqsi.

 Ku Wareega Qoraxda (sanad): 
12 sanad dhuleed 

 Heerkulka oogada sare: -150 °C

Meerayaasha Baxsan 

Afarta meere ee banaanka u baxsan waa meereyaasha Neefaha Waawayn ee Bahda Qoraxdu Midaysay kuwaas oo ah 99% walxaha ku wareega qoraxda. Cirjeex iyo Raage ayaa waxay yihiin tobanaan kun oo jeer miisaanka iyo muga dhulka, waxayna ka samaysan yihiin isku dhisyo haydarojiin iyo hiliyaam. Dhanka kale, Uraano iyo Docay waxay leeyihiin 20 jeer laab muga dhulka waxayna ka samaysan yihiin macdano dhalaali kara oo ka kooban baraf.

Qoraalo La Mid ah 
 Docay
 Raage
 Farraare
 Cirjeex
 Uraano
 Bluto
 Waxaraxir
 Meere
 Dhul
 Cir
 Meere Dhagaxley
 Dayax
 Dayaxa meere
 Qorax
 Xidig
 Meere 
 Dhul badhe 
 Cilmiga Xidigaha
 Bahda Qoraxdu Midaysay
 Qorax

Xigasho 

 The Wonders of Creation Reveal God's Glory—Slide Show

Dayaxa Meere
Cilmi Falag
Saynis
Cilmiga Xidigaha
Xiddigis
Cilmi Fallag
Bahda Midaysay Qoraxdu
Meere
Koon
Saynis
Ilbaxnimo
Dhul
Juqraafi
Noole
Nolol
Farraare

Farraare  (; ) sidoo kale loo yaqaano Mariikh iyo Meeraha guduudan, waa meere ka mid ah meereyaasha Bahda Midaysay Qoraxdu.
Magaca meeraha guduudan waxaa loogu bixiyay midabka uu leeyahay markii cirka laga fiiriyo oo ah midab casaan ah. Farraare wuxuu lee yahay jawi aad u khafiif ah oo badankiisu ka samaysan Kaarboon-labo-ogsaydh. Wuxuu kaloo lee yahay in yar oo Nitrojiin, Argon iyo Ogsajiin. 

Farraare labadiisa cidhif ee qudbiga waxaa ku xargagsan barafka (CO2) iyo Biyo. Waxaa lagu wada in waa hore uu meerahan lahaan jiray biyo dareere ah. Kulsidka habeen iyo maalin u dhexeeya waa in ka badan 100 °C. 

Farraare wuxuu lee yahay buurta ugu joogdheer buuraha meerayaasha oo dhan, waa buur-burqaaneedda Olympus Mons, oo joogdhererkeedu yahay 25 km . Farraare wuxuu leeyahay labo dayax Phobos iyo Deimos.

Tilmaan 
Meeraha Farraare (mars) waa kan afaraad ee qoraxda ugu dhow (masaafo dherer dhan 1.5 AU u jira qoraxda), isla mar ahaantaana waa mid waxyar ka yar dhulka ayadoo leh 0.107 muga dhulka. Cirkeedu wuxuu inta u badan ka kooban yahay kaarbon labo ogsaydh iyo cadaadis dhan 6.1 millibars taasi oo u dhiganta 0.6% cadaadiska dhulka.Foolkaano aad u badan ayaa ka dhaca oogada sare ee Farraare, carada meerahani waa mid cas sababtoo ah waxaa ku badan macdanta aayron ogsaydh aad u daxaleysatey.

Dayaxyada 
Meeraha Farraare wuxuu leeyahay labo dayax oo dabiici ah, Deimos iyo Phobos.

Xogta Farraare
Gibilka hawo ee ku hareeraysani waa mid khafiif ah oo u badan kaarboon laba-oksaaydh (95%) iyo naaytrojiin (3%), cadaadiskiisuna ilaa 100 jeer ayaa uu ka hooseeyaa cadaadiska hawada dhulka. Sidaas awgeed waa ay adag tahay in lagu neefsado. Heerkulka meerahani waa uu hooseeyaa waxa uuna u dhexeeyaa -153oC ilaa 20 oC.  Cadaadiska hawo ee hooseeya iyo heerkulkaas qaboowi waxa ay sababaan in aysan oogadiisu lahaanin biyo hoor ah. Biyuhu markiiba way berfayaan ama uumibaxayaan.

Wareeggiisu aad ayaa uu ugu dhow yahay wareegga dhulka oo maalintiisu waa 24.6 saacad dhuleed, laakiin sannadkiisu waa uu dheeryahay oo waa 1.88 sannad dhuleed.

Fagaagbuldiyaha Curiosity 
Fagaagbuldiyeyaal badan ayaa ku dagey oogada Farraarre waxayna soo direen sawirro iyo xog saynis oo aad u badan. Sawirradaas waxaa ka muuqata in oogada Farraarre ay aad ugu egtahay degaannada saxaraha ah. Taas ayaana sababtay in dedaal badan lagu bixiyo wax ka barashada meerahan. Waxaaba la qorshaynayaa in sannadka 2026 dad loo diro oo laga sameeyo meelo dadku degi karaan.

Qoraalo La Mid ah
Docay
Raage
Dusaa
Cirjeex
Uraano
Bluto
Waxaraxir
Meere
Dhul
Cir
Meere Dhagaxley
Dayax
Dayaxa meere
Qorax
Xidig
Meere 
Dhul badhe 
Cilmiga Xidigaha
Bahda Qoraxdu Midaysay
Qorax

Xigasho

Dayaxa Meere
Cilmi Falag
Saynis
Cilmiga Xidigaha
Xiddigis
Cilmi Fallag
Bahda Midaysay Qoraxdu
Meere
Koon
Saynis
Ilbaxnimo
Dhul
Juquraafi
Noole
Nolol
Waxaraxir

Waxaraxir (; ; astaan: ) waa meeraha labaad ee baho cadceedeed iyo kan ugu dhod dhulka. Meeraha Waxaraxir wuxuu ku wareegaa qoraxda 224.7 maalmaha dunida, taasi oo u dhiganta sanadka meerahaasi. 
Intaas waxaa dheer, meerahani wuxuu ka tirsan yahay 4ta meere dhagaxleda ah ee laga helo Bahda Qoraxdu Midaysay.

Hordhac 

Sidaan horay usoo sheegnay, Meeraha Waxaraxir wuxuu ka mid yahay afarta meere ee dhagaxleyda ah, taasi oo dhulku ka mid yahay. Sidoo kale, Waxaraxir waxay aad ugu xug iyo xajmi dhowdahay dhulka, waxaana guud ahaan lagu naaneysaa "Mataanka Dhulka".

Nidaamka Meeraha

Meerahan iyo dhulku aad baa ay isugu dhow yihiin baaxad ahaan. Waxaraxir dhexroorkiisu waa 12,104 km, ka dhulkuna waa 12,756 km. Sida dhulka, waxa uu leeyahay gibil hawo oo aad u qaro weyn ahna kaarboon laba-oksaaydh 96%, taas oo keenta in cadaadiska hawadiisu ay ka badnaato 90 jibbaar tan dhulka. Waxa aan marna laga waayin daruuro culus oo ka samaysan sulfuyuurik asiidh. Sidaas awgeed, meerahan oogadiisa isha laguma arki karo oo waxaa qarinaya daruurahaas. Raadaar iyo wax la mid ah uun baa lagu arki karaa. Gibilkaas hawo ee aadka u cufani waxaa uu dabraa oo uu kaydiyaa kulayl badan, taas oo sababtay in uu meerahani lahaado oogada ugu kulul bah-qorraxeedka (460°C).

Waxa uu qaataa 224.7 maalin dhul in uu hal mar qorraxda ku wareego (sannad). In uu hal mar dhidibkiisa ku wareego waxa ay qaadataa 243 maalin dhul. Sidaas awgeedna maalintiisa ayaa ka dheer sannadkiisa. Meerayaasha intooda badani marka ay qorraxda ku wareegayaan waxa ay u socdaan midig-bidix ama galbeed-bari (sida Kacbada loogu dawaafo). Waxaraxir waxa uu u socdaa bidix-midig sida saacadda, qorraxduna waxa ay uga soo baxdaa galbeedka waxa ayna u dhacdaa bariga.

Sannadkii 1962 ayaa NASA waxa ay meerahan u dirtay fagaagbuldiye (space probe) la odhan jirey MARINER 2. Midowgii Soofiyeedka ayaa 1970 kii diray fagaagbuldiyihii ugu horreeyey uguna dambeeyey ee ku dega oogada Waxaraxir. Waxaa la odhan jirey VENERA 7. Wax yar kaddib waa uu hawl gabay sidaas ayaana lagu waayey. Daqiiqadihii uu shaqaynayey xogtii uu soo diray waxaa ka mid ahaa heerkul gaadhaya 475°C, 92 bar (1300 psi. Shaagga/taayirka gaadhiga cadaadiska hawadiisu ma gaadho 40 psi).
1989 kii ayaa ay NASA mar kale dirtay fagaagbuldiye la odhan jirey MAGELLAN oo afar sano ku wareegayey meeraha, isaga oo sawirro ku qaadayey mawjadaha raadaarka, isaga oo muddadaas sawiray 98% oogada meeraha. Wakaaladda Cirbixinta ee Yurub iyaduna 2005 tii ayaa ay dirtay VENUS EXPRESS oo siddeed sano ku wareegey Waxaraxir ilaa shiidaalkii ka dhammaaday oo uu burburay. Fagaagbuldiyeyaal badan ayaa Waxaraxir booqday, welina qaar baa ku wareegaya si ay xog uga helaan gibilka hawo ee ku hareeraysan.

Muuqaalo

Sidoo kale fiiri
Meere
Dusaa
Dhul
Farraare

Xigasho

Xiriirinta dibadda
Waxaraxir, garanuug.com.
Dayaxa Meere
Cilmi Falag
Saynis
Cilmiga Xidigaha
Xiddigis
Cilmi Fallag
Bahda Midaysay Qoraxdu
Meere
Koon
Saynis
Ilbaxnimo
Dhul
Juquraafi
Noole
Nolol
Dusaa

Dusaa (   Af-oromo: Qaamu-Daalacha Amxaari: ኣጣርድ) waa meeraha kowaad ee qoraxda ugu dhow dhamaan meerayaasha Bahda Qoraxdu Midaysay.

Meerahani wuxuu ka mid yahay afarta Meere Dhagaxley ee ka samaysan bir iyo macdano iskudhisyo [[aa
yron]], nikel iyo silikoon ah.

Tilmaan 
 Meeraha Dusaa waa dunida kowaad ee ugu dhow qoraxda (masaafo dhan 0.4 AU u jirta qoraxda), iyo kan ugu yar dhamaan meerayaasha Bahda Qoraxdu Midaysay asagoo leh 0.55 muga dhulka.
 Meerahan Dusaa ma lahan wax dayax ah, waxaana lagu yaqaanaa in uu leeyahay oogo sare oo heerkulkeedu aad u sareeyo isla markaana qani ku ah curiyeyaasha birta sida aayron, nikel iyo salikaytis.Dusaa ma laha gibil hawo (atmosphere) oo ku hareeraysan. Taasi waxa ay sababtaa isbeddel aad u ballaadhan oo ku dhaca heerkulkiisa. Heerkulka dhanka qorraxda xigaa (maalin) waxa uu gaadhaa 430oC, halka dhanka qorraxda ka sii jeeda (habeen) heerkulkiisu uu gaadhi karo -170oC. Waa isbeddel ilaa 600oC ah.  Meerahan wareeggiisu uma dhakso badna sida dhulka, oo waxa uu dhidibkiisa ku wareegaa hal mar muddo u dhiganta 58.9 maalmaha dhulka. Sidaas awgeed, halkiisa maalin waxa ay u dhigantaa 58.9 maalin dhuleed. 88 kii maalin dhulba hal mar ayaa uu qorraxda ku wareegaa. Sidaas awgeed, sannadkiisu waa uu ka yaryahay labadiisa maalmood. Sannadka dhulku waa 365 maalin dhuleed.  Sannadkii 1973 ayaa NASA waxa ay dirtay fagaag buldiye (space probe) la odhan jirey MARINER 10.  Sannadkii 2004 tiina waxa ay direen mid kale oo la odhan jirey MESSENGER. Messenger waxa uu qaaday ilaa 100, 000 oo sawir, isaga oo dhow jeer ku wareegay meeraha idilkii. 30 kii Abriil 2015 ayaa uu ku dhacay oogada meeraha kaddib markii shiidaalkii ka dhammaaday. Messenger waxa uu ku xambaarnaa qalab badan oo xog kala duwan ka ururiyey meerahaas oo aqoonta aynu u leennahay ay ka yar tahay ta kuwa kale.

Isbar-bardhig

Qoraalo La Mid ah
Docay
Raage
Farraare
Cirjeex
Uraano
Bluto
Waxaraxir
Meere
Dhul
Cir
Meere Dhagaxley
Dayax
Dayaxa meere
Qorax
Xidig
Meere 
Dhul badhe 
Cilmiga Xidigaha
Bahda Qoraxdu Midaysay
Qorax

Xigasho

Dayaxa Meere
Cilmi Falag
Saynis
Cilmiga Xidigaha
Xiddigis
Cilmi Fallag
Bahda Midaysay Qoraxdu
Meere
Koon
Saynis
Cabdiweli Gaas

Cabdiweli gaas (Carabi: عبدالولي محمد علي‎) wuxuu ahaa Ra'isul wasaaraha Dawladda kumeel gaarka ee Soomaaliya juun 2011 ilaa oktoobar 2012. Janaayo 2014 wuxuu noqday madaxwaynaha 5aad ee dowladda  puntland.

Taariikh nololeedka Cabdiwali 
Cabdiweli waa nin somali mareykan ah oo asal ahaan ka soo jeedo gobolka Mudug ee bartamaha Soomaaliya.

Wax barashada 
Cabdiwali wuxuu wax ku soo bartay jaamacado kala duwan oo dalka iyo dibada. wuxuu markiisa hore wax ku soo bartay Muqdisho , caasimada Soomaaliya. Sannadkii 1984, wuxuu ka qaatay shahaadada koowaad ee cilmiga dhaqaalaha ee Jaamacadda Qaranka Soomaaliyeed , isagoo ka qalin jabiyay shahaadooyin sarre.

xirfad

Cabdiwali wuxuu agaasime ka soo noqday waaxda canshuuraha ee Wasaaradda Maaliyadda iyo Dakhliga ee dowladdii dhexe bartamihii 1980-meeyadii. Intii u dhaxeysay 1988-kii ilaa 1991-kii.

 
Raiisul Wasaarayaasha Soomaaliya
Siyaasad
Barunay

Barunay ama Brunei ( Af-Jawi بروني دارالسلام ,af malay Negara Brunei Darussalam), waa wadan ku yaalo jasiirada Borneo ee dhinaca woqooyi bari ee qaarada Aasiya, waxaa ku wareegan wadamada Sarawaaq iyo Malaysiya. wadanka waa wadan aad u taajirsan, waxoo leeyahy saliid aad u badan iyo shidaal. wadanka waxoo ka mid yahay wadamada ugu taajirsan qaarada aasiya. Dawladda Barunay canshuur kama qaado shacabkeeda, lacagta soo gasho Dawladda waxee ka imaataa canshuurta Saliida. wadanka waxoo leeyahay dhakhaatiir lacag la'aan ah, cuntada iyo guryaha neh lacagtooda aad ayoo u jabanyahay, Dawladda neh wee kabtaa ama ku caawisaa. wadanka waxaa ka taliyo Suldaan ama boqortooyo diimeed. Ninka Suldaan ka ah wadanka Brunei waa Xassanal Bolqiya, suldaanka waxoo doortaa wasiir lataliye ah oo ku caawiyo shaqada oo qabanaayo. Suldaanka waa ninka ugu taajirsan aduunka, laakiin badanaa dadka qaarkood weeka xanaaqaan taajirnimadaas saaidka ah, ayaga oo rabo in ee ayaga neh helaan nolol fiican. Dhaqaalaha xoogan oo wadanka ka jirto, waxee soo jiidatay ajaanib gaar ahaan qaxootiga shiinaha.

Jawiga 
Barunay waa wadan roob badan ka da'o, waxaana ka baxo geedo aad u badan. kuleelka dhex dhexaadka barunay kama badno 26 ilaa 28° sanadka oo dhan. aadna looga dareemayo qanınimada iyo isku fillaashada aan caadiga eheyn.

 ||'06 Xaqiiqooyin Xiiso Leh Oo Ku Saabsan Brunei'||

[01.] Waxay hoy u tahay degsiimada ugu weyn adduunka. Kampong Ayer wuxuu ka kooban yahay 42 tuulo, oo ay ku xiran yihiin 38-km (23-mile) boodh socod ah. [02.]Brunei waxay leedahay mid ka mid ah qiimaha lahaanshaha baabuur ee ugu sarreeya adduunka Marka loo eego cilmi baaris ay sameeyeen Xiriirka Gawaarida ASEAN, waxaa jira 721 baabuur 1,000kii qof ee Brunei. [03.] Waxay leedahay boqortooyo dhammaystiran. 

[04.] Waxa ay leedahay daarta ugu weyn adduunka Suldaanka Brunei sidoo kale waa mid ka mid ah shakhsiyaadka ugu taajirsan adduunka waxaana lagu qiyaasaa 20 bilyan US dollar.[05.] Inkastoo ay le'eg tahay, waxay hoy u tahay duurjoogta la yaabka leh Waxay noqon kartaa mid yar, laakiin Brunei waxay hoy u tahay kala duwanaanshiyaha noole ee quruxda badan. 70% dalka waxaa ku badan kaymo roobeed, inta badana waa la ilaaliyaa. 

[06.] Waxa ay leedahay kayd shidaal iyo gaas badan Brunei waxay ku raaxaysanaysaa mid ka mid ah heerarka nolosha ee ugu sarreeya adduunka iyada oo ay ugu wacan tahay qulqulka joogtada ah ee saliidda iyo gaasta.

Aasiya

 https://tr.wikipedia.org/wiki/Araplar
 https://bigseventravel.com/interesting-facts-brunei/
 https://www.tripsavvy.com/facts-about-brunei-1458495
 https://www.factsinstitute.com/countries/facts-about-brunei/
 https://www.cs.mcgill.ca/~rwest/wikispeedia/wpcd/wp/a/Arabic_language.htm 
 https://www.cs.mcgill.ca/~rwest/wikispeedia/wpcd/wp/e/European_Union.htm 
 https://kidadl.com/fun-facts/interesting-brunei-facts-that-you-probably-didn-t-know
Xariiqanta Cagaaran

Xariiqanta Cagaaran waa calaamad Xabad joojin ah oo Israaiil iyo wadamada Masar,Suuriya,Lubnaan iyo Urdun ee ku hishiiyeen sanadka marka oo ahaa 1949kii, waa markii oo dhamaaday dagaaladii yahuuda iyo carabta. Xariiqantaan cagaaran micnaheeda ma eheen in ee yahuuda iyo carabta ee kala qeebiso, waxee israaiil uugu tala gashay in ee qabsato dhulka ee markaas gacanta ku heesay isla markaas neh ee dhul badan ka sii qabsato carabta Dagaalkiilixdabari oo dhacay 1967ii, waxaana ka mid ahaa Daanta galbeed, Marinka Gaza, Buuraleyda Golan iyo Siinaa carada Masar.

Aasiya
Siinaa

Siinaa waa jasiirad yar oo isku xirto Afrika iyo aasiya. siinaa waxee ka tirsanttahay wadanka masar, waxeena u dhaxeesaa Badacas, Gacanka Suweys iyo Gacanka Caqaba, Kor neh waxaa ka xigta Bada Dhexe, geeska neh waxaa laga furay Kanaalka Suweys.
  Asia
Egypt-Asia
Sinai Peninsula ama fudud Sinai (hadda sida caadiga ah / saɪnaɪ /) waa jasiirad ku taal Masar, iyo qaybta kaliya ee waddanka ku yaal Aasiya. Waxay ku taallaa Badda Mediterranean iyo Waqooyiga iyo Badda Cas oo koonfurta ah, waxayna tahay buundada dhulka u dhaxaysa Aasiya iyo Afrika. Sinai waxay leedahay dhul dhul ah oo qiyaastii ah 60,000 km2 (23,000 oo feet), iyo dad ah qiyaastii 1,400,000 oo qof. Maamul ahaan, Siini Peninsula waxay u qaybsan tahay laba Gobol: Gobollada Koonfurta Sinai iyo Gobalka Sinai. Saddex ka mid ah guddoomiyaal kale ayaa ka soo jeeda Suez Canal, oo u gudubtay dalal Afrikaan ah: Suez Governorate oo ku taal dhinaca koonfureed Suez Canal, Ismaaciila Gobollada dhexe, iyo Waqooyiga Port Said.

Siini Peninsula waxay qayb ka ahayd Masar oo ka timid Hanjabaadkii Hore ee Masar hore (ilaa 3100 CH). Tani waxay ka duwan tahay waqooyiga, Levant (hadda dhulalka Suuriya, Lubnaan, Jordan, Israel iyo Falastiin), oo si weyn u matala goobta geopolitical location iyo isku dhafka dhaqameed, taariikh ahaan waxay ahayd xuddunta khilaafka Masar iyo kala duwan gobolada Mesopotamia iyo Aasiyada Aasiyada Yar. Waqtiga shaqooyinka ajnabiga ah, Sinai waxay u egtahay Masar inteeda kale, waxay kaloo qabsadeen oo ay xukumeen boqortooyadii ajnabiga, taariikhda dhowaan Boqortooyada Boqortooyada (1517-1867) iyo Boqortooyada Ingiriiska (1882-1956). Israa'iil waxay ku soo duushay oo ay qabsadeen Sinai intii lagu jiray xiisadda Suez (oo loo yaqaano Saddexda Dagaal ee Saddexaad ee sababay isku day duullaan isku duuban oo ay sameeyeen Boqortooyada Ingiriiska, Faransiiska iyo Israel) ee 1956, iyo intii lagu jiray Dagaalkii Sixidda Maalinta 1967. 6dii Oktoobar 1973, Masar waxay bilaabeen Yom Kippur War si ay u soo celiso xuduudaha, taas oo ahayd goobta dagaal xooggan oo u dhexeeya ciidamada Masar iyo ciidamada Israel. Sannadkii 1982, Heshiiskii Nabadda ee Falastiin-Masar ee 1979, Israel, ayaa laga soo saaray dhammaan Sinai Peninsula, 1989, 1989, maxkamad go'aamiye ah oo lagu xukumay soo noqoshada Taba, dhul-khilaafaad.

Maanta, Sinai waxay noqotay dalxiis dalxiis sababo dabiiciga ah, hodanno hodan ah, iyo taariikhda Kitaabka Qudduuska ah. Israaʼiil waxay teendhooyin ka dhisteen Buurta Siinay oo Yehowah axdi buu iyaga la dhigtay.

Buurta Siinay (Mount Sinai) waa mid ka mid ah goobaha ugu cibaadaysan ee diimaha Ibraahim.

Masar

Aasiya
Farta Cismaaniya

Farta Cismaanya (; , al-kitābah al-ʿuthmānīyah; qaabka qoraalka: ) waa nidaam wax-qoris oo ka mid ah Far Soomaaliga taasi oo uu alifey Cismaan Yuusuf Keenadiid intii u dhaxaysan sanadkii 1920kii ilaa 1922kii. Cismaan Yuusuf wuxuu ahaa nin ka soo jeeda beesha Majeerteen, Daarood, kaasi oo uu dhalay Suldaan Yuusuf Cali Kenadiid; isla markii dambena boqor ka noqdey Saldanadii Hobyo.

Taariikh

Cusmaan Yuusuf Keenadiid wuxuu ahaa nin Soomaali gabayaa, halabuur, qoraa, barre, hogaamiye iyo alife. Cusmaan waxaa si fiican loogu xasuustaa abuurida Farta Cismaaniya (𐒍𐒖𐒇𐒂𐒖 𐒋𐒚𐒈𐒑𐒛𐒒𐒘𐒕𐒖) oo ka mid ah far-qorkii ugu horeeyay Taariikhda Soomaaliya.
Cusmaan Yuusuf wuxuu ku dhashay magaalada Gaalkacayo, ee ku taala badhtamaha wadanka Soomaaliya. Cusmaan waxaa dhalay Suldaankii Yuusuf Cali Keenadiid oo ahaa ninkii aasaasay Saldanadii Hobyo. Wakhtiyadii ugu horeeysay noloshiisa wuxuu Cusmaan ku soo qaatey meelo kala duwan asagoo waxbarasho diini iyo maadi ah ku mashquulsanaa. 
Markii aabihii geeriyooday, wuxuu Cusmaan la wareegay hogaanka Saldanadii Hobyo.

Intaas waxaa dheer, Cusmaan wuxuu qoray buugaag badan oo cilmi diini iyo maadi iskugu jira, kuwa ugu muhiimsan waxaa ka mid ah samaynta Far Soomaaliga, buugaag Juquraafi, Cilmi Fallag, Saynis, gabayo iyo taariikh iyo kuwo kale.

Habka Farta
Si la mid ah Farta Carabiga, farta Cusmaaniya marka la qorayo waxaa laga soo bilaabaa dhinaca bidix ilaa midig. Xarfaha fartu waxay ku salaysan yihiin xarfaha Alifbeetka Carabiga; shaqalada uu iyo ii waxaa fartani u qortaa waaw iyo yaa.

Xarfaha

Tirada

Sharaxaad

Farta Cismaanya waxay ahayd Far soomaali lagu qori jiray Af-Soomaaliga. Farta Cismaanya ama Osmanya, waxa qoray, nin la dhihi jiray Cusmaan Yuusuf Kenadiid.
Marki uu qoray fartan waxay ehayd, intii u dhaxaysay 1920 ilaa 1922, laakiin nasiib darro, farta nuuaan ah bulshada oo dhan may gaarin. Markii hore waxa jiray muran ku saabsan farta ay yeeln doonto luqada soomaaligu. Faro kala duwan oo la soo qori jiray waxa ka mid ah Farta Boorama, Farta Kadarre iyo Farta Wadaadka oo ah farta carabiga. Waxaana 1972 lagu wada hishiiyay farta laatiinka ah. Waxa ay ahayd fartii ugu horaysay ee ay Soomaali qorto.

Sidoo kale fiiri
Far
Far Soomaali
Soomaali Alifbeet
Qoraal
Farta Boorama
Farta Cismaaniya
Farta laatiinka

Linkiyo kale

 The Origins of abc
 "Language, Writing and Alphabet: An Interview with Christophe Rico",  Damqātum 3 (2007)
 Michael Everson's Alphabets of Europe
 Evolution of alphabets , animation by Prof. Robert Fradkin at the University of Maryland
 How the Alphabet Was Born from Hieroglyphs —Biblical Archaeology Review

 An Early Hellenic Alphabet

Tixraac

Aqoon
Cilmi
Qoraal
Farta
 
Far Soomaali
Taariikh
Farta laatiinka

Farta laatiinka (; ) waa farta ugu weyn oo aduunka laga isticmaalo. fartaan waxaa iska leh luqada Laatiinka, waxaana laga soo bedelay farta Ingiriiska. Farta laatiinka waxaa Soomaaliya lagabilaabay, sanadka marka oo ahaa 1972ii.

Sidoo kale fiiri
Far
Far Soomaali
Soomaali Alifbeet
Qoraal
Farta Boorama
Farta Cismaaniya

Linkiyo kale

 The Origins of abc
 "Language, Writing and Alphabet: An Interview with Christophe Rico",  Damqātum 3 (2007)
 Michael Everson's Alphabets of Europe
 Evolution of alphabets , animation by Prof. Robert Fradkin at the University of Maryland
 How the Alphabet Was Born from Hieroglyphs —Biblical Archaeology Review
 An Early Hellenic Alphabet

Tixraac

Aqoon
Cilmi
Qoraal
Farta
 
Far Soomaali
Af-Laatiin

Af-Laatiin (:la:latina lingua) waa luqad looga hadli jiray wadamada Waayadii hore Giriig iyo talyaaniga, waxaana lagu isticmaali jiray caalamka oo dhan ilaa bartamaha 1800.
Luqada laatiin waxee wali luqad rasmi ah u tahay meelo kaniisado oo ku yaalo rom ee wadanka talyaaniga. Luqada laatiin waxoo asalkiisa ka imaaday Luqada Hindo Yurub.

Booqo
 Vicipaedia latina

Afafka
Luqada Hindo Yurub

Luqada Hindo Yurub waxaa laisku dhahaa 150 luqadood oo 3 biliyan oo qof ku hadasho. Luqada Hindo-Yurub waxaa ka mid ah badanaa Luqadaha looga hadlo qaarada Yurub iyo luqado badan oo ka mid ah koonfurta iyo galbeedka Aasiya. Magaca Hindo-Yurub waxoo ka imaaday labada luqad oo ugu weyn oo ah Hindi iyo Ingiriis.

Afafka

waddanmah Hindo-yurub

  Af Espanish
  Af Talyani
  Af Swedish
Shiica

Kani waa maqaal ku saabsan mabda'a Shiicada ee qeybta ka ah diinta Islamka.

Shiica (ingiriis: Shia; carabi: شيعة‎ "Shīʿah") waa waaxda labaad ee ugu weyn diinta Islaamka. Ereyga Shiica waxa laga keenay Shīʻatu Calī (شيعة علي) micnaheedu yahay "raacayaashii" ama "taageerayaashii" asxaabigii Cali bin Abi Dalib, ee nabi Muxamed (N.N.K.H) ilma-adeerka ahaayeen. Shiicadu waxay aaminsan yihiin in Cali bin Abi Daalab ahaa hogaamiyaha saxda ah ee diinta Islaamka geeridii Nabi Muxamed wixii ka dambeeyay. Sidoo kale farqiga u dhexeeya Shiicada iyo Sunniga waxaa ugu weyn waa siyaasad (cida saxda ah ee hogaanka diinta Islaamka qaban lahayd) iyo taageerada Cali bin Abi Daalab.

Shiicadu waxay u kala baxdaa dhowr qeybood oo leh xoogaa kala duwanaansho ah. Dadka raacsan mabda'a "Labo-iyo-tobanle" (îthnā'ashariyyah) ayaa ah firqada ugu weyn ee Shiicada. Tiro koob la sameeyay 2009kii ayaa lagu ogaadey in Shiicadu tahay 13% shacabka Islaamka caalamka; in 14% ay ka tahay muslimiinta bariga-dhexe; iyo in 70% ilaa 80% Shiicada caalamka oo dhan ku nool yihiin afar wadan oo kala ah: Iiraan, Ciraaq, Hindiya iyo Bakistaan.

Mabda'a Shiicadu wuxuu ku salaysan yahay kitaabka Quraanka iyo xadiisyadii laga soo weriyey Nabi Muxamed ((NNKA); iyo buugaag ay qoreen culimo-diin, sida "Nahj al-Balagha". Intaas waxaa dheer in Shiicadu aaminsan tahay in Cali bin Abi Dalib ahaa hogaamiyaha ugu saxsan ee ku xiga Nabi Muxamed, ka dib ay ku sii xigi lahaayeen "Imaamyada". Sidoo kale waxaa Shiicadu leedahay xadhig dheer oo qadariya " dadka ku ehelka ah Nabi Muxamed" (loo yaqaano "ahlul al-Bayt"), kuwaasi oo la maamuso ama qadariyo ilaa maanta.

Guud ahaan Shiicada waxaa loo qeeybiyaa sadex waaxood: Labo-iyo-tobanle (īthnā'ashariyyah), Ismà'cīīli iyo Sacīidi; waxaana ugu weyn oo badan Labo-iyo-tobanlayaasha.

Taariikh

Qeybaha Shiicada

 Islām—The Way to God by Submission (en)

Tixraac

Kooxaha Islaam