maanka2/wikipedia-so huggingface dataset:
Dabagalo

DABAGALO ama "Dahab-galo" waa magaalo ku taal koonfurta gobolka Mudug Dabagalo, waxey 40km dhanka waqooyi kaga beegantahay dagmada XARAR-DHEERRE. Daba-galo  waa deegaan ku caan ah BIYO aad u macaan, kuwaas oo taariikhdu sheegto in xilligii abaartii 1974
uu booqday Allaha u naxariistee mudane "Xuseen Kulmiye Afrax" kadibna lugu marti qaaday biyahas dabiiciga ah uuna uqaadan wayey in ey yihiin dabiici kadibna uu hadal layableh ku yiri "war xilli abaar ah yaa lajoogaa maxaad biyaha ugu darteen sokorta" kadibna loo sheegay in ey yihiin biyo dabiici ah oo Allah ku maneystay magalada dabagalo. hadalkaa ayaa noqday mid taariikhda gala , hadaba magaalda Dabagalo waxa eey ka tirsantahay degmadda Xarardheere ee gobolka mudug. Dabagalo waa deegaan eey ku noolyihiin dad aad u jecel 

Dabagalo Mudug Somaaliya

Diinta Islaamka.
Dabagalo waxaa ku nool dad Soomaaliyeed oo jecel Nabadda iyo Dowladnimada. Waxaa xusid mudan in reer Dabagalo aad ilaaliyaan goobaha danta guud ee eey ushistay Dowladii Soomaaliya burburkii kahor sida Suuqa Magaalada oo bartamaha Dabagalo kuyaal. Waxaana horjoog ka ah ilaalinta goobaha danta guud kuna amaanan Cali Cabdi Faarax iyo Xasan Maxamuud Afrax(Dhuxul).

Dabagalo waxa ay ka mid tahay magaalooyinka koboca sameeyey mudooyinkii dambe waana magaalo aad u ballaaran. 

Culumaa udiinka dadka diinta
 
 Sh. C/kariim Maxamed Barre 
 Macalim Aadam Maxamed Baree
 Macalim Cumar Maxamed Xeyle.
 Macalim Cali Salaad

Nabadoonadda magaladda 

Xaaji Cabdi Xersi Kitto

Axmed Nuurre Cabdi

Maxamed Cabdi Axmed

C/laahi Muxumud Jimcaalle(Madoobe) 

Cali Shire Cali( Cali Gaas)

Xaaji Cabdi maxamuud Cosoble (Cabdi Manan/Guumbe) 

Cali Cabdi Faarax 

C/llaahi   Carab  Maxamud
Gumaroow

Gumaroow, Somalia, tuulada Gumaroow waxay hoostimada degmada warshiikh ee gobalka Shabelleha Dhexe.

Gumaroow waxay dhinaca waqooyi kaga beegan tahay degmada Warshiikh 35 km, Gummaroow sanadka marku ahaa 2005 waxaa laga dhisay masjid wuxuna ahaa masjidkii ugu horeeyey ee laga dhiso tuuladaas,Gumaroow waxay leedahay gancsi badan waa tuulo ganacsi sida xoolaha.marka ad tagto Gumaroow waxaad arkeysaa dhismooying qadiimi ah oo burburay sida la shegay waxaa la dhisay burburkii dalka ka hor hada marka aad tagto waxaad arkeysaa dhismooyin cusub oo lamayeeri ah. gumaroow waa magaalo diimeed sida Warshiikh waxaa ku nool culumu badan GumaroowGumaroow,Somalia, tuulada gumaroow waxay hoostimada degmada warshiikh ee gobalka shabelleha dhexe, waxay dhinaca waqooyi kaga beegan tahay degmada Warshiikh 25 km, Gumaroow sanadka marku ahaa 2005 waxaa laga dhisay masjid wuxuna ahaa masjidkii ugu horeeyey ee laga dhiso tuuladaas,Gumaroow waxay leedahay gancsi badan waa tuulo ganacsi sida xoolaha.marka ad tagto Gumaroow waxaad arkeysaa dhismooying qadiimi ah oo burburay sida la shegay waxaa la dhisay burburkii dalka ka hor hada marka aad tagto waxaad arkeysaa dhismooyin cusub. Gumaroow waa magaalo diimeed sida Warshiikh waxaa ku nool culumu badan Gumaroow. 

Beelaha daga waa (abgaal,cumar galmaax celi iyo mattan)

==

Gumaroow,Somalia
                    



Gumaroow
Charlie Chaplin

Charlie Chaplin waxoo noolaa 16. Abriil 1889 ilaa 25. Diseembar 1977. Ninkaan waxoo ahaa nin ingiriis iyo mareykan ah, waxoona soo saari jiray filmada qosolka ah oo kalarka laheen. Charlie Chaplin waxoo ku dhashtay magaalada London ee dalka Ingiriiska sanadka marka oo ahaa 1889,waxoona ka shaqeen jiray wadanka Mareykanka oo ah meesha oo ka bilaabay filmadiisa.ninkaan waxoo dhintay 1977, waxaana lagu duugay wadanka Iswisarland. Waxaa mar dhacday in ee tuugo xadaan ninkaan maydkiisa asiga oo ku duugnaa meel kaniisad ah, waxaana la helay 11 isbuuc kadib,tuugadii xaday neh waa la qabtay. Charlie waxoo lahaa 10 caruur.

Fan
Midowga boqortooyada Britan
War Idaad

Waxaa dega magaalada beelaha Reeryoonis sida looge maxamed , allamagan maxamediyo caafibaale 

Waridaad (waridad. waridaad (, 
Waridaad' waa magaalada kala badha ama aan idhaahdo waa xundhurta waxaan mara jidka wadada ceerigaabo, Ee
Jamhuriyada, somaliland gaar ahaana waxa ay ka tirsantahay gobolka saraar waxaanay ku taalaa magaaladu degaan qurxoon waxa ay ka mid tahay magaalooyinka taariikhda wayn ku leh wadanka somaliland wakhtigii dowladihii hore ee wixii Soomaaliya laysku odhan jiray waxay ahaan jirtay (beel daajiso)iminkase waa degmo buuxda waana degmda ugu deegaanka balaadhan Somaliland waxaa hoos yimaada oo ay xukuntaa in ka badan 50 tuulo waxa ku nool dad lagu qiyaaso ilaa 30.000 oo qof waxa ay aad uga duwantahay degmooyin badan waayo waxa ay koobsataa oo ay u dhaxaysaa buuraha iyo banaanka, xoolaha iyo beeraha taariikhdeeda waxaa kamida wakhtiyadii aan la hirgelin qorista farta afka somaliga ee wax lagu qoran jiray carabiga iyo ingriisida warqad laga dirayay waridaad kuna qorayd afka carabiga loona dirayay dabagoroyaale ayaa lagu bilaabayay sidan " min khabari nacjah ilaa diisinaciim" oo macneheedu yahay kasocoto waridaad ku socoto dabagoroyaale,waxaan odhan karaa qofka markaa warqada qorayay wuxuu turjumayay magaalooyinkan magacyadooda oo noqonaya "war-idaad" bimacnalkelima warkii idaha iyo diis-naciim oo iyana noqonaysa dabagorayaale bimacnal kelimah dabadii gorayada, magaaladani waxay dhacdaa degaan aad u istiraatiiji ah waxay u dhexaysaa buurahan silsilada golis iyo buur-dhaab magalada marka aad joogto dhanka howda waxaa kaa qabanaya kayn iyo dhul dhir qurxoon ku taalo dhankeeda waqooyigana waa banaad waxaa ku soo faafa dooxa ama aan idhaahdee webiga qalalan ee togdheer loo yaqaan waxay xidhiidhisaa gobolka sanaag iyo togdheer waxaa laga helaa caro aad moodo in loo diyaariyay in wax lagu beerto iyo batuux aad u qurxoon leh oo runtii waa dal-san, dhulkan ay ku taalo magaaladan waa dhul sidoo kale u fiican xoolaha iyo sidaan hare u sheegnayba beeraha. Geesiyaada ka soo jeeda waxaa kamida.

Aadan Tarabbi Jaamac 
(Tuug-Tarabbi).
 Cismaan Maxamuud Jaamac (Dawiil). 
Jaamac Cawad Cali (Indhadeero). 
Cabdi Cawad Cali Indhadeero.
 Jaamac Maxamuud Aadan ( Jaamac Karaaciin).
 Qaasim Qodax.
Jaamac Nuux Muuse ( Jaamac Waal)
Abwan calanle muuse maxamed
siciid du ale warsame (awsalawad)
==tuulooyinka hoos yimaada
1.gadhgumreed
2.wiriik
3.muguca
4.balaadhista house
5.balaadhista sare
6.caramadow
7.geesohaye
Goljano
Oodwayne

Oodweyne waa magaalo ku taalo dalka Somaliland, waxayna ku taala badhtamaha wadada Hargeysa iyo Burco. Magaalada waxaa dagan, dad lagu qiyaaso 30 oo qof. magaalada waxaa ku wareega, buuro iyo meela biyo degaan ah. Gobolku wuxu sido kale caan ku yahay dhul daqsineed iyo beero labadaba.

Sidoo kale fiiri
Burco
Hargeysa

Tixraac

Magaalooyinka Somaliland
Mercy school

Mercy Primary and Secondary School waa iskuul ku yaalo gobo Hiran, soomaaliya.Iskuulkaan waa iskuulka ugu waxbarashada fiican markii loo fiiriyo Degmooyinka kale ee gobolka xilligan. iskuulkan waxaa la aasay sannadku markuu ahaa 10- april-1996kii xilligaasi oo baahi waxbarasho ka jirtey gudaha waddanka Soomaaliya maadaama dowladdii dhexe ay dhacdey sannadii 1990kii wixii ka dambeyayna iyadoo waddanka faraha lagaley dagaallo aan kala joogsi laheyn, ayaa dadka Degmada waxeey go'ansadeen ineey sameystaan Iskuul. Iskuulkan ayaa ka kooban heerarka waxbarasho hoose illaa dugsiga sare sidoo kale, Iskuulka waxaa ka qalinjibisay  2006 ilaa maanta dufco wallow qaarkood ay dhameystirteen heerarka  kala duwan ee jaamacadeed Degree, Master iyo PhD. 

Waxbarashada Soomaaliya
Afganbi

Afganbi amaba (inqilaab) ( ;; ) waa iyada oo xukunka wadanka lagu badalo xaalad dagaal ama mid nabad galyo caadatana waxa uu badalkaasi ka imaadaa dadka markaa xukunka haysta ha ahaado qaar siyaasadeed ama milatari

Dhawaanahan 
Badi inqilaabyada waxa sameeya rag kamida saraakiisha ama militariga markasta oo uu inqilaabdhaca waxa ay qolada xukunka wadanka la wareegtay ay soo saaran waxa loo yaqaano bayaanka koobaaad kuwaas oo marina war faafinta sida idaacada ama tv ga wadanka waxa kale oo badanaa ay sheegaan dadka xukunka inqilaabka ku qabsadaaa asbaata keentay in ay taas sameeyaaan.

Isbarbar dhig inqilaabka iyo kacaanka 

Afganbi milatari waa qabsi uu xukunka ku qabsado janan ama hogaamiye sare oo ciidan hogaaminayaa isga oo damacsan in uu kursiga madaxwaynaha xoog ku qabsado laakiin kacaaan waxa weeye iyda oo shacabku ay isku dayaaaaan in ay xukunka katuuraan nidaamka markaas ka jira wadanka iyaga oo adeegsanaya mudaharaado amardiido iyo waxyaabo kale oo nidaamkaas laciifin kara.

Warka
 https://www.nytimes.com/article/myanmar-news-protests-coup.html
 https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-02-08/u-k-sees-myanmar-coup-as-irreversible-risk-of-violence-rising

Siyaasad
Laasciidle

lasidle (som. laasciidle) (, )  waa magaalo ku taala bariga magalada berbera dad ka ku nool waxay u badan yihiin xoolo dhaqato 
magaalada waxaa ku yaala dugsi hoose, dhexe iyo mid sarre  waxa dega. Beesha Reer yoonis (Allamagan) oo dega jiidaha bariga gobolka Saaxil iyo degaanada  Ceel baxay, Raari buul iyo beylah male ,waana degmo kamida degmooyinka gobolka Saaxil, gaar ahaanna kuwa ugu qadiimsan. Degmadanan. 

Degmadan waa mid kamida degmooyinka ugu waaweyn gobolka saaxil degmadan waxay caan ku tahay xoolo dhaqashada,waxa kaloo laga soo guraa malmalka,beeyada iyo fooxa.

deganka baragiga Saaxil  waa laba degmo xagal iyo Laasciidle degmada  waxa dega  Reer yoonis(Allamagan) . Laasciidle waxa hoosyimadda  raaribul,Ceelbaxay,xididaaley iyo beylah male. Beesha Reer yoonis (Allamagan) waxay degaan xeebta dherersan odhan  sida laasmuuse,Ganbaxo,karin iyo ceeldaraad. Deegaannadan Bariga Saaxil reerka ugu badani waa Reer yoonis (Allamagan).

Tixraac
Ina af madoobe

ina af madoobe waa tuulo ka tirsan gobolka togdheer ee somaliland tuuladan waxa mara laamiga dheer ee dhamaan isku xidha intabadan wadanka jamhuuriyada somaliland tuuladani waxa ay leedahay taariikh dheer waxa lagu qiyaasaa in ay jirto taariikh ah hal qarni

Tuulooyinka Somaliland
Somaliland
Tuulooyinka Gobolka Togdheer
Gadhka

gadhka waa magaalo ama tuulo kutaala degaanka looyaqaano saraar ee badhtamaha wadanka somaliland waxaan dega beelaha omar jibriil gaar ahaan urursuge   tuuladan waxa ay kutaalaa dhul qurux badan ama meel ay iska galaaan buuraha iyo dhulka banaanka ahi tuuladan iyo nawaaxigaeeda waxaa lagu qiyaasaa dadka kunool in kabadan 20.000 kun oo qof.tuuladan waxa aasaasay xaaji qaasim qodax oo ka Mid ahaa 44 mujaahid ee burco uu ku dilay siyaad bare

Tuulada gadhku waxa ay degaan ahaan ama ay jaar la tahay magaalooyinka kala ah waridaad oo dhanka galbeed ka xigta iyo tuulada barkada cali xirsi oo dhanka bari ka xigta tuuladan deegaan ahaan waxa laga maamulaa  degmada caynabo

Tuulooyinka gobolka Togdheer
Tuulooyinka Somaliland
Somaliland
Lekhtanishtayn

Lekhtanishtayn waa wadan yar oo ku yaalo bartamaha qaarada Yurub gaar ahaan bariga Awstriya iyo galbeedka Iswisarland.Magaalo madaxda waxa lagu magacaabaa fados.Luqada rasmiga oo looga hadlo neh waa Af-Jarmal.

Yurub
Lughaya

Lughaya () waa magaalo xeebeed oo ku taalo Gobolka Awdal ee Somaliland . Lughaya waa magaalo qadiimi ah o ku taalo xeebta deegaanada gobalka awdal ee ku fidsan Bariga Somaliland.

Hordhac
Lughaya waxay 50 km koonfurta kaga beegantahay dekkeda Jabuuti, 200km neh waxay dhanka waqooyiga ka xigtaa degmada Berbera. Sidoo kale waxay ka mid tahay magaalooyinka ugu weyn gobolka Awdal. Shacbiga degan waa dad xoolo dhaqato ah ama kaluumeysato,waxay caan kutahay kaluunka iyo caanaha geela. Degmadaan waxaa degan dad lagu qiyaaso 75,000 oo qof. Degmada Lughaya waxaa inta badan ka dega oo ugu badan beelaha Maxamed Case ee Gadabuursi. Waxaana si khaasa u sii dega beelwaynta bahabar muuse.

Taariikh

Degmooyinka hoosyimaada Lughaya 
 Lughaya
 Garaaca
 Kalowle
 Saba-Wanaag
 Garba-Dadar
 Gargaara Bari
 Geerisa
 Beeyo-Cadaadeed
 Balayga
 Fardaha
 Karuura
 Waraqa Dhigta
 Sheed Dheer
 Osoli
 Teeb
 Buulo-Xareed
 Qudhacood
 Laan-Cawaale
 Maame
 Xoog-Faras
 Iddo-Caddays
 Beeyo-Kulul
 Gab
 Xajiinle
 Ceel Helay
 Hulka
 Damasha
 Cabdi Geedi
 Bidhaadley

Xigasho

Awdal
Salal
Gootama buuda

Gootama buuda (af-ingiriis: Gautama Buddha, af-Sanskrit: सिद्धार्थ गौतम) waa aasaasihii diinta ama falsafada Buudiga, magaciisu waa buudaa oo loola jeedo soo jeedaha dhafarka badan, buudi maaha qof magaciis ee waa diinta dadka buudiga rumaysanyihiin. dadka qaar ayaa sheega inuu dhashay 568 dhalashadii Nabi Ciise (cs) ka hor, qaarna waxay leeyihiin wuxuu dhashay 563 dhalashadii nabi ciise (cs) ka hor tuulo saaran  xadka hindiya iyo nibaal.

 Buddhism—A Search for Enlightenment Without God

Filasoofiyaasha
Diimaha
Hindiya
Axmed Yasiin

Axmed yuusf yaasiin  (ku dhashay Hargaysa 1957) waa siyaasi soomaaliyeed oo reer somaliland ah. Waxa uu somaliland ka soo noqday madaxweyne ku xigeen laga bilaabo 2002 ilaa 2010.  wuxuu gudoomiyaha labaad ka ahaa xisbiga somaliland ee UDUB. wuxuun ka soo jeedaa Beelaha Aadan Ciise ee 
Qabiilka Ciise Muuse.

Xigasho

Shaqsiyadaad
Halyeeyada somaliland
Nabiyada Islaamka

Nabiyada islaamka waa nabiyo badan oo lagu sheegay quraanka.Dadka muslimiinta waxay aaminsanyihiin in ilaahay oo nabiyada u soo diray dadka banii'aadanka si ay jidka toosan u qaadtaan.Quraanka waxaa ku qoran Nabi muxammad (CSW) iyo nabiyada kale in ay faafiyaan hadalada Ilaahay.Nabiyada ku qoran quraanka badankood waxaa laga heli karaa diimaha kale.Quraanka waxaa ku qoran 25 nabi Xadiithkana waxuu sheegaa kuwo kale.

 Ilaahay Nebiyadiisa Baan Ka Baran Karnaa

25ta nabi oo quraanka ku jirto waa 
 Nabi Muxammad S.C.W.
 Nabi Ibraahiim C.S.
 Nabi Ciise C.S.-..
 Nabi Nuux C.S.
 Nabi Muuse C.S.
 Nabi Aadam C.S.
 Nabi Idriis C.S.
 Nabi Huud C.S.
 Nabi Saalax C.S.
 Nabi Luud C.S.
 Nabi Ismaaciil C.S.
 Nabi Isxaaq C.S.
 Nabi Yacquub C.S.
 Nabi Yuusuf C.S.
 Nabi Ayuub C.S.
 Nabi Shuceyb C.S.
 Nabi Haaruun C.S.
 Nabi Daa'uud C.S.
 Nabi Sulaymaan C.S.
 Nabi Ilyaas C.S.
 Nabi Al-yasac C.S.
 Nabi Yuunus C.S.
 Nabi Dulkifli C.S.
 Nabi Zakariye C.S.
 Nabi Yaxye C.S.
NABI ADAN
Faysal Cali Waraabe

Faysal Cali Waraabe (ku dhashay magaalada Hargaysa 1948) waa Injineer iyo siyaasi reer Somaliland, waana gudoomiyaha xisbiga UCID. Faysal hore wuxu u ahaa agaasimaha waaxda qorsheynta ee wasaarada howlaha guud ee Somalia . Isu duwahaha wasaarada howlaha guud ee gobolada togdheer iyo ina cali muuse sidoo kale Faysal wuxu soo noqday madixii injineerada ee caasimadii Somalia ee Muqdisho.
Ku darsoo Faysal waa asaasaha ahna gudoomiyaha xisbiga Cadaalada iyo Dareelka UCID

T 
Dhalashada iyo Waxbarashadiisi

wuxu ku dhashay magaalada Hargeisa 1948. Waxbarashadiisii hoose / dhexe wuxu ku qaatay Hargeysa. Dugsiga sare wuxu Faysal ku dhameeystay magaalada Borama.

Wuxu waxbarashadii heer jaamacadeed kusoo qaatay dalkii laysku odhan jirey midowga Soofiyeet isagoo ka heysta shahaada M.sc injineernimo ah jamacada Leningrad.

1997-2001 jaamicadda Helsinki ayuu faysal ku bartay cilmiga xidhiidhka caalamiga ah.

Taariikh nololeedkiisa

1974 ilaa 1976 wuxuu Faysal Cali waraabe ahaa isuduwaha wasaaradda hawlaha guud ee gobollada Baay iyo Bakool.

Sanadihii 1976 ilaa 1981 wuxuu noqday agaasimaha waaxda qorsheynta ee wasaaradda hawlaha guud halka 1981 ilaa 1984 wuxuu noqday faysal madaxii engineerada ee dawladda hoose ee muqdisho.

1984 ilaa 1990 wuxuu faysal cali waraabe ahaa gudoomiyaha sharikad dhisme oo magaceedu ahaa Ayaan .  

Faysal Cali waraabe gudoomiyaha xisbiga mucaaridka ee UCID ee Somaliland ahna murashaxa madaxweynaha ee xisbigaasi wuxuu 1994 ilaa 1996 uu afhayeen u ahaa koox aqoonyahanno iyo odayaal ahaa oo qurba jog ahaa oo u soo gurmaday xallinta colaadihii la soo dersay xilligaasi Somaliland.

Sanaddii 2000 wuxuu ka mid ahaa aasaasayaashii xisbiga mucaaridka ee UCID ee cadaaladda iyo daryeelka oo gudoomiye loo doortay shirweynihiisii ugu horeeyay ee 2001.

faysal Cali waraabe wuxuu yahay hadda murashaxa madaxweynaha ee xisbiga mucaaridka ee UCID doorashada 13november 2017 isagoo laba jeer oo hore u soo tartamay doorashooyinkii madaxeynaha ee 2003 iyo 2010 oo aanuu ku guuleysan

Noloshiisa gaarka ah

Faysal wuxu kasoo jeedaa beelaha dega somaliland kuwooda ugu waa weyn

Faysal Cali waraabe wuxuu leeyaha xaas iyo sagaal caruur ah oo siddeed wiilal yihiin .

Faysal wuxuu ku hadlaa afafka Ingriisi, carabi , rush iyo finish .

Halyeeyada somaliland
Shaqsiyadaad
Naaso hablood

Naasa Hablood waa labo buurood mataano ah kuwaasi oo dhaca duleedka magaalada Hargeysa, Maroodi Jeex, Somaliland.
Naaso hablood waa deegaan aad u qurux badan oo u dhaw magaalada hargaysa caasimada , somaliland

Sidoo kale fiiri
:Category:Buuraha Somaliland

La Xidhiidha
Nasa Hablood, Somalia
Somaliland - Tourism attractions

Tixraac

Somaliland
Buuraha Somaliland
Buuraha Soomaaliya
Buuraha
Bablo bekaso

Bablo Bekaso (Pablo Picasso, 1881-1973) waxa uu ahaa farshaxan iyo fanaan waxa uu u dhashay wadanka Isbania waxa uu dhashay sanadii 1881 waxa uu ahaa mid kamida kuwa ugu caansan farshaxanada caalamka .waxa uu kudhashay magaalda malaga waxa uu bikaaso fanka iyo farshaxanimada kusoobiiray goorhore isaga oo aad uyar.

Modern “Art”

Farshaxanka
Skotland

iskoodlaan waa Wadan ku yaala waqooyi galbeed qaarada Yurub waana xubin kamida dawladaha afarta ah ee wada noqday boqortooyada midawday ee Baritaaniya, waxa ay xuduud la leedahay gobolka Iglan 
dhanka galbeedana waxa ka xiga bada waqooyi  galbeedna badda atlaantiga caasimadeeduna waa idinbara magaalda ugu wayn ugana muhiimsan waa  Galasgoow
Scotland (/ skɒtlənd /; Scottish Gaelic: Alba [alearninapə] (ku saabsan codkan maqalka)) waa wadan ka mid ah Boqortooyada Ingiriiska, wuxuuna daboolayaa sadexda woqooyi ee jasiiradda Baritaaniya ee wayn [16] [18] ] Waxay la wadaagtaa xudduuda wadanka iglan ee koonfurta, waxaana ku hareeraysan baddaha Atlaantiga, oo leh badda woqooyi ilaa bariga iyo kanaalka woqooyiga iyo Irish Bada ee koonfur galbeed. Marka lagu daro dhul-waynaha, waddanku wuxuu ka kooban yahay in ka badan 790 jasiiradood, [19] oo ay ku jiraan Waqooyiga Isles iyo Hebrides.
Boqortooyada  Dalka Iskoodlaan waxay noqotay mid madax bannaan oo madaxbannaan xilliyadii hore ee qarniyadii hore waxayna sii waday ilaa 1707. Dhaxalkiisa 1603, James VI, Boqorkii Reer iskoodlaan , wuxuu noqday Boqorka inglan iyo Boqorka Irelaan, oo abuuraya urur shaqsi ah saddex boqortooyo.  Iskoodlaan waxay markii dambe soo gashay boqortooyadii Inglan 1 May 1957 si ay u abuurto Boqortooyada Ingiriiska ee cusub. [21] [21] Ururka ayaa sidoo kale abuuray Baarlamaanka cusub ee Ingiriiska, kaas oo ku guulaystay Labada Baarlamaan ee Iskoodlaan iyo Baarlamaanka inglan. Sannadkii 1801, Ingiriiska waxay isu gashay urur siyaasadeed oo leh Boqortooyada Irlaan si ay u abuurto Boqortooyada Ingiriiska iyo Ingiriiska.

Taariikh 
Markii uguhoraysay ee ladago iskotland waxa ay ahyd 6000 kahor dhalashaddii nabi ciise markoos oo ay degeen kooxo kaluumaysato ahi kuwaas oo ka imanjiray dhanka koonfureed waxa uu aad usii koradhay dagaanka ay dadkaasi degeen xiligii dhagaxa ee danbe markaas oo aykabilaabeen in ay beero kasamaystaan

Luqada Looga Hadlo 
Iskoodlaan waxa lagaga hadlaa luqada ingiriisiga waxa jira meelo qaar lagaga hadlo luqado qadiimi ah ee aan ahayn Af Ingiriis

Sido kale fiiri

 UK
Haatuf

Haatuf waa wargays kasoobaxa magaalda Hargeysa ee (Jamhuuriyada Somaliland) waana mid kamida wargaysyada ugu caansan Somaliland. Xaruntiisuna waa magaalada Hargaysa.
Waana wargeys ka hadla badanabana xogta iyo xaqiiqda.

Somaliland
Hargeysa
Corbin Bleu

Corbin Bleu Reivers (dhashay Febraayo 21, 1989 Brooklyn, New York) waa nin fanaan ah.

Heesaha 

 2006-High School Musical Soundtrack
 2007-Another Side 
 2007-Jump In! Soundtrack
 2007-High School Musical 2 Soundtrack
 2007-Disneymania 5
 2007-Disney Channel Holiday
 2008-High School Musical 3: Senior Year soundtrack
 2008-Radio Disney Jams 10
 2008-Minutemen Soundtrack
 2009-Hannah Montana 3
 2009-Disney Channel Playlist
 2009-Speed of Light

Filimaanta 

 1996-High Incident
 1996-ER
 1998-Malcolm & Eddie
 1998-Soldier
 1998-Beach Movie
 1999-Family Tree
 1999-Mystery Men
 1999-Galaxy Quest
 2000-Cover Me: Based on the True Life of an FBI Family
 2001-The Amanda Show
 2004-Catch That Kid 
 2005-Flight 29 Down 
 2006-Ned's Declassified School Survival Guide
 2006-High School Musical
 2006-Hannah Montana
 2007-Flight 29 Down: The Movie
 2007-The Secret of the Magic Gourd
 2007-Jump In!
 2007-High School Musical 2 
 2008-High School Musical 3: Senior Year
 2009-Free Style
 2009-Phineas and Ferb
 2009-Beyond All Boundaries
 2009-The Beautiful Life: TBL

Muusig
Filibs

Xarunta shirkada Philips ee magaalda caasimadah ee Amistardam

Filibs (Ingiriis: Philips) waxaa shirkad soosaarta waxyaabaha elektarooniga ku sheqeeya xarunteedu waxa ay kutaalaa wadanka holland gaar ahaan magaalda caasimadah ee Amistardam
shirkada waxaa u shaqeeya shaqaale kabadan ilaa 122000 oo qof waa mid kamida shirkadaha ugu horeeya dhanka soosaarka qalabka korontada ku sheqeeya.waxa ay gaadhay lacagta sanadkii 2010 ka u soohoyatay ilaa 30 bilyan oo lacagta yurub ah

taariikh kooban 

waxaa la aasaasay filibs 15 may sanadii 1891 waxa aasaasay nin l aodhan jiray Gerard Philips

arimo shirkada ku saabsan 
shirkadu waxa u diiwaan gashan oo ugu jira buuga lagu qoro waxyaabaha la ikhtiraaco in kabadan 80,000 
oo aaladood oo ay shirkada filibs ikhtiraacday..

waxa ay shirkada filibis caalamka ku leedahay shirkado badan waxaanay dagantahay wadamo badan oo caalmka kamida.waxa ay xafiisyo iyo laamo ku leedahay in kavadan 60 wadan

Elektaroonig
Neil Armstrong

Neil Armstrong waxa uu dhashay 05-08-1930 waxa uu ahaa duuliye Maraykanka ah oo ku shaqo leh baadhitaanada duulimaadada aadka u sareeya. waxa kle oo uu ahaa macalin jaamacadeed waxa uu ahaa qofkii ugu horeeyay ee lugihiisa dhiga dayaxa dushiisa taariikhdii uu kudagay dayaxa dushiisa waxa ay ahayd. 20-06-1969kii waxa uu armistaroong dayaxa dulsaarnaa mudo gaadhaysa 2 saaco iyo badh isaga iyo saaxiibkii. waxa isaga iyo kooxdii lasocotay uu kongarayska marykanku gudoonsiiyay bilad sharafeed aad u qiimo sarysa. kahor intii aanuu noqon duuliyaha waxa uu kasoo shaqeeyay ciidanka bada waxa uu kaqaybgalay dagaalkii kuuriya kadib markii dagaalkii kuuriya uu dhamaaday waxa uu ka sheqeeyay oo uu noqday duuliye sameeya tijaabada diyaaradaha dagaalka.

Yaraantiisii 

Waxa iskadhaly aabihii oo laodhanjiray istiifan koning iyo hooyadii oo ahayd fula lowees anjel,waxa uu nayl armistaroong ku dhashay magaalda abkuweniita ee gobolka ee gobolka Ohio.waxa uu aabihii u shaqeeyaay dawlada marykanka waxaanay isaga iyo hooyadii iyo aabihiiba ku wareegii dhamaan marykanka waxaanay degeen in kabadan labaatan magaalo oo kal duwan 

Sanadii 1947 ayuu armistaroon bilaababy barashada hidisada diyaardaha ee jaamcada (Purdue University) ee kutaala wadanka marykanka halkaas oo uu jaamcadaa heersare ka gaadhay

Adeegyadii uu sameeyay 
Waxa loogu yeedhay ciidamada bada 20-04-1949 halkaas oo uu si fiican ula qabsaday ciidanka bada qaybta diyaaradaha maraakiibta ka dul kicisa isla markiiba waxa u fududaatay in uu diyaardaha ka dulkiciyo maraakiibta soona fadhiisiyo. waxyar kadib waxaa loosheegay in uu noqday duuliye sare oo katirsan ciidamada bada.shaqadiisii ugu horaysayna waxa ay ahyd in uu hawda ku jiro isaga oo lasocda duuliyayaal kale in kabadn 7 saacadood laba bilood kadib waxa loo magacaaby in uu yahay duuliye dagaal oo katirsan guutada diyaaradaha ee 51 diyaarada (f-51) taas oo aadaysa kuuriyada waqooyi kadib dagaalkaa kuuuriya waxa uu duuliyaya in kabada 100 diyaaradood oo kala duwan.

 Space Exploration​—How Far Has Man Gone?

Shaqsiyadaad
Tomas Edison

Thomas Alva Edison 1847-1931 waxa uu ahaa ikhtiraacaa mareykanka udhashay oo salkiisi kasoo jeedo wadan Holland, waxa uu kudhashay tuulo lagu magaaco milan oo ka tirsan gobolka Ohio yaraantiisii waxba kamuu baranican u xanaanysay hooyadii kadib tomas waxa uu muujiyay fariidnimo iyo maskax badni halkaas oo uu caalamka kusoo kordhiyay waxyaabo badan oo maanta la aantood aan la joogi karin waxyaabaha uu toams edison alifay waxa kamida lambada.mekrifoonka, madbacada maanta wax lagu daabaco waana qofkii ugu horeeyay ee sameeya sawirada maanta looyaqoono kartoonka ee tvga kasoo baxa 
waxa uu edison alifay in kaban kun shay. waxa uu guursaday laba jeer naagtiisii hore waxa ay dhimatay iyada oo yar.waxaanuu dhalay lix caruur ah waxa uu dhinatay sanadii 1931dii.

Noloshiisii 
Tomas edison waxa uu kudhasahy tuulada milan ee gobolka Ohio ee wadanka mareykanka 11-04-1847 waxa uu kabilaabay shaqada iibinta joornaalada oo uu ku iibinjiray barta ay tareenadu ka baxaan. waxa uu arkay oo soojiitay daabacaada iyo sida waxloodaabaco wuu u samray waanuu bartay sanadii 1862 ayaa waxa uu bilaabay in uu soosaaro jariidad uu ugu magacdaray (Grand Trunk Herald)
wax kasta oo uu sameeyana waxaa mudnaanta koobaad lahayd hooyadii marwo maari taas oo ahayd macalin bara dadka suugaanta iyo gabayada iyo sida wax loo akhriyo.hooyadan aadka u fiicane ayadaa wiilkeeda waxbartay kadib markii macalimiintii dugsigu soo eryeen iyagoo kusheeg dabaal aan waxba baranayn hooyadii waxay u jecleyd si aada.
                                                                                                    

Waxa kale oo uu kasoo sheqeeyay goob laga diro tilifoonada oo kutaala boosteejada tareenada taas oo u sahashay in uu sameeyo aaladii uguhoraysay ee tiligaraaf ah guulo ayuu ka gaadhay shaqadiisa kadib waxa uu u guuray magaalda Boston ee gobolka Massachusetts waxaanuu sanadii 1876 halkaas ka aasaasay xarun cilmi baadhis waxaanuu ku ikhtiraacay aalada looyaqaano Phonograph kaas oo sameeya duubiska codka kadib labo sano waxa uu ikhtiraacay ikhtiraaciisii ugu waynaaa ee ilaa hada lagu xasuusto kaas oo ahaa laambada Lamp (electrical component) dhab ahaantii waxa uu bedelay edeson waxyaabo badan caalamku ediso kahor lambad muulahayn

Shaqsiyadaad
Qaramada Midoobey ee Maraykanka
Liberalinimo

Liberalinimo kalmada labraal waxa ay kasoo goday kalmeda lebra ( Liberal ) waa kalmad laatin ah oo macneheedu yahay (xor) waxa ay ka dhigantahay xoriyad dhamaystiran siyaasad ahaan labraaliyadu hada waa urur ama dhaqdhaqaaq siyaasadeed oo mujtamaca ku dhaxjira. ujeedadoodu waa in laga xoreeyo mujtamaca kormeer xukuumadeed siday ahaato iyo in ay leekaataba.

taariikhda Liberalinimada 

waxa ay hore u martay lebraaliyadu afrtii qarni ee ugu danbeeyay waxa ay soo caan baxday kadib markii ay yurub ka dheceen dagaalo ku salaysan diinta. si loo joojiyo dagaaldaas ayaa waxa la abuuray lebraaliyada oo ah in xukunku uu ka soo boxo shcabka ama qofka muwadaadinka ka ah mabdana waxa keenay faylasuuf yada kala ha Jaan Jaak Roosoo (Jean-Jacques Rousseau) iyo tomas hobis (Thomas Hobbes).

 Falsafadda Xorriyada 

Filasoofiyada
Siyaasad
Jaan Jaak Rosoo

Jaan Jaak Rosoo (Jean-Jacques Rousseau): 28 juun 1712 Genève (Iswisarland) - 2 luuliyo 1778 Ermenonville (Faransiiska). Waxa uu rooso wax wayn kataray kacaankii faransiiska.

Yaraantiisii 
Jaan Jaak Rooso waxa uu kudhashay magaalda Jineefa caailadiisuna waxa ay kasoo jeeday Faransiiska waxa uu Jineefa kunoolaa mudo gaadhaysa 70 sano hooyadii waxa ay dhimatay kadib markii ay isga dhashay waxaa soo koriyay aabihii aabihii oo ahaa nin dagaal badan maaalin maalmaha kamida kadib markii aabihii uu dagaal galay sanadii 1722kii aabihii waxa uu ka cararay Jineefa markaas waxaa soo koriyay adeerkii.

Sanadii 1728 ayaa Rooso waxa uu ka baxsaday isna Jineefa waxa uu galy nolol aad ux waxaanuu ku fashilmay waxyaabo aad u farabadan sida muusiga waxaanuu inbadan tijaabinayay muusigaa iyo qoraalka kadib waxax yar markii uu jineefa ka carary oo ay dadiisu tahy 15 sano waxa uu rooso la kulamay marwo luwaysa di warans waxaanay marwadaasi ahyd Carmal waxa ay gacanta ku haysay Kaniisada rooso kadib markii uu marwadaa la kulamay waxa ay ku dhalisay in uu kaniisa ka midnoqdo rooso waxa uu sifiican ugusoo baxay muusiga waxaanuu noqday nin aad ucaana.

Noloshiisii waynaanta 
Kadib markii uu roso kamidnoqday kaniisada Kaatooliga waxaa laga qaaday muwaadinimadii uu kulahaa magaalda Jineefa si uu ulasoo noqdo markale muwaadinimadiisii ayuu markale waxa uu kunoqday in uu kamid noqdo kaniisada Borotastanka waxa uu rooso ahaa halka laga raad raaci karo labraaliyadu in ay katimi waayo waxa uu ahaa faylasuuf iyo qoraa si aada ugasoo horjeeday nidaamkii yurubkajray ee kaniisadaha iyo boqortooyooyinka.

 Wikisource

 Kitaabka Quduuska
 Kitaabka Quduuska

Filasoofiyaasha
Iswisarland
Tomas hobis

Tomas Hobis (Thomas Hobbes) : 5 abriil 1588 Westport (Ingiriiska) – 4 diseembar 1679 Hardwick Hall (Derbyshire, Ingiriiska). waxa uu ahaa nin ku takhasusay cilmiga matmaatikiska iyo wali waxakale oo uu ahaa faylasoof waxa uu u dhashay wadanka ingiriiska waxa lagu tiriyaa in uu ahaa midkamida kuwii ugu waayanaa dhanka falsafada qarnigii totobiyo tobnaad 

Maanta waxay sidoo kale u aqoonsadaan sida Faylasuuf siyaasadeed, taariikhda, joomateri, anshaxa, falsafada guud qaadataa sida badan uu ku danaynayay. 

Faashimaddu waxay ka sarraysaa Dawladda dhammaan hay’adaha kale ee diiniga ah iyo kuwa madaniga ahba, faylasuuf Ingiriisi Thomas Hobbes oo ahaa kii 17aad, wuxuu ammaanay Dawladda.

Diinta runta ah kama qaybgalaan siyaasadda.

 Wikisource

 Human Rule Weighed in the Balances. Part 6​—Blackshirts and Swastikas

Filasoofiyaasha
Midowga boqortooyada Britan
Jineefa

Jineefa (ama Jeneefa, af-Faransiiska Genève, af-Jarmalka Genf) waa magaalo ku taalla waddanka Iswisarland. Waa magaalada labaad ee ugu weyn waddankaas, waxaana lagu qiyaasaa dadka ku nool 206.109. Koonfurta galbeed ee waddankaas ayay ku taallaa, waana magaalada ugu wayn ee qaybta af-Faransiiska lagaga hadlo. Jeneefa waxa ay saldhig u tahay hay'ado badan oo caalami ah oo ka tirsan Qaramada Midoobay, sida Ururka Caafimaadka Aduunka (OMS/WHO), Hay'adda Laanqayrta Cas (International Red Cross) iyo Hay'adda Ilaalinta Xuquuqda Bini'aadanka (Human Rights Watch).

 Michael Servetus

Linkiyo banaanka ah
ville-geneve.ch

Iswisarland
Balidhiig

Balidhiig , oo sidoo kale loo yaqaan Balli Dhiig waa magaalo ku taal gobolka Togdheer ee dalka  Somaliland , kuna taal xadka u dhexeeya Somaliland iyo Itoobiya.

Taariikh 
Magaalada Balidhiig waxaa lagu yaqaan in ay saldhig u eheed Dhaqdhaqaaqa Qaranka Soomaaliyeed ee SNM inta ay halgan hubaysan kula jireen kaligii taliye Siyaad Barre . Halyeeyo badan oo SNM ah ayaa ka soo jeeda Balidhiig, oo uu ka mid yahay Wasiirka Arimaha Gudaha Somaliland Maxamed Kaahin Axmed . Madaxweynihii hore ee Jamhuuriyadda Somaliland, Axmed Maxamed Maxmauud Siilaanyo , ayaa isna ku soo barbaaray magaaladan, hooyadiisna sidoo kale way ku noolayd.

Tirada Dadka 
Magaalada Balidhiig waxaa ku nool 30,000 oo qof.  Magaalada waxaa degan qabiilka Habr Jelo gaar ahaan Beesha Reer Daahir ee ka tirsan beel weynta Isaaq .

Tixraac

link dibedda
Geographic Names

Meelaha dadku ku badan yahay ee Togdheer
Sokrades

Sokrades luqada (giriigaΣωκράτης) waaxa uu faylasoof giriiga oo jiray waayadii hori
waxa uu kamidyahay aasaasayaashii faylasafada ee reer galbeedka waxa uu leeyahay manhajka caanka ah ee looyaqaano ( Elenchus) aad ayaana loo adeegsadaa manhajkan sokrades waxaa lugu adeegsadaa cilmiga barbaarinta

taariikh nololeedkiisii 

In lafahmo shakhsiga uu ahaa sokrades ama faalo laga bixiyaa way adagtay waayo qoraalo waadixa oo qoran kamuu tagin laakiin inta lahayo waxa lagasoo xigtay ardaydiisii lama hayo qoraalo xadidan oo isagu gacantiisa ku qoray aadna taariikhyahanda way ugu adkaatay taasna waxaa looyaqaanaa (Socratic problem).waxaana ugu horeeya ardaydiisii lagasoo xigatay taariikh nololeedkiisa faylasuufkii waynaa ee afladon (plato) in kasta oon la ogayn kuu ahaa sokrades hadana waxaa lahayaa qoraalo falsafdeed oo isaga ardaydiisii ay u nisbaysay oo maanta caalamka ka caana majirto qoraalo isgu uu qoray oo sheegaysa goortuu qoray iyo halkuu kuqoray toona

noloshii sokrades 

Waxa laga hayaa hadalo ama qoraalo ka hadlaya isaga sadex meelood kaliya oo kala ah qoraalo ay qoreen afladon iyo faylasuufka kale ee magaciisa la odhan jiray sinifoon labaduba waxa ay ahaayeen ardaydii sokrades waxa kale oo lagaga hadlay masrixiyado ama riwaayado lasoo bandhigay

Filasoofiyaasha
Giriig
Dugsi

Dugsi waa goob waxbarasho oo ay ardaydu wax ku bartaan oo ay ku bartaan waxyaabo kala duwan dugsigu Waxa uu leeyahay marxalado kala duwan dugsiga xiligiisa ugu horeeya waxaa lagu tilmaamaa ama lagu magacaabaa uulo oo xilagaas wadamada caalamka badidooda waxbarashadu waa qasab. Dugsigu waxa uu u qaybsamaa laba nooc oo kal ah mid ay dawl; adi maamusho iyo mid sigaara loo leeyahay.

Dirayska dugsiga 
Dugsiyo badan oo ʿcaalamkaa kuyaala waḥa ay isticmaalaan ama adeegsadaan dirays u gaara oo ardayda lagaga sooco dadka kale.

Waxbarashada qasabka ha 
Waxbarasho
Tomahok (gantaal)

tomahok waa gantaal kamida kuwa ridada dheer waxa uu beegsankaraa hadafyo aad u fogfog waxa laga dul riridaa ama uu kadulkacaa maraakibta iyo doonyah dagaalka waxaa la isticmaalay dhamaan dagaladii uu maraykanka ka qayb galy

Teknooloji
Dagaalkii sokeeye ee Soomaaliya

Dagaaladii sokeeyay ee Soomaaliya waa dagaalo aan dhamaad laheen, kaasi oo bilaamay 1991di. Dagaalkaan waxoo dhaliyay degenaasho la'aan iyo nolol la'aan oo 20sano gaartay.Dagaalada intaas oo sano soo jiray, maalinbo maalinteeda kale woo isbedelaayay. Maanta dagaalka waxoo u dhaxeeyaa, dowlad aad u liidata iyo arkagixiso rabto in ee dalka qabsato. 

Sidii ee qaramada midoobay iyo mareykanka ee uuga baxeen dalka soomaaliya 1993, soomaaliya codkeeda mala maqli jirin.

Wixii ka danbeeyay 2000 dalka waxaa soo galay ciidamo shisheeye, sida kuwa itoobiyaanka iyo ciidamda amisom oo taageero u fidiyo Dawladda maanta jirta ee kumeel gaarka ah, dagaalkii sokeeye ee soamliya waxa uu ahaa mid maslaxad kusalaysan 
              
Runtii Dagaaladii sokeeyay ee soomaaliya waa dagaalo aan dhamaad laheen.waxuuna bilaamay 1991di. Dagaalkaan waxoo dhaliyay degenaasho la'aan iyo nolol la'aan oo 21sano.

Dagaalada intaas oo sano soo jiray, maalinbo maalinteeda kale woo isbedelaayay. Maanta dagaalka waxoo u dhaxeeyaa, dowlad soamlia oo

Dagaaladii sokeeyay waxee dalka u horseeday nolol wanaag laheen iyo dowlad la'aan.Waxoona dalka u kala qeybsamay qeybo badan oo shacabka ee ku doonayaan maamul. Waxaa jirta qeyb soomaaliya ka mid ah oo dagaaladii sokeeyay ku bilaabay, oo maanta rabto in ee goosataan. Dagaaladii gobolada woqooyiga iyo gobolada dhexe.Markii la riday dowladii dhexe neh, dowlad cusub ma imaanin oo dagaalkii meeshiisa oo ka sii socday. Sanad iyo bar ka dib dalka waxaa ka dhacday abaar isla markaas neh waxaa imaaday heyaadaha gargaarka ee qaramada midoobay, waxaana la socday ciidamo dalal badan ka socda oo runtii rabay in ee dalka nabadeeyaan. Ł aakiin waxaa lagu eedeeyay in ee shacabka dilaayaan, isla markaas neh weerar lagala horyimaaday. Ciidamada mareykanka oo ka mid ah kuwa gargaarka ee QM, ayaa bilaabay in ee diyaaradahooda la soo kacaan, waxoona dalka galay dagaal labaad oo nuuc kale ah.Maraykanka iyo qaramada midoobay waxee soomaaliya ka baxee ayada oo dagaal socdo, laakiin qaboowsaday. Markii ee ka baxeen ilaa 2000 soomaaliya codkeeda danbe mala maqli jirin. Sidii ee dowladii dhexe u dhacday ilaa la abaabulo Dawladdahaan federaaliga, soomaaliya ma leheen wax hogaan ah. Dadka wee iska ganacsan jireen.

Tixraacyada 

 Maxaynan Markhaatiyaasha Yehowah Dagaal uga Qaybqaadan?

Taariikhda Soomaaliya
2011

2010 - 2011 - 2012



Sannadka 2011: "Magaca Yehowah ayay isku hallayn doonaan".

„Malaayiin dad ah ayaa dhibane u noqday caddaalad darro, dulmi, masiibo dabiici ah, jirro, faqri, dagaal, iyo dembi, waxaan la kulannaa quudhsi, nacayb, iyo cadaadis. In kasta oo ay jiraan dhibaatooyinka dunida Shaydaanka, kama quusanno. Taa beddelkeeda, waan ku faraxsanahay inaan ogaanno in dhawaan Yehowah soo afjari doono dhammaan silica dhulka. Rajadayada iyo kalsoonidayadu waxay ku tiirsan tahay Ilaaheen. Haah, waxaynu magan galnay Yehowah Kaasoo aan waligiis xumaanin kuwiisa daacadda ah.”

Dhacdooyin 
 18 may waxa Somaliland laga xusay maalinta dib ulasoo nopqoshada qaranimada.
 23 Juun waxaa Soomaaliya laga doortay ra'isul wasaaraha Cabdiweli Maxamed Cali.
 26 Juun waxa si aad iyo aad ah looga dabaaldagay dhamaan ama guud ahaan wadanka Somaliland maalinta madax banaanida iyo xornimada Somaliland.
 4 Oktoobar – 139 qof ayaa ku dhintay qaraxii ka dhacay magaalada Muqdisho.
 16 Oktoobar – Kenya waxay bilowday faragelin ay ku hayso Soomaaliya.
 Diseembar 16 – Duufaan kuleyl ah ayaa dulmartay jasiiradda Mindanao, taasoo sababtay fatahaadda. In ka badan 1,000 qof ayaa dhintay.
 Musiibo-Fukushima 2011
 Tsunamigii Jabaan ee 2011

Dhalashooyin

Dhimashooyin 
 Usaama bin Laadin
 Muammar Qadaafi

Madaxda Aduunka 

Sanad
Aruba

Aruba waa jasiirad aad uyar kana tirsan boqortooyada Holland waxa ay aruba kutaalaa Badda Karabiya Aruba, Bonaire iyo Curaçao sadesdan jasiiradood waxa layskuyidhaahdaa jasiiradaha ABC waana mid kamida jasiiradaha Antillen waxa ay ismaamul hoosaad malaha qaybo maamul oo u gaara sida wasaarado iyo wixii lamida Aruba waxa ay leedahay jawi qalaln oo waa qoraxlay jasiiradan yar waxaa aad u booqda dalxiisayaasha waxa ay masaafo ahaan kakoobantahy 23 klm oo dherer ah caasimaduna waa magaalda oranyastaad.

Taariikh gaaban 
Waxa la cadeeyay in dadkii uguhorayay ee dagay jasiirada Arubay ay ahaayeen (Caquetíos Amerinds )qabiilada arwaka oo kasoo haajirtay dhanka wadanka lajaarka h ama udhaw ee Fanansuwela waana mid kamida dhulka aadka u qadiimka ah ee ay degeen hindidii daganayd waayadii hore ameerika waxa ay orobiyuuntu ogaadeen ama heleen jasiiradan kadib markii, Amerigo Vespucci uu soo cadeeyay in ameeraka ay tahay qaarad cusub Aruba waxa ay mudo qarniya hoos imanaysay wadanka isbayn oo gumaysanayay waxa ay gacanta holland gashay sanadii 1636 ilaa iminkana waxa ay katirsantahay boqortooyada Holland.

 „The islands of Aruba, Bonaire, and Curaçao are known as the ABC islands.”

Jasiirad
Karabiya
Nederland
Lambedusa

Lambedusa afka taliyaaniga (Isola di Lampedusa) waa jasiirad ku taala ama kamida wadanka Talyaaniga waa jasiirad aad uyar waxa ay masaafo ahaan tahay 21 klm oo isku wareeg ah waxaa kunool dad gaadhaya 5000 oo qof 170 klm ayay dhanka galbeed ka xigataa jasiirada Sasiiliya maamul ahaana waxay ka tirsantahay w2adanka taliyaaniga waxa kutaalaa badhtama Bada Dhexe waxa ay bada kasaraysaa 133 mtr.

Taariikh 

Wali waxa jasiirada kamuuqda oo yaalaa asaartii ama calaamado muujinaya taariikhda ka hor waxa kuyaala qabriyo aad u qadiim ah waxa kale oo kuyaala guryo ay dhiseen boqortooyadii romaniyiinta
qarniyadii dhexe waxa ay ahyd meel lagu kal gato dadka la adoonsado. kadib markii ingiriiska iyo dawladihii la socaday eey ku adkaadeen dagaalkii ka socday waqooyiga afrika ee kamidka ahaa dagaalkii loabaad eedunida ayay ciidamadii xulafadu duqeeyeen sanadii 1943 halkaas oo ciidamadii taliyaaniga ee joogay ay isdhiibeen. xiliyadan danbe waxa ay jasiiradu caan kutahay dadka muhaajiriinta ah ee kusoo qulqulaya yurub in ay marka uguhoraysa soo caga dhigtaan taas oo ay sababtu tahay udhawaanta ay u dhawdahay xeebaha waqooyiga afrika gaar ahaan wadamada Libiya iyo Tunisiya jasiiradan waxaa soo beegasada sanad walba kumanaan muhaajiriina oo kasoo haajira qaarda afrika

Jasiirad
Talyaaniga
USC

USC, waxey eheed urur siyaasadeed oo ka jirtay dalka Soomaali xaq u dirir ah 
oo riday nidaam kii regime maxamed siyad bare
lkn qabqab lahaal dagaal oo hab qabiil ahaana u daagalamayay ayaa jabhadayn ku bilabay
mt gen caydiid o
O uu ugu horeyo xukuumadii 

Manafeesto

Xisbiyada siyaasadeed Soomaaliya
Siyaasadda Soomaaliya
Goobo

Wareegga goobada waxaa loo yaqaanaa Meeris 

Waxaa jira macnayaal kale ee la xiriira goobada oo loo baahan yahay inaan fahamno. 

Barta-xuddunta
Waa barta ku dhacda bartamaha goobada.	

Gacan
Waa xarriiq ka bilaabma barta- xuddunta kuna dhamaata bar ka mid ah wareega goobada.

Waxaana loo soo gaabiyaa r isla markaana waxa uu la eg yahay dhexroorka barkiis.

Koorda
Waa xarriiq u dhexeysa laba barood oo wareegga goobada ku taala.

Muhiim ama qasab ma aha in xarriiqdaasi ay marto barta-xuddunta.

Dhexroor
Waa xarriiq u dhexeysa laba barood ee goobada martana barta-xuddunta. 

Waxaana loo soo gaabiyaa d.

Qaanso
Waa xarriiq is wadata oo dul saaran qeyb ka mid ah goobada.

Gabal goobeed
Waxay soo koobtaa inta u dhexeeysa xarriiqa qaansada ee goobada iyo koordaha. Waxaa kaloo la dhihi karaa labada cirif ay ku dhamaadaan xarriiqda qaansada.

Qurub goobeed 
Waa inta u dhexeysa xarriiqda qaansada iyo laba xarriiq ee gacanka kuwaasoo ku xirmaaya labada cirif ee xarriiqa goobada.

 	

Wareega iyo bedka goobada

Wareega = .  = .

Tiro
Calanka Jabuuti

Calanka Jamhuuriyada Jabuuti waxa uu kakoobanyahay afar midab xaga sare waa buluug dhanka hoosane waa cagaar waxa baasha bidix ka saaaran kahad cad oo sadex geesood u samaysan oo ay ku dhexjirto xidig cas waxa markii u horaysay la isticmaalay maalintii jabuuti ay heshay madax banaanideeda 27-06-1977.

Heesta Calanka Jabuuti

 Hinjinne u sara kaca
 Calankaan harraad iyo
 Haydaar u mudateen
 Hir cagaarku qariyayiyo
 Habkay samadu tahayoo
 Xiddig dhiig la hoorshoo
 Caddaan lagu hadheeyaay
 Maxaa haybad kugu yaal

Calamada
Jabuuti
Biriq

Hilaac (; ) sidoo kale loo yaqaano Biriq, waa maaso aad u weyn oo ka kacdo inta u dhaxeyso Cirka iyo Dhulka ama Badda. Iftiinka biriqda waxaa la dhahaa Hillaac, dhawaaqeeda neh waxaa la dhahaa gugac. Biriqda waxeey ku dhax socotaa hawada, isla markaas neh waxey sameysaa maasooyin kala duwan, waxeeyna molekulka hawada ku badalee Ion isla markaas neh waxey sameysanee jid ee maasada dhaxmarto. Intii ee jidkaas dhaxmareyso waxey molekulka ku badalee Balasma. Jidkaas ee biriqda dhaxmareyso kuleelkeed waxoo u dhaxeeyaa 15.000 °C ilaa 30.000 °C. Waxeyna 5 jeer ka kuleel badantahay qoraxda.Biriqda waxaa cirka lagu arkaa markii oo roob da'aayo, ama markii oo jawigu aadka u xunyahay, sida markii ee jiraan duufaano roob wadato, mararka kale ee dhaceeso waxaa ka mid ah markii boorka fulkaanada hawado gasho, xattaa markii ee geedo gubtaan oo qaacooda hawada galo, waxaa ka dhalaneeso biriq.

Qiyaastii 1800 duufaano koronto ayaa ka socda adduunka oo dhan. Waxay sii daayaan ilaa 600 oo hillaac ilbiriqsi, kuwaas oo 100 ka mid ah ay dhulka ku dhuftaan. Taasi waa qiyaastii 8.5 milyan oo hillaacyo taabanaya 24 saac kasta.

Xowliga Hilaaca(Biriqda) 

Xowliga biriqda waxaa uu gaadhaa boqolaal kilomitar halkii sekan, waxaa kale oo jirta in xowliga biriqda uu ka dheereeyo iftiinka nalka caadiga ah.

Tixraac
 Spectacular Sky-Shows
 The Thunderstorm—Awesome King of the Clouds
 Lightning
 Natural Forces

Koronto
Elektaroonig

sv:Åska#Blixten
Tuulo

Carab Yexye Waa beel ama qabiil soomaaliyeed oo taarikh dheer ku leh ladagalankii gumeystihi taliyaniga iyo ingriska oo dalka haystay.

 Waa beel lagu yaqano nabada, dariswanaga iyo xiriir wanagsan ee kala dhaxeyo beelaha kale ee somaliyeed. Marka laga hadlayo dhaqashada xoolaha beesha waxay caan ku yihiin dhaqashada Geela, Ariga,lo'da iyo Fardaha.
Caag bashiir

Caag bashiir waa tuulo dhacda amaba ku taallo waqooyi-bari ee degmada Buulo Burte, Gobolka Hiiraan. Waxaa mara webiga Shabelle waana degaan ku fiican beeraha iyo dhaqashada xoolaha.

Demography:
Caag Bashiir iyo degaannada ku xeeran waxaa dega Beesha Dhoorre ee beelweynta Xawaadle.
Coomaad

Coomaad waa Deegaan ka mida Deegaanada  ugu faca weyn gobolka Hiiraan, waxay ku taalaa waqooyi bari ee xarunta gobolka hiiraan waxeey dhoowr killometer u jirtaa DEG. Matabaaan.Coomaad waxaay ku taalaa dhulka loo yaqaan caduunka waana dhul biyo galeen ah deegaan iyo daaqsin ku caan ah waxaa ku yaal waterhold weyn ama bali aad u weeyn marka uu buuxsamana ugu yaraan 4 bilood ayaa biyaha laga cabaa waxaa kalo aay caan ku tahay geedka miraha macaan aay ka baxaan ee jicibka waxaa kaloo ku duceeysto beesha Agoon Cabdalle oo kamid ah Beelaha Xawaadle, waxaana lagu qalaa dhowrkii sanaba mar 114 ido ah si beeshu aay ugu xirsi xirato coomaad waa meelaha ugu qurxoon gobolka hiiraan marka uu barwaaqada yahay waxaayna caan ku tahay oo kale geedka weyn ee dheenka la yiraahdo kaasoo ku yaal cirifka bariga biyo galeenka

Deegaanada Gobolka Hiiraan
Dheen weyne

have locked

faahfaahin 
Dheenweyne waxa loogu magac daray geedka ay tuulada caanka ku tahay oo loo yaqaano dheen. Tuulada waxaa ku yaalo skoolo yar-yar oo wax laku barto, waxaa ay kaloo leedahay goobo yaryar oo dhinaca caafimaadka ah. Dadka ku dhaqan oo aan la hayn qiyaas ahaan tiradooda waxaa ay u badan yihiin xoolo dhaqato iyo beeraaleey oo Soomaalidu caan ku tahay meeshana ma ka marna ganacsiga ay tuuladu leedahay.
 
Tuulada muuqaal ahaan iyo deegaan ahaanba waxaa ay u dhaxeysaa buuro waaweyn iyo dhul keymo ah oo ugaartu ka buuxdo isla markaana u roon indhaha dadka socotada ah ee ku dhex safro Gobolka Hiiraan iyo waliba nool Tuulada dheenweyne mustaqbalka dhaw hiigsaneysa horumar ballaaran deegaanka ugu dambeeyntana ay u noqoto Degmo.
 
Deegaanka Dheenweyne waxa daga beesha Xawaadle.
Shaw

Shaw Waa Degmo ku taalla gobolka Hiiraan,waxay u dhawdahay degmada [[Jalalaqsi].Waa degmo isku xirta ganacsiga labada gobollada:Hiiraan, bakool,Bay,iyo  Shabeelaha Dhexe.
Waxay ka mid tahay degaanada aad u camirmay ,ka dib dagaaladii sokeeye ee ka dhacay soomaaliya,maadaama anay soomaaliya lahayn dowlad dhexe oo heshiis lagu yahahay,sugina karta ama badbaadin karta(ilaah aa badbaada lehe) dadka soomaaliyeed naftood,maalkooda iyo xoolahooda ayay reer shaw ku tashadeen sidii ay iskood iskugu taagi lahaayeen.degmada wuxuu ilaahay ku manneestay khayraad fara badan ee xoolaha,daaqa,beeraha,iyo khayraadka dabiiciga ah.

Dadka degaanka ku nool,waxay jecelyihiin inay horumariyaaan degaankooda,dhanka dhaqaalaha, waxbarsshada.ganacsiga,dhismaha,isgaarsiinta, gaadiidka iyo wadooyinka.Degmada waxay leedahay suuq ay maalinta khamiista ah isugu yimaadaan ganacsatada xoolaha ee gobolka hiiraan, suuqaasina waa suuqa ugu weyn ee xoolo lagu kala gato maalinta khamiista ah Gobolka oo dhan.waxana ku yallo 2 iskuul waxaana dega beesha qowmiyadda Gaaljecel samoow,qasatan beesha Yaber Caaloofi.
Beer gadiid

Beer Gadiid waa Deegaan Balaaran ku taalo gobolka Hiiraan,waxeena hoostagtaa dagmada matabaan inkastoo lo oran karo maanta waxee uqalantaa dagmo marka loo fiiriyo baaxada iyo hormarka ee kutalaabsatay waxaana dago beesha 4 samatals xawadle.
Beergadiid

Beergadiid waa deegaan kamida degamooyinka ugu qadiimisan gobolka Hiiraan, waxaay dhanka waqooyi bari kaga beegantahay magalada baladweyne ee xarunta gobolka hiiraan.Beergadiid waxaa maro wadada dheer ee isku xirta magalada muqdisho iyo gobolada dhaxe iyo kuwa waqooyi waaana meel halboowle u ah isku socodka somalia beergadiid waxa ku yaal buuraha caanka ah ee buuraha qabnood waa dhul daaqsin iyo deegaan isugu jira umada ku dhaqan waxa lagu qiyaasaa 2 kun oo qof degmadu school nasiib uma yeelan intii aay jirtay dowladii maxamed siyaad bare balse hada waxay nasiib u yeelatay in aay hesho school hoose /dhaxe iyo sare sidoo kale degmadu waxee nasiib uyeelatay in laga dhiso hospital kaasoo iminka dhismihiisu gebo gebo maraa sidoo kale waxee leedahay degmadu suuq weyn oo mar dhaw laga hirgaliyay.degmadaan marka aay barwaaqada tahay habeen meel kale noloshda ku qaado kuma qabaneeyso dhanka bari waxaa ka xiga degeenka coomaad dhanka waqooyi bari waxaa ka xiga degmada matabaan dhanka galbeed waxaa ka xiga deeganka  feer feer dhanka koofur galbeed waxaa ka xiga kalabeyr iyo degmada  jawiil inkastoo deegaamo badan aay kusoo darmeen burburkii ka dib sida quulaale .jiracle .takaraale .buundo madoow .bacda farwabi ama tuulada isaaq waheliye cali goomeey iyo kuwo kaloo badan. guud ahaan tuulooyinka hoos tago waxee kor udhaafaan 30.

Tuulooyinka Gobolka Hiiraan
Moqokori

Moqokori waa degmo ku taalo gobolka  hiiraan.

Degamada moqokori oo loo garan ogyahay muuqa dhaayaha ama (maqal koris) waa mid ka mida degmoyinka hoosyimaada gobolka hiiraan. Waxa ay magalada beled-weyn u jirtaa 144km. Halka ay degmada buulaburte u jirto 77km sidokale degmada maxaas waxay u jirtaa 59km.

Degmadu taariikh ahaan waxaa la sheegaa in ay tahay mid Ka mida deegaanada faca weyn ee hoos imaan jiray degmada maxaas. marar badan oo leysku dayay in Moqokori degmo loo aqoonsado waa ay suurta Gali weysay. Balse waxaa  degmo ahaan loo aqoonsaday sanadkii 2022 kii markaas oo uu booqday Madaxweynaha hirshabeele Cali guudlaawe xuseen.

Moqokori waxaa Ku yaala xarumo waxbarsho uu Ka mid yahay iskuulka moqokori oo ah iskuul hoose, dhexe,sare waxaa la aas assay 2002 dii halka 2008 dii lagu daray qeybta dugsiga sare waxa kaloo ay leedahay masaajido lagu barto diinta islaamka. 

Degmadu waxa ay Ka koobantahay afar xaafadood oo kala ah shiikh maxamed macalin, waxaracade, caliyaalo iyo Quracley. waa deegaan leh dhul daaqsimeed u wanaagsan xoolaha sida geela, ariga iyo lo'da. Moqokori waxaa Ku yaala  ilaa iyo afar ceel biyood balse waxaa shaqeeya hal ceel oo loo garan ogyahay matoorka.

Degmada waxaa hoos yimaada deegaano farabadan sida gumare, muuse geel, mora_ari, dibugal, kheyraanle, ceyla gerre, shilan, qooxle, mabaax, qarfo, deedo,ceel-hareeri,xawa-gadiid, hareeri-madobe, butaale iyo tardo iwm.

Waxaa qoray: 
Ahmed Mohamed Ali

Siyaasada

Beelaha 
Degmada waxaa dago beesha daarood Cali ee beelaha xawaadle waxaana Ku badan beesha xasan muuse.

Dhaqaalaha