maanka2/wikipedia-so huggingface dataset:
Nabi Nuux C.S.

Nabi Nuux C.S. wuxuu ahaa Nabi iyo Rasuul ilaahey, qisadiisa waxey Qur'aanka Kariimka ku timid Suuradaha kala ah Aal-Cimraan, Almaa'idah, Ancaam iyo suurad wadata magaciisa ee suuratu Nuux, sida Qur'aanka kariimka ah ku sugan waxaa lo diray qoom caabudi jiray Sanamyada, isagoo ugu yeeray iney Ilaahey kaligiis caabudaan ayna iska dhaafaan caabudida sanamyada,

Digitaankiisa 

Nebi Nuux wuxuu ahaa dhowrsane runlow ah, oo Rabbi Yehowah u soo direy dadkiisa inuu hanuuniyo, ugana digo cadaabka Aakhiro isagoo leh: Tolkeeyow Eebbe caabuda mana lihidiin Eebbe isaga aan ahayn waxaan idinkaga cabsanayaa cadaab maalin weyn. Markaas bey waxay ugu jawaabeen: Runtii Nuuxow waad baadiyeysan tahay. Markaas ayuu Nebi Nuux ugu jawaabay: Tolkeeyow ma baadiyeysni ee hase ahaatee waxaan ahay rasuul Eebbe soo direy waxaan idin soo gaarsiinayaa risaalada Eebbehey waana idinla talin oo waxaan Eebbe ka ogahay waxaydaan ka ogeyn. Markuu nebi Nuux ogaadey iney rumeyn doonin intii horey u rumeysey mooyee. Ayuu wuxuu yiri Kii i barbaariyow dhulka ha uga tegin qof gaal ah. Oo wuxuu sii raaciyey haddaad qof gaal ah dhulka uga tegtid waxay baadiyeynayaan adoomadaada mana dhalayaan ku xun oo gaal ah mooyee. Ka dib baa Eebbe faray inuu markab sameeyo, oo uuna markabkaasi saaro lamaane kasta oo ku nool dhulka ay ka mid yihiin mu’miniintii rumeysey, hase ahaatee aysan ku jirin xaaskiisa iyo wiilkiisa oo iyagu waxay ahaayeen gaalo. Dabadeed baa waxaa yimid duufaan oo dadkii gaalada ahaa biyihii ku wada dhinteen.

 Ayaamihii Nuux​—⁠Yaa Dhegeystay Ilaahay? Yaana Dhegeysanin?
Caasinimadii jirtay ayaamihii Nuux
 Daadkii Waa Laga Badbaaday
 Maxaynu Daadka Weyn ka Baran Karnaa?

Nuux
Nabi Saalax

Nabi Saalax C.S. waa mid ka mid ah nabiyada Alle, wuxuuna ilaahey Eebbe u soo direy reer Thamuud.
Thamuud waxay caabudi jireen sanamyada ay ka dhaxleen aabayaalkoodii. Reer Samuud waxay isugu faani jireen awoodooda. Dabadeed baa Eebbe u soo direy nebi Saalax inuu ugu bishaareeyo jano hadday rumeeyaan, ugana digo naar hadday rumeyn waayaan, hase ahaatee wey beeniyeen. Waxayna ka codsadeen inuu ula yimaado calaamad ay ku gartaan inuu nebi yahay si ay u rumeeyaan, wuxuuna ula yimid nebi Saalax hal. Wuxuuna faray reer Samuud ineysan dhibin, hase ahaatee waxay ku adkeysteen islaweynidoodii oo dabadeed waxay dileen hashii. Eebbana wuxuu ku ciqaabay qeylo daran, markaas bey halkii ku dhinteen. Waxaana Eebbe halkii ku badbaadiyey nebi Saalax iyo intii rumeysey. Nebi Ibraahin nabadgelyo korkiisa ha ahaatee.

 Ilaahay Nebiyadiisa Baan Ka Baran Karnaa

Saalax
Nabi Luud C.S.

Nabi Luud C.S. waa mid ka mid ah nabiyada Alle,

Luud

Nabi Luud (N.N.K.H) waxa weeye wiilkii uu adeerka u ahaa Nabi Ibraahim Al-khaliil. waxaana Eebe u diray magaalo la dhaho Saduum, oo iminka loogu yeedho Badda dhimatay.

Qoomkii Nabi Luud waxay ahaayeen gaalo, balse waxa u dheeraa inay ahaayeen qoom akhlaaqda iyo fidrada basharka ka baxay, waxa Ninku ugalmo tagi jirey Nin kale. Waa caado aan hore uga dhicin basharka dhexdiisa iyo xataa xayawaanaadka kale.

Eebe waxa uu abuuray waxa uu ka dhigay lammaane, Raga iyo Dumar sidoo kale xayawaanada, dhirta, roobka iyo makhluuq kasta waxay leeyihiin lamaane waa Lab iyo Dhidig, waxaanu ugu talo galay in labka iyo dhidigu ay is guursadaan oo iskugu tagaan hab ku haboon, laakiin qoomkani way khilaafeen fidrada basharka.

Ficilkan foosha xun waxay ku samayn jireen dadka hortooda, waana layskugu faani jiray,  ceebna agtooda umay arkeyn.

Awowgii Terax iyo ina Ibraahim (Aabraam) walaalkiis Haaraan; markaa, abti Ibraahim.

Waqtigan gudihiisa Luud iyo reerkiisa waxay degganaayeen magaalada Sodom. Luud xaq buu ahaa muuna noqon sida dadka sinada badan ee Sodom. Markuu Yehowah goʼaansaday inuu xukunkiisa ku soo dejiyo magaaladaas wuxuu Luud u soo diray malaaʼigo siday digniin u siiyaan. Malaaʼigihii waxay Luud iyo reerkiisa ku deddejiyeen inay Sodom ka qaxaan oona dib u eegin. Ilaahay samada wuxuu ka soo daayay baruud iyo dab siduu u halaago dadka degganaa Sodom iyo magaalada u dhow oo sharka leh Gomora. Luud iyo labadiisii gabdhood way baxsadeen. Haddaba naagtiisii gadaal bay eegtay malaha iyadoo xiiseynayso waxyaalihii ay ka soo tegeen. Dhega adayggan aawadeed nolosheedii bay ku lumisay.

 Ilaahay Axdi Ayuu Ibraahim la Dhigtay
Nabi Isxaaq C.S.

Nabi Isxaaq C.S. waa mid ka mid ah nabiyada Alle.

Wiilka kaliya ee Ibraahim u dhashay xaaskiisa Saarah. Sidaa darteed, xiriir muhiim ah oo ku jira safka ka soo jeeda Masiixa. Isxaaq waxaa naaskii laga jaqsiiyay qiyaastii 5 sano, wuxuu u fiicnaa sidii allabariga loo bixiyey laga yaabee 25, wuxuu guursaday 40, wuxuu dhalay laba mataano ah markay ahayd 60, wuxuuna ku dhintay da'da 180.

Mid ka mid ah saddexda awoowe ee reer binu Israa'iil Isxaaq Yehowah wuu jeclaa. Isxaaq waalidkiis waxay ahaayeen Ibraahim iyo Saarah. naagtu waa Rebeqah. Waqtigaas kaddib Isxaaq laba wiil buu dhalay waxaana la oran jiray Ceesaw iyo Yacquub.

 Ilaahay Ibraahim iyo Reerkiisii Buu Barakeeyay

 Rebeqah Waxay Doonaysay Inay Yehowah ka Farxiso

Isxaaq
Nabi Yaxye C.S.

Nabi Yaxye C.S. waa nabi ka mid ah nabiyada ALLAH Waxaana dilay qowm kii loogu tala galay inuu gaadhsiiyo Diinta alle.
Magaciisu waa yaxye ibnu zakariye alle s.w ayaa nabi zakariye ugu bishaareeyay wiilkiisa yaxye kuna sheegay quraanka in aanan
magacaasi hore loogu bixin alle wuxu yiri:  يا زكريا إنا نبشرك بغلام اسمه يحي لم نجعل له من قبل سميا

 Masiixii Baa Imaadday
 Who Was John the Baptist?
 Did John the Baptist Really Exist?

Diin
Kalabayr

Kalabayr () waa magaalo  ku taala bartamaha waqooyi galbeed ee gobolka Mudug, Soomaaliya. Magaalada Kalabayr waxaa ku dhaqan dad gaaraya ilaa 25,000 . Magaalada Waxaa dega Beesha  Carab Saalax Meheri (Carab salax).    Waxaa magaaladan kuyaala iskuulo, goobo ganacsi iyo saldhig ciidadan oo katisran Buntland. 

Kalabayr (English: Kalabar) is a town in the northwestern part of Somalia's Mudug region. There are about 25,000 people in this town of Kalabayr. The city's inhabitants are of the Arab Salah Meheri clan who also reside in other parts of Mudug Region of Somalia.

Faalo

Kalabayr waa magaalo  ku taal Bursaalax iyo Galdogob dhexdooda. Waa magaalo dhismo kusocso oo koreysa. Magaaladu waxey leedahay ceelal matooro ah oo waawayn iyo xarumo waxbarasho.

Isku socodka
JId raf ah (aan laami aheyn) ayaa isku xidha Tuulada Kalabayr iyo magaalada Gaalkacyo, oo ah magaalo madaxda gobolka Mudug.

Waxbarashada

Magaaladda Kalabayr waxaa ku yaal dugsiga hoose, dhexe iyo Sare iyo malcaamado quraan oo dhawr ah. Waxa kale oo dhawaan la rajaynayaa in laga furo xarumo waxbarasho oo horleh.

Sidoo kale fiiri
Liiska magaalooyinka Soomaaliya dadka ku nool
Liiska magaalooyinka Soomaaliya

Xigash

Tixraac

Soomaaliya
Magaalooyinka Soomaaliya
Jilib (xubin)

Jilib

Jilibku uma eka shabbaha caadiga ah - in uusan ku foorarin hal dhidib. Dusha sare ayaa is -jiidata oo isku -beddesha marka la eego midba midka kale. Naqshaddan xariifka ahi waxay siisaa jilbaha dhaqdhaqaaqa ugu wanaagsan ee suurtogalka ah - waxay noo oggolaanaysaa inaan soconno, dheeshanno, barafaynno oo aan kaxaynno oo aan samaynno waxyaabo badan oo kale oo badan.

 Irène Hof Laurenceau: An Orthopedic Surgeon Explains Her Faith
 An Orthopedic Surgeon Explains Her Faith
 Knee

Bayoloji
Qolfoofta Dadka

Qolfoofta Aadanaha (, ) waa lafaha Dadka guud ahaan waxeyna ka koobanyihiin  caadi ahaan 206 laf. axaana isku xira Kala goysyada una sameeya qaabsamayska xagasha, lafaha ilmaha dhashay ayaa ah 270 laf, kuwaasoo yaraada markii uu qofku qaan gaaro iyaga oo noqda ilaa 206 ka dib markii lafo badan ay isku kabmaan, waxaa suuro gal ah in dadku isku tiro lafo noqon waayaan taasoo ay keentay isku kabnaanta lafaha oo kala duwan, qaab samayska lafaha ayaa kala duwan, lafaha ayaa ka samaysan marka hore Carjow iyagoo isu badala marka dambe lafo adag oo kaashiyaamku ku badanyahay.

 Bone​—A Marvel of Strength

Bayoloji
Riyo

Riyo (; ) waa silsilad male awaal ah oo dhacda inta hurdada lagu gudo jiro, riyada ayaa ku kala duwan isku xirnaasha iyo macquul galkeeda, fasiraada laga bixiyay waxay riyo tahay ayaa lagu kala tagay, dadka qaar baa qaba inay tahay wax nafta bin aadanka isku qanciso inay dhacayaan waxaasoo soo jeedka ay horay ugu waysay, tusaale ahaan qof baa jecel inuu magaalo aado, maadaama soo jeedka maankiisa ay ka guuxayso inuu halkaas aado awoodna u lahayn, riyo ayuu arkayaa ah asagoo meeshaas aaday, taas ayaa la dhihi karaa waa qayb aad u yar oo ka mid ah noocyada riyada, nooc ka mida riyada ayaan macno wayn ku fadhin markii la baraaruga noqonaya wax dad waalan ay ku fakareen oo kale (Qarow, dhelalow)
Waa suurto gal in ay jiraan micno kale oo dad Somalidu u yaqaaniin.

Ilaah mar dambe ma isticmaalo riyooyin si uu dadka ugu gudbiyo farriimaha:

"Waayo, Rabbiga ciidammada oo ah Ilaaha reer binu Israa'iil wuxuu leeyahay, Nebiyadiinna iyo waxsheegyadiinna idin dhex joogaa yaanay idin khiyaanayn, oo idinku innaba ha dhegaysanina riyooyinkiinna aad ku riyootaan. Waayo, magacaygay wax been ah idiinku sii sheegaan, laakiinse Rabbigu wuxuu leeyahay, Anigu iyaga sooma aan dirin."

Aragtigtida islaamka ee riyada 
islaamka ayaa sheegay riyada wanaagsan ee xaqa ah kana soo fushay qof muslin wanaagsan ah inay tahay qayb ka mid ah afartan iyo shan qayb oo ka mid ah nabinimada. nabiga scw ayaa riyada u qaybiyay sadex nooc
 Bishaaro xag alle ka timid oo qofka muslimka ahi arkayo

 Murjin shaydaan ka ahaatay

 Iyo riyo qofka naftiisa wuxuu ugu sheekeeyo ah
xadiis uu warinayo muslim ayuu nabigu scw leeyahay ('وا (إ إِذَا اقْتَرَبَ الزَّمَانُ لَمْ تَكَدْ رُؤْيَا الْمُسْلِمِ تَكْذِبُ وَأَصْدَقُكُمْ رُؤْيَا أَصْدَقُكُمْ حَدِيثًا وَرُؤْيَا الْمُسْلِمِ جُزْءٌ مِنْ خَمْسٍ وَأَرْبَعِينَ جُزْءًا مِنْ النُّبُوَّةِ وَالرُّؤْيَا ثَلَاثَةٌ فَرُؤْيَا الصَّالِحَةِ بُشْرَى مِنْ اللَّهِ وَرُؤْيَا تَحْزِينٌ مِنْ الشَّيْطَانِ وَرُؤْيَا مِمَّا يُحَدِّثُ الْمَرْءُ نَفْسَهُ فَإِنْ رَأَى أَحَدُكُمْ مَا يَكْرَهُ فَلْيَقُمْ فَلْيُصَلِّ وَلَا يُحَدِّثْ بِهَا النَّاسَ )

waxay diintu sharciyaysay  qofkii wax wanaagsan ku riyooda inuu alle ku mahdiyo, kii wax xun arkana inuu acuudsado salaadna tukado, cidna uusan uga sheekayn,Imaam al-qurdubi ayaa kitaabkiisa almufham ku sheegay noocyada riyada wuxuuna leeyahay (Riyadu waxay u qaybsantaa riyo xaq ah  waana tan nidaamsan oon isku dhex yaacsanayn, waana riyada runta ah nabigaana scw ku magacaabay riyada runleyda ah ama wanaagsan, waana mida dhacdada sax ah u eg, hadii qof fiican uu ku riyoodana ay tahay qayb ka mida waxyiga xag alle ka yimaada, tan labaad ayaa ah mid kasoo fushay naf murugaheed ama waxyaabo ay  jeceshahay,  damacna uu ku jiro ka dibna wixii uu rabay uu ku arkayo riyada dhexdeeda, macno ma leh taas, tan sadexaadna waa murug, walaac iyo walaahow ama dhibaato iyo cabsiin qofku riyada ku arko shaydaankuna qofka ku waswaasiyo si uu u xumeeyo soo jeedkiis, taasna waxaa lagu magacaabaa Qarow''', mar mar baa waxaa kulmaya riyada cabsida ah iyo tan shahwada iyadana waa qarow aan macno lahayn).

tixraac 
gumud
diin
qarow
naf
habeen
aragti

Bayoloji
Ra'iisul wasaare

Ra'iisul Wasaare (; ) waa madaxa xukuumadeed ee wadan, dowlad ama dal. Sida caadiga ah, ra'iisul wasaaruhu waxa uu madax u yahay wasiirada oo dhan. Waxaa mararka qaar lagu magacaaba waasiirka kowaad ee dowlad leedahay. 
Si kastaba ha ahaatee, ra'iisul wasaaruhu waxaa inta ugu badan soo magacaaba Madaxweynaha ama Boqorka wadankaasi. Sidoo kale wadamo badan oo caalamka ah "ra'iisul wasaaraha" waxaa si toos ah u doorta shacabka iyo bulshada wadankaasi.

Asalka Ereyga
Ereyga "ra'iisul wasaare" ma ahan Af Soomaali, laakiin waa kelmad aan ka soo amaahanay luuqada Af Carabiga. Ereyga "رئيس الوزراء" micnaheedu waa madaxa wasiirada ama "hogaanka wasiirada".

La Xidhiidha
 Madaxweyne
 Boqor
 Madaxweyne ku xigeen
 Ra'iisal Wasaare
 Dowlad
 Siyaasad

Tixraac

Siyaasad
Boqor

Boqor, waa Nin ka mid ah Qoyska taariikhda leh, oo amar ku bixisso Dawladdaha. Boqortooyada waxee ka sareesaa Madaxda. Wadamada qaarkood waxee leeyihiin Boqortooyo. Sida wadamada carabta, afrikada, yurubiyaanka, ama aasiyaha. Laakiin waxaa ka badan Kuwa madaxda leh. Wadamada Boqortooyada heesto, waxee leeyihiin raiisul wasaare, oo hogaamiyo wadanka. Badanaa Boqortooyada, maku soo saqajaanto, wadanka ciidankiisa ama dhinaca dhaqaalaha. Waa qoys degen.

 Boqorad
 Boqortooyo

Siyaasad
Boqorad

Boqorad waa Naag ka mid ah Qoyska, taariikhda leh, oo amar ku bixisso Dawladdaha. Boqortooyada waxee ka sareesaa Madaxda. Wadamada qaarkood waxee leeyihiin Boqortooyo. Sida wadamada carabta, afrikada, yurubiyaanka, ama aasiyaha. Laakiin waxaa ka badan Kuwa madaxda leh. Wadamada Boqortooyada heesto, waxee leeyihiin raiisul wasaare, oo hogaamiyo wadanka. Badanaa Boqortooyada, maku soo saqajaanto, wadanka ciidankiisa ama dhinaca dhaqaalaha. Waa qoys degen.

 Boqor
 Boqortooyo
 Elizabeth II

Boqorad
Calooleey

Calooleey waa cunto la cuno. waxaa laga sameeyaa, caloosha Lo'da.
calooleey waxee leedahay, brotain aad u badan iyo bakteri jirka u fiican.
cuntadaan calooleeyda ah, waxaa aad looga isticmaalaa, Soomaaliya, ayada oo ah maraq.
Godeey

godeey 
Gode waa magaala ka tirsan dhulka Soomaali Galbeed.
magaalada waxaa degan somali oo 100kiba/98 ah, magaalada waxee ka mid tahay, dhulka soomaaliya oo lagu daray wadanka itoobiyamagaaladan waxa kadhacay dagaalkiii dhex maray Soomaaliya iyo itoobiya

Itoobiya
Muuse Yalaxow

Muuse Yalaxow waa mid ka mid hogaamiye kooxeedyadii Soomaaliya ee xaruntooda aheyd caasimada Muqdisho marna noqday Wasiirka Ganacsiga Jamhuuriyadda Soomaaliya ee dowladdii Cali Geedi. Xaaji Muuse waxay gaar ahaan shacabka reer banaadir aad ugu xasuustaan nidaamka iyo kala dambeyntii uu bartamihii sagaashameeyadii ka sameeyey degmooyinka Makah iyo Madiinah ama Wadajir iyo Dharkeynley xilli halkaasi ay ka jireen nabadgelyo xumo ay sababeen mooryaan aad u hubeysan oo gaaf wareegi jiray goobaha ganacsiga iyo suuqyada loo adeeg doonto. waxaa kaloo lagu xasuustaa duqeymo iyo dagaalo ka dhacay gabolada kala ah: banaadi &shabeelaha dhexe.
waxaa lagu yaqaanaa in aw yahay qof hadal qaraar oo aan waxba qarin.

.

Qabqablayaasha soomaaliyeed
Dadka nool
Marinka Gaza

Marinka Gaza (Af-Carabi قطاع غزة) waa dhul yar oo ka mid ah dhuka Falastiin, oona lagu xiray shacabka falastiinta. Dadka degen Gaza, waxee garayaan, 1.5 milyan oo qof. Waxeena xuduud la leeyihiin, Masar oo ka xigta Koonfur galbeed, iyo Israaiil oo ka xigta koonfur bari. Sida la xaqiijiyay, guryo badan oo yahuuda leedahay, ayaa laga dhisay, meelo badan oo ka mid ah Gaza, 2005 waxaa dhacday, in ee yahuuda dib uuga laabtaan, guryo dhiska ee ku haayeen caradaas. Laakiinsa wali waxee gacanta ku haayaan, meelo badan oo ka mid ah Gaza, sida garoonka diyaaradaha iyo xeebaha. Yahuuda waxee ku indho adagyihiin in ee gaza ka midtahay dhulka Israaiil. Ayaga oo maalin kasto ku wada, dil iyo isbaarooyiin aad u farabadan.

Falastiin
Daanta galbeed

Daanta galbeed (Af-Carabi الضفة الغربية. waa dhul xiran oo ka mid ah dhulka Falastiin. Daanta galbeed, waxaa bariga kaga xiga Wabiga Urdun, dhinaca woqooyiga iyo galbeedka iyo koonfurtaba waxaa kaga dhagan xariiqanta Cagaaran oo israil sameesay sanadka marka oo ahaa 1949kii, waa marka oo dhamaaday, dagaalkii carabta iyo israil 1948ii.
dadka degen Daanta galbeed, waxaa ee garayaan, in ka badan 2,4 miliyan oo qof.

Falastiin
Dhax kujir

Dhax kujir waa wadanann laheen wax bad ah. aduunka waxaa ku yaalo, wadamo gaaraayo 44 oo badda ka xirantahay. Dawladdaha qaarkood kuwa u dhaw badda, waxaa dhacday in ee marki hore badda u furnaan jirtay. Laakinsa marka ee gobolo ka xoroobeen, ee ku soo baxeen, wadamo Dhax kujir ah.
tusaale ahaan, xoreentii Eratareya iyo Montenegro, waxee u aqoonsadeen, wadamada Itoobiya iyo Serbia in ee badda arkin. sanadkaan aa ku jirno, badda waa muhiim, markii la fiiriyo, dhinaca dhaqaalaha, iyo kaluumeesiga. 

Wadamada Dhul xiranka ah 

Juquraafi
Noole

Bogan waa mid ku saabsan guu ahaan noolaha. Haku khaldin "nolol"
Noole () waa wax walba oo naf leh, dhaq-dhaqaaqi kara, soo dhasha, jidhkiisu koro isla markaana dhinta kaas oo ku nool oogada  ama meere kale. 

Ereyga Noole waxa soo hoos-gala dhamaan wixii naf ku jirto. 

Noolaha waxaa ka mid ah dhamaan xayawaanka oo dadku ka mid yahay, dhirta, baakteeriyada, fungiga iwm. 

Noolahu wuxuu sameeyaa dhaqdhaqaaq iyo xarakaad, waxuuna u baahan yahay hawo, biyo iyo cunto si uu u koro isla markaana u sii noolaado. 
Noolaha qaar, sida geedaha waxay u baahan yihiin awooda ileyska qoraxda si uu u sameeysto cunto isla markaana u sii noolaado. 
noolahu wuxuu leeyahay astaamo kala duwan

Waxa lid ku ah kalmada Ma Noole oo lagu qeexo dhamaan waxyaabaha bila nafta ah. 

Dhoobo baa binuʼaadanka laga sameeyay.

Qeeybaha Noolaha 

 Xayawaanka
 Dhirta
 Boqoshaa
 Protist
 Protozoa
 Jeertmiska

Boqortooyooyinka
Sida la isku raacay waxaa jira ilaa shan (ama lix) kooxood oo ka tirsan boqortooyo (biyoloji), kuwaasi oo kala ah:

Kala Duwanaanta Noolaha

Jiritaanka Noole 

 Rajadee Bay Kuwa Dhintay Leeyihiin?

 Ilaahay Miyuu Ina Daneeyaa?

Aqoon
Waxbarsho
Bayoloji
Geedaha
Saynis
Dhir
Qeybaha Geedka
Noole
Juquraafi
Kheyraadka Dabiiciga
Dhul
Xayawaan
Fayrus

Feyrus (, ) Waa noole jirro wata oo aan noolaan karin ilaa uu helo noole kale oo uu ku dhex noolaado sida dadka, xoolaha iyo dhirta sidaas oo kale ma sii badan karo asaga oo aan helin sedaxdaas qaybood aan soo sheegnay, suurtagalna maaha inaan ku aragnaa isha caadiga ah ama ilays, ee waxaa lagu arki karaa soo dhaweeye loogu talo galay sida Microscopeka

 Virus Outbreaks—What You Can Do (Faafitaanka Virus -ka Waxaad Sameyn Karto) (en)

Nuucyada Virus ta Ama Feyruska 

 I: dsDNA viruses (Tusaale. Adenoviruses, Herpesviruses, Poxviruses)
 II: ssDNA viruses (+)sense DNA (Tusaale. Parvoviruses)
 III: dsRNA viruses (Tusaale. Reoviruses)
 IV: (+)ssRNA viruses (+)sense RNA (Tusaale. Picornaviruses, Togaviruses)
 V: (−)ssRNA viruses (−)sense RNA (Tusaale. Orthomyxoviruses, Rhabdoviruses)
 VI: ssRNA-RT viruses (+)sense RNA with DNA intermediate in life-cycle (Tusaale. Retroviruses)
 VII: dsDNA-RT viruses (Tusaale. Hepadnaviruses)

Bayoloji
Fara-ka hadal

Fara-ka hadal waa luqada ay isticmaalaan dadka dhagoolayaashaa ah.

 Luqadda Calaamadaha Ameerika
 Luqadda Calaamadda ee Kenya
 Dooro Luqaddaada (Muuji Luqadaha Fara Hadalka Keliya)

 Luuqadda Calaamadaha ee Maldives
 Soomaali luqadda dhegoolaha

Afafka
Qof

Qof waa hal shaqsi jamaceeduna waa Dad. Waxaa dhici karta jaceyl walaaltinimo dad can qaraabo aheyn at sida walaalaha oo kale isu jeclaadaan kaasi laftarkisu waa nooc kamida ah jaceylka. 

Ilaahay baa wax kasta oo nool abuuray. Ninkii ugu horreeyay Aadan baa la dhahay. Binu'aadankoo dhan waxay ka farcameen Aadan iyo Xaawa.

Filasoofiyada
Afgaanistan

Afqaanistan ama Jamuuriyadda islaamiga Afqaanistan Farsi جمهوری اسلامی افغانستان) waa wadan dhul xiran oo ku yaalo koonfurta ama bartamaha Aasiya.Wadankaan waxaa ku badan Buuraha, waxoona xuduud la leeyahay wadamada Bakistaan, Iiraan, Turkmenistan, Tadsjikistan, Usbekistan iyo Shiinaha.

Wadankaan caasimadiisa waa Kabul. Magaca afqaanistan waxaa loola jeedaa dhulka afqaanka.

Afgaanistaan waxay leedahay taariikh aad iyo aad u dheer. waxa uu wadankani soomaray dagaalo sokeeye oo aad iyo aad u badan.
afgaanistaan waxaa laogyahy in ay tahy sababta koobaad ee keentay in uu burburo Midowga Sofiyet ilaa xiligii uu dhacay Midowga Sofiyet sanadii 1989 waxa afgaanistraan ka bilaabmay dagaalo sokeeye oo aad iyo aad ubadan ilaa hadana ka socda.

deegaan ahaan 
Deegaanka ay kutaalo afgaanistaan waa dhul buuralay ah waxa ciida afgaanistaan ku yaala buuro aad ubadan afgaanistaan malaha wax dekada anma bada.

magaalooyinka uguwaawayn 
 kabul oo ah caasimada 
 qandahaar caasimada labaad 
 waharaat

Xubin
 
 ADB *
 AIIB *

 IORA * 
 ICAO *

 UNICEF *
 UNESCO *

Bankiga Aduunka * *

Qaramada Midoobay * *

Waddnmaha Degaan Afganistan
  950,000+:

  200+*

  200+*

  100+ *

.
  200+

  PR China; 200,000++:[].
Afgaanistaan waxa ay leedahay jawi aad iyo aad uxun xiliga Jiilaalka oo Barafka ayaa aad iyo aad ugadaha.

hoos u dhaca gobolka
Afganistan waxay ahayd 40-kii sano ee la soo dhaafay colaadaha lala galo quruumaha kale, waxa ay ku xiran yihiin iran sida dadwaynaha,
War saxaafadeed ka soo baxa Afganisatan ayaa muujinaya ixtiraam la'aanta hoggaamiyeyaasha caalamka.

 Pakistan and Afghanistan

Sido Kale fiiri
 Bakistaan
 Hindiya
 Bangladesh

Afgaanistaan
HTML

HyperText Markup Language (HTML) waa nooc ka mid ah luqadda calaamadaynta.  Waxaa loo isticmaalaa in lagu sameeyo boggaga internetka.  Bogagga mareegaha waxaa ku jiri kara qoraal, xiriirin, sawirro, iyo xitaa cod iyo muuqaal.  HTML wuxuu u sheegaa daalacayaasha webka sida ay bogaggu u ekaan karaan.  HTML wuxuu kaloo ku daraa macluumaadka meta boggaga internetka.  Macluumaadka Meta waa macluumaadka ku saabsan bogga mareegaha tusaale, magaca qofka bogga sameeyay.  Daalacashada shabakadu badanaa ma muujiyaan macluumaadka meta.

Tixraacyada
Why HTML is not a programming language?

Internet
HyperText

Sideedaba  (af Ingiriis ahaan waxaa loogu dhawaaqaa [],ama [haaypatekesti] , macnahiisa afka Soomaaliga waa Farbooddo) waa habka laisugu xiriiriyo qoraallo, masawirro iyo macluumaad kaleba ayadoo la adeegsanaayo() farbooddada waxaa lagu diyaariyaa luqadda  (HTML) af Soomaali ahaan ah [luqadda qeexista ee farbooddada]

Internet
CPU

CPU The Central Processing Unit

Teknooloji

Waa Maxay cpu ama Processor? 

Processor-ku waa qaybta ah matoorka kala socodsiiya hawlaha kumbiyuutarka. Magacyada kale ee processorka loo yaqaano waxaa ka mid ah Microprocessor iyo CPU (Central Processing Unit).
Processor-ku wuxuu ka mid yahay qaybaha ugu muhiimsan kumbiyuutarka waana halka laga cabbiro xawaaraha kumbiyuuutarka, wuxuuna inta badan tilmaan u noqdaa kumbiyuutarka oo dhan. Waxaa laga yaabaa inaad maqasho qof leh "Kumbiyuutarkaygu waa Pentuim II 450" iwm. Taas micneheedu waa in nooca processor-ka kumbiyuutarkaasi uu yahay Pentium II, xawaarihiisuna uu yahay 450 Mhz. Noocayada processor-ka dib ayaan uga hadli doonnaa hadduu rabbi idmo.
    

Xawaaraha processor-ka waxaa lagu cabbiraa inta wareeg ee uu sameeyo halkii ilbiriqsi (seken) waxaana lagu sheegaa waxa loo yaqaan megahertz (Mhz) oo u taagan ilbiriqsigiiba hal milyan oo wareeg. Haddii lagu yiraahdo processor ayuu xawaarihiisu yahay 450 Mhz, waxaa looga jeegdaa in processor-kaasi uu halkii ilbiriqsi sameeyo 450 milyan oo wareeg. Hal wareeg waa cabbirka ugu yar ee wakhtiga processor-ka. Hawl kasta oo uu processor-ku qabtaa waxay ku qaadan kartaa ugu yaraan hal wareeg, laakiin caadi ahaan waxay hawl kastaa qaadataa wareegyo fara badan.

Si uu processor-ku u fuliyo hawl gaar ah wuxuu raacaa oo uu mid mid u fuliyaa waxa loo yaqaan Instructions oo ah tilmaamo ku saabsan tillaabooyinka ay hawshaasi ka kooban tahay. Inta wareeg ee ay processor-ka ku qaadato inuu fuliyo hal instruction ayaa lagu cabbiraa xawaaraha dhabta ah ee processor-ka. Taasina waxay ku xiran tahay nooca processor-ka. Tusaale ahaan processor-radii ugu horreeyay (8086 iyo 8088) wuxuu halkii instruction ku qaadan jiray celcelis ahaan 12 (laba iyo toban) wareeg. Halka maanta processor-rada carsiga ah (Pentium II iyo wixii ka dambeeyay) ay hal wareeg ku fulin karaan saddex instructions iyo wax ka badan. Taasi waxay keenaysaa in laba processor oo uu xawaarahoodu yahay 200 Mhz laakiin uu noocoodu kala duwan yahay ay aad u kala dheereeyaan iyadoo ay ku xiran tahay inta instruction ee uu processor walbaa fulin karo halkii wareeg. Processor walbaa processor-kii uu ka dambeeyay wuu ka dheereeyaa maadaama ay had iyo jeer sii yaraanaysay tirada wareegyada ay processor-ka ku qaadanayso fulinta halkii instruction.
Waxaa jira dhawr arrimood oo saamayn ku leh xawaaraha processor-ka. Arrimahaas kuwa ugu muhiimsan waxaa ka mid ah:
Salaxleey

Salaxleey waa magaalo ku taalo, woqooyiga galbeed ee Soomaaliya, waxeena ka mid aheed, magaalada Hargeysa, intii oo maamulka somaliland ka bedelin.WEBSITEKAN GAL SI AAD U ARAGTO SAWIRO IYO MUUQAALKII UGU DANBEEYEY
WWW.SALLAXLEY.COM

Magaalooyinka Soomaaliya
Aljebra

Aljebra (Ingiriisi: algebra, ) waa nooc ka mid ah xisaabta waxaana alifay Muxamed bin Muuse al-Khawaarismi.

Etimooloji
Erayga Aljebra ama Algebra waxa laga soo qaatay erey carabi الجبر.

Qaababka aljebrada

Is'alegta afar geesle (quadratic equation)

Isla'egta toosan (linear equation)

Sidoo kale fiiri
Shabakadda xisaabiyaha aljebra ee bilaashka ah
https://tiger-algebra.com

Tixraac
 Al-Khwarizmi, jw.org.
 الخوارزمي, jw.org.
Muxamed bin Muuse al-Khawaarismi

Muxamed bin Muuse al-Khwarizmī waa ninkii alifay xisaabta nooca loo yaqaan aljebra.

Taariikh 
Wuxuu ahaa Muxamed bin Muuse al-khwarizmī barre ku takhakhusey cilmiga xisaabta, cilmul falaga iyo juqraafiga (Barashada dhulka).
Wuxuu dhashay qiyaastii 780 miilaadiga, kuna beegan 164 hijiriga ah.

Wuxuu ku dhashay Khawaarizmi, Uzbakistaan. Wuxuuna dhintey 236 hijriga.
Wuxuu ku noolaa Baqdaad. Wuxuu qorey buug badan.

Waxaa ugu caansan buuga uuqorey, buuga ladhaho Aljebra, wuxuu qorey buugaan sanadkii 820kii.
Waa qeyb kamid ah xisaabta waxaana loo yaqaan ALJEBRA.

Waa walaalkiin Maxamed Faatax.
Waxaad kalasoo xiriir kartaa

 Al-Khwarizmi
 الخوارزمي
Dariishad

Dariishad, Daaqad, Shubaako (, ) waa duleel laga furo darbiyada guryaha si looga helo hawo iyo iftiin, waxaa kaloo loo adeegsadaa in laga arko waxa banaanka ka ah guryaha markii la furo ama aan la furin markay daaqadu muraayad ka samaysantahay,

Sidoo kale arag 
 Albaab 
 Guri

Guri
Albaab

Albaab waxaa la dhahaa irida hore oo guri laga galo. Albaab waxaa loo isticmaalaa labo shay waa in la xiro ama la furo.Albabka waxaa badanaa laga sameeyaa alwaax ama bir, waxoona leeyahay meel laga qabsado iyo meel furaha lagu furo.Meelaha albaabaha laga galo waxaa ka mid ah, Guryaha iyo waxyaabaha tiknologiga sida basaska iyo diyaaradaha ama maraakiibta iyo waxyaabo badan.

„Wuxuuna ku yidhi, Aad u dadaala inaad iridda cidhiidhsan ka gashaan, waayo, waxaan idinku leeyahay, Qaar badan ayaa dooni doona inay galaan, mana kari doonaan.” - isu fidinaynaa si aan Ilaah ugu bogno.

 Doors
Funaanad

Boga "Garan halkan ayaa laga soo toosiyay.

Funaanad (; ) sidoo kale loo yaqaano Garan, waa dhar laga hoos gashado shaaiyada, inta badan malahan galuusyo, sidoo kale inta badan malahan wax jeeb ah. funaanada malahan kuleeti, waxee leedahay qoor aad u gaaban.

Hordhac
Funaanadu wuxuu ka mid yahay dharka joogtada ah ee rag iyo dumarba isticmaalaan kaasi oo loo xidho in jidhka ka difaaco dhaxanta iyo qaboowga. Sidoo kale, garanka waxaa loo xidhaa xarago iyo isqurxin, dunida maanta waxaa jira shaqooyinka qaar ay khasab tahay in shaqaaluhu ku soo labistaan koodh. Guud ahaan, garanku waa maro la tolay taasi oo leh qaab le'eg qofka xidhanaya ama isticmaalaya sheygaasi. Shaadhku wuxuu leeyahay astaamo u gaar ah oo ka duwan noocyada kale ee dharka. Astaamaha ugu muhiimsan ee shaadhasha waxaa ka mid ah raqabada, jeeb iyo galuusyo (badhano) badan oo laabta ku dhex yaala.

Magaca
Ereyga Garan asal ahaan waa mid Af-Ingiriis ah oo waxaan ka soo xiganahay luuqadaasi Ingiriiska ereyga Garment.

Dharka
Dharka (; ) waa shay dabacsan oo ka samaysan dun la xardhay. Dharka waxaa laga sameeyaa dun ka timaada haraga xoolaha, xayawaanka iyo cudbiga iyo noocyo aartifishal ah. Marka dharka la samaynayo waxa la isticmaalaa habab badan oo kala duwan, waxaa ugu caansan tolida, mareegida, iyo isku xidhxidhka dunta. God ku yaala galbeedka wadanka Joorjiya ee bariga Yurub ayaa waxa laga helay qidcad harag oo lagu wado in dhar ahaan loo isticmaali jirey wakhti hada laga joogo 34,000 oo sano. Dharka guud ahaan waxaa la isku yidhaahdaa Hu'; kaasi oo u kala baxa noocyo badan. Kugu ugu muhiimsan ee dadku isticmaalaan maalin kasta waxaa ka mid ah: surwaalka, shaadhka, diraca, shalmada, goonada, koodhka, kabaha iyo kuwo kale oo badan.

Muuqaalo

Sidoo kale fiiri
 Surwaal
 Shaadh
 Noocyada Dharka iyo Hu'ga

Tixraac

Dhar
Saynis
Dhir
Cows

Cows waa dhirta dhulka ka baxada oo xooluhu daaqaan, waxaa kale oo jiro wax ladhoho bal oo lo'da daaqdo waxa lagu magacaabaa wax kasta oo kamida geedaha ama dhira qaar kamida gaar ahaana kuwa gaagaaban ee aan dhaadheerayn amaba aan lahay ee aan samaynayn jirid iyo caleemo. Waxa uu cawsku ka koobanyahay qaybo aad iyo aad ubadan waxa kale oo uu leeyahay magacyo fara badan waxa cuna xoolaha waxa kale oo reer baadiyuhu u isticmaalaan in ay ka samaystaan waxyaabaha lagu dhisto guryaha.

“Cawsku wuu engegaa, ubaxuna wuu dhacaa, laakiinse erayga Ilaaheennu weligiisba wuu waari doonaa.”

 Grass—Not Just the Green Beneath Your Feet

Bayoloji
Maroodi

Maroodi (; ) waa xayawaan ka mid ah duurjoogta ugu xajmiga iyo qarada weeyn noolaha dhamaantiis. Waxaa lagu sheegaa in uu yahay noolaha labaad ee ugu weeyn dunidan - wuxuu ku xigaa Nibiriga - iyo kan ugu weeyn oogada dhulka. 

Maroodigu wuxuu ku noolyahay meelo badan oo dunidan ah oo u badan Africa iyo qaarada Aasiya. 
Sidoo kale wuxuu maroodigu u kala baxaa laba nooc oo kala ah Maroodiga cad oo laga helo qaarada Aasiya iyo Maroodiga madoow oo ku dhaqan qaarada Afrika. Hadaba nooca ku nool qaarada Afrika waa mid ka xajmi iyo qaro weeyn kana foolal dhaadheer maroodiga cad ee Aasiya. 

Maroodiga gabi ahaantiisba waxa uu quutaa dhirta.

PROOT : - D

Sidoo Kale Fiiri
Libaax
Shabeel
Duurjoog

Tixraac

 The Elephant’s Trunk

Xayawaan
Geri

Geri (english- giraffe) waa xayawaanka ugu dheer aduunka marka la fiiriyo kuwa dhulka ku nool. Kan ugu dheer dherekiisa waxa uu gaaraa ilaa 5 mitir, culeyskiisane waa 1.100 kg. Geriga waxoo ku noolyahay Afrika, gaar ahaan bariga afrika. Soomaaliya woo ka buuxaa, siiba koonfurta soomaaliya, sidoo kale woqooyiga wuxu waqti hore ku noolaan jirey gobolka Sanaag. Gariga waxaa lagu yaqaanaa, isla socodka sida guutatada ah, waxeena gaarayaan 50 gari marka ee isla soconaayaan. Gariga marka oo daaqaayo, waxoo fiirsadaa, geedaha dhaadheer.
gariga waxoo caleemo ka soo goosan karaa, geedaha qumbaha dhalo ama lagu magacaabo Geed Qumbay, waxaana sii caawin karo, carabkiisa oo gaareeso 45 cm.
Gariga waa xayawaan tuuteesan, waxoo jirka ku leeyahay, dhibco dhibco sida shabeelka ama haramcadka. Gariga badanaa wee dagaaltamaan, ayaga oo qoorta isku duuduubo ama labada gees isku mudaan. Gariga waxoo uur lahaadaa 14 ilaa 15 bilood. ciyaalka marka ee dhalanaayaan neh, dhirirkooda waxee gaarayaan 2 mitir.
gariga waxee ku dhashtaa istaag, marka oo cunuga dhalanaayo neh, dhulka ayoo ku soo dhacaa. saacado kadib neh, gariga woo istaagaa, waxoona raacaa hooyadiis, ilaa 18 bilood. gariga waxoo noqon karaa 25 sano, laakiin kuligood ma ahan, boqolkiiba 50 ama 25 oo ciyaalka ah, ayaa gaari karo da'daas.

Xayawaan
Qol

Maqaalka "Maqsin" halkan ayaa laga soo toosiyay.

Qol (; ) sidoo kale loo yaqaano Maqsin waa qeybaha yaryar ee loo sii kala qeybiyo dhismeha. Aqaladu waxay ka kooban yihiin qolal badan, kuwaasi waxaa ka mid ah: Qolka jiifka, Qolka fadhiga, Qolka cuntada (Qolka qadada), Musqul (Suuli iyo Kaniif), Qolka qubeyska, Madbakh (Jiko), Qolka martida, Qolka waxbarashada (Maktabad), Qolka dhaqista (Qolka qasaalada), Qolka keydka iyo kuwo kale.

Hordhac
Sida badan qolku waa mid ka mid ah unugyasa dhisme ee aqal ama dhisme guri ka kooban yahay. Tusaale ahaan, qolka fadhiga, qolka cuntada, qolka jiifka, qolka martida iyo wixii la mid ah. Sidoo kale waxaa dhacda hal qol mararka qaar kaligiis la diso kaasi oo ah aqal hal qol ah.

Sharaxaad

Dhamaan dhismaha aqalada iyo kuwa waaweyn waxay u sii qeybsamaan waaxyo yaryar oo ka samaysan qolal. Qolku waa afargees ka samaysan dhagax, bir, muraayad, caro iyo wixii la mid ah ee loo isticmaalo dhismaha.
Kaabayaashu waa adeega aasaasiga ah ee bulsho kaasi oo fududeeya isku socodka, ganacisga, nolosha maalinle iyo dhamaanba baahida kala duwan ee bulsho.

Muuqaalo

Sidoo kale fiiri
 Dhisid
 Dhisme
 Adeeg bulsho

Xigasho

Dhisme
Kaabayaal
Darawal

Waa shakhsi ama qofka xirfadiisu tahay inuu kaxeeyo ama wado baabuurta

Darawal

Darawal ama Shufeer waa qofka awooda uleh inuu koontaroolo ama maamulo gaadiid ama baabuur dul socda oogada dhulka. Darawal waa qof xirfad iyo aqoon u leh inuu baabuur kexeeyo oo si fiican u yaqaana sharciga wadada isla markaana heeysta shahaado ogolaansho oo dowladuhu bixiyaan. Darawalnimadu waxay noqon kartaa shaqo, taas oo ah in qofka dirawalka ahi maamulo baabuur isagu iska lahayn; sidoo kale waxa dhacda in qofku darawal ka noqdo baabuur uu isagu leeyahay. Dunida sabankan aan ku nool nahay waxaa jira noocyo badan oo dirawalo ah. 

Isku soo wada duubo, dirawalnimadu maahan mid sahlan. Waxaa muhiim ah in qofka darawalka ahi noqdo mid caafimaad qaba oo aragiisu fiican yahay isla markaana xilkas ah oo fahansan masuuliyada saaran.
Khalad yar oo dirawalku sameeyo waxay keeni kartaa ineey halis-geliso noloshiisa iyo dhamaan inta la saaran gaadiidkaasi. Sidaasi darteed, Dawladdaha aduunka oo dhan waxay leeyihiin shuruuc iyo qawaaniin u taala darawalka iyo gaadiidka dhamaantoodba, midaas oo keentay in qofku soo maro Dugsiga Barashada Darawalnimada iyo imtixaano dhowr ah.

Jiheeynta iyo kaxaynta bushukuleetiga iyo xayawaanada lama odhan karo darawalnimo.

Taariikhda Dirawalnimada waxan yaranteyda kudadaley darawalnimada waxan ahay darawal agtif ah  waxan kuno lahay Mogdisho deg dharkeynley waxan rabaa in aan heer kagaro darawalnimada  call 617479214

Shuruudaha Dirawalka

Sharciyada Wadada

Xigasho 
 Truck Drivers Find the Road to Life

 سائقو شاحنات يجدون الطريق الى الحياة

Gaadiid
Baabuur
Shaqo
Sharciyada Wadada
Gows

Gows wadar ahaan loo yaqaano Gowso (  ) waa laf cad, adag oo afka dadka xaga dambe kaga dhex taala. 

Gowsuhu waxay ka soo baxaan ciridka ku dhex yaala afka. 

Shaqada gowsuhu waa ineey burburiyaan iyo jajabiyaan walxaha afka soo dhexgala iyo ineey qaab u sameeyaan dhabanada. 

Qofka qaangaadhka ah wuxuu leeyahay 32 ilig oo u kala baxa, 20 gows, 4 mici iyo 8 ilig. Sidoo kale, ilkuhu waxay ku kala yaalaan daanka sare - oo leh 16 ilig - iyo daanka hoose oo leh 16 ilig. 

Ilko
Jigjiga

Jijiga (; Amxaari: ጅጅጋ) waa caasimadda DDS amaba Soomaali Galbeed ee bariga wadanka Itoobiya.Jigjiga waxay ka tirsan tahay Gobolka Faafan waxayna 80 km (50 mi) dhinaca Bari kaga beegan tahay magaalada Harar. Sidoo kale, magaaladani waxay dhacdaa 60 km (37 mi) dhinaca Galbeed wadanka Soomaaliya.

Waa magaalo taariikhi ah oo kamid kuwa ugu caansan dhulka ay Soomaalidu leedahay,Waana Xarun ganacsi oo muhiim u ah isku xidhka guud ahaanba gobolada Deegaanka Soomaalida iyo Itoobiyada kale sidoo kalena xuduud la leh dalka Soomaaliya gaar ahaan gobolada Waqooyi ee la baxay Soomaaliland waxaana ay kuxidhantahay dekedda weyn ee Magaalada Ber-bera halkaas oo badeecooyin aad ubadan ay kasoo degtaan una gudbaan dalka Itoobiya iyo deegaanka intiisa kaleba.

Cimilada Jigjiga

Tixraacyada 

Soomaali Galbeed
Itoobiya
Bartire

Background   mohamed Aden Abdikariin

Bartiraha dega soomaliya 
10% waa xoolo dhaqato 70% waa magaalo joog (qaasatan Afmadow  Dhoobley kismaayo  bu'aale iyo xagar) 20% waa beeraley, 10% waaxay  ku firdhisanyihiin dhammaan aduunka oo dhan. beeshu waxay xiriir wanaagsan la leedahay beelaha kale ee dariska la ah ha ahaadeen kuwa ay abtirwadaagaan iyo kuwa kale oo ay dhaqan wadaagaanba, waxaa jira dhaqano soo jireen ah oo adag oo asalkoodu ka soo jeedawaa isla beeshan.

Abdiwali Ahmed Hussein {Adam Dubad} oo Ah hogaanka sare ee beesha bartire, waa nin Dhalinyare ah oo aad u da yar oo firficoon furfuran wax ku bartay dalka Sweden iyo dalka dalka bariga african waa nin Dhaqaalyahan ah oona ah ganacsade beesha bartire waa dad aad u dagan waa qomiyad jacel Nabada iyo Horumarka bartire waxaa ka dhashay dad halyeey ah oo la yaqaana tariikhda somalida ku Qoran  waan qabilka kaliya ee ka dagalamay  waxaa so maray halgamayo  faraa badan o u dhashay bartire sidaa garaad farax  garaad will waal garaad waanaw kulmiye  axmed kacan  cali cabdi cise cali dhaadac bashir dool yusuf sh.cabdi gangale suldan faraabadane cabdilahi gisile xasan daadhi khader jigre  prf ina shaabel iyo qaar kale  o badan 

Qabaa'ilada Soomaaliya
Ciyaarta Teeniska

Ciyaarta Teeniska (; ) waa cayaar ka mid ah cayaaraha sportiga sida aad muuqaalka sawirka ka arakto waxaa lagu cayaaraa shabaqa yar ee Gacanta Kaasi oo lagu tuuro kubad aad u yar waana tan loo yaqaano tenis-ka.
Haddii aan wax ka soo qaado dadka ugu caansan ee cayaara waxaa ka mid ah gabadha reer Russia ee Maria Sharapova waxaa kaloo ka mid ah Roger Federer oo u dhashay dalka Switzerland.

 Veli Paloheimo
 Serena Williams

Ciyaaraha

Isku xidhka 
 https://www.madrid-open.com/en/
 https://www.barcelonaopenbancsabadell.com/en/history/
 http://www.tennisplayandstay.com/Federations/Federation-Details.aspx?Nation=DJI 
 https://www.itftennis.com/en/tournament/$15000-djibouti/dji/2018/w-witf-dji-01a-2018/draws-and-results/
 https://www.usopen.org/index.html
Kanaalka Suweys

Boga "Gacanka Suweys" halkan ayaa laga soo toosiyay.

Kanaalka Suwees (; ; Qanāt al-Suways) waxa uu ku yaal wadanka Masar, waa meel biyo mareen ah oo isku xirto, Badda Dhexe iyo Badacas, waxaana la furay 1869ii.
iyadoo ujeedadu ay aheyd in ganacsatada Yurub iyo Aasiya ee u fududaato jidkii ee wax ku kala ganacsan jireen, oo ahaa in ee afrika ku soo wareegtaan.

Kanaalka Suwees waa kanaalka ugu dheer adduunka oo ay maraakiibta maraan, Dhirirkiisa waa 162,2 kilomitir, balaciisana waxoo u dhaxeeyaa 300 ilaa 365 mitir.

sameyntiisa waxa ay qaadatay ilaa 10 sano, iyadoo shaqaalihi ka qeybqaatay dhismahiisa aya gaarayeen 1,5 miliyan oo qof, waxaaana shaqadaas ku dhintay 120.000 qof oo shaqaale. mid faransiis oo ingineer ah ayaa soo alifa quditaanka kanaalka suwees, waxaana la dhihi jiray Ferdinand de Lesseps.

Linkiyo kale
 Kanaalka Suweys
 What Future for the Suez Canal?

Tixraac

Juquraafi
Masar
Yeey

Yeey (; ) (magaca Saynis: Canis lupus) waa xayawaan duurjoog ah oo xoolaha iyo dadka cuna. Yeeygu waa bahal ku nool keymaha meelo badan oo dunida ah ooy ka mid tahay Yurub, Aasiya iyo Woqooyiga Ameerika.

Bahalkaan waxoo ku noolyahay meelaha ee ka baxaan geedaha waaweyn iyo duurka.

Muuqaalo

Sidoo kale fiiri
Ay
Yey
Bisad

Xigasho
 yeey

Xayawaan
Noole

Xayawaan
Duurjoog
Naasley
Kiyaawe

Kiyaawe ama Baanad ( ) waa bir ama qalab gacmeed loogu talo galay xirida iyo furida boolasha lix geesoodka leh, waxay qabataa hawl makaanig oo isku wareeg ah una dhexeeya boolka iyo daadadiisa. waxay leedahay labo af mid furan oo labo gan leh iyo mid giraan ah ama wareegsan.

samaytiisa 
waxaa laga sameeyaa atamyo la isku qasay kana kooban Chromium iyo Vanadium, ka dib waa la tumaa, ka dib waxaa lagu dheehaa Chromium si uu isaga difaaco mirirka ama daxalka.

Taariikhda

Noocyada

noocyada kale makaaniga

tixraac iyo xigasho 

makaanig
bir
atam
baabuur
Xoor-dubbur

Xoorka (; ) (sidoo kale loo yaqaano "Xoor Dubbur") waa xayawaan naasley ah kaasi oo lagu yaqaano dhuuso aad u qudhmuun. Waxaa jira noocyo badan oo xoor ah kuwaasi oo leh midabo kala gedisan, qaarkood midab madoow, halka kuwo kale leeyihiin midab coowlan ama mid isku dhex jir ah.

Intaas waxaa dheer, xoorku waa xayawaan hilibka cuna, wuxuuna inta ugu badan ku dhaqan yahay duurka.

Muuqaalo

Sidoo kale fiiri
Xayawaan
Duurjoogta Soomaaliya

Tixraac

Xayawaan
Madfac

madfac waa gumaca hoobiyaha, waa hubka ugu koowaad, oo dad badan oo soomaali ah, nafta ka qaaday, kan labaad neh waa qorayga AK_47. Madfaca Maalin kasto oo cid Gurigeeda ku soo dhacaa. marka oo qarxaayo neh, halmar oo dad badan nafta kawada qaadaa.!!

Dagaalada
Teknooloji
Babaay

Kani waa maqaal ku saabsan cambe babaayga. Qoraal kale fiir Cambe

Babaay, Cambe babaay (; ) magaca Saynis "Carica papaya"'', waa midho ka mid ah khudaarta ka baxda geedka Karika. Babaayga, sidoo kale loo yaqaano Cambe babaay waa midho bisil oo leh faa'iido iyo nafaqo badan.

Qoraalo Kale

Tixraac

Bayoloji
Imtixaan

Imtixaan waa wax la iska qaado, markii aa wax ka baraneesid Iskuulka, waxaana imtixaan ku geli kartaa, wax kasto oo ka baratid iskuulka ama dugsiga.Badanaa imtixaanka waxaa la iska qaadaa, markii ee waxbarashada kuu dhamaan rabo. Qofkii ku baaso imtixaanka waxaa afka soomaaliga lagu dhahaa wuu qalin jabiyay ama way qalin jabisay, micnaheeda waxaa waaye qofkaan wax barashada way u dhamaatay. Imtixaanka iskuulka kaliya laguma galo, waxaa imtixaan lagaaga qaadi karaa, haddii aa Baabuur baraneesid ama Diyaarad ama wixii la mid ah.
]]

Waxbarasho
Duumo

Malaariyo Duumo waa cudur ay kaneecadu keento.

 Protect Yourself From Malaria
 What You Should Know About Malaria
 DDT

malaayiin qof ayaa ku jirato sanad walba, markii la isku daray waxaa lagu qiyaasay in sanad kasta ee ku waxyeeloodan in ka badan hal milyan 

oo caruur ah oo kaliya ee ku dhimato gudaha afrika 

Bayoloji
Jirjiroole

Jirjiroole (Af-Ingiriisi: Chameleon) waa bahal yar oo qalajista shabaha, oo hadba midab isku yeela. Badankoodu waxay bedeli karaan midabka maqaarkooda si ay u sawiraan, ama inay niyadda u muujiyaan jirjiroole kale.

Akhriska sii wad
 Chameleon
 A Clever Chameleon of the Sea

Xayawaan
Burris

Burris ama Burus ,waa shay madaxa ka culus oo badanaa ka sameysan bir  oo loo isticmaalo in musbaar lagu garaaco ama shay lagu burburiyo.
waxaa jiro noocyo kala duwan oo burus ah, oo kala culus.

Sido Kale fiiri
 Liska Dhismo
 Gaariga Beeraha
 Gaariga Culus-Backhoe loader
 Babuur Qulus Komatsu HM300
 Europlug
Ganacsi

Ganacsi oo loo yaqaano, wax kala iibsi, ama warshadaha, dukaamadaha, ayaa ah mid caalamka la isku af garto..ganacsiga waxaa ka mid ah, wax soosaarka ama gaditaanka sida qalabka ama cuntada, ganacsiga waa madaxtooyada dhaqaalaha.
 QEYVAHIISA
1- 

Ganacsi
Xeeb

Xeeb

Xeebaha
Soomaaliya waxay leedahay xeebta ugu dheer dhul weynaha Afrika, iyadoo leh bad aad u dheer oo dhererkeedu yahay 3,333 kilomitir (1,880 mi).  
Soomaaliya waxay  xeebteeda ku leedahay dhowr jasiiradood iyo jasiirado, oo ay ku jiraan Jasiiradaha 1.Bajuni kuwa ugu waaweyn yihiin:-
2. Kooyama 3. Inguuni ( vuma ) 4. Jawaay 5. Kufuumbi 6. Juula.
Somaliya Xebahada waxa Ka Mida
Seylac, Berbera, Bareeda, Boosaaso, Beyla { Xaafuun iyo Hurdiya }, Eyl, Hoobyo, Mareeg, Cadale, Warshiikh, Muqdisho, Marka, Baraawe, Kismaayo.
Reer Baraawe

Reer baraawe () sidoo kale loo yaqaano Barwaani, waa dad laga tiro badan yahay oo ku dhaqan meelo ka mid ah koonfurta wadanka Soomaaliya.

Hordhac
Dadkani waxay deegaan magaalada Baraawe ee Gobolka Shabeellaha Hoose, waxeena ku hadlaan luqad u gooni ah oo la dhoho Af-Baraawani ama (chimini ama chimbalazi), waa lahjad u dhow af-sawaaxiliga . Reer baraawe sidoo kale waxay ku hadlaan Af-tunni iyo af-maxaatiri. Dadka reer baraawe waa dad ganacsato ah, waxayna caan ku yihiin kaluumeesiga. waxyaabaha aad loogu yaqaano reer Baraawe waxaa ka mid ah cuntada macmacaanka ah, sida (Caano baraawe) oo soomaalida aad u xiiseeso, waa macmacaan laga sameeyo caano la karkariyay oo sunkor lagu daray iyo waxyaabo kale, kalarkiisa waxuu noqonaa gaduud, waxaa loo sameeyaa sida xalwada oo kale. Dhinaca musikada khatar ee ku yihiin, laakiin badanaa waxee ku heesaan heesaha af-baraawe, waa sida heesaha xamariga oo kale, wee ka duwanyihiin heeso dhaqameedka.

Dadka Soomaalidu waa kuwa ugu badan ee ku dhaqan wadanka Soomaaliya; ayadoo lagu qiyaasay ilaa 85% oo bulshada ahi ineey tahay Soomaali sax ah, halka inta kale ka soo jeedaan meelo kale oo caalamka ah. 

Intaasi marka laga yimaado Soomaalidu waxay isku qeybisaa reero iyo qabiilo kuwaasi oo guud ahaan ah 4 beelood.

Bulshada Soomaaliga

Bulshada Soomaaliya waa mashruuc xambaarsan macluumaad badan oo ku saabsan beelaha, reeraha, luuqadaha, tirada bulshada, heerka waxbarasho, caafimaadka, dhaqaalaha, diimaha iyo qodobo kale oo saamayn ku leh bulshada.

Dadka Soomaalida
Dadka Soomaalid waa bulsho ku dhaqan Geeska Afrika; gaar ahaan wadanka Soomaaliya, Jabuuti, deegaano ka tirsan wadanka Itoobiya, deegaano ka mid ah wadanka Kenya iyo meelo badan oo caalamka ah. Dadka Soomaalida ah waxay ka mid yihiin kooxaha Bulshada Soomaaliya; waana dadka ugu badan bulshada ku nool wadanka Soomaaliya.
Intaas waxaa dheer, dadka Soomaalidu waxay ku hadlaan Af-Soomaali oo kamid ah luqadaha Kushitiga Faraceeda Afro Aasiya.

Soomaalida waxaa kala qaybiyey gumeysigii qarnigii 19aad, kaas oo ukala qaybsaday 5 qaybood oo kala ah: Talyaani Oo haystay Koofurta Soomaaliya; Ingriiska oo haystay Waqooyiga Soomaaliya (Somaliland); Faransiiska oo haystay Xeebta Soomaaliya (Jabuuti); Itoobiya iyo Ingiriiska oo haystay Soomaali Galbeed (Soomaali galbeed); iyo Kenyaoo haystay deegaanka NFD.

Sidoo kale fiiri
Bulshada Soomaaliya
Dadka Soomaalida

Tixraac

Soomaaliya
Dadka Soomaaliga

Soomaaliya
Degmooyinka Gobolka Shabeelaha Hoose
Soqotra

Jasiirada Suqadara waxaa ay ku taala Marinka Gardafuul. Waxa ayna xeebaha Soomaaliya u jirtaa 240km. jasiiradan waxa ay ka tirsan tahay wadanka Yemen , waxa ayna ka kooban tahay 4 jasiiradood, mida ugu weyn ayaa ah Suqadara.
jasiiradan dadka dagan ayaa asalkooda waxa uu kasoo jeedaa Carab Meheri , , Jasiirada soqotra waxaa degen dad gaaraayo ilaa 50.000 oo qof. Waxana laga dhabarjaray somalidiiSomali Degaanka

Juquraafi

sido Kale fiiri
 Somali Degaanka
UNESCO

United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (oo loo soo gaabiyo UNESCO) waa hey'ad ka tirsan ururka Qaramada Midoobay oo qaabilsan Waxbarashada, Seyniska iyo Dhaqanka. Waxaana la aasaasay sanadkii 1945.

Warka
 https://unpo.org/article/19624
 https://www.bradshawfoundation.com/news/cave_art_paintings.php?id=Laas-Geel-rock-art-site-in-Somaliland

Sidoo kale fiiri
 Qaramada Midoobay

 http://www.unesco.org/

Qoraalo La Xidhiidha
Qaramada Midoobay
Bankiga Aduunka
Ururka Caafimaadka Aduunka
Hayada Cuntada Aduunka
UNESCO
UNICEF
ICAO

Tixraac

Qaramada MidoobaySiyaasad
Ururada caalamiga ah
Wadan
Dhul
UNICEF

UNICEF (loo soo gaabiyey: United Nations Children's Fund;  ama YUNISEF) waa hayad ka tirsan hayadaha jamciyada quruumaha ka dhaxaysa waxayna qaabilsantahay caruurta waxa la aasaasay sanadii
1946

 Qaramada Midoobay
 http://ww w.unicef.org/

Qoraalo La Xidhiidha
Qaramada Midoobay
Bankiga Aduunka
Ururka Caafimaadka Aduunka
Hayada Cuntada Aduunka
UNESCO
ICAO

Tixraac

Qaramada Midoobay
Siyaasad
Ururada caalamiga ah
Wadan
Dhul
Ururada caalamiga ah

Ururada caalamiga ah
Dubay

Dubay ama dubaay (ingiriis: Dubai, carabi: دبي) wa magaalo ka tirsan 7da imaarood ee Isku taga Imaaraatka Carabta. Magaalada waa magaalo aad u quruxbadan, waana magaalada hormarinteeda aad u soo kordhooso.10 sano ka hor magaalada waxee eheed, Meel saxaaro ah, oo sadax dabaq oo yar yar ku taalay. Markii dhulka lagu arkay saliid, ayee Dubay ku dadaashay, dhismaha magaalada, injineer kasto ayaa kashaqeesto dubay, ayaga oo lacag badan ka helo. dubay waxee ka midtahay, magaalo yaasha ugu casriyeesan, dadka ku nool neh waa dad wada taajir ah. Dubay waxaa kubadan ajnabiga, gaar ahaan, Hindida, soomaali badan xattaa wee degen yihiin.
Qaar badan oo ka mid ah magaalooyinka qadiimka ah ee aagga ayaa ahaa xarumo ganacsi oo u dhexeeya dunida bariga iyo galbeedka. Qaar ka mid ah ceelkii mangrove qadiimiga ahaa, oo taariikhdoodu ahayd 7000 BC, ayaa la helay intii lagu jiray dhismaha tuubooyinka bulaacada ee u dhow magaalada Dubai Internet City. Goobtaas waxaa lagu qariyey ciid ku dhowaad 5,000 oo sano ka hor markii ay xeebta dib uga soo baxday gudaha, taas oo ka mid ah xudduudaha xeebta ee magaalada. [27] Ceramics Pre-Islam ayaa laga helay qarniyadii 3aad iyo 4aad. [29] Ka hor intaan la soo saarin diinta Islaamka, dadka ku nool gobolkaasi waxay caabudeen Bajir (ama Bajar). [29] Kadib faafinta Islaamka ee gobolka, Umayyad Caliph oo ka mid ah adduunka Islaamku waxa ay ku soo duushay koonfurta-bari Arabia waxayna ka saartay Sassaaniyiinta. Maqnaanshaha makhaayadda Dubai ee gobolka Al Jumayra (Jumeirah) waxay soo arkeen dhowr waxyaalood oo ka soo jeeda Mudug. [30]
Abaalmarinta ugu horreysa ee Dubai oo ku taala Dubai ayaa ah 1095 oo ku yaal Buugga Juqraafiga ee Jaamacadda Andalusiyanka Carabta ee Abu Abdullah al-Bakri. [Ganacsiga loo baahan yahay] Ganacsiga gaasta Venetian Gasparo Balbi wuxuu soo booqday aagga 1580, wuxuuna xusay Dubai (Dibei) warshadaha. [30]
Dubai waxaa loo maleynayaa in loo asaasay tuulo kalluumeysi ah horraantii qarnigii 18aad, waxaana jirey 1822, magaalo ka kooban 7-800 xubnood oo ka mid ah qabiilka Baniyas oo ku xiran xukunka Sheikh Tahnoon ee Abu Dhabi. [ 32]
Sanadkii 1833, ka dib markii ay qabsadeen qabaa'ilka, xubno ka tirsan qabiilka Al-Falasa ayaa ka soocay Abu Dhabi waxaana ay isku dhisteen Dubai. Abuu Zubeyr ayaa waxaa hogaaminayey Ubaid bin Saceed iyo Maktum bin Butti oo noqday hoggaamiyeyaasha isku xira Dubai illaa Ubaid uu geeriyoodey 1836-kii, isaga oo Maktum ka tagay si uu u dhisto dhulkii Maktoum.

Sido kale fiiri

 Imaaraatka Carabta