maanka2/wikipedia-so huggingface dataset:
Qoyska Cali bin Abi Dalib

Qoyska Cali bin Abi Daalib

Qoyska Cali bin Abi Daalib waa aabihiis Dalib ibn Cabd al-Mudalib, hooyo Fatima bint Asad, labo gabdhood iyo sadex wiil ooy walaalo yihiin, todoba xaas, sadex-iyo-toban ilmo ah oo u kala baxa toban-iyo-kow wiil iyo labo gabdhood. 

Aabe: Dalib ibn Cabd al-Mudalib
Hooyo: Fatima bint Asad
Walaal (abaayo)
 Fakhitah bint Abi Dalib
 Jumanah bint Abi Dalib

Walaal (aboowe)
 Jacfar ibn Abī Dālib
 Aqeel ibn Abi Dalib
 Dalib ibn Abu Dalib
Xaaska
 Fatima
 Umamah bint Zainab
 Umm ul-Banin
 Leyla bint Mascuud
 Asma bint Umays
 Khawlah bint Jacfar
 Al Sahba'bint Rabicah
Wiilasha uu dhalay
 Muhsin ibn Cali
 Xasan ibn Cali
 Xuseen ibn Cali
 Hilal ibn Cali
 Al-Cabbas ibn Cali
 Cabdullah ibn Cali
 Jacfar ibn Cali
 Cusman ibn Cali
 Cubaydu-llah bin Cali
 Abi Bakr bin Cali
 Muxamad ibn al-Xanafiyyah
 Cumar bin Cali
 Muxamad ibn AbiBakr (soo korsaday)
Gabdhaha uu dhalay
 Saynab bint Cali
 Umm Kulthum bint Cali

Dagaaladii Islaamka
Boqortooyada Islaamka
Khulafo Raashidiin
Islaam
Diin
Aqoon
Islam
Ilbaxnimo
waxa kasoo jeeda qabiilada soomaaliyeed ee loo yaqaano reer sh isxaaq
waxa ay ku abtirsadaan zaynul caabidiin binu xuseyn binu cali binu abi daalib waa tafiir ilaahay barakeeyey sababtoo ah ilaahay isaguu barakeeyey

 Islām—The Way to God by Submission (en)

Noole
Nolol
Leilani Leeane

Leilani Leeane waa jilaa Maraykan ah websedyada, ku dhashay on 1 Oktoobar, 1992 magaalada ee Lancaster, California. In warshadaha ee websedyada bilaabay in 2011.

Awards and nominations

Tixraacyada 

Qaramada Midoobey ee Maraykanka
Jilaa

Jilaa (; ) waa qof jilaayo qiso ha ahaato mid dhacday ama mid dhici karto ha isugu jirto run iyo been lkn waa iska dhigid ama matal wax aana hada soconin jilaa waa qof mada daaliyo dad sida heesaay abwaan ama qof shactariiste ah sida sida qoraalada badi eey sheegaan filin la duubo waxa ugu horeysay 1920 lkn sida jilida waxa eey bilaawatay 550 miilaadiga ila 560 miiladiga lkn jilaa aniga ahaanteyda oo hada qormadaan qorayo ma garanaayo ninki ugu horeeye oo abid bilaawo lkn gabadhi ugu horeysay ee bilaawdo dhanka dumarka waxaa la odhan jidhay Margaret Hughes waxeey eheyd gabadh udhalay dalka ingriiska waxaa dhalay gabadhaa bqor xukumi jiray boqortooyada ingiriiska ee la odhan jidhay Prince Rupert of the Rhine gabadha waxa eey dhalatay sanadki 1630 miildaadiga waxa eeyna dhimatay sanadki 1719 miladiga.

Hees
Fan iyo Suugaan
Hiddo iyo dhaqan
 Muusiga
Gabay
 Filim
 Qalabka Muusiga
Suurad

Suurad 
Fiiri Jadwalka Boqol toban iyo afarta Suuradood ee Quraanka Kariimka ah.

Suurad Suurah Suuratu (ingiriis: sura, surah, surat; carabi: ﺳﻮﺭﺓ; ama wadar ahaan: ﺳﻮﺭ
suwar, sidoo kale sūrah) waa maqaro bog ama bogag aayado ka mid ah Quraanka kariimka ah ee Alle (s.w.t) ku soo dejiyay Nebi Muxamed
 (n.n.k.h). Kitaabka Quraanka kariimka ah wuxuu ka kooban yahay boqol toban iyo afar Suuradood oo u sii kala baxa tiro badan oo aayado ah.

Dhererka Suuradaha Quraanku way kala duwan yihiin, tan ugu gaabani waa Suuratul-Al-Kawsar oo ka kooban 3 aayadood; halka suurada ugu dheeri tahay Suuratul-Al-Baqara oo ka kooban 286 aayadood.
Boqol toban iyo afarta suuradood ee kitaabka Quraanka kariimka ah waxay kala yihiin 86 suuradood oo ah Makki iyo 28 Madani ah. Kala soocida noocan ah waxaay salka ku heeysaa meesha ay suuraduhu ku soo dageen, oo ka hor intii aanu Nebi Muxamed
 ka tagin magaalada Makkah quraanka ku soo dagay waxaa loo yaqaanaa Makki, halka markuu Nebigu
 u hijrooday magaalada Madiina waxyigii iyo quraankii ku soo dagay ay noqonayaan Madani. 

Hadaba suuradahaMakkiga ahi waxay ka waramaan aakhirada iyo xoojinta iimaanka, halka suuradaha Madaniga ahi ay sharaxaan nolosha, isku-xidhnaanta iyo is-habeynta bulshada Islaamka ah.
Marka laga reebo Suuratul-Al-Tawba, dhamaan suuradaha kale waxay ku bilaabmaan "Ku Bilaabida Magaca Alle ee Naxariista mid gaar iyo mid guud" (ﺑﺴﻢ ﺍﻟﻠﻪ ﺍﻟﺮﺣﻤﻦ ﺍﻟﺮﺣﻴﻢ) Bismi Allahi al-Raxmaani al-Raxiimi.
Midani waa tan kala soocda isla markaana kala saarta Suuradaha ku jira Kitaabka Quraanka Kariimka ah.

Dhinaca kale, qeyb ka mid ah Suuradaha ama suurada oo dhamaystiran ayaa la akhriyaa wakhtiga lagu gudo jiro tukashada salaada taasi oo rakcad kasta lagu bilaabo Suuratul-Al-Faatixa oo dhamaystiran.

Sharaxaada Suurad 
Erayga suurat waxaa markii ugu horeeysay isticmaalay Nebi Muxamed si uu ugu kala saaro iyo kala sooco qeybaha Quraanka kariimka ah. Taasi oo ku dhex jirta aayado Alle (s.w.t) soo dajiyey sida ku cad 24:1 "Waxaanu kugu soo dejinay suurado wata cadaymo, iyo waxaanu kugu soo dirney calaamado, calaamado cad-cad, kuwaasi oo si farxad leh aad ku xasuusani."
Dhinaca kale, wadarta suurad waa suwar sida ku xusan Quraanka kariimka, aayadahan oo fasirka af-Soomaali ku noqonaya "Ma waxay dhaheen isagaa Allifay? Ku dheh "La yimaada toban suwar oo la mid ah (waa Quraankee) una yeedha cid kasta marka laga reebo Alle, haddii aad run sheegaysaan."

Diwaanka Suuradahalwaaqicaa Quraanka

Xigasho 

Diin
Islam
Quraan
Saxaabada
Dagaaladii Islaamka
Boqortooyada Islaamka
Khulafo Raashidiin
Islaam
Diin
Aqoon
Islam
Ilbaxnimo
Taariikh
Dad
Noole
Nolol
Boqol toban iyo afar Suuradood

Boqol Toban iyo Afarta Suuradood ee Quraanka


Kitaabka Quran ee kariimka ah waxaa loo qeybiyaa suurado iyo weliba qeeybo hoose oo loo yaqaano Aayado. 
Hoos waxaad ku arki liiska jadwalka boqol toban iyo afarta Suuradaha laga bilaabo kow ilaa suurada boqol toban iyo afaraad.

Xigasho 

Diin
Islam
Quraan
Diin
Aqoon
Ilbaxnimo
Taariikh
Aayad

Aayad, Aayah, Aayatu (ingiriis: Ayah, Aayah; carabi: ﺁﻳﺔ āyah, wadar ahaan: ayat ama ayaat ﺁﻳﺎﺕ āyāt) waa eray af-Carabi ah oo macnaheedu tahay cadayn ama calaamad taasi oo ku dhex jirta suuradaha Quraanka kariimka ah ee Alle (s.w.t) ku soo dejiyay Nebi Muxamed (n.n.k.h).
In kastoo aayadaha ku jira suuradaha kitaabka Quraanka kariimka ah ay gaaban yihiin, hadana macnaha ay xambaarsan yihiin ayaa ah mid aad u balaadhan. Kitaabka Quraanka kariimka ahi wuxuu ka kooban yahay boqol toban iyo afar Suuradood oo u sii kala baxa tiro badan oo tiro badan oo aayado ah.

Dhererka aayadaha iyo Suuradaha Quraanku way kala duwan yihiin, tan ugu gaabani waa Suuratul-Al-Kawsar oo ka kooban 3 aayadood; halka suurada ugu dheeri tahay Suuratul-Al-Baqara oo ka kooban 286 aayadood.
Boqol toban iyo afarta suuradood ee kitaabka Quraanka kariimka ah waxay kala yihiin 86 suuradood oo ah Makki iyo 28 Madani ah. Kala soocida noocan ah waxaay salka ku heeysaa meesha ay suuraduhu ku soo dageen, oo ka hor intii aanu Nebi Muxamed ka tagin magaalada Makkah quraanka ku soo dagay waxaa loo yaqaanaa Makki, halka markuu Nebigu u hijrooday magaalada Madiina waxyigii iyo quraankii ku soo dagay ay noqonayaan Madani. 

Hadaba suuradahaMakkiga ahi waxay ka waramaan aakhirada iyo xoojinta iimaanka, halka suuradaha Madaniga ahi ay sharaxaan nolosha, isku-xidhnaanta iyo is-habeynta bulshada Islaamka ah.
Marka laga reebo Suuratul-Al-Tawba, dhamaan suuradaha kale waxay ku bilaabmaan "Ku Bilaabida Magaca Alle ee Naxariista mid gaar iyo mid guud" (ﺑﺴﻢ ﺍﻟﻠﻪ ﺍﻟﺮﺣﻤﻦ ﺍﻟﺮﺣﻴﻢ) Bismi Allahi al-Raxmaani al-Raxiimi.
Midani waa tan kala soocda isla markaana kala saarta Suuradaha ku jira Kitaabka Quraanka Kariimka ah.

Dhinaca kale, qeyb ka mid ah aayadaha Suurad ama suurada oo dhamaystiran ayaa la akhriyaa wakhtiga lagu gudo jiro tukashada salaada taasi oo rakcad kasta lagu bilaabo Suuratul-Al-Faatixa oo dhamaystiran."

Diwaanka Suuradaha Quraanka

Xigasho 

Diin
Islam
Quraan
Saxaabada
Dagaaladii Islaamka
Boqortooyada Islaamka
Khulafo Raashidiin
Islaam
Diin
Aqoon
Islam
Ilbaxnimo
Taariikh
Dad
Noole
Nolol
Ku Bilaabida Magaca Alle ee Naxariista mid gaar iyo mid guud

Ku Bilaabida Magaca Alle ee Naxariista mid gaar iyo mid guud

Ku Bilaabida Magaca Alle ee Naxariista mid gaar iyo mid guud (carabi: ﺑﺴﻢ ﺍﻟﻠﻪ ﺍﻟﺮﺣﻤﻦ ﺍﻟﺮﺣﻴﻢ; ingiriis: In the Name of Allah, the Merciful and Most Gracious; af-carabi ahaan loogu dhawaaqo: Bismi Allahi al-Raxmaani al-Raxiimi) waa ereyada lagu bilaabo mar kasta oo la akhrinayo aayado iyo suurado ka mid ah kitaabka Quraanka kariimka ah ee Ilaahay (s.w.t) ku soo dejiyay Nebi Muxamed.
Marka laga reebo Suuratul-Al-Tawba, dhamaan suuradaha kale waxay ku bilaabmaan "Ku Bilaabida Magaca Alle ee Naxariista mid gaar iyo mid guud" (ﺑﺴﻢ ﺍﻟﻠﻪ ﺍﻟﺮﺣﻤﻦ ﺍﻟﺮﺣﻴﻢ) Bismi Allahi al-Raxmaani al-Raxiimi.

Midani waa tan kala soocda isla markaana kala saarta Suuradaha ku jira Kitaabka Quraanka Kariimka ah.

Dhinaca kale, qeyb ka mid ah aayadaha Suurad ama suurada oo dhamaystiran ayaa la akhriyaa wakhtiga lagu gudo jiro tukashada salaada taasi oo rakcad kasta lagu bilaabo Suuratul-Al-Faatixa oo dhamaystiran."

Xigasho 
 Islām​—The Way to God by Submission

Diin
Islam
Quraan
Saxaabada
Dagaaladii Islaamka
Boqortooyada Islaamka
Khulafo Raashidiin
Islaam
Diin
Aqoon
Islam
Ilbaxnimo
Taariikh
Dad
Noole
Nolol
Al-Faatixa

Suurada Al-Faatixa 

Al-Faatixa Suuratul Al-Faatixa (ingiriis: Al-Fatiha; carabi: ﺳﻮﺭﺓﺍﻟﻔﺎﺗﺤﺔ; loogu dhawaaqo Sūrat al-Fātiḥah) waa suurada kowaad ee Quraanka kariimka ah ee diinta Islaamka kaasi oo Alle (s.w.t) ku soo dejiyay Nebi Muxamed (n.n.k.h). 

Suuradani Al-Faatixa oo macnaheedu yahay fur-furid, fur-furasho iyo bilaabid ayaa waxay ka kooban tahay todoba aayadood kuwaasi oo sharaxaya "mahadnaqa Alle", "naxariista Alle", cibaadada iyo ka cabsashada Ilaahay. Suurada al-Faatixa qof kasta oo muslim ah oo salaada tukada waxaa ku waajib ah inuu akhriyo suuradan 5ta jeer ee gudashada salaadaha faralka ah. Sida uu wariyey asxaabiga Cabdillahi ibnu Cabbaas iyo kuwo kaleba suurada Al-Faatixa waa mid Makki ah, taasi macnaheedu waa waxay Nebi Muxamed (n.n.k,h) ku soo degtay asagoo jooga magaalada Makkah.

 Islām​—The Way to God by Submission

Xigasho 

Islam
Quraan
Diin
Aqoon
Islaam
Xaawo

Xaawo Xaawa (; Af-Hebrow: חַוָּה,; ; Aramiyya: ܐܘܚ; Af-Tigrinya: ሕይዋን ? ama Hiywan) sida ay isla qabaan Diimaha Ibraahimiga ahi (waa diinta Islaamka, diinta Masiixiyada iyo tan Yuhuud) Xaawa waa qoftii dumar ee ugu horeeysay ee Ilaahay (s.w.t) ka abuuray feedha lamaanaheeda Nebi Aadam. Si kale haddii aan u dhigno Xaawo waa hooyodii kowaad ee dhamaan dadka, halka Aadam ka yahay aabaha dhamaan dadka ku nool meeraha dhulka. Sida diinta Islaamku xustey markii Alle abuuray Aadam iyo Xaawo wuxuu ka dhigay seey iyo oori kuwaasi ku dhex nool janada. Wakhti yar ka dib, Sheydaan oo asagu ka xun sharafta iyo maamuuska Ilaahay siiyay Aadam iyo xaaskiisa ayaa wuxuu bilaabay inuu Xaawo shukaamiyo, isla markaana ka dhaadhiciyo in haddii eey cunto midhaha iyo khudaarta geedka laga mamnuucay ay noqonayso qof aad u qurux badan oo waligeed noolaanaysa, marnaba aanan dhimanaynin, isla markaana yeelanaysa mid la mid ah awood weyn ee Rabbi (s.w.t).

Si kastaba ha ahaatee, Xaawo waxay qaadatay sheekadii beenta ahayd ee Ibliis taasi oo burinaysa ama lid ku ah oo ka soo horjeeda amarkii Ilaahay siiyay qoyskan ugubka ah oo ahayd ineey wax kasta cunaan laakiin aanay marnaba taabanin ama u dhowaanin midhaha geeka laga mamnuucay. Waxayna odaygeedii Aadam ku kaliftey ineey labadooduba cunaan midhaha iyo khudaarta geedka laga mamnuucay. Isla markiiba waxaa isku muuqatay ceebtoodii, markaasaa waxay bilaabeen iney isku qariyaan caleenta iyo laamaha geedaha. 
Wakhti yar gudaheed Alle wuxuu amar ku bixiyey in labadooduba ay ka baxaan janada ooy nolol cusub ka bilaabaan oogada dhulka.

Beerta Ceeden waxaa loo maleeyaa inay ku taallay meel maanta ah bariga Turki. Runtii, beerta Ceeden adduunka bay ku taallay. Ilaahay Aadan buu abuuray oo wuxuu dejiyay beerta Ceeden “inuu falo oo dhawro.”  Kaddib Ilaahay naag buu Aadan u abuuray oo magaceeda Xaawa buu ahaa. Ilaahay iyaga wuu amray oo wuxuu ku yiri: “Wax badan dhala oo tarma, oo dhulka ka buuxsama, oo ka sara mara dhulka.” Way caddahay inuusan Ilaahay “si aan waxba tarayn u uumin [dhulka], laakiinse u uumay in la degganaado.”. Aadan iyo Xaawa haddii aysan dembaabi lahayn weligood bay noolaan kareen. Ilaahay Aadan iyo Xaawa Jannadii wuu ka eryay. Si adag bay u hawshoodeen siday dhulka beerta Ceeden ka baxsan wax ay cunaan uga beertaan. Waqti kaddib Xaawa way uuraysatay oo waxay dhashay cunuggoodii ugu horreeyay Qaabiil. Aadan iyo Xaawa waxay dhaleen wiilal iyo gabdho kale oo ay ka mid ahaayeen Haabiil iyo Seed oo ahaa Nuux awowgiis.

 Muxuu Ilaahay Silica u Banneeyaa?

 Sidee Bay Noloshu Ahayd Bilowgii?

Xigasho 

Aadam iyo Xaawo
Geledi

Geledi waa beelweyn ka tirsan digil iyo mirifle gaar ahaan digil taasi oo juquraafi ahaan degta afar wadan oo ku yaala Geeska Afrika waxa kamid ah beelaha Digil, Waxey Degtaa Gobolada Banadir iyo Shabeelaha Hoose Gar Ahaan  Degmada Afgooye iyo Tuuloyinka Hoos yimaada Iyo Qeybo Kamida Dhulka Somali-Galbeed
Beesha Galadi Waa dad Xoolo dhaqato, Beeraley , Ganacsato siyaasiyiin dagan dhul aad u barwaaqeysan.Geledi waxay isladhasheen qabiilada kala ah geelidle oo koonfurta somalia ugu badan iyo jilible. Waxaan laisku wadadhahaa ceelqode.

Qabiilada Soomaalida
Kitaab

Yaan lagu khaldin Buug.
Kitaab

Kitaab Kutub (ingiriis: book, kitab; carabi: ﮐﺘﺎﺏ, "kitaab"; wadar: ﮐﺘﺏ, loogu dhawaaqo "kutub"; Giriig: κιτάπι, loogu dhawaaqo: "kitabi"; Kiswahili: kitabu; af-Hindi, af-Faarsi, Urdu, Af-Turki: "kitap"; Hebrew: מך, "kethav") waa erey af-Carabi ah oo macnaheedu tahay "buug"."Giriig: κιτάπι, loogu dhawaaqo: "kitabi"; Kiswahili: kitabu; af-Hindi, af-Faarsi, Urdu, Af-Turki: "kitap"; Hebrew: מך, "kethav"
Intaasi waxaa dheer ereyga "kitaab" waxaa loo isticmaalaa in lagu qeexo kutubta afarta ah iyo suxufiga Ilaahay (s.w) ku soo dejiyay ama u soo waxyooday Rasuusha iyo Nebiyada. Sidoo kale, marka la soo qaado ereyga Al-Kitaab waxaa loola dan leeyahay ama la sheegayaa oo loo adeegsadaa kitaabka Quraanka ah ee saldhiga u ah diinta Islaamka."Quraanka ah ee saldhiga u ah diinta Islaamka" 

Isku soo wada duuboo kutubta Alle (s.w) ku soo dejiyay Anbiyada iyo Rusuusha waa afar kitaab iyo dhowr suxufi. 
Sida ku cad kitaabka Quraanka kariimka ee aasaaska u ah diinta Islaamka, Ilaahay sareeye wuxuu soo dejiyay afar Kitaab oo la kala siiyay afar Rasuul.
Kutubtaasi waxay kala yihiin:
 Kitaabka "Al-Furqaan" ee lagu soo dejiyay Nebi Muxamed
 Kitaabka "Injiil" ee lagu soo dejiyay Nebi Ciise
 Kitaabka "Towraad" ee loo soo diray Nebi Muuse, iyo
 Kitaabka "Sabuur" ee Ilaahay ku soo dajiyey Nebi Daa'uud."*Kitaabka "Al-Furqaan" ee lagu soo dejiyay Nebi Muxamed"
Intaasi waxaa soo raaca dhowr suxufi oo lagu soo kala dejiyay anbiyo iyo Rusul, waxaana ka mid ah:
 Suxufta Ibraahim oo lagu soo dejiyay Nebi Ibraahim.

Jadwalka Nabiyada iyo Rusuusha Kutubta lagu soo dejiyay 

Sida ku cad kitaabka Quraanka kariimka ah ee Alle u soo waxyooday Nebi Muxamed waxaa jira tiro badan oo nabiyo iyo rasuul ah oo Ilaahay (koreeye) ku soo dejiyay kutub.nabiyo iyo rasuul ah oo Ilaahay (koreeye) ku soo dejiyay kutub Kuwaasi waxaa ugu horeeyay Nabi Ibraahim oo Alle u soo diray qoraalada Suxufi Ibraahim, waxaana ugu dambeeyay kitaabka Al-Furqaan ee Alle u soo waxyooday Nebi Muxamed."Nabi Ibraahim oo Alle u soo diray qoraalada Suxufi Ibraahim"
Intaasi marka laga yimaado waxaa jira tiro kale oo nebiyo iyo rasuul ah oo Rabbi u soo diray kutub, laakiin inagu aqoon uma lihin kuwaasi, waxaana tusaale inoo ah: Nebi Ismaaciil, Nebi Yacquub iyo Nebi Yoonis oo dhamaantood leh kutub aynaan cilmi u lahayn."Nebi Ismaaciil, Nebi Yacquub iyo Nebi Yoonis"

Isku soo wada duuboo, kutubta ku xusan kitaabka Quraanka kariimka ah waa afar kitaab iyo labo suxufi kuwaasi oo kala ah:

Qoraalo La Mid Ah 
 Diin
 Islaam
 Qu'raan
 Nabi Aadam C.S.
 Nebi Maxamed
 Nabi Ismaaciil C.S.
 Nabi Ayuub C.S.
 Nabi Muxamed (c.s.w)
 Nabi Daa'uud C.S.
 Nabi Suleymaan C.S.
 Nabi Nuux C.S.
 Nabi Idriis
 Nabi Saalax
 Nabi Shuceyb
 Nabi Yuusuf
 Nabi Muuse C.S.
 Nabi Ilyaas
 Nabi Ibraahiim C.S.
 Nabi Huud
 Nabi Ciise
 Kitaabka quduska
 Masiixiyad
 Luqmaan Alxakiim
 Sifaynta Diinta Islaamka
 Su'aallo Diini ah iyo Jawaaba hooda
 Islam

Xigasho 

 Islām—The Way to God by Submission

 
Nabiyada Islaamka
Quraan
Masiixiyad
Diin
Taariikh
Aqoon
Kalandar
Nabi
Aadam iyo Xaawo
Suxufi Ibraahim

Suxufi Ibraahim

Suxufi Ibraahim Kitaabka Suxufiga ee Nabi Ibraahim (ingiriis: Scrolls of Abraham; carabi: ﺻﺤﻒ ﺇﺑﺮﺍﻫﻴﻢ, "suxufi ibraahim", ﮐﺘﺎﺏ ﺇﺑﺮﺍﻫﻴﻢ, "kitaab ibrahim"; Af-Soomaali: qoraaladii Nebi Ibraahim, "suxufi ibraahim") waa kitaab diini ah oo Ilaahay (koreeyee) ku soo dejiyay Nebi Ibraahim.
Qoraaladaasi waxaa khubarada diinta Islaamku u aqoonsan tahay ineey yihiin waxyigii Alle ku soo dejiyay Nebi Ibraahim; kuwaasi oo uu qoray Nebi Ibraahim naftiisa iyo isku duba rideen intii raacsanayd asaga ka dib markii uu geeriyooday.

Kitaabka Quraanka kariimka ah ee saldhiga u ah diinta Islaamka, waxaa suurado badan iyo aayado badan lagu xusay qoraalada suxufiga ee Nabi Ibraahim."Quraanka ah ee saldhiga u ah diinta Islaamka" 

Isku soo wada duuboo kutubta Alle (s.w) ku soo dejiyay Anbiyada iyo Rusuusha waa afar kitaab iyo dhowr suxufi. 
Sida ku cad kitaabka Quraanka kariimka ee aasaaska u ah diinta Islaamka, Ilaahay sareeye wuxuu soo dejiyay afar Kitaab oo la kala siiyay afar Rasuul.
Kutubtaasi waxay kala yihiin:
 Kitaabka "Al-Furqaan" ee lagu soo dejiyay Nebi Muxamed
 Kitaabka "Injiil" ee lagu soo dejiyay Nebi Ciise
 Kitaabka "Towraad" ee loo soo diray Nebi Muuse, iyo
 Kitaabka "Sabuur" ee Ilaahay ku soo dajiyey Nebi Daa'uud."*Kitaabka "Al-Furqaan" ee lagu soo dejiyay Nebi Muxamed"
Intaasi waxaa soo raaca dhowr suxufi oo lagu soo kala dejiyay anbiyo iyo Rusul, waxaana ka mid ah:
 Suxufta Ibraahim oo lagu soo dejiyay Nebi Ibraahim.

Jadwalka Nabiyada iyo Rusuusha Kutubta lagu soo dejiyay 

Sida ku cad kitaabka Quraanka kariimka ah ee Alle u soo waxyooday Nebi Muxamed waxaa jira tiro badan oo nabiyo iyo rasuul ah oo Ilaahay (koreeye) ku soo dejiyay kutub.nabiyo iyo rasuul ah oo Ilaahay (koreeye) ku soo dejiyay kutub Kuwaasi waxaa ugu horeeyay Nabi Ibraahim oo Alle u soo diray qoraalada Suxufi Ibraahim, waxaana ugu dambeeyay kitaabka Al-Furqaan ee Alle u soo waxyooday Nebi Muxamed."Nabi Ibraahim oo Alle u soo diray qoraalada Suxufi Ibraahim"
Intaasi marka laga yimaado waxaa jira tiro kale oo nebiyo iyo rasuul ah oo Rabbi u soo diray kutub, laakiin inagu aqoon uma lihin kuwaasi, waxaana tusaale inoo ah: Nebi Ismaaciil, Nebi Yacquub iyo Nebi Yoonis oo dhamaantood leh kutub aynaan cilmi u lahayn."Nebi Ismaaciil, Nebi Yacquub iyo Nebi Yoonis"

Isku soo wada duuboo, kutubta ku xusan kitaabka Quraanka kariimka ah waa afar kitaab iyo labo suxufi kuwaasi oo kala ah:

Qoraalo La Mid Ah 
 Diin
 Islaam
 Qu'raan
 Nabi Aadam C.S.
 Nebi Maxamed
 Nabi Ismaaciil C.S.
 Nabi Ayuub C.S.
 Nabi Muxamed (c.s.w)
 Nabi Daa'uud C.S.
 Nabi Suleymaan C.S.
 Nabi Nuux C.S.
 Nabi Idriis
 Nabi Saalax
 Nabi Shuceyb
 Nabi Yuusuf
 Nabi Muuse C.S.
 Nabi Ilyaas
 Nabi Ibraahiim C.S.
 Nabi Huud
 Nabi Ciise
 Kitaabka quduska
 Masiixiyad
 Luqmaan Alxakiim
 Sifaynta Diinta Islaamka
 Su'aallo Diini ah iyo Jawaaba hooda
 Islam

Xigasho 

 Islām—The Way to God by Submission

 Ilaahay Ibraahim iyo Reerkiisii Buu Barakeeyay

Kitaab
Nabiyada Islaamka
Islaam
Quraan
Islam
Masiixiyad
Diin
Taariikh
Aqoon
Kalandar
Nabi
Aadam iyo Xaawo
Saldanada Geledi

Saldanada Galadi (; ) waa boqotooyo Soomaaliyeed oo Talin jirtay geeska afrika Dabayaqadii Qarnigii !7aad ilaa iyo bilowgii Qarnigii 19aad. Waxaana xukunka heystay goobroon. Saldanada Geledi waxaa aasaasay Suldaan Ibraahim Adeer kadib markuu ka guuleystay dowladii ajuuraan, waxuuna dhisay qasrigii goobroon.
Saldanadu waxey gaartay heerki ugu sareysay xilliyadii Suldaan Yuusuf Maxmuud markuu kaguuleystay jameecadii baardheere, iyo xiligii Suldaan Axmed Yuusuf,

Taariikhda 

Bartamihii qarnigii 19aad Saldanadda Geledi waxey gaartay heerki ugu sareysay kadib markey hantiyeen ganacsigii iyo siyaasaddii dhulka Banaadir iyo inta u dhexeysay labada wabi juba iyo shabeele waxaana u suura gashay in ay canshuur ka qaadaan Safarada, iyagoo ka faa’ideysanaya jidadka geediga safarrada ay maraan kuwaas oo xiriirinayey magaalooyinka xeebaha ku yaal iyo miyiga fog oo dhamaantood ku kulmi jiray magaalada Afgooye.

Boqorada soo xukuntay

Sidoo kale Fiiri 
Saldanadii Cadal
Boqortooyadii Walashma
Saldanadii Ajuuraan

Tixraac

Taariikh
Soomaaliya

Juquraafi
Soomaalidii hore

Geeska Afrika
Magaca Muuse

Kani waa maqaal ku saabsan magaca Muuse ee raga loo bixiyo. Haku khaldin Nebi Muuse.

Muuse Muusa (ingiriis: Moses; Musa; carabi: ﻣﻮﺳﻰ, Mūsā, loogu dhawaaqo: "Muusa", sidoo kale: Moše, "Mose"; Luuqada Tiberiyaanka: Mōšéh; loogu dhawaaqo: "Moose" ama "Moseh"; Hebrew: מֹשֶׁה, loogu dhawaaqo "Mosheh"; Hebrewga Cusub: Moshe, loogu dhawaaqo "Mooshe"; Af-Faarsi: ܐܫܘܡ, Moushe, loogu dhawaaqo: "Muushe")<ref>"ingiriis: Moses; Musa; carabi: ﻣﻮﺳﻰ, Mūsā, loogu dhawaaqo: "Muusa", sidoo kale: Moše, "Mose"; Luuqada Tiberiyaanka: Mōšéh; loogu dhawaaqo: "Moose" ama "Moseh"; Hebrew: מֹשֶׁה, loogu dhawaaqo "Mosheh"; Hebrewga Cusub: Moshe, loogu dhawaaqo "Mooshe"; Af-Faarsi: ܐܫܘܡ, Moushe, loogu

Jadwalka Magacyada 
Sharaxaad badan iyo faahfaahin magacyada, fadlan fiiri Jadwalka Magacyada.

Magacyada dadka Soomaalida ah iyo kuwa dadka Islaamka ahi aad ayay u badan yihiin, boqolka magac ee ugu muhiimsan isla markaana loogu isticmaalka badan yahay waxaa ka mid ah:

Qoraalo La Mid Ah 
 Ayuub
 Aadam
 Axmed
 Aamina
 Aadan
 Abu Baker
 Aasiya
 Abiib
 Cali
 Canab
 Ciise
 Cumar
 Cabdi
 Cabdi Raxmaan
 Cabdi Raxiim
 Cabdi Qani
 Cabdi Rasaaq
 Cabdi Maalik
 Caynaan
 Daa'uud
 Dudub
 Geedi
 Foosiya
 Faarax
 Khadar
 Khadra
 Ibraahim
 Ismaaciil
 Ilyaas
 Iqbaal
 Idil
 Idiris
 Hibo
 Hodan
 Huud
 Luul
 Maxamed
 Muxumed
 Maxamuud
 Maryam
 Maslax
 Mowliid
 Raage
 Samatar
 Muuse
 Nuux
 Safiya
 Saynab
 Siraad
 Sacaada
 Suleekha
 Sacdiya
 Saalax
 Shuceyb
 Suleymaan
 Yuusuf
 Yaxye
 Yacquub
 Yoonis
 Xareed
 Xuseen
 Xasan
 Warfaa
 Waaberi

Xigasho 

Magac
Magacyada Islaamka
Magacyada Soomaalida
Taariikh
Aqoon
Kalandar
Nabi
Aadam iyo Xaawo
Abyoone

Tirooyinka Abyoone waa tirooyin ay suutowdo in loo qori karo iyadoon la adeegsan Jajab ama hakad tobanaale, waxayna noqonaysaa urur tirooyin abyoone -taasoo ka dhigan Hormo urur ka tirsan urur tiro maangal ah - laga soo bilaabo Tiro tirsiimo (1, 2, 3, ..) iyo Eber iyo tirooyinka taban ee ku beegan tirooyinka tirsiimaha (-1, -2, -3, ..), waa in ay ahaadaan ururta tirooyinka abyoone Urur makoobane waxayna la mid yihiin urur tirooyin tirsiimaha, sida caadiga ah waxaa loo suntaa xarafka Z.

Kuwaan soo socdana waa wax ka mkid ah aas aaska gaarka ah ee isugeynta iyo isku dhufada abyoone kasta a, b iyo c.

Tiro
Abyoone
Malaku Jibriil

Jibriil ama Jabraa'iil waa adeege Alle u gaar ah  Alle uu ka abuuray nuur la soo daga waxyiga amarka alle ku soo dajiya nabiyada alle. Jibriil afka cibraaniga (afka yuhuuda) waxaa laga wadaa jabri waa nin iil na waa allaah marka waxay noqonaysaa ninkii alle lahaa sida Bukhaariga warinaayo in jibri iyo miiki iyo israafi laga wado cabdi ill na laga wado alle markaa noqonaya cubudullaahi.

Jibriil jannada ayuu sarreeyaa. Malaa'igta keliya ee quduuska ah - marka laga reebo Mikaa'iil - oo magaceedu Kitaabka ku jiro. Shan boqol oo sanadood kaddib sii sheegiddii Daanyeel, Jibriil malaaʼigtii Ilaahay baa u muuqday Maryan gabadh bikrad ah oo ahayd dhashii Boqor Daaʼuud. Jibriil baa Maryan ku yiri: “Nabad, adigoo nimcaysan, Rabbiga ayaa kula jira.” 

 Jibriil Maryan buu ku yiri Masiixa bay ummuli doontaa

Islaam
Quraan
Adoon

Kani waa maqaal ku saabsan adoon-ka, adoonsiga iyo wixii la hal maala. Qoraal kan ka duwan fiiri Gumeysi

Adoon, Adoonsi (; ) waa qof nool oo xoriyada ka qaadeen qof ama tiro dad ka awood badan, kuwaasi oo u isticmaalaya sida ay ayagu ku qanacsan yihiin. Adoonsi waxaa lagu sharaxaa "Marka qof loo isticmaalo in lagu shaqeeysto ayadoo wax faa'iido ah ugu jirin qofka la adoonsanayo; sidoo kale waa qof loola dhaqmayo sida wax la leeyahay oo kale, kaasi oo la iibin karo, la iibsan karo, la calaamadaysan karo, la xoogi karo, xataa la dili karo."

Dadku waxay adoon noqon jireen marka la qafaasho, ama dagaal lagaga awood bato, la iibsado, ama adoon dhasho. Adoonsiga noocaasi ahaa wuxuu caan ka ahaa aduunyada qarniyo badan oo gaadhaya ilaa horaantii ilbaxnimada aadamaha goortaasi oo qabiilada isdagaala is gumeysan jireen ama bulshooyinka laga awooda badan yahay la gumeysan jirey. Adoonsigii ugu dambeeyay wuxu ahaa 2007dii wadanka Mauritania kaasi oo la xoreeyay dagaal iyo dacwad badan ka dib.

Dunida maanta waa laga mamnuucay in qof la adoonsado, dhamaan sharciyada wadanada caalamku midaasi ayay ka siman yihiin. Laakiin waxaa jira nooc kale oo lagu dhaqmo maanta. Waloow uu yahay qeyb ka mid ah adoonsiga; ayaa hadii qof lagu khasbo inuu shaqeeyo asagoon ka bixi karin heshiiska ama aan wax ka bedeli karin ayaa lagu magacaabaa Adoonsiga Casriga ah. Waxaa iyadna ka mid ah adoonsiga casriga ah: Caruurta Askarta ah, dad lagu leeyahay amaah badan kuwaasi oo lagu shaqeeysto maadaama aanay bixin karin lacagtaasi, ilmo la xaday oo lagu adeegto ilaa dhimashada (ama gabdhaha loo isticmaalo galmo), tahriibinta dadka, guurka khasabka ah iyo noocyo kale oo badan oo wadanada dunida sadexaad ku dhaqmaan intooda badan.

Sida ay ku soo warameen ururada xuquuqda aadamaha (human rights organizations) maanta waxaa dunida jira ilaa 36 milyan dad ah oo adoonsi ku nool, kuwaasi oo lagu heeysto meelo kala duwan oo dunida ah.

Xigasho 

Dad
Adoonsi
Afrika
Ameeria
Maraykanka
Masiixiyad
Diin
Taariikh
Aqoon
Kalandar
Aadam iyo Xaawo
Buurta Xira

Buurta Xira

Buurta Xira (ingiriis: Mount Hira; carabi: ﺣﺮﺍﺀ, Ḥirāʾ, "Xira") sidoo kale Godka Xira (ingiriis: Cave of Hira; carabi: ﻏﺎﺭ ﺣﺮﺍﺀ, "Ġār Ḥirāʾ", "Qaar Xira", "Godka Xira") waa god u jira 2 mayl (3.2 km) magaalada Makka ee deegaanka Xijaas dhulka Carabiya (maanta ah wadanka ) kaasi oo Nebi Muxamed ku cibaadaysan jiray, isla markaana markii ugu horeeysay uu malag Jibriil waxyiga ugu keenay nabiga.
Dhererka godka Xira waa 3.7 mitir baladhkiisuna waa 1.6 mitir

Xigasho 

 Islām—The Way to God by Submission

Saxaabada
Dagaaladii Islaamka
Boqortooyada Islaamka
Khulafo Raashidiin
Islaam
Diin
Aqoon
Islam
Ilbaxnimo
Taariikh
Dad
Noole
Nolol
Muxamed
Kitaab
Nabiyada Islaamka
Islaam
Quraan
Islam
Masiixiyad
Diin
Taariikh
Aqoon
Kalandar
Nabi
Aadam iyo Xaawo
Banuu Haashim

Banu Haashim

Banu Haashim (ingiriis: Banu Hashim; carabi: ﺑﻨﻮ ﻫﺎﺷﻢ,"BanuHaashim") waa qabiil ka mid ah beel-waynta reer Quraysheed ee deegaanka ku ah magaalada Makka ee deegaanka Xijaas dhulka Carabiya (maanta ah wadanka ) kuwaasi oo Nebi Muxamed ku abtirsado.

Xigasho 

 Islām—The Way to God by Submission

Saxaabada
Dagaaladii Islaamka
Boqortooyada Islaamka
Khulafo Raashidiin
Islaam
Diin
Aqoon
Islam
Ilbaxnimo
Taariikh
Dad
Noole
Nolol
Muxamed
Kitaab
Nabiyada Islaamka
Islaam
Quraan
Islam
Masiixiyad
Diin
Taariikh
Aqoon
Kalandar
Nabi
Aadam iyo Xaawo
Cabdillahi ibn Cabdi al Mudalib

Cabdillahi ibn Cabdi al Mudalib aabaha rasuulka scw 

Cabdillahi ibn Cabdi al Mudalib (ingiriis: Abd Allah ibn Abd al Muttalib; carabi: ﻋﺒﺪﺍﻟﻠﻪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ ﺍﻟﻤﻄﻠﺐ, "Cabdillahi ibn Cabdi al Mudalib") ku dhashay magaalada Makka, Xijaas ee dhulka Carabiya markuu wakhtigu ahaa 545 C.D taasi oo u dhiganta 79/78 sano ka hor Hijrada, waa nin ka dhashay qabiilka reer banu Haashim ee ka midka ah beel-waynta reer Quraysheed ee deegaanka ku ah magaalada Makka ee deegaanka Xijaas dhulka Carabiya (maanta ah wadanka ). Markeey taariikhdu ahayd Luulyo, 570 C.D - Janaayo, 571 C.D Cabdulaahi wuxuu guursaday Āmina bint Wahb oo u dhashay wiil nool Nebi Muxamed ku abtirsado.

Dhimashadiis 
Cabdulahi ibn Cabdul Mudalib wuxuu dhintey asagoo da'diisu tahay 25 jir markeey taariikhdu ahayd Janaayo 571 C.D (taasi oo u dhiganta Dulhijja -53 Hijrad ka hor). Waxaa lagu aasay Darun-Nabiya, ee magaalada Madina Munawwara, ee dalka Sacuudi Carabiya."Darun-Nabiya, ee magaalada Madina Munawwara, ee dalka Sacuudi Carabiya"

Xigasho 
 Islām​—The Way to God by Submission

Saxaabada
Dagaaladii Islaamka
Boqortooyada Islaamka
Khulafo Raashidiin
Islaam
Diin
Aqoon
Islam
Ilbaxnimo
Taariikh
Dad
Noole
Nolol
Muxamed
Kitaab
Nabiyada Islaamka
Islaam
Quraan
Islam
Masiixiyad
Diin
Taariikh
Aqoon
Kalandar
Nabi
Aadam iyo Xaawo
Amina bint Wahb

Aamina bint Wahb (ingiriis: Amina bint Wahb; carabi: ﺁﻣﻨﺔ ﺑﻨﺖﻭﻫﺐ, "ʼĀminah bint Wahb" "Amina bint Wahb") ku dhalatey magaalada Makka, Xijaas ee dhulka Carabiya markuu wakhtigu ahaa 549 C.D taasi oo u dhiganta 83/84 sano ka hor Hijrada, waa hooyada Nabi Muxamad scw waxeyna ka dhalatay qabiilka reer banii zuhra ee ka midka ah beel-waynta reer Quraysheed ee deegaanka ku ah magaalada Makka ee deegaanka Xijaas dhulka Carabiya (maanta ah wadanka ). 
Markeey taariikhdu ahayd Luulyo, 570 C.D - Janaayo, 571 C.D Aamina waxaa guursaday Cabdillahi ibn Cabdi al Mudalib oo ay u dhashay wiil nool Nebi Muxamed ku abtirsado.

Aamina waxay dhimatey markeey taariikhdu ahayd 577 C.D (taasi oo u dhiganta Dulhijja -46 Hijrad ka hor). Waxaa lagu aasay Al-Abwa, ee magaalada Madina Munawwara, ee dalka Sacuudi Carabiya."Darun-Nabiya, ee magaalada Madina Munawwara, ee dalka Sacuudi Carabiya"

Xigasho 

Dad
Islaam
Diin
Taariikh
Mowliidka Nebiga

Haku khaldin Magaca Mawliid.

 
Mawliidtu Nebi, Dhalashada Nebiga (; Mawlid; ; “Dhalashaddii Nebiga”; sidoo kale loo yaqaano: ﻣﻴﻼﺩ, mīīlāād, "Miilaad") waa dhalashaddii nebiga iyo rasuulka diinta Islaamka ah ee Nebi Muxamed taasi oo ku beegan bisha sadexaad ee kalandarka Islaamka Rabiical awal."ingiriis: birth of the prophet, Mawlid; carabi: ﻣﻮﻟﺪ ﺍﻟﻨﺒﻲ, "
mawlidu nabbiyu" “Dhalashaddii Nebiga”; sidoo kale loo yaqaano: ﻣﻴﻼﺩ, mīīlāād, "Miilaad"" 
Nebi Muxamed Naxariis iyo Nabadgelyo Korkiisa Ha Ahaatoee wuxuu dhashay markey taariikhdu ahayd 570kii C.D (taasi oo u dhiganta 54 Hijrad ka hor)."Nebi Muxamed Naxariis iyo Nabadgelyo Korkiisa Ha Ahaato" 

Dadka muslimiinta ahi meel kasta ooy joogaan bisha Rabiical awal waxay xusaan dhalashada nebiga si ay u xasuustaan shafeecada nabiga."Dadka muslimiinta ahi meel kasta ooy joogaan bisha Rabiical awal waxay xusaan dhalashada nebiga"

Xigasho 
 Islām—The Way to God by Submission

 Ilaahay Ibraahim iyo Reerkiisii Buu Barakeeyay

Muxamed
Kitaab 
Diin
Taariikh
Aamina

Aamina
Sharaxaad badan iyo faahfaahin magacyada, fadlan fiiri Jadwalka Magacyada.

Aamina, Aamino (ingiriis: Amina; carabi: ﺁﻣﻨﺔ, Aaminatu, "ʼĀminah", “Aaminah”; Faransiis: Amena) waa magac asal ahaan af-Carabi ah oo macnihiisu tahay “la aaminey” iyo “la fahemey”.

Aamina waxaa loo bixiyaa dhediga iyo dumarka dadka.

 Aamiin

Dadka Caanka ah ee Magacan 
 Amina bint Wahb oo ahayd Nebi Muxamed hooyadii.
 Amina, gabadh uu dhalay boqorka Nigeriya.
 Amiina, aqoonyahanad reer Iceland ah.
 Amina Annabi, heesaa reer Faransiiska ah.
 Amina Rizk, atariisho Masaariyad ah.
 Amina Tyler, siyaasiyad u dhalatay Tuunisiya.
 Amina Wadud,
saynisyahan Ameerikaan ah.

Jadwalka Magacyada 
Sharaxaad badan iyo faahfaahin magacyada, fadlan fiiri Jadwalka Magacyada.

Magacyada dadka Soomaalida ah iyo kuwa dadka Islaamka ahi aad ayay u badan yihiin, boqolka magac ee ugu muhiimsan isla markaana loogu isticmaalka badan yahay waxaa ka mid ah:

Qoraalo La Mid Ah 
 Ayuub
 Aadam
 Axmed
 Aamina
 Aadan
 Abu Baker
 Aasiya
 Abiib
 Cali
 Canab
 Ciise
 Cumar
 Cabdi
 Cabdi Raxmaan
 Cabdi Raxiim
 Cabdi Qani
 Cabdi Rasaaq
 Cabdi Maalik
 Caynaan
 Daa'uud
 Dudub
 Geedi
 Foosiya
 Faarax
 Khadar
 Khadra
 Ibraahim
 Ismaaciil
 Ilyaas
 Iqbaal
 Idil
 Idiris
 Hibo
 Hodan
 Huud
 Luul
 Maxamed
 Muxumed
 Maxamuud
 Maryam
 Maslax
 Mowliid
 Raage
 Samatar
 Muuse
 Nuux
 Safiya
 Saynab
 Siraad
 Sacaada
 Suleekha
 Sacdiya
 Saalax
 Shuceyb
 Suleymaan
 Yuusuf
 Yaxye
 Yacquub
 Yoonis
 Xareed
 Xuseen
 Xasan
 Warfaa
 Waaberi

Xigasho 

 Islām—The Way to God by Submission

Magac
Magacyada Islaamka
Magacyada Soomaalida
Kitaab
Nabiyada Islaamka
Islaam
Quraan
Islam
Masiixiyad
Diin
Taariikh
Aqoon
Kalandar
Nabi
Aadam iyo Xaawo
Magaca Mawliid

Mowliid
Haku khaldin Mowliidka Nebiga oo ah dhalashada Nebi Muxamed.
Sharaxaad badan iyo faahfaahin magacyada, fadlan fiiri Jadwalka Magacyada.

Mowliid, Mawliid (ingiriis: Mawlid; carabi: ﻣﻮﻟﺪ, Mowlid; Faransiis: Mouwlid) waa magac asal ahaan af-Carabi ah oo macnihiisu tahay “dhalasho” iyo “dhashay”.
Aamina waxaa loo bixiyaa labka dadka.

Jadwalka Magacyada 
Sharaxaad badan iyo faahfaahin magacyada, fadlan fiiri Jadwalka Magacyada.

Magacyada dadka Soomaalida ah iyo kuwa dadka Islaamka ahi aad ayay u badan yihiin, boqolka magac ee ugu muhiimsan isla markaana loogu isticmaalka badan yahay waxaa ka mid ah:

Qoraalo La Mid Ah 
 Ayuub
 Aadam
 Axmed
 Aamina
 Aadan
 Abu Baker
 Aasiya
 Abiib
 Cali
 Canab
 Ciise
 Cumar
 Cabdi
 Cabdi Raxmaan
 Cabdi Raxiim
 Cabdi Qani
 Cabdi Rasaaq
 Cabdi Maalik
 Caynaan
 Daa'uud
 Dudub
 Geedi
 Foosiya
 Faarax
 Khadar
 Khadra
 Ibraahim
 Ismaaciil
 Ilyaas
 Iqbaal
 Idil
 Idiris
 Hibo
 Hodan
 Huud
 Luul
 Maxamed
 Muxumed
 Maxamuud
 Maryam
 Maslax
 Mowliid
 Raage
 Samatar
 Muuse
 Nuux
 Safiya
 Saynab
 Siraad
 Sacaada
 Suleekha
 Sacdiya
 Saalax
 Shuceyb
 Suleymaan
 Yuusuf
 Yaxye
 Yacquub
 Yoonis
 Xareed
 Xuseen
 Xasan
 Warfaa
 Waaberi

Xigasho 

 Islām—The Way to God by Submission

Magac
Magacyada Islaamka
Magacyada Soomaalida
Kitaab
Nabiyada Islaamka
Islaam
Quraan
Islam
Masiixiyad
Diin
Taariikh
Aqoon
Kalandar
Nabi
Aadam iyo Xaawo
Maxamed

Maxamed, Muxamed, Maxamad, Muxumed, Maxamuud (ingiriis: Muhammad, Muhammed; carabi: ﻣﺤﻤﺪ, Muxamed, "Maxamed"; Faransiis: Mahmed, "Maxamed") waa magac af-Carabi ah oo macnihiisu yahay amaanan, la amaanay"ingiriis: Muhammad, Muhammed; carabi: ﻣﺤﻤﺪ, Muxamed, "Maxamed"; Faransiis: Mahmed, "Maxamed"" kaasi oo af-Ingiriis lagu dhaho Muhammad."waa magac af-Carabi ah oo macnihiisu yahay amaanan"
Magacan waxaa iska leh nebiga iyo rasuulka diinta Islaamka ee Nebi Muxamed Naxariis iyo Nabadgelyo Korkiisa Ha Ahaato.
Magaca Maxamed waxaa loo bixiyaa labka dadka."Maxamed waxaa loo bixiyaa labka dadka"
Sanadkii 2000 cilmibaadhis la sameeyay waxaa lagu ogaaday in Magaca Maxamed yahay magaca ugu badan ee dadka ku nool dunidu isticmaalaan taasi oo la sheegay in tiro dad oo ka badan 150 milyan lagu magacaabo Maxamed."Sanadkii 2000 cilmibaadhis Magaca Muxamed waa kan ugu badan ee dadku isticmaalaan.. tiro dad 150 milyan lagu magacaabo Maxamed.

Luuqadaha Kale 
Magaca Maxamed waxaa lagu isticmaalaa dunida oo dhan waloow qoraalka iyo ku dhawaaqistu kala duwan tahay.
Dadka Talyaaniga waxaa magacan loo qoraa Mahometus taasi oo ka timid ereyga Maometto oo la mid ah Muxamed; halka wadanka Giriiga looga yaqaano Μωάμεθ taasi oo loogu dhawaaqo "Moameth". 
Dhinaca kale, dadka Kaatalaanka iyo wadanka Isbayn waxaa la dhahaa Mahoma, laakiin dadka Burtuqiiska ahi waxay magaca u qoraan Maomé. Sidoo kale, dadka Gaalishiyaanku waxay yidhaahdaan Mamede oo la mid ah Muxumed. Intaasi waxaa dheer dalka Boland magaca Maxamed waa Mahomet; halka wadanka Ruushka uu ka yahay Мухаммад taasi oo loogu dhawaaqo Mukhammad. Sidoo kale qeybo ka mid ah Ruushka bari waxay u qoraan magacani Магомед oo dhawaaqeedu noqonayo "Magomed". 
Isku soo wada duuboo dadka Soomaalida ahi waxay u yaqaanaan Maxamed.
Wadanka Sinigaal iyo dalal kale oo galbeedka Afrika ahi waxay ugu yeedhaan siyaabo kala duwan ooy ugu badan tahay Mamadou. Dadka reer Kazakh, magaca Muxamed waxay dhahaan Мұхаммед oo loogu dhawaaqo "Mukhammed".

Ugu dambeyn dhulka Shiinaha waxaa magaca Muxamed loo qoraa sidani 穆罕默德 (Mùhǎnmòdé).

Dadka Caanka ah ee Magacan 
 Nebi Muxamed nebiga diinta Islaamka.
 Maxamed Siyaad Bare, madaxweynihii hore ee Dawladda Soomaaliya.
 Maxamed Ibraahim Cigaal madaxweynihii hore ee Dawladda Somaliland.
 Maxamad Aziz, siyaasi u dhashay wadanka Malaysiya.
 Mohamad Bazzi, qoraa reer Lubnaan ah.
 Maxamad Elzahabi, hogaamiyaha milatariga wadanka Lubnaan.
 Maxamad Nor Ismail, 
 Maxamad Kasebi, filimsameeye reer Iiraan ah.
 Maxamad Abdul Tayyab, saynisyahan Hindiya u dhashay.
 Maxamad Zbida, ciyaartooy Suuriya u dhashay.

Jadwalka Magacyada 
Sharaxaad badan iyo faahfaahin magacyada, fadlan fiiri Jadwalka Magacyada.

Magacyada dadka Soomaalida ah iyo kuwa dadka Islaamka ahi aad ayay u badan yihiin, boqolka magac ee ugu muhiimsan isla markaana loogu isticmaalka badan yahay waxaa ka mid ah:

Qoraalo La Mid Ah

Xigasho 

Kitaab
Nabiyada Islaamka
Islaam
Quraan
Islam
Masiixiyad
Diin
Taariikh
Aqoon
Kalandar
Nabi
Aadam iyo Xaawo
Hibo

Haku khaldin fanaanada Hibo Nuura.Sharaxaad badan iyo faahfaahin magacyada, fadlan fiiri Jadwalka Magacyada.

Hibo, Hiba (ingiriis: Hiba) waa magac asal ahaan af-Soomaali ah oo macnihiisu tahay “haybad” iyo “sharaf iyo qadarin”. Sidoo kale, waxa Magaca Hibo noqon karaa gudoonsiin ama "u hibeyn". 
Hibo waxaa loo bixiyaa dhediga dadka.

Dadka Caanka ah 
Dadka caanka ah magacan Hibo loogu yeedho waxaa ka mid ah:
 Hibo Maxamed Hodoon, (Hibo Nuura), fanaanad weyn ee Soomaaliyeed.

Jadwalka Magacyada 
Sharaxaad badan iyo faahfaahin magacyada, fadlan fiiri Jadwalka Magacyada.

Magacyada dadka Soomaalida ah iyo kuwa dadka Islaamka ahi aad ayay u badan yihiin, boqolka magac ee ugu muhiimsan isla markaana loogu isticmaalka badan yahay waxaa ka mid ah:

Qoraalo La Mid Ah 
 Ayuub
 Aadam
 Axmed
 Aamina
 Aadan
 Abu Baker
 Aasiya
 Abiib
 Cali
 Canab
 Ciise
 Cumar
 Cabdi
 Cabdi Raxmaan
 Cabdi Raxiim
 Cabdi Qani
 Cabdi Rasaaq
 Cabdi Maalik
 Caynaan
 Daa'uud
 Dudub
 Geedi
 Foosiya
 Faarax
 Khadar
 Khadra
 Ibraahim
 Ismaaciil
 Ilyaas
 Iqbaal
 Idil
 Idiris
 Hibo
 Hodan
 Huud
 Luul
 Maxamed
 Muxumed
 Maxamuud
 Maryam
 Maslax
 Mowliid
 Raage
 Samatar
 Muuse
 Nuux
 Safiya
 Saynab
 Siraad
 Sacaada
 Suleekha
 Sacdiya
 Saalax
 Shuceyb
 Suleymaan
 Yuusuf
 Yaxye
 Yacquub
 Yoonis
 Xareed
 Xuseen
 Xasan
 Warfaa
 Waaberi

Xigasho 

 Islām—The Way to God by Submission

Magac
Magacyada Islaamka
Magacyada Soomaalida
Kitaab
Nabiyada Islaamka
Islaam
Quraan
Islam
Masiixiyad
Diin
Taariikh
Aqoon
Kalandar
Nabi
Aadam iyo Xaawo
Cabdiqaadir Jubba

Haku khaldin Magaca Cabdiqaadir

CabdiQaadir, C.Qaadir Macalin Jubba waa fanaan Soomaaliyeed oo aad looga yaqaanno gayiga Soomaalida, kuna caan baxay magaca Wiilka Sanadka sababtoo ah wuxuu u cod fiican yahay dhammaan fanaaniinta ku heesa af-Soomaaliga."fanaan Soomaaliyeed oo aad looga yaqaanno gayiga Soomaalida"

Sababtoo ah markuu soo baxay fanaanka C.Qaadir Jubba wuxuu aha mid aad u da' yar, cod fiican leh, isla markaana sida la sheego wuxuu ahaa mid qurux badan wuxuu si dhakhso badan ugu soo shaac baxay dhammaan dhulka ay degto somaliska.
Sidoo kale, Jubba heesihiisa aad ayaa loo jeceyahay waana mid ka mid ah fannaaniinta qiimaha mugga weyn ku dhex leh umadda Soomaaliyeed. Fanaanka CabdiQaadir Macalin Jubba wuxuu uu ku dhashay magaalada muqdisho caasimadda  Soomaaliya sanadki 1964-kii.

 Heesaha Fanaanka 

Fanaanka C.Qaadir Jubba wuxuu leeyahay oo ka midyhay geeridi ku timid naag wayn oo loo yaqaanay maangaab tiro badan oo heeso ah, kuwaasi oo iskugu jira wadani, jacayl, guubaabin, dhiirigelin, Waa beeen la yaqaan haasaawe, amaan, duco, wacyi, wargelin iyo wax-sheeg."Jubba waxuu leeyahay tiro badan oo heeso ah, kuwaasi oo iskugu jira wadani, jacayl, guubaabin, dhiirigelin, haasaawe"

Fanaanku waxuu ka tirsanaa Hobolada Waaberi ee hogaanka u ahaa fanka iyo suugaanta Soomaaliyeed."Hobolada Waaberi ee hogaanka u ahaa fanka iyo suugaanta Soomaaliyeed"

Fanaankani wuxuu heeso badan la qaaday hobolo dumar oo badan, kuwaasi ooy ka mid yihiin fanaanada Xaliimo Khaliif Magool, Hibo Maxamed Hodoon (Hibo Nuura), Khadro Daahir, Shamis Cabdi, Maandeeq, Saynab Cige iyo kuwo kale oo badan. 
Si kastaba ha ahaatee, heesaha Jubba aad ayay u badan yihiin, kuwa ugu caansan waxaa ka mid ah:

 Heesta Hal Qudha, waxa si talantaali ah u wada qaadaan fanaanada Hibo Nuura

 Heesta Googaa: waxay si talantaali ah u wada qaadaan fanaanada Hibo Nuura

 Heesta Anigu Wali Sidiibaan

 Heesta Canab

 Heesta Sahan

 Heesta Gobanimodoon: waxay si talantaali ah u wada qaadaan fanaanada Hibo Nuura

 Heesta Xasna

 Heesta Bukaaso

 Heesta Ila Xidh

 Heesta Qiso

 Heesta Daawo Dacalada: waxay si talantaali ah u wada qaadaan fanaanada Hibo Nuura

 Heesta Qarni Waliba

 Heesta Doobiga

 Heesta Labalis

 Heesta Way Helay Jacayl

 Heesta Ayaan

 Heesta Baarliin 

 Heesta Xasna

 Heesta Bukaasa

 Heesta Durdurada

 Heesta Hargeysa

 Heesta Nabad iyo Caano

 Heesta Shirib

 Heesta Sida Qiso

 Heesta Shimbirtii

 Heesta Balanbaalis

 Heesta Shamis Halkan ka dhegayso 

 Heesta Bilaalna Adin

 Heesta Hoobaan Bislaatey

 Heesta Ii Imoow

Heesaha fanaankan waxaad ka dhageesan kartaa websitekan Halkan Riix.

fanaanka jubba waxuu heesha ugu badan la qaaday hibo maxamed iyo khadra dahir laakiin waa la heesay zahra axmed, amina cabdulaahi iyo faadumo cabdulaahi maandeeq uu la qaaday hees aad iyo aad u mac oo jacayl oo idiinka caodsaneysno inaan maqalno mar kale iyo hees ramadaan. iyo hablo kale oo badan.

Xigasho 

Fanaaniinta Soomaaliya
Suugaan
Muusig
Fan
Magac
Magacyada Soomaalida
Aadam iyo Xaawo
Sahra Axmed

Sahra Axmed Jaamac (dhimatay 2018), kuna magac dheeraa Sahra Axmed, waxay ahayd fannaanad Soomaaliyeed oo caan ah.

Taariikh nololeedka 
Sahra AhmedJaamac waxa ay ku dhalatay kuna kortay magaalada Hargeysa, iyada iyo qoyskeeda ayey u guureen Ceerigaabo, kadibna waxa ay ku soo laabatay Hargeysa oo ay ku noolayd ilaa ay ka geeriyootay.  Jaanis ay wax ku barato oo ay iskool ku aaddo may helin.

Sahra Ahmed Jaamac waxa ay fanka si rasmi ah ugu biirtay sannadkii 1969-kii, waxa ay yaraanteedii ku soo korodhay jacaylka fanka iyada oo ka qaybqaadanaysay durbaanka Soomaalida. Waxay tan iyo markii ay ku soo biirtay fanka ku soo bandhigtay hanjabaado badan waxayna soo jiidatay taageerayaal badan.

Sahra Ahmed Jaamac dagaaladii sokeeye ka dib dalka kamay bixin, nolosheedana waxa ay ku qaadatay dagaaladii Hargeysa, iyada oo la tacaalaysay sidii ay u korsan lahayd carruurteeda oo hadda badankoodu reer leeyihiin. Waxa ay sidoo kale kala shaqeysay Laanqeyrta Cas intii uu dagaalku socday caawinta barakacayaasha (IDPs) iyo kor u qaadista wacyiga baahida is-caawinta.

Geerida 
April 4, 2018, geerida Jaamac ayaa lagu dhawaaqay, sababta dhimashada lama shaacin laakiin waxay u badan tahay sababo caafimaad. Jaamac waxa ay ku soo beegantay Hargeysa, waana hooyo haysata 9 carruur ah, 5 hablood iyo 4 wiil.

Tix 

Fanaaniinta Soomaaliya
Suugaan
Muusig
Fan
Magac
Magacyada Soomaalida
Aadam iyo Xaawo
Cabdi Tahliil

Sharaxaad badan iyo faahfaahin fanaaniinta, fiiri Fanaaniinta Soomaaliya.

Maxamed Cabdi Warsame (; ) ku magacdheeraa Tahliil, waa fanaan Soomaaliyeed oo aad looga yaqaanno gayiga Soomaalida, kuna caan baxay magaca Cod Wanaagsane sababtoo ah wuxuu ka mid yahay kuwa ugu sareeya fanaaniinta codka fiican dhammaan fanaaniinta ku heesa af-Soomaaliga."fanaan Soomaaliyeed oo aad looga yaqaanno gayiga Soomaalida"

Tahliil heesihiisa aad ayaa loo jeceyahay waana mid ka mid ah fannaaniinta qiimaha mugga weyn ku dhex leh umadda Soomaaliyeed. Fanaanka Maxamed Cabdi Warsame wuxuu uu ku dhashay gobolada dhexe ee Soomaaliya sanadkii 1953dii taariikhda Miilaadiga."Tahliil wuxuu uu ku dhashay gobolada dhexe sanadkii 1953dii taariikhda Miilaadiga"

cabdi tahaliil warsamew waxa uu iminka ku xanuun sanayaa magaalada muqdisho.

Heesaha Fanaanka 

Fanaanka Maxamed Cabdi Warsame wuxuu leeyahay tiro badan oo heeso ah, kuwaasi oo iskugu jira wadani, jacayl, guubaabin, dhiirigelin, haasaawe, amaan, duco, wacyi, wargelin iyo wax-sheeg."Tahliil waxuu leeyahay tiro badan oo heeso ah, kuwaasi oo iskugu jira wadani, jacayl, guubaabin, dhiirigelin, haasaawe"

Fanaanku waxuu ka tirsanaa Hobolada Waaberi ee hogaanka u ahaa fanka iyo suugaanta Soomaaliyeed."Hobolada Waaberi ee hogaanka u ahaa fanka iyo suugaanta Soomaaliyeed"

Fanaankani wuxuu heeso badan la qaaday hobolo dumar oo badan, kuwaasi ooy ka mid yihiin fanaanada Xaliimo Khaliif Magool, Hibo Maxamed Hodoon (Hibo Nuura), Maandeeq, Saynab Cige iyo kuwo kale oo badan. 
Si kastaba ha ahaatee, heesaha Tahliil aad ayay u badan yihiin, kuwa ugu caansan waxaa ka mid ah:

 Albumka Onkod

 Heesta Onkod

 Heesta Hoowlahaadii

 Heesta Waayaha

 Heesta Gobanimodoon: waxay si talantaali ah u wada qaadaan fanaanada Hibo Nuura

 Heesta Casar

 Heesta Sida Faras Bulaalo

 Heesta Jacayl Aayatiin Leh 

 Heesta Maxaan Xabadeed Ku Nacay (shirkii Djibouti)

Heesaha fanaankan waxaad ka dhageesan kartaa websitekan Halkan Riix.

Fanaaniinta Soomaaliyeed 

Fannaaniinta Soomaaliyeed ee caanka ah aad bay u badan yihiin rag iyo dumarba; haddaynnu dhawr ka xusno fannaaniintii hore ee waaweynaa waxa ka mid ah kuwa ku xusan jadwalka hoose.

fanaaniinta hobolada waaaberi dhaman intoda dhimatay allaha u raxmado iyo inta xanuunsan sida Cabdi tahliil warsame
maxamed mooga ma'aha madaadalaha waaberi. khaqiiq ahaan muu ahayn xubin hobaladii waaberi. wuxuu kaqayb qaatay laba riwaayadood oo kaliya oo ay kooxuhu matalayeen. xogtan aad usoo xaqiiji kana saar magaca qaldan ee ah madaalaha funka waxaad kubadashaa aabihii ama adeerkii fanka.

.

Xigasho 

Fanaaniinta Soomaaliya
Dad nool
Quljeed

Isuduwe: 10.090991, 43.009147

Quljeed waa Degmo ma ka mida degmooyinka Gobolka Awdal. Waxayna degmadda Boorama ee caasimadda Gobolka Awdal u jirtaa masaafad dhan 30km dhinaca W/Galbeed.

Tilmaan 
Quljeed waa magaalo dhulbeereedka ku caan ah dalagyada ka soo baxana waxaa ka mid ah hadhuudhka , arabikhida Galley , cambaha , tamaandhada , qaji ama Basbaas , i.w.m . quljeed waxa kale eey caan ku tahay xaga xoolaha iyo dhuldaaqsimo Aad u balaaran . Quljeed waxa kale oo ay magaalooyinka Waawayn u dirtaa caanaha iyo qudaarta kala duwan . Quljeed waxa dhexmara dariiq isku xira magaaloyinka Jabuuti iyo Boorama   .  Quljeed waxa ay xad la leedahay Itoobiya dhenka galbeedka.

 quljeed waxaa ka dashay dadka ugu dhaqan fiican oo ui ka mid yahay xuseen cali saban oo ku nanaysdheer (daabad) ilahay ha u naxaristo.
Quljeed Waxa ku taala Buur u jeeda dhanka Qiblada ee salaada loo tukado ama maka. Sidaa darteed ayaa magaca loogu bixiyey Qiblo-u jeed(Quljeed). Quljeed Waxay leedahay Taariikh Facweyn oo Ah in Ay Tahay Degmadii Ugu horeysay Ee yeelata Gobolka Awdal oo dhan Goob wax barasho Wakhtigii Ingriiska.
Vizija

Vizija waa koox reer Makedoniya dhagax weyn aasaasay bishii November 2011 ee Skopje, Makedoniya .

Xubnaha 
 Marko Dzambazoski
 Marko Gapo 
 Liljana Jankova
 Sinisa Gjorgjevic

Heeso 
 "Glasot na mojata dusha"
 "Paga Mrak"
 "Psihopat"
 "Iluzija"
 "Zivej"

Tixraacyada
Barkhad Cabdi

Barkhad Cabdi (; dhashay 10 Aprial 1985), waxa uu ku dhashay Magaalada Muqdisho ee caasimada Soomaaliya, waa atoore ka qeyb qaatay Filimkii Captain Phillips ee soo baxay 2013 dii, waxaana uu ku guuleystay abaalmarino badan oo ay ka mid yihiin Best Actor in a Supporting Role at the Academy Awards iyo BAFTA.
Abdi ayaa markii ugu horeysay sameeyay filimkiisii ​​2013-kii Captain Phillips. Wuxuu ciyaaray markabka afduubka iyo hoggaamiyaha budhcad-badeedka Abduwali Muuse. [6] [7] Waxaa la tuuray ka dib raadinta adduunka oo dhan kaalinta hogaanka ah. Cabdi iyo saddex kale oo ka mid ah jilayaasha kale ayaa markii dambe loo doortay in ka badan 700 oo ka mid ah wicitaankii 2011 ee Minneapolis. Sida laga soo xigtay Agaasimaha Ganacsiga, afarta xul ayaa loo doortay sababtoo ah waxay ahaayeen "kuwa la doortay, oo ah kooxdii la subkay oo soo xaday." [8] Waxa la siiyay kaliya $ 65,000 muuqaalkiisa muuqaalka filimka wuxuuna dib ugu soo laabtay dukaanka walaalkiis ka dib. [9]

Hawshiisa, Cabdi waxaa loo magacaabay Abaalmarinta Abaalmarinta Abaalmarinta Abaalmarinta Abaalmarinta Abaalmarinta Wanaagsan, Abaalmarinta Abaalmarinta Abaalmarinta Abaalmarinta Wanaagsan iyo Abaalmarinta Abaalmarinta Dahabka ah. Wuxuu ku guuleystay abaalmarinta BAFTA ee loogu talagalay Actarka Taageerada Wanaagsan [10] Khibradda Cabdi ee Captain Phillips wuxuu ahaa kii ugu horreeyay ee warshadda filimka. [11] Waxa la siiyay $ 65,000 doorkiisa filimka. [12] Ka dib markii la soo gabagabeeyay, ayuu ku soo noqday inuu ka shaqeeyo dukaanka walaalkiis. [13]

Bishii Janaayo 2014, Abdi wuxuu akhriyay qoraallada telefishanka. [14] Waxa uu door ka ciyaaray dhacdadii koobaad ee Hawaii Five-0, isagoo ciyaaray dagaalyahankii hore ee Roko Makoni. [15] Sannad ka dib, wuxuu bilaabay inuu ka shaqeeyo filimada majaajilada ee Trainwreck, inkastoo uusan muuqan filimka la dhammeeyey. [16] Waxa kale oo uu ka muuqday sawirada "Eye in the Sky 2015", isagoo ciyaaraya Jama Faarax; oo wuxuu ka soo muuqday Brothers Grimsby. [17] Sannadkii 2016-ka Cabdi Cabdi wuxuu ciyaaray doorka hogaanka ah ee A Stray, oo ah filim madaxbannaan oo uu hogaamiyo Musa Syeed oo lagu aasaasay bulshada Soomaalida Minneapolis. [18]

Cabdi wuxuu ka noqday doorka Captain Phillips ee filimka 2017-ka, Burcad-badeedda Soomaaliya, oo ciyaaraya wakiilka maxaliga ah ee dawladda iyo turjumaanka dowladda Soomaaliya ee Jay Bahadur. Cabdi wuxuu isku-duwaha wareysiyada u dhaxeeya hoggaamiyeyaasha burcad-badeedda iyo Bahadur, kuwaas oo diiwaan-galinaya dhiirigelinta budhcad-badeednimada ee Soomaaliya toddobaadyadii ugu dambeeyay ee lagu sii daayay Merseyside Alabama. [19]

Bishii Oktoobar 2017, Abdi wuxuu ku ciyaaray Denis Villeneuve's Blade Runner 2049, doorka yar ee aqoonyahanka. Waxa uu hal goob kula wadaagay Ryan Gosling, isaga oo siinaya macluumaad ku saabsan halka uu tagayo. [20]

Cabdi wuxuu amar ku siiyay filim, Ciyaala Xashi, iyo sidoo kale dhowr fiidiyoow oo muusikada ah [2]

link Dibadda 

 Barkhad Cabdi - Internet Movie Database

Jilayaasha
Muqdisho