Muctasim bilaah



Qabashadiis xilka

Kacdoonka  khurramiyiinta 
Khurammiyiinta waxay ahaayeen koox gaalo ah oo alla iyo rasuul xalaal iyo xaaraan toona rumeesneen, waxey aaminsanaayeen fikirka ibaaxiyada iyo in la wadaago xoolaha iyo dumarka, marnarka qaar islaamnida ayee ku gamban jireen, abuu Muslim khuraasaani ayee saaid u aaminsanaayeen, dhowr jeer ayee dawlada ku falaagoobeen, waxaa kamid ahaa sunbaad ee abuu jacfar almansuur xiligiisa soo baxay, nin la yiraahdo baabaka khurrami ayaa ka soo baxay dhulka azrbiijaan xiligii ma'muun 816 , waxaana raacay dad badan, kacdoonkiisa ayaa socday mudo 20 sano ah, waxey yeesheen awood balaaran, meelaha buuraleyda ayee gabaad ka dhigteen waxeyna awoodeen inee jabiyaan ciidamo badan oo loo diray, kumanaan dad muslimiin ahna wey laayeen, dadka safareeda ahna wey boobi jireen, cabsi iyo aragagax ayaa soo food saartay dadkii ka ag dhawaa, dardaaranka  ma'muun wuxuu ahaa in xooga la saaro ururkaan.

markuu muctasim xilka fuulay waxa uu isugu geeyay awoodiisa oo dhan, ciidankii ugu horeeyay wuxuu u diray hamadaan waxeyna dudnsheen qalcado iyo dhufeesyo badan oo lahaayeen khurammiyiinta, madax sarena way ka qabteen, ciidan kale oo aad u xoog badnaa ayuu diray waxaana hogaamiya ka ahaa afshiin oo ahaa talyaha sare ee dawlada, waxey u jeesteen "Albid" oo ahayd caasimada khurammiyiinta, dagaalo adag ayeena la galeen sanadii 835 ilaa 837, ugu dambeen ciidanka muslimiinta ayaa ku guuleestay inay ka adkaadaan , waxeyna furteen caasimadood, wixii ka haray khurramiyiinta waxey aadeen biriizanda 

baabaka khurrami Waa uu cararay wuuna dhuuntay, cabaasiyiinta ayaa dul dhigeen madaxiisa lacago badan, mar dambe nin qoosaar ahaa ayaa soo sheegay, waa la soo qabtay waxaana loo kaxeeyay magaalada Samaara, halkaas oo lagu toogtay

Dagaalkii camuuriya 
Dawlada ruum ayaa ahayd inay xiriir la sameesay khurramiyiinta, waxeyna ka faaideysaneysa ku mashquulida Cabaasiyiinta ee khurramiyiinta ayadoo weerartay dhulka islaamka magaalada zabdara ayee galeen oo gubeen dad badan ayeena qafaasheen, Gabar muslimad ah oo ku jirtay dadka la qafaashay ayaa ku qeyl dhaamisay magaca muctasim.

Muctasim markuu maqlay akhbaartaas xun aad buu u xanaaqay, wuxuu sii kululaaday markay soo gaartay fariin ka socota imbiraadoorka ruum oo caga jugleen xambaarsan, muctasim wuxuu ugu jawaabay fariin ahayd; 

Bislmilaahi raxmaani raxiim intaas ka gadaal waa aqriyay qoraalkaaga waana maqlay hadalkaaga jawaabtuna waa waxa aad arkeyso ee maahan waxaad maqleeyso gaaladuna way ogaan doontaa cida ay u hareeso daartawaxa uuna la baxay ciidan weyn tiro ahaan shan boqol oo kun gaaraya oo qalbkiisa dagaalka u dhan yahay oo talyaasha ugu sareeyo dawlada ku juraan sida afshiin iyo ashnaas camuuriya oo ahayd magaalooyinka ruum tan ugu bilicsan ayuu u jeesestay jumaada awal 223H oo ku beegan 838 AD, waxey gaareen camuuriya bisha ramadaan isla sanadkaas. 

Boqorka ruum ayaa ahaa inuu ka dagaal la galay qeyb ciidanka muslimiinta kamid ah oo afshiin hoggaaminayay balse waa lagu jabiyay, markuu isk waayay tabar oo ku wajaho ciidanka muslimiinta waxa uuna u cararay caasimadiisa Qusdandiiniya, wuxuuna u soo diray muctasim cudur daar asigoona balan qaaday inuu soo celin doonoo dhamaan dadka uu haysto laakin muctasim wuu diiday wuxuuna ku adkeestay inuu furto camuuriya 

Go'doominta magaalada ayaa bilaawday, waxaa lala dhacay manjaniiq, talye kasta waxaa loo xil saaray dhinac ka mid ah magaalada, ka dib 11 bari oo go'doonka socday waxaa dumay suurkii magaalada, muctasim iyo ciidankiisa ayaa gudaha u galeen waxeyna ku dileen dad badan oo sodon kun kor u dhaafaya, in kasii badana wey qafaasheen, ganiimo fara badan oo la koobi karin ayeena ka heleen, magaalada ayaa gabi ahaanba kharaab noqotay.

Imbiraadoorka ruum towfiil markuu maqlay in la burburiyay magaaladii uu ku dhashay camuuriya aad buu uga murugooday sedex sano ka dibna wuu dhintay murugu darteed.

Guud ahaan muslimiinta ayaa ku farxeen guusha laga gaaray ruum, gabyaanka caanka abuu tamaam ayaa tiriyay gabay caan baxay oo ku bogaadinaayo guushaas

Dhimashadiisa

Xigasho