maanka2/wikipedia-so huggingface dataset:
Abuu ayuub al-ansaari

Khaalid bin Zeyd bin Kuleyb oo loo yaqaan "Abuu Ayuub Al-Ansaari" waa saxaabi jaliil ah oo kala qeyb galay Nabiga scw Badar iyo dhamaan dagaalada, wuxuu kala qeyb galay Cali  la dagaalanka khawaarijta, gurigiisa ayuu ku soo dagay Nabiga scw markuu ka soo hijrooday Mkaka ee uu yimid Madiina, mudo bil ah ayuu la joogay ilaa uu ka dhistay masjidka iyo guryihiisa kadib wuu ka wareegay.

Abuu Ayuub wuxuu ku juray ciidankii Yaziid oo hogaaminaayay ee ku duulay Qusdandiiniya, wuxuu ku dhintay meel u dhaw dhufeeska Qusdandiiniya, halkaas ayaana lagu duugay .
{| class="infobox" align="right" style="font-size: 95%; border:5px solid; border-color:green; background-color: lightgray; text-align: left;"
|-

| colspan="2" style="font-size: larger; background-color: green; text-align: center;" | 'Abuu Ayuub Al-Ansaari أبو أيوب الأنصاري
|-
! colspan="2" style="text-align: center; background-color: orange" |Saxaabi
|-
! colspan="2" style="text-align: center;" |Xog ku saabsan
|-
!Aabihiisa:
|Zeyd bin Kuleyb
|-
!Hooyadii
|Hinda binti Saciid
|-
!Dhashay:
|
|-
!Ku dhashay:
|Madiina
|-
!Diintiisa:
|Islaam
|-
!Xaaska
|Umu Ayuub Hinda binti Qeys
|-
!Ilmahiisa
|
|-
!Dhintay:
|50H ama 51H ama 52H
|-
!Ku dhintay:
|Istanbuul
|}

 Taariikh Nooleydkiisa 
Waa khaalid bin Zeyd bin Kuleyb bin Saclaba bin Cabdi bin Cawf bin bin Ganam bin Maalik bin Najaar bin Saclaba bin bin Camar bin Khazraj , waxa uu ku dhashay Madiina, wuxuuna madax u ahaa tolkiisa Banii Najaar, waxaana leysku raacsan yahay inuu ku jiray 70 kii reer Ansaar ee Beyca Caqaba kula galayn Nabiga scw Makka . 

Markii uu Nabiga scw Madiina u soo haajiray jufo kasta oo Ansaarta ka mid ah waxa ay jeclaatay inuu Nabiga scw ayaga ku dhax dago, waxeyna qabanaayeen hasha Nabiga scw ayagoo leh  "U kaalay tiro, darab iyo difaac" , Nabiga scw wuxuu ugu jawaabaayay "Dhaafa, hashaan way amran tahay''" hashii way socotay ilaa ay hor fariisatay guriga Abuu Ayuub, Abuu Ayuub ayaana sidaas ugu sharafoobay marti galinta Nabiga scw.  

Wuxuu Nabiga scw ku sugnaa guriga Abuu Ayuub ilaa uu ka dhameystiray dhismaha Masjidka iyo guryihiisa

xigasho 
Taariikh
Saxaabada
Muranka DP World/Djibouti

Muranka DP World/Djibouti

  DP WORLD
 

Muranka dekedaha Jabuuti iyo UAE dp world ee ku saabsan maalgashiga kaas oo ah muran dekedaha iyo maraakiibta 2010-kii.

Warka
 https://abcnews.go.com/Business/wireStory/dp-world-wins-ruling-battle-djibouti-port-90196283
 https://www.zawya.com/en/legal/regulations/uae-to-now-enforce-rulings-by-uk-courts-kf43raiu
Abuu Muusa Ashcari

Cabdulaahi bin qeys oo ku magac dheer "abuu muusa ashcari" waa saxaabi, waana shakhsi muhiim ku ah taariikhda Islaamka ee hore. Wuu uga shaqeeyay nabiga scw cadan iyo zabiida, Xiligii khulafaa raashidiin Wuxuu waqtiyo kala duwan guddoomiye ka ahaa Basra iyo Kuufa, waxa uuna ahaa mid ka mid ah labadii "xakam" ee loo xushay xalinta khilaafka mucaawiya iyo cali.

Bilaawgiisa 
Abuu muusa ashcari wuxuu asal ahaan ka soo jeedaa magaalada zabiida ee dhulka yaman, halkaas oo dagi jireen qabiilka uu ku abtirsado ee ashcariyiinta.

Soo Islaamidiisa 
Saxaabada
113 (tiro)

Makaso

Makaso waa tuulo xeebeed dhacda bariga gobolka Jubada Dhexe ee dhinaca badweynta Hindiya isla markaana ah Tuulo yar ay ku noolyihin tiro yar qoysas reer miyi ah.

Deegankan waxa loogu magac daray ceel gacmeedka la yiraahdo Makaso

Makaso waxa degta beesha sheekhaal gaar ahaan jufada Samafale Caagane Lobage.

Kheyraadka

Deegaan xeebeedka Makaso wuxuu Alle ku nimceeystay Kheyraad kala duwan sida •

Kallumeysiga •

Dhul Daaqsimeed xoolaha ay daaqi karaan •

Caro gaduud, Caro cad iyo buuro yar yar xeebta ku teedsan dalxiiskana ku haboon. •

iyo wax soo saarka Cusbada

xeebedka Makaso waxay qiyaasti bari ka xigtaa xaranka 28km

Deegaanku malahan adeegyada bulshada sida :

Korontada

Ceel biyood Riig ah

Iskuulo Waxbarasho

Goobo caafimaad

Suuq
Bengaluru

Bengaluru ama Bangalore (ku dhawaaqida Ingiriisiga: ˈbæŋɡəlɔər, bæŋɡəˈlɔər) (Kannada: ಬೆಂಗಳೂರು) waa magaalo madaxda gobolka Karnataka ee Hindiya.  Waxay caan ku tahay warshadaha teknoolojiyada macluumaadka sidaas darteed waxaa loogu yeeraa Dooxada Silikoon ee Hindiya.  Maanta oo ah magaalo weyn oo sii kordheysa, Bengaluru waxay leedahay qaar badan oo ka mid ah kulliyadaha iyo machadyada cilmi-baarista ee aadka loo aqoonsan yahay ee Hindiya.

Mashaariicda kale
Wikivoyage
Wikipedia Ingiriiska
Ann Arbor, Michigan

Ann Arbor waa magaalo, fadhi (1826) ee degmada Washtenaw, koonfur-bari Michigan, USA. Waxay ku taal wabiga Huron, oo qiyaastii 35 mayl (55 km) galbeed ka xigta Detroit.

Taarikhda
John Allen iyo Elisha W. Rumsey waxay aasaaseen bulshada 1824-kii, kuwaas oo ay u bixiyeen xaasaskooda (labadaba loo yaqaan Ann) iyo geedaha dabiiciga ah ee deegaanka, ama dhirta dhirta.  Dejintu waxay u horumartay sidii xarun ganacsi oo beeralay ah ka dib imaatinka 1839 ee Michigan Central Railroad, kaas oo ku xidhay Detroit.  Jaamacadda Michigan (waxay u guurtay 1837 oo ka timid Detroit, halkaasoo la aasaasay 1817) waxay door weyn ka qaadatay kobaca Ann Arbor.  Dhacdooyinka xiisaha ardaydu waxay xukumaan nolosha magaalada, halka cusbitaalo isku dhafan iyo dugsiga caafimaadka ee jaamacadda ay Ann Arbor ka dhigeen xarun caafimaad oo hormuud ah.  Cilmi-baarista warshadaha gaarka ah iyo horumarinta oo ay ku biireen machadyada kala duwan ee sayniska iyo teknolojiyadda ee jaamacadda ayaa sare u qaaday Ann Arbor si ay ugu noqoto xarun weyn oo Midwest ee hawada, hawada, nukliyeerka, kiimikada, iyo cilmi-baarista birta.  Wax soo saarka kala duwan waxaa ka mid ah biraha birta, qalabka sayniska, qalabka kombiyuutarka, iyo mashiinada saxda ah.  Washtenaw Community College (1965) iyo Concordia (Lutheran) College (1963) ayaa iyaguna ku yaal magaalada, si la mid ah Maktabada Gerald R. Ford (oo lagu lamaanay Matxafka Gerald R. Ford ee Grand Rapids oo qayb ka ah maktabadda madaxtooyada federaalka).  nidaamka).  Dhowr goobood oo madadaalada ee gobolka ayaa ku yaal galbeedka iyo waqooyi-galbeed ee magaalada.  Cilmi-yaqaanka cilmiga bulshada Charles Horton Cooley iyo dhakhtarka iyo guddoomiyaha Nobel ee Thomas H. Weller waxay ahaayeen kuwo u dhashay Ann Arbor.  Tuulada Inc., 1833;  magaalada, 1851. Pop.  (2010) 113,934;  Aagga Metro ee Ann Arbor, 344,791;  (2020) 123,851;  Aagga Metro ee Ann Arbor, 372,258.

Tixraac
Beerta Qaranka ee Yellowstone

Beerta Qaranka ee Yellowstone (:en:Yellowstone National Park) waa beer qaran oo ku taal Maraykanka.  Waxay ahayd xadiiqadda qaran ee ugu horreysay adduunka. Madaxweynaha Maraykanka Ulysses S. Grant ayaa saxiixay sharci lagu abuurayo.  Magaca waxaa laga soo qaatay wabiga Yellowstone, kaas oo dhex mara beerta.  Yellowstone waxaa laga dhigay goobta Dhaxalka Adduunka ee UNESCO 1978-kii.

Tixraac
Ansaar

Ansaar (afka carabiga; الأنصار) waxaa loo yaqaanaa dadka ree madiina ee soo dhaweeyay rasuulka scw una hiiliyay diinta.

Taariikhda

Ka hor islaamka 
Ansaar waxey u kala baxaan labo qabiil oo kala ah khazraj iyo oos, labadaan qabiil oo wada ah walaalo ayaa waxaa u dhaxeesay cadaawad soo jireen ah oo boqol sano jirsatay, waxaa dhex mari jiray dagaalo dhiig badan ku daato sida dagaalkii bucaas

Waagii rasuulka scw

Ka gadaal dhimashada rasuulka scw

Fadliga Ansaarta

Qaar ka mid ah ansaarta 

 Jaabir bin cabdilaahi
 Abuu ayuub al-ansaari
 Sacad bin mucaad
 Ubay bin kacab
 Mucaad bin jabal
 Zeyd bin saabit
 Xasaan bin saabit
 Anas bin maalik
 Abuu dardaa

Xigasho
Abuu dardaa

abuu dardaa waa saxaabi ka mid ah ansaarta wuxuu isku ahaa faqiih, qaari iyo garsoore, waxaa loogu yeeraa "xakiimka umadaan", dadka aad ugu dadaala cibaadada iyo aqrinta quraanka ayuu ka mid ahaa, wuxuu degay shaam halkaas oo dadka ku baraayay quraanka kuna fahansiinayay diinta ilaa uu ka dhimnto.

Xigasho 
Saxaabada
Makaso



Makaso 
waa deegaan xeebeed dhacda bariga  (Gobolka Jubada Dhexe ) ee badweynta Hindiya isla markaana ah Tuulo yar ay ku noolyihin tiro yar qoysas reer miyi ah iyo kallumeysato.

Deegankan waxa loogu magac daray ceel gacmeedka la yiraahdo Makaso.

Makaso waxa degta beesha Shiikhaal Lobage gaar ahaan jufada Samafale Caagane.

Deegaanka Makaso dhinaca galbeedka waa Dhul Daaqsimeed cows leh xoolaha ay daaqi karaan sida ( Geela iyo Ariga )

waxay kaloo leedahay  Caro gaduud, Caro Madow , Caro cad iyo buuro yar yar xeebta ku teedsan dalxiiskana ku haboon.

Degaanka Makaso waxay qiyaasti 26km  dhinaca bari ka xigta deegaanka Xaramka 

Sidoo kale dhanka koonfureedna waxa ka xiga deegaanka geesguud xeebta

Dhinaca  koonfur galbeedna waxa ka xiga magaalada weyn ee Jilib

Waxbarashada 
Deegaanka Makaso waxa ku yaala goobo waxbarasho oo qadiimi ah .

waxay leedahay Madrasad dugsi quraan 

iskuul wabrasho la yiraahdo Al Raxmaan Primary and Secondary School

dugsiga farasamada gacanta Layiraahdo Proffesor Guure Technical School waxaana lagu bartaa farsamada gacanta sida : 

1.Korontada 

2.dhismaha 

3.Kallumeysiga

Caafimaadka 
deegaanka makaso waxa ku yaala goobo yar yar oo caafimaad sida MCH . malahan isbitaal wayn oo laga helo adeeyada caafimaad oo dhamestiran

Dhaqaalaha 
Dhaqaalaha deeganka wuxuu ku tiirsanyaahay xoolaha nool iyo kaluumeysiga

Referenceshttps://reliefweb.int/map/somalia/somalia-reference-map-jilib-district-22-feb-2012
Beerta Xayawaanka Duurjoogta Jilib

Waa Beer Xayawaanaadka Qaranka ugu weyn guud ahaan wadanka Soomaliya , waxayna ku taala Gobolka Jubada Dhexe , cabirka dhulka beerta waa 950km sq

Taariikhda Beerta 
Beerta Xaywaanka Duurjogta jilib ( Jilib national Park) ayaa ahayd beerti ugu horeysay laga hirgeliyo wadanka somaliya,mashruuca dhismaha beerta ayaa la bilaabay dhamaadki 1970 meyadii waxa hirgelisay oo maalgelinaysay wazaaradda Dalxiiska iyo duurjoogta ,Qeybta waaxda duurjoogta Dowladdi Kacaanka Somaliya , nasiib wanaag iyadoo aan dhismaha beerta la dhameynin , xarigana laga jarin ayaa dhacday Dowladdi kacaanka waxana bilaabmay  dagaalki sokeeye ee somaliya 1991 , waxa istaagay dhamaan howlihi laga qabanayay beerta xayawaanka . 

Nasiib daro, dagaalkii sokeeye wuxuu khasaare weyn u geeystay nolosha duurjoogta Soomaaliya. Waxaa dhintey tiro badan oo xayawaan duurjoog ah iyo dhir leh, waxaa si khalad ah loo isticmaalay khayraadka duurjoogta ee wadankeena, iyo tiro badan oo xayawaan u qaxay wadamada Kenya iyo Itoobiya. Burburka ka dib Qurbo joog ka tirsan beesha sheekhaal oo ka soo jeeda Gobolka Jubada Dhexe ayaa isku dayday in ay dib u dhisaan beerta xayawaanka waxay shirar kala duwan ay ku qabteen wadanka dibaddisa, laakin nasiib wanaag waxaa suurto geli weyday in dib loo dhiso beerta xayawaanka duurjoogta jilib.

Xayawaanka Duurjoogta Ku Noolaa Beerta 
Beerta waxa ku noolaa  xayawaanaad kala duwan waxaana ka mid ah : Naasley , Xamaarato , Shimbiro iyo bahalo kale oo badan .

Sido kale waxa ku noolaa in ka badan 100 xayawaan naasley ah , 700 Shimbiro kala nooc ah , iyo tiro badan oo xamaarato ah aan la tiro koobi karin .

Sidoo kale beerta dhexdeeda waxa laga helaa noocyo bada oo dhir ah sida  sogsogta, galoolka, qudhaca, baxarasaafka, dhirta khudaarta, dhirta midhaha iyo noocyo badan

Xayawaanadka ku noolaa Beerta waxa kamid ah: .
 Lo'ginsi
 Cawl
 Dameer Farow                                         
 Dawaco                                                                                 
 Geri                                                         
 Waraabe
 Maroodi                                               
 Wiyil                                                         
 Libaax
 Biciid                                                         
 Jeer
 Goronyo
 Garanuug                                                 
 Haada ( Shimbirka Baqtiga cuna)
 Gorgor
 Doofaar
 Bakayle 
 sagaaro
 Galeyr
 Daanyeer  (Baboon)
 Korow ( Vervet Monkey)
 Eelo                                                          
 Haramcad
 Shabeel ( midka geedaha kora)
 Goodir
 shimbiro 
 Yaxaas                                                    
 Mas
 Diidiin
 Xoor
 Jiir ( Dooli) duurgal ah

Xigasho
Xashaashiyiinta

ururka xashaashiyiinta (Afka carabiga; طائفة الحشاشين, Af faransiis; Assassins) waa firqo ka tirsan shiico ismaaciiliya waxay ka go'een faadumiyiinta, dhamaadka qarnigii 5aad ee hijiriga, kooxdaan ayaa caan ku ahayd dilalka qorsheesan ay la beegsan jireen madaxda Muslimiinta iyo culumada, waxey gabaad ka yeesheen qalcado adag oo buuraha sare dushooda ah, taas oo sababtay inay fashilanto dhowr mar oo dawlado waaweyn isku dayeen inay ka taqalusaan.

Taariikhda kooxda
xasan al-sabaax oo asalkiisu iiraan ka soo jeeda ayaa u baxay masar oo xiligaas faadumiyiinta gacantooda ku jurtay wuxuu ka soo noqday sanadkii 1081, wuxuuna bilaabay inuu ku fidiyo fikirka faadumiyiinta magaalooyin badan oo dhulka faaris ka mid ah, xasan oo hamigiisa ku ekeen faaifinta fikirka shiicada ayaa sidoo kale raadinaayay goob uu gabaad ka yeesho sanadkii 1090 wuxuu helay qalcada alamuut asaga iyo inta taabacsaneed ayaa hooy ka yeesheen ka dib wuxuu diray ciidankiisa qalcado badan oo ka ga dhaw ayeena la wareegeen xoog ayeena yeesheen.

Khaliifka faadumiyiinta mustansir ayaa dhintay 1094 wuxuuna ka dardaarmay inuu wiilkiisa weyn nzaar uu xilka uga dambeeyo, laakin wasiirka masar Al-Afdal ayaa door biday mustacli oo ah wiilka yar ee mustansir, nazaar ayaa isku dayay kacdoon bslse wasiirka ayaa ka guuleestay xabsi ayaana la dhigay halkaas ayuuna ku dhintay. arintaas ayaa khilaaf ka dhex dhalisay shiicacada, xasan al-sabaax iyo ururkiisa cusub ma ayna aqoonsan khaliifka cusub bal waxey ku tiriyeen faadumiyiinta cadawgooda.

Xigasho
Ubay bin kacab

ubay bin kacab waa saxaabi ka mid ah ansaarta wuxuu aad ugu dheereeyay quraanka, wuxuu noqday qoraaga waxyiga xiligii rasuulka scw, sidoo kale wuxuu ku jiraa afar qof kulmiyeen quraanka intuu noolaa rasuulka scw, uabay daraja wuxuu gaaray heer loogu yeero muslimiinta dhexdooda "sayidka al-quraa

Xigasho 
Taariikh
Saxaabada
Zeyd bin saabit

Zeyd bin saabit waa saxaabi ree ansaar ah, wuxuu noqday qoraaga waxyiga, Ka dib markii uu nabi Maxamed scw dhintay 632 waxa la amray in uu quraanka ku ururiyo oo hal musxaf ku kulmiyo,

Zeyd wuxuu dhintay sanadkii 45aad ee hijiriga 

Saxaabada
Tonga

Boggan waxa uu ku jiraa horumar.
Tonga waa waddan ku yaal Badweynta Baasifiga. Waxay leedahay 169 jasiiradood. Kaliya 36 jasiiradood ayaa degan.  Jasiiradda ugu muhiimsan waa Tongatapu.

Juqraafiga
Tonga waxay ku taal Ooshiyaaniya.  Waa jasiirad ku taal Badweynta Baasifiga ee Koonfurta. Waxay leedahay 177 jasiiradood. Soddon iyo lix ka mid ah ayaa deggan.  Jasiiraduhu waxay u qaybsan yihiin saddex kooxood oo waaweyn — Vava'u, Ha'apai, iyo Tongatapu.  Jasiiradda ugu weyn waa Tongatapuon.  Magaalada caasimadda ah ee Nukuʻalofa waxay ku taal Tongatapuon.

Siyaasadda
Tonga waa boqortooyo dastuuri ah, iyadoo boqorka hadda ee Tonga uu yahay Tupou VI oo loo magacaabay boqor tan iyo 2015, inkasta oo xukunkiisu uu bilaabmay Maarso 2012, wuxuuna ka soo farcamay boqorkii ugu horreeyay, George Tupou I oo xukumayay qarnigii 19aad. Tonga waa boqortooyada kaliya ee ka jirta Ooshiyaaniya. Dhanka kale, Ra'iisul Wasaaraha ayaa awood u leh inuu noqdo madaxa xukuumadda qaranka.

Cimilada
Waa wadan aad u kulul.

Tixraac

Xiriirinta dibadda
CIA Buuga Xaqiiqda Adduunka
Xasan Daahir Afqurac



Xasan Daahir Afqurac 
Hassan Dahir Afqurac (Af-Ingiriisi , (Af-Carabi , (Af Soomaali  : waa siyaasi Soomaaliyeed oo madaxweyne ku xigeen ka ahaa Puntland Jannaayo 2005 ilaa Janaayo 2009. kadibna wuxuu u geeriyooday xanuun Beerka ah wuxuu ku geeriyooday cusbitaal ku yaala magaalada Nairobi .
Dekkedda Koonfur Sudan - Djibouti

Dekkedda Koonfur Sudan - Djibouti

en south Sudan port investment in djibouti
 

konfurta sudan oo ah maalgashi cusub oo dhul deked ah kaas oo awood u leh koonfurta suudaan in ay ka daabulaan kana isticmaalaan dekeda jabuuti ganacsiga caalamiga ah ee koonfurta sudan

Warka
 https://www.theeastafrican.co.ke/tea/business/south-sudan-to-build-harbour-in-djibouti-3953588
 https://sudantribune.com/article264464/ 
 https://www.voanews.com/a/south-sudan-hopes-planned-port-in-djibouti-will-increase-market-access-profits/6761334.html
Wadi

Wadi (:ar:وادي) waa webi qalalan oo ay ku jiraan biyaha oo kaliya xilliyada roobka badan. Wabiyada iyo togaga ku qulqulaya dooxooyinka ayaa si tartiib tartiib ah uga soo qulqulaya dhulka gudaha ilaa badda.  Dhulka dooxyadu waa barwaaqo, taas oo ka dhigaysa mid ku habboon beeraha.  Dooxyadu qaab ahaan waa isku mid, halka hoose ee dooxana waxaa la yiraahdaa dabaqa dooxa.  Inta badan dooxooyinka ayaa hoos u dhaadhacaya.  Dooxooyinka buuruhu waxay leeyihiin dhul cidhiidhi ah, laakiin sagxada dooxa waxay ku fidsan tahay bannaanka hoose ilaa dhowr kiilomitir oo ballac ah.  Dabaqa dooxa oo barbar socda daanta webiga ayaa lagu magacaabaa bannaanka daadku, marka uu wabigu ku soo fataho qararka, biyuhu waxay ku fatahaan bannaanka dooxa. Mararka qaarkood, daadadka noocan oo kale ah ayaa faa'iido leh, sababtoo ah waxay bacrimiyaan dhulka iyadoo ku daraya nafaqooyinka ciidda.  Daadadka rabshadaha wata ayaa laga yaabaa inay qaadaan dalagyadii, dhismayaashii oo ay mararka qaarkood xitaa dilaan dadka.  Dhinacyada dooxada waxaa loo yaqaan darbiyada dooxada, ama jiirada dooxada.  Dhanka isgoysyada ka dhasha isku dhafka jiirada laba dooxood ee isku xiga, waxaa loo yaqaannaa khadka qeybinta biyaha.

Tixraac
Asfahaan

Asfahaan (Af-Faarisi; اِصفَهان) waa magaalo taarikhi ah oo ku taala dalka Iiraan, waxey magaalo madax u tahay gobolka Asfahaan, Dad lagu qiyaaso 3 milyan oo qof ayaa ku nool,  UNESCO ayaa u dooratay magaalo dhaxal ah, waxaana loogu yeeraa dadka iiraan agtooda (Af-Faarisi; أصفهان نصف جهان) oo ka dhigan "Asfahaan waa caalamka niskiis" dabcan ayadoo la eegaayo qadarka aad u badan ay koobeyso oo dhaxal ah iyo suuqyo waaweyn oo taariiki ah.
1001

1001 (MI) wuxuu ahaa sannad caadi ah oo bilaabmaya Arbacada ee kalandarka Luuliyaan, sanadka 1001aad ee Casriga (CE) iyo Anno Domini (AD), sannadkii 1aad ee millennium 2aad, sannadkii 1aad ee qarnigii 11aad.  iyo sannadkii 2aad ee 1000-kii tobankii sano ee la soo dhaafay.

Dhacdooyinka
Amiirka weyn Stephen I ee Hungary waxaa loo magacaabay boqorkii ugu horreeyay ee Hungary Pope Silvester II.
Kanooni Edward the Martyr, Boqorkii England.
Robert II, Boqorka Faransiiska wuxuu guursaday markii saddexaad Constance Taillefer d'Arles.
Boqorka Khmer Jayavarman V waxaa xilka kala wareegay Udayadityavarman I iyo/ama Suryavarman I.
Otto III, Boqortooyada Quduuska ah ee Roomaanku wuxuu leeyahay khasnadda Charlemagne la furay (eeg Katedaralka Aachen).

Dhalashada
Boqor Duncan I ee Scotland, Boqortooyada Scotland (wuxuu dhintay 1040)

Mid kale
Tixraaca koowaad waxaa loo sameeyay Khotyn, magaalada Yukrayni, iyo Nyalka, tuulada Hungari, xagga Chimudi.

Tixraac
Cabdirashiid Yuusuf Jibriil

November 14, 2019

عبد الرشيد يوسف جبريل (  : (  : (  : (  هو سياسي صومالي ورئيس حالي لمجلس النواب في بونتلاند ، الصومال .

noloshiisa 
Cabdi Rashiid waxa uu ku dhashay magaalada Burco ee xarunta gobolka Togdheer, wuxuu u qaxay qurbaha kadib dagaaladii sokeeye ee Soomaaliya . 

Waxaa uu ka soo jeedaa  qabiilka Warsangali .

isha
1002

1002 (MII) wuxuu ahaa sanad caadi ah markii jadwalka Luuliyaan la isticmaalay. Waxa ay ahayd sanadkii labaad ee kunkii 2aad iyo qarnigii 11aad.

Dhacdooyinka
Janaayo 23 – Boqorka Otto III wuxuu dhintay, isagoo 22 jir ah, oo fudud Qasriga Paterno (oo u dhow Rome) kadib xukun 19-sano ah.  Kama tago wiil, ama walaal ka badbaaday oo ku guulaysan kara xaq dhaxaleedka  carshiga.  Otto waxa lagu aasay Katedaralka Aachen oo ay weheliso jirka Charlemagne (Charles the Great).

Dhalashada
 June 21 -  Pope Leo IX (d. 1054)
 Adolf II ee Lotharingia (d. 1041)
 Al-Khatib al-Baghdadi, caalim Muslim ah oo Sunni ah iyo taariikhyahan (d. 1071)
 George I ee Joorjiya (taariikhda suurtagalka ah; d. 1027)
 Mei Yaochen, Gabayaa Shiinees ah oo u dhashay Habka Heesaha (d. 1060)

Dhimashada
Janaayo 23 – Otto III
Agoosto 8 – Al-Mansur

Tixraac
1003

1003 (MIII) wuxuu ahaa sanad caadi ah markii jadwalka Julian la isticmaalay. Waxay ahayd sannadkii saddexaad ee kun sano 2aad iyo qarnigii 11aad.

Dhacdooyinka
 Sweyn I ee Denmark wuxuu bilaabay duullaankiisii ​​ugu horreeyay England.
 Humbert I waxa ay noqotaa tirinta koowaad ee Savoy.
Boqorka Robert II ee Faransiiska wuu soo duulay Burgundy, laakiin wuu fashilmay.
 Baadari John XVII wuu ku guuleystey Baadari Silvester II.
 Baadari John XVIII ku guulaystay Baadari John XVII.
 Boleslaus I ee Poland wuxuu noqday duqii Bohemia iyo Moravia.
 Dagaalkii Albesa: Ciidamada Muslimiinta ee Khalifadii Cordoba waxay jabiyeen ciidamadii Masiixiyiinta ee waqooyiga  León,  Pamplona iyo Qasriga.

Dhalashada
Edward the Confessor

Tixraac
Safiya binti cabdi mudalib

Safiya binti Cabdi Mudalib bin Haashim waa eedada Rasuulka scw, waxa ayna isku bah yihiin Xamza, Safiyo sidoo kale waa Hooyada Zubeyr bin cawaam.

Taariikh Nooleedkeeda

Xigasho 
Saxaabada
Qabuuraha baqiic

Qabuuraha baqiic waa qabuuro taariikhi ah oo ku yaalaan magaalada madiina munawara waqtigii rasuulka scw ayaa la bilaabay waxaana ku duugan in ka badan 10 kun oo saxaabi sidoo kale culumo badan oo magac leh, siyaasiyiin iyo dad kala oo tiro badan ayaa ku duugan. 

Sanad kasta kumanaan qof ayaa u yimaada siyaarada qabuurahaan, waxaana la wariyaa axaadiis cadeeneesa fadliga dadka ku duugan.

Taariikhda qabuuraha

dadka caanka ah ee ku duugan

xigasho 
Islaam 
Taariikhda islaamka
Saxaabada
Masiibada garoonka Kanjuruhan ee 2022

Maqaalkani waxa uu ka hadlayaa dhacdooyinka taagan. (Oktoobar 2022)
Masiibada garoonka Kanjuruhan ee 2022 ayaa dhacday intii lagu jiray ciyaar kubbadda cagta ah oo ka dhacday garoonka Kanjuruhan ee Malang, Bariga Jawa, Indunisiya, 1dii Oktoobar 2022.

Masiibada ayaa dhacday kadib ciyaar dhex martay Arema FC iyo Persebaya Surabaya.

Tixraac
Isku Xidhka Gini

Xagga dhaqaalaha, isku xidhka Gini (   ), oo sidoo kale loo yaqaan index Gini ama saamiga Gini, waa cabbir kala firdhisanaan xisaabeed oo loogu talagalay in lagu matalo sinnaan la'aanta dakhliga ama sinnaan la'aanta hantida qaranka ama waddan kooxda bulshada. Isku-xidhka Gini waxa sameeyay xisaabiyaha iyo cilmiga bulshada Corrado Gini.

Tirakoobka
Jadwalka hoose waxa uu ku saabsan yahay adduunka Gini isku xidhka (maaha dalal keli ah).

Jadwalka hoose waxa uu tusinayaa dakhliga Isku xidhka Gini ee Mareykanka laga bilaabo 1947 ilaa 2009.

Qoraalka hoose
UTC+04:00

UTC+04:00 waa tilmaanta wakhtiga ka baxsan UTC ee +04:00. ee ISO 8601, waqtiga laxiriira waxaa loo qori doonaa sida 2019-02-07T23:28:34+04:00. Waqtigaan waxaa loo adeegsadaa:
Armeeniya
Asarbayjan
Joorjiya (Joorjiya waxay ka guurtay aagga UTC+04 una guurtay UTC+03 Juun 27, 2004, ka dib waxay ku noqotay UTC+04 Maarso 27, 2005)
Mauritius (Mauritius waxay isku dayday DST 2008 laakiin waxay go'aansatay inaysan sii wadin)
Cumaan
Réunion (Faransiska)
Ruushka (Waqtiga Samara)
Seychelles
Imaaraadka Carabta (oo ay ku jirto Dubai, Abu Dhabi)

Tixraac

Aagagga waqtiga
Salaaniik

Salaaniik ama salooniik (afka gariiga; Θεσσαλονίκη) waa magaalo ku taal gariiga, waxey dhacdaa waqooyiga dalkaas, gobolka makadooniyada dhexe ayee magaalo madax u tahay, waana magaaladda labaad ee ugu weyn dalka gariiga waxaa ku nool magaalada iyo aageeda dad ka badan hal milyan oo qof.

Taariikhda magaalada

xigasho 
Juquraafi
Mowsil

Mowsil (afka carabiga; الموصل) waa magaalo weyn oo ku taal waqooyiga dalka ciraaq, waxey magaalo madax u tahay gobolka niinawaa, magaalada ayaa loo arkaa tan labaad ee ugu weyn dalka ciraaq marka laga yimaad Baqdaad waxaa ku nool qiyaastii sedex milyan todobo boqol iyo konton kun oo qof.

Mowsil waxa lagu tiriyaa inay ka mid tahay magaalooyinka waaweyn ee taariikh ahaan iyo dhaqan ahaan muhiimka ah ee dunida islaamka. Meesha ee ku taal istaraatiijiyadeed awgeed waxay dhaqan ahaan u adeegi jirtay xudunta ganacsiga iyo socdaalka caalamiga ah.

Taariikhda

Xigasho
Dagaalkii xudiin

Dagaalkii xudiin waa dagaal lagu kala baxay oo ka dhacay qaryada xudiin ee ku taal falastiin 25ka maalmadoone sanadkii 583H oo ku beegan 4ta julaay 1187, wuxuuna dhex maray muslimiinta oo hogaaminaayay Salaaxudiin Al-ayuubi iyo saliibiyiinta,  muslimiinta ayaana guul ka gaareen, Guushaas oo u horseeday in ay xoreeyaan Qudus  iyo badanaa magaalooyinka ku jiray gacanta cadawga saliibiyiinta.

Taariikhda

xigasho 
Islaam 
Taariikh
Leptoperla angularis

Leptoperla angularis waa nooc ka mid ah cayayaanka.  Waxaa markii ugu horreysay ku sifeeyay Günther Theischinger 1981. Leptoperla angularis waxaa iska leh genus Leptoperla, iyo qoyska Gripopterygidae. 

Noocan xayawaanka ah ayaa loo qaybiyaa:
Queensland

Ma jiro nooc sidan oo kale ah oo taxan.

Tixraac
Gedaanrivier

Gedaanrivier waa webi ku yaal Koonfur Afrika. Waxay ku taalaa gobolka Limpopo, ee dhanka waqooyi bari ee dalka, 300 km waqooyi bari ka xigta magaalada Pretoria ee caasimada dalka.  Gedaanrivier waa qayb ka mid ah daadadka wabiga Limpopo.

Tixraac
Detni Creek

Boggan waxa turjumay mishiinka tarjumaada.
Webiga Detni Creek ee Kanada. Waxay ku taalaa gobolka British Columbia, dhanka galbeed ee dalka, waxayna 3,600 km dhanka galbeed ka xigtaa magaalada Ottawa ee caasimadda dalka.  Detni Creek waa qayb ka mid ah wabiga Mackenzie.

Tixraac
Āb Bandān-e Nājeh Bandān

Boggan waxa turjumay mishiinka tarjumaada.
Harada Āb Bandān-e Nājeh Bandān (Faaris: اب بندان ناجه بندان) waa kaydka kaydka Iiraan. Waxay ku taal gobolka Ostān-e Māzandarān, oo ku taal waqooyiga dalka, 170 km waqooyi-bari ee Tehrān, caasimadda dalka.  Meesha ugu sarraysa ee aaggu waxay leedahay joog dhan 458 mitir waxayna 15.5 km koonfur bari ka xigtaa Āb Bandān-e Nājeh Bandān.

Tixraac
Trapelus boehmei

Boggan waxa turjumay mishiinka tarjumaada.

Trapelus boehmei waa farac ka mid ah gurguurta.  Waxaa markii ugu horreysay ku sifeeyay Wagner, Melville, Wilms iyo Schmitz 2011. Trapelus boehmei waxaa iska leh genus Trapelus, iyo qoyska Agamidae.

Noocan xayawaanka ah ayaa loo qaybiyaa:
Aljeeriya
Marooko

Ma jiro nooc sidan oo kale ah oo taxan.

Tixraac
Ramalina ketner-oostrae

Boggan waxa turjumay mishiinka tarjumaada.

Ramalina ketner-oostrae waa hiddaha algae. Waxaa markii ugu horreysay sharraxay Andre Aptroot. Ramalina ketner-oostrae waxaa iska leh qoyska Ramalina, iyo qoyska Ramalinaceae.

Noocan xayawaanka ah ayaa loo qaybiyaa:
Afrika
Madagaskar

Ma jiro nooc sidan oo kale ah oo taxan.

Tixraac
Magnoliaceae

Boggan waxa turjumay mishiinka tarjumaada.

Magnoliaceae waa qoys ka mid ah magnolia. Magnoliaceae waxaa iska leh nidaamka dhirta magnolia, amarka Magnoliopsida, madaxa Tracheophyta, iyo boqortooyada dhirta.  Qoyska Magnoliaceae waxay daboolayaan 314 generas, marka loo eego Buugga Nolosha.

Kaladogaraam sida ku cad Buugga Nolosha waa:

Tixraac
Magnolia acuminata

Boggan waxa turjumay mishiinka tarjumaada.

Magnolia acuminata waa farac ka mid ah magnolia.  Markii ugu horreysay waxaa lagu sharraxay Carl von Linné, waxaana magaciisa saxda ah u bixiyay Carl von Linné. Magnolia acuminata waxaa iska leh genus Magnolia, iyo qoyska Magnoliaceae. 

Noocan xayawaanka ah ayaa loo qaybiyaa:
 Alabama
 Arkansas
 Florida
 Illinois
 Indiana
 Kentucky
 Louisiana
 Maryland
 Mississippi
 Missouri
 North Carolina
 New Jersey
 New York
 Ohio
 Oklahoma
 Ontario
 Pennsylvania
 South Carolina
 Tennessee
 Virginia
 Washington, D.C.
 West Virginia
 Georgia

Tixraac
Magnolia alba

Faracii magnolia waa Magnolia alba. Waxaa markii hore ku sifeeyay Dc., waxaana u bixiyay magaca saxda ah Richard B. Figlar. Magnolia alba waxay ka tirsan tahay cirifka Magnolia, iyo qoyska Magnoliaceae. 

Noocani wuxuu u dhashay:
Jasiiradda Jawa
Malaysiya

Ma jiraan noocyo sidan oo kale ah oo taxan.

Tixraac
Magnolia albosericea

Faracii magnolia waa Magnolia alboriscea. Waxaa markii hore ku sifeeyay Dc., waxaana u bixiyay magaca saxda ah Woon Young Chun iyo C.H.Tsoong. Magnolia albosericea waxay ka tirsan tahay cirifka Magnolia, iyo qoyska Magnoliaceae. 

Noocani wuxuu u dhashay:
Hainan Sheng
Fiyetnam
Koonfur-bari ee Jamhuuriyadda Dadka Shiinaha

Ma jiraan noocyo sidan oo kale ah oo taxan.

Tixraac
Magnolia allenii

Faracii magnolia waa Magnolia allenii. Waxaa markii hore ku sifeeyay Dc., waxaana u bixiyay magaca saxda ah Paul Carpenter Stanley. Magnolia allenii waxay ka tirsan tahay cirifka Magnolia, iyo qoyska Magnoliaceae. 

Noocani wuxuu u dhashay:
Banama

Ma jiraan noocyo sidan oo kale ah oo taxan.

Tixraac
Magnolia amazonica

Faracii magnolia waa . Waxaa markii hore ku sifeeyay Dc., waxaana u bixiyay magaca saxda ah Rafaël Herman Anna Govaerts.  waxay ka tirsan tahay cirifka Magnolia, iyo qoyska Magnoliaceae.

Noocani wuxuu u dhashay:
waqooyi & koonfur bari Brazil

Ma jiraan noocyo sidan oo kale ah oo taxan.

Tixraac
Sikaad

Sikaad ama Cycas waa hiddaha dhirta. Sikaad waxaa iska leh qoyska Cycadaceae.

Nooc liidasho
 Cycas aculeata
 Cycas aenigma
 Cycas angulata
 Cycas annaikalensis
 Cycas apoa
 Cycas arenicola
 Cycas armstrongii
 Cycas arnhemica
 Cycas badensis
 Cycas baiseensis
 Cycas balansae
 Cycas basaltica
 Cycas beddomei
 Cycas bifida
 Cycas bougainvilleana
 Cycas brachycantha
 Cycas brunnea
 Cycas cairnsiana
 Cycas calcicola
 Cycas campestris
 Cycas canalis
 Cycas candida
 Cycas cantafolia
 Cycas chamaoensis
 Cycas changjiangensis
 Cycas chenii
 Cycas chevalieri
 Cycas circinalis
 Cycas clivicola
 Cycas collina
 Cycas condaoensis
 Cycas conferta
 Cycas couttsiana
 Cycas cupida
 Cycas curranii
 Cycas debaoensis
 Cycas desolata
 Cycas diannanensis
 Cycas distans
 Cycas dolichophylla
 Cycas edentata
 Cycas elephantipes
 Cycas elongata
 Cycas fairylakea
 Cycas falcata
 Cycas ferruginea
 Cycas fugax
 Cycas furfuracea
 Cycas glauca
 Cycas guizhouensis
 Cycas hainanensis
 Cycas hoabinhensis
 Cycas hongheensis
 Cycas indica
 Cycas inermis
 Cycas javana
 Cycas lacrimans
 Cycas lane-poolei
 Cycas laotica
 Cycas lindstromii
 Cycas maconochiei
 Cycas macrocarpa
 Cycas media
 Cycas megacarpa
 Cycas micholitzii
 Cycas micronesica
 Cycas montana
 Cycas multifrondis
 Cycas multipinnata
 Cycas nathorstii
 Cycas nayagarhensis
 Cycas nitida
 Cycas nongnoochiae
 Cycas ophiolitica
 Cycas orientis
 Cycas orixensis
 Cycas pachypoda
 Cycas panzhihuaensis
 Cycas papuana
 Cycas pectinata
 Cycas petraea
 Cycas platyphylla
 Cycas pranburiensis
 Cycas pruinosa
 Cycas revoluta
 Cycas riuminiana
 Cycas rumphii
 Cycas sainathii
 Cycas sancti-lasallei
 Cycas saxatilis
 Cycas schumanniana
 Cycas scratchleyana
 Cycas seemannii
 Cycas segmentifida
 Cycas semota
 Cycas seshachalamensis
 Cycas sexseminifera
 Cycas siamensis
 Cycas silvestris
 Cycas simplicipinna
 Cycas sphaerica
 Cycas sundaica
 Cycas szechuanensis
 Cycas taitungensis
 Cycas taiwaniana
 Cycas tanqingii
 Cycas tansachana
 Cycas terryana
 Cycas thouarsii
 Cycas tropophylla
 Cycas tuckeri
 Cycas vespertilio
 Cycas wadei
 Cycas xipholepis
 Cycas yorkiana
 Cycas zambalensis
 Cycas zeylanica

Tixraac
Salidka Bahadhamal

Salidka Bahadhamal
en: oil find in bahadhmal region of southern somaliland

 
 2-10+ Billion barrleka
 magaloka: Bahadhamal 
  salidka: light crude

Shidaal laga helay Somaliland oo laga helay shidaal cayriin oogada tuulo ka tirsan gobolka koonfureed ee Somaliland ee odewayne ee batroolka saliidda waxay muujinaysaa in saliiddu ay ka hooseyso dusha sare oo ay ka heshay saliid godka biyaha

Warka
 https://www.share-talk.com/drilling-for-water-in-the-bahadhamal-village-sallahley-area-somalia-rig-hits-a-near-surface-oil-vein/
 https://www.somtribune.com/2022/09/30/has-somaliland-struck-it-rich-in-new-surface-oil-discovery/
 https://www.somalidispatch.com/latest-news/somaliland-locals-drilling-for-water-discover-crude-oil/

sido kale fiiri
 Liska Salidka Mawduucyada
 Nooca Salidka Bahadhamal
Shirkad OPIC Somaliland Corp

Shirkad OPIC Somaliland Corp

 magaloka: Bahadhamal OPIC-Genel energy  CPC Taiwan
  salidka: light crude

Shirkadda Shidaalka Somaliland ee fadhigeedu yahay Somaliland, Shidaalkii ugu dambeeyay ee 2022-ka ayaa soo bandhigay shidaal iyo la shaqaynta Genel Energy Shirkad Turki ah oo UK ah.
Shidaal laga helay Somaliland oo laga helay shidaal cayriin oogada tuulo ka tirsan gobolka koonfureed ee Somaliland ee odewayne ee batroolka saliidda waxay muujinaysaa in saliiddu ay ka hooseyso dusha sare oo ay ka heshay saliid godka biyaha

Warka
 https://www.somalidispatch.com/latest-news/opic-somaliland-and-genel-energy-reach-agreement-to-dril-oil-in-somaliland/
 https://www.share-talk.com/drilling-for-water-in-the-bahadhamal-village-sallahley-area-somalia-rig-hits-a-near-surface-oil-vein/
 https://www.somtribune.com/2022/09/30/has-somaliland-struck-it-rich-in-new-surface-oil-discovery/
 https://www.somalidispatch.com/latest-news/somaliland-locals-drilling-for-water-discover-crude-oil/
Masiibo Turki 2022

Masiibo Turki 2022

 Dilka 30+
 dawac 50+

Musiibo ka dhacday dalka Turkiga oo ay dad badan ku dhinteen ayaa ka dhacay dalka Turkiga, iyadoo ay dad badan ku dhinteen

Warka
 https://malaysia.news.yahoo.com/dozens-trapped-mine-collapses-turkey-192028649.html?guccounter=1&guce_referrer=aHR0cHM6Ly93d3cuZ29vZ2xlLmNvbS8&guce_referrer_sig=AQAAAM9SFFDhWwUOqt3HTGU42JLgmsPTitFqR5B4WORFe4Pz14uAGvvhlxcmi-ZzKgsoUhTSpKWAzW9qjC-KtPOLc7sfyfA9umleu4MZNj5k85EdVx5QE_JsShaujXcNgIzhcTBPLsAG9xiqIvCwvPAolDXlelPRwEET5WziFWV2cDgX
 https://www.npr.org/2022/10/15/1129288044/coal-mine-blast-turkey-25-killed
 https://edition.cnn.com/2022/10/14/world/turkey-coal-mine-explosion-intl-hnk/index.html
Dagaaladii ridada

Dagaaladii ridada waa weeraro is xig xiga oo muslimiinta ku qaadeen qabiilada carabta ee ka laabatay diinta iyo kuwa diiday sakada, ka dib dhimasha rasuulka muxamad scw iyo khilaafada Abuubakar al-sidiiq, waxey socdeen dagaaladaan sanadihii 11H iyo 12H

Taariikhda 
waxa uu dhintay Nabiga scw 12 bisha mowliid sanadkii 11H oo waafaqsan 7 juun 632, ka dib markuu ku mideeyay dhamaan qabiilada carabta hal dawlad iyo iyo hal diin, laakin qabiilada badankood diinta si fiican uguma sugnaan, Nabiga scw oo wali nool ayaa waxaa yaman kasoo baxay aswad al-cansi nabinimo ayuuna sheegtay, sidoo kale museylima ayaa yamaama kasoo baxay asna nabinimo ayuu sheegtay bal wuxuu ka dalbaday Nabiga scw inuu dhulka u qeybiyo

ayadoo sidaas ah ayuu geeriyooday Nabi muxamad scw markiiba waxaa meel kasta ku faaftay ridada, waxaa batay beenaalayaasha sheeganaya nabinimada, waxaa soo baxay duleyxa bin khuweylid iyo sajaaxa, qabiilada qaar ayaa diideen sakada waxeyna sheegeen inay diinta ku ekeed dhimashada Nabiga scw, waxaa diinta ku haray kaliya reer Makka iyo reer Madiina iyo reer Daa'if.

Xigasho 
Islaam
Taariikh
Khulafo Raashidiin
Amiir al-mu'miniin

Amiir Al-mu'miniin (afka carabiga; أمير المؤمنين) waa magac loogu yeeri jiray hogaanka ugu sareeya ee muslimiinta, cumar bin khadaab ayaa ahaa khaliifkii ugu horeeyay ee loogu yeero magacaas, kadib khulafada ka dambeeyay sida umawiyiinta iyo cabaasiyiinta ayaa loogu yeeri jiray magacaan.

Siduu ku yimid magacaan 
Markuu dhintay rasuulka scw oo abuubakar sadiiq  hogaanka muslimiinta qabtay dadka waxey ugu yeeri jireen "khaliifka rasuulka scw" asna markuu dhintay oo cumar talada qabtay waxey ugu yeereen "khaliifka khaliifkii rasuulka scw" taasi oo keentay culees maadaama maga uu dheer yahay khulafada ka sii dambeysana uu sii dheeraan doono, qaar saxaabada ka mid ah ayaa cumar ku dhaheen "adiga amiirkeena baa tahay anagana mu'miniinta baa nahay hadaba waxaa tahay amiirka mu'miniita

Xigasho 
Islaam
Xasan bisri

Xasan bin yasaar Al-bisri waa imaam iyo xadiisyahan ka mid ahaa taabiciinta, wuxuu noolaa (21H ilaa 110H), magaalada basra ayuu dagay wacdigiisa ayaa qabsaday quluubta, wuxuuna ku yeeshay heybad.

Taariikhda

Xigasho 
Islaam
Taariikh
Taabiciinta
Useyd bin xudeer

Useyd bin xudeer bin samaak bin catiik RC waa saxaabi ka mid ahaa odayaasha ansaar wuxuu ahaa dagaalyahaan aragti toosan leh. Aabihiisa xudeer al-kataaib ayuu ka dhaxlay hogaaminta iyo geesinimada, wuxuu ku dhintay madiina xiligii cumar bin khadaab.

Taariikhda

Xigasho
Daacuunkii camwaas

Daacuunkii Camwaas waa daacuun ka dilaacay dhulka shaam waqtigii Cumar bin khadaab sanadkii 18aad ee hijiriga, kaas oo ay ku la'deen kumanaan ciidanka muslimiinta ka mid ah, waxaa ku jiray dadka ku dhintay Abuu cubeyda hogaamiyihii Shaam iyo mucaad bin jabal, Daacuunka ayaa ka bilaawday Camwaas oo ah tuulo u dhaw Qudus sidaas ayaa loogu bixiyay daacuunkii camwaas

Taariikhda

Dadka ku dhintay 
waxaa ku dhintay daacuunkan dad badan oo ciidanka muslimiinta ka tirsanaa kuwaas oo isugu jiray saxaabo iyo taabiciin, waxaana lagu sheegaa 25,000 ilaa 30,00. Dadka caanka ah ee ku dhintay waxaa ka mid ah.

Abuu Cubeyda

Mucaad Bin Jabal iyo wiilkiis Cabdiraxmaan 
Yaziid bin abii sufyaan
shuraxbiil bin xasana
Fadli bin cabaas
Abuu jandal bin suheyl
Abuu maalik al-ashcari
Diraar bin awz
Caamir bin geylaan

Xigasho
Koobka Afrika U17 2023

Koobka Afrika U17 2023

Aljeeriya

 FIFA
 CAF

 CECAFA
 UNAF
 WAFU
 COSAFA

koobka qaramada afrika ee da'doodu ka hooseyso 17 jir oo ka dhacay algeria ee waqooyiga afrika

Waddanamaha

 UNAF
 WAFU
  CECAFA
  WAFU
  COSAFA

GA
 
 
 
 Congo

GB
 
 Zambia

2R
 kOFV KOF
 KOF VKOF
 KOF VKOF

SF
 Morocco V Mali
 Senegal V Burkina Faso

F
 KOFV KOF

FATEH
kof
Muranka Alabka cirka Ruska/iran 2022

Muranka Alabka cirka Ruska/iran 2022]]

 Arabian Degaanka tectonic
 Yurub-Aasiya Degaanka tectonic

 Ruushka 3000 drone cirka 
 iraan iibka

dagaalka Yurub ee Ukraine oo ay la socdaan diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee Iraan Diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee Iran ayaa ka iibinaya Ruushka dagaalka Ukraine

warka
 https://edition.cnn.com/2022/10/19/middleeast/iran-weapons-in-ukraine-war-mime-intl/index.html
 https://www.japantimes.co.jp/news/2022/10/21/world/drone-attacks-iranian-help/
 https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-63329266
 https://www.reuters.com/world/iran-strongly-condemns-call-un-probe-into-alleged-use-its-drones-ukraine-irna-2022-10-22/
Bangaladhesh

Bangaladhesh (Bengali: বাংলাদেশ; ) sida dowliga ah loo yaqaano Jamhuuriyadda shacabka Bangaladhesh waa wadan ku yaalo Koonfurta Aasiya. wadanka markiisa hore waxaa ladhihi jiray Baribakistaan waxii kahoreeyay 1971. wadanka waxoo xuduud la leeyahay, wadanka Hindiya oo ka xigta galbeedka,waqooyiga iyo bariga, wadanka Burma waxoo ka xigaa bariga, koonfuta neh waxaa ka xiga Badweynta Hindiya.

Bangladhesh waxa ay xoriyada ka qaadatay dalka Bakistaan sanadku markuu aha 1971, ka dib dagaal dheer oo ay wadeen kooxda goolwadayaasha Bangladhesh.

Bangladhesh waa wadan dhaqaale ahaan aad u liita waxaa jira dadyoow ka soo jeeda wadankan oo ku firdhamay aduunka.
Dalka Jamhuuriyada Bangladhesh waxa uu kamid yahay dalalka ku yaala qaarada Asiya waxana uu xuduud la wadaaga dalalka ay kamid yihiin Hindiya, Burma iyo Nabal. Dhinaca koonfureedna waxa uu xuuduud kala wadaaga Badwaynta Hindiya. Waana mid kamid ah wadamada la yidhaa koonfur bari Asiya.Caasimadda dalka Bangladhesh waxa la yidhaa Dhaka.

  Why Learn Bengali?

Bedda 
Dhulka uu ku fadhiyo dalka Bangaladhesh waa 55,598.71 oo (mayl laba jibaaran) una dhiganta 144,000.00 oo (kiilimirir laba jibaaran).
Bangaladhesh waxa uu ku dhowyahay bedka gobolka (Wisconsin) ee dalka Maraykanka.

Dadka 
Dadka reer Bangaladhesh waxa ay tiradoodu kor u dhaafataa 163-milyan oo ruux, waana tirakbookii laqaaday sanadkii 2017-kii.

Afka 
Luuqadaha lagaga hadlo dalka waxa ugu horeysa luuqada maxaliga ah ee Bangla waxana soo raacda luuqada ingiiska oo ah afka dalkii gacanta ku hayay Bangaladhesh xiligii gumaysiga.
Diinta:Diimaha laga aaminsan yahay gudaha dalka Bangaladhesh waxa ugu badan dadka haysta diinta Islaamka oo gaadhaya 83%, halka diinta Hinduugu ay dadka haystaa gaadhaan boqolkiiba 16%, dadka soo hadhayna waxa ay hasytaan diimo kale. Cimriga: Rajada nolosha ee dadka ku dhaqan dalka Bangaladhesh ayaa waxa ay celcilis ahaan gaadhaan 60-sano oo ragg iyo dumarba ah.

Dawlada 
Dawladda dalka Bangaladhesh waa dowlad Baarlamaani ah (parliamentary democracy). Lacagta: Lacagta laga isticmaalo dalka waxa la yidhaa taka (Tk).

Warshadaha 
Dalka Jamhuuriyada Bangaladhesh waxa uu hodan ku yahay warshadaha waxana kamid ah waxayaabaha ay soo saaraan warshadadaha ku yaal Bangaladhesh, dharka, waraaqaaha, sonkorta, cudbiga, sibidhka, laydhka iyo qayb kamid ah Technolig-yada.

Magaloka 

beeraha waxa si balaadhan looga beeraa midho badan oo uu ugu horeeyo geedka caanka ka ah qaarada Eshiya ee Bariiska. Waxa kale oo ka baxa beeraha dalka Bangaladhesh Shaaha, Qamadiga, Sonkor- khaanka, Tubaakada, khudrada, iyo saliida.

Xoolaha 
waxa laga dhaqdaa dalka Bangaladhesh xoolo kala duwan waxana jira goobo lagu xaananeeyo digaaga. Dhulka la istimcaalo ee dalka Bangaladhesh waa boqolkiiba 73% kamid ah cabirka guud ee dalka.

Khayraadka 
Khayraadka dabiiciga ah ee Bangaladhesh Gaaska dabiiciga ah, Geedka  timber-ka iyo dhuxul dhagaxda.

Xubinka Tahay

 IMF*`

 AIIB *`

 Bankiga Aduunka* * 

Qaramada Midoobay* *`

Waddnamha Degaan Bangaladhesh

 🇪🇺Europeans: 200,000+..
 5,000+ [].
 PR, 35,000+ .

Sido kale fiiri
 Hindiya
 Australia
Bangaladhesh Visa Dalalka

Bangladesh
Cimilada qaarada

Xaalada cimiladu waa cimilada qaarada haddii la helo (ing. Continental climate[en]) Waxay leedahay cimilo hemiboreal oo ku taal badhtamaha qaarada, kana fog badda.  Jiilaalku waa qabow, xagaaguna waa kulayl. Cimilada qaarada, waxaa jira kaymo geed. Cimilada qaarada fayruus ee khariidada (Dfa).

Saadaasha hawada
Mashinka Biyoka/Gaaska Guro

Mashinka Biyoka/Gaaska Guro

Water /gas pump

 Biyoka
 Gaaska

Mashine loo isticmaalo in biyaha laga soo dhaamiyo gobolo kala duwan laga soo bilaabo harooyin ilaa webiyo ilaa biyaha badda loo geeyo meelo kala duwan biyaha ama gaasta la raro

ISTICMAALA

 Beeraha
Jaamacada Daha

Jaamaca caalamiga ee Daahaa afka carabiga; جامعة طه العالمية, ingiriis; Daha International University (DIU). waa jaamacad ku taala Soomaaliya waxeyna ku jurtaa jaamacadaha ugu tayada sareeya dalka, sanadkii 2012 ayaa la aasaasay, waxey xarumo ku leydahay caasimada iyo gobolada dalka qaar ka mid ah.

Sidoo kale fiiri 

 Waxbarashada Soomaaliya
 Liiska jaamacadaha Soomaaliya

Xigasho 
Somaliya
Jaamacadaha Soomaaliya
Muqdisho
Waxbarashada Soomaaliya
Ashcariya

Ashcariya waa koox alsunada ah oo ka faaloota caqiidada, waxey qaadeen manhaj dhedhexaad ah naska iyo caqliga is waa fajinaayo, waxaa loo nisbeeyaa abuu xasan ashcari oo ka mid ahaa salafka wanaagsa.

Taariikhda

Culumada ugu muuqmuuqda

Kutubta laga qoray

Xigasho
Imaam muslim

Abuu xuseyn muslim bin xajaaj bin muslim al-qusheyri al-niisaabuuri wuxuu ka mid ahaa culimada Xadiiska waana qoraaga kitaabka saxiixu muslim oo loo arko kan labaad ee ugu saxiixsan kutbta xadiiska saxiixu Bukhaari ka dib

Taariikh nooleedkiisa 
Waxaa la dhahaa Muslim bin xajaaj bin muslim al-qusheyri, qabiilka carbeed ee qusheyra ayuu ku abtirsadaa, magaalada Niisaabuur oo ahayd axurun cilmiyeed caalamka islaamiga, gaar ahaan xadiiska ayuu ku dhashay 206H sida uu qabo xaakim iyo ibnu salaax, ama 204H sida ibnu xajar iyo ibnu kasiir ay sugeen.

Xigasho
Hijrada xabasha

Hijrada Xabasha ama U haajirida saxaabada ee Xabasha waa dhacdo Taariikhi ah waana markii Saxaabadii hore u hijroodeen dhulka Xabshida (Maanta Itoobiya Iratariya iyo Soomaaliya ) ayagoo ka cararaya tacadiyada ay kala kulmaayeen Qureysh, Boqorkii Xabashida Najaashi ayaa soo dhaweeyay muslimiinta, waxey ahayd Hijrada sanadkii 5aad ee bicsada, Saxaabo tiro yar oo kow iyo toban Rag iyo afar Dumar ayaa markii hore baxeyn laakin way soo laabteen ka dib markii ay maqleen reer Makka inay islaameyn, warkaas oo sax noqonin, Mar labaad waxaa u soo haajiray Xabasha 83 Rag oo la socdaan xaasaskood iyo caruurtood, waxaana madax u ahaa Jacfar bin Abii daalib .

Hijrada koowaad 
Markii Islaamka soo shaac baxay waxey wajaheen muslimiintii ugu horeeyay ee diinta qaatay gaar ahaan danyarta dhibaatooyin badan oo kaga imaada xaga Qureysh heer saxaabo badan u dhintaan, Nabiga scw markuu arkay wuxuu kula taliyay saxaabadliis Xabasha inay u haajiraan, wuxuuna dhahay:《Hadaa dhulka Xabasha aadi lahaydeen waxaa jooga boqor aa agtiisa cidna lagu gardareyseen, waana dhul runta ka jirto intuu ilaahay faraj niiga furaayo waxaa ku sugan tihiin》. Markii ugu horeysay waxaa haajiray 11 Rag iyo afar Dumar oo madax u ahaa Cusmaan bin Madcuun , waxey gaareen xeebta Bada Cas halkaas oo dooni ka raaceen, Qureysh ayaa soo daba gashay balse waxey heleen inay mar hore baxeen , Arintaan ayaa ahayd bisha Rajab sanadii shanaad ee Bicsada .

Magacyada saxaabada hijrooday 
Cusmaan bin Cafaan iyo xaaskiis Ruqiya

Abuu xudeyfa bin Cutba iyo xaaskiis Sahla binti Suheyl

Zubeyr bin Cawaam 

Muscab bin Cumeyr 

Cabdiraxmaan bin Cawf

Abuu Salama iyo xaaskiis Umu Salama

Cusmaan bin Madcuun

Caamir bin rabiica Al-canazi iyo xaaskiis Leyla binti Abii xasma

Cabdulaahi bin Mascuud 

Suheyl bin Beydaa

Xaadib bin Camar 

Abuu Sabra bin Abii dirham

Soo laabashada 
Kooxdan baxday wax badan sii ma joogin Xabasha waxaa soo gaaray warar sheegaya Qureysh inay islaamtay waxey go'aansadeyn Makka inay ku laabtaan bisha Soonfur ee isla sanadkii 5aad ee Bicsada , markii ay Makka kusoo dhawaadeyn waxey ka war heleen wararkii soo gaaray inuu sax ahayn waxeyna noqdeen qaar isaga laabta Xabasha iyo qaar ku gala Makka dhuumaaleysi ama magan uu qof ka heylay .

Hijrada labaad

Xigasho
Radio Kulmis

Raadyo Kulmis ama Kulmis Podcast ( Af-Inqiriisi  Radio Kulmis),  (Af-Carabi  راديو كولميس) waa FM leh shabakada ugu weyn ee baraha bulshada ee Soomaaliya oo xarunteedu tahay Garoowe, Puntland.

Taariikhda 
Radio Kulmis waxaa la aas-aasay sanadkii 1978 waxaan sameeyay jabhadii SSDF, markii dambe waxaa loo bixiyay Radio Halgan waxaa kamid ah ragii ka hadli jiray

 Cabdi Faarax Siciid Juxaa

Dib u qaabayntii 
sanadihii dambe waxaa boorka dib uga jafay Cabdulaahi Maxamuud Cali

Tixraacyo
Daadka Altai iyo Bari Afrika

Daadka Altai iyo Bari Afrika

 Haplogroup T-M184
  Altai
 
 
 
 

Hidde-sideyaasha Afrikada Bari ee leh gobollada kale ee Yurub iyo Aasiya, bariga Afrika waxay la mid yihiin dadka altai ee Ruushka iyo bariga Yurub.
Marchigianos iyo daadka Bari Afrika

Marchigianos iyo daadka Bari Afrika

  Marchigianos 
 
 
 
 

Haplogroup T-M184
Hidde-sideyaasha Afrikada Bari ee leh gobollada kale ee Yurub iyo Aasiya, bariga Afrika waxay la mid yihiin inay socod ku maraan dadyowga ku nool Talyaaniga oo ay ku badan yihiin t haplodgroups
Yahuda Iraqi iyo Bari Afrika

Yahuda Iraqi iyo Bari Afrika

  Yahuda
 
 
 
 
Haplogroup T-M184

Hidde-sideyaasha Afrikada Bari ee leh gobollada kale ee Yurub iyo Aasiya, Bariga Afrika waxay la mid yihiin Yuhuudda Ciraaq oo leh dhacdooyin badan oo t haplodgroups ah.
Liska Mashinka

Liska Mashinka

 Mashinka saxan nadiifiya
 Mashinka Biyoka/Gaaska Guro
 Mashinka Arika Caano
 Mashinka Samaya Birka Fidsan
 Mashinka Xirxir Maya Ogsijiin
 Mashinka Dabaylka
 Mashinka Dharka Weyn-Tiro
 Mashinka Ukunta
 Mashinka Buunka
 Kombuyuuterka Dhabta
 Mashiinka Dharka nadiifiya
 Mashiinka dharka
 Mashinaka Ciyaarka Video Games 
 Mashiinka Hilib
 Iftin UV
 Sanduuqa sawirka
 Mashinka Lacagta
 Mashiinka Nashgadka Jirka
 Mashinka Dulka Dabayle Nadifiya
Xajar aswad

Xajaru Aswad (Afka carabiga; الحجر الأسود) oo micno ahaan laga wado "Dhagaxa madow" waa dhagax qiimo aad u weyn ku leh muslimiinta agtooda, dhagaxaan ilaahay ayaa ka keenay Janada, waxa uuna ku dhex jiraa gudaha Kacbada, wuxuu Nabiga scw ku dhahay Xadiis: "Xajaru Aswadka wuxuu janada ka yimid asigoo ka cad caanaha waxaana madoobeeyay dambiyada banii aadanka"   .

Xigasho
Dawladii safawiyiinta

Dawala safawiyiinta (afka carabiga; الدولة الصفوية, afka faarisiga; ایران صفوی) waa dawlad islaami shiico ahayd oo ka talineeysay iiraan iyo wadamada dariska la'ah 1501 ilaa 1736, waxaana loo arkaa bilawga taariikhda cusub ee iiraan, isbadalka ugu weyn ee soo kordhisay dawladaan ayaa ah iney madahbka shiica labo iyo toban madhabka rasmiga ah ee iiraan, dawladaan ayaa dagaalo adag la gashay cusmaaniyiinta oo matalaayeen suniyiinta.

Taariikhdeeda 
ka dib burburkii tiimuuriyiinta waxaa ka jiray xaalad kacsanaan ah iyo fawdo baahsan waxaa soo baxay dariiqooyin diineed, waxaana ka mid ahaa dariiqada safawiyiinta oo hadafkeeda ahaa mid siyaasadeed ka sokow mida diinta, Hogaamihii aaq qooyonloo oozoon xasan ayaa ahaa inuu aad u soo dhaweeyay dariiqadaan laakin markuu dhintay 1478 madaxdii ka dambeesay ma ayna u bagin dhaqaaqa dariiqadaan shiikh xeydar hogaamiyaha dariiqada ayaa lagu dilay dagaal ka dhacay dabaristaan 1488,

Boqorada safawiyiinta

Xigasho 

Iiraan
Boqortooyooyinka islaamka
Kheyrudiin barboosa

Khadir bin yacquub oo loo yaqaan "kheyrudiin barboosa" waa mid ka mid ah hogaamiyayaasha cusmaaniyiinta ee bada kuwa ugu caansan, asaga iyo walaalkiis caruuj ayaa u istaagay la dagaalanka isbayn oo daadaansi ku haysay waqooyiga afrika, waxey qeyb ka qaateen soo badbaadinta tobaneeyo kun oo reer andalus ah, mar dambe waxey ka dhiseen dawlad u gaar ah aljeeriya, balse weerar ay isbaanishka soo qaadeen ayuy ku shahiiday caruuj, kheyrudiin ayaa ku biiray cusmaaniyiinta waxaana loo magacaabay admiraal hogaamiyo usduulka cusmaaniyiinta 1533dii guulo badan ayuu ka soo hooyay  wuxuuna gaarsiiyay dawladaha reer Yurub jab is daba joog ah, haba ugu sareeyo dagaalkii barooza oo ku jabiyay isbshaysi todobo dawlad oo ree yurub ah.

Taariikdiisa

Xigasho 
cusmaaniyiinta