locailabs/cofnodycynulliad_en_cy huggingface dataset:
We're almost out of time and we do have a series of questions on resources, and it's important that we touch upon these. Are you okay to stay for another five or seven minutes? Fellow Members, just to inform you that one of our next witnesses is running late, so we do have a little leeway. Is that okay with you? Can you stay with us a little longer?

Rydym ni bron allan o amser. Mae yna gyfres o gwestiynau ar adnoddau ac mae'n bwysig ein bod ni'n trio cyffwrdd ar y rhain. Ydych chi'n iawn i aros am ryw bump neu saith munud arall? I fy nghyd-Aelodau, mae un o'n tystion nesaf ni'n rhedeg yn hwyr beth bynnag, felly mae gennym ni bach o amser. A ydy hynny'n iawn gyda chi, i aros ymlaen am dipyn bach?

Does he accept his own Government's figures that I quoted that, actually, output per worker in Wales and many parts of the UK is actually still now, in the latest figures, lower than in 2007 when he was elected as a Plaid Cymru AM?

A yw'n derbyn ffigurau ei Lywodraeth ei hun a ddyfynnais fod allbwn fesul gweithiwr yng Nghymru a sawl rhan o'r DU yn dal i fod yn awr mewn gwirionedd, yn y ffigurau diweddaraf, yn is nag yn 2007 pan gafodd ei ethol yn AC Plaid Cymru?

Our programme for government, 'Taking Wales Forward', makes clear our commitment to supporting armed forces veterans in Wales, which includes those living in Caerphilly.

Mae ein rhaglen lywodraethu, 'Symud Cymru Ymlaen', yn nodi ein hymrwymiad i gefnogi cyn-filwyr y lluoedd arfog yng Nghymru, gan gynnwys y rhai sy'n byw yng Nghaerffili.

[Continues.] - the need, I think, to provide a long-term funding framework to help organisations that are taking pressure off the NHS and care services. I wonder if the Minister would consider better funding and a long-term funding framework rather than an ad hoc process that happens at the moment.

[Yn parhau.] - yr angen, rwy'n meddwl, i ddarparu fframwaith cyllid hirdymor i helpu sefydliadau sy'n tynnu'r pwysau oddi ar y GIG a gwasanaethau gofal. Tybed a fyddai'r Gweinidog yn ystyried ariannu gwell a fframwaith cyllid hirdymor yn hytrach na'r broses ad hoc sy'n digwydd ar hyn o bryd.
Cyfieithwch i'r Gymraeg:

Well, there's no doubt that the changes in student finance policy will have had an effect. It was very generous, of course, for EU students; that's not the case any more in the same way. That may well be part of the reason why we've seen a decline in Wales, given the situation with our own student finances. Those changes, of course, were made following an independent review. It is, though, encouraging to see an increase in EU applicants to Welsh universities for early deadline courses, which include most medicine and dentistry courses - that's to commence study in 2019. But, of course, we will continue to work with our universities in order to make sure that it's understood that Wales is an attractive place to study.

Wel, nid oes unrhyw amheuaeth y bydd y newidiadau i'r polisi cyllid myfyrwyr wedi cael effaith. Roedd yn hael iawn, wrth gwrs, i fyfyrwyr UE; nid yw hynny'n wir mwyach yn yr un modd. Efallai'n wir bod hynny'n rhan o'r rheswm pam yr ydym ni wedi gweld gostyngiad yng Nghymru, o ystyried y sefyllfa gyda'n cyllid myfyrwyr ein hunain. Gwnaed y newidiadau hynny, wrth gwrs, yn dilyn adolygiad annibynnol. Fodd bynnag, mae'n galonogol gweld cynnydd i nifer yr ymgeiswyr o'r UE i brifysgolion Cymru ar gyfer cyrsiau dyddiad cau cynnar, sy'n cynnwys y rhan fwyaf o gyrsiau meddygaeth a deintyddiaeth - mae hynny i gychwyn astudio yn 2019. Ond, wrth gwrs, byddwn yn parhau i weithio gyda'n prifysgolion er mwyn gwneud yn siŵr y deallir bod Cymru yn lle deniadol i astudio.
Mae'r trafodaethau hynny'n digwydd ac maent wedi canolbwyntio ar ganlyniadau'r rownd gyntaf o wiriadau ffitrwydd i gaffael, a gynigiwyd gan fy nghyd-Aelod, Jane Hutt yn y Cynulliad diwethaf. Mae'r canlyniadau ar gael i gynorthwyo'r awdurdodau lleol hynny a allai fod angen cymorth gydag agweddau penodol ar eu harferion caffael.

Those discussions do take place and they have focused on the results of the first round of procurement fitness checks, which my colleague Jane Hutt sponsored in the last Assembly. The results are available to assist those local authorities who may need support with specific aspects of their procurement practice.
First Minister, I've been contacted by a number of constituents who are also concerned about the future working of the grant. My constituents are not concerned as to where this funding comes from, whether it's Welsh Government or local authorities. All that concerns them is that they will be given the same level of support. So, what can the Welsh Government do to monitor this new system to ensure that local authorities continue to provide that level of support?

Prif Weinidog, mae nifer o etholwyr wedi cysylltu â mi sydd hefyd yn bryderus am y ffordd y bydd y grant yn gweithio yn y dyfodol. Nid yw fy etholwyr yn hidio ynghylch o ble daw'r cyllid hwn, pa un a yw hynny gan Lywodraeth Cymru neu awdurdodau lleol. Y cwbl sydd o bwys iddyn nhw yw eu bod yn cael yr un lefel o gymorth. Felly, beth all Llywodraeth Cymru ei wneud i fonitro'r system newydd hon i sicrhau bod awdurdodau lleol yn parhau i ddarparu'r lefel honno o gymorth?
Diolch ichi, Ddirprwy Lywydd. Ysgrifennydd y Cabinet, ddoe mewn cwestiynau i'r Prif Weinidog, clywsom ganddo fod uno'r tri sefydliad sy'n ffurfio Cyfoeth Naturiol Cymru wedi bod yn llwyddiant ysgubol a ysgogwyd gan Lywodraeth Cymru. Rydych wedi tynnu sylw at gyfres o fethiannau ar ran Cyfoeth Naturiol Cymru yma heddiw, ac rydym wedi clywed gan Aelodau ar draws y Siambr. A ydych yn ei ystyried yn llwyddiant?

Thank you, Deputy Presiding Officer. Cabinet Secretary, yesterday in First Minister's questions, we heard from the First Minister that, actually, the amalgamation of the three organisations that form Natural Resources Wales was a resounding success that the Welsh Government had instigated. You have highlighted a litany of failures on behalf of NRW here today, and we've heard from Members across the Chamber. Do you regard it as a success story?
Yr eitem nesaf, felly, yw eitem 8, y Cwricwlwm i Gymru, y cod addysg cydberthynas a rhywioldeb, a dwi'n galw ar Weinidog y Gymraeg ac Addysg i gyflwyno'r cynnig yma - Jeremy Miles.

The next item is item 8, the Curriculum for Wales, relationships and sexuality education code, and I call on the Minister for Education and the Welsh Language to move the motion - Jeremy Miles.
Na, ocê, ond dwi'n meddwl ei fod e'n bwysig gwneud y pwynt; hynny yw, mae'ch rôl chi yn rôl gynghorol, nid statudol. Rŷch chi yn gallu neilltuo 20 diwrnod y flwyddyn i'r rôl. Hynny yw, mae'n sylweddol annigonol, onid yw e, o gymharu â beth oedd gennym ni yn y gorffennol, beth rŷm ni'n gobeithio fydd gennym ni yn y dyfodol, ond mae pobl sy'n dweud bod yr amgylchedd o dan fygythiad oherwydd y diffyg yma mewn llywodraethu amgylcheddol yn berffaith gywir, onid ŷn nhw?

No, okay, but I do think it's important to make the point; your role is an advisory role, not a statutory one. You can give 20 days to the role. It's substantially inadequate, isn't it, compared to what we had in the past, what we hope we'll have in the future, but people who say that the environment is under threat because of this lack of environmental governance are right, aren't they?

Na, nid wyf yn derbyn hynny. Wrth gwrs, bob blwyddyn rydym ni wedi datgan pecyn newydd i'r rheini sydd wedi bod yn y lluoedd arfog, a dyna yn gwmws beth y byddwn ni'n ei wneud y flwyddyn hon hefyd, er mwyn sicrhau bod gyda nhw ffyrdd o gael mynediad i ofal iechyd meddwl a hefyd, wrth gwrs, iddyn nhw gael help gyda phopeth sydd ei eisiau arnyn nhw unwaith y byddan nhw'n gadael.

No, I don't accept that. Of course, every year we have put forward a new package of support for veterans, and that's exactly what we'll be doing in this year, too, to ensure that they do have means of accessing mental health care, and for them to receive support with everything that they need once they leave the armed forces.
Diolch, Llywydd. Ysgrifennydd y Cabinet, mae cryn dipyn i roi sylw iddo yma, ond mae un peth sy'n hollol glir a hynny yw bod y gyllideb hon wedi'i llunio i ofalu am y bobl hynny sydd angen y gefnogaeth honno fwyaf, i gefnogi'r bobl yng Nghymru yn erbyn y cyni sy'n deillio o'r Llywodraeth Dorïaidd yn San Steffan. Ac mae honno'n Llywodraeth sy'n gwbl benderfynol i wneud bywyd yn anodd i'r rhai tlotaf mewn cymdeithas. Rwy'n credu y bydd cyflwyno'r credyd cynhwysol sy'n - [Torri ar draws.] Na, wnaf i ddim. Newydd ddechrau siarad wyf i. Gallwch chi eistedd i lawr.

Thank you - diolch, Llywydd. Cabinet Secretary, there's an awful lot to go through here, but there is one thing that is abundantly clear and that is that this budget has been designed to look after those people who need that support the most, to support the people in Wales against the austerity that is emanating from the Tory Government in Westminster. And it's a Government that is absolutely determined to make life difficult for the poorest within society. I think the universal credit roll-out that is - [Interruption.] No, I will not. I've just started speaking. You can sit down.
Mae nifer o'r meysydd roeddwn i eisiau mynd ar eu hôl wedi cael eu hateb yn barod. Dwi'n ddiolchgar ichi am yr ateb ynglŷn ag ehangu a chefnogi gwasanaethau deintyddol cymunedol. Un mater, yn pigo i fyny ar beth ddywedoch chi ynglŷn â'r angen i hyfforddi pobl sydd yn mynd i weithio fel deintyddion NHS, mi ofynnaf i rŵan: a wnewch chi edrych ar sut i ehangu addysg feddygol efo ysgol feddygol arall i Gymru - sori, ysgol ddeintyddol newydd i gyd-fynd efo'r ysgol feddygol? Ydy hynny'n rhywbeth rydych chi fel Llywodraeth yn barod i'w hystyried?

Many of the issues I wanted to cover have already been addressed. I'm grateful for your answer on expanding and enhancing community dental services. One issue, picking up on what you said on the need to train people who will work as NHS dentists, I will ask now: will you look at how we can expand medical education with another dental school for Wales in Bangor, to go alongside the new medical school? Is that something that you as a Government are willing to consider?

Ie, fe ddywedoch chi nad oedd hynny'n rhan o'ch swydd, ac rwy'n nodi bod hynny'n ddoniol.

Yes, you said it wasn't part of your job, and I'm pointing out that that's hilarious.

Prynhawn da eto a chroeso cynnes nôl i gyfarfod Pwyllgor Diwylliant, y Gymraeg a Chyfathrebu Senedd Cymru. Mae gyda ni dystion newydd yn y sesiwn yma. Croeso cynnes iawn i chi i gyd. Gaf i ofyn i chi gyflwyno eich hunain? Fe wnawn ni ddechrau gyda Marcus, os gwelwch yn dda.

Good afternoon and a warm welcome back to this meeting of the Culture, Welsh Language and Communications Committee at the Welsh Parliament. We have a new set of witnesses before us. A very warm welcome to you all. May I ask you to introduce yourselves? We'll start with Marcus.
Gwnaethoch hefyd gyhoeddi maniffesto a oedd yn dweud: Byddwn yn darparu ffordd liniaru ar gyfer y M4. Onid yw'n wir na fydd y comisiwn hwn ac unrhyw gynigion a gyflwynir ganddo, a allai liniaru tagfeydd ar yr ymylon, yn cael fawr o effaith o gymharu â'r hyn a addawyd yn eich maniffesto?

You also published a manifesto that said: 'We will deliver a relief road for the M4'. Is it not the case that this commission and any proposals that it comes out with, which may relieve congestion at the margin, will be a very small impact compared to what was promised in your manifesto?
Diolch am hynny, Noel. Eluned a Siân, bydd rhaid inni symud ymlaen ymhen rhyw dair munud neu rywbeth fel yna. Os gallwch chi fod mor gryno ag sy'n bosibl - dwi'n gwybod bod hwn yn bwnc pwysig iawn - ond os gallwch chi fod yn eithaf cryno, byddwn i'n ddiolchgar, plîs.

Thank you for that, Noel. Eluned and Siân, we will have to move on in three minutes or so. So, if you could be as succinct as possible - I know that this a very important topic - but if you could be relatively succinct in your response, I'd be grateful.
Can I say that we are supporting local authorities with additional resource to address potholes, and we also offer funding through the local transport fund to ensure that local roads remain of adequate quality? I think what's most important for Cardiff as it continues to grow is that it gets a twenty-first century public transport system, and in that regard, the development of the metro, and, of course, radical reform of local bus services, will be very important indeed.

A gaf fi ddweud ein bod yn cefnogi awdurdodau lleol gydag adnoddau ychwanegol i fynd i'r afael â thyllau yn y ffyrdd, ac rydym hefyd yn cynnig cyllid drwy'r gronfa trafnidiaeth leol i sicrhau bod ffyrdd lleol yn parhau i fod o ansawdd digon da? Credaf mai'r hyn sydd bwysicaf i Gaerdydd wrth i'r ddinas barhau i dyfu yw ei bod yn cael system drafnidiaeth gyhoeddus ar gyfer yr unfed ganrif ar hugain, ac yn hynny o beth, bydd datblygiad y metro, ac wrth gwrs, diwygio'r gwasanaethau bws lleol yn radical, yn bwysig dros ben.

We're working with our partners to deliver a whole-system improvement to the mental health support provided to young people, building on our successful work and investment since 2015, and delivering, of course, on our 'Prosperity for All' commitments.

Rydym ni'n gweithio gyda'n partneriaid i gyflawni gwelliant system gyfan i'r cymorth iechyd meddwl a ddarperir i bobl ifanc, gan adeiladu ar ein gwaith a'n buddsoddiad llwyddiannus ers 2015, a chyflawni, wrth gwrs, ein hymrwymiadau yn 'Ffyniant i Bawb'.

Thank you for that answer, Counsel General. According to guidance set out by the Department for Environment, Food and Rural Affairs and the Department for Transport, so-called charging authorities can establish clean-air zones under the Transport Act 2000. Now, as he will know, the Wales Act 2017 exempts only trunk road charging schemes and matters relating to the Traffic Management Act 2004 from its list of reserved transport powers. So, does the Counsel General, therefore, foresee any difficulties in establishing clean-air zones in Wales, especially when they include roads that are not trunk roads?

Diolch am eich ateb, Gwnsler Cyffredinol. Yn ôl y canllawiau a nodir gan Adran yr Amgylchedd, Bwyd a Materion Gwledig a'r Adran Drafnidiaeth, gall awdurdodau codi tâl, fel y'u gelwir, sefydlu parthau aer glân o dan Ddeddf Trafnidiaeth 2000. Nawr, fel y gŵyr, dim ond y cynlluniau codi tâl ar gefnffyrdd a materion sy'n ymwneud â Deddf Rheoli Traffig 2004 a esemptir gan Ddeddf Cymru 2017 oddi ar ei rhestr o bwerau trafnidiaeth a gedwir yn ôl. Felly, a yw'r Cwnsler Cyffredinol yn rhagweld unrhyw anawsterau wrth sefydlu parthau aer glân yng Nghymru, yn enwedig pan fônt yn cynnwys ffyrdd nad ydynt yn gefnffyrdd?

Laura Anne Jones is not here to ask her question 8.

Nid yw Laura Anne Jones yma i ofyn ei chwestiwn 8.
Cyfieithwch i'r Gymraeg:

We invest almost £50 million a year in our substance misuse agenda, with the actions that we are taking highlighted in our latest substance misuse delivery plan. This includes supporting drug and alcohol rehabilitation services. These services are, of course, commissioned regionally by area planning boards, based on an assessment of local need.

Rydym yn buddsoddi bron i £50 miliwn y flwyddyn yn ein hagenda camddefnyddio sylweddau, a rhoddir sylw i'r camau gweithredu rydym yn eu cymryd yn ein cynllun cyflawni camddefnyddio sylweddau diweddaraf. Maent yn cynnwys cefnogi gwasanaethau adsefydlu cyffuriau ac alcohol. Wrth gwrs, comisiynir y gwasanaethau hyn yn rhanbarthol gan fyrddau cynllunio ardal, yn seiliedig ar asesiad o'r angen lleol.
Postpartum psychosis, on the CYPE committee - . When we looked at this, we spoke with one lady who had come down to Cardiff when the facility was there, who would have preferred to go to Manchester. For many in north Wales, it works to go to the mother and baby unit and a hospital in Manchester, and that will be preferable to being made to come down to Cardiff, further from their families.

Seicosis postpartum, ar y Pwyllgor Plant, Pobl Ifanc ac Addysg - . Pan edrychasom ar hyn, buom yn siarad ag un ddynes a oedd wedi dod i lawr i Gaerdydd pan oedd y cyfleuster yno, a byddai'n well ganddi fod wedi mynd i Fanceinion. I lawer yng ngogledd Cymru, mae'n gweithio i fynd i uned mam a'i baban ac ysbyty ym Manceinion, a bydd hynny'n well na chael eu gorfodi i ddod i lawr i Gaerdydd, ymhellach oddi wrth eu teuluoedd.
I thank him for his answer. First Minister, your party has now declared a state of climate emergency. If the Welsh Government declare this officially it will be first Government in the world to do so. Can I ask: does declaring a climate change emergency mean that the Government won't be able to go ahead with its plans for the M4 relief road, and, if it doesn't, what exactly is the point of declaring the emergency?

Diolchaf iddo am ei ateb. Prif Weinidog, mae eich plaid wedi datgan sefyllfa o argyfwng hinsawdd erbyn hyn. Os bydd Llywodraeth Cymru yn datgan hyn yn swyddogol, hi fydd y Llywodraeth gyntaf yn y byd i wneud hynny. A gaf i ofyn: a yw datgan argyfwng newid yn yr hinsawdd yn golygu na fydd y Llywodraeth yn gallu bwrw ymlaen â'i chynlluniau ar gyfer ffordd liniaru'r M4, ac, os nad ydyw, beth yn union yw'r pwynt o ddatgan yr argyfwng?
Thank you. We are consulting on our new 'Healthy Weight: Healthy Wales' strategy. This will set out our long-term aims to reduce and prevent obesity across Wales. We currently have a range of preventative policies, funding and legislation, such as the daily mile, active travel and an obesity pathway.

Diolch. Rydym yn ymgynghori ar ein strategaeth newydd 'Pwysau Iach: Cymru Iach'. Bydd y strategaeth hon yn nodi ein hamcanion hirdymor i leihau ac atal gordewdra ledled Cymru. Ar hyn o bryd, mae gennym amrywiaeth o bolisïau ataliol, cyllid a deddfwriaeth, fel y filltir ddyddiol, teithio llesol a llwybr gordewdra.
Diolch. A gaf fi alw ar y Dirprwy Weinidog a'r Prif Chwip yn awr i ymateb ar ran y Llywodraeth? Jane Hutt.

Thank you. Can I now call the Deputy Minister and Chief Whip to reply on behalf of the Government? Jane Hutt.
Diolch. Wrth gwrs, y peth arall sy'n mynd i gynyddu yw'r galw am gyngor, ac rŷch chi wedi dweud yn eich papur chi fod y sefyllfa economaidd bresennol yn golygu y bydd y galw, yn enwedig am gyngor ar ddyledion, yn cynyddu dros y flwyddyn nesaf. Mae hynny'n gyson â'r dystiolaeth rŷn ni wedi'i chlywed fel pwyllgor. Felly, ŷch chi'n teimlo bod y dyraniad i'r gronfa gynghori sengl yn ddigonol i ddiwallu'r angen cynyddol yma? A pha lefel o hyblygrwydd sydd yna i gynyddu'r cyllid os oes angen, gan wybod pa mor bwysig yw'r gwaith ataliol y mae'r gronfa yna yn gallu ei wneud?

Thank you. Of course, the other thing that will increase will be the demand for advice, and you've said in your paper that the current economic situation means that demand for advice, particularly debt advice, will increase over the next year. That's consistent with evidence that we've heard as a committee. So, do you feel that the allocation to the single advice fund is sufficient to meet this greater demand? And what level of flexibility is there in increasing funding if required, knowing how very important that preventative work done by the fund is?
Or liking the teacher and going on to study history as a result of that.

Neu'n hoffi'r athro ac yn mynd ymlaen i astudio hanes oherwydd hynny.
Thank you, Llywydd. Minister, yesterday you made it clear that the intention is that examinations should proceed this year, and I was pleased to see you recognising the disquiet of learners and staff, and the problems that they've faced in our schools and colleges over the past two years. You encouraged all students in exam years to speak to their schools and colleges about what additional support and flexibility could be available this year. But this is still very ambiguous, and places the burden back on the learners to try and seek support, rather than that support being offered to them. Clearly, we don't know what will happen in terms of coronavirus, although the signs so far are encouraging. If there was further interference with education, including high absence levels in terms of staff and learners, what contingency plans are in place in case examinations cannot take place?

Diolch, Llywydd. Weinidog, ddoe fe wnaethoch yn glir mai'r bwriad yw i arholiadau fynd rhagddynt eleni, ac roeddwn yn falch o'ch gweld yn cydnabod yr aflonyddwch y mae dysgwyr a staff wedi ei wynebu dros y ddwy flynedd ddiwethaf yn ein hysgolion a'n colegau. Fe wnaethoch annog pob dysgwr ym mlynyddoedd arholiadau i siarad â'u hysgolion a'u colegau am ba gymorth a hyblygrwydd ychwanegol a allai fod ar gael eleni. Ond mae hyn dal yn amwys iawn, ac yn rhoi'r baich yn ôl ar y dysgwyr i geisio cael cefnogaeth, yn hytrach na bod y cymorth yn cael ei gynnig iddynt. Yn amlwg, dydyn ni ddim yn gwybod beth sydd am ddigwydd o ran coronafeirws, er bod yr arwyddion yn galonogol. Os bydd amharu pellach ar addysg, gan gynnwys absenoldebau uchel o ran staff a dysgwyr, pa gynlluniau wrth gefn sydd ar waith rhag ofn na ellir bwrw ymlaen â'r arholiadau?
We now move on to item 4, which is a statement by the Chair of the Climate Change, Environment and Rural Affairs Committee on the future of agriculture and rural policies in Wales. I call on the Chair of the climate change committee, Mark Reckless.

Symudwn ymlaen yn awr at eitem 4, sef datganiad gan Gadeirydd y Pwyllgor Newid Hinsawdd, Amgylchedd a Materion Gwledig ar ddyfodol polisïau amaethyddol a gwledig yng Nghymru, a galwaf ar Gadeirydd y pwyllgor newid hinsawdd, Mark Reckless.
It's the will that's missing and, in the meantime, the housing crisis is intensifying and our communities are creaking.

Yr ewyllys sydd ar goll ac, yn y cyfamser, mae'r argyfwng tai yn dwysáu a'n cymunedau ni yn gwegian.

Well, I'm slightly in a difficult position now, having committed not to comment on individual authorities' decisions, but the Member does make an excellent point.

Wel, rwyf mewn sefyllfa braidd yn anodd yn awr, ar ôl ymrwymo i beidio â gwneud sylwadau ar benderfyniadau awdurdodau unigol, ond mae'r Aelod yn gwneud pwynt rhagorol.