locailabs/cofnodycynulliad_en_cy huggingface dataset:
Mae addysg bellach yn gwneud cyfraniad sylweddol at ddatblygu sgiliau yng Nghymru, gan wella rhagolygon dysgwyr o ran cyflogaeth a gyrfaoedd a pherfformiad cwmnïau a gwasanaethau cyhoeddus. Mae colegau addysg bellach hefyd yn helpu i gynyddu ffyniant economaidd a gwella lles unigol a bywyd cymunedol.

Further education makes a significant contribution to skills development in Wales, increasing employability, careers pathways and public services. Further education colleges also help to increase economic prosperity as well as individual well-being and community life.
Gaf i ofyn am ddatganiad ar y cynnydd sydd wedi'i wneud yn ystod y 12 mis diwethaf ar gyflwyno metro'r gogledd, ac awgrymu y byddai datganiad blynyddol o gymorth mawr i'r Aelodau? Rydw i hefyd yn gofyn am ddatganiad ynglŷn ag ariannu gwasanaethau bysiau, o ystyried bod gwasanaethau bysiau yn mynd i fod mor amlwg o ran darparu metro'r gogledd. Diolch.

May I ask for a statement regarding progress made over the last 12 months on delivery of the north Wales metro, and suggest that an annual statement would be very helpful for Members? I also ask for a statement regarding funding for bus services, given bus services are going to be so prominent in terms of delivery of the north Wales metro. Diolch.
Yn eich tystiolaeth ysgrifenedig chi, dŷch chi'n dweud bod y bwrdd diogelu cenedlaethol yn cefnogi'r Bil yma. Wnewch chi egluro pam nad ydy'r gyfraith fel mae hi ar hyn o bryd yn effeithiol?

In your written evidence, you do say that the national safeguarding board supports this Bill. Can you explain why the law as it currently stands isn't effective?
Diolch yn fawr, Llywydd. Diolch i'r Ceidwadwyr ac i'r Llywodraeth Lafur am eu cefnogaeth i'r egwyddor yma o dryloywder. Mae o'n lle priodol iawn i gwblhau'r trafodion heddiw yma, lle mae yna gytundeb trawsbleidiol ar Fil sydd yn un sydd ymhell uwchlaw gwleidyddiaeth bleidiol. Diolch y fawr iawn, Llywydd.

Thank you very much, Llywydd. I thank the Conservatives and the Labour Government for their support to this principle of transparency. It's a very appropriate place to conclude today's proceedings, where there is cross-party agreement on a Bill that is way above party politics. Thank you very much, Llywydd.

Mae yna gwpwl o gwestiynau eraill o ran manylion y gyllideb, ond fe wnawn ni ysgrifennu atoch chi, rwy'n credu, rhag inni fynd drwy bopeth nawr. Felly, i symud ymlaen -

There are a couple of other questions on the details of the funding, but we'll write to you, rather than go through everything now. So, moving on -

Jest rhywbeth byr, yn sgil hynny, felly. Rydw i'n credu pan oedd y drafodaeth gychwynnol ynglŷn â sefydlu'r byrddau yma, mi oedd y drafodaeth ar ad-drefnu llywdoraeth leol yn llawer mwy byw, onid oedd?

Just something short as a result of that. I think when the initial discussion was ongoing about the establishment of these boards, the discussion on local government reorganisation was much more alive, wasn't it?

A wnaiff Ysgrifennydd y Cabinet ddatganiad am y dirywiad mewn diogelwch mewn carchardai ieuenctid yn sgil cyhoeddi adroddiad blynyddol Prif Arolygydd Carchardai Cymru a Lloegr EM ar gyfer 2016-17? TAQ (5) 0172 (CC)

Will the Cabinet Secretary make a statement on the decline in safety in youth jails in light of the publication of the HM Chief Inspector of Prisons for England and Wales' Annual Report 2016-17? TAQ (5) 0172 (CC)
Llywydd, mae darparu addysg yn sir Ddinbych yn parhau i fod yn gyfrifoldeb i'r cyngor sir a phan fo'n berthnasol, awdurdodau'r esgobaeth. Maen nhw'n gweithredu o fewn y fframwaith a sefydlwyd gan Lywodraeth Cymru a'r Senedd hon. Fis Medi eleni, er enghraifft, bydd ysgolion ar draws y genedl yn dechrau cyflwyno'r Cwricwlwm newydd i Gymru.

Llywydd, provision of education in Denbighshire remains the responsibility of the county council and, where relevant, the diocesan authorities. They operate within the framework established by the Welsh Government and this Senedd. This September, for example, schools across the nation will begin delivery of the new Curriculum for Wales.
Diolch, Llywydd. First Minister, April is the month where we often experience a rise in grass fires. The vast majority of grass fires in Wales are, unfortunately, started deliberately. Can you outline what the Welsh Government is doing to educate people about the dangers of starting grass fires?

Diolch, Llywydd. Prif Weinidog, Ebrill yw'r mis pan ein bod ni'n aml yn gweld cynnydd yn nifer y tanau glaswellt. Yn anffodus, mae mwyafrif llethol y tanau glaswellt yng Nghymru yn cael eu cynnau'n fwriadol. A allwch chi amlinellu'r hyn y mae Llywodraeth Cymru yn ei wneud i addysgu pobl am beryglon cynnau tanau glaswellt?
In the discussion with the library, I continued with my interest, as a former chair of the Welsh Language Board, in joining equality in advertising posts and providing opportunities for citizens from Wales, and from outwith Wales who wished to work in Wales, to apply for those jobs and not excluding them before they even consider making an application.

Yn y drafodaeth gyda'r llyfrgell, fe wnes i barhau gyda fy niddordeb, fel cyn-gadeirydd Bwrdd yr Iaith Gymraeg, mewn cyfuno cydraddoldeb wrth hysbysebu swyddi a chyfleodd i ddinasyddion o Gymru, neu y tu fas i Gymru a oedd am weithio yng Nghymru, i geisio am swyddi a pheidio â'u hallgau nhw cyn iddyn nhw ystyried gwneud cais.
Can you confirm whether that's new funding or whether it's an underspend from the previous education budget - something that was meant to be spent but hasn't been spent so it's being redirected to another scheme?

Fedrwch chi gadarnhau ai arian newydd ydy o, ai tanwariant mewn gwirionedd o'r gyllideb addysg flaenorol ydy o - rhywbeth a oedd i fod i gael ei wario ond sydd heb gael ei wario ac felly'n cael ei arallgyfeirio i gynllun arall?
Well, the next step for me personally, Chair, is to read the report. [ Laughter. ] I'm down to make a statement on the floor of the Assembly the week after we return. The intention for me is to read the entire report over half term, because I think that, if we're going to respect the work that they've done, it's important for us to give the time to read it in detail and think about the next steps.

Wel, y cam nesaf i fi yn bersonol, Cadeirydd, yw i ddarllen yr adroddiad. [ Chwerthin.] Dwi i lawr i wneud datganiad ar lawr y Cynulliad yr wythnos ar ôl inni ddod nôl. Y bwriad i fi yw i ddarllen yr adroddiad i gyd dros yr hanner tymor, achos dwi'n meddwl, os ydym ni yn mynd i barchu y gwaith maen nhw wedi ei wneud, mae'n bwysig inni roi yr amser i'w ddarllen yn fanwl a meddwl am y camau nesaf.
Good morning. I'd like to extend a very warm welcome to Members to this meeting of the Culture, Communications, Welsh Language, Sport and International Relations Committee. I have received apologies from Hefin David and Heledd Fychan. Do Members have any declarations of interest to make? I don't see that there are any.

Bore da. Dyma estyn croeso i'r Aelodau i'r cyfarfod hwn o'r Pwyllgor Diwylliant, Cyfathrebu, y Gymraeg, Chwaraeon a Chysylltiadau Rhyngwladol. Rwyf wedi derbyn ymddiheuriadau gan Hefin David a Heledd Fychan. A oes gan unrhyw Aelodau fuddiannau i'w datgan? Dwi ddim yn gweld bod.

'The authorities will probably experience some little financial difficulty in the immediate future, but when the present unhappy war is over, the people of Wales will undoubtedly repeat the work to which it has so creditably put their hands and hearts to accomplish.'

Mae'n debyg y bydd yr awdurdodau'n profi rhywfaint o anhawster ariannol yn y dyfodol agos, ond pan fydd y rhyfel anhapus hon ar ben, bydd pobl Cymru yn ddi-os yn ailadrodd y gwaith y maent wedi cynnig eu dwylo a'u calonnau mewn modd mor ganmoladwy i'w gyflawni.

I have had numerous discussions in relation to United Kingdom governance arrangements post Brexit, most recently at the Joint Ministerial Committee (European Negotiations) meeting on 28 June.

Rwyf wedi cynnal nifer o drafodaethau yn ymwneud â threfniadau llywodraethu'r Deyrnas Unedig ar ôl Brexit, a'r mwyaf diweddar o'r rhain oedd cyfarfod Cyd-bwyllgor y Gweinidogion (Negodiadau Ewrop) ar 28 Mehefin.

Well, it's a matter of structure, isn't it, that people take it seriously as a career, rather than just something that's a hobby that they do -

Mae e'n dod i strwythur, wrth gwrs, ond yw e - bod pobol yn ei gymryd e o ddifri fel gyrfa, yn hytrach na rhywbeth sydd jest yn hobi, rhywbeth mae nhw'n gwneud -
We continue to take a broad range of actions to support the manufacturing sector across Wales.

Rydym ni'n parhau i gymryd ystod eang o gamau i gefnogi'r sector gweithgynhyrchu yng Nghymru.

Thank you, Deputy Presiding Officer. I'd like to thank my colleague, Mark Reckless, actually - [Interruption.] I thought that would bring a smile - for raising the issue of uncontested seats, because, actually, as voters go to the polls tomorrow, it is quite a serious issue when one considers that 92 councillors, already elected, will face no contest whatsoever. Eight per cent of Welsh local authority seats are uncontested. In Gwynedd, it's 30 per cent, with 21 of the 74 seats depriving the electorate of a vote. Of course, in Machynlleth in Powys, a seat has gone uncontested for 37 years. Now, I realise that all political parties have their own part to play, but, as the local government Cabinet Secretary, do you, like me, endorse Professor Roger Scully's comments that this simply makes a mockery of democracy? How do you intend to address this for the remainder of the Assembly term and allow our electorate to fully engage in the democratic process?

Diolch, Dirprwy Lywydd. Hoffwn ddiolch i fy nghyd-Aelod, Mark Reckless, mewn gwirionedd - [Torri ar draws.] Roeddwn yn tybio y byddai hynny'n codi gwên - am godi mater seddi un ymgeisydd, oherwydd, mewn gwirionedd, wrth i'r pleidleiswyr fynd i bleidleisio yfory, mae'n fater eithaf difrifol pan ystyriwch na fydd 92 cynghorydd, a etholwyd eisoes, yn wynebu unrhyw gystadleuaeth o gwbl. Mae wyth y cant o seddi awdurdodau lleol Cymru yn seddi diwrthwynebiad. Yng Ngwynedd, mae'r ffigur hwnnw'n 30 y cant, gydag 21 o'r 74 sedd yn amddifadu etholwyr o bleidlais. Wrth gwrs, mae sedd ym Machynlleth ym Mhowys wedi bod yn ddiwrthwynebiad ers 37 mlynedd. Nawr, rwy'n sylweddoli fod gan yr holl bleidiau gwleidyddol eu rhan eu hunain i'w chwarae, ond fel Ysgrifennydd y Cabinet dros lywodraeth leol, a ydych chi, fel minnau, yn cymeradwyo sylwadau'r Athro Roger Scully fod hyn yn gwneud democratiaeth yn destun sbort? Sut rydych yn bwriadu mynd i'r afael â hyn dros weddill tymor y Cynulliad a chaniatáu i'n hetholwyr gymryd rhan lawn yn y broses ddemocrataidd?
And how will the fund be used in order to accelerate the policy and the funding for the decarbonisation of housing?

A sut bydd y gronfa yn cael ei defnyddio er mwyn medru cyflymu'r polisi a'r ariannu dadgarboneiddio tai?

Thank you, Trefnydd. That concludes that item. We will now take a short break to allow changeovers in the Chamber. And the bell will be rung two minutes before we reconvene. Thank you.

Diolch i'r Trefnydd. Dyna ddiwedd ar yr eitem yna. Felly, byddwn ni'n cymryd toriad byr nawr ar gyfer caniatáu newidiadau yn y Siambr. A bydd y gloch yn canu dwy funud cyn inni ail gychwyn. Diolch yn fawr.

The search for consensus goes on, I would say. The issues around the M4 have been well rehearsed and we take different views on that. The way to reduce harmful pollution from cars is to have fewer cars, not to make the cars go faster. I think it's the emphasis on modal shift that we want to see, rather than creating additional roads, which, in turn, as we know through the induced demand principle, results in increased traffic and increased volumes. So, that, in a sense, is a very short-term fix. We need a sustainable long-term fix to this and I don't think that building large motorways through protected wetlands is the way to achieve that. But, certainly in terms of speed limits, I'd be very happy to include that in part of our discussions.

Byddwn yn dweud bod y gwaith o chwilio am gonsensws yn parhau. Mae'r materion sy'n ymwneud â'r M4 wedi cael eu hailadrodd droeon ac mae gennym farn wahanol ar hynny. Y ffordd i leihau llygredd niweidiol o geir yw cael llai o geir, nid gwneud i'r ceir fynd yn gyflymach. Credaf mai'r hyd rydym am ei weld yw pwyslais ar newid dulliau teithio yn hytrach na chreu ffyrdd ychwanegol a fyddai yn eu tro, fel y gwyddom drwy egwyddor galw ysgogedig, yn arwain at fwy o draffig a mwy o gerbydau. Felly, mae hynny, ar un ystyr, yn ateb tymor byr. Mae angen ateb hirdymor cynaliadwy i hyn, ac ni chredaf mai adeiladu traffyrdd mawr drwy wlyptiroedd gwarchodedig yw'r ffordd o gyflawni hynny. Ond yn sicr, o ran terfynau cyflymder, rwy'n fwy na pharod i gynnwys hynny yn ein trafodaethau.

That suggests to me that it wasn't a runner for them, and you agree with them, and you're going to turn your back on that policy. That was the policy in the White Paper, so I don't quite understand what you're trying to say. Having clarity would be most useful. So can you confirm today whether your vision, on the basis of what you've heard from local government, will include regional collaboration on a mandatory basis as outlined in the original proposals?

Mae hynny'n awgrymu i fi nad oedd e'n runner iddyn nhw. Rydych chi'n cytuno efo nhw, ac felly rydych chi'n mynd i roi'r gorau i'r polisi yna. Dyna oedd y polisi yn y Papur Gwyn. Felly, nid wyf i'n deall beth rydych chi'n drio ei ddweud yn union. Mi fuasai cael eglurder yn ddefnyddiol iawn. Felly, a fedrwch chi gadarnhau heddiw yma a fydd eich gweledigaeth chi, ar sail beth rydych chi wedi ei glywed gan lywodraeth leol, yn cynnwys cydweithio rhanbarthol mandadol fel oedd yn y cynigion gwreiddiol?
Yr eitem gyntaf ar yr agenda yw cwestiynau i Ysgrifennydd y Cabinet dros yr Economi a'r Seilwaith. Y cwestiwn cyntaf, Leanne Wood.

Item 1 on the agenda is questions to the Cabinet Secretary for Economy and Infrastructure, and the first question, Leanne Wood.
Wel, fel rwyf wedi'i egluro sawl gwaith bellach, nid wyf mewn sefyllfa i roi unrhyw sicrwydd y tu hwnt i'r tri mis ychwanegol rydym wedi gallu eu negodi. Ond rwy'n mawr obeithio y byddwn yn gallu llunio cynllun pontio, ond mewn gwirionedd, yr hyn sydd ei angen arnom yw cyllid ychwanegol inni allu cynnal y rhwydwaith bysiau wrth i nifer y teithwyr ddychwelyd a thra byddwn yn symud i'n system fysiau reoledig newydd.

Well, as I've now explained several times, I'm not in a position to give any assurances beyond the extra three months that we have been able to negotiate. But I desperately hope we'll be able to both come up with a transition plan, but really what we need is additional funding for us to be able to sustain the bus network while passenger numbers recover and while we move to our new, regulated bus system.
It's okay. If Joyce says it's okay - [ Interruption.] Okay, we're sending Jack Sargeant around the back of the Chamber now to try and see if he can remedy this.

Mae'n iawn. Os yw Joyce yn dweud ei bod yn iawn - [ Torri ar draws.] Iawn, rydym ni'n anfon Jack Sargeant i gefn y Siambr nawr i geisio gweld a all ddatrys hyn.
How do you respond - maybe you're going to get to this, but you haven't mentioned it yet - to the central tenet of the north Wales growth vision document, which is the call for responsibility for some economic and growth levers to be internally devolved to the board?

Sut rydych yn ymateb - efallai eich bod yn mynd i ddod at hyn, ond nid ydych wedi sôn amdano eto - i egwyddor ganolog y ddogfen ar weledigaeth ar gyfer twf i ogledd Cymru, sef y galw am ddatganoli cyfrifoldeb dros rai o'r ysgogwyr ar gyfer yr economi a thwf yn fewnol i'r bwrdd?

Yes, I'm very grateful to him. But, on the specific point raised by the leader of the Conservative group yesterday, the Welsh Government, in setting out its six key principles following the Brexit vote - not before, but following - said that freedom of movement was a key principle, a core principle. When did that change?

Ie, rwy'n ddiolchgar iawn iddo. Ond ar y pwynt penodol a nododd arweinydd y grŵp Ceidwadol ddoe, mae Llywodraeth Cymru, wrth osod ei chwe egwyddor allweddol yn dilyn y bleidlais i adael yr UE - nid cyn, ond yn dilyn - wedi dweud bod rhyddid i symud yn egwyddor allweddol, yn egwyddor greiddiol. Pa bryd y newidiodd hynny?
Thank you for that answer. I'm particularly concerned about small and medium-sized enterprises that export, or have done, into the single market in the past. These SMEs are often sector leaders, they're highly innovative - some of our best businesses - and also have great potential for growth. But now, many of them, to get through the thicket of certification and other bureaucracy, which is going to run into billions of pounds, I'm told, from the UK economy, need, for instance, to employ export brokers. What sort of help are you going to give so that they can at least contract with people who are reputable and operate at reasonably low cost?

Diolch ichi am yr ateb hwnnw. Rwy'n pryderu'n benodol am fusnesau bach a chanolig sy'n allforio i'r farchnad sengl neu sydd wedi gwneud hynny yn y gorffennol. Mae'r busnesau bach a chanolig hyn yn aml yn arweinwyr sector, maent yn arloesol iawn - rhai o'n busnesau gorau - ac mae ganddynt botensial mawr ar gyfer twf hefyd. Ond nawr, er mwyn sicrhau eu bod yn mynd drwy ddrysni tystysgrifau a biwrocratiaeth arall, sy'n mynd i fod yn filiynau o bunnoedd allan o economi'r DU yn ôl yr hyn a ddywedir wrthyf, mae llawer ohonynt angen cyflogi broceriaid allforio er enghraifft. Pa fath o gymorth rydych chi'n mynd i'w roi fel y gallant o leiaf gontractio gyda phobl sydd ag enw da ac sy'n gweithredu am gost weddol isel?
I forgot my own rule there; I was expecting a third question. My apologies. Cwestiwn 3, Samuel Kurtz.

Anghofiais fy rheol fy hun yno; roeddwn yn disgwyl trydydd cwestiwn. Rwy'n ymddiheuro. Cwestiwn 3, Samuel Kurtz.

Thank you very much for attending. Therefore, under the Standing Order we've already passed, we will go back into private session now, and for the meetings on 16 November and 1 December. Thank you very much.

Diolch yn fawr iawn ichi am ddod. Felly yn ôl y rheol rydyn ni wedi ei wneud yn barod, gwnawn ni fynd yn ôl yn breifat rŵan, ac ar gyfer y cyfarfodydd ar 16 Tachwedd a 1 Rhagfyr. Diolch yn fawr.

There is a difference - and it depends entirely upon who one believes, of course. But what these two things do - [ Interruption.]

Mae gwahaniaeth - ac mae'n dibynnu'n llwyr ar bwy mae rhywun yn ei gredu, wrth gwrs. Ond yr hyn mae'r ddau beth hyn yn ei wneud - [ Torri ar draws.]

Transport for Wales provides support and advice to advance the Welsh Government's vision for delivering a transformational integrated transport system in Wales, providing high-quality, safe, affordable and sustainable transport for all.

Mae Trafnidiaeth Cymru yn darparu cymorth a chyngor i ddatblygu gweledigaeth Llywodraeth Cymru ar gyfer darparu system drafnidiaeth integredig drawsffurfiol yng Nghymru, gan ddarparu trafnidiaeth ddiogel, fforddiadwy, cynaliadwy ac o safon uchel i bawb.
Are there any additional questions? Very briefly, then, Oscar.

A oes unrhyw gwestiynau ychwanegol? Yn fyr iawn, felly, Oscar.

In that case, how many other conditions are you planning to introduce legislation for?

Os felly, faint o gyflyrau eraill y bwriadwch gyflwyno deddfwriaeth ar eu cyfer?

Okay. Okay, thank you. I have had a request from Alun to come in at this point.

Ocê. Ocê, diolch. Dwi wedi cael cais gan Alun i ddod mewn ar hyn hefyd.

I call the National Assembly to order. The next item on our agenda is the Stage 3 debate on the Public Health (Wales) Bill.

Galw'r Cynulliad Cenedlaethol i drefn. Yr eitem nesaf ar ein hagenda ni yw'r Cyfnod 3 ar Fil iechyd y cyhoedd.
I commend you for it, yes. Mark Isherwood. It gives your fellow Member Mark Isherwood time to contribute now.

Rwy'n eich cymeradwyo am hynny, ydw. Mark Isherwood. Mae'n rhoi amser i'ch cyd-Aelod, Mark Isherwood, gyfrannu yn awr.
Thank you. I was listening to Siân Gwenllian's comments earlier, and she mentioned the Economy and Business Committee report from 2012. I might be one of the few people who still have a copy of it up in my wardrobe upstairs, and recommendations 16 and 17 are not word for word exactly, but say exactly what you've just said, Minister: 'Provide gender equality training for careers advisers and teaching professionals to redress any stereotyping in the advice they give.' That was six years ago, actually, now, Siân. Clearly, we're still looking at dealing with those problems. Can you tell us what you're going to do to make sure that in six years' time we're not still facing the same problem?

Diolch. Roeddwn yn gwrando ar sylwadau Siân Gwenllian yn gynharach, a soniodd am adroddiad y Pwyllgor Economi a Busnes yn 2012. Efallai mai fi yw un o'r ychydig bobl sy'n dal i feddu ar gopi ohono yn fy wardrob i fyny'r grisiau, ac nid yw argymhellion 16 ac 17 yn union yr un fath air am air, ond maent yn dweud yr hyn rydych chi newydd ei ddweud yn union, Weinidog: Darparu hyfforddiant cydraddoldeb rhwng y rhywiau ar gyfer cynghorwyr gyrfaoedd ac addysgwyr i gywiro unrhyw stereoteipio yn y cyngor a roddant. Roedd hynny chwe blynedd yn ôl bellach, mewn gwirionedd, Siân. Yn amlwg, rydym yn dal i ymdrin â'r problemau hynny. A allwch ddweud wrthym beth rydych yn mynd i'w wneud i sicrhau nad ydym yn dal i wynebu'r un broblem ymhen chwe blynedd arall?

May I just add a point in Welsh, briefly? Perhaps, in the same way, I misunderstood your question a little bit.

A gaf i jest ychwanegu pwynt yn y Gymraeg, yn gyflym? Efallai, yn yr un modd, fe wnes i gamddeall i ryw raddau dy gwestiwn di, Bethan.

Absolutely, but some of us have never lost them, so if you go far enough back - [ Laughter.]

Yn sicr, ond mae rhai ohonom heb erioed eu colli, felly os ewch yn ddigon pell yn ôl - [ Chwerthin.]
Gwnaf, yn sicr. Ar ôl bod yn Weinidog cynllunio heb fod mor bell â hynny'n ôl, rwy'n ymwybodol iawn o hynny a'r effaith ar bolisi. Mae'r Gweinidog wedi clywed eich cais a bydd yn fwy na pharod i wneud hynny.

Yes, absolutely. Having been the planning Minister not that long ago, I'm very aware of that and the impact on policy. The Minister heard your request and will be very happy to do that.
Beth yw'r top lines o ran lleihau nifer y swyddi, lleihau'r amcangyfrifon ariannol? Beth yw'r newid sylfaenol sydd wedi digwydd yn sgil hyn?

What are the top lines in terms of decreasing the number of posts, lowering the financial estimates? What is the fundamental change that's happened following this?