locailabs/cofnodycynulliad_en_cy huggingface dataset:
Mae cefnogi pobl ifanc i arfer eu hawliau democrataidd yn flaenoriaeth, nid dim ond o ran addysg, ond er budd y Llywodraeth gyfan. Rwy'n trafod gyda'r Cwnsler Cyffredinol ffyrdd o gydweithio er mwyn cynyddu nifer y bobl ifanc 16 ac 17 oed sy'n cofrestru.

Supporting young people to exercise their democratic rights is a priority not just for education, but for the whole of Government. I'm discussing with the Counsel General ways we can work together to drive up registration of 16 and 17-year-olds.

Anogaeth yn hytrach na gorfodaeth. Mi fuaswn innau hefyd yn hoffi defnyddio anogaeth. Rwyf yn glir iawn, os ydych chi'n siarad am iaith, fod yn rhaid i chi berswadio pobl. Ni allwch chi orfodi pobl i ddefnyddio iaith.

carrots rather than sticks. I would also like to use carrots. I am very clear that, if you're talking about language, you've got to persuade people. You can't make people use a language.

Nid oes lot o amser gyda fi, ond efallai y gallaf i rolio'r ddau gwestiwn arall i mewn i'w gilydd o ran on-the-go charging a sut mae hynny'n creu sialensiau, a hefyd rydym yn gwybod bod yr Alban yn gryf yn y maes yma - a oes yna bethau rydym ni'n gallu eu dysgu o'r Alban? Rydym yn cael budd o'u gwynt nhw, rydym newydd sylweddoli gennych chi heddiw, ond a oes yna strategaeth yn y maes yma y gallwn ni gael budd ohoni hefyd?

I don't have much time, but perhaps I can roll the other two questions into each other about on-the-go charging and how that poses challenges, and we know that Scotland is strong in this area - are there things that we can learn from Scotland? We benefit from their wind, we realise from you today, so is there a strategy in this area that we could also benefit from?
Nid yw amseroedd aros awdioleg ym mwrdd iechyd prifysgol Hywel Dda lle y dylent fod. Rwyf wedi ysgrifennu at y Cadeirydd ac wedi dweud yn glir fod angen gwelliant. Rwy'n disgwyl i'r bwrdd iechyd weithio gyda rhanddeiliaid perthnasol i sicrhau y bydd y gwelliant hwnnw'n digwydd.

Audiology waiting times in Hywel Dda university health board are not where they should be. I have written to the Chair and made clear the need for improvement. I expect the health board to work with relevant stakeholders to make that improvement happen.
Rwy'n credu ein bod ni wedi cyflwyno pecyn teg o gyllid ar gyfer israddedigion ac ôl-raddedigion, ac mae hynny, wrth gwrs, yn rhywbeth yr ydym ni'n falch, fel Llywodraeth, o'i wneud. Bydd y pecyn sydd ar gael i fyfyrwyr yng Nghymru yn fwy hael na'r rheini yn Lloegr.

I believe we've put in place a fair package of funding for both undergraduates and postgraduates, and that is of course something that we are proud, as a Government, to do. The package available to students in Wales will be more generous than those in England.

Rwy'n credu fy mod wedi ateb y cwestiwn yna gan yr Aelod - dywedais yn gynharach y bydd y buddsoddiad yr ydym ni'n ei wneud yn galluogi gwasanaethau i Gasnewydd. Ystyriwyd hynny gennym yn rhan o'r broses gaffael ar gyfer y fasnachfraint nesaf.

I think I answered that question from the Member - I did say earlier on that the investment that we're making will allow services to Newport. We considered that as part of the procurement for the next franchise.

Rydym ni bron hanner ffordd drwy'r ddadl hon ac mae gen i nifer o siaradwyr sydd eisiau cyfrannu. Byddwn yn ddiolchgar iawn pe gellid cadw'r cwestiynau a'r atebion mor gryno â phosib. Michelle Brown.

We're almost halfway through this debate and I've got a number of speakers who would like to contribute. I'd be very grateful if both questions and answers could be kept as succinct as possible. Michelle Brown.

Eitem 9 yw'r eitem nesaf a chynnig i ddiwygio'r Rheolau Sefydlog sydd yn ymwneud â busnes cynnar yn dilyn etholiad Senedd. Rebecca Evans i gyflwyno'n ffurfiol.

We move now to item 9, a motion to amend Standing Orders relating to early business following a Senedd election. Rebecca Evans to move the motion formally.
Well, Llywydd, as the Member well knows, this is not the Welsh Government's formula; this is the formula that is agreed with local government in Wales.

Wel, Llywydd, fel y mae'r Aelod yn gwybod yn iawn, nid fformiwla Llywodraeth Cymru yw hon; dyma'r fformiwla y cytunir arni gyda llywodraeth leol yng Nghymru.
Thank you. Absolutely, it is a very distressing time for farmers. I know how distressing it is when they have a TB breakdown. You'll be aware that we've got those bespoke action plans as well, where we deal with those really difficult breakdowns. You mentioned the field tests that we're carrying out in relation to this vaccine. The aim of the project, once we've had those successful field trials, is to apply to the Veterinary Medicines Directorate so we can get marketing authorisations for both the cattle BCG vaccine and the DIVA skin tests by 2025. I haven't got an update, probably, from the last one I gave, but we are hoping to complete the field trials by the end of 2024. But what we will do is bring forward progress reports as we go over the next two to three years.

Diolch. Yn sicr, mae'n gyfnod gofidus iawn i ffermwyr. Gwn pa mor dorcalonnus yw cael achos o TB. Fe fyddwch yn ymwybodol fod gennym y cynlluniau gweithredu pwrpasol hynny hefyd, lle rydym yn ymdrin â'r achosion anodd hynny. Fe sonioch chi am y profion maes rydym yn eu cynnal mewn perthynas â'r brechlyn hwn. Nod y prosiect, pan fyddwn wedi cael y treialon maes llwyddiannus hynny, yw gwneud cais i'r Gyfarwyddiaeth Meddyginiaethau Milfeddygol fel y gallwn gael awdurdodiadau marchnata ar gyfer y brechlyn BCG i wartheg a phrofion croen DIVA erbyn 2025. Nid oes gennyf ddiweddariad, mae'n debyg, ers yr un olaf a roddais, ond rydym yn gobeithio cwblhau'r treialon maes erbyn diwedd 2024. Ond yr hyn y byddwn yn ei wneud yw cyflwyno adroddiadau cynnydd dros y ddwy i dair blynedd nesaf.
Na. Yr unig beth dwi'n gallu ei gynnig yw'r profiad sydd gen i o ddelio â'r rôl sydd wedi bod gen i am y cyfnod yma.

No. The only thing I can offer is the experience that I've had over this period.
Rwy'n drist fod ein gweithwyr iechyd wedi cyrraedd pwynt lle maent yn teimlo bod angen iddynt weithredu'n ddiwydiannol. Rwy'n deall ac yn cydymdeimlo'n llwyr â'u sefyllfa, ond heb gyllid ychwanegol gan Lywodraeth y DU, nid oes unrhyw arian i gynyddu ein cynnig cyflog heb doriadau sylweddol i staffio a gwasanaethau hanfodol. Rwy'n cyfarfod â chynrychiolwyr yr holl undebau gofal iechyd yr wythnos nesaf i archwilio a oes unrhyw bosibilrwydd neu ddewis arall a allai ein helpu i osgoi gweithredu diwydiannol.

I'm saddened that our health workers have got to a point where they feel they need to take industrial action. I fully understand and sympathise with their situation, but, without additional funding from the UK Government, there is simply no money to increase our pay offer without substantial cuts to staffing and essential services. I'm meeting with representatives of all healthcare unions next week to explore if there is any possibility or alternative that might help us to avoid industrial action.

Rydych yn cyfeirio ar y diwedd at CAIS ac, wrth gwrs, maent yn gwneud rhai prosiectau gwych, Change Step, yn arbennig. Maent hefyd yn rhedeg cymorth Listen In i deuluoedd. Mae'r cyllid ar gyfer hynny wedi dod i ben. Maent yn darparu cefnogaeth haen is o fewn Change Step, ond, unwaith eto, o ystyried eich cyfeiriad ar y diwedd at ddarparu cyn-filwyr a'u teuluoedd gyda'r gefnogaeth sydd ei hangen arnynt, sut, os o gwbl, y mae Llywodraeth Cymru yn ymgysylltu â CAIS i drafod sut y gellir darparu ar gyfer y bwlch hwnnw mewn cymorth ehangach ar gyfer teuluoedd?

You refer at the very end to CAIS and, of course, they do some brilliant projects, Change Step, particularly. They also run Listen In for family support. The funding for that has ended. They are providing lower tier support within Change Step, but, again, given your reference at the end to providing veterans and their families with the support they need, how, if at all, is the Welsh Government engaging with CAIS to discuss how that gap in wider support for families can be provided for?

Rydych chi eto wedi dod yn ôl at y diffyg hyfforddiant, o bosib, ym maes gofal sylfaenol. Generalists ydy pobl fel Cadeirydd y pwyllgor yma fel meddygon teulu. Ond a ydy'r un peth yn wir, ac a ddylai fod ein disgwyliadau ni yr un fath ar gyfer yr heddlu a diffoddwyr tân a staff ambiwlans - bod ganddyn nhw hefyd ddigon o wybodaeth a hyfforddiant i allu cymryd y cam cyntaf yna pan fydd rhywun mewn trafferth yn cael ei cyflwyno iddyn nhw?

You come back to the lack of training, possibly, in the primary care sector. As GPs, people such as the Chair of this committee are generalists. But is the same thing true, and should our own expectations be the same, for the police, firefighters and ambulance staff - that they have enough information and training to be able to take that first step when somebody is in trouble?
Thank you. I am very conscious of the effect fireworks can have on wildlife, domesticated animals and farmed animals. In the absence of a clear commitment by the UK Government to tighten regulations in England and Wales, we have asked the UK Government to consider the possibility of transferring these powers to Welsh Ministers.

Diolch. Rwy'n ymwybodol iawn o'r effaith y gall tân gwyllt ei chael ar fywyd gwyllt, anifeiliaid dof ac anifeiliaid fferm. Yn niffyg ymrwymiad clir gan Lywodraeth y DU i dynhau rheoliadau yng Nghymru a Lloegr, rydym wedi gofyn i Lywodraeth y DU ystyried y posibilrwydd o drosglwyddo'r pwerau hyn i Weinidogion Cymru.
Cyfieithwch i'r Gymraeg:

The criteria of spend for flood-risk schemes is slightly outside my area of responsibility and expertise, so I'd better ask my colleague to write to Janet Finch-Saunders so that she gets an accurate answer.

Mae'r meini prawf gwariant ar gyfer cynlluniau perygl llifogydd ychydig y tu allan i fy maes cyfrifoldeb ac arbenigedd, felly byddai'n well imi ofyn i fy nghyd-Aelod ysgrifennu at Janet Finch-Saunders er mwyn iddi gael ateb manwl gywir.
Prif Weinidog, fel yr ydych chi newydd ei ddweud yn eich ateb, mae diwygio llywodraeth leol yn destun ymgynghoriad ar hyn o bryd - neu bydd yn destun ymgynghoriad. Ond seiliwyd y newidiadau i ffiniau PABM ar un awdurdod lleol yn dweud ei fod eisiau newid i gyd-fynd yn well â'i wasanaethau. A ydych chi'n meddwl ei bod hi'n ddoeth nawr mewn gwirionedd i fwrw ymlaen ag unrhyw newidiadau o ran y newid i'r ffin honno tra ein bod ni'n aros am yr ailystyriaeth o ddiwygio awdurdodau lleol, ac felly y dylid ei ohirio nawr tra bod diwygio awdurdodau lleol yn cael ei ystyried?

First Minister, as you've just said in reply, local government reform is under consultation at this point - or will be under consultation. But the boundary changes for ABMU were premised upon one local authority saying that they wanted a change to suit their services better. Do you think it's now wise to actually go ahead with any changes with that boundary change whilst we await the reconsideration of reform for local authorities, and therefore should it actually now be put on hold whilst the local authority reform is considered?
Diolch am yr ateb, ac mae'n ymateb go galonogol. Gofynnwyd y cwestiwn mewn perthynas ag erthygl a ymddangosodd yn ddiweddar yn y 'British Medical Journal', a gafodd gryn dipyn o gyhoeddusrwydd, felly rwy'n siŵr eich bod yn ymwybodol ohoni. Wrth gwrs, rhaid i ni fod yn ymwybodol o'r risgiau, ond rydym hefyd yn ceisio annog pobl ifanc i gymryd rhan mewn gweithgaredd corfforol. Felly, rwy'n chwilio am sicrwydd nad oeddem yn mynd i orymateb i'r erthygl hon. Felly, rwy'n meddwl bod eich ymateb yn galonogol yn y goleuni hwnnw, ac rwy'n casglu nad oes dim wedi newid o ganlyniad i'r erthygl hon yn y BMJ.

Thanks for the answer, and that's quite an encouraging response. The question was posed in relation to a recent piece that appeared in the 'British Medical Journal', which was quite well publicised, so I'm sure you're aware of it. Of course, we do have to be mindful of the risks posed, but we're also trying to encourage young people to get involved in physical activity. So, I'm just looking for some reassurance that we weren't going to overreact to this piece. So, I think your response is encouraging in that light, and I gather nothing has changed as a result of this piece in the BMJ.
I think that's part of the problem, but we'll discuss that in private, I'm sure. Anyone else?

Dwi'n credu mai hwn yw rhan o'r broblem, ond gwnawn ni drafod hynny'n breifat, mae'n siŵr. Unrhyw un arall?
Diolch. Rydym yn gwella gwasanaethau drwy'r strategaeth awtistiaeth, ac mae'r gwasanaeth awtistiaeth integredig ar waith ledled Cymru, gan gynnwys ym Mlaenau Gwent. Byddwn yn ymgynghori ar y cod ymarfer statudol drafft ar awtistiaeth yn y gwanwyn, ac rydym yn cynnal adolygiad o'r galw a chapasiti i sicrhau bod gwasanaethau'n diwallu anghenion pobl awtistig a'u teuluoedd.

Thank you. We're improving services through the autism strategy, and the integrated autism service is operating across Wales, including in Blaenau Gwent. We will consult on the draft statutory autism code of practice this spring and we are undertaking a demand and capacity review to ensure that services meet the needs of autistic people and their families.

Rwy'n credu hefyd fod yn rhaid gwneud -

I also believe that -
We move on therefore to the main item of the meeting this morning, which is to look at the financial implications of the Legislation (Wales) Bill. Could I welcome Jeremy Miles, the Counsel General, and his officials, Dylan Hughes, First Legislative Counsel for the Welsh Government, and Claire Fife, policy adviser to the Counsel General in the Welsh Government? If it's okay with you, we'll go straight into questions and I will start by just asking you to give a brief outline of the objectives of the Bill, why it's necessary at this point in time, and what activities will deliver its objectives.

Ymlaen â ni felly i brif eitem y cyfarfod y bore yma, sef i edrych ar oblygiadau ariannol Bil Deddfwriaeth (Cymru). Gaf fi groesawu Jeremy Miles, y Cwnsler Cyffredinol, a'i swyddogion, Dylan Hughes, sy'n Brif Gwnsler Deddfwriaethol gyda Llywodraeth Cymru, a Claire Fife, sy'n gynghorwr polisi i'r Cwnsler Cyffredinol yn Llywodraeth Cymru? Os ydy'n iawn gyda chi, awn ni'n syth mewn i gwestiynau ac mi ddechreuaf fi efallai drwy jest ofyn i chi rhoi amlinelliad byr i ni o amcanion y Bil, pam fod angen y Bil ar hyn o bryd, a pha weithgareddau a fydd yn cyflawni amcanion y Bil.
Just briefly. You've quoted the most recent letter of 19 December from Lord O'Shaughnessy, where it says in the third paragraph,

Mater byr. Rydych chi wedi dyfynnu llythyr diweddaraf Lord O'Shaughnessy ar 19 Rhagfyr eisoes, lle mae'n dweud, yn y trydydd paragraff,

That's right, Llywydd. I don't wish to move to a vote on 26 or 29.

Mae hynny'n gywir, Llywydd. Dwi ddim yn galw pleidlais ar 26 na 29.

Thank you very much, Jane. I absolutely agree with you that NRW need more resources to track down the sources of this pollution. I just wondered, as you represent the region of Mid and West Wales, whether you'd had the opportunity to speak to Powys council about the proliferation of chicken farms that have been allowed to go ahead, and what contribution Powys council thinks the faeces from these chicken farms is making to the pollution of the River Wye.

Diolch yn fawr iawn, Jane. Cytunaf yn llwyr â chi fod angen mwy o adnoddau ar CNC i olrhain ffynonellau'r llygredd hwn. Gan eich bod yn cynrychioli rhanbarth Canolbarth a Gorllewin Cymru, roeddwn yn meddwl tybed a oeddech wedi cael cyfle i siarad â chyngor Powys am y llu o ffermydd ieir sydd wedi cael caniatâd i fynd rhagddynt, a pha gyfraniad y mae cyngor Powys yn credu y mae ysgarthion o'r ffermydd ieir hyn yn ei wneud i lygredd afon Gwy.

Item 6 this afternoon is the Welsh Conservatives' debate on local communities, and I call on Sam Rowlands to move the motion.

Eitem 6 y prynhawn yma yw dadl y Ceidwadwyr Cymreig heddiw: cymunedau lleol. Rwy'n galw ar Sam Rowlands i wneud y cynnig.
Before we begin, may I wish everybody a happy new year and welcome a new Member, Mandy Jones, to represent the North Wales region following Nathan Gill's resignation? May I wish Mandy Jones well as she undertakes her role here in the Assembly?

Cyn cychwyn, a gaf i ddymuno blwyddyn newydd dda i bawb a chroesawu Aelod newydd i'n plith, Mandy Jones, i gynrychioli rhanbarth y gogledd yn dilyn ymddiswyddiad Nathan Gill? A gaf i ddymuno'n dda i Mandy Jones wrth iddi ymgymryd â'i gwaith yma yn y Cynulliad?
I would wish to see that we wouldn't be in this position continuously. I think that -

Byddwn i yn gobeithio nad ydym ni'n mynd i fod yn y sefyllfa yma yn barhaus. Rydw i'n meddwl bod -
The 'Prosperity for All' national strategy and economic action plan set out the actions we're taking to improve the economy and business environment across Wales.

Mae strategaeth a chynllun gweithredu economaidd cenedlaethol 'Ffyniant i Bawb' yn nodi'r camau yr ydym ni'n eu cymryd i wella'r economi a'r amgylchedd busnes ledled Cymru.

Well, of course it's not acceptable, if it happened, but the extent to which it happened - [Interruption.] We have no first-hand information; we are assuming it happened. You are making assumptions that it happened. We have no first-hand information as to what this - . In fact, this is the point I wanted - [Interruption.] I'm afraid I can't give way, because of the shortness of time.

Wel, wrth gwrs nad yw'n dderbyniol, os digwyddodd, ond mae'r graddau y digwyddodd - [Torri ar draws.] Nid oes gennym unrhyw wybodaeth uniongyrchol; rydym yn tybio ei fod wedi digwydd. Rydych chi'n gwneud rhagdybiaethau ei fod wedi digwydd. Nid oes gennym unrhyw wybodaeth uniongyrchol ynghylch yr hyn - . Yn wir, dyma'r pwynt yr oeddwn eisiau ei - [Torri ar draws.] Rwy'n ofni na allaf ildio, oherwydd nad oes llawer o amser.

Once more then, just one thing. This is a matter that hasn't been resolved yet. When did this issue come forward? We know that the Deputy Minister has said that he had concerns about how much a contribution is being asked for from the public sector in Wales. When did this become a problem? I don't want a date and a time, but clearly this is a problem now. Was it from the beginning or was it something that was raised after that?

Unwaith eto, jest un peth. Mae hwn yn fater, wrth gwrs, sydd heb ei ddatrys eto. Pryd ddaeth y mater i'r amlwg? Dŷn ni'n gwybod, wrth gwrs, fod y Dirprwy Weinidog wedi dweud bod yna bryderon gyda fe ynglŷn â faint o gyfraniad sy'n cael ei ofyn amdano gan y sector cyhoeddus yng Nghymru. Pryd ddaeth hwn yn broblem? Dwi ddim moyn dyddiad ag amser, ond mae hwn yn amlwg yn broblem nawr. A oedd hwn o'r dechrau neu a oedd hwn yn rhywbeth a oedd wedi cael ei godi ar ôl hynny?

But you do see setting standards and maintaining the standards regime as important for the future.

Ond rydych chi yn gweld gosod safonau a chynnal y gyfundrefn o gael safonau yn bwysig i'r dyfodol.
Mae'r panel adolygu ffyrdd wedi cyflwyno ei adroddiad terfynol i Lywodraeth Cymru ar ei ganfyddiadau ar gyfer pob un o'r cynlluniau ffyrdd y mae wedi'u hadolygu, ac mae hyn yn cynnwys gwelliannau i gyffyrdd 3-6 ar yr A483. Byddaf yn gwneud cyhoeddiad pellach ar gamau nesaf yr adolygiad ffyrdd erbyn diwedd y mis.

The roads review panel has submitted its final report to the Welsh Government about its findings for each of the road schemes that it has reviewed, and this includes the A483 junctions 3-6 improvements. I will be making a further announcement on the next steps of the roads review by the end of the month.

Unwaith eto, diolch i Ysgrifennydd y Cabinet am hynny, ac rwy'n cydnabod y nifer o ymyriadau sy'n digwydd bellach mewn perthynas â cham-drin domestig. Ond rwy'n siŵr y byddwch yn cytuno â mi fod llochesi yn elfen allweddol er mwyn symud dioddefwyr o sefyllfaoedd lle y cânt eu cam-drin. Beth y mae Llywodraeth Cymru yn bwriadu ei wneud i sicrhau bod llochesi yng Nghymru yn aros ar agor? Ac os bydd arian yn cael ei sianelu drwy awdurdodau lleol yn y dyfodol, pa fesurau sydd ar waith i leihau'r gyfran o'r arian sy'n mynd tuag at gostau gweinyddol?

Again, I thank the Cabinet Secretary for that, and I do acknowledge the many interventions now taking place with regard to domestic abuse. But I'm sure you'll agree with me that refuges are a key element in getting victims out of abusive situations. What will the Welsh Government do to ensure that refuges in Wales are kept open? And if funding is channelled through local authorities in future, what measures are in place to mitigate top-slicing funds to facilitate administration costs?

Yr un yn San Steffan.

The one in Westminster.

'Yn ein barn ni, byddai'n well pe bai adran 1 (1) o Ddeddf Llywodraeth Cymru yn darllen fel hyn yn y dyfodol' -

'In our view, it would be better if section 1 (1) of the Government of Wales Act were to read like this in future' -
Llywydd, I thank the Member for that question. Maintaining high levels of farm animal health and welfare has always been a key priority for successive Welsh Governments. Now that the United Kingdom has left the European Union, we are determined to ensure that we retain these high standards in Wales.

Llywydd, diolchaf i'r Aelod am y cwestiwn yna. Mae cynnal lefelau uchel o iechyd a lles anifeiliaid fferm wedi bod yn flaenoriaeth allweddol erioed i Lywodraethau Cymru olynol. Nawr bod y Deyrnas Unedig wedi gadael yr Undeb Ewropeaidd, rydym ni'n benderfynol o sicrhau ein bod ni'n dal i gynnal y safonau uchel hyn yng Nghymru.

Thank you. And Cardiff and the Vale.

Diolch. A Chaerdydd a'r Fro.

The Welsh Government recognises the financial barriers that can stop people entering higher education. That is why, following the Diamond review, we have reformed student support, so that new full-time and part-time undergraduate students are entitled to support equivalent to the national living wage whilst they study.

Mae Llywodraeth Cymru yn cydnabod y rhwystrau ariannol sy'n gallu atal pobl rhag mynd ymlaen i addysg uwch. Dyna pam, yn dilyn adolygiad Diamond, yr ydym ni wedi diwygio cymorth i fyfyrwyr, fel bod gan fyfyrwyr israddedig llawn amser a rhan-amser yr hawl i gael cymorth sy'n cyfateb i'r cyflog byw cenedlaethol tra byddant yn astudio.

Well, if we need any proof, this statement, in my view, shows that the Welsh Government is going round and round in circles on Betsi Cadwaladr. You're tinkering with the symptoms rather than fundamentally tackling the illness that is stifling services in north Wales.

Wel, os oes angen prawf, mae'r datganiad yma, yn fy marn i, yn dangos bod Llywodraeth Cymru yn mynd rownd a rownd mewn cylchoedd ar Betsi Cadwaladr. Rŷch chi'n tincro gyda'r symptomau yn lle mynd i'r afael yn fwy sylfaenol â'r salwch sy'n llethu gwasanaethau ar draws y gogledd.

Yes. I think Government and the Assembly, given the evidence submitted, should be very proud of what has happened. Not for one second am I claiming that it's perfect, but it has moved things forward. I would assume that what needs to be done is to ask, 'Well, what else needs to be done?' Of course, if the legislation can be amended in order to improve the process, then do so. But don't withdraw from it because, as far as we can see, it is succeeding within its remit. What's required, therefore, is a shift in other areas now to promote and develop, particularly in education.

Ydy, mae o. Rydw i'n meddwl y dylai'r Llywodraeth a'r Cynulliad, o'r dystiolaeth sydd wedi cael ei chyflwyno, fod yn falch iawn o'r hyn sydd wedi digwydd. Nid ydw i am eiliad yn honni ei bod hi'n berffaith, ond mae wedi symud pethau yn eu blaenau. Fe fyddwn i'n tybio mai beth sydd eisiau ei wneud ydy gofyn, 'Reit, beth arall sydd angen ei wneud tu allan?' Os oes modd diwygio'r ddeddf er mwyn gwneud y broses yn well, wel, gwnewch hynny. Ond peidiwch â thynnu nôl arni achos, hyd y gwelwn ni, mae hi'n llwyddo o fewn ei remit. Beth sydd ei angen, felly, ydy sifft mewn meysydd eraill rŵan i hyrwyddo a datblygu, yn enwedig o fewn y byd addysg, wrth gwrs.