I discussed the issue with the chief executive officer of Tata Steel UK yesterday in the meeting that I had with him, and I've today written to Koushik Chatterjee who is the CEO finance of Tata, who is greatly influential on these matters. I've made it clear that it's hugely important that Tata should explain very clearly to the workforce what the implications of the changes are.

Trafodais y mater gyda phrif swyddog gweithredol Tata Steel UK ddoe yn y cyfarfod a gefais gydag ef, ac rwyf wedi ysgrifennu heddiw at Koushik Chatterjee, sef Prif Swyddog Gweithredol cyllid Tata, sy'n ddylanwadol iawn o ran y materion hyn. Rwyf wedi ei gwneud yn eglur ei bod yn hynod bwysig bod Tata yn esbonio'n glir iawn i'r gweithlu beth yw goblygiadau'r newidiadau.

Although UK Ministers have promised a free ID, as I've just mentioned, the details on this aren't in place, and doesn't it place another barrier in the way of voters? The UK Government should be tackling the real issues in our politics, and make it easier for everyone to vote and to participate in our democracy. We are not representative as a Senedd, and placing further barriers will stop more people becoming part of this democratic process. Our electoral system is already unequal. The UK Government's plans would exacerbate this. We must do everything possible to stop this from happening here in Wales.

Er bod Gweinidogion y Deyrnas Unedig wedi addo'r ID am ddim, fel roeddwn i'n sôn rŵan, dydy'r manylion ynglŷn â hyn ddim ar gael eto, ac onid ydy o'n rhoi un rhwystr arall i atal pobl rhag pleidleisio? Dylai Llywodraeth y Deyrnas Unedig fod yn mynd i'r afael â'r materion sydd yn wirioneddol broblematig yn ein gwleidyddiaeth, a'i gwneud yn haws i bawb bleidleisio a bod yn rhan o'n democratiaeth. Dydyn ni ddim yn gynrychioladol fel Senedd, ac mae rhoi mwy o rwystrau yn mynd i stopio mwy o bobl rhag bod yn rhan o'r broses ddemocrataidd hon. Mae gennym system etholiadol anghyfartal. Bydd cynlluniau Llywodraeth y Deyrnas Unedig yn gwneud sefyllfa wael yn waeth. Rhaid gwneud popeth i atal hyn rhag digwydd yma yng Nghymru.

Specialist clinics for long COVID-19 have so far been established in Canada, the United States, England, Germany, Belgium, France, Spain, Norway, and, in Italy, the national institute of health there has recently recommended the creation of post-COVID out-patient clinics in their country too. The consistent view among patients is that it's unfair to expect GPs to provide the necessary support for a condition that requires specialist intervention and whose treatment requires a strong link to translational research that can only be provided by dedicated clinics, the absence of which is forcing many people currently to go private. That would be wrong in any case, but it's especially wrong when Office for National Statistics figures show that long COVID is twice as prevalent amongst the most deprived. Is the Welsh Government prepared to rethink its approach and set up specialist clinics that patients and medical experts internationally are increasingly calling for?

Hyd yma, mae clinigau arbenigol ar gyfer COVID-19 hir wedi cael eu sefydlu yng Nghanada, yr Unol Daleithiau, Lloegr, yr Almaen, Gwlad Belg, Ffrainc, Sbaen, Norwy, ac, yn yr Eidal, mae'r sefydliad iechyd cenedlaethol yno wedi argymell yn ddiweddar y dylid creu clinigau cleifion allanol ôl-COVID yn eu gwlad hwythau hefyd. Y farn gyson ymhlith cleifion yw ei bod hi'n annheg disgwyl i feddygon teulu ddarparu'r cymorth angenrheidiol ar gyfer cyflwr sydd angen ymyrraeth arbenigol ac y mae ei drin yn gofyn am gysylltiad cryf ag ymchwil trosiadol na ellir ond ei ddarparu gan glinigau penodedig, ac y mae ei absenoldeb yn gorfodi llawer o bobl i fynd yn breifat ar hyn o bryd. Byddai hynny yn anghywir beth bynnag, ond mae'n arbennig o anghywir pan fo ffigurau'r Swyddfa Ystadegau Gwladol yn dangos bod COVID hir ddwywaith mor gyffredin ymhlith y rhai mwyaf difreintiedig. A yw Llywodraeth Cymru yn barod i ailystyried ei dull gweithredu a sefydlu clinigau arbenigol y mae cleifion ac arbenigwyr meddygol yn rhyngwladol yn galw fwyfwy amdanyn nhw?

We are already out of time for this statement, and it is a substantial and detailed statement by the Cabinet Secretary, so if I could ask for brief questions from Assembly Members, then I will try to call a few additional Assembly Members so that they have an opportunity to ask their questions. Llyr Gruffydd.

Rydym ni eisoes allan o amser ar gyfer y datganiad yma, ond mae'n ddatganiad o sylwedd ac o fanylder gan yr Ysgrifennydd Cabinet, ac felly os caf gwestiynau cryno gan Aelodau'r Cynulliad, yna fe geisiaf i alw rhywfaint o Aelodau Cynulliad ychwanegol i ofyn eu cwestiynau. Llyr Gruffydd.