Diolch, Llywydd. Prif Weinidog, adroddwyd heddiw bod y rhestr o bobl sy'n aros am lawdriniaeth arferol yng Nghymru bron chwe gwaith yn hwy na blwyddyn yn ôl, ac mae un llawfeddyg orthopedig wedi rhybuddio y gallai amseroedd aros am bethau fel pen-glin a chluniau newydd fod yn dair blynedd. A yw e'n iawn, Prif Weinidog?

Diolch, Llywydd. First Minister, it's been reported today that the list of people waiting for routine surgery in Wales is nearly six times longer than a year ago, and one orthopaedic surgeon has warned waiting times for things like knee and hip replacements could be three years. Is he right, First Minister?

A ydych chi'n cytuno â mi, Prif Weinidog, bod yn rhaid i deithio llesol fod yn rhan bwysig o drafnidiaeth integredig yn y de-ddwyrain, a nawr bod awdurdodau lleol yn llunio eu cynlluniau integredig ar gyfer y dyfodol, bod yn rhaid i Lywodraeth Cymru barhau i gymryd diddordeb brwd yn y cynlluniau hynny a sicrhau eu bod nhw'n cyd-fynd â'r agenda trafnidiaeth integredig ehangach honno?

Would you agree with me, First Minister, that active travel must be an important part of integrated transport in south-east Wales, and now that local authorities are working up their integrated plans for the future, Welsh Government must continue to take a keen interest in those plans and make sure that they fit with that wider integrated transport agenda?

Mae cwestiwn 3 [OAQ55169] wedi'i dynnu'n ôl. Cwestiwn 4, Helen Mary Jones.

Question 3 [OAQ55169] has been withdrawn. Question 4, Helen Mary Jones.

Diolch, Ddirprwy Lywydd. Roeddwn yn awyddus i dynnu sylw'r Cynulliad at y ddau adroddiad hwn, a gyhoeddwyd un ar ôl y llall yn gyflym, ar adeg y credaf fod gan Gymru ddewisiadau hollbwysig i'w gwneud. Mae'r cyntaf, a gyhoeddwyd ar y cyd gan Bwyllgor Busnes, Ynni a Strategaeth Ddiwydiannol a Phwyllgor Gwaith a Phensiynau Tŷ'r Cyffredin ar 6 Mai eleni, yn agor gyda'r paragraff moel hwn: Roedd cynnydd a chwymp aruthrol Carillion yn stori o ryfyg, balchder a thrachwant. Ei fodel busnes oedd yr ysfa ddi-baid i wneud arian, wedi'i yrru gan gaffaeliadau, cynnydd mewn dyledion, ehangu i farchnadoedd newydd a manteisio ar gyflenwyr. Cyflwynodd gyfrifon a oedd yn camliwio realiti'r busnes, a chynyddodd ei ddifidend bob blwyddyn, doed a ddelo. Roedd rhwymedigaethau hirdymor, megis cyllid digonol ar gyfer ei gynlluniau pensiwn, yn cael eu trin gyda dirmyg. Hyd yn oed wrth i'r cwmni ddechrau ymddatod yn gyhoeddus iawn, roedd sylw'r bwrdd ar gynyddu a diogelu bonysau hael i'r swyddogion gweithredol. Roedd Carillion yn anghynaliadwy. Nid y ffaith ei fod wedi mynd i'r wal sy'n ddirgelwch, ond y ffaith iddo bara mor hir.

Diolch, Dirprwy Lywydd. I wanted to bring to the attention of the Assembly these two reports, published in quick succession, at a juncture where I believe Wales has some critical choices to make. The first, published jointly by the House of Commons Business, Energy and Industrial Strategy Committee and the Work and Pensions Committee on 6 May this year, opens with this stark paragraph: 'Carillion's rise and spectacular fall was a story of recklessness, hubris and greed. Its business model was a relentless dash for cash, driven by acquisitions, rising debt, expansion into new markets and exploitation of suppliers. It presented accounts that misrepresented the reality of the business, and increased its dividend every year, come what may. Long term obligations, such as adequately funding its pension schemes, were treated with contempt. Even as the company very publicly began to unravel, the board was concerned with increasing and protecting generous executive bonuses. Carillion was unsustainable. The mystery is not that it collapsed, but that it lasted so long.'

Iawn. Diolch, Brif Weinidog, am hynna. Roeddwn i yn y ddadl fer a gawsom ni ychydig cyn y toriad pan drafodwyd hyn, ac roeddwn i'n falch o glywed bod y comisiynydd safonau yn edrych ar hyn. A allaf i gael sicrwydd gennych chi, Brif Weinidog, os bydd Gerard Elias yn penderfynu bod angen gweithredu, y byddwch chi'n cymryd y camau priodol ac na fyddwch yn rhoi'r mater o'r neilltu?

Okay. Thank you, First Minister, for that. I was in the short debate we had just before recess where this was discussed, and I was glad to hear that the standards commissioner is indeed looking at this. Could I just have a guarantee from you, First Minister, that if Gerard Elias decides that action is needed, you will take that action and not kick it into the long grass?