locailabs/cofnodycynulliad_en_cy huggingface dataset:
The Welsh Government is helping to increase economic prosperity across Wales through the economic action plan. In 2020, we'll deliver inclusive growth through a focus on regional economic development and we'll encourage a sense of national movement behind a fairer, more responsible economy, fit for future generations.

Mae Llywodraeth Cymru yn helpu i gynyddu ffyniant economaidd ledled Cymru drwy'r cynllun gweithredu ar yr economi. Yn 2020, byddwn yn cyflawni twf cynhwysol drwy ganolbwyntio ar ddatblygiad economaidd rhanbarthol a byddwn yn annog ymdeimlad o fudiad cenedlaethol y tu ôl i economi decach, fwy cyfrifol, sy'n addas ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol.
Mae'n ddrwg gennyf i, ni wnes innau glywed, ychwaith. A phe gallai arweinydd plaid Brexit fod yn ddistaw, yna efallai y gallem ni fod wedi clywed y cwestiwn.

Sorry, I didn't hear, either. And if the leader of the Brexit Party could be silent, then maybe we could have heard the question.
Diolch, Lywydd. Tybed a all y Prif Weinidog ddweud wrthym pa un a yw'n gwybod pa mor hir mae'n ei gymryd i deithio o Aberdaron ym Mhen Llŷn i Ysbyty Glan Clwyd os ydym yn cymryd yn ganiataol nad oes traffig a dim tywydd garw.

Diolch, Lywydd. I wonder whether the First Minister can tell us whether he knows how long it takes to travel from Aberdaron on the Llŷn Peninsula to Ysbyty Glan Clwyd if we assume no traffic and no poor weather.
I was just going to say that the next question I have is related to that, and perhaps you've already answered that now. Do you feel that the Haldane principle is sufficiently apparent on the face of the Bill, and is it appropriate for it to be?

Roeddwn i jest yn mynd i ddweud bod y cwestiwn nesaf oedd gen i, mewn gwirionedd, yn gysylltiedig, ac efallai eich bod chi wedi ateb hwnnw yn barod. Ydych chi'n teimlo bod egwyddor Haldane yn ddigon amlwg ar wyneb y Bil, ac a yw hynny'n briodol?
Ie. Wel, rôn i eisiau gofyn yn benodol, a dweud y gwir, i Jamie am hynny, am un peth penodol ynglŷn ag addysg uwch, ond os gallaf i jest mynd yn ôl yn sydyn, efallai, a gofyn am rai o'r -

Well, yes, I did want to ask specifically Jamie about that, and one specific issue with regard to higher education, but if I can go back quickly to ask -
We move on to the second item, therefore, which is papers to note. There is one paper to note, which is a letter from the Minister for Finance and the Trefnydd to me as the Chair of the Finance Committee including a report on the outturn for 2018-19, so I'm sure we're content to note that.

Awn ni ymlaen at yr ail eitem, felly, sef papurau i'w nodi. Mae yna un papur i'w nodi, sy'n lythyr gan y Gweinidog Cyllid a'r Trefnydd ataf i fel Cadeirydd y Pwyllgor Cyllid yn cynnwys adroddiad ar alltro 2018-19, felly dwi'n siŵr ein bod ni'n hapus i nodi hwnnw.
Yes. We've set high targets for recycling in Wales, including plastic. All local authorities collect plastic for recycling, and businesses will be further encouraged to do so under the Environment (Wales) Act 2016 provisions, and in addition we are working with the industry to increase treatment capacity for plastics that are collected.

Gwnaf. Rydym ni wedi ein gosod targedau uchel ar gyfer ailgylchu yng Nghymru, gan gynnwys plastig. Mae pob awdurdod lleol yn casglu plastig ar gyfer ei ailgylchu, a bydd busnesau yn cael eu hannog ymhellach i wneud hynny o dan ddarpariaethau Deddf yr Amgylchedd (Cymru) 2016, ac rydym ni hefyd yn gweithio gyda'r diwydiant i gynyddu capasiti triniaeth ar gyfer plastigau sy'n cael eu casglu.
Ers 29 Mehefin, mae ein dysgwyr wedi bod yn achub ar y cyfle i ailgydio, dal i fyny a pharatoi ar gyfer tymor yr hydref. Gan weithio gyda rhanddeiliaid, rydym yn datblygu cynlluniau cadarn er mwyn i blant ddychwelyd i'r ysgol ym mis Medi, ac fel rwyf wedi'i ddweud droeon y prynhawn yma, Lywydd, rwy'n bwriadu gwneud datganiad yn ddiweddarach yr wythnos hon i amlinellu fy nghynlluniau.

Since 29 June, our learners have been taking the opportunity to check in, catch up and prepare for the autumn term. Working with stakeholders, we are developing robust plans for children's return to school in September, and, as I have said on numerous occasions this afternoon, Presiding Officer, I intend to make a statement later on this week outlining my plans.
Eitem 8, dadl ar adroddiad blynyddol Comisiynydd Plant Cymru 2020-21. Galwaf ar y Gweinidog Cyfiawnder Cymdeithasol i wneud y cynnig. Jane Hutt.

Item 8, a debate on the Children's Commissioner for Wales's annual report 2020-21. I call on the Minister for Social Justice to move the motion. Jane Hutt.
He raises an important point on behalf of a business in his community. If he would write to me with further detail then I'll give it, of course, the attention to detail that the question deserves.

Mae'n codi pwynt pwysig ar ran busnes yn ei gymuned. Pe byddai'n ysgrifennu ataf gyda rhagor o fanylion, yna byddaf yn rhoi iddo, wrth gwrs, y sylw gofalus y mae'r cwestiwn yn ei haeddu.
Cyfieithwch i'r Gymraeg:

Further to the previous question, we're seeing data published in June showing that, for the first time, Minister, since 2016, the reports of suspected modern slavery in the UK were down by 14 per cent, and this is raising the worry that it's actually that victims are being pushed further out of sight and away from seeking help. So, can I ask our Welsh Government to make formal representations to UK Ministers, to first of all give the Gangmasters and Labour Abuse Authority the resources to do their job, as they are at full stretch already, and also to urge UK Ministers to speed up the national referral mechanisms for victims to access care from housing and healthcare to legal aid, because this is a process that can currently take from six weeks to, indeed, several years? Thank you, Minister.

Yn dilyn y cwestiwn blaenorol, rydym ni'n gweld data a gyhoeddwyd ym mis Mehefin sy'n dangos, am y tro cyntaf ers 2016, Gweinidog, bod yr adroddiadau o gaethwasiaeth fodern dybiedig yn y DU wedi gostwng gan 14 y cant, ac mae hyn yn codi'r pryder mai'r ffaith mewn gwirionedd yw bod dioddefwyr yn cael eu gwthio ymhellach allan o'r golwg ac oddi wrth gofyn am gymorth. Felly, a gaf i ofyn i'n Llywodraeth Cymru gyflwyno sylwadau ffurfiol i Weinidogion y DU, i roi'r adnoddau i'r Awdurod Meistri Gangiau a Cham-drin Llafur wneud eu gwaith yn gyntaf oll, gan eu bod wedi'u hymestyn i'r eithaf eisoes, a hefyd i annog Gweinidogion y DU i gyflymu'r dulliau atgyfeirio cenedlaethol i ddioddefwyr allu cael gofal yn amrywio o dai a gofal iechyd i gymorth cyfreithiol, oherwydd mae hon yn broses a all gymryd ar hyn o bryd o chwe wythnos i sawl blwyddyn, yn wir? Diolch, Gweinidog.
Yr eitem nesaf ar ein hagenda ni yw'r ddadl ar gynigion deddfwriaethol Aelodau. I gynnig y cynnig cyntaf o'i fath, Suzy Davies.

The next item on our agenda is the debate on Members' legislative proposals. To move the first such proposal, Suzy Davies.
Mae hyn yn fy atgoffa i ryw raddau o ganlyniadau'r Rhaglen Ryngwladol Asesu Myfyrwyr, sy'n ddiwedd i'w groesawu ar duedd gyson ar i lawr, ond mae tipyn o ffordd i fynd o hyd o'r fan lle'r oeddem ni chwe blynedd yn ôl. Os edrychwch chi ar israddedigion - yn amlwg, rydym ni i gyd yn mynd i groesawu unrhyw dwf i nifer yr israddedigion, er bod hwnnw'n llai na'r twf i nifer yr ôl-raddedigion - a allwch chi ddweud rhywbeth wrthym ni ynghylch pa un a ydyn nhw'n dewis mynd i brifysgolion Cymru? Oherwydd, yn amlwg, mae gwella diogelwch cyllid prifysgolion Cymru i fod yn rhan o ddifidend Diamond, yn ogystal â gwella'r cyfleoedd i fyfyrwyr Cymru. Rwy'n chwilfrydig i wybod pa un ai'r difidend Diamond yr oeddech chi'n ei ddisgwyl yw'r hyn yr ydym ni'n ei weld mewn gwirionedd yn y ffigurau diweddaraf.

This reminds me a little bit of the Programme for International Student Assessment results, which is a welcome halt to a persistent downward trend but still some way to go from where we were six years ago. If you look at undergraduates - obviously, we're all going to welcome any growth in numbers in undergraduates, even though that's smaller than the growth in the number of postgraduates - can you tell us something about whether they're choosing to go to Wales's universities? Because, obviously, part of the Diamond dividend is supposed to be an improvement for the security of university funding, as well as improving the opportunities for Welsh students. I am curious to know whether the Diamond dividend that you were expecting is actually what we're seeing in the latest figures.
Just repeat the fact that we need to relaunch this. We need leadership from the Welsh Government, every public body has to be committed and accountable to the Act, and the capacity side. Those are the four things I would say.

Jest i ailadrodd, dwi'n meddwl bod rhaid ail-lansio hwn, mae'n rhaid cael arweinyddiaeth gan Lywodraeth Cymru, mae'n rhaid i bob corff cyhoeddus fod yn ymrwymedig ac yn atebol i'r Ddeddf yn fan hyn, a'r ochr capasiti. Dyna'r pedwar peth buaswn i'n dweud.
Diolch eto, Lywydd. Mae Mudiad Meithrin wedi colli £470,000 y llynedd, ac yn mynd i gau'i 'crèche' yng nghanolfan yr Hen Llyfrgell yng Nghaerdydd oherwydd diffyg diddordeb yn y gwasanaeth. Ar yr un pryd, rwy'n clywed wrth staff y cylchoedd eu hunain eu bod nhw wedi ennill llai na'r cyflog byw yn ymarferol oherwydd na allant gwblhau eu holl waith paratoi, clirio a gwaith gweinyddol cyffredinol o fewn yr amser maent yn cael eu talu. Mae Mudiad Meithrin yn rhan sylfaenol o'r strwythur i ddatblygu defnydd y Gymraeg a hyrwyddo addysg Gymraeg. A yw'r broblem yn fodel ariannol gwael, neu a oes angen i chi edrych yn agosach ar hyn i weld beth sydd wedi mynd o'i le?

Thank you, once again, Llywydd. The Mudiad Meithrin lost £470,000 last year, and is going to close its crèche in the Old Library centre in Cardiff because of a lack of take-up of the service. Now, at the same time, I hear from the staff of the 'cylchoedd' themselves that they receive less than the living wage on a practical level because they can't complete all of their preparatory work, clearing-up work and general admin within the time for which they are paid. Mudiad Meithrin is a fundamental part of the structure to develop the use of the Welsh language and to promote Welsh-medium education. Is the problem a poor financial model or do you need to look more closely at this to see what has gone wrong?
The next item is a statement by the Minister for Welsh Language and Lifelong Learning on the review of the funding formula for further education. I call on the Minister, Eluned Morgan.

Yr eitem nesaf yw'r datganiad gan Weinidog y Gymraeg a Dysgu Gydol Oes ar yr adolygiad o gyllid addysg bellach. Galwaf ar y Gweinidog, Eluned Morgan.
Diolch yn fawr. That's a really important point. I'm sure the Minister for Climate Change is already aware of that, concerns again coming from Citizens Advice, our single advice providers, and unless it's absolutely clear and mandated that it goes to the tenant, we can't trust it. So, we will take that point up. Thank you very much, Huw Irranca-Davies.

Diolch yn fawr. Pwynt pwysig iawn yw hwnnw. Rwy'n siŵr bod y Gweinidog Newid Hinsawdd yn ymwybodol o hynny eisoes, sef y pryderon eto gan Cyngor ar Bopeth, ein darparwyr cynghori sengl ni, ac oni bai ei bod hi'n gwbl eglur a gorfodol ei fod yn mynd i'r deiliad, ni allwn ni ymddiried yn hynny. Felly, fe fyddwn ni'n codi'r pwynt hwnnw. Diolch yn fawr iawn i chi, Huw Irranca-Davies.
Mae cyllid addysgol yn dal yn flaenoriaeth allweddol i'r Llywodraeth hon, er gwaethaf cyni cyllidol parhaus. Gan weithio gyda'n partneriaid, mae'r gyllideb yn adlewyrchu ein dymuniad i godi safonau i bawb, i leihau'r bwlch cyrhaeddiad a darparu system addysg sy'n ffynhonnell o falchder a hyder cenedlaethol.

Educational funding remains a key priority for this Government, in spite of continued austerity. Working with our partners, the budget reflects our desire to raise standards for all, reduce the attainment gap and deliver an education system that is a source of national pride and confidence.
Mae enwau tai, enwau ffermydd ac enwau llefydd yn gyffredinol yn bwysig iawn i gof cenedl. Yn aml, mae ganddynt gysylltiad uniongyrchol efo hanes a daearyddiaeth y lle neu gysylltiad efo pobl enwog, digwyddiadau o fri, fel brwydrau am ein hannibyniaeth fel cenedl, ac elfennau pwysig yn hanes Cymru, gyda chysylltiadau i draddodiadau hynafol, diwydiant hanesyddol a chwedlau cyfoethog ein tir.

House names, the names of farms and places more generally are very important for a nation's memory and history. Often, they have a direct link to the history and geography of the area or a link with famous names, events such as battles for our independence as a nation, and important elements in Welsh history, with links to ancient traditions, historical industry and the myths and legends of our lands.

Symud ymlaen i eitem 7, papurau i'w nodi. Fel rydych chi'n gweld o'ch blaenau, mae yna wybodaeth ychwanegol gan ddeintyddfa Belgrave ar brototeip contractau deintyddol er gwybodaeth. Byddwch chi hefyd yn gweld i'w nodi y llythyr gan Paul Davies AC ynglŷn â Bil Awtistiaeth (Cymru). Mi gafwyd y drafodaeth. Helen Mary.

Moving on to item 7, papers to note. You'll see in front of you there's additional information from Belgrave Dental Practice on prototype dental contracts for your information. You'll also see to note a letter from Paul Davies AM on the Autism (Wales) Bill. There was a debate. Helen Mary.
Rwy'n hapus i ysgrifennu at yr Aelod gyda'r wybodaeth honno, a byddaf yn gwneud hynny.

I'm happy to write to the Member with that information, and will do so.
Ac unwaith eto, fyddai yna ddim trafodaeth uniongyrchol wedi bod rhyngoch chi a'r Gweinidog ynglŷn â'r angen i gryfhau y broses apeliadau eleni?

And once again, there wouldn't have been any direct discussion between yourselves and the Minister on the need to make that appeals process more robust for this year?
I thank the Member for that question, Llywydd. Amongst the different sources of support for town centre redevelopment in South Wales West, the Transforming Towns placemaking grant scheme, launched in April this year, will provide benefits for towns in the Bridgend, Neath Port Talbot and Swansea areas.

Diolchaf i'r Aelod am y cwestiwn yna, Llywydd. Ymhlith y gwahanol ffynonellau cymorth ar gyfer ailddatblygu canol trefi yng Ngorllewin De Cymru, bydd y cynllun grant creu lleoedd Trawsnewid Trefi, a lansiwyd ym mis Ebrill eleni, yn cynnig manteision i drefi yn ardaloedd Pen-y-bont ar Ogwr, Castell-nedd Port Talbot ac Abertawe.

Thank you, Deputy Presiding Officer. I won't repeat anything that Dai Lloyd or Suzy Davies have said, but can I say that we've oft spoken as one on this for the whole period of time? There are not many other issues that you can say that about. But we really have stood together, because we realise how really important this is to the economy of the Swansea bay city region. Will the Welsh Government continue to provide all the support necessary to the Swansea bay city region? And does the Minister accept that to increase the GVA in Wales we need to develop more high-paid highly skilled employment, which is what the Swansea bay city deal is about? It's about getting jobs that pay at a higher level to get our GVA up.

Diolch i chi, Ddirprwy Lywydd. Ni fyddaf yn ailadrodd unrhyw beth y mae Dai Lloyd neu Suzy Davies wedi'i ddweud, ond a gaf fi ddweud ein bod wedi siarad fel un yn aml ar hyn drwy gydol yr amser? Nid oes llawer o faterion eraill y gallwch ddweud hynny amdanynt. Ond rydym wedi sefyll gyda'n gilydd mewn gwirionedd oherwydd ein bod yn sylweddoli pa mor wirioneddol bwysig yw hyn i economi dinas ranbarth bae Abertawe. A fydd Llywodraeth Cymru yn parhau i ddarparu'r holl gymorth angenrheidiol i ddinas-ranbarth bae Abertawe? Ac os ydym am gynyddu'r gwerth ychwanegol gros yng Nghymru, a yw'r Gweinidog yn derbyn bod angen i ni ddatblygu mwy o swyddi medrus iawn ar gyflogau uchel, sef yr hyn y mae bargen ddinesig bae Abertawe yn ceisio'i wneud? Mae'n golygu cael swyddi sy'n talu mwy i gynyddu ein gwerth ychwanegol gros.

And finally, Eluned Morgan. [Interruption.] Wonderful. Thank you, First Minister, for that.

Ac yn olaf, Eluned Morgan. [Torri ar draws]. O, bendigedig. Felly, diolch i'r Prif Weinidog am hynny.

We'll move on now to the topical questions, and the first question this afternoon will be answered by the Minister for Climate Change, and will be asked by Rhys ab Owen.

Symudwn ymlaen nawr i'r cwestiynau amserol, a bydd y cwestiwn cyntaf y prynhawn yma yn cael ei ateb gan y Gweinidog Newid Hinsawdd. Rhys ab Owen.
when she was talking about the support that's required by staff for students, pointing clearly to the pressure on them in terms of pay and workload, and how that affects the kind of support they can provide to support student mental health. So, how do pressures on staff affect that support and the ability of providers to promote a whole-university approach?

pan oedd hi'n siarad ynglŷn â'r gefnogaeth sydd ei hangen gan staff i fyfyrwyr, gan bwyntio yn amlwg i'r pwysau sydd arnyn nhw, o ran tâl, o ran llwyth gwaith, a sut mae hynny'n effeithio ar y math o gymorth maen nhw'n medru darparu wedyn i gefnogi iechyd meddwl myfyrwyr. Felly, sut mae pwysau ar staff yn effeithio ar y cymorth yna a gallu y darparwyr i hyrwyddo dull gweithredu prifysgol gyfan?

Diolch, Llywydd. This debate falls in the week leading up to Remembrance Sunday, when, once again, we will pause our daily lives to reflect and remember all who have paid the ultimate sacrifice in past conflicts. We think also of those who have served over the years and those still serving today, their families and their friends.

Diolch, Llywydd. Mae'r ddadl hon yn disgyn yn yr wythnos sy'n arwain at Sul y Cofio, pan fyddwn ni, unwaith eto, yn oedi yn ein bywydau bob dydd i adlewyrchu a chofio pawb sydd wedi talu'r aberth eithaf mewn gwrthdaro yn y gorffennol. Rydyn ni'n meddwl hefyd am y rhai sydd wedi gwasanaethu dros y blynyddoedd a'r rhai sy'n dal i wasanaethu heddiw, eu teuluoedd a'u ffrindiau.

Very possibly - well, it is going to be a cost, and we have put a price on it because it's going to be a real need. Whether we'll employ additional staff, I can't tell you at the moment.

Posib iawn - wel, mae hi'n mynd i fod yn gost. Rŷn ni wedi rhoi pris ar y gost oherwydd mae e'n mynd i fod yn angen gwirioneddol. P'un ai fyddwn ni'n cyflogi staff ychwanegol, allaf i ddim dweud ar hyn o bryd.

These are core questions. Cricket has been through a period of looking at itself and how it pays for itself, and look what's happened to audiences for cricket. I'll quote from the author Gideon Haigh, who asked, 'Does cricket make money in order to exist, or does it exist to make money?' It's always about finding the balance.

Mae'r rhain yn gwestiynau craidd. Mae criced wedi bod trwy gyfnod o edrych ar ei hun a sut y mae'n talu amdano'i hun, ac edrychwch beth sydd wedi digwydd i gynulleidfaoedd criced. Fe ddyfynnaf eiriau'r awdur Gideon Haigh, a ofynnodd, A yw criced yn gwneud arian er mwyn bodoli, neu a yw'n bodoli er mwyn gwneud arian? Mae bob amser yn ymwneud â dod o hyd i'r cydbwysedd.
Bydd angen i mi dorri ar eich traws yn awr, oherwydd rwyf wedi bod yn hael iawn gyda'r amser. Rwy'n sylweddoli nad ydych yn gweld y cloc fel rydym ni'n ei weld yn y Siambr, ond rwyf am alw'r ddau Aelod arall hefyd. Diolch. Peter Fox.

I'm going to need to cut across you now, because I've been very generous with time. I appreciate that you don't see the clock that we do in the Chamber, but I do want to call the two other Members as well. Thank you. Peter Fox.
Do, roeddem yn cael ychydig o anawsterau technegol yn y fan yno.

Yes, we were having some technical difficulties there.

Felly hyd yn oed wrth ddatblygu cwricwlwm newydd a rhoi cyd-destun newydd i'n cwricwlwm ni, rydych chi'n ofni nad yw'r cyd-destun Cymreig yn ddigon canolog o hyd, a bod hynny'n cael ei adlewyrchu nid yn unig yn yr addysg ynglŷn â hanes Cymru, ond yn gyffredinol ynglŷn â lle mae Cymru yn ffitio i mewn i'r darlun.

So even in developing a new curriculum and a new context for the curriculum, you are concerned that the Welsh context isn't central enough, and that's been reflected not only in education about Welsh history, but generally about where Wales fits into the picture.
Rwy'n credu fy mod yn deall. Pe bai gostyngiad yn yr arian a ddaw yma gan Lywodraeth y DU, eich pwynt chi yw y byddai hynny'n golygu y byddai Llywodraeth Cymru yn gallu ei gynyddu?

I think I understand. Your point being that in the case that there was a reduction in money coming here from the UK Government, then would that mean that the Welsh Government would be able to increase it?
Diolch. A gaf fi apelio eto ar yr Aelodau? Mae ein hamser wedi dod i ben ar y datganiad hwn. Fe wnaf ei ymestyn i gynnwys ychydig mwy o Aelodau'r meinciau cefn ar hyn.

Thank you. Can I again appeal to Members? We're out of time on this statement. I will extend it to get a few more backbenchers in on this.

Diolch. Rwy'n datgan bod y cyfarfod hwn o'r Pwyllgor Diwylliant, y Gymraeg a Chyfathrebu ar agor. Mae Cadeirydd y pwyllgor mewn cyfarfod o Bwyllgor y Rhanbarthau ym Mrwsel, ac wedi anfon ei hymddiheuriadau ar gyfer y cyfarfod. Felly, yr eitem gyntaf o fusnes yw penodi Cadeirydd dros dro, o dan Reol Sefydlog 17.22. Rwyf yn gwahodd enwebiadau gan aelodau'r pwyllgor.

Thank you very much. I declare that this meeting of the Culture, Welsh Language and Communications Committee is now open. The Chair of the committee is in a meeting of the Committee of the Regions in Brussels, and has sent her apologies for today's meeting. So, the first item of business is to nominate a temporary Chair, under Standing Order 17.22. I invite nominations from committee members.
Rwy'n parhau i weithio gyda'r gwasanaethau tân ac achub ledled Cymru i sicrhau bod pobl, cymunedau a'r amgylchedd yn cael eu cadw mor ddiogel â phosibl rhag tanau a pheryglon eraill. Yn y tymor hwy, rydym yn parhau i fod yn ymrwymedig i sicrhau cynaliadwyedd a diogelwch y gwasanaethau ac i ehangu rôl diffoddwyr tân.

I continue to work with the fire and rescue services across Wales to ensure that people, communities and the environment are kept as safe as possible from fires and other hazards. In the longer term, we remain committed to ensuring the sustainability and safety of the services and to broadening the role of firefighters.