locailabs/cofnodycynulliad_en_cy huggingface dataset:
Can I also thank Mabon for giving me a minute of this debate and for what he said previously? We have, since Calder Hall in 1956, gone through a large number of nuclear-reactor types - Magnox, pressurised water reactor, advanced gas-cooled reactors, and now the generation 3 plus nuclear reactor proposed at Sizewell C. When technologies develop, costs should reduce. They should reduce rapidly. That has not been the case with nuclear. What has characterised nuclear power is problems - cost overruns in construction, maintenance and malfunction issues more costly than expected, cost of dealing with nuclear waste material, finding storage for the nuclear waste material. This is reminiscent of the other 1960s and 1970s future technology - which those people old enough will remember - the hovercraft. Since then, the amount of fuel they take and the maintenance costs have meant it is no longer feasible to use them. And now, like the hovercraft, it is time to say 'no' to nuclear power and 'yes' to renewables.

A gaf innau hefyd ddiolch i Mabon am roi munud o'r ddadl hon i mi ac am yr hyn a ddywedodd yn flaenorol? Ers Calder Hall ym 1956, rydym wedi mynd drwy nifer fawr o fathau o adweithyddion niwclear - Magnox, adweithydd dŵr dan bwysau, uwch adweithyddion a gâi eu hoeri gan nwy, ac erbyn hyn yr adweithydd niwclear cenhedlaeth 3+ arfaethedig yn Sizewell C. Pan fydd technolegau'n datblygu, dylai costau leihau. Dylent leihau'n gyflym. Nid felly y bu hi gyda niwclear. Yr hyn sydd wedi nodweddu pŵer niwclear yw problemau - gorwario ar waith adeiladu, cynnal a chadw a phroblemau camweithredu sy'n fwy costus na'r disgwyl, cost ymdrin â deunydd gwastraff niwclear, dod o hyd i ffordd o storio deunydd gwastraff niwclear. Mae hyn yn atgoffa am dechnoleg arall y dyfodol yn y 1960au a'r 1970au - y bydd y bobl sy'n ddigon hen yn ei chofio - yr hofranfad. Ers hynny, mae faint o danwydd a ddefnyddiant a'r costau cynnal a chadw wedi golygu nad yw eu defnydd yn ymarferol mwyach. A nawr, fel yr hofranfad, mae'n bryd dweud 'na' wrth ynni niwclear ac 'ie' wrth ynni adnewyddadwy.
[Yn parhau.] - mor fanwl yno ag y gwnewch chi, byddai'n wastraff llwyr o'n hamser.

[Continues.] - in such as detail as you do there, it would be an absolute waste of our time.
Thank you, Deputy Minister, for that answer. Voluntary groups and charities do exceptional work to support some of the most vulnerable in our society. One such group is the Sparkle Appeal, which supports children, young people and their families with disabilities and developmental difficulties, at the Serennu centre in Newport. Their work is crucial. However, they themselves have had an incredibly hard year, with COVID restrictions seeing their work and funding opportunities limited. They greatly appreciated the Welsh Government grant last year, which was aimed at covering six months of core costs; however, nine months in, their financial state is suffering. How are the Welsh Government supporting organisations such as this, to ensure that they can continue to support the most vulnerable through this period, because the work that they do is vital, and we can't afford to lose them?

Diolch am yr ateb yna, Dirprwy Weinidog. Mae grwpiau gwirfoddol ac elusennau yn gwneud gwaith eithriadol i gefnogi rhai o'r bobl fwyaf agored i niwed yn ein cymdeithas. Un grŵp o'r fath yw Apêl Sparkle, sy'n cefnogi plant, pobl ifanc a'u teuluoedd gydag anableddau ac anawsterau datblygu, yng nghanolfan Serennu yng Nghasnewydd. Mae eu gwaith yn hollbwysig. Fodd bynnag, maen nhw eu hunain wedi cael blwyddyn eithriadol o anodd, gyda chyfyngiadau COVID yn gweld eu gwaith a'u cyfleoedd ariannu wedi'u cyfyngu. Roedden nhw'n gwerthfawrogi'r grant Llywodraeth Cymru a gawsant y llynedd yn fawr iawn, a oedd â'r nod o dalu am chwe mis o gostau craidd; fodd bynnag, naw mis yn ddiweddarach, mae eu cyflwr ariannol yn dioddef. Sut mae Llywodraeth Cymru yn cefnogi sefydliadau o'r fath, i sicrhau y gallan nhw barhau i gefnogi'r bobl fwyaf agored i niwed drwy'r cyfnod hwn, oherwydd mae'r gwaith y maen nhw'n ei wneud yn hanfodol, ac allwn ni ddim fforddio eu colli?
Minister, there is no denying that Wales's cultural sector has taken a hammering as a result of the measures to curb the spread of COVID-19. Many theatres dropped the final curtain for the last time 15 months ago and, sadly, far too many will never see the footlights switched back on. Music venues and comedy spots also face an uncertain future. I welcome the easing of restrictions, but, for many venues, the damage done may be too great. Minister, we need an arts revival to bolster the sector. Will you join me in congratulating the Rhyl Little Theatre in my constituency, the Vale of Clwyd, who, through a crowdfunding scheme, raised moneys to improve their facilities so that they can continue to provide a first-class setting for budding artists? Do you also agree that venues like the Rhyl Little Theatre are vital to ensuring not only the success of future performing artists, but also to the revival of Wales's cultural arts economy?

Weinidog, ni ellir gwadu bod y mesurau i atal lledaeniad COVID-19 wedi amharu'n fawr ar sector diwylliannol Cymru. Caeodd y llen mewn nifer o theatrau am y tro olaf 15 mis yn ôl, ac yn anffodus, mae'r goleuadau wedi diffodd am byth mewn gormod lawer ohonynt. Mae lleoliadau cerddoriaeth a chlybiau comedi hefyd yn wynebu dyfodol ansicr. Rwy'n croesawu llacio'r cyfyngiadau, ond i lawer o leoliadau, efallai fod y niwed a wnaed yn ormod. Weinidog, mae angen adfywiad celfyddydol arnom i gryfhau'r sector. A wnewch chi ymuno â mi i longyfarch Theatr Fach y Rhyl yn fy etholaeth i, Dyffryn Clwyd, a gododd arian drwy gynllun cyllido torfol i wella eu cyfleusterau fel y gallant barhau i ddarparu lleoliad o'r radd flaenaf i artistiaid newydd? A ydych hefyd yn cytuno bod lleoliadau fel Theatr Fach y Rhyl yn hanfodol nid yn unig i sicrhau llwyddiant perfformwyr yn y dyfodol, ond hefyd i adfywio economi celfyddydau diwylliannol Cymru?
Firstly, I think it's quite frankly appalling that we have a mere 30 minutes to debate something that is so fundamentally important, in the last week of recess.

Yn gyntaf, rwy'n credu ei bod yn gwbl warthus mai dim ond 30 munud sydd gennym ni i drafod rhywbeth sydd mor sylfaenol bwysig, yn ystod yr wythnos olaf cyn y toriad.

Thank you. And if there are any specific examples you'd like to highlight, either now or in writing following the session, we'd be delighted.

Diolch. Ac os oes yna unrhyw enghreifftiau penodol iawn dŷch chi eisiau tynnu sylw atyn nhw, naill ai nawr neu yn ysgrifenedig ar ôl y sesiwn, buaswn i'n falch iawn o allu eu cael nhw.
Entrepreneuriaeth yw tanwydd economi ffyniannus, ac mae 'Ffyniant i Bawb' a'r cynllun gweithredu economaidd yn amlinellu ein camau gweithredu a'n hymyriadau er mwyn cefnogi mwy o entrepreneuriaeth yng Nghanolbarth a Gorllewin Cymru ac ar draws y wlad gyfan.

Entrepreneurship is the fuel of a vibrant economy, and 'Prosperity for All' and the economic action plan outline our actions and interventions to support a greater degree of entrepreneurship in Mid and West Wales and across the whole of the country.

Mr Cadeirydd, gaf i jest eich cywiro chi? Dydw i ddim byd i'w wneud efo Radio Cymru.

Chair, could I just correct you? I am nothing to do with Radio Cymru.

Mae cynnydd da yn cael ei wneud ar weithredu'r Ddeddf, gan gynnwys, ond heb fod yn gyfyngedig i gyhoeddi 'Symud Cymru Ymlaen'. Mae wedi ein hymrwymo i ddatblygu pedair strategaeth drawsbynciol wedi'u harwain gan ein hamcanion lles. Byddaf yn cyhoeddi'r fersiwn gyntaf o amcanion llesiant Gweinidogion Cymru erbyn 5 Tachwedd, fel y mae'r Ddeddf yn ei wneud yn ofynnol.

Good progress is being made in implementing the Act, including, but by no means confined to, the publication of 'Taking Wales Forward'. This committed us to develop four cross-cutting strategies, guided by our well-being objectives. I will publish the first iteration of the Welsh Ministers' well-being objectives by 5 November, as the Act requires.

Rwyf wedi cael trafodaethau rheolaidd gyda'r holl brif fanwerthwyr drwy gydol y pandemig, ac wedi trafod y materion sy'n ymwneud â chadw pellter cymdeithasol yn rheolaidd. Mae'r archfarchnadoedd yn ymwybodol iawn o'r rheoliadau sydd ar waith yma yng Nghymru ac y bydd awdurdodau lleol yn cymryd camau gorfodi os oes angen.

I've had regular discussions with all the major retailers throughout the course of the pandemic and discuss the matters relating to social distancing regularly. The supermarkets are well aware of the regulations that apply here in Wales and that local authorities will take enforcement action if necessary.
I thank the First Minister for that response. Does he agree that, in addition to improving the quality of care for patients living with epilepsy, speciality epilepsy nurses can also reduce costs to the NHS, by reducing the call on consultants' time, on hospital admissions and emergency readmissions? And would he encourage local health boards to actively develop investment cases to employ more specialist epilepsy nurses?

Diolch i'r Prif Weinidog am yr ymateb yna. A yw'n cytuno, yn ogystal â gwella ansawdd y gofal i gleifion sy'n byw gydag epilepsi, y gall nyrsys epilepsi arbenigol hefyd leihau costau i'r GIG, trwy leihau'r galw ar amser ymgynghorwyr, derbyniadau i'r ysbyty ac aildderbyniadau brys? Ac a fyddai'n annog byrddau iechyd lleol i fynd ati'n ymarferol i ddatblygu achosion buddsoddi i gyflogi mwy o nyrsys epilepsi arbenigol?
Llywydd, in our assessment, the positive gains of the active travel action plan far outweigh any negative repercussions. It's a requirement of the Active Travel (Wales) Act 2013 that it be reviewed by the end of 2022. That review will identify any implementation issues that need to be addressed.

Llywydd, yn ein hasesiad ni, mae enillion cadarnhaol y cynllun gweithredu teithio llesol yn llawer mwy nag unrhyw sgil-effeithiau negyddol. Mae'n un o ofynion Deddf Teithio Llesol (Cymru) 2013 ei fod yn cael ei adolygu erbyn diwedd 2022. Bydd yr adolygiad hwnnw yn nodi unrhyw faterion gweithredu y mae angen mynd i'r afael â nhw.
Will you take an intervention on steel?

A wnewch chi dderbyn ymyriad ar ddur?

Item 7 on our agenda this afternoon is the Member debate under Standing Order 11.21 (iv) on baby loss, and I call on Lynne Neagle to move the motion - Lynne.

Eitem 7 ar ein hagenda y prynhawn yma yw'r ddadl Aelodau o dan Reol Sefydlog 11.21 (iv) ar golli babanod, a galwaf ar Lynne Neagle i gyflwyno'r cynnig - Lynne.

The question is over. Please reply, First Minister.

Mae'r cwestiwn drosodd. Atebwch os gwelwch yn dda, Prif Weinidog.

The Member needs to conclude now. I have many speakers who want to contribute today.

Mae angen i'r Aelod ddod i ben yn awr. Mae gen i lawer o siaradwyr sy'n dymuno cyfrannu heddiw.

The Cabinet Secretary has already said that securing inward investment and higher exports for Wales is going to be more challenging, at least in the short term, as a result of the referendum result. He's referred to the need for confidence-building measures and has announced a new export initiative. Now, that export initiative, as I understand it, is going to be delivered essentially by the civil service, and I have to say that doesn't build my confidence. So, can I ask the Cabinet Secretary if he can name a single European country, apart from Wales, that doesn't have its own dedicated trade and investment body?

Mae Ysgrifennydd y Cabinet eisoes wedi dweud y bydd sicrhau mewnfuddsoddiad a lefel uwch o allforion i Gymru yn fwy heriol, yn y tymor byr o leiaf, yn sgil canlyniad y refferendwm. Mae wedi cyfeirio at yr angen am fesurau ennyn hyder ac wedi cyhoeddi menter allforio newydd. Nawr, bydd y fenter allforio honno, yn ôl yr hyn a ddeallaf, yn cael ei chyflawni i bob pwrpas gan y gwasanaeth sifil, ac mae'n rhaid i mi ddweud nad yw hynny'n ennyn fy hyder. Felly, a gaf fi ofyn i Ysgrifennydd y Cabinet a yw'n gallu enwi un wlad Ewropeaidd, ar wahân i Gymru, nad yw'n meddu ar ei gorff masnach a buddsoddi penodedig ei hun?
Croeso i bawb i'r cyfarfod diweddaraf o'r Pwyllgor Iechyd, Gofal Cymdeithasol a Chwaraeon yn y Senedd. O dan eitem 1, cyflwyniadau, ymddiheuriadau, dirprwyon a datgan buddiannau, a allaf groesawu fy nghyd-Aelodau i'r cyfarfod yma y bore yma? A allaf bellach nodi, wrth gwrs, yn naturiol, taw cyfarfod rhithwir ydy hwn, gyda'r Aelodau a'r tystion yn cymryd rhan drwy fideo-gynadledda?

A warm welcome to you all to this latest meeting of the Health, Social Care and Sport Committee in the Senedd. Under item 1, introductions, apologies, substitutions and declarations of interest, may I welcome my fellow Members to this morning's meeting? Can I also note that this is a virtual meeting, with both Members and witnesses participating via video-conference?
Ddim o ran y berthynas gyda'r llyfrgell genedlaethol.

Not in terms of the relationship with the national library.
Mae eitem 9, eitem 10, eitem 11, eitem 12 ac eitem 13 ar yr agenda, sydd i gyd yn ddatganiadau gan Weinidogion y Cabinet, i gyd wedi eu hatgyfeirio ar gyfer datganiadau ysgrifenedig.

Item 9, item 10, item 11, item 12 and item 13 on the agenda, which are all statements by Cabinet Ministers, have all been referred for written statements.
Trown yn awr at gwestiynau gan lefarwyr y pleidiau, a'r llefarydd cyntaf yw Simon Thomas.

We now turn to party spokespeople's questions, and the first party spokesperson is Simon Thomas.
Diolch, Llywydd. Rwyf eisiau siarad am y ddau welliant yn y grŵp hwn. Er mai dim ond yr hyn a welaf fel gwelliant technegol angenrheidiol yw gwelliant 101, mae gwelliant 102 yn cael ei ailgyflwyno er mwyn ceisio, unwaith eto, gwella adran 128 yn unol ag un o'r gwelliannau a awgrymwyd gan CCAUC, drwy ehangu'r diffiniad o wybodaeth o gyflwyno'r cais i dderbyn y cynnig yn y Bil i sicrhau ein bod yn gwneud popeth sy'n angenrheidiol o ran ymgynghori. Diolch.

Diolch, Llywydd. I want to speak to both amendments in this group. Whilst amendment 101 is merely what I see as a necessary technical amendment, amendment 102 is being resubmitted in order to try, again, to amend section 128 in accordance with one of HEFCW's suggested amendments, by broadening the definition of application-to-acceptance information within the Bill to make sure that we cover all our bases with regard to consultation. Diolch.

Mae gorlenwi'n gallu ei gwneud hi'n brofiad amhleserus ar drên hefyd. Roeddwn i'n clywed gan aelod o dîm Plaid Cymru yma yn y Cynulliad, yn digwydd bod, yn gynharach, yn trio teithio ar drên Maesteg i lawr i gêm y Barbariaid dros y penwythnos, a theithwyr yn methu â chael ar drên oherwydd bod trenau'n llawn. Mi oedd fy merch fy hun yn adrodd am siwrnai ar draws llinell y gogledd yn yr wythnosau diwethaf lle'r oedd pobl yn sefyll yn y tŷ bach oherwydd bod y trên yn rhy llawn. Dydy o ddim yn dderbyniol.

Overcrowding can make it an unpleasant experience on a train. I heard from a member of Plaid Cymru's team here in the Assembly earlier, as it happens, about trying to travel down on the train from Maesteg to the Barbarians' game over the weekend, and passengers couldn't get on the train because trains were full. My own daughter was telling me of a journey across the north Wales line in the last few weeks where people were standing in the toilet because the train was overcrowded. It's not acceptable.

A yw'n dweud hefyd nad yw patentau a newid rheolau patentau ar y bwrdd?

Does it also say that patents and changing the rules of patents are not on the table?
Diolch, Lywydd, ond credaf fod fy nghwestiwn newydd gael ei ateb, gan ei fod yn ymwneud â gwresogi ac oeri. Felly, diolch.

Diolch, Llywydd, but I think my question has just been answered, because it was on heating and cooling. So, thank you.

Byddwn, yn sicr. Mae'r Aelod yn gwneud pwynt da iawn am ddibenion addysgol canolfannau celfyddydau. Ni ddylem anghofio ychwaith bod canolfannau celfyddydau yn darparu cyflogaeth. Flynyddoedd lawer yn ôl, roeddwn i mewn darlith rymus iawn gan y Dr Mererid Hopwood ar ddiwylliant fel sbardun economaidd, yng Ngogledd Iwerddon o bob man. Roedd yn pwysleisio'n gryf iawn sut y gellir defnyddio'r celfyddydau fel ffordd o ddatblygu economïau lleol hefyd. Felly, ceir nifer o feysydd lle mae canolfannau celfyddydau yn bwysig sy'n mynd y tu hwnt i'r hyn sy'n amlwg ar unwaith i aelodau'r cyhoedd.

Yes, absolutely. The Member makes a very good point about the educational purposes of arts centres. We shouldn't forget either that arts centres provide employment. Many years ago, I was at a very powerful lecture given by Dr Mererid Hopwood on culture as an economic driver, in Northern Ireland of all places. It emphasised very strongly how the arts can actually be used as a way of developing local economies as well. So, there are a number of areas where arts centres are important that go beyond what is immediately obvious to members of the public.

Ond dyna beth yw'ch gweledigaeth chi o beth y dylai'r Llywodraeth ei wneud, nid gweledigaeth y Llywodraeth -

But that's your vision of what the Government should do, not the Government's vision.

Ocê. Diolch yn fawr. Wel, dwi'n ofni bod y cloc wedi ein curo ni, felly bydd yn rhaid inni dynnu'r drafodaeth i'w therfyn yn fanna. Gaf i ddiolch, unwaith eto, i'r ddau ohonoch chi - Dr Ed Poole a Guto Ifan - am ymuno â ni? Fel pob tro, rŷn ni'n cael deunydd da iawn gennych chi a chyfraniadau gwerthfawr iawn y byddwn ni, fel pwyllgor, yn amlwg yn gallu pwyso'n drwm arnyn nhw wrth inni ystyried yr ymchwiliad yma. Felly, diolch yn fawr iawn.

Okay. Thank you very much. I think the clock has beaten us, so we'll have to draw the debate to an end there. Could I thank you both, once again - Dr Ed Poole and Guto Ifan - for joining us? As always, we have had great material from you and very valuable contributions from you, and the committee will be able to consider those as we proceed with our inquiry. So, thank you very much.

Diolch am y cwestiwn. Mae pob awdurdod lleol yng Nghymru yn darparu addysg cyfrwng Cymraeg. Ond mae gosod y sylfeini i ehangu mynediad at addysg Gymraeg yn ymgyrch tymor hir. Rydyn ni'n torri tir newydd gyda'r cynlluniau strategol Cymraeg mewn addysg 10 mlynedd ac rwy'n edrych ymlaen at weld ffrwyth y llafur hynny.

Thank you for the question. All local authorities in Wales provide Welsh-medium education. However, laying the foundations for expanding Welsh-medium education is a long-term campaign. We are breaking new ground with the 10-year Welsh in education strategic plans and I look forward to seeing the fruits of that labour.
Lle mae'r rhicyn o ran beth ydy'r lefel dderbyniol? Dwi'n gwybod ei bod yn amrywio o un lle i'r llall, mae'n siŵr, yn dibynnu ar y sensitifrwydd, ond os oes yna rywle sydd yn llai sensitif, ydy e mor syml â dweud eich bod chi'n caniatáu mwy o orlifo?

What is the acceptable level? I'm sure it depends on sensitivities locally, but if there is somewhere that is less sensitive, is it as simple as saying that you allow more overflows?
Jane, mae ysgolion gwledig yn chwarae rhan bwysig yn ein cenhadaeth genedlaethol i godi safonau ac ymestyn cyfleoedd i'n pobl ifanc i gyd, a dyna pam rydym wedi rhoi camau ar waith, gan gynnwys cyhoeddi cynllun gweithredu addysg wledig a chyflwyno'r grant ysgolion bach a gwledig, i helpu i fynd i'r afael â'r heriau sy'n eu hwynebu.

Jane, rural schools play an important role in our national mission to raise standards and extend opportunities to all our young people, which is why we've taken action, including publishing a rural education action plan and introducing a small and rural schools grant, to help address the challenges that they face.
Questions now to the Minister for the party spokespeople. Plaid Cymru spokesperson, Helen Mary Jones.

Cwestiynau nawr i'r Gweinidog gan lefarwyr y pleidiau. Llefarydd Plaid Cymru, Helen Mary Jones.
Mae'n rhaid i fi symud ymlaen - dwi'n ymddiheuro - yn glou i gwestiwn gan John Griffiths - efallai i ganolbwyntio ar y cymwysterau; dwi'n credu ein bod ni wedi trafod yr adnoddau nawr.

We do have to move on, I do apologise. We'll move on to questions from John Griffiths, focusing on qualifications. I think we have discussed resources.

Wel, Llywydd, rydym ni wedi camu ymlaen i ddiogelu buddiannau pobl Cymru ar draws amrywiaeth o gyfrifoldebau nad ydyn nhw wedi eu datganoli, o drafnidiaeth i fand eang, o ariannu swyddogion cymorth cymunedol yr heddlu i gynorthwyo gwladolion yr UE sy'n gwneud cais am statws preswylydd sefydlog. Daeth comisiwn Thomas i'r casgliad bod 38 y cant o gyfanswm y gwariant ar gyfiawnder yng Nghymru - y rheini i gyd yn gyfrifoldebau nad ydyn nhw wedi eu datganoli - erbyn hyn yn dod gan Lywodraeth Cymru ac awdurdodau lleol Cymru.

Well, Llywydd, we've stepped in to protect the interests of Welsh people across a range of non-devolved responsibilities, from transport to broadband, from funding police community support officers to supporting EU nationals applying for settled status. The Thomas commission concluded that 38 per cent of total justice expenditure in Wales - all of that non-devolved responsibilities - now comes from the Welsh Government and Welsh local authorities.
I think the Minister for Finance and Local Government has been scrutinised many times on the policies that you refer to, so I don't think there's a need for a further statement.

Rwy'n credu bod y Gweinidog Cyllid a Llywodraeth Leol wedi cael ei graffu arno droeon ar y polisïau yr ydych chi'n cyfeirio atyn nhw, felly nid ydw i'n credu bod angen datganiad arall.
Yn wir. Hynny yw, mae'r Bil iechyd cyhoeddus wedi ei gynllunio i fynd i'r afael ag achosion sylfaenol afiechyd. Rydym ni'n gwybod bod ysmygu'n dal i fod yn un o'r prif achosion o farwolaeth ac afiechyd yng Nghymru, a dyna pam yr ydym ni eisiau bwrw ymlaen cyn gynted â phosibl gyda'r Bil iechyd cyhoeddus, a byddaf yn rhoi rhagor o fanylion am hynny yn y datganiad deddfwriaethol yn ddiweddarach y prynhawn yma.

Indeed. I mean, the public health Bill is designed to tackle the underlying causes of ill health. We know that smoking still persists as one of the major causes of death and ill health in Wales, and that's why we want to proceed as quickly as possible with a public health Bill, and I'll give more details about that in the legislative statement later this afternoon.
Well, I think I've already mentioned this afternoon that I meet regularly with the leaders of local government. We have cost of living on the agenda, and I will be raising this with them. But, clearly, also my colleagues the Minister for Finance and Local Government and Climate Change also engage with local authorities to ensure that they take up any opportunity.

Wel, rwy'n credu fy mod eisoes wedi sôn y prynhawn yma fy mod yn cyfarfod yn rheolaidd gydag arweinwyr llywodraeth leol. Mae gennym gostau byw ar yr agenda, a byddaf yn codi hyn gyda hwy. Ond yn amlwg, mae fy nghyd-Aelodau, y Gweinidog Cyllid a Llywodraeth Leol a'r Gweinidog Newid Hinsawdd, hefyd yn ymgysylltu ag awdurdodau lleol i sicrhau eu bod yn manteisio ar unrhyw gyfle.
Cyfalaf cynnal a chadw.

Capital maintenance.
Prif Weinidog, mae amlder a dibynadwyedd gwasanaethau yn hanfodol, ac o ran gwasanaethau Arriva, rwyf i wir yn meddwl bod angen i ni weld gwelliant sylweddol i arferion fel canslo gwasanaethau neu derfynu gwasanaeth hanner ffordd i fyny'r cwm. Os ydych chi eisiau mynd i Aberdâr, mae'n stopio yn Aberpennar ac mae'n rhaid i chi ddod oddi ar y trên ac aros am y trên nesaf. Mae'r rhain yn brofion pwysig iawn o wasanaeth, ac nid wyf yn credu bod y math hwnnw o wasanaeth yn dderbyniol.

First Minister, the frequency and reliability of services is crucial, and in terms of Arriva's services, I really think that we need to see a dramatic improvement in such practices as cancelling services or stopping a service half way up the valley. If you want to get to Aberdare, it stops in Mountain Ash and you have to get off and wait for the next train. These are really important tests of a service, and I do not think that sort of service is acceptable.