liu-nlp/blimp-single-error huggingface dataset:
Aðalpersóna Fylkisins er tölvurefurinn Neo, sem lifir í Draumaheiminum og hefur alltaf fundið á sér að eitthvað sé galið við heiminn.
Hann telur að Neo sé hinn eini, frelsari mannkyns og því tekur hann Neo úr Draumaheiminum og sýnir honum sannleikann.
Tvær aðrar kvikmyndir voru framleiddar í framhaldi af þeirri fyrstu, The Matrix Reloaded og The Matrix Revolutions, sem gagnrýnendur hafa yfirleitt talið mun síðri en frumburðinn.
Hins vegar þykir mikill munur á eðli myndanna þriggja benda til þess að hún hafi aðeins átt að vera ein.
Áður en The Matrix Reloaded var gefin út voru þó gerðar 9 stuttar japanskar teiknimyndir, sem áttu að gefa ítarlegri upplýsingar um eðli Draumaheimsins og hafa myndirnar níu yfirleitt saman gengið undir nafninu The Animatrix.
Í Fylkinu er velt upp spurningum um ýmsa þætti í sálarlífi manna.
Fólkið utan Draumaheimsins í myndinni reynir að frelsa íbúa Draumaheimsins úr prísundinni sem Draumaheimurinn er og sýna þeim hinn raunverulega heim.
Hér er komin tilvísun í líf Krists, þ.e.
Að lokum má þess geta að í myndinni segir persónan Choi beint við Neo: ,,Þú ert frelsari, maður, minn eigin Jesús Kristur” (e. „You’re my saviour, man, my own personal Jesus Christ“).
Þegar Morpheus segir: „Welcome to the desert of the real“ er verið að vitna beint í bókina.
Blátjaldstæknin er mikið notuð í myndinni, ásamt víratækni til að gera leikurunum kleift að svífa um loftin eins og í heimi án þyngdarafls.
Síðan hefur kvikmyndatakan notið mikillar hylli og hún þykir vera mjög frumleg.
Framleiðendum myndarinnar varð snemma ljóst að ekki var hægt að nota venjulega Panasonic-kvikmyndatökuvél til að ná atriðunum, því hún gat ekki farið nógu hratt.
Á einum tímapunkti datt Wachowski-systrunum í hug að festa tökuvélina við eldflaug til að ná nauðsynlegum hraða, en yfirmaður kvikmyndatöku, Bill Pope, samþykkti það ekki.
Hreyfimynd er ekkert annað en safn af römmum og því er ekkert öðruvísi að taka margar ljósmyndir á sekúndu og raða þeim upp (þess má geta að hefðbundinn fjöldi ramma á sekúndu er 24).
Zach Staenberg hlaut verðlaun fyrir framúrskarandi klippingu, Dane Davis hlaut verðlaun fyrir framúrskarandi hljóðklippingu, John Gaeta, Janek Sirrs, Steve Courtley og Jon Thum hlutu verðlaun fyrir framúrskarandi tæknibrellur og að lokum hlutu John T.
Campbell og David Lee verðalun fyrir besta hljóð í kvikmynd.
Áður en upptökur hófust, gengust aðalleikarar myndarinnar undir fjögurra vikna þjálfun í kung-fu og í myndinni framkvæma þeir sjálfir öll bardagaatriði.
Jean Reno var beðinn um að leika Smith fulltrúa en ákvað í staðinn að leika í myndinni Godzilla.
Gert hefur verið grín að hinu fræga skottímaatriði í yfir 20 mismunandi kvikmyndum.
Setninguna „Þekktu sjálfa/n þig“, sem stendur fyrir ofan hurðina í eldhúsi Véfréttarinnar var að finna í hofi Véfréttarinnar í Delfí í Grikklandi hinu forna.
Í myndinni sést alltaf skýr blæbrigðamunur milli Draumaheimsins og raunverulega heimsins, Draumaheimurinn býr yfir grænum tón á meðan raunverulegri heimurinn er kaldari og býr yfir bláum tón.
Ef stöfunum í Neo er raðað aftur upp fæst út One, þ.e. sá eini, sem er einmitt hlutverk Neos í myndinni.
Vísindavefurinn.
„Erum við við eða ímyndun einhvers annars?“.
Innan lenínismans á hugtakið kommúnismi sérlega við lokastig stéttabaráttunnar, þegar stéttir og ríkisvald eru horfin úr samfélagsskipaninni, og hver og einn leggur af mörkum eftir getu og ber úr býtum eftir þörfum.
Meðal annars hefur því oft verið haldið fram að forngríski heimspekingurinn Platon hafi í ritinu Ríkið lýst eins konar fyrirmyndarríki af kommúnískum toga.
Þetta má draga mjög í efa, meðal annars vegna þess að Platon álítur að kaupmenn og handverksmenn eigi eftir sem áður að stefna að verðmætasöfnun með hefðbundnum hætti.
Það er þó ekki fyrr en Thomas More gaf út bókina Útópía (1516) sem þróaðar hugmyndir um framtíðarríki, sem byggist á sameign allra, taka á sig fast form.
Fjölmargir fetuðu í fótspor More og skrifuðu bækur og ritlinga um svipuð framtíðarríki.
Hins vegar voru færri tilraunir gerðar til að skapa slík samfélög í reynd.
Þar er jesúítaríkið í Paraguay (1610 – 1758) undantekning, en þar var skapað samfélag án einkaeigna.
Það var þó ekki fyrr en við byltinguna í Frakklandi (1789 – 1799) og þegar fór að líða á 19. öldina sem hægt er að tala um raunverulegar kommúnistahreyfingar.
Á tíunda áratug 18. aldar setti François Babeuf fram kenningar um jöfnuð eigna, sem höfðu mikil áhrif á stjórnmálaumræðuna.
Á fyrstu áratugum 19. aldar höfðu útópískir sósíalistar eins og Charles Fourier og Étienne Cabet mikil áhrif.
Þeir fengu mikið fylgi og víða voru gerðar tilraunir til að skapa útópísk sameignarsamfélög, sérstaklega í Norður-Ameríku.
Það var í kring um árið 1830 sem farið var að nota hugtakið „sósíalismi“ og gerðu fylgismenn Pierres Leroux í Frakklandi og Roberts Owen á Englandi það nokkurn veginn samtímis.
Á sama hátt fóru byltingarsinnaðir hópar í París að nota hugtakið „kommúnismi“ um 1839.
Sósíalistar og kommúnistar höfðu með sér fjölmörg samtök á 19. öld, sem lögðu mikinn kraft í að deila hver við annað.
Eitt þeirra mikilvægustu og sem hafði mikil alþjóðleg áhrif var Bund der Gerechten (Bandalag hinna réttlátu) sem skipti um nafn árið 1847 og nefndist eftir það Bund der Kommunisten (Kommúnistabandalagið).
Karl Marx og Friedrich Engels voru fengnir til að skrifa stefnuskrá samtakana og hún kom út snemma árs 1848 undir nafninu Manifest der Kommunistischen Partei (sem hefur verið nefnt Kommúnistaávarpið á íslensku) og varð þegar að grundvallarriti kommúnista og hefur verið æ síðan.
Þegar í ritinu Athugasemdir við Gotha-stefnuskránna, sem kom út árið 1875, skrifar Marx um tvö stig hins kommúníska framtíðarsamfélags.
Strax eftir byltingu muni koma nokkurs konar aðlögunartímabil, alræði öreiganna, þar sem þess er krafist að allir leggi sig fram eftir getu og enn sé barátta um völdin.
Síðara stigið er svo samfélag þar sem ríkisvaldið er orðið óþarft og einkaeignarétturinn verði afnuminn.
Kallar hann fyrra stigið „sósíalisma“ og hið síðara „kommúnisma„.
Komintern var skipulagt á þann hátt að kommúnistaflokkar hinna ýmsu landa voru ekki sjálfstæðar einingar heldur flokksdeildir í þessum alþjóðlega stjórnmálaflokki.
Eitt meginframlag Leníns var kenning hans um flokkinn og skipulag hans.
Samkvæmt henni átti flokkurinn að vera harðsnúin „framvarðarsveit“ verkalýðsstéttarinnar á stigi sósíalismans og fara með völdin fyrir hönd öreiganna.
Á meðan Komintern starfaði, fram til ársins 1943, áttu allir flokkar sem áttu aðild að sambandinu að lúta samþykktum miðstjórnar samkvæmt þessum kenningum.
Eftir sigur bandamanna í seinni heimsstyrjöldinni tóku kommúnistar völdin í flestum ríkjum í Austur- og Mið-Evrópu og urðu þau í raun eins konar leppríki Sovétríkjanna.
Eftir byltinguna í Kína árið 1949 tóku kommúnistar einnig þar að byggja sósíalískt samfélag, að miklu leyti að sovéskri fyrirmynd, og eins í Víetnam og Norður-Kóreu.
Eftir dauða Stalíns árið 1953 glímdu ráðamenn í Sovétríkjunum við að fylla í skarðið.
Niðurstaðan varð að Níkíta Khrústsjov flutti leyniræðu sína árið 1956, en í henni rakti hann hvernig Stalín og samverkamenn hans hefðu beitt harðræði og fjöldamorðum við stjórn sína.
Ræðan er gjarnan skilin sem uppgjör við Stalín, þar sem honum er eignuð ábyrgð á mörgu sem miður fór í stjórnartíð hans.
Samtíma þessu höfðu kommúnískar hugmyndir mikil áhrif á andspyrnu- og þjóðfrelsishreyfingar víða um heim og eins á vinstrisveifluna á 7. og 8. áratugnum.
Fyrir þessar hreyfingar var það þó oft ekki sovétsamfélagið sem var fyrirmynd, heldur mun frekar hugmyndir um Kína undir stjórn Maós og Kúbu undir stjórn Fidels Castro og Ches Guevara.
Þeir höfðu enda stuðst mikið við skæruhernað í valdabaráttu sinni, líkt og margar andspyrnu- og þjóðfrelsishreyfingar annars staðar, fyrr og síðar.
Á 9. áratugnum varð róðurinn æ þyngri fyrir kommúnistana í Sovétríkjunum og fylgiríkjum þeirra í Austur-Evrópu.
Stjórnkerfið var þunglamalegt og stóðst kapítalískum Vesturlöndum ekki snúning.
Umbætur Gorbatsjovs komu of seint og voru ekki nógu djúptækar til að hægt væri að bjarga þessum samfélagskerfum við.
Eftir standa fáein ríki sem enn aðhyllast hugsjónir kommúnismans þó það sé oft ekki annað en í orði.
Þeir félagar skrifuðu fjölda bóka og bæklinga bæði saman og hvor fyrir sig, það þekktasta, fyrir utan Kommúnistaávarpið sem áður er getið, er Auðmagnið (Das Kapital) sem var skrifað af Marx.
Söguskoðun sína kölluðu Marx og Engels sögulega efnishyggju, og er hún nátengd almennri kenningu Marx um heiminn, sem eftir hans daga hefur verið kölluð þráttarefnishyggja (eða „díalektísk“ efnishyggja), og gengur út frá því að hið efnislega sé undirstaðan (öfugt við hughyggju Hegels) og að breytingar verði við átök eða samspil andstæðna.
Samkvæmt þessum meginreglum litu Marx og Engels svo á, að aðferðir fólks við framleiðslu lífsnauðsynja væru undirstaða alls annars í samfélaginu og að þær skiptu fólki í stéttir.
Eftir því sem aðferðirnar þróuðust, breyttust líka valdahlutföllin milli stéttanna, uns að því kæmi að ríkjandi valdastétt væri hrundið og ný stétt tæki völdin.
Í þjóðfélagi kapítalismans litu Marx og Engels svo á að tvær höfuðstéttir væru í þjóðfélaginu, borgarastéttin (kapítalistarnir) annars vegar og verkalýðsstéttin hins vegar (þeir notuðu reyndar hugtakið Proletariat sem hefur verið þýtt sem öreigar á íslensku).
Verkalýðsstéttin lifir á að selja borgarastéttinni vinnuafl sitt, sem hin síðarnefnda nýtir til að skapa arð, sem hún eignar sér (arðrán).
Það væri nauðsynlegt að skapa forystusveit fyrir verklýðsstéttina, agaðan flokk sem stjórnað væri með „lýðræðislegu miðstjórnarvaldi“.
Stefna Leníns mótaðist einnig í harðri baráttu gegn sósíaldemókrötum innan hreyfingar sósíalista, en þeir álitu að mögulegt væri að koma á sósíalisma með friðsamlegum umbótum og að bylting væri ekki nauðsynleg.
Margir kenndu sig enn þá við marxisma, svo sem Karl Kautsky og Eduard Bernstein, en voru að mati Leníns komnir langt frá réttum skilningi á kenningum Marx.
Þegar talað er um stalínisma er frekar átt við það einræðislega stjórnarfar sem einkenndi stjórnartíð hans 1922–53, mikil notkun áróðurs og hvatt var til persónudýrkunar á leiðtoganum.
Miðstýring þjóðfélagsins var mikil, fólk hafði mjög takmarkað frelsi því allar mikilvægar ákvarðanir teknar ofan frá.
Enn fremur setti Stalín á fót vinnuþrælkunarbúðir fyrir fanga, gúlagið, þar sem gífurlegur fjöldi fanga vann dag og nótt við hörmulegar aðstæður.
Á árunum 1936–38 hófust hreinsanir í Kommúnistaflokknum, svonefnd Moskvuréttarhöld þar sem 16 pólitískum andstæðingum Stalíns voru bornar upplognar sakir og þeir dæmdir til dauða eða refsivinnu í gúlaginu.
Óhemjuleg persónudýrkun foringjans var annað framlag sem kommúnistaforingjar í öðrum löndum tóku upp.
Stalín innleiddi stórfelldar fimm ára áætlanir í efnahags- og skipulagsmálum, sem voru í gildi öll þau ár sem hann var við stjórn.
Byltingin gæti allt eins átt rætur á landsbyggðinni eins og í iðnaðarsvæðum þéttbýlis og borga.
Virkjun fjöldans er einnig lykilatriði í maóismanum ólíkt flokkskenningu Leníns og Stalíns, þar sem aðaláhersla er lögð á hlutverk flokksins sem framvarðarsveit og leiðtoga .
Maóisminn hefur haft mun meiri áhrif á kommúnistahreyfingar í bændaþjóðfélögum þriðja heimsins en í iðnarþjóðfélögum, ef burtséð er frá maóistahreyfingum 7. og 8. áratuganna á Vesturlöndum.
Þar sem borgarastéttin ekki hafði getað framkvæmt borgaralegu byltinguna með eigin krafti (eins og staðan var í Rússlandi í upphafi 20. aldar) yrði verkalýðsstéttin að framkvæma hana upp á eigin spýtur og láta hana vaxa yfir í alþjóðlega sósíalíska byltingu og er það algjör andstæða við „sósíalisma í einu landi“, stefnu sem Lenín setti fram (og Stalín hélt fast í) þegar sýnt var að aðrar byltingar, um svipaðar mundir og sú rússneska, voru fljótlega brotnar á bak aftur.
Trotskíj kallaði sig aldrei „trotskísta“ heldur notaði hugtakið bolsévík-lenínisti.
Trotskíistar hafa hvergi verið við völd en hafa víða haft talverið ítök hjá menntamönnum.
Þetta var samhliða uppgjör við hugmyndir og framkvæmd kommúnista og tilraun að aðlaga hann að vestrænu lýðræðisþjóðfélagi.
Þungamiðja þessarar endurskoðunar var gagnrýni á sem og andstaða gegn þeirri pólitík sem Sovétríkin stóðu fyrir.
Hann gagnrýndi mjög kreddufestu vinstrimanna og vildi að hreyfingar þeirra opnuðu sig fyrir samstarfi við önnur pólitísk öfl og fjöldahreyfingar.
Hugmyndirnar höfðu þó einnig mjög mikil áhrif innan annarra flokka eins og svo nefndra vinstri sósíalistaflokka á Norðurlöndum.
Míkhaíl Gorbatsjov segir frá því í endurminningum sínum að hugmyndir evrókommúnista hafi haft mikil áhrif á sig þegar hann innleiddi glasnost og perestroika í Sovétríkjunum.
Þá höfðu kommúnistar starfað innan Alþýðusambands Íslands og Alþýðuflokksins (sem voru tvær greinar af sömu samtökum) frá stofnun þeirra 1916.
Kommúnistaflokkurinn gerðist þegar hluti af Komintern og var þar með hluti af alþjóðaflokki kommúnista og laut miðstjórnarákvörðunum hans.
Þeir höfðu báðir kynnst marxisma við nám erlendis, Einar í Þýskalandi og Brynjólfur í Danmörku.
Alþýðusambandið og Alþýðuflokkurinn klofnuðu þegar áhrif kommúnista innan þeirra jukust og þeir náðu talsverðum ítökum innan verkalýðshreyfingarinnar.
Þetta var ólíkt því sem gerðist á hinum Norðurlöndunum þar sem sósíaldemókratar hafa enn náin tengsl við alþýðusamböndin og tókst lengi vel að útiloka kommúnista úr flestum áhrifastöðum innan þeirra.
Málgögn flokksins voru vikublaðið Verkalýðsblaðið og tímaritið Réttur.
Alþýðuflokkurinn klofnaði við þetta og talsverður hluti hans fylgdi Héðni.
Hinn sameinaði flokkur fékk nafnið Sameiningarflokkur alþýðu - Sósíalistaflokkurinn.
Hann hafi einnig alla tíð mjög náin formleg og óformleg sambönd við kommúnistaflokkana í Austur-Evrópu.
Brynjólfur var formaður miðstjórnar fyrsta áratuginn og eftir að Héðinn yfirgaf flokkinn árið 1939, vegna afstöðu til innrásar Sovétríkjanna í Finnland, tók Einar Olgeirsson við formennsku og var formaður flokksins þangað til hann var lagður niður.
Eftir því sem á leið varð allt erfiðara að halda flokknum á „réttri marxískri línu“; kom þar til meðal annars að talsverður fjöldi yngri flokksmanna voru sendir í nám „austantjalds“, sérlega til Austur-Þýskalands og Sovétríkjanna, og færðu misjafnar og oft ófagrar fréttir af sósíalismanum í framkvæmd.
En stærsti áhrifavaldurinn var samvinnan við Hannibal Valdimarsson og fylgismenn hans í Alþýðubandalaginu, sem var stofnað sem kosningabandalag 1956.
Eftir miklar deilur innan Sósíalistaflokksins var ákveðið 1968 að leggja hann niður og þess í stað stofna nýjan stjórnmálaflokk, Alþýðubandalagið.
Þó að þau samtök sem virkust voru í þessum málum hafi verið fámenn voru þau áberandi meðal ungs fólks, ekki síst í framhaldsskólum og háskólum.
Æskulýðsfylkingin, félag ungra sósíalista, hafði verið ungliðahreyfing Sósíalistaflokksins frá 1938 og fylgt honum mjög að málum og haft sig frekar lítið í frammi.
Árið 1970 slitu samtökin endanlega öllu sambandi við arftaka Sósíalistaflokksins, Alþýðubandalagið.
Eftir harðar innri deilur gengu trotskíistar með sigur innan samtakana og sóttu um aðild að Fjórða alþjóðasambandinu (alþjóðasambandi trotskíista).
Málgagn Fylkingarinnar og (Æskulýðsfylkingarinnar) var tímaritið Neisti.
Þau áttu sér megin upptök hjá íslenskum námsmönnum í Noregi og voru nátengd norsku maóistasamtökunum AKP (m-l).
Árið 1976 skiptu samtökin um nafn og voru nú nefnd Kommúnistaflokkur Íslands (marxistarnir-lenínistarnir), KFÍ (m-l).
Þetta voru einnig maóísk samtök, en deildu harðlega við EIK (m-l) um rétta túlkun á fræðunum.
Það voru íslenskir námsmenn í Gautaborg í Svíþjóð sem áttu frumkvæði að KSML, og voru þau nátengd sænsku maóistasamtökunum KPML(r).
Fyrri hlutinn er yfirlit um samskipti íslenskra sósíalista og ráðamanna Ráðstjórnarríkjanna, seinni hlutinn um samskiptin við austur-þýska kommúnista.
Brynjólfur Bjarnason lýsir „Jafnaðarstefnu fyrir daga Marx“ í Rétti 1929.
Jón Ólafsson vinnur úr gögnum um íslenska sósíalista í rússneskum söfnum í Kæru félagar: íslenskir sósíalistar og Sovétríkin 1920-1960 (1999).
Deilt er um upphaf og ástæður stríðsins, en í grundvallaratriðum var barist um áhrif á Persaflóasvæðinu.
Valdamenn í báðum löndum vonuðust til að draga úr þrótti andstæðingsins og auka þannig eigin völd bæði heima og á alþjóðavettvangi.
Vel heppnuð innrás í vestur Íran myndi koma Írak í yfirburðastöðu við Persaflóa og veita þeim algjör völd yfir olíuframleiðslu á svæðinu.
Þessar metnaðarfullu hugmyndir voru ekki svo langsóttar.
Fjölmargar aftökur á háttsettum mönnum innan íranska hersins auk skorts á varahlutum í búnað hersins (sem var að mestu frá Bandaríkjunum) hafði lamað herinn sem hafði eitt sinn verið sá öflugasti á svæðinu.
Í júní 1982 höfðu Íranir, með vel heppnaðri gagnsókn, tekið aftur þau svæði sem Írakar náðu á sitt vald í upphafi stríðs.
Íranir beittu áfram óþjálfuðum Pasdaran- og Basij-sveitum sínum og treystu á mátt fjöldans á meðan fámennari en betur búinn her Íraka varðist.
Uppúr 1984 hófst svokallað „olíuflutningaskipa-stríð“ (e. tanker war) milli landanna.
Tilgangurinn var að veikja andstæðinginn efnahagslega og koma í veg fyrir útflutning olíu.
Hundruð olíflutningaskipa voru skemmd eða eyðilögð á þennan hátt og hundruð sjómanna létu lífið.
Á síðari árum stríðsins hlaut Írak meiri og meiri stuðning erlendis frá og gat byggt upp vel búinn og vel þjálfaðan landher, flugher og flota.
Einangraðir Íranir gáfust þá upp og boðuðu til friðarviðræðna sem Írakar samþykktu enda hafði hið 8 ára stríð farið mjög illa með efnahaginn og fólkið í landinu.
Írakar fengu einnig nokkurn fjárhagslegan stuðning frá Kúveit og Sádi Arabíu að nokkru leyti í formi lána.
Árið 1982 breyttu Bandaríkin stefnu sinni gagnvart stríðinu og hófu beinan stuðning við Íraka með því að sjá þeim fyrir vopnum og fjárhagsaðstoð ásamt því að taka upp venjulegt stjórnmálasamband við Írak á ný (en það hafði legið niðri frá Sex daga stríðinu 1967).
Á meðan Írak naut stuðnings flestra risavelda samtímans, þar á meðal bæði Sovétríkjanna og Bandaríkjanna var Íran einangrað og hafði einungis opinberan stuðning Sýrlands og Líbýu.
Bandaríkin lýstu aldrei formlega yfir stríði á hendur Íran en þrátt fyrir það þá lenti hersveitum landanna saman nokkrum sinnum á árunum 1987–1988 í nokkrum sjóorrustum á Persaflóa þar sem Bandaríkin höfðu mikinn viðbúnað. 3. júlí 1988, skaut Bandaríska herskipið USS Vincennes niður farþegaþotu á vegum Iran Air en stjórnvöld Í Bandaríkjunum sögðu að flugvélin hefði verið tekin í misgripum fyrir íranska F-14 Tomcat þotu sem var á sveimi á svæðinu á sama tíma.
Allir þeir 290 farþegar og áhöfn sem voru í hinu borgaralega flugi fórust, þar á meðal konur og börn.
Til dæmis skulduðu þeir Kúveit 14 milljarða Bandaríkjadala sem átti þátt í þeirri ákvörðun Saddam Husseins að ráðast inn í landið árið 1990 sem leiddi til næsta Persaflóastríðs.
Olíuvinnsluiðnaður beggja ríkja var illa farinn en olíulindirnar höfðu verið aðalskotmörkin í loftárásum á báða bóga.
Sveinn Guðmarsson (7. júní 2006). „Hvað liggur á bak við deilur Íraks og Írans?
Jörðin, sem talin er hafa myndast fyrir um 4,55 milljörðum ára, er sá eini hnöttur sem vitað er til að líf þrífist á.
Ef jörðin er skoðuð utan úr geimnum lítur hún út ekki ósvipað og djúpblá marmarakúla með hvítri slikju sem þekur hana hér og þar.
Síðan jörðin myndaðist hefur hún þróast stöðugt, og standa nú eftir litlar sem engar leifar af upphaflegri ásýnd hennar.
Umhverfis jörðina liggur þunnt lag lofttegunda, svokallaður lofthjúpur, sem samanstendur að mestu leyti af köfnunarefni og súrefni.
Lofthjúpurinn verndar jörðina fyrir áhrifum geislunar, temprar hitastig hennar, og dýr og plöntur nýta ýmis efni úr lofthjúpnum.
Jarðhræringar eru ekki eini áhrifavaldurinn á ásýnd jarðarinnar, ýmsir kraftar utan úr geimnum verka á jörðina.
Talið er að jörðin hafi myndast í árdaga sólkerfisins fyrir um 4,55 milljörðum ára, á svipuðum tíma og sólin og hinar reikistjörnurnar.
Þegar jörðin myndaðist fyrst var yfirborð hennar bráðið, en þegar hún kólnaði storknaði yfirborðið.
Ýmsar lofttegundir sem losnuðu frá jörðinni, meðal annars í eldgosum, voru upphafið að lofthjúp jarðarinnar.
Höfin mynduðust við það að vatnsgufa úr andrúmsloftinu þéttist smám saman og ís sem barst til jarðarinnar með halastjörnum bráðnaði.
Við þessar ólguríku aðstæður er talið að líf á jörðinni hafi kviknað.
Þegar lífverur þróuðu með sér getu til ljóstillífunar gátu þær í fyrsta skipti nýtt orku sólarinnar á beinan hátt, og byrjuðu þá að losa súrefni úr koldíoxíði (ildisbyltingin).
Hluti þess breyttist í óson og myndaði ósonlagið, sem ver lífverur jarðarinnar fyrir skaðlegum útfjólubláum geislum sólarinnar.
Engar einfruma lífverur frá þeim tíma eru enn núlifandi, aðeins afkomendur þeirra, en elstu fjölfrumungar í jarðsögunni eru svampdýr, og elsta þannig núlifandi talið vera 15.000 ára gamalt.
Hins vegar er 99% af öllum tegundum lífvera sem nokkurn tímann hafa lifað á jörðinni þegar útdauðar.
Eftir því sem ármilljónirnar liðu urðu til heimsálfur og liðu undir lok.
Yfirborð jarðarinnar var á stöðugri hreyfingu, og jarðflekana, sem heimsálfurnar eru á, hefur rekið til og frá, og stundum hafa þeir búið til nokkurs konar risaheimsálfu.
Fyrir um 600 milljónum ára runnu heimsálfurnar aftur saman og myndyðu Pannotiu, sem brotnaði upp 150 milljónum ára síðar.
Í jarðsögunni hafa orðið margar ísaldir, og hefur verið leitt að því líkum að sú sem stóð yfir fyrir milli 750 og 580 milljónum ára síðan hafi jafnvel verið svo köld að úthöf jarðarinnar hafi frosið.
En óháð því hvort þessi ísöld hafi verið svo afgerandi er vitað að þegar henni lauk fyrir um 535 milljónum ára, spratt upp ótrúlegur fjöldi fjölfruma lífvera, á tímabili sem nefnist kambríatímabilið.
Síðan á kambríatímabilinu hefur það gerst fimm sinnum að stór hluti tegunda hefur skyndilega dáið út.
Síðast gerðist það fyrir 65 milljónum ára, þegar risaeðlurnar dóu út, sennilega af völdum stórs loftsteins sem rakst á jörðina.
Lítil spendýr lifðu hins vegar af þær hamfarir sem þá gengu yfir.
Á síðustu 65 milljónum ára hafa þróast fjölmargar tegundir spendýra og fyrir nokkrum miljónum ára er talið að afrískur api hafi öðlast þann hæfileika að geta staðið á tveimur fótum.
Þeir apar sem gátu staðið á tveimur fótum höfðu þar með tvo útlimi lausa sem þeir gátu notað til ýmissa hluta, meðal annars til að fara að nota verkfæri.
Meðalþvermál jarðarinnar er um það bil 12.742,6 km (~ 40.000 km / π).
Jörðin sjálf samanstendur af jarðskorpunni, möttli og kjarna, en fyrir ofan yfirborð jarðarinnar liggur lofthjúpurinn.
Miðað við stærð jarðarinnar er hann örþunnur, og er oft miðað við 80–400 km, þótt hjúpurinn hafi í raun engin föst endimörk, heldur þynnist hann smám saman.
Lofthjúpurinn styður við líf á jörðinni með því að draga úr útfjólublárri geislun frá sólinni, tempra hitastig jarðar, stuðla að flutningi vatnsgufu af rakari stöðum á þurrari.
Auk þess eru ýmsar lofttegundir í lofthjúpnum lífsnauðsynlegar fyrir dýr, plöntur og aðrar lífverur.
Undir lofthjúpnum liggur jarðkúlan sjálf, og er jarðskorpan efsta lag hennar.
Jarðskorpan er á bilinu 5–70 km þykk, og er hún þynnst í úthöfunum en þykkust undir heimsálfunum.
Þar sem flekana rekur í sundur verður gliðnun og eru þar tíðari eldgos en annars staðar.
Þótt möttullinn sé að mestu leyti úr föstu efni veldur hitastigið því að efnið getur hreyfst til yfir lengri tímabil.
Hitastig möttulsins er breytilegt; eftir því sem farið er dýpra í möttulinn eykst hitastigið en einning rís heitt berg ofar í honum þar sem eru heitir reitir.
Kjarninn samanstendur af föstum innri kjarna, sem er tæplega 2500 km í þvermál, og fljótandi ytri kjarna, en kjarninn allur er um 7000 km í þvermál.
Meginuppistaða innri kjarnans er talinn vera járn, auk einhvers nikkels, en ytri kjarninn er talinn samanstanda af bæði járni og nikkeli, og ögn af léttari frumefnum.
Hver snúningur miðað við fastastjörnur tekur tæplega einn sólarhring, eða 23 klukkustundir, 56 mínútur og 4,091 sekúndur, en sólarhringur miðast við einn snúning samanborið við sól og er nákvæmlega 24 klst.
Auk þess hefur jörðin einn fylgihnött, tunglið, sem gengur í kringum jörðina um það bil einu sinni á hverjum mánuði.
Sólin, jörðin og tunglið eru öll hluti af sólkerfinu, sem samanstendur af sólinni og öllum þeim hnöttum og hnullungum sem eru föst í þyngdarsviði hennar.
Einnig eru t.d. smástirni á leið um sólina, á svipuðum sporbaugum og líka halastjörnur, en þá á mun teygðari sporbaugum.