liu-nlp/blimp-single-error huggingface dataset:
Seinna helming í 18. øld høvdu teir havt stóra inntøku av handli, helst við Russland, og nú vildu teir hava sjálvræði.
Við frælsishugsanini úr fronsku kollveltingini sum fyridømi stovnaðu grikkar loyniligan felgasskap, sum skuldi arbeiða fyri frælsi.
Fyrri miseydnaðist, men annar eydnaðist betur, og í 1824 megnaði sultánurin í Istanbul ikki at berja uppreisturin niður.
Í 1826 samdust Bretland og Russland um at bjóða turkum av í kríggj, Frakland fór upp í hesa samgongu árið eftir.
Sparitiltøkini sóu út til at hava givið úrslit.
Eitt stórt lán skuldi rindast aftur í juli 2015, men tað megnaði landið ikki.
Orsøkin til at bankarnir vóru stongdir var fyri at fyribyrgja at bankarnir tømdist og at landið harvið fór á húsagang.
Vandið er fyri, at landið fer á húsagang, um ikki EU lænir landinum meira pening ella gevur lutvísa skuldarsanering.
EU og grikski forsætismálaráðharrin Alexis Tsipras og fíggjarmálaráðharrin samráddust við leiðararnar av Evrolondunum um mánaðarskiftið juni-juli 2015.
Evrolondini settu fram uppskot um strong sparitiltøk afturfyri at hjálpa Grikkalandi.
Mitt í samráðingunum fór Tsipras aftur til Grikkalands, har hann útskrivaði fólkaatkvøðu um uppskotið frá Evrolondunum.
Nógv fólk var í gøtunum í Athen og øðrum býum upp til valið og eftir valið.
Fólkaatkvøðan varð hildin hin 5. juli 2015, og úrslitið gjørdist at 61,31% av teimum ið atkvøddu søgdu nei.
Nógvir grikkar fegnaðust saman við Tsipras um úrslitið.
Samráðingarnar hildu fram og bankarnir vóru framvegis stongdir, tá ið komið var til mánadagin 13. juli, men tó vóru glottar at hóma.
Grikkaland er fjallaland og oyggjaland, har eru fleiri enn 2000 spjaddar oyggjar, og lítið er til av ráðevnum; helst nakrar av atvoldunum til, at Grikkaland er eitt tað fátakasta landið í ES.
Men annars er tað mest frukt, grønmeti, vín og tubbak, sum tey dyrka.
Tey mongu og høgu fjøllini gera tað strævið at ferðast yvir land.
Tí hava grikkar ferðast meira eftir sjónum enn yvir land.
Í Grikkalandi, og serliga á oyggjunum, kann jørðin knappliga fara at skelva, so at fjøllini brotna og oyggjarnar klovna, og stórir býir javnast við jørðina.
Tá fóru eini 25 000 hús, og um 500 fólk doyðu.
Tað vóru fýra jarðskjálvtar í august 1953 á Kefalonia og oyggunum har umleiðir, t.d.
Umleið 100 000 fólk fluttu burtur av oynni eftir hørðu jarðskjálvtarnar og bert 25.000 fólk búðu eftir á oynni og stríddust við at endurbyggja oynna.
Tað var serliga suðursíðan á Kefalonia sum var hart rakt av jarðskjálvtanum, oyggin reisti seg umleið 60 metrar úr havinum.
Árið eftir mistu 20 000 fólk hús og heim.
Aðrir týðandi flokkar eru eitt nú Kommunistiski flokkur Grikkalands (KKE), Radikala vinstra samgongan (SYRIZA), Fólksliga ortodoksa samlingin (LAOS, stytting fyri Laikós Orthódoxos Synagermós) og Gyltur Morgun.
Triðingurin av fólkinum arbeiðir í landbúnaðinum, tað er meiri enn nakra aðrastaðni í Evropa.
Oljutræið verður dyrkað í líðunum í hálendinum um alt landið.
Grikkar dyrka eisini aðra grøði, til dømis vínber, fikur, bummull, tomatir, tubbak, aldinfrukt og aðra frukt.
Grikkaland hevur verið plága av kríggi við grannalond og eftir Seinna Heimsbardaga herjaði borgarkríggj í nøkur ár.
Árini fram til 1974 var landið stýrt av hernaðar junta.
Grikkaland fekk ein hjálparpakka frá ES á 109 milliardir rvro, tað svarar til 812 milliardir krónur.
Serfrøðingar mettu eftir at hjálparpakkin var latin, at nú fór at ganga framá aftur í Grikkalandi við búskapinum.
ES setti tó strong krøv til griksku stjórnina áðrenn hesin hjálparpakkin var latin.
Túsundtals grikkar starvast í ferðavinnuni, til dømis í gistingarhúsum, í handlum, á matstovum og sum bilførarar, ferðaleiðarar og annað.
Í summum oyggjum hevur vinnan ment seg so skjótt, at trupulleikar hava staðist av tí, til dømis vatnrot.
Hon liggur vestan fyri Bø í Vágoynni út móti Mykinesfirði og er umgyrd av hægstu fjøllunum í oynni - Árnafjall (722 metrar) fyri norðan og Eysturtindur (715 metrar) fyri eystan.
Tískil vóru bátarnir hjá gásadalsfólki altíð í Bø, og tá ið teir ætlaðu at fara út at fiska, máttu teir fara eftir gøtuni upp um Skarð, ið er umleið 400 metrar høgt.
Meðan Føroyar vóru hersettar av Bretlandi undir seinna heimsbardaga, gjørdu Gásadalsmenn í 1940 eina trappu oman til sjógvin.
Postmaðurin gekk tá við posti upp um fjallið tríggjar ferðir um vikuna.
Í 2003 varð møguligt at ganga ígjøgnum Gásadalstunnilin (um ein hevði lykt) og síðan 2005 høvdu gásadalsfólk, ið høvdu lykil til bummin, loyvi at koyra við bili.
Tunnilin er 1.410 metrar til longdar og einsporaður.
Sambært gásadalsfólki var bygdin avtoftað, var tunnilin ikki komin.
Meirilutin av íbúgvunum eru 60 ár og eldri, og børn búgva ikki leingi í Gásadali.
Hon hevði etið kjøt, hóast tað ikki var loyvt í føstu.
Síðani tunnilin er vorðin veruleiki, hevur tyrlan leingi ikki flogið til Gásadals.
Av tí at Gásadalsfólk vóru tey einastu, sum høvdu lykil til tunnilin, var í fyrstuni ikki møguligt at koyra til Gásadals hjá øðrum fólki.
Tey kundu annaðhvørt ganga ígjøgnum tunnilin ella upp um Skarð.
Longri frammi á veg til Gásadals er eisini Keldan Vígda, har sum ein prestur vígdi kelduna til at doypa eitt ógvuliga sjúkt barn, ið mátti til læknan í Bø.
Báðu ferðir bert ein undir meiriluta (og Sjálvstýrisflokkurin uttan tingumboð).
Fólkaflokkurin tók úrslitið til eftirtektar og fór undir at fyrireika fullveldi.
Løgtingsvalið í november 1946 var hart bakkast fyri sjálvstýrisfólk: Fólkaflokkurin bert 8 tingmenn av 20, og Sjálvstýrisflokkurin aftur umboðan á tingi við 2 monnum í parti við Javnaðarflokkinum og Sambandsflokkinum.
Hesir tríggir evnaðu saman við donsku stjórnini Heimastýrislógina í 1948 og skipaðu fyrsta landstýri 1948-1950.
Støðan versnaði í 1950, so Fólkaflokkurin valdi nevndir á Ólavsøku og skipaði samgongu við Sambandsflokkinum eftir valið tað heystið.
Hetta arbeiði helt fram, eftir at Fólkafloks- Sambandslandstýrið var víðkað við Sjálvstýrisflokkinum eftir valið í 1954.
Sjálvstýrisflokkurin yvir til Javnaðar- og Sambandsflokkin, sum skipaðu landstýri við Atli Pætursson Dam og Kristiani Djurhuus sum løgmonnum til 1970 og síðan undir leiðslu av Atla Dam til 1974.
Eftir valið í 1974 var systemskifti, og Fólkaflokkurin fór í samgongu við Javnaðarflokkinum (Atli Dam løgmaður) og Tjóðveldisflokkinum.
Samgongan helt fram eftir valið í 1978, til nýval varð í 1980.
Í desember 1994 reisti Bjarni Djurholm, vegna fólkaflokkin, uppskot á tingi um kanning av partabrævabýtinum millum Sjóvinnubankan og Føroya Banka.
Samtyktin hevði við sær, at bankakanningin varð sett í verk á sumri 1995.
Úrslitið av kanningini varð støðið undir avtaluni hin 10. juni 1998, um skuld landskassans við stjórnina.
Eftir løgtingsvalið í 1998 tók Fólkaflokkurin við leiðsluni av sjálvstýrislandstýrinum, Anfinn Kallsberg løgmaður, við Tjóðveldis- og Sjálvstýrisflokkinum.
Tískil varð eingin sáttmali, sum bæði tingini høvdu samtykt, at leggja út til fólkaatkvøðu.
Samgonguni eydnaðist tó at skerja blokkin 35 % 366 mió kr, sum svaraði til kostnaðin av skúlamálum og part av almannamálum.
Allir borgarar skulu hava somu rættindi undir lógini at taka lut í vinnuligum virksemi.
Leggja dent á sjúklingatrygdina og sjúklinganøgdsemi við skipaðum kanningar- og eftirmetingarhættum.
Menna heilsugransking í Føroyum, til gagns fyri sjúklingar og til menning av eitt nú ílegugransking sum vinnugrein.
Gera samstarvsavtalur um sjúkraviðgerðir og starvsfólkamenning við sjúkrahús í øðrum londum.
Virka fyri, at krabbameinsætlanin stigvíst verður sett í verk.
Kunnleikastøðið hjá næmingum og frálæran hjá lærarum framhaldandi verður eftirmett við landsroyndum og støðuroyndum.
Miðnámsútbúgvingarnar skulu verða meira fjølbroyttar, og at næmingar eftir evnum og áhuga skulu kunna seta sína egnu miðnámsútbúgving saman.
Í komandi lestrarumhvørvum skulu vera búeindir, har lesandi kunnu búgva fyri sámiligan prís.
Beinini á honum eru líka svørt, sum á tí svarta ravninum, men ikki nevið, tað fer yvir í brúnt.
Hvítravnurin tykist hava verið her síðani miðøldina.
Ógvuliga áhugavert er, at hann er á fuglamyndum, sum Díðrikur á Skarvanesi hevur teknað og sum í dag eru í Listaskálanum í Havn.
Um hetta mundið aftan á seinna heimsbardaga hava fólk ansað so væl eftir hvítravninum, at lítið sannlíkt er, at hann hevur verið á flogi, uttan at nakar hevur varnast tað.
Hann var eisini partur av hópinum í 2014, men náddi ikki at spæla nakran dyst tað árið, tí tann 28. mars 2014 var hann úti fyri einari sera álvarsligari arbeiðsvanlukku í Havn, har hann arbeiddi sum handverkari.
Fallið var á 9,70 metrar og hann datt niður á betonggólv.
Hann lá innlagdur longi, men er so við og við komin nøkulunda fyri seg aftur, tó hevur hann mist stóran part av sjónini.
Hann lá uttan vit á sjúkrahúsinum í Reykjavík í tvær vikur.
Minni enn eitt ár eftir vanlukkuna fór Suni til arbeiðis aftur hjá Búsetri.
Hann kom í arbeiðsroynd ið fyribils var 20 tímar um vikuna, og 1. apríl 2016 varð hann settur í fast starv sum timburmaður.
Hann hevði valt at síggja tey positivu tingini í lívinum og at fegnast um tað, ið hann sá sum sigrar í dagligdegnum.
Suni spældi við tey trý árini 2005-2008, og so aftur frá august 2009 til 2014.
Tá Suni úr Hørg kom suður aftur at spæla við VB/Sumba eftir summarstøðgin í 2009, skrivaði Suðuroyarportalurin, at Suni til tá hevði spælt 95 landskappingardystir fyri VB/Sumba og skorað 3 mál.
Javnaðarflokkurin átti inntil 2006 tíðindablaðið Sosialin.
Í høvuðsheitum vóru tað teir somu, sum frammanundan høvdu lagt lunnar undir Socialistisk Ungdomsforbund (SUF) og Thorshavn Arbejderforening, ið tóku stig til at stovna flokkin.
Nakrar mánaðir seinni stovnaðu fólk á Tvøroyri felagið Froðbiar Sóknar Javnaðarfelag.
Men henda skrá varð víðkað við 11 punktum, sum vóru um serføroysk mál.
Tann 23. januar 1928 fekk Javnaðarflokkurin 671 atkvøður um alt landið t.e. 10, 6% av atkvøðunum og tvey umboð á ting nevniliga Petur Mohr Dam av Tvøroyri og M.
Tey fyrstu árini vóru ikki uttan innanhýsis trupulleikar.
Flokkurin hevði ilt við at halda lív í floksblaðnum Føroya Social-Demokrat.
Hugsjónarlig ósemja fór eisini at gera um seg millum ein part við M.
Internationala, og ein annan við Petur Mohr Dam á odda, sum vildi fylgja sjónarmiðunum hjá norðurlendsku arbeiðararørsluni.
Petur Mohr Dam gjørdist løgmaður í samgonguni við Sambandsflokkin og Sjálvstýrisflokkin.
Síðani valið í 2004 hevur Javnaðarflokkurin havt leiðsluna av samgonguni millum Fólkaflokkin, Sambandsflokkin og Javnaðarflokkin.
Tað er politiskt ungmannafelag við tilknýti til Javnaðarflokkin.
Javnaðarflokkurin stovnaði blaðið Føroya Social Demokrat, sum kom út fyrstu ferð 24. mai 1927.
Seinni bleiv hetta til tíðindablaðið Sosialurin, har millum blaðstjórarnar kunnu nevnast Vilhelm Johannesen og Jan Muller.
Í hesum tíðarskeiðið gjørdist Sosialurin størsta tíðindablaðið í Føroyum.
Hann hevur fýra ferðir fingið Mentanarvirðisløn M.
Frá 1981 til 1987 las hann íslendskt mál og bókmentir í Reykjavík.
Kate hevur starvast fyri Føroya landsstýri í fleiri ár, og í 2012 gjørdist hon sendikvinna Føroya í ES.
Síðan 2012 hava tey búð í Brússel, vegna starv hennara.
Hann hevur útgivið yrkingar, skaldsøgur og eitt ritsavn.
Verk hansara, ið hava verið tilnevnd Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins eru týddar til eitt av norðurlendsku málunum í samband við tilnevningina.
Tað var fyrstu ferð, at Føroyar luttóku á týsku bókamessuni, tað var Ísland, ið bjóðaði Føroyum við í samband við at Ísland var heiðursgestur á messuni.
Á heysti 2013 umboðaði ein av yrkingum hansara Føroyar í ES tiltakinum Transpoesie 2013, yrkingin hevur heitið Tú.
Tiltakið byrjaði við framsýning og upplestri 26. september, sum er almenni evropeiski dagurin fyri mál og málsligt fjølbroytni.
Teir báðir vóru nakrar ferðir árliga uttanlands á venjingarlegu í samband við kappingar, sum Pál skuldi til, hetta fyri at Pál kundi venja í 50-metra hyli.
Beiggi Pál, Eyðbjørn Joensen, er eisini svimjari, hann er nøkur ár yngri enn Pál, føddur í 1996, hann hevur klárað seg sera væl í Føroyum og í Danmark.
Bestu úrslitini hjá Páli higartil til EM og HM er eitt silvurheiðursmerki frá EM 2010 á langgeil, eitt silvurheiðursmerki frá EM 2013 á stuttgeil og eitt silvurheiðursmerki frá HM 2012 á stuttgeil, sum hann vann 16. desember 2012 í Istanbul.
Í desember 2014 gjørdist Pál nummar 4 til HM á stuttgeil við tíðini 14:26.54, ið var nýtt norðurlendskt met og ein betran av hansara persónliga bestu tíð við nærum seks sekundum.
Hin 15. august 2015 giftist Pál við Maluni Vitalis Joensen, ið áðrenn brúdleypið nevndist Malan Vitalis Bærendsen.
Hann fekk sær Vitalis til millumnavn, og hon fekk sær Joensen til eftirnavn.
Hann gjørdist nummar fýra við tíðini 14:26.54, ið var ein betran á umleið 6 sekund frá hansara bestu tíð áðrenn hesa kappingina.
Hann setti nýtt norðurlendskt met og harvið sjálvandi eisini nýtt føroyskt met.
Italiumaðurin Paltrinieri vann gull, Oussama Mellouli úr Tunesia vann silvur, meðan Ryan Cochrane úr Kanada vann bronsu.
Vinnarin var italiumaðurin Gregorio Paltrinieri, ið setti nýtt evropeiskt met við tíðini 14:39.93.
Samlaða kappingin endaði við at USA vann við bert einum stigi 132 móti 131.
Nummar eitt gjørdist upprunaliga danin Mads Glæsner við tíðini 14:30.01, men í juni 2013 misti hann gullheiðursmerkið orsakað av positivari dopingroynd, nummar tvey gjørdist upprunaliga 18-ára gamli italiumaðurin Gregorio Paltrinieri við tíðini 14:31.13 í juni 2013 bleiv silvuri hjá honum broytt til gull, , Men, í februar 2014 hendi tað, at Glæsner fekk sítt gull heiðursmerki aftur, eftir at hava kært avgerðina um at hann skuldi missa gull heiðusmerki og fekk viðhald.
Hann endaði upprunaliga sum nummar seks við tíðini 3:42.23.
Í juni 2013 misti Mads Glæsner sítt heiðursmerki í hesi kapping, og hinir sum komu honum næstur rykkja sostatt eitt pláss upp.
Pál fær tó ikki heiðursmerki í hesi kapping, men gjørdist nú nummar 5.
Hann svam tvey sekund undir kravtíðina, sum er 3:48.92.
Vinnari gjørdist Yang Sun úr Kina við tíðini 7:38.57, nummar tvey gjørdist Ryan Cochrane úr Kanada við tíðini 7:41.86, nummar trý gjørdist Kis Gergo úr Ungarn við tíðini 7:44.94, nummar fýra gjørdist Oussama Mellouli úr Tunesia við tíðini 7:45.99.
Vinnarin Yang Sun setti nýtt heimsmet við tíðini 14:34.14, harvið tók hann elsta metið í svimjing, sum Grant Hackett setti 10 ár og tveir dagar frammanundan hin 29. juli 2001.
Pál vann 8 gull, 4 silvur og 1 bronsu heiðursmerki.
Vinnarin av hesi kapping gjørdist Paul Biedermann úr Týsklandi við tíðini 3:41.27, sum eisini er heimsmeistari á hesum teini.
Hann svam innleiðandi um morgunin, har hann svam við næstbestu tíðini, sum var 3:46.76.
Teir skjótastu átta svimjarnir komu víðari til finaluna, sum var seinnapartin sama dag.
Pál vann silvur við tíðini 3:44.45 og Job Kienhuis vann bronsu við tíðini 3:45.27.
Hann gjørdist nummar tvey og vann sostatt silvur við tíðini 14:47.39.
Innleiðandi svimjingin var 10. august, og finalan við 8 luttakarum var svomin 11. august.
Hann vann sín riðil í innleiðandi svimjingikappingini við tíðini 15:04.05.
Danin Mads Glæsner gjørdist nummar 9 og kom tí ikki í finaluna.
Úrslitið av finaluni gjørdist, at Pál vann silvur við tíðini 14:56.90, sum var tað skjótasta, ið Pál nakrantíð hevur svomið í 50 metra hyli til tá, tíðin var eisini nýtt Norðurlendskt met og sjálvsagt eisini nýtt føroyskt met.
Tað gjørdist franskmaðurin Sébastien Rouault, ið vann gull við tíðini 14:55.17.
Pál Joensen gjørdist nummar fýra við tíðini 16:47.45.
Pál vann silvur og setti nýtt norðurlendskt met við tíðini 14:32.15.
Pál vann silvur og setti nýtt norðurlendskt met við tíðini 14:32.59.
Tá var hann fyrsti føroyingur nakrantíð, sum hevur sett norðurlendskt met í svimjing.
Samstundis setti Pál nýtt føroyskt met og nýtt norðurlendskt met.
Við hesi tíðini var Pál Joensen bert 3.13 sekund frá heimsmetinum.
Hann svam ikki sínar bestu tíðir og kom ikki víðari í finaluna.
Hann svam innleiðandi 400 metrar og kom víðari til finaluna, men hann avlýsti finaluna.
Á FM stevnuni fekk Pál handað síi FM heiðrsmerki nummar 100, og tað var gull.
Pál vann heiðurin "Ársins Ítróttarbragd 2007" í  februar 2008 saman við venjara sínum Jón Bjarnasyni.
Kringvarpið hevur seinastu árini skipa fyri sendingini Stjørnuskot har m.a. "Ársins Føroyska Ítróttarnavn" verður kosið.
Susvim.mono.net, Suðuroyar Svimjifelag (SUSVIM)
Svimjing.com
SSF.fo, Svimjisamband FøroyaSámal Elias Frederik Joensen-Mikines (23. februar 1906 í Mykinesi - 21. september 1979 í Keypmannahavn) var ein av Føroya størstu listamonnum.
Hann varð borin í heim á teirri brimbardu útoynni Mykinesi.
Eftir lokna útbúgving vendi Mikines heim aftur til Føroya, og síðan skifti hann ímillum at búgva í Mykinesi, Havn og Keypmannahavn.
Tann kensluborni listamaðurin kennir deyðans nánd — trý systkin hansara og faðirin doyggja av tuberklasjúkuni.
Hartil kemur, at skipbrot og aðrar vanlukkur á havinum raka næstringar hansara.
Við Edvard Munch kundi Mikines siga: 

Øll list, bókmentir sum tónleikur, má gerast við hjartablóðinum.
Ein drúgv uttanlandsferð í 1937 fekk avgerandi týdning fyri framhaldandi listarligu menning hansara.
Í 1942 tekur Mikines upp ein tátt, ið skuldi gerast hansara lívs avbjóðing: Grindadrápið.
Í stórum fýrnum komposisjónum viðger hann hetta dramatiska myndevni, har lívið og deyðin standa í álvarsligum stríði.
Myndevnini til tey 4 frímerkini í hesi røð eru dømi um hetta.
Lindhardt og Ringhof, 1973. - 103 siður, 40 tavler - ISBN 87-7560-097-8
Bárður Jákupsson: Mikines, Tórshavn: Bókagarður, 1990. - 255 siður, myndir
S.
Pedersen] ; [fotos: Per á Hædd ... [et al.]]. - [Kbh.] : [Den Frie Udstilling], 1990. - 64 siður, myndir
Bárður Jákupsson: Myndlist í Føroyum.
Vestmanna: Sprotin, 2000. - 165 síður, myndir - ISBN 99918-44-53-8
Bent Irve og Bárdur Jákupsson: Mikines / [værker af] Samuel Joensen-Mikines ; redaktion: Inge Dybbro ; fotografer: Per á Hædd ...
Hann skrivaði undir sáttmála við felagið í juni 2010.
Hin 7. januar 2011 spældi hann við Gateshead, ið lænti hann í 28 dagar.
Í 2014 flutti hann heimaftur til Føroya eina tíð, har hann fyrst spældi við AB og síðan við HB.
Hin 28. november 2015 skoraði hann eitt mál, ið ítróttaviðmerkjarar hjá sjónvarpsrásini TV3+ nevndu aldarinnar mál og samanbóru hann við Lionel Messi, George Best og Diego Maradona.
Í einum 1-3 tapi móti Silkeborg IF í donsku 1. deild rak hann fleiri miðvallaleikarar av, og síðan rak hann framvið verjuleikarar inn í 16-meturin, har hann hegnisliga setti bóltin í málið.
Anker varð settur í Det Kongelige Opfostringshus og gekk í skúla til 7. flokk.
Ingrid og Anker Jørgensen fingu fýra børn (millum annað Peter Kvist Jørgensen), og parið búði alt lívið í Sydhavnen.
Sjálvt meðan hann var forsætisráðharri, segði hann nei takk til at búgva á Marienborg, men bleiv í staðin búgvandi í íbúðini í Sydhavnen.
Í 1962 gjørdist hann formaður fyri Transportgruppen og í 1968 formaður fyri Dansk Arbejdsmands- og Specialarbejderforbund, sum seinni bleiv til SID (Specialarbejderforbundet i Danmark).
Tvær ferðir (1986 og 1991) var hann forseti fyri Norðurlandaráðið.
Møller um partin hjá ríkinum frá oljuinntøkunum úr Norðsjónum.
Í suðri hevur Kalifornia mark við Meksiko, í norðri við Oregon, í eystri við Nevada og Arizona og í vestri við Kyrrahavið.
Eisini fólkið í stórbýunum San Francisco og Los Angeles livir í vanda fyri landskjálvta.
Har býr lítið fólk nú á døgum, hóast kaliforniska upprunafólkið, indiánarnir, dugdu at lívbjarga sær í teimum vánaligu umstøðunum.
Tær størstu oyggjarnar eru Santa Cruz Island (254 km2), Santa Rosa Island (209 km2) og Santa Catalina Island (194 km2).
Hægsta fjallið er Whitneyfjøll í Tulare County.
Fleiri av hesum furutrøunum eru meira enn 7,5 m í tvørmát, og summi skulu vera eldri enn trý túsund ár.
Eystanfyri dalin gongur aftur ein fjallagarður, Sierra Nevada, suður og norður – hetta navnið er spanskt og merkir "kavafjøll".
Lendið er skróturt, og lítið skal til, at tað festir í.
Men um sólsetur, tá ið sandurin og luftin kólna, tysja dýrini úr klettarivum og holum.
Tá ið hesar plátur renna saman, skelvur jørðin, og tað kann vera atvold til, at hús og vegir verða oyðiløgd, og stórskaði kann standast av tí.
San Andreas-umskaringin sker seg 1207 km ígjøgnum Kalifornia og fer ígjøgnum býirnar San Francisco og Los Angeles.
Helst hava forsøgulig fólk verið í Kalifornia frá um 10 000 f.Kr.
Kendar ættir eru til dømis mohave, shoshone, comanche, paiute og chumash, sum til dømis búðu á Santa Catalina Island.
Og haðan kemur eitt hugskot, ið verður rópt missiónsindianararnir.
Fáar dagar fyri at Guadalupe Hidalgo-sáttmálin, sum fekk frið í lag ímillum Meksiko og USA, skuldi verða undirskrivaður, varð gull funnið í Coloma í meksikanska landslutinum Kalifornia.
Gullfepurin (1848-1855) byrjaði tann 24. januar 1848, tá ið James William Marshall fann gull við Sutter's Mill í Coloma.
Tíðindi, um at gull var funnið í Kalifornia, fóru sum eldur um alt USA og haðani um heimin.
Í 1849 tustu túsundtals gullgravarar hagar.
Gullgravarar og aðrir eydnusmiðir tustu nú teir næstu mánaðirnar í stórum tali til Kalifornia, so at hetta áður fámenta landið brádliga uddi av fólki.
Tá ið gullið varð funnið, búðu uml. 2000 fólk í Kalifornia, men áðrenn eitt ár var liðið, hevði gullfepurin drigið 92.000 fólk at seta búgv har.
Yvirhøvur vóru tey nýkomnu fólkini amerikanarar, men annars dró gullfepurin fólk í tíggjutúsundatali til sín úr Evropa, Kina, Latínamerika og Avstralia.
Sacramentodalurin var í nøkur ár (1848-1855) satt paradís hjá gullgravarunum.
Allastaðni varð grivið og høgt, og fleiri ferðir vóru stórir klumpar funnir.
Gullfepurin hevði eisini vanlukkuligar avleiðingar við sær.
Ongar krambúðir vóru, sum matur og annað kundi fáast úr, og ikki vardi leingi, fyrr enn lógloysi valdaði við teirri avleiðing, at byrsan avgjørdi hvørja trætu og hvørt stríð.
Missiónsstøðirnar vórðu meira ella minni kollrendar, tí hetta var tað, vit plagdu at rópa eitt klondyke-samfelag, eitt útjaðaraøki.
Nógvir gullgravarar vóru komnir úr Suðurstatunum og kundu væl hugsað sær at fara undir at dyrka bummull, og tí vildu teir hava loyvi til at halda trælir.
Í januar 2014 búðu 38 340 000 fólk í Kalifornia.
Vóru stjørnurnar eftir fólkatalinum, hevði stjørnan hjá Wyoming verið tann minsta og stjørnan hjá Kalifornia, sum er fjølmentasti lutstaturin, hevði verið einar 60 ferðir størri.
Nú búgva næstan 39 mió. fólk í Kalifornia, sum er fjølbygdasti lutstaturin í Amerika.
Her dyrka tey eisini víndrúur, sitrónir og aðrar fruktir, umframt korn.
Kalifornia er tann lutstaturin í USA, sum brúkar mest vatn eftir fólkatalinum; meira enn 78 % av vatninum verður brúkt til jarðarbrúk, og bara 22 % verða brúkt í húsar­ haldinum.
Streymurin av ferðafólki er støðugur alt árið – serliga frá apríl og til august.
Ferðavinnan gevur eitt munagott íkast til kaliforniska búskapin.
Men summarið er so turt, at vatn má veitast til trøini, og longu spaniólarnir, sum høvdu havt frukttrø við sær úr Spania, byrgdu hyljar og veittu vatn oman á bøin.
Nú eru stórar byrgingar gjørdar uppi í fjøllunum, og alt vatnið í áunum verður brúkt til at veita til akrarnar og urtagarðarnar.
Týdningarmestu fruktirnar í subtropiska økinum í Kalifornia eru sitrusfruktirnar, serliga greypfrukt, sitrónir og appilsinir.
Uml. 80 % av vínberjunum verða nýtt at gera vín burturúr.
Í 2013 avgjørdi hægsti dómstólurin í USA tó, at hetta lógaruppskotið var í stríð við amerikansku grundlógina.
Kalifornia fær tí kynsleyst hjúnalag í juni 2013 .
Jerry Brown, guvernørurin í California, samtykti 18. okt. 2017 eina lóg, ið gevur fólki møguleikan fyri at flokkast undir einum triðja kyni, á samleikakortum so sum føðibrævi teirra ella á koyrikortinum.
Hendan lógin gevur sostatt fólki, ið ikki kenna seg sum beinleiðis kallkyn ella kvennkyn, møguleikan at flokka seg undir heitið “non-binary".
Tað er áhugafelagsskapurin fyri vindorku í USA, American Wind Energy Association, sum á síni heimasíðu sigur frá, at USA í 2013 fór undir uppsetan av vindmyllum og vindmylnulundum við eini samlaðum mátti uppá 12 000 megawatt (MW).
Stóra loysunarorðið í sambandi við sólorku í Kalifornia er leasing.
Júst leasing, sum er eitt slag av leigu, er ein av orsøkunum til vøksturin í brúkinum av sólpanelum stendur í frágreiðing frá stovninum Climate Policy Initiative .
Mark Jacobson, umhvørvisprofessari frá Stanford Universitetinum sigur, at leasing hevur gjørt sólorku tilgongiliga fyri fleiri fólk.
Fyri fólk við avmarkaðari inntøku er tað ein av gongdu leiðunum.
Myndugleikarnir siga, at 6 460 264 fólk atkvøddu 6. nov. 2012 fyri at varðveita deyðarevsing.